T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6, 7, 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA - 2006

İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6, 7, 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA GÖREV ALANLAR

Prof. Dr. Ramazan KAPLAN Prof. Dr. İsa ÖZKAN Hatice DEMİRBAŞ Semra BAYRAKTAR Funda DERİN Nihal ÇALIŞKAN Aliye USLU ÜSTTEN Şahru PİLTEN Betül KORKMAZ Tuba KORKMAZ Ünal ZAL Ruhi İNAN Mustafa KURT İsmail KARAKAYA

Genel Koordinatör Komisyon Başkanı Program Geliştirme Uzmanı Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türk Dili Okutmanı Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı

“Türk dili; Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”
Mustafa Kemal ATATÜRK

Bu program; sevgi, fikir ve ses bayrağımız olan güzel Türkçemizi sonsuza kadar yaşatacak öğretmen ve öğrencilerimize ithaf edilmiştir.

İÇİNDEKİLER TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. GİRİŞ 1.1. 1.2. Programdaki Temel Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programın Yapısı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1. 1.2.2. 1.2.3. Genel Amaçlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Temel Beceriler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Temel Dil Becerileri ve Dil Bilgisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.1 Dinleme/İzleme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.2 Konuşma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.3 Okuma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.4 Yazma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.5 Dil Bilgisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kazanımlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Etkinlikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Açıklamalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ara Disiplinler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Atatürkçülük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sayfa 1 2 3 3 4 5 5 5 6 6 7 7 8 8 8 8 9 9 10 10 11 12 51 54 55 56 57 57 58 61 72 204 213 244 247 285 288

1.2.4. 1.2.5. 1.2.6. 1.2.7. 1.2.8. 1.3. 1.4. 1.5. 1.6. 2. 3.

Öğrenme ve Öğretme Süreci. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hazırlanacak Kitapların Forma Sayıları ………………………………………… Temel Dil Becerileri ve Dil Bilgisi Oranı………………………………………. Programda Kullanılan Sembolleri Açıklayıcı Tablo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6, 7 ve 8. SINIF KAZANIMLAR -ETKİNLİK ÖRNEKLERİ -AÇIKLAMALAR PROGRAMLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR VE EKLER 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7. 3.8. 3.9. 3.10. 3.11 3.12. 3.13. 3.14. 3.15. Atatürkçülük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Türkçe Dersi Öğretim Programı Kazanımları ile Eşleşen Ara Disiplin Alan Kazanımları Tablosu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programın Uygulanmasında Öğretmenin Rolü. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okuma Metinlerinde Bulunması Gereken Özellikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dinlenecek/İzlenecek Materyallerin İçeriğinde Bulunması Gereken Özellikler . .

6, 7 ve 8. Sınıflarda Yer Verilmesi Gereken Türler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Temalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Yöntem ve Teknikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Etkinlik Örnekleri. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Okuma Gelişim Dosyası. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ölçme ve Değerlendirme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ders İşlenişi ile İlgili Açıklamalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ders İşleniş Örneği. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sözlük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kaynakça. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: 1. Genel Amaçlar Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; lâik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı seçkin bir ortağı yapmaktır.

1

muhakeme 2 . Sekiz yıllık ilköğretim sürecinde Türkçe öğretiminden beklenen. Sözü geçen temel dil becerileri birbiriyle etkileşim hâlinde olduğundan bir bütünlük içinde ele alınmalıdır. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmeleridir. dinleme/izleme. Türkçe öğrenimi. tarihî süreçte oluşan edebî dilin gelişimini. yazma temel dil becerileri ile dil bilgisinden oluşur. öğretim sürecinde öğretmeni rehber kılmak çağdaş eğitimin geldiği önemli bir noktadır. 7 ve 8. Bu açıdan bakıldığında ilköğretimin 6. Öğrenme sürecinin başarıya ulaşması için. kavramlar ve kavramlar arasındaki ilişkilerle biçimlenir. seviyesine uygun Türk ve dünya edebiyatının seçkin örnekleriyle geliştirir ve kendi anlam dünyasını yapılandırmaya başlar. öğrencilerin biyolojik. kavramların bir dil bütünlüğü içinde kazandıkları değerlerle birlikte sosyalleşir ve dil yardımıyla öğrenme. Bu sebeple 6-8. sınıflarda öğrendiklerini. Öğrenci bu dönemde. konuşma ve yazma becerilerini dilin kurallarına uygun olarak geliştirmesidir. Bireylerin öğrenmeye ve öğrendiklerini birleştirmeye olan doğal eğilimi. İnsanın kendisini ve çevresindeki olayları anlamaya çalışırken kurduğu düşünce dünyası. okuma. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda. 7. yorumlama. disiplinler arası bir bakış kazanmaları Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın temel amaçlarını oluşturmaktadır. Bütün öğrenme etkinliklerinde olduğu gibi Türkçe dersinde de öğrenciyi etkin hâle getirmek. yorumlama gibi birtakım düşünme ve ifade etme faaliyetlerinde bulunur. Türkçeyle ilgili becerileri zevkli bir öğrenme ortamında kazanmaları amaçlanmaktadır. uygulamayla edinilen bilgi ve becerilerin daha kalıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. iletişim kurma becerilerinin gelişmesine yönelik olan dinleme/izleme. insanlar arasında iletişimi sağlayan ve bütün öğrenme faaliyetlerinde anahtar rol oynayan doğal bir araçtır. bu bütünlük ve devamlılık göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Türkçenin imkânları çevresinde. Bir sonraki aşamayı oluşturan orta öğretim ise. karşılaştıkları sorunlara alternatif ve yaratıcı çözümler üretmeleri. değişik bilgi kaynaklarına ulaşarak duygu. bireysel farklılık ve ilgilere yönelik olarak öğretim sürecinde hedeflenen kazanımlara ulaşmak amacıyla çeşitli etkinlik ve çalışmalar yer almaktadır. anlama. üretme ve tartışma etkinliklerine katılmaları. psikolojik ve zihinsel özelliklerinden kaynaklanan bireysel farklılıklarının dikkate alınması gerekir. Öğrenmeyle ilgili yapılan araştırma ve gözlemlerde. öğrencinin okuma. bir grup içerisinde beraber çalışma bilinç ve cesaretine ulaşmaları. farklı araştırma yöntem ve tekniklerini kullanmaları. GİRİŞ Dil. özelliklerini ve ürünlerini öğretmeyi hedefler. dilin farklı bağlamlarda aldığı görünümleri kavramaları. 1-5. Öğretmen. Dil öğretiminin temel hedefi. olay ve durumları kendi deneyimlerinden hareketle doğru olarak anlamaları. Sınıflar Türkçe Dersi Öğretim Programı. 8. uygun yöntem ve teknikler kullanıldığında geliştirilebilir. Öğrencilerin edindikleri birikimler üzerine yenilerini inşa etmeleri. öğrendiklerini uygulama. Bu etkinliklerle öğrencilerin. Dil edinimi ve eğitimi belli bir süreç içinde gelişir.TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI (6. Sınıflar) 1. dil aracılığıyla kendilerini ifade edebilmeleri. İnsan. öğrencilerin. konuşma. sınıfları bir geçiş dönemi özelliği gösterir. Bu durum dil öğretiminde daha somut olarak gözlenebilir. bu süreç içinde öğrencileri deneyerek öğrenmeye.

Türkçe Dersi Öğretim Programı’yla dinlediklerini. öğrencinin birikim.öğretme etkinliklerinde öğrencinin gelişim düzeyinin dikkate alınmasını. etkinlik örnekleri ile açıklamalar”dan oluşmaktadır. durum ve bilgileri kendi birikimlerinden hareketle araştırma. Bu yaklaşımın temel hedefi. okuma. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda. Programın Yapısı Türkçe Dersi Öğretim Programı. sorgulama. dilimizin imkân ve zenginliklerinin farkına vararak Türkçeyi doğru. olay.gücünü geliştirmeye ve iş birliğine özendirmeli. estetik zevk kazanmış ve millî değerlere duyarlı bireyler yetiştirilmesi amaçlanmıştır. kazanılan beceri ve bilgilerin daha verimli ve kalıcı olmasını sağlamak için çeşitli etkinliklere yer verilmiştir. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yaklaşım olarak. Türkçe öğretiminin daha verimli olabilmesi için. 3 . öğrenme sürecinde öğrencinin birikim ve deneyimlerinden hareketle sorunlara çözümler üretmesini. konuşma. dolayısıyla değerlendirmede öğretim sürecindeki gelişimin de önemli olduğu benimsenmiştir. girişimci. dil sevgisi ve bilinci kazanarak öğrenme sürecinde daha verimli olacak. “genel amaçlar. temel dil becerileri ile dil bilgisi ve bu becerilere yönelik belirlenmiş kazanımlar. motivasyonunun sürekli olarak desteklenmesi gerekir. öğrencinin derse etkin olarak katılmasının sağlanması. öğrenme etkinliklerine isteyerek katıldığı bir ortam sağlamalıdır. temel beceriler. öğrendiklerini aşamalı bir biçimde inşa etmesidir.1.2. 1. güzel ve etkili kullanmaları hedeflenmektedir. eleştirel ve yaratıcı düşünen. eleştirme ve yorumlamayı alışkanlık hâline getiren. 1. izlediklerini ve okuduklarını anlayan. Böylece öğrenciler. duygu. Programdaki Temel Yaklaşım Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla dinleme/izleme. etkili iletişim kurması. yazma becerilerini geliştirmeleri. öğrencinin öğretmen rehberliğinde. öğrenme. kendilerini hayata ve geleceğe hazırlayacak birikimi edineceklerdir. düzey ve ilgilerini dikkate alan. çevresiyle uyumlu. sorumluluk üstlenen. grup çalışmalarına katılması. düşünce ve hayallerini anlatan.

bunları bir alışkanlık hâline getirmeleri. Genel Amaçlar Türkçe Dersi Öğretim Programı ile Türk Millî Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkelerine uygun olarak öğrencilerin. yaratıcı. Dilimizin. tahmin etme. akılcı. düşünce ve hayallerini sözlü ve yazılı olarak etkili ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri. 1. millî birlik ve bütünlüğümüzün temel unsurlarından biri olduğunu benimsemeleri. 8. 5. 6. Millî. Duygu. 3. sınıflama. analizsentez yapma. eleştirme. Okuduğu. söz varlığını zenginleştirerek dil zevki ve bilincine ulaşmaları. dinleme.2.1. Anlama. 10. bilim. Seviyesine uygun eserleri okuma.1. 7. konuşma ve yazma kurallarına uygun olarak bilinçli. 2. 4 . Hoşgörülü. bu araçlardan gelen mesajlara karşı eleştirel bakış açısı kazanmaları ve seçici olmaları. düşünce ve hayal dünyalarını geliştirmeleri. yorumlama ve değerlendirme becerilerini geliştirmeleri. 4. izleme alışkanlığı ve zevki kazanmaları. 9. Türkçeyi. doğru ve özenli kullanmaları. ilişki kurma. sorgulama. 11. kültür ve sanat etkinliklerini seçme. dinlediği ve izlediğinden hareketle. insan haklarına saygılı. eleştirel ve doğru düşünme yollarını öğrenmeleri. Bilgiye ulaşmada kitle iletişim araçlarından yararlanmaları. manevî ve ahlâkî değerlere önem vermeleri ve bu değerlerle ilgili duygu ve düşüncelerini güçlendirmeleri amaçlanmaktadır. yurt ve dünya sorunlarına duyarlı olmaları ve çözümler üretmeleri. Yapıcı. sıralama. duygu. Türk ve dünya kültür ve sanatına ait eserler aracılığıyla millî ve evrensel değerleri tanımaları.

“okuma. Türkçe Öğretim Programı içerdiği kazanımlarla bu temel becerilerin gelişmesini sağlayacaktır. öğrencilerin iyi bir dinleyici/izleyici olabilmesine yönelik olarak hazırlanmış düzeye uygun kazanımlar ile bu kazanımları hayata geçirmeye yönelik etkinliklerden oluşmaktadır. öğrencilerin etkili iletişim kurmalarını ve toplum hayatına aktif birer dinleyici/izleyici olarak katılmalarını sağlayacaktır. öğrencilerin dil becerilerindeki gelişimleriyle bağlantılı. iletişim kurmanın ve öğrenmenin temel yollarından biri olup verilen iletiyi doğru bir şekilde anlama. Dinleme/İzleme Dinleme/izleme. Bu amaçla programda. öğrencilerin iletişim kurma yeteneklerini geliştirecektir. söz varlığını zenginleştirme. dikey olarak da sekizinci sınıfın sonunda kazanacakları ve hayat boyu kullanacakları temel becerilerdir. Görsel ve işitsel araçların hayatın her alanında giderek yaygınlaşması ve bu araçların eğitimde kullanılması etkili bir dinleme/izleme eğitimini gerekli kılmaktadır. eleştirme ve bunlarla ilgili çıkarımlarda bulunma gibi üst becerileri gerçekleştirmesi beklenmektedir. sınıflama. sorgulama.1. güzel ve etkili kullanma Eleştirel düşünme Yaratıcı düşünme İletişim kurma Problem çözme Araştırma Karar verme Bilgi teknolojilerini kullanma Girişimcilik 1. yatay olarak bir yılın sonunda. Temel Beceriler Temel beceriler.2. Programda dinleme/izleme becerisi. Bu becerinin geliştirilmesiyle. yazma. etkili dinleme/izleme alışkanlığı kazanma” amaçlarından oluşmaktadır. uygun etkinliklerle desteklenerek uygulanması. değerlendirme. dinleme/izleme. dinleme/izleme etkinliklerinin amacına ulaşmasını. temel dil becerileri” ile dil bilgisinden oluşmaktadır. Programla ulaşılması beklenen temel beceriler şunlardır: Türkçeyi doğru.2. Öğrencilerin düzeylerine yönelik olarak hazırlanan kazanımların.2.3. öğrencinin toplum hayatına aktif bir dinleyici/izleyici olarak katılmasını sağlayacak. öğrencilerin kullanacağı değerlendirme ölçütleri ile yapılan etkinlikleri değerlendirmeye yönelik formlar yer almaktadır. 5 . 1. Bu formların kullanılması dinleme/izleme sürecini verimli kılacak ve öğretmene nesnel bir değerlendirme imkânı sağlayacaktır. öğrencilerden dinlediklerini/izlediklerini sıralama. anlama ve çözümleme. Aşamalı bir süreç izleyen bu sıralamanın takip edilmesi. Temel Dil Becerileri Türkçe Dersi Öğretim Programı. Dinleme/izleme sürecinin amacına ulaşabilmesi için yapılan tüm dinleme/izleme etkinliklerinin değerlendirilmesi gereklidir. Bu temel dil becerileri hem kendi içlerinde hem de birbirleriyle bir bütünlük içerisinde ele alınmış ve ilişkilendirilmiştir. ilişkilendirme.2. konuşma.3. yorumlama ve değerlendirme becerisidir.1. Programın bu bölümü “dinleme/izleme kurallarını uygulama.

iş birliği yapmaları. çeşitli görsel ve işitsel materyallerden yararlanma. onların diğer dil becerilerinde de başarılı olmalarına bağlıdır. güzel. Programda okuma becerisiyle. tartışma. okuma becerisini geliştirmek amacıyla çeşitli etkinliklere yer verilmiştir. Konuşma Konuşma. Hayatın her alanında doğru. Etkinliklerde kullanılacak metinlerin. akıcı bir biçimde ve uygun yöntemleri kullanarak okuyabilmeleri.3. kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma” amaçlarına yönelik kazanımlara yer verilmiştir. etkili konuşan ve konuşulanları doğru anlayıp yorumlayan bireylerin yetiştirilmesi. öğrencilerin konuşmayla ilgili yeteneklerini geliştirecektir. bireyin sosyal hayatında iletişim kurmasını. anlamlandırılması. araştırma. yazma ve dinleme gibi diğer becerilerle desteklenmesi gerekmektedir. Bu nedenle derslerde işlenecek metinlerin taşıması gereken özellikler programda belirtilmiştir. Dolayısıyla bu beceri. duygu. olay. eleştirel düşünmeyi sağlayan bir süreci de içine alır. sesini ve beden dilini etkili kullanma.2. öğrencilerin Türkçenin estetik zevkine vararak ve zengin söz varlığından faydalanarak kendilerini doğru ve rahat ifade edebilmeleri. düşüncelerini mantık akışı ve bütünlük içinde sunma. öğrencilerin çevreleriyle iletişim kurmaları. öncelikle öğrencilerin kendilerini veya birbirlerini değerlendirmeleri. okunan metinlerin anlaşılması ve çözümlenmesi. Programda. ortak karar vermeleri ve karşılaştıkları sorunları çözmeleri açısından da önemlidir. Bu nedenle konuşma becerisinin okuma. öğrencilerin günlük hayatlarında karşılaştıkları yazılı metinleri doğru. Konuşma becerisi. 6 . 1. yorumlama. Bu amaçlarla programdaki konuşma etkinlik örneklerinde. okuma kuralları. karşılaştırma yapma. ses organları ve göz yoluyla algılanan işaret ve sembollerin beyin tarafından yorumlanarak değerlendirilmesi ve anlamlandırılması sürecidir. birikimlerden. onları bu çalışmalara katması gerekmektedir. Okuma Okuma. Konuşma becerisinin değerlendirme aşamasında. Okuma becerisi. Bu nedenle öğretmenin konuşma etkinliklerinde öğrencilerin her birinin ayrı ayrı söz almalarını sağlayarak. durum ve deneyimlerle karşılaşmasını sağlar. konuşma becerisinin geliştirilmesiyle.2. sosyal hayatta karşılaşacakları sorunları konuşarak çözebilmeleri. sebep-sonuç ilişkisi kurma. öğrencinin farklı kaynaklara ulaşarak yeni bilgi. okuduklarını değerlendirip eleştirel bir bakış açıcısıyla yorumlayabilmeleri ve okumayı bir alışkanlık hâline getirebilmeleri amaçlanmıştır. değerlendirme. bilgi ve birikimlerini paylaşmasını. öğrenme. kendi konuşmasını değerlendirme. özetleme gibi anlamayı ve zihinsel becerileri geliştirici çalışmalara yer verilmiştir. hayal ve gözlemlerini ifade etmesini sağlayan en etkili araçtır. sınıflandırma. hedeflenen kazanımların daha da kalıcı olmasını sağlayacak. hazırlıklı konuşmalar yapma.3. konuşma becerisine yönelik olarak. söz varlığını zenginleştirmeye ve araştırmaya yönelik olarak verilen başlıklar. düşünce.2. Bununla birlikle. Türkçe Öğretim Programı’nda. bütün dil becerilerini kapsayan bir önem arz etmektedir. okunan metinlerin değerlendirilmesi ve okumanın bir alışkanlık hâline dönüştürülmesine yönelik olarak çeşitli kazanım ve etkinliklere yer verilmiştir. “konuşma kurallarını uygulama.1. Programda yer alan okuma dil becerisinde. Programda.3. Türkçeyi bütün zenginlikleriyle ve doğru bir şekilde yansıtması ayrı bir önem taşımaktadır. yorumlayıp değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır.

yazma.2. Hikâye. okuma. yazım ve noktalama kurallarını kavrama ve uygulama” ile ilgili amaçlara yönelik kazanımlar yer almaktadır. öğrencinin kendisinin ve arkadaşlarının da bu sürece katılması amaçlanmıştır. anlaşılır ve yazma kurallarına uygun şekilde anlatmaları yazma tekniğine uygun bilgi ve beceriler kazandırılarak sağlanabilir.2.3. bitişik eğik yazıyı işlek ve güzel kullanmalarına özen göstermeleri sağlanmalıdır. konuşma. konuşma. öğrencilerin hangi türlerde yazmaya yetenekli olduğunu belirleyerek onları başarılı olduğu türlerde yazmaya yönlendirmelidir. Bu amaçla dil bilgilerinin öğretiminde. Türkçe Öğretim Programı’nda yazma becerisinin geliştirilmesiyle. farklı türlerde metinler yazma. öğrencilerin duygu. farklı yöntemlere uygun etkinliklerle yazmayı öğrenciler açısından zevkli hâle getirerek yazma alışkanlığı kazanmalarına yardımcı olmalı. hayal. birikim ve dili etkili kullanmayı gerektirdiği göz önüne alınarak bu sürecin dinleme/izleme. yazma temel becerilerini destekleyen kurallar bütünüdür. Yazma Yazılı anlatım. ilk okuma yazma öğretimiyle birlikte başlayıp ilk sınıflarda kazandırılacağından 6.5. Dil Bilgisi Dil bilgisi. Öğretmen. Türkçeyle ilgili kural ve 7 . bir dilin dinleme/izleme. düşünce. Türkçenin kurallarıyla ilgili kazanımlar.4. 1. kuralların verilmesinin yanında. hayal ve izlenimlerini doğru. Programda. açık. dinlemeyle ilgili dil etkinliklerinde uygulanmasıdır. yazmayı kendini ifade etmede bir alışkanlığa dönüştürmeleri ve yazma yeteneği olanların bu becerilerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır. öğrencinin kendi yazdıklarını değerlendirme ölçütlerine yer verilerek yalnızca öğretmenin değil. roman. yapılan etkinliklerin değerlendirilmesiyle mümkündür. okuma ve dil bilgisi etkinlikleriyle de desteklenmesi gerekmektedir. Öğrenci açısından Türkçenin yapısını oluşturan ve işleyiş kurallarını tanımlayan bilgilere sahip olmak oldukça önemlidir. Dil bilgisinde kolaydan zora ilerleyen bir sıra izlenmiş olup konuların birbiriyle olan ilişkileri gözetilmiştir. bireyin kendini doğru ve amacına uygun olarak ifade etmesinde ve iletişim kurmasında en etkili araçlardan biridir. Yazma becerisinin bilgi. ancak çeşitli ve özendirici yazma uygulamalarıyla mümkün olur. bireysel yetenek ve yaratıcılık gerektirse de öğrencilerin duygu. tasarı ve izlenimlerini dilin imkânlarından yararlanarak ve yazılı anlatım kurallarına uygun şekilde anlatmaları. uygulamaya dayanmalıdır. şiir gibi türlerde ürün vermek.3. 7 ve 8. 1. öğrencilerin düzeylerine uygun olarak ve aşamalı bir biçimde verilmiştir. sınıflarda bitişik eğik yazı için bir zaman dilimi ayrılmayacaktır. hem okuma sürecinin değerlendirilmesine hem de öğrencilerin dil gelişimini izlemeye yardımcı olacaktır. Yazma çalışmalarının istenen amaçlara ulaşabilmesi. Dolayısıyla dil bilgisi öğretimi kuramsal bilgilere değil. değerlendirme ve yorumlama becerilerinin geliştirilmesine de yardımcı olacaktır. Uzun bir süreç isteyen yazma becerisinin kazanılması ve istenen amaçlara ulaşılması. Ancak öğrencilerin bütün derslerde. planlı yazma. kendi yazdıklarını değerlendirme. Bitişik eğik yazı öğretimi. Programda. cümle ve metin düzeyindeki uygulamaları amaçlanmıştır. Bu düşünceden hareketle programda yazmayla ilgili olarak yazma kurallarını uygulama. kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma. düşünce.Okuma becerisinin hayatın bütün aşamalarına yayılan bir alışkanlık hâline getirilmesi amacıyla hazırlanan etkinlik örnekleri ve formları. ancak daha da önemli olan bu kuralların konuşma. Bu tutum öğrencilerin eleştirme. bu kuralların kelime.

Türkçenin diğer derslerle ilişkilendirilmesi. Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam alanlarından oluşur. öğretim sürecinde öğrencilerin edinecekleri bilgi. 1. Kariyer Bilinci Geliştirme. 8 . okul dışı etkinlikler sembolü kullanılarak belirtilmiştir. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim. Derslerde konularla ilgili farklı uygulama örneklerinin yer aldığı çalışma kâğıtlarının kullanılması ve konuların görsel materyallerle desteklenmesi öğrenimi kolaylaştıracaktır. beceri ve alışkanlıkları kapsamaktadır. Yapılan etkinliğin veya benzerinin öğrenciler tarafından planlanıp uygulanması gerekmektedir. İnsan Hakları ve Vatandaşlık. beceri. Dil bilgisiyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Ölçme ve değerlendirme ise “ ” sembolü ile gösterilmiştir. bu kazanımların edinilmesine bağlıdır.6. Dil bilgisi ve yazım ve noktalama ile ilgili kazanımlar. öğrencilerin gelişim düzeyine göre altıncı sınıftan sekizinci sınıfa doğru aşamalı olarak verilmiştir.4. Programdaki etkinlikler. Öğrencilerin birbirleriyle ve öğretmenleriyle sürekli iletişim içinde olmaları ve etkinliklerin her aşamasında katılımcı olarak yer almaları programın uygulanması açısından önemlidir. Öğretmen.bilgilerin örneklerden hareket edilerek verilmesi daha doğru olacaktır. Özel Eğitim. Açıklamalar Önemli görülen noktalar “[!]” uyarı sembolü kullanılarak belirtilmiştir. öğrenci merkezli ve öğrenme sürecinde öğrencinin etkin bir rol üstlenmesini sağlayacak şekilde hazırlanmıştır. Bu etkinlikler birer öneri niteliğindedir ve birden çok beceriye yönelik olabilir.5.2. Girişimcilik. tutum ve alışkanlıkların kazandırılması için çeşitli etkinlik örneklerine yer verilmiştir.2.7. uygulamada öğretmene yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Yeni etkinlikler hazırlanır ve uygulanırken bunların hangi kazanımlara yönelik olduğuna dikkat edilmeli.2. bu program doğrultusunda hazırlanacak ders kitaplarında farklı etkinliklere yer verilmelidir. Programda yer alan etkinliklerden sınıf-okul içi etkinlikler . Başında sembol olmayan açıklamalar kazanımların içeriğine yöneliktir. Etkinlikler Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer alan kazanımların hayata geçirilmesi ve hedeflenen bilgi. diğer becerileri desteklemesi açısından oldukça önemlidir.. Programda yer alan ara disiplin kazanımlarının Türkçe dersinde işlenecek tema/metinlerle ilişkilendirilmesi esastır. 1. Öğrencilerin dil becerilerinde gelişme sağlamaları. Verilen etkinlikler öğrenci seviyesine uyarlanarak farklı sınıflarda uygulanabilir. 1. ayrıca öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır. bu etkinlikleri olduğu gibi veya çeşitli değişiklikler yaparak uygulayabilir. Programdaki etkinlikler. 1. Kazanımlar Kazanımlar. konuların birer beceriye dönüşmesine yardımcı olacaktır. temalara göre zümre öğretmenlerince yapılmalıdır.2. Ara disiplinler Sağlık Kültürü. aynı zamanda bir ders saatinde birden fazla etkinliğe yer verilebilir. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. Bu bağlamda konuların konuşma ve yazma becerileriyle ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Temel dil becerilerine yönelik kazanımların sıralanmasında bu yaklaşım gözetilmemiştir. Ayrıca dil bilgisi konularının anlama olan katkısına özellikle dikkat edilmesi. kuralların metin veya cümle bütünlüğü ve bağlamı içerisinde ele alınması.

onları kendilerini değerlendirmeye özendirir. Bu uygulamalar. öğrenme sürecinin her aşamasında öğrencilerin ürünlerini dikkate alır ve onları destekler. öğrencinin birikim. beceri ve gelişimlerini göz önünde bulunduran ve öğrenciyi merkeze alan bir yaklaşımla hazırlanmış olup. öğrencilerin öğrenme etkinlikleri içindeki gelişimlerini izler. bireysel farklılıklara duyarlı. Öğretmen. öğretim etkinliklerini okul dışına da taşıyan bir nitelik göstermektedir.8. ona yardımcı olan ve kendini geliştirmesinde yol gösteren bir rehber konumundadır. kendilerini tarafsız gözle değerlendirebilmeleri ancak öğrendiklerini hayata aktarabilmeleriyle mümkün olacaktır. • • • • Öğrenme-öğretme sürecinde. bütün kazanım ve etkinlikler bu açıdan ele alınmıştır. Bu nedenle bütün öğretim süreçlerinin hayata dönük olması amaçlanmış. 1. Öğrenciler. öğrenme sürecinde öğrencilerin karşılaştığı zorluklarda onlara yardımcı olur ve yapıcı eleştirilerle onları yönlendirir. bağımsız veya grup içinde öğrenmeyi özendiren. çeşitli araştırma teknikleriyle bilgiye ulaşmayı. Bu çerçevede. Atatürkçülük Her sınıfta Atatürkçülükle ilgili zorunlu bir temaya yer verilmesi planlanmıştır. değerlendirir. bu bilgi ve deneyimlerini geliştirerek sosyal çevreleriyle paylaşır. karşılaştıkları sorunlara bireysel veya grup olarak yaratıcı çözümler üretir. Öğretmen. değerlendirmeyi. bağımsız olarak öğrenmeyi. öğrencilerin etkinliklere istekle katılmaları. • • Öğrenciler. değerlendirmede tutum ve davranışlardaki gelişmeler de dikkate alınmıştır. Dil becerileri bir bütünlük ve devamlılık gösterdiğinden. onların yeni bilgi ve çözümler üretmeyi alışkanlık hâline getirmelerini de amaçlamaktadır. Atatürkçülük teması. ilgi ve dikkatlerini canlı tutmaları. Bu nedenle programda.1.3. Öğretmen. Bu nedenle öğrenciler bütün öğretim etkinliklerine etkin olarak katılmakta. öğrenme etkinlikleri bir bütünlük içinde değerlendirilmiş. sorgulamayı ve yorumlamayı hayatının bütün safhalarında bir alışkanlık hâline getirir. öğretmen öğrencilerin aileleriyle iş birliği içinde olmalı.2. Öğrenme ve Öğretme Süreci Türkçe Dersi Öğretim Programı. 9 . okul dışında da bu becerilerin geliştirilmesini sağlayıcı etkinlikler düzenlemelidir. programda yer alan Atatürkçülükle ilgili konular kapsamında ilgili olduğu belirli gün ve haftalarda işlenmek üzere ele alınacaktır. öğretmen ise bu süreç içinde öğrenciyi yönlendiren. öğrencilere Türkçeyle ilgili bilgi ve becerileri kazandırmanın yanında. Program. öğrencinin katılımını gerektiren uygulamalara yer verilmiştir.

5 19. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI TEMEL DİL BECERİLERİ VE DİL BİLGİSİ ORANLARI TEMEL DİL BECERİLERİ DİNLEME/İZLEME KONUŞMA OKUMA YAZMA ORAN (%) 15 20 30 20 DİL BİLGİSİ SINIFLAR 6 7 8 ORAN (%) 15 15 15 10 .5 Forma Sayısı 6-8 6-8 6-8 ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KİTABI Kitap Boyutu 19. SINIF En az 18 En az 18 En az 18 DERS KİTABI Kitap Boyutu 19. SINIF 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMINA GÖRE HAZIRLANACAK KİTAPLARIN FORMA SAYILARI SINIFLAR Metin Sayısı 6.5 19.5x27.5 Forma Sayısı 10–12 10–12 10–12 ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTABI Kitap Boyutu Forma Sayısı SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6. 8.5 19.5x27. 8.5 19. SINIF 7.5x27.5x27. 7.İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6.5x27. 7.5x27.

Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme 11 13 . grup çalışması. yerlerde yapılabileceğini gösterir. çalışma kâğıdı doldurma. film izleme vb.) sınıf içinde uygulanabilecekleri gösterir.PROGRAMDA KULLANILAN SEMBOLLERİ AÇIKLAYICI TABLO TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA KAZANIMLAR Kazanımlar Öğrenme süreci içerisinde planlanmış ve düzenlenmiş yaşantılarla öğrencide görülmesi beklenen bilgi. [!] Uyarı İşlenecek konuların sınırlarını. beceri. mektup yazma. kuruluş vb. konuyla ilgili kurum.öğretim sürecini ve sonucunu izleyerek sorunları zamanında tespit etme ve giderme işidir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Sınıf-okul içi etkinlik İlgili etkinliklerden (yaratıcı drama. dikkat edilmesi gereken noktaları gösterir. Okul dışı etkinlik İlgili etkinliklerin ev. kütüphane. tutum ve değerlerdir. AÇIKLAMALAR Ölçme ve değerlendirme Eğitim.

KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 12 .

Bu grubun görevi tartışma sırasında konuşmacıların heyecanını artıracak. saygıyla dinler. 8. performans değerlendirme formları. gözlem formları kullanılabilir. Her grup bir 1. (bk. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. Öğrenciler. leri dinlediklerinden hareketle konuşmalarını yaparlar. “Kendini İzleme”: Öğrencilerin dinleme sürecindeki görüntüleri kamerayla kaydedilir ve kendilerine izletilir. 7. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini tartışma konusu belirlemelerini ister. Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve sorun (yaşanılan bölgedeki çevre kirliliğine çözüm aramak. Dinleme/izleme kurallarını uygulamayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. öz değerlendirme formları. 4.). Dinleme/izleme kurallarını uygulama ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 1. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Her dinleme/izleme etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. Dinlenenle ilgili soru sormak. süreç gelişim dosyaları. ) belirleyerek tartışır. Gruplardan biri dinlerken. batmakta olan şirketlerini kurtarmak. belirledikleri kullanır. Tartışma sırasında grup üye2. 3. Dinleme sonrası alınan notlar paylaşılır. Tartışma sırasında bu üç kişilik grubun yaptıklarına en güzel yaklaşımda bulunan tartışma grubu başarılı sayılır. Tartışma yapılmadan önce izleyicilerin arasından üç kişilik bir grup oluşturulur (Bu grup gizlice seçilmeli ve seçilenler dışında kimsenin haberi olmamalıdır. Gruplar 10 dakikalık süre sonunda saatin çalmasıyla rol değiştirir. dinleyicilerin dikkatini dağıtacak davranışlarda bulunmaktır. diğer grup arkadaşlarını gözlemler. “Sabır Küpüm Çatlamaz!”: Öğretmen öğrencilerden bir 4. konuyla ilgili bir hafta boyunca araştırma yaparak konuya hazırlanır. Gözlenen öğrencilerin dinleme sırasındaki tutumları ile ilgili notlar alınır.13 6. Grup tartışması: Öğrenciler gruplara ayrılır. “Çalar Saat”: Öğrenciler deney ve kontrol grubu olarak ikiye ayrılır. görüş Kılavuz) bildirmek için uygun zamanda söz alır. bireysel başarılarını arttırmak vb.

“Ben olsaydım. 2. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki olay. Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana Kurada seçilen soru nitelikli bulunursa. zaman.hatırlamayı kolaylaştıran kelimelere Dinlediklerindeki/izlediklerindeki örtülü anlamları macının yerine geçerek onların duygu ve düşüncelerini dikkat edilir. CD vb. vaplayan alkışlanır. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki anahtar kelimeleri beğenilme sebebinin açıklandığı bir çizelge hazırlanır. Film İzliyoruz: Kazanımlara yönelik olarak hazırlanan 6. ilişkilerini belirler. daha 2. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki yardımcı cevaplandırılır (11. 1. Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu belirler. ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. bulur. Okul dışı etkinlik Sınıf-okul içi etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Öğretmen tarafından sunulan örneklerin yanında öğrencilerin anlamını bilmediği kelime ve kelime gruplarıyla ilgili çalışmalara da yer verilir. Bunlar arasından seçilenler 5. Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin sorulara cevap nun ortaya çıkmasına sebep olan alt sorunlar belirlenerek soruna çözüm önerilerinde bulunulur (16. anlaşılmasına yardımcı olan ve belirler. kazanım).. (bk. Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle kelime yakın ya da zıt anlamlısıyla eşleştirilir (1.”: Dinlenilenlerin/izlenilenlerin 2. çizilen akışı içinde özetler. Öğrenciler tahminlerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla sözlük kullanmaya yönlendirilir. Dinleme. kazanım). varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları yondan hareketle doldurulur. Kılavuz) Soru bankası oluşturma: Dinlenenle/izlenenle ilgili sorular hazırlanır. Ana fikir/ana duygu Dinlediklerini/izlediklerini kronolojik sıra ve mantık bulunurken öğrencilerin Balık kılçığı oluşturma: Belirlenen bir sorun. çalışma kâğıtları izlenen çizgi filmden/ filmden/animasşahıs. 8.) hareket edilir..2. balığın bir kılçığıymış gibi yerleştirilir. bir balık kılçığı şeklinin başına yazılır.14 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. kazanım). çünkü. kazanım). Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Dinleneni/izleneni anlama ve çözümlemeye yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde dinleme/izleme materyallerinden (kaset. kazanım). kahraman veya konuş. Örneklerden hareketle öğrencilerin “gerçek. sorulara çağrışıma açık. Eşleştirme: Dinlenende/izlenende geçen kelimeler eş. Hazırlanan sorular bir kutuda toplanır. grup içinde kısa konuşmalar yapılır. “Beğendim. yer. fikirleri/duyguları belirler. Her bir alt sorun düşüncelerini serbestçe ve kendine Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin sorular oluşturur. Doğrudan söylenmeyen yargılar bulunur. 3. 13. anlam ile terim Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç Sorulara yönelik dinleme: Dinleneceklere/iz. 12. 10.9. Dinlenenlerde/izlenenlerde önceden oluşturulan gruplara dağıtılır. (bk. İzlenenlerden yola çıkılarak belirler. verir. Kılavuz) 7. mecaz.anlamı”nı kavramaları sağlanır. 9. 2. leneceklere yönelik olarak hazırlanan sorular. Böylece ana soru.özgü bir şekilde ifade etmelerine imkân verilir. konunun Dinlediklerinde/izlediklerinde amaç-sonuç ilişkilerini cevap aramaya yönelik olarak yapılır (12. fark eder.. hazırlayan ve ceduygusunu belirler. 2.4. ”: Öğrenciler.1. kendi bakış açılarıyla ifade eder (15. Dinlediklerinde/izlediklerinde yer alan öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. 4. 11..

dinlenenin/izlenenin devamı tahmin edilir (18. tonlarında kaydedilerek öğrencilerden hangi duyguyu değerlendirme formları. yeniden kurgulanır (18. Kılavuz) çalışma kâğıtları. yönelik tahminlerde bulunur. kazanım). Dinleneni/izleneni anlama ve 16. Dinlediklerinin/izlediklerinin öncesi ve/veya ğerlendirme formları. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. İpuçlarından hareketle dinlediklerine/izlediklerine çalışma kâğıtları doldurulur. kişisel yorumlarını yansıttığı cümleler ile genel geçer doğruları 15. 13. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Konuşmacının görüşlerini ve yapar. Masalın sonu değiştirilerek sa cevaplı. 24. kazanım). kı17. duygu. performans “Duyguyu Tahmin Et!”: Bir cümle farklı ses sonrasına ait kurgular yapar. kazanım). olayları. 25. Dinlediği/izlediği kişi. gözlem formları kullanılabilir. Görsel/işitsel unsurlarla arasında ilgi kurar. süreç 19. (bk. leri. 21. düşünce ve hayalleri yorumlar.15 14. açık uçlu. kavram haritası. standart testler. doldurmalı sorular. verilen çalışma kâğıdındaki boş bırakılan yerler uygun konuşma cümleleriyle tamamlanır (17. Dinlediklerinde/izlediklerinde ortaya konan sorunlara çözümleme ile ilgili kazanımların farklı çözümler üretir. 23. öz değerlendirme formları. eşleştirme testarasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Dinlediği/izlediği metne farklı başlıklar bulur. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak Diyalog tamamlama: Dinlenen metinle paralel olarak ifade eden cümleler ayırt edilir. Dinlediklerinin/izlediklerinin başlığı/adı ile içeriği yansıttığını bulmaları istenir. Şiir dilinin farklılığını ayırt eder. konu ya da metnin yazarı/şairi hakkında bilgi edinir. 20. proje de18. Dinlediklerini/izlediklerini kendi hayatı ve günlük hayatla karşılaştırır. Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin karşılaştırmalar “Sıra Sende”: Dinleme/izleme süreci yarıda kesilerek 2. Kılavuz) gelişim dosyaları. “Kafdağı’na Yolculuk” : Bir masal dinlenerek değerlendirilmesinde. dinledikleri/izledikleri 22. (bk.

Bu amaçla düzenlenecek etkinlikler ile öğrencinin metni “Açık. Sınıfta bir metin okunur.” gibi basmakalıp ifadelerle değerlendirmesinin önüne geçilmelidir. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirme 1. dinlenende/izlenende öne çıkan anlatım özellikleri doğrultusunda yapılmalıdır. Dil ve anlatım açısından değerlendirme çalışmaları etkinlikler aracılığıyla yapılır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Bir de Bana Sor”: Öğretmenle birlikte dinlenenleri değerlendirme ölçütleri belirlenir. çalışma kâğıtları. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Dinlediği/izlediği kişiyi sesini ve beden dilini etkili kullanma yönünden değerlendirir. Dinlenen bu metinle ilgili olarak bir öğrenci röportaj yapma görevini üstlenir. standart testler. 1. eşleştirme testleri.16 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. AÇIKLAMALAR 3. Sınıfta bir mikrofonla dolaşarak dinlenenlerle ilgili ölçütlere dayalı olarak öğrencilerin görüşlerini sorar. performans değerlendirme formları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Dinlediklerini/izlediklerini dil ve anlatım yönünden değerlendirir. anlaşılır. Metnin dil ve anlatım yönünden değerlendirilmesinde uygulanacak etkinlikler. 2. kısa cevaplı. Öğrenciler görüşlerini söyledikten sonra sınıftaki diğer öğrencilerden bu görüşe katılıp katılmadıklarını belirtmeleri istenir. gözlem formları kullanılabilir. Dinlediklerini/izlediklerini içerik yönünden değerlendirir. 3. açık uçlu. kavram haritası. anlatım etkileyici ve sürükleyici. sade bir dil kullanılmış. doldurmalı sorular.

metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. Beşer kişilik iki gruba öğrendiği kelimelerden sözlük oluşturur. Söz varlığını zenginleştirme gibi aynı kavram alanına giren kelimeler verilir. feribot. “Çin Seddi”: Ortaya iki paralel çizgi çizilerek 5. şarkı türlerinde metinler ezberler. performans değerlendirezberlerse ödüllendirilir (3 ve 4. 4. 2. 4. süreç geli“Sözlük Oluşturuyorum”: İsim veya fiillerden söz. sayışmaca. kavram haritası. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kelimelerin ortak ve birbirinden farklı yönlerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili belirleyerek kelimeleri tanımlamaları istenir (2. bilmece ve farklılıklarını dikkate alarak kullanır. çalışmalarında Türkçe sözlük. yakın anlamlılık. Gruplama: Öğrencilere “sandal. sayışmaca. karşıt anlamlılık. bilmece ve Öğrencilerden derledikleri tekerleme. (bk. mâni veya Söz varlığını zenginleştirme ile ilgili tekerleme türlerinden biri verilir.şim dosyaları. kazanım). seçilen şiiri arkadaşlarına belirlenen süre uçlu. eş seslilik ilişkileri üzerinde durulur. ansiklopedik sözlük vb. “Yenilerini Ekledim”: Öğrenciler gruplara ayrılır. açık öğrenci. me formları.17 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. anlam Derleme: Tekerleme. sal” 4. ayrılan öğrencilerden ezberlediği tekerlemeyi [!] Söz varlığını zenginleştirme söyleyenler muhafızı geçerek Çin Seddi’ni aşar (3. Her gruptan bir kazanımların değerlendirilmesinde. Kılavuz) kullanılabilir. Örneğin. Dinlediklerinden/izlediklerinden hareketle yeni söylenmesini engellemektir. atasözleri kazanım). yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. 1. Her gruba dinleyerek ezberlemeleri için şiir. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde/izlenenlerde geçen kelimelere değil. sınıfta fiil çekimi ile ilişkilendirilerek olumsuz anlamın zıt anlam olmadığı vurgulanır. 7. kelimelere örnek verir. kısa cevaplı. Tekerleme. türkü. Verilen sürede hangi grup çalışma kâğıtları. deyim ve atasözlerini cümle içinde kullanır. ve deyimler sözlüğü. Şiir. gözlem formları lük oluşturulur (6. Bir muhafız seçilir. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. 2. Dinlediklerinde/izlediklerinde geçen kelime. Muhafızın görevi belirsiz sesler çıkararak tekerlemenin 6. öz değerlendirme formları. hayalî bir Çin Seddi oluşturulur. içerisinde tekrarlayarak okur. doldurmalı sorular. kotra. Eş anlamlılık. kazanım). Aynı kavram alanına giren kelimeleri. yanıltmacaları ezberler/kullanır. sandal. yanıltmaca gibi sözlü kültür ürünleri derlenir. sayışmaca. gemi. tekne. Bu 1. 3. eşleştirme testleri. kazanım). kazanım). terimler sözlüğü. bilmece ve yanıltmacalardan bazılarını ezberleyerek sınıfta arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir (3. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . den yararlanılır.

4. kaynaklardan kişisel arşiv öğrencilere sırasıyla söz hakkı verilir (3. gözlem formları kullanılabilir. “Ben Bilinçli Bir İzleyiciyim”: Öğrencilerden etkinlikleri düzenli aralıklarla takip edilir. kazanım). açıklamaları istenir. 2. Aynı programı dinleyen/izleyen değerlendirilmesinde. formları. öz değerlendirme formları. performans değerlendirme formoluşturur. radyodan dinledikleri programların listesini Etkili dinleme/izleme alışkınlığını Çok yönlü iletişim araçlarındaki yayınlardan ilgi. 3. masal dinletilerine katılır. film vb. ları. bir hafta boyunca televizyondan izledikleri ya da Şiir.18 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. CD. hikâye. kazanılan bilgiler sınıfta paylaşılır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Gezi: Sanat ve bilim etkinlikleri için gezi [!] Okul dışında dinlenerek/izlenerek düzenlenir (1. açık uçlu. proje değerlendirme Kaset. çıkarmaları ve bu programları izleme sebeplerini kazanmayla ilgili kazanımların istek ve ihtiyaçlarına uygun olanlarını takip eder. süreç gelişim dosyaları. kazanım). kısa cevaplı sorular. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Etkili dinleme/izleme alışkanlığı kazanma 1. Yaşına ve seviyesine uygun sanat ve bilim Öğrencilerin okul dışı dinleme/izleme etkinliklerine dinleyici/izleyici olarak katılır.

gözlem yemeğin yapılışı anlatılır (9. 3. 9. 5. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır.. eşleştirme testleri. iletişimi başlatmak için seçilir. farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan (pazara [!] Kısaltmalarda Türk alfabesindeki giden bir ailenin satıcılarla yaptığı konuşmalar. kazanım). Yazılanlardan hareketle üzere” vb. 7. Kılavuz) uçlu. Kılavuz) formları kullanılabilir. Standart Türkçe: Türkçenin Yerine geçme: Öğretmen tarafından olaya dayalı toplumda saygınlık uyandıran. 12. Gruptan iki öğrenci nezaket formları. kazanım). Tekrara düşmeden konuşur. “Teşekkür ederim. 1. Diyalog kurma: Sınıf iki gruba ayrılır. (8. Standart Türkçe ile konuşur. “Bizim Usta’nın Mutfağından”: Geleneksel bir öz değerlendirme formları. Her bir çalışma kâğıtları. kısa cevaplı. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Günün sözü/haftanın sözü: Temayla/konuyla 1.19 6. doldurmalı sorular. proje değerlendirme grup farklı ortamda (tanışma. Konuşmasında sebep-sonuç ilişkileri kurar. 1. Bulunduğu ortama uygun bir konuşma tutumu geliştirir. (bk. Her biçimidir. performans değerlendirme konuşma metni hazırlar. Konuşma kurallarını uygulama 1. günün veya haftanın sözü olarak hoş geldiniz” vb. 13. günaydın. görüşmek birini seçerek yazıya geçirir. 7. yazılan ve konuşulan ideal göre yeniden yorumlar. Sınıf panosuna veya tahtaya yazılarak kullanılan ifadeler üzerinde durulur.” düşüncesinden hareketle olayı kendine yazımı Türk Dil Kurumu tarafından belirlenmiş. 13. 2. Konuşmayı uygun ifadelerle bitirir. süreç gelişim dosyaları. 8. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. ilgili bir özdeyiş. 8. Konuşma sırasında uygun hitap ifadeleri kullanır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . “Bizimkiler”: Öğrenciler gruplara ayrılır. gittikleri bir gezi sırasında yaptıkları konuşmalar) 1. dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin yerine Türkçelerini kullanır. Konuşmasında amaç-sonuç ilişkileri kurar. konuşma bir konu seçilerek sınıfta anlatılır. “Merhaba. düşündürdükleri hakkında konuşulur. (bk. ğerlendirme anketleri. 11. 6. Öğrenciler “Ben dilindeki farklılıkları ortadan kaldıran. afedersiniz. ifadeler üzerinde durulur. Yabancı dillerden alınmış. günlük konuşma örnekleri sınıf ortamında Konuşma kurallarını uygulamayla ilgili canlandırılır. 10. 4.. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. 4. Konuşmasında nezaket kurallarını uyar. açık ödüllendirilir. olsaydım. grup. Karşısındakinin algılamakta zorluk çekmeyeceği bir hızda ve akıcı biçimde konuşur. aile fertleri arasında geçen konuşmalar veya arkadaşlarıyla harflerin okunuşuna uyulur. deifadeleri içeren diyaloğu canlandırır. kutlama) yapılan bir formları. Konuşmaya uygun ifadelerle başlar. En güzel canlandırma yapan grup kazanımların değerlendirilmesinde.

Konuşurken nefesini ayarlar. Dinleyicilerle göz teması kurar. “Duygulu İfadeler”: Bir cümle farklı duygu tonlarıyla söylenir. “Ah Bir Bakan Olsam!”: Bir okul açılışında konuşma yapmak üzere öğrencilerden uyumuna dikkat eder. “Maymun Gözünü Açtı”: Deyim ve atasözlerinin hikâyesi araştırılarak sınıfta anlatılır. latırlar. (bk. Gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra 7. Anlatımlar içeriğe uygun resimler yapılarak desteklenir. Resimleme görevini 4. araştırmaları istenir. Türkünün hikâyesi sınıfta canlandırılarak anlatılır. Oynayan Ben”: İşlenen konuyla/temayla ilgili kavramlar. gözlem formları kullanılabilir. oluşturulan uzak bir sesle konuşur. o döneme ait el sanatlarını araştırarak önemli olayları resimlerle ançıkarmaktan kaçınır. Kılavuz) “Meddah Sınıfta”: Öğrencilerden biri tarihî bir olayı veya beğendiği bir hikâyeyi seçer. 2. okulda bulunan ses sistemi kullanılarak yayınlanır. gruplara ders dışında hazırlanmak üzere dağıtılır. Her grup. “Türkülerin Dilinden”: Öğrencilerden yörelerinde söylenen bir türkünün hikâyesini 9. “Resimlerle Efsane”: Öğrenciler gruplara ayrılır. ekibi ödüllendirilir. Öğrenciler. 6. Canlandırma: Pandomima yapılır. bakanın ekibi olarak belirledikleri herhangi bir konuda ve kahramanları çağrıştıracak konuşma metni hazırlarlar. Canlandırmalarda. Yapmacıktan. kullanma “Arkası Yarın”: Bir tiyatro oyunu belirlenir ve bölümlere ayrılır. Kılavuz) ve duraklama yapar. Kelimeleri doğru telaffuz eder. seçtikleri 3. Öğrenci konuya ve canlandırdığı şahıs veya varlığın özelliğine uygun bir üslûpla hikâyeyi anlatır. Bakan rolünü ve konuşmasını en güzel yapan öğrenci ve şekilde kullanır. Sözleriyle jest ve mimiklerinin senaryolar oluşturularak sınıfta canlandırılır. birkaçı Millî Eğitim Bakanı rolünü üstlenir. İşitilebilir bir sesle konuşur. Sınıf arkadaşlarına ve ailelerine hazırladıkları programı sunarlar.20 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Sesini ve beden dilini etkili kullanmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde öz değerlendirme formları. Dönemi yansıtan kıyafet ve müzik de kullanılabilir. (bk. “Bana Bir Masal Anlat”: Masal anlatma yarışması düzenlenir. Konuşurken gereksiz sesler üstlenen öğrenciler. taklit ve özentiden “Gören Ben. hikâye veya efsaneyi bölümlere ayırarak aralarında paylaşırlar. Hikâye anlatıcıları. Hacivat ve Karagöz oy2. Sesini ve beden dilini etkili natılır/canlandırılır. anlatacakları 5. “Tarihî Buluşma”: Tarihteki bir şahsiyet ile günümüzdeki bir ünlünün herhangi bir konu hakkında sohbet etmelerini sağlamak amacıyla iki öğrenci belirlenir. sesini varlık kadar gruplara ayrılır. bakan rolü alan öğrenci sayısı 8. bazıları da resimleme görevlerini üstlenirler. Her gün bir bölüm. tonlama hikâye veya efsane ile ilgili ön bilgilerin yer aldığı bir davetiye hazırlar. 1. kukla oynatılır. Bu gruplar. Uygun yerlerde vurgu. Belirlenen öğrenciler bu iki ünlüyü konuştururlar. (bk. Her grupta bazı öğrenciler hikâye anlatıcılığı. Kılavuz) [!] Uyarı Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik Ölçme ve değerlendirme .

Tanımlama. Ünlülerin konuşacakları konuların güncel olmasına özen gösterilir. Konunun özelliğine uygun düşünceyi geliştirme yollarını kullanır. eşleştirme testleri. 6. açık uçlu. Kılavuz) Röportaj yapma: Herhangi bir meslek mensubuyla röportaj yapılır. işitsel materyalleri ve farklı iletişim araçlarını kullanır. 8. 9.8. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 3. süreç gelişim dosyaları. Görevli öğrenciler tanıtacakları mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplarlar. Ana fikri yardımcı fikirlerle destekler. kısa cevaplı. Konuşma sırasında sorulan sorulara açık. 3. Üç kişilik gruplara ayrılan öğrencilerden ikisi konu ile ilgili sorular sorarken üçüncü öğrenci soruları cevaplandırır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ben Bir Rehberim”: Yaşanılan bölgenin tarihî mekânlarına veya doğal güzelliği olan yerlerine gezi düzenlenir. Gruplar. Atasözü. örnekleme. değerlendirme anketleri. kura ile belirlenen konulara hazırlanarak tartışırlar. Konuşmasını sunarken görsel. (bk.5. 12. Öğrencilerden biri veya birkaçı rehber olarak görevlendirilir. (bk. Hazırlıklı konuşma yapmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. 12. 2. Konuşmasını belirlenen sürede ve teşekkür cümleleriyle sona erdirir. 3. (bk. Konuşmasını bir ana fikir etrafında planlar. proje değerlendirme formları. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Konuşma metni hazırlar. deyim ve söz sanatlarını uygun durumlarda kullanarak anlatımını zenginleştirir. Seçilen iki öğrenci bu sohbeti canlandırır. doldurmalı sorular. Konuşma öncesinde konuyla ilgili açıklamalar yapar. 10.Konunun geçmişi. kazanım). güzel ve etkili kullanımına yönelik olarak açık oturum düzenlenir. Kılavuz) “Zaman Tüneli”: Tarihteki veya günümüzdeki ünlüler ile hayalî bir sohbet yapmak amacıyla iki öğrenci seçilir. konuşma sırasında nelere değinileceği dinleyicilere açıklanır. gözlem formları kullanılabilir. karşılaştırma. Bir grup öğrenci konuyu tartışırken diğer öğrenciler tarafından hazırlanan sorular konuşmacılara yöneltilir. (bk. 7. Hazırlıklı konuşmalar yapma 1. Gezi sırasında arkadaşlarına rehberlik yaparak mekânı tanıtırlar (1. Her konuşma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. 4. [!] 3. “Dil Yâresi”: Türkçenin doğru. 11. öz değerlendirme formları. 5. benzetme ve sayısal verilerden yararlanılarak ana fikir desteklenir. çalışma kâğıtları. Konuşma konusu hakkında araştırma yapar. Kılavuz) Çapraz sorgu: Bir konu seçilir. Münazara: Öğrenciler gruplara ayrılır. Konuşma yöntem ve tekniklerini kullanır.21 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. tanık gösterme. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Yapılacak bu sohbetle ilgili konuşma metni hazırlanır. betimleme. performans değerlendirme formları. yeterli ve doğru cevaplar verir. Konuşmasında dikkati dağıtacak ayrıntılara girmekten kaçınır.

4. süreç gelişim dosyaları. içerik yönünden ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kendi konuşmasını değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. öz değerlendirme formları. Konuşmasını değerlendirir. Konuşmasını dil ve anlatım yönünden değerlendirir. kısa cevaplı sorular. Konuşmasını. 2. gözlem formları kullanılabilir. sesini ve beden kullanma yönünden değerlendirir. açık uçlu. Konuşmasını sunum tekniği yönünden değerlendirir. dilini Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . performans değerlendirme formları.22 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. 3. Kendi konuşmasını değerlendirme 1. değerlendirme anketleri.

kazanım). Öğrencilerden kendi hayallerini anlatmaları istenir (1. proje değerlendirme formları. 5. diyalog yazılır ve sınıfta canlandırılır. Konuşmaları sırasında bu öğrenciler cesaretlendirilir. Kendini sözlü olarak ifade etmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Kılavuz) 3. aramayla ilgili bir olayı canlandırırlar (3. kavram. (bk. Kılavuz) “Beni Affeder misin?”: Öğrencilere “Sizi üzen. hayal. kısa cevaplı sorular. öfkelendiren davranışlar nelerdir?” sorusu yöneltilerek böyle durumlarda nasıl tepki gösterilmesi gerektiği tartışılır (3. yazılır ve sınıfta canlandırılır. 2. gözlem formları kullanılabilir. (bk. sözlü olarak ifade eder. Öğrencilerin kendilerini zengin bir söz varlığı kullanarak ifade etmeleri üzerinde durulur. “Güzel Bir Gün”: Öğretmen.Edinilmek istenen meslek hakkında anne ve babanın ikna edilmesi için bir diyalog yazılır ve sınıfta canlandırılır. Kılavuz) Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . İkili liste yapılır. yaşadığı güzel ve kötü bir günü sınıfla paylaşır. kazanım). “Çözüm Yolları”: Öğrencilere bir metin okutulur. Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Hayallerim ve Ben”: Hayallerini gerçekleştiren bir kişinin hayatı araştırılarak anlatılır. Kılavuz) “Ben Olsaydım…” kalıp ifadesinden yola çıkılarak duygu ve düşünceler yazılır. inciten. Kılavuz). [!] Öz güven ve cesaretten yoksun olan öğrencilere konuşma etkinliklerinde özellikle görev verilir. (bk. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini serbestçe ifade edebilmeleri için uygun ortam oluşturulur. açık uçlu. (bk.23 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. Konuşma hataları uygun bir zamanda ve uygun bir dille belirtilir. (bk. Birine yaşanılan kötü günün olayları. Duygu. değerlendirme anketleri. kazanım). kazanım). diğerine de bunu güzel bir güne dönüştürmek için neler yapılması gerektiği yazılır (3.Beslenmek istenen bir hayvan konusunda anne ve babanın ikna edilmesi için bir 4. Anlamadıklarını ve merak “Hakkımı Arıyorum!”: Öğrenciler. düşünce. . aralarında rol dağılımı yaparak hakkını ettiklerini sorar. süreç gelişim dosyaları. Okunan metindeki kahramanın yerine geçilerek karşılaşılan sorunlara çözüm üretilir. Rüya anlatma: Rüyalar hakkında konuşulur (1. çalışma kâğıtları. Yeni öğrendiği kelime. izlenim ve deneyimlerini Nereye ve kimin yanına gitmek istediklerini sebepleriyle anlatırlar (1. atasözü ve . 4. kazanım). 1. . kazanım). performans değerlendirme formları. öz değerlendirme formları. “Bir Kuş Olsaydım!”: Öğrenciler kendilerini bir kuş olarak hayal ederler. Sorunlarına konuşarak Diyalog kurma: çözüm arar.Gitmek istenilen bir yer hakkında anne ve babanın ikna edilmesi için bir diyalog deyimleri kullanır. Öğrencilerden kendi tecrübelerini anlatmalarını ister.

2. “Tekerleme Söyleyelim”: Bu etkinlik farklı şekillerde yapılabilir: . Örnek okuma. Yarışma: Öğretmen tarafından bir haber metni seçilir. 1. anı. Kaset kapağı tasarlanır. 1. verilen tekerlemeyi hatasız okuyan öğrencisi/öğrencileri kendi grubu tarafından belirlenir ve bunlardan yeni gruplar oluşturularak verilen listedeki tekerlemeleri okumaları istenir. Hazırlanan haber metni televizyon hâline getirilmiş karton kutunun arkasından bir öğrenciye okutulur. Sınıf içerisinden beş kişilik bir jüri belirlenir. Kılavuz) “Sözün Ezgisi”: Şiir. [!] Sesli ve sessiz okumada hata yapan öğrencilere geribildirimde bulunulur. . içeriğine uygun sözsüz bir müzik eşliğinde okunur. gözlem formları. 1. Okuma kurallarını uygulama ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. 5. elindeki değerlendirme kartlarına göre şiirini en iyi okuyan öğrenciyi belirler. (bk. Metni en akıcı şekilde okuyan öğrenci ödüllendirilir. gruplara ayrılan öğrencilere liste hâlinde dağıtılır. AÇIKLAMALAR [!] Metin öğrenciler tarafından okunmadan önce. Her grubun. Diğer öğrencilerden okuyan öğrencinin telaffuzuna. metnin niteliğine ve seçilen yöntemin özelliğine göre metnin bütününe yönelik olarak yapılabileceği gibi belli bölüme yönelik olarak da yapılabilir.Öğrenciler gruplara ayrılır. okuma gelişim dosyası kullanılabilir. Sesini ve beden dilini etkili kullanır. “Beni Dinler misin?”: Öğrenciler tarafından seslendirilen hikâye. 1. tekerleme. Akıcı biçimde okumada noktalama işaretlerinin işlevine dikkat çekilir. duraklama ve ulama yapılır. nefesi kontrol etmenin önemi vurgulanır. şiir. Jüri. 5. öğretmen örnek okuma yapabilir. Örnek okumadan hareketle telaffuzu zor olan kelimeler. öz değerlendirme formları. Kelimeleri telaffuz eder. 3. vurgu ve tonlama gerektiren cümlelerin okunuşuyla ilgili alıştırmalar yaptırılır. 2.24 6. doğru ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ana Haber Bülteni” : Bir konu belirlenir ve belirlenen konu hakkında öğrencilerden bir haber metni oluşturmaları istenir. [!] Kısaltmalarda Türk alfabesindeki harflerin okunuşuna uyulur. Her okuma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. Gerekli yerlerde vurgu. Kasete bir isim bulunur. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Bir tekerleme verilerek gruptaki her öğrenci tarafından sırayla okunur. [!] 1. atasözü veya özlü sözlerden oluşan bir kaset doldurulur. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. tekerlemeyi en iyi okuyan öğrenci belirlenene kadar devam eder ve bu öğrenci ödüllendirilir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . tonlama. Sesini mekâna ve dinleyiciye göre ayarlamanın. Grup oluşturma işlemi. bilmece. Akıcı biçimde okur. Reklam afişi hazırlanarak satışa sunulur. 4. Gerekli görülen öğrenciler ses terapistlerine yönlendirilir. Farklı öğrencilere bu metin verilir. 7.Tekerlemeler. nefesini ayarlamasına ve noktalama işaretlerine dikkat ederek okumasına puan vermeleri istenir. fıkra. (bk. Kılavuz) “Şiir Bahçesinden”: Öğrenciler sevdikleri şiirleri seçerek kendi aralarında okuma yarışması düzenlerler. 8. 4. Okuma kurallarını uygulama 1. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1.

ancak. Öğrenciler tahminlerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla sözlük kullanmaya yönlendirilir. Kılavuz) AÇIKLAMALAR [!] Okuduğu metni anlama ve çözümlemeye yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde okuma metinlerinden hareket edilir. Öğretmen tarafından sunulan örneklerin yanında öğrencilerin anlamını bilmediği kelime ve kelime gruplarıyla ilgili çalışmalara da yer verilir. 4. 2. Örneklerden hareketle öğrencilerin “gerçek. (bk. (bk. Okunanlarda çağrışıma açık. Verilen metinler grup içinde okunur. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. hâlbuki. olay ve düşüncelerin yönünü değiştiren “ne var ki. Metnin planını kavrar. Metni oluşturan unsurlar arasındaki Sınıf-okul içi etkinlik ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Kelime Harmanı”: Dinlenenlere/izlenenlere yönelik hazırlanmış bulmaca çözülür (1. Metinde kullanılan anlatım biçimleriyle düşünceyi geliştirme yollarının türle ilgisi vurgulanır. okudukları metinde geçen şahıs ve varlık kadrosunu kişilik. Kılavuz) Resimleme: Öğrenciler gruplara ayrılır. şahıs. zaman. kazanım). Her grupOkul dışı etkinlik [!] Uyarı . Okuduğu metni anlama ve çözümleme 1. kazanım). türün özelliklerini en iyi temsil eden metinler aracılığıyla tür hakkında genel olarak bilgilendirilir. Kılavuz) Hikâye ağacı oluşturma: Hikâyedeki unsurlar ve birbirleriyle olan ilişkileri gösterilir (7. 2. 7. Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. 15. kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. kelime. 16. Öğrenciler. Okuduklarındaki örtülü anlamları bulur. kazanım). bir de ne göreyim. Metnin konusunu belirler. 15. (bk. Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler. kazanım). 10. ama. Kılavuz) “Ya Kahramanım Olmasaydı!”: Öğrenciler. kazanım). 13. 14. mecaz. 1. Metne ilişkin sorulara cevap verir. 2. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. şahsın) ağzından yapıldığı tespit edilir. 2. Anlatımın kimin ağzından yapıldığını belirler. Metne ilişkin sorular oluşturur. Metindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. anlam ile terim anlamı”nı kavramaları sağlanır.. Kılavuz) Film şeridi oluşturma: Kurgusal bir metin verilerek öğrencilerden metinde geçen olayları kronolojik bir sıraya koymaları ve bu olayları resimlemeleri istenir. Okuduklarını kendi cümleleriyle. 17. kazanım). 6. 5. (bk. Doğrudan söylenmeyen yargılar bulunur. Bu karşılaştırma yapılırken karşılaştırma şeması kullanılır.”: Sınıfta sesli okuma çalışması yapılır. Tüm bunlara göre kurgu metinde geçen kahramanlardan bazıları çıkarılırsa nasıl sonuçlar doğabileceği tartışılır (7. 4. Olay. 12. kazanım). Metnin türüyle ilgili özellikleri kavrar. 17. fakat. Ana fikir/ana duygu bulunurken öğrencilerin düşüncelerini serbestçe ve kendine özgü bir şekilde ifade etmelerine imkân verilmelidir. Kılavuz) “Kısaca. 2. (bk. Kılavuz) “Karakterler Bir Arada”: Şahıs ve varlıkların karakter özellikleri tablo üzerinde sıralanır (7. fizikî görünüm ve olaya olan etkileri gibi unsurlar yönüyle karşılaştırır. Beni Düzenle: Metin parçalara ayrılır. (bk. Okuma sürecinde karşılaşılan. kazanım). 2. kelime grubu ve Ölçme ve değerlendirme Kelime listeleme: Fikir veya duygu belirten kelimeler şemaya yerleştirilir (1.. 9. Öğrencilerden okunan metnin ana fikrini ve yardımcı fikirlerini bularak metni özetlemeleri istenir (4. 2. 2. Okuduklarındaki öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. 3. kazanım). Tamamlama: Metinden cümleler seçilerek sebep ve sonuç bildiren ifadelerle tamamlanır (8. Resimler bir film şeridi hâlinde sıralanır (12. (bk. 12. Kılavuz) Röportaj: Metindeki şahıs veya varlık kadrosuyla hayalî röportaj yapılır (7.25 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 5. 11. anlatıcının özelliklerine ve olayla ilişkisine dikkat çekilir. öte yandan. oysa. 10. yer. … ise” vb. Bir tema boyunca işlenecek okuma metinlerinin türü farklı olmalıdır. Metindeki amaç-sonuç ilişkilerini fark eder. Karışık olarak verilen bölümler kronolojik sıraya göre düzenlenir. 6. konunun anlaşılmasına yardımcı olan ve hatırlamayı kolaylaştıran kelimelere dikkat edilir. Düzenlenen metin özetlenir (12. 2. (bk. Her gruba bir metin verilir. 8. ya da 3. Metindeki anlatımın kaçıncı şahsın (1. kazanım). Metindeki anahtar kelimeleri belirler.

Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. Yazarla/şairle yapılan röportaj veya anketlerden de yararlanılır. konuşturma ve abartma sanatlarına dikkat çekilir. canlandırma) ve görsel materyallerle (film. Her grup bir kart çeker. Metnin başlığı ile içeriği arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. 31. redif gibi ahenk unsurları fark edilir. Karşılaştırma sonunda şiirin özellikleri belirlenir (25.. 27. duygu. “Benim Kahramanım”: Her gruptan bir öğrenci seçilerek okunan metindeki bir kişi belirler. grup üyeleri arasında değiştirilir (12. 20. Metne ilişkin karşılaştırmalar yapar. Eser adının şifreli olmasına dikkat edilir. kazanım). Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. doldurmalı sorular. Daha sonra grup üyeleri bir kâğıdı üç bölüme ayırarak metnin giriş. (bk.. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Metinde ortaya konan sorunlara farklı çözümler üretir. Şiirde ses akışını sağlayan kafiye. Kılavuz) Tamamlama: Yarıda kesilen fıkra veya hikâye tamamlanır (23. kazanım). Kendi anlamları dışında kullanılarak şiirde çağrışımlara yol açan kelimeler belirlenir. Kendisini hikâyedeki şahıs veya varlık kadrosundan birinin yerine koyar. Metnin yazarı veya şairi hakkında bilgi edinir. Okuduğu metne farklı başlıklar bulur. kazanım). Kılavuz) Çözüm üretme: Metinde ortaya konan sorunlara “Ben olsaydım. Yapılan resimler. Kafiye ve redif terimleri kullanılmaz. (bk. Bu metinler söyleyiş ve ahenk unsurları yönünden farklılıkları belirtilerek karşılaştırılır. Çekilen kartta yazılanlar grup üyeleri arasında tartışılır. Hikâyenin konusuna ve canlandırdığı şahıs veya varlığın özelliğine uygun kostüm giyerek sınıf ortamında kendi bakış açısından hikâyeyi anlatır (21. 25. bunların çeşitlerine değinilmez. “Farkını Bul! ”: Öğrencilere farklı şiir ve düz yazı metinleri dinletilir.” ifadesiyle çözüm aranır (22. 25. kavram haritası. gelişme.26 geçiş ve bağlantıları fark eder. performans değerlendirme formları. kazanım). 18. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını fark eder. 29. Yazarın/şairin hayatı ve yaşadığı dönemin şartları çeşitli etkinlik (drama. “Şifre Çözücü”: İçinde bilinen bir eser adının saklandığı bir metin yazılır. Metindeki ipuçlarından hareketle metne yönelik tahminlerde bulunur. Metinde geçen mecaz. 24. Okuduğu metni anlama ve çözümleme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Şiirin duygu. Öğrenciye birtakım sorular yöneltilirken yardımcı olması için öğretmen sorulara önce kendisinin belirlediği bir kahraman aracılığıyla cevap verir (21. açık uçlu.) öğrenci seviyesine uygun olarak işlenir.. Şiir dilinin farklılığını ayırt eder. Kılavuz) “Canlanan Hikâyeler”: Öğrencilerden biri beğendiği bir hikâyeyi seçer. kazanım). 28. (bk. kişileştirme. Metnin öncesi ve/veya sonrasına ait kurgular yapar. benzetme.”: Konu ile ilgili cümleler kartlara yazılarak kutuya atılır. proje değerlendirme formları. 31. 19. [!] 2. standart testler. Daha sonra şifreyi çözmek için bazı ipuçları verilir. çalışma kâğıtları. Öğrenciler bu ipuçlarından yola çıkarak metinde geçen eser adını bulurlar (29. Kılavuz) “Ne Çıkarsa. öz değerlendirme formları.. çizgi roman. kısa cevaplı. sonuç bölümlerini resimlendirir ve metindeki uygun cümleleri resme yerleştirir. okuma gelişim dosyası kullanılabilir. (bk. 30. Okuduklarını kendi hayatı ve günlük hayatla karşılaştırır. Kılavuz) ifadelerin kullanım özelliklerine dikkat çekilir. 2. kazanım). kazanım). resim vb. (bk. 21. 23. Metinde yararlanılan düşünceyi geliştirme yollarının işlevlerini açıklar. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 22. gözlem formları. 26. tan bir kişi metni özetler. düşünce ve hayalleri yorumlar. 18. düşünce ve hayalleri ifade eden derin bir anlatım olduğu kavranır. 2.

Sonuçlar tartışılarak metnin dil ve anlatımı hakkında genel bir yargıya ulaşılır (1. kazanım). Metnin dil ve anlatımının değerlendirilmesinde uygulanacak etkinlikler. 1. Metni içerik yönünden değerlendirir. proje değerlendirme formları. gözlem formları. Okuduğu metni değerlendirme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Okuduklarımı Değerlendiriyorum”: Öğrenciler gruplara ayrılır. anlaşılır. üçüncü gruptan ise metindeki mecazlı kullanımları bulmaları istenir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Bu tür etkinlikler ile öğrencinin metni “Açık. anlatım etkileyici ve sürükleyici. çalışma kâğıtları. bunun bir anlatım özelliği olarak karşımıza çıkmadığı metinlerde cümlelerin uzunluk açısından değerlendirilmesi istenmemelidir.” gibi basmakalıp ifadelerle değerlendirmesinin önüne geçilmelidir. standart testler. Birinci gruptan metindeki cümle ve cümlelerdeki kelime sayılarını belirlemeleri. Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. ikinci gruptan metinde kullanılan sıfatları tespit ederek bunları anlam özelliklerini dikkate alarak gruplandırmaları. Okuduğu metni değerlendirme 1. Söz gelimi yazar uzun ya da kısa cümleleri belirgin biçimde kullanıyorsa cümle uzunluğuna yönelik bir etkinlik düzenlenebilecekken. öz değerlendirme formları. sade bir dil kullanılmış. 2. Dil ve anlatım açısından değerlendirme çalışmaları etkinlikler aracılığıyla yapılır. açık uçlu.27 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. yazarın anlatımında öne çıkan özellikler doğrultusunda düzenlenmelidir. AÇIKLAMALAR 3. kısa cevaplı sorular. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir.

oturak. kazanım). 4. Kılavuz) Farkları bulma: Eş sesli kelimelerle ilgili metinler (şiir. Küp sırayla atılarak öğrencilerden gelen kelimelerle ilgili birbirinden farklı cümleler oluşturmaları istenir. Arkadaşıyla aynı cümleyi kuran ve belirlenen sürede cümleleri söyleyemeyen öğrenci oyundan çekilir. atasözü vb. “Kelime Küpü”: Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba bir kelime küpü verilir. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. 2. eş/zıt/yakın anlamlılarıyla eşleştirilir (1. kazanım). [!] Söz varlığını zenginleştirme çalışmalarında Türkçe sözlük. açık uçlu. standart testler. Şema oluşturma: Kelimelerin eş/zıt/yakın anlamlılarıyla ilgili listeler. Kılavuz) “Canlan Biraz”: Metinde geçen deyim ve atasözleri değiştirilerek gerçek anlamlarıyla cümle içinde kullanılır.28 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. terimler sözlüğü. 1. hangi anlamlarıyla kullanıldığı yazılır (1. tekne. 2. Gruplama: Öğrencilere “sandalye. gözlem formları. kısa cevaplı sorular. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. (bk. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. 4. kazanım). kazanım). anlam farklılıklarını dikkate alarak kullanır. (bk. Her kelimeye farklı puanlar verilir. Kılavuz) “Atasözlerimiz Canlandı”: Metinde geçen bir deyim veya atasözüyle ilgili oyun hazırlanır (3. den yararlanılır. kazanım). kazanım). Sen Çöz”: Kelime ve kavramlar belirlenerek bunları içeren değişik bulmacalar hazırlanır (1. (bk. “Çengel Bulmaca”: Hazırlanan bulmacada numaralandırılmış karelerdeki harfler birleştirilerek atasözü veya deyim bulunur (1. Kılavuz) Gruplandırma: Atasözleri ve deyimler anlam özelliklerine göre gruplandırılır (3.Söz zenginleştirme varlığını ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Anlamını yazma: Cümlelerdeki kelimelerin altına. (bk. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. Okuduğu metinde geçen kelime. 7. Bu kelimelerin ortak ve birbirinden farklı yönlerini belirleyerek kelimeleri tanımlamaları istenir (2. “Düzenimi Kaybettim Yardım Eder misin?”: Öğrenilen kelimelerin harflerinin yerleri değiştirilerek öğrencilerden bu kelimeleri bulmaları ve cümle içinde kullanmaları istenir (3. Eşleştirme: Atasözleri ve deyimler uygun tutumlarla/davranışlarla eşleştirilir (3. Öğrencilerden bu deyim ve atasözlerini bulmaları istenir (3. kazanım). karşıt anlamlılık. 3. kazanım). atasözleri ve deyimler sözlüğü. tabure. eş seslilik ilişkileri üzerinde durulur. kanepe” gibi aynı kavram alanına giren kelimeler verilir. Kılavuz) “Ben Hazırladım. ansiklopedik sözlük vb. kazanım). sandal. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. Metinde ilk kez karşılaşılan kelimeler. mâni. Okuduklarından hareketle öğrendiği kelimelerden sözlük oluşturur. küpün farklı yüzlerine yazılır. 1. kazanım). kazanım). Eş anlamlılık.) okunur. koltuk. Eşleştirme: Kelimeler. çalışma kâğıtları. sınıfta fiil çekimi ile ilişkilendirilerek olumsuz anlamın zıt anlam olmadığı vurgulanır. proje değerlendirme formları. Oyun sonunda en çok puan alan öğrenci birinci olur (3. kazanım). (bk. kelimelerin anlam farkları söylenir (1. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . öz değerlendirme formları. kotra. kazanım). kazanım). Örneğin. kazanım). deyim ve atasözlerini cümle içinde kullanır. Farklı olanı bulma: Temel/mecaz/terim anlamlarında kullanılan/kullanılmayan kelimeler arasında farklı olan bulunur (1. Söz varlığını zenginleştirme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. şemalar düzenlenir (1. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 4. (bk. Aynı kavram alanına giren kelimeleri. yakın anlamlılık. “Sihirli Kareler”: Okunan metinden hareketle hazırlanan bulmacalar çözülür (1.

8. Okuduğu hikâyeyi en güzel şekilde anlatan öğrenci belirlenerek ödüllendirilir (6. Şiir dinletisi: Bir şairin şiirlerinden oluşan dinleti düzenlenir. Pano okuma: Pano okuma yönergesi hazırlanarak öğrencilerden yönergeye uygun okuma yapmaları istenir. kazanım). AÇIKLAMALAR 5. proje değerlendirme formları. kazanım). 6. resim. 5. kısa cevaplı sorular. kısa yazıları Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 6. kazanım). türlerde metinler ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kitap sergisi: Sınıfta veya okulda konuya. Değerlendirmeler dönem sonlarında yapılır. kitap fuarı ve kitap evlerinden faydalanır. Yorumlama: Herhangi bir fotoğraf. 3. Süreli yayınları takip eder. performans değerlendirme formları. 9. Okuma alışkanlığı kazanma ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Gezi: Kütüphanelere gezi düzenlenir (5. Haftanın hikâyesi: Öğrenciler tarafından okunan hikâyeler belirli aralıklarla sınıf ortamında paylaşılır. 2. Okunanlarla ilgili duygu ve düşüncelerin paylaşılması. kazanım).29 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. Hangi sınıfta hangi eserlerin okutulacağı Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin ortak kararıyla belirlenir. Soru sorma: Aynı kitap bütün öğrenciler tarafından okunur. kazanım). Oluşturulan bu diyaloğu arkadaşlarına sunarlar. 7. öğrencinin yıl boyunca yaptığı okuma etkinlikleriyle ilgili çalışma kâğıtlarını ve kitap raporlarını içerir. 5. şiir dinletileri düzenler. Beğendiği ezberler. Okuma planı yapar. kütüphane. Kılavuz) “Kitap Torbası”: Birkaç torba hazırlanarak numaralandırılır. Öğrencilerden biri kitabı tanıtırken diğerleri tarafından kitapla ilgili sorular sorulur (6. Öğrenciler. 2. Arşiv oluşturma: Gazete ve dergi kupürü biriktirilir veya belirli konularda gazete ve dergilerde yayımlanan yazılar toplanır (3. gazete ve dergilerdeki insanların yüz ifadeleri veya düzeye uygun bir karikatür hakkında konuşulur (3. Öğrenciler beğendiği bir metni birkaç gün içinde ezberler. türe göre kitap sergileri düzenlenir (2. (bk. Bu çalışmayı en iyi yapan grup ödüllendirilir (9. 1. Kitabı tanıtan öğrenci ödüllendirilir (6. 4. kazanım). Okuma gelişim dosyası. beğenilen şiirlerin ve düz yazıların kaynaktan veya ezbere okunması için uygun ortam hazırlanır. Önceden gruplandırılan kitapların adları kâğıtlara yazılarak torbaya konur. Ailesi ile okuma saatleri düzenler. 5. 5. kazanım). öz değerlendirme formları. Kılavuz) “Hafızam Beni Yanıltmadı”: Öğretmen sınıfa güzel düz yazılardan oluşan bir seçki getirir. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. kazanım). Öğrenciler her hafta bu torbalardan bir kitap seçerek okurlar. Pano düzenleme: Öğrencilerin sınıf veya okul panolarına seçtikleri metinlerle katılmaları sağlanır (6. (bk. Şiir ezberler. yazara. açık uçlu. [!] Her öğrenci için okuma gelişim dosyası düzenlenir. kazanım). kazanım). Okuma alışkanlığı kazanma 1. (bk. İkişerli gruplara ayrılan öğrenciler ezberledikleri metni kullanarak bir diyalog oluştururlar. Okudukları ile ilgili duygu ve düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşır. gözlem formları. ezberlediği şiirleri uygun ortamlarda okur. Sınıf kitaplıkları kitap temin edilerek zenginleştirilir. öğretmen ve öğrenci değerlendirme formlarını. Okuma sürecine aileler de dinleyici veya okuyucu olarak katılabilirler (2. Okuduğu kitaplardan kitaplık oluşturur. Kılavuz) “Haftanın Ödüllü Kitabı”: Okunan kitaplar tanıtılır. Farklı okur. Kitaplık. en iyi tanıtılan kitap haftanın kitabı olarak seçilir. “İlköğretim Okulları İçin 100 Eser”i okumaya yönlendirilir. kazanım). Belli bir konuda farklı şairlerin şiirlerinden oluşan bir dinleti düzenlenir (7. 8.

Düzenleme: Sınıfa biçim açısından farklı özellikler taşıyan elektronik mektup. Yazma kurallarını uygulamayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. gözlem formları kullanılabilir. 10. Düzgün. (bk. 6. çalışma kâğıtları. Standart Türkçe: Türkçenin toplumda saygınlık uyandıran. 3. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. 1. Yazma kurallarını uygulama ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Yazma kurallarının uygulanmasında Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. 11. Kılavuz) 1. Kâğıdın yalnızca ön yüzüne yazılır. [!] Türk alfabesindeki harflerin okunuşuna uygun 9. Elektronik ortamdaki yazışmalarda biçim ile Güzel Türkçem: Kullanılan yabancı kelime1. Öğrencilerden yazma çalışması sırasında yerleşmemiş kelimelerin yerine Türkçelerini yazma kurallarına uymaları istenir. kazanım).30 6. Standart Türkçe ile yazar. 8. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. Bunlardan hareketle 2. metinlere ya da kitaba düzen vermek amacıyla belirlenmiş. 4. kilde yazılmasıdır. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. dilekçe örnekleri getirilir. 1. Tekrara düşmeden yazar. İnceleme: Yazma çalışmaları sırasında kaldıran. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. “Çizgiler Ne Söyler?”: Düzeye uygun bir İşleklik: Yazının hem okunaklı hem de hızlı ve rahat 5. Çizgisiz kâğıt kullanılır. Yazım ve noktalama kurallarına uyar. Yazısında sebep-sonuç ilişkileri kurar. Yabancı dillerden alınmış. 7. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . kazanım). dilimize henüz yapılır. durulur (1. (bk. Kılavuz) 4. yazılan ve konuşulan ideal biçimidir. süreç gelişim dosyaları. lerin listesi yapılarak bunlar Türkçe karşılıklarıyla uygun olarak ve başka bir harfi çağrıştırmayacak şeeşleştirilir (6. Yazısında amaç-sonuç ilişkileri kurar. öz değerlendirme formları. okunaklı ve işlek “bitişik eğik kâğıt ve sayfa düzeni ile biçim özellikleri üzerinde yazı”yla yazar. 8. konuşma dilindeki farklılıkları ortadan kullanır. okunan kitaplar ve basılı materyaller incelenir. Kâğıdın kenarlarında. 2. imlâsı Türk Dil Kurumu tarafından 7. Okunaklılık: Her harfin karakteristik özelliğine ilgili kurallara uyar. paragraflar. satırlar ve kelimeler arasında uygun boşluk bırakılır. mektup ve 1. resim verilerek resimleri yorumlama çalışması yazılabilmesidir. olarak kısaltmalara ek getirilir.

Yazısına konunun ve türün özelliğine uygun bir giriş yapar. betimleme. “Atatürk’ü Tanıyorum”: Atatürk’ün hayatını anlatan bir zaman çizelgesi hazırlanır. deyim ve söz sanatlarını uygun durumlarda kullanarak anlatımını zenginleştirir. kısımları uygun şekilde düzenler. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 11. 3. Öğrenciler yazdıklarını afiş. konu hakkında sınıf içi tartışma yapılır (1. hiçbir sınırlamaya tâbi tutulmadan not edilir. Serbest kürsü: Öğrencilerin olaylara farklı açılardan bakabilmelerini sağlamak amacıyla yazma öncesinde. 6. Her olay ait olduğu döneme yazılarak resimlenir ve kâğıtlar birleştirilerek sınıf duvarına asılır. karşılaştırma. özet. 9. Kılavuz) “Sınıf Gazetesi”: Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. öz değerlendirme formları. 12. Konunun özelliğine uygun düşünceyi geliştirme yollarını kullanır. taraflar tarafından imzalanır. resim. Her öğrenci. Beyin fırtınası: Konuyla ilgili düşünceler. (bk. grafik veya bilgisayardan yararlanarak sunar. 7. kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir. Temel başlıkları destekleyici alt başlıklar yazılır. Öğrenciler o dönemi yansıtan kıyafetleri giyerek olayı canlandırmaya çalışırlar. nin Seyahatnamesi” adı verilen bir kitap oluşturulur. Atasözü. Kılavuz) “Ben Bir Seyyahım” Gezip görülen yerleri anlatan yazılar bir araya getirilerek “. o başlığı en güzel şekilde ifade edecek sembol. Tanımlama. süreç gelişim dosyaları. Öğrencilerin yazdıkları. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Yazıya. Anlaşma. Zihin haritası oluşturma: Konunun ana başlığı veya konuyu çağrıştıracak bir simge veya kavram kâğıdın ortasına yazılır. 2. 4. poster. örnekleme. Yazılacakların bölümleri. 2. 5. Gerekli görülen başlıkların yanına. Yazıyı etkileyici ifadelerle sonuca bağlar. ilgi çekici ve önemli olayların listesini yaparlar. gözlem formları kullanılabilir. kaynakça. kazanım). kazanım). şekil vb. (bk. “Pilavdan Dönenin Kaşığı Kırılsın”: Her öğrenci. Yazısını bir ana fikir etrafında planlar. 10. Her yazma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. 12. (bk. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. başlık ve alt başlıkları belirlenir. Dipnot. Yazma yöntem ve tekniklerini kullanır. içindekiler vb. Yazacaklarının taslağını oluşturur. velisi ile belirledikleri konulara uyacaklarına dair bir anlaşma imzalar. Planlı yazma ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. tanık gösterme. Anahtar kelimeler saat yönünde eklenir.31 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. kazanım). Listede yer alan olaylar arasından bazıları seçilerek zaman çizelgesine yerleştirilir. Planlı yazma 1. 5. Temel ve alt başlıklar gözden geçirilerek birbirleriyle ilişkili olanlar farklı renkte kalemle çizilir (2. Örneğin. [!] 2. alınan notlardan hareketle yazılır (2. 8. seçtiği bir dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine geçerek hikâyesini anlatır. (bk.. Kılavuz) “Yaşayan Zaman” Öğrenciler yaşadıkları çevrede meydana gelen. konuyla ilgili kısa ve dikkat çekici bir başlık bulur. Yazısının ana fikrini yardımcı fikirlerle destekler. benzetme ve sayısal verilerden yararlanılarak ana fikir desteklenir. resim. çizilir. (bk. kazanım). Kılavuz) “Projem”: Öğrencilere farklı konular verilerek birini seçmeleri istenir. çalışma kâğıtları. 2. Her iki tarafa verilmek üzere iki nüsha hazırlanır. bir öğrenci valiyi temsil ediyorsa o dönemde yaşanan bir olayı ve bununla ilgili yaptıklarını anlatır. Yazdığı metni görsel materyallerle destekler. Her öğrenci seçtiği konuyla ilgili bir proje hazırlar. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 2.. Yazma konusu hakkında araştırma yapar. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Soru hazırlama: Konuyu açıklığa kavuşturmak için yazıda cevabı verilecek sorular hazırlanır (1.

Son turda metinler. kazanım). Hikâye.32 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Hikâye yazma: Farklı hikâyelerden tek bir hikâye oluşturulur. kazanım). Muhabir. 6. kazanım). ne olurdu?” sorularına cevap veren bir hikâye yazılır. Bu kelimelerden birbiriyle ilişkili olanlar eşleştirilir. 4.” atasözü tahtaya yazılır. belirtilen sınıflarda zorunlu olup diğer sınıflarda da isteğe Ölçme ve değerlendirme Sınıf-okul içi etkinlik [!] Uyarı . “Adım Adım Dergicilik”: Okul gazete veya dergisi için yazılar yazılır. Yazılan hikâye canlandırılır (1. düşünce yazıları. Farklı olasılıklar düşünülerek “Eğer. Öğrenciler bu sürenin sonunda. kazanım). anı 3. 3. kendilerinin 20 yıl sonraki hâlleri ve fizikî görünümleri hakkında düşünce ve hayallerini anlattıkları geleceğe yönelik bir mektup yazarlar (2. Konuyla ilgili bilgiler gözden geçirilir. masal.. fıkra veya anı diyaloğa dönüştürülür (1. Adı geçen türler. atasözünde anlatılana benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıkları hakkında konuşurlar. “Gündem Oluşturma:”: Güncel bir konuyla ilgili görüş ve düşünceler yazılır (2. sınıfta deneme ve söyleşi. Öğrencilere 2 dakika süre verilir. ve tiyatro türlerinde metinler yazma “Perde Açılıyor”: Belirlenen konuda tiyatro metni yazılır veya bir hikâye metni tiyatro metnine 1. “Kulağıma Küpe Olsun!”: Bir metnin ana fikrinden hareket edilerek öğüt verici bir yazı yazılır (2. [!] 3. cümleleri bitmemiş bile olsa yazmayı bırakırlar. Okul dışı etkinlik [!] Öğrencilerin yazdıkları metinler (olaya dayalı yazılar. kazanım). (bk. Gerekli düzeltmeleri yaparak yazılarına son hâlini verirler (2. muhabiri. olay ve durumları değiştirerek aktardığı fark edilir. Hikâye ve roman gibi türlerin gerçeklerden hareketle yazılmış olsalar bile. 1. kazanım). hikâye. Her gruba farklı bir cümle verilir. (bk. 7. Senaryolaştırma: Bir Nasrettin Hoca fıkrası senaryolaştırılır (1. Bu konuyla ilgili çağrışım yapan kelimeler listelenir.. (bk. olayla ilgisi olanlarla görüşerek notlar alır. Yazdıkları atasözlerinden birini seçerek 3-5 paragraflık bir metin oluştururlar (2. (bk. Kılavuz) “Renklerin Dünyası”: Her öğrenci bir renk adını alarak en güzel rengin kendisi olduğu konusunda ikna edici yazı yazar (2. kazanım). 1. Verilen cümleler hikâyelerin giriş cümlesi olarak kullanılır. bildirme yazılarından mektup) en az 150 kelimeden oluşmalıdır. benzetme. Kılavuz) “Denemeler”: Öğrencilere bir konu verilir.2. Günlük dilde ve masallarda kullanılan kalıplaşmış ifadelerden yararlanılır. Kılavuz) Diyalog yazma: Okunan masal. yaralıyı. 1. 8. Öğrencilere ne anlama geldiği sorulur. [!] Mecaz. deneme. Sınıf iki gruba ayrılarak bildikleri atasözlerini yazarlar. kişileştirme. Farklı türlerde dı/olmasaydı. Olay yazar. konuşturma ve abartma sanatlarından yararlanılır. kazanım). Öğrenciler. yazdıklarının taslağını yanlarındaki arkadaşlarına okutarak görüşlerini alırlar. iki elin sesi var. itfaiye şefini. Kılavuz) “Yangın Var!”: Bir yerde yangın çıktığı haberi alınır. Değişik masal kahramanları tek bir masalda buluşturulur veya masal kahramanının maceraları günümüze uyarlanarak yazılır (1. kazanım). “Yuvarlak Masa Yazarlığı”: Öğrenciler gruplara ayrılır. Öğrenciler. Öğrenciler. [!] 3. kazanım). olaya tanık olan birini canlandırır. söyleşi ve makale türünde metinler yazılır. Bildirme yazar. kazanım). yazıları yazıları metinler yazılır. Düşünce yazar. yazıları dönüştürülür ve sahnelenir (1. (bk. 2. kazanım). Her öğrenci kâğıdını sağındaki arkadaşına verir. ilk yazan öğrenciye döner ve o öğrenci hikâye tamamlanmamışsa hikâyeyi sonlandırır. sınıfta deneme. olsay- AÇIKLAMALAR [!] 3. Masal yazma: Okunan veya dinlenen/ izlenen bir masal kahramanının hayal edilen yeni bir macerası yazılır. Mümkün olduğu kadar çok bilgi edinilerek alınan notlardan haber metni oluşturulur (3. Bir sonraki öğrencinin yazma süresi artırılır. kazanım). Kılavuz) “Bir Elin Nesi Var İki Elin Sesi Var”: “Bir elin nesi var. “Aynadaki İzler”: Öğrenciler. Her grup yazdıkları hikâyeler arasından en beğendiklerini seçerek sınıfla paylaşır (1. [!] 3. Şiir yazar.

Bir grup öğrenci şirketin yönetim kadrosunu oluşturur. Adı geçen türler. Yazdıkları şiiri müzik eşliğinde sınıfta okumaları sağlanır (4. kazanım). kazanım). çalışma kâğıtları. “Sana Özel”: Öğrencilerden kendilerine bir kutlama konusu belirleyerek arkadaşlarına davetiye yazmaları veya kendilerini öğretmenlerinin yerine koyarak başarılı bir öğrencisi için ailesine tebrik kartı hazırlamaları istenir (3. “Şirket Kuruyorum”: Öğrenciler sanal bir şirket kurarlar. kazanım). Öğrencilerin yazdıkları kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir (3. kazanım). Kendisini o dönemde yaşayan veya hayalî bir şahsın yerine koyarak Yunus Emre’yi tanıtan bir yazı yazar. Farklı türlerde metin yazmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Kılavuz) “Çağrışımlar ve Duygular”: Verilen kavramın çağrıştırdığı duyguyu yansıtan bir şiir yazılır.33 bağlı olarak ele alınabilir. (bk. öz değerlendirme formu. (bk. “Duyarlı Veli”: Öğrencilerden birinden veli rolü üstlenmesi istenir. Veli rolündeki öğrenci çocuğunun öğretmeninden. (bk. “Resimlerin Ezgisi”: Öğrencilere bir resim gösterilir. okuma alışkanlığını kazanmasına destek istediğini belirten bir mektup alır. Kılavuz) Sergi: Düzenlenen sergiye yönelik duyuru metni. belirtilen sınıflarda zorunlu olup diğer sınıflarda da isteğe bağlı olarak ele alınabilir. 8. performans değerlendirme formları. Bu yasaya hangi maddelerin girmesini isteyebilecekleri sorularak hayvanların ağzından dile getirdikleri maddelerin yer aldığı bir yazı yazmaları istenir (3. 7. Nesneyi yeni işlevine göre tanıtan bir reklam metni hazırlanır (3. sınıfta mektup. Yapılan çalışmalar dönem sonunda sergilenir (3. “Herkesin Bir Hikâyesi Var”: Yakın çevre veya aileden birinin biyografisi yazılır (3. Tutanak tutma: Eğitsel kol faaliyetlerinin tutanağı tutulur (3. Slogan bulma: Öğrencilerden bir ürünü veya etkinliği tanıtmak için kısa. kazanım). kazanım). “Onu Tanıyorum”: Her öğrenci veya grup. Dönüşüm kutusu: Öğrenciler üç veya dört gruba ayrılır. kazanım). Her gruba farklı bir nesne verilerek bu nesneyi asıl kullanımından farklı işlevde kullanmaları istenir. öğretmen ve diğer öğrencilere davetiye hazırlanır. sınıfta biyografi. bir şiir dinletisi düzenler. dilekçe ve haber yazısı. Kılavuz) “Toplantı Var”: Öğretmen öğrencilerden. Kılavuz) [!] 3. etkili cümleler kurmaları istenir. kazanım). kazanım). (bk. Resimden hareketle şiir yazdırılır (4. Kılavuz) “Ben Bir Organizatörüm”: Öğrenciler. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . süreç gelişim dosyaları. proje değerlendirme formları. kendi haklarını elde etmek ve uygulamak için bir yasa oluşturmalarını ister. Dinleti sonunda şiir metinleri tutanakla öğretmene teslim edilir (3. 6. “Şair Gibiyim”: Somut kelimelerden ve imajlardan oluşan iki liste hazırlanır. Yunus Emre’nin hayatından bir dönem seçer ve o dönemle ilgili araştırma yapar. Hazırlanan listelerdeki kelimelerden karşılıklı olarak seçme yapılarak imaj oluşturulur. sınıfta tutanak ve tanıtma yazıları. davetiye ve katılım belgesi hazırlanır. kazanım). Oluşturulan imajlar kullanılarak bir şiir yazılır. (bk. Çocuğu için neler yapılabileceğini düşünerek öğretmene bir cevap mektubu yazar (3. Resimle ilgili sorulara cevap vermeleri istenir. diğer öğrenciler ekte öz geçmişlerini sundukları bir dilekçe ile şirkete iş başvurusunda bulunurlar. yazılı anlatım değerlendirme ölçeği. (bk. Yazılan şiirler öğrencilerin kendilerinin bulduğu bir ritimle söylenir (4. kazanım).3. hayvanların dilinden. otobiyografi ve rapor yazılır. İş başvurusu kabul edilenler ile şirket yönetimi arasında anlaşma metni imzalanır (3. kazanım). gözlem formları kullanılabilir. Kılavuz) “İlk Harflerine Baksana”: Akrostiş oluşturacak şekilde şiir yazılır (4. kazanım). kazanım). Bulunan sloganlar sınıf panosuna asılır (3. Hazırlanan afişler okulun çeşitli yerlerine asılır. Okul yöneticileri. kazanım).

süreç gelişim dosyaları. 2. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . eşleştirme testleri. açık uçlu. Kendi yazdıklarını değerlendirme 1. 3. performans değerlendirme formları. kısa cevaplı sorular. Yazdıklarını biçim ve yönünden değerlendirir. Yazdıklarını dil ve anlatım yönünden değerlendirir. gözlem formları kullanılabilir. öz değerlendirme formları. içerik ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Yazdıklarını değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. çalışma kâğıtları. Yazdıklarını yazım ve noktalama kurallarına uygunluk yönünden değerlendirir.34 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. değerlendirme anketleri. proje değerlendirme formları.

Yazma alışkanlığı 6. Beğenilen yazılar ğerlendirme formları. Burada dikkat yazdıkları ve beğendikleri şiirlerden oluşur. kazanım). Öğrenciler üzerinde durulur. 5. teneffüslerdeki gürültünün önlenmesi vb. gözlem değerlendirmelerini formları kullanılabilir. çalışma yönelik düşünce. Kılavuz) 8. (bk. (bk. Kendini yazılı olarak “Zamanla Değişir Her Şey”: Öğrencilerden iki dakika içinde “değişim” kelimesinin çağrıştırdıklarını zengin bir söz varlığı ifade etme alışkanlığı yazmaları istenir. kazanım). eş“Bizim Köşemiz”: Okul/sınıf panosu/gazetesi/dergisinde sorunlar ve çözümler köşesi oluşturulur.) ve çözüm önerileri yazılır. yerleştirilir. Kitabın hazırlanma süresi altı ay olacağı için öğrenciler yaşadıkları son kışa ait güzel anılarını da kitaplarına eklerler. Şiir deneyimlerini yazarak istenir. Kitabın kışla ilgili resimlerden ve kış hatıralarından oluşacağı belirtilir. Kılavuz) değerlendirme formları. Öğrenciler şiir izlenim ve görevlendirilir. gelişim dosyaları. Okul dergisi ve formları. “Gezip Gördüklerim”: Tarihî ve turistik yerlere düzenlenen gezilerde notlar alınarak izlenimler yazılır kâğıtları. Burada yaşamanın hazırlar. Yazdıklarını ğerlendirme anketleri. (bk. “Balon Doldurma”: Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba üzerinde karikatürler bulunan çalışma 9. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. hakkındaki duygu ve 5. kazanım). “Sınıf Gazetesi”: Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır.) ve öğrenciler bu mekânlara 2. Kılavuz) katılır. Bu iki grup için iki ayrı mekân seçilir (Bu defteri. performans gazetesi için yazılar (1. istek ve eleştiriler yazılır (1. “Geçmişe Yolculuk”: Seçilen bir anı ile ilgili zihin haritası oluşturulur. Günlük tutar. Kılavuz) “Dilek Kutusu”: Sınıfta veya okulda dilek kutusu oluşturularak derslerin işlenişine ya da etkinliklere kazanmayla ilgili kazanımların metinleri ve şiirleri değerlendirilmesinde. arasından seçme yapılarak panoya asılır (8. Her grup kendi içinde en güzel yazıyı seçerek diğer gruplarla paylaşır (1. 4.Öğrencilerin kendilerini 5. öz deve onların çalışmaları. Yazma yarışmalarına söylenir. Beğendiği sözleri. öğrencilerin kendi ifade eder. (bk. Geçen yıl yaşanan sosyal değişimler liste hâline kullanarak ifade etmeleri kazanma getirilir. 5. etkilendikleri olaylar 4. etkinlik iki farklı Türkçe öğretmeni tarafından aynı anda yaptırılabilir. Gruplara aynı yazma konusu verilir ve aynı anda yazmaya başlamaları sağlanır. farkı anlamaları sağlanır. sınıf ve okul başkanlarının seçimi ve leştirme testleri. resimlere uygun diyaloglar konuşma baloncuklarına yerleştirilir (1. 1. düşünce. kazanım) (bk. atasözü ve edilmesi gereken nokta yazma çalışması süresince gruplara iki farklı müzik (hüzünlü-neşeli gibi) her gün günlük deyimleri kullanır. Her grup kendine düşen karikatürdeki boşlukları doldurur. okulun çevre düzenlemesi. dikkate alır. kazanım). kazanım). Duygu. Öğrenciler kavram. ulaşım. hayal. Birkaç öğrenci yazılarını aileleriyle paylaşmak üzere [!] 5. Yazma çalışması bitiminde aynı konuda iki farklı bakış açısı çıkacağından öğrencilerin bu tutulabilecekleri gibi yalnızca 3. Kılavuz) oluşturur.35 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR “Ben Büyüyünce…”: Hayal edilen mesleğe yönelik tasarılar yazılır (1. Öğrencilerin yazıları okul panosunda veya dergisinde yayımlanır (1. Kılavuz) “Müziğin Gölgesindeki Yazılar”: İki ayrı grup oluşturulur. dinletmektir. yazılarını müzik. kazanım). Yazdıklarından arşiv kâğıdı dağıtılır. Kelimenin çağrışımları tahtaya yazılır. Yeni öğrendiği kelime. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . süreç “Eğer”: Öğrencilerden kişilikleri üzerinde etkili olan bir çevreyi seçmeleri istenir. derler. kazanım). Hatırlananlar resimlenir ve bu düşüncelerini de yazabilirler. Şiir defteri tutar. Daha sonra bu ailelerden sınıfa gelerek ilk gençlik yıllarına ait tecrübelerini paylaşmaları defteri ve günlük tutmaları konusunda özendirilir. (bk. “Kışı Hatırla”: Öğrencilere bir kış resmi gösterilerek “Kışı Hatırlayalım” adlı bir kitap hazırlayacakları 10. başkalarıyla paylaşır Tespit edilen sorunlar (sıra olma. proje değerlendirme 7. Öğrencilerden bunlardan kendilerini en çok etkileyen değişimi seçmeleri istenir.2. deolumlu ve olumsuz yanları yazılı olarak ifade edilir (1. İlgi alanına göre yazar. resim veya dansla destekleyebilirler.

Yazım kurallarını kavrayarak uygular. “nokta. (1. Noktalama [!] 1. olur. yok. (bk. tırnak. kazanım). • Tarihlerin yazılışında gün. kazanım). ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. Kılavuz) “Boya! Boya!”: Öğrencilere ünsüzlerin özellikleri kavratılır. ünlem. haydi. • Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. hayhay. hükümdar adlarında.). 6. peki. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Büyük harflerin kullanımı • Dizeler genellikle büyük harfle başlar. Ek olan sesi temsil eden öğrenci kelimeye yaklaşırken ikinci ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. hiçbir şey. (bk. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. • Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur. başüstüne. • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. konuşma çizgisi. • Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret.) • Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Nokta (. • Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime ve kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır. her şey vd. evet. • Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur. kitap ve dergi ciltlerinde ve kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında kullanılabilir.36 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. [!] 2. tamam. kabul veya teşvik bildiren hayır. Kılavuz) “Noktalama İşaretleri Görevde”: Sınıftaki tüm öğrencilere. [!] Ses olaylarına dayalı yazım kuralları verilirken ilgili ses olayları da açıklanır. Kılavuz) “Macera Peşinde”: Öğrenciler birer noktalama işareti belirler. yazma. kazanım) (bk. bağlaç olan de ve ki’nin. • Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır. • Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir. Daha sonra ünsüz benzeşmesi ve yumuşamasına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar verilir (1. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 1. öyle. • Romen rakamları ancak yüzyıllarda. • Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.) • Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur. [!]Birleşik kelimelerin yazımına okuma. kesme işareti. iki nokta. Buradan hareketle çalışma kâğıdında yumuşak ünsüzleri boyayarak gizli resme ulaşmaları istenir. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Sayıların yazımı • Sayılar metin içinde yazıyla yazılır. • Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur. Virgül (. 2. Noktalı virgül (. pekâlâ. onu bir kahramanın yerine koyarak maceralarını hikâye şeklinde yazar (2. dil bilgisi etkinliklerinde yeri geldikçe değinilir. herhangi bir. Bu sınıfta ele alınacak yazım kuralları şunlardır: Kalınlık-incelik uyumu. • Özel adlar büyük harfle başlar. tarihlerde ayların yazılışında. soru eki mi’nin. kısa çizgi”yi temsil görevi verilir. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Geldiğimde Sen Yoktun”: Her öğrenciden verilen kelimedeki bir sesi temsil etmesi istenir. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır. elbette gibi kelimelerden sonra konur. • Konuşma çizgisinden önce konur. Öğretmen bir metin okur. [!] Yazım kuralları verilirken okunuşla ilgili hususlara da değinilir.) • Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.

Yay ayraç ( ( ) ) • Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. konuşan kişinin adından sonra konur. yazma.37 işaretinin olduğu yerde. ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. • Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır. • Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur. Tırnak işareti (“ ”) • Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır. [!] Noktalama işaretlerinin İlköğretim 1-5. • Eklerin başına konur. • Kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine gelen ekleri ayırmak için kullanılır. durum ve bildirme eklerinden sonra konur. durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır. sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. • Cümle içerisinde kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır. • Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur. • Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır • Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur. Kesme işareti (’) • Özel adlara getirien iyelik. öz değerlendirme formları. standart testler. gözlem formları kullanılabilir. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. Dil bilgisinde noktalama işaretleri: Eklerin yazımında. bu işaretlerin temsilcilerinin ayağa kalkması için duraklar (2. çalışma kâğıtları. eksik bırakılan cevaplarda kullanılır. proje değerlendirme formları. İki nokta (:) • Edebi eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda. süreç gelişim dosyaları. • Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur. fiil kök ve gövdelerinin gösteriminde kısa çizginin kullanımına dikkat çekilir (2. kazanım). özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. sınıf içi çalışmalarda. • Karşılıklı konuşmalarda. [!] Öğrencilere. Üç nokta (…) • Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur. eşleştirme testleri. • Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur. • Tarihlerin yazılışında gün. Kısa çizgi (-) • Dil bilgisinde ekleri ayırmak için konur. [!] Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. yeterli olmayan. Eğik çizgi (/) • Yan yana yazılması gereken durumlarda mısraların arasına konur. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . • Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır. kazanım).

Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 7. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. başta. durumlar için kullanılır. eser. makale vb. tablo vb. tarih vb.nin altında yer alan açıklayıcı yazılar büyük harfle başlar. Yayınevinin düştüğü zor durumdan kurtulabilmesi için bir noktalama işaretinin işten çıkarılması gerekmektedir. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Nokta (. Öğrenciler kendilerinin işten çıkarılmaması konusunda yayınevi yöneticisini ikna etmeye çalışırlar. • Kitap.38 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. Üç nokta (…) • Kaba sayıldığından veya bir başka sebepten ötürü açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur. dil bilgisi etkinliklerinde yeri geldikçe değinilir. kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer. • Kitap. Bulur musun?”: Noktalama işaretleri kullanı1.) yazımı Sayıların yazımı • Notayı niteleyen sayılar ayrı yazılır. Öğrencilerden kendileri için bir noktalama işareti belirlemeleri istenir. yazma. [!] 1. [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik . dergi vb.) • Bibliyografik künyelerin sonuna konur. “İşimi Kaybetmek İstemiyorum”: Hayalî bir yayınevi kurulur. bildiri. Ünlem işareti (!) • Alay. Büyük harflerin kullanımı • Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle başlar. İki nokta (:) • Genel Ağ adreslerinde kullanılır. herhangi bir. kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra ayraç içinde ünlem işareti kullanılır.nde ana başlıkta bulunan kelimelerin ise yalnızca ilk harfleri büyük olarak yazılır. • Oyun adlarını niteleyen sayılar bitişik yazılır. her şey vd. [!] Birleşik kelimelerin yazımına okuma.) • Bibliyografik künyelerde yazar. ortada veya sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur. 2. Yazım kurallarını lmamış bir metne uygun noktalama işaretleri konur. • Alıntılarda. Bu yayınevinin elemanları noktalama işaretleridir. Bu sınıfta ele alınacak yazım kuralları şunlardır: Yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. kavrayarak uygular. Soru işareti (?) • Bilinmeyen. Virgül (. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Yerimi Kaybettim. 2. basımevi vb. hiçbir şey. maddelerden sonra konur. çizelge.nde bulunan resim.

Kesme işareti (’) • Şiirde seslerin ölçü dolayısıyla düştüğünü göstermek için kullanılır. [!]Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. [!] Noktalama işaretlerinin daha önceki sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. [!] Öğrencilere. çalışma kâğıtları. • Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti yay ayraç içine alınır. sınıf içi çalışmalarda. eşleştirme testleri. yazma. proje değerlendirme formları. • Bir söze alay. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. ila. öz değerlendirme formları. Eğik çizgi (/) • Genel Ağ adreslerinde kullanılır. gözlem formları kullanılabilir. Köşeli ayraç ([ ]) • Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce kullanılır. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. standart testler. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir.39 Kısa çizgi (-) • Kelimeler arasına “–den… -a. Yay ayraç (( )) • Alıntılarda. arasında” anlamlarını vermek için kullanılır. ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konulan üç nokta. yay ayraç içine alınabilir. kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç içine alınır. ve. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. başta. süreç gelişim dosyaları.

[!] Bu sınıfta özellikle pekiştirmeye yönelik çalışmalara ağırlık verilmelidir. [!] Noktalama işaretlerinin daha önceki sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 2. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. kullanır. • Cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögelerden sonra konur. işlevlerine uygun olarak • Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur.40 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. yazma. uygular. öz değerlendirme formları. 1. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ [!] 2. gözlem formları kullanılabilir. [!] Öğrencilere. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. • Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. [!] Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. kazanım). Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Boşluk doldurma: Noktalama Virgül işaretleri kullanılmamış bir metne • Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur. Yazım kurallarını kavrayarak uygun noktalama işaretleri konur (2. eşleştirme testleri. standart testler. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. Kısa çizgi • Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanılır. Noktalama işaretlerini • Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur. Noktalı virgül • Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. çalışma kâğıtları. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 8. sınıf içi çalışmalarda. proje değerlendirme formları. süreç gelişim dosyaları.

Kılavuz) Farklı olanı bulma: Altı çizili eklerden farklı olanı (çekim eki/yapım eki) bulunur (3. 3. kazanım ). 2. Fiilden fiil yapma eklerinin işlevleri ve anlam özellikleri üzerinde ayrıntılı olarak fiil çatısı konusunda durulur. Birleşik kelimelerin anlam özelliklerine dikkat çekilir. Kılavuz) “Kelime Bankası”: Bir grup öğrencinin görev aldığı hayali bir banka kurulur. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . isimden fiil yapma ekleri. 7. Yapım eklerinin işlevlerini ve kelimeye kazandırdığı anlam özelliklerini kavrar. yapım ekleri kelime türetirken çekim eklerinin var olan kelimeyi kelime grubu ya da cümle içinde kullanılmaya elverişli hâle getirmesi. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. 1. kısa cevaplı. doldurmalı sorular. (bk. fiilden fiil yapma ekleri. açık uçlu.41 6. Öğrencilerden biri seçtiği kelimeleri hesabına yatırır. 1. “Ekleri de Birbirine Ekleyelim”: Yapım eki almış bir kelimeye farklı ekler getirilerek yeni kelimeler türetilir (4. [!] Kelimede yapı özellikleriyle ilgili kazanımların verilişinde ilgili oldukları yazım kurallarına değinilir. “Çiçekçi”: Çiftçiden pazarda satmak üzere ürünlerini iki çuvala yerleştirmesi istenir. fiilden isim yapma ekleri ayrımına gidilir. kazanım ). Eklerin sesçe farklı biçimlerinin farklı birer ek olmadığı. Gruplandırma: Okunan herhangi bir kitaptan belirlenen yirmişer kelime (basit. yani ona son şeklini vermesiyle açıklanır. türemiş ve birleşik kelimeleri ayırt eder. Yapım eklerinin işlevleri kavratılırken isimden isim yapma ekleri. (bk. fiilin “-mek/-mak” eki almış biçimine mastar adı verildiği. Karşılığında yeni kelimeler alır. Kılavuz) AÇIKLAMALAR [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. 1. 5. İsim kökü ile fiil kökünü ayırt eder. öğrencilerin edindikleri bilgileri. Çekim eklerinin çeşitlerine ilgili oldukları konulara gelindiğinde değinilir. (bk. Basit. 1. 2. bileşik ve türemiş) öğrencilerin kendi çizdikleri resimlerin içerisine yazılır. Gövdeyi kavrar. kazanım ). Birleştirme: Verilen farklı kelimeler eşleştirilerek uygun yöntemlerle birleştirilir (6. Türkçenin sondan eklemeli bir dil olduğu vurgulanır. 1. 6. aynı ekin çeşitleri olduğu kavratılır. Bu çalışmalardan beğenilenler sınıf veya okul panolarında sergilenir (7. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. gözlem formları kullanılabilir. Hem isim hem de fiil olan köklere örnek verilerek bunların kök çeşidinin aldıkları ekler aracılığıyla belirlenebileceği kavratılır. Öğrenciler ellerindeki ek kartlarına bakarlar. 1. eşleştirme testleri. Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. 5. Fiil köklerinin “-mek/-mak” eki ile okunması gerektiği. standart testler. süreç gelişim dosyaları. Burada eklerin kelimeye kazandırdığı anlam özelliklerine ağırlık verilir. kökü taşıyan öğrencinin yanına giderek yeni kelimeler oluştururlar. Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. Bu durum. 1. kazanım ). Birleşik kelimelerin kuruluş özellikleri konusuna girilmez. kazanım ). kazanım ). 1. 1. Bu kelimeye uygun olan ekleri elinde bulunduran öğrenciler. Yapım eki ile çekim ekini ayırt eder. Oluşturulan yeni kelimeler yüksek sesle söylenir (1. 6. 4. çalışma kâğıtları. mastarın fiilin adı olduğu belirtilir. Hangi kelimelere öncelik verilmesi gerektiği konusunda Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan “Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü”nden yararlanılabilir. Bu amaçla ilgili ses olaylarına değinilir. Öğrenciler verilen metindeki isim ve fiilleri ayırarak çuvallara yerleştirir (2. kazanım ). Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerdeki boşluklar uygun yapım ekleriyle tamamlanır (5. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Mıknatıs”: Kelime kökleri ve ekler kartlara yazılarak öğrencilere dağıtılır. [!] Türemiş ve birleşik kelimelere mümkün olduğunca çok örnek verilerek öğrencilerin söz varlığının zenginleşmesi sağlanır. 7. Öğretmenin okuduğu metinde geçen kelime kartını elinde bulunduran öğrenci ayağa kalkar. 3. 2. Birleşik kelimeyi kavrar. 3. Kök ve eki kavrar. Tarihî nedenlerle kök ve ek arasındaki anlam ilişkisinin kaybolduğu türemiş kelimeler basit kelime olarak ele alınır. Ekler arasındaki hiyerarşik ilişkiye dikkat çekilir. öz değerlendirme formları.

Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. İsmin hâlleriyle fiiller arasındaki ilişkiye dikkat çekilir. 2. kazanım). soyut isim konuları ele alınır. kazanım). sınıf AÇIKLAMALAR 2. 6. kazanım ). Kelimeleri cümlede farklı görevlerde kullanır. Şema oluşturma: Hem edat hem de bağlaç olarak kullanılan kelimeler şemayla ifade edilir (8. ek ile ekin birleşmesinde ortaya çıkan yardımcı ünsüzlerin işlevi kavratılır. kazanım ). Aynı kelimenin farklı görevlerde kullanıldığı cümle örneklerden hareket edilir. oysa. isimleri işlevlerine uygun olarak kullanır. topluluk ismi. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Sıfatların cümledeki işlevlerini fark eder. bu nedenle. kazanım). 7. Hâl eklerinin işlevlerini kavrar. 4. Birleştirme: Çeşitli isim ve sıfatlarla. standart testler. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerde bırakılan boşluklar uygun tamlama ekleriyle doldurulur (5.42 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. İsimlerin cümledeki işlevlerini kavrar. 3. 2. Edat. Kelime ile eklerin. Örnekler 6. Özel isim. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Listeleme: Özel isimler. açık uçlu. kazanım). (bk. 5. anlatımda kullanılan sıfatların altı çizilir (7. İsim tamlamalarında belirtili ve belirtisiz tamlama çeşitlerine değinilir. İsim tamlamalarının anlam özelliklerine ağırlık verilir. (bk. (bk. Kılavuz) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun iyelik ekleriyle tamamlanır (4. kazanım). zamirleri işlevlerine uygun olarak kullanır. Yerine koyma: Zamirlerin yerine karşıladıkları isimler yazılır (2. (bk. somut isim. sadece. Öğrencilerin cümle ya da metin içinde isim ve sıfat tamlamalarını. 2. 2. Zamirlerin cümledeki işlevlerini fark eder. 2. 7. Hâl eklerinin eklendikleri kelimeye kazandırdığı farklı anlam özelliklerine ağırlık verilir. çokluk. kazanım). Örneklerden hareketle 3. Zincirleme isim tamlamasının ayrı bir tamlama çeşidi olmadığı. Kılavuz) “Nereye?”: Verilen boşluklara uygun sıfatlar yazılır (6. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. uygun eklerle tamlamalar kurulur (5. 6. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. bu kelimeleri işlevlerine uygun olarak kullanır. ne var ki. kazanım). 2. Özel isimlerin yazımına yönelik kurallarla gerekli ilişkilendirme yapılır. kazanım). kazanım). 3. 8. 9. 2. bağlaç. kazanım ). Eşleştirme: Hazırlanan kelime tablolarından birbiriyle ilişkili olan kelimeler eşleştirilir. 2. 2. öz değerlendirme formları. Kılavuz) Tasvir etme: Bir yerin/kişinin tasviri yazılır. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir.. sınıfta ele alınan kelime türleriyle sınırlandırılır. Eşleştirme: Ünlemlerle. bundan dolayı. ama. doldurmalı sorular. kazanım). “Ne Hâldeyim?”: Cümlelerdeki boşluklar uygun hâl ekleriyle tamamlanır (3. 2. belirtili ve belirtisiz isim tamlamalarının iç içe girmesiyle oluştuğuna dikkat çekilir. Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun edat ve bağlaçlarla doldurulur (8. süreç gelişim dosyaları. teklik kişi iyelik eki ile belirtme hâli ekinin kullanımı kavratılır. 6. Şema oluşturma: Hâl ekleriyle ilgili şemalar düzenlenir (3. İyelik eklerinin işlevlerini kavrar. Çokluk eki ve işlevlerine değinilir. İsim tamlamalarının kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. 5. kazanım). eşleştirme testleri. yalnız. ifade ettikleri duygularla eşleştirilir (8. 2. 7. 9. çalışma kâğıtları.” edatları kullanılarak cümleler tamamlanır (8. böylece. ünlemlerin işlevlerini ve cümleye kazandırdıkları anlam özelliklerini kavrar. bunların iç içe girmiş biçimlerini bir bütün olarak algılamasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. 4. 2. iç içe geçmiş tamlamalar kurulur (5. cins ismi. 2. kısa cevaplı. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. 6.. Sıfat tamlamalarının kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. 4. cins ve topluluk isimleriyle ilgili kelime listeleri yapılır (1. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. Kılavuz) Dönüştürme: Cümlelerdeki sıfatlar değiştirilerek zamire dönüştürülür (2. 1. fakat. teklik. 5. sıfatları işlevlerine uygun olarak kullanır. 3. gözlem formları kullanabilir. Cümle tamamlama: “Hâlbuki. 3. kazanım).

durum filleri örneklendirilir. öz değerlendirme formları. 8. 1. Fiillerin olumlu. emir kipleri ele alınır. türü yazılır (7. Çekimli fiillerin kişisinin cümle kuruluşundaki işlevi vurgulanır. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini kavrar. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ne Zaman?”: Zaman ifadeleri dikkate alınarak cümleler uygun zaman ekleriyle tamamlanır (4. dilek kiplerinin ise fiile farklı anlam özellikleri kazandırdığı vurgulanır. 2. de” fillerinin “-ecek” ekinden önce ünlü daralmasına uğradığı örneklerden hareketle kavratılır. Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. Dilek kiplerinin kullanım özelliklerini kavrar. görülen geçmiş zaman). Kipin mastar durumundaki fiili biçimlendirmesindeki rolü ile çekimli fiilin cümle kuruluşundaki işlevi vurgulanır. Bu zamanların hangi eklerle ifade edildiğine değinilir. Daha sonra diğer kişilere ve kişi eklerine değinilir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. gözlem formları kullanılabilir. Bu kiplerin hangi eklerle ifade edildiğine değinilir. Kelimeleri cümlede farklı görevlerde kullanır. 1. eşleştirme testleri. Zarfların cümledeki işlevlerini fark eder. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. kazanım ). 1. 3. İş. 1. 5.: Şart kipinin fiilin gerçekleşmesini isteme ve şarta bağlama anlamı gibi) ağırlık verilir. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Buradan hareketle özne kavramına girilir. 1. 5. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. emir kipi için 2. 6. kısa cevaplı. doldurmalı sorular. “Ben Neyim?”: Öğrencilere farklı cümleler verilir. Cümlelerdeki kelimelerin hangi görevde kullanıldığı altlarına yazılır (8. Kip ve çekimli fiili kavrar. 3. şart. kazanım). teklik kişi ile çekimlenmiş fiillerden seçilir. “Anlam Avcısı”: Geniş zamanın farklı kullanımlarına ilişkin örnek verilerek öğrencilerden bu kullanımlardaki anlam özelliklerini belirlemeleri istenir (4. teklik kişi. Gereklilik. 4. Dilek kiplerinin temel işlevlerine (Ör. AÇIKLAMALAR [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. 2. standart testler. kazanım ). Altını çizme: Olaya dayalı bir metinde kullanılan zarfların altı çizilir. 3. zarfları işlevlerine uygun olarak kullanır. süreç gelişim dosyaları. 7. 1. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. gelecek zaman. 1. şimdiki zaman. 7. oluş. Örnekler 6 ve 7. Şimdiki zaman ekinin ünlü daralmasına neden olduğu. diğerleri için 3. Aynı kelimenin farklı görevlerde kullanıldığı cümle örneklerden hareket edilir. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. teklik kişi ile çekimlenmiş fiillerden seçilir. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Haber kiplerinin temel işlevlerine (Ör. 8.43 7. soru ve olumsuz soru çekimleriyle ilgili uygulamalar yapar. “ye-. Buradan hareketle yüklem kavramına girilir. kazanım ). Şart kipi için dilek-şart kipi adlandırması kullanılmaz. 4. istek. İlk örnekler. bilimsel anlamda kabul görmüş gerçekleri ifade etme gibi) ağırlık verilir. çalışma kâğıtları. İlk örnekler. geniş zamanın alışkanlıkları. olumsuz. geniş zaman ele alınır. Bildirme kiplerinin fiili zaman açısından biçimlendirdiği. Geçmiş zaman (duyulan geçmiş zaman. sınıfta ele alınan kelime türlerinden seçilir. açık uçlu.: “-di” ekiyle yapılan geçmiş zamanın fiilin gerçekleştiğini görme veya kesin olarak bilme. 1. öğrencilerin edindikleri bilgileri.

Birleşik fiillerin kuruluş özelliklerine değinilir.44 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2. açık uçlu. sınıf Gruplandırma: Farklı kuruluş özelliklerine 2. 1. eşleştirme testleri. Türemiş fiillerde kök ile gövde arasındaki anlam ilişkilerine dikkat çekilir. tezlik. Basit. süreç gelişim dosyaları. Kurallı birleşik fiillerin anlam özellikleri vurgulanır. Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama sahip birleşik fiillerin bulunduğu bir metin verilerek öğrencilerden birleşik fiilleri yapı ve uygulama özelliklerine göre gruplandırmaları istenir. türemiş ve birleşik fiillerin kuruluş ve anlam Eşleştirme: Kurallı birleşik fiil örnekleriyle özelliklerini kavrar. gözlem formları kullanılabilir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Farklı yapı özelliklerinde fiilleri anlam özelliklerini Birleşik Fiiller: Öğrencilerden çalışma dikkate alarak kullanır. doldurmalı sorular. öz değerlendirme formları. bunların ifade ettikleri “yeterlik. Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. yaklaşma” anlamları eşleştirilir. 7. çalışma kâğıtları. sürerlik. 1. kısa cevaplı. standart testler. kâğıdındaki fiilleri yapılarına göre gruplandırmaları istenir. 2.

günlük fark eder. uygun zamanlarla eşleştirilir (1. standart testler.. kavrama ve uygulama 1. sonra da zaman bildiren ifadelerden ve diğer ipuçlarından hareketle cümlenin zamanı bulunur. gözlem formları kullanılır. süreç gelişim dosyaları. tersine Türkçenin bir zenginliği olduğu örneklerden hareketle açıklanır. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasıyla ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. konuşma kalıplarıyla örneklendirilir (2. Zaman ve anlam kaymasına uğramış fiil kiplerinin işlevleri ve kullanım özellikleri vurgulanır. Tahtaya şimdiki zaman ekinin gelecek 3. Cümlede zaman kavramını “Ben Her Gün. doldurmalı sorular.. kısa cevaplı. 2. Önce kip kullanır. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymalarının bir anlatım 3. çalışma kâğıtları. nin hangi zamanı ifade ettiği fiillerin altına yazılır. “İşlev ve Kullanım”: Zaman/kip eklerikavrar. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasıyla ilgili bilgi ve kuralları zamanları belirleyen zarfların şeması yapılır. açık uçlu. öz değerlendirme formları. 2. Şimdiki zamanın geçmiş zamanı karşılamak üzere kullanıldığı örneklerde hikâye etmenin ön plana çıktığı vurgulanarak öğrencilerden diğer kullanım özelliklerini bulmaları istenir. Fiil kiplerini farklı zaman ve zaman. bozukluğu olmadığı.45 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 7. kazanım). 3. geçmiş zaman ve geniş zamanı anlamları ifade edecek şekilde karşıladığı cümleler yazılır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasının nasıl gerçekleştiğini 2. kazanım). eklerinden hareketle fiilin zamanı. sınıf Eşleştirme: Türkçede cümlenin ifade ettiği 3.”: Zaman ve anlam belirleyen/destekleyen zarfları kaymasına uğramış fiil kipleri. eşleştirme testleri. 2.

açık uçlu. Bunlardan kip ve kişi işlevi vurgulanır. geniş zaman ve şart kipi ele alınır. anlamı taşıyanlar yuvarlak içine alınır (1. öz değerlendirme Gruplandırma: Cümlelerde ek fiille formları. İsim türünden kelimelerin kip ve kişi 4. gözlem formları kullanılabilir. gruplandırılır (3. kiplerine göre çekimlenebildiğini kavrar. Ek fiili işlevine uygun olarak kullanır. “Hangisi?”: Bir metinde geçen bütün 4. sınıf 2. Ek fiille çekimlenmiş kelimelerin cümle kuruluşundaki isimlerin altı çizilir. süreç kavratılır (2. açısından biçimlenerek çekimlenebildiğini Ek fiille ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kakavrar. standart testler. kısa cevaplı.46 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. Ek fiille ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. 3. İsimlerin ek fiil aracılığıyla hangi kiplerde çekimlenmiş olan isimler. rolünü kavrar. kazanım). gelişim dosyaları. dolisimlerin taşıdığı kip ve kişi özellikleri İsimlerin kip eki almasında ek fiilin durmalı sorular. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Ayırt etme: Ek fiille çekimlenmiş zanımların değerlendirilmesinde. kazanım). Geçmiş zaman. eşleştirme testleri. çalışma kâğıtları. 3. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 7. 4. kazanım). 1.

geniş zamanın hikâyesi.: “ecek+ti” birleşik yapısının “geçmiş zamanda gerçekleşmemiş niyet” bildirdiği ya da “-r+di” yapısının “terk edilmiş bir alışkanlık” bildirdiği gibi. 7.) ağırlık verilir. 2.47 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların adlandırılmasında işlevden hareket edilir. kısa cevaplı. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıları özelliklerine uygun biçimde kullanır. 5. 2. şimdiki zamanın rivayeti gibi adlandırmalar kullanılmaz. süreç gelişim dosyaları. 2. 5. standart testler. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapılarda fiilin zamanını ek fiilden sonra gelen zaman ve kip ekinin belirlediği vurgulanır. 1. 5. öz değerlendirme formları. bilgi ve kuralları kavrama ve “Ek Fiil Nerede?”: Birleşik çekimli uygulama fiillerdeki ek fiil fark edilir. çalışma kâğıtları. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların işlevlerini ve kullanım özelliklerini kavrar. doldurmalı sorular. sınıf Tamamlama: Yarım bırakılmış cümleler uy5. 2. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların kullanım sırasında kazandıkları anlam özelliklerine (Ör. eşleştirme testleri. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların özellikleriyle ilgili gun birleşik zamanlar kullanılarak tamamlanır. 1. 5. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların işlevlerinin fiile zamanın yanı sıra farklı anlam özellikleri kazandırmak olduğu vurgulanır. gözlem formları kullanılabilir. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların oluşumunda ek fiilin işlevini kavrar. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . açık uçlu. 3. Fiillerin birleşik zamanlı çekimleriyle ilgili bilgi ve kurallarım uygulanmasına yönelik kazanımların değerlendirilmesinde.

Cümlede. ( (bk. değerlendirilmesinde. fazla cümleyi birleştirme çalışmaları yapılır. (bk. (bk. fiilimsiye bağlı kelime veya uygulamaya yönelik kazanımların Kılavuz) kelime gruplarını bulur. Kılavuz) Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . biçimde kullanır. Kılavuz) süreç gelişim dosyaları. dol“Benim Görevim”: Verilen cümlelerdeki kelimelerin durmalı sorular. (bk. “Beni Farket”: Verilen kelimelerin aldıkları eklerin adları yazılır. Öğrencilerin cümle ya da metin içinde 2. açık uçlu...48 8. Kılavuz) edindikleri bilgileri. kalıcı isim mi. eşleştirme testleri. kısa cevaplı. fiil ve isim soylu “Doğru mu Yanlış mı?” Verilen cümlelerdeki yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. öğrencilerin 1. 4. okudukları ve dinlediklerini kavrama ve uygulama anlamlandırmada kullanmalarına. (bk. Fiilimsileri özelliklerine uygun çalışmalara ağırlık verilir. Kılavuz) “Değiştir”: Verilen cümlelerdeki sıfat fiiller isim yapılır. öz deformları. kelimeler arasındaki farkları kavrar.”: Fiilimsilerin cümlelere kattığı ğerlendirme kullanılabilir. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR “Tamamla ve Birleştir”: Cümlelerdeki boşluklar [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. Fiilimsilerin işlevlerini ve kullanım “Birleştirelim”: Fiilimsiler kullanılarak iki veya daha fiilimsi ile buna bağlı kelime ya da kelime özelliklerini kavrar. Fiilimsiyle. gruplarını bir bütün olarak algılamasına yönelik Kılavuz) 3. Yarışma: Fiilimsi ekleri kullanılarak en doğru ve en uzun cümleyi yazma yarışması düzenlenir. 4. fiilimsi mi olduğu belirlenir. fiilimsiler bulunur. (bk. konuşurken ve 1. çalışma kâğıtları. anlamlar cümlelerin yanına yazılır. Fiilimsiler ile ilgili bilgi ve kuralları uygun fiilimsi ekleriyle tamamlanır. gözlem formları “Ben Bu Cümlede. “Dolaylı Anlat”: Verilen cümleler fiilimsi ekleri Fiilimsiler ile ilgili bilgi ve kuralları kullanılarak dolaylı anlatım cümlesine dönüştürülür. standart testler. (bk. Kılavuz) 1.

Kılavuz) “Yerlerini değiştirelim”: Cümledeki kelime ve kelime gruplarının yeri değiştirilerek vurgunun nereye kaydığı belirlenir (3. 2. doldurmalı sorular. 9. Cümlelerin yapı özelliklerini kavrar.. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerdeki boşluklar uygun çatı ekleriyle tamamlanır (4. 4.”. 2. Fiilden fiil yapma ekleri ile ilişkilendirilir. Cümleler arasında öge/ek ortaklığı. 7. standart testler. anlam ve kullanım özelliklerine uygun biçimde kullanır. noktalama işareti ve anlamca zıtlık ya da paralellik oluşturan kelimelerin kullanımı gibi ilişkilere dayalı bağlantı şekillerine ve içinde fiilimsi bulunan cümlelerin yapı özelliklerine dikkat çekilir. 2. ihtimal. 10. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir.49 8. eşleştirme testleri. kararsızlık vb. ” gibi cümleler ele alınır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . çalışma kâğıtları. onaylama. Cümleyi ögelerine ayırma çalışmaları yapılır.2. nesneye göre geçişli ve geçişsiz çatı özelliklerinden söz edilir. kazanım). Gez babam gez. 11. anlam özellikleri ele alınır. öz değerlendirme formları. Cümlede vurgulanmak istenen ifadeyi belirler. beğenme. anlam ilişkileri ele alınır. 11.1. Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. AÇIKLAMALAR 2. 2. kazanım). 10. 2. Altını çizme: Cümleye hâkim olan duyguyu belirleyen kelimelerin altı çizilir (11. 2. 2. beklenti. 2. kazanım).. yer tamlayıcısı. bağlaç. Dönüştürme: Geçişsiz fiiller uygun eklerle geçişli yapılır (4. Cümlenin temel ögelerini ve özelliklerini kavrar. kısa cevaplı. Cümlenin ifade ettiği anlam özelliklerini kavrar. Her ögeye karşılık olarak bir öğrenci seçilir. Özneye göre etken ve edilgen. “Ben Bir Ögeyim”: Bir cümle verilerek ögeleri bulunur. öneri. 2. 2. Cümlenin yardımcı ögelerini ve özelliklerini kavrar. Gruplandırma: Metinlerdeki cümleler yapı özelliklerine göre gruplandırılır (7. Yüklemi belirtilmemiş olan (eksiltili) cümlelerin anlatımda kazandığı özelliklere değinilir. kazanım). tanımlama. Yakın/uzak anlamlılık. Üzülme. kazanım). kazanım). (bk. Çekimli fiil ve çekimli fiillerde kişi konusuna gönderme yapılarak yüklem ve öznenin özellikleri kavratılır. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. “Biz Bir Cümleyiz”: Cümlenin ögelerini bulmaya yönelik hazırlanan kartlarla grup çalışması yapılır (1. Sınıflandırma: Günlük hayatta kullanılan kalıplaşmış cümle yapılarının hangi durumlarda kullanıldığını belirler (3. Gruplandırma: Çeşitli metinlerdeki cümleler yükleminin türüne göre gruplandırılır (5. Bu sırada kelime gruplarının bölünmemesine dikkat edilir. 8. SINIF DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 2. duygular ele alınır. 9. 3. özlem. 2. Cümleye hâkim olan duyguyu fark eder. olumsuz cümleler ile varsayım. Seçilen her öğrenci cümlede kendi görevini anlatır. 2. 7. Cümleler arasındaki anlam ilişkilerini kavrar. anlam ve kullanım özelliklerine uygun biçimde kullanır. sebep-sonuç. süreç gelişim dosyaları. 1. “Şu sokak senin bu sokak benim. ögelerin yerleri değiştirilerek okunur (1. 1. Öğrencinin kalıplaşmış cümle yapılarını kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. kazanım). Cümledeki fiillerin çatı özelliklerini kavrar. 2. 6. Kalıplaşmış cümle yapılarının kuruluş ve kullanım özelliklerini kavrar. gözlem formları kullanılabilir. şaşırma. 2. 8. Cümle. kazanım). ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Gökkuşağı”: Cümlenin ögeleri değişik renklerle çizilir (1. Kurallı ve devrik cümleleri. kazanım). 4. Cümlede yer alan “ara söz”ler ile bunların ilgili olduğu ögeler vurgulanır. pişmanlık vb. kazanım). 2. Olumlu. karşılaştırma. 5. Cümlenin herhangi bir ögesinin açıklaması olmayan ara sözler örneklendirilir. Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. açık uçlu. değerlendirme. amaç-sonuç vb. Kalıplaşmış cümle yapılarında belli kuruluş ve kullanım özellikleri taşıyan “Ne kadar erken kalkarsan o kadar iyi olur. İsim ve fiil cümlelerini. 2. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz).

50 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Öğrencinin 8. Anlatım bozuklarını düzeltir. açık uçlu. doldurmalı sorular. anlatım bozukluğu olan cümleler not düzeltme edilir. süreç gelişim dosyaları. eşleştirme testleri. sınıf Araştırma: Basın yayın organlarında 3. gözlem formları kullanılabilir. çalışma kâğıtları. kurallarının temelini teşkil ettiği anlatım bozuklukları üzerinde durulur. kelimeler uygun yerlere getirilerek düzeltilir. sınıfta düzeltilir. kısa cevaplı. 2. öz değerlendirme formları. Anlatım bozukluklarını belirleme ve rastlanan. “Neredeyim?”: Kelimelerin cümlede yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan hatalar. Cümlede anlatım bozukluğuna neden olan kullanımları belirler. standart testler. Anlatım bozukluklarını belirleme ve giderme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. sınıfa kadar öğrendiği dil ve anlatım 8. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 1. “Doğrusu”: Yanlış anlamda kullanılan kelimelerin yerine doğrusu yazılır.

metinde geçen vatandaşlık görevlerinin neler olduğu ve vatandaşlık görevlerini isteyerek yapmanın neden gerekli olduğu açıklanacaktır. 4. konuyla bağlantılı olarak ele alınacak. aklın. Atatürk’ün fikir hayatı AÇIKLAMA: Atatürk’ün fikir hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metinin ana fikri. okumanın ve araştırmanın Atatürk’ün fikir hayatındaki önemi açıklanacaktır. 5. Türkler tarafından kurulmuş olan devletlerden metinde geçenlerin adları belirtilecektir. Vatandaşlık görevleri AÇIKLAMA: Vatandaşlık görevleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacak. ancak konulara ilişkin açıklamaların gerçekleştirilmesinde bilgi notu.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR 1. zorunlu tema kapsamında ele alınacak. metinden hareketle örnekler verilecek. bilimin. Atatürk’ün millî tarihimize verdiği önem AÇIKLAMA: Türk tarihinin zenginliğini anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacak. Türk milletinin insanlığa yaptığı hizmetlere. özdeyiş soru vb. ● 4. • Metinden hareketle Atatürk’ün Türk milletinde gördüğü temel özelliklerin neler olduğunu açıklanacaktır. da 51 . 2. Atatürk’ün zengin Türk tarihinin araştırılmasına önem verdiği örneklerle açıklanacaktır. ● 2. 1. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak ve bu metinde Atatürk’ün vatanını ve milletini çok sevdiğini anlatan bölüm bulunacaktır. • Atatürk’ün vatandaşlık görevlerine verdiği önem açıklanarak Cumhuriyet yönetiminin vatandaşlık görevlerini yeniden düzenlediği belirtilecektir. AÇIKLAMA: Atatürk’ün hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün çocukluk döneminde içinde bulunduğu toplumun sosyal ve kültürel durumu açıklanacaktır. bu temaya yönelik metinler. Atatürk’ün fikir hayatının oluşmasında içinde bulunduğu sosyal ortamın etkilerine değinilecektir. • Türkçe 3. Atatürk’ün hayatı ile ilgili olaylar DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR • Atatürkçülük konuları. Atatürk’le ilgili anılar AÇIKLAMA: Atatürk’le ilgili bir anı okunarak/dinlenerek/izlenerek anıda geçen olaylar anlatılacak ve bir anının ana fikri açıklanacaktır. dersi için belirlenen Atatürkçülük konularının metinden hareketle verilmesi esastır. yıl içinde ilgili gün ve haftalarda işlenecektir. 6. 7. 6 • Atatürkçülük konuları metinden hareket edilmesi ve uygun yöntemin kullanılması şartıyla konuşma ve yazma çalışmalarında da işlenebilecektir.den yararlanılabilir. Atatürk’ün müzik ve halk biliminin geliştirilmesine verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün müzik ve halk biliminin geliştirilmesine verdiği önemi anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün Türk müziğinin geliştirilmesi için yaptığı çalışmalar örneklerle açıklanacaktır. konu. konunun verilişinde “Onuncu Yıl Nutku”ndan yararlanılacaktır.

Atatürk’ün millî ahlâk konusundaki görüşleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî ahlâk konusundaki görüşleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek millî ahlâk ve millî birlik arasındaki ilişki açıklanacaktır. 3. 5. Atatürk’ün Nutuk (Söylev) adlı eserinin hangi olayları konu aldığı ve Nutuk (Söylev)’un Atatürk tarafından hangi yılda okunduğu açıklanacaktır. 7. • Atatürk’ün sanata ve sanatçıya verdiği önemi belirten sözlerinden örnekler verilecek. 4. Atatürk ile ilgili anılar AÇIKLAMA: Atatürk ile ilgili bir anı okunarak/dinlenerek/izlenerek anıda geçen olaylar anlatılacak ve anının ana fikri açıklanacaktır. Atatürk’ün Türk tiyatrosuna verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün Türk tiyatrosuna verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak. Atatürk’ün çağdaş Türk tiyatrosunu geliştirmek için yaptığı çalışmalar ve sanatçılara verdiği önem açıklanacaktır. • Atatürk’ün tarih bilgisinin ve sevgisinin neden onun fikir hayatını oluşturan önemli etkenlerden biri olduğu açıklanacak. 2. Türkçenin yaşayan ve zengin bir dil olduğu nedenleri ile belirtilecektir. • Millî kültür ile dil arasındaki ilişki anlatılarak Atatürk’ün Türk dilini geliştirme konusunda yaptığı çalışmalar açıklanacaktır. Atatürk’ün millî kültüre verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî kültürün korunması ve geliştirilmesi için yaptığı çalışmaları konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün millî kültür konusundaki görüşlerinden örnekler verilecektir. onun düşüncelerinin pek çoğunu kapsadığı açıklanacaktır.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR 1.” özdeyişini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. 3. • Millî kültürümüzün yaygınlaştırılması konusunda bize düşen görevlerin neler olduğu açıklanacaktır. 1. Atatürk’ün yazdığı eserler AÇIKLAMA: Atatürk’ün yazdığı eserlerin adları belirtilecek. Atatürk ilkelerinin. Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. Atatürk’ün Türk diline verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün Türk diline verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri ve Atatürk’ün sanata verdiği önemi anlatan paragraf açıklanacaktır. 6. Atatürk’ün eserleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün eserlerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün en büyük eserinin neden Türkiye Cumhuriyeti olduğu ve çeşitli alanlarda yapılan inkılâpların Atatürk’ün eseri olduğu açıklanacaktır.” özdeyişi AÇIKLAMA: Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. • Akıl ve bilim arasındaki ilişki belirtilerek bilimin insan hayatındaki yeri açıklanacaktır. metinden hareketle Atatürk’ün insan sevgisini anlatan bölüm açıklanacak ve sanatın barışa olan etkileri belirtilecektir. Atatürk’ün fikir hayatı AÇIKLAMA: Atatürk’ün fikir hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün fikir hayatını oluşturan en önemli etkenlerden birinin kültürümüz olduğu fark ettirilecektir. DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 7 8 52 . 2.

kapsamında • Türkiye’nin hangi uygarlıkların kesiştiği yerde olduğunu. Atatürk’ün akılcılık ve bilime verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün akılcılık ve bilime verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. • Bilimin insan hayatındaki yeri ve önemi açıklanacaktır. evrensellik. işlenecektir. “Onuncu Yıl • Atatürk’ün yaptığı çalışmalarda gösterdiği kararlılık örnekler verilerek anlatılacak. alınacaktır. kazanımlarda 7. Öğretim birliğinin sağlanmasının neden gerekli olduğu belirtilecek. Atatürk’ün millî eğitim konusundaki görüşleri Nutuk (Söylev) AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî eğitim konusundaki görüşleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek eğitimin neden millî ve çağdaş olması temel gerektiği açıklanacaktır. millet sevgisi ve yurt sevgisi ile ilgili konulardaki görüşlerine örnekler verilecektir. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün ideallerinin neler olduğu açıklanacaktır. Atatürk’ün akılcılık ve bilim konusundaki görüşlerinden örnekler verilecektir. akılcılığın gerçekçilik ve yapıcılıkla olan ilişkisi açıklanacaktır. Türkiye Cumhuriyeti’ni Türk gençliğine emanet etmesi AÇIKLAMA: Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi” okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi”nde belirtilen Türk gençliğinin görevlerinin neler olduğu açıklanacaktır. akılcılığın sorumlulukla olan ilişkisi belirtilecektir. • Millî birlik ve beraberliğin sağlanmasında akılcılığın önemi açıklanacak. Atatürk’ün Türk dili ve edebiyatına verdiği önem AÇIKLAMA: • Türk dili ve edebiyatının önemini anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacaktır. ● 1. Atatürk’ün insan sevgisi ve evrensellik konularındaki görüşleri . • Türkçenin özellikleri. Atatürk’ün Türk dili ve edebiyatına neden önem verdiği açıklanacaktır. ilgili amaç ve • Türkiye’nin hangi kıtalar arasında bir köprü oluşturduğu. • Atatürk’ün insan sevgisi. 10.” sözü açıklanacak. • Akılcı ve bilimsel davranışın önemi belirtilecek. kazanımlar • Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerin diğer denizlere açılmasında Türkiye’nin konumunun önemi. AÇIKLAMA: Atatürk’ün insan sevgisi ve evrensellik konularındaki görüşlerini açıklayan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. Türkiye’nin dünya üzerindeki yerinin önemi AÇIKLAMA: Türkiye’nin dünya üzerindeki yerinin önemini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metinden hareketle. 6. konunun • Atatürk’ün ideallerini gerçekleştirmek için gösterdiği sabırlı ve disiplinli çalışmaya örnek verilerek Atatürk’ün milletine gerçekleri açıkça anlattığı verilişinde belirtilecektir. • Türkiye’nin genç ve dinamik bir nüfusa sahip olduğu belirtilip açıklanacaktır. karma eğitim anlayışının ne olduğu ve eğitimin yaygınlaştırılmasının neden gerekli olduğu açıklanacaktır. • Atatürk’ün Türk dilinin araştırılması ve gelişmesi için Türk Dil Kurumunun kurulmasını sağladığı belirtilecektir. 53 . Atatürk’ün. 8. yararlanılacaktır 5. ● Yukarıdaki • Türkiye’nin hangi bölgede yer aldığı. Atatürkçülük ile • Akdeniz ve Karadeniz’i birbirine bağlayan boğazların önemi. Atatürk’ün birleştirici ve bütünleştirici bir insan olduğu örneklerle Nutku”ndan da açıklanacaktır. • Türkiye’nin içinde bulunduğu bölgede güçlü bir devlet olduğu. zorunlu tema • Türkiye’nin dünya için önem taşıyan petrol kaynaklarına sahip ülkelere komşu olduğu. ● Bu amaç ve • “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. 9.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 8 4.

11. Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. Liderlerin davranışlarının ve aldığı kararların başkalarının yaşamını nasıl etkilediğini açıklar. Sağlık Kültürü Kazanımları 10. Sınıf 7. Hakları ihlâl edilenlere karşı yardımcı olmanın insanî bir davranış olduğunu belirtir. Sınıf 8. Sınıf 6. İçinde bulunduğu durumu her yönüyle değerlendirir ve fikirlerini belirtir. Heyelan sırasında kapalı ve açık alanlarda yapılması gerekenleri nedenleriyle açıklar. Sınıf Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam Kazanımları 15. 54 . 12. Sınıf 6. Kendi değerlerini örneklerle ifade eder. Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklar. Sınıf 6. Girişimcilik Kazanımları 8. Özel Eğitim Kazanımları 1. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Kazanımları 5. Hakların ihlâl edildiği durumlar karşısında yetkili kurumlara başvurmanın bir vatandaşlık görevi olduğunu belirtir. Sınıf 6. 16.TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA YER ALAN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI SINIFLAR 7. Sınıf 8. Etkili problem çözme yollarını açıklar. İnsan Hakları ve Vatandaşlık Kazanımları 6. Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanır.Düşünce ve ifade özgürlüğünün önemini fark eder. işlenecek tema/metinlerle ilişkilendirilerek ele alınır. Sınıf 6. 9. Sınıf 6. Verdiği kararın sorumluluğunu üstlenir. Kariyer Bilinci Geliştirme Kazanımları 3. Sınıf 7. Yakın çevresindeki ortak miras ürünleri hakkında bilgi toplar. Sınıf 6. 17. Yukarıda yer alan ara disiplin kazanımları. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim Kazanımları 6. 15. Türk sporcularının olimpiyatlardaki başarılarının nedenlerini açıklar. Sınıf 8. Sınıf 7.

ailenin bu konuda bilinçli olarak hareket etmesi de önemlidir. Aile ile İş Birliği Dilin dört temel becerisi olan dinleme/izleme. bütün bunların dil becerilerinin gelişmesine katkıda bulunacağını vurgular. sonda ya da ortada mı olduğu hakkında bilgi alır. çocuklarına hediye alırken kitapları da tercih etmeleri konusunda aileleri yönlendirir. • Öğrencilerin seviyelerine uygun kitaplardan oluşan bir liste düzenler ve listeyi günceller. • Seslerin söylenişi ile ilgili bozukluk olup olmadığı konusunda -öncelikle rehberlik ve araştırma merkezlerinden yararlanarak. onu dinlemek için mutlaka zaman ayrılması gerektiğini. • Öğrencilerin ödevlerine ve çalışmalarına nasıl yardımcı olacakları konusunda ailelere bilgi vererek birlikte hazırlanan çalışma planının uygulanmasını sağlar. • Öğrencileri ile yapıcı iletişim kurar. konuşma. diğer öğretmen ve velilerle paylaşmak amacıyla sunum yapar. ayrıca soru sormak veya herhangi bir konuda konuşmak istediğinde. öğrencilerin dil becerilerinin gelişmesi ile ilgili durum değerlendirme anketi uygular. aile ile iş birliği yaparak dilin güzel ve bilinçli kullanılması amacıyla aileyi yönlendirmeli ve birlikte hareket etmek için gerekli önerilerde bulunmalıdır. Öğretmen. Bu nedenle öğretmen. • Çocuğa öz güven kazanma ve kendini ifade etme konusunda fırsat vermeleri için aileleri yönlendirir. birlikte kitap okuma saatleri düzenlemeleri. kütüphanelere gitmeleri ve evde kitaplık oluşturmalarının önemini belirtir. öğrencileri plana uyma konusunda okul içinde ve dışında takip eder. Belirleyeceği etkinliklerin uygulanmasında öğrenciyi etkin kılar. Elde ettiği veriler doğrultusunda çözüm önerilerinde bulunur.öğrencilere artikülasyon testi yapılmasına rehberlik eder ve artikülasyon çeşidi. Türkçenin doğru. • Çocukların kitap okumayı alışkanlık hâline getirmeleri için öncelikle aile büyüklerinin kitap okuyarak çocuklarına örnek olmaları. Çeşitli sorularla çocuğun konuşmasının sağlanabileceğini. • Ailelere. • Okulda yapılan her türlü etkinliğe ilgi göstermeleri. • Dersine girdiği öğrenci grubunun gösterdiği gelişim ile ilgili bilgi edinir. • Öğrenci merkezli etkinliklere yer verir. • Öğrencilerin Türkçe dersinde başarılı olabilmesi için onlarla birlikte bir çalışma planı hazırlar. beklentilerine yönelik olarak. • Okul içerisinde öğrencilerin iletişimlerinde. 55 . Etkinlikleri değerlendirmek üzere çalışma kâğıtları hazırlar. güzel ve etkili kullanılmasını takip eder. • Evde izlenen televizyon programlarında seçici olunması konusunda aileyi yönlendirir. • Öğrencilerin yazılı ve sözlü ifadelerinden hareketle rehberlik servisi ile iş birliği yapar. hatalı seslerin sayısı ve hatalı sesin başta . • Okuduğu kitaplardan kişisel ve kültürel gelişimi sağlayıcı nitelikte olanları tanıtmak.PROGRAMIN UYGULANMASINDA ÖĞRETMENİN ROLÜ Öğretmen. önerilerde bulunur. okuma ve yazmanın geliştirilmesinde. okuldaki öğrenme ve öğretme etkinliklerinin yanında.

Metinler. dergi. Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır. insanî değerlere aykırı ögeler yer almamalıdır. psikolojik gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek cinsellik. 19. 15. 22. milletimizin bölünmez bütünlüğüne aykırı unsurlar yer almamalıdır. 14. 7. çizgi film kahramanları vb. Metinler. şiddet vb. Metinler. ansiklopedi. öğrenciye okuma sevgisi ve alışkanlığı kazandıracak nitelikte olmalıdır. Ders kitabında temaları destekleyen serbest okuma metinlerine yer verilebilir. zihinsel. dil. duvar yazısı veya sloganlarla desteklenebilir. 24. ögeler yer almamalıdır. yazar ve şairlerin yalnızca edebî yönlerini ön plana çıkarmalıdır.) in yanı sıra atasözü. Yıl boyunca işlenecek okuma metinlerinin 1/3’ünde metnin özünü ve anlam bütünlüğünü bozmamak kaydıyla kısaltma ya da düzenlemeye gidilebilir. ansiklopedik sözlük. 12. Metinlerde tutarlılık ve bütünlük olmalıdır. öğrencilerin dil zevkini ve bilincini geliştirecek. 3. 26. 11. resmî İnternet siteleri ile basılı materyallerin çevrim içi sunumlarından seçilebilir. 6. Metinler. 4. işlenecek süreye uygun uzunlukta olmalıdır. Metinler kitapların yanı sıra. Metinler. güzel ve etkili kullanılmış olmasına özen gösterilmelidir. Yıl içinde -dinleme metinleri de dâhil olmak üzere. ancak bu oran metni oluşturan kelimelerin yüzde beşini geçmemelidir. tiyatro metninden. 9. 17. Tek yazarlı ya da birden çok yazarlı ders kitaplarında yazarlar tarafından yazılan ya da hazırlanan metin sayısı ikiyi geçmemelidir. özdeyiş. dersin amaçları ile kazanımlarını gerçekleştirecek nitelikte olmalıdır. Ders kitabındaki metinler. gazete. 25. afiş. cümlelerin bütünlüğünü bozmamak kaydıyla en fazla beş kelime. resim. öğrencilerin duygu ve düşünce dünyasını zenginleştirmek amacına yönelik olarak farklı yazar ve şairlerden seçilmelidir. 5. 18. 27. 21. biyografik ve otobiyografik eserlerden alınan bölüm kendi içinde bütünlük taşımalıdır.çıkarılmalıdır. Metinler. 2. Metinler. içeriğe uygun çeşitli görsel materyaller (fotoğraf. Metinler. 10. öğrencilerin ilgi alanlarına ve seviyesine uygun olmalıdır. 13. Yıl boyunca işlenecek okuma metinlerinin 1/2’si bütün hâlinde alınmalıdır. Metinler. Romandan. Şiirlerin bütün hâlinde alınması esastır. Metinler. Düzenleme sırasında metne cümle ya da paragraf düzeyinde ekleme yapılamaz. karamsarlık. Metinlerde insan hak ve özgürlüklerine. 16. Şiir dışında bütün hâlinde alınan metinlerde eğitsel yönden uygun olmayan ifadeler varsa -metnin bütünlüğünü bozmamak kaydıyla en fazla bir cümle. öğrenciye eleştirel bir bakış açısı kazandıracak özellikler taşımalıdır. Metinlerde millî. kültürel ve ahlâkî değerlere. yıkıcı ve ideolojik ifadeler yer almamalıdır. Her metin. karikatür. Aynı kaynaktan ikiden fazla metin alınmamalıdır. 56 . grafik. öğrencinin kişisel gelişimine katkıda bulunacak ve onlara estetik bir duyarlılık kazandıracak nitelikte olmalıdır. 23. öğrencinin söz varlığını zenginleştirecek yeni öğrenilecek söz ve söz gruplarına yer vermeli. anlatım ve içerik açısından türünün güzel örneklerinden seçilmelidir. Metinlerde öğrencilerin sosyal. Dünya edebiyatından seçilen metinlerin çevirilerinde.OKUMA METİNLERİNDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 1.bir yazardan ikiden fazla metin işlenmemelidir. Türkçenin anlatım zenginliklerini ve güzelliklerini yansıtan eserlerden seçilmelidir. 20. Metinler. Türkçenin doğru. 8. Metinlerde siyasî kutuplaşmalara ve ayrımcılığa yol açacak bölücü. Metinler. hayal dünyalarını zenginleştirecek nitelikte olmalıdır.

Türkçenin anlatım zenginliklerini ve güzelliklerini yansıtmalıdır. Sınıfta. Aynı temada birden fazla dinleme/izleme materyaline yer verilecekse bunları türleri farklı olmalıdır. fabl. Dinleme metinlerinde. mektup 7. zihinsel. şiir. ögeler yer almamalıdır. anı. 6. SINIFLARDA YER VERİLMESİ GEREKEN TÜRLER 6. 12. hikâye. biyografi 8. Öğrencilerin dil zevkini ve bilincini geliştirecek. Öğrencilerin sosyal. 3. tiyatro. gezi yazısı. 2. eleştiri. 9. anı. destan türlerinde metinlere mutlaka yer verilecektir. Bu türler dışındaki türlerde de metinlere yer verilerek öğrencilerin farklı türden metinlerle karşılaşması sağlanmalıdır. 6. roman. şiir. insanî değerlere aykırı ögeler yer almamalıdır. Dersin amaçları ile kazanımlarını gerçekleştirecek nitelikte olmalıdır. anı. psikolojik gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek cinsellik. sohbet (söyleşi). İnsan hak ve özgürlüklerine. Düzenleme sırasında metne cümle ya da paragraf düzeyinde ekleme yapılamaz. deneme. hayal dünyalarını zenginleştirecek nitelikte olmalıdır. İşlenecek süreye uygun uzunlukta olmalıdır. 7 ve 8. hikâye. 8. Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır. sohbet (söyleşi). deneme. 11. Sınıfta. kültürel ve ahlâkî değerlere. 10. milletimizin bölünmez bütünlüğüne aykırı unsurlar yer almamalıdır. deneme. şiddet vb. Öğrencilerin ilgi alanlarına ve seviyesine uygun olmalıdır. 4. karamsarlık. 57 . Siyasî kutuplaşmalara ve ayrımcılığa yol açacak bölücü. 7. yıkıcı ve ideolojik ifadeler yer almamalıdır. metnin özünü ve anlam bütünlüğünü bozmamak kaydıyla kısaltma ya da düzenlemeye gidilebilir. Sınıfta.DİNLENECEK/İZLENECEK MATERYALLERİN İÇERİĞİNDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 1. masal. Millî. 5. tiyatro. şiir. 13. hikâye. makale. Öğrencinin kişisel gelişimine katkıda bulunacak ve onlara estetik bir duyarlılık kazandıracak nitelikte olmalıdır.

TEMALAR ANA TEMA ALT TEMALAR İnsan sevgisi Aile sevgisi Vatan sevgisi Millet Sevgisi Bayrak sevgisi Dil sevgisi Geleneksel sanatlarımız Türk büyükleri Türk müziği Zanaatlar Seyirlik oyunlar Spor Oyunlar Bayramlar Medeniyet Birey ve toplum Yardımlaşma Komşuluk ilişkileri Küreselleşme Dayanışma Dostluk Konukseverlik Okuma sevgisi Okuma alışkanlığı Kitaplar Süreli yayınlar Kütüphaneler İnsanlarla iletişim Uluslararası iletişim Kültürel iletişim Bilgi iletişimi Aile iletişimi Öğrenci öğretmen iletişimi Diğer canlılarla iletişim Kitle iletişim araçları İletişim becerileri Bireysel haklar İnsan hakları Eğitim hakkı Çocuk hakları Hasta hakları Sevgi Millî Kültür Toplum Hayatı Okuma Kültürü İletişim Hak ve Özgürlükler 58 .

gelecek Çevremiz Umut Mutluluk Heyecan Korku Kaygı Üzüntü Yalnızlık Özlem Sitem Veda Kıskançlık Bağışlama Takdir etme 59 Zaman ve Mekân Duygular . şimdi.Kişisel Gelişim Bilim ve Teknoloji Alışkanlıklar Hakkını savunma Özgürlükler Kendini tanıma Kendine saygı Kişilik tipleri Empati Sorumluluk Sosyal gelişim Olumlu düşünme Meslek seçimi Karar verme Başarı Girişimcilik Öz eleştiri İletişim araçları Bilgisayar Buluşlar Teknoloji ve hayat Alışkanlık ve insan İyi alışkanlıklar Kötü alışkanlıklar Sağlıklı yaşama Spor Odamız Evimiz Sınıfımız Okulumuz Şehirler Ülkeler Zaman planlaması Geçmiş.

4. Dinleme/izleme metni. 6. düş. 6. 3. 8. okuma metinlerinde ele alınan alt temalardan biriyle bağlantılı olabilir. Seçilen konu veya temanın farklı yönlerinin ele alındığı metinler işlenir. sınıfta “Millî Kültür”. Zorunlu temalar diğer sınıflarda da işlenebilir. hayal Oyun ve eğlence Harfler ve sayılar Estetik zevk Güzellik Zıtlıklar Önce. 60 . bir dinleme/izleme metnine/materyaline yer verilir. sınıfta “Toplum Hayatı” zorunlu ana temalardır. 5. şimdi. 7. Her temada farklı türlerden en az üç okuma. Her sınıfta biri zorunlu Atatürkçülük teması olmak üzere 6 ana tema ele alınır. sonra 1. Dinleme metinleri öğretmen kılavuz kitabında yer almalıdır. 2. sınıfta “Sevgi”.Doğa ve Evren Güzel Sanatlar Kavramlar ve Çağrışımlar Beğenme Mizah Mevsimler İklim Doğa olayları Canlılar Doğadaki fiziksel değişiklikler Doğal afetlerden korunma Çevrenin korunması Manzaralar Kar Yağmur Yıldızlar Renkler Gezegenler Dünya Yeryüzü ve uzay Sinema Tiyatro Resim Müzik Fotoğraf Mimarî Heykel Dans Rüya. Ana temalar altında belirtilen alt temalar zenginleştirilebilir.

konuyu daha iyi anlamak. fikir ve duygularını özetlemek bu uygulamada yapılacaklardandır. Bir süre için kendi duygu ve düşüncelerinden sıyrılarak olaylara ve durumlara karşısındakinin bakış açısıyla bakmayı ve onu anlamayı gerektirir. sözlerinin hangi deneyimleri yansıttığını. nasıl?” gibi sorulara cevap bulmaları için öğrenciler yönlendirilir. NOT ALARAK DİNLEME/İZLEME Amaç: Dinlenenlerin/izlenenlerin sağlamaktır. konuşmacının rahatlamasını ve iletişimin amacına ulaşmasını da sağlar. Uygulama: Dinleme sırasında başka bir işle uğraşmamak ve konuşmacı ile göz teması kurmak gereklidir. Uygulama: Öğrencilerden konuşmacının veya dinlediklerindeki/izlediklerindeki varlık ve şahıslardan birinin yerine kendilerini koyarak olayları. güzel sözlerin not alınması. çünkü ön yargılı yaklaşım karşımızdakini anlamamızı engeller. duygu ve düşünceleri anlamaları istenir. önemli ifadelerin. Daha açık söyler misiniz? ”gibi açıklama soruları sorulabilir. kendini karşısındakinin yerine koyarken o kişiyi iyi-kötü. Öğrencilere not alabilecekleri çalışma kâğıtları verilir. yoksa bir açıklama mı getirdiği belirlenir. Metnin türüne ve metinden elde etmek istenilenlere uygun olarak zihinde “Kim. kendini ve dünyayı nasıl algıladığını anlamaktır.YÖNTEM VE TEKNİKLER DİNLEME/İZLEME KATILIMLI DİNLEME Amaç: Dinleme sürecinde zihinde oluşan soruların konuşmacıya iletilerek dinlenilenlerin daha iyi kavranmasıdır. Dinleyici. Böyle durumlarda not alınarak veya araya girilerek “Söylediklerinizi tam olarak anlayamadım. Not alınırken dikkat etmeleri gereken noktalar (ana fikrin. Dinlenilenlerin ve soruların konuşmacıya yansıtılarak karşısındakine dinlediğini hissettirme. Uygun yerlerde konuşmacının sözleri özetlenmeli veya söylenmek istenen geri bildirimle verilmelidir. ne. Uygulama: Dinlenilen metnin bir süreçten mi bahsettiği. Bu yöntemle yapılan dinleme/izleme diğer kişi ile aynı fikri paylaşma anlamına gelmez. KENDİNİ KONUŞANIN YERİNE KOYARAK DİNLEME/İZLEME (EMPATİ KURMA) Amaç: Dinleyicinin kendisini konuşmacının yerine koyarak onun neler hissettiğini. 61 . daha kolay anlaşılmasını ve hatırlanmasını Uygulama: Öğrencilerden dinleme/izleme amaçlarına göre notlar almaları istenir. istekte bulunmak veya karmaşık bir probleme çözüm sunmak amacıyla da konuşmacıya sorular sorabilir. nereye. onun duygu ve düşüncelerini de doğru-yanlış olarak değerlendirmekten kaçınmalıdır. konuşmacının sözlerini ve duygularını geri yansıtmak. ne zaman. KATILIMSIZ DİNLEME/İZLEME Amaç: Dinleme/izleme sürecinde öğrencilerin dinledikleri üzerinde düşünmelerini sağlayarak zihinsel faaliyetlerini etkin kılmaktır. Öğrenci. özgün ifadelerin kullanılması vb. Konuşmacıdan anlatılanlara açıklık getirmesini istemek.) hatırlatılır.

SEÇİCİ DİNLEME/ İZLEME Amaç: Dinlenenlerin/izlenenlerin içinden ilgi ve ihtiyaca yönelik olanların seçilerek dinlenmesi/izlenmesidir. doktor-hasta.Katılımlı dinleme/izleme yapılarak konuşmacının sözlerinden üretilen düşünce ve hayaller ifade edilir. 5.) tarafların birbirlerinin konuşmalarından seçme yapmaları ve bunları sınıfta değerlendirmeleri istenir. Önceden hazırlanmış sorular dağıtılarak öğrencilerden bunların cevaplarını bulmaya yönelik olarak dinlemeleri/izlemeleri istenir. Dinleme/izleme amacına veya ilgi alanına yönelik olarak dinlenenlerden/izlenenlerden bir veya birkaç bölüm/ konu seçilerek yalnızca bu kısımlar dikkatle dinlenir/izlenir. 6. Konuşmacının daha rahat ve yaratıcı düşünmesini sağlamak için yönlendirici sorular sorulur veya cesaret verici sözler söylenir.Katılımsız dinleme/izleme yapılarak konuşmacının sözlerinden yeni düşünce ve hayaller üretilir. satıcı-müşteri vb. 3. Örneğin. Uygulama: Bu yöntem iki şekilde uygulanabilir: 1. Bunun için öğrencilerin konuya yönelik olarak aşağıdaki soruları sorma becerisini kazanmış olmaları gerekmektedir. 2. 2. ELEŞTİREL DİNLEME/ İZLEME Amaç: Öğrencilere dinledikleri/izledikleri hakkında soru sorma alışkanlığı kazandırarak konu hakkında düşünmelerini. tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirmelerini sağlayarak kendi doğrularını buldurmaktır. yoksa bilimsel verilere ve gözlemlere mi dayandığı hızlı bir şekilde analiz edilmelidir. Uygulama: Seçici dinleme/izleme aşağıdaki şekillerde uygulanabilir: 1. 1. konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla. Uygulama: Sunulan bilginin konuşmacının kişisel duygu ve düşüncelerini mi yansıttığı. Konuşmacının amacı nedir? Konuşmacı konuyla ilgili yeterli bilgi ve birikime sahip mi? Verilen bilgiler güncel ve geçerli midir? Konu tarafsız bir bakış açısıyla mı ele alınıyor? Eleştiriler doğru mu? Alternatif çözüm önerileri sunuluyor mu? Çözüm önerileri bilimsel mi? 62 . 2.YARATICI DİNLEME/İZLEME Amaç: Öğrencilerin dinlediklerini/izlediklerini yorumlaması ve bunlardan yeni fikirler üretmesidir. 4. hazırlanan bir karşılıklı konuşmada (öğretmen-öğrenci.

6. zaman zaman konuşulanların özetini yapmalı. 5. Bu yöntemin sınıf ortamında uygulanmasında seçilen öğrenciler ya da gruplar konu hakkında farklı fikirleri savunarak karşısındakileri savundukları fikirler konusunda ikna etmeye çalışırlar. fikirleri destekleyen kaynaklara. sayısal verilere yer vermek. Seçilen konu. 4. Sınıfta herkesin düşündüğünü söyleyebileceği serbest bir ortam oluşturulmalıdır. Uygulama: İkna etme yönteminde. Uygulama: Dinleyicileri konuşma sürecine katmak amacıyla konuşma yer yer kesintiye uğratılarak dinleyicilerin duygu. 2. Uygulama: Konuşmacı. TARTIŞMA Amaç: Öğrencilerin bir konu üzerinde olumlu veya olumsuz fikirler yürüterek benimsedikleri fikirleri savunma becerisini geliştirmektir. Uygulama: Tartışılacak konu öğrenciler tarafından seçilir ve konuyla ilgili gerekli kaynaklar taranarak elde edilen bilgi ve görüşler düzenlenir. düşündürücü ve tartışmaya uygun nitelikte olmalı. sorular sorularak dinleyicinin konu üzerinde düşünmeleri sağlanmalıdır. Tartışılan konunun nitelik ve sınırlarını dinleyicilere iyice açıklamalı. sesini ve beden dilini etkili kullanmak önemlidir. seçip sınırlandırmış olduğu konu ile ilgili konuşmasını hiçbir eksik kalmayacak şekilde dinleyicilerin bilgisine sunar. 3. Oluşturulan jüri tarafsız olmalıdır. tartışan grupların fikirlerine önderlik ederek tarafsız kalmalıdır. Tartışma sürecinde konu dışına çıkılmadan. Uzun konuşanlara ve konunun dışına çıkanlara uyarılarda bulunmalı. 63 . Kendi duygu ve düşüncelerini belirtmekten kaçınmalı. KATILIMLI KONUŞMA Amaç: Dinleyicileri konuşma sürecine katarak konunun anlaşılmasını kolaylaştırmak ve konuya farklı bakış açıları getirmektir. güvenilir delillere. ELEŞTİREL KONUŞMA Amaç: Belirli bir konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla ve tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirerek yorum yapma.KONUŞMA İKNA ETME Amaç: Bir konu hakkındaki fikirlerin dinleyiciler tarafından kabul edilmesini ve benimsenmesini sağlamaktır. düşünce ve sorularını iletmeleri sağlanır. fikir ve çözüm üretme becerilerini geliştirmektir. belirli bir sürede ele alınmalıdır. Yerine göre tartışmaya katılmalı. 1. soru sormalı. Öğretmen sınıfça seçilecek bir başkan yönetiminde tartışmayı başlatır. Beğeni ve tepkilerini tarafsız ve bilimsel verilere dayanarak ortaya koyar ve alternatif çözüm önerileri teklif eder. Başkan. Belirlenen yönteme uygun olarak ortaya çıkan fikirleri oylamaya sunmalı ve rapor hazırlatmalı. Bu amaçla konunun ilgi çekici yönleri üzerinde durulmalı. Bu yöntem uygulanmadan önce kaynaklara ulaşmaları ve delilleri toplamaları için öğrencilere süre verilmelidir. tartışanların düşüncelerini rahatlıkla söyleyebilecekleri bir ortam oluşturmalı.

fikirleri destekleyecek nitelikte olmalı. bir amaç değil. Konu hakkında öğrenciler bilgilendirilir. Tartışmanın. Birkaç öğrenci seçilerek konu hakkındaki duygu. gerçeği bulmak için bir araç olduğunu akıldan çıkarmamalı. Sınıfta konuyla ilgili beyin fırtınası yapılır. HAFIZADA TUTMA TEKNİĞİ Amaç: Konuşmanın kesintiye uğratılmadan kurallarına uygun olarak yapılmasını sağlamaktır. karşısındakinin değer yargılarını. karşılıklı saygı ve hoşgörü içerisinde olmasına özen göstermelidir. Cümleler düşünce gruplarına göre sınıflandırılır ve oluşturulan kelime listeleri bir kâğıda yazılır.Tartışmacı. Verdiği örnekler. 3. düşünce ve hayallerini anlatırlar. düşünce ve hayallerini iki dakika içinde ifade etmeleri sağlanır. Hayal gücü. duygu ve düşüncelerini anladığını hissettirerek etkili bir iletişim kurmaktır. doğruyu aramak veya karşısındakinin sevinçlerine ve sıkıntılarına ortak olmak gibi olumlu iletişim becerilerini geliştirmek için konuşma ortamı oluşturulur. Öğrenciler konuşma konularına bağlı olarak bu havuzdan seçtikleri kelime ve kavramları kullanarak bir konuşma yaparlar. Öğrencilere kendilerini ifade etme fırsatı vermek için haftalık ders saatinin bir kısmı serbest konuşmaya ayrılmalıdır. 64 . 2. mizah vb. abartma. benzetme. Tartışma sırasında konuşmacının sözünü kesmemeli. Uygulama: Öğrencilere bir konu verilir. kavram. Her hafta bir konu belirlenerek karşısındakini anlama etkinliği yaptırılır. Her öğrenci bir önceki arkadaşının konuyla ilgili söylediklerinden hareketle konuşarak konuya farklı bir bakış açısı getirir. düşünce ve hayallerini sözlü olarak ifade güçlerini geliştirmektir. Uygulama: Öğretmen tarafından kelime ve kavramların yer aldığı bir havuz oluşturulur. 1. YARATICI KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin konuşma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirmektir. den yararlanılarak seçilen kelimelerle küçük bir hikâye oluşturulur. SERBEST KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin herhangi bir konudaki duygu. Uygulama: Öğrenciler seçtikleri konu hakkındaki duygu. 4. KELİME VE KAVRAM HAVUZUNDAN SEÇEREK KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin öğrendikleri kelime. Konu dışına çıkmamalı. duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmektir. GÜDÜMLÜ KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin bir konu hakkındaki bilgilerini. Uygulama: Bir sorunu çözmek. Uygulama: Konuşmanın içeriği düşünce sıralamasına göre düzenlenir. Uygulama: Öğretmen tarafından belli bir konu seçilerek sınıfın gündemine alınır. atasözü ve deyimleri anlatımlarında kullanmalarını sağlayarak söz varlıklarını ve ifade güçlerini zenginleştirmektir. KENDİSİNİ KARŞISINDAKİNİN YERİNE KOYARAK KONUŞMA (EMPATİ KURMA) Amaç: Konuşmada.

Uygulama: Metnin içeriğini anlamak ve istenen bilgiye ulaşmak için önce metnin başlığına bakılır. Öğretmen. metinde ilgilerini çeken veya anlamadıkları bölümleri. Okunan metin dikkatle dinlenmeli. Ses tonu. her gün veya haftada bir defa uygulanabilir. metindeki duygu ve düşüncelere bağlı olarak ayarlanmalıdır. Metnin konusunu anlamak için gözler hızla metin üzerinde gezdirilir. Bütün sınıf sessiz okuma sürecine katılırken. sınıfta okunacak olan herhangi bir metni veya kendi istedikleri bir kitabı öğretmenin belirlediği bir sürede okurlar. Birinci yol. herkesin duyacağı bir ses tonuyla örnek okuma yaptıktan sonra. ana hatlarıyla kavranmasıdır. Böylece ayrıntılar atlanarak ana fikre ulaşılmış olur. öğretmen de sessiz okuyarak öğrencilere örnek olur. SESLİ OKUMA Amaç: Öğrencilerin okunan metinde geçen kelimelerin nasıl telâffuz edildiğini ve hangi bağlamda kullanıldığını anlamalarını sağlamaktır. Sessiz okuma. “Bu kitabı neden seçtiniz?”. 65 . Bu süre sonunda öğrencilerin verdikleri cevaplar tartışılır ve ana fikir söylenir. verilen metnin ana fikrinin bulunması için belirli bir süre verir. “Bu kitabı arkadaşlarınıza tavsiye etmenizin sebebi nedir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin kitapla ilgili görüşleri alınır. öğretmenin açık ve anlaşılır bir biçimde. Uygulama: Sessiz okuma. sesli okumanın sadece anlamayı değil. uzunluğu ve biçimi incelenerek metin şekil bakımından değerlendirilir. dinleyenlerin zihinsel faaliyetlerinin gelişmesine de katkı sağlar. Üçüncü yol ise. öğrencilere metni kavramaya yönelik sorular sorması ve etkinlikler yaptırmasıdır. GÖZ ATARAK OKUMA Amaç: Konunun ayrıntılara girilmeden. metni okurken neler hissettiklerini yazılı veya sözlü olarak ifade ederler. okuma zevki uyandırmak ve konuşur gibi okumaktır. İkinci yol. Uygulama: Sesli okuma farklı şekillerde yapılabilir. “Kitapta ilginizi çeken noktalar nelerdir?”.OKUMA SESSİZ OKUMA Amaç: Öğrencilerin akıcı ve hızlı okumalarını sağlamaktır. sınıfça veya grup içinde metinle ilgili tartışmalar yapılır. Öğrenciler. uygun yerlerde duraklama yapmak önemlidir. Sessiz okuma sürecinin sonunda. Sesli okuma. Sesli ve sessiz okuma arasındaki en önemli fark. aynı parça sebepsiz yere tekrar okutulmamalıdır. Bu süreçte öğrencilerin başkalarını rahatsız etmeden okumalarına dikkat edilir. Öğrenciler. Sesli okumada hızlı okumaktan çok. öğretmenin örnek okumasından sonra bir öğrencinin sesli okumasıdır. Sesli okumanın en önemli şartı. okuma süreci kesintiye uğratılmamalı. kelimeleri doğru telâffuz etmek. Zihinde oluşan soruların cevabı olabilecek cümleler bütün olarak okunur. dinleyicilerin konuya ilgi duymasını sağlar ve okuma zevki uyandırır. Öğrencilerin düzgün konuşma yeteneğini geliştirir. öğrencilerin okuma seviyesini belirlemeye yardımcı olurken. düzeltmeler ve açıklamalar okumanın sonuna bırakılmalı. göz hareketleri ve beyinde meydana gelen okuma sürecine dayanmaktadır. anlatmayı da kapsamasıdır. yine öğretmenin örnek okumasından sonra öğrencilerin gruplara ayrılarak her gruptan bir öğrenci veya grubun tamamının sesli olarak okumasıdır. Sesli ve güzel okuma.

Okuma sonunda öğrencilerin aldıkları notlar değerlendirilir. okuma amaçlarına göre not almaları istenir. Öğretmen. önemli gördükleri yerleri metin üzerinde işaretler. Sesli okuma öncesinde öğrencilere. onların önemli bilgi. TAHMİN EDEREK OKUMA Amaç: Öğrencileri okuma sürecinde etkin kılmak için metinde geçen duygu. Öğrenciler altını çizdikleri veya çeşitli işaretlerle belirledikleri bölümleri. Okuma bittikten sonra. tahtaya “Metinde geçen şahıs ve varlıklar kimlerdir?”. NOT ALARAK OKUMA Amaç: Öğrencileri okuma sürecinde etkin kılmak. düşünce ve olayları hatırlamalarını sağlamaktır. Sessiz okuma sırasında öğrenciler. “Olaylar nerede ve ne zaman geçmektedir?”. Bunun için öğrencilere farklı çalışma kâğıtları verilebilir. Bunun için öğrencilere her bölümle ilgili düşüncelerini yazmaları için üç sütundan oluşan çalışma kâğıdı verilir. Uygulama: Sesli ve sessiz okuma sırasında öğrencilerden. “Metnin giriş ve sonuç bölümlerinde ne tür değişiklikler olmuştur?” gibi sorular yazılır. Öğrencilerden metni dinlerken veya okurken bu soruların cevaplarını bulmaya çalışmaları istenir. metin ana hatlarıyla kavranmış olur. Öğretmen. Metnin kalan bölümü öğretmen tarafından okunduktan sonra metindeki olayların nasıl sonuçlandığı ayrı bir sütuna yazılır. 2. Uygulama: Not alma yönteminden farklı olarak öğrenciler. 66 . metnin türü ve konusu hakkında bilgi verilerek not alma sırasında dikkat etmeleri gereken noktalara değinilir. Metnin devamında soruların cevapları bulundukça üstleri çizilir. Öğrencilerde merak uyandıran ifadeler ve bunlarla ilgili sorular tahtaya yazılır. kartlara veya kâğıtlara önemli gördükleri yerleri not ederler. Öğretmen metnin bir kısmını sesli okur. Tahmin ederek okuma çeşitli yollarla yapılabilir: 1. Uygulama: Öğrencilere. İŞARETLEYEREK OKUMA YÖNTEMİ Amaç: Konuyu anlamaya yardımcı olacak anahtar kelime ve kavramlar ile önemli görülen yerlerin belirlenmesidir. düşünce ve olaylarla ilgili merak uyandırmaktır. Okuma süreci zaman zaman kesintiye uğratılarak öğrencilere okunan bölümün özetini çıkarmaları için süre verilir. öğrencilerden “metinde gelişen ve gelişebilecek olayları” iki ayrı sütuna listelemelerini ister.ÖZETLEYEREK OKUMA Amaç: Konunun ana hatlarının kavranmasını sağlamaktır. metinde geçen bazı kelime ve ifadelerin metnin devamı hakkında fikir verebileceği açıklanır. her bölümün özetini bir veya iki cümle ile yeniden ifade etmeleri ve bu cümleleri birleştirerek tek bir paragrafa dönüştürmeleri istenir. Böylece. Metin ikinci kez okunur ve öğrenciler gerekli düzeltmeleri yaparlar. kendi cümleleriyle ifade ederek anlamlı bir metin oluştururlar. Uygulama: Metni okumaya başlamadan önce. Metnin verilen kısmı öğrenciler tarafından okunur. önemli cümleleri veya bölümleri ikinci kez okuyarak öğrencilerin dikkatini çeker.

Her gruptan veya sınıftan bir öğrenci. Cevaplandırılan soruların üstleri çizilir. öğrencilerden metni okumaya başlamadan önce. Söz korosu dört şekilde yapılır: 1. sınıf veya bir grup tarafından okunur. Öğrenciler metni okumadan önce ve okuma sırasında. bir arkadaşına soru sorar. Metin okunurken şahıs ve varlık kadrosu. diğer bölümlerini de ikinci grup okur. okuma sürecinde zihinlerinde oluşan soruları yazarlar. öğretmen tarafından okunarak anlaşılması sağlanır. 4. Metnin. “Metnin devamında olayların tahmin ettiğiniz gibi gelişmesinin sebebi nedir?” gibi sorularla öğrencinin dikkatini metne yoğunlaştırır. Grup olarak okuma: Metin bölümlere ayrılarak her grup bir bölümü okur. SÖZ KOROSU Amaç: Öğrencilerin okuma ve birlikte çalışma becerilerinin geliştirilmesidir. konuşma cümlelerinden ve olaylardan hareketle diyaloglar oluşturulur. Metnin içeriğiyle ilgili değişiklik yapılmaz. OKUMA TİYATROSU Amaç: Öğrencilerin metnin yapısını. okudukları bölümde vermeleri gereken duyguyu. karakter özelliklerini yansıtacak şekilde seslendirilir.3. metnin başlığı ve görsel unsurlardan hareketle metnin içeriğine yönelik tahminlerde bulunmalarını ister. Karşılıklı okuma: Öğrenciler iki gruba ayrılarak metnin belirlenmiş bölümlerinden birini bir grup. Öğrenciler. Uygulama: Bu yöntemin uygulanması iki şekilde gerçekleştirilir: 1. Uygulama: Bir şiir veya düz yazı bölümlere ayrılarak bir grup öğrenci tarafından birlikte okunur. metnin başlığı ve görsel unsurlarıyla ilgili zihinlerinde oluşan soruları tahtaya yazarlar. Her öğrenci okuyacağı bölüme hazırlanır. güzel ve etkili kullanmalarını sağlamaktır. Metin sesli veya sessiz okunduktan sonra öğrenciler. dilini ve metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosunun özelliklerini anlamalarını sağlamaktır. Nakaratlı metinleri okuma: Öğrenciler gruplara ayrılarak her bölümü bir grup veya bütün gruplar birlikte okur. Gruplara ayrılarak bu sorulara cevap ararlar. SORU SORARAK OKUMA Amaç: Okuma öncesinde ve sürecinde öğrencilere sorular hazırlatılarak metin üzerinde düşünmelerini ve metni anlamalarını sağlamaktır. 67 . metnin bağlamından hareketle açıklayabilmelidir. 2. 3. Hep birlikte okuma: Metnin tamamı. Öğrenciler gruplara ayrılır. Öğretmen. kültürel ve edebî değere sahip metinlerdeki cümle yapılarını ve söz varlığını kavrayarak Türkçeyi doğru. Aynı zamanda metnin kavranması sağlanmalıdır. Uygulama: Metin okunduktan sonra diyaloglara dönüştürülerek tiyatro metni hâline getirilir. Sesli okuma sırasında duraklamalar yaparak “Sizce bundan sonra ne olabilir?”. 2. EZBERLEME Amaç: Öğrencilerin hafızalarını güçlendirmek.

’ adlı kitabın konusu arasında nasıl bir ilişki vardır?”. konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla ve tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirerek kendi doğrularını buldurmaktır. şahıs ve varlık kadrosu. ELEŞTİREL OKUMA Amaç: Öğrencilere okudukları hakkında soru sorma alışkanlığı kazandırarak konu hakkında düşünmelerini sağlamak..Tartışma sonunda varılan ortak düşünceler not edilerek metin hâlinde sunulur. Uygulama: Metin okunduktan sonra öğrencilere. metin bölümlere ayrılarak uygulanabileceği gibi metnin bütününe yönelik olarak da uygulanabilir. METİNLERLE İLİŞKİLENDİRME Amaç: Öğrencilerin.. konu. zaman. duygu ve düşüncelerini başkalarıyla paylaşmalarını ve onların bilgi ve görüşlerinden yararlanarak farklı bakış açıları kazanmalarını sağlamaktır. Duygu. düşünce ve olay bakımlarından ilişki kurmaları istenir. TARTIŞARAK OKUMA Amaç: Öğrencilerin. Bütün öğrencilerin tartışmaya katılması ve birbirlerinin düşüncelerine saygı duyması sağlanır. Uygulama: Metin okunurken öğrenciler. güzel sözler vb.Uygulama: Öğrencilerin seviyelerine.. daha önce okudukları diğer metinlerle ne gibi benzerliklerinin olduğu sorulur. Böylelikle öğrencilerin söz varlığı zenginleşir. belirli bir süre içinde öğrenciler tarafından ezberlenir.).. Kişisel deneyimlerinden hareketle okuduklarını anlamlandırırlar. kısa düz yazılar. okudukları metinle diğer metinler arasında ilişki kurmasını sağlayarak düşünme becerilerini geliştirmektir. Uygulama: Bu yöntem. “Bu iki kitap arasında şahıs ve varlık kadrosu yönlerinden nasıl benzerlikler bulunmaktadır?” gibi sorularla öğrencilere yol gösterilir. düşünce ve olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurmaya çalışırlar. Metinler arasında yer. metinde işlenen konuyla ilgili bilgi. “Bu kitabın konusu ile daha önce okuduğumuz ‘. sınıf içi veya sınıf dışı etkinliklerde sunulur. ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik olarak belirlenen metinler (şiirler. Ezberlenen metinler. 68 . Türkçeyi kurallarına uygun kullanma becerileri ve öz güvenleri gelişir. katılıp katılmadıkları yerleri belirler ve zihinlerinde oluşan sorulara cevap ararlar. Tartışma sınıfça veya küçük gruplar hâlinde yapılabilir.

kavram. Herhangi bir konuya yönelik bir metin okutulur veya dinletilir. süslü ifadelere. Öğrencilerden okurken veya dinlerken/izlerken önemli noktaları not almaları istenir. düşünce ve hayallerini tür (şiir. cümleler hâlinde boşluklar bırakılarak öğrencilere dağıtılır. tekrarlara yer vermemesi. Serbest yazma çalışmalarının sınıfta uygulanma zorunluluğu yoktur. kavram. Öğretmenin rehberliğinde sınıf ortamında yapılan birkaç özet çalışması sonrasında öğrencilere çeşitli metinler verilerek özet çıkarmaları istenir. dinlediklerine/izlediklerine yönelik olarak hazırlanan metinler. KELİME VE KAVRAM HAVUZUNDAN SEÇEREK YAZMA Amaç: Öğrencilerin öğrendikleri kelime. onlara bilinçli ve düzenli çalışma alışkanlığı kazandırmaktır. Uygulama: Sınıf ortamında okunan veya dinlenen/izlenen bir konu öncelikle öğretmen tarafından özetlenir. Bunlar kâğıda ya da tahtaya yazılarak öğrencilere verilir. düşünce ve hayallerini yazmalarını sağlayarak ifade güçlerini ve yazılı anlatım yeteneklerini geliştirmektir. dinlediklerini/izlediklerini anlamaları anladıklarını.) sınırlaması olmadan yazarlar. SERBEST YAZMA Amaç: Öğrencilerin herhangi bir konudaki duygu. ayrıntılara girilmemesi gerektiği. hikâye. Özet çıkarılırken dikkat edilmesi gereken hususlar konusunda (eserin iyice anlaşılmış olması. Uygulama: Öğretmen tarafından kelime. ana fikri kapsayacak şekilde bütünlük içermesi. bilgi ve düşüncelerini sınıflandırabilmesini ve sistemli çalışma becerisini kazanmalarını sağlayarak zaman kaybını önlemektir. atasözü ve deyimlerden oluşan bir havuz oluşturulur. Öğrenciler belirledikleri yazma konusuna veya yazacaklarının ana fikrine bağlı olarak bu kelime. dinlenilen veya okunulanın olduğu gibi değil de özgün ifadelerle yazılması gerektiği konusunda bilgi verilir. Uygulama: Öğrenciler bir konu seçerler ve seçtikleri konu hakkındaki duygu. kavram atasözü ve deyimlerden uygun olanlarını seçerek yazılarında kullanırlar. konunun/metnin bağlamına uygun olarak anlatma becerilerini geliştirmektir. masal vb. ÖZET ÇIKARMA Amaç: Öğrencilerin anladıklarını kısa ve öz bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmek. Öğrenciler okul dışında yazdıklarını da öğretmen ve arkadaşlarıyla paylaşabilirler. Uygulama: Not almanın öncelikli işlevinin hatırlatmak olduğu. öğrencilerin kendi ifadelerinden oluşması) öğrenciler bilgilendirilir. Öğrenciler boşlukları metnin bağlamına uygun ifadelerle doldurur. tiyatro. atasözü ve deyimleri anlatımlarında kullanmalarını sağlayarak kalıcı kılmak ve böylece söz varlıklarını zenginleştirmektir. kişisel görüş ve düşüncelere yer verilmemesi. 69 .YAZMA NOT ALMA Amaç: Öğrencilerin okunan veya dinlenilenlerin önemli noktalarını seçebilmesini. BOŞLUK DOLDURMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarını. ve Uygulama: Öğrencilerin okuduklarına.

2. Öğrenciler konu hakkında edindikleri bilgiler ışığında duygu ve düşüncelerini yazılı olarak ifade ederler. okuduklarından hareketle duygu. Uygulama: Öğrencilere olay veya düşünce ağırlıklı herhangi bir metnin bölümlerinden birkaçı verilir. metni hemen yazabilecekleri gibi konu hakkında araştırma yapıp yeterli bilgi sahibi olduktan sonra da yazabilirler. düşünce veya olayların gelişimine yönelik fikirlerini yazmaları istenir. Öğrenciler. öğrencilerin seviyeleri dikkate alınarak cümle ve paragraf düzeyinde ele alınmıştır. duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmektir. 3.KONTROLLÜ YAZMA Amaç: Kelimelerin. belirlenen konu boş. düşündüklerinden ve hayal ettiklerinden hareketle yazarlar. o konu etrafındaki boş kısımlara yazılır. Uygulama: Bu yöntemde konuyu ve yazılı anlatım türünü öğretmen verebileceği gibi öğrenciler de istedikleri konuyu seçerek yazma çalışması yapabilirler. 70 . duygu ve düşüncenin akışına göre cümleleri mantıklı bir sıraya koyarak paragrafı yeniden oluştururlar. GÜDÜMLÜ YAZMA Amaç: Öğrencilerin bir konu hakkındaki bilgilerini. Daha çok hikâye. Bilinç altından çıkan kelimeler alt alta sıralanır ve kelimeler arasında bağlantı kurulur. Dil bilgisi çalışmalarını da pekiştirmeye yönelik olan bu yöntem farklı şekillerde uygulanabilir. onları etkin duruma getirerek yorum yapma ve fikir yürütme becerilerini geliştirmektir. Konu çeşitli yönleriyle sınıf ortamında tartışılıp değerlendirilir. Öğrencilerden. Öğrenciler. cümle ve paragraf düzeyinde yapılan kontrollü yazma çalışmaları. Herhangi bir noktaya gelindiğinde konunun hangi yönde ele alınacağına karar verilir. YARATICI YAZMA Amaç: Öğrencilerin yazma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirmektir. duygu. Öğrencilere örnek bir metin verilir. Bir paragrafı oluşturan cümlelerin yerleri değiştirilir. şiir ve roman türlerinde kullanılan yaratıcı yazma çalışmalarında. Uygulama: Kelime. Belirli bir konuda öğretmen veya öğrenciler tarafından hazırlanan sorulara verilen cevaplar bütünlük içinde ele alınarak birkaç paragraflık metin oluşturulur. Öğrenciler yaşadıklarından. 1. cümle yapıları ve ifade kalıplarının Türkçenin kurallarına uygun şekilde yazılmasıdır. Uygulama: Öğretmen tarafından belli bir konu hakkında öğrenciler bilgilendirilir. Çağrışım yoluyla bilinç altında olan konuyla ilgili her şey. beyaz bir kâğıdın ortasına yazılır. Metin tamamlamada esas. düşünce ve olayların metnin genel anlamına ve mantıksal bütünlüğüne bağlı kalınarak tamamlanmasıdır. METİN TAMAMLAMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarından hareketle duygu. Öğrenciler metinde geçen anahtar kelimeleri de kullanarak yeni bir metin oluştururlar. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmek.

gazete haberi. farklı uygulamalar da yapılabilir. onları etkin duruma getirerek yorum yapma ve fikir yürütme becerilerini geliştirmektir. düşünce. yorum yapma. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmek. dinlediklerinin ve izlediklerinin öncesi. Örneğin. Uygulama: Herhangi bir olay. düşünce. yalnızca okuduklarının değil. BİR METNİ KENDİ KELİMELERİYLE YENİDEN OLUŞTURMA Amaç: Öğrencilerin kendilerine özgü ifade şekillerini ve üslûplarını geliştirmektir. deneme vb. Bu yöntemle öğrenciler. hayal veya izlenimlerini yazmaları istenir. gelişimi ve sonucuna yönelik tahminlerde bulunarak yazma çalışmaları yaparlar. Daha sonra öğrencilerden resimle ilgili duygu. öğrencilere müzik dinletilerek kendilerinde uyandırdığı duygu ve düşünceleri yazmaları istenir. Öğrenciler. BİR METİNDEN HAREKETLE YENİ BİR METİN OLUŞTURMA Amaç: Öğrencilerin hangi türde yaratıcılıklarını o yönde geliştirmektir. DUYULARDAN HAREKETLE YAZMA Amaç: Öğrencilerin algılama güçlerini ve dikkatlerini geliştirmektir. Öğrenciler okudukları metinden hareketle. Uygulama: Öğrencilere düşünceye veya olaya dayalı bir metin verilerek okutulur/dinletilir. iş birliği yapmalarını ve birbirleriyle etkileşimde bulunarak grup bilinci kazanmalarını sağlamak. dil ve anlatım yönünden birleştirerek tek bir metin hâline getirirler. şiir.TAHMİNDE BULUNMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarından hareketle duygu. hayal veya olayları geliştirerek ve yaratıcılıklarını kullanarak farklı bir türde metin oluştururlar. ELEŞTİREL YAZMA Amaç: Öğrencilerin olay ve durumlara tarafsız bakma. fıkra. GRUP OLARAK YAZMA Amaç: Öğrencilerin çevreleriyle iletişim kurmalarını. sınıfın gündemine alınarak tartışılır. metnin öncesine yönelik tahminleri de içerir. Metindeki düşünce ve olayları kavrayan öğrenciler “Ben olsaydım nasıl yazardım?” düşüncesinden hareketle metni kendi ifadeleriyle yeniden kurgularlar. Gruplar konu hakkında yazdıklarını mantıksal düzen. konu hakkındaki düşüncelerini olumlu olumsuz yönleriyle ve tarafsız bir yaklaşımla anlatırlar. 71 . Sınıfa getirilen veya öğrencilerden birinin çizmiş olduğu resim hakkında konuşulur. durum ve düşünce.) bir metin verilerek okutulur/dinletilir. Uygulama: Sınıf küçük gruplara ayrılarak her gruba farklı yazma konuları verilir. Grup üyeleri konunun belli bir yönünü ele alarak yazar. Uygulama: Metin tamamlamaya yakın olan bu yöntem. böylece kişisel gelişimlerine yardımcı olmaktır. metnin yalnızca gelişimine ve sonucuna değil. yazmaya yatkın olduklarını belirleyerek Uygulama: Öğrencilere herhangi bir türde (hikâye. Not: Yöntemlere yönelik uygulamalar örnek niteliğindedir. başlangıcı. metinde ele alınan duygu. fikir ve çözüm üretme becerilerini geliştirmektir. Uygulama: Duyuların birini veya birkaçını harekete geçirecek etkinlikler yapılır.

DİNLEME/İZLEME ETKİNLİKLERİ 72 .

Dinlenilenlerin/izlenilenlerin beğenilme sebebinin açıklandığı bir çalışma kâğıdı hazırlanır. Dinleme/izleme becerisi gözlem formu kullanılır. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. masal veya film dinletilir/izletilir. DEĞERLENDİRME 1. 2. CD. ÇÜNKÜ… DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 20 dakika : Eleştirel düşünme. Öğrencilere hikâye. Öğrenciler bu çalışma kâğıdını doldurarak düşüncelerini belirtirler. Çalışma kâğıdı kullanılır. 73 .BEĞENDİM. 2. yaratıcı düşünme : Dinleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : Kaset. Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır. 3.

çünkü. ADI Beğenmedim. Kahraman Mekân Olay Zaman Şahıs kadrosundan biri (özellikleri) Şahıs kadrosundan biri (özellikleri) Diğer mekânlar 74 .HİKÂYE/MASAL DİNLEME VEYA FİLM İZLEME ÇALIŞMA KÂĞIDI Beğendim. çünkü.

güzel ve etkili kullanma. Not: Katılımsız dinleme yöntemi kullanılır.FİLM İZLİYORUZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika :Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Öğrencilere bir çizgi film/ film / animasyon izletilir. konuşma : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme Konuşma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı. İzlenenlerden yola çıkılarak grup içinde kısa konuşmalar yapılır. eleştirel düşünme : Dinleme/izleme. CD. 2. Kazanımlara yönelik olarak hazırlanan çalışma kâğıtları izlenenden hareketle doldurulur. 75 . 3. video SÜREÇ 1.

................................................................................................................................................................................................................................................................ 2)....................................................... 76 .................................................... 2)................................................................................................................................................. 2)............................................................................. ............................................................................................................................................................................................................................. ................ DEĞERLENDİRME 1).................................................................................................. 4)...... 5).......................................................... 8).................................... 3). .............................................................................. .................................................................................... ...................ÇALIŞMA KÂĞIDI Bu filmi izlemeden önceki düşüncelerim Bu filmi izledikten sonraki düşüncelerim 1)................................................................................................................ 4)...................................................................... 7)........................................................... 3)......................................................................................................................................................................................................................................................... ......... ......................................... ........ 6)........................................................................................ ................ ................... 9)............................................................................................................................ 1).............................................................................................................................................................................................................................................................. 4)........................................ 3)...................................

sen böyle şişman. Adamlarına “Bundan sonra gelecek yabancı kedileri öldürün. çelimsizleşmişti. Nine: . kendisini şanslı görüyordu. ekmek. 77 . şimdi sen bunu düşünemiyorsun. Fakat sarayda durum hiç de tekin değildi. semizsin?” diye.Sen de her gün padişahın sarayında bulunursan türlü türlü yemekler yersin. dedi. birlikte saraya gittiler. bakımsızım. işkembe gibi yiyecekleri kedi rüyasında bile göremezdi.. Kendisi yemek için doğru dürüst bir şey bulamayan nine. Doğrusu onu kendisinin yanında bir kaplan gibi gördü zayıf kedi. Miskin bir kedisi vardı. çalışma kâğıtları SÜREÇ Aşağıdaki metin kaset veya CD’ye kaydedilerek öğrencilere dinletilir. Padişah yüzlerce kedinin miyavlamasından bıkmış usanmıştı. Semiz kedi bunu kabul etti. Güçsüz kedi. Sabah oldu. benim gibi olursun dedi.Ciğer. Semiz kediye: . Ertesi gün yiyeceği türlü yiyecekleri düşünüyordu. orada iri yapılı semiz mi semiz bir kedi var. Kedi.KAFDAĞI’NA YOLCULUK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Eleştirel düşünme. Güçsüz kedinin aklına yattı bu. dedi. Baktı.” diye emir vermişti. yaratıcı düşünme : Dinleme/izleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : Dinleme metni. Yoksul ninenin evinde ne vardı ki? Ne yiyecek ne içecek.Ne zaman gidersen haber ver birlikte gidelim. Bir gün evin damına çıktı. AÇ GÖZLÜ KEDİ Bir zamanlar yoksul mu yoksul bir nine yaşardı. akşam olduğunda durumu nineye anlattı. Her gün miskin miskin oturuyordu. kedisine artıkları veriyordu. Günler böyle geçip giderken bizim miskin kedi iyice zayıflamış. nineye gülüp geçti. kaset veya CD. Semiz kedi: . Çok üzüldüm. hayıflandı. Bunun için özel olarak okçular hazırlatılmıştı. Bizim zavallı kedi tam midesinden bir ok yedi. Zayıf kedi de çıktı.. Bazen bir fare yakalıyor.Vah vah. Hırs insana zarar verir. Semiz kedi ile ninenin kedisi iştahla yemek artıklarına saldırdılar. Semiz kedi pencereden “Miyav miyav!” diye seslendi. “Niçin ben böyle güçsüz. et.. Bunun üzerine okçular harekete geçti..

Masalın sonunu kendilerine göre değiştirmeleri istenir. Şefkatliydi.Anne çaylak bu hikâyeyi şahine anlattıktan sonra: . Metinden hareketle hazırlanan çalışma kâğıtları doldurulur. (5 dakika) 3. Üzerine titriyordu. Çalışma kâğıtları doldurulur. Sen de elindeki ile yetinmezsen sonun ninenin kedisi gibi olur. Çaylak kendisini çok seviyordu. Gruplar oluşturularak buldukları sonuçları birbirlerine anlatmaları sağlanır. Doldurulan çalışma kâğıtlarını değiştirerek birbirlerinin çalışmalarını görmeleri sağlanır. 2. (15 dakika) 2. 78 . DEĞERLENDİRME 1. Gerçek mutluluk erişilmesi güç şeyleri elde etmekle olur. Kelile ve Dimne. “Aç Gözlü Kedi”. Beydaba 1. (15 dakika) Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır.Bu hikâyeyi sana ders alasın diye anlattım. Şahin yavrusu anne çaylağın anlattığı hikâyeyi ilgiyle dinledi. Mutluluk sadece yiyip içmek değildir. Dinleme/izleme becerisi gözlem formu kullanılır. Hikâyede anlatılanları kendisini sevdiği için örnek olarak vermişti.

miski Miskin kedi Semiz kedi nine Masala değişik bir sonuç yazar mısın? Ana fikir: Biz kimiz? Aşağıdaki kutucuklara yazınız.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Masalda geçen şahıs ve varlıkların adlarını ve özelliklerini aşağıdaki kutulara yazınız. 79 .

ÇALIŞMA KÂĞIDI 2

1. “Rüyasında görememek” deyiminin bu masalda kedinin hangi durumunu anlatmak için kullanıldığını yazar mısın? ................................................. ................................................. ................................................. .................................................

2. Miskin kedi hangi hayvana özendi, işaretler misin?

3. Miskin kedi yoksul ninenin yanından ayrılıp nereye gider?

80

Padişah okçulara niçin yabancı kedileri öldürme emri verir? ........................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................

Şimdi de sen bundan sonra Miskin kedinin başına neler geleceğini aşağıya yazar mısın?

81

SÖZLÜK OLUŞTURUYORUM
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : Ders yılı süresince : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma : Dinleme/izleme, okuma, dil bilgisi : Söz varlığını zenginleştirme

MATERYALLER

Kelimelerin ve kelime gruplarının anlam özellikleri ile ilgili bilgi ve kuralları uygulama : Defter
SÜREÇ

1. Dinlenenlerden/izlenenlerden hareketle öğrenilen kelimeler not edilir. 2. Bu kelimelerden isim ve fiil olanlar gruplandırılarak sözlük oluşturulur. Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

Çalışma kâğıdı kullanılır.

82

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kelimeleri alfabetik sıraya koyarak sözlüğe yazınız.

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

83

DUYGUYU TAHMİ ET
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL DİL BECERİSİ ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 15 dakika : Yaratıcı düşünme : Dinleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : kaset, teyp

SÜREÇ

Öğretmen tarafından basit bir cümle teybe beş defa kaydedilir. Her defasında yeni bir duyguyu yansıtmak için ses tonu değiştirilir. Öğrencilerin, değişik tonlamalarla söylenen cümlelerdeki duyguları belirtmeleri istenir. Öğrenciye doğru olarak tespit ettiği her duygu için bir puan verilir. Yeni bir cümle farklı ses tonlarıyla değişik duygular yansıtılmaya çalışılarak öğrencilere okutulur. Başarılı öğrencilere puan verilir.

DEĞERLENDİRME

Açık uçlu sorular sorulur.

84

grup üyelerinin dakika süre tanınır. Her gruba. eleştirel düşünme. sınıf önünde.GRUP TARTIŞMASI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL DİL BECERİSİ ÖĞRENME ALANI AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 2. güzel ve etkili kullanma. girişimcilik : Dinleme : Dinleme kurallarını uygulama SÜREÇ 1. Gruplar. Not: Katılımsız dinleme yöntemi kullanılır. • Yaşadıkları çevredeki en önemli sorunu belirleme. 85 . • Bireysel başarılarını arttırma konularından birini veya başka bir konu belirleyebilir. 3. Öğrenciler üç gruba ayrılır. kendi aralarında tartışmaları için onar DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. • Batmakta olan şirketlerini kurtarma. iletişim kurma.

KONUŞMA ETKİNLİKLERİ 86 .

) birini seçerek yazıya geçirir. 87 . • Yazılanlardan hareketle günlük konuşma örnekleri sınıf ortamında canlandırılır. • Her grup farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan (pazara giden bir ailenin satıcılarla yaptığı konuşmalar. yaratıcı düşünme : konuşma : Konuşma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ • Öğrenciler gruplara ayrılır. aile fertleri arasında geçen konuşmalar ve arkadaşlarıyla gittikleri bir gezi sırasında yaptıkları konuşmalar vb. güzel ve etkili kullanma.BİZİMKİLER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. Grup değerlendirme formu kullanılır. • En güzel canlandırmayı yapan grup ödüllendirilir.

yapılış sırası değiştirilerek verilir. Öğrencilerden bu tarifi sıraya koyarak anlatmaları istenir. Etkinliğin ikinci uygulanışı: 1. Öğrencilerden geleneksel bir yemeğin tarifini araştımaları istenir. 3. görsel unsurlarla desteklerler. 88 . 1)Domatesleri kare şeklinde kesip ekleyiniz. küp şeklinde kesip kavurunuz. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma.gov. Geleneksel bir yemeğin tarifi . 2. Öğrenciler anlatımlarını resim vb.tr HAZIRLANIŞI 4)Tavaya yağı döküp kızdırınız.kultur. 3)Kısık ateşte 5 dakika pişirip yumurtaları da ekleyiniz. Örnek: Yemek adı: Menemen Süre: 10 dakika Malzemeler 3 adet yumurta 1 adet soğan 3 adet domates 2 adet sivri biber Bir çay kaşığı tuz Yarım çay bardağı yağ http://www. Yemeğin yapılış sürecini doğru anlatmaları beklenir.BİZİM USTANIN MUTFAĞINDAN DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : Her öğrenci için 5 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. fotoğraf SÜREÇ Bu etkinlik iki şekilde yapılabilir: 1. 3. 5) 2 dakika daha piştikten sonra servis yapabilirsiniz. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. araştırma TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Konuşma kurallarını uygulama MATERYALLER : Çalışma kâğıdı. 2. Öğrenciler anlatımlarını resim vb. görsel unsurlarla desteklerler. 2)Daha sonra soğanları ve biberleri ince ince.

Bana burada ekmek yok. Gündüzleri bu maymunu çarşıya götürür.Deyimler ve Öyküleri. Taklitçi maymun da esnerken esnerken uyumuş. pahada ağır ne bulduysa alıp kaçmış. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. maymunun karşısına geçip esnemeye ve uyuklamaya başlamış. Birkaç gün sonra aynı hırsız yine gelmiş. Öğrencilerin her birine farklı deyimler verilerek deyimin hikâyesini araştırmaları istenir. araştırma. Hayvanın canı iyice yandığından bu acıyı unutmamış. Yukarıdakine benzer şekilde deyim hikâyeleri bulunarak sınıfta anlatılır. Zafer Yayınları. çekmecedeki paraları ve yükte hafif. Dükkân sahibi döndüğünde durumu anlayınca maymunu bir güzel hırpalamış. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Bu hareketi gören hırsız. 2004. Hırsız. Gündüzalp Sevim. 89 . bir yerlere gitmesi gerektiğinde dükkânına bekçi olarak bırakırmış. Bir gün maymun dükkânı beklerken açıkgöz bir hırsız gelmiş. kişisel ve sosyal değerlere önem verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Sesini ve beden dilini etkili kullanma MATERYALLER : Deyim hikâyeleri SÜREÇ Maymun Gözünü Açtı Adamın birisinin maymunu varmış.” diyerek çekip gitmiş. İstanbul. Deyimin ne anlamda kullanıldığı tartışılır. Maymunun karşısına geçip esnerken ve onu uyutmaya çalışırken maymun sağ elinin işaret parmağıyla sağ gözünün alt kapağını aşağı doğru çekerek: “ Pişşşt!” yapmış. güzel ve etkili kullanma.MAYMUN GÖZÜNÜ AÇTI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. hayretten donakalmış ve kendi kendine: “Maymun gözünü açtı artık uyutamayacağım.

90 . 3.gov. Yaşanılan bölgenin tarihî mekânlarına ve doğal güzellikleri olan yerlerine gezi düzenlenir.tr 1. 4. Kırıkkale http://www. araştırma yapma : Konuşma : Hazırlıklı konuşmalar yapma : Ansiklopedi SÜREÇ Ürgüp-Göreme (Nevşehir) http://www.kulturturizm.gov.kulturturizm.kulturturizm.gov. güzel ve etkili kullanma.tr Çorum http://www.BEN BİR REHBERİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 80 dakika : Türkçeyi doğru. Erzurum http://www. Öğrencilerden biri veya birkaçı rehber olarak görevlendirilir.gov.tr Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır.gov.kulturturizm. 2.kulturturizm.tr DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Gezi sırasında arkadaşlarına rehberlik ederek mekânı tanıtırlar. Görevli öğrenciler tanıtacakları mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplarlar.tr Samsun http://www.

Gezeceğiniz yerin tarihimiz açısından önemi : 4. Gidilecek yerin coğrafi özellikleri ile ilgili bilgi : 91 .GEZİ ÖNCESİ HAZIRLIK 1. Gidilecek yerin seçilme nedeni : 2. Gidilecek yerde yaşamış olan ünlü şahsiyetlerle ilgili bilgi : 5. Gidilecek yerle ilgili tarihî bilgi : 3.

ikinci öğrencinin sorduğu soruya verilen cevaba göre sorusunu sorar. cevap vermek üzere belirlenen öğrenciye konuyla ilgili sorusunu sorar. Öğrenciler üçer kişilik gruplara ayrılır. Birinci öğrenci. Birinci öğrenci. güzel ve etkili kullanma. 1.ÇAPRAZ SORGU DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : Her grup için 5 dakika : Türkçeyi doğru. İkinci öğrenci. 2. 6. 7. Grupların hangi sırayla tahtaya çıkacağı kur’ayla belirlenir. 3. Grup değerlendirme formu kullanılır. 4. 5. Öğrenci: Her gün okur musun? Cevap veren öğrenci: Evet 2. Öğrenci: Okuduğun kitapta en çok beğendiğin bölümü anlatır mısın? ☺ (Birinci öğrenci) ☺ ☺ (İkinci öğrenci) (Cevap veren öğrenci) Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. yaratıcı düşünme : Konuşma : Hazırlıklı konuşmalar yapma SÜREÇ 1. Öğrenci: Öyleyse. soru sormak üzere iki öğrenci belirlenir. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Grup sayısınca konu belirlenir. birinci öğrencinin sorduğu soruya verilen cevaba dayanarak bir soru sorar. Soru sorma ve cevaplama beş dakikalık süre bitene kadar devam eder. Her grupta cevap vermek üzere bir. 92 . Konu: Kitap okuma alışkanlığı 1. 2. DEĞERLENDİRME 1. dün hangi kitabı okudun? Cevap veren öğrenci: Ömer Seyfettin’in “Yalnız Efe” adlı kitabını okudum.

inciten. küsmek. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz olumsuz tutum ve davranışlara karşı bizim doğru ve olumlu tepkiler vermeyi öğrenmemizin toplum içindeki diğer insanlarla daha iyi iletişim kurmamızı ve kendimizi mutlu ve başarılı hissetmemizi sağlayacağı vurgulanarak dersin işlenişi tamamlanır. Bu davranış şekillerinden hangilerinin çözüm olabileceği. öğrencilere. Şimdi biraz düşünelim.Bu davranışlardan en uygun olan ″arkadaşının sözlü olarak uyarılması″ tepkisi ele alınarak bunun olumlu yanları ortaya konulur. SÜREÇ Öğretmen. Bu tip tutum ve davranışlara herkesin gösterdiği tepki de birbirinden farklı olabilir. yolda. öfkelendiren bazı tutum ve davranışlarla karşılaşabilir. bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması. Öğrencilerden gelen. Evde. bu davranış örneklerinden ″ bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması”na nasıl tepki göstereceklerini sorar. öğretmene şikâyet etmek. birçoğu uygun olmayan bu tepkilerin her biri öğrencilere analiz ettirilerek sonuçları hakkında konuşulur. Öğretmen. kavga etmek. öfkelendiren davranışlar nelerdir?″ diyerek öğrencilere düşünme süresi verir. onunla aynı davranışta bulunmak gibi olumlu veya olumsuz bir tepkiyi o davranışın karşısına yazar. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. günlük hayatında çeşitli ortamlarda kendisini üzen. DEĞERLENDİRME Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirebiliyor mu? 93 . arkadaşını bu konuda sözlü olarak uyarmak. otobüste. hazırladığı ödevin kardeşi tarafından yırtılması″ gibi davranış örneklerini tahtaya yazar. Bu tepkilerin bazıları olumlu bazıları ise olumsuz olabilir.″ Herkes. inciten. yaratıcı düşünme : Konuşma : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir.hangilerinin ise yeni sorunlara yol açabileceği sınıfça tartışılır. okulda. Öğrencilerden gelen ″otobüse binerken sıraya riayet edilmemesi. Daha sonra. ağlamak.BENİ AFFEDER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ Not: “Olumsuz tutum : Türkçe :6 : 15 dakika : İletişim kurma.” Özel Eğitim ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. oyun oynarken bizi üzen.

bir sorunun farklı çözüm yolları olabileceğini vurgular. Her öğrencinin kendini metindeki kahramanlardan birinin yerine koyması ve kahramanın yaşadığı problemi belirleyip yazması istenir. Öğrencilerden. yaşanan probleme ilişkin alternatif çözüm yolları bulmaları istenir.” Rehberlik ve Psikolojik Danışma ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. 4. SÜREÇ 1. aynı sorunla ilgili farklı çözüm yolları üretilmişse. DEĞERLENDİRME Etkili problem çözme yollarını biliyor mu? 94 . Öğretmen tarafından macera ve olay örgüsünün yoğun olduğu bir metin belirlenerek. Buldukları çözümlerden en iyisini belirlemeleri ve gönüllü olanların çözüm önerilerini sınıfla paylaşmaları sağlanır. öğrencilere okutulur.ÇÖZÜM YOLLARI DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : 30 dakika TEMEL BECERİLER : Problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not : “Etkili problem çözme yollarını açıklar. 5. 2. Öğretmen. 3.

2. 95 . DEĞERLENDİRME 1. Gruptaki öğrencilerin hangi sırayla söz alacağı belirlenir. çeşitli resimler gösterebilir. Öğretmenin başla işaretiyle ilk öğrenci bildiği veya zihninde oluşturduğu bir masalı anlatmaya başlar. Bu süre içerisinde öğretmen bir anekdot anlatabilir. 4. Öğretmen. güzel ve etkili kullanma. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Grup değerlendirme formu kullanılır. 5. Gruplardan ortaya çıkan masallar birer kâğıda yazılır. Not : Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. 6. 2.BANA BİR MASAL ANLAT DERS : Türkçe SINIF :7 YAKLAŞIK SÜRE : 40 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. Öğrenciler gruplara ayrılır. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Sesini ve beden dilini etkili kullanma MATERYALLER : Resim SÜREÇ 1. bildikleri bir masalı hatırlamaları veya kendilerinin bir masal oluşturmaları için öğrencilere on dakika hazırlık süresi verir. Tüm gruplar etkinliği aynı anda yapar. 3. Öğretmenin işaretiyle diğer öğrenciler sırayla söz alarak masala kaldığı yerden devam eder.

Nasıl bir yol bulurdunuz? Not: Serbast konuşma yöntemi kullanılır. Öğrencilerin hazırladıkları metinden yararlanarak sınıfta konuşma yapmaları sağlanır. Arkadaşınıza ve elde ettiği bu başarıya ilişkin duygu ve düşüncelerinizi ona nasıl ifade edersiniz? Büyükannenizin çok hastalandığını ve sizi görmek istediğini öğrendiniz. SÜREÇ Öğrencilere aşağıda verilen örnek durumlar okunur. önemli olanın düşüncelerin karşı tarafa açık ve net bir şekilde yansıtılabilmesi ve paylaşılabilmesi olduğu açıklanır.BEN OLSAYDIM DERS : Türkçe SINIF :7 YAKLAŞIK SÜRE : 40 dakika TEMEL BECERİLER : Eleştirel düşünme.” Sağlık Kültürü ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. Büyükannenize karşı gerçek düşüncelerinizi ve onu ne kadar çok sevdiğinizi göstermek istiyorsunuz. Sonuçta. İstedikleri örneği seçmeleri. Uzun zamandır onu görmediğinizi düşündünüz ve biraz da suçluluk duygusu hissettiniz. Örnek: Bir arkadaşınız okullar arasında yapılan bir spor yarışmasında birinci gelir ve madalya kazanır. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not: “Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklar. bazen de farklı şekillerde yansıtılabildiği. aynı duruma ilişkin duygu ve düşüncelerin bazen benzer. böyle bir durumda duygu ve düşüncelerini en iyi nasıl ifade edebileceklerini belirleyerek bir konuşma metni yazmaları istenir. DEĞERLENDİRME Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklayabiliyor mu? 96 . Arkadaşınızın bu başarısından gurur duydunuz ve onu kutlamak istiyorsunuz.

el sanatlarından örnekler SÜREÇ 1. DEĞERLENDİRME 1. 4. güzel ve etkili kullanma : Konuşma : Sesini ve beden dilini etkili kullanma : Halk hikâye ve efsaneleri. Not : Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. dönemi yansıtan kıyafetler giyerek hikâye veya efsaneyi anlatır. Grup değerlendirme formu kullanılır. Yapılan çalışmalar düzenlenen sergide tanıtılır. 5. seçtikleri hikâye veya efsaneyi bölümlere ayırarak aralarında paylaşırlar. Öğrenciler gruplara ayrılır. 2. Her grup. Her grupta. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Resimleme görevini üstlenen öğrenciler. O döneme ait kıyafet ve müzik de kullanılabilir. o döneme ait el sanatlarını araştırarak önemli olayları resimlerle anlatırlar. anlatacakları hikâye veya efsane ile ilgili ön bilgilerin yer aldığı bir davetiye hazırlayarak sergiye katılanlara dağıtır. 97 . 3.RESİMLERLE EFSANE DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 2. bazı öğrenciler hikâye anlatıcılığı bazıları da resimleme görevlerini üstlenirler. 6. Hikâye anlatıcıları. Hikâye anlatıcıları.

gazete. 8. Son olarak yönetici. gazete. Grup değerlendirme formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma. Türkçenin doğru. televizyon. 6. Öğrencilerden biri yönetici olurken. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Hazırlıklı konuşmalar yapma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı. 7. Konuşacaklarını not alırlar. 5. konuşmaları özetleyerek açık oturumu kapatır. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Öğrencilere üçer dakika konuşma süresi tanınır ve her konuşmacı birbirinin konuşmasından hareketle konuşmasını yapar. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. Her konuşmacı konuşmasını tamamladıktan sonra sorularını sormaları ve görüşlerini belirtmeleri için dinleyicilere on dakika süre tanınır. 4. dergi SÜREÇ 1. 98 .DİL YÂRESİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. bir hafta boyunca radyo. güzel ve etkili kullanımıyla ilgili bir açık oturum düzenlenir. Sınıftan beş öğrenci seçilir. diğerleri konuşmacı olarak görev alırlar. dergi ve çevrelerinden araştırırlar. Konuşmacılar aralarında iş bölümü yaparak Türkçenin günlük hayatta nasıl kullanıldığı ile ilgili neler söyleyeceklerini. Yönetici konuya kısaca değinir ve konuşmacıları tanıtır. DEĞERLENDİRME 1. yaratıcı düşünme. 3. 2.

GAZETE/ DERGİ Belirlenen gazete ve dergiler bir hafta izlenir ve Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır.Bu mekânların fotoğrafları çekilir ve açık oturum sırasında öğrencilere gösterilir. iş yeri vb. isimlerde Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. TELEVİZYON Belirlenen televizyon programları bir hafta süreyle izlenir ve Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. İyi ve kötü örnekler açık oturum sırasında sınıfa gösterilir. sokak.ÇALIŞMA KÂĞIDI RADYO Belirlenen radyo kanalları bir hafta boyunca dinlenir. İSİMLER Çevredeki cadde. 99 . Gazete ve dergi kupürleri sınıfa getirilir.

Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. eleştirel düşünme. mübaşir. güzel ve etkili kullanma. 2. karar verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Uygun kostümler Not: “Hakları ihlal edilenlere karşı yardımcı olmanın insani bir davranış olduğunu belirtir. Yaya hafif yaralanır.HAKKIMI ARIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 4. hâkim.” İnsan Hakları ve Vatandaşlık ara disiplin kazanımıyla ilişkilendirilir. katip” rolleri öğrencilere dağıtılır ve olay sınıfta canlandırılır. problem çözme. “Şoför. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. savcı. yaya. hakkını aramak amacıyla mahkemeye başvurur. Kırmızı ışıkta durmayan bir araba karşıdan karşıya geçen bir yayaya çarpar. SÜREÇ 1. davalı. davacı. Yaya. tanık. 3. 100 .

on dakika süre verilir. Öğrenciler. 5. kendisini iyi ve kötü etkileyen bir günü öğrencilere anlatır. 101 . problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Kâğıt. 4. kalem SÜREÇ 1. sonraki beş dakikada da kötü bir günü birbirlerine anlatırlar. 3. DEĞERLENDİRME Akran değerlendirme formu kullanılır. ilk beş dakikada yaşadıkları iyi bir günü. yaratıcı düşünme. 2.GÜZEL BİR GÜN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Öğrenciler ikişer kişilik gruplara ayrılır. Gruplar beş dakika süreyle kötü günü iyi bir güne dönüştürmek için neler yapılması gerektiğini içinde tartışırlar. Gruplar görüşlerini birbirleriyle paylaşırlar. güzel ve etkili kullanma. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Öğretmen. Önce öğretmen kendi kötü bir gününü nasıl iyi bir güne dönüştürdüğünü öğrencilerle paylaşır.

6. problem çözme. 5. kitleleri uyutur.MÜNAZARA SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : 6. Takımların savunacakları ve öne sürecekleri konular kur’a ile belirlenir. gün geçtikçe kötüye gidiyor. güzel ve etkili kullanma. 4. Gençlik. Gelenekler. beyinden daha kullanışlıdır. gelişmenin önünde engeldir. daha fazla televizyon seyretmelidir. Gelecekte ne olacağı değil geçmişte ne olduğu önemlidir. Örnek konular: Çok gezen mi çok okuyan mı çok televizyon seyreden mi yoksa çok uzun yaşayan mı daha bilgilidir? Birey toplumdan önemlidir.8 : 80 dakika : Türkçeyi doğru.7. Para. yaratıcı düşünme. Doğru. İnsanlar. 2. 3. Ekonomik kalkınma uğruna çevreden taviz verilebilir. her haberi yayımlamalıdır. İkişer kişilik iki. Spor. eleştirel düşünme. her yerde söylenmelidir. Not: Tartışma yöntemi kullanılır. Konu belirlendikten sonra takımlar 15 dakika hazırlık yapar. Konuşma sürecinde konuşmacının dışındaki tartışmacılara itiraz hakkı verilir. Münazara sonunda juri tartışmacıları performansına göre değerlendirir ve sıralamayı açıklar. üç veya dört takım belirlenir. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Gazeteler. karar verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Hazırlıklı konuşmalar yapma Konuşma kurallarını uygulama SÜREÇ 1. 102 . Her tartışmacı kendine ayrılan 7 dakikalık süre içinde sıra ile konuşur.

................................................................................................................................................ GRUP: ................................... 4.................................................................................. TARTIŞMACILARIN İSİMLERİ 1.................... KONU: ....... Öğretmen kendisi buna benzer başka bir form düzenleyebilir. 103 ................................................................................................ 4................. grup puanı süreyi kullanma 10 puan ikna etme 10 puan beden dilini kullanma 10 puan toplam puan 10 puan 2.. KONU: ........................1............................................................................................................. GRUP MÜNAZARA DEĞERLENDİRME FORMU (JÜRİ) SINIF: ......................... 3.................. 3............................. GRUP MÜNAZARA DEĞERLENDİRME FORMU (JÜRİ) SINIF: ................................................................................ TARTIŞMACILARIN İSİMLERİ 1........................................... grup puanı süreyi kullanma 10 puan ikna etme 10 puan beden dilini kullanma 10 puan toplam puan 10 puan Not: Bu değerlendirme formu örnek olarak verilmiştir... 2............... GRUP: ....................... 2....................

OKUMA ETKİNLİKLERİ 104 .

2. Yüzleri gülen öğretmenlerin. saçları okşayan müdürün olduğu bir okul. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. 5. En güzel cümleyi kuran öğrenci ödüllendirilir. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma. Zilin hiç çalmadığı bir okul düşünün bir kere. Çalışma kâğıdı kullanılır. 105 . 3. 2. Bana sürekli yapılması zorunlu işleri. 4. uzun ve insanın içini eriten zil sesini duyunca oldum olası irkilirim. asık yüzleri hatırlatıyor. Sevmedim zil sesini. Öğrencilerin isteyerek geldikleri bir okul. DEĞERLENDİRME 1. eleştirel düşünme. Listelenen kelimeler farklı anlamlarda cümle içinde kullanılır. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuduğu metni anlama ve çözümleme MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ “ O. Metin. öğrencilere bir defa okutulur. Böyle okulu kim istemez!…” 1.KELİME LİSTELEME DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Çalışma kâğıtları dağıtılır. Metinde duyguları ifade eden kelimeler listelenir.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Duyguları ifade eden kelimeler Benim cümlem: ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………… 106 .

H. Bir balkondan söz ediyorsun mektubunun birinde sen. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. güzel yazılarla yazılmış oluyor hepsi de. Güzel kâğıtlara. Anlatıp duruyorsun balkonda açan tüm çiçekleri: Önce yıldız çiçeği.TAMAMLAMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. belki komşunuzun balkonu. DEĞERLENDİRME 1. Çalışma kâğıdı kullanılır. İlk değil bu. 107 . Metin okunur. Anneni anlatan kısacık bir cümle de buldum içinde. Salih ZENGİN Gazoz Kapağı Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. güzel ve etkili kullanma. Bir sürü mektup alıyorum senden. aşk merdiveni. Afrika menekşesi. Metindeki olayların ve düşüncelerin yönünü değiştiren ifadeler bulunur.. Çalışma kâğıdında bulunan. Belki sizin. Son mektubunda annene rastladım birden. Sonra kasımpatı. küpe çiçeği. metinden alınmış ifadelerden yola çıkarak düşüncelerin ve olayların yönünü değiştiren kelimeler yoluyla eksik bırakılan yerler doldurulur. fesleğen. bilemem.. açelya. Fakat annen habire düzeltiyordu kelimelerinin dağınıklığını. Birlikte güzel bir mısraya benziyordunuz.. 2. 2. 3.. sardunya. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır.

.......................... ................................................................................ Afrika menekşesi....................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................................................... .. güzel yazılarla yazılmış oluyor hepsi de ............................................................... ....................................................................................................................... .............. ................................................................................. aşk merdiveni ....................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................ ................................................. .......................... AMA ... ........................................................ ....................... ......................................................................... .............................. 108 ... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ .............................................. 3................................................................................................ 2.....Güzel kâğıtlara.................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................... .........................… ............................................................................ ............................................................................................................... .............................................................................................................................................................................................................................................. ................................................................. ......... ............................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................. açelya...................................................................................................................................................................................................................................................................................... Sonra kasımpatı................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... OYSA ..ÇALIŞMA KÂĞIDI 1......................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... Annen habire düzeltiyordu kelimelerinin dağınıklığını BÖYLECE .......................................................................

Gönüllü birkaç öğrenci aldığı notu okur. Bunun için üç dakika süre verilir (Sınıf seviyesine göre bu süre uzatılıp kısaltılabilir. üç farklı boyutta yapışkan not kâğıtları SÜREÇ 1.). Son olarak küçük boy kâğıtlar dağıtılır. 2. isim veya tarih geçtikçe duraklanarak ve tekrar edilerek okunur. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Dergi. Öğrencilere orta boy kâğıtlar dağıtılarak yalnızca önemli yerleri yazmaları istenir. Okuma bittikten sonra gönüllü birkaç öğrenci aldığı notu okur. Özetin. 5.KISACA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Eleştirel düşünme. 6. 109 . kalem. 4. 5-7 dakika süreyle sesli okuma yapılır. Öğrencilerden aldıkları notlardan hareketle özet çıkarmaları istenir. Seçilen bölüm önemli bir yer. metnin konusunu ve ana fikrini kapsayacak şekilde yazıldığı açıklanır. 8. Öğrenciler öğretmenin verdiği kâğıdın yalnızca ön yüzüne not alırlar. 3. Alınan notlardan hangilerinin tam olduğuna karar verilir. İlk aşamada önemli buldukları her şeyi yazarlar. gazete veya 500 kelimelik kısa hikâye. 7. Not: Not alarak ve özetleyerek okuma yöntemleri kullanılır. makale. DEĞERLENDİRME Okuma becerisi gözlem formu kullanılır.

Geyik beni görünce. Ziya GÖKALP Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. 2. Gölden çıktım bir çöle. Çalışma kâğıdı kullanılır. Açık uçlu sorular sorulur. Kafdağı’ndan aşırdı. problem çözme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Çocuktum ufacıktım. Buldum yerde bir erik. D. Kaptı bir ala geyik. E. Attı beni bir göle. 110 . anlam bütünlüğü oluşturacak şekilde sıraya konur. Düştü büyük sevince.BENİ DÜZENLE DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Karar verme. Top oynadım acıktım. Koştum tuttum dizini. A. 2. Verilen şiirdeki dizeler. C. çalışma kâğıdında. B. Çölde buldum izini. Ç. DEĞERLENDİRME 1. Sıralaması değiştirilmiş şekilde verilen şiir okunur. Doğan yolu şaşırdı.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Sıraladığınız dizeleri aşağıdaki kutucuklara yazınız.

1

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

2

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

3

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

4

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

5

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

6

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

111

RESİMLEME
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Okuma metinleri, kâğıt, kalem, boya kalemleri

SÜREÇ

1. Öğrenciler gruplara ayrılır. 2. Her gruba bir metin verilir. 3. Verilen metinler grup içinde okunur. 4. Her gruptan bir kişi metni özetler. 5. Daha sonra grup üyeleri bir kâğıdı üç bölüme ayırarak metnin giriş, gelişme, sonuç bölümlerini resimlendirir ve metindeki uygun cümleleri resme yerleştirir. 6. Yapılan resimler, grup üyeleri arasında değiştirilir. Not: Sesli okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Grup değerlendirme formu kullanılır.

112

ÇÖZÜM ÜRETME
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Problem çözme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Öğrencilere aşağıdaki metin okutulur. 2. Metinden hareketle masal kahramanının yerine kendilerini koymaları istenerek metin yeniden kurgulanır. Bilge ona demiş ki: “Sizin köyün başına, yakın zamanlarda, büyük bir felaket gelecek. Bu felaketi ancak sen durdurabilirsin.” Ali’nin ödü kopmuş ama Bilge ona: “Korkma!” demiş “Yalnızca kulak ver dediklerime. Sizin köyün çok yakınından bir dere akar. Sen o dereyi bilir misin?” Ali, başını sallamış. Bilge: “İşte o derenin suyundan, köylüler içmemeli.” demiş. “Çünkü o su zehirli. O sudan içen, yakın zamanda aklını yitirecek. İnsanların o sudan içmelerini önleyebilirsen köyü kurtarırsın.” Ali, hemen köy kahvesine koşup duyduklarını anlatmış ama köylüler Ali’ye gülmüşler, hiç mi hiç inanmamışlar dediklerine. Ne derse desin, derenin suyunun zehirli olduğuna bir türlü inandıramamış köylüyü. Böylece her şey eskisi gibi sürüp gidiyor, insanlar hiç aldırmadan o sudan kana kana içiyorlarmış. Ali umudu kesince köyü terk edip uzaklara, çoook uzaklara gitmiş. Halk Masalı Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır.

113

ÇALIŞMA KÂĞIDI BEN OLSAYDIM…

……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………. 114

SİHİRLİ KARELER
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; problem çözme : Okuma, dinleme : Söz varlığını zenginleştirme : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Bir kelimenin farklı anlamlarda kullanılmasına yönelik bir metin oluşturulur. 2. Metin, öğrencilere okutulur veya dinletilir. 3. Metinde hangi kelimenin farklı anlamlarda kullanıldığı bulunur. 4. Öğrencilerden bulunan kelimenin geçtiği cümleleri yazmaları istenir. 5. Her bir cümlenin başına bir harf konularak belirlenmiş cümledeki kelimenin anlamı, oluşturulan karelere doldurulur. Bazı harfler kutulara yazılarak ipucu verilir.. 6. Bulmacanın sonunda şifreyi ilk bulan öğrenci ödüllendirilir. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

Çalışma kâğıdı kullanılır.

115

. 1 b....... Annemin sesiyle birden irkildim: ..ÇALIŞMA KÂĞIDI Etkinlikteki yönergeye göre aşağıdaki uygulamaları yapınız........Biraz uyumak istiyorum anne........ TATLI UYKU Hava çok soğuktu............ ama telefona cevap veren olmadı........................................... Acaba arayan kimdi? a)...Yemek yiyecek misin? Tam senin sevdiğin gibi acılı kuru fasulye yaptım........................ Eve girer girmez yanan sobanın sıcaklığını yüzümde hissettim..... ç)............................................... T 5 Ğ Z 3 4 Ü N T Ü 2 Şifre: 116 ............... ç.............. Aradan ne kadar zaman geçti hatırlamıyorum............... telefonun acı acı çalmasıyla gözümü açtım.... Dışarıda lapa lapa yağan kar...... Bütün günün yorgunluğu beynimde uğuldarken tatlı bir uyku sersemliği içinde sobanın yanında kendimden geçmişim.......... b).. Yemek yemeden önce biraz kıvrılıp uyumak istiyordum... annemin sıcaklığı bana ayağımın acısını ve çalan telefonu unutturdu.......................................... soğuk havanın sevimli yüzüydü aslında.............. Bir türlü susmak bilmeyen telefonu annemin açmasını bekledim........ ..... O sırada içeri giren annem beni görünce acı bir feryat kopararak hemen yanıma koştu....... B B L a.... O an........................... c). Daha sonra yerim.................................. Tam telefona cevap vermek için kalkmışken sehpaya takılan ayağımın acısıyla kıvranmaya başladım......... c....................

9. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme SÜREÇ Aşağıdaki atasözleri ile uygun tutum ve davranışları eşleştiriniz. yokun hâlinden. 4. d) Öfkeyle kalkan. ç) Demir tavında dövülür.Gönülsüz yenen aş.Eğilen baş kesilmez. dağın haberi olmamış.Gün doğmadan neler doğar.Ağaç yaş iken eğilir. 8.EŞLEŞTİRME DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe : 6. sınıf : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 6.Yalnız taş. 5. 1.Aç tavuk kendini buğday ambarında sanır.Tavşan dağa küsmüş. a) Ağaç yaprağıyla gürler. 3.Keskin sirke küpüne zarar. 6. 5. f) Terzi kendi söküğünü dikemez. a) Hâlden anlamama b) Bir işi isteksiz yapma c) Umudunu kaybetmeme ç) Ölçülü davranma d) Boş yere hayal kurma e) Affetme f) Boş konuşmaktan kaçınma ğ) Umursamama h) Çaresizlik içinde kalma ı) Açgözlü olma Aşağıdaki atasözlerini aynı anlama gelenler ile eşleştiriniz.Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur. 10.Mum dibine ışık vermez. 1.Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan. 7. ya karın ağrıtır ya baş. Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir. zararla oturur.Denize düşen yılana sarılır. 2.Var ne bilsin.Ayağını yorganına göre uzat. g) Sel ile gelen yel ile gider. 3. 7. e) Üzüm üzüme baka baka kararır. duvar olmaz.Haydan gelen huya gider. çalarlar kapını.Lâfla peynir gemisi yürümez. 2. DEĞERLENDİRME Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir.Çalma elin kapısını. c) Eden bulur. 117 . 4.

Çalışma kâğıdı kullanılır. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Bulunan deyim ve atasözleri çalışma kâğıdındaki kutucuklara yazılarak bunların mecaz anlamları ile ilgili birer cümle yazmaları istenir.CANLAN BİRAZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Bilinen deyim ve atasözleri değiştirilerek gerçek anlamlarıyla cümle içinde kullanılır. Öğrencilerden verilen bu cümlelerde geçen deyim ve atasözlerini bulmaları istenir. 3. Not: Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemi kullanılır. güzel ve etkili kullanma. yaratıcı düşünme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 118 . 2. DEĞERLENDİRME 1. 2.

Burnu havadaydı. Sık sık ameliyat olun ki içiniz açılsın.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1. DEYİMLER CÜMLE 119 . Her şey üstüne üstüne geliyorsa dikkat et. oğlunun da şubatı sönmüş. Adamın birinin ocağı sönmüş. 3. Etekleri tutuşmuştu ki arkadaşı söndürüverdi. gözleri yerde. ters yönde olabilirsin. 2. 5. 4.

Tema/konu sonlarında öğrenilen kelimeler. tahta SÜREÇ 1. 4.DÜZENİMİ KAYBETTİM YARDIM EDER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 120 . bu harflerin oluşturduğu kelimeleri bularak bir kâğıda yazarlar. harflerinin yerleri değiştirilerek tahtaya yazılır. Sınıf 6 veya 7 kişilik gruplara ayrılır. Birinci gelen grup ödüllendirilir. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Kâğıt. 2. Bu kelimeleri bağlamına uygun olarak cümle içerisinde kullanırlar. kalem. Gruplar. Kelimeleri en kısa sürede bulan ve cümle içinde kullanan grup birinci olur. 3. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır.

küpün farklı yüzlerine yazılır. güzel ve etkili kullanma. Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba bir kelime küpü verilir. Aynı cümleyi kuran ve belirlenen sürede cümleleri söyleyemeyen öğrenci oyundan ayrılır. yaratıcı düşünme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Küp SÜREÇ 1. Küp atılarak öğrencilerden sırayla üste gelen kelimeyle ilgili. Metinde karşılaşılan kelimeler. birbirinden farklı cümleler oluşturmaları istenir. 121 . Her grup kendi içinde değerlendirme yapar. 2. 3. Her kelimeye farklı puanlar verilir.KELİME KÜPÜ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 5. Her gruptan en çok cümle kuran öğrenci birinci seçilir. 4. çalı: 20 puan bahtiyar: 20 puan oyun: 15 puan sokak: 15 puan eğitim: 30 puan çalı bahtiyar oyun DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır.

DEĞERLENDİRME 1. 2. Not: Soru sorarak okuma yöntemini kullanır. Öğrenciler tarafından okunan hikâyeler belirli aralıklarla sınıf ortamında paylaşılır. 5. Seçilen hikâyenin unsurları tartışılır. 3. hikâyenin adı ve yazarı yazılır. Çalışma kâğıdı kullanılır.HAFTANIN HİKÂYESİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Eleştirel düşünme. Hikâyelerden biri “haftanın hikâyesi” seçilir. 122 . karar verme : Okuma : Okuma alışkanlığı kazanma : Kitap. • Hikâyenin konusu • Hikâyenin şahıs ve varlık kadrosu • Hikâyenin geçtiği yer • Hikâyenin geçtiği zaman • Hikâyenin ana fikri 4. 2. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Oluşturulan hikâye ağacına. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Çalışma kâğıdı sınıf panosuna asılır.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 123 .

5. 8. Ders başladığında öğrenciler gruplara ayrılır. • Orta sütundaki resme bakınız.. 6. 3.” başlıklı yazıda anlatılan olayı özetleyiniz. Yönergeye öğrencilerin ilgisini çekecek sorular yazılır. güzel ve etkili kullanma. Yönergede yer alabilecek örnek sorular: • Sağdaki sütunda yer alan şiiri bulunuz. öğrencilere panodaki ilginç yazılar buldurulur.. Kim olduğunu yazınız. • Soldan ikinci sütunda yer alan “. 124 . yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuma alışkanlığı kazanma SÜREÇ 1. Yönergeler öğrencilere dağıtılarak panoyu okumaları ve yönergeyi doldurmaları için süre verilir.PANO OKUMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Ders zili çaldığında öğrencilerin panonun önünde toplanmaları için önceden sınıfa haber verilir. 4. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. 7. 2. En fazla puan alan ödüllendirilir. Okulda hazırlanan pano ve duvar gazetelerinin okunması için panonun içeriğinden ve düzenlenişinden hareketle öğrencilere bir yönerge hazırlanır. eleştirel düşünme. Belirlenen süre dolduğunda sınıfa dönülür. Not: Not alarak okuma yöntemi kullanılır. Sorular cevaplanarak puanlanır. Resimdeki kişiyi tanıyor olmalısınız. Şiirin temasını yazınız.

şahıs ve varlık kadrosunu. 125 . 2. kalem. konusunu. yazarına veya konusuna göre gruplandırılan kitapların adları kartlara yazılarak torbalara yerleştirilir. olayların yeri ve zamanını yazabilmeleri için okuma gelişim dosyasında yer alan hikâye/roman okuma formu dağıtılır. Torbalar numaralandırılır. DEĞERLENDİRME Okuma gelişim dosyası kullanılır. 3.KİTAP TORBASI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. Öğrencilerin seçtikleri kitabın adını. Öğrenciler her hafta bu torbalardan bir kitap seçerek hafta sonunda aileleri ile birlikte okurlar. 4. Not: Not alarak okuma yöntemi kullanılır. eleştirel düşünme. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuma alışkanlığı kazanma : Kâğıt. Türüne. Birkaç torba hazırlanır. torba SÜREÇ 1. güzel ve etkili kullanma.

4. Jüri. 3. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. 126 . Jüri üyesi olarak öğretmenler de davet edilebilir. Öğrenciler sevdikleri şiirleri seçerek kendi aralarında şiir yarışması düzenlerler. Sınıf içerisinden beş kişilik bir jüri belirlenir. Birinci gelen öğrenciye şiir kitabı hediye edilir. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Okuma kurallarını uygulama : Değerlendirme kartları SÜREÇ 1.ŞİİR BAHÇESİNDEN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 2. elindeki değerlendirme kartlarına göre en iyi şiir okuyan öğrenciyi belirler. 5. DEĞERLENDİRME 1. Not: Ezberleme yöntemi kullanılır. Çalışma kâğıdı kullanılır.

Adları Yarışmacıların puan üzerinden değerlendirilir. DEĞERLENDİRME KARTI TOPLAM PUAN . Arkadaşım okurken duygularını sesine yansıttı. Arkadaşım beden dilini okuduğuyla uyumlu olarak kullandı.Jüri üyeleri “evet” yerine Arkadaşım işitilebilir bir ses tonuyla okudu. durak ve tonlamaya dikkat etti. “Evet” ler 10 . Arkadaşım okurken uygun yerlerde vurgu. Arkadaşım bütün kelimeleri doğru telaffuz etti. “hayır” yerine 127 işaretini kullanırlar. Arkadaşımın öz güveni tamdı.

kendi okudukları kitabın kahramanlarıyla karşılaştırarak düşüncelerini belirtirler. Yazılanlarla ilgili öğrencilerin düşünceleri alınır. Öğrenciler kahramanların duygu. hayaller ve davranışlar“ olmak üzere dört bölüme ayrılır. 2. DEĞERLENDİRME 1. 4. düşünce. 5. Öğrenciler yazdıklarını arkadaşlarıyla paylaşırlar. 6. Çalışma kâğıdı kullanılır. 128 . 3. 2. hayal ve davranışlarını. Okunan metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosu tespit edilir.KARAKTERLER BİR ARADA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 10 dakika : Eleştirel düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. düşünceler. Not: Metinlerle ilişkilendirme yöntemi kullanılır. Tahta veya kâğıt “duygular. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Şahıs ve varlıkların karakter özellikleri tablo üzerinde sıralanır.

...... ....... DUYGU DÜŞÜNCE HAYAL YORUM 129 ... 2........................ÇALIŞMA KÂĞIDI Metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosu şunlardır: 1 ........................... .........

2. DEĞERLENDİRME 1. Senin kahramanın kimle görüşmek istiyor? • Keloğlan bir kulübede oturuyor. Senin kahramanın kimleri seviyor? • Şu anda Keloğlan çok mutlu. Senin kahramanının oturduğu yeri bize tasvir eder misin? • Keloğlan şu anda pazara gidiyor. Senin kahramanının ihtiyaçları nelerdir? • Keloğlan ormanda yalnız kalmaktan korkuyor. Öğretmen. Etkinliğin ikinci bölümünde. gruptaki tüm öğrenciler.BENİM KAHRAMANIM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER KAYNAKLAR : Türkçe :7 : 80 dakika : Eleştirel düşünme. kendilerini okunan metindeki kahramanın yerine koyarak duygularını anlatan birer resim çizerler. Yapılan resimler grup üyeleri arasında değiştirilir. Her gruptan bir öğrenci seçilerek okunan metindeki herhangi bir kahramanı belirlemesi istenir. Sen de kahramanına bir isim koyar mısın? (Bu etkinlikte öğrencinin hayal gücü sınırlandırılmamalıdır. Gruplardan birer öğrenci tüm sınıfa yaptıkları resimleri göstererek neler ifade ettiğini anlatır. Okuma becerisini değerlendirme formu kullanılır. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Renkli boya kalemleri : SÜREÇ 1. 2. Senin kahramanının korktuğu şeyler var mı? • Keloğlan padişahla görüşmek istiyor.) 4. kız kardeşini ve eşeğini çok seviyor. Not: Tartışarak okuma yöntemi kullanılır. öğrenciye yardımcı olmak amacıyla kendi seçtiği bir hikâye kahramanı aracılığıyla sorularını yöneltir. • Keloğlan annesiyle oturuyor. Senin kahramanının arkadaşları kimler? • Keloğlan annesini. Senin kahramanın kimle/kimlerle oturuyor? • Keloğlan’ın birçok arkadaşı var. Grup değerlendirme formu kullanılır. Öğrencilerin yaptıkları resimler sınıf veya okul panosunda sergilenir. 5. Öğrenciler gruplara ayrılır. 130 . Senin kahramanının neler hissettiğini söyler misin? • Keloğlan’ın kışın yemek için bulgura ihtiyacı var. Senin kahramanının şu anda ne yaptığını söyler misin? • Ben Keloğlan’ın ismini Metin Kıvanç olarak değiştirdim. Öğretmen tarafından belirlenen kahramanla ilgili öğrenciye sorular sorulur. 3.

Çalışma kâğıdı kullanılır. Grup değerlendirme formu kullanılır. Yaşamak sevmek demektir. 2. Bu dünyaya sevmeye geldin. Metinle ilgili kelime ve kavramlardan oluşan cümleler kartlara yazılarak kutuya atılır. Kemal OR (Cumhuriyet Döneminde Türk Şiiri. 1990) DEĞERLENDİRME 1.NE ÇIKARSA… DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 10 dakika : Eleştirel düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Kartlar SÜREÇ 1. Çekilen kartta yazılanlar grup üyeleri arasında tartışılır. inan! Sevgidir dünyamızın direği. Gayrisi yalan. 3. 2. 131 . Her grup bir kart çeker. Ankara. Örnek: YAŞAMAK SEVMEK DEMEKTİR Sevmeyi öğrendin mi insan kardeşini. Kurtlarla kuşlarla aran nicedir? Boş ambar misali tamtakırsa yazık ömrüne Yürek dediğin sevmek içindir.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Çiftçi niçin bütün yaz boyunca ambarını doldurmak için çalışır? Hayvanları sevmek niçin gereklidir? Sizce bu dünyaya niçin geldik? Kardeşlik. barış dolu bir ortama ulaşmamızı nasıl sağlar? Sevgi denince aklınıza neler geliyor? Hayatınızda nelerin anlamı vardır? 132 .

KELİME HARMANI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :7 : 10 dakika : Yaratıcı düşünme. mi k o z ş dan fi nü i ah la ci r tür li ka a y te ni DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. 3. Bir temadan hareketle oluşturulan bulmacada yer alan harf ve heceler kullanılarak anlamlı kelimeler bulunur. En fazla sayıda kelime bulan grup birinci seçilir. Öğrenciler gruplara ayrılır. problem çözme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme SÜREÇ 1. 2. 133 .

ÇENGEL BULMACA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 15 dakika : Karar verme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Bulmaca SÜREÇ 1. 134 . Hazırlanan bulmacanın ortasına atasözü veya deyimle ilgili bir resim yerleştirilir. 2. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Bulmaca çözüldükten sonra numaralandırılmış kutularda yer alan harfler birleştirilerek atasözü veya deyim bulunur.

dünyanın uydusu. Bir nota. İlkel bir savaş aleti. Hem harf hem de kelime olarak kullanılan bir ses. “Kara elmas” da denilen bir yakacak türü. miktar. Bir meyve. 9. Kuzu sesi. Kırmızı. 13. ilave. Para veya değerli eşya muhafaza etmeye yarayan çelik dolap. Bir şaşma ünlemi. bir topluluk oluşturan bireylerden her biri. Ad. saçı dökülmüş olan 1. 6. 4. 9. 7. mağaza ve bazı giriş kapılarında bilet satılan veya para alınan yer. beyaz. Bir hece. 2. nazik. 7. sorunla ilgili birkaç seçenekten birini tercih etmesi. 5. fiyat vb. 6. vali 3. Bir malın tür. sinema. kitap. defter vb. kazarak yapılan oluk. 8. dünyanın uydusu. kadınların omuzlarını örtmek için kullandıkları atkı. bir seslenme sözü. banka. Utanma duygusu. 3. nitelikleri veya 10. 8. numaranın kısa yazılışı. Bir nota. 12. Alfabenin dokuzuncu harfi. kadın. içinden suyun akması için toprağı 4. tarafından yönetilen yer. Aynı atadan gelen kimselerin topluluğu. Dünya. 10. Uzaklığı ifade eden bir söz. rey. Bir soru kelimesi. bir toplantıya katılanların bir durum. İnce yapılı. Telefonda söylediğimiz açış sözü. şeylerin kime ait olduğunu 12. sembol. Su yosunu. istasyon. Eskiden savaşlarda kullanılan bir silah. özel gezinti gemisi.anne. cihan. erken. bir işaret zamiri. 1 6 13 2 7 8 8 13 1 9 8 2 7 3 4 10 11 1 12 5 2 1 1 14 12 3 1 4 8 3 1 9 135 . bir göz rengi. çocuğu olan kimse. 2. 5. Kemiklerin iç boşluklarını dolduran yağlı madde. 11. Tenis oynarken kullanılan alet. bir kış sporu belirtmek için üzerlerine konulan küçük kâğıt.1 2 3 4 5 ÇENGEL BULMACA 6 7 8 9 10 11 12 13 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 14 3 12 1 11 4 5 9 2 6 7 10 8 13 YUKARIDAN AŞAĞI SOLDAN SAĞA 1. Tahılın tarlaya atıldığından harman oluncaya kadar aldığı 11.

atasözü ve özlü sözler belirlenir. 3. atasözü ve özlü sözler kurallarına uygun olarak okunur. tekerleme. karton. girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuma kurallarını uygulama MATERYALLER : Kaset çalar. 2. Kasete. fıkra. araştırma. Çalışma kâğıdı kullanılır. resim. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. şiir. fotoğraf SÜREÇ 1. 4. içeriğine uygun bir isim bulunarak kapak hazırlanır. fıkra. Kasetin satışını yapmak amacıyla reklam afişi hazırlanır ve satıştan elde edilen gelirle sınıf/okul kütüphanesine kitap alınır. güzel ve etkili kullanma. şiir. bilmece. Kasete alınacak hikâye. 136 . anı.BENİ DİNLER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. bilmece. Not: Sesli okuma yöntemi kullanılır. anı. DEĞERLENDİRME 1. yaratıcı düşünme. 2. tekerleme. Belrilenen hikâye.

137 . anı. atasözü veya özlü sözleri yazınız. bilmece.ÇALIŞMA KÂĞIDI Kasete kaydedeceğiniz hikâye. tekerleme. şiir. fıkra.

138 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Kasete bir isim bulunuz. Kasete bulduğunuz ismi buraya yazın.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kaset kapağı hazırlayınız. 139 .

140 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Reklam afişini hazırlayınız.

Metinde geçen şahıs ve varlıklar tahtaya yazılır. Gruplar hazırladıkları soruları kullanarak sınıfın önünde röportaj yapar. 5. 141 . Öğrenciler ikili gruplara ayrılır. DEĞERLENDİRME 1. yaratıcı düşünme. 2. duygu. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Not: Eleştirel okuma yöntemi kullanılır. sınıftan gelen sorulara cevap verir. tahta SÜREÇ 1. Metindeki şahıs ve varlıkların tasviri yapılır. kalem. düşünce ve davranışları hakkında konuşulur.RÖPORTAJ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. Her grup verilen sürede röportaj için soru hazırlar. Diğer bir uygulama biçimi: Her öğrenci bir şahsın veya varlığın yerine geçer. 3. güzel ve etkili kullanma. 2. diğer öğrenci de röportajı yapan kişiyi canlandırır. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuduğu metni anlama ve çözümleme MATERYALLER : Kâğıt. Bir öğrenci seçilen şahıs veya varlığı. 4. Akran değerlendirme formu kullanılır.

Karşılaştırma yapılırken şema kullanılır. fiziki görünüm ve olaya olan etkileri gibi unsurlar yönüyle karşılaştırılır. Akran değerlendirme formu kullanılır 142 . 2. Okunan metinde geçen şahıs ve varlık kadrosu kişilik. Kurgu metinde geçen kahramanlardan bazıları çıkarılırsa nasıl sonuçlar doğabileceği tartışılır. problem çözme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Karşılaştırma şeması SÜREÇ 1. 3. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. DEĞERLENDİRME 1.YA KAHRAMANIM OLMASAYDI! DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 20 dakika : Eleştirel düşünme.

Kişilik özellikleri 3. Kahraman (varlık) 2. Fiziksel özellikler 1. Kişilik özellikleri 2. Davranış tarzı 143 . Davranış tarzı 3. Kişilik özellikleri 2. Davranış tarzı 3. Kahraman (varlık) 1. Fiziksel özellikler 1.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1. Kahraman (varlık) 3. Fiziksel özellikler 2.

Dördüncü cümlede.Tüm yaşanmışlıklar bir geçmiş …ç……. “olmak” fiilinin geniş zaman çekimi:………………………….. İkinci cümlede. Yukarıdaki metinde... Yorgun bir günün ardından dudaklarından irili ufaklı birkaç kelime…c…. İlk cümlede. a. İpuçlarından hareketle paragrafta gizlenmiş olan eser adını bulunuz. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. b.ŞİFRE ÇÖZÜCÜ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 10 dakika : Yaratıcı düşünme. Eser ve yazarla ilgili araştırma yapınız. 144 .” 1. 3. araştırma : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ “Bu bir ……a……hikâyesidir. Bulduğunuz eser adını kutucuğa yazınız.boyu yaşanmış çileler anlatılır cümlelerde. “uza-” fiilinin geniş zaman çekimi:……………………………… ç.“ asır“ anlamına gelen kelime:………………………………………….anılarda..… c. 2. 24 saatlik zaman dilimi anlamına gelen kelime:………………. Üçüncü cümlede. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. …b….

YAZMA ETKİNLİKLERİ 145 .

eskiden çalıştığı fabrikanın hemen yüz metre ilerisindeydi. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Yazma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 3. Örnek Metin: Yeni iş yeri. Eksik şeyleri o çek ediyordu. 2. Öğrencilerin okudukları metinde yer alan yabancı kelimelerin listesi yapılır. Not : Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. Ofisboy olarak çalışıyordu. Daha sonra metin yeniden oluşturulur. Ofisboy Çek etmek Şoke olmak Off olmak DEĞERLENDİRME Eşleştirmeli sorular sorulur.GÜZEL TÜRKÇEM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Tüm gün yürümekten yorgun düşmüştü. 146 . eve gelip ayakkabılarını çıkardığında şoke oldu. Belirlenen kelimelerin Türkçe karşılıkları bulunur. Tüm getir götür işleri ondan soruluyordu. Artık ayakları off olmuştu.

adlı öğrenci velisi arasında başarılı olmak için düzenli ders çalışma ile ilgili anlaşma” . bu anlaşmanın hükümlerine uygun olarak 1. öğrencilerin sosyal. Her iki taraf..... 4. Anlaşmanın geçerli olacağı süre belirlenir... Anlaşma her iki tarafa verilmek üzere iki nüsha hâlinde hazırlanarak taraflarca imzalanır. Taraflar..PİLAVDAN DÖNENİN KAŞIĞI KIRILSIN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. başarılı olmak isteyen öğrenci ve velisi için bir ders yarıyılı uygulanacaktır. 147 . her hafta sonu ders çalışma planında yer alan bölümlerin uygulanıp uygulanmadığını kontrol edecektir.. fiziksel ve ekonomik durumları göz önünde bulundurularak yorumlanmalıdır. İmza İmza Not:Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. sınıf öğretmenine bildirecektir.. başarı seviyelerini artırmak amacıyla. 4.. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 3. uygulayamama sebebini de açıklayan bir raporla velisine sunacaktır. Bu anlaşma iki nüsha olarak hazırlanacaktır. Öğrenci.. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Planlı yazma SÜREÇ 1.tarihinde sınıfta duyurularak yürürlüğe girmiştir.. her hafta sonu planda yer alan bölümlerden uygulayamadıklarını.. 9. 5... maddede belirtilen amaca yönelik olarak ders çalışma planı hazırlayacaktır. 8. anlaşmanın yürürlüğe girişinden itibaren kitap veya gazete okurken birbirlerini rahatsız edici davranışlarda bulunmayacaktır...adlı öğrenci ve .. Öğrenci ve velisi. Öğrenci velisi.tarihinde imzalanmış ve . Akşam televizyon izleme alışkanlığı. 2.. 7. 6. ÖRNEK: ÖĞRENCİ-VELİ DERS ÇALIŞMA ANLAŞMASI “. Taraflardan birinin anlaşmayı bozması hâlinde uygulanacak yaptırımlar belirlenir.... bu anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en aza indirilecektir.. Her öğrenci velisi ile aşağıdaki konulara uyacaklarına dair örnekteki gibi bir anlaşma metni hazırlanarak imzalanır. 1. anlaşmanın işleyişinde ortaya çıkacak sorunları... 3. Bu anlaşma.. Anlaşma hükümleri. 2. öğretmenin belirlediği yaptırımı uygulayacaktır. Anlaşmayı bozan taraf.

DEĞERLENDİRME 1. Öğrenciler gruplara ayrılır. 4. beşinci yazana altı dakika süre verilir. Öğrenciler. Son turda metinler. 148 . Grup değerlendirme formu kullanılır. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Kalem. 2. saat SÜREÇ 1. Her öğrenci kâğıdını sağındaki arkadaşına verir. Her grup yazdıkları hikâyeler arasından en beğendiklerini seçerek sınıfla paylaşır. dördüncü yazana beş dakika. Yazılan hikâyeler resimlenerek sınıf veya okul panosunda sergilenir. 5. ilk yazan öğrenciye döner ve o öğrenci hikâye tamamlanmamışsa hikâyeyi tamamlar. Her öğrenci. Üçüncü yazan öğrenciye dört dakika.YUVARLAK MASA YAZARLIĞI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Her gruba farklı bir cümle verilir. kâğıt. 6. 3. kendi kâğıdını alana kadar devam edilir. 2. bu sürenin sonunda cümleleri bitmemiş bile olsa yazmayı bırakırlar. Not : Grup olarak yazma yöntemi kullanılır. Süre bittiğinde yazmayı bırakarak kâğıtlar tekrar sağdaki öğrencilere verilir. hikâyelerin giriş cümlesi olarak kullanılır. Akran değerlendirme formu kullanılır. Üç dakika içinde herkes arkadaşının kaldığı yerden devam eder. Verilen cümleler. İlk yazan öğrencilere iki dakika süre verilir. güzel ve etkili kullanma.

2. kalem SÜREÇ Öğrencilerin atasözlerini kendi hayatlarıyla ilişkilendirmelerini sağlamak amacıyla. 3. Not : Grup olarak yazma yöntemi kullanılır. 1. iki elin sesi var. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 149 .BİR ELİN NESİ VAR İKİ ELİN SESİ VAR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma. 2. Öğrenciler yazdıkları atasözlerinden birini seçerek üç veya beş paragraflık bir yazı yazarlar. Sınıf iki gruba ayrılarak bildikleri atasözlerini yazmaları istenir. eleştirel düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Kâğıt. “Bir elin nesi var.” atasözü tahtaya yazılır. 4. Grup değerlendirme formu kullanılır. Öğrencilerin verdikleri örnekler tahtaya yazılır. Ne anlatmak istediği öğrencilere sorulur. Yazdıklarını resimle de destekleyebilirler. Atasözünde anlatılana benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıkları hakkında konuşulur. her atasözünün karşısına anlatılmak istenenle ilgili yaşantılarından örnekler yazmaları istenir. DEĞERLENDİRME 1. Gruplardan.

yaratıcı düşünme. 5. Bu konuyla ilgili çağrışım yapan kelimeler listelenir. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 4. 3. güzel ve etkili kullanma. Bu kelimelerden birbiriyle ilişkili olanlar eşleştirilir. Çalışma kâğıdı kullanılır. Gerekli düzeltmeler yapılarak yazılara son şekli verilir. Öğrencilere bir konu verilir. 6. 150 . Konuyla ilgili bilgiler gözden geçirilir. 2.DENEMELER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME 1. 2. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Oluşturulan taslak. öğrenciler arasında okunarak görüş alışverişinde bulunulur.

filtre III I Çevre kirliliğinin sebepleri nelerdir? Sokakların kirliliğinin sebeplerini açıklayalım.pet şişeler . sigara izmariti. görüntü kirliliği.ÇALIŞMA KÂĞIDI Konu: Çevre Kirliliği Konuyla ilgili ilk anda akla gelen kelimeler: Ozon tabakası. egzoz gazı.ozon tabakası . ağaçlandırma. alternatif enerji kaynakları.ağaçlandırma .yiyecek artıkları . fabrika.fabrikalar . gürültü. II III Hava kirliliğinin sebeplerini açıklayalım.. Çevre kirliliği nasıl önlenebilir? IV 151 . hava kirliliği. pet şişeler.çöpler .. yiyecek artıkları. çevre bilinci. sokak . çöpler.eğitim .sigara izmariti Hava kirliliği .egzoz gazı I II Çevre bilinci . eğitim. filtre. Sokak .

Hatırlananlar resimlenir.GEÇMİŞE YOLCULUK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma. Bu resimlere uygun diyaloglar konuşma baloncuklarına yerleştirilir. kişisel ve sosyal değerlere önem verme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Not: Boşluk doldurma yöntemi kullanılır. 3. Seçilen bir anı ile ilgili zihin haritası oluşturulur. 2. 152 . DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır.

5. 6. 3. Resim derslerinde hiç sesimi çıkarmazdım. Annem evi kirletirim endişesiyle boya kalemleriyle resim yapmama engel olurdu. Önceki öğretmenim resimlerimi hiç beğenmezdi. Resim sergime resim öğretmenimi davet ettim. 5. 4. Yeni resim öğretmenim bir kutu boya hediye etti. 3. 1. 1. 4. 2.ÇALIŞMA KÂĞIDI BEN DE RESİM YAPABİLİRİM! 2. 6. Ödevlerimi de arkadaşlarıma yaptırırdım. Hasta olduğum için resim ödevimi yapamadım ve öğretmenim beni azarladı. 153 .

BALON DOLDURMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Eleştirel düşünme. Her grup kendine düşen karikatürdeki boşlukları doldurur. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. 2. DEĞERLENDİRME 1. 3. Çalışma kâğıtları kullanılır. 154 . yaratıcı düşünme : Yazma : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba üzerinde karikatürler bulunan çalışma kâğıdı dağıtılır. Not: Boşluk doldurma yöntemi kullanılır. Çalışma kâğıdında yer alan karikatürler dikkatle incelenir.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Hakkı USLU 155 .

2. Her öğrenci kendi kitabı için kapak tasarlar. Öğrencilere bir kış resmi gösterilerek “Kışı Hatırlayalım” adlı bir kitap hazırlamaları söylenir. 4. Hatıralarını.tarihine kadar açmayın!” uyarısı kitabın kapağına yapıştırılır. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. Sayfaları zımbayla delerek bir iple birleştirir/yapıştırır. 6.. “.... 3.. 156 . yaratıcı düşünme. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Kitabın hazırlanma süresi dört ay olacağı için öğrenciler yaşadıkları son kışa ait güzel anılarını da kitaplarına eklerler.KIŞI HATIRLA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 4 ay : Türkçeyi doğru. 1. Belirlenen tarihte kitap sınıfa getirilerek yazılar ve resimler hakkında tartışılır. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Boya kalemi.. kâğıtları tutturmak için yapıştırıcı veya diğer malzemeler SÜREÇ Öğrencilerin kışla ilgili resim ve farklı türde yazdıkları yazılardan oluşan bir anı defteri hazırlamalarını sağlamak amacıyla. delikli zımba. 5. çizdikleri resim veya yazdıkları bir yazıyla desteklerler. Kitabın kışla ilgili resimlerden ve kış hatıralarından oluşacağı belirtilir.. güzel ve etkili kullanma.

157 . Öğretmen “Uzun saçları omzuna dökülüyordu.GELDİĞİMDE SEN YOKTUN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. cümleler ve etkinliğin yapılışı beden eğitimi öğretmenine verilebilir. “omuz” daki “u” yu temsil eden öğrenci yere çöker.” dediğinde “u” sesini temsil eden öğrenci “z” nin yanına gelirken. 3. Öğretmen içinde ünlü düşmesinin yer aldığı kelimenin geçtiği bir cümle kurar. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama SÜREÇ A. 6. omuz kelimesinin seslerini temsil eden dört öğrenci yan yana dizilir. DEĞERLENDİRME Ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kuralları uygulama açısından değerlendirilir. İki öğrenci de “u” ve “a” seslerini temsil etmek üzere görevlendirilir. ÖĞRETMEN BİLGİ NOTU Türkçenin ses özellikleriyle ilgili bilgi ve kurallar öğrencilerin zihninde somutlaştırılarak verilmelidir. Ünlü düşmesine uğrayabilecek kelimeler gruplara dağıtılır. Ünlü düşmesine uğramış kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar kavratılır. 2. Örneğin. Türkçe dersinde bilgi düzeyinde öğretilen bu konu. 8. beden eğitimi dersinin ilk beş dakikasında bu dersin öğretmeni tarafından uygulatılarak pekiştirilebilir. Her öğrenci kelimedeki bir sesi temsil etmek üzere tahtaya çıkarılır. Her öğrenci kendine bir ses seçer. 4. 7. 5. Ek olan sesi temsil eden öğrenci kelimeye yaklaşırken ikinci ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. Öğretmen kelimeyi söylediğinde o kelimede görevli öğrenciler grubun ortasında yer alırlar. 1. Uygulamanın yapılabilmesi için kelimeler. Cümle söylendiğinde düşen ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. B.

BOYA! BOYA!
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Karar verme : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Öğrencilere ünsüzlerin özellikleri kavratılır.

ÜNSÜZLER

Sert p, ç, t, k, f, s, ş, h

Yumuşak b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z

2. Bilgiler doğrultusunda çalışma kâğıdında yer alan resme ulaşmaları istenir. 3. Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi olayları kavratılarak bu ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kurallara değinilir.

DEĞERLENDİRME

1. Öğrenciler, ünsüzlerle ilgili bilgileri (sertlik-yumuşaklık, süreklilik-süreksizlik) kavrayıp ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kuralları uygulayabilme açısından değerlendirilir.

158

BOYA! BOYA!

b y n v c

m

c

s f

k y t ş

l c

ğ v m b y ç d z

d

z y c l

n

l d z r r

r

vh ç s p

g c

g l h k p

z

ğ m d

v l n

t f ş m

k ç h z

v l

Yukarıdaki tabloda yumuşak ünsüzleri boyar mısın? Ortaya çok seveceğin bir hayvan çıkacak. Bu hayvanın adını aşağıya yazar mısın?

159

MACERA PEŞİNDE
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; yaratıcı düşünme : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Her öğrenciye noktalama işaretlerinden oluşan bir çalışma kâğıdı verilir. 2. Öğrenciler çalışma kâğıdında yer alan noktalama işaretlerinden birini seçerler. 3. Seçtikleri noktalama işaretini bir kahraman yerine koyarak işaretin maceralarını hikâye şeklinde yazarlar. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır.

160

ÇALIŞMA KÂĞIDI

Yukarıdaki noktalama işaretlerinden birini seçerek onun başından geçen olayları yazınız. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………… 161

PROJEM
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :7 : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; araştırma, yaratıcı

düşünme
TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Planlı yazma MATERYALLER : Resim, fotoğraf, afiş, poster, grafik, bilgisayar, tepegöz...

SÜREÇ 1. Öğrencilere farklı konular verilerek birini seçmeleri istenir (Sınıf mevcuduna göre

öğrenciler gruplara ayrılarak, her grubun farklı bir proje hazırlaması istenebilir.).
2. Öğrencilere proje hazırlama sürecinde neler yapılacağı ve nelere dikkat edileceği belirtilir.

Proje hazırlanırken; a. Öğrencilerden seçtikleri konuyla ilgili genel bir araştırma yapmaları, b. Konuyu sınırlandırarak ana ve alt başlıklarını belirlemeleri, a. Hazırladıkları sorulara cevap bulmaları, ç. Sorunlara çözüm üretmeleri, b. Yazacaklarını taslak hâline getirerek ön değerlendirmede bulunmaları istenir. 3. Her öğrenci hazırladığı taslak metni kendisinden istenenlere uygun proje hâline getirir. 4. Öğrenciler yazdıklarını afiş, poster, resim, grafik veya bilgisayardan yararlanarak sunarlar. 2. Sunum yapılırken; 6. Materyallerin konuya uygun olmasına, 7. İlgi çekici olmasına, 8. Metne uygun şekilde yerleştirilmesine dikkat edilir.

DEĞERLENDİRME

Proje değerlendirme formu kullanılır.

162

3. Listede yer alan olaylar arasından bazıları seçilerek zaman çizelgesine yerleştirilir. güzel ve etkili kullanma. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.YAŞAYAN ZAMAN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER KAYNAKLAR : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. yaşadıkları çevrede meydana gelen ilgi çekici ve önemli olayların listesini hazırlarlar. yaratıcı düşünme : Yazma : Planlı yazma : Büyük boy kâğıt. 2. Her öğrenci. 4. 163 . çeşitli kıyafetler : SÜREÇ 1. Öğrenciler. O dönemi yansıtan kıyafetleri giyerek olayı canlandırmaya çalışır. seçtiği dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine geçerek hikâyesini anlatır. DEĞERLENDİRME Akran değerlendirme formu kullanılır. eleştirel düşünme. Her olay ait olduğu döneme yazılarak resimlenir ve kâğıtlar birleştirilerek sınıf duvarına asılır.

Gruplardan biri.ADIM ADIM DERGİCİLİK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. pano SÜREÇ 1. 5. 3. Çalışma sürecinde her üyenin etkin olması sağlanır. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde yazma : Resim. güzel ve etkili kullanma. derledikleri metin ve fotoğraflarla katılırlar. fotoğraf. resim. 4. Grup değerlendirme formu kullanılır. Sınıf gruplara ayrılır. 2. Dergi için iş bölümüne dayalı aşağıdaki görevlendirmeler esas alınır: Yazı işleri müdürü Editör Düzeltmen Yayın Kurulu Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 164 . Grup üyeleri bu panoya yazı. sınıfın gündemini oluşturacak bir konu belirlenir. 3. DEĞERLENDİRME 2. belirlenen gündem maddesine göre bir pano hazırlar. Akran değerlendirme formu kullanılır. Her hafta.

Örnek sorular. 165 . 2. Karşıdaki yuvarlak nesnenin yeni bir dünya olduğunu düşünürsek bu dünyada neler yapmak isterdiniz? c.RESİMLERİN EZGİSİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. a. Resimden hareketle öğrencilere şiir yazdırılır. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. eleştirel düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Resim SÜREÇ 1. Not: Duyularından hareketle yazma yöntemi kullanılır. Resimle ilgili sorulara cevap vermeleri istenir. güzel ve etkili kullanma. Balıklar sizin için ne ifade ediyor? 3. Öğrencilere bir resim gösterilir. Sizce bu pencere nereye açılıyor? b.

Öğrencilerin gezi sırasında gördükleri ve edindikleri izlenimler. Öğrencilerden gezi öncesi gidecekleri mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplamaları istenir. 2. araştırma : Yazma : Kendini yazılı olarak ifade etme : Ansiklopedi. 3. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. Gezilen bölgenin özelliklerine dikkat çekmek amacıyla gezi sırasında öğrencilere çeşitli sorular sorulur. daha önce elde ettikleri bilgilerle birleştirilerek gezilen yerle ilgili değerlendirme yapılır.GEZİP GÖRDÜKLERİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 80 dakika : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 4. İnternet. Çalışma kâğıdı kullanılır. 2. 166 . Yaşanılan bölgenin tarihî mekânları ile doğal güzelliklerinin bulunduğu yerlere gezi düzenlenir.

Gezi sırasında neler hissettiniz? 3.GEZİ ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KÂĞIDI GEZİ ÖNCESİ 1. GEZİ SIRASINDA 1. Gezdiğiniz yeri yaşadığınız çevre ile karşılaştırdığınızda. 2. 2. 5. ne gibi benzerlik ve farklılıklar gördüğünüzü ifade ediniz.. Gezdiğiniz yerle ilgili araştırma yaparken eksik gördüğünüz bilgiler nelerdir? .. En beğendiğiniz yer neresi? Niçin? . 167 . iklimi ve coğrafi koşullarının özellikleri nelerdir? .. GEZİ SONRASINDA 1.. 4. Gideceğiniz yeri niçin tercih ettiniz? Gezeceğiniz yerde hangi medeniyetler kurulmuştur? Gezeceğiniz yerin tarihimiz açısından önemi nedir? Gezeceğiniz yerde yaşamış olan Türk büyükleri kimlerdir? Gezilecek yerin bitki örtüsü. Gezdiğiniz yerde dikkatinizi ilk olarak ne çekmiştir? 2. 3...

boya kalemleri SÜREÇ 1. 2. 5. Çevremizdeki bazı küçük değişikliklerin hayatımızda dalgalanmalara neden olabileceği hakkında konuşulur. Suya atılan nesnenin meydana getirdiği dalgalanma gözlenerek. Cinsiyet. İsim verilmeden okunan metinlerin hangi öğrenciye ait olduğu tahmin edilir. Öğrenciler. Yaşadıkları çevrenin resmini çizerek yazılarına eklerler. coğrafi bölge ve tarihî dönemin etkileri göz önünde bulundurularak tartışmaya yön verilir. 9. 168 . bir tas veya bir kova su. 7. Sınıfa bir dürbün getirilerek öğrencilerin çevreye bakmaları sağlanır. 8. suya atılacak bir nesne. Bu çevrede yaşamanın olumlu ve olumsuz yönlerini listelerler. Yaşadıkları çevrenin kişilikleri üzerindeki etkilerini anlatan bir yazı yazarlar. güzel ve etkili kullanma. Algılananlar hakkında konuşulur. öğrencilerden dalganın su yüzeyinde oluşturduğu etkiyi tasvir etmeleri istenir. 3. Çevrenin kişilik üzerindeki etkisi hakkında beyin fırtınası yapılır. kişilikleri üzerinde etkisi olan bir çevre seçerler. yaş. eleştirel düşünme. 6. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Farklı açılardan bakmanın insanların hayatında ne gibi değişiklikler meydana getirebileceği tartışılır.). 4. Not: Eleştirel yazma yöntemi kullanılır.EĞER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Dürbün (Kâğıt veya kartondan da yapılabilir.

Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 5. Resimler üzerinde düşünmeleri için öğrencilere beş dakika süre verilir. 169 . Öğrenciler resimler hakkındaki yorumlarını yazarak okurlar. Çalışma kâğıdı kullanılır. 4. 2. Arkadaşlarından farklı yorum getiren öğrencilerin yazıları sınıf panosuna asılır. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Öğrencilere gazete.ÇİZGİLER NE SÖYLER? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. 2. dergi veya İnternetten alınan resim/resimler dağıtılır. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. yaratıcı düşünme : Yazma : Yazma kurallarını uygulama : Resim. 3. DEĞERLENDİRME 1. Öğrencilerin yorumları okunur. güzel ve etkili kullanma.

………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 170 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Yukarıdaki resimlerin sizde bıraktığı izlenimleri yazınız.

DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. Tüm grupların ortak çalışmasıyla Atatürk’ün hayatını anlatan bir çizelge oluşturulur. yaratıcı düşünme. 6. Atatürk’ün hayatındaki önemli olayların yer ve tarihleri ile Atatürk’ün o tarihte kaç yaşında olduğu yazılır. Not : Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 171 . 5. zaman çizelgesinden bir olay seçerek bununla ilgili araştırma yapar.ATATÜRK’Ü TANIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) : Araştırma. Araştırdıkları dönemde yaşayan ve Atatürk’ün çevresinde bulunan bir şahsiyetin yerine kendini koyarak onun gözüyle Atatürk’ü tanıtan bir yazı yazarlar. Yazdıklarını görsel/işitsel materyallerden yararlanarak sunarlar. Öğrenciler gruplara ayrılır. 4. Atatürk’le ilgili kitaplar SÜREÇ 1. 2. fotoğraf. 3. bilgi teknolojilerini kullanma : Yazma : Planlı yazma : Resim. olayın geçtiği yeri temsil eden bir resim veya fotoğraf yerleştirilir. Her grup. Çizelgeye. Bu çizelgeye.

hikaye vb.) gazeteye alabilirler. Öğrencilere bir haftalık süre verilir. bu davranışlarıyla bir girişimcilik örneği sergilediklerini. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. Öğretmen bu süreçte öğrencileri sürekli takip ederek onlara yardımcı olur. diğer kısmı da şiir. Öğretmen başarılı çalışmalarından dolayı. SÜREÇ Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. Öğrencilerden bir kısmı araştırma ve röportaj yaparken. bunun sonucunda da çok güzel bir sınıf gazetesi çıkararak başarıya ulaştıklarını açıklar. görev alan öğrencileri tebrik eder. Her öğrenci yaptığı araştırmalar konusunda diğer öğrencileri bilgilendirir. Öğrenciler isterlerse kendi çalışmalarını da (şiir. Bütün sınıfa da arkadaşlarının sınıf gazetesi hazırlanması için görev almak istediklerini.resim ve karikatür bulma görevini üstlenir.SINIF GAZETESİ DERS : Türkçe SINIF :8 YAKLAŞIK SÜRE : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) TEMEL BECERİLER : Girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ: Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not : “Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanır.” Girişimcilik ara disiplin kazanımıyla ilişkilendirilir. DEĞERLENDİRME Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanabiliyor mu? 172 .

Çalışma kâğıdı kullanılır. çevre. 4. eleştirel düşünme. Konu sınıf ortamında tartışılarak sorular oluşturulur. Bu sorunla ilgili düşünce ve çözüm önerilerini yazılı olarak ifade ederler. Konu ile ilgili beyin fırtınası yapılır. 173 . Öğrenciler. sınıfın gündemine alınır. yaratıcı düşünme. Okul. Not: Kontrollü yazma yöntemi kullanılır.GÜNDEM OLUŞTURMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 3. güzel ve etkili kullanma. DEĞERLENDİRME 1. cevaplamak üzere. sorulardan birini seçerler. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 2. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 2. ülke veya dünya sorunlarıyla ilgili bir konu.

.. ………………………………………………………………………………………………. 3. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 4.ÇALIŞMA KÂĞIDI GÜNDEMİMİZ : TRAFİK Trafik kavramının çağrıştırdıklarını aşağıdaki baloncuklara yazınız. ……………………………………………………………………………………………….. 1. 2. ………………………………………………………………………………………………. 5. ………………………………………………………………………………………………. 174 .. Kelimelerden birini seçerek bu sorunla ilgili düşünce ve çözüm önerilerinizi yazınız. Baloncuklara yazılan kelimelerden hareketle sorular oluşturunuz. 6..

kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir.ONU TANIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Öğrenciler. araştırma : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Yunus Emre’nin yaşadığı dönemi yansıtan materyaller SÜREÇ 1. zaman çizelgesinden bir dönem seçer ve o dönemle ilgili araştırma yapar. Öğrencilerin yazdıkları. 3. Yunus Emre’nin hayatındaki önemli olaylar ve olayların geçtiği mekânlar belirlenir. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 4. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma. 2. 5. 175 . kendilerini o dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine koyarak Yunus Emre’yi tanıtan bir yazı yazarlar. Yunus Emre’nin hayatını anlatan bir zaman çizelgesi hazırlanır. Her öğrenci veya grup.

başvuru formu. 2. karar verme. Öğrenciler sanal bir şirket kurarlar. 2. Bir grup öğrenci. DEĞERLENDİRME 1. kabul edilenlerle şirket yönetimi arasında anlaşma metni imzalanır. 176 . güzel ve etkili kullanma. Diğer öğrenciler. ekte öz geçmişlerini sundukları bir dilekçe ile şirkete iş başvurusunda bulunurlar. İş başvurusu kabul edilen öğrencilerle görüşülür. 4. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. anlaşma metni SÜREÇ 1. iletişim kurma. dilekçe. 3. şirketin yönetim kadrosunu oluşturur. Not: Kontrollü yazma yöntemi kullanılır.ŞİRKET KURUYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Öz geçmiş. Çalışma kâğıdı kullanılır.

Anlaşma metnini yazınız. ÇALIŞMA KÂĞIDI 177 .

karikatür köşeleri oluşturularak çalışmalar gruplara ayrılır. 8. öykü. güzel ve etkili kullanma. Şiir. araştırma TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Faklı türlerde metinler yazma KAYNAKLAR : Edebiyat Atölyesi( 6. öykü.SERGİ SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER :8 : 1 hafta (yazma çalışmaları dışında kalan paylaşım süresi) : Türkçeyi doğru. Açılış sonrası katılım belgeleri katılımcılara dağıtılır. Çalışmaya katkıda bulunanlar için katılım belgesi hazırlanır. çalışmalarla katılım olacağı belirtilir. Dönem sonunda açılış konuşması yapılarak sergi açılır. 7. Sergiye şiir. Eğitim Gönüllüleri Vakfı SÜREÇ Okul sonu sergisi için bir plan hazırlanır. yaratıcı düşünme. karikatür vb. Sergi günü ve yeri belirlenerek bununla ilgili duyuru hazırlanır. 178 . Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. deneme. sınıflar). Sergi için duyuru metni yazılır. deneme. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır.

179 . Somut kelimelerden ve imajlardan oluşan iki liste hazırlanır. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Kelime ve imajlar kullanılarak şiir yazılır. şiirlerinde kullanacakları kelime ve imajları seçerler. güzel ve etkili kullanma. Not: Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemi kullanılır.ŞAİR GİBİYİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Hazırlanan listedeki kelimelerden seçme yapılarak imaj oluşturulur. 3. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Yazılan şiirler müzik eşliğinde okunur. Öğrenciler listeden. 4. 2.

tatlı rüzgâr. sakin evler 180 .ÇALIŞMA KÂĞIDI I. GRUP TATLI SIKI ALTIN KESKİN YÜCE UÇUK SAKİN SAĞLAM ÇARESİZ ÖRNEK RÜZGÂR GÖNÜL ÇİÇEK EVLER HAYAT AĞAÇ BULUTLAR BEN VARLIK İMAJLAR: Hayat. GRUP II.

Yazdıklarınızdan hangisi sizde en güçlü duyguyu uyandırır? 3. 2. 5. 181 . Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. güzel ve etkili kullanma.ÇAĞRIŞIMLAR VE DUYGULAR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Şiirinize bir başlık bulunuz. Hoşgörü kavramının çağrıştırdıklarını dondurma toplarının içine yazınız. Yazdığınız şiiri aşağıdaki özellikler bakımından kontrol ediniz. 4. Bu duygu ile ilgili aklınıza gelen kelimelerden hareketle bir şiir yazınız. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. • • • • Şiirde ana duyguyu verebildim mi? Çarpıcı ifadeler var mı? Ses uyumunu sağlayabildim mi? Anlam ve ahenk yönünden en uygun kelimeyi seçmiş miyim? DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır.

ÇALIŞMA KÂĞIDI ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 182 .

ÇALIŞMA KÂĞIDI Şiirinizi buraya yazınız. 183 .

4. Öğrencilere. Akran değerlendirme formu kullanılır. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 184 . kısa hikâye veya şiir türünde de olabilir. “Hayatınızda bir değişiklik olduğunda ne hissedersiniz?” gibi açık uçlu sorular sorularak tartışma ortamı oluşturulur. Öğrencilerden. hayatlarını nasıl etkilediğini ve kendilerinde uyandırdığı duyguları anlatan bir yazı yazarlar. iki dakika içinde “değişim” kelimesinin çağrıştırdıklarını defterlerine yazmaları istenir. Ailelerden. 9. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. resim veya dansla destekleyebilirler.ZAMANLA DEĞİŞİR HER ŞEY DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Öğrencilerden bir önceki yıl yaşadıkları sosyal değişimleri liste hâlinde yazmaları ve bunlardan kendilerini en çok etkileyeni seçmeleri istenir. kalem SÜREÇ 1. DEĞERLENDİRME 4. güzel ve etkili kullanma. Yazı. Öğrenciler yazılarını müzik. değişimin ne olduğunu (değişimi tarif eden). 5. 7. 6. 5. “Yetişkinlerin yaşadığı olumlu ve olumsuz değişimler nelerdir?”. 8. eleştirel düşünme. 3. “Değişimi reddedebilir miyiz?. 2. Kelimenin çağrıştırdıkları daha sonra tahtaya yazılır. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Kâğıt. sınıfa gelerek ilk gençlik yıllarına ait tecrübelerini paylaşmaları istenir. Öğrencilerin yazıları okul panosunda veya dergisinde yayımlanır. Öğrenciler. Birkaç öğrenci yazılarını aileleri ile paylaşmak üzere görevlendirilir.

DİL BİLGİSİ ETKİNLİKLERİ 185 .

Öğrenciler iki gruba ayrılır. Birinci grup metindeki isimleri. 186 . Çalışma kâğıdı kullanılır. Çiftçiden pazarda satmak üzere ürünlerini iki çuvala yerleştirmesi istenir. ikinci grup fiilleri bulmakla görevlendirilir.ÇİÇEKÇİ DERS : Türkçe SINIF : 6. Kelime köklerinin/gövdelerinin türünü (isim/fiil) tespit edebiliyor mu? 2. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 20 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ Bir metin belirlenir. Öğrenciler verilen metindeki isim ve fiilleri ayırarak çuvallara yerleştirir DEĞERLENDİRME 1. Öğrenciler çiftçi rolünü üstlenir.

Fiil köklerini yazınız. Çekti köklerini. çamurdan kurtardı. Komşu olunca yıldızlara. Boyu aşınca bulutları.. Büyülü. Baktı aşağılara. Bıraktı kendini rüzgârlara. Güzel. tozdan. . Kokulu. Yaprakları dağıldı. bu yılki ürünü çuvallara doldurarak pazarda satacaktır. Uzuyordu damarlarına giden kanla. Kirden. Kendini güneşe akraba sandı.ÇALIŞMA KÂĞIDI Çiçekçi Hasan... Yağmurlarda ıslandı. Yaklaştığı güneşten yandı. Yaşıyordu topraktan aldığı gıdayla. Kâmil Ozay (Yaralı Bahar) İsim köklerini yazınız. Beslendiği toprağından utandı. Sonra üşüdü birden. 187 . Isınmak istedi. Aşağıdaki metni okuyarak ona yardımcı olur musun? BİR ÇİÇEK VARDI Bir çiçek vardı.

Karışık hâlde verilen kelimeler resimlerin içerisine yazılır..GRUPLANDIRMA DERS : Türkçe SINIF : 6. Öğrencilerin okudukları herhangi bir kitaptan yirmişer kelime (basit.. TÜREMİŞ ………….. …………. …………. karar verme AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1... sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 10 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. ………….…. DEĞERLENDİRME Kelimeleri yapılarına göre gruplandırabiliyor mu? 188 . 2..…. BİRLEŞİK …………… …………… …………… . BASİT …………… …………. birleşik ve türemiş) belirlenir.. ………. Öğrencilerden her kelime grubu için bir resim çizmeleri istenir. …………… Beğenilen çalışmalar sınıf veya okul panolarında sergilenir. …………. 3. güzel ve etkili kullanma. ………….…………. ……….

SÖZÜ. ÇALAR. KIRIK. SU. yaratıcı düşünme AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Kelime listeleri SÜREÇ 1. BÖREĞİ. KASET. KABI. 3. GECE. SAYAR. ATA. 2. Bir grup öğrenci bu bankada görev alır. Öğrenci. HANIM. AYAK. ELİ. Kelime birleştirmekle görevli hayalî bir banka kurulur. İÇİ.KELİME BANKASI DERS : Türkçe SINIF : 6. beş dakika sonra bankaya giderek yeni kelimelerini alır. BİLGİ. BOĞAZ. KONDU. Bir öğrenci bankaya giderek seçtiği kelimeleri hesabına yatırır: Örnek. DEĞERLENDİRME Birleşik kelimelerin anlam özelliklerini kavrayabilmiş mi? 189 . BİÇER. güzel ve etkili kullanma. Bankanın birleştirdiği kelimeler tahtaya yazılarak sınıfla paylaşılır. 4. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 20 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. KALE. DÖVER.

Kitaplarını Ayşe. ilk roman.Yazar. yatağın altında buldum........ bilmiyorum.......Öğretmen. 9... oda.... DEĞERLENDİRME 1..... 5.....Bu soru........... soru. dışarıya bakıyorum... 1......... 4........... bahçe...... resim.. oynuyorlar... 13... Hâl eklerini işlevlerine uygun kullanabiliyor mu? 190 ...... artık hiç kimse inanmıyormuş.... pencere...... anlamadım............Ödevler.......Soruya yanlış cevap verdiğimizi öğretmen............... güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki boşluklara önce tamlama eklerini.............Ben..... sınıf...... bakışlar. bana ver..... seni okul.... 11...... kapı. anladık..... 7. bekliyorum.. 3...... 14.... cevap.O... 8... Öğretmenin verdiği cevaplar doğrultusunda öğrenciler. 12... hep. kalp. sözler........Yalancı Çoban.........Ayten..Sen.............Oda.. 2................ kalacaklar....NE HÂLDEYİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU: TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6.... yapamadın mı? 15..Misafirler siz. kırdın.. hiç beğenmemiştim..Derse geç kalan öğrenci............... sonra da gerekli hâl eklerini getiriniz........ 2... 10.......kapı.......... 6.... koyabilirsin.... gözlük. birbirlerinin kâğıtlarını değerlendirir.. sınıf : 25 dakika : Tamlama ve Hâl Ekleri : Türkçeyi doğru... üç kez vurdu....................... dolap..Çocuklar okul....

.. dört... sabır. söz.Seksen beşindeki yazar...... sokak.. geldi işte.Onlar.. 4.Eylül....... o kadar güzel ki... 2... DEĞERLENDİRME 1... beklenen ilgiyi gördü.. 2........ 5...Ahmet Bey.......Anneler. kömür.. 10. 1..... orta. halk arasında “kara elmas” diye anılır.. renk. anılarında “Yaşlılık.. Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir...... var mıdır?” diye sordu öğretmenimiz.Dost...... de gülü de bazen insanı kırar.TAMAMLAMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6 sınıf : 25 dakika : İsim Tamlaması : Türkçeyi doğru. okulların açılma günü...... bir başka.... kitap...... güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki boşluklara tamlama ekleri yazarak belirtili isim tamlamaları yapınız..“Su. oğul.. 6... biz çocukları şaşırtacak kadar çoktur.. tat.... Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir... bizim sınıfta.Yazar.......... 8..... 3.. 7. Tamlama eklerini kavrayabildi mi? 191 ....Kış.. 9..Zonguldak...” diyor....

günlerim hep burada .... cümlelerle derdini anlatır... geçiyordu................ 4................. 3. geçti.... 2..... güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Yanda verilen kelimeler hangi boşluklara yazılırsa sıfat görevi üstlenir? 1................ Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir.................... bakar.. konuşur ve ... bu güzel yerde ........ sınıf : 15 dakika : Sıfat : Türkçeyi doğru.... 5............NEREYE? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6........... düşüncelere saygı gösteren hayata ...................... adam.. arabalar yanımızdan ....Uzun boylu ve ........... yaşıyordu güzel başka kısa hızlı hızlı yalnız DEĞERLENDİRME Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir..... 192 .........

güzel ve etkili kullanma AMAÇ : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Cümlelerdeki sıfatları örnekteki gibi değiştirerek zamire dönüştürünüz............Bu küçük şehirde hiçbir sinema açık değilmiş.............. 2............................... 3.......Senenin başında işlediğimiz pek çok konuyu tekrar etmemiz gerekli.......... 4.................. Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir.................... Zamir ve sıfatları işlevlerine uygun kullanabiliyor mu? 193 ... . 1........ 9... .Okulun bahçesinde toplanan bütün öğrenciler sınıflarına girmeyi bekliyor................Hangi geziye katılmayı düşünüyorsun? ...............Bazı arkadaşlarım benim bu konuda önyargılı olduğumu söylüyor........................Kimi insanlar yeşil alanların korunması konusunda oldukça duyarsız.................................................... ................ Örnek: Son günlerde okuduğum birçok kitabı okulun kütüphanesinden aldım.......................................... 1....................................................................... Son günlerde okuduğum kitapların birçoğunu okulun kütüphanesinden aldım.......................................................... ....... 5................................................................DÖNÜŞTÜRME DERS : Türkçe SINIF : 6 sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 25 dakika KONU : Zamir .Denizden topladığı birkaç taşı çalışma masasının üzerine bıraktı.......................... ..................... .................... Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir......................................................................... 7................Kaç arkadaş senin bu görüşüne destek verdi? ........................................................ 6. ..Bir adam karşı caddeden bize doğru geliyordu....................................................Sıfat TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru............................................ 2.............................. 8............................................................................

karar verme AMAÇ : Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ Çalışma kâğıdı dağıtılarak öğrencilerden buradaki fiilleri yapılarına göre gruplandırmaları istenir. DEĞERLENDİRME Fiilleri yapılarına göre gruplandırabiliyor mu? 194 . güzel ve etkili kullanma. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 10 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru.BİRLEŞİK FİİLLER DERS : Türkçe SINIF : 7.

ÇALIŞMA KÂĞIDI görememek Abayı yakmak gözlemek sormak çözülmek bakakalmak görmek alınmak Yardım etmek taşlaşmak Göze girmek Selam vermek sevinmek ……… ……… ……… ……… Basit Fiiller ……… ……… ……… ……… Birleşik Fiiller ……… ……… ……… ……… Türemiş Fiiller 195 .

................................................................... arkadaşlarıma uğrarım.............. Ali yarın okula gelmeyecek............................ hemen geriye döndü..... yürü............ eve gider……........ ....... Her sabah yarım saat yürü...... Örnek: Büyük şehirlerdeki oyun alanları giderek azalıyor........... sağlık için çok faydalıdır. çok şaşırdım................. Eve git…… kitaplarımı alacağım................ Okuldan çık….. odada yüksek sesle konuşulmaması gerekir......................................... ............TAMAMLA VE BİRLEŞTİR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru....... O çocuk benim arkadaşım. O beni gör.... O gülleri vazoya koymuş. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : SÜREÇ Aşağıdaki boşlukları uygun fiilimsi ekleriyle doldurunuz..................................... Ali’nin [yarın okula gelmeyeceği]ni biliyorum...... .................... hikâyeyi dikkatle dinledim.... O kazağı bugün giymiş......... Örnek: Ben biliyorum............... Bu yüzden okula gelmedi....... İlkbaharda aç........... Ben o filmi daha önce gördüm.......... ..................... zaten biliyordum.......................... dün bir kazak almış............ Dersten sonra eve yürü............................... Çocuk annesini gör…........ Sizin benden hiç hoşlan........................................................ gör….... Dün biraz rahatsızmış........................................ Karşıdan uzun boylu.... Yarın gece televizyonda bir film gösterilecek... sarı saçlı bir çocuk geliyor................. .. Aşağıdaki cümleleri uygun fiilimsi ekleriyle birleştirip tek cümle olarak yazınız................... Bazı güller kurutulmuş............................................. Bizim ders çalış............................................ Eski mahallemize git...................... Onun anlat.......... DEĞERLENDİRME Fiilimsi eklerini işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 196 ....... çiçekler ne kadar güzel! Onu birden karşımda gör...................... yolda arkadaşıma rastladım.... O.... gittim.......................... onun boynuna sarıldı.................................

( ) 6. Fiilimsiler yardımıyla çok uzun cümleler kurabiliriz. Fiilimsilerden sonra hiçbir ek gelmez. sıfat ve zarf görevlerinde kullanılır. Sonra da içine girdiğimiz bu masal dünyasında doya doya gezeriz. ( ) 1. kitaplar hariç…” DEĞERLENDİRME Fiilimsi türlerini kavrayabilmiş mi? 197 . Belki de yazarları unuttuklarımızı bize hatırlattıkları için çok severiz. Fiilimsilerin olumsuz biçimleri yoktur. Fiilimsi ekleri fiil kök veya gövdelerine gelir. bir zamanlar gazetede şöyle bir söz okumuştum: “Hiçbir şey hayat kadar ilgi çekici olamaz. Bazı filimsi ekleri biçim olarak zaman ekleriyle benzerlik gösterir. ( ) 4. Ancak hepimiz bir kitabın ilk sayfasını açar açmaz oradaki kahramanların gerçek olduğuna inanmaya başlarız. Oluşturulan bir roman kahramanı ne kadar karmaşık olursa olsun gerçek bir insan gibi olamaz. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki ifadelerden doğru olanın yanına (D). Bizler kitapları okurken. ( ) 2. ister istemez. Fiilimsiler cümle içinde isim. ( ) 10. Çok iyi hatırlıyorum. Fiilimsiler her zaman cümlenin ortasında bulunur. ( ) 7. Fiilimsi eki almış bazı kelimeler isim görevinde kullanılır. ( ) 3. Fiilimsi olan cümlelerde genellikle birden fazla yargı bulunmaktadır. Zarf fiiller. günlük hayatta yaşanan pek çok şeyi de o kitaplara katarız.DOĞRU MU. masalarının başına oturup gerçek dünyayı hatırlamaktan başka bir şey (zarf fiil) (isim fiil) yapmazlar. Aşağıdaki cümlelerde fiilimsilerin altını çizip hangi tür fiilimsi olduklarını yazınız. YANLIŞ MI? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. ( ) 8. ( ) 5. “Bazı yazarlar. yanlış olanın yanına (Y) işareti koyunuz. ( ) 9. Onların yazdıkları birçok kitap aslında gerçek hayatlarımızdaki unutuşlarımızı ele alır. cümleye zaman ve durum anlamı katar.

(-ıp) Şemsiyesi yere düşmüştü.(-ken) Sabah başlayan yağmur hiç durmuyor. (-dıkça) Eski eşyalarımı karıştırıyordum.BİRLEŞTİRELİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.. (-ınca) Eve git.(-ken) Ben sınava hazırlanırken arkadaşlarım da televizyon seyrediyordu.. Çevremiz her geçen gün daha da kirleniyor. -mez) Eve gideceğim ve çantamı alacağım.. sürekli yağıyordu. O zamandan beri çok mutluyum. (-madan) Kapının zili çaldı. (-ır . (-arak) Sen bizim eve geldin. Bununla birlikte insanların sağlığı da bozuluyor. Hemen bana telefon et. Eğildi ve onu yerden aldı.. Tam o sırada çocukluk günlerimi hatırladım. o zaman çok korktum. Örnek: Ben sınava hazırlanıyordum. (-alı) DEĞERLENDİRME Zarf fiilleri işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 198 . güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümleleri yanlarındaki zarf fiil eklerini kullanarak birleştiriniz. O sırada arkadaşlarım televizyon seyrediyordu.

…………………………………………………………………………………. annesine “Benim ödevlerime yardım eder misin?” dedi. Örnek: Ayşe. DEĞERLENDİRME Fiilimsi eklerini işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 199 .” ………………………………………………………………………….” dedim. öğrencilere “Biraz sonra sizlere ilginç bir olay anlatacağım.DOLAYLI ANLAT DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ Türkçe 8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. duvar olmaz.” dedi. annesinden ödevlerine yardım etmesini istedi. Ayşe. Öğretmen. Ünlü bir tiyatrocumuz “Hayat bir sahnedir.. ………………….” der. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : : SÜREÇ Aşağıdaki cümleleri fiilimsi eklerini kullanarak dolaylı anlatım cümlesine dönüştürünüz... ………………………………………………………………………………… Çocuklar hep bir ağızdan bana sordular: “Bütün bu güzel dergiler senin mi? ” …………………………………………………………………………. Bir atasözümüz şöyle der: “Yalnız taş.…………………………………………………………… Kırlardaki güzel çiçekler “Renklerimiz ne kadar da canlı değil mi?” diye sordu.. …………………………………………………………………………………… Arkadaşıma “Sınavın ne zaman olacağı hakkında hiçbir bilgim yok.

Senin bu konudaki görüşlerine kesinlikle katılmıyorum. DEĞERLENDİRME Fiilimsiyle isim fiil arasındaki farkları kavrayabilmiş mi? 200 . Tarlalarına buğday ekmek isteyen çitçiler yağmurun yağmasını bekliyor. çünkü bir varlığı karşılıyor.BENİM GÖREVİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika :Türkçeyi doğru. Ekmek alması için babasının verdiği parayı düşürmüş. fiilimsi değil isimdir. kürek gibi el aletlerinin pabucunu dama attı. Baharın ilk günlerinde çokça yenilen dondurmanın sağlık için bazı sakıncaları olabilir. Oysa isim fiiller. Uzmanlar. Ateş yakmak isteyen gençlerden birisi çakmak istemek için yanımıza geldi. fiilimsi midir? Niçin? Örnek: Niçin kondun a bülbül / Bahçemdeki asmaya (Bu cümledeki “asma”. eylemlerin adıdır. avlanmak için denize çıkan balıkçıları görüş mesafesi konusunda uyardı.) Bu bölgede güzelliğiyle ünlenen birçok çağlayan bulunmaktadır. İş makinelerinin yaygınlaşması kazma. Birçok yazar bu şehrin güzelliklerini kitaplarına konu etmiş. Besinleri dondurma onları uzun süre saklamak amacıyla kullanılan yaygın bir yöntemdir. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeler isim mi.

her sabah denize doğru uzanan geniş bir yolda. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeleri ve aldıkları ekleri inceleyiniz. öğrencilerin geleceği tartışılacakmış. koşar adım yürüyorlardı. Zirveye giden yolda tükenmez bir azimle çalışmak gerekir. Örnek: O. DEĞERLENDİRME Fiilimsilerin işlevlerini kavrayabilmiş mi? 201 . hiçbir zaman tükenmez. dergilerde yazdığı çocuk şiirleriyle tanınmış. 19 Mayıs törenleri için hazırlanan öğrenciler. benim tanıdığım kasaba olmaktan çıkmıştı. Sonbaharın gelmesiyle birlikte ağaçların bütün yaprakları sararmış. Arkadaşım. yavaş adımlarla saatlerce koşar. Tren istasyonunda beklerken tanıştığımız bu adamı hepimiz tanıdık. Çarpık yapılaşmayla bu güzelim yer. Eklerin adlarını yazınız. Başarıya susamış bir insanın kazanma azmi. Yarın öğleden sonra gelecek arkadaşımı uzun zamandır görmemiştim. Altın gibi sararmış yapraklara basa basa küçük bir dağ yolundan ilerliyoruz. Okulumuzun düzenlediği bu önemli toplantıda. (zaman eki) Tanınmış bir yazarla karşılaştınız mı hiç? (sıfat fiil eki) Yarın öğleden sonra arkadaşım gelecek. geleceğini söylemesine rağmen gelmedi. Bu koskoca şehirde tanıdık bir yüze rastlayamamak benim için çok doğaldı. O.BENİ FARK ET! DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru.

DEĞERLENDİRME Sıfat fiillerin işlevlerini kavrayabilmiş mi? 202 . güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerdeki sıfat fiilleri isim yapınız. Karşı kaldırımda yürüyen adam bizim öğretmenimiz değil mi? Size önerdiğim kaynaklara mutlaka bakın. ancak romanda anlatılan şeyler tutarlı olmalıdır. Hayatta yaşanan şeyler bazen rastlantı olabilir. Kırlardan topladığımız çiçekleri masanın üzerindeki vazoya koyalım. İngilizce öğretmenimiz daha ilk derste “Yabancı dil öğrenmek isteyen bir kişi.DEĞİŞTİR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Bir atasözümüz “Erken kalkan kişi yol alır.” der.” dedi. Senin yazdığın şiirler bence çok etkileyici. Yazarın anlattıkları kendi çevresinden izler taşıyor. Kitabın ilk cümlesi şöyleydi: “Uzaklardan gelen insanların anlatacağı şeyler vardır. Örnek: Yazarın anlattığı hikâyeler kendi çevresinden izler taşıyor. öncelikle ana dilinin inceliklerini çok iyi bilmelidir. yiyeceklerin üzerini her zaman kapalı tutmalıyız. derdi.” Evimizin penceresinden bahçede top oynayan çocukları seyrediyorum. Annem.

Öğrencilere cümlenin ögeleri ve cümlede vurguyla ilgili temel bilgiler verildikten sonra. 2. “Hangi arkadaşlarınız yer değiştirirse zarf tümleci en önemli öge hâline gelir?” gibi sorularla anlamın/vurgunun nasıl değiştiği öğrencilere görsel olarak verilmeye çalışılır. “Bu cümlede olayın gerçekleşeceği ‘yer’i vurgulamak istersek cümlede nasıl bir değişiklik yapmalıyız?”. öğretmen ve öğrenciler tarafından aşağıdaki örneğe benzer kartlar hazırlanır. sınıfın düzeyine uygun olarak kolaylaştırılıp zorlaştırılabilir. 5. Öğrencilerin verdiği cevaplara göre kartların arkası çevrilir ve konu. 4. 3. Etkinlikte şu aşamalar izlenir: 1. Öğrencilere “Bu cümleyi nasıl düzenlersek ‘zaman’ kavramı cümlenin en önemli ögesi hâline gelir?”. Kürsüye veya tahtaya davet edilen öğrenciler tarafından bir düzen içinde tutulur. Kartların öğrenciler tarafından rahatça görülebilmesi için dosya kâğıdı büyüklüğünde olması gerekir. cümlenin ögelerinin daha iyi kavranması amacına yönelik olarak sınıf ortamında. Kartlar her bir sayfaya cümlenin bir ögesi gelecek şekilde kesilir. güzel ve etkili kullanma : Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : Kartlar SÜREÇ Bu etkinlik. 1 Ünlü yazar 2 yarın sabah 3 kitap fuarında Kartların ön yüzü 1 Özne (Kim?) 2 Zarf tamlayıcısı (Ne zaman?) 3 Yer tamlayıcısı (Nerede?) 4 Belirtili nesne (Neyi?) 5 Yüklem (Ne yapacak?) 4 son kitabını 5 imzalayacakmış. kartların arka yüzleri DEĞERLENDİRME Cümlede vurgu ile ilgili kuralları uygulayabiliyor mu? 203 . çeşitli yer değiştirmelerle pekiştirilir.BİZ BİR CÜMLEYİZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. bir grup çalışması olarak düzenlenir. Bu etkinlikte kullanılacak cümle örnekleri.

OKUMA GELİŞİM DOSYASI 204 .

Evde okunan kitapların sınıf ortamında tartışılması öğretmene. çocuklarıyla okudukları kitapları değerlendirmeleri. yapıcı eleştirilerde bulunma gibi beceriler kazandırılabilir. düzenlenen yarışmalarda verilen ödüllerle öğrencilerin okuma zevki ve alışkanlığı kazanmaları sağlanmalıdır. Her öğrenciye okuma alışkanlığı kazandırılabilir. fiziksel ve psikolojik durumu. öğrencilerin sınıf dışında okuyup okumadıklarını belirleme imkânı verir. Öğrenci değerlendirme formları. çocuğa ait bir kitaplık oluşturmaları. farklı duygu ve düşüncelere saygılı olma. Öğrencinin seviyesini gösteren bilgi formu. kitap okumaktan hoşlanmayan öğrencileri kısa. Öğretmen değerlendirme formları. • • • • Öğrencinin kimlik bilgisi. Bu nedenle okuma çalışmalarında öğrencilerin sosyal. kelimeleri. Öğretmen. Öğretmen yalnızca. 205 . çocuklarına örnek olacak şekilde kitap okumaları. öğrencilere bir kitabı değerlendirmede dikkat edecekleri noktaları. Okuma etkinlikleriyle öğrencilere. öğrenciler tarafından doldurulacak okuma gelişim dosyasını dönem sonlarında değerlendirir (öğrencilerin okuma alışkanlığı. cümleleri veya bir yazıyı bütün unsurlarıyla görme. Bütün derslerin okumayı gerektirdiği göz önünde tutulacak olursa. Öğretmen. Yapılan bu çalışmanın verimli olabilmesi için evde okunan kitapların mutlaka sınıfta değerlendirilmesi gerekir. okuma alışkanlığı kazandırmada velilerle iş birliği yaparak öğrencilere evde de okuyabilecekleri kitaplar önermelidir. düşünce yapısı ve olumlu/olumsuz yönlerini belirlemeleri konularında yol göstermelidir. kavrama ve anlamlandırma etkinliğidir. Öğrencilerin okuma alışkanlıklarının geliştirilmesinde sınıf kitaplıkları da oldukça önemlidir. resimli ve onların ilgisini çekebilecek kitaplar okumaya teşvik ederken okuma alışkanlığı kazanmış öğrencileri de edebî değer taşıyan eserleri okumaya yönlendirmelidir. öğrencilerin okudukları kitapları değerlendirmekle kalmamalı. okunan kitapların türü. Zengin ve düzenli bir sınıf kitaplığı öğrencilerde okuma isteği uyandıracaktır. öğrenciyi. toplumsal çevresi. onları ödüllendirmeleri ve onlara özel günlerde kitap hediye etmeleri konusunda bilgilendirmelidir. ilgisini çekebilecek türde kitaplar okumaya yönlendirmesi gerekir. Bunun yanında öğretmen. Öğrenme sürecinde okumanın payı büyüktür. zihinsel ve duygusal durumları göz önünde bulundurulmalıdır. okuma süresi vb. Öğretmen. Yeri geldiğinde yapılan küçük yardımlar ve özendirmeler. evde kitap okuma saatleri düzenlemeleri. eserlerin planı. ekonomik. kişisel deneyimi önemli rol oynar. okuduğunu daha hızlı ve doğru anlama. çok yönlü ve yaratıcı düşünme. algılama. okuma alışkanlığı ve sevgisi kazanmış bir öğrencinin diğer derslerde de başarılı olacağı açıktır. kültürel. Öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmasında zekâ seviyesi. Bunun için öğretmenin.OKUMA ALIŞKANLIĞININ KAZANDIRILMASI Okuma. Bu amaçla da velileri. Okuma gelişim dosyasında.). öğrencilerle birlikte bir kitap değerlendirerek öğrencilerin okuyacakları eserleri kendi başlarına nasıl yorumlayacaklarını ve bu eserlerden nasıl yararlanacaklarını göstermelidir.

Öğrencinin yıl içinde okuduğu kitapların isimlerinin yer aldığı liste tutulur. Öğrenciler neden bu kitabı seçtiklerini. Bu nedenle öğretmen. Bu tartışmalar ve etkinlikler süresince okuma alışkanlığı kazanmış öğrenciler ve her öğrencinin anlama seviyesi belirlenir. Öğrenciler bu şekilde her yıl kendileri için okuyacakları temel kitapların listesini yaparak okuma planı oluştururlar. grup tartışmaları ve öğretmenin rehberliği öğrencilerin kendilerini değerlendirmelerine ve ileriye yönelik hedeflerini belirlemelerine yardımcı olur. yazarları ve okuma seviyelerini tespit eder. Bu tartışmalar sırasında öğretmen her öğrenci için beş altı cümlelik notlar alır. 1-5. sınıflara ait bilgileri içeren “okuma dosyası”nı inceleyerek öğrencilerin sevdikleri türleri. Öğrencilerin seviyelerini belirlemede sınıf içi etkinlik ve tartışmalar da önemlidir. öğrencilerin okudukları metni diğer metinlerle ve kişisel deneyimleriyle ilişkilendirme becerilerini tespit eder. Ayrıca öğretmen. Okunan her kitapla ilgili duygu ve düşünceler yer almalıdır. 6. sınıfın sonunda öğrencilere verilir.• • Okunan her kitabı tanıtıcı bilgi. 7 ve 8. Bu amaçla her on beş günde bir. Sözlü anlatımda güçlük çeken öğrencilerin kitapla ilgili duygu ve düşüncelerini değerlendirmede. yazdıkları göz önünde bulundurulmalıdır. Grup üyeleri. Beğendikleri bir bölümü sesli okurlar. • Grup üyelerinin her biri farklı bir kitap okur ve grup içinde okudukları kitabı tanıtır. • Kalabalık sınıflarda öğrenciler gruplara ayrılır ve iki hafta aralıkla bir veya iki grup seçilir. • Okudukları kitapları tanıtmaları için dört ya da beş öğrenciye söz verilir. Okuma dosyası 8. Eğitim öğretim yılının ilk ayı öğrencilerin okuma seviyelerini ve okumakta zorluk çeken öğrencileri belirlemede önemli bir dönemdir. sınıf öğrencilerinin okudukları kitapları algılama ve değerlendirme seviyeleri ilk beş yıla göre daha üst düzeydedir. Öğrencilerin doldurdukları değerlendirme formları. kitabın özetini ve kitap hakkındaki genel düşüncelerini sınıfla paylaşırlar. değerlendirme formunu doldurarak yapılan sunumu değerlendirir. Öğrencilerin okuma seviyelerini tespit etmek amacıyla. Bu sırada grup üyelerinin her biri söz alırken öğretmen de yapılan sunumla ilgili notlar alır. Bu öğrenme seyrine bakılarak ailelere yıl boyunca bilgi verilir. Öğrencilere her iki dönem başında uygulanan anketler dönem sonlarında ailelere gönderilir. 206 . Gruplar okudukları bir kitabı sınıfta tanıtır. onlardan kendilerini okuyucu olarak nasıl gördüklerini anlatan bir yazı yazmaları istenir.

................ ...............................................................................................KİTAP OKUMA LİSTESİ Kitabın adı Yazarı Okunduğu tarih 1........... 29........................................................................................................ ................... 14........................... 3............... .................................................................................................................................................................. ........................................................ 207 ................. 18....................................................................................... 30........ ................................................................................................................................................................................................... ................................................ 5.............................................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. 26................................................ 22...................................................................................................... 27............................................ 19...................................... 24............................................ ................................................ ............................................................................................................................. ..................................................... ..................................................................................................................................... ...................................................................................................... 17....................... 10................................................................... .................................................................................................................................................... ........................ 7............................................. ..................................................................................... 20............................................... 8......................................................................................................................................................................................................................... 2................................................................................................................................................ ...................................... 28..................................................................................... 21. 15................................................................................................. ...... 9................................................................................................... .......................................................... 23.............................................................................................................................................................................. 13.................................................................................................... ............................................. .................................................................. ...................................... 12..................................................... .................................................................................... 4................................ 6..... ...................................................................................................................... ................................................. 11............................................ .................. 16.................................... ....................... ........................ ... ...... ....................................................................................................... 25................................

.............. . ......................................... ..................................................... ..... .............. ........................................................ ..... ................. ...................................................................................... ............................................................................................. .................................................................. .... ...... ...... ................................................................... ......................................... .................................................................. .. ................................... .................................. 208 Kitabı ben tamamlasaydım ............................................... .................... ............................................................................................................................................... Kitapta beğenmediğim bölüm ........................................................................................... ... En sevdiğim kahramanlar Ana fikri belirleme ...... .................. ......................................................................................................................................... ..........KİTAP OKUMA BALONU Bu kitapta en çok beğendiğim bölüm ☺ Kitabı okurken hissettiklerim Ben...................................................................................... .... ................................................................ ......... ....................... Kitabı ben yazsaydım ..... ..................... ...... .........................................................yerinde olsaydım ............... ............................. ......

basım yılı ve yeri: Kahramanlar: Beni en çok etkileyen kahraman ve özellikleri: Olayın geçtiği yer: Olayın geçtiği yerlerden birini kendi cümlelerimle anlatıyorum: Kitapta anlatılanların gerçekte olup olamayacağı ile ilgili düşüncelerim: 209 .HİKÂYE /ROMAN OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Yazarı Türü : Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Aynı yazardan okuduğum diğer kitaplar: Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Konusu: : Yayınevi.

. Kitapta en çok beğendiğim cümle veya paragraf: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: 210 . Kitabı beğendim/beğenmedim. çünkü..... bölümü değiştirip şöyle yapardım: Ben .. Kitabı ben tamamlasaydım..Kitaptan çıkardığım sonuç: En çok sevdiğim bölüm: Kitaptaki ....yerinde olsaydım..

Bu kitabı okumakla ne kazandım?: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: 211 .DÜŞÜNCEYE DAYALI KİTAP OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Yazarı Türü : Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Aynı yazardan okuduğum diğer kitaplar: Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Konusu: Kitapta anlatılanları kısaca şöyle ifade edebilirim: Kitaptan çıkardığım sonuç: Sevdiğim cümleler : : Yayınevi.. çünkü.. basım yılı ve yeri: Kitabın niçin yazıldığı hakkındaki düşüncem: Kitapta en çok beğendiğim cümle veya paragraf: Kitabı beğendim/beğenmedim.

.. Ben şairin yerinde olsaydım.ŞİİR KİTABI OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Şairi : Yayınevi. basım yılı ve yeri: Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Tutarı : Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Kitaptaki şiirlerde işlenen temalar: En çok sevdiğim şiirler ve sebebi: Kitaptan ezberlediğim şiirin adı: Kitabı beğendim/beğenmedim. çünkü. Kitabı okurken hissettiklerim: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: Kitapta beğendiğim şiir: 212 ...

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME 213 .

Amaca ve zamana göre yapılan değerlendirmelerden bir diğeri de çıktıların (başarının) değerlendirilmesidir. Değerlendirmenin temel amacı sistemin doğru işleyip işlemediğini ortaya koymak ve buna dayanarak sistemdeki eksikliklerin tamamlanmasını ve yanlışlıkların düzeltilmesini. Bunlar amaca. gözlem formları vb. Öğretim sürecinin başında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerinin veya durumlarının belirlenmesi. konuşma. Öğretmenler eğitim öğretimin başlangıcında. öğretim sürecinde ve sonunda yapılacak değerlendirmelerdir. süreçte öğretim ve öğrenme. dinleme. eğitim sisteminin belirlenen hedeflere ulaşmasında önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca bu uygulamalar. Bu türde bir değerlendirme için izleme amaçlı testler. Türkçe Dersinde Ölçme ve Değerlendirme Türkçe dersinin öğretim sürecinde ölçme ve değerlendirme uygulamaları üç boyutta ele alınabilir. araçlar kullanılır. farklı amaçlarla. Değerlendirmenin farklı türleri vardır. dinleme. Kan. Türkçe dersinde ölçme ve değerlendirme. Burada yapılacak değerlendirme. Bunlar. yazma ve dil bilgisi alanlarına ilişkin performansları çeşitli ölçme araçları kullanılarak ölçülebilir. 2006). dereceli puanlama anahtarları gibi araçlar kullanılır. Süreç içerisinde yapılan ölçme ve değerlendirme çalışmalarıyla öğretim sürecine ilişkin geri bildirimler alınır ve varsa öğrenme eksiklikleri tamamlanır. öz değerlendirme formu. herhangi bir durum hakkında bütüncül bir bakış açısını ve çoklu değerlendirmeyi de beraberinde getirir. başarı testleri. performans ödevleri vb. değerlendirmek açısından yapılan değerlendirme “süreç değerlendirmesi” olarak ifade edilmektedir. Öğrencilerin değerlendirme sürecine katılmasıyla da ölçülen özellikle ilgili farklı kaynaklardan bilgi edinilmiş olur. H. öğrenme. ve Doğan. öğretimin değerlendirilmesi ve öğrenme eksikliklerinin belirlenmesidir. gözlem formları. öğretim sürecinin başında girdiler. N.öğretme sürecinin daha etkin geçmesine katkı sağlayacaktır. öğrenmenin hangi boyutunda eksiklikleri ya da yanlışlıkları olduğunu belirlemek ve bunları gidermek açısından yararlı. okuma. farklı zamanlarda ve farklı ölçme araçları kullanılarak yapılabilir. Bu amaçla. güvenilir ve doğru bilgiler sunacak (Kutlu ve Ahioğlu. okuma. Süreç içerisindeki değerlendirmeye öğretmenin ve öğrencilerin birlikte katılması. öğrencilerin daha iyi öğrenmelerine ve ne öğrendiklerinin farkına varmalarına da yardımcı olmaktadır. sonuçta çıktılar değerlendirilir. Çoklu değerlendirme yoluyla sağlanan bütüncül bakış ise öğrencinin. öğrenci ürün dosyaları. yapıldığı zamana ve kullanılan ölçüte göre sınıflandırılabilir (Atılgan. A. Bu amaçla eğitim ve öğretim süreci başında öğrencilerin derse karşı tutumları. Öğretim sürecinde değerlendirme iki amaçla yapılır. Bu belirlemeler için tutum ölçekleri. yazma dil becerileri ile dil bilgisindeki durumları belirlenebilir. Bunlar aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır. Değerlendirme. Öğretim sürecinin sonunda yapılan değerlendirmeler ürün 214 . akran değerlendirme formu. öğretim yılı sonunda öğrencilerin nereden nereye geldiklerini görebilmemiz açısından önem taşımaktadır. öğrencileri daha iyi gözlemlemek. konuşma. kısaca sistemin onarılmasını sağlamaktır. Bu değerlendirme de öğrencilerin öğretim süreci sonundaki başarılarının belirlenmesi amacıyla yapılır. Ayrıca süreç içerisinde öğrenmenin ne ölçüde ve nasıl gerçekleştiğini belirlemek amacıyla kontrol listeleri.. Öğrenme süreci içinde. Bunlar öğretimin başında. kullanılabilir. 2005). sürecinde ve çıkışında çeşitli ölçme araçlarını kullanabilir ve öğrencilerin kullanmasını da sağlayabilir. öğretim açısından yararlı olacaktır.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Eğitim ve öğretim etkinliklerinin en önemli ögelerinden birisi de değerlendirmedir. Öğrencilerin.

Yukarıda da değinilmeye çalışıldığı gibi Türkçe dersinde. velisi. 215 . öğrencilerin neler öğrendikleri ölçülür. testler akran / grup öğretmen öğrenci kendisi anne baba / veli Şekilde de görüldüğü gibi öğrenci hakkında. Ayrıca başarı testleri yanında öğrenci ürün dosyaları ürün değerlendirme amaçlı olarak kullanılabilir. Değerlendirme sürecinde öğrenci başarısının değerlendirilmesinde birkaç yöntemin bir arada kullanılması da yararlı olacaktır. öğretmeni ve kurumlarca hazırlanan araçlarla bilgi elde edilir. 1991). hem süreç değerlendirmesi hem de ürün değerlendirmesi birlikte yapılmalıdır. Ölçme ve değerlendirme yoluyla elde edilen bilgiler sadece öğrenenin kazanımlarını yansıtmakla kalmaz. çoklu bir değerlendirme sistemidir. Böylece öğretimin aksayan ve eksik yönlerini tespit etme olanağı elde edilir.odaklı değerlendirmelerdir. Süreç değerlendirmesinde. Ürün odaklı değerlendirmelerde genellikle başarı testleri kullanılmaktadır. Değerlendirme sürecine öğretmen ve öğrenci birlikte katılmaktadır. öğrencinin kendisi ve akranları. Öğrencilerin belirlenen hedefe ulaşıp ulaşmadığının yanı sıra öğrenmenin ne düzeyde gerçekleştiğinin belirlenmesi de önemlidir. öğretimin geliştirilmesi için düzenlemelerin yapılabilmesi ve önlemlerin alınabilmesi açısından önemlidir (Tekin. Türkçe dersinde öğrencilerin bir döneme veya yıla ait genel başarılarını değerlendirmek için çeşitli soru formatlarının kullanıldığı başarı testleri kullanılarak ürün amaçlı değerlendirmeler yapılabilir. Burada öğretmen birden fazla araçla öğrenci başarısı hakkında daha gerçekçi değerlendirmeler yapacaktır. Türkçe dersinde uygulanan sistem. aynı zamanda öğretimin verimliliği hakkında da bilgi verir. Eğitimin aksayan ve eksik yönlerinin belirlenmesi ise geleceğe yönelik hedeflerin belirlenmesi. Ürün değerlendirmesinde ise programda belirlenen kazanımların öğrenciler tarafından ne ölçüde kazanıldığı. öğrencilerin süreç içerisindeki performanslarındaki gelişimleri izlenir.

.. 2. Bu avantajlardan en önemlisi.DEĞERLENDİRME ARAÇ VE YÖNTEMLERİ Türkçe dersinde yapılacak ölçme ve değerlendirme çalışmaları. genellikle soru şeklinde ifade edilir. Soru kök. Çoktan seçmeli testler. 2.... öğrenci başarılarını belirlemek. b) . daha karmaşık konuları bu maddelerle ölçmek mümkün değildir. • Her soru.. Kısa cevaplı sorular iki türlüdür.... Bu çeşit bir soruyu cevaplandıracak bir öğrenci.. Bir sorunun doğrudan yöneltilmesi cümle tamamlamadan daha etkili olacaktır.. Madde..... • Sorunun cevabı kesin olmalıdır. Aşağıda Türkçe programı kazanımlarının değerlendirilmesinde öğretmen ve öğrenciler tarafından kullanılabilen bazı ölçme araçları ve yöntemleri hakkında kısa bilgiler ile form örnekleri verilmiştir: 1... a) ... Öğrencilere “Kim?”. hedef davranışların 216 .... • Bir sorunun ifadesinde...... Çoktan Seçmeli Maddeler Çoktan seçmeli maddeler..... Bu madde türünde sorular çok dikkatli bir şekilde hazırlanmalıdır. • Soru cümlesi.. ÖRNEK: 1.... Kısa cevaplı sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Sorunun ifadesi belirsiz olmamalıdır.. “Ne zaman?” “Neler?” gibi sorular bu amaçla sorularak cevaplar istenebilir... çünkü çoktan seçmeli testlerin birçok avantajı vardır.. Hikâyedeki kahramanlar. Ayrıca bilgiyi hatırlama düzeyinin yanı sıra daha karmaşık olan düzeylere kadar. maddelerin birleşmesinden oluşur. Kısa cevaplı maddeleri puanlamak kolaydır... Kısa Cevaplı Maddeler Öğrencilerin bir konuya ilişkin salt bilgi basamağındaki bilgilerini ölçmek amacıyla kullanılır. c) ........... cevaplayıcının tanıdığı bir kaynaktan aynen alınmamalıdır. Ancak... “Ne?”.... Bu maddeler için standart bir puanlama anahtarı oluşturulmalıdır.. bir soru kökü ve bunu izleyen bir seri olası cevaplardan oluşur.. öğrenme eksikliklerini tamamlamak amacıyla kullanılacaktır. Puanlama anahtarı hazırlanırken üzerinde fazla durulmamış cevaplarla karşılaşılabilir. Birisi soru cümlesi... Bu cevaplar cümle tamamlama.. Metindeki kahramanların .. Değerlendirmeler sırasında esnek olunmalıdır. Çoktan seçmeli testler..... sorunun cevabının bulunmasında işe yarayacak ipuçları verilmemelidir.... diğeri eksiltili cümle türündedir.’dir/dır.. az zamanda güvenirliği ve kapsam geçerliği yüksek testler hazırlanabilmesidir.. • Sınavdaki sorular başka sorulara ipucu olmamalıdır....... tanımlama.... ölçülmesi planlanan bir kazanımı yoklamalıdır... eğitim ve psikolojide çok sık kullanılan ölçme araçlarındandır. verilen açıklama ve soru köküne göre en uygun veya doğru cevabı seçer.. davranışları arasındaki farkı kısaca açıklayınız. kısa açıklamalar ya da tablo / grafik ile açıklamalar şeklinde olabilir. bir testin puanlanabilen en küçük birimidir.....

Bugün söyledikleri dün söylediklerine uymayanlar bile: “Ben değişmedim. testle belirlenir. B) İnsanların düşüncelerinde günden güne değişiklikler görülebilir. Seçeneklerin uzunlukları eşit olmalıdır. B) Sorunlar azaldıkça mutluluk artar. Seçeneklerin mantıksal veya sayısal sıralanmasına dikkat edilmelidir. (OKS 2003) “Ben fikrimi değiştirdim. Ne bir ortak sevinciniz kaldı sizi çoğaltacak. C) Yaşam şartları değiştikçe insanların düşünceleri de değişir. (Şükrü Erbaş) Bu dörtlükte vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Yaşamı anlamlı kılan dostluklardır. Cevabı kişiye göre değişen sorulardan kaçınılmalıdır. C) İnsan tek başına yaşayamaz. Doğru cevaba ipucu verilmemelidir. D) Fikirleri değişse de insanların bunu dile getirmesi zordur. Olumsuz ifadelerden kaçınılmalıdır. Nesnel ve güvenilir puanlama sağlar. Her bir soru bir tek kazanıma yönelik olmalıdır. Öğrencinin sorunun cevabının başka bir sorudan bulması engellenmelidir. ÖRNEK: Gittikçe yalnızlaşıyorsunuz insan kardeşlerim.ölçülmesinde oldukça büyük bir beceriye sahiptir. değiştiğimi sananlar beni anlamamış. şimdi eskisi gibi düşünmüyorum. Seçeneklerde “hiçbiri”.” diyen adam az görülür. Unuttunuz nicedir paylaşmanın mutluluğunu. Her bir soru öğrencilerin öğrenmeleri açısından önemli bilgi ve becerileri yoklamalıdır. Ana fikir seçeneklerde değil. Doğru cevaplar seçeneklere eşit dağıtılmalıdır. Kıyıda köşede kalmış bilgilerden kaçınılmalıdır. Çok ayrıntılı veya çok kapsamlı bilgileri içeren sorulardan kaçınılmalıdır. (OKS 2006) 217 .” derler. Ne bir dostunuz var acınızı alacak. Çoktan seçmeli test soruları hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Sorular sınav kapsamına uygun olmalıdır. dün de böyle düşünüyordum. Parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir? A) İnsanlar düşüncelerini ifade etmekte çoğu zaman güçlük çekerler. Puan dağılımı değerlendiren kişi tarafından değil. Dil bilgisi – yazım kurallarına uyulmalıdır. Bu testler aynı anda derse ilişkin farklı konuların ölçümünü sağlar. Çoktan seçmeli testlerin bir diğer avantajı ise büyük gruplara rahatlıkla uygulanabilmesidir. D) Birlikte yaşamanın temelinde sevgi vardır. Tek bir doğru seçenek olmalıdır. madde kökünde verilmelidir. Tamamlatma yerine soru formatı kullanılmalıdır. Cevapları kitaplarda bire bir yer almayan sorular sorulmalıdır. Mümkün olan en kısa anlatım kullanılmalıdır. “hepsi” ifadeleri kullanılmamalıdır.

basma 4. Zaman zaman içinde. Etkili ve nesnel bir puanlamaya imkân sağlar. Benzer seçeneklerin iki ya da daha fazla maddede kullanılabileceği durumlarda tercih edilmektedir. Ne?.. . ÖRNEK: Bir varmış. Doğru / Yanlış Maddeleri Verilen bir cümlenin.. Eşleştirme maddeleri “Kim?. entari İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü. ÖRNEK: Aşağıdaki kelimeleri uygun açıklamalarla eşleştiriniz.3. Eşleştirme Maddeleri Eşleştirme maddeleri bir sütundaki soruların diğer sütundaki cevaplarla. yanlış olduğunu düşünüyorsanız “Y” yazınız. 2.. çoğu zaman yanlış cevapların doğru cevaplardan daha güvenilir olması nedeniyle eleştirilere maruz kalmaktadır. önemsiz. Bu maddeler. Metinle ilgili ifadeleri dikkatlice okuyunuz. Bu tarz maddelerin nasıl yazılacağına ilişkin birçok öneri bulunmaktadır. Metnin türü destandır. • Cevap listesi. bir kavramın ilişkili olduğu diğer kavram ya da kavramlarla vb. latife Türlü.. Eşleştirmeli sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Bir eşleme takımında verilen seçeneklerle eşleştirilmesi istenilenler eşit sayıda olmamalıdır.. bir yokmuş.. Eğer ifadenin doğru olduğuna inanıyorsanız.. eşleştirilmesi ile yapılandırılır. Anası. Bu madde türlerinin hazırlanması oldukça kolaydır. ellerini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış. • Eşleştirme için iyi bir yönerge yazılmalıdır. 218 . prensiplerin öğrenciler tarafından anlaşılıp anlaşılamadığının ölçülmesinde etkilidir. dil ile tarif edilmez ki edeyim.. Bu nedenle bu tarz maddeler önerilmemekle birlikte yeri ve zamanı geldiğince ender de olsa kullanılabilir.. Metinin girişinde kullanılan kalıp ifadeler tekerlemedir. Nerede?” gibi soruların cevabını oluşturan olgusal bilgilerin ölçülmesinde daha kullanışlıdır. Öğrencinin okumak için harcayacağı zamanı azaltır. çeki Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş. mevcut bilgilere bağlı olarak doğru mu yanlış mı olduğunun belirlenmesinin istendiği madde türüdür. tarihten oluşuyorsa büyüklük sırasına göre düzenlenmelidir. varlıklı bir ailenin güzel bir kızı varmış. Genellikle eşit olmayan sayıda madde ve seçenek oluşturulmalıdır. bir kelime listesi ise alfabetik. ufak tefek şeyler. Aksi takdirde öğrenciler tahmin etme eğilimi göstermekte ve tüm maddelerle seçenekleri birbirleriyle eşleştirmeye çalışmaktadırlar. 1. babası gözlerini gözlerinden ayırmaz. öteberi Şaka... ifadenin yanına “D”. Kavramların. cinler cirit oynarken eski hamam içinde. Allah’ın kulu çokmuş. okka Ağırlık ölçüsü... rakam.. ………. sayı. kalbur saman içinde.

ilgi ve tutumunu daha ayrıntılı ölçmektedir. tarihlerini bilmek zorunda mıdır? Açıklayınız. Görüşme Görüşmeler öğrencilerin anladıkları.5. Sınavlarda açık uçlu sorular öğrencilerin yaratıcı düşünmelerini. Cevaplama işlemi cevaplayıcının. kendine güven. Öğrencilerde strese neden olabilir ve bu da unutmaya yol açabilir. • Sorular mutlaka belli davranışı yoklayan nitelikte olmalı. ………………………………………………………………………………………… Atalarımızın insanlığa hissettiriyor/düşündürüyor? birçok hizmette bulunmuş olması size neler ………………………………………………………………………………………… 6. Açık uçlu soruların olumlu yönlerinin yanı sıra bazı sınırlılıkları da bulunmaktadır. Bu sınırlılıkları en aza indirgemek için açık uçlu sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Sorular sınırlandırılmalı. düşündükleri ve hissettikleri ile ilgili değerli bilgiler sağlar. değişkenler de puana karışır. Resmî olmayan görüşmeler ise ders sırasında öğrenciye sorular sorularak yapılabilir Sözlü sınavlar öğrenci ve öğretmen arasında sözlü iletişim gerektirir. Cevabı yazılı olarak ifade etmek zorunlu olduğundan hız vb. • Sınavdaki sorular birbirinden bağımsız olmalıdır. Ayrıca açık uçlu soruların güçlük derecesini tayin etmek de zordur. tartışma yeteneği vb. Resmî görüşmeler. niteliklerin değerlendirilmesinde kullanılır. puanlama işlemi ise puanlayıcının çok zamanını alacağından sorulabilecek soru sayısı sınırlıdır. puanlama işleminde hataya neden olur. Puanlamada puanlayıcı kanaati. yazılı anlatım becerisini. Görüşmeler genellikle öğrencilerin ihtiyaçlarını tespit etmek amacıyla yapılır. Cevapları tamamen doğru ya da tamamen yanlış olarak sınıflamak mümkün olmadığından cevapların doğruluk derecesini tayin etmek puanlayıcıya düşer. Öğrenciden soruların cevabını düşünüp hatırlaması ve bulduğu cevabı yazılı olarak ifade etmesi beklenir. • Sorularda ifade ve yazım hataları olmamalıdır. • Sorular açık ve anlaşılır olmalıdır. planlı birtakım soruların sıralanması ile yapılır. güvenilirliği düşüktür ve değerlendirmeler nesnel olmayabilir. Açık Uçlu Sorular Türkçe dersinde öğrencilerin başarılarını değerlendirmek amacıyla öğretmenler tarafından klasik sınavlarda yaygın olarak kullanılan bir madde türüdür. genel sorular sorulmamalıdır. 219 . Konuşmada akıcılık. kitabın belli yerlerinden aynen alınmış ifadeleri içermemelidir. Bu sınavlarda öğrencilere duruma göre belirli sayıda (örneğin beş) soru sorulur. ÖRNEK: Bir millete mensup insanlar. • Uzun ve az sayıda soru yerine kısa ve çok sayıda soru tercih edilmelidir. Ancak.

7. belli amaçlara ulaşmada gerekli becerilerin değerlendirilmesi için veriler sağlayabilmektedir (MEB. R. performans ödevlerine ilişkin kendilerine soru sorarak güçlü ve zayıf yönlerini belirlemeleridir (EK 12. açık uçlu sorular ve dereceli puanlama anahtarları olabilir. ölçekteki her ifadenin kapsadığı tutum objesine katılma / katılmama derecesini bildirmiş olur. herhangi bir araştırmacının. Ayrıca sınıfa yeni gelen öğrencilere bireysel olarak da uygulanabilir. Bir kişinin ölçekten aldığı puan. öğrencilere eleştirel bakış açısı kazandırmakta ve yapılan herhangi bir çalışmayı ölçütlere göre değerlendirebilme becerisinin kazanmasında etkili olmaktadır (Noonan B. Süreç değerlendirmesinde kullanılan akran değerlendirme. Uygulama sonucunda Türkçe dersine karşı olumsuz tutuma sahip olan öğrencilere. davranışa hazırlayıcı bir eğilimdir. Türkçe dersinde. Akran değerlendirme Akran değerlendirmede öğrenciler. Matematik. öğrencilerin kendilerini değerlendirmesi amacıyla. Öz değerlendirme Öğrencilerin kendi çalışmaları hakkında kararlar vermesidir. Eğitim öğretim süreci içerisinde öğrenci performanslarını değerlendirme ve öğrenme eksikliklerini belirleme amacıyla yapılan değerlendirmeler için kullanılan klasik ölçme araçlarından farklı olarak süreç değerlendirilmesinde kullanılan yöntem ve araçlar aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır. Likert tipi ölçeklerle. 8. 2003). 10. 2005). karşı eğitim öğretim sürecinin ilerleyen dönemlerinde. EK 15). Tutumların ölçülmesinde en çok kullanılan yöntem Likert ölçeğidir. Bu ifadeler için. kapsamlı ve zamana yayılmış bir resim elde etmek istemesi hâlinde gözlem yöntemini kullanabileceğini ifade etmektedir (Akt. “Kararsızım”.& Duncn. bu tutumlarını gidermeye yönelik tedbirler alınır (EK 6). 9. 220 . Öğrencinin Türkçe dersine ilişkin tutumlarını belirlemek için eğitim öğretim sürecinin başında. bireylerin belli bir kişiyi. Tutum bir bireye atfedilen bir eğilimdir. herhangi bir ortamda oluşan bir davranışa ilişkin ayrıntılı. ölçülmek istenen tutumla ilgili çok sayıda olumlu ve olumsuz ifade yazılır. Türkçe dersinde öğrencilerden öz değerlendirme sırasında istenen. “Katılmıyorum” ve “Kesinlikle katılmıyorum” biçiminde tepkide bulunulur. duygusal bir hazır oluşluk hâli veya eğilimdir. Bailey. kurumu veya bir düşünceyi kabul ya da reddetme şeklinde gözlenen. katıldıkları etkinliklere. ortaya konan davranış değil. öğretmenin ilk defa girdiği sınıfı tanıması amacıyla tutum ölçekleri uygulanır. “Tamamen katılıyorum”. Gözlem Gözlem.EARGED. Gözlenebilen. tüm bilim dallarında eskiden beri en yaygın olarak kullanılan bir bilgi toplama tekniğidir. Böylece her cevaplayıcı. güzel sanatlardaki performansın değerlendirilmesi gibi konularda kullanılabilmekte. Öz değerlendirme uygulamaları ile öğrencilere çalışmaları hakkında dönütler verilmekte. “Katılıyorum”. grubu. Tutum Ölçekleri Tutum. ölçekte bulunan maddelerden aldığı puanların toplamından oluşur. eleştiri yapma becerisi kazanmalarına yardımcı olunmaktadır.. çeşitli öz değerlendirme formları kullanılabilir. Bunlar kontrol listeleri. akranlarının çalışmaları hakkında çeşitli kararlar verirler. işlenen metin ve temalara. fen bilimleri. Akran değerlendirmesi herhangi bir çalışmanın ardından tek bir öğrenci tarafından yapılabileceği gibi birçok kişi tarafından aynı anda da yapılabilir (EK 14).

Kontrol listelerinin kullanılması kolay olduğu için öğrencilerin kendilerini ve akranlarını değerlendirmeleri amacıyla da uygulanabilir. Örnek olarak EK 3’te verilen “Okuma Becerisi Gözlem Formu” incelendiğinde A öğrencisi kazanımları genel olarak kazandığı. öğrencilerin ders içerisindeki durumları. öğrenciler hakkında ayrıntılı. 1997). doğru ve çabuk bilgiler sağlamak ve öğrencilerin sınıf içi katılımlarını. çalışma kâğıtlarına verdikleri tepkileri vb. • • • • Öğretmen ve öğrenci için açık bir kalite tanımı verir. Atılgan ve diğerleri. Kontrol listeleri. Kontrol listeleri Türkçe dersinde. var. Türkçe dersinde öğretmen gözlem yöntemini. kontrol listesi. daha önceden geliştirilen veya kendisinin geliştireceği gözlem formlarını. D öğrencisinin ise kazanamadığı görülmektedir. kontrol listelerini ve dereceli puanlama anahtarlarını kullanarak uygulayabilir. Kontrol listeleri gözlenecek performansın varlığının evet. EK 8). Dereceli puanlama anahtarlarında. öğrencilerin performanslarını ölçmek amacıyla sınıf içi ve sınıf dışında her zaman kullanılabilir. öğrencilerde gözlemlenecek performansa veya ürüne göre iki farklı türü. Gözlenecek nitelikte belli bir performans var ise iki kategoride puanlama gerektiren kontrol listelerinin kullanılması uygun olmaz. Dereceli Puanlama Anahtarı Kullanmanın Nedenleri Dereceli puanlama anahtarları. 2003). gösterdikleri performansları. kapsamlı ve uzun bir sürece dayalı olarak. x… gibi bir işaret veya kelime ile gösterilmesine olanak veren bir araçtır (Turgut. Dereceli puanlama anahtarlarının. Öğretmenin öğrenci çalışmalarını değerlendirmesini kolaylaştırır. Bunun yerine dereceli puanlama anahtarlarının kullanılması daha uygundur (Berberoğlu. bir kişinin aynı performansı için birçok defa kullanılabileceği gibi birçok kişi için de kullanılabilir. 2006) (EK 5). Bu amaçla örnek olarak gözlem formu. dereceli puanlama anahtarları verilmiştir. Dereceli puanlama anahtarları. herhangi bir konu ya da beceriye ilişkin performansı oluşturan elementlerin ne kadarının öğrenciler tarafından gösterildiğinin belirlenmesi için uygun bir tekniktir. Performans düzeyleri ya da ölçütlerin ne derece karşılandığı hakkında bilgi vermezler (Akt. 221 . Ayrıca EK 1 ve 2’de dinleme/izleme ile konuşma becerisi gözlem formlarına da yer verilmiştir. öğrenenin herhangi bir performansını veya ürünü değerlendirmek amacıyla kullanılan bir puanlama anahtarıdır (Mertler.Yıldırım ve Şimşek. kazanımları ne derece kazandıkları hakkında bilgiler elde etmek istiyorlarsa doğrudan gözlem yöntemini kullanabilirler. 2006). Kontrol listeleri. Öğrenciler dereceli puanlama anahtarı kullandıkça ürünlerinin sorumluluğunu daha fazla duyarlar. Öğretmen kendi açısından incelediğinde bir daha değinilmesi gereken kazanımları görebilmektedir (EK 1). analitik ve bütüncül puanlama anahtarları kullanılabilir (EK 4. Türkçe dersinde öğretmenler. gözlenen performansın belirlenen her bir düzeyi için tanımlamalar yapılır veya puanlar verilir. 2001). Gözlem formları. Öğretmen doldurmuş olduğu gözlem formu ile öğrencilerin kazanımları ne derece kazandıklarını ve sınıf genelinde kazanımların ne kadarının kazanıldığı görülebilir. Öğretmenlerin puanlama için harcadıkları zamanın azalmasına katkıda bulunur. durumlar dikkate alınarak doldurulabilir.

• •

Öğrencilere bir ödevi tamamlarken kendi performanslarını değerlendirebilecekleri standartlar ve ölçütler sağlar. Ölçeklerde belirlenen ölçütlerin velilere bildirilmesi, çocuklarına yardımcı olması konusunda onlara kolaylık sağlar. Ne amaçla geliştirileceğini belirleyin. Nelerin değerlendirileceğini açıkça belirleyin. Yeterlik düzeylerine karar verin. Ödevin ölçmeye çalıştığı kazanımların, ürünlerin veya becerilerin anahtarını oluşturun. Kazanım, ürün veya her bir becerinin yeterlik düzeyi için kısa ölçütler yazın. Burada önemli olan düzeyler arasında ölçütleri iyi ayırt edebilmektir.

Dereceli Puanlama Anahtarı Geliştirme Aşamaları • • • • •

11. Öğrenci Ürün Dosyaları Öğrenci ürün dosyası, öğrencilerin bir veya birkaç alandaki çalışmalarını gösteren bir çalışma dosyasıdır. Öğrenci ürün dosyası, veli ve öğretmenlerin, öğrencinin gelişimini izleyebilmesine imkân verir. Sınıf içi etkinliklerin bir araya getirilmesiyle oluşan öğrenci ürün dosyası, aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir. Öğrencilerin dönem veya yıl boyunca yaptıkları çalışmaların belli standartlara göre organize edilmiş bir koleksiyonu olan öğrenci ürün dosyası, öğrencinin bir veya birden fazla konu alanında yaptığı çalışmaların sistematik, amaçlı ve anlamlı bir koleksiyonu olarak tanımlanabilir. Kullanım amacına göre içeriği de değişen öğrenci ürün dosyası sergileme, çalışma ve değerlendirme amaçlı kullanılabilir. Değerlendirme amaçlı öğrenci ürün dosyasında tüm maddeler puanlanır, sıralanır ve değerlendirilir (EK 11; EK 12, 13). Öğrenci ürün dosyasının amacı nedir? • • • • • • • • • • • • Öğrencinin öz disiplin ve sorumluluk bilincini geliştirmek ve öğrenciye kendi kendini değerlendirme becerisi kazandırmak, Programa bağlı olarak gerçekleştirilen yazılı ve sözlü değerlendirmeler ve standart testler dışına çıkarak alternatif bir değerlendirme yöntemi geliştirmek, Öğrencinin gelişimini, kanıtlara dayanarak daha sağlıklı izleyebilmek, Öğrencinin gelecekteki öğrenme etkinliklerine ışık tutmak, Öğrencilerin yeteneklerini sergilemek ve ilgi alanlarını geliştirmek, Öğrencilerin, arkadaşlarının gelişimini izleyip birbirlerine yardımcı olmalarını sağlayarak gelecekte yapacakları ekip çalışmalarına başlangıç oluşturmak, Öğrencilerin kendi çalışmalarını değerlendirmelerine yardım etmek, Öğretmene eğitsel kararlar vermede yardımcı olmak, Aile ile iletişimi sağlamak, Ürünü ve süreci değerlendirmek için bilgi toplamayı sağlamak, Programın amaçlarını değerlendirmek için eğitimcilere yardımcı olmak, Öğrencilerin çalışmalara katılımlarını sağlamak ve bunları değerlendirmektir. 222

Öğrenci ürün dosyasının içeriği nedir? • • • • • • • • • • • • • • • • • • Öğrencilerin yazmış olduğu ödevler (taslak veya son şekli), Araştırmalar, Fotoğraflar, resimler, Ses kayıtları, Grup ödevleri ve projeler, Öğretmen anektotları, Kelime geliştirme çalışmaları, Öğrencilerin mektupları, Öğretmen kontrol listeleri, Öğrencilerin zorlandıkları ve tekrar yapmak istedikleri ödevler, Özel ödevlerin içinden seçtikleri örnekler, Değerlendirme kâğıtları, Kitap okuma listeleri, Okuma gelişim dosyalarıdır. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında öğretmenin rolü nedir? Öğretmen, öğrenci ürün dosyası çalışması sürecinde öğrencilere rehberlik eder ve yardımcı olur. Öğrenci ürün dosyasının kapsamının ne olacağı konusunda ışık tutar. Öğrenci ürün dosyasına hangi çalışmaların dâhil edileceği sorumluluğundadır, kararları öğretmenle öğrenci birlikte alabilir. öğrencinin

Öğrenci ürün dosyasının değerlendirilmesi öğretmenin sorumluluğundadır; ancak değerlendirme ölçütleri baştan belirlenmeli ve bu ölçütler açık ve anlaşılır bir biçimde öğrenci ve veliye sunulmalıdır. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında öğrencinin rolü nedir? Öğrenci ürün dosyası, öğrenciye ait bir çalışma olduğundan, bu çalışmanın en önemli aşamasını, öğrencinin dosyaya hangi çalışmaları dâhil edeceğini saptaması oluşturur. Bu konuda öğretmen yardımcı olacaksa da karar öğrenciye ait olacaktır. Öğrenci ürün dosyası kapsamına girecek olan çalışmaların belgelenmesi çok önemlidir. Öğrenci yaptığı çalışmayı resimlerle desteklemek gereğini duyabilmelidir. Ölçek listesinin öğrenci tarafından çok iyi kavranması, öğrencinin çalışmalarını sağlıklı değerlendirebilmesi açısından çok önemlidir. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında velinin rolü nedir? Öğrenci ürün dosyası çalışmasında velinin rolü çok önemlidir. Veli, öğrenci ürün dosyasının öğretmen için anlamını, programın ve değerlendirmenin bir parçası olarak nasıl kullanıldığını, öğrenciler için önemini çok iyi kavramalıdır.

223

Öğrenci ürün dosyası hazırlama sürecinde öğretmenin yapacakları nelerdir? • Öğrenci ürün dosyasını hazırlamadan önce, öğretimin genel hedeflerini ve kazanımlarını belirleyiniz. Kendinize, bu kazanımlardan hangilerini öğretmek istediğinizi, öğrencilerinize de hangilerini öğrenmek istediklerini sorabilirsiniz. Öğrenci ürün dosyasını sınıfınıza tanıtınız. Elinizde örnek varsa öğrencilerinize gösteriniz. Öğrencilerinize öğrenci ürün dosyasının bir değerlendirme aracı olduğunu söyleyiniz. Öğrenci ürün dosyasında nelerin bulunabileceğini belirtiniz (sınavlar, projeler, değerlendirme ölçekleri, yazılar vb.). Dosyaya fazla ürün koyarak öğrencilerin cesaretini kırmayınız (başlangıçta 4-5 madde). Her aşamanın nasıl değerlendirileceğini açıklayınız (Öğrencilerinize dereceli puanlama anahtarı hakkında bilgi veriniz.). Yapılan her çalışmanın değerlendirilmesi ile ilgili dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya öz değerlendirme formları vb. araçlar kullanabilirsiniz. Öğrenci ürün dosyasıyla ilgili öğrencilerinize geri bildirimde bulunabilirsiniz. Örneğin, öğrencilerin yeteneklerinin bir profilini çıkarıp, dosyaya ekleyebilirsiniz.

• • • • • • •

12. Performans Ödevi Performans ödevi; öğrencilerin üst düzey zihinsel becerilerini ölçmek amacıyla kullanılmaktadır. Performans ödevleri öğrencilerin kazandıkları bilgileri günlük hayatta ne ölçüde kullanabildiklerini belirlemek amacıyla hazırlanan ödevlerdir. Öğrencinin hayatındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını gösterir. Performans ödevleri birkaç günde yapılabileceği gibi birkaç hafta da sürebilir. Bu nedenle öğrencilere, sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar etme, oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma imkânı verir. Öğrencilerin gerçek performanslarını ölçmek açısından uygun araçlardır. Performans ödevleri kimlik bölümü (sınıf düzeyi, tema, beklenen performans), görev, yönerge ve puanlama araçlarından oluşur. Proje ve performans ödevlerinin değerlendirilmesinde özellikle dereceli puanlama anahtarları kullanılmaktadır (EK 6). 13. Proje Ödevi Proje, öğrencilerin gerçek yaşama benzer işler üzerinde, özgün bir ürün ortaya koymak amacıyla yaptıkları bağımsız konu araştırmaları ve etkinliklerdir. Öğrenci merkezli olan bu yöntemde, öğretmen etkin değildir; sadece öğrenciye rehberlik etme ve değerlendirme görevini üstlenebilir. Proje türleri şu şekilde sıralanabilir: • • • Kısa Süreli Projeler: Birkaç saatlik ya da bir-iki haftalık projelerdir. Uzun Süreli Projeler: Birkaç aylık ya da uzun dönemli projelerdir. Eylem projeleri: Toplumdaki sorunların çözümüne yönelik projelerdir.

224

Araştırma- İnceleme Projeleri: Belli bir konuda bilgi toplamaya ve toplanan bilgileri çözümleyerek sunmaya yönelik projelerdir.

Öğrencilerin ilgilerini çekecek ve çözmeyi amaçladıkları herhangi bir problem proje konusu olabilir (EK 9): • • • • Mektup yazma, rapor yazma, okulda ya da başka bir yerde sergilemek amacıyla piyes yazma, Okul dergisi çıkarma, Okulda çalışacak yeni eğitsel kollar kurma, Belirli konularda bir inceleme raporu hazırlama.

Proje genel hatlarıyla şu aşamalardan oluşabilir: Amacın Belirlenmesi: Bu aşamada, projede incelenecek olan konular, cevaplanması gereken sorular belirlenir. Konu, beyin fırtınası yoluyla sınıfta belirlenebilir ya da öğretmen tarafından önerilebilir. Ancak konu öğrencileri açmaza düşürmemeli, sorular da konuya yönelik olup doğrudan sorulmalıdır. Ölçütlerin Belirlenmesi: Projenin amacına ulaşabilmesi için ölçütler öğretmen tarafından belirlenir. Planlama: Planlama, gerekli malzemenin belirlenmesi (Hangi kaynaklardan yararlanılacağı, kimlerden yardım alınacağı ve projenin tamamlanması için gerekli ihtiyaçlar belirlenir.); izlenecek yolun belirlenmesi (Proje sırasında yapılacaklar sıralanır. Önce kaynakların okunması, konunun ana hatlarının çıkarılması, uzmanlarla görüşme gibi işlemlerin sırası belirlenir. Bu aşamada projenin nasıl sonuçlanacağını tartışmak ta gereklidir.); zamanlama (Tahmini başlama ve bitiş süresi belirlenir. Bu yapılırken yapılacak işlerin tahmini süresi göz önünde bulundurulur.) alt bölümlerinden oluşmaktadır. Araştırma ve Eylem: İstatistiksel bilgi toplanması, okuma, uzmanlarla görüşme, fotoğraf çekme, elde edilen bilgilerin analizi bu aşamada gerçekleşecektir. Öğretmen bu aşamada sorularına cevap vererek öğrencileri yönlendirebilir. Ancak çalışmayı yapmaktan tamamen öğrenciler sorumludur. Proje Sunumu İçin Hazırlık: Projenin nasıl sunulacağı tasarlanır ve sunum uygun kişilerin gözetiminde denenerek geri bildirim alınır. Ürün ve Sunumu: Çalışmanın sonucu öğrencilerin bulgularını ve projenin aşamalarını göstermelidir. Projenin ürünü bir rapor, sergi, seminer, resim, şiir vb. olabilir. Eğer yeterli zaman varsa sergi uygulaması- öğrencileri motive edici özelliğe sahip olduğu için- tercih edilebilir. Bu durumda öğrenci ürününün yanında durarak sorulan soruları cevaplandırabilir. Eğer zaman kısıtlıysa ürünler sınıfta elden ele dolaştırılarak herkesin görmesi sağlanmalıdır. Değerlendirme: Proje sırasında başvurulan becerilerin değerlendirilmesine yönelik olmalıdır. Daha önceden belirlenmiş olan ölçütlere göre değerlendirme gerçekleştirilir (EK 9). Proje çalışmasını yönetmede öğretmene de birtakım görevler düşmektedir: • • • Öğrencilerin çalışma ve iş bölümüne dair yaptıkları plana uyup uymadıklarını denetlemek, Öğrencilere inceleme ve araştırma yöntemleri önermek, Öğrencilere, karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesinde yardım etmek, 225

• • • • • • • • •

Kaynak kitaplardan, öğrenim ve öğretim araç ve gereçlerinden yararlanılmasına yardım etmek, Varsa öğrenciler arasındaki anlaşmazlıkları gidermek, Öğrencileri kendi başlarına çalışabilir hale getirmek, Öğrencilere başarı duygusunu aşılamak ve kendilerine olan güvenlerini artırmaktır. Proje yöntemi öğrencilerin; Kendi çevreleri ve dış dünya arasındaki bağlantıları görmelerine, Toplumdaki farklı insanlarla iletişim kurmalarına, Kendilerini bir etkinlik için organize etmelerine, Kendi zamanlarını planlamalarına ve bir plana göre çalışmalarına, kendi bulgularını toplum içinde sunmada ve savunmada pratiklik kazanmalarına, Öğretmenlerinin rehberliğinde kendi öğrenme durumlarını kontrol edebilmelerine yardımcı olur.

Kısacası bu yöntem sayesinde öğrencilerin araştırma, problem çözme, öğrendiklerini kullanma gibi üst düzey düşünme gerektiren beceriler kazanması sağlanacaktır. Proje yönteminin birtakım zorlukları ve tehlikeleri de vardır. Öğrenci sadece bilişsel düzeydeki etkinlikleri ya da amaca uygun olmayan projeleri seçebilir. Bu yöntem kimi zaman bireyciliğe aşırı vurgu yapabilir. Kimi zaman verilen probleme ilişkin malzeme bulunmayabilir. Kimi zamansa öğrenciler tarafından yazılı materyali okuyup özetleme ya da aynen yazma olarak algılanıp uygulanabilir. Ancak bütün bunlara rağmen ezbercilikten uzak bir yöntem olduğu için riskleri en aza indirmeye özen göstererek kullanılabilir.

226

3. Öğretim süreci içerisinde. 1. 5. Öğretimin bütün aşamalarında. Öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumları merak ediliyorsa tutum ölçekleri kullanılarak ölçülür. öğrenci ürün dosyaları. Türkçe dersinde öğrenci başarılarının ölçülmesinde kullanılan sınavlarda. ölçülen özelliğin değerlendirilmesi açısından yararlı olacaktır. öz değerlendirme ve akran değerlendirme vb. 7. akran değerlendirme ve grup değerlendirme uygulamalarını yapılabilir. yazma ve dil bilgisi alanlarına ilişkin durumları sürekli ve sistematik olarak gözlemlenir ve gözlem sonuçları gözlem formlarına kaydedilir. Bunun için de öz değerlendirme formları. Ayrıca tema başlangıcında da öğrencilerin temayla ilgili durumlarını. birikimlerini belirlemek amacıyla ölçme araçları kullanılır. ) sınıflarda ilk defa uygulanıyorsa öğrencilere ve velilere. Öğretim sürecinde öğrencilerin dinleme. grup değerlendirme ve akran değerlendirmelerin yapılması gerekmektedir. yukarıda açıklanan farklı türdeki maddelerin olabildiğince yer alması. konuşma. Derse karşı olumsuz tutuma sahip öğrencilere yönelik tedbirler alınır. grup ve akran değerlendirme formları kullanılır. performans değerlendirilmesinde karar verme. eleştirel düşünme becerileri gibi bazı temel becerilerin gelişmesinde etkili olan öz değerlendirme. 227 . okuma. Eğitim ve öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri veya durumları belirlenmelidir. özellikle süreç değerlendirme amacıyla kullanılacak ölçme araçları (performans ödevleri. Metin işleme sürecinde ve iş birliği içerisinde yapılan etkinliklerde öz değerlendirme.Türkçe dersinde ölçme ve değerlendirme çalışmaları özetlendiğinde. 6. yararları ve uygulanma süreci gibi uygulamaya ilişkin durumlar açıklanmalıdır. 4. 2.

şahıs. görüş bildirmek için uygun zamanda söz alır. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirme Dinlediklerini/izlediklerini dil ve anlatım yönünden değerlendirir. yer. Dinlediklerinde/izlediklerinde amaç-sonuç ilişkilerini belirler. 228 Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç ilişkilerini belirler. Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana duygusunu belirler. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. duygu. Öğrenci adı EK 1: DİNLEME/İZLEME BECERİSİ GÖZLEM FORMU A B C Ç Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (Evet:3 Kısmen:2 Hayır:1) puan verilir. düşünce ve hayalleri yorumlar. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki örtülü anlamları bulur. Dinlenenle ilgili soru sormak. sabır ve saygıyla dinler. Dinlediklerinde/izlediklerinde yer alan öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu belirler. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. Dinlediği/izlediği kişiyi sesini ve beden dilini etkili kullanma yönünden değerlendirir. Dinlediklerini/izlediklerini içerik yönünden değerlendirir. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini kullanır. . Dinlediklerinde/izlediklerinde ortaya konan sorunlara farklı çözümler üretir. zaman. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki olay.Dinleme/izleme kurallarını uygulama Konuşmacının sözünü kesmeden. Dinlediklerini/izlediklerini kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları.

anlaşılır ve konuya hâkim bir şekilde konuştu mu? Konuşmasında uygun yerlerde vurgu. özdeyiş. alıntı ve örneklerle zenginleştirdi mi? Konuşmasını günlük hayatla ilişkilendirdi mi? Sunum Konuşmasını verilen sürede tamamlayabildi mi? Konuşma sırasında ölçülü ve rahat mıydı? Konuşmasını sunarken görsel. açık. tür ve seviyeye uygun mu? Olaylar ve bilgiler sıraya konularak anlatıldı mı? Konuşma bütünlük ve tutarlılık içinde sürdürüldü mü? Konuşmasında ana fikir ve duyguyu yardımcı fikir ve duygularla destekledi mi? Konuşmasını deyim. atasözü. 229 . işitsel ve çok yönlü iletişim araçlarından yeterince yararlandı mı? Konuşması boyunca nezaket kurallarına uydu mu? Öğrenci adı EK 2: KONUŞMA BECERİSİNİ DEĞERLENDİRME FORMU Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (evet:3 kısmen:2 hayır:1) puan verilir. amaca.Dil ve anlatım İşitilebilir bir ses tonuyla konuştu mu? Konuşmasında standart Türkçeyi kullandı mı? Kelimeleri doğru telaffuz etti mi? Kelimeleri anlamına ve bağlamına uygun kullandı mı? Dil bilgisi kurallarına uygun cümleler kurdu mu? Güven verici. tonlama ve duraklama yaptı mı? Sözleriyle jest ve mimikleri birbirine uygun mu? İçerik Konuşması konuya.

Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları.varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. Metindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. Metni içerik yönünden değerlendirir. duygu. Okuduklarındaki öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. Okuduğu metni değerlendirme Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. . Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 230 Okuduklarında yardımcı fikir ve duyguları belirler.şahıs. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Metnin konusunu belirler. Metinde ortaya konan sorumlara farklı çözümler üretir. Metnin planını kavrar.yer. 2 2 2 1 2 2 2 1 3 2 2 1 3 2 2 1 3 3 2 2 3 3 2 2 3 2 2 2 3 2 2 1 3 2 2 1 1 1 1 1 3 3 2 2 3 3 2 2 Metinde olay.zaman. düşünce ve hayalleri Metnin başlığı ile içeriği arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Sesini ve beden dilini etkili kullanır. Okuduklarını kendi cümleleriyle kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler.EK 3: OKUMA BECERİSİ GÖZLEM FORMU Öğrenci adı A B C Ç Okuma kurallarını uygulama 3 3 3 1 3 3 3 1 3 2 3 2 3 3 2 1 3 2 2 1 3 2 2 2 3 2 2 2 3 3 2 2 3 2 2 1 Akıcı biçimde okur. Okuduklarındaki örtülü anlamları bulur. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (Evet:3 Kısmen:2 Hayır:1) puan verilir. Okuduğu metni anlama ve çözümleme Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamını çıkarır. Metindeki amaç-sonuç ilişkilerini fark eder.

Noktalama işaretleri doğru yerde kullanılmıştır. paragraf ve satır aralarında uygun boşluklar bırakılmıştır. Öğretmen tarafından değiştirilebilir. Konu. Sonuç ifadesi konuyu bağlayıcı ve etkileyicidir. Alıntı. Yazıda verilmek istenen ana fikre ulaşılmıştır. Başlık konuyla ilgilidir. Konuyu kendine özgü ifadelerle anlatmıştır. örnek ve benzetmeler yeterli olup içeriğe uygundur. Adı ve soyadı: Sınıfı: Yazılı anlatımda aranacak özellikler Kâğıdın kenarlarında. 231 . Cümlede kelime tekrarları yapılmamıştır. yardımcı fikir ve duygularla desteklenmiştir. Her bir paragrafta tek bir duygu ve düşünce işlenmiştir. okunaklı ve işlek bir yazı kullanılmıştır. Paragraflar arasında uygun geçiş sağlanmıştır. Cümle kuruluşları dil bilgisi kurallarına uygundur. mantıksal tutarlılık ve bütünlük içinde anlatılmıştır. NOT: Ölçekte belirtilen puanlama örnek olarak verilmiştir. Kelimeler yerinde ve doğru anlamda kullanılmıştır. Düzgün. Konuyla ilgili kaynaklara başvurulmuş ve yeterince yararlanılmıştır. Yazım ve Noktalama Verilmesi gereken puan 5 5 5 5 5 5 10 10 10 5 5 5 5 5 5 5 5 Öğretmenin vereceği puan Biçim Yazıda yazım kurallarına uyulmuştur.EK 4: YAZILI ANLATIMI DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin. Dil ve Anlatım Ana fikir ve duygu.

Öğrencilerinizin söz konusu becerileri gerçekleştirip gerçekleştirmediklerini aşağıdaki ifadelerin karşılarına (√) işareti koyarak belirtiniz. Konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi öğrenmede isteklidir. belirli bir zaman aralığında. 8. Bu form. 9. 4. Gözlenecek Davranışlar 1. 11. 7. Paylaşılan metinler yönelik sorular sorar ve soruları cevaplandırır. Bilmediği bir kelimenin anlamını bulmak için sözlük kullanır. 5. öğrencilerin okuma becerilerini değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. 2. Sınıfta yüksek sesle okumaya isteklidir. Bu formu. Kitap okumaktan hoşlanmaktadır. 6. Yorumlar: ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ 232 . Özel ilgi alanına giren konularda tartışmalara etkin biçimde katılır. Yüz temel eserden seçtiklerini okur. Gazetelerde okumuş olduğu haber ve yazıları anlatır. 3. Okuduğu kitaplardan beğendiği bölümleri arkadaşlarıyla paylaşır.EK 5: OKUMA BECERİSİ KONTROL LİSTESİ Öğrencinin Adı: ________________ Sınıf: Öğretmenin Adı: Gözlem Zaman Aralığı: __/__/200_ ’den __/___/200_’e Değerli Öğretmenler. Sınıf ve okul kütüphanesinden kitaplar okur. 10. Okumuş olduğu bir kitabı başkalarıyla tartışabilir. öğrencilerinizin okuma becerilerine ilişkin davranışlarını gözlemlemede kullanınız.

Türkçe dersini dört gözle bekliyorum. Türkçe sınavlarında. Türkçe dersi için. İleride. Okul :…………………………. Türkçe derslerinde metin inceleme keyif vericidir. Türkçe dersinde genellikle çok sıkılırım. Katılıyorum. Türkçe dersi ile ilgili kitap. dergi vb. Türkçe derslerine daha fazla zaman ayrılmalıdır. Türkçe dersi kadar sıkıcı bir ders yoktur.. Kararsızım. yayınları takip etmek isterim. Türkçe derslerindeki okuma parçaları çok can sıkıcıdır. Tamamen Katılıyorum. Bu ölçek. Sınıf/Şube :………………. Türkçe ile ilgili ödevleri yapmaktan zevk alıyorum. diğer derslerin sınavlarına göre daha huzursuz oluyorum. Türkçe dersi ile ilgili konuları tartışmaktan mutlu oluyorum. Katılmıyorum. sizlerin Türkçe dersine yönelik görüşlerinizi almak amacı ile hazırlanmıştır. Her cümleyi dikkatle okuduktan sonra DERECELER sütunundaki seçeneklerden size en yakın olanını (X) ile işaretleyiniz. diğer derslere göre daha çok severek çalışırım.EK 6: TÜRKÇE DERSİNE YÖNELİK TUTUM ÖLÇEĞİ 1 Sevgili Öğrenciler. Türkçe ile ilgili bir bölümde okumak isterim. Türkçe dersinin günlük yaşamda önemli bir yeri var. Televizyon ve radyoda yayımlanan Türkçe konulu programları kaçırmak istemem.. 1 Kaynak: EARGED 233 . ders dışında çalışma zamanı ayırmaya gerek yoktur. Türkçe dersi hiç olmasa daha iyi olurdu. Boş zamanlarımın çoğunu Türkçe dersine ayırmak isterim. Türkçe dersinde genellikle huzursuz olurum. Cinsiyetiniz: ( )Kız ( )Erkek Türkçe Dersi ile İlgili Görüşler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Türkçe benim için eğlenceli bir derstir. DERECELER Hiç Katılmıyorum. Türkçe bana göre gereksiz bir derstir. Türkçeyi.

Araştırma raporunu resim ve fotoğraflarla süsleyebilirsin. Umarım sizler de bu yazarların kimler olduğunu merak ediyorsunuzdur. eğitim durumu nedir? b) Hayatta nelerle mücadele etmiştir? c) Ne tür yazılar yazmıştır? ç) Yazılarında genel olarak nelere değinmiştir? d) Yazarın yazmış olduğu eserler nelerdir? Yönerge: • • • • Araştırmaya başlamadan önce plan yapabilirsin. Değerlendirme ve Çalışma Bitirme Tarihi: • • Çalışman. Sınıf Sevgili Öğrenciler! Türkçe derslerinde kullanmış olduğumuz metinlerden bazıları ünlü yazarların eserleridir. Seçtiğin yazarla ilgili çeşitli kaynaklardan yararlanabilirsin. 6. a) Kişisel özellikleri. Sizlerden kitabımızda bulunan metinlerin yazarlarından istediğiniz bir kişiyi seçerek onunla ilgili araştırma yapmanız istenmektedir. içerik. Çalışmanı ………………. Yazarla mümkünse görüşme yapabilir. kaynak kullanımı.EK 7: PERFORMANS ÖDEVİ İçerik Alanı Sınıf Düzeyi Beklenen Performans Araştırma becerisi Yazma becerisi İletişim becerisi Puanlama Yöntemi Dereceli Puanlama Anahtarı 0 Bütünsel 0 Analitik Tema:……………………. 234 . onunla iletişime geçip hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsin.tarihine kadar teslim etmiş olman gerekiyor. Seçmiş olduğunuz yazarla ilgili olarak aşağıdaki soruları cevaplandırabilecek şekilde araştırmanızı tamamlayınız. materyal kullanımı açılarından değerlendirilecektir.

Araştırılan dönemle ilgili kanıt ve bilgilere ulaşılmamıştır. görsel ve işitsel materyaller konuya uygun ve dikkat çekicidir. 7. 5. görsel ve işitsel materyaller konuya çok uygun ve dikkat çekicidir. Öğrencinin. Raporda çok sayıda yazım. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmeye çalışmıştır. 2. 6. 5. Yazılı. 4. 6. Hazırlanan çalışma yeterince dikkat çekici. 6. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmiştir. noktalama ve dil hatası içermemektedir. 2. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmemiştir. 3. açıklayıcı ve etkileyici değildir. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. açıklayıcı ve etkileyicidir. noktalama ve dil hataları bulunmaktadır. AZ BAŞARILI 1. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmiştir. 7. açıklayıcı ve etkileyicidir. 3. 2. GELİŞTİRİLEBİLİR 1 1. Raporda yazım. Rapor yazım. 4. Araştırılan dönemle ilgili kanıt ve bilgilere ulaşılmıştır. Çok az sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. Çok sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmemiştir. 5. Rapor herhangi bir yazım. Adı soyadı:_____________ Sınıfı: _____________ ÇOK BAŞARILI 1. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. Çok az sayıda yazılı. 7. Araştırılan dönemle ilgili yeterince kanıt ve bilgilere ulaşılmamıştır. 6. Kullanılan yazılı. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmüştür. görsel ve işitsel materyal kullanılmıştır. açıklayıcı ve etkileyici değildir. BAŞARILI 1. 5. 3. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmemiştir.EK 8: DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI AÇIKLAMA: Yukarıdaki performans ödevini aşağıdaki ölçütler doğrultusunda puanlayanız. 7. 4. görsel ve işitsel materyaller kullanılmamıştır. 235 Tarih:___/____/200_ 4 3 2 . noktalama ve dil hataları bulunmaktadır. noktalama ve dil hataları içermektedir. Araştırmasını yürütürken planda bazı sapmalar olmuştur. Kullanılan yazılı. Çok sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. 4. 3. Araştırılan ödev ile ilgili çarpıcı kanıt ve bilgilere ulaşılmıştır. Sınırlı sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. 2.

/ .. Raporunuzu yazmadan önce çevre sorunları ile ilgili bir araştırma yaparak yaşadığınız bölgedeki sorunların neler olduğunu tespit etmeniz. kaynaklardan yararlanabilirsiniz.. 5.) hazırlamalısınız. Anket ve görüşme sonuçlarını ana hatlarıyla özetlemelisiniz. gazete haberleri. Çalışmalarınız doğrultusunda sınıfta sergileyeceğiniz materyalleri (poster ve bu posterde yer almasını düşündüğünüz görsel materyaller vb. tespitlerinizi ve çözüm önerilerinizi görsel materyallerle destekleyerek sınıfta rapor olarak sunmanız beklenmektedir. Çalışmalarınız doğrultusunda.. Görüş almak amacıyla yapacağınız anket ve mülakatlarda soracağınız soruları önceden hazırlamalı ve konunun içeriğine uygunluğunu kontrol etmelisiniz..EK 9: PROJE ÖDEVİ Sevgili Öğrenciler. 236 . Bu çalışmayı başarıyla tamamlayabilmeniz için aşağıdaki adımları izlemelisiniz. bu konuda çözüm önerisi üretmek amacıyla anket ve görüşme yoluyla etrafınızdaki kişilerin bu konudaki görüşlerini almanız. Araştırmalarınıza dayanarak konu ile ilgili sunacağınız raporda hangi bilgilere yer vereceğinize karar vermelisiniz. sunacağınız raporu hazırlamalısınız. 6. kitaplar. 1.. 7. Sizden çevre sorunlarının neden kaynaklandığını açıklayan ve bu konuda çözüm önerileri sunan bir rapor yazmanız beklenmektedir. 2. İnternet vb. 4. Çalışmanız için aile bireyleri. 8. Verilen konu ile ilgili araştırma yapmalısınız. 3.. / 2005 tarihinde teslim etmeli ve sınıfta görsel materyallerinizi sunmalısınız. Çalışmanızı rapor olarak .

PROJENİN İÇERİĞİ Türkçeyi doğru ve etkili kullanma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Yazılı ve görsel unsurların birbiriyle bağlantısını sağlama Eleştirel düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma TOPLAM III. : DERECELER GÖZLENECEK ÖĞRENCİ KAZANIMLARI I. SUNU YAPMA Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyalle destekleme Sesini ve beden dilini kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında öz güvene sahip olma Sunuya istekli olma TOPLAM GENEL TOPLAM Öğretmenin yorumu: …………………………………………………………………… Not: Proje değerlendirme formu. PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma Grup içinde görev dağılımı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme TOPLAM II. hem bireysel hem de grup proje çalışmalarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.EK 10: PROJE DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin adı ve soyadı: Projenin adı : Sınıfı : Nu. Çok İyi 5 İyi 4 Orta Zayıf Çok Zayıf 3 2 1 237 .

....................EK 11: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI Öğrencinin adı ve soyadı: Tarih: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI İÇİNDEKİLER Çalışmalarım: 1........................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................. 238 ................................................................................................. .... 6............. ......... ... .................................................................. .................................................................................................................. 4................................................. 3................................................................. 9.................. 8............................................................................................................................................................................................................. 7...................................................................................................................... ......................................................... ................................ ....................................... ................... 5................ 2...................................................................................................................................................

................................................... .................................................................. .................. ......................................................................................................................................................................................................................... Benim için bu çalışmanın anlamı :.......................................... ......................................................................................................................... öz değerlendirme yapmalarına imkân vererek kişisel gelişimlerine katkı sağlayacaktır........................................................................................................................................... *Öğrencilerin.................................... 239 ....................... ...................................................................................................... ............................................. ...................................... ...................................................................................................... Tarih: Neden bu çalışmayı saklıyorum? .......................................................................................................... .................. daha sonraki çalışmalarına ışık tutacak............................................................................... ............................... Çalışma sırasında neler öğrendim?.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .............................................................. ...................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. .................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ..................................................................................................................................................................................... Çalışmanın adı:........................................................................................................................................................................................................................................................... Bu çalışmayı tekrar yapsaydım şu şekilde yapardım: .......... ................................................................................................................................. Bu çalışmayı arkadaşlarımla neden paylaşıyorum?..........EK 12: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASINA İLİŞKİN ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU* Öğrencinin adı ve soyadı:.......................................... ................................................................................................................. ..................................................................... öğrenci ürün dosyasındaki çalışmalarına yönelik yorumları................................................................. ................... .............................................................................................................................. Çalışmamı yaparken beklemediğim nelerle karşılaştım? ...................................................................................................................

................................................................................................................................................................................: Yönerge: Aşağıdaki her bir ölçütün yeterliliğini göz önüne alarak dosyayı değerlendiriniz............. ................................................................................. 240 ............................................................................................................................................................ Yaratıcı düşüncenin ürünüdür......................................................................................................... Çalışmalar araştırma ürünüdür.......................... Çalışmalar amaca uygundur............................................EK 13: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin adı ve soyadı: Sınıfı: Nu................................................................................................ güzel ve etkili kullanılmıştır......................................................................... ....................................... . ...... ÖLÇÜTLER Çalışmaların içeriği tamdır.......................... EVET KISMEN HAYIR YORUMLAR/ÖNERİLER:.......................... Farklı türde çalışmalar yer almaktadır...................................... .............................. ....................... Görsel materyallerle desteklenmiştir........................................................................................................... Dosya düzenlidir............................................................................................... Türkçe doğru............................................................ ....................... ........................ Öğrencinin gelişim düzeyini gösterir.......................................................

2. 7. 6. Arkadaşlarının görüşlerine saygılıdır. 5./adı : Sınıfı Tarih : : DERECELER Her zaman 1. Çalışmalarda Türkçeyi doğru. Görevlerini zamanında yerine getirir. güzel ve etkili kullanır. Çalışmalara istekli katılır. Adı ve soyadı : Grup nu. Farklı kaynaklardan bilgi getirip sunar. 4. Arkadaşlarının çalışmalarına destek olur. Değerlendiren öğrencinin. 8. Temiz ve düzenli çalışır. Seçeneklerden değerlendirmelerinize en uygun olanı işaretleyiniz.EK 14: AKRAN DEĞERLENDİRME FORMU Bu form. Bazen Hiçbir zaman Öğretim yılı : 241 . 2. Etkinlik öncesi hazırlık yapar. 3. Arkadaşlarını uyarırken uygun bir dil kullanır. grubunuzdaki arkadaşlarınızla ilgili değerlendirme maddelerini içermektedir.

................... ......................................................... ......... Birbirimizin görüş ve önerilerini dinledik............................. Grupta birbirimizi takdir ettik......................................... .................................................................................................................. Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandık............................................................................... Sorun nereden kaynaklanıyordu? ................................. Grupta uyum içinde çalıştık............................................................................................................. .... Çalışmalarımızı etkili bir biçimde sunduk..................................EK 15: GRUP ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Grubun adı: Gruptaki öğrencilerin adları: Açıklama: Aşağıdaki tabloda grubunuzu en iyi şekilde ifade eden seçeneği işaretleyiniz........................................................... ... Grup olarak daha iyi olabilirdik................................................................................ Etkinlikleri birlikte hazırladık................................... Grubumuzun en iyi olduğu alan ............................................................................ fakat .......................................................................................................... ................... ........... DERECELER Her Zaman Bazen Hiçbir Zaman Aşağıdaki soruları grubunuza göre cevaplayınız....................................................................................... ..................................................................... 2.............. DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR Araştırma planı yaptık............................. Görüşlerimizi rahatlıkla söyledik................................................................................................................ Grupta birbirimize güvenerek çalıştık............. Görev dağılımı yaptık........................................... Sorumluluklarımızı yerine getirdik.......... 242 .................................. 4............................................. 3................................... Çalışmalar sırasında karşılaştığımız en büyük sorun................................................................................................. 1.... Çalışmalarımız sırasında birbirimizi cesaretlendirdik..........................................

R. N. N. Volume: 10 MEB -EARGED (2003). Available online: http://pareonline. Ankara: Milli Eğitim Basım Evi. 7(25). (1991). Anı Yayıncılık.(2005). A.. İstanbul. Research & Evaluation. ve Ahioğlu. (2006). (1997). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Turgut. Morpa Kültür Yayınları Ltd.(3. Mertler. Ö. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. Ankara. Basım). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. F. Tekin. A.Şti." Practical Assessment. Kutlu. Sınıfiçi Performansın Değerlendirme Teknikleri. (OKS 2003) (OKS 2006) 243 . G. C. Basım). İstanbul. Practical Assessment.asp? Yıldırım. Berberoğlu. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. (2003). "Designing scoring rubrics for your classroom. H. Öğrenci Merkezli Eğitim Uygulama Modeli. Research & Evaluation. Peer and Self Assessmentin High Schools.net/getvn. Kan. Ankara: Seçkin Yayıncılık. (2001). ve Doğan. (2006).& Duncn. H (Editör).KAYNAKÇA Atılgan. (2005). Yargı Yayınları. Noonan B. H. A. ve Şimşek. Yükseköğretimde Ders Kazanımlarının Çoklu Değerlendirilmesi Örneği: Cinsel Sağlık Bilgileri Eğitimi Dersi. Ankara. Sabancı Üniversitesi. Ankara: Tıpkı Basım (10. Eğitimde İyi Örnekler Konferansı.

8. SINIFLAR) 244 . 7.DERS İŞLENİŞ ÖRNEĞİ (6.

müzik dinletebilir. Bu amaçla öğretmen. DİNLEME/İZLEME Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nda her tema kapsamında en az üç okuma metni ile bir dinleme/izleme materyaline yer verilmesi öngörülmüştür. dinlenmesi/izlenmesi”. hazırlayacağı metin işlenişlerinde farklı yöntem. yapılacak etkinlikler ve bir yıl boyunca işlenecek tema ve metinlerin sayısı dikkate alınarak belirlenmelidir. sağlayıcı nitelikte çalışmalara da yer verilmelidir. ilgi ve motivasyonu arttırıcı anekdot. konuyla ilgili birikimlerini harekete geçirmesi. DERS İŞLEME SÜRECİ 1. canlandırma etkinlikleri yaptırabilir veya benzeri etkinlikler düzenleyebilir. Kazanımların ilk ele alındığı yerde. okuma metinleriyle. metinden hareketle araştırma yapmasını vb. kısa filmler izletebilir. kısa hikâye vb. Okuma metinleri ile dinleme/izleme materyallerinin işlenişinde “metnin belli bir yöntem dâhilinde okunması. Temanın işleniş süresi. Etkinlikler belli bir yöntem dâhilinde yapılmalı. Bunların yanı sıra söz varlığını zenginleştirme ile alışkanlık kazanma boyutundaki kazanımların verilişinde. “kelime ve cümle çalışmaları” ile “metni anlama. Böylelikle konuya güdülenen öğrenci herhangi bir kopukluk yaşamadan sürecin diğer basamağına uyum sağlayabilecektir. kazanımın niteliğine göre öğrenciye gerekli açıklamalar yapılmalı veya bununla ilgili etkinlikler düzenlenmelidir. Bu çalışmalarda odak noktası. çözümleme ve yeniden yapılandırma çalışmaları”na yer verilir. öğrencinin metin aracılığıyla söz varlığını zenginleştirmesini. hazırlık aşamasının işleniş sürecinin diğer basamaklarına göre daha kısa sürede gerçekleştirilebilir biçimde planlanmasıdır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta. OKUMA. Verilen ders işlenişi bir örnektir. konunun anlaşılmasını kolaylaştırıcı bilgiler edinmesi. farklı bilgiler edinmesini. temayla ya da metinle ilgili görsel unsurların yorumlanmasını isteyebilir. Kazanımın 245 . okuma veya dinleme/izleme etkinliğine hazırlanması. metinlerin özelliği. konuyla ilgili beyin fırtınası yaptırarak çağrışımların ifade edilmesini sağlayabilir. teknik ve etkinlikler kullanabilir. fıkra. dikkatini metne yoğunlaştırması hedeflenmektedir. HAZIRLIK İşleniş sürecinin ilk basamağında. KONUŞMA Her okuma metni ya da dinleme/izleme materyalinin içeriğinin işlenişinden sonra metne ya da temaya bağlı bir konuşma etkinliği düzenlenir.den yararlanabilir. yıl boyunca mümkün olduğunca çeşitli yöntemin kullanılmasına özen gösterilmelidir. 3. dinleme/izleme materyalleriyle ya da temayla bağlantılı veya bağımsız okuma ve dinleme/izleme etkinlikleri düzenlenebilir.DERS İŞLENİŞİ İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR • • • Programdaki ders işleniş örneğinin başında yer alan kazanımlar sadece o işlenişe yönelik olarak belirlenmiştir. öğrencinin derse. okuma metni ya da dinleme/izleme materyali olmakla birlikte öğrencinin duygu ve düşünce dünyası bununla sınırlandırılmamalı. 2. Öğretmen.

DİL BİLGİSİ Dil bilgisi kazanımlarının verilişinde okuma metinlerinde hareket edilebileceği gibi bağımsız metinlerden ya da çalışma kâğıtlarından da yararlanılabilir. Çalışmalar sonrasında verilecek dönütlerle öğrencinin kendini geliştirmesine katkıda bulunulmalıdır. kazanımın niteliğine göre öğrenciye gerekli açıklamalar yapılmalı veya bununla ilgili etkinlikler düzenlenmelidir. Bir önceki yıl ele alınan dil bilgisi konularına yönelik hatırlatma niteliğinde etkinlikler düzenlenebilir.ele alındığı diğer etkinliklerde öğrenciye hatırlatmalarda bulunulmalıdır. Etkinlikler belli bir yöntem dâhilinde yapılmalı. diğer konuşma etkinliklerine de mümkün olduğunca çok öğrencinin katılması sağlanmalıdır. 246 . Çalışmalar sonrasında verilecek dönütlerle öğrencinin kendini geliştirmesine katkıda bulunulmalıdır. yıl boyunca mümkün olduğunca çeşitli yöntemin kullanılmasına özen gösterilmelidir. 5. 4. YAZMA Her okuma metni ya da dinleme/izleme materyalinin içeriğinin işlenişi ve konuşma etkinliğinden sonra metne ya da temaya bağlı bir yazma etkinliği düzenlenir. Kazanımların ilk ele alındığı yerde. Her öğrencinin yıl içinde en az bir kez hazırlıklı bir konuşma yapması. Dil bilgisi kazanımları Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nda verilen sıraya göre ele alınmalıdır. Kazanımın ele alındığı diğer etkinliklerde öğrenciye hatırlatmalarda bulunulmalıdır.

Sıfat tamlamalarının yazı”yla yazar. 3. Standart Türkçe ile konuşur.Duygu. alışkanlığı kazanma 1. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulama 2. düşünce. izlenim ve kelime ve kelime gruplarının anlamını çıkarır. 4. Kendini sözlü olarak ifade etme 3. 2. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini 7. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. Sorunlarına konuşarak çözüm arar.Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Konuşmasında nezaket kurallarına uyar. sayışmaca. 2. Tekrara düşmeden konuşur. dil ve anlatım yönünden 247 .Dinlerken/izlerken olay. şahıs. Söz varlığını zenginleştirme 3. yer. 6. düşünce ve hayalleri yorumlar. Kendini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. 7. okunaklı ve işlek “bitişik eğik 7. DİL BİLGİSİ 1. hayal. Konuşma kurallarını uygulama 4. zaman. Dinlediği/izlediği metne farklı başlıklar bulur. 8. Yazma kurallarını uygulama 1. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme 5. 4. 5. 11. Farklı türlerde metinler yazma 3. 5. 19. Olay yazıları yazar. 4. çekmeyeceği bir hızda ve akıcı biçimde konuşur. 14. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. bilmece yanıltmacaları ezberler/kullanır.1. kurar. Türkçenin kurallarına uygun cümleler 2. kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. deneyimlerini sözlü olarak ifade eder. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. Dinleme/izleme kurallarını uygulama KONUŞMA YAZMA 1. Kendi yazdıklarını değerlendirme ve 2.SINIF SÜRE :6 : 8 saat ORAN: %30 ORAN:%20 ORAN: %20 ORAN:%15 DİNLEME/İZLEME 1. Tekerleme. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder.Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle 1. Düzgün.Karşısındakinin algılamakta zorluk kullanır. 12. Yazdıklarını değerlendirir. duygu.Yazım ve noktalama kurallarına uyar.

Çoluk çocuk başıma toplandılar. Külü beyaz olsun. Karagöz. bana ne! Hacivat.Kimin umurunda. Güle güle yakınız.Aman birader. gidiyor.Canım Karagöz’üm. Malum ya önümüz kış.Güle güle yakınız. üstlerinde başlarında paralansın. Önümüz bayram. Karagöz. külü beyaz olsun. Üstümüzde başımızda yok dediler. Sen ise başladın abuk sabuk söylemeye.Bulsam kaparım. Malum ya önümüz mübarek bayram. Cenabı Hak cümlemizi elemsiz kedersiz nice senelere yetiştirsin. Üstlerinde başlarında paralansın.Ya ne derler? Hacivat.Güle güle giysinler derler! Karagöz.Öyle değil efendim. Hacivat. karşısında çoluk çocuk güle güle ısınınız.Neyi? Karagöz. Hacivat-Eksik olma Karagöz’üm. odun aldım.İyi ya işte. Karagöz.Dedim bu gece Karagöz’üme gideyim. şimdi latifeyi bırak da dinle. ben kömür. mübarek ramazan geldi.Ne! Ben Edip Bey’le haşlama yemedim. iki çeki de odun aldım. Karagöz. sarık.Karagöz’üm öyle mi derler! Karagöz. yani birtakım edepsiz sözlere başladın. Aman Karagöz’üm ne sevindiler! Karagöz. Karagöz. Hazır elimde beş on kuruş param var iken hemen çarşıya gittim. Hacivat. ne bulursam. şöyle bir tatlı tatlı konuşayım.Âmin! Hacivat. Hacivat.KARAGÖZ Hacivat. 500 okka kömür. Hepsinin ayaklarına birer pabuç. Hacivat. Eve getirdim. Karagöz. 248 . Hacivat.Peki öyle derim.Kavuk.Onu öyle demezler Karagöz’üm.Güle güle giysinler. Hazır param varken doğru odun iskelesine gittim. üstlerine birer entarilik basma aldım.Bak Karagöz’üm.

Karagöz. Yanlarına gittim: “Ayıptır. derler. Karagöz. Bir usta getirdim. Bir de güzel yağlı boya vurdurdum. Fırıncıya çıkışırlar. Karagöz. güle güle oturun. küreği çekince sapı gözüme değdi.Fırıncıyı tokatlıyorum. doğru hapishaneye attılar. onu öyle demezler.Derken efendim. Karagöz. Hacivat. onu öyle demezler. iftarlık öte beri alayım dedim.Esef etme Hacivat.Güle güle oturun.A birader. Kiremitleri aktardım. güle güle yansın. 249 .Karagöz’üm. benim gözüm çıktı. Görme. Karagöz.Esef etme Hacı Cavcav. sen ne söylüyorsun! Ben evimi tamir ettirdim. Hacivat. etmeyin!” dedimse de kim dinler! Öteden zaptiyeler geldiler. Geçen kış bizim evin damı akıyordu. Onlarla birlikte beni de kavga ediyor sanarak yakaladılar. Hacivat.) Hacivat. Karagöz’üm. terbiyesiz utanmazlar sizi.Güle güle oturun. Kör müsün? Görmüyor musun? Önünüze.İyi ya işte.Derken Karagöz’üm.Evet… sizi utanmazlar. Külü beyaz olsun. yepyeni bir ev oldu. Allah nazardan saklasın derler. arkanıza bakın. Karagöz.Eksik olma Karagöz’üm. Hayalî Küçük Ali’den kısaltarak alınmıştır. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır. Hacivat. Karagöz.Karagöz’üm.Güle güle yansın. Alevi gökyüzüne çıksın. İleride. benim suçlu olmadığım anlaşıldı. çoluğunuz çocuğunuzla oturun. Hacivat. Güle güle oturun. çoluğunuz çocuğunuzla oturun. Fırının önünde dururken pişirici. hapishaneden çıkardılar. Hacivat. Karagöz. Önüne ardına baksın. tam bizim evin köşesinde iki kişi kavga ediyorlar. arlanmazlar.A birader. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır diyerek beni teselli edecek yerde gönlümü kırıyorsun. (Hacivat’a bir tokat atar. Hacivat.Onu öyle demezler. gözümün biri çıktı.Esef etme Hacı Cavcav. şöyle bir sokağa çıkayım.Hacivat. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır. mübarek günde kavga olur mu? Yapmayın.Aman birader ne yapıyorsun? Karagöz. Karşısında çoluk çocuk güle güle ısınsın. Esef etme kardeşim. Bazı ufak tefek yerleri de tamir ettirdim. Eve giderken bizim pideci fırınına uğrayıp bir iki pide alayım dedim.

Tema : İletişim Sınıf : 6 Süre : 8 ders saati A. deriden ve mukavvadan biçilip boyanmış şekillerin. Öğrencilere Karagöz ve Hacivat ile ilgili neler bildikleri sorularak sınıf içi sohbet ortamı oluşturulur. “dinleme/izleme yöntemini” uygulayıp uygulamadıkları gözlemlenir. Karagöz ve Hacivat ile ilgili aşağıdaki bilgiler aktarılarak öğrenciler metnin dünyasına hazırlanır. METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME • Öğrencilerden verilen kelimeleri. Metin ikinci kez dinletilmeden önce öğrencilerden seçici dinleme/izleme yöntemine uygun olarak. Karagöz’ün anlayışsızlığı karşısında nasıl bir tepki gösterirdiniz? 5. Öğrencilere aşağıdaki sorular yöneltilir: 1. • Öğrencilerden. padişah yaptığı işin yanlışlığını anlamış. Anadolu’da ilk defa Bursa’da ortaya konmuştur. İşçilerin çok üzülüp işi bırakmaları üzerine. Ulu Cami yapılırken duvarcı olarak çalışan Hacı İvad Kalfa (Hacivat) ile demircilik yapan Karagöz karşılaştılar mı gevezeliğe. Hacivat’ın yerinde olsaydınız. metinde geçen ve günlük hayatta olumlu ve olumsuz durumlarda söylenen kalıplaşmış ifadelere dikkat ederek dinlemeleri istenir. belirtilen durumlarda söylenebilecek sözlere örnekler vermeleri istenir (Çalışma Kâğıdı 2). halkın kısaca “ Karagöz oyunu” dediği bu temsil. arkadan ışık verilip bir beyaz perde üzerine yansıtılarak oynatılan bir hayal oyunudur. Padişahın görevlendirdiği bir kişi tarafından Karagöz ve Hacivat bir perdeye yansıtılarak oynatılmaya başlanmış. Yazılı kaynaklarda çeşitli adlarla anılan. DİNLEME VE ANLAMA • Metin bir kez dinletilir. Karagöz ile Hacivat’ın etkili bir iletişim kuramamalarının nedeni nedir? 2. Sizce etkili bir iletişim kurabilmek için nelere dikkat etmeliyiz? 4. Karagöz. Öğrencilerden Karagöz ve Hacivat’ın kişilik özelliklerini karşılaştırmaları istenir (Çalışma Kâğıdı 3). uygun olan açıklamayla eşleştirmeleri istenir (Çalışma Kâğıdı 1). şakaya dalıp işi unuturlarmış. Siz olsaydınız metne nasıl bir başlık verirdiniz? 250 . Bu sırada öğrencilerin “başkalarını rahatsız etmeden” dinleyip dinlemedikleri. DİNLEYELİM ANLAYALIM HAZIRLIK • Ulaşılabilen Karagöz ve Hacivat resimleri sınıfın uygun yerlerine asılır. Bunların nükteli konuşmalarını duyan öbür işçiler de işi bırakır onları dinlermiş. Dinlediklerinize ilişkin nasıl bir sonuca varıyorsunuz? 6. İşin geciktiğine inandırılan devrin padişahı onları öldürtmüş. Günlük hayatta çeşitli durumlarda söylenen ifade kalıplarının çevremizdekilerle iletişim kurmamızdaki önemi nedir? 3.

satar. Bizim bacaya konmuş allı ballı kabaklı baykuş demiş ki: "Nasılsın allı ballı kabaklı bay kuş? " Şu köşe yaz köşesi. Pazara gidip. Bir iki üç Söylemesi güç Sana verdim bir elma Adını koydum Fatma Hop hop hop Bir büyük altın top Eveleme develeme Evvel altı elma yedi Seren sekiz serçe dokuz Tarmanın topu kara A devenin çatı kara Bir iki tombul tekir Camdan bakar Başına takar Hop hop. Çatalca'da topal çoban çatal yapar. badem benden bıktı. huppur yiyelim. bilmem parası yok mu da çatal sapan yapar. Sayışmacalar . tekerleme ve yanıltmacayı hatasız söyleyen arkadaşlarını belirlemeleri istenir. öteki dişi kürkü yırtık kel kör kirpi.Öğrencilerden aşağıdaki sayışmaca. Happur. ben bademden bıktım. satar. Ben bademe baktım. Sizin bacaya konmuş allı ballı kabaklı baykuşa kürkü yırtık kel kör kirpi. badem bana baktı. Ocak kıvılcımlandırıcılardan mısın. altın top Kuzu kuzu me Bin tepeme Haydi gidelim Ayşe teyzeme. Bir tavuk alıp ne yapalım? Gıt gıdak diyelim. Kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürkünü. kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürküne eklemişler. Paşa tası ile beş tas has kayısı hoşafı. mısın? Ne ocak Sizin damda var beş boz başlı beş boz ördek. Bir tavuk alalım. tekerleme ve yanıltmacaları ezberlemeleri ve kendi aralarında bir “Kelime Oyunu” düzenleyerek en çok sayışmaca. ortada su şişesi. kapı gıcırdatıcılardan kıvılcımlandırıcılardanım. kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürküne. 251 . Sizin damdaki beş boz başlı beş boz ördek bizim damdaki beş boz başlı beş boz ördeğe” Siz de bizcileyin beş boz başlı beş boz ördek misiniz?” demiş. Bilmem parası var mı da çatal sapan yapar. ne kapı gıcırdatıcılardanım. Happur huppur. Kırk küp. Bizim damda var beş boz başlı beş boz ördek. şu köşe kış köşesi. kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürkünü. çatal satar. kırkının da kulpu kırık küp.Tekerlemeler – Yanıltmacalar Pazara gidelim.

” Özel Eğitim ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. onunla aynı davranışta bulunmak gibi olumlu veya olumsuz bir tepkiyi o davranışın karşısına yazar. SÜREÇ Öğretmen. Öğrencilerden gelen. öğrencilere. 252 . bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması. öğretmene şikâyet etmek. öfkelendiren bazı tutum ve davranışlarla karşılaşabilir. yaratıcı düşünme ÖĞRENME ALANI : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not: “Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. Öğretmen. hangilerinin ise yeni sorunlara yol açabileceği sınıfça tartışılır. okulda. arkadaşını bu konuda sözlü olarak uyarmak. öfkelendiren davranışlar nelerdir?″ diyerek öğrencilere düşünme süresi verir. inciten. yolda. Bu tip tutum ve davranışlara herkesin gösterdiği tepki de birbirinden farklı olabilir. Evde.B. hazırladığı ödevin kardeşi tarafından yırtılması″ gibi davranış örneklerini tahtaya yazar. otobüste. Daha sonra. inciten. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz olumsuz tutum ve davranışlara karşı bizim doğru ve olumlu tepkiler vermeyi öğrenmemizin toplum içindeki diğer insanlarla daha iyi iletişim kurmamızı ve kendimizi mutlu ve başarılı hissetmemizi sağlayacağı vurgulanarak dersin işlenişi tamamlanır. Öğrencilerden gelen ″otobüse binerken sıraya riayet edilmemesi. Bu tepkilerin bazıları olumlu bazıları ise olumsuz olabilir. Bu amaçla metnin fotokopisi öğrencilere dağıtılarak ikişerli gruplar oluşturmaları istenir. Bu davranış şekillerinden hangilerinin çözüm olabileceği.Bu davranışlardan en uygun olan ″arkadaşının sözlü olarak uyarılması″ tepkisi ele alınarak bunun olumlu yanları ortaya konulur. birçoğu uygun olmayan bu tepkilerin her biri öğrencilere analiz ettirilerek sonuçları hakkında konuşulur. Öğrencilere hazırlanmaları için bir ders saati süre verilir. Şimdi biraz düşünelim. günlük hayatında çeşitli ortamlarda kendisini üzen. küsmek. Alternatif bir etkinlik olarak “Karagöz” metnini canlandırma etkinliği de yaptırılabilir. KONUŞALIM İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nun “Konuşma” becerisi “Konuşma kurallarını uygulama ve kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma” amaçlarına bağlı kazanım tablosunda belirtilen kazanımları gerçekleştirmek için verilen “Beni Affeder misin etkinliğini yaptırılır. Öğrencilere konuşmalarına başlamadan önce kazanım tablosunda verilen kurallar hatırlatılarak bunlara uymaları istenir.″ Herkes. Gönüllü öğrenciler metni canlandırırken diğer öğrencilerden arkadaşlarını “sesini ve beden dilini etkili kullanma” açısından değerlendirmeleri istenir. kavga etmek. ağlamak. bu davranış örneklerinden ″ bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması”na nasıl tepki göstereceklerini sorar. BENİ AFFEDER MİSİN? DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : 1 ders saati TEMEL BECERİLER : İletişim kurma. oyun oynarken bizi üzen. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır.

Yazma çalışmaları sırasında öğrencilere kâğıt ve sayfa düzenine dikkat etmeleri. Aşağıdaki resimlerden hareketle öğrencilerden sıfat tamlamaları oluşturmaları istenir.C. İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nun “yazma” becerisi “farklı türlerde metinler yazma” amacına bağlı “Olay yazıları yazar. çözüm bölümlerini belirlemeleri. olayların yerini. şahıs ve varlık kadrosunun özelliklerini. serim. Öğrencilerin. duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir. şahıs ve varlık kadrosunu belirleyerek bunlar arasında ilgi kurmaları. Türkçenin dil bilgisi kurallarına uygun cümleler kurmaları. zamanını. öğrencilerden yazdıklarını dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir. düğüm. Öğrencilere metnin karşılıklı konuşmalardan oluştuğunu belirtilerek hangi konuşmayı kimin yaptığının nasıl anlaşıldığı sorulur. metnin aynı bölümü konuşma çizgisiyle verilir. Öğrencilerin yazdıkları. Öğrencilere aşağıdaki durumlar örnek olarak verilebilir: Alışverişe giden bir öğrencinin satıcılarla yaptığı konuşmalar Aile bireyleri arasında geçen konuşmalar Arkadaşlarla gidilen bir gezi sırasında yapılan konuşmalar Biriyle tanışma sırasında yapılan konuşmalar Öğrencilerden kahraman sayısına göre gruplar oluşturmaları istenir. “Yazılı Anlatım Dereceli Puanlama Anahtarı" kullanılarak değerlendirilir. DİL BİLGİSİ Öğrencilere sıfatlar hatırlatılır (Çalışma Kâğıdı 4). Öğrencilere “Sizce bu işaretin işlevi nedir?” sorusu yöneltilerek konuşma çizgisiyle ilgili önceki bilgiler hatırlatılır. YAZALIM “ Karagöz” adlı metinden bir bölüm seçilerek tahtaya yazılır. kendilerine bir sembol veya işaret belirleyerek konuşmaları belirtmede isim yerine bu sembol veya işareti kullanmaları söylenir. Belirlenen öğrencilere yazdıkları metin okutularak en güzel metni yazan grup ödüllendirilir. Sıfat tamlamalarını kavratmak amacıyla çalışmalar yaptırılır (Çalışma Kâğıdı 5). 253 . Ç. karakterlerin isimlerinin verildiğini belirtmelerinden sonra. yazma ve noktalama kurallarına uymaları. Öğrencilere.” kazanımını gerçekleştirmek üzere öğrencilerden farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan birini seçerek yazıya geçirmeleri istenir. Bunun için öğrencilerden “yaşanmış veya yaşanması muhtemel bir olayı anlatmaları.

Bu kelimeleri uygun olan açıklamayla eşleştiriniz. Şaka. Ağırlık ölçüsü. ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Aşağıdaki durumlarda söylenen kalıplaşmış ifadelere örnekler veriniz.. Hasta olan bir kişiye…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. latife b. Çocuğunu uzak bir yere gönderen anne babaya………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. 254 . zaptiye d. Osmanlı İmparatorluğu’nda toplum güvenliğini sağlamakla görevli askeri polis kuruluşu ve bu kuruluştan olan er.. basma Türlü. Yeni evlenen bir çifte…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. önemsiz. Zor bir işi yapmak zorunda olan kişiye………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. a.. İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü. entari ç. öteberi e. çeki c. Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş. ufak tefek şeyler.. okka f. Genellikle tek parçadan oluşan kadın giysisi.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Aşağıda dinlediğiniz metinde geçen bazı kelimeler verilmiştir.

Hacivat Karagöz 255 .ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 Aşağıdaki kutucuklara Karagöz ve Hacivat’ın kişilik özelliklerini yazınız.

Ardında on dokuz cins at bıraktı. …………………. Ağaçlar çiçek açtı bile! d. Birlikte köye gittiler. Sonunda. Çocuklar parkta oyun oynuyor. Beşte bir olan dört atı da uşağa verdi. geriye kalan atı ikiye bölemeyeceklerine göre. c. atlarının yarısının oğluna. …………………. …………………. 19 atın yarısını adamın oğluna nasıl vereceklerdi? Oğlana 9 at verseler. …………………. …………………. dörtte biri olan beş atı sadaka olarak fakirlere vermek üzere kenara ayırdı. Bilge. atının üzerinde gezintideydi. bu bölüştürme işlemini köyün yaşlılarının gıpta ve hayranlık dolu bakışlarının altında yaptıktan sonra oradan uzaklaştı. ama bunu başaramamışlardı. Bilge problemi hemen çözeceğini söyledi. …………………. Küçük adam nasıl bakalım. Yaşlı insanlara yer veriniz. f. Böylece vasiyet gereği dağıtılması gereken atların sayısı 19’u buluyordu. Şimdi atların sayısı 20 olmuştu. beşte birini de uşağa vermeleri gerekiyordu. beşte birinin de uşağına verilmesini istiyordu. SIFAT …………………. dörtte birinin sadaka olarak fakirlere. atları çok seven ve aynı zamanda akıllı bir adam vardı. atların yarısı olan 10 atı adamın oğluna verdi. Bu tamlamaları tamlayan ve tamlanan açısından karşılaştırarak gruplar arasında ne gibi bir farklılık olduğunu tespit ediniz. Köyün yaşlıları işin içinden çıkamadılar. b. …………………. Kaçıncı sınıfa gidiyorsun? ç. …………………. Sonra en başa kendi atını getirip sıraya dahil etti. ama çıkar bir yol bulamadılar. Bilge. …………………. Adam vasiyetinde. Geriye kalan yirminci at da zaten kendi atıydı. bu vasiyeti nasıl yerine getireceklerdi? İki haftadan fazla bir zaman bu işin üzerinde düşündüler. Onlara nasıl yardım edebileceğini sordu. AD a. komşu köyde yaşayan bilgenin yanına gidip ondan yardım istemeye karar verdiler. 1. Bu adam günün birinde öldü. …………………. dörtte birini fakirlere. Her sabah güneş mutlaka doğacaktır. …………………. Bilge 19 atı yan yana dizdirdi. VASİYET Eski zamanlarda.ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerin sıfat mı yoksa ad mı olduğunu karşılarına (x) işareti koyarak belirtiniz.Tembel çocuk ödevini yapmamış.Grup İki grup arasındaki tamlama farklılığı ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 256 . adamlar geldiğinde. e.Grup 2. Onlarda ölen adamın vasiyetini anlattılar: 19 atın yarısını oğluna. Metinde eğik yazılan tamlamaları gruplandırınız. …………………. Daha sonra. ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Aşağıdaki metni okuyunuz. ………………….

Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. zaman. Standart Türkçeyle yazar. Hazırlıklı konuşmalar yapma 3. 8. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. bunlarla ilgili unsurları belirler. atasözü ve deyimleri kullanır. Farklı türlerde metinler okur. 12. 2. 257 . 1. ORAN: %20 YAZMA 1. 10. Konuşma kurallarını uygulama 4. Yazım ve noktalama kurallarına uyar. yer. şahıs. Konunun özelliğine uygun düşünceyi 7. Okuma alışkanlığı kazanma 2. 5. 5. 7. Olay. 11. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 4. 5. 5.SINIF SÜRE :6 : 6 ders saati ORAN:%20 KONUŞMA 1. okunaklı ve işlek bitişik eğik yazıyla yazar. Konuşmasında sebep-sonuç ilişkileri kurar. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Düzgün. 8. kelime gruplarının anlamlarını çıkarır.Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. Konuşmasında amaç-sonuç ilişkileri kurar. ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 2. Tekrara düşmeden konuşur. 4. Farklı türlerde metinler yazma 1. Yeni öğrendiği kelime. 11. Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma 2. 14.Yazma kurallarını uygulama 1.Okuma kurallarını uygulama 3. Ana fikri yardımcı fikirlerle destekler. Söz varlığını zenginleştirme 1. Standart Türkçe ile konuşur. 2. İyelik eklerinin işlevlerini kavrar. 4. ORAN: %30 OKUMA 1. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. 5. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 3. varlık kadrosu ve geliştirme yollarını kullanır. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. kavram. Olay yazıları yazar. Metnin bağlamından hareketle kelime ve 4. Yazdıklarını başkalarıyla paylaşır ve onların değerlendirmelerini dikkate alır. Metne ilişkin sorulara cevap verir.

Her sabah yanardağının lavlarını süpürüyor. Başöğretmen. Cüceler ne yapmış? Devler nasıl yaratıklarmış? Kırmızı Balon’a ne dersiniz? Umarım. Kuşlar Pekiyi 258 . Aritmetik İyi. Ha. Kürklü. Küçük Paskal’ın ve balonunun serüveni anlatılıyor. Daha sonra bir sürü balon geliyor. kırmızı giysili bir kral. hani Harikalar Ülkesi’ne gitmişti. Bu arada Küçük Prens’in yolu Dünya’ya düşmez mi? Alis’i tanıyor musunuz? Alis. Ama nasıl küçük! El kadar bir yer. Şeyi de okuyun. Kimseye acımıyor. sürekli olarak sayılarla uğraşan. Ayrı ayrı gezegenlerde bir sürü adama rastlıyor. Kimler yok ki kitapta! Aynı zamanda mert bir balon Paskal’ın balonu. Sokak çocukları Paskal’ı döverlerken onu yalnız bırakmıyor.ALTI KİTAP Ne kitaplar var! Küçük Prens’i okudunuz mu? Küçük bir gezegeni vardır Küçük Prens’in.. Define Adası’nda bir adam var. Nedenini sorarsanız. Sonra bir gün. bana mektup yazın. bir de çiçeği. Eli kesik. Ama o çocuklardan birinin attığı serseri bir taşla patlayıveriyor. oturun. Ya bir şey geçmezse. Korkunç bir adam.. bir koyunu var.. Altın saçlı bir çocuk. uzayda bir gezegen.. sizin adınıza ben bir kez daha okurum o kitabı. Yani ölüyor. Bir yanardağı. bilmiyorum. Küçük Prens de küçük elbet. Bunları söylüyorum ya. Bindiği gemi batınca ıssız bir adaya düşüyor. kendini beğenmiş bir adam. demeyin. okumuşsunuzdur o kitabı. para hesapları yapan bir işadamı. O zaman da. sahibi nereye giderse. aklına esiyor. O da çengel gibi demirden bir şey takmış koluna. Tarla faresi neler anlatmıştı ona? Kupa Kraliçesi ne biçim kraliçeydi? Yoksa bozuşuruz. Ben o keçiyi çok sevdim. o da oraya gidiyor. canım. İyi bir balon kırmızı balon. uzayda yolculuğa çıkıyor. aslında elinize ne geçerse onu okuyun. bir sokak feneri bekçisi. otobüs biletçisi. Güliver’in Yolculuklarını. koyununa ot veriyor. ha! Bozuşuruz da ne olur. bir de Robinson var. İşte. çiçeğini suluyor. sokak çocukları. Cemal Süreya. Nasıl bir ada burası? Bir de keçi var...

Öğretmen metni bir kez sesli okur.. • Metni anlama. öğrencilerin kelimeleri doğru telaffuz etme becerilerini geliştirmek amacıyla yardımcı bir materyal kullanılarak dinletilir. Metnin tamamı ya da bir bölümü. Kelime ve cümlelerin anlamlarına yönelik çalışmalar yapılır (Çalışma Kâğıdı 2 ve 3). b. Öğrencilerden tuttukları notlardan hareketle metinden anladıklarını belirlenen yerlere yazmaları istenir (Çalışma Kâğıdı 1). Küçük Prens’in günlük yaşantısı nasıl geçmektedir? b. Seçilen kitabın adından ve kapağındaki resimlerden hareketle içeriği tahmin ettirilir. Öğretmen. ç. Seçilen kitapların okunarak sınıfla paylaşılması sağlanır. (bk. ( ) Yazara göre bu altı kitabı okumamız yeterlidir. • b.Tema : Kitaplar Benim Dünyam Sınıf : 6 Süre : 10 ders saati A. 259 . ( ) Kitap okuduğumuzda kahramanları daha iyi tanırız. Kılavuz) Öğrencileri kitap okumaya yönlendirmek amacıyla aşağıdaki kitaplar önerilir. Yazar..OKUYALIM ANLAYALIM • a.” dediği hâlde kitapları neden yeniden okumak istiyor? ç. Keloğlan Masalları 3. yanlış olanlarının başına (Y) yazınız. Öğretmen. Metne yönelik farklı tür ve tiplerde hazırlanmış sorular cevaplanır. ( ) Yazar artık büyüdüğü için bu kitapları okumuyor. çocukların zamanlarını nasıl değerlendirmelerini istiyor? Aşağıdaki cümlelerin metne göre doğru olanlarının başına (D). Öğretmen. ( ) Yazar zamanımızı okuyarak ve yazarak değerlendirmemizi istiyor. a. öğrencilerden metnin adına ve metinle ilgili resimlere bakarak metinde neler anlatıldığını tahmin etmelerini ister. Dede Korkut Hikâyeleri 2. Çalıkuşu . Öğrencilerin hayal güçlerini geliştirmek amacıyla “Benim Kahramanım” etkinliği uygulanır. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik aşağıdaki çalışmalar yapılır. Mevlana’dan Hikâyeler 5. Pascal ile Kırmızı Balon arasındaki dostluk için neler söyleyebilirsiniz? c. Aşık Veysel’den Şiirler 6. • Metnin okunması a. “Altı Kitap başlığı niçin seçilmiş olabilir? Aşağıdaki resimler hangi kitapların kapakları olabilir?” gibi sorularla öğrencileri metne yönlendirir. Nasrettin Hoca Fıkraları 4. c. öğrencilerin kütüphaneye veya kitap evlerine giderek ilgilerini çeken kitapların adlarını yazmalarını ve içlerinden birini seçmelerini ister. Yazar “Bozuşuruz. Öğretmen metni yer yer kesintiye uğratarak okur ve öğrencilerden not almalarını ister. Öğretmen not alma tekniği ile ilgili olarak öğrencilere rehberlik eder. 1.

Münazara etkinliği uygulanır (bk. Ç. tekrara düşmemeleri istenir. arabam. Buradan hareketle iyelik eklerini kavratınız (Çalışma Kâğıdı 5). arabaları gibi) yaptırınız. İsmin hangi şahsa ait olduğunu belirten eklere iyelik eki adı verildiğini belirttikten sonra seçeceğiniz isimlerle iyelik çekimi (evim. araban. evi. karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanarak ana fikri desteklemeleri belirtilir. KONUŞALIM “Çok okuyan mı çok gezen mi bilir?” konusunda tartışma yapılır. arabamız. Düşünceyi geliştirme yolları ile ilgili olarak örneklerden hareket edilerek öğrencilerin ele alınan düşünceyi destekleyen unsurları öncelikle kendilerinin sezmesi sağlanır. İyi bir konuşmanın her şeyden önce dilin etkili kullanımına bağlı olduğunu belirtilerek öğrencilerden konuşmaları sırasında. arabası. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurmaları. sebep-sonuç ve amaç-sonuç ilişkileri kurmaları. Küçük Prens’in Dünya’ya geldiğini ve kendileriyle karşılaştığını hayal etmeleri istenir. Öğrenciler birbirlerinin yazılarını değerlendirme ölçütlerini kullanarak okuyup değerlendirir (Çalışma Kâğıdı 4). Standart Türkçe ile konuşmaları. YAZALIM Öğrencilerden. evimiz. evi. tanık gösterme. evleri. D. Öncelikle savunacakları fikri yardımcı fikirlerle geliştirmeleri ve örnekleme. DİL BİLGİSİ Öğrencilerinizden “Perili El” adlı masaldaki altı çizili kelimeleri uygun eklerle tamamlamalarını isteyiniz. İyelik ekinin şahıslara göre nasıl değiştiğini ve bu değişimin nedenlerini sorarak kalınlık-incelik uyumu ve yardımcı ünsüzlerle ilgili bilgileri hatırlatınız. Etkinliğin uygulanmasından birkaç gün önce öğrenciler tartışma konusunda bilgilendirilerek aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri istenir. bir metinden hareketle yeni bir metin oluşturma yöntemini kullanarak Küçük Prens’le aralarında geçen konuşmayı yazarlar. 260 . arabanız. Şahıs zamirlerinin tamlayan eki almış biçimlerini tahtaya yazarak öğrencilerinizden uygun eklerle tamamlanan isimlerin bu şahıslardan hangilerine ait olduğunu belirlemelerini isteyiniz. Öğrenciler. eviniz. Kılavuz).C.

............ sarışın 3............................... 261 . 1.. Küçük Prens ………………… ………………… ………………… Kırmızı Balon ………………… ………………… ………………… Alis Harikalar Ülkesinde ………………… ………………… Define Adası ………………… ………………… …………………..............ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Tuttuğunuz notlardan hareketle metinden anladıklarınızı yazınız....... yolu düşmek d... çok 4.. 3...................................... 2.................. bir sürü Metinden yararlanarak aşağıdaki cümlelerle aynı anlama gelen cümleler kurunuz............................ küçük 2.. Sizin adınıza ben bir kez daha okurum o kitabı..................... el kadar c.. Bu arada Küçük Prens’in yolu Dünya’ya düşmez mi?.. Ne kitaplar var!... uğramak a.................. KELİMELER TAHMİN SÖZLÜK gezegen lav fener serüven mert bozuşmak çengel ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 Aşağıdaki kelimeleri aynı anlama gelen ifadelerle eşleştiriniz........ altın saçlı b............. 1........... Güliver’in Yolculukları ………………… ………………… Robinson ………………… ………………… ………………… ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Aşağıda verilen kelimelerin anlamını tahmin ediniz ve sözlük anlamını da bularak yazınız........

ama işe güce yaramıyor. Kocası evin dirliğ… bozulmasın diye hiç ağzını açmaz.” diye söylenirken evin içinde nur yüzlü bir kadın görünmüş. Ev. on parmağ… var. önüne iş verip parmaklar…ı işletseydi ellerin her işe yarardı şimdi. Gül Kız el üstünde büyütüldüğü için ne eller… işe yarıyormuş. ne parmakları… dikişe. elini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış. Onların hayrına on peri getirdim sana. iki elim.ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Arkadaşlarınızın değerlendiriniz. anası ile babası ölmüş. ama elden ne gelir? Allah sabır versin. Allah’a yalvarırmış: “Hey Allah’ım. bu duruma katlanırmış. kavram. baba… gözlerini gözlerinden ayırmaz. Gel gelelim. bir yokmuş. Perili El Bir varmış. Talihinden koca… da iyi bir adammış. kız gelin olmuş. ama demir bile paslanır işlemeye işlemeye. okunaklı ve işlek bitişik eğik yazıyla yazmış mı? Standart Türkçeyle yazmış mı? Yeni öğrendiği kelime. cinler cirit oynarken eski hamam iç…nde. işin farkında olduğu için üzülür. ne diye gözlerini sele veriyorsun? Yaratan. yoksul görse giydirirdi. fakat Gül Kız. 262 . Hayırlı bir kısmet çıkmış. yazdıklarını aşağıdaki değerlendirme ölçütlerini kullanarak DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat etmiş mi? Düzgün. Ana…. atasözü ve deyimleri kullanmış mı? Yazım ve noktalama kurallarına uymuş mu? Evet Kısmen Hayır ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Aşağıdaki metinde verilen noktalı bölümleri uygun eklerle tamamlayınız. “A Gül Kız’ım. kalbur saman içinde. kir toz içinde kalmış. dil ile tarif edilmez ki edeyim. Kız üzülmüş. Allah’ın kul… çokmuş. Gün gelmiş. Zaman zaman içinde. Ana… rahmetli. Bereket versin ki sağlığında yetim görse yedirir. varlıklı bir ailenin güzel bir kızı… varmış. Bu gidişle ev… baş…a yıkılacak. yaratırken senin de parmağ…a bir hüner vererek yaratmış.

Standart Türkçe ile konuşur. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. Şiir defteri tutar. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. Sesini ve beden dilini etkili 2. Akıcı biçimde okur. 2. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Metne ilişkin sorulara cevap verir. gruplarının anlamlarını çıkarır. 8. 3. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 5. 26. 4. 3. Konuşma kurallarını uygulama 4. yazma bilgi ve kuralları 5. Kendini yazılı olarak ifade 1. Söz varlığını zenginleştirme 1. kullanım özelliklerini 12. 4. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını çıkarmaktan kaçınır. 263 . İşitilebilir bir sesle konuşur. uygulama 4.SINIF SÜRE : 7 : 7 saat ORAN: %30 OKUMA ORAN:%20 KONUŞMA ORAN: %20 YAZMA ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 1. Farklı türlerde metinler 1. Şiir yazar. fark eder. Konuşurken gereksiz sesler 14. kavrar. Türkçenin kurallarına uygun 3. 19. 4. Bildirme kiplerinin cümleler kurar. Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime kullanma etme alışkanlığı kazanma 2. 4. 27. Kelime türleriyle ilgili 1. Tekrara düşmeden konuşur. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. Okuma kurallarını uygulama 2.

mor şimdi. sessiz duran yuvalar. Aşıklar diyarı Elbistan ili. Eğri yollar yaylaların kuşağı Çayır. Her çeşmenin üç-beş tane güzeli. Silifke'de çiçek açtı nar şimdi. Abdurrahim KARAKOÇ 264 . Dadaşların oynadığı bar şimdi. yorulma boşuna. Her tarafı yeşillendi Bolu'nun. Bölük bölük sarı. çimen sevgililer döşeği. Kelebekler birbirini kovalar. yeşil. Boz martılar düğün yapar Mersin'de. Karakoç'um. Çıkıp baksan Çamlıca'nın başına. Sultandağı benek benek kar şimdi. Isparta'nın renk renk gül bahçesinde Bülbüllerin neşesini gör şimdi. Palmiyeler zümrüt tacı Hatay'ın Çukurova cennetidir bu ayın Aydın ili efelere dar şimdi. Olur bu mevsimin bağ-ı İrem'i. İstanbul'u tarif etmek zor şimdi. gel. Hora teper Sürmene'nin uşağı.ANADOLU’DA BAHAR İlkbaharı geldi Anadolu'nun. Halı gibi nakışlandı ovalar. Cıvıl cıvıl. Durgun çayı köpüklendi Daday'ın. İki kıt'a bir boğazda aşina. Her çiçeğin bir arısı var şimdi. Gönül dile gelir kaval sesinde.

265 . Metni anlamaya yönelik aşağıdaki sorular cevaplanır. Öğrencilerin okumaları akıcılık ve sözün ezgisine uygunluk yönünden sınıfça değerlendirilir. Şaire göre İstanbul’u tarif etmek neden zordur? Öğrencilerden şiirin kendilerinde uyandırdığı duyguları sözlü olarak ifade etmeleri istenir. Metindeki yer adları haritada bulunarak bu yerler üzerine konuşulur. Örnek sorular: 1. Bülbüller neden neşelidir? 7. şiirde Anadolu ile ilgili hangi duygularını dile getirmiştir? 2. Şiirde baharın en geç geldiği yer neresidir? 4. Şiirde Anadolu’nun hangi özellikleri üzerinde durulmaktadır? 3. • Öğrencilerden metnin görsellerini yorumlamaları istenir. Metnin okunması Şiir öğretmen tarafından örnek olarak okunur. Hataların neden kaynaklandığı tartışılarak şiir okumada noktalama işaretleri ile vurgu ve tonlamaya uymanın önemi vurgulanır. Aydın ili niçin efelere dar gelmektedir? 6. Şiirde hangi yörelerin halk oyunlarından söz edilmektedir? 5. • Metni anlama. “Boz martılar düğün yapar Mersin’de” dizesinden hareketle aynı anlamı veren farklı cümleler yazılır.Tema : “Yurdumu Seviyorum” Sınıf : 7 Süre : 10 ders saati A. OKUYALIM ANLAYALIM • Öğrencilere çeşitli yörelerden türküler dinletilir. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik olarak aşağıdaki çalışmalar yapılır. Kelimelerin zıt ve yakın anlamlıları bulunur. Metinde geçen bazı kelimelerin anlamları verilerek eşleştirme çalışması yapılır (Çalışma Kâğıdı 2). Sınıfa bir haritayla girilir. Metinden seçilen kelimelerle şiirdeki ana duyguya uygun cümleler yazılır (Çalışma Kâğıdı 3). Belirlenen öğrencilere sesli okuma yöntemiyle şiir okutulur. Metinde yer alan benzetmeler çözümlenir (Çalışma Kâğıdı 4). Şair. Bilinmeyen kelimelerin anlamları metnin bağlamından hareketle tahmin ettirilir (Çalışma Kâğıdı 1).

Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurma. kelimeleri doğru telaffuz etme. konuşurken gereksiz sesler çıkarmaktan kaçınma yönünden değerlendirilir. Öğrenciler konuşmaları sırasında gözlemlenerek Standart Türkçeyle konuşma. şiir defterine yazar. şimdi. -r “ eklerinin fiillerin zamanına yaptığı etkiyi ve cümleye eylemin geçmişte. -miş. (Çalışma Kâğıdı 5) Ç. Alternatif bir etkinlik olarak çevredeki doğal ve tarihî güzelliklerin olduğu bir mekâna gezi düzenlenerek öğrencilerin gezi sonrasındaki duygu. -ecek. işitilebilir bir sesle konuşma. YAZALIM Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemiyle verilen kelimelerden hareketle şiir yazılır. gelecekte ve her zaman yapıldığı anlamını kattığını vurgulayınız. C. DİL BİLGİSİ 6 ve 7. Öğrenci beğendiği şiiri/şiirleri. “Gezip Gördüklerim” etkinliği uygulanır (bk. Öğrencilerinizden metindeki fiilleri ve bu fiillerin hangi zaman ekiyle çekimlenmiş olduğunu belirlemelerini isteyiniz. Tema ile ilgili şiirler araştırılır. -yor. Öğrenciler bu kazanımlara yönelik düzenlenecek bir formla değerlendirilebilir. Öğrencilerinizden belirlediğiniz fiil köklerini haber kiplerinde şahıslara göre çekimlemelerini isteyiniz. KONUŞALIM Öğrenciler tarafından sınıfa getirilen.B. Anadolu’nun güzelliklerini yansıtan fotoğraflar sınıf panosuna asılır. Yazılan şiirler müzik eşliğinde sınıfta okunur. Kılavuz). 266 . düşünce ve izlenimlerini sınıfla paylaşması sağlanır. düşünce ve hayalleri ifade eder. Çeşitli fiil kökleri belirleyiniz. Yaratıcı konuşma yöntemi ile her öğrenci bir önceki arkadaşının konuşmasından hareketle bir fotoğrafın kendinde uyandırdığı duygu. çalışma kâğıdında öğrencilerin dikkatini bildirme kiplerine çekerek fiil köklerine gelen “-di.

tanıdık.. Yeni kelimeler ekleyerek aşağıdaki kelimeleri de kapsayan cümleler yazınız.. bahar/ yeşil/ bahçe/ kelebek/ çeşme b.... Benzeyen Çukurova halı bağ-ı irem palmiye Kendisine benzetilen kuşak Benzetilme nedeni Tahmin Sözlükteki anlamı 267 . “Durgun çayı köpüklendi. 2...... Bildik... Ülke.. Ülke. ... Bele sarılan uzun ve enli kumaş. kuşak... ..........” cümlesinde durgun kelimesinin yerine zıt anlamlısını bulunuz... ......... aşina” kelimelerini aşağıdaki uygun yerlere yazınız....... efe..... Kelimeler bar dadaş uşak âşık döşek ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 “İl.. “Âşıklar diyarı Elbistan ili....... hora.. 3............ ...ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını sözlükten bularak karşılarına yazınız... ..” cümlesinde il kelimesi yerine kullanılabilecek kelimeyi yazınız. Yiğit... ... diyar.. yurt... neşe/ arı/ mevsim/ mor/ çimen/ cennet ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Şiirde yer alan benzetmeleri bularak benzetilme nedenlerini açıklayınız.... el.. özellikle Batı Anadolu’da köy yiğidi........ memleket... Karadeniz bölgesinde birçok kişi tarafından el ele tutuşarak oyun müziği eşliğinde oynanan bir halk oyunu...... a.. ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 1...

.................. ...... ....................................................................... gece gündüz........................................................................................... .................. türkü kelimelerinin geçtiği bir şiir yazınız............................ yemyeşil......................................................................... ....................................... ............................................................................... sarı.............................................................................................................................. 268 .................................... dağ................................................................. halay.................................................. .......... ......................................................................................................... .............................................. ................................. ........................................... serin.................................. ...................................................................................................................................................... ........................ deli divane...........ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Işıl ışıl.................. ......................................................................................... .............................. ... ........................................................................ ............... ............................ ....................................... ................................................................................................................................. ...................................................... ........................................................................................................................... ...................................................................... deniz..

.... ALİ’NİN YAPTIĞI İŞLER Okul gezisi Evde dinlenmesi Okula gitmesi ALİ’NİN YAPTIĞI İŞLERİN ZAMANI Aşağıdaki soruları okulda yaptığınız eylemlerden hareketle cevaplayınız....... ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Şu anda neler yapıyorsunuz?…………………………………………………………………………………………………………............. Okuldan dönerken size uğrarım..... bugün evde dinleniyorum......... ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...... “ Aşağıdaki tabloda boş bırakılan satırlara Ali’nin yaptığı işlerin zamanını yazınız..................... Ormanda yürüyüş yaptık.. Dün yaptığınız sınıf gezisi çok güzel geçti.. Dersten sonra neler yapacaksınız?………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Okulda her gün neler yapıyorsunuz?...... Yarın okula tekrar gideceğim............. çeşitli oyunlar oynadık ve çok eğlendik........ÇALIŞMA KÂĞIDI 6 Ali telefonda amcasına şöyle diyordu: “Amcacığım aradığınız için çok teşekkür ederim..... Dersten önce neler yaptınız?………………………………………………………………………………………………………….... Çok terlediğim için biraz üşümüştüm.. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 269 .... Bu nedenle...

Yarın hava soğuk ol…………… 6... Tatilde Antalya’ya git…………. Polis hırsızı yakala…………… 9. Para biriktiren sonunda rahat ed………… 8.. 270 .. Mustafa Kemal küçük yaşta öksüz kal………. 3. Arkadaşım şu an kitap oku………. 7. Çalışmış.. Kar yağarsa kayakçılar sev……………… 10. Can rüyasında denizde yüz…………. 1. 5. sonunda kazan…………… 4. 2. Ayşe ile yarın sinemaya git…………….ÇALIŞMA KÂĞIDI 7 Aşağıdaki cümlelerin yüklemlerini uygun zaman ve kişi ekleriyle tamamlayınız.

Standart Türkçe ile yazar. 2. 8. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 1. ORAN: %30 OKUMA 1. 11. Düşünce yazıları yazar. Kelimeleri doğru telaffuz eder.SINIF SÜRE : 8 : 10 saat ORAN:%20 KONUŞMA 2. 19.Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 2. İşitilebilir bir sesle konuşur. 27. 3. Konuşurken gereksiz sesler çıkarmaktan kaçınır. 8. tonlama ve duraklama yapar. Yazma kurallarını uygulama 1. 7. 3. Sesini ve beden dilini etkili kullanma 1. ORAN: %20 YAZMA 1.Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. yönünden 6. Canlandırmalarda. düşünce ve hayalleri yorumlar. 5. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. Farklı türlerde metinler yazma 2. ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 1. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. 24. 3.Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. duygu. Fiilimsilerin işlevlerini ve kullanım özelliklerini kavrar. Uygun yerlerde vurgu. 4. sesini varlık ve kahramanları çağrıştıracak şekilde kullanır. 21. Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 2. Okuma kurallarını uygulama 5. Okuduğu metni değerlendirme 1.Yazım ve noktalama kurallarına uyar. Metni dil ve anlatım değerlendirir. Sözleriyle jest ve mimiklerinin uyumuna dikkat eder. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını fark eder. 5. Metnin öncesi ve/veya sonrasına ait kurgular yapar. 271 . 2. 4. Konuşurken nefesini ayarlar.

272 .

273 .

274 .

275 .

276 .

277 .

İstanbul 2003. editör:Ayfer Tunç. Resimleyen: Levent GÖNENÇ 278 .Kaynak: Belki Varmış Belki Yokmuş. YKY.

Metni anlama. Öğrencilerden metni dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir. Metnin okuma süreci yer yer kesintiye uğratılarak okunan bölüm ile ilgili olarak tartışılır. Öğretmen tarafından okuma süresince sözsüz müzik dinletilir. Akçaağaçlar ile meşelerin “kör bir balta”ya yenik düşme nedeni nedir? Öğrencilere. B. Resim ve başlıktan hareketle metnin içeriğiyle ilgili tahminde bulunulur. Kelime ve cümle çalışmaları yapılır (Çalışma Kâğıdı 1. Akçaağaçlar meşe ile konuşmaya gittiği hâlde savaşın çıkma nedeni nedir? 3. Öğrencilerin bir kısmı metni diyaloğa dönüştürürken diğer öğrenciler canlandırmada görev alırlar. Meşeler ile akçaağaçlar arazındaki sorun nedir? 2. • 279 .Tema : Toplum Hayatı Sınıf : 8 Süre : 10 ders saati A. KONUŞALIM Metin diyaloğa dönüştürülerek “Canlandırma” etkinliği yapılır. Bunlarla ilgili kısa bir yazı yazılarak sınıf/okul panosuna asılır. Siz. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik olarak aşağıdaki çalışmalar yapılır. akçaağaçların önerilerini kabul etselerdi ormandaki yaşam nasıl olurdu? Sorunun kaynağı akçaağaçlar olsaydı. İlk resimle son resim karşılaştırılır. Metnin okunması • Tartışarak okuma yöntemiyle metin okutulur. akçaağaçların yerinde olsaydınız nasıl bir çözüm bulurdunuz? Meşeler. Metni anlamaya yönelik farklı tür ve tiplerdeki sorular cevaplanır.OKUYALIM ANLAYALIM • Gazetelerden dayanışmayla ilgili haberler bulunur. olaylar nasıl gelişirdi? gibi sorular sorularak öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri geliştirilir. Meşeler “gün ışığını” neden kendi hakları olarak görmektedir? 4. Tartışma sonunda varılan ortak yargılar not edilir. Tartışma sınıfça veya küçük gruplar hâlinde yapılabilir. Örnek sorular: 1. Bütün öğrencilerin tartışmaya katılması ve birbirlerinin düşüncelerine saygı duyması sağlanır.2). Öğrenciler canlandırma etkinliği yaparken diğer öğrencilere “Kazanım Tablosu”nda verilen kazanımlar fotokopi hâlinde dağıtılarak arkadaşlarını “sesini ve beden dilini etkili kullanma” yönünden değerlendirmeleri istenir.

Bahar bir muhasip gibi hayata yeni kavuşturduğu varlıkların sayısını. cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögeleri vurgulamak. konuyla ilgili duygu ve düşüncelerini grup olarak yazarlar. Metni gözden geçirerek gerekli düzeltmeleri yaparlar. Gruplar kendi içlerinde kelime ve atasözlerini tartışırlar. DİL BİLGİSİ Aşağıda verilen metinden hareketle fiilimsiler kavratılır.C. toprağın yeniden gençliğe kavuştuğu bu mevsimde hava. konuyla ilgili anahtar kelime ve atasözleri verilerek metin içinde kullanacakları belirtilir. Öğrencilerden bu ifadelerde virgülün hangi işlevlerde kullanıldığını belirlemeleri istenir.” Ahmet Haşim. Bu yolla virgülün sıralı cümleleri birbirinden ayırmak. Grup olarak yazma yöntemi kullanılarak “birlik ve dayanışma” konulu düşünce yazısı yazılır. Öğrenciler dört gruba ayrılır (Çalışma Kâğıdı 3). Her gruba. bazılarının romatizması azmış. Bize Göre 280 . “Mart başlayalı. kırkını geçmiş nice tanıdıklarım hastalandı. Baharın hastalıkları saymakla tükenmez ki. kuş cıvıltılarıyla beraber insan iniltileri ve hırıltılarıyla dolu. Konuyla ilgili çalışmalar yapılır (Çalışma Kâğıdı 4). YAZALIM Öğrencilerden metinde virgülün geçtiği yerleri belirleyerek defterlerine listelemeleri istenir. Ç. Metinler okutularak en güzel metni yazan grup ödüllendirilir. Bazılarının bronşiti. Mart güneşi organizmada çöreklenip yatan bütün yılanları uyandırıyor. cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanıldığı kavratılır. yaşayanların toplamından durmadan çıkarıyor.

………………………………………………………………………………………….. Koruyacak. Pınar suyundan doyasıya içti.. …………………………………………………………………………………………. Günün ilk ışıklarıyla doğanın güzelliği ortaya çıktı. • Güneş her sabah gökyüzünü mutluluğun yedi rengine boyuyordu. suratı renkten renge giriyor. Sizce bu anlatım tarzı metne ne kazandırmaktadır? ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 281 . …………………………………………………………………………………………. kalmamıştı. oldukça Tepsi düşünce bardaklar binlerce parçaya bölündü. beli bükülmüştü. • Her çığlık bir harçer gibi saplanıyordu ormandaki sessizliğe …………………………………………………………………………………………. 2. Yüzünü göstermek Kana kana içmek Tuzla buz olmak İki büklüm olmak Kolu kanadı kırık Ayakta tutmak Her kafadan bir ses çıkması Onu son gördüğümden beri yaşlanmış. Aşağıdaki deyimleri gerçek anlamlarının geçtiği cümlelerle eşleştiriniz. yardım edecek kimsesi Gurbette memleketimin hayali beni yaşattı. herkes yalnızca kendi fikrini söylüyordu.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 1. Kimse kimseyi dinlemiyor. Örnek: • Bir anda tuzla buz olmuştu mutluluğun sırça kaleleri / Mutlulukları birden bire bozulmuştu. Metinde yer alan aşağıdaki cümleleri aynı anlama gelen farklı cümlelerle ifade ediniz. • Korku çiçeğinin tohumları bir kez düştü mü toprağa bir anda sarıverir ortalığı. • Zavallı akçaağacın göğsü körük gibi inip kalkıyor.

Duru ve temiz kesme cam. engel. camdan yapılmış. 6.ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Metinde geçen kelimelerle oluşturulan aşağıdaki bulmacayı çözünüz. 5. Ateşi canlandırmak için kullanılan ve açılıp kapandıkça içindeki havayı üfleyen araç. Cam. Havada buğu durumunda iken akşamın ve gecenin serinliği ile yerde veya bitkilerde toplanan küçük su damlaları. 282 . Ülke. Toprağın kayıp akmasını veya suyun yayılmasını önlemek için yapılan kalın duvar. acayı BULMACA 4 2 5 1 6 3 Sorular: 1. 4. 2. 3. memleket.

3. GRUP sevgi güç 2. GRUP yardım neşe 4. Yalnız taş duvar olmaz. 283 . GRUP saygı huzur Birlikten güç doğar. GRUP güven mutluluk Ağaç yaprağıyla gürler.ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 1. El elden üstündür.

...................... yürü.. Çocuk annesini gör….. Onun anlat.. Ali’nin [yarın okula gelmeyeceği]ni biliyorum...... .......... Bazı güller kurutulmuş..... Bizim ders çalış......... hemen geriye döndü...................... sarı saçlı bir çocuk geliyor.. Örnek: Ben biliyorum..................... gör…....... .... Dün biraz rahatsızmış.... Bu yüzden okula gelmedi......... sağlık için çok faydalıdır.. Yarın gece televizyonda bir film gösterilecek......... O beni gör................................... çiçekler ne kadar güzel! Onu birden karşımda gör.... Sizin benden hiç hoşlan................................. onun boynuna sarıldı.............................. Bahar bir muhasip gibi hayata yeni kavuşturduğu varlıkların sayısını. Aşağıdaki boşlukları uygun fiilimsi ekleriyle doldurunuz.................................. eve gider……................ Baharın hastalıkları saymakla tükenmez ki... Eski mahallemize git........ çok şaşırdım............ Her sabah yarım saat yürü....... .......................................... zaten biliyordum................... 2........................ yolda arkadaşıma rastladım. . hikâyeyi dikkatle dinledim...... Ali yarın okula gelmeyecek. yaşayanların toplamından durmadan çıkarıyor........ gittim.........................ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 1. O gülleri vazoya koymuş...... Okuldan çık….... O..... Eve git…… kitaplarımı alacağım....................... Dersten sonra eve yürü............................... odada yüksek sesle konuşulmaması gerekir............................................................................... dün bir kazak almış.............. Örnek: Büyük şehirlerdeki oyun alanları giderek azalıyor............ kırkını geçmiş nice tanıdıklarım hastalandı ....... Aşağıdaki cümleleri uygun fiilimsi ekleriyle birleştirip tek cümle olarak yazınız......................................................... ....... arkadaşlarıma uğrarım.......... O çocuk benim arkadaşım.. Toprağın yeniden gençliğe kavuştuğu bu mevsimde hava.............................................................. Mart başlayalı.... 284 ............. O kazağı bugün giymiş. Karşıdan uzun boylu. kuş cıvıltılarıyla beraber insan iniltileri ve hırıltılarıyla dolu............... Ben o filmi daha önce gördüm..................... Aşağıdaki kelimeleri değiştirerek cümleyi aynı anlamı verecek şekilde yeniden yazınız... İlkbaharda aç..... 3....................

olay anlatımına dayalı metinlerde olayları. masal vb. atasözü vb. yöntemi. kelime ve seslerin belli bir düzen içinde verilmesi veya tekrar edilmesiyle ortaya çıkan ses akışı. Dolayısıyla metnin yazarı her zaman olayları anlatan kişi değildir. ağız: Bir dilin veya lehçenin daha küçük yerleşim bölgelerinde yazı diline oranla birbirinden az çok ayrılan konuşma biçimleri. olay veya durumlara karşı takındığı tavır. ana duygu: Bir edebî metnin geneline yayılan ve temayı besleyen sevinç. bilmece. Bakış açısı kavramı ‘anlatıcı’ kavramı ile beraber değerlendirilir. Gözlemci bakış açısında ise anlatıcı tarafsız bir gözle olayları veya durumları anlatır. tasvir edici. olayla anlatılması. söyleniş yönünden hiçbir engele takılmayan bir doğallıkta olması. mekânı okura anlatan kişi. anlatımı bir anlatıcıya devredebilir. Kelimeler veya ifadeler farklı bağlamlarda değişik anlamlar içerebilir. anahtar kelime: Bir cümlenin veya sözün yansıtmak istediği anlam için en büyük ipucunu veren ana kavram. Örnek. unsurlarla sağlanır. Şiirde/düz yazıda cümle. akıcılık: Bir konuşma veya yazının anlam yönünden anlaşılır. üzüntü gibi temel duygular. eleştirici. türkü. Bu tutum. türler. Şiirde ahenk.) olay. yaklaşımları beraberinde getirir. ana düşünce: Bir yazı veya konuşmada çeşitli yardımcı düşüncelerle desteklenen ve metnin tamamında verilmek istenen düşünce. mekân ve kişilerin kimin tarafından görüldüğünü ve anlatıldığını belirten kavram. kelime. bağlam: En az iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan anlam birliği. ölçü vb. anonim: Yazanı veya söyleyeni belli olmayan. Olay anlatımına dayalı türlerde (hikâye. ana fikir. kahramanların neler düşündüklerine kadar her şeyi bilir. halka mâl olmuş mâni. sorgulayıcı. anlatıcı: Bir olayı anlatan.SÖZLÜK abartma: Anlatımı etkili kılmak amacıyla bir duyguyu. roman. özgünlüğü olmayan cümle veya ifade. ahenk: Uyum. bakış açısı: Bir olayı veya durumu değerlendirme yönü. müzikalite. olayı ve durumu daha etkileyici göstermek amacıyla. benzetme: Bir konuşma veya yazıda bir varlığı. olayların gelişiminden. düşünceyi veya olayı olduğundan büyük ya da küçük gösterme. Kahraman anlatıcı. aktaran kişi. basmakalıp: Herkesçe çok iyi bilinen ve bu sebeple de hiçbir çarpıcılığı. durumla. ironik vb. çünkü yazar. İlk bakış açısındaki anlatıcı. Bu tür metinlerde üç tür bakış açısından söz edilebilir: İlâhî bakış açısı. kişileri. tahlil edici. onların kendinden güçlü veya zayıf bir varlıkla. perspektif. Anadolu ve Rumeli ağızları vb. İstanbul ağzı. anlatıcının bildikleri kahramanın bildikleri kadardır. mübalağa. kahraman anlatıcının bakış açısı ve gözlemci bakış açısı. Aydın ağzı. beden dili: İnsan vücudunun çeşitli hareketlerinden oluşan ve genellikle de bulunulan duruma karşı verilen olumlu veya olumsuz tepkilerin bütünü. ritim. 285 . anlatım tutumu: Bir yazarın kişi. mutluluk. ses benzerlikleri.

karikatür. işitsel vb.. Olay örgüsü kavramı. roman ve masal gibi türlerde çatışma itici bir güçtür. bitki veya cansız varlıklar arasında geçen hayalî olayları konu edinen hikâyeler.” cümlesi dolaylı bir anlatımdır. geliştirmek ve karar almak için kullanılan herkesin katılımının sağlandığı. görsel tasarım gibi tamamen görmeye dayalı ögeler. materyal: Eğitim ve öğretim etkinliklerinde kullanılacak yazılı. Atatürk’ün “Öğretmenler. didaktik: Öğretici. Bir metinde geçen cümlelerle onları izleyen ifadelerin anlam veya bilgi bakımından aykırı olması. durum veya olayın insanın zihninde canlandırdığı her türlü unsur. Anlatımda kelimeleri. haber. epik: Kahramanlıkla ilgili. ipucu: Bir sorunu çözmede yardımcı olan veya yol gösteren işaret ve simgeler. gönderme: Atıf. kaynak: Herhangi bir bilgi. kişinin kendi ifadesiyle aktarması. olay örgüsü: Olay anlatımına dayalı metinlerdeki olayların bütünü. drama: Oyunlaştırma. oysa günlük hayatta pek çok olayla karşılaşılabilir. doğayla ters düşmeleri.” sözü doğrudan/dolaysız bir anlatımken “Atatürk. çelişki: Uyumsuzluk. ses gibi uyaranların çıkış noktası. gelişme. 286 . Masanın üstünde kitaplar. anlamın/olayların çözümlenmesine yardımcı olan sözler veya ifadeler.beyin fırtınası: Fikir üretmek. Hikâye. gelecek nesillerin öğretmenlerin eseri olacağını söylemiştir. eksiltili cümle: Yüklemi söylenmemiş cümle. bu tür yüklemleri cümlenin akışından anlar ve zihninde tamamlar. “olay” kelimesinden farklı olarak yalnızca edebiyat eserlerinde karşımıza çıkar. durum veya olay. hayal gücüne dayalı edebiyat metinleri. fotoğraf. anlaşmazlık nedeniyle insanlarla. Okur. çatışma: Bir metindeki kişinin veya kişilerin herhangi bir uyumsuzluk. görüntü. malzemeler. boğumlama: Boğazdan çıkan sese konuşma organlarınca biçim verilmesi. ironi: İnce alay. Örneğin. görsel unsur: Resim. Giriş. konuşma dili: Çeşitli söyleyiş özellikleri olan ve yazı dilinden farklı olan dil. fikirlerin özgür bir şekilde ortaya konulduğu yaratıcı düşünme tekniği. sonuç gibi unsurları ile şahıs ve varlık kadrosu. dolaylı anlatım: Başkasına ait bir sözü. kurgulanmış metinler: Kurmaca. yanında da eski dergiler. durum veya olayın alaya alınması. görsel. fabl: Hayvan. zıt anlamlarını ifade edecek şekilde kullanarak söze konu edilen kişi. olaylar ancak bu çatışmaların sonuca bağlanmasıyla sona erer. Bir kavramın veya sözün hatırlattığı kişi. çizim. gelecek nesil sizin eseriniz olacaktır. mekân ve zaman gibi ögeleri yazar tarafından belirlenen. destana özgü. destana ilişkin. çağrışım: Bir söz.. tutarsızlık. Metin bağlamında düşünüldüğünde. vak’a. durak: Konuşmada veya okumada anlamın daha anlaşılır ve etkileyici olması için gerekli yerlerde verilen kısa ara.

abartma. 287 . okunması. Bir metindeki sonucun en kısa ifadesi. olayların gelişiminde herhangi bir rolü bulunan kişilerin tümü. Benzetme.örtülü anlam: Bir cümlenin anlamından çıkarılabilecek diğer anlamlar. kişileştirme vb. çeşitli bölümleriyle belirten ön çalışma. hayal ve tasarıların mantıksal bir akış içinde birbirine bağlanması. sunum: Herhangi bir konunun görmeye veya duymaya dayalı ögelerden de yararlanılarak bir ortamda dinleyicilere aktarılması. yergici. tema: Bir metindeki olaylardan. zihin haritası: Anlamanın daha hızlı ve kolay olması için anahtar kelime. söz varlığı: Bir dilde var olan kelime. satirik: Eleştirel. cümle veya ifadenin doğru telâffuzunu ve vurgusunu sağlayacak olan duraklama. Örneğin. cümlelerde bilgi veya anlam bakımından herhangi bir aykırılığın bulunmaması. müzikalite. duygu. deyim. vurgu: Konuşma/okuma sırasında bir kelime veya hecenin diğerlerine oranla daha baskılı söylenmesi. atasözü ve diğer sözlerin oluşturduğu bütün. nesnelerin tümü. sözün ezgisi: Bir kelime. “Toplantıya Ali de katıldı. pastoral: Kır yaşantısını ve özellikle çobanların aşk ve yaşayışlarını anlatan şiir türü..” sözü örtülü bir şekilde yer alır. yazı dili: Bir lehçe veya ağız üzerine kurulan ortak dilin yazıda kullanılması sonucunda ortaya çıkan dil. çatışmalardan veya konuşmadaki ifadelerden çıkarılabilecek kavram. kavram ve cümlelerle oluşturulan grafik. tutarlılık: Duygu. varlık kadrosu: Bir metinde geçen varlıkların.” cümlesinden çıkarılabilecek “Toplantıda Ali’den başkaları da vardı. boğumlama gibi söylenişe yönelik unsurların bütünü. ritim: Bir düz yazı veya şiirde çeşitli tekrarlarla sağlanan akış. düşünce. ifadeler. şahıs kadrosu: Olaya dayalı metinlerde. söz sanatları: Anlatımı etkili kılmak amacıyla kelimelerin sanatlı kullanımları. taslak: Herhangi bir çalışmayı/ürünü ana çizgileriyle.

Plandan Uygulamaya Öğretim. Ankara. David. 1996. Özcan. 6. DAYIOĞLU. Yaratıcı Okuma-I. BLOOM. 1999. İstanbul. ÇOTUKSÖKEN. Benjamin S. Ayhan. Ian. AYDIN. Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim Donanımları.. Türkçe Programı ve Öğretimi. Sınıf Yönetimi. Ömer Asım. İnkılâp Yayınları. Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi. Gülten. BOYDAK. 2000. 2001. İstanbul. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği.KAYNAKÇA 1. 10. Roman İncelemesine Giriş. MEB Yayın Evi. Kültür Bakanlığı Yayınları. 1988. Şerif. 9. Öğrenme Stilleri. CÜCELOĞLU. Ankara. Cem Yayınevi. H. 1995. 1998.2. CEMİLOĞLU. Ankara. Mustafa. AYDIN. 11. Ayhan. Deyimler Sözlüğü 1. 14. Yusuf. Anı Yayınları. 1996. AKTAŞ. Fatih ERDOĞAN Cumhuriyet Dönemi Çocuk ve Gençlik Öyküleri Seçkisi 1. İstanbul.. İnsan Nitelikleri ve Okulda Öğrenme. Özyürek Yayınevi. 3. 13. Hülya DİLEK. 12. 7. 1999. Meral ALPAY. London. Usem Yayınları. 1993. Ankara. 2. Dil ve Edebiyat Terimleri Sözlüğü. 2000. Remzi Kitabevi. BİLEN. BAZEN GCSE English Classbook. Beyaz Yayınları. 8. Doğan. A. DEMİREL. AKSOY. Akçağ Yayınları. 1999. Ankara. Ankara.3. 5. Ankara. Uludağ Üniversitesi. 4. 288 . Mürüvvet. İstanbul. BARR. 1992. Anı Yayınları. Bursa. İstanbul. 2002. İlköğretim Okullarında Türkçe Öğretimi.

21. Ergin. HALLGREN. Raija LEHTO. 2003. Hasan. Pegem Yayın Evi. Gazi Kitap Evi. Rita MC CARTHY. 22. Aleksis 7 Harjoituksia Ussıa Aıdınkıeli Ja kırjallısuus. EARGED Taslak Programı. Eğitim Programlarının Dili ve Yaratıcı Öğrenme. KORKMAZ. Merja SAARİAHO. Öğretimi Planlama Uygulama ve Değerlendirme. Özcan. 1992. 25. Olli MAATTA. İstanbul. Eğitim Gönüllüleri Vakfı Yayınları. EARGED İlköğretim Kurumları Türkçe Programı İhtiyaç Analiz Raporu. İlköğretimde Etkili Öğretme ve Öğrenme Öğretmen El Kitabı Modül 1. HELLSTROM. Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Program Geliştirme. 16. HELLSTROM İnkeri. 27. Leyla. KÜÇÜKAHMET. 19. 26. Anı Yayınları. 1998. GÜLERYÜZ. Eğitim Gönüllüleri Vakfı. 8. İnkeri. 1992. Usem Yayınları. 2003. Helsinki. 2000. Ankara. Sarı LOTTONEN. 2001. Ankara. Ankara. Jari KUUSENTO. ERGİNER. Dags 2 Nyavyer Kurs.4 Ankara. Basın Yayın Yüksek Okulu Matbaası. Edebiyat Atölyesi (6. Thinking and Stady Skills. 28. 17. Anders NORDGREN. 7. Aleksis 7 up Aıdınkıeli Ja kırjallısuus. 2003. 23. GÜLERYÜZ. Helena RUUSKA. Peter. MATHER. United States. 1997. G.3. Leyla.15. Ankara. Reading and All That Jazz: Tuning Up Your Reading. Hasan. 2003. Gramer Terimleri Sözlüğü. Ankara. Öğretim İlke ve Yöntemleri. 1997. İstanbul. 1999. 289 .Ü. KÜÇÜKAHMET. Ingrid. Ankara. Eğitim Programları ve Öğretimi. Otava. 24.2. Sınıflar). Jari KUUSENTO. Zeynep. Helena RUUSKA. MEB. Sarı LOTTONEN. MEB. DEMİREL. Ankara. Otava. 20. Türk Dil Kurumu Yayınları. 18. 1999.

. 1997. MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü Temel Eğitim Pilot Projesi Türkçe Dersi Öğrenci Çalışma Kitapları 4. 1997. Nobel Yayın Dağıtım. MEB Yayınları. 41. Ankara. MEB. 1962. Millî Eğitim Basım Evi. Ziya ve Diğerleri. MEB. Uygulamalı Türkçe Öğretimi. MEB Yayınları. Ankara. M. Türkçe Öğretiminde Tam Öğrenme. Die Psychologie des Kindes. 31. SEVER. İlköğretim Kurumları Türkçe Eğitimi Programı (II. 35. ÖZ. Walter J. Frankfurt. Hızlı Düşünme ve Cevap Verme Yöntemi. Ortaokul Programı. Metis Yayınları. Millî Eğitim Basım Evi. 1990. EARGED İlköğretim okulu Türkçe Dersi Taslak Öğretim Programı Alanda Deneme Uygulama Raporu. 36. Ankara. İstanbul. İstanbul. Ankara. Ortaokul Programı. Sayı 2518. Ortaokul Programı. 30. 43. 1999. 2001 40. 38. Ankara. 32. 42. ONG. MEB. Ankara. MEB Yayınları. 33. Millî Eğitim Basım Evi. 37. 2002. Çoklu Zekâ Uygulamaları. Epsilon Yayıncılık. MEB Yayınları. Rota Yayınları. Tebliğler Dergisi Cilt 63. MEB Komisyon. Sedat. İstanbul. 39. 34. Jean. İstanbul. Yaratıcı Öğrenme İçin Eğitici Drama. ÖNDER. Ankara. Ankara. Alev. MEB. Sözlü ve Yazılı Kültür. Feyzi.29. Anı Yayıncılık. 1995. (çev: Aslı Çıngıl Çelik). Anı Yayınları. Millî Eğitim Bakanlığı Devlet Kitapları Basım Evi. Millî Eğitim Basım Evi. MEB Yayınları. Ankara. 2000. SELÇUK. 1938. ve 5. 1995. PİAGET. MEB. 1999. MEB. Millî Eğitim Basım Evi. Barbel İNHELDER. Sınıflar. 1977. MEB. 290 . Kademe). Ankara. İlkokul Programı ve Beş Sınıfın Yıllık Planı. 1999. Patrick. QUİNN.

49. 45. Ankara. Süleyman Kaan YALÇIN. YILDIZ. İleri Yayıncılık. 2001. Ruetten. 2002. Tarih Vakfı.44. İmlâ Kılavuzu. s. Türkçe Öğretiminde Alternatif Yöntemler. Tarih Vakfı Yayınları. 1. İstanbul. Ders Kitaplarında İnsan Hakları: İnsan Haklarına Duyarlı Ders Kitapları İçin. TDK. Tarih Vakfı Yayınları. 2003. 1998. Ankara. Nobel Yayınları. 2000. 2003. 36-58. Kamile. 54. Millî Eğitim Dergisi. 2003. London.. Hasan. Türk Tarih Kurumu Basım Evi. 53. Çocuk Edebiyatı. Hamdi. 47. Akçağ Yayınları. Eğitim Dünyası Yayınları. TOPÇUOĞLU. 1992. YILMAZ. ŞENGÜL. Sınıf. Anı Yayıncılık. YALÇIN. İzmir. 57. 1999. Türk Dil Kurumu Yayınları. İzmir. Murat. Ankara. 2002. Mary K. SMALLEY Regina L. Öğretmenim Lütfen Bu Kitabı Okur musun?. Okuma ve Anlama Becerilerinin Artırılmasına Yönelik Olarak Hazırlanan Bir Model Önerisi. Türk Dili Dergisi. ÜN AÇIKGÖZ. Konya. The National Curriculum Handbook For Primary Teachers İn England (Key Stages 1 and 2). Sayı 589. Eğitim ve Gelişim Özellikleriyle Okul Çağı Çocuğu. YAVUZER. Suat. TDK. Konuşma Eğitimi. Ders Kitaplarında İnsan Hakları: Tarama Sonuçları. America. Tema Destekli Türkçe İlköğretim 6. Haluk. 46. Joann Rishel Kozyrev. Tarih Vakfı. 56. Cemal. İstanbul. Remzi Kitap Evi. Türkçe Sözlük. Refining Composition Skills. Çizgi Kitap Evi. Sayı: 164. 2003. 48. Ankara. TAŞER. 58. 2. 2000. 52. TDK. Güz 2004. Ankara. 51. 2004. Alemdar. 50. 55. Ciltler. İstanbul. Aktif Öğrenme. 2003. Ankara. 291 .

Öğrencinin kalıplaşmış cümle yapılarını kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir.. Kalıplaşmış cümle yapılarının kuruluş ve kullanım özelliklerini kavrar. .. sandal.” gibi cümleler ele alınır. Gez babam gez. 8 Eski Hâli 10. kotra. 8. “Şu sokak senin.7. Yeni Hâli Kazanım ifadesi çıkarılmıştır. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. sandal. 4. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 27 : Okuma : 6. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. 2. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. Düzeltilen Bölüm kazanım 27 açıklama 30 açıklama 2. Yeni Hâli Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. kotra. 2. 7. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir.8 Eski Hâli [!] Dinleme etkinlikleri 6. tekne. Kalıplaşmış cümle yapılarında belli kuruluş ve kullanım özellikleri taşıyan “Ne kadar erken kalkarsan o kadar iyi olur. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. tekne. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI’NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 15 : Dinleme/izleme : 6. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. 2. 2. sınıf öğrencilerinin dikkat süresinin en fazla 10 dakika olduğu göz önünde bulundurularak düzenlenmelidir. Örneğin. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. 10.”. 4. bu sokak benim. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. 7.1 İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (8. Örneğin. 4. Düzeltilen Bölüm açıklama 19 açıklama 4.

herhangi bir. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. 2. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir.2 Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 38 : Yazma :6 Eski Hâli Ünsüz yumuşaması. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. her şey vd. hiçbir şey.). Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 43 : Dil Bilgisi :7 Eski Hâli Yeni Hâli [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. Düzeltilen Bölüm açıklama 42 açıklama 2. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. her şey vd. Düzeltilen Bölüm açıklama . Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. 6. Yeni Hâli 2. öğrencilerin edindikleri bilgileri. soru eki mi’nin. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Düzeltilen Bölüm açıklama Yeni Hâli Kalınlık-incelik uyumu. herhangi bir. 6. bağlaç olan de ve ki’nin. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak niteleme ve belirtme sıfatları ayrımına.). belirsizlik. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. işaret. soru zamiri adlandırmaları kullanılarak ayrıma gidilmez. bağlaç olan de ve ki’nin. belirtme sıfatlarının çeşitlerine girilmez. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. 2. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. soru eki mi’nin. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 42 : Dil Bilgisi :6 Eski Hâli 2. hiçbir şey. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak kişi. 2. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir.

2. 8. 2. anlam özellikleri ele alınır. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak durum. beklenti. miktar zarfı adlandırmaları kullanılarak ayrıma gidilmez. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). Kurallı ve devrik cümlelerin anlam ve kullanım özelliklerine dikkat çekilir. 9. 7. zaman. yer tamlayıcısı. karşılaştırma. onaylama. 7. değerlendirme. olumsuz cümleler ile varsayım. 9. 2. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. 1. 5. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. Düzeltilen Bölüm açıklama 49 açıklama 2. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. 2. İşlek örneklerden hareket edilir. yer tamlayıcısı. Varsayım. ihtimal. onaylama. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. İsim ve fiil cümlelerinin anlam ve kullanım özelliklerine dikkat çekilir. 6. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. 1. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). Olumlu. Programda yer alan kazanım ve kazanımlara ait açıklamalarla ilgili değişiklikler yukarıdaki tablolarda eski hâli ve yeni hâli ile birlikte yer almaktadır. kararsızlık vb. 7. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. beklenti. belirsizlik. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. öğrencilerin edindikleri bilgileri. 2. 2. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. kararsızlık vb.tabloda verilmeyip program metni üzerinde yapılmıştır. tanımlama. 6. ihtimal. Ancak programda yer alan diğer bölümlere yönelik değişiklikler -programın içeriğini doğrudan etkilemediğinden. 49 açıklama 49 49 açıklama açıklama * Tabloda yer alan sayfa numaraları 2006 yılında basılan İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (6. Sınıflar)’na göre verilmiştir. karşılaştırma. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. tanımlama. . öneri. . Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 48 : Dil Bilgisi :8 Eski Hâli Yeni Hâli [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. soru. öneri.3 43 43 açıklama açıklama 1. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. değerlendirme. 1. anlam özellikleri ele alınır.