T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6, 7, 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA - 2006

İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6, 7, 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA GÖREV ALANLAR

Prof. Dr. Ramazan KAPLAN Prof. Dr. İsa ÖZKAN Hatice DEMİRBAŞ Semra BAYRAKTAR Funda DERİN Nihal ÇALIŞKAN Aliye USLU ÜSTTEN Şahru PİLTEN Betül KORKMAZ Tuba KORKMAZ Ünal ZAL Ruhi İNAN Mustafa KURT İsmail KARAKAYA

Genel Koordinatör Komisyon Başkanı Program Geliştirme Uzmanı Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türk Dili Okutmanı Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı

“Türk dili; Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”
Mustafa Kemal ATATÜRK

Bu program; sevgi, fikir ve ses bayrağımız olan güzel Türkçemizi sonsuza kadar yaşatacak öğretmen ve öğrencilerimize ithaf edilmiştir.

İÇİNDEKİLER TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. GİRİŞ 1.1. 1.2. Programdaki Temel Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programın Yapısı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1. 1.2.2. 1.2.3. Genel Amaçlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Temel Beceriler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Temel Dil Becerileri ve Dil Bilgisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.1 Dinleme/İzleme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.2 Konuşma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.3 Okuma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.4 Yazma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.5 Dil Bilgisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kazanımlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Etkinlikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Açıklamalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ara Disiplinler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Atatürkçülük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sayfa 1 2 3 3 4 5 5 5 6 6 7 7 8 8 8 8 9 9 10 10 11 12 51 54 55 56 57 57 58 61 72 204 213 244 247 285 288

1.2.4. 1.2.5. 1.2.6. 1.2.7. 1.2.8. 1.3. 1.4. 1.5. 1.6. 2. 3.

Öğrenme ve Öğretme Süreci. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hazırlanacak Kitapların Forma Sayıları ………………………………………… Temel Dil Becerileri ve Dil Bilgisi Oranı………………………………………. Programda Kullanılan Sembolleri Açıklayıcı Tablo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6, 7 ve 8. SINIF KAZANIMLAR -ETKİNLİK ÖRNEKLERİ -AÇIKLAMALAR PROGRAMLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR VE EKLER 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7. 3.8. 3.9. 3.10. 3.11 3.12. 3.13. 3.14. 3.15. Atatürkçülük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Türkçe Dersi Öğretim Programı Kazanımları ile Eşleşen Ara Disiplin Alan Kazanımları Tablosu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programın Uygulanmasında Öğretmenin Rolü. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okuma Metinlerinde Bulunması Gereken Özellikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dinlenecek/İzlenecek Materyallerin İçeriğinde Bulunması Gereken Özellikler . .

6, 7 ve 8. Sınıflarda Yer Verilmesi Gereken Türler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Temalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Yöntem ve Teknikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Etkinlik Örnekleri. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Okuma Gelişim Dosyası. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ölçme ve Değerlendirme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ders İşlenişi ile İlgili Açıklamalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ders İşleniş Örneği. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sözlük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kaynakça. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: 1. Genel Amaçlar Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; lâik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı seçkin bir ortağı yapmaktır.

1

8. dilin farklı bağlamlarda aldığı görünümleri kavramaları. Sekiz yıllık ilköğretim sürecinde Türkçe öğretiminden beklenen. yazma temel dil becerileri ile dil bilgisinden oluşur. bu süreç içinde öğrencileri deneyerek öğrenmeye. özelliklerini ve ürünlerini öğretmeyi hedefler. tarihî süreçte oluşan edebî dilin gelişimini. uygun yöntem ve teknikler kullanıldığında geliştirilebilir. Öğrenme sürecinin başarıya ulaşması için. bir grup içerisinde beraber çalışma bilinç ve cesaretine ulaşmaları. uygulamayla edinilen bilgi ve becerilerin daha kalıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. anlama. psikolojik ve zihinsel özelliklerinden kaynaklanan bireysel farklılıklarının dikkate alınması gerekir. 1-5. iletişim kurma becerilerinin gelişmesine yönelik olan dinleme/izleme. bu bütünlük ve devamlılık göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. yorumlama. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmeleridir. olay ve durumları kendi deneyimlerinden hareketle doğru olarak anlamaları. Bu durum dil öğretiminde daha somut olarak gözlenebilir. Bütün öğrenme etkinliklerinde olduğu gibi Türkçe dersinde de öğrenciyi etkin hâle getirmek. Dil öğretiminin temel hedefi. sınıfları bir geçiş dönemi özelliği gösterir. Öğrenmeyle ilgili yapılan araştırma ve gözlemlerde. Sınıflar) 1. Türkçenin imkânları çevresinde. konuşma. dil aracılığıyla kendilerini ifade edebilmeleri. Sözü geçen temel dil becerileri birbiriyle etkileşim hâlinde olduğundan bir bütünlük içinde ele alınmalıdır. seviyesine uygun Türk ve dünya edebiyatının seçkin örnekleriyle geliştirir ve kendi anlam dünyasını yapılandırmaya başlar. Öğretmen. İnsan. yorumlama gibi birtakım düşünme ve ifade etme faaliyetlerinde bulunur. insanlar arasında iletişimi sağlayan ve bütün öğrenme faaliyetlerinde anahtar rol oynayan doğal bir araçtır. Öğrenci bu dönemde. Bu açıdan bakıldığında ilköğretimin 6. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda. 7. değişik bilgi kaynaklarına ulaşarak duygu. dinleme/izleme. Türkçeyle ilgili becerileri zevkli bir öğrenme ortamında kazanmaları amaçlanmaktadır. karşılaştıkları sorunlara alternatif ve yaratıcı çözümler üretmeleri. öğrendiklerini uygulama. Bu sebeple 6-8. öğrencilerin. sınıflarda öğrendiklerini. öğretim sürecinde öğretmeni rehber kılmak çağdaş eğitimin geldiği önemli bir noktadır. Sınıflar Türkçe Dersi Öğretim Programı. muhakeme 2 . GİRİŞ Dil. İnsanın kendisini ve çevresindeki olayları anlamaya çalışırken kurduğu düşünce dünyası. konuşma ve yazma becerilerini dilin kurallarına uygun olarak geliştirmesidir.TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI (6. kavramlar ve kavramlar arasındaki ilişkilerle biçimlenir. kavramların bir dil bütünlüğü içinde kazandıkları değerlerle birlikte sosyalleşir ve dil yardımıyla öğrenme. bireysel farklılık ve ilgilere yönelik olarak öğretim sürecinde hedeflenen kazanımlara ulaşmak amacıyla çeşitli etkinlik ve çalışmalar yer almaktadır. okuma. Türkçe öğrenimi. Dil edinimi ve eğitimi belli bir süreç içinde gelişir. farklı araştırma yöntem ve tekniklerini kullanmaları. Öğrencilerin edindikleri birikimler üzerine yenilerini inşa etmeleri. Bu etkinliklerle öğrencilerin. Bir sonraki aşamayı oluşturan orta öğretim ise. öğrencilerin biyolojik. disiplinler arası bir bakış kazanmaları Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın temel amaçlarını oluşturmaktadır. Bireylerin öğrenmeye ve öğrendiklerini birleştirmeye olan doğal eğilimi. üretme ve tartışma etkinliklerine katılmaları. öğrencinin okuma. 7 ve 8.

kazanılan beceri ve bilgilerin daha verimli ve kalıcı olmasını sağlamak için çeşitli etkinliklere yer verilmiştir. dolayısıyla değerlendirmede öğretim sürecindeki gelişimin de önemli olduğu benimsenmiştir. 1. dil sevgisi ve bilinci kazanarak öğrenme sürecinde daha verimli olacak. düzey ve ilgilerini dikkate alan. okuma. grup çalışmalarına katılması. sorumluluk üstlenen. Programdaki Temel Yaklaşım Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla dinleme/izleme. eleştirel ve yaratıcı düşünen. öğrencinin derse etkin olarak katılmasının sağlanması. öğrenme etkinliklerine isteyerek katıldığı bir ortam sağlamalıdır. öğrenme sürecinde öğrencinin birikim ve deneyimlerinden hareketle sorunlara çözümler üretmesini.1.2. öğrencinin öğretmen rehberliğinde. motivasyonunun sürekli olarak desteklenmesi gerekir. durum ve bilgileri kendi birikimlerinden hareketle araştırma. etkili iletişim kurması. Programın Yapısı Türkçe Dersi Öğretim Programı. düşünce ve hayallerini anlatan. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda. çevresiyle uyumlu. yazma becerilerini geliştirmeleri. temel dil becerileri ile dil bilgisi ve bu becerilere yönelik belirlenmiş kazanımlar. eleştirme ve yorumlamayı alışkanlık hâline getiren. Böylece öğrenciler. Türkçe öğretiminin daha verimli olabilmesi için. izlediklerini ve okuduklarını anlayan. öğrendiklerini aşamalı bir biçimde inşa etmesidir. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yaklaşım olarak. Bu yaklaşımın temel hedefi.öğretme etkinliklerinde öğrencinin gelişim düzeyinin dikkate alınmasını. sorgulama. “genel amaçlar. duygu. Türkçe Dersi Öğretim Programı’yla dinlediklerini. temel beceriler. girişimci. öğrenme. kendilerini hayata ve geleceğe hazırlayacak birikimi edineceklerdir. 1. estetik zevk kazanmış ve millî değerlere duyarlı bireyler yetiştirilmesi amaçlanmıştır.gücünü geliştirmeye ve iş birliğine özendirmeli. güzel ve etkili kullanmaları hedeflenmektedir. 3 . dilimizin imkân ve zenginliklerinin farkına vararak Türkçeyi doğru. etkinlik örnekleri ile açıklamalar”dan oluşmaktadır. konuşma. olay. öğrencinin birikim.

Türkçeyi. duygu.1. Anlama.1. yorumlama ve değerlendirme becerilerini geliştirmeleri. analizsentez yapma. yurt ve dünya sorunlarına duyarlı olmaları ve çözümler üretmeleri. 11. 10. söz varlığını zenginleştirerek dil zevki ve bilincine ulaşmaları. Okuduğu. 2. bu araçlardan gelen mesajlara karşı eleştirel bakış açısı kazanmaları ve seçici olmaları. 6. akılcı.2. Seviyesine uygun eserleri okuma. Genel Amaçlar Türkçe Dersi Öğretim Programı ile Türk Millî Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkelerine uygun olarak öğrencilerin. 8. 4. dinleme. bunları bir alışkanlık hâline getirmeleri. manevî ve ahlâkî değerlere önem vermeleri ve bu değerlerle ilgili duygu ve düşüncelerini güçlendirmeleri amaçlanmaktadır. izleme alışkanlığı ve zevki kazanmaları. yaratıcı. 3. düşünce ve hayallerini sözlü ve yazılı olarak etkili ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri. tahmin etme. Hoşgörülü. ilişki kurma. konuşma ve yazma kurallarına uygun olarak bilinçli. Bilgiye ulaşmada kitle iletişim araçlarından yararlanmaları. sorgulama. millî birlik ve bütünlüğümüzün temel unsurlarından biri olduğunu benimsemeleri. insan haklarına saygılı. 7. Duygu. 9. 4 . 1. Türk ve dünya kültür ve sanatına ait eserler aracılığıyla millî ve evrensel değerleri tanımaları. kültür ve sanat etkinliklerini seçme. 5. sıralama. eleştirel ve doğru düşünme yollarını öğrenmeleri. sınıflama. düşünce ve hayal dünyalarını geliştirmeleri. eleştirme. doğru ve özenli kullanmaları. dinlediği ve izlediğinden hareketle. Dilimizin. bilim. Yapıcı. Millî.

Programla ulaşılması beklenen temel beceriler şunlardır: Türkçeyi doğru. dikey olarak da sekizinci sınıfın sonunda kazanacakları ve hayat boyu kullanacakları temel becerilerdir. Temel Dil Becerileri Türkçe Dersi Öğretim Programı. Görsel ve işitsel araçların hayatın her alanında giderek yaygınlaşması ve bu araçların eğitimde kullanılması etkili bir dinleme/izleme eğitimini gerekli kılmaktadır.3. sınıflama. etkili dinleme/izleme alışkanlığı kazanma” amaçlarından oluşmaktadır. eleştirme ve bunlarla ilgili çıkarımlarda bulunma gibi üst becerileri gerçekleştirmesi beklenmektedir. Öğrencilerin düzeylerine yönelik olarak hazırlanan kazanımların. yazma. ilişkilendirme. Bu temel dil becerileri hem kendi içlerinde hem de birbirleriyle bir bütünlük içerisinde ele alınmış ve ilişkilendirilmiştir. Programda dinleme/izleme becerisi. yatay olarak bir yılın sonunda. konuşma. öğrencilerin iletişim kurma yeteneklerini geliştirecektir. değerlendirme. öğrencilerin kullanacağı değerlendirme ölçütleri ile yapılan etkinlikleri değerlendirmeye yönelik formlar yer almaktadır. Dinleme/izleme sürecinin amacına ulaşabilmesi için yapılan tüm dinleme/izleme etkinliklerinin değerlendirilmesi gereklidir. 1. iletişim kurmanın ve öğrenmenin temel yollarından biri olup verilen iletiyi doğru bir şekilde anlama. “okuma. Bu formların kullanılması dinleme/izleme sürecini verimli kılacak ve öğretmene nesnel bir değerlendirme imkânı sağlayacaktır. güzel ve etkili kullanma Eleştirel düşünme Yaratıcı düşünme İletişim kurma Problem çözme Araştırma Karar verme Bilgi teknolojilerini kullanma Girişimcilik 1. Programın bu bölümü “dinleme/izleme kurallarını uygulama. Bu becerinin geliştirilmesiyle. öğrencilerin dil becerilerindeki gelişimleriyle bağlantılı. Türkçe Öğretim Programı içerdiği kazanımlarla bu temel becerilerin gelişmesini sağlayacaktır.2.2. Temel Beceriler Temel beceriler. öğrencilerin iyi bir dinleyici/izleyici olabilmesine yönelik olarak hazırlanmış düzeye uygun kazanımlar ile bu kazanımları hayata geçirmeye yönelik etkinliklerden oluşmaktadır. öğrencilerden dinlediklerini/izlediklerini sıralama. Dinleme/İzleme Dinleme/izleme. temel dil becerileri” ile dil bilgisinden oluşmaktadır. öğrencilerin etkili iletişim kurmalarını ve toplum hayatına aktif birer dinleyici/izleyici olarak katılmalarını sağlayacaktır.2. sorgulama. öğrencinin toplum hayatına aktif bir dinleyici/izleyici olarak katılmasını sağlayacak. Bu amaçla programda. 5 .1. dinleme/izleme.1. söz varlığını zenginleştirme. yorumlama ve değerlendirme becerisidir. Aşamalı bir süreç izleyen bu sıralamanın takip edilmesi.3. anlama ve çözümleme. dinleme/izleme etkinliklerinin amacına ulaşmasını. uygun etkinliklerle desteklenerek uygulanması.2.

yorumlama.1. kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma” amaçlarına yönelik kazanımlara yer verilmiştir. okuma becerisini geliştirmek amacıyla çeşitli etkinliklere yer verilmiştir.3. “konuşma kurallarını uygulama. ortak karar vermeleri ve karşılaştıkları sorunları çözmeleri açısından da önemlidir. ses organları ve göz yoluyla algılanan işaret ve sembollerin beyin tarafından yorumlanarak değerlendirilmesi ve anlamlandırılması sürecidir. 6 . öğrenme.2. Bu nedenle konuşma becerisinin okuma. Bu nedenle derslerde işlenecek metinlerin taşıması gereken özellikler programda belirtilmiştir. yorumlayıp değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır. özetleme gibi anlamayı ve zihinsel becerileri geliştirici çalışmalara yer verilmiştir. onların diğer dil becerilerinde de başarılı olmalarına bağlıdır. kendi konuşmasını değerlendirme. Konuşma becerisi. çeşitli görsel ve işitsel materyallerden yararlanma. Okuma Okuma. okuduklarını değerlendirip eleştirel bir bakış açıcısıyla yorumlayabilmeleri ve okumayı bir alışkanlık hâline getirebilmeleri amaçlanmıştır. sesini ve beden dilini etkili kullanma. öğrencilerin Türkçenin estetik zevkine vararak ve zengin söz varlığından faydalanarak kendilerini doğru ve rahat ifade edebilmeleri. tartışma. düşüncelerini mantık akışı ve bütünlük içinde sunma. onları bu çalışmalara katması gerekmektedir. Hayatın her alanında doğru. söz varlığını zenginleştirmeye ve araştırmaya yönelik olarak verilen başlıklar. bütün dil becerilerini kapsayan bir önem arz etmektedir. Konuşma Konuşma. değerlendirme. yazma ve dinleme gibi diğer becerilerle desteklenmesi gerekmektedir. konuşma becerisinin geliştirilmesiyle. Bu nedenle öğretmenin konuşma etkinliklerinde öğrencilerin her birinin ayrı ayrı söz almalarını sağlayarak. Türkçe Öğretim Programı’nda. duygu. sosyal hayatta karşılaşacakları sorunları konuşarak çözebilmeleri. okunan metinlerin değerlendirilmesi ve okumanın bir alışkanlık hâline dönüştürülmesine yönelik olarak çeşitli kazanım ve etkinliklere yer verilmiştir. Bununla birlikle. birikimlerden. bireyin sosyal hayatında iletişim kurmasını. okunan metinlerin anlaşılması ve çözümlenmesi. akıcı bir biçimde ve uygun yöntemleri kullanarak okuyabilmeleri. durum ve deneyimlerle karşılaşmasını sağlar. Konuşma becerisinin değerlendirme aşamasında. Programda okuma becerisiyle. olay. Bu amaçlarla programdaki konuşma etkinlik örneklerinde. Türkçeyi bütün zenginlikleriyle ve doğru bir şekilde yansıtması ayrı bir önem taşımaktadır. anlamlandırılması. araştırma. Programda. öğrencinin farklı kaynaklara ulaşarak yeni bilgi. hedeflenen kazanımların daha da kalıcı olmasını sağlayacak. etkili konuşan ve konuşulanları doğru anlayıp yorumlayan bireylerin yetiştirilmesi.2. güzel. sebep-sonuç ilişkisi kurma. 1. eleştirel düşünmeyi sağlayan bir süreci de içine alır. bilgi ve birikimlerini paylaşmasını. Programda. hayal ve gözlemlerini ifade etmesini sağlayan en etkili araçtır. öncelikle öğrencilerin kendilerini veya birbirlerini değerlendirmeleri. iş birliği yapmaları.3. hazırlıklı konuşmalar yapma. Etkinliklerde kullanılacak metinlerin. Dolayısıyla bu beceri. okuma kuralları. sınıflandırma. karşılaştırma yapma. Okuma becerisi. öğrencilerin çevreleriyle iletişim kurmaları. öğrencilerin konuşmayla ilgili yeteneklerini geliştirecektir. Programda yer alan okuma dil becerisinde.3. konuşma becerisine yönelik olarak.2. düşünce. öğrencilerin günlük hayatlarında karşılaştıkları yazılı metinleri doğru.

öğrencilerin duygu. Ancak öğrencilerin bütün derslerde. Dil bilgisinde kolaydan zora ilerleyen bir sıra izlenmiş olup konuların birbiriyle olan ilişkileri gözetilmiştir. öğrencinin kendisinin ve arkadaşlarının da bu sürece katılması amaçlanmıştır. bu kuralların kelime. 7 ve 8. farklı türlerde metinler yazma. düşünce. ilk okuma yazma öğretimiyle birlikte başlayıp ilk sınıflarda kazandırılacağından 6.Okuma becerisinin hayatın bütün aşamalarına yayılan bir alışkanlık hâline getirilmesi amacıyla hazırlanan etkinlik örnekleri ve formları. cümle ve metin düzeyindeki uygulamaları amaçlanmıştır. Uzun bir süreç isteyen yazma becerisinin kazanılması ve istenen amaçlara ulaşılması. dinlemeyle ilgili dil etkinliklerinde uygulanmasıdır. hem okuma sürecinin değerlendirilmesine hem de öğrencilerin dil gelişimini izlemeye yardımcı olacaktır. ancak çeşitli ve özendirici yazma uygulamalarıyla mümkün olur. tasarı ve izlenimlerini dilin imkânlarından yararlanarak ve yazılı anlatım kurallarına uygun şekilde anlatmaları. Öğrenci açısından Türkçenin yapısını oluşturan ve işleyiş kurallarını tanımlayan bilgilere sahip olmak oldukça önemlidir. Türkçe Öğretim Programı’nda yazma becerisinin geliştirilmesiyle. Programda. Yazma çalışmalarının istenen amaçlara ulaşabilmesi. ancak daha da önemli olan bu kuralların konuşma. kendi yazdıklarını değerlendirme. Yazma Yazılı anlatım. kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma. konuşma. değerlendirme ve yorumlama becerilerinin geliştirilmesine de yardımcı olacaktır. şiir gibi türlerde ürün vermek. yazma. okuma. bireysel yetenek ve yaratıcılık gerektirse de öğrencilerin duygu. okuma ve dil bilgisi etkinlikleriyle de desteklenmesi gerekmektedir. bireyin kendini doğru ve amacına uygun olarak ifade etmesinde ve iletişim kurmasında en etkili araçlardan biridir. Dolayısıyla dil bilgisi öğretimi kuramsal bilgilere değil. Bitişik eğik yazı öğretimi. 1. öğrencilerin düzeylerine uygun olarak ve aşamalı bir biçimde verilmiştir. yazma temel becerilerini destekleyen kurallar bütünüdür. Öğretmen.3.5. hayal ve izlenimlerini doğru. Türkçeyle ilgili kural ve 7 . planlı yazma. hayal. kuralların verilmesinin yanında. açık. Bu tutum öğrencilerin eleştirme. öğrencinin kendi yazdıklarını değerlendirme ölçütlerine yer verilerek yalnızca öğretmenin değil.2. roman. Hikâye. Türkçenin kurallarıyla ilgili kazanımlar. farklı yöntemlere uygun etkinliklerle yazmayı öğrenciler açısından zevkli hâle getirerek yazma alışkanlığı kazanmalarına yardımcı olmalı. yapılan etkinliklerin değerlendirilmesiyle mümkündür. sınıflarda bitişik eğik yazı için bir zaman dilimi ayrılmayacaktır. anlaşılır ve yazma kurallarına uygun şekilde anlatmaları yazma tekniğine uygun bilgi ve beceriler kazandırılarak sağlanabilir. Bu düşünceden hareketle programda yazmayla ilgili olarak yazma kurallarını uygulama. Bu amaçla dil bilgilerinin öğretiminde. bir dilin dinleme/izleme. uygulamaya dayanmalıdır. konuşma.2. 1. Dil Bilgisi Dil bilgisi. bitişik eğik yazıyı işlek ve güzel kullanmalarına özen göstermeleri sağlanmalıdır. öğrencilerin hangi türlerde yazmaya yetenekli olduğunu belirleyerek onları başarılı olduğu türlerde yazmaya yönlendirmelidir.4. yazmayı kendini ifade etmede bir alışkanlığa dönüştürmeleri ve yazma yeteneği olanların bu becerilerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır.3. Programda. yazım ve noktalama kurallarını kavrama ve uygulama” ile ilgili amaçlara yönelik kazanımlar yer almaktadır. düşünce. Yazma becerisinin bilgi. birikim ve dili etkili kullanmayı gerektirdiği göz önüne alınarak bu sürecin dinleme/izleme.

Başında sembol olmayan açıklamalar kazanımların içeriğine yöneliktir.5. temalara göre zümre öğretmenlerince yapılmalıdır. aynı zamanda bir ders saatinde birden fazla etkinliğe yer verilebilir. Kazanımlar Kazanımlar. Özel Eğitim. Temel dil becerilerine yönelik kazanımların sıralanmasında bu yaklaşım gözetilmemiştir. beceri ve alışkanlıkları kapsamaktadır.2. öğrenci merkezli ve öğrenme sürecinde öğrencinin etkin bir rol üstlenmesini sağlayacak şekilde hazırlanmıştır. tutum ve alışkanlıkların kazandırılması için çeşitli etkinlik örneklerine yer verilmiştir. bu kazanımların edinilmesine bağlıdır.7. Kariyer Bilinci Geliştirme.2. bu program doğrultusunda hazırlanacak ders kitaplarında farklı etkinliklere yer verilmelidir. 1. Öğrencilerin birbirleriyle ve öğretmenleriyle sürekli iletişim içinde olmaları ve etkinliklerin her aşamasında katılımcı olarak yer almaları programın uygulanması açısından önemlidir. bu etkinlikleri olduğu gibi veya çeşitli değişiklikler yaparak uygulayabilir. 1. Yeni etkinlikler hazırlanır ve uygulanırken bunların hangi kazanımlara yönelik olduğuna dikkat edilmeli. Ara disiplinler Sağlık Kültürü. Bu etkinlikler birer öneri niteliğindedir ve birden çok beceriye yönelik olabilir. Yapılan etkinliğin veya benzerinin öğrenciler tarafından planlanıp uygulanması gerekmektedir. Açıklamalar Önemli görülen noktalar “[!]” uyarı sembolü kullanılarak belirtilmiştir. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim. Programda yer alan ara disiplin kazanımlarının Türkçe dersinde işlenecek tema/metinlerle ilişkilendirilmesi esastır. Ölçme ve değerlendirme ise “ ” sembolü ile gösterilmiştir. Öğrencilerin dil becerilerinde gelişme sağlamaları. Etkinlikler Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer alan kazanımların hayata geçirilmesi ve hedeflenen bilgi. Bu bağlamda konuların konuşma ve yazma becerileriyle ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Derslerde konularla ilgili farklı uygulama örneklerinin yer aldığı çalışma kâğıtlarının kullanılması ve konuların görsel materyallerle desteklenmesi öğrenimi kolaylaştıracaktır.6. Türkçenin diğer derslerle ilişkilendirilmesi. İnsan Hakları ve Vatandaşlık.2. Girişimcilik. Dil bilgisi ve yazım ve noktalama ile ilgili kazanımlar. öğretim sürecinde öğrencilerin edinecekleri bilgi. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. konuların birer beceriye dönüşmesine yardımcı olacaktır. Ayrıca dil bilgisi konularının anlama olan katkısına özellikle dikkat edilmesi. 1. kuralların metin veya cümle bütünlüğü ve bağlamı içerisinde ele alınması. Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam alanlarından oluşur. Programdaki etkinlikler. Verilen etkinlikler öğrenci seviyesine uyarlanarak farklı sınıflarda uygulanabilir. Programdaki etkinlikler. okul dışı etkinlikler sembolü kullanılarak belirtilmiştir. öğrencilerin gelişim düzeyine göre altıncı sınıftan sekizinci sınıfa doğru aşamalı olarak verilmiştir.2. uygulamada öğretmene yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. 8 . beceri.. 1. Programda yer alan etkinliklerden sınıf-okul içi etkinlikler . ayrıca öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır. diğer becerileri desteklemesi açısından oldukça önemlidir.4.bilgilerin örneklerden hareket edilerek verilmesi daha doğru olacaktır. Dil bilgisiyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Öğretmen.

Öğretmen. öğrenme sürecinin her aşamasında öğrencilerin ürünlerini dikkate alır ve onları destekler. öğrencilere Türkçeyle ilgili bilgi ve becerileri kazandırmanın yanında. Bu nedenle bütün öğretim süreçlerinin hayata dönük olması amaçlanmış. değerlendirmede tutum ve davranışlardaki gelişmeler de dikkate alınmıştır. bu bilgi ve deneyimlerini geliştirerek sosyal çevreleriyle paylaşır. onları kendilerini değerlendirmeye özendirir. Bu nedenle öğrenciler bütün öğretim etkinliklerine etkin olarak katılmakta. ona yardımcı olan ve kendini geliştirmesinde yol gösteren bir rehber konumundadır. öğretim etkinliklerini okul dışına da taşıyan bir nitelik göstermektedir. Program. 1. öğrencinin birikim. okul dışında da bu becerilerin geliştirilmesini sağlayıcı etkinlikler düzenlemelidir. beceri ve gelişimlerini göz önünde bulunduran ve öğrenciyi merkeze alan bir yaklaşımla hazırlanmış olup. bağımsız veya grup içinde öğrenmeyi özendiren. • • Öğrenciler.3. Öğrenciler. değerlendirir. Öğretmen. Öğretmen. onların yeni bilgi ve çözümler üretmeyi alışkanlık hâline getirmelerini de amaçlamaktadır. öğrencilerin etkinliklere istekle katılmaları. öğrenme etkinlikleri bir bütünlük içinde değerlendirilmiş. Bu uygulamalar. öğrenme sürecinde öğrencilerin karşılaştığı zorluklarda onlara yardımcı olur ve yapıcı eleştirilerle onları yönlendirir. bağımsız olarak öğrenmeyi. bütün kazanım ve etkinlikler bu açıdan ele alınmıştır.2. Atatürkçülük Her sınıfta Atatürkçülükle ilgili zorunlu bir temaya yer verilmesi planlanmıştır. ilgi ve dikkatlerini canlı tutmaları. sorgulamayı ve yorumlamayı hayatının bütün safhalarında bir alışkanlık hâline getirir. öğrencilerin öğrenme etkinlikleri içindeki gelişimlerini izler. çeşitli araştırma teknikleriyle bilgiye ulaşmayı. değerlendirmeyi. kendilerini tarafsız gözle değerlendirebilmeleri ancak öğrendiklerini hayata aktarabilmeleriyle mümkün olacaktır. öğrencinin katılımını gerektiren uygulamalara yer verilmiştir. Bu çerçevede. öğretmen öğrencilerin aileleriyle iş birliği içinde olmalı. Dil becerileri bir bütünlük ve devamlılık gösterdiğinden.8.1. Öğrenme ve Öğretme Süreci Türkçe Dersi Öğretim Programı. Atatürkçülük teması. öğretmen ise bu süreç içinde öğrenciyi yönlendiren. karşılaştıkları sorunlara bireysel veya grup olarak yaratıcı çözümler üretir. • • • • Öğrenme-öğretme sürecinde. bireysel farklılıklara duyarlı. programda yer alan Atatürkçülükle ilgili konular kapsamında ilgili olduğu belirli gün ve haftalarda işlenmek üzere ele alınacaktır. 9 . Bu nedenle programda.

SINIF En az 18 En az 18 En az 18 DERS KİTABI Kitap Boyutu 19. SINIF 7.5 Forma Sayısı 10–12 10–12 10–12 ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTABI Kitap Boyutu Forma Sayısı SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6.5 19. SINIF 8.5x27. 7. 8. 7. 8.5 Forma Sayısı 6-8 6-8 6-8 ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KİTABI Kitap Boyutu 19.5x27.5x27.5x27.5 19.İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6.5x27.5x27.5 19. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI TEMEL DİL BECERİLERİ VE DİL BİLGİSİ ORANLARI TEMEL DİL BECERİLERİ DİNLEME/İZLEME KONUŞMA OKUMA YAZMA ORAN (%) 15 20 30 20 DİL BİLGİSİ SINIFLAR 6 7 8 ORAN (%) 15 15 15 10 . SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMINA GÖRE HAZIRLANACAK KİTAPLARIN FORMA SAYILARI SINIFLAR Metin Sayısı 6.5 19.

AÇIKLAMALAR Ölçme ve değerlendirme Eğitim. [!] Uyarı İşlenecek konuların sınırlarını. kütüphane. Okul dışı etkinlik İlgili etkinliklerin ev. film izleme vb. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme 11 13 . dikkat edilmesi gereken noktaları gösterir. beceri.PROGRAMDA KULLANILAN SEMBOLLERİ AÇIKLAYICI TABLO TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA KAZANIMLAR Kazanımlar Öğrenme süreci içerisinde planlanmış ve düzenlenmiş yaşantılarla öğrencide görülmesi beklenen bilgi. çalışma kâğıdı doldurma. kuruluş vb. konuyla ilgili kurum.) sınıf içinde uygulanabilecekleri gösterir. grup çalışması. yerlerde yapılabileceğini gösterir. tutum ve değerlerdir. mektup yazma. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Sınıf-okul içi etkinlik İlgili etkinliklerden (yaratıcı drama.öğretim sürecini ve sonucunu izleyerek sorunları zamanında tespit etme ve giderme işidir.

KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 12 .

4. konuyla ilgili bir hafta boyunca araştırma yaparak konuya hazırlanır. diğer grup arkadaşlarını gözlemler. Gruplardan biri dinlerken. Tartışma yapılmadan önce izleyicilerin arasından üç kişilik bir grup oluşturulur (Bu grup gizlice seçilmeli ve seçilenler dışında kimsenin haberi olmamalıdır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Gözlenen öğrencilerin dinleme sırasındaki tutumları ile ilgili notlar alınır.). Dinleme/izleme kurallarını uygulamayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. görüş Kılavuz) bildirmek için uygun zamanda söz alır. bireysel başarılarını arttırmak vb. Grup tartışması: Öğrenciler gruplara ayrılır. 8. “Sabır Küpüm Çatlamaz!”: Öğretmen öğrencilerden bir 4. “Kendini İzleme”: Öğrencilerin dinleme sürecindeki görüntüleri kamerayla kaydedilir ve kendilerine izletilir. saygıyla dinler. batmakta olan şirketlerini kurtarmak. Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve sorun (yaşanılan bölgedeki çevre kirliliğine çözüm aramak. Tartışma sırasında grup üye2. “Çalar Saat”: Öğrenciler deney ve kontrol grubu olarak ikiye ayrılır. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. Dinleme sonrası alınan notlar paylaşılır. süreç gelişim dosyaları. Her dinleme/izleme etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. Dinleme/izleme kurallarını uygulama ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 1. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. (bk. Öğrenciler. 3. leri dinlediklerinden hareketle konuşmalarını yaparlar. Bu grubun görevi tartışma sırasında konuşmacıların heyecanını artıracak. dinleyicilerin dikkatini dağıtacak davranışlarda bulunmaktır. performans değerlendirme formları. öz değerlendirme formları. Her grup bir 1.13 6. gözlem formları kullanılabilir. belirledikleri kullanır. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini tartışma konusu belirlemelerini ister. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Gruplar 10 dakikalık süre sonunda saatin çalmasıyla rol değiştirir. ) belirleyerek tartışır. Tartışma sırasında bu üç kişilik grubun yaptıklarına en güzel yaklaşımda bulunan tartışma grubu başarılı sayılır. 7. Dinlenenle ilgili soru sormak.

1. kazanım). Eşleştirme: Dinlenende/izlenende geçen kelimeler eş. Böylece ana soru. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki yardımcı cevaplandırılır (11. Okul dışı etkinlik Sınıf-okul içi etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Dinlediklerindeki/izlediklerindeki olay.14 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. mecaz. daha 2. çalışma kâğıtları izlenen çizgi filmden/ filmden/animasşahıs. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki anahtar kelimeleri beğenilme sebebinin açıklandığı bir çizelge hazırlanır.özgü bir şekilde ifade etmelerine imkân verilir. Hazırlanan sorular bir kutuda toplanır. kazanım). 8. leneceklere yönelik olarak hazırlanan sorular. Öğrenciler tahminlerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla sözlük kullanmaya yönlendirilir. “Ben olsaydım. Bunlar arasından seçilenler 5. “Beğendim.hatırlamayı kolaylaştıran kelimelere Dinlediklerindeki/izlediklerindeki örtülü anlamları macının yerine geçerek onların duygu ve düşüncelerini dikkat edilir. Kılavuz) 7. Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana Kurada seçilen soru nitelikli bulunursa. fark eder. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Dinleneni/izleneni anlama ve çözümlemeye yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde dinleme/izleme materyallerinden (kaset. Dinlediklerinde/izlediklerinde yer alan öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. Dinlenenlerde/izlenenlerde önceden oluşturulan gruplara dağıtılır. hazırlayan ve ceduygusunu belirler.. 2. kazanım). sorulara çağrışıma açık. zaman. 10.9. anlaşılmasına yardımcı olan ve belirler.anlamı”nı kavramaları sağlanır. kahraman veya konuş. bir balık kılçığı şeklinin başına yazılır. Örneklerden hareketle öğrencilerin “gerçek.1. 3. (bk. 12.. Her bir alt sorun düşüncelerini serbestçe ve kendine Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin sorular oluşturur. Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin sorulara cevap nun ortaya çıkmasına sebep olan alt sorunlar belirlenerek soruna çözüm önerilerinde bulunulur (16. Ana fikir/ana duygu Dinlediklerini/izlediklerini kronolojik sıra ve mantık bulunurken öğrencilerin Balık kılçığı oluşturma: Belirlenen bir sorun.. (bk. kazanım). çünkü. çizilen akışı içinde özetler. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları yondan hareketle doldurulur. balığın bir kılçığıymış gibi yerleştirilir. Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle kelime yakın ya da zıt anlamlısıyla eşleştirilir (1. fikirleri/duyguları belirler. vaplayan alkışlanır.2.”: Dinlenilenlerin/izlenilenlerin 2. yer. ”: Öğrenciler. kendi bakış açılarıyla ifade eder (15.4. anlam ile terim Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç Sorulara yönelik dinleme: Dinleneceklere/iz. verir. ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu belirler. bulur. konunun Dinlediklerinde/izlediklerinde amaç-sonuç ilişkilerini cevap aramaya yönelik olarak yapılır (12. İzlenenlerden yola çıkılarak belirler. Film İzliyoruz: Kazanımlara yönelik olarak hazırlanan 6. 4. 11. Dinleme. Doğrudan söylenmeyen yargılar bulunur. 13. CD vb. 2. 2. Öğretmen tarafından sunulan örneklerin yanında öğrencilerin anlamını bilmediği kelime ve kelime gruplarıyla ilgili çalışmalara da yer verilir. kazanım). 9. ilişkilerini belirler.) hareket edilir. Kılavuz) Soru bankası oluşturma: Dinlenenle/izlenenle ilgili sorular hazırlanır.. grup içinde kısa konuşmalar yapılır.

açık uçlu. standart testler. Kılavuz) gelişim dosyaları. Görsel/işitsel unsurlarla arasında ilgi kurar. olayları. Masalın sonu değiştirilerek sa cevaplı. Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin karşılaştırmalar “Sıra Sende”: Dinleme/izleme süreci yarıda kesilerek 2.15 14. Dinlediği/izlediği kişi. kı17. eşleştirme testarasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Dinlediklerini/izlediklerini kendi hayatı ve günlük hayatla karşılaştırır. kazanım). konu ya da metnin yazarı/şairi hakkında bilgi edinir. performans “Duyguyu Tahmin Et!”: Bir cümle farklı ses sonrasına ait kurgular yapar. Dinleneni/izleneni anlama ve 16. gözlem formları kullanılabilir. verilen çalışma kâğıdındaki boş bırakılan yerler uygun konuşma cümleleriyle tamamlanır (17. süreç 19. düşünce ve hayalleri yorumlar. Kılavuz) çalışma kâğıtları. proje de18. dinlenenin/izlenenin devamı tahmin edilir (18. Dinlediklerinin/izlediklerinin başlığı/adı ile içeriği yansıttığını bulmaları istenir. İpuçlarından hareketle dinlediklerine/izlediklerine çalışma kâğıtları doldurulur. tonlarında kaydedilerek öğrencilerden hangi duyguyu değerlendirme formları. Dinlediklerinin/izlediklerinin öncesi ve/veya ğerlendirme formları. kazanım). Dinlediklerinde/izlediklerinde ortaya konan sorunlara çözümleme ile ilgili kazanımların farklı çözümler üretir. duygu. (bk. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 24. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak Diyalog tamamlama: Dinlenen metinle paralel olarak ifade eden cümleler ayırt edilir. 23. kavram haritası. (bk. 25. 21. Dinlediği/izlediği metne farklı başlıklar bulur. yeniden kurgulanır (18. yönelik tahminlerde bulunur. Şiir dilinin farklılığını ayırt eder. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. dinledikleri/izledikleri 22. kişisel yorumlarını yansıttığı cümleler ile genel geçer doğruları 15. “Kafdağı’na Yolculuk” : Bir masal dinlenerek değerlendirilmesinde. leri. 20. Konuşmacının görüşlerini ve yapar. 13. öz değerlendirme formları. kazanım). doldurmalı sorular.

gözlem formları kullanılabilir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Bir de Bana Sor”: Öğretmenle birlikte dinlenenleri değerlendirme ölçütleri belirlenir. 1. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .” gibi basmakalıp ifadelerle değerlendirmesinin önüne geçilmelidir. AÇIKLAMALAR 3. 3. Bu amaçla düzenlenecek etkinlikler ile öğrencinin metni “Açık.16 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. eşleştirme testleri. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirme 1. Öğrenciler görüşlerini söyledikten sonra sınıftaki diğer öğrencilerden bu görüşe katılıp katılmadıklarını belirtmeleri istenir. çalışma kâğıtları. Dinlenen bu metinle ilgili olarak bir öğrenci röportaj yapma görevini üstlenir. Dinlediği/izlediği kişiyi sesini ve beden dilini etkili kullanma yönünden değerlendirir. sade bir dil kullanılmış. kavram haritası. performans değerlendirme formları. kısa cevaplı. dinlenende/izlenende öne çıkan anlatım özellikleri doğrultusunda yapılmalıdır. anlaşılır. anlatım etkileyici ve sürükleyici. 2. Metnin dil ve anlatım yönünden değerlendirilmesinde uygulanacak etkinlikler. Dinlediklerini/izlediklerini dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Dinlediklerini/izlediklerini içerik yönünden değerlendirir. doldurmalı sorular. Sınıfta bir metin okunur. standart testler. Sınıfta bir mikrofonla dolaşarak dinlenenlerle ilgili ölçütlere dayalı olarak öğrencilerin görüşlerini sorar. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Dil ve anlatım açısından değerlendirme çalışmaları etkinlikler aracılığıyla yapılır. açık uçlu.

1. terimler sözlüğü. Muhafızın görevi belirsiz sesler çıkararak tekerlemenin 6. 3. sınıfta fiil çekimi ile ilişkilendirilerek olumsuz anlamın zıt anlam olmadığı vurgulanır. eş seslilik ilişkileri üzerinde durulur. kazanım). Her gruba dinleyerek ezberlemeleri için şiir. doldurmalı sorular.şim dosyaları. performans değerlendirezberlerse ödüllendirilir (3 ve 4. anlam Derleme: Tekerleme.17 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. açık öğrenci. 2. (bk. Aynı kavram alanına giren kelimeleri. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . ayrılan öğrencilerden ezberlediği tekerlemeyi [!] Söz varlığını zenginleştirme söyleyenler muhafızı geçerek Çin Seddi’ni aşar (3. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. gözlem formları lük oluşturulur (6. kelimelere örnek verir. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. süreç geli“Sözlük Oluşturuyorum”: İsim veya fiillerden söz. den yararlanılır. kotra. kısa cevaplı. ve deyimler sözlüğü. seçilen şiiri arkadaşlarına belirlenen süre uçlu. Dinlediklerinden/izlediklerinden hareketle yeni söylenmesini engellemektir. Şiir. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kelimelerin ortak ve birbirinden farklı yönlerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili belirleyerek kelimeleri tanımlamaları istenir (2. ansiklopedik sözlük vb. Eş anlamlılık. sayışmaca. Gruplama: Öğrencilere “sandal. kavram haritası. kazanım). Bu 1. sayışmaca. 2. sayışmaca. hayalî bir Çin Seddi oluşturulur. Dinlediklerinde/izlediklerinde geçen kelime. 7. mâni veya Söz varlığını zenginleştirme ile ilgili tekerleme türlerinden biri verilir. Kılavuz) kullanılabilir. yakın anlamlılık. öz değerlendirme formları. yanıltmacaları ezberler/kullanır. me formları. Bir muhafız seçilir. feribot. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. sandal. bilmece ve yanıltmacalardan bazılarını ezberleyerek sınıfta arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir (3. Örneğin. şarkı türlerinde metinler ezberler. tekne. deyim ve atasözlerini cümle içinde kullanır. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde/izlenenlerde geçen kelimelere değil. atasözleri kazanım). “Yenilerini Ekledim”: Öğrenciler gruplara ayrılır. kazanım). bilmece ve farklılıklarını dikkate alarak kullanır. 4. Söz varlığını zenginleştirme gibi aynı kavram alanına giren kelimeler verilir. çalışmalarında Türkçe sözlük. bilmece ve Öğrencilerden derledikleri tekerleme. eşleştirme testleri. içerisinde tekrarlayarak okur. “Çin Seddi”: Ortaya iki paralel çizgi çizilerek 5. karşıt anlamlılık. sal” 4. Beşer kişilik iki gruba öğrendiği kelimelerden sözlük oluşturur. yanıltmaca gibi sözlü kültür ürünleri derlenir. Tekerleme. Her gruptan bir kazanımların değerlendirilmesinde. Verilen sürede hangi grup çalışma kâğıtları. 4. gemi. kazanım). türkü.

3. formları. açık uçlu. proje değerlendirme Kaset. performans değerlendirme formoluşturur. öz değerlendirme formları. film vb. kaynaklardan kişisel arşiv öğrencilere sırasıyla söz hakkı verilir (3. 2. kısa cevaplı sorular. Yaşına ve seviyesine uygun sanat ve bilim Öğrencilerin okul dışı dinleme/izleme etkinliklerine dinleyici/izleyici olarak katılır. 4. hikâye. Aynı programı dinleyen/izleyen değerlendirilmesinde. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Gezi: Sanat ve bilim etkinlikleri için gezi [!] Okul dışında dinlenerek/izlenerek düzenlenir (1. ları. CD. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . masal dinletilerine katılır. çıkarmaları ve bu programları izleme sebeplerini kazanmayla ilgili kazanımların istek ve ihtiyaçlarına uygun olanlarını takip eder. kazanılan bilgiler sınıfta paylaşılır.18 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. gözlem formları kullanılabilir. Etkili dinleme/izleme alışkanlığı kazanma 1. kazanım). “Ben Bilinçli Bir İzleyiciyim”: Öğrencilerden etkinlikleri düzenli aralıklarla takip edilir. kazanım). süreç gelişim dosyaları. açıklamaları istenir. radyodan dinledikleri programların listesini Etkili dinleme/izleme alışkınlığını Çok yönlü iletişim araçlarındaki yayınlardan ilgi. bir hafta boyunca televizyondan izledikleri ya da Şiir.

Sınıf panosuna veya tahtaya yazılarak kullanılan ifadeler üzerinde durulur. En güzel canlandırma yapan grup kazanımların değerlendirilmesinde. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Günün sözü/haftanın sözü: Temayla/konuyla 1. (bk. kutlama) yapılan bir formları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Standart Türkçe: Türkçenin Yerine geçme: Öğretmen tarafından olaya dayalı toplumda saygınlık uyandıran. 7. Öğrenciler “Ben dilindeki farklılıkları ortadan kaldıran. 12. Kılavuz) formları kullanılabilir. 3. Her biçimidir. günün veya haftanın sözü olarak hoş geldiniz” vb. 2. Diyalog kurma: Sınıf iki gruba ayrılır. deifadeleri içeren diyaloğu canlandırır. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1.. Konuşma sırasında uygun hitap ifadeleri kullanır. yazılan ve konuşulan ideal göre yeniden yorumlar. Konuşmasında sebep-sonuç ilişkileri kurar. kazanım). farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan (pazara [!] Kısaltmalarda Türk alfabesindeki giden bir ailenin satıcılarla yaptığı konuşmalar. Gruptan iki öğrenci nezaket formları. (bk. dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin yerine Türkçelerini kullanır. Konuşma kurallarını uygulama 1. Tekrara düşmeden konuşur. proje değerlendirme grup farklı ortamda (tanışma. günaydın. ifadeler üzerinde durulur. süreç gelişim dosyaları. 13. 5. günlük konuşma örnekleri sınıf ortamında Konuşma kurallarını uygulamayla ilgili canlandırılır. 4. olsaydım. Konuşmayı uygun ifadelerle bitirir. doldurmalı sorular. ilgili bir özdeyiş. (8. 1. ğerlendirme anketleri. 7. “Merhaba. düşündürdükleri hakkında konuşulur. Standart Türkçe ile konuşur. grup. görüşmek birini seçerek yazıya geçirir. 11. 6. konuşma bir konu seçilerek sınıfta anlatılır. 4.19 6. Her bir çalışma kâğıtları. Kılavuz) uçlu. iletişimi başlatmak için seçilir. kazanım). Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. açık ödüllendirilir. Yazılanlardan hareketle üzere” vb. 10. 8. 1. Yabancı dillerden alınmış. Konuşmasında nezaket kurallarını uyar. Konuşmaya uygun ifadelerle başlar. aile fertleri arasında geçen konuşmalar veya arkadaşlarıyla harflerin okunuşuna uyulur. Karşısındakinin algılamakta zorluk çekmeyeceği bir hızda ve akıcı biçimde konuşur.. kısa cevaplı. performans değerlendirme konuşma metni hazırlar. “Bizim Usta’nın Mutfağından”: Geleneksel bir öz değerlendirme formları.” düşüncesinden hareketle olayı kendine yazımı Türk Dil Kurumu tarafından belirlenmiş. Konuşmasında amaç-sonuç ilişkileri kurar. eşleştirme testleri. gittikleri bir gezi sırasında yaptıkları konuşmalar) 1. 9. gözlem yemeğin yapılışı anlatılır (9. Bulunduğu ortama uygun bir konuşma tutumu geliştirir. 8. afedersiniz. “Bizimkiler”: Öğrenciler gruplara ayrılır. “Teşekkür ederim. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. 13.

Öğrenciler. (bk. Gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra 7. (bk. bakan rolü alan öğrenci sayısı 8. Kılavuz) [!] Uyarı Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik Ölçme ve değerlendirme . birkaçı Millî Eğitim Bakanı rolünü üstlenir. Resimleme görevini 4. gruplara ders dışında hazırlanmak üzere dağıtılır. Canlandırma: Pandomima yapılır. Uygun yerlerde vurgu. “Duygulu İfadeler”: Bir cümle farklı duygu tonlarıyla söylenir. “Bana Bir Masal Anlat”: Masal anlatma yarışması düzenlenir. Her gün bir bölüm. Sınıf arkadaşlarına ve ailelerine hazırladıkları programı sunarlar. “Tarihî Buluşma”: Tarihteki bir şahsiyet ile günümüzdeki bir ünlünün herhangi bir konu hakkında sohbet etmelerini sağlamak amacıyla iki öğrenci belirlenir. o döneme ait el sanatlarını araştırarak önemli olayları resimlerle ançıkarmaktan kaçınır. Türkünün hikâyesi sınıfta canlandırılarak anlatılır. Yapmacıktan. Kılavuz) “Meddah Sınıfta”: Öğrencilerden biri tarihî bir olayı veya beğendiği bir hikâyeyi seçer. Dönemi yansıtan kıyafet ve müzik de kullanılabilir. Sesini ve beden dilini etkili natılır/canlandırılır. Anlatımlar içeriğe uygun resimler yapılarak desteklenir. anlatacakları 5. 6. taklit ve özentiden “Gören Ben. gözlem formları kullanılabilir. Oynayan Ben”: İşlenen konuyla/temayla ilgili kavramlar. 2. Kılavuz) ve duraklama yapar. bazıları da resimleme görevlerini üstlenirler. Her grup. hikâye veya efsaneyi bölümlere ayırarak aralarında paylaşırlar. latırlar. Belirlenen öğrenciler bu iki ünlüyü konuştururlar. “Resimlerle Efsane”: Öğrenciler gruplara ayrılır. bakanın ekibi olarak belirledikleri herhangi bir konuda ve kahramanları çağrıştıracak konuşma metni hazırlarlar. Konuşurken gereksiz sesler üstlenen öğrenciler. okulda bulunan ses sistemi kullanılarak yayınlanır. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Dinleyicilerle göz teması kurar. Bu gruplar. “Türkülerin Dilinden”: Öğrencilerden yörelerinde söylenen bir türkünün hikâyesini 9. (bk. Bakan rolünü ve konuşmasını en güzel yapan öğrenci ve şekilde kullanır. “Ah Bir Bakan Olsam!”: Bir okul açılışında konuşma yapmak üzere öğrencilerden uyumuna dikkat eder. “Maymun Gözünü Açtı”: Deyim ve atasözlerinin hikâyesi araştırılarak sınıfta anlatılır. tonlama hikâye veya efsane ile ilgili ön bilgilerin yer aldığı bir davetiye hazırlar. seçtikleri 3. Hacivat ve Karagöz oy2. sesini varlık kadar gruplara ayrılır. İşitilebilir bir sesle konuşur. Konuşurken nefesini ayarlar. Her grupta bazı öğrenciler hikâye anlatıcılığı. ekibi ödüllendirilir. kukla oynatılır. oluşturulan uzak bir sesle konuşur. Hikâye anlatıcıları. kullanma “Arkası Yarın”: Bir tiyatro oyunu belirlenir ve bölümlere ayrılır.20 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Sesini ve beden dilini etkili kullanmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde öz değerlendirme formları. Canlandırmalarda. Öğrenci konuya ve canlandırdığı şahıs veya varlığın özelliğine uygun bir üslûpla hikâyeyi anlatır. 1. Sözleriyle jest ve mimiklerinin senaryolar oluşturularak sınıfta canlandırılır. araştırmaları istenir.

Hazırlıklı konuşmalar yapma 1. 11. benzetme ve sayısal verilerden yararlanılarak ana fikir desteklenir. Atasözü. Münazara: Öğrenciler gruplara ayrılır. kısa cevaplı. performans değerlendirme formları. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ben Bir Rehberim”: Yaşanılan bölgenin tarihî mekânlarına veya doğal güzelliği olan yerlerine gezi düzenlenir. Ana fikri yardımcı fikirlerle destekler. kura ile belirlenen konulara hazırlanarak tartışırlar. süreç gelişim dosyaları. proje değerlendirme formları. 9. Konuşma konusu hakkında araştırma yapar. Üç kişilik gruplara ayrılan öğrencilerden ikisi konu ile ilgili sorular sorarken üçüncü öğrenci soruları cevaplandırır. 5. deyim ve söz sanatlarını uygun durumlarda kullanarak anlatımını zenginleştirir. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 3. betimleme.8. (bk. eşleştirme testleri. konuşma sırasında nelere değinileceği dinleyicilere açıklanır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Öğrencilerden biri veya birkaçı rehber olarak görevlendirilir. 12. 3. Konuşma yöntem ve tekniklerini kullanır. Seçilen iki öğrenci bu sohbeti canlandırır. “Dil Yâresi”: Türkçenin doğru. yeterli ve doğru cevaplar verir. Konuşma sırasında sorulan sorulara açık. Konuşmasını sunarken görsel. [!] 3.Konunun geçmişi. 3. Konunun özelliğine uygun düşünceyi geliştirme yollarını kullanır. öz değerlendirme formları. Konuşma öncesinde konuyla ilgili açıklamalar yapar. açık uçlu. Hazırlıklı konuşma yapmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Konuşma metni hazırlar. işitsel materyalleri ve farklı iletişim araçlarını kullanır.5. 10. Gezi sırasında arkadaşlarına rehberlik yaparak mekânı tanıtırlar (1. doldurmalı sorular. gözlem formları kullanılabilir. Kılavuz) Röportaj yapma: Herhangi bir meslek mensubuyla röportaj yapılır. çalışma kâğıtları. Konuşmasını bir ana fikir etrafında planlar. tanık gösterme.Tanımlama. 7. değerlendirme anketleri. 8. Her konuşma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. 2. 4. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Konuşmasında dikkati dağıtacak ayrıntılara girmekten kaçınır.21 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. (bk. Ünlülerin konuşacakları konuların güncel olmasına özen gösterilir. (bk. (bk. Bir grup öğrenci konuyu tartışırken diğer öğrenciler tarafından hazırlanan sorular konuşmacılara yöneltilir. Görevli öğrenciler tanıtacakları mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplarlar. Yapılacak bu sohbetle ilgili konuşma metni hazırlanır. Kılavuz) Çapraz sorgu: Bir konu seçilir. 6. kazanım). 12. Gruplar. Kılavuz) “Zaman Tüneli”: Tarihteki veya günümüzdeki ünlüler ile hayalî bir sohbet yapmak amacıyla iki öğrenci seçilir. örnekleme. karşılaştırma. güzel ve etkili kullanımına yönelik olarak açık oturum düzenlenir. Konuşmasını belirlenen sürede ve teşekkür cümleleriyle sona erdirir.

içerik yönünden ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kendi konuşmasını değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Konuşmasını. Konuşmasını değerlendirir. açık uçlu. süreç gelişim dosyaları. dilini Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . gözlem formları kullanılabilir. kısa cevaplı sorular. değerlendirme anketleri. öz değerlendirme formları. 2. Kendi konuşmasını değerlendirme 1.22 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. Konuşmasını dil ve anlatım yönünden değerlendirir. 4. 3. sesini ve beden kullanma yönünden değerlendirir. performans değerlendirme formları. Konuşmasını sunum tekniği yönünden değerlendirir.

(bk. proje değerlendirme formları. Anlamadıklarını ve merak “Hakkımı Arıyorum!”: Öğrenciler. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini serbestçe ifade edebilmeleri için uygun ortam oluşturulur. Kılavuz) Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . inciten. çalışma kâğıtları. (bk. düşünce. . kazanım). Kılavuz). aralarında rol dağılımı yaparak hakkını ettiklerini sorar. “Bir Kuş Olsaydım!”: Öğrenciler kendilerini bir kuş olarak hayal ederler. süreç gelişim dosyaları. Konuşma hataları uygun bir zamanda ve uygun bir dille belirtilir. . kazanım). Kendini sözlü olarak ifade etmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. diğerine de bunu güzel bir güne dönüştürmek için neler yapılması gerektiği yazılır (3. atasözü ve . Öğrencilerin kendilerini zengin bir söz varlığı kullanarak ifade etmeleri üzerinde durulur. (bk. kazanım). 1. kavram. Konuşmaları sırasında bu öğrenciler cesaretlendirilir. “Güzel Bir Gün”: Öğretmen. performans değerlendirme formları. yazılır ve sınıfta canlandırılır. diyalog yazılır ve sınıfta canlandırılır. kazanım). Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Hayallerim ve Ben”: Hayallerini gerçekleştiren bir kişinin hayatı araştırılarak anlatılır.Edinilmek istenen meslek hakkında anne ve babanın ikna edilmesi için bir diyalog yazılır ve sınıfta canlandırılır. gözlem formları kullanılabilir. Sorunlarına konuşarak Diyalog kurma: çözüm arar. yaşadığı güzel ve kötü bir günü sınıfla paylaşır. hayal. kazanım). Kılavuz) “Ben Olsaydım…” kalıp ifadesinden yola çıkılarak duygu ve düşünceler yazılır.Beslenmek istenen bir hayvan konusunda anne ve babanın ikna edilmesi için bir 4. [!] Öz güven ve cesaretten yoksun olan öğrencilere konuşma etkinliklerinde özellikle görev verilir. Kılavuz) “Beni Affeder misin?”: Öğrencilere “Sizi üzen. 5. Birine yaşanılan kötü günün olayları. Rüya anlatma: Rüyalar hakkında konuşulur (1. Öğrencilerden kendi tecrübelerini anlatmalarını ister. kısa cevaplı sorular. kazanım). Okunan metindeki kahramanın yerine geçilerek karşılaşılan sorunlara çözüm üretilir. açık uçlu. Duygu. (bk. Yeni öğrendiği kelime. aramayla ilgili bir olayı canlandırırlar (3. izlenim ve deneyimlerini Nereye ve kimin yanına gitmek istediklerini sebepleriyle anlatırlar (1. öz değerlendirme formları. öfkelendiren davranışlar nelerdir?” sorusu yöneltilerek böyle durumlarda nasıl tepki gösterilmesi gerektiği tartışılır (3.23 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. “Çözüm Yolları”: Öğrencilere bir metin okutulur. değerlendirme anketleri. 2. sözlü olarak ifade eder. 4.Gitmek istenilen bir yer hakkında anne ve babanın ikna edilmesi için bir diyalog deyimleri kullanır. (bk. İkili liste yapılır. Kılavuz) 3. Öğrencilerden kendi hayallerini anlatmaları istenir (1.

fıkra. Metni en akıcı şekilde okuyan öğrenci ödüllendirilir. Grup oluşturma işlemi. Akıcı biçimde okumada noktalama işaretlerinin işlevine dikkat çekilir. 2. Örnek okuma. Hazırlanan haber metni televizyon hâline getirilmiş karton kutunun arkasından bir öğrenciye okutulur. Kılavuz) “Şiir Bahçesinden”: Öğrenciler sevdikleri şiirleri seçerek kendi aralarında okuma yarışması düzenlerler. “Beni Dinler misin?”: Öğrenciler tarafından seslendirilen hikâye. Gerekli görülen öğrenciler ses terapistlerine yönlendirilir. atasözü veya özlü sözlerden oluşan bir kaset doldurulur. Diğer öğrencilerden okuyan öğrencinin telaffuzuna. vurgu ve tonlama gerektiren cümlelerin okunuşuyla ilgili alıştırmalar yaptırılır. Bir tekerleme verilerek gruptaki her öğrenci tarafından sırayla okunur. Yarışma: Öğretmen tarafından bir haber metni seçilir. 1. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. gözlem formları. (bk. AÇIKLAMALAR [!] Metin öğrenciler tarafından okunmadan önce. verilen tekerlemeyi hatasız okuyan öğrencisi/öğrencileri kendi grubu tarafından belirlenir ve bunlardan yeni gruplar oluşturularak verilen listedeki tekerlemeleri okumaları istenir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .Tekerlemeler. Okuma kurallarını uygulama 1. metnin niteliğine ve seçilen yöntemin özelliğine göre metnin bütününe yönelik olarak yapılabileceği gibi belli bölüme yönelik olarak da yapılabilir. 8. 7. Kaset kapağı tasarlanır. öz değerlendirme formları. gruplara ayrılan öğrencilere liste hâlinde dağıtılır. Reklam afişi hazırlanarak satışa sunulur. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. şiir. içeriğine uygun sözsüz bir müzik eşliğinde okunur. 1. tonlama. 3. Farklı öğrencilere bu metin verilir. 4. “Tekerleme Söyleyelim”: Bu etkinlik farklı şekillerde yapılabilir: . (bk. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. nefesi kontrol etmenin önemi vurgulanır. [!] Sesli ve sessiz okumada hata yapan öğrencilere geribildirimde bulunulur. 2. 5. Jüri. duraklama ve ulama yapılır. tekerleme. elindeki değerlendirme kartlarına göre şiirini en iyi okuyan öğrenciyi belirler. anı. [!] Kısaltmalarda Türk alfabesindeki harflerin okunuşuna uyulur. Akıcı biçimde okur. Örnek okumadan hareketle telaffuzu zor olan kelimeler. Her okuma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. Gerekli yerlerde vurgu. 5. Sesini ve beden dilini etkili kullanır. doğru ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ana Haber Bülteni” : Bir konu belirlenir ve belirlenen konu hakkında öğrencilerden bir haber metni oluşturmaları istenir. . öğretmen örnek okuma yapabilir.Öğrenciler gruplara ayrılır. tekerlemeyi en iyi okuyan öğrenci belirlenene kadar devam eder ve bu öğrenci ödüllendirilir. Okuma kurallarını uygulama ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. bilmece. [!] 1. Her grubun. 1. Kasete bir isim bulunur. Kılavuz) “Sözün Ezgisi”: Şiir. 4. Sesini mekâna ve dinleyiciye göre ayarlamanın. nefesini ayarlamasına ve noktalama işaretlerine dikkat ederek okumasına puan vermeleri istenir.24 6. 1. Kelimeleri telaffuz eder. Sınıf içerisinden beş kişilik bir jüri belirlenir. okuma gelişim dosyası kullanılabilir.

(bk. kazanım). şahıs. Kılavuz) Film şeridi oluşturma: Kurgusal bir metin verilerek öğrencilerden metinde geçen olayları kronolojik bir sıraya koymaları ve bu olayları resimlemeleri istenir. Her gruba bir metin verilir. Öğrenciler tahminlerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla sözlük kullanmaya yönlendirilir. 2. Metnin planını kavrar. 1. Bir tema boyunca işlenecek okuma metinlerinin türü farklı olmalıdır. Metindeki anlatımın kaçıncı şahsın (1. 6. (bk. Metindeki amaç-sonuç ilişkilerini fark eder. öte yandan. Kılavuz) Hikâye ağacı oluşturma: Hikâyedeki unsurlar ve birbirleriyle olan ilişkileri gösterilir (7. Okunanlarda çağrışıma açık. Tüm bunlara göre kurgu metinde geçen kahramanlardan bazıları çıkarılırsa nasıl sonuçlar doğabileceği tartışılır (7. bir de ne göreyim. fizikî görünüm ve olaya olan etkileri gibi unsurlar yönüyle karşılaştırır. zaman. 17. Tamamlama: Metinden cümleler seçilerek sebep ve sonuç bildiren ifadelerle tamamlanır (8. 5. türün özelliklerini en iyi temsil eden metinler aracılığıyla tür hakkında genel olarak bilgilendirilir. ya da 3. ama. (bk. 2. Kılavuz) “Kısaca. oysa. Metni oluşturan unsurlar arasındaki Sınıf-okul içi etkinlik ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Kelime Harmanı”: Dinlenenlere/izlenenlere yönelik hazırlanmış bulmaca çözülür (1. konunun anlaşılmasına yardımcı olan ve hatırlamayı kolaylaştıran kelimelere dikkat edilir. kazanım). Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır.25 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. şahsın) ağzından yapıldığı tespit edilir. 4. yer. Okuduklarını kendi cümleleriyle. anlam ile terim anlamı”nı kavramaları sağlanır. 2. hâlbuki. 10. 3. anlatıcının özelliklerine ve olayla ilişkisine dikkat çekilir. Kılavuz) AÇIKLAMALAR [!] Okuduğu metni anlama ve çözümlemeye yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde okuma metinlerinden hareket edilir. Beni Düzenle: Metin parçalara ayrılır. kazanım). Her grupOkul dışı etkinlik [!] Uyarı . Metne ilişkin sorular oluşturur. (bk. kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. Metindeki anahtar kelimeleri belirler. Anlatımın kimin ağzından yapıldığını belirler. Okuma sürecinde karşılaşılan. Resimler bir film şeridi hâlinde sıralanır (12. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. 7. 11. ancak. 2. Öğretmen tarafından sunulan örneklerin yanında öğrencilerin anlamını bilmediği kelime ve kelime gruplarıyla ilgili çalışmalara da yer verilir. Karışık olarak verilen bölümler kronolojik sıraya göre düzenlenir. 8. 17. Metne ilişkin sorulara cevap verir. kazanım). Bu karşılaştırma yapılırken karşılaştırma şeması kullanılır. Verilen metinler grup içinde okunur. Örneklerden hareketle öğrencilerin “gerçek. kazanım). Öğrencilerden okunan metnin ana fikrini ve yardımcı fikirlerini bularak metni özetlemeleri istenir (4. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 2. 10. 2. Okuduklarındaki örtülü anlamları bulur. kelime grubu ve Ölçme ve değerlendirme Kelime listeleme: Fikir veya duygu belirten kelimeler şemaya yerleştirilir (1. Metnin türüyle ilgili özellikleri kavrar. Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler. Kılavuz) Röportaj: Metindeki şahıs veya varlık kadrosuyla hayalî röportaj yapılır (7. 12. kazanım). 16. Ana fikir/ana duygu bulunurken öğrencilerin düşüncelerini serbestçe ve kendine özgü bir şekilde ifade etmelerine imkân verilmelidir. 13. Okuduklarındaki öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. (bk. (bk. Kılavuz) “Karakterler Bir Arada”: Şahıs ve varlıkların karakter özellikleri tablo üzerinde sıralanır (7. 9. fakat. kazanım). Olay. Metindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. 4. Öğrenciler. (bk.”: Sınıfta sesli okuma çalışması yapılır. Kılavuz) “Ya Kahramanım Olmasaydı!”: Öğrenciler. (bk. Düzenlenen metin özetlenir (12. kelime. 12. 2. 15. 2. olay ve düşüncelerin yönünü değiştiren “ne var ki.. 15. 5. Metinde kullanılan anlatım biçimleriyle düşünceyi geliştirme yollarının türle ilgisi vurgulanır. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 1. 14. okudukları metinde geçen şahıs ve varlık kadrosunu kişilik. Doğrudan söylenmeyen yargılar bulunur. mecaz. Kılavuz) Resimleme: Öğrenciler gruplara ayrılır. kazanım).. kazanım). 2. Metnin konusunu belirler. 6. kazanım). … ise” vb.

düşünce ve hayalleri ifade eden derin bir anlatım olduğu kavranır. kazanım). Okuduğu metne farklı başlıklar bulur. proje değerlendirme formları. Şiirde ses akışını sağlayan kafiye. Yazarın/şairin hayatı ve yaşadığı dönemin şartları çeşitli etkinlik (drama. (bk. Karşılaştırma sonunda şiirin özellikleri belirlenir (25. (bk. Metinde yararlanılan düşünceyi geliştirme yollarının işlevlerini açıklar. [!] 2. 19. Şiir dilinin farklılığını ayırt eder. kazanım). Kılavuz) Tamamlama: Yarıda kesilen fıkra veya hikâye tamamlanır (23. kazanım). kişileştirme. (bk. 30. gelişme. kazanım).”: Konu ile ilgili cümleler kartlara yazılarak kutuya atılır. resim vb. Metnin yazarı veya şairi hakkında bilgi edinir. Okuduklarını kendi hayatı ve günlük hayatla karşılaştırır. 20. açık uçlu. Hikâyenin konusuna ve canlandırdığı şahıs veya varlığın özelliğine uygun kostüm giyerek sınıf ortamında kendi bakış açısından hikâyeyi anlatır (21. Öğrenciye birtakım sorular yöneltilirken yardımcı olması için öğretmen sorulara önce kendisinin belirlediği bir kahraman aracılığıyla cevap verir (21. kazanım). Metne ilişkin karşılaştırmalar yapar. “Benim Kahramanım”: Her gruptan bir öğrenci seçilerek okunan metindeki bir kişi belirler. performans değerlendirme formları.. Kılavuz) “Canlanan Hikâyeler”: Öğrencilerden biri beğendiği bir hikâyeyi seçer. canlandırma) ve görsel materyallerle (film. 18. Öğrenciler bu ipuçlarından yola çıkarak metinde geçen eser adını bulurlar (29. Şiirin duygu. kazanım). Metnin öncesi ve/veya sonrasına ait kurgular yapar. 29. Kılavuz) Çözüm üretme: Metinde ortaya konan sorunlara “Ben olsaydım. 27.. 21. Yapılan resimler. 2. Metinde geçen mecaz. Kılavuz) ifadelerin kullanım özelliklerine dikkat çekilir. grup üyeleri arasında değiştirilir (12. 23. (bk. düşünce ve hayalleri yorumlar.) öğrenci seviyesine uygun olarak işlenir. Metnin başlığı ile içeriği arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Daha sonra şifreyi çözmek için bazı ipuçları verilir.” ifadesiyle çözüm aranır (22. bunların çeşitlerine değinilmez. Metindeki ipuçlarından hareketle metne yönelik tahminlerde bulunur.. Kılavuz) “Ne Çıkarsa. Daha sonra grup üyeleri bir kâğıdı üç bölüme ayırarak metnin giriş. redif gibi ahenk unsurları fark edilir. Metinde ortaya konan sorunlara farklı çözümler üretir. 25. gözlem formları. standart testler. “Şifre Çözücü”: İçinde bilinen bir eser adının saklandığı bir metin yazılır. 31. duygu. Bu metinler söyleyiş ve ahenk unsurları yönünden farklılıkları belirtilerek karşılaştırılır. sonuç bölümlerini resimlendirir ve metindeki uygun cümleleri resme yerleştirir. Eser adının şifreli olmasına dikkat edilir. Kafiye ve redif terimleri kullanılmaz. kavram haritası. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. Çekilen kartta yazılanlar grup üyeleri arasında tartışılır. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. Her grup bir kart çeker. 25. (bk. 28. çizgi roman.. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . “Farkını Bul! ”: Öğrencilere farklı şiir ve düz yazı metinleri dinletilir. Okuduğu metni anlama ve çözümleme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. çalışma kâğıtları. tan bir kişi metni özetler. 2. 18. öz değerlendirme formları.26 geçiş ve bağlantıları fark eder. benzetme. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Yazarla/şairle yapılan röportaj veya anketlerden de yararlanılır. Kendi anlamları dışında kullanılarak şiirde çağrışımlara yol açan kelimeler belirlenir. doldurmalı sorular. kısa cevaplı. Kendisini hikâyedeki şahıs veya varlık kadrosundan birinin yerine koyar. konuşturma ve abartma sanatlarına dikkat çekilir. 22. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını fark eder. 24. okuma gelişim dosyası kullanılabilir. kazanım). 31. 26.

anlatım etkileyici ve sürükleyici. Dil ve anlatım açısından değerlendirme çalışmaları etkinlikler aracılığıyla yapılır. ikinci gruptan metinde kullanılan sıfatları tespit ederek bunları anlam özelliklerini dikkate alarak gruplandırmaları. çalışma kâğıtları. kazanım). açık uçlu.27 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. Okuduğu metni değerlendirme 1. öz değerlendirme formları. Birinci gruptan metindeki cümle ve cümlelerdeki kelime sayılarını belirlemeleri. bunun bir anlatım özelliği olarak karşımıza çıkmadığı metinlerde cümlelerin uzunluk açısından değerlendirilmesi istenmemelidir. proje değerlendirme formları.” gibi basmakalıp ifadelerle değerlendirmesinin önüne geçilmelidir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Okuduklarımı Değerlendiriyorum”: Öğrenciler gruplara ayrılır. anlaşılır. üçüncü gruptan ise metindeki mecazlı kullanımları bulmaları istenir. AÇIKLAMALAR 3. Sonuçlar tartışılarak metnin dil ve anlatımı hakkında genel bir yargıya ulaşılır (1. kısa cevaplı sorular. Okuduğu metni değerlendirme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Metnin dil ve anlatımının değerlendirilmesinde uygulanacak etkinlikler. 1. gözlem formları. Metni içerik yönünden değerlendirir. yazarın anlatımında öne çıkan özellikler doğrultusunda düzenlenmelidir. Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Söz gelimi yazar uzun ya da kısa cümleleri belirgin biçimde kullanıyorsa cümle uzunluğuna yönelik bir etkinlik düzenlenebilecekken. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Bu tür etkinlikler ile öğrencinin metni “Açık. standart testler. sade bir dil kullanılmış. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. 2.

Eş anlamlılık. anlam farklılıklarını dikkate alarak kullanır. şemalar düzenlenir (1. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. Eşleştirme: Kelimeler. mâni. ansiklopedik sözlük vb. atasözleri ve deyimler sözlüğü. öz değerlendirme formları. Kılavuz) “Ben Hazırladım.28 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. 3. (bk. deyim ve atasözlerini cümle içinde kullanır. “Sihirli Kareler”: Okunan metinden hareketle hazırlanan bulmacalar çözülür (1. terimler sözlüğü. kotra. Okuduklarından hareketle öğrendiği kelimelerden sözlük oluşturur. kazanım). çalışma kâğıtları. kısa cevaplı sorular. Örneğin. Eşleştirme: Atasözleri ve deyimler uygun tutumlarla/davranışlarla eşleştirilir (3. kazanım). Kılavuz) AÇIKLAMALAR 4. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. kazanım). Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Her kelimeye farklı puanlar verilir. Söz varlığını zenginleştirme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. tabure. tekne. standart testler. kazanım). kanepe” gibi aynı kavram alanına giren kelimeler verilir. [!] Söz varlığını zenginleştirme çalışmalarında Türkçe sözlük. yakın anlamlılık. sandal. kazanım). Kılavuz) “Atasözlerimiz Canlandı”: Metinde geçen bir deyim veya atasözüyle ilgili oyun hazırlanır (3. Oyun sonunda en çok puan alan öğrenci birinci olur (3. küpün farklı yüzlerine yazılır. kazanım). hangi anlamlarıyla kullanıldığı yazılır (1. (bk. den yararlanılır. oturak. 4. 7. 2. kazanım). kazanım).Söz zenginleştirme varlığını ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Anlamını yazma: Cümlelerdeki kelimelerin altına. 1. (bk. Farklı olanı bulma: Temel/mecaz/terim anlamlarında kullanılan/kullanılmayan kelimeler arasında farklı olan bulunur (1. Metinde ilk kez karşılaşılan kelimeler. Şema oluşturma: Kelimelerin eş/zıt/yakın anlamlılarıyla ilgili listeler. atasözü vb. Aynı kavram alanına giren kelimeleri. kelimelerin anlam farkları söylenir (1. kazanım). kazanım). “Çengel Bulmaca”: Hazırlanan bulmacada numaralandırılmış karelerdeki harfler birleştirilerek atasözü veya deyim bulunur (1. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. Kılavuz) Gruplandırma: Atasözleri ve deyimler anlam özelliklerine göre gruplandırılır (3. gözlem formları. karşıt anlamlılık. Kılavuz) “Canlan Biraz”: Metinde geçen deyim ve atasözleri değiştirilerek gerçek anlamlarıyla cümle içinde kullanılır. (bk.) okunur. Okuduğu metinde geçen kelime. kazanım). koltuk. Bu kelimelerin ortak ve birbirinden farklı yönlerini belirleyerek kelimeleri tanımlamaları istenir (2. Öğrencilerden bu deyim ve atasözlerini bulmaları istenir (3. kazanım). (bk. Küp sırayla atılarak öğrencilerden gelen kelimelerle ilgili birbirinden farklı cümleler oluşturmaları istenir. eş/zıt/yakın anlamlılarıyla eşleştirilir (1. eş seslilik ilişkileri üzerinde durulur. kazanım). sınıfta fiil çekimi ile ilişkilendirilerek olumsuz anlamın zıt anlam olmadığı vurgulanır. 2. Sen Çöz”: Kelime ve kavramlar belirlenerek bunları içeren değişik bulmacalar hazırlanır (1. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. Gruplama: Öğrencilere “sandalye. açık uçlu. 4. “Kelime Küpü”: Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba bir kelime küpü verilir. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. Arkadaşıyla aynı cümleyi kuran ve belirlenen sürede cümleleri söyleyemeyen öğrenci oyundan çekilir. Kılavuz) Farkları bulma: Eş sesli kelimelerle ilgili metinler (şiir. “Düzenimi Kaybettim Yardım Eder misin?”: Öğrenilen kelimelerin harflerinin yerleri değiştirilerek öğrencilerden bu kelimeleri bulmaları ve cümle içinde kullanmaları istenir (3. kazanım). proje değerlendirme formları. 1. (bk. kazanım).

5. Kılavuz) “Haftanın Ödüllü Kitabı”: Okunan kitaplar tanıtılır. Yorumlama: Herhangi bir fotoğraf. 8. Hangi sınıfta hangi eserlerin okutulacağı Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin ortak kararıyla belirlenir. beğenilen şiirlerin ve düz yazıların kaynaktan veya ezbere okunması için uygun ortam hazırlanır. İkişerli gruplara ayrılan öğrenciler ezberledikleri metni kullanarak bir diyalog oluştururlar. proje değerlendirme formları. Soru sorma: Aynı kitap bütün öğrenciler tarafından okunur. Okuma sürecine aileler de dinleyici veya okuyucu olarak katılabilirler (2. Okunanlarla ilgili duygu ve düşüncelerin paylaşılması. Haftanın hikâyesi: Öğrenciler tarafından okunan hikâyeler belirli aralıklarla sınıf ortamında paylaşılır. öğrencinin yıl boyunca yaptığı okuma etkinlikleriyle ilgili çalışma kâğıtlarını ve kitap raporlarını içerir. Arşiv oluşturma: Gazete ve dergi kupürü biriktirilir veya belirli konularda gazete ve dergilerde yayımlanan yazılar toplanır (3. 6. Kılavuz) “Hafızam Beni Yanıltmadı”: Öğretmen sınıfa güzel düz yazılardan oluşan bir seçki getirir. kazanım). Şiir dinletisi: Bir şairin şiirlerinden oluşan dinleti düzenlenir. 9. resim. Öğrencilerden biri kitabı tanıtırken diğerleri tarafından kitapla ilgili sorular sorulur (6. Okudukları ile ilgili duygu ve düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşır. Öğrenciler her hafta bu torbalardan bir kitap seçerek okurlar. Kılavuz) “Kitap Torbası”: Birkaç torba hazırlanarak numaralandırılır. yazara. Şiir ezberler. Gezi: Kütüphanelere gezi düzenlenir (5. kitap fuarı ve kitap evlerinden faydalanır. öz değerlendirme formları. Süreli yayınları takip eder. Okuma alışkanlığı kazanma 1. Kitabı tanıtan öğrenci ödüllendirilir (6. kazanım). Öğrenciler beğendiği bir metni birkaç gün içinde ezberler. türlerde metinler ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kitap sergisi: Sınıfta veya okulda konuya. Pano okuma: Pano okuma yönergesi hazırlanarak öğrencilerden yönergeye uygun okuma yapmaları istenir. Okuma gelişim dosyası. Pano düzenleme: Öğrencilerin sınıf veya okul panolarına seçtikleri metinlerle katılmaları sağlanır (6. Belli bir konuda farklı şairlerin şiirlerinden oluşan bir dinleti düzenlenir (7. Okuduğu hikâyeyi en güzel şekilde anlatan öğrenci belirlenerek ödüllendirilir (6. 4. türe göre kitap sergileri düzenlenir (2. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. Önceden gruplandırılan kitapların adları kâğıtlara yazılarak torbaya konur. Beğendiği ezberler. kazanım). kütüphane. kazanım).29 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. şiir dinletileri düzenler. kazanım). kısa yazıları Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . (bk. en iyi tanıtılan kitap haftanın kitabı olarak seçilir. kazanım). kısa cevaplı sorular. “İlköğretim Okulları İçin 100 Eser”i okumaya yönlendirilir. gazete ve dergilerdeki insanların yüz ifadeleri veya düzeye uygun bir karikatür hakkında konuşulur (3. (bk. Okuma planı yapar. performans değerlendirme formları. kazanım). kazanım). kazanım). 5. 3. [!] Her öğrenci için okuma gelişim dosyası düzenlenir. AÇIKLAMALAR 5. 6. 7. Okuduğu kitaplardan kitaplık oluşturur. Oluşturulan bu diyaloğu arkadaşlarına sunarlar. gözlem formları. Değerlendirmeler dönem sonlarında yapılır. Ailesi ile okuma saatleri düzenler. 5. kazanım). Okuma alışkanlığı kazanma ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. (bk. 5. kazanım). açık uçlu. 1. Sınıf kitaplıkları kitap temin edilerek zenginleştirilir. ezberlediği şiirleri uygun ortamlarda okur. 8. öğretmen ve öğrenci değerlendirme formlarını. Öğrenciler. Bu çalışmayı en iyi yapan grup ödüllendirilir (9. 2. Farklı okur. Kitaplık. 2.

8. 11. paragraflar. Standart Türkçe: Türkçenin toplumda saygınlık uyandıran. Okunaklılık: Her harfin karakteristik özelliğine ilgili kurallara uyar. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. resim verilerek resimleri yorumlama çalışması yazılabilmesidir.30 6. durulur (1. yazılan ve konuşulan ideal biçimidir. lerin listesi yapılarak bunlar Türkçe karşılıklarıyla uygun olarak ve başka bir harfi çağrıştırmayacak şeeşleştirilir (6. (bk. Standart Türkçe ile yazar. dilimize henüz yapılır. 8. Düzgün. okunan kitaplar ve basılı materyaller incelenir. kilde yazılmasıdır. olarak kısaltmalara ek getirilir. Çizgisiz kâğıt kullanılır. Yazısında sebep-sonuç ilişkileri kurar. satırlar ve kelimeler arasında uygun boşluk bırakılır. 10. imlâsı Türk Dil Kurumu tarafından 7. çalışma kâğıtları. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. kazanım). 7. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. Kılavuz) 4. [!] Türk alfabesindeki harflerin okunuşuna uygun 9. Düzenleme: Sınıfa biçim açısından farklı özellikler taşıyan elektronik mektup. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Yazma kurallarını uygulama ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Yazma kurallarının uygulanmasında Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. Bunlardan hareketle 2. 6. 3. 4. Kâğıdın yalnızca ön yüzüne yazılır. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. Kılavuz) 1. Yazma kurallarını uygulamayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. İnceleme: Yazma çalışmaları sırasında kaldıran. 1. Kâğıdın kenarlarında. (bk. dilekçe örnekleri getirilir. “Çizgiler Ne Söyler?”: Düzeye uygun bir İşleklik: Yazının hem okunaklı hem de hızlı ve rahat 5. kazanım). 1. konuşma dilindeki farklılıkları ortadan kullanır. Elektronik ortamdaki yazışmalarda biçim ile Güzel Türkçem: Kullanılan yabancı kelime1. süreç gelişim dosyaları. öz değerlendirme formları. Tekrara düşmeden yazar. Yazım ve noktalama kurallarına uyar. Yabancı dillerden alınmış. Öğrencilerden yazma çalışması sırasında yerleşmemiş kelimelerin yerine Türkçelerini yazma kurallarına uymaları istenir. metinlere ya da kitaba düzen vermek amacıyla belirlenmiş. Yazısında amaç-sonuç ilişkileri kurar. okunaklı ve işlek “bitişik eğik kâğıt ve sayfa düzeni ile biçim özellikleri üzerinde yazı”yla yazar. 2. gözlem formları kullanılabilir. mektup ve 1.

Kılavuz) “Projem”: Öğrencilere farklı konular verilerek birini seçmeleri istenir. Yazma yöntem ve tekniklerini kullanır. örnekleme. özet. kazanım). şekil vb. Yazıya. (bk. konu hakkında sınıf içi tartışma yapılır (1. poster. Anahtar kelimeler saat yönünde eklenir. kazanım). nin Seyahatnamesi” adı verilen bir kitap oluşturulur. Beyin fırtınası: Konuyla ilgili düşünceler. Kılavuz) “Yaşayan Zaman” Öğrenciler yaşadıkları çevrede meydana gelen. içindekiler vb. 12. ilgi çekici ve önemli olayların listesini yaparlar. tanık gösterme. Kılavuz) “Ben Bir Seyyahım” Gezip görülen yerleri anlatan yazılar bir araya getirilerek “. Kılavuz) “Sınıf Gazetesi”: Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. (bk. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Soru hazırlama: Konuyu açıklığa kavuşturmak için yazıda cevabı verilecek sorular hazırlanır (1. Her olay ait olduğu döneme yazılarak resimlenir ve kâğıtlar birleştirilerek sınıf duvarına asılır. 5. 6. Planlı yazma ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Serbest kürsü: Öğrencilerin olaylara farklı açılardan bakabilmelerini sağlamak amacıyla yazma öncesinde. seçtiği bir dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine geçerek hikâyesini anlatır. Yazısını bir ana fikir etrafında planlar. kazanım). (bk. 12. Yazılacakların bölümleri. 2. kaynakça. (bk. Yazacaklarının taslağını oluşturur. “Pilavdan Dönenin Kaşığı Kırılsın”: Her öğrenci. gözlem formları kullanılabilir.. “Atatürk’ü Tanıyorum”: Atatürk’ün hayatını anlatan bir zaman çizelgesi hazırlanır. Atasözü. Örneğin.31 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 5. öz değerlendirme formları. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Temel başlıkları destekleyici alt başlıklar yazılır. çizilir. 10. Yazma konusu hakkında araştırma yapar. (bk. resim. 4. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Listede yer alan olaylar arasından bazıları seçilerek zaman çizelgesine yerleştirilir. kısımları uygun şekilde düzenler. Yazıyı etkileyici ifadelerle sonuca bağlar. Her iki tarafa verilmek üzere iki nüsha hazırlanır. Gerekli görülen başlıkların yanına. Dipnot. 2. Her öğrenci. kazanım).. bir öğrenci valiyi temsil ediyorsa o dönemde yaşanan bir olayı ve bununla ilgili yaptıklarını anlatır. Yazısına konunun ve türün özelliğine uygun bir giriş yapar. Anlaşma. Yazdığı metni görsel materyallerle destekler. 2. benzetme ve sayısal verilerden yararlanılarak ana fikir desteklenir. başlık ve alt başlıkları belirlenir. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. Zihin haritası oluşturma: Konunun ana başlığı veya konuyu çağrıştıracak bir simge veya kavram kâğıdın ortasına yazılır. Planlı yazma 1. çalışma kâğıtları. Öğrenciler yazdıklarını afiş. 8. 7. Öğrenciler o dönemi yansıtan kıyafetleri giyerek olayı canlandırmaya çalışırlar. velisi ile belirledikleri konulara uyacaklarına dair bir anlaşma imzalar. süreç gelişim dosyaları. Tanımlama. resim. Her öğrenci seçtiği konuyla ilgili bir proje hazırlar. taraflar tarafından imzalanır. konuyla ilgili kısa ve dikkat çekici bir başlık bulur. Temel ve alt başlıklar gözden geçirilerek birbirleriyle ilişkili olanlar farklı renkte kalemle çizilir (2. karşılaştırma. hiçbir sınırlamaya tâbi tutulmadan not edilir. Yazısının ana fikrini yardımcı fikirlerle destekler. Her yazma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. alınan notlardan hareketle yazılır (2. 9. o başlığı en güzel şekilde ifade edecek sembol. 11. grafik veya bilgisayardan yararlanarak sunar. [!] 2. kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir. betimleme. deyim ve söz sanatlarını uygun durumlarda kullanarak anlatımını zenginleştirir. 3. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 2. Öğrencilerin yazdıkları. Konunun özelliğine uygun düşünceyi geliştirme yollarını kullanır.

kazanım). fıkra veya anı diyaloğa dönüştürülür (1. 8. masal. Senaryolaştırma: Bir Nasrettin Hoca fıkrası senaryolaştırılır (1. kazanım). Öğrenciler bu sürenin sonunda. 1. (bk. Kılavuz) “Renklerin Dünyası”: Her öğrenci bir renk adını alarak en güzel rengin kendisi olduğu konusunda ikna edici yazı yazar (2. yazdıklarının taslağını yanlarındaki arkadaşlarına okutarak görüşlerini alırlar. sınıfta deneme. ilk yazan öğrenciye döner ve o öğrenci hikâye tamamlanmamışsa hikâyeyi sonlandırır. kazanım). atasözünde anlatılana benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıkları hakkında konuşurlar. (bk. kazanım). 4. Bu kelimelerden birbiriyle ilişkili olanlar eşleştirilir. (bk. yazıları dönüştürülür ve sahnelenir (1. söyleşi ve makale türünde metinler yazılır. [!] 3. Kılavuz) Diyalog yazma: Okunan masal. Öğrencilere ne anlama geldiği sorulur. Kılavuz) “Denemeler”: Öğrencilere bir konu verilir. “Kulağıma Küpe Olsun!”: Bir metnin ana fikrinden hareket edilerek öğüt verici bir yazı yazılır (2. hikâye. Bildirme yazar. [!] Mecaz. Mümkün olduğu kadar çok bilgi edinilerek alınan notlardan haber metni oluşturulur (3. Gerekli düzeltmeleri yaparak yazılarına son hâlini verirler (2. ve tiyatro türlerinde metinler yazma “Perde Açılıyor”: Belirlenen konuda tiyatro metni yazılır veya bir hikâye metni tiyatro metnine 1. kazanım). Her grup yazdıkları hikâyeler arasından en beğendiklerini seçerek sınıfla paylaşır (1. Okul dışı etkinlik [!] Öğrencilerin yazdıkları metinler (olaya dayalı yazılar. (bk.. kazanım).” atasözü tahtaya yazılır. Her gruba farklı bir cümle verilir. Bu konuyla ilgili çağrışım yapan kelimeler listelenir.. Yazılan hikâye canlandırılır (1. kazanım). 1. Kılavuz) “Bir Elin Nesi Var İki Elin Sesi Var”: “Bir elin nesi var. kazanım). kendilerinin 20 yıl sonraki hâlleri ve fizikî görünümleri hakkında düşünce ve hayallerini anlattıkları geleceğe yönelik bir mektup yazarlar (2. sınıfta deneme ve söyleşi. benzetme. itfaiye şefini.2. Öğrenciler. ne olurdu?” sorularına cevap veren bir hikâye yazılır. Öğrencilere 2 dakika süre verilir. konuşturma ve abartma sanatlarından yararlanılır. Yazdıkları atasözlerinden birini seçerek 3-5 paragraflık bir metin oluştururlar (2. Hikâye. 7. kazanım). deneme. [!] 3. “Aynadaki İzler”: Öğrenciler. Günlük dilde ve masallarda kullanılan kalıplaşmış ifadelerden yararlanılır. Masal yazma: Okunan veya dinlenen/ izlenen bir masal kahramanının hayal edilen yeni bir macerası yazılır. Düşünce yazar. cümleleri bitmemiş bile olsa yazmayı bırakırlar. Öğrenciler. Farklı olasılıklar düşünülerek “Eğer. düşünce yazıları. Bir sonraki öğrencinin yazma süresi artırılır. Son turda metinler. [!] 3. kazanım). (bk. Olay yazar. Muhabir. “Adım Adım Dergicilik”: Okul gazete veya dergisi için yazılar yazılır. Şiir yazar. Her öğrenci kâğıdını sağındaki arkadaşına verir. Öğrenciler. yaralıyı. Kılavuz) “Yangın Var!”: Bir yerde yangın çıktığı haberi alınır. Konuyla ilgili bilgiler gözden geçirilir. Farklı türlerde dı/olmasaydı. anı 3. 2. olay ve durumları değiştirerek aktardığı fark edilir.32 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Hikâye yazma: Farklı hikâyelerden tek bir hikâye oluşturulur. kazanım). kazanım). Verilen cümleler hikâyelerin giriş cümlesi olarak kullanılır. olsay- AÇIKLAMALAR [!] 3. yazıları yazıları metinler yazılır. Sınıf iki gruba ayrılarak bildikleri atasözlerini yazarlar. olayla ilgisi olanlarla görüşerek notlar alır. “Yuvarlak Masa Yazarlığı”: Öğrenciler gruplara ayrılır. Adı geçen türler. muhabiri. kişileştirme. belirtilen sınıflarda zorunlu olup diğer sınıflarda da isteğe Ölçme ve değerlendirme Sınıf-okul içi etkinlik [!] Uyarı . 3. bildirme yazılarından mektup) en az 150 kelimeden oluşmalıdır. 1. kazanım). Değişik masal kahramanları tek bir masalda buluşturulur veya masal kahramanının maceraları günümüze uyarlanarak yazılır (1. iki elin sesi var. “Gündem Oluşturma:”: Güncel bir konuyla ilgili görüş ve düşünceler yazılır (2. Hikâye ve roman gibi türlerin gerçeklerden hareketle yazılmış olsalar bile. olaya tanık olan birini canlandırır. 6.

Kılavuz) “Ben Bir Organizatörüm”: Öğrenciler. Farklı türlerde metin yazmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. kazanım). etkili cümleler kurmaları istenir. kazanım). kazanım). 6. öz değerlendirme formu. hayvanların dilinden. Bir grup öğrenci şirketin yönetim kadrosunu oluşturur. (bk. kazanım). Veli rolündeki öğrenci çocuğunun öğretmeninden. “Şair Gibiyim”: Somut kelimelerden ve imajlardan oluşan iki liste hazırlanır. (bk. kazanım). Bulunan sloganlar sınıf panosuna asılır (3. okuma alışkanlığını kazanmasına destek istediğini belirten bir mektup alır. “Onu Tanıyorum”: Her öğrenci veya grup. “Resimlerin Ezgisi”: Öğrencilere bir resim gösterilir. Çocuğu için neler yapılabileceğini düşünerek öğretmene bir cevap mektubu yazar (3. 7. (bk. Yapılan çalışmalar dönem sonunda sergilenir (3. performans değerlendirme formları. çalışma kâğıtları. proje değerlendirme formları. dilekçe ve haber yazısı. davetiye ve katılım belgesi hazırlanır. öğretmen ve diğer öğrencilere davetiye hazırlanır. Okul yöneticileri. Oluşturulan imajlar kullanılarak bir şiir yazılır. Öğrencilerin yazdıkları kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir (3. Nesneyi yeni işlevine göre tanıtan bir reklam metni hazırlanır (3. kazanım). sınıfta biyografi. Kılavuz) Sergi: Düzenlenen sergiye yönelik duyuru metni. sınıfta mektup. süreç gelişim dosyaları. bir şiir dinletisi düzenler. kazanım). “Sana Özel”: Öğrencilerden kendilerine bir kutlama konusu belirleyerek arkadaşlarına davetiye yazmaları veya kendilerini öğretmenlerinin yerine koyarak başarılı bir öğrencisi için ailesine tebrik kartı hazırlamaları istenir (3. kazanım). “Duyarlı Veli”: Öğrencilerden birinden veli rolü üstlenmesi istenir. kazanım). kazanım). İş başvurusu kabul edilenler ile şirket yönetimi arasında anlaşma metni imzalanır (3. kendi haklarını elde etmek ve uygulamak için bir yasa oluşturmalarını ister. otobiyografi ve rapor yazılır.33 bağlı olarak ele alınabilir. (bk. (bk. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . yazılı anlatım değerlendirme ölçeği. Slogan bulma: Öğrencilerden bir ürünü veya etkinliği tanıtmak için kısa. diğer öğrenciler ekte öz geçmişlerini sundukları bir dilekçe ile şirkete iş başvurusunda bulunurlar. Adı geçen türler. kazanım). Tutanak tutma: Eğitsel kol faaliyetlerinin tutanağı tutulur (3. Yunus Emre’nin hayatından bir dönem seçer ve o dönemle ilgili araştırma yapar. gözlem formları kullanılabilir. kazanım). Dönüşüm kutusu: Öğrenciler üç veya dört gruba ayrılır.3. Hazırlanan listelerdeki kelimelerden karşılıklı olarak seçme yapılarak imaj oluşturulur. Kendisini o dönemde yaşayan veya hayalî bir şahsın yerine koyarak Yunus Emre’yi tanıtan bir yazı yazar. Kılavuz) [!] 3. (bk. Dinleti sonunda şiir metinleri tutanakla öğretmene teslim edilir (3. Kılavuz) “Toplantı Var”: Öğretmen öğrencilerden. “Şirket Kuruyorum”: Öğrenciler sanal bir şirket kurarlar. kazanım). kazanım). Resimden hareketle şiir yazdırılır (4. kazanım). Resimle ilgili sorulara cevap vermeleri istenir. Bu yasaya hangi maddelerin girmesini isteyebilecekleri sorularak hayvanların ağzından dile getirdikleri maddelerin yer aldığı bir yazı yazmaları istenir (3. belirtilen sınıflarda zorunlu olup diğer sınıflarda da isteğe bağlı olarak ele alınabilir. 8. Yazılan şiirler öğrencilerin kendilerinin bulduğu bir ritimle söylenir (4. Yazdıkları şiiri müzik eşliğinde sınıfta okumaları sağlanır (4. “Herkesin Bir Hikâyesi Var”: Yakın çevre veya aileden birinin biyografisi yazılır (3. sınıfta tutanak ve tanıtma yazıları. Kılavuz) “Çağrışımlar ve Duygular”: Verilen kavramın çağrıştırdığı duyguyu yansıtan bir şiir yazılır. Her gruba farklı bir nesne verilerek bu nesneyi asıl kullanımından farklı işlevde kullanmaları istenir. Kılavuz) “İlk Harflerine Baksana”: Akrostiş oluşturacak şekilde şiir yazılır (4. Hazırlanan afişler okulun çeşitli yerlerine asılır.

öz değerlendirme formları. kısa cevaplı sorular. içerik ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Yazdıklarını değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. proje değerlendirme formları.34 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. eşleştirme testleri. gözlem formları kullanılabilir. 2. Kendi yazdıklarını değerlendirme 1. 3. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . çalışma kâğıtları. süreç gelişim dosyaları. değerlendirme anketleri. performans değerlendirme formları. Yazdıklarını biçim ve yönünden değerlendirir. açık uçlu. Yazdıklarını yazım ve noktalama kurallarına uygunluk yönünden değerlendirir. Yazdıklarını dil ve anlatım yönünden değerlendirir.

kazanım). Öğrencilerden bunlardan kendilerini en çok etkileyen değişimi seçmeleri istenir. dikkate alır. ulaşım. proje değerlendirme 7. Her grup kendi içinde en güzel yazıyı seçerek diğer gruplarla paylaşır (1. kazanım) (bk. düşünce. Okul dergisi ve formları. Beğenilen yazılar ğerlendirme formları. (bk. Öğrenciler şiir izlenim ve görevlendirilir. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. süreç “Eğer”: Öğrencilerden kişilikleri üzerinde etkili olan bir çevreyi seçmeleri istenir. arasından seçme yapılarak panoya asılır (8. kazanım). Öğrenciler kavram.) ve öğrenciler bu mekânlara 2. Kendini yazılı olarak “Zamanla Değişir Her Şey”: Öğrencilerden iki dakika içinde “değişim” kelimesinin çağrıştırdıklarını zengin bir söz varlığı ifade etme alışkanlığı yazmaları istenir. Öğrenciler üzerinde durulur. kazanım). Yazdıklarından arşiv kâğıdı dağıtılır. “Gezip Gördüklerim”: Tarihî ve turistik yerlere düzenlenen gezilerde notlar alınarak izlenimler yazılır kâğıtları. Öğrencilerin yazıları okul panosunda veya dergisinde yayımlanır (1. Birkaç öğrenci yazılarını aileleriyle paylaşmak üzere [!] 5. resim veya dansla destekleyebilirler. Geçen yıl yaşanan sosyal değişimler liste hâline kullanarak ifade etmeleri kazanma getirilir. kazanım). Kitabın hazırlanma süresi altı ay olacağı için öğrenciler yaşadıkları son kışa ait güzel anılarını da kitaplarına eklerler. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . yazılarını müzik. resimlere uygun diyaloglar konuşma baloncuklarına yerleştirilir (1. farkı anlamaları sağlanır. “Geçmişe Yolculuk”: Seçilen bir anı ile ilgili zihin haritası oluşturulur. sınıf ve okul başkanlarının seçimi ve leştirme testleri. etkilendikleri olaylar 4. “Kışı Hatırla”: Öğrencilere bir kış resmi gösterilerek “Kışı Hatırlayalım” adlı bir kitap hazırlayacakları 10. Kelimenin çağrışımları tahtaya yazılır. Gruplara aynı yazma konusu verilir ve aynı anda yazmaya başlamaları sağlanır. Beğendiği sözleri. (bk. 4. okulun çevre düzenlemesi. Kılavuz) oluşturur. deolumlu ve olumsuz yanları yazılı olarak ifade edilir (1. (bk. Yazma alışkanlığı 6. Kılavuz) katılır. eş“Bizim Köşemiz”: Okul/sınıf panosu/gazetesi/dergisinde sorunlar ve çözümler köşesi oluşturulur. Günlük tutar. “Sınıf Gazetesi”: Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. hakkındaki duygu ve 5. Şiir deneyimlerini yazarak istenir. Yazma yarışmalarına söylenir. gözlem değerlendirmelerini formları kullanılabilir. Kılavuz) “Dilek Kutusu”: Sınıfta veya okulda dilek kutusu oluşturularak derslerin işlenişine ya da etkinliklere kazanmayla ilgili kazanımların metinleri ve şiirleri değerlendirilmesinde. yerleştirilir.Öğrencilerin kendilerini 5.2. performans gazetesi için yazılar (1. çalışma yönelik düşünce.) ve çözüm önerileri yazılır. hayal. Yeni öğrendiği kelime. kazanım). başkalarıyla paylaşır Tespit edilen sorunlar (sıra olma. Kılavuz) 8. 5. istek ve eleştiriler yazılır (1. Kılavuz) “Müziğin Gölgesindeki Yazılar”: İki ayrı grup oluşturulur. Şiir defteri tutar. Kitabın kışla ilgili resimlerden ve kış hatıralarından oluşacağı belirtilir. 5. kazanım). 1. (bk.35 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR “Ben Büyüyünce…”: Hayal edilen mesleğe yönelik tasarılar yazılır (1. Her grup kendine düşen karikatürdeki boşlukları doldurur. derler. öğrencilerin kendi ifade eder. gelişim dosyaları. Hatırlananlar resimlenir ve bu düşüncelerini de yazabilirler. Burada dikkat yazdıkları ve beğendikleri şiirlerden oluşur. Daha sonra bu ailelerden sınıfa gelerek ilk gençlik yıllarına ait tecrübelerini paylaşmaları defteri ve günlük tutmaları konusunda özendirilir. atasözü ve edilmesi gereken nokta yazma çalışması süresince gruplara iki farklı müzik (hüzünlü-neşeli gibi) her gün günlük deyimleri kullanır. Burada yaşamanın hazırlar. Yazma çalışması bitiminde aynı konuda iki farklı bakış açısı çıkacağından öğrencilerin bu tutulabilecekleri gibi yalnızca 3. “Balon Doldurma”: Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba üzerinde karikatürler bulunan çalışma 9. öz deve onların çalışmaları. Kılavuz) değerlendirme formları. Duygu. kazanım). etkinlik iki farklı Türkçe öğretmeni tarafından aynı anda yaptırılabilir. Yazdıklarını ğerlendirme anketleri. Bu iki grup için iki ayrı mekân seçilir (Bu defteri. teneffüslerdeki gürültünün önlenmesi vb. İlgi alanına göre yazar. dinletmektir. (bk.

sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Geldiğimde Sen Yoktun”: Her öğrenciden verilen kelimedeki bir sesi temsil etmesi istenir. • Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir. hiçbir şey. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 1. herhangi bir. pekâlâ. 6. tırnak. evet. Büyük harflerin kullanımı • Dizeler genellikle büyük harfle başlar. • Tarihlerin yazılışında gün. kitap ve dergi ciltlerinde ve kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında kullanılabilir. • Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur. • Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur. haydi. Yazım kurallarını kavrayarak uygular. soru eki mi’nin. kabul veya teşvik bildiren hayır. yok. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . [!] 2. [!] Ses olaylarına dayalı yazım kuralları verilirken ilgili ses olayları da açıklanır. kazanım). “nokta. Kılavuz) “Boya! Boya!”: Öğrencilere ünsüzlerin özellikleri kavratılır.) • Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur. başüstüne. • Özel adlar büyük harfle başlar. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Nokta (. Bu sınıfta ele alınacak yazım kuralları şunlardır: Kalınlık-incelik uyumu. • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. olur. kazanım). tarihlerde ayların yazılışında. Ek olan sesi temsil eden öğrenci kelimeye yaklaşırken ikinci ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. • Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret. (bk. ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. elbette gibi kelimelerden sonra konur. tamam. • Romen rakamları ancak yüzyıllarda.) • Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur. • Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir. konuşma çizgisi. Noktalama [!] 1.). ünlem.) • Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur. (1. yazma. 2. • Konuşma çizgisinden önce konur. • Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur.36 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. Noktalı virgül (. kazanım) (bk. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. Öğretmen bir metin okur. • Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. kısa çizgi”yi temsil görevi verilir. Virgül (. Buradan hareketle çalışma kâğıdında yumuşak ünsüzleri boyayarak gizli resme ulaşmaları istenir. her şey vd. Kılavuz) “Noktalama İşaretleri Görevde”: Sınıftaki tüm öğrencilere. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. Daha sonra ünsüz benzeşmesi ve yumuşamasına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar verilir (1. • Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime ve kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır. iki nokta. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Sayıların yazımı • Sayılar metin içinde yazıyla yazılır. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. öyle. peki. hükümdar adlarında. [!] Yazım kuralları verilirken okunuşla ilgili hususlara da değinilir. hayhay. [!]Birleşik kelimelerin yazımına okuma. dil bilgisi etkinliklerinde yeri geldikçe değinilir. onu bir kahramanın yerine koyarak maceralarını hikâye şeklinde yazar (2. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır. bağlaç olan de ve ki’nin. kesme işareti. (bk. Kılavuz) “Macera Peşinde”: Öğrenciler birer noktalama işareti belirler. • Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.

standart testler. • Cümle içerisinde kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır. kazanım). İki nokta (:) • Edebi eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda. [!] Noktalama işaretlerinin İlköğretim 1-5. Kısa çizgi (-) • Dil bilgisinde ekleri ayırmak için konur. konuşan kişinin adından sonra konur. fiil kök ve gövdelerinin gösteriminde kısa çizginin kullanımına dikkat çekilir (2. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. süreç gelişim dosyaları. bu işaretlerin temsilcilerinin ayağa kalkması için duraklar (2. • Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur. eksik bırakılan cevaplarda kullanılır. • Tarihlerin yazılışında gün. proje değerlendirme formları. yeterli olmayan. sınıf içi çalışmalarda. • Eklerin başına konur. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. Yay ayraç ( ( ) ) • Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini. • Karşılıklı konuşmalarda. Kesme işareti (’) • Özel adlara getirien iyelik. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . öz değerlendirme formları. • Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır • Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur. eşleştirme testleri. gözlem formları kullanılabilir. [!] Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. • Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. [!] Öğrencilere. • Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur. çalışma kâğıtları. Tırnak işareti (“ ”) • Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır. Eğik çizgi (/) • Yan yana yazılması gereken durumlarda mısraların arasına konur. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır.37 işaretinin olduğu yerde. durum ve bildirme eklerinden sonra konur. kazanım). Dil bilgisinde noktalama işaretleri: Eklerin yazımında. Üç nokta (…) • Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur. • Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur. yazma. • Kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine gelen ekleri ayırmak için kullanılır. • Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur. • Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır.

herhangi bir. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. Soru işareti (?) • Bilinmeyen. Bu yayınevinin elemanları noktalama işaretleridir. tarih vb. Yazım kurallarını lmamış bir metne uygun noktalama işaretleri konur. • Kitap.) yazımı Sayıların yazımı • Notayı niteleyen sayılar ayrı yazılır. her şey vd. dergi vb.) • Bibliyografik künyelerin sonuna konur. [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik . Bulur musun?”: Noktalama işaretleri kullanı1. eser. durumlar için kullanılır. ortada veya sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Nokta (. çizelge. 2.) • Bibliyografik künyelerde yazar. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Yerimi Kaybettim. kavrayarak uygular. tablo vb. [!] 1.38 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6.nde bulunan resim.nde ana başlıkta bulunan kelimelerin ise yalnızca ilk harfleri büyük olarak yazılır. basımevi vb. • Oyun adlarını niteleyen sayılar bitişik yazılır. kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra ayraç içinde ünlem işareti kullanılır. hiçbir şey. Büyük harflerin kullanımı • Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle başlar. Bu sınıfta ele alınacak yazım kuralları şunlardır: Yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 7. kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer. Ünlem işareti (!) • Alay. Yayınevinin düştüğü zor durumdan kurtulabilmesi için bir noktalama işaretinin işten çıkarılması gerekmektedir. “İşimi Kaybetmek İstemiyorum”: Hayalî bir yayınevi kurulur. dil bilgisi etkinliklerinde yeri geldikçe değinilir. başta. maddelerden sonra konur. Virgül (. makale vb. • Kitap. Üç nokta (…) • Kaba sayıldığından veya bir başka sebepten ötürü açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur. Öğrenciler kendilerinin işten çıkarılmaması konusunda yayınevi yöneticisini ikna etmeye çalışırlar.nin altında yer alan açıklayıcı yazılar büyük harfle başlar. 2. Öğrencilerden kendileri için bir noktalama işareti belirlemeleri istenir. [!] Birleşik kelimelerin yazımına okuma. • Alıntılarda. İki nokta (:) • Genel Ağ adreslerinde kullanılır. bildiri. yazma.

dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. arasında” anlamlarını vermek için kullanılır. Eğik çizgi (/) • Genel Ağ adreslerinde kullanılır. Yay ayraç (( )) • Alıntılarda. eşleştirme testleri. çalışma kâğıtları. yay ayraç içine alınabilir. proje değerlendirme formları. ve. gözlem formları kullanılabilir. ila. • Bir söze alay. sınıf içi çalışmalarda. Kesme işareti (’) • Şiirde seslerin ölçü dolayısıyla düştüğünü göstermek için kullanılır. • Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti yay ayraç içine alınır. [!]Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. başta. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. süreç gelişim dosyaları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . yazma. [!] Öğrencilere. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. öz değerlendirme formları. ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konulan üç nokta. Köşeli ayraç ([ ]) • Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce kullanılır. [!] Noktalama işaretlerinin daha önceki sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. standart testler.39 Kısa çizgi (-) • Kelimeler arasına “–den… -a. kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç içine alınır.

2. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. öz değerlendirme formları. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. Noktalama işaretlerini • Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur. gözlem formları kullanılabilir. Noktalı virgül • Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ [!] 2. • Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. yazma. uygular. sınıf içi çalışmalarda. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. [!] Bu sınıfta özellikle pekiştirmeye yönelik çalışmalara ağırlık verilmelidir. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Boşluk doldurma: Noktalama Virgül işaretleri kullanılmamış bir metne • Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur. Kısa çizgi • Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanılır. eşleştirme testleri. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Yazım kurallarını kavrayarak uygun noktalama işaretleri konur (2. işlevlerine uygun olarak • Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur.40 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. kullanır. standart testler. [!] Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 8. [!] Öğrencilere. [!] Noktalama işaretlerinin daha önceki sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. • Cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögelerden sonra konur. kazanım). Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . süreç gelişim dosyaları. proje değerlendirme formları. 1. çalışma kâğıtları.

[!] Türemiş ve birleşik kelimelere mümkün olduğunca çok örnek verilerek öğrencilerin söz varlığının zenginleşmesi sağlanır. Öğretmenin okuduğu metinde geçen kelime kartını elinde bulunduran öğrenci ayağa kalkar. Kök ve eki kavrar. 1. fiilin “-mek/-mak” eki almış biçimine mastar adı verildiği. Eklerin sesçe farklı biçimlerinin farklı birer ek olmadığı. Burada eklerin kelimeye kazandırdığı anlam özelliklerine ağırlık verilir. kazanım ). Oluşturulan yeni kelimeler yüksek sesle söylenir (1. türemiş ve birleşik kelimeleri ayırt eder. kısa cevaplı. Gövdeyi kavrar. Çekim eklerinin çeşitlerine ilgili oldukları konulara gelindiğinde değinilir. kazanım ). 2. 1. gözlem formları kullanılabilir. kazanım ). Hangi kelimelere öncelik verilmesi gerektiği konusunda Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan “Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü”nden yararlanılabilir. bileşik ve türemiş) öğrencilerin kendi çizdikleri resimlerin içerisine yazılır. Fiil köklerinin “-mek/-mak” eki ile okunması gerektiği. (bk. “Ekleri de Birbirine Ekleyelim”: Yapım eki almış bir kelimeye farklı ekler getirilerek yeni kelimeler türetilir (4. Birleştirme: Verilen farklı kelimeler eşleştirilerek uygun yöntemlerle birleştirilir (6. 3. 2. öğrencilerin edindikleri bilgileri. isimden fiil yapma ekleri. Karşılığında yeni kelimeler alır.41 6. standart testler. yani ona son şeklini vermesiyle açıklanır. Kılavuz) “Kelime Bankası”: Bir grup öğrencinin görev aldığı hayali bir banka kurulur. 1. Kılavuz) AÇIKLAMALAR [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. 3. Yapım eklerinin işlevleri kavratılırken isimden isim yapma ekleri. açık uçlu. doldurmalı sorular. yapım ekleri kelime türetirken çekim eklerinin var olan kelimeyi kelime grubu ya da cümle içinde kullanılmaya elverişli hâle getirmesi. Basit. Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Birleşik kelimelerin anlam özelliklerine dikkat çekilir. Yapım eki ile çekim ekini ayırt eder. Öğrenciler verilen metindeki isim ve fiilleri ayırarak çuvallara yerleştirir (2. (bk. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Mıknatıs”: Kelime kökleri ve ekler kartlara yazılarak öğrencilere dağıtılır. 5. Tarihî nedenlerle kök ve ek arasındaki anlam ilişkisinin kaybolduğu türemiş kelimeler basit kelime olarak ele alınır. süreç gelişim dosyaları. öz değerlendirme formları. 3. Hem isim hem de fiil olan köklere örnek verilerek bunların kök çeşidinin aldıkları ekler aracılığıyla belirlenebileceği kavratılır. [!] Kelimede yapı özellikleriyle ilgili kazanımların verilişinde ilgili oldukları yazım kurallarına değinilir. (bk. Türkçenin sondan eklemeli bir dil olduğu vurgulanır. eşleştirme testleri. 5. 6. Bu amaçla ilgili ses olaylarına değinilir. kazanım ). Yapım eklerinin işlevlerini ve kelimeye kazandırdığı anlam özelliklerini kavrar. Birleşik kelimelerin kuruluş özellikleri konusuna girilmez. Fiilden fiil yapma eklerinin işlevleri ve anlam özellikleri üzerinde ayrıntılı olarak fiil çatısı konusunda durulur. mastarın fiilin adı olduğu belirtilir. 7. 1. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. Öğrenciler ellerindeki ek kartlarına bakarlar. “Çiçekçi”: Çiftçiden pazarda satmak üzere ürünlerini iki çuvala yerleştirmesi istenir. Öğrencilerden biri seçtiği kelimeleri hesabına yatırır. Gruplandırma: Okunan herhangi bir kitaptan belirlenen yirmişer kelime (basit. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. 1. Birleşik kelimeyi kavrar. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . aynı ekin çeşitleri olduğu kavratılır. 1. 2. Kılavuz) Farklı olanı bulma: Altı çizili eklerden farklı olanı (çekim eki/yapım eki) bulunur (3. Bu durum. İsim kökü ile fiil kökünü ayırt eder. 7. 1. fiilden fiil yapma ekleri. kazanım ). fiilden isim yapma ekleri ayrımına gidilir. çalışma kâğıtları. kazanım ). 1. Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. Bu çalışmalardan beğenilenler sınıf veya okul panolarında sergilenir (7. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerdeki boşluklar uygun yapım ekleriyle tamamlanır (5. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. 1. kökü taşıyan öğrencinin yanına giderek yeni kelimeler oluştururlar. kazanım ). Ekler arasındaki hiyerarşik ilişkiye dikkat çekilir. Bu kelimeye uygun olan ekleri elinde bulunduran öğrenciler. 6. 4.

ifade ettikleri duygularla eşleştirilir (8. Birleştirme: Çeşitli isim ve sıfatlarla. Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun edat ve bağlaçlarla doldurulur (8. iç içe geçmiş tamlamalar kurulur (5. 3. oysa. (bk. 7. standart testler. zamirleri işlevlerine uygun olarak kullanır. doldurmalı sorular. 6. ek ile ekin birleşmesinde ortaya çıkan yardımcı ünsüzlerin işlevi kavratılır. kazanım). Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. 3. İsim tamlamalarının anlam özelliklerine ağırlık verilir. eşleştirme testleri. 2.42 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. sadece. İsimlerin cümledeki işlevlerini kavrar. Çokluk eki ve işlevlerine değinilir. cins ve topluluk isimleriyle ilgili kelime listeleri yapılır (1. soyut isim konuları ele alınır. Sıfat tamlamalarının kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. 9. kazanım ). Kılavuz) “Nereye?”: Verilen boşluklara uygun sıfatlar yazılır (6. bundan dolayı. 2. anlatımda kullanılan sıfatların altı çizilir (7. 5. 5. Edat. isimleri işlevlerine uygun olarak kullanır. 1. Özel isim. 6. böylece. kazanım). kazanım ). 6. ne var ki. Eşleştirme: Hazırlanan kelime tablolarından birbiriyle ilişkili olan kelimeler eşleştirilir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Listeleme: Özel isimler. kazanım). kazanım). Kılavuz) Tasvir etme: Bir yerin/kişinin tasviri yazılır. Cümle tamamlama: “Hâlbuki. kazanım). 8. 6. bu nedenle. bunların iç içe girmiş biçimlerini bir bütün olarak algılamasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. kazanım). belirtili ve belirtisiz isim tamlamalarının iç içe girmesiyle oluştuğuna dikkat çekilir. 9. 2. 2. Kılavuz) Dönüştürme: Cümlelerdeki sıfatlar değiştirilerek zamire dönüştürülür (2. çokluk. kazanım). 2. 2. fakat. İsmin hâlleriyle fiiller arasındaki ilişkiye dikkat çekilir. Kelimeleri cümlede farklı görevlerde kullanır. Aynı kelimenin farklı görevlerde kullanıldığı cümle örneklerden hareket edilir. Özel isimlerin yazımına yönelik kurallarla gerekli ilişkilendirme yapılır. somut isim. teklik. İsim tamlamalarında belirtili ve belirtisiz tamlama çeşitlerine değinilir. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. bu kelimeleri işlevlerine uygun olarak kullanır. sınıf AÇIKLAMALAR 2. ama. Sıfatların cümledeki işlevlerini fark eder. Şema oluşturma: Hem edat hem de bağlaç olarak kullanılan kelimeler şemayla ifade edilir (8. Zincirleme isim tamlamasının ayrı bir tamlama çeşidi olmadığı. sınıfta ele alınan kelime türleriyle sınırlandırılır. 4. 7.. Yerine koyma: Zamirlerin yerine karşıladıkları isimler yazılır (2. 2. 4. 7. İyelik eklerinin işlevlerini kavrar. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. gözlem formları kullanabilir. “Ne Hâldeyim?”: Cümlelerdeki boşluklar uygun hâl ekleriyle tamamlanır (3. Kelime ile eklerin. Şema oluşturma: Hâl ekleriyle ilgili şemalar düzenlenir (3. Hâl eklerinin işlevlerini kavrar. 2. Hâl eklerinin eklendikleri kelimeye kazandırdığı farklı anlam özelliklerine ağırlık verilir. kazanım). (bk. yalnız.” edatları kullanılarak cümleler tamamlanır (8. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerde bırakılan boşluklar uygun tamlama ekleriyle doldurulur (5. 5. süreç gelişim dosyaları. (bk. Öğrencilerin cümle ya da metin içinde isim ve sıfat tamlamalarını. açık uçlu. cins ismi. ünlemlerin işlevlerini ve cümleye kazandırdıkları anlam özelliklerini kavrar. çalışma kâğıtları. Örnekler 6. teklik kişi iyelik eki ile belirtme hâli ekinin kullanımı kavratılır. 2. 2. kazanım). Eşleştirme: Ünlemlerle. öz değerlendirme formları. sıfatları işlevlerine uygun olarak kullanır. kazanım). İsim tamlamalarının kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. Zamirlerin cümledeki işlevlerini fark eder. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. (bk. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. Kılavuz) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun iyelik ekleriyle tamamlanır (4. 2. 3. 2. topluluk ismi. 3. kazanım). Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. kısa cevaplı. 4. kazanım ). 2. Örneklerden hareketle 3.. uygun eklerle tamlamalar kurulur (5. bağlaç. kazanım).

5.: Şart kipinin fiilin gerçekleşmesini isteme ve şarta bağlama anlamı gibi) ağırlık verilir. 7. 1. Altını çizme: Olaya dayalı bir metinde kullanılan zarfların altı çizilir. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. oluş. zarfları işlevlerine uygun olarak kullanır. 1. Çekimli fiillerin kişisinin cümle kuruluşundaki işlevi vurgulanır. 7. İş. süreç gelişim dosyaları. 1. görülen geçmiş zaman). 6. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. öz değerlendirme formları. durum filleri örneklendirilir.43 7. 3. Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. istek. Gereklilik. 2. standart testler. Zarfların cümledeki işlevlerini fark eder. türü yazılır (7. doldurmalı sorular. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini kavrar. Dilek kiplerinin temel işlevlerine (Ör. Bu zamanların hangi eklerle ifade edildiğine değinilir. Geçmiş zaman (duyulan geçmiş zaman. emir kipleri ele alınır. Örnekler 6 ve 7. gözlem formları kullanılabilir. 1. “Ben Neyim?”: Öğrencilere farklı cümleler verilir. Kipin mastar durumundaki fiili biçimlendirmesindeki rolü ile çekimli fiilin cümle kuruluşundaki işlevi vurgulanır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ne Zaman?”: Zaman ifadeleri dikkate alınarak cümleler uygun zaman ekleriyle tamamlanır (4. 8. açık uçlu. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. 4. çalışma kâğıtları. 5. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . diğerleri için 3. 8. Dilek kiplerinin kullanım özelliklerini kavrar. 3. Aynı kelimenin farklı görevlerde kullanıldığı cümle örneklerden hareket edilir. şart. 4. “ye-. teklik kişi ile çekimlenmiş fiillerden seçilir. “Anlam Avcısı”: Geniş zamanın farklı kullanımlarına ilişkin örnek verilerek öğrencilerden bu kullanımlardaki anlam özelliklerini belirlemeleri istenir (4. Bildirme kiplerinin fiili zaman açısından biçimlendirdiği. Bu kiplerin hangi eklerle ifade edildiğine değinilir. gelecek zaman. sınıfta ele alınan kelime türlerinden seçilir. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. Kip ve çekimli fiili kavrar. teklik kişi ile çekimlenmiş fiillerden seçilir. Haber kiplerinin temel işlevlerine (Ör. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. emir kipi için 2. Fiillerin olumlu. geniş zamanın alışkanlıkları. Buradan hareketle özne kavramına girilir. Kelimeleri cümlede farklı görevlerde kullanır. eşleştirme testleri. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. kazanım ). 1. 1. AÇIKLAMALAR [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. İlk örnekler. geniş zaman ele alınır. teklik kişi. bilimsel anlamda kabul görmüş gerçekleri ifade etme gibi) ağırlık verilir. olumsuz. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. öğrencilerin edindikleri bilgileri. İlk örnekler. kısa cevaplı. Cümlelerdeki kelimelerin hangi görevde kullanıldığı altlarına yazılır (8.: “-di” ekiyle yapılan geçmiş zamanın fiilin gerçekleştiğini görme veya kesin olarak bilme. Şimdiki zaman ekinin ünlü daralmasına neden olduğu. kazanım ). Daha sonra diğer kişilere ve kişi eklerine değinilir. 1. soru ve olumsuz soru çekimleriyle ilgili uygulamalar yapar. şimdiki zaman. 3. Şart kipi için dilek-şart kipi adlandırması kullanılmaz. Buradan hareketle yüklem kavramına girilir. kazanım). dilek kiplerinin ise fiile farklı anlam özellikleri kazandırdığı vurgulanır. 1. de” fillerinin “-ecek” ekinden önce ünlü daralmasına uğradığı örneklerden hareketle kavratılır. 2. kazanım ).

Farklı yapı özelliklerinde fiilleri anlam özelliklerini Birleşik Fiiller: Öğrencilerden çalışma dikkate alarak kullanır. kâğıdındaki fiilleri yapılarına göre gruplandırmaları istenir. yaklaşma” anlamları eşleştirilir. kısa cevaplı. süreç gelişim dosyaları. 1. eşleştirme testleri. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Birleşik fiillerin kuruluş özelliklerine değinilir. çalışma kâğıtları. Basit. 1. doldurmalı sorular. türemiş ve birleşik fiillerin kuruluş ve anlam Eşleştirme: Kurallı birleşik fiil örnekleriyle özelliklerini kavrar. Kurallı birleşik fiillerin anlam özellikleri vurgulanır. açık uçlu. bunların ifade ettikleri “yeterlik. öz değerlendirme formları. standart testler. tezlik. gözlem formları kullanılabilir. 2. sınıf Gruplandırma: Farklı kuruluş özelliklerine 2. Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde.44 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2. sürerlik. Türemiş fiillerde kök ile gövde arasındaki anlam ilişkilerine dikkat çekilir. 7. Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama sahip birleşik fiillerin bulunduğu bir metin verilerek öğrencilerden birleşik fiilleri yapı ve uygulama özelliklerine göre gruplandırmaları istenir.

”: Zaman ve anlam belirleyen/destekleyen zarfları kaymasına uğramış fiil kipleri. geçmiş zaman ve geniş zamanı anlamları ifade edecek şekilde karşıladığı cümleler yazılır. uygun zamanlarla eşleştirilir (1. 2. kısa cevaplı. Şimdiki zamanın geçmiş zamanı karşılamak üzere kullanıldığı örneklerde hikâye etmenin ön plana çıktığı vurgulanarak öğrencilerden diğer kullanım özelliklerini bulmaları istenir. standart testler. eklerinden hareketle fiilin zamanı. tersine Türkçenin bir zenginliği olduğu örneklerden hareketle açıklanır. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasıyla ilgili bilgi ve kuralları zamanları belirleyen zarfların şeması yapılır. Tahtaya şimdiki zaman ekinin gelecek 3. doldurmalı sorular.45 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 7. sonra da zaman bildiren ifadelerden ve diğer ipuçlarından hareketle cümlenin zamanı bulunur. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasıyla ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasının nasıl gerçekleştiğini 2. açık uçlu. Fiil kiplerini farklı zaman ve zaman. Önce kip kullanır. kazanım). nin hangi zamanı ifade ettiği fiillerin altına yazılır. “İşlev ve Kullanım”: Zaman/kip eklerikavrar. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymalarının bir anlatım 3. sınıf Eşleştirme: Türkçede cümlenin ifade ettiği 3. bozukluğu olmadığı. 2. Cümlede zaman kavramını “Ben Her Gün. gözlem formları kullanılır. öz değerlendirme formları. süreç gelişim dosyaları. kazanım).. günlük fark eder. Zaman ve anlam kaymasına uğramış fiil kiplerinin işlevleri ve kullanım özellikleri vurgulanır. kavrama ve uygulama 1. 2. konuşma kalıplarıyla örneklendirilir (2. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .. çalışma kâğıtları. 3. eşleştirme testleri.

İsimlerin ek fiil aracılığıyla hangi kiplerde çekimlenmiş olan isimler. dolisimlerin taşıdığı kip ve kişi özellikleri İsimlerin kip eki almasında ek fiilin durmalı sorular. 3. 4. Ek fiille çekimlenmiş kelimelerin cümle kuruluşundaki isimlerin altı çizilir. Bunlardan kip ve kişi işlevi vurgulanır. İsim türünden kelimelerin kip ve kişi 4. gözlem formları kullanılabilir. sınıf 2. anlamı taşıyanlar yuvarlak içine alınır (1. 1. süreç kavratılır (2. çalışma kâğıtları. geniş zaman ve şart kipi ele alınır. açık uçlu. eşleştirme testleri. kısa cevaplı. kazanım). açısından biçimlenerek çekimlenebildiğini Ek fiille ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kakavrar. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 7. Geçmiş zaman. kazanım). Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . gelişim dosyaları. Ek fiille ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. kiplerine göre çekimlenebildiğini kavrar. Ek fiili işlevine uygun olarak kullanır. standart testler. öz değerlendirme Gruplandırma: Cümlelerde ek fiille formları. 3. rolünü kavrar. Ayırt etme: Ek fiille çekimlenmiş zanımların değerlendirilmesinde. gruplandırılır (3. kazanım).46 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. “Hangisi?”: Bir metinde geçen bütün 4.

sınıf Tamamlama: Yarım bırakılmış cümleler uy5. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların oluşumunda ek fiilin işlevini kavrar. şimdiki zamanın rivayeti gibi adlandırmalar kullanılmaz. gözlem formları kullanılabilir. öz değerlendirme formları. açık uçlu.47 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların adlandırılmasında işlevden hareket edilir. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıları özelliklerine uygun biçimde kullanır. bilgi ve kuralları kavrama ve “Ek Fiil Nerede?”: Birleşik çekimli uygulama fiillerdeki ek fiil fark edilir. Fiillerin birleşik zamanlı çekimleriyle ilgili bilgi ve kurallarım uygulanmasına yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. 1. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların işlevlerinin fiile zamanın yanı sıra farklı anlam özellikleri kazandırmak olduğu vurgulanır. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapılarda fiilin zamanını ek fiilden sonra gelen zaman ve kip ekinin belirlediği vurgulanır. 2. geniş zamanın hikâyesi. 5. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 2. 5. 7. 2. 2. eşleştirme testleri. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların özellikleriyle ilgili gun birleşik zamanlar kullanılarak tamamlanır. kısa cevaplı.) ağırlık verilir. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların işlevlerini ve kullanım özelliklerini kavrar. 5.: “ecek+ti” birleşik yapısının “geçmiş zamanda gerçekleşmemiş niyet” bildirdiği ya da “-r+di” yapısının “terk edilmiş bir alışkanlık” bildirdiği gibi. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların kullanım sırasında kazandıkları anlam özelliklerine (Ör. standart testler. 3. süreç gelişim dosyaları. çalışma kâğıtları. 5. 1. doldurmalı sorular.

(bk. değerlendirilmesinde. konuşurken ve 1. Cümlede. biçimde kullanır. (bk. Fiilimsileri özelliklerine uygun çalışmalara ağırlık verilir. gruplarını bir bütün olarak algılamasına yönelik Kılavuz) 3. eşleştirme testleri.”: Fiilimsilerin cümlelere kattığı ğerlendirme kullanılabilir. ( (bk. Kılavuz) Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . (bk. fiilimsi mi olduğu belirlenir. Fiilimsiyle. fazla cümleyi birleştirme çalışmaları yapılır. kısa cevaplı. gözlem formları “Ben Bu Cümlede.. Kılavuz) “Değiştir”: Verilen cümlelerdeki sıfat fiiller isim yapılır. Fiilimsilerin işlevlerini ve kullanım “Birleştirelim”: Fiilimsiler kullanılarak iki veya daha fiilimsi ile buna bağlı kelime ya da kelime özelliklerini kavrar. “Beni Farket”: Verilen kelimelerin aldıkları eklerin adları yazılır. fiilimsiler bulunur. Öğrencilerin cümle ya da metin içinde 2. (bk. Kılavuz) edindikleri bilgileri. fiilimsiye bağlı kelime veya uygulamaya yönelik kazanımların Kılavuz) kelime gruplarını bulur. kelimeler arasındaki farkları kavrar. anlamlar cümlelerin yanına yazılır.48 8. açık uçlu. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR “Tamamla ve Birleştir”: Cümlelerdeki boşluklar [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. Kılavuz) süreç gelişim dosyaları. öz deformları. (bk. Kılavuz) 1. (bk. fiil ve isim soylu “Doğru mu Yanlış mı?” Verilen cümlelerdeki yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. okudukları ve dinlediklerini kavrama ve uygulama anlamlandırmada kullanmalarına. kalıcı isim mi. “Dolaylı Anlat”: Verilen cümleler fiilimsi ekleri Fiilimsiler ile ilgili bilgi ve kuralları kullanılarak dolaylı anlatım cümlesine dönüştürülür. öğrencilerin 1. 4. Fiilimsiler ile ilgili bilgi ve kuralları uygun fiilimsi ekleriyle tamamlanır. Yarışma: Fiilimsi ekleri kullanılarak en doğru ve en uzun cümleyi yazma yarışması düzenlenir. standart testler.. dol“Benim Görevim”: Verilen cümlelerdeki kelimelerin durmalı sorular. çalışma kâğıtları. 4.

kazanım). SINIF DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. Cümlelerin yapı özelliklerini kavrar.49 8. 11. Kalıplaşmış cümle yapılarının kuruluş ve kullanım özelliklerini kavrar. 2. 9. 2. 10. Cümlenin yardımcı ögelerini ve özelliklerini kavrar. 3. sebep-sonuç. 2.1. (bk. olumsuz cümleler ile varsayım. amaç-sonuç vb. pişmanlık vb. 2. Dönüştürme: Geçişsiz fiiller uygun eklerle geçişli yapılır (4... Çekimli fiil ve çekimli fiillerde kişi konusuna gönderme yapılarak yüklem ve öznenin özellikleri kavratılır. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. anlam ilişkileri ele alınır. Cümle. 7. kazanım). 2. nesneye göre geçişli ve geçişsiz çatı özelliklerinden söz edilir. Kurallı ve devrik cümleleri. AÇIKLAMALAR 2. 9.”. anlam ve kullanım özelliklerine uygun biçimde kullanır. Seçilen her öğrenci cümlede kendi görevini anlatır. Yüklemi belirtilmemiş olan (eksiltili) cümlelerin anlatımda kazandığı özelliklere değinilir. kazanım). Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerdeki boşluklar uygun çatı ekleriyle tamamlanır (4. 2. 8. özlem. 4. Kalıplaşmış cümle yapılarında belli kuruluş ve kullanım özellikleri taşıyan “Ne kadar erken kalkarsan o kadar iyi olur. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Cümlenin herhangi bir ögesinin açıklaması olmayan ara sözler örneklendirilir. kazanım). Cümleler arasındaki anlam ilişkilerini kavrar. Olumlu. 11. çalışma kâğıtları. 1. eşleştirme testleri. İsim ve fiil cümlelerini. Bu sırada kelime gruplarının bölünmemesine dikkat edilir. kazanım). 7. 1. 2. öz değerlendirme formları. Öğrencinin kalıplaşmış cümle yapılarını kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). ” gibi cümleler ele alınır. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. anlam özellikleri ele alınır. gözlem formları kullanılabilir. Özneye göre etken ve edilgen. Cümlenin ifade ettiği anlam özelliklerini kavrar. ihtimal. kazanım). Cümledeki fiillerin çatı özelliklerini kavrar. açık uçlu. Cümlenin temel ögelerini ve özelliklerini kavrar. Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. duygular ele alınır. 2. Cümlede vurgulanmak istenen ifadeyi belirler. “Şu sokak senin bu sokak benim. 2. Gez babam gez. Sınıflandırma: Günlük hayatta kullanılan kalıplaşmış cümle yapılarının hangi durumlarda kullanıldığını belirler (3. 2. Cümleler arasında öge/ek ortaklığı. Yakın/uzak anlamlılık. Gruplandırma: Çeşitli metinlerdeki cümleler yükleminin türüne göre gruplandırılır (5. Cümleye hâkim olan duyguyu fark eder. anlam ve kullanım özelliklerine uygun biçimde kullanır. şaşırma. “Biz Bir Cümleyiz”: Cümlenin ögelerini bulmaya yönelik hazırlanan kartlarla grup çalışması yapılır (1. değerlendirme. 4. Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Altını çizme: Cümleye hâkim olan duyguyu belirleyen kelimelerin altı çizilir (11. 2.2. karşılaştırma. 10. kazanım). onaylama. kısa cevaplı. 6. 2. yer tamlayıcısı. süreç gelişim dosyaları. standart testler. kararsızlık vb. öneri. 2. 2. Fiilden fiil yapma ekleri ile ilişkilendirilir. doldurmalı sorular. ögelerin yerleri değiştirilerek okunur (1. Cümlede yer alan “ara söz”ler ile bunların ilgili olduğu ögeler vurgulanır. kazanım). noktalama işareti ve anlamca zıtlık ya da paralellik oluşturan kelimelerin kullanımı gibi ilişkilere dayalı bağlantı şekillerine ve içinde fiilimsi bulunan cümlelerin yapı özelliklerine dikkat çekilir. tanımlama. 2. 5. Üzülme. Kılavuz) “Yerlerini değiştirelim”: Cümledeki kelime ve kelime gruplarının yeri değiştirilerek vurgunun nereye kaydığı belirlenir (3. kazanım). kazanım). Gruplandırma: Metinlerdeki cümleler yapı özelliklerine göre gruplandırılır (7. bağlaç. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Gökkuşağı”: Cümlenin ögeleri değişik renklerle çizilir (1. 8. Cümleyi ögelerine ayırma çalışmaları yapılır. 2. Her ögeye karşılık olarak bir öğrenci seçilir. beklenti. “Ben Bir Ögeyim”: Bir cümle verilerek ögeleri bulunur. 2. beğenme.

açık uçlu. “Doğrusu”: Yanlış anlamda kullanılan kelimelerin yerine doğrusu yazılır. 2. gözlem formları kullanılabilir. Anlatım bozukluklarını belirleme ve giderme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. sınıfta düzeltilir. çalışma kâğıtları. Anlatım bozukluklarını belirleme ve rastlanan. sınıf Araştırma: Basın yayın organlarında 3. kelimeler uygun yerlere getirilerek düzeltilir. doldurmalı sorular.50 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Öğrencinin 8. 1. standart testler. “Neredeyim?”: Kelimelerin cümlede yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan hatalar. Cümlede anlatım bozukluğuna neden olan kullanımları belirler. kurallarının temelini teşkil ettiği anlatım bozuklukları üzerinde durulur. süreç gelişim dosyaları. kısa cevaplı. öz değerlendirme formları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . sınıfa kadar öğrendiği dil ve anlatım 8. anlatım bozukluğu olan cümleler not düzeltme edilir. Anlatım bozuklarını düzeltir. eşleştirme testleri.

aklın. ancak konulara ilişkin açıklamaların gerçekleştirilmesinde bilgi notu. metinden hareketle örnekler verilecek. Atatürk’ün zengin Türk tarihinin araştırılmasına önem verdiği örneklerle açıklanacaktır. 1. yıl içinde ilgili gün ve haftalarda işlenecektir. konu. metinde geçen vatandaşlık görevlerinin neler olduğu ve vatandaşlık görevlerini isteyerek yapmanın neden gerekli olduğu açıklanacaktır. konunun verilişinde “Onuncu Yıl Nutku”ndan yararlanılacaktır. da 51 . ● 4. 6. Vatandaşlık görevleri AÇIKLAMA: Vatandaşlık görevleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacak. Atatürk’ün fikir hayatı AÇIKLAMA: Atatürk’ün fikir hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metinin ana fikri. zorunlu tema kapsamında ele alınacak. 2. • Atatürk’ün vatandaşlık görevlerine verdiği önem açıklanarak Cumhuriyet yönetiminin vatandaşlık görevlerini yeniden düzenlediği belirtilecektir. bilimin. konuyla bağlantılı olarak ele alınacak. özdeyiş soru vb. Atatürk’ün fikir hayatının oluşmasında içinde bulunduğu sosyal ortamın etkilerine değinilecektir. okumanın ve araştırmanın Atatürk’ün fikir hayatındaki önemi açıklanacaktır. ● 2. 7.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR 1. Atatürk’ün millî tarihimize verdiği önem AÇIKLAMA: Türk tarihinin zenginliğini anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacak. dersi için belirlenen Atatürkçülük konularının metinden hareketle verilmesi esastır. Atatürk’ün hayatı ile ilgili olaylar DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR • Atatürkçülük konuları. Türk milletinin insanlığa yaptığı hizmetlere. 5. 6 • Atatürkçülük konuları metinden hareket edilmesi ve uygun yöntemin kullanılması şartıyla konuşma ve yazma çalışmalarında da işlenebilecektir.den yararlanılabilir. Türkler tarafından kurulmuş olan devletlerden metinde geçenlerin adları belirtilecektir. AÇIKLAMA: Atatürk’ün hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün çocukluk döneminde içinde bulunduğu toplumun sosyal ve kültürel durumu açıklanacaktır. Atatürk’ün müzik ve halk biliminin geliştirilmesine verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün müzik ve halk biliminin geliştirilmesine verdiği önemi anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün Türk müziğinin geliştirilmesi için yaptığı çalışmalar örneklerle açıklanacaktır. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak ve bu metinde Atatürk’ün vatanını ve milletini çok sevdiğini anlatan bölüm bulunacaktır. • Metinden hareketle Atatürk’ün Türk milletinde gördüğü temel özelliklerin neler olduğunu açıklanacaktır. bu temaya yönelik metinler. 4. Atatürk’le ilgili anılar AÇIKLAMA: Atatürk’le ilgili bir anı okunarak/dinlenerek/izlenerek anıda geçen olaylar anlatılacak ve bir anının ana fikri açıklanacaktır. • Türkçe 3.

” özdeyişini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri ve Atatürk’ün sanata verdiği önemi anlatan paragraf açıklanacaktır. Atatürk’ün millî ahlâk konusundaki görüşleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî ahlâk konusundaki görüşleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek millî ahlâk ve millî birlik arasındaki ilişki açıklanacaktır. • Millî kültürümüzün yaygınlaştırılması konusunda bize düşen görevlerin neler olduğu açıklanacaktır. Atatürk’ün fikir hayatı AÇIKLAMA: Atatürk’ün fikir hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün fikir hayatını oluşturan en önemli etkenlerden birinin kültürümüz olduğu fark ettirilecektir. Atatürk’ün yazdığı eserler AÇIKLAMA: Atatürk’ün yazdığı eserlerin adları belirtilecek. Atatürk’ün Nutuk (Söylev) adlı eserinin hangi olayları konu aldığı ve Nutuk (Söylev)’un Atatürk tarafından hangi yılda okunduğu açıklanacaktır. 4. 5. onun düşüncelerinin pek çoğunu kapsadığı açıklanacaktır. Atatürk’ün eserleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün eserlerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün en büyük eserinin neden Türkiye Cumhuriyeti olduğu ve çeşitli alanlarda yapılan inkılâpların Atatürk’ün eseri olduğu açıklanacaktır. metinden hareketle Atatürk’ün insan sevgisini anlatan bölüm açıklanacak ve sanatın barışa olan etkileri belirtilecektir. • Millî kültür ile dil arasındaki ilişki anlatılarak Atatürk’ün Türk dilini geliştirme konusunda yaptığı çalışmalar açıklanacaktır. 3. • Atatürk’ün sanata ve sanatçıya verdiği önemi belirten sözlerinden örnekler verilecek. Türkçenin yaşayan ve zengin bir dil olduğu nedenleri ile belirtilecektir. Atatürk’ün çağdaş Türk tiyatrosunu geliştirmek için yaptığı çalışmalar ve sanatçılara verdiği önem açıklanacaktır.” özdeyişi AÇIKLAMA: Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. 3. Atatürk ilkelerinin. 2. 2. Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. • Atatürk’ün tarih bilgisinin ve sevgisinin neden onun fikir hayatını oluşturan önemli etkenlerden biri olduğu açıklanacak. Atatürk’ün Türk tiyatrosuna verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün Türk tiyatrosuna verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak. DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 7 8 52 .TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR 1. Atatürk ile ilgili anılar AÇIKLAMA: Atatürk ile ilgili bir anı okunarak/dinlenerek/izlenerek anıda geçen olaylar anlatılacak ve anının ana fikri açıklanacaktır. 6. • Akıl ve bilim arasındaki ilişki belirtilerek bilimin insan hayatındaki yeri açıklanacaktır. Atatürk’ün millî kültüre verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî kültürün korunması ve geliştirilmesi için yaptığı çalışmaları konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün millî kültür konusundaki görüşlerinden örnekler verilecektir. 7. 1. Atatürk’ün Türk diline verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün Türk diline verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak.

53 . • Atatürk’ün insan sevgisi. Atatürk’ün millî eğitim konusundaki görüşleri Nutuk (Söylev) AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî eğitim konusundaki görüşleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek eğitimin neden millî ve çağdaş olması temel gerektiği açıklanacaktır. yararlanılacaktır 5. akılcılığın sorumlulukla olan ilişkisi belirtilecektir. • Bilimin insan hayatındaki yeri ve önemi açıklanacaktır. • Türkiye’nin içinde bulunduğu bölgede güçlü bir devlet olduğu. işlenecektir. Atatürk’ün akılcılık ve bilime verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün akılcılık ve bilime verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. kazanımlarda 7. zorunlu tema • Türkiye’nin dünya için önem taşıyan petrol kaynaklarına sahip ülkelere komşu olduğu.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 8 4. Türkiye’nin dünya üzerindeki yerinin önemi AÇIKLAMA: Türkiye’nin dünya üzerindeki yerinin önemini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metinden hareketle. Türkiye Cumhuriyeti’ni Türk gençliğine emanet etmesi AÇIKLAMA: Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi” okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi”nde belirtilen Türk gençliğinin görevlerinin neler olduğu açıklanacaktır. “Onuncu Yıl • Atatürk’ün yaptığı çalışmalarda gösterdiği kararlılık örnekler verilerek anlatılacak. ● Yukarıdaki • Türkiye’nin hangi bölgede yer aldığı. Öğretim birliğinin sağlanmasının neden gerekli olduğu belirtilecek. Atatürkçülük ile • Akdeniz ve Karadeniz’i birbirine bağlayan boğazların önemi. kapsamında • Türkiye’nin hangi uygarlıkların kesiştiği yerde olduğunu. konunun • Atatürk’ün ideallerini gerçekleştirmek için gösterdiği sabırlı ve disiplinli çalışmaya örnek verilerek Atatürk’ün milletine gerçekleri açıkça anlattığı verilişinde belirtilecektir. alınacaktır. Atatürk’ün insan sevgisi ve evrensellik konularındaki görüşleri . Atatürk’ün Türk dili ve edebiyatına verdiği önem AÇIKLAMA: • Türk dili ve edebiyatının önemini anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacaktır. • Akılcı ve bilimsel davranışın önemi belirtilecek. • Millî birlik ve beraberliğin sağlanmasında akılcılığın önemi açıklanacak. kazanımlar • Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerin diğer denizlere açılmasında Türkiye’nin konumunun önemi. • Türkiye’nin genç ve dinamik bir nüfusa sahip olduğu belirtilip açıklanacaktır. karma eğitim anlayışının ne olduğu ve eğitimin yaygınlaştırılmasının neden gerekli olduğu açıklanacaktır. 8. akılcılığın gerçekçilik ve yapıcılıkla olan ilişkisi açıklanacaktır. 6. millet sevgisi ve yurt sevgisi ile ilgili konulardaki görüşlerine örnekler verilecektir. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün ideallerinin neler olduğu açıklanacaktır. Atatürk’ün birleştirici ve bütünleştirici bir insan olduğu örneklerle Nutku”ndan da açıklanacaktır. AÇIKLAMA: Atatürk’ün insan sevgisi ve evrensellik konularındaki görüşlerini açıklayan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. ilgili amaç ve • Türkiye’nin hangi kıtalar arasında bir köprü oluşturduğu. Atatürk’ün.” sözü açıklanacak. ● 1. ● Bu amaç ve • “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. Atatürk’ün akılcılık ve bilim konusundaki görüşlerinden örnekler verilecektir. 10. evrensellik. 9. • Türkçenin özellikleri. Atatürk’ün Türk dili ve edebiyatına neden önem verdiği açıklanacaktır. • Atatürk’ün Türk dilinin araştırılması ve gelişmesi için Türk Dil Kurumunun kurulmasını sağladığı belirtilecektir.

Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklar. Sınıf 8. Sınıf 6. Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanır. Sınıf 6. İçinde bulunduğu durumu her yönüyle değerlendirir ve fikirlerini belirtir. Sınıf 6. 11. Sınıf 8. Sınıf 8. 15. Sağlık Kültürü Kazanımları 10. Özel Eğitim Kazanımları 1. Yakın çevresindeki ortak miras ürünleri hakkında bilgi toplar. Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. 17. 9. Sınıf 6. Kendi değerlerini örneklerle ifade eder. Sınıf Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam Kazanımları 15. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Kazanımları 5. Hakların ihlâl edildiği durumlar karşısında yetkili kurumlara başvurmanın bir vatandaşlık görevi olduğunu belirtir. Hakları ihlâl edilenlere karşı yardımcı olmanın insanî bir davranış olduğunu belirtir. Heyelan sırasında kapalı ve açık alanlarda yapılması gerekenleri nedenleriyle açıklar. Sınıf 7. Sınıf 6. Etkili problem çözme yollarını açıklar. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim Kazanımları 6. Kariyer Bilinci Geliştirme Kazanımları 3. 12. Verdiği kararın sorumluluğunu üstlenir. Girişimcilik Kazanımları 8. Liderlerin davranışlarının ve aldığı kararların başkalarının yaşamını nasıl etkilediğini açıklar. İnsan Hakları ve Vatandaşlık Kazanımları 6. Sınıf 6. Yukarıda yer alan ara disiplin kazanımları. 54 . Sınıf 7. Sınıf 6. Türk sporcularının olimpiyatlardaki başarılarının nedenlerini açıklar. Sınıf 7.Düşünce ve ifade özgürlüğünün önemini fark eder.TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA YER ALAN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI SINIFLAR 7. işlenecek tema/metinlerle ilişkilendirilerek ele alınır. 16.

sonda ya da ortada mı olduğu hakkında bilgi alır. diğer öğretmen ve velilerle paylaşmak amacıyla sunum yapar. • Çocuğa öz güven kazanma ve kendini ifade etme konusunda fırsat vermeleri için aileleri yönlendirir. • Öğrencilerin seviyelerine uygun kitaplardan oluşan bir liste düzenler ve listeyi günceller. • Okul içerisinde öğrencilerin iletişimlerinde. • Çocukların kitap okumayı alışkanlık hâline getirmeleri için öncelikle aile büyüklerinin kitap okuyarak çocuklarına örnek olmaları. • Öğrencilerin yazılı ve sözlü ifadelerinden hareketle rehberlik servisi ile iş birliği yapar. • Seslerin söylenişi ile ilgili bozukluk olup olmadığı konusunda -öncelikle rehberlik ve araştırma merkezlerinden yararlanarak. • Dersine girdiği öğrenci grubunun gösterdiği gelişim ile ilgili bilgi edinir. Türkçenin doğru. Çeşitli sorularla çocuğun konuşmasının sağlanabileceğini. çocuklarına hediye alırken kitapları da tercih etmeleri konusunda aileleri yönlendirir. ayrıca soru sormak veya herhangi bir konuda konuşmak istediğinde. • Öğrencilerin Türkçe dersinde başarılı olabilmesi için onlarla birlikte bir çalışma planı hazırlar. öğrencilerin dil becerilerinin gelişmesi ile ilgili durum değerlendirme anketi uygular. bütün bunların dil becerilerinin gelişmesine katkıda bulunacağını vurgular. hatalı seslerin sayısı ve hatalı sesin başta . kütüphanelere gitmeleri ve evde kitaplık oluşturmalarının önemini belirtir. • Ailelere. 55 . Belirleyeceği etkinliklerin uygulanmasında öğrenciyi etkin kılar. • Öğrenci merkezli etkinliklere yer verir. Etkinlikleri değerlendirmek üzere çalışma kâğıtları hazırlar. konuşma. güzel ve etkili kullanılmasını takip eder.PROGRAMIN UYGULANMASINDA ÖĞRETMENİN ROLÜ Öğretmen. Öğretmen. aile ile iş birliği yaparak dilin güzel ve bilinçli kullanılması amacıyla aileyi yönlendirmeli ve birlikte hareket etmek için gerekli önerilerde bulunmalıdır. önerilerde bulunur. ailenin bu konuda bilinçli olarak hareket etmesi de önemlidir. • Evde izlenen televizyon programlarında seçici olunması konusunda aileyi yönlendirir. • Okulda yapılan her türlü etkinliğe ilgi göstermeleri. okuldaki öğrenme ve öğretme etkinliklerinin yanında.öğrencilere artikülasyon testi yapılmasına rehberlik eder ve artikülasyon çeşidi. • Okuduğu kitaplardan kişisel ve kültürel gelişimi sağlayıcı nitelikte olanları tanıtmak. Bu nedenle öğretmen. Aile ile İş Birliği Dilin dört temel becerisi olan dinleme/izleme. okuma ve yazmanın geliştirilmesinde. öğrencileri plana uyma konusunda okul içinde ve dışında takip eder. birlikte kitap okuma saatleri düzenlemeleri. Elde ettiği veriler doğrultusunda çözüm önerilerinde bulunur. beklentilerine yönelik olarak. • Öğrencilerin ödevlerine ve çalışmalarına nasıl yardımcı olacakları konusunda ailelere bilgi vererek birlikte hazırlanan çalışma planının uygulanmasını sağlar. • Öğrencileri ile yapıcı iletişim kurar. onu dinlemek için mutlaka zaman ayrılması gerektiğini.

Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır. Her metin. Yıl boyunca işlenecek okuma metinlerinin 1/2’si bütün hâlinde alınmalıdır. Metinler. tiyatro metninden. resim. 4. Romandan. anlatım ve içerik açısından türünün güzel örneklerinden seçilmelidir. 14. işlenecek süreye uygun uzunlukta olmalıdır. biyografik ve otobiyografik eserlerden alınan bölüm kendi içinde bütünlük taşımalıdır. ansiklopedik sözlük. duvar yazısı veya sloganlarla desteklenebilir. 26. Metinler. karamsarlık.çıkarılmalıdır. yıkıcı ve ideolojik ifadeler yer almamalıdır. Düzenleme sırasında metne cümle ya da paragraf düzeyinde ekleme yapılamaz. 25. Aynı kaynaktan ikiden fazla metin alınmamalıdır. karikatür. öğrencilerin duygu ve düşünce dünyasını zenginleştirmek amacına yönelik olarak farklı yazar ve şairlerden seçilmelidir. Metinler. öğrencinin söz varlığını zenginleştirecek yeni öğrenilecek söz ve söz gruplarına yer vermeli. yazar ve şairlerin yalnızca edebî yönlerini ön plana çıkarmalıdır. kültürel ve ahlâkî değerlere. milletimizin bölünmez bütünlüğüne aykırı unsurlar yer almamalıdır. 15. 2. 24. Türkçenin anlatım zenginliklerini ve güzelliklerini yansıtan eserlerden seçilmelidir. Metinler. Metinlerde tutarlılık ve bütünlük olmalıdır. gazete. dergi. Yıl içinde -dinleme metinleri de dâhil olmak üzere.) in yanı sıra atasözü. cümlelerin bütünlüğünü bozmamak kaydıyla en fazla beş kelime. özdeyiş. Metinlerde öğrencilerin sosyal. Metinler. dersin amaçları ile kazanımlarını gerçekleştirecek nitelikte olmalıdır. çizgi film kahramanları vb. 3. 12. 18. 22.bir yazardan ikiden fazla metin işlenmemelidir. öğrencinin kişisel gelişimine katkıda bulunacak ve onlara estetik bir duyarlılık kazandıracak nitelikte olmalıdır. psikolojik gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek cinsellik. Metinler. 9. Metinler. 10. öğrencilerin dil zevkini ve bilincini geliştirecek. öğrenciye okuma sevgisi ve alışkanlığı kazandıracak nitelikte olmalıdır. 5. 6. öğrenciye eleştirel bir bakış açısı kazandıracak özellikler taşımalıdır. ansiklopedi. Metinlerde insan hak ve özgürlüklerine. Metinler. 16. Metinler. öğrencilerin ilgi alanlarına ve seviyesine uygun olmalıdır. hayal dünyalarını zenginleştirecek nitelikte olmalıdır. dil. grafik. Tek yazarlı ya da birden çok yazarlı ders kitaplarında yazarlar tarafından yazılan ya da hazırlanan metin sayısı ikiyi geçmemelidir. 23. insanî değerlere aykırı ögeler yer almamalıdır. 19. Metinler. 13. zihinsel. Metinler kitapların yanı sıra. Yıl boyunca işlenecek okuma metinlerinin 1/3’ünde metnin özünü ve anlam bütünlüğünü bozmamak kaydıyla kısaltma ya da düzenlemeye gidilebilir. içeriğe uygun çeşitli görsel materyaller (fotoğraf. 21. Şiirlerin bütün hâlinde alınması esastır. 27. afiş. Ders kitabında temaları destekleyen serbest okuma metinlerine yer verilebilir. Dünya edebiyatından seçilen metinlerin çevirilerinde. Metinlerde millî. 11. şiddet vb. Ders kitabındaki metinler. güzel ve etkili kullanılmış olmasına özen gösterilmelidir. Metinlerde siyasî kutuplaşmalara ve ayrımcılığa yol açacak bölücü. Şiir dışında bütün hâlinde alınan metinlerde eğitsel yönden uygun olmayan ifadeler varsa -metnin bütünlüğünü bozmamak kaydıyla en fazla bir cümle. Metinler. 8. 56 . 20. Metinler. ancak bu oran metni oluşturan kelimelerin yüzde beşini geçmemelidir. Türkçenin doğru. resmî İnternet siteleri ile basılı materyallerin çevrim içi sunumlarından seçilebilir. 7. ögeler yer almamalıdır. 17.OKUMA METİNLERİNDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 1.

12. Bu türler dışındaki türlerde de metinlere yer verilerek öğrencilerin farklı türden metinlerle karşılaşması sağlanmalıdır. sohbet (söyleşi). Aynı temada birden fazla dinleme/izleme materyaline yer verilecekse bunları türleri farklı olmalıdır. gezi yazısı. yıkıcı ve ideolojik ifadeler yer almamalıdır. Öğrencinin kişisel gelişimine katkıda bulunacak ve onlara estetik bir duyarlılık kazandıracak nitelikte olmalıdır. şiddet vb. Öğrencilerin ilgi alanlarına ve seviyesine uygun olmalıdır. şiir. roman. Öğrencilerin dil zevkini ve bilincini geliştirecek. Sınıfta. 13. biyografi 8. deneme. 10. zihinsel. 7. tiyatro. destan türlerinde metinlere mutlaka yer verilecektir. deneme. şiir. Sınıfta. 9. 5. Dersin amaçları ile kazanımlarını gerçekleştirecek nitelikte olmalıdır. SINIFLARDA YER VERİLMESİ GEREKEN TÜRLER 6. 11. metnin özünü ve anlam bütünlüğünü bozmamak kaydıyla kısaltma ya da düzenlemeye gidilebilir. psikolojik gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek cinsellik. 7 ve 8. İşlenecek süreye uygun uzunlukta olmalıdır. tiyatro. anı. insanî değerlere aykırı ögeler yer almamalıdır. 57 . Sınıfta. ögeler yer almamalıdır. anı. karamsarlık. anı. hayal dünyalarını zenginleştirecek nitelikte olmalıdır. deneme. Düzenleme sırasında metne cümle ya da paragraf düzeyinde ekleme yapılamaz. 4. Siyasî kutuplaşmalara ve ayrımcılığa yol açacak bölücü. milletimizin bölünmez bütünlüğüne aykırı unsurlar yer almamalıdır.DİNLENECEK/İZLENECEK MATERYALLERİN İÇERİĞİNDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 1. Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır. hikâye. kültürel ve ahlâkî değerlere. makale. masal. mektup 7. Millî. Öğrencilerin sosyal. hikâye. 6. Türkçenin anlatım zenginliklerini ve güzelliklerini yansıtmalıdır. Dinleme metinlerinde. 3. eleştiri. sohbet (söyleşi). şiir. 2. 8. hikâye. 6. fabl. İnsan hak ve özgürlüklerine.

TEMALAR ANA TEMA ALT TEMALAR İnsan sevgisi Aile sevgisi Vatan sevgisi Millet Sevgisi Bayrak sevgisi Dil sevgisi Geleneksel sanatlarımız Türk büyükleri Türk müziği Zanaatlar Seyirlik oyunlar Spor Oyunlar Bayramlar Medeniyet Birey ve toplum Yardımlaşma Komşuluk ilişkileri Küreselleşme Dayanışma Dostluk Konukseverlik Okuma sevgisi Okuma alışkanlığı Kitaplar Süreli yayınlar Kütüphaneler İnsanlarla iletişim Uluslararası iletişim Kültürel iletişim Bilgi iletişimi Aile iletişimi Öğrenci öğretmen iletişimi Diğer canlılarla iletişim Kitle iletişim araçları İletişim becerileri Bireysel haklar İnsan hakları Eğitim hakkı Çocuk hakları Hasta hakları Sevgi Millî Kültür Toplum Hayatı Okuma Kültürü İletişim Hak ve Özgürlükler 58 .

Kişisel Gelişim Bilim ve Teknoloji Alışkanlıklar Hakkını savunma Özgürlükler Kendini tanıma Kendine saygı Kişilik tipleri Empati Sorumluluk Sosyal gelişim Olumlu düşünme Meslek seçimi Karar verme Başarı Girişimcilik Öz eleştiri İletişim araçları Bilgisayar Buluşlar Teknoloji ve hayat Alışkanlık ve insan İyi alışkanlıklar Kötü alışkanlıklar Sağlıklı yaşama Spor Odamız Evimiz Sınıfımız Okulumuz Şehirler Ülkeler Zaman planlaması Geçmiş. şimdi. gelecek Çevremiz Umut Mutluluk Heyecan Korku Kaygı Üzüntü Yalnızlık Özlem Sitem Veda Kıskançlık Bağışlama Takdir etme 59 Zaman ve Mekân Duygular .

7. okuma metinlerinde ele alınan alt temalardan biriyle bağlantılı olabilir. 8. Her sınıfta biri zorunlu Atatürkçülük teması olmak üzere 6 ana tema ele alınır. Zorunlu temalar diğer sınıflarda da işlenebilir. 60 . Dinleme/izleme metni. Dinleme metinleri öğretmen kılavuz kitabında yer almalıdır. 3. Ana temalar altında belirtilen alt temalar zenginleştirilebilir. sonra 1. 5. 6. sınıfta “Toplum Hayatı” zorunlu ana temalardır. hayal Oyun ve eğlence Harfler ve sayılar Estetik zevk Güzellik Zıtlıklar Önce.Doğa ve Evren Güzel Sanatlar Kavramlar ve Çağrışımlar Beğenme Mizah Mevsimler İklim Doğa olayları Canlılar Doğadaki fiziksel değişiklikler Doğal afetlerden korunma Çevrenin korunması Manzaralar Kar Yağmur Yıldızlar Renkler Gezegenler Dünya Yeryüzü ve uzay Sinema Tiyatro Resim Müzik Fotoğraf Mimarî Heykel Dans Rüya. Seçilen konu veya temanın farklı yönlerinin ele alındığı metinler işlenir. şimdi. bir dinleme/izleme metnine/materyaline yer verilir. 4. Her temada farklı türlerden en az üç okuma. sınıfta “Sevgi”. düş. 2. sınıfta “Millî Kültür”. 6.

Dinleyici.) hatırlatılır. konuşmacının rahatlamasını ve iletişimin amacına ulaşmasını da sağlar. NOT ALARAK DİNLEME/İZLEME Amaç: Dinlenenlerin/izlenenlerin sağlamaktır. Not alınırken dikkat etmeleri gereken noktalar (ana fikrin. 61 . kendini karşısındakinin yerine koyarken o kişiyi iyi-kötü. Böyle durumlarda not alınarak veya araya girilerek “Söylediklerinizi tam olarak anlayamadım. daha kolay anlaşılmasını ve hatırlanmasını Uygulama: Öğrencilerden dinleme/izleme amaçlarına göre notlar almaları istenir. konuyu daha iyi anlamak. Uygulama: Öğrencilerden konuşmacının veya dinlediklerindeki/izlediklerindeki varlık ve şahıslardan birinin yerine kendilerini koyarak olayları. özgün ifadelerin kullanılması vb. konuşmacının sözlerini ve duygularını geri yansıtmak. Bir süre için kendi duygu ve düşüncelerinden sıyrılarak olaylara ve durumlara karşısındakinin bakış açısıyla bakmayı ve onu anlamayı gerektirir.YÖNTEM VE TEKNİKLER DİNLEME/İZLEME KATILIMLI DİNLEME Amaç: Dinleme sürecinde zihinde oluşan soruların konuşmacıya iletilerek dinlenilenlerin daha iyi kavranmasıdır. sözlerinin hangi deneyimleri yansıttığını. duygu ve düşünceleri anlamaları istenir. güzel sözlerin not alınması. istekte bulunmak veya karmaşık bir probleme çözüm sunmak amacıyla da konuşmacıya sorular sorabilir. Uygulama: Dinlenilen metnin bir süreçten mi bahsettiği. nereye. çünkü ön yargılı yaklaşım karşımızdakini anlamamızı engeller. nasıl?” gibi sorulara cevap bulmaları için öğrenciler yönlendirilir. Metnin türüne ve metinden elde etmek istenilenlere uygun olarak zihinde “Kim. Konuşmacıdan anlatılanlara açıklık getirmesini istemek. fikir ve duygularını özetlemek bu uygulamada yapılacaklardandır. Uygulama: Dinleme sırasında başka bir işle uğraşmamak ve konuşmacı ile göz teması kurmak gereklidir. Bu yöntemle yapılan dinleme/izleme diğer kişi ile aynı fikri paylaşma anlamına gelmez. ne zaman. Daha açık söyler misiniz? ”gibi açıklama soruları sorulabilir. KENDİNİ KONUŞANIN YERİNE KOYARAK DİNLEME/İZLEME (EMPATİ KURMA) Amaç: Dinleyicinin kendisini konuşmacının yerine koyarak onun neler hissettiğini. Uygun yerlerde konuşmacının sözleri özetlenmeli veya söylenmek istenen geri bildirimle verilmelidir. Dinlenilenlerin ve soruların konuşmacıya yansıtılarak karşısındakine dinlediğini hissettirme. kendini ve dünyayı nasıl algıladığını anlamaktır. Öğrencilere not alabilecekleri çalışma kâğıtları verilir. Öğrenci. ne. önemli ifadelerin. onun duygu ve düşüncelerini de doğru-yanlış olarak değerlendirmekten kaçınmalıdır. yoksa bir açıklama mı getirdiği belirlenir. KATILIMSIZ DİNLEME/İZLEME Amaç: Dinleme/izleme sürecinde öğrencilerin dinledikleri üzerinde düşünmelerini sağlayarak zihinsel faaliyetlerini etkin kılmaktır.

2. Uygulama: Seçici dinleme/izleme aşağıdaki şekillerde uygulanabilir: 1. Uygulama: Sunulan bilginin konuşmacının kişisel duygu ve düşüncelerini mi yansıttığı. 3. satıcı-müşteri vb. yoksa bilimsel verilere ve gözlemlere mi dayandığı hızlı bir şekilde analiz edilmelidir. 4. SEÇİCİ DİNLEME/ İZLEME Amaç: Dinlenenlerin/izlenenlerin içinden ilgi ve ihtiyaca yönelik olanların seçilerek dinlenmesi/izlenmesidir. Örneğin. ELEŞTİREL DİNLEME/ İZLEME Amaç: Öğrencilere dinledikleri/izledikleri hakkında soru sorma alışkanlığı kazandırarak konu hakkında düşünmelerini.) tarafların birbirlerinin konuşmalarından seçme yapmaları ve bunları sınıfta değerlendirmeleri istenir. Bunun için öğrencilerin konuya yönelik olarak aşağıdaki soruları sorma becerisini kazanmış olmaları gerekmektedir. 2. Uygulama: Bu yöntem iki şekilde uygulanabilir: 1. doktor-hasta. konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla.Katılımsız dinleme/izleme yapılarak konuşmacının sözlerinden yeni düşünce ve hayaller üretilir. Konuşmacının amacı nedir? Konuşmacı konuyla ilgili yeterli bilgi ve birikime sahip mi? Verilen bilgiler güncel ve geçerli midir? Konu tarafsız bir bakış açısıyla mı ele alınıyor? Eleştiriler doğru mu? Alternatif çözüm önerileri sunuluyor mu? Çözüm önerileri bilimsel mi? 62 . 5. 2. Önceden hazırlanmış sorular dağıtılarak öğrencilerden bunların cevaplarını bulmaya yönelik olarak dinlemeleri/izlemeleri istenir.YARATICI DİNLEME/İZLEME Amaç: Öğrencilerin dinlediklerini/izlediklerini yorumlaması ve bunlardan yeni fikirler üretmesidir. Konuşmacının daha rahat ve yaratıcı düşünmesini sağlamak için yönlendirici sorular sorulur veya cesaret verici sözler söylenir. tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirmelerini sağlayarak kendi doğrularını buldurmaktır. Dinleme/izleme amacına veya ilgi alanına yönelik olarak dinlenenlerden/izlenenlerden bir veya birkaç bölüm/ konu seçilerek yalnızca bu kısımlar dikkatle dinlenir/izlenir.Katılımlı dinleme/izleme yapılarak konuşmacının sözlerinden üretilen düşünce ve hayaller ifade edilir. 6. 1. hazırlanan bir karşılıklı konuşmada (öğretmen-öğrenci.

1. Sınıfta herkesin düşündüğünü söyleyebileceği serbest bir ortam oluşturulmalıdır. düşünce ve sorularını iletmeleri sağlanır. Bu yöntemin sınıf ortamında uygulanmasında seçilen öğrenciler ya da gruplar konu hakkında farklı fikirleri savunarak karşısındakileri savundukları fikirler konusunda ikna etmeye çalışırlar. sorular sorularak dinleyicinin konu üzerinde düşünmeleri sağlanmalıdır. Başkan. Belirlenen yönteme uygun olarak ortaya çıkan fikirleri oylamaya sunmalı ve rapor hazırlatmalı. tartışanların düşüncelerini rahatlıkla söyleyebilecekleri bir ortam oluşturmalı. 3. Seçilen konu. fikirleri destekleyen kaynaklara. Bu amaçla konunun ilgi çekici yönleri üzerinde durulmalı. Bu yöntem uygulanmadan önce kaynaklara ulaşmaları ve delilleri toplamaları için öğrencilere süre verilmelidir. düşündürücü ve tartışmaya uygun nitelikte olmalı. fikir ve çözüm üretme becerilerini geliştirmektir. Yerine göre tartışmaya katılmalı. Tartışılan konunun nitelik ve sınırlarını dinleyicilere iyice açıklamalı. Uygulama: Konuşmacı.KONUŞMA İKNA ETME Amaç: Bir konu hakkındaki fikirlerin dinleyiciler tarafından kabul edilmesini ve benimsenmesini sağlamaktır. 4. belirli bir sürede ele alınmalıdır. sayısal verilere yer vermek. ELEŞTİREL KONUŞMA Amaç: Belirli bir konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla ve tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirerek yorum yapma. KATILIMLI KONUŞMA Amaç: Dinleyicileri konuşma sürecine katarak konunun anlaşılmasını kolaylaştırmak ve konuya farklı bakış açıları getirmektir. 2. Öğretmen sınıfça seçilecek bir başkan yönetiminde tartışmayı başlatır. Uygulama: İkna etme yönteminde. sesini ve beden dilini etkili kullanmak önemlidir. soru sormalı. zaman zaman konuşulanların özetini yapmalı. Beğeni ve tepkilerini tarafsız ve bilimsel verilere dayanarak ortaya koyar ve alternatif çözüm önerileri teklif eder. TARTIŞMA Amaç: Öğrencilerin bir konu üzerinde olumlu veya olumsuz fikirler yürüterek benimsedikleri fikirleri savunma becerisini geliştirmektir. Uzun konuşanlara ve konunun dışına çıkanlara uyarılarda bulunmalı. Tartışma sürecinde konu dışına çıkılmadan. Uygulama: Tartışılacak konu öğrenciler tarafından seçilir ve konuyla ilgili gerekli kaynaklar taranarak elde edilen bilgi ve görüşler düzenlenir. güvenilir delillere. Oluşturulan jüri tarafsız olmalıdır. tartışan grupların fikirlerine önderlik ederek tarafsız kalmalıdır. 6. Kendi duygu ve düşüncelerini belirtmekten kaçınmalı. seçip sınırlandırmış olduğu konu ile ilgili konuşmasını hiçbir eksik kalmayacak şekilde dinleyicilerin bilgisine sunar. 5. Uygulama: Dinleyicileri konuşma sürecine katmak amacıyla konuşma yer yer kesintiye uğratılarak dinleyicilerin duygu. 63 .

atasözü ve deyimleri anlatımlarında kullanmalarını sağlayarak söz varlıklarını ve ifade güçlerini zenginleştirmektir. Hayal gücü. Uygulama: Öğrenciler seçtikleri konu hakkındaki duygu. 1. Öğrencilere kendilerini ifade etme fırsatı vermek için haftalık ders saatinin bir kısmı serbest konuşmaya ayrılmalıdır. YARATICI KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin konuşma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirmektir. HAFIZADA TUTMA TEKNİĞİ Amaç: Konuşmanın kesintiye uğratılmadan kurallarına uygun olarak yapılmasını sağlamaktır. 2. Uygulama: Öğretmen tarafından belli bir konu seçilerek sınıfın gündemine alınır. KELİME VE KAVRAM HAVUZUNDAN SEÇEREK KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin öğrendikleri kelime. karşılıklı saygı ve hoşgörü içerisinde olmasına özen göstermelidir. duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmektir. abartma. GÜDÜMLÜ KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin bir konu hakkındaki bilgilerini. Her öğrenci bir önceki arkadaşının konuyla ilgili söylediklerinden hareketle konuşarak konuya farklı bir bakış açısı getirir. KENDİSİNİ KARŞISINDAKİNİN YERİNE KOYARAK KONUŞMA (EMPATİ KURMA) Amaç: Konuşmada. Uygulama: Öğrencilere bir konu verilir. doğruyu aramak veya karşısındakinin sevinçlerine ve sıkıntılarına ortak olmak gibi olumlu iletişim becerilerini geliştirmek için konuşma ortamı oluşturulur. 3. Tartışmanın. SERBEST KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin herhangi bir konudaki duygu. Konu hakkında öğrenciler bilgilendirilir. Her hafta bir konu belirlenerek karşısındakini anlama etkinliği yaptırılır. Uygulama: Öğretmen tarafından kelime ve kavramların yer aldığı bir havuz oluşturulur.Tartışmacı. düşünce ve hayallerini sözlü olarak ifade güçlerini geliştirmektir. gerçeği bulmak için bir araç olduğunu akıldan çıkarmamalı. fikirleri destekleyecek nitelikte olmalı. 4. düşünce ve hayallerini anlatırlar. Uygulama: Konuşmanın içeriği düşünce sıralamasına göre düzenlenir. Öğrenciler konuşma konularına bağlı olarak bu havuzdan seçtikleri kelime ve kavramları kullanarak bir konuşma yaparlar. den yararlanılarak seçilen kelimelerle küçük bir hikâye oluşturulur. Uygulama: Bir sorunu çözmek. Cümleler düşünce gruplarına göre sınıflandırılır ve oluşturulan kelime listeleri bir kâğıda yazılır. düşünce ve hayallerini iki dakika içinde ifade etmeleri sağlanır. karşısındakinin değer yargılarını. Tartışma sırasında konuşmacının sözünü kesmemeli. kavram. Konu dışına çıkmamalı. 64 . Sınıfta konuyla ilgili beyin fırtınası yapılır. duygu ve düşüncelerini anladığını hissettirerek etkili bir iletişim kurmaktır. Birkaç öğrenci seçilerek konu hakkındaki duygu. benzetme. bir amaç değil. Verdiği örnekler. mizah vb.

göz hareketleri ve beyinde meydana gelen okuma sürecine dayanmaktadır. anlatmayı da kapsamasıdır. kelimeleri doğru telâffuz etmek. “Kitapta ilginizi çeken noktalar nelerdir?”. Bu süre sonunda öğrencilerin verdikleri cevaplar tartışılır ve ana fikir söylenir. öğretmenin örnek okumasından sonra bir öğrencinin sesli okumasıdır. İkinci yol. SESLİ OKUMA Amaç: Öğrencilerin okunan metinde geçen kelimelerin nasıl telâffuz edildiğini ve hangi bağlamda kullanıldığını anlamalarını sağlamaktır. okuma süreci kesintiye uğratılmamalı. yine öğretmenin örnek okumasından sonra öğrencilerin gruplara ayrılarak her gruptan bir öğrenci veya grubun tamamının sesli olarak okumasıdır. Bütün sınıf sessiz okuma sürecine katılırken. Uygulama: Sesli okuma farklı şekillerde yapılabilir. Birinci yol. metindeki duygu ve düşüncelere bağlı olarak ayarlanmalıdır. dinleyenlerin zihinsel faaliyetlerinin gelişmesine de katkı sağlar. metni okurken neler hissettiklerini yazılı veya sözlü olarak ifade ederler.OKUMA SESSİZ OKUMA Amaç: Öğrencilerin akıcı ve hızlı okumalarını sağlamaktır. öğrencilerin okuma seviyesini belirlemeye yardımcı olurken. Sesli okumada hızlı okumaktan çok. öğrencilere metni kavramaya yönelik sorular sorması ve etkinlikler yaptırmasıdır. sınıfça veya grup içinde metinle ilgili tartışmalar yapılır. Metnin konusunu anlamak için gözler hızla metin üzerinde gezdirilir. dinleyicilerin konuya ilgi duymasını sağlar ve okuma zevki uyandırır. Sesli ve güzel okuma. düzeltmeler ve açıklamalar okumanın sonuna bırakılmalı. Öğrenciler. sesli okumanın sadece anlamayı değil. Sessiz okuma. Böylece ayrıntılar atlanarak ana fikre ulaşılmış olur. Sessiz okuma sürecinin sonunda. sınıfta okunacak olan herhangi bir metni veya kendi istedikleri bir kitabı öğretmenin belirlediği bir sürede okurlar. herkesin duyacağı bir ses tonuyla örnek okuma yaptıktan sonra. Öğrenciler. uygun yerlerde duraklama yapmak önemlidir. okuma zevki uyandırmak ve konuşur gibi okumaktır. aynı parça sebepsiz yere tekrar okutulmamalıdır. Öğretmen. verilen metnin ana fikrinin bulunması için belirli bir süre verir. ana hatlarıyla kavranmasıdır. her gün veya haftada bir defa uygulanabilir. Uygulama: Sessiz okuma. Sesli okuma. Uygulama: Metnin içeriğini anlamak ve istenen bilgiye ulaşmak için önce metnin başlığına bakılır. metinde ilgilerini çeken veya anlamadıkları bölümleri. 65 . “Bu kitabı neden seçtiniz?”. Bu süreçte öğrencilerin başkalarını rahatsız etmeden okumalarına dikkat edilir. Üçüncü yol ise. uzunluğu ve biçimi incelenerek metin şekil bakımından değerlendirilir. Sesli ve sessiz okuma arasındaki en önemli fark. Zihinde oluşan soruların cevabı olabilecek cümleler bütün olarak okunur. GÖZ ATARAK OKUMA Amaç: Konunun ayrıntılara girilmeden. Okunan metin dikkatle dinlenmeli. öğretmen de sessiz okuyarak öğrencilere örnek olur. “Bu kitabı arkadaşlarınıza tavsiye etmenizin sebebi nedir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin kitapla ilgili görüşleri alınır. öğretmenin açık ve anlaşılır bir biçimde. Öğrencilerin düzgün konuşma yeteneğini geliştirir. Ses tonu. Sesli okumanın en önemli şartı.

Öğrencilerden metni dinlerken veya okurken bu soruların cevaplarını bulmaya çalışmaları istenir. kendi cümleleriyle ifade ederek anlamlı bir metin oluştururlar. metinde geçen bazı kelime ve ifadelerin metnin devamı hakkında fikir verebileceği açıklanır.ÖZETLEYEREK OKUMA Amaç: Konunun ana hatlarının kavranmasını sağlamaktır. Uygulama: Öğrencilere. Tahmin ederek okuma çeşitli yollarla yapılabilir: 1. Bunun için öğrencilere farklı çalışma kâğıtları verilebilir. Öğretmen metnin bir kısmını sesli okur. metin ana hatlarıyla kavranmış olur. önemli gördükleri yerleri metin üzerinde işaretler. öğrencilerden “metinde gelişen ve gelişebilecek olayları” iki ayrı sütuna listelemelerini ister. düşünce ve olayları hatırlamalarını sağlamaktır. NOT ALARAK OKUMA Amaç: Öğrencileri okuma sürecinde etkin kılmak. düşünce ve olaylarla ilgili merak uyandırmaktır. 2. Metnin kalan bölümü öğretmen tarafından okunduktan sonra metindeki olayların nasıl sonuçlandığı ayrı bir sütuna yazılır. her bölümün özetini bir veya iki cümle ile yeniden ifade etmeleri ve bu cümleleri birleştirerek tek bir paragrafa dönüştürmeleri istenir. Uygulama: Sesli ve sessiz okuma sırasında öğrencilerden. “Metnin giriş ve sonuç bölümlerinde ne tür değişiklikler olmuştur?” gibi sorular yazılır. 66 . Metnin devamında soruların cevapları bulundukça üstleri çizilir. Okuma süreci zaman zaman kesintiye uğratılarak öğrencilere okunan bölümün özetini çıkarmaları için süre verilir. kartlara veya kâğıtlara önemli gördükleri yerleri not ederler. Okuma bittikten sonra. İŞARETLEYEREK OKUMA YÖNTEMİ Amaç: Konuyu anlamaya yardımcı olacak anahtar kelime ve kavramlar ile önemli görülen yerlerin belirlenmesidir. onların önemli bilgi. Öğrenciler altını çizdikleri veya çeşitli işaretlerle belirledikleri bölümleri. Öğrencilerde merak uyandıran ifadeler ve bunlarla ilgili sorular tahtaya yazılır. Okuma sonunda öğrencilerin aldıkları notlar değerlendirilir. Sesli okuma öncesinde öğrencilere. TAHMİN EDEREK OKUMA Amaç: Öğrencileri okuma sürecinde etkin kılmak için metinde geçen duygu. Metin ikinci kez okunur ve öğrenciler gerekli düzeltmeleri yaparlar. Bunun için öğrencilere her bölümle ilgili düşüncelerini yazmaları için üç sütundan oluşan çalışma kâğıdı verilir. Öğretmen. tahtaya “Metinde geçen şahıs ve varlıklar kimlerdir?”. Sessiz okuma sırasında öğrenciler. Böylece. Metnin verilen kısmı öğrenciler tarafından okunur. önemli cümleleri veya bölümleri ikinci kez okuyarak öğrencilerin dikkatini çeker. Uygulama: Not alma yönteminden farklı olarak öğrenciler. Uygulama: Metni okumaya başlamadan önce. metnin türü ve konusu hakkında bilgi verilerek not alma sırasında dikkat etmeleri gereken noktalara değinilir. “Olaylar nerede ve ne zaman geçmektedir?”. Öğretmen. okuma amaçlarına göre not almaları istenir.

Metnin içeriğiyle ilgili değişiklik yapılmaz. 4. okuma sürecinde zihinlerinde oluşan soruları yazarlar. Aynı zamanda metnin kavranması sağlanmalıdır. Sesli okuma sırasında duraklamalar yaparak “Sizce bundan sonra ne olabilir?”. Cevaplandırılan soruların üstleri çizilir. Öğrenciler. 2. Uygulama: Metin okunduktan sonra diyaloglara dönüştürülerek tiyatro metni hâline getirilir. Grup olarak okuma: Metin bölümlere ayrılarak her grup bir bölümü okur. Her gruptan veya sınıftan bir öğrenci. Gruplara ayrılarak bu sorulara cevap ararlar. 3. Her öğrenci okuyacağı bölüme hazırlanır. karakter özelliklerini yansıtacak şekilde seslendirilir. güzel ve etkili kullanmalarını sağlamaktır. metnin bağlamından hareketle açıklayabilmelidir. Öğrenciler gruplara ayrılır. OKUMA TİYATROSU Amaç: Öğrencilerin metnin yapısını. Metin okunurken şahıs ve varlık kadrosu. bir arkadaşına soru sorar. 67 . Öğretmen. EZBERLEME Amaç: Öğrencilerin hafızalarını güçlendirmek. öğretmen tarafından okunarak anlaşılması sağlanır. metnin başlığı ve görsel unsurlarıyla ilgili zihinlerinde oluşan soruları tahtaya yazarlar. Metin sesli veya sessiz okunduktan sonra öğrenciler. Söz korosu dört şekilde yapılır: 1. 2. konuşma cümlelerinden ve olaylardan hareketle diyaloglar oluşturulur.3. Metnin. metnin başlığı ve görsel unsurlardan hareketle metnin içeriğine yönelik tahminlerde bulunmalarını ister. Nakaratlı metinleri okuma: Öğrenciler gruplara ayrılarak her bölümü bir grup veya bütün gruplar birlikte okur. Uygulama: Bir şiir veya düz yazı bölümlere ayrılarak bir grup öğrenci tarafından birlikte okunur. diğer bölümlerini de ikinci grup okur. dilini ve metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosunun özelliklerini anlamalarını sağlamaktır. okudukları bölümde vermeleri gereken duyguyu. SÖZ KOROSU Amaç: Öğrencilerin okuma ve birlikte çalışma becerilerinin geliştirilmesidir. “Metnin devamında olayların tahmin ettiğiniz gibi gelişmesinin sebebi nedir?” gibi sorularla öğrencinin dikkatini metne yoğunlaştırır. sınıf veya bir grup tarafından okunur. Öğrenciler metni okumadan önce ve okuma sırasında. SORU SORARAK OKUMA Amaç: Okuma öncesinde ve sürecinde öğrencilere sorular hazırlatılarak metin üzerinde düşünmelerini ve metni anlamalarını sağlamaktır. Karşılıklı okuma: Öğrenciler iki gruba ayrılarak metnin belirlenmiş bölümlerinden birini bir grup. kültürel ve edebî değere sahip metinlerdeki cümle yapılarını ve söz varlığını kavrayarak Türkçeyi doğru. Hep birlikte okuma: Metnin tamamı. öğrencilerden metni okumaya başlamadan önce. Uygulama: Bu yöntemin uygulanması iki şekilde gerçekleştirilir: 1.

METİNLERLE İLİŞKİLENDİRME Amaç: Öğrencilerin. konu. Uygulama: Metin okunurken öğrenciler. Duygu. düşünce ve olay bakımlarından ilişki kurmaları istenir.’ adlı kitabın konusu arasında nasıl bir ilişki vardır?”. metin bölümlere ayrılarak uygulanabileceği gibi metnin bütününe yönelik olarak da uygulanabilir. zaman. “Bu iki kitap arasında şahıs ve varlık kadrosu yönlerinden nasıl benzerlikler bulunmaktadır?” gibi sorularla öğrencilere yol gösterilir. 68 .. Ezberlenen metinler. Uygulama: Bu yöntem.Uygulama: Öğrencilerin seviyelerine. düşünce ve olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurmaya çalışırlar.. daha önce okudukları diğer metinlerle ne gibi benzerliklerinin olduğu sorulur. Metinler arasında yer. metinde işlenen konuyla ilgili bilgi. Uygulama: Metin okunduktan sonra öğrencilere.. Bütün öğrencilerin tartışmaya katılması ve birbirlerinin düşüncelerine saygı duyması sağlanır. şahıs ve varlık kadrosu. ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik olarak belirlenen metinler (şiirler. “Bu kitabın konusu ile daha önce okuduğumuz ‘. güzel sözler vb. Türkçeyi kurallarına uygun kullanma becerileri ve öz güvenleri gelişir.. sınıf içi veya sınıf dışı etkinliklerde sunulur. Tartışma sınıfça veya küçük gruplar hâlinde yapılabilir. ELEŞTİREL OKUMA Amaç: Öğrencilere okudukları hakkında soru sorma alışkanlığı kazandırarak konu hakkında düşünmelerini sağlamak. Böylelikle öğrencilerin söz varlığı zenginleşir. kısa düz yazılar. konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla ve tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirerek kendi doğrularını buldurmaktır.Tartışma sonunda varılan ortak düşünceler not edilerek metin hâlinde sunulur. belirli bir süre içinde öğrenciler tarafından ezberlenir.). Kişisel deneyimlerinden hareketle okuduklarını anlamlandırırlar. duygu ve düşüncelerini başkalarıyla paylaşmalarını ve onların bilgi ve görüşlerinden yararlanarak farklı bakış açıları kazanmalarını sağlamaktır. okudukları metinle diğer metinler arasında ilişki kurmasını sağlayarak düşünme becerilerini geliştirmektir. TARTIŞARAK OKUMA Amaç: Öğrencilerin. katılıp katılmadıkları yerleri belirler ve zihinlerinde oluşan sorulara cevap ararlar.

süslü ifadelere. konunun/metnin bağlamına uygun olarak anlatma becerilerini geliştirmektir.YAZMA NOT ALMA Amaç: Öğrencilerin okunan veya dinlenilenlerin önemli noktalarını seçebilmesini. ÖZET ÇIKARMA Amaç: Öğrencilerin anladıklarını kısa ve öz bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmek. Öğrenciler okul dışında yazdıklarını da öğretmen ve arkadaşlarıyla paylaşabilirler. Serbest yazma çalışmalarının sınıfta uygulanma zorunluluğu yoktur. Uygulama: Öğrenciler bir konu seçerler ve seçtikleri konu hakkındaki duygu. Uygulama: Sınıf ortamında okunan veya dinlenen/izlenen bir konu öncelikle öğretmen tarafından özetlenir. onlara bilinçli ve düzenli çalışma alışkanlığı kazandırmaktır. atasözü ve deyimlerden oluşan bir havuz oluşturulur. SERBEST YAZMA Amaç: Öğrencilerin herhangi bir konudaki duygu. kavram. BOŞLUK DOLDURMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarını. dinlediklerini/izlediklerini anlamaları anladıklarını. kavram. kişisel görüş ve düşüncelere yer verilmemesi. öğrencilerin kendi ifadelerinden oluşması) öğrenciler bilgilendirilir. tiyatro. tekrarlara yer vermemesi. ve Uygulama: Öğrencilerin okuduklarına. 69 . cümleler hâlinde boşluklar bırakılarak öğrencilere dağıtılır. bilgi ve düşüncelerini sınıflandırabilmesini ve sistemli çalışma becerisini kazanmalarını sağlayarak zaman kaybını önlemektir. hikâye. Herhangi bir konuya yönelik bir metin okutulur veya dinletilir. Uygulama: Öğretmen tarafından kelime. kavram atasözü ve deyimlerden uygun olanlarını seçerek yazılarında kullanırlar. düşünce ve hayallerini yazmalarını sağlayarak ifade güçlerini ve yazılı anlatım yeteneklerini geliştirmektir. dinlediklerine/izlediklerine yönelik olarak hazırlanan metinler. KELİME VE KAVRAM HAVUZUNDAN SEÇEREK YAZMA Amaç: Öğrencilerin öğrendikleri kelime. Özet çıkarılırken dikkat edilmesi gereken hususlar konusunda (eserin iyice anlaşılmış olması. ayrıntılara girilmemesi gerektiği. ana fikri kapsayacak şekilde bütünlük içermesi. Öğrencilerden okurken veya dinlerken/izlerken önemli noktaları not almaları istenir. atasözü ve deyimleri anlatımlarında kullanmalarını sağlayarak kalıcı kılmak ve böylece söz varlıklarını zenginleştirmektir. Öğretmenin rehberliğinde sınıf ortamında yapılan birkaç özet çalışması sonrasında öğrencilere çeşitli metinler verilerek özet çıkarmaları istenir. Bunlar kâğıda ya da tahtaya yazılarak öğrencilere verilir.) sınırlaması olmadan yazarlar. düşünce ve hayallerini tür (şiir. Öğrenciler belirledikleri yazma konusuna veya yazacaklarının ana fikrine bağlı olarak bu kelime. dinlenilen veya okunulanın olduğu gibi değil de özgün ifadelerle yazılması gerektiği konusunda bilgi verilir. Öğrenciler boşlukları metnin bağlamına uygun ifadelerle doldurur. Uygulama: Not almanın öncelikli işlevinin hatırlatmak olduğu. masal vb.

şiir ve roman türlerinde kullanılan yaratıcı yazma çalışmalarında. düşünce veya olayların gelişimine yönelik fikirlerini yazmaları istenir. Uygulama: Kelime.KONTROLLÜ YAZMA Amaç: Kelimelerin. Çağrışım yoluyla bilinç altında olan konuyla ilgili her şey. Belirli bir konuda öğretmen veya öğrenciler tarafından hazırlanan sorulara verilen cevaplar bütünlük içinde ele alınarak birkaç paragraflık metin oluşturulur. GÜDÜMLÜ YAZMA Amaç: Öğrencilerin bir konu hakkındaki bilgilerini. 2. Bilinç altından çıkan kelimeler alt alta sıralanır ve kelimeler arasında bağlantı kurulur. duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmektir. cümle ve paragraf düzeyinde yapılan kontrollü yazma çalışmaları. YARATICI YAZMA Amaç: Öğrencilerin yazma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirmektir. Öğrenciler. Metin tamamlamada esas. düşündüklerinden ve hayal ettiklerinden hareketle yazarlar. Öğrenciler. Öğrencilerden. 70 . Konu çeşitli yönleriyle sınıf ortamında tartışılıp değerlendirilir. Öğrenciler yaşadıklarından. o konu etrafındaki boş kısımlara yazılır. Öğrencilere örnek bir metin verilir. 3. Dil bilgisi çalışmalarını da pekiştirmeye yönelik olan bu yöntem farklı şekillerde uygulanabilir. Herhangi bir noktaya gelindiğinde konunun hangi yönde ele alınacağına karar verilir. onları etkin duruma getirerek yorum yapma ve fikir yürütme becerilerini geliştirmektir. beyaz bir kâğıdın ortasına yazılır. Daha çok hikâye. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmek. METİN TAMAMLAMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarından hareketle duygu. Uygulama: Öğretmen tarafından belli bir konu hakkında öğrenciler bilgilendirilir. Bir paragrafı oluşturan cümlelerin yerleri değiştirilir. 1. metni hemen yazabilecekleri gibi konu hakkında araştırma yapıp yeterli bilgi sahibi olduktan sonra da yazabilirler. Uygulama: Bu yöntemde konuyu ve yazılı anlatım türünü öğretmen verebileceği gibi öğrenciler de istedikleri konuyu seçerek yazma çalışması yapabilirler. duygu. Öğrenciler konu hakkında edindikleri bilgiler ışığında duygu ve düşüncelerini yazılı olarak ifade ederler. Uygulama: Öğrencilere olay veya düşünce ağırlıklı herhangi bir metnin bölümlerinden birkaçı verilir. düşünce ve olayların metnin genel anlamına ve mantıksal bütünlüğüne bağlı kalınarak tamamlanmasıdır. Öğrenciler metinde geçen anahtar kelimeleri de kullanarak yeni bir metin oluştururlar. cümle yapıları ve ifade kalıplarının Türkçenin kurallarına uygun şekilde yazılmasıdır. belirlenen konu boş. öğrencilerin seviyeleri dikkate alınarak cümle ve paragraf düzeyinde ele alınmıştır. okuduklarından hareketle duygu. duygu ve düşüncenin akışına göre cümleleri mantıklı bir sıraya koyarak paragrafı yeniden oluştururlar.

yazmaya yatkın olduklarını belirleyerek Uygulama: Öğrencilere herhangi bir türde (hikâye. metnin yalnızca gelişimine ve sonucuna değil. BİR METNİ KENDİ KELİMELERİYLE YENİDEN OLUŞTURMA Amaç: Öğrencilerin kendilerine özgü ifade şekillerini ve üslûplarını geliştirmektir. Uygulama: Herhangi bir olay. deneme vb. Uygulama: Öğrencilere düşünceye veya olaya dayalı bir metin verilerek okutulur/dinletilir. öğrencilere müzik dinletilerek kendilerinde uyandırdığı duygu ve düşünceleri yazmaları istenir. Daha sonra öğrencilerden resimle ilgili duygu.TAHMİNDE BULUNMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarından hareketle duygu. Bu yöntemle öğrenciler. 71 . yalnızca okuduklarının değil. Öğrenciler okudukları metinden hareketle. dinlediklerinin ve izlediklerinin öncesi. farklı uygulamalar da yapılabilir.) bir metin verilerek okutulur/dinletilir. Örneğin. gelişimi ve sonucuna yönelik tahminlerde bulunarak yazma çalışmaları yaparlar. Öğrenciler. Grup üyeleri konunun belli bir yönünü ele alarak yazar. hayal veya izlenimlerini yazmaları istenir. Gruplar konu hakkında yazdıklarını mantıksal düzen. dil ve anlatım yönünden birleştirerek tek bir metin hâline getirirler. Uygulama: Duyuların birini veya birkaçını harekete geçirecek etkinlikler yapılır. GRUP OLARAK YAZMA Amaç: Öğrencilerin çevreleriyle iletişim kurmalarını. Uygulama: Metin tamamlamaya yakın olan bu yöntem. Sınıfa getirilen veya öğrencilerden birinin çizmiş olduğu resim hakkında konuşulur. hayal veya olayları geliştirerek ve yaratıcılıklarını kullanarak farklı bir türde metin oluştururlar. onları etkin duruma getirerek yorum yapma ve fikir yürütme becerilerini geliştirmektir. Not: Yöntemlere yönelik uygulamalar örnek niteliğindedir. gazete haberi. Metindeki düşünce ve olayları kavrayan öğrenciler “Ben olsaydım nasıl yazardım?” düşüncesinden hareketle metni kendi ifadeleriyle yeniden kurgularlar. durum ve düşünce. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmek. metnin öncesine yönelik tahminleri de içerir. fıkra. ELEŞTİREL YAZMA Amaç: Öğrencilerin olay ve durumlara tarafsız bakma. başlangıcı. düşünce. şiir. böylece kişisel gelişimlerine yardımcı olmaktır. BİR METİNDEN HAREKETLE YENİ BİR METİN OLUŞTURMA Amaç: Öğrencilerin hangi türde yaratıcılıklarını o yönde geliştirmektir. sınıfın gündemine alınarak tartışılır. Uygulama: Sınıf küçük gruplara ayrılarak her gruba farklı yazma konuları verilir. konu hakkındaki düşüncelerini olumlu olumsuz yönleriyle ve tarafsız bir yaklaşımla anlatırlar. DUYULARDAN HAREKETLE YAZMA Amaç: Öğrencilerin algılama güçlerini ve dikkatlerini geliştirmektir. iş birliği yapmalarını ve birbirleriyle etkileşimde bulunarak grup bilinci kazanmalarını sağlamak. yorum yapma. metinde ele alınan duygu. fikir ve çözüm üretme becerilerini geliştirmektir. düşünce.

DİNLEME/İZLEME ETKİNLİKLERİ 72 .

3. Dinleme/izleme becerisi gözlem formu kullanılır. yaratıcı düşünme : Dinleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : Kaset. 2. ÇÜNKÜ… DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 20 dakika : Eleştirel düşünme. CD. masal veya film dinletilir/izletilir. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 73 . Çalışma kâğıdı kullanılır.BEĞENDİM. DEĞERLENDİRME 1. Dinlenilenlerin/izlenilenlerin beğenilme sebebinin açıklandığı bir çalışma kâğıdı hazırlanır. Öğrencilere hikâye. Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır. 2. Öğrenciler bu çalışma kâğıdını doldurarak düşüncelerini belirtirler.

HİKÂYE/MASAL DİNLEME VEYA FİLM İZLEME ÇALIŞMA KÂĞIDI Beğendim. çünkü. çünkü. Kahraman Mekân Olay Zaman Şahıs kadrosundan biri (özellikleri) Şahıs kadrosundan biri (özellikleri) Diğer mekânlar 74 . ADI Beğenmedim.

video SÜREÇ 1. Öğrencilere bir çizgi film/ film / animasyon izletilir. 3. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Kazanımlara yönelik olarak hazırlanan çalışma kâğıtları izlenenden hareketle doldurulur. CD. İzlenenlerden yola çıkılarak grup içinde kısa konuşmalar yapılır. 2. konuşma : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme Konuşma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı. eleştirel düşünme : Dinleme/izleme. 75 . Not: Katılımsız dinleme yöntemi kullanılır.FİLM İZLİYORUZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika :Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma.

..................................................................... 6)................................................................................................................................................................................ ........... 2)............................................................... ............................................................................. DEĞERLENDİRME 1)...................................... 8)............................................................................. 76 ............................................................................................................................................... 3)........ 1).............................................................................................................................. 5)................................................................................................................................................................................................................................ 4).......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 2)................... .............................................................. 3)................................................................................................................. .................................................................................. 3)............ 2).................................................................................................................................................................................................... 9).............. 4)... ........................................... 4).................................................................................................... ........................................................... ................................................................................................................................................................ ..................ÇALIŞMA KÂĞIDI Bu filmi izlemeden önceki düşüncelerim Bu filmi izledikten sonraki düşüncelerim 1)......................... ............................................................................... 7)................. ..............

Sen de her gün padişahın sarayında bulunursan türlü türlü yemekler yersin. Güçsüz kedinin aklına yattı bu. kendisini şanslı görüyordu. AÇ GÖZLÜ KEDİ Bir zamanlar yoksul mu yoksul bir nine yaşardı. Günler böyle geçip giderken bizim miskin kedi iyice zayıflamış. Bazen bir fare yakalıyor.Vah vah. Zayıf kedi de çıktı.. dedi. dedi.. Padişah yüzlerce kedinin miyavlamasından bıkmış usanmıştı. Nine: .Ciğer. Çok üzüldüm. kaset veya CD. Adamlarına “Bundan sonra gelecek yabancı kedileri öldürün. Güçsüz kedi. çalışma kâğıtları SÜREÇ Aşağıdaki metin kaset veya CD’ye kaydedilerek öğrencilere dinletilir. et. yaratıcı düşünme : Dinleme/izleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : Dinleme metni. Her gün miskin miskin oturuyordu. Bir gün evin damına çıktı. Doğrusu onu kendisinin yanında bir kaplan gibi gördü zayıf kedi. 77 . benim gibi olursun dedi. nineye gülüp geçti. Semiz kedi pencereden “Miyav miyav!” diye seslendi. Bizim zavallı kedi tam midesinden bir ok yedi. Yoksul ninenin evinde ne vardı ki? Ne yiyecek ne içecek. Kedi. semizsin?” diye. ekmek. Kendisi yemek için doğru dürüst bir şey bulamayan nine. Fakat sarayda durum hiç de tekin değildi. şimdi sen bunu düşünemiyorsun. Semiz kedi bunu kabul etti. sen böyle şişman. Baktı. Hırs insana zarar verir. hayıflandı. Bunun için özel olarak okçular hazırlatılmıştı.Ne zaman gidersen haber ver birlikte gidelim. akşam olduğunda durumu nineye anlattı.” diye emir vermişti. Sabah oldu. Semiz kedi: . birlikte saraya gittiler. Semiz kediye: . orada iri yapılı semiz mi semiz bir kedi var. Miskin bir kedisi vardı. çelimsizleşmişti. kedisine artıkları veriyordu. işkembe gibi yiyecekleri kedi rüyasında bile göremezdi.. Bunun üzerine okçular harekete geçti. bakımsızım. “Niçin ben böyle güçsüz. Semiz kedi ile ninenin kedisi iştahla yemek artıklarına saldırdılar.. Ertesi gün yiyeceği türlü yiyecekleri düşünüyordu.KAFDAĞI’NA YOLCULUK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Eleştirel düşünme.

Anne çaylak bu hikâyeyi şahine anlattıktan sonra: . Mutluluk sadece yiyip içmek değildir. Şefkatliydi. Doldurulan çalışma kâğıtlarını değiştirerek birbirlerinin çalışmalarını görmeleri sağlanır. Gerçek mutluluk erişilmesi güç şeyleri elde etmekle olur. Masalın sonunu kendilerine göre değiştirmeleri istenir. Hikâyede anlatılanları kendisini sevdiği için örnek olarak vermişti. (15 dakika) Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır. Sen de elindeki ile yetinmezsen sonun ninenin kedisi gibi olur. Kelile ve Dimne. Gruplar oluşturularak buldukları sonuçları birbirlerine anlatmaları sağlanır. “Aç Gözlü Kedi”. 78 . Şahin yavrusu anne çaylağın anlattığı hikâyeyi ilgiyle dinledi. 2. Çalışma kâğıtları doldurulur. Çaylak kendisini çok seviyordu. Üzerine titriyordu. (15 dakika) 2.Bu hikâyeyi sana ders alasın diye anlattım. Metinden hareketle hazırlanan çalışma kâğıtları doldurulur. Dinleme/izleme becerisi gözlem formu kullanılır. (5 dakika) 3. Beydaba 1. DEĞERLENDİRME 1.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Masalda geçen şahıs ve varlıkların adlarını ve özelliklerini aşağıdaki kutulara yazınız. miski Miskin kedi Semiz kedi nine Masala değişik bir sonuç yazar mısın? Ana fikir: Biz kimiz? Aşağıdaki kutucuklara yazınız. 79 .

ÇALIŞMA KÂĞIDI 2

1. “Rüyasında görememek” deyiminin bu masalda kedinin hangi durumunu anlatmak için kullanıldığını yazar mısın? ................................................. ................................................. ................................................. .................................................

2. Miskin kedi hangi hayvana özendi, işaretler misin?

3. Miskin kedi yoksul ninenin yanından ayrılıp nereye gider?

80

Padişah okçulara niçin yabancı kedileri öldürme emri verir? ........................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................

Şimdi de sen bundan sonra Miskin kedinin başına neler geleceğini aşağıya yazar mısın?

81

SÖZLÜK OLUŞTURUYORUM
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : Ders yılı süresince : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma : Dinleme/izleme, okuma, dil bilgisi : Söz varlığını zenginleştirme

MATERYALLER

Kelimelerin ve kelime gruplarının anlam özellikleri ile ilgili bilgi ve kuralları uygulama : Defter
SÜREÇ

1. Dinlenenlerden/izlenenlerden hareketle öğrenilen kelimeler not edilir. 2. Bu kelimelerden isim ve fiil olanlar gruplandırılarak sözlük oluşturulur. Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

Çalışma kâğıdı kullanılır.

82

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kelimeleri alfabetik sıraya koyarak sözlüğe yazınız.

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

83

DUYGUYU TAHMİ ET
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL DİL BECERİSİ ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 15 dakika : Yaratıcı düşünme : Dinleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : kaset, teyp

SÜREÇ

Öğretmen tarafından basit bir cümle teybe beş defa kaydedilir. Her defasında yeni bir duyguyu yansıtmak için ses tonu değiştirilir. Öğrencilerin, değişik tonlamalarla söylenen cümlelerdeki duyguları belirtmeleri istenir. Öğrenciye doğru olarak tespit ettiği her duygu için bir puan verilir. Yeni bir cümle farklı ses tonlarıyla değişik duygular yansıtılmaya çalışılarak öğrencilere okutulur. Başarılı öğrencilere puan verilir.

DEĞERLENDİRME

Açık uçlu sorular sorulur.

84

güzel ve etkili kullanma. sınıf önünde.GRUP TARTIŞMASI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL DİL BECERİSİ ÖĞRENME ALANI AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. kendi aralarında tartışmaları için onar DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. Her gruba. iletişim kurma. • Bireysel başarılarını arttırma konularından birini veya başka bir konu belirleyebilir. eleştirel düşünme. 85 . Öğrenciler üç gruba ayrılır. • Batmakta olan şirketlerini kurtarma. 2. Not: Katılımsız dinleme yöntemi kullanılır. • Yaşadıkları çevredeki en önemli sorunu belirleme. girişimcilik : Dinleme : Dinleme kurallarını uygulama SÜREÇ 1. Gruplar. 3. grup üyelerinin dakika süre tanınır.

KONUŞMA ETKİNLİKLERİ 86 .

) birini seçerek yazıya geçirir. • Her grup farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan (pazara giden bir ailenin satıcılarla yaptığı konuşmalar.BİZİMKİLER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME 1. yaratıcı düşünme : konuşma : Konuşma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ • Öğrenciler gruplara ayrılır. 87 . Grup değerlendirme formu kullanılır. • En güzel canlandırmayı yapan grup ödüllendirilir. 2. • Yazılanlardan hareketle günlük konuşma örnekleri sınıf ortamında canlandırılır. aile fertleri arasında geçen konuşmalar ve arkadaşlarıyla gittikleri bir gezi sırasında yaptıkları konuşmalar vb. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. Çalışma kâğıdı kullanılır. güzel ve etkili kullanma.

88 . 2. Öğrencilerden bu tarifi sıraya koyarak anlatmaları istenir.gov. görsel unsurlarla desteklerler. 3. 2)Daha sonra soğanları ve biberleri ince ince. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Öğrenciler anlatımlarını resim vb. 2. Örnek: Yemek adı: Menemen Süre: 10 dakika Malzemeler 3 adet yumurta 1 adet soğan 3 adet domates 2 adet sivri biber Bir çay kaşığı tuz Yarım çay bardağı yağ http://www. Öğrencilerden geleneksel bir yemeğin tarifini araştımaları istenir. Öğrenciler anlatımlarını resim vb. 3)Kısık ateşte 5 dakika pişirip yumurtaları da ekleyiniz. küp şeklinde kesip kavurunuz.kultur. 3. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır.tr HAZIRLANIŞI 4)Tavaya yağı döküp kızdırınız. görsel unsurlarla desteklerler. fotoğraf SÜREÇ Bu etkinlik iki şekilde yapılabilir: 1. yapılış sırası değiştirilerek verilir. güzel ve etkili kullanma. Etkinliğin ikinci uygulanışı: 1. araştırma TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Konuşma kurallarını uygulama MATERYALLER : Çalışma kâğıdı. Yemeğin yapılış sürecini doğru anlatmaları beklenir. 5) 2 dakika daha piştikten sonra servis yapabilirsiniz.BİZİM USTANIN MUTFAĞINDAN DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : Her öğrenci için 5 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. Geleneksel bir yemeğin tarifi . 1)Domatesleri kare şeklinde kesip ekleyiniz.

Dükkân sahibi döndüğünde durumu anlayınca maymunu bir güzel hırpalamış. İstanbul. Gündüzleri bu maymunu çarşıya götürür. 89 . Bana burada ekmek yok. güzel ve etkili kullanma.MAYMUN GÖZÜNÜ AÇTI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Taklitçi maymun da esnerken esnerken uyumuş. pahada ağır ne bulduysa alıp kaçmış. Öğrencilerin her birine farklı deyimler verilerek deyimin hikâyesini araştırmaları istenir. Hırsız. Bu hareketi gören hırsız. Hayvanın canı iyice yandığından bu acıyı unutmamış. kişisel ve sosyal değerlere önem verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Sesini ve beden dilini etkili kullanma MATERYALLER : Deyim hikâyeleri SÜREÇ Maymun Gözünü Açtı Adamın birisinin maymunu varmış. bir yerlere gitmesi gerektiğinde dükkânına bekçi olarak bırakırmış.” diyerek çekip gitmiş. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır.Deyimler ve Öyküleri. Deyimin ne anlamda kullanıldığı tartışılır. 2004. Gündüzalp Sevim. Yukarıdakine benzer şekilde deyim hikâyeleri bulunarak sınıfta anlatılır. araştırma. çekmecedeki paraları ve yükte hafif. Zafer Yayınları. Bir gün maymun dükkânı beklerken açıkgöz bir hırsız gelmiş. Maymunun karşısına geçip esnerken ve onu uyutmaya çalışırken maymun sağ elinin işaret parmağıyla sağ gözünün alt kapağını aşağı doğru çekerek: “ Pişşşt!” yapmış. maymunun karşısına geçip esnemeye ve uyuklamaya başlamış. Birkaç gün sonra aynı hırsız yine gelmiş. hayretten donakalmış ve kendi kendine: “Maymun gözünü açtı artık uyutamayacağım.

Öğrencilerden biri veya birkaçı rehber olarak görevlendirilir. araştırma yapma : Konuşma : Hazırlıklı konuşmalar yapma : Ansiklopedi SÜREÇ Ürgüp-Göreme (Nevşehir) http://www.kulturturizm.tr Samsun http://www.tr DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır.tr Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Görevli öğrenciler tanıtacakları mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplarlar. 3.tr 1. 2.kulturturizm.gov. 4.gov.gov.gov. Kırıkkale http://www. Gezi sırasında arkadaşlarına rehberlik ederek mekânı tanıtırlar.tr Çorum http://www.kulturturizm. 90 .BEN BİR REHBERİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 80 dakika : Türkçeyi doğru.gov. Erzurum http://www.kulturturizm.kulturturizm. güzel ve etkili kullanma. Yaşanılan bölgenin tarihî mekânlarına ve doğal güzellikleri olan yerlerine gezi düzenlenir.

GEZİ ÖNCESİ HAZIRLIK 1. Gezeceğiniz yerin tarihimiz açısından önemi : 4. Gidilecek yerin seçilme nedeni : 2. Gidilecek yerde yaşamış olan ünlü şahsiyetlerle ilgili bilgi : 5. Gidilecek yerin coğrafi özellikleri ile ilgili bilgi : 91 . Gidilecek yerle ilgili tarihî bilgi : 3.

3. 6. soru sormak üzere iki öğrenci belirlenir. 4. Konu: Kitap okuma alışkanlığı 1. İkinci öğrenci. ikinci öğrencinin sorduğu soruya verilen cevaba göre sorusunu sorar. Öğrenciler üçer kişilik gruplara ayrılır. birinci öğrencinin sorduğu soruya verilen cevaba dayanarak bir soru sorar. 5. 92 . Grupların hangi sırayla tahtaya çıkacağı kur’ayla belirlenir. 7. 1. dün hangi kitabı okudun? Cevap veren öğrenci: Ömer Seyfettin’in “Yalnız Efe” adlı kitabını okudum. Her grupta cevap vermek üzere bir. güzel ve etkili kullanma. Öğrenci: Öyleyse. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Öğrenci: Okuduğun kitapta en çok beğendiğin bölümü anlatır mısın? ☺ (Birinci öğrenci) ☺ ☺ (İkinci öğrenci) (Cevap veren öğrenci) Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. Soru sorma ve cevaplama beş dakikalık süre bitene kadar devam eder. Öğrenci: Her gün okur musun? Cevap veren öğrenci: Evet 2. Grup sayısınca konu belirlenir. 2. Birinci öğrenci. yaratıcı düşünme : Konuşma : Hazırlıklı konuşmalar yapma SÜREÇ 1. Birinci öğrenci. cevap vermek üzere belirlenen öğrenciye konuyla ilgili sorusunu sorar. Grup değerlendirme formu kullanılır. 2.ÇAPRAZ SORGU DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : Her grup için 5 dakika : Türkçeyi doğru.

yolda. Bu tepkilerin bazıları olumlu bazıları ise olumsuz olabilir. öğretmene şikâyet etmek. Şimdi biraz düşünelim. ağlamak. Evde.” Özel Eğitim ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. günlük hayatında çeşitli ortamlarda kendisini üzen. Öğretmen.hangilerinin ise yeni sorunlara yol açabileceği sınıfça tartışılır. küsmek. Bu davranış şekillerinden hangilerinin çözüm olabileceği. Öğrencilerden gelen ″otobüse binerken sıraya riayet edilmemesi. Öğrencilerden gelen. arkadaşını bu konuda sözlü olarak uyarmak. bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması. SÜREÇ Öğretmen. DEĞERLENDİRME Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirebiliyor mu? 93 .Bu davranışlardan en uygun olan ″arkadaşının sözlü olarak uyarılması″ tepkisi ele alınarak bunun olumlu yanları ortaya konulur. hazırladığı ödevin kardeşi tarafından yırtılması″ gibi davranış örneklerini tahtaya yazar. Bu tip tutum ve davranışlara herkesin gösterdiği tepki de birbirinden farklı olabilir. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Daha sonra. oyun oynarken bizi üzen. inciten.″ Herkes. öfkelendiren bazı tutum ve davranışlarla karşılaşabilir. okulda. onunla aynı davranışta bulunmak gibi olumlu veya olumsuz bir tepkiyi o davranışın karşısına yazar. birçoğu uygun olmayan bu tepkilerin her biri öğrencilere analiz ettirilerek sonuçları hakkında konuşulur. öfkelendiren davranışlar nelerdir?″ diyerek öğrencilere düşünme süresi verir. öğrencilere. otobüste. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz olumsuz tutum ve davranışlara karşı bizim doğru ve olumlu tepkiler vermeyi öğrenmemizin toplum içindeki diğer insanlarla daha iyi iletişim kurmamızı ve kendimizi mutlu ve başarılı hissetmemizi sağlayacağı vurgulanarak dersin işlenişi tamamlanır. bu davranış örneklerinden ″ bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması”na nasıl tepki göstereceklerini sorar. kavga etmek. inciten. yaratıcı düşünme : Konuşma : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir.BENİ AFFEDER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ Not: “Olumsuz tutum : Türkçe :6 : 15 dakika : İletişim kurma.

” Rehberlik ve Psikolojik Danışma ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. Buldukları çözümlerden en iyisini belirlemeleri ve gönüllü olanların çözüm önerilerini sınıfla paylaşmaları sağlanır. 2. Öğretmen. aynı sorunla ilgili farklı çözüm yolları üretilmişse. 3. Öğretmen tarafından macera ve olay örgüsünün yoğun olduğu bir metin belirlenerek. DEĞERLENDİRME Etkili problem çözme yollarını biliyor mu? 94 . SÜREÇ 1. Öğrencilerden. bir sorunun farklı çözüm yolları olabileceğini vurgular. Her öğrencinin kendini metindeki kahramanlardan birinin yerine koyması ve kahramanın yaşadığı problemi belirleyip yazması istenir. 4. öğrencilere okutulur. yaşanan probleme ilişkin alternatif çözüm yolları bulmaları istenir. 5.ÇÖZÜM YOLLARI DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : 30 dakika TEMEL BECERİLER : Problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not : “Etkili problem çözme yollarını açıklar.

3. 2. güzel ve etkili kullanma. bildikleri bir masalı hatırlamaları veya kendilerinin bir masal oluşturmaları için öğrencilere on dakika hazırlık süresi verir. 5. 4. Bu süre içerisinde öğretmen bir anekdot anlatabilir. Öğretmen. Öğretmenin işaretiyle diğer öğrenciler sırayla söz alarak masala kaldığı yerden devam eder. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. 6. Gruplardan ortaya çıkan masallar birer kâğıda yazılır.BANA BİR MASAL ANLAT DERS : Türkçe SINIF :7 YAKLAŞIK SÜRE : 40 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME 1. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Sesini ve beden dilini etkili kullanma MATERYALLER : Resim SÜREÇ 1. Gruptaki öğrencilerin hangi sırayla söz alacağı belirlenir. 95 . çeşitli resimler gösterebilir. Öğrenciler gruplara ayrılır. Tüm gruplar etkinliği aynı anda yapar. 2. Grup değerlendirme formu kullanılır. Not : Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. Öğretmenin başla işaretiyle ilk öğrenci bildiği veya zihninde oluşturduğu bir masalı anlatmaya başlar.

İstedikleri örneği seçmeleri.” Sağlık Kültürü ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. önemli olanın düşüncelerin karşı tarafa açık ve net bir şekilde yansıtılabilmesi ve paylaşılabilmesi olduğu açıklanır. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not: “Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklar. Nasıl bir yol bulurdunuz? Not: Serbast konuşma yöntemi kullanılır. bazen de farklı şekillerde yansıtılabildiği.BEN OLSAYDIM DERS : Türkçe SINIF :7 YAKLAŞIK SÜRE : 40 dakika TEMEL BECERİLER : Eleştirel düşünme. Büyükannenize karşı gerçek düşüncelerinizi ve onu ne kadar çok sevdiğinizi göstermek istiyorsunuz. SÜREÇ Öğrencilere aşağıda verilen örnek durumlar okunur. Arkadaşınıza ve elde ettiği bu başarıya ilişkin duygu ve düşüncelerinizi ona nasıl ifade edersiniz? Büyükannenizin çok hastalandığını ve sizi görmek istediğini öğrendiniz. aynı duruma ilişkin duygu ve düşüncelerin bazen benzer. Uzun zamandır onu görmediğinizi düşündünüz ve biraz da suçluluk duygusu hissettiniz. Arkadaşınızın bu başarısından gurur duydunuz ve onu kutlamak istiyorsunuz. böyle bir durumda duygu ve düşüncelerini en iyi nasıl ifade edebileceklerini belirleyerek bir konuşma metni yazmaları istenir. Örnek: Bir arkadaşınız okullar arasında yapılan bir spor yarışmasında birinci gelir ve madalya kazanır. Sonuçta. DEĞERLENDİRME Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklayabiliyor mu? 96 . Öğrencilerin hazırladıkları metinden yararlanarak sınıfta konuşma yapmaları sağlanır.

DEĞERLENDİRME 1. 97 . seçtikleri hikâye veya efsaneyi bölümlere ayırarak aralarında paylaşırlar. Resimleme görevini üstlenen öğrenciler. 3. 6. Hikâye anlatıcıları. 2. 2. anlatacakları hikâye veya efsane ile ilgili ön bilgilerin yer aldığı bir davetiye hazırlayarak sergiye katılanlara dağıtır. Yapılan çalışmalar düzenlenen sergide tanıtılır. el sanatlarından örnekler SÜREÇ 1. bazı öğrenciler hikâye anlatıcılığı bazıları da resimleme görevlerini üstlenirler. güzel ve etkili kullanma : Konuşma : Sesini ve beden dilini etkili kullanma : Halk hikâye ve efsaneleri. Öğrenciler gruplara ayrılır.RESİMLERLE EFSANE DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. O döneme ait kıyafet ve müzik de kullanılabilir. Hikâye anlatıcıları. o döneme ait el sanatlarını araştırarak önemli olayları resimlerle anlatırlar. 5. 4. Not : Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Her grup. Her grupta. Grup değerlendirme formu kullanılır. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. dönemi yansıtan kıyafetler giyerek hikâye veya efsaneyi anlatır.

2. dergi SÜREÇ 1. 4. televizyon. konuşmaları özetleyerek açık oturumu kapatır. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. 8. Sınıftan beş öğrenci seçilir. yaratıcı düşünme. gazete. Son olarak yönetici. Her konuşmacı konuşmasını tamamladıktan sonra sorularını sormaları ve görüşlerini belirtmeleri için dinleyicilere on dakika süre tanınır. gazete.DİL YÂRESİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 2. 6. 5. bir hafta boyunca radyo. Konuşmacılar aralarında iş bölümü yaparak Türkçenin günlük hayatta nasıl kullanıldığı ile ilgili neler söyleyeceklerini. 7. DEĞERLENDİRME 1. diğerleri konuşmacı olarak görev alırlar. Öğrencilere üçer dakika konuşma süresi tanınır ve her konuşmacı birbirinin konuşmasından hareketle konuşmasını yapar. dergi ve çevrelerinden araştırırlar. güzel ve etkili kullanımıyla ilgili bir açık oturum düzenlenir. Türkçenin doğru. Grup değerlendirme formu kullanılır. Yönetici konuya kısaca değinir ve konuşmacıları tanıtır. güzel ve etkili kullanma. 98 . Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Öğrencilerden biri yönetici olurken. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Hazırlıklı konuşmalar yapma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı. Konuşacaklarını not alırlar. 3.

İyi ve kötü örnekler açık oturum sırasında sınıfa gösterilir. Gazete ve dergi kupürleri sınıfa getirilir. isimlerde Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. iş yeri vb.Bu mekânların fotoğrafları çekilir ve açık oturum sırasında öğrencilere gösterilir.ÇALIŞMA KÂĞIDI RADYO Belirlenen radyo kanalları bir hafta boyunca dinlenir. TELEVİZYON Belirlenen televizyon programları bir hafta süreyle izlenir ve Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. sokak. Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. GAZETE/ DERGİ Belirlenen gazete ve dergiler bir hafta izlenir ve Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. İSİMLER Çevredeki cadde. 99 .

mübaşir. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. problem çözme. 2.HAKKIMI ARIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. SÜREÇ 1. 4. 100 . “Şoför. güzel ve etkili kullanma. katip” rolleri öğrencilere dağıtılır ve olay sınıfta canlandırılır. davalı. yaya. Kırmızı ışıkta durmayan bir araba karşıdan karşıya geçen bir yayaya çarpar. hâkim. eleştirel düşünme. karar verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Uygun kostümler Not: “Hakları ihlal edilenlere karşı yardımcı olmanın insani bir davranış olduğunu belirtir. davacı. tanık. hakkını aramak amacıyla mahkemeye başvurur.” İnsan Hakları ve Vatandaşlık ara disiplin kazanımıyla ilişkilendirilir. Yaya. 3. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. Yaya hafif yaralanır. savcı.

Öğrenciler ikişer kişilik gruplara ayrılır. sonraki beş dakikada da kötü bir günü birbirlerine anlatırlar. 101 . kalem SÜREÇ 1. Gruplar görüşlerini birbirleriyle paylaşırlar. güzel ve etkili kullanma. 3. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Kâğıt. Öğrenciler. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. 5. DEĞERLENDİRME Akran değerlendirme formu kullanılır. Öğretmen. Gruplar beş dakika süreyle kötü günü iyi bir güne dönüştürmek için neler yapılması gerektiğini içinde tartışırlar. ilk beş dakikada yaşadıkları iyi bir günü.GÜZEL BİR GÜN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 4. kendisini iyi ve kötü etkileyen bir günü öğrencilere anlatır. 2. yaratıcı düşünme. on dakika süre verilir. Önce öğretmen kendi kötü bir gününü nasıl iyi bir güne dönüştürdüğünü öğrencilerle paylaşır.

daha fazla televizyon seyretmelidir. eleştirel düşünme. Doğru. 6. beyinden daha kullanışlıdır. 3.8 : 80 dakika : Türkçeyi doğru.MÜNAZARA SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : 6. 5. Gelecekte ne olacağı değil geçmişte ne olduğu önemlidir. Münazara sonunda juri tartışmacıları performansına göre değerlendirir ve sıralamayı açıklar. karar verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Hazırlıklı konuşmalar yapma Konuşma kurallarını uygulama SÜREÇ 1. her yerde söylenmelidir. Not: Tartışma yöntemi kullanılır. Konuşma sürecinde konuşmacının dışındaki tartışmacılara itiraz hakkı verilir. Konu belirlendikten sonra takımlar 15 dakika hazırlık yapar. Gençlik. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. problem çözme. İkişer kişilik iki. Para. Örnek konular: Çok gezen mi çok okuyan mı çok televizyon seyreden mi yoksa çok uzun yaşayan mı daha bilgilidir? Birey toplumdan önemlidir. güzel ve etkili kullanma. Spor. Ekonomik kalkınma uğruna çevreden taviz verilebilir. 102 . her haberi yayımlamalıdır. Her tartışmacı kendine ayrılan 7 dakikalık süre içinde sıra ile konuşur. gün geçtikçe kötüye gidiyor. üç veya dört takım belirlenir. yaratıcı düşünme. 4. İnsanlar. 2. kitleleri uyutur. Takımların savunacakları ve öne sürecekleri konular kur’a ile belirlenir.7. Gelenekler. gelişmenin önünde engeldir. Gazeteler.

........................................................... 2......... TARTIŞMACILARIN İSİMLERİ 1.................................................... TARTIŞMACILARIN İSİMLERİ 1.......................................... 4.. GRUP: ................................................ KONU: .............. 2...................1...................... GRUP MÜNAZARA DEĞERLENDİRME FORMU (JÜRİ) SINIF: ................................. Öğretmen kendisi buna benzer başka bir form düzenleyebilir............................................................................. 3.......................................................................................... grup puanı süreyi kullanma 10 puan ikna etme 10 puan beden dilini kullanma 10 puan toplam puan 10 puan Not: Bu değerlendirme formu örnek olarak verilmiştir........... 103 ....... GRUP MÜNAZARA DEĞERLENDİRME FORMU (JÜRİ) SINIF: ...................................................... grup puanı süreyi kullanma 10 puan ikna etme 10 puan beden dilini kullanma 10 puan toplam puan 10 puan 2............................................................................................. GRUP: .................. 3................................. KONU: ..................................................................... 4.........................................

OKUMA ETKİNLİKLERİ 104 .

Çalışma kâğıdı kullanılır. Sevmedim zil sesini. 4. asık yüzleri hatırlatıyor. uzun ve insanın içini eriten zil sesini duyunca oldum olası irkilirim. Listelenen kelimeler farklı anlamlarda cümle içinde kullanılır. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. Yüzleri gülen öğretmenlerin. 105 . saçları okşayan müdürün olduğu bir okul.KELİME LİSTELEME DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Metinde duyguları ifade eden kelimeler listelenir. 2. 3. Bana sürekli yapılması zorunlu işleri. Böyle okulu kim istemez!…” 1. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuduğu metni anlama ve çözümleme MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ “ O. Metin. 2. güzel ve etkili kullanma. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Zilin hiç çalmadığı bir okul düşünün bir kere. Öğrencilerin isteyerek geldikleri bir okul. öğrencilere bir defa okutulur. eleştirel düşünme. En güzel cümleyi kuran öğrenci ödüllendirilir. 5. Çalışma kâğıtları dağıtılır.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Duyguları ifade eden kelimeler Benim cümlem: ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………… 106 .

DEĞERLENDİRME 1. Metindeki olayların ve düşüncelerin yönünü değiştiren ifadeler bulunur. Anneni anlatan kısacık bir cümle de buldum içinde. Çalışma kâğıdında bulunan.. 2. belki komşunuzun balkonu. Salih ZENGİN Gazoz Kapağı Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. Güzel kâğıtlara. 2. bilemem.. İlk değil bu. sardunya. H. açelya.. güzel yazılarla yazılmış oluyor hepsi de. Anlatıp duruyorsun balkonda açan tüm çiçekleri: Önce yıldız çiçeği. Sonra kasımpatı. Fakat annen habire düzeltiyordu kelimelerinin dağınıklığını. Bir balkondan söz ediyorsun mektubunun birinde sen. küpe çiçeği. güzel ve etkili kullanma. Afrika menekşesi. aşk merdiveni. Belki sizin. Bir sürü mektup alıyorum senden.. Metin okunur. 107 . 3.TAMAMLAMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Çalışma kâğıdı kullanılır. Son mektubunda annene rastladım birden. metinden alınmış ifadelerden yola çıkarak düşüncelerin ve olayların yönünü değiştiren kelimeler yoluyla eksik bırakılan yerler doldurulur. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Birlikte güzel bir mısraya benziyordunuz. fesleğen.

........................... ................................................ .............................................................................................. ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ... ........................................................ ......... ............................................. aşk merdiveni ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... açelya.......................................................................................... güzel yazılarla yazılmış oluyor hepsi de ................................................................................................................................................................................................................................ .................... 3....… .............................................................................................................. ...................................................................... ..................................................................................................................................................................................................................................................... 108 ..................................................................................... Sonra kasımpatı............................ Annen habire düzeltiyordu kelimelerinin dağınıklığını BÖYLECE ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................. .....ÇALIŞMA KÂĞIDI 1............................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................. .. ............... 2.......... AMA ............................................................................... ............................................................................................................................................................... ................................................ Afrika menekşesi........... ......... .......... ................. ................................................. ..........................................................................................................................................................................................................................................................Güzel kâğıtlara.......... ............................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................... OYSA ........................................................................................ ..................................................................................................................................................

KISACA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Eleştirel düşünme. Okuma bittikten sonra gönüllü birkaç öğrenci aldığı notu okur. İlk aşamada önemli buldukları her şeyi yazarlar. gazete veya 500 kelimelik kısa hikâye.). 5-7 dakika süreyle sesli okuma yapılır. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Dergi. Gönüllü birkaç öğrenci aldığı notu okur. üç farklı boyutta yapışkan not kâğıtları SÜREÇ 1. DEĞERLENDİRME Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Öğrencilere orta boy kâğıtlar dağıtılarak yalnızca önemli yerleri yazmaları istenir. Alınan notlardan hangilerinin tam olduğuna karar verilir. Öğrencilerden aldıkları notlardan hareketle özet çıkarmaları istenir. Son olarak küçük boy kâğıtlar dağıtılır. 7. Öğrenciler öğretmenin verdiği kâğıdın yalnızca ön yüzüne not alırlar. kalem. Seçilen bölüm önemli bir yer. 8. metnin konusunu ve ana fikrini kapsayacak şekilde yazıldığı açıklanır. 5. 6. isim veya tarih geçtikçe duraklanarak ve tekrar edilerek okunur. Bunun için üç dakika süre verilir (Sınıf seviyesine göre bu süre uzatılıp kısaltılabilir. 2. Not: Not alarak ve özetleyerek okuma yöntemleri kullanılır. makale. 3. Özetin. 109 . 4.

Geyik beni görünce. çalışma kâğıdında. Kafdağı’ndan aşırdı. anlam bütünlüğü oluşturacak şekilde sıraya konur. Buldum yerde bir erik. Gölden çıktım bir çöle. Çölde buldum izini. Ziya GÖKALP Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. Açık uçlu sorular sorulur. Düştü büyük sevince. Çalışma kâğıdı kullanılır. 110 . 2. Koştum tuttum dizini. Sıralaması değiştirilmiş şekilde verilen şiir okunur. C. problem çözme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 2. Kaptı bir ala geyik. Ç. Çocuktum ufacıktım. Verilen şiirdeki dizeler. Top oynadım acıktım. Doğan yolu şaşırdı. Attı beni bir göle. DEĞERLENDİRME 1. B. D.BENİ DÜZENLE DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Karar verme. A. E.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Sıraladığınız dizeleri aşağıdaki kutucuklara yazınız.

1

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

2

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

3

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

4

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

5

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

6

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

111

RESİMLEME
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Okuma metinleri, kâğıt, kalem, boya kalemleri

SÜREÇ

1. Öğrenciler gruplara ayrılır. 2. Her gruba bir metin verilir. 3. Verilen metinler grup içinde okunur. 4. Her gruptan bir kişi metni özetler. 5. Daha sonra grup üyeleri bir kâğıdı üç bölüme ayırarak metnin giriş, gelişme, sonuç bölümlerini resimlendirir ve metindeki uygun cümleleri resme yerleştirir. 6. Yapılan resimler, grup üyeleri arasında değiştirilir. Not: Sesli okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Grup değerlendirme formu kullanılır.

112

ÇÖZÜM ÜRETME
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Problem çözme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Öğrencilere aşağıdaki metin okutulur. 2. Metinden hareketle masal kahramanının yerine kendilerini koymaları istenerek metin yeniden kurgulanır. Bilge ona demiş ki: “Sizin köyün başına, yakın zamanlarda, büyük bir felaket gelecek. Bu felaketi ancak sen durdurabilirsin.” Ali’nin ödü kopmuş ama Bilge ona: “Korkma!” demiş “Yalnızca kulak ver dediklerime. Sizin köyün çok yakınından bir dere akar. Sen o dereyi bilir misin?” Ali, başını sallamış. Bilge: “İşte o derenin suyundan, köylüler içmemeli.” demiş. “Çünkü o su zehirli. O sudan içen, yakın zamanda aklını yitirecek. İnsanların o sudan içmelerini önleyebilirsen köyü kurtarırsın.” Ali, hemen köy kahvesine koşup duyduklarını anlatmış ama köylüler Ali’ye gülmüşler, hiç mi hiç inanmamışlar dediklerine. Ne derse desin, derenin suyunun zehirli olduğuna bir türlü inandıramamış köylüyü. Böylece her şey eskisi gibi sürüp gidiyor, insanlar hiç aldırmadan o sudan kana kana içiyorlarmış. Ali umudu kesince köyü terk edip uzaklara, çoook uzaklara gitmiş. Halk Masalı Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır.

113

ÇALIŞMA KÂĞIDI BEN OLSAYDIM…

……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………. 114

SİHİRLİ KARELER
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; problem çözme : Okuma, dinleme : Söz varlığını zenginleştirme : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Bir kelimenin farklı anlamlarda kullanılmasına yönelik bir metin oluşturulur. 2. Metin, öğrencilere okutulur veya dinletilir. 3. Metinde hangi kelimenin farklı anlamlarda kullanıldığı bulunur. 4. Öğrencilerden bulunan kelimenin geçtiği cümleleri yazmaları istenir. 5. Her bir cümlenin başına bir harf konularak belirlenmiş cümledeki kelimenin anlamı, oluşturulan karelere doldurulur. Bazı harfler kutulara yazılarak ipucu verilir.. 6. Bulmacanın sonunda şifreyi ilk bulan öğrenci ödüllendirilir. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

Çalışma kâğıdı kullanılır.

115

....... telefonun acı acı çalmasıyla gözümü açtım....... Daha sonra yerim.... ..... Acaba arayan kimdi? a). Dışarıda lapa lapa yağan kar.......................................... soğuk havanın sevimli yüzüydü aslında.. c).... b)............................ T 5 Ğ Z 3 4 Ü N T Ü 2 Şifre: 116 . O an........... Tam telefona cevap vermek için kalkmışken sehpaya takılan ayağımın acısıyla kıvranmaya başladım.................... ama telefona cevap veren olmadı...............................................................................................ÇALIŞMA KÂĞIDI Etkinlikteki yönergeye göre aşağıdaki uygulamaları yapınız.......... Bir türlü susmak bilmeyen telefonu annemin açmasını bekledim... 1 b..Yemek yiyecek misin? Tam senin sevdiğin gibi acılı kuru fasulye yaptım.. annemin sıcaklığı bana ayağımın acısını ve çalan telefonu unutturdu......... Eve girer girmez yanan sobanın sıcaklığını yüzümde hissettim............. Yemek yemeden önce biraz kıvrılıp uyumak istiyordum.............. ç)...........Biraz uyumak istiyorum anne................ B B L a............. Aradan ne kadar zaman geçti hatırlamıyorum....... c............................. TATLI UYKU Hava çok soğuktu............... O sırada içeri giren annem beni görünce acı bir feryat kopararak hemen yanıma koştu. Bütün günün yorgunluğu beynimde uğuldarken tatlı bir uyku sersemliği içinde sobanın yanında kendimden geçmişim... Annemin sesiyle birden irkildim: ............ ç.............

7.EŞLEŞTİRME DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe : 6. Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir.Keskin sirke küpüne zarar. c) Eden bulur.Tavşan dağa küsmüş. 5.Çalma elin kapısını. dağın haberi olmamış.Haydan gelen huya gider. duvar olmaz.Lâfla peynir gemisi yürümez. 4. 6. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme SÜREÇ Aşağıdaki atasözleri ile uygun tutum ve davranışları eşleştiriniz.Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan. zararla oturur. 2.Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.Yalnız taş. 3. e) Üzüm üzüme baka baka kararır.Eğilen baş kesilmez. 4.Gönülsüz yenen aş. d) Öfkeyle kalkan.Mum dibine ışık vermez. a) Ağaç yaprağıyla gürler. ya karın ağrıtır ya baş. 7. 1.Denize düşen yılana sarılır. 3. f) Terzi kendi söküğünü dikemez. yokun hâlinden.Aç tavuk kendini buğday ambarında sanır. g) Sel ile gelen yel ile gider. 6. 8.Gün doğmadan neler doğar. 1. 2. sınıf : 15 dakika : Türkçeyi doğru.Var ne bilsin. 10.Ayağını yorganına göre uzat. DEĞERLENDİRME Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir. 5. çalarlar kapını. 9. a) Hâlden anlamama b) Bir işi isteksiz yapma c) Umudunu kaybetmeme ç) Ölçülü davranma d) Boş yere hayal kurma e) Affetme f) Boş konuşmaktan kaçınma ğ) Umursamama h) Çaresizlik içinde kalma ı) Açgözlü olma Aşağıdaki atasözlerini aynı anlama gelenler ile eşleştiriniz. 117 . ç) Demir tavında dövülür.Ağaç yaş iken eğilir.

CANLAN BİRAZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 3. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. 118 . DEĞERLENDİRME 1. Not: Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemi kullanılır. güzel ve etkili kullanma. Bilinen deyim ve atasözleri değiştirilerek gerçek anlamlarıyla cümle içinde kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır. Bulunan deyim ve atasözleri çalışma kâğıdındaki kutucuklara yazılarak bunların mecaz anlamları ile ilgili birer cümle yazmaları istenir. yaratıcı düşünme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Öğrencilerden verilen bu cümlelerde geçen deyim ve atasözlerini bulmaları istenir.

ters yönde olabilirsin. 3. DEYİMLER CÜMLE 119 . Etekleri tutuşmuştu ki arkadaşı söndürüverdi. 5. oğlunun da şubatı sönmüş. Her şey üstüne üstüne geliyorsa dikkat et. Sık sık ameliyat olun ki içiniz açılsın. Adamın birinin ocağı sönmüş. 2. Burnu havadaydı. 4. gözleri yerde.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1.

DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır.DÜZENİMİ KAYBETTİM YARDIM EDER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Tema/konu sonlarında öğrenilen kelimeler. kalem. 2. harflerinin yerleri değiştirilerek tahtaya yazılır. Bu kelimeleri bağlamına uygun olarak cümle içerisinde kullanırlar. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Kâğıt. 3. Gruplar. 120 . Birinci gelen grup ödüllendirilir. Sınıf 6 veya 7 kişilik gruplara ayrılır. bu harflerin oluşturduğu kelimeleri bularak bir kâğıda yazarlar. tahta SÜREÇ 1. 4. Kelimeleri en kısa sürede bulan ve cümle içinde kullanan grup birinci olur.

2. 5. küpün farklı yüzlerine yazılır. Küp atılarak öğrencilerden sırayla üste gelen kelimeyle ilgili. 3. Her gruptan en çok cümle kuran öğrenci birinci seçilir. Her kelimeye farklı puanlar verilir. güzel ve etkili kullanma. 4. yaratıcı düşünme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Küp SÜREÇ 1. Metinde karşılaşılan kelimeler. Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba bir kelime küpü verilir. çalı: 20 puan bahtiyar: 20 puan oyun: 15 puan sokak: 15 puan eğitim: 30 puan çalı bahtiyar oyun DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. birbirinden farklı cümleler oluşturmaları istenir.KELİME KÜPÜ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Aynı cümleyi kuran ve belirlenen sürede cümleleri söyleyemeyen öğrenci oyundan ayrılır. 121 . Her grup kendi içinde değerlendirme yapar.

5. Not: Soru sorarak okuma yöntemini kullanır. Seçilen hikâyenin unsurları tartışılır. DEĞERLENDİRME 1. 122 . • Hikâyenin konusu • Hikâyenin şahıs ve varlık kadrosu • Hikâyenin geçtiği yer • Hikâyenin geçtiği zaman • Hikâyenin ana fikri 4. Çalışma kâğıdı kullanılır. 2. Hikâyelerden biri “haftanın hikâyesi” seçilir. hikâyenin adı ve yazarı yazılır.HAFTANIN HİKÂYESİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Eleştirel düşünme. karar verme : Okuma : Okuma alışkanlığı kazanma : Kitap. Çalışma kâğıdı sınıf panosuna asılır. Oluşturulan hikâye ağacına. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Öğrenciler tarafından okunan hikâyeler belirli aralıklarla sınıf ortamında paylaşılır. 2. 3. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 123 .

• Orta sütundaki resme bakınız. • Soldan ikinci sütunda yer alan “. Ders zili çaldığında öğrencilerin panonun önünde toplanmaları için önceden sınıfa haber verilir. 2. Yönergeler öğrencilere dağıtılarak panoyu okumaları ve yönergeyi doldurmaları için süre verilir. 5. Yönergede yer alabilecek örnek sorular: • Sağdaki sütunda yer alan şiiri bulunuz. güzel ve etkili kullanma. Resimdeki kişiyi tanıyor olmalısınız. Yönergeye öğrencilerin ilgisini çekecek sorular yazılır. Kim olduğunu yazınız. 7. Ders başladığında öğrenciler gruplara ayrılır.PANO OKUMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Şiirin temasını yazınız. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuma alışkanlığı kazanma SÜREÇ 1.” başlıklı yazıda anlatılan olayı özetleyiniz.. öğrencilere panodaki ilginç yazılar buldurulur. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. 6. eleştirel düşünme. Belirlenen süre dolduğunda sınıfa dönülür. Sorular cevaplanarak puanlanır. 4. En fazla puan alan ödüllendirilir. Okulda hazırlanan pano ve duvar gazetelerinin okunması için panonun içeriğinden ve düzenlenişinden hareketle öğrencilere bir yönerge hazırlanır. 3. 124 . Not: Not alarak okuma yöntemi kullanılır.. 8.

torba SÜREÇ 1. Öğrencilerin seçtikleri kitabın adını. şahıs ve varlık kadrosunu. kalem. Torbalar numaralandırılır. Öğrenciler her hafta bu torbalardan bir kitap seçerek hafta sonunda aileleri ile birlikte okurlar. 2. Birkaç torba hazırlanır. eleştirel düşünme. yazarına veya konusuna göre gruplandırılan kitapların adları kartlara yazılarak torbalara yerleştirilir. 3. olayların yeri ve zamanını yazabilmeleri için okuma gelişim dosyasında yer alan hikâye/roman okuma formu dağıtılır. konusunu. güzel ve etkili kullanma. 4. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuma alışkanlığı kazanma : Kâğıt. Türüne.KİTAP TORBASI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Not alarak okuma yöntemi kullanılır. 125 . DEĞERLENDİRME Okuma gelişim dosyası kullanılır.

Birinci gelen öğrenciye şiir kitabı hediye edilir. 2. 4. elindeki değerlendirme kartlarına göre en iyi şiir okuyan öğrenciyi belirler. Öğrenciler sevdikleri şiirleri seçerek kendi aralarında şiir yarışması düzenlerler. 126 . güzel ve etkili kullanma : Okuma : Okuma kurallarını uygulama : Değerlendirme kartları SÜREÇ 1.ŞİİR BAHÇESİNDEN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 5. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Çalışma kâğıdı kullanılır. Jüri üyesi olarak öğretmenler de davet edilebilir. Jüri. Sınıf içerisinden beş kişilik bir jüri belirlenir. DEĞERLENDİRME 1. Not: Ezberleme yöntemi kullanılır. 3. 2.

durak ve tonlamaya dikkat etti.Jüri üyeleri “evet” yerine Arkadaşım işitilebilir bir ses tonuyla okudu. DEĞERLENDİRME KARTI TOPLAM PUAN . Arkadaşım okurken duygularını sesine yansıttı. “hayır” yerine 127 işaretini kullanırlar. Arkadaşım bütün kelimeleri doğru telaffuz etti. Arkadaşım beden dilini okuduğuyla uyumlu olarak kullandı. Arkadaşım okurken uygun yerlerde vurgu. “Evet” ler 10 . Arkadaşımın öz güveni tamdı. Adları Yarışmacıların puan üzerinden değerlendirilir.

düşünceler. kendi okudukları kitabın kahramanlarıyla karşılaştırarak düşüncelerini belirtirler. 2. DEĞERLENDİRME 1. 128 . hayaller ve davranışlar“ olmak üzere dört bölüme ayrılır. Öğrenciler yazdıklarını arkadaşlarıyla paylaşırlar. 5. Öğrenciler kahramanların duygu. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. hayal ve davranışlarını. 3. Not: Metinlerle ilişkilendirme yöntemi kullanılır. Şahıs ve varlıkların karakter özellikleri tablo üzerinde sıralanır. 6. düşünce. Çalışma kâğıdı kullanılır. 4. Okunan metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosu tespit edilir. Tahta veya kâğıt “duygular. Yazılanlarla ilgili öğrencilerin düşünceleri alınır.KARAKTERLER BİR ARADA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 10 dakika : Eleştirel düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 2.

.. DUYGU DÜŞÜNCE HAYAL YORUM 129 ............... 2...................ÇALIŞMA KÂĞIDI Metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosu şunlardır: 1 ........ ...................... ..........

130 . Senin kahramanının ihtiyaçları nelerdir? • Keloğlan ormanda yalnız kalmaktan korkuyor. Öğretmen. Senin kahramanın kimle/kimlerle oturuyor? • Keloğlan’ın birçok arkadaşı var. kendilerini okunan metindeki kahramanın yerine koyarak duygularını anlatan birer resim çizerler.) 4. Öğretmen tarafından belirlenen kahramanla ilgili öğrenciye sorular sorulur. Gruplardan birer öğrenci tüm sınıfa yaptıkları resimleri göstererek neler ifade ettiğini anlatır. Öğrencilerin yaptıkları resimler sınıf veya okul panosunda sergilenir. kız kardeşini ve eşeğini çok seviyor. 5. Senin kahramanının arkadaşları kimler? • Keloğlan annesini. Senin kahramanının şu anda ne yaptığını söyler misin? • Ben Keloğlan’ın ismini Metin Kıvanç olarak değiştirdim. Etkinliğin ikinci bölümünde. 2. Her gruptan bir öğrenci seçilerek okunan metindeki herhangi bir kahramanı belirlemesi istenir. Senin kahramanının neler hissettiğini söyler misin? • Keloğlan’ın kışın yemek için bulgura ihtiyacı var. Senin kahramanının korktuğu şeyler var mı? • Keloğlan padişahla görüşmek istiyor. öğrenciye yardımcı olmak amacıyla kendi seçtiği bir hikâye kahramanı aracılığıyla sorularını yöneltir. Senin kahramanın kimle görüşmek istiyor? • Keloğlan bir kulübede oturuyor. Öğrenciler gruplara ayrılır. DEĞERLENDİRME 1. Yapılan resimler grup üyeleri arasında değiştirilir. Not: Tartışarak okuma yöntemi kullanılır. Sen de kahramanına bir isim koyar mısın? (Bu etkinlikte öğrencinin hayal gücü sınırlandırılmamalıdır. Okuma becerisini değerlendirme formu kullanılır.BENİM KAHRAMANIM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER KAYNAKLAR : Türkçe :7 : 80 dakika : Eleştirel düşünme. 3. Senin kahramanının oturduğu yeri bize tasvir eder misin? • Keloğlan şu anda pazara gidiyor. gruptaki tüm öğrenciler. Senin kahramanın kimleri seviyor? • Şu anda Keloğlan çok mutlu. Grup değerlendirme formu kullanılır. • Keloğlan annesiyle oturuyor. 2. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Renkli boya kalemleri : SÜREÇ 1.

NE ÇIKARSA… DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 10 dakika : Eleştirel düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Kartlar SÜREÇ 1. 2. Bu dünyaya sevmeye geldin. Grup değerlendirme formu kullanılır. Her grup bir kart çeker. Kurtlarla kuşlarla aran nicedir? Boş ambar misali tamtakırsa yazık ömrüne Yürek dediğin sevmek içindir. Örnek: YAŞAMAK SEVMEK DEMEKTİR Sevmeyi öğrendin mi insan kardeşini. Gayrisi yalan. Çalışma kâğıdı kullanılır. inan! Sevgidir dünyamızın direği. 1990) DEĞERLENDİRME 1. Yaşamak sevmek demektir. 131 . 2. 3. Kemal OR (Cumhuriyet Döneminde Türk Şiiri. Metinle ilgili kelime ve kavramlardan oluşan cümleler kartlara yazılarak kutuya atılır. Ankara. Çekilen kartta yazılanlar grup üyeleri arasında tartışılır.

barış dolu bir ortama ulaşmamızı nasıl sağlar? Sevgi denince aklınıza neler geliyor? Hayatınızda nelerin anlamı vardır? 132 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Çiftçi niçin bütün yaz boyunca ambarını doldurmak için çalışır? Hayvanları sevmek niçin gereklidir? Sizce bu dünyaya niçin geldik? Kardeşlik.

Öğrenciler gruplara ayrılır.KELİME HARMANI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :7 : 10 dakika : Yaratıcı düşünme. Bir temadan hareketle oluşturulan bulmacada yer alan harf ve heceler kullanılarak anlamlı kelimeler bulunur. En fazla sayıda kelime bulan grup birinci seçilir. 2. 133 . mi k o z ş dan fi nü i ah la ci r tür li ka a y te ni DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. 3. problem çözme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme SÜREÇ 1.

ÇENGEL BULMACA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 15 dakika : Karar verme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Bulmaca SÜREÇ 1. Bulmaca çözüldükten sonra numaralandırılmış kutularda yer alan harfler birleştirilerek atasözü veya deyim bulunur. Hazırlanan bulmacanın ortasına atasözü veya deyimle ilgili bir resim yerleştirilir. 2. 134 . DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır.

bir seslenme sözü. Ad. 7. 10. bir toplantıya katılanların bir durum. 1 6 13 2 7 8 8 13 1 9 8 2 7 3 4 10 11 1 12 5 2 1 1 14 12 3 1 4 8 3 1 9 135 . bir işaret zamiri. Bir şaşma ünlemi. 4. 6. Dünya. miktar. kadın. 8. numaranın kısa yazılışı. Bir nota. Alfabenin dokuzuncu harfi. Para veya değerli eşya muhafaza etmeye yarayan çelik dolap.1 2 3 4 5 ÇENGEL BULMACA 6 7 8 9 10 11 12 13 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 14 3 12 1 11 4 5 9 2 6 7 10 8 13 YUKARIDAN AŞAĞI SOLDAN SAĞA 1. dünyanın uydusu. Su yosunu. 12. 8. 9. mağaza ve bazı giriş kapılarında bilet satılan veya para alınan yer. 5. Bir nota. Bir hece. nitelikleri veya 10. bir göz rengi. tarafından yönetilen yer. Utanma duygusu. 2. Kırmızı. Kuzu sesi. Eskiden savaşlarda kullanılan bir silah. şeylerin kime ait olduğunu 12. kitap. Kemiklerin iç boşluklarını dolduran yağlı madde. fiyat vb. kadınların omuzlarını örtmek için kullandıkları atkı. sorunla ilgili birkaç seçenekten birini tercih etmesi. saçı dökülmüş olan 1. sembol. İnce yapılı. 2. dünyanın uydusu. 7. “Kara elmas” da denilen bir yakacak türü. rey. Tahılın tarlaya atıldığından harman oluncaya kadar aldığı 11. Bir soru kelimesi. içinden suyun akması için toprağı 4. istasyon. defter vb. ilave. Uzaklığı ifade eden bir söz. nazik. Telefonda söylediğimiz açış sözü. beyaz. Hem harf hem de kelime olarak kullanılan bir ses. İlkel bir savaş aleti. vali 3. Bir meyve. 9. 6. erken. bir topluluk oluşturan bireylerden her biri. çocuğu olan kimse. kazarak yapılan oluk. 5. cihan. 13. 3. Tenis oynarken kullanılan alet.anne. 11. banka. Aynı atadan gelen kimselerin topluluğu. Bir malın tür. bir kış sporu belirtmek için üzerlerine konulan küçük kâğıt. sinema. özel gezinti gemisi.

DEĞERLENDİRME 1. atasözü ve özlü sözler kurallarına uygun olarak okunur. Çalışma kâğıdı kullanılır. bilmece. anı. 136 .BENİ DİNLER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma. yaratıcı düşünme. bilmece. Kasete alınacak hikâye. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. içeriğine uygun bir isim bulunarak kapak hazırlanır. şiir. fıkra. araştırma. fotoğraf SÜREÇ 1. resim. karton. 2. şiir. 3. tekerleme. girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuma kurallarını uygulama MATERYALLER : Kaset çalar. 2. fıkra. 4. atasözü ve özlü sözler belirlenir. tekerleme. anı. Not: Sesli okuma yöntemi kullanılır. Belrilenen hikâye. Kasetin satışını yapmak amacıyla reklam afişi hazırlanır ve satıştan elde edilen gelirle sınıf/okul kütüphanesine kitap alınır. Kasete.

anı. atasözü veya özlü sözleri yazınız. fıkra. şiir. bilmece. 137 . tekerleme.ÇALIŞMA KÂĞIDI Kasete kaydedeceğiniz hikâye.

138 . Kasete bulduğunuz ismi buraya yazın.ÇALIŞMA KÂĞIDI Kasete bir isim bulunuz.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kaset kapağı hazırlayınız. 139 .

ÇALIŞMA KÂĞIDI Reklam afişini hazırlayınız. 140 .

5. yaratıcı düşünme. Metinde geçen şahıs ve varlıklar tahtaya yazılır. tahta SÜREÇ 1. kalem. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. sınıftan gelen sorulara cevap verir. DEĞERLENDİRME 1. güzel ve etkili kullanma. 3. Diğer bir uygulama biçimi: Her öğrenci bir şahsın veya varlığın yerine geçer. Not: Eleştirel okuma yöntemi kullanılır. diğer öğrenci de röportajı yapan kişiyi canlandırır. Öğrenciler ikili gruplara ayrılır. Her grup verilen sürede röportaj için soru hazırlar. Akran değerlendirme formu kullanılır. 141 .RÖPORTAJ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. düşünce ve davranışları hakkında konuşulur. 4. 2. Gruplar hazırladıkları soruları kullanarak sınıfın önünde röportaj yapar. duygu. Bir öğrenci seçilen şahıs veya varlığı. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuduğu metni anlama ve çözümleme MATERYALLER : Kâğıt. 2. Metindeki şahıs ve varlıkların tasviri yapılır.

Karşılaştırma yapılırken şema kullanılır. problem çözme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Karşılaştırma şeması SÜREÇ 1. Akran değerlendirme formu kullanılır 142 . DEĞERLENDİRME 1. 3. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Kurgu metinde geçen kahramanlardan bazıları çıkarılırsa nasıl sonuçlar doğabileceği tartışılır. fiziki görünüm ve olaya olan etkileri gibi unsurlar yönüyle karşılaştırılır. 2. 2.YA KAHRAMANIM OLMASAYDI! DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 20 dakika : Eleştirel düşünme. Okunan metinde geçen şahıs ve varlık kadrosu kişilik.

Fiziksel özellikler 2. Kişilik özellikleri 3. Kişilik özellikleri 2. Davranış tarzı 143 . Davranış tarzı 3. Kahraman (varlık) 3. Davranış tarzı 3. Fiziksel özellikler 1. Fiziksel özellikler 1.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1. Kahraman (varlık) 2. Kahraman (varlık) 1. Kişilik özellikleri 2.

b. araştırma : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ “Bu bir ……a……hikâyesidir.boyu yaşanmış çileler anlatılır cümlelerde.. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.” 1. 144 . a. “olmak” fiilinin geniş zaman çekimi:…………………………. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. İkinci cümlede.Tüm yaşanmışlıklar bir geçmiş …ç……. Dördüncü cümlede. 24 saatlik zaman dilimi anlamına gelen kelime:………………. Eser ve yazarla ilgili araştırma yapınız. Üçüncü cümlede. İpuçlarından hareketle paragrafta gizlenmiş olan eser adını bulunuz.… c. Yorgun bir günün ardından dudaklarından irili ufaklı birkaç kelime…c…. İlk cümlede. …b….anılarda. “uza-” fiilinin geniş zaman çekimi:……………………………… ç. 2.... 3.ŞİFRE ÇÖZÜCÜ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 10 dakika : Yaratıcı düşünme. Bulduğunuz eser adını kutucuğa yazınız.“ asır“ anlamına gelen kelime:…………………………………………. Yukarıdaki metinde.

YAZMA ETKİNLİKLERİ 145 .

eskiden çalıştığı fabrikanın hemen yüz metre ilerisindeydi. Ofisboy Çek etmek Şoke olmak Off olmak DEĞERLENDİRME Eşleştirmeli sorular sorulur. Not : Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. Tüm gün yürümekten yorgun düşmüştü. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Yazma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Tüm getir götür işleri ondan soruluyordu. eve gelip ayakkabılarını çıkardığında şoke oldu. Daha sonra metin yeniden oluşturulur.GÜZEL TÜRKÇEM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 146 . Eksik şeyleri o çek ediyordu. Ofisboy olarak çalışıyordu. Öğrencilerin okudukları metinde yer alan yabancı kelimelerin listesi yapılır. 3. Örnek Metin: Yeni iş yeri. 2. Artık ayakları off olmuştu. Belirlenen kelimelerin Türkçe karşılıkları bulunur.

Öğrenci.. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Planlı yazma SÜREÇ 1... anlaşmanın işleyişinde ortaya çıkacak sorunları.PİLAVDAN DÖNENİN KAŞIĞI KIRILSIN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. 9. ÖRNEK: ÖĞRENCİ-VELİ DERS ÇALIŞMA ANLAŞMASI “. her hafta sonu ders çalışma planında yer alan bölümlerin uygulanıp uygulanmadığını kontrol edecektir. 4.adlı öğrenci ve ..... başarı seviyelerini artırmak amacıyla. 5.. 1... Öğrenci velisi. 6. fiziksel ve ekonomik durumları göz önünde bulundurularak yorumlanmalıdır. bu anlaşmanın hükümlerine uygun olarak 1.. her hafta sonu planda yer alan bölümlerden uygulayamadıklarını. Anlaşma her iki tarafa verilmek üzere iki nüsha hâlinde hazırlanarak taraflarca imzalanır..tarihinde imzalanmış ve . uygulayamama sebebini de açıklayan bir raporla velisine sunacaktır.. başarılı olmak isteyen öğrenci ve velisi için bir ders yarıyılı uygulanacaktır.. 2. öğrencilerin sosyal. 3. 8.. bu anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en aza indirilecektir. İmza İmza Not:Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. Anlaşmanın geçerli olacağı süre belirlenir. anlaşmanın yürürlüğe girişinden itibaren kitap veya gazete okurken birbirlerini rahatsız edici davranışlarda bulunmayacaktır.. maddede belirtilen amaca yönelik olarak ders çalışma planı hazırlayacaktır. sınıf öğretmenine bildirecektir..... Anlaşmayı bozan taraf. Her iki taraf. Bu anlaşma. 147 .adlı öğrenci velisi arasında başarılı olmak için düzenli ders çalışma ile ilgili anlaşma” . Her öğrenci velisi ile aşağıdaki konulara uyacaklarına dair örnekteki gibi bir anlaşma metni hazırlanarak imzalanır. Taraflar. Bu anlaşma iki nüsha olarak hazırlanacaktır..tarihinde sınıfta duyurularak yürürlüğe girmiştir. Akşam televizyon izleme alışkanlığı. 4. Taraflardan birinin anlaşmayı bozması hâlinde uygulanacak yaptırımlar belirlenir... öğretmenin belirlediği yaptırımı uygulayacaktır.. Anlaşma hükümleri. Öğrenci ve velisi.. 3. 7.. 2.

Öğrenciler. Not : Grup olarak yazma yöntemi kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. Yazılan hikâyeler resimlenerek sınıf veya okul panosunda sergilenir. Üçüncü yazan öğrenciye dört dakika. Son turda metinler. Her öğrenci kâğıdını sağındaki arkadaşına verir. Her grup yazdıkları hikâyeler arasından en beğendiklerini seçerek sınıfla paylaşır. ilk yazan öğrenciye döner ve o öğrenci hikâye tamamlanmamışsa hikâyeyi tamamlar. 2. Grup değerlendirme formu kullanılır. Öğrenciler gruplara ayrılır. 6. İlk yazan öğrencilere iki dakika süre verilir. kâğıt. güzel ve etkili kullanma. hikâyelerin giriş cümlesi olarak kullanılır. 3.YUVARLAK MASA YAZARLIĞI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 148 . Süre bittiğinde yazmayı bırakarak kâğıtlar tekrar sağdaki öğrencilere verilir. Akran değerlendirme formu kullanılır. 4. 5. Her öğrenci. kendi kâğıdını alana kadar devam edilir. beşinci yazana altı dakika süre verilir. bu sürenin sonunda cümleleri bitmemiş bile olsa yazmayı bırakırlar. saat SÜREÇ 1. Üç dakika içinde herkes arkadaşının kaldığı yerden devam eder. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Kalem. 2. dördüncü yazana beş dakika. Verilen cümleler. Her gruba farklı bir cümle verilir.

her atasözünün karşısına anlatılmak istenenle ilgili yaşantılarından örnekler yazmaları istenir. 149 . güzel ve etkili kullanma. 4. “Bir elin nesi var. Yazdıklarını resimle de destekleyebilirler. DEĞERLENDİRME 1.” atasözü tahtaya yazılır. iki elin sesi var. kalem SÜREÇ Öğrencilerin atasözlerini kendi hayatlarıyla ilişkilendirmelerini sağlamak amacıyla. Ne anlatmak istediği öğrencilere sorulur. Gruplardan. Öğrencilerin verdikleri örnekler tahtaya yazılır. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır.BİR ELİN NESİ VAR İKİ ELİN SESİ VAR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Atasözünde anlatılana benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıkları hakkında konuşulur. eleştirel düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Kâğıt. Not : Grup olarak yazma yöntemi kullanılır. 2. Sınıf iki gruba ayrılarak bildikleri atasözlerini yazmaları istenir. 3. 2. Grup değerlendirme formu kullanılır. Öğrenciler yazdıkları atasözlerinden birini seçerek üç veya beş paragraflık bir yazı yazarlar. 1.

DENEMELER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. öğrenciler arasında okunarak görüş alışverişinde bulunulur. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır. 4. Bu konuyla ilgili çağrışım yapan kelimeler listelenir. Gerekli düzeltmeler yapılarak yazılara son şekli verilir. yaratıcı düşünme. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 150 . güzel ve etkili kullanma. Bu kelimelerden birbiriyle ilişkili olanlar eşleştirilir. 2. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Konuyla ilgili bilgiler gözden geçirilir. 5. 6. DEĞERLENDİRME 1. 3. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Öğrencilere bir konu verilir. Oluşturulan taslak.

ağaçlandırma . Çevre kirliliği nasıl önlenebilir? IV 151 .egzoz gazı I II Çevre bilinci .filtre III I Çevre kirliliğinin sebepleri nelerdir? Sokakların kirliliğinin sebeplerini açıklayalım. pet şişeler. çevre bilinci. Sokak . filtre. hava kirliliği. eğitim. yiyecek artıkları.. gürültü. II III Hava kirliliğinin sebeplerini açıklayalım.pet şişeler .ÇALIŞMA KÂĞIDI Konu: Çevre Kirliliği Konuyla ilgili ilk anda akla gelen kelimeler: Ozon tabakası.ozon tabakası .yiyecek artıkları .sigara izmariti Hava kirliliği .fabrikalar . sigara izmariti. görüntü kirliliği. çöpler. sokak .eğitim . ağaçlandırma.. alternatif enerji kaynakları. fabrika. egzoz gazı.çöpler .

Seçilen bir anı ile ilgili zihin haritası oluşturulur. 152 . güzel ve etkili kullanma.GEÇMİŞE YOLCULUK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Boşluk doldurma yöntemi kullanılır. Bu resimlere uygun diyaloglar konuşma baloncuklarına yerleştirilir. 2. kişisel ve sosyal değerlere önem verme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 3. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Hatırlananlar resimlenir.

5. Önceki öğretmenim resimlerimi hiç beğenmezdi.ÇALIŞMA KÂĞIDI BEN DE RESİM YAPABİLİRİM! 2. 6. 1. 3. 4. Ödevlerimi de arkadaşlarıma yaptırırdım. Hasta olduğum için resim ödevimi yapamadım ve öğretmenim beni azarladı. 153 . 6. 2. 1. 3. 4. Yeni resim öğretmenim bir kutu boya hediye etti. Resim sergime resim öğretmenimi davet ettim. Resim derslerinde hiç sesimi çıkarmazdım. Annem evi kirletirim endişesiyle boya kalemleriyle resim yapmama engel olurdu. 5.

154 . Her grup kendine düşen karikatürdeki boşlukları doldurur. Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba üzerinde karikatürler bulunan çalışma kâğıdı dağıtılır. 2. Çalışma kâğıtları kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. Not: Boşluk doldurma yöntemi kullanılır. yaratıcı düşünme : Yazma : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.BALON DOLDURMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Eleştirel düşünme. Çalışma kâğıdında yer alan karikatürler dikkatle incelenir. 3. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Hakkı USLU 155 .

tarihine kadar açmayın!” uyarısı kitabın kapağına yapıştırılır. Belirlenen tarihte kitap sınıfa getirilerek yazılar ve resimler hakkında tartışılır... 5. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Boya kalemi. 1. Kitabın hazırlanma süresi dört ay olacağı için öğrenciler yaşadıkları son kışa ait güzel anılarını da kitaplarına eklerler. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 3. Kitabın kışla ilgili resimlerden ve kış hatıralarından oluşacağı belirtilir. delikli zımba. güzel ve etkili kullanma. Sayfaları zımbayla delerek bir iple birleştirir/yapıştırır... Her öğrenci kendi kitabı için kapak tasarlar.. Hatıralarını. 2.KIŞI HATIRLA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 4 ay : Türkçeyi doğru. çizdikleri resim veya yazdıkları bir yazıyla desteklerler. 6. yaratıcı düşünme. 4. “. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. kâğıtları tutturmak için yapıştırıcı veya diğer malzemeler SÜREÇ Öğrencilerin kışla ilgili resim ve farklı türde yazdıkları yazılardan oluşan bir anı defteri hazırlamalarını sağlamak amacıyla.. 156 .. Öğrencilere bir kış resmi gösterilerek “Kışı Hatırlayalım” adlı bir kitap hazırlamaları söylenir.

İki öğrenci de “u” ve “a” seslerini temsil etmek üzere görevlendirilir. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama SÜREÇ A. 6. Türkçe dersinde bilgi düzeyinde öğretilen bu konu. 7. 2.GELDİĞİMDE SEN YOKTUN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. Öğretmen içinde ünlü düşmesinin yer aldığı kelimenin geçtiği bir cümle kurar. ÖĞRETMEN BİLGİ NOTU Türkçenin ses özellikleriyle ilgili bilgi ve kurallar öğrencilerin zihninde somutlaştırılarak verilmelidir. 1. B. Her öğrenci kelimedeki bir sesi temsil etmek üzere tahtaya çıkarılır. Öğretmen kelimeyi söylediğinde o kelimede görevli öğrenciler grubun ortasında yer alırlar. Uygulamanın yapılabilmesi için kelimeler. Ünlü düşmesine uğrayabilecek kelimeler gruplara dağıtılır. 4. beden eğitimi dersinin ilk beş dakikasında bu dersin öğretmeni tarafından uygulatılarak pekiştirilebilir. Cümle söylendiğinde düşen ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. omuz kelimesinin seslerini temsil eden dört öğrenci yan yana dizilir. 5. Örneğin. Her öğrenci kendine bir ses seçer. Ek olan sesi temsil eden öğrenci kelimeye yaklaşırken ikinci ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. “omuz” daki “u” yu temsil eden öğrenci yere çöker. Öğretmen “Uzun saçları omzuna dökülüyordu. cümleler ve etkinliğin yapılışı beden eğitimi öğretmenine verilebilir.” dediğinde “u” sesini temsil eden öğrenci “z” nin yanına gelirken. DEĞERLENDİRME Ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kuralları uygulama açısından değerlendirilir. 8. 3. Ünlü düşmesine uğramış kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar kavratılır. 157 .

BOYA! BOYA!
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Karar verme : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Öğrencilere ünsüzlerin özellikleri kavratılır.

ÜNSÜZLER

Sert p, ç, t, k, f, s, ş, h

Yumuşak b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z

2. Bilgiler doğrultusunda çalışma kâğıdında yer alan resme ulaşmaları istenir. 3. Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi olayları kavratılarak bu ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kurallara değinilir.

DEĞERLENDİRME

1. Öğrenciler, ünsüzlerle ilgili bilgileri (sertlik-yumuşaklık, süreklilik-süreksizlik) kavrayıp ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kuralları uygulayabilme açısından değerlendirilir.

158

BOYA! BOYA!

b y n v c

m

c

s f

k y t ş

l c

ğ v m b y ç d z

d

z y c l

n

l d z r r

r

vh ç s p

g c

g l h k p

z

ğ m d

v l n

t f ş m

k ç h z

v l

Yukarıdaki tabloda yumuşak ünsüzleri boyar mısın? Ortaya çok seveceğin bir hayvan çıkacak. Bu hayvanın adını aşağıya yazar mısın?

159

MACERA PEŞİNDE
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; yaratıcı düşünme : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Her öğrenciye noktalama işaretlerinden oluşan bir çalışma kâğıdı verilir. 2. Öğrenciler çalışma kâğıdında yer alan noktalama işaretlerinden birini seçerler. 3. Seçtikleri noktalama işaretini bir kahraman yerine koyarak işaretin maceralarını hikâye şeklinde yazarlar. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır.

160

ÇALIŞMA KÂĞIDI

Yukarıdaki noktalama işaretlerinden birini seçerek onun başından geçen olayları yazınız. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………… 161

PROJEM
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :7 : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; araştırma, yaratıcı

düşünme
TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Planlı yazma MATERYALLER : Resim, fotoğraf, afiş, poster, grafik, bilgisayar, tepegöz...

SÜREÇ 1. Öğrencilere farklı konular verilerek birini seçmeleri istenir (Sınıf mevcuduna göre

öğrenciler gruplara ayrılarak, her grubun farklı bir proje hazırlaması istenebilir.).
2. Öğrencilere proje hazırlama sürecinde neler yapılacağı ve nelere dikkat edileceği belirtilir.

Proje hazırlanırken; a. Öğrencilerden seçtikleri konuyla ilgili genel bir araştırma yapmaları, b. Konuyu sınırlandırarak ana ve alt başlıklarını belirlemeleri, a. Hazırladıkları sorulara cevap bulmaları, ç. Sorunlara çözüm üretmeleri, b. Yazacaklarını taslak hâline getirerek ön değerlendirmede bulunmaları istenir. 3. Her öğrenci hazırladığı taslak metni kendisinden istenenlere uygun proje hâline getirir. 4. Öğrenciler yazdıklarını afiş, poster, resim, grafik veya bilgisayardan yararlanarak sunarlar. 2. Sunum yapılırken; 6. Materyallerin konuya uygun olmasına, 7. İlgi çekici olmasına, 8. Metne uygun şekilde yerleştirilmesine dikkat edilir.

DEĞERLENDİRME

Proje değerlendirme formu kullanılır.

162

yaşadıkları çevrede meydana gelen ilgi çekici ve önemli olayların listesini hazırlarlar. O dönemi yansıtan kıyafetleri giyerek olayı canlandırmaya çalışır. seçtiği dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine geçerek hikâyesini anlatır. DEĞERLENDİRME Akran değerlendirme formu kullanılır.YAŞAYAN ZAMAN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER KAYNAKLAR : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 2. Öğrenciler. yaratıcı düşünme : Yazma : Planlı yazma : Büyük boy kâğıt. eleştirel düşünme. 4. Her olay ait olduğu döneme yazılarak resimlenir ve kâğıtlar birleştirilerek sınıf duvarına asılır. Listede yer alan olaylar arasından bazıları seçilerek zaman çizelgesine yerleştirilir. 163 . Her öğrenci. güzel ve etkili kullanma. çeşitli kıyafetler : SÜREÇ 1. 3.

belirlenen gündem maddesine göre bir pano hazırlar. Dergi için iş bölümüne dayalı aşağıdaki görevlendirmeler esas alınır: Yazı işleri müdürü Editör Düzeltmen Yayın Kurulu Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 3. 3. pano SÜREÇ 1. 2. fotoğraf. Her hafta. Çalışma sürecinde her üyenin etkin olması sağlanır. Grup üyeleri bu panoya yazı. güzel ve etkili kullanma. 4. derledikleri metin ve fotoğraflarla katılırlar. Grup değerlendirme formu kullanılır. sınıfın gündemini oluşturacak bir konu belirlenir. 5. DEĞERLENDİRME 2. resim. Sınıf gruplara ayrılır.ADIM ADIM DERGİCİLİK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 164 . Akran değerlendirme formu kullanılır. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde yazma : Resim. Gruplardan biri.

güzel ve etkili kullanma. Sizce bu pencere nereye açılıyor? b.RESİMLERİN EZGİSİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Duyularından hareketle yazma yöntemi kullanılır. a. 165 . DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Resimle ilgili sorulara cevap vermeleri istenir. Balıklar sizin için ne ifade ediyor? 3. 2. Karşıdaki yuvarlak nesnenin yeni bir dünya olduğunu düşünürsek bu dünyada neler yapmak isterdiniz? c. Örnek sorular. Öğrencilere bir resim gösterilir. eleştirel düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Resim SÜREÇ 1. Resimden hareketle öğrencilere şiir yazdırılır.

3. 4. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. 2. İnternet. daha önce elde ettikleri bilgilerle birleştirilerek gezilen yerle ilgili değerlendirme yapılır. Öğrencilerin gezi sırasında gördükleri ve edindikleri izlenimler. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Gezilen bölgenin özelliklerine dikkat çekmek amacıyla gezi sırasında öğrencilere çeşitli sorular sorulur. güzel ve etkili kullanma. Yaşanılan bölgenin tarihî mekânları ile doğal güzelliklerinin bulunduğu yerlere gezi düzenlenir. DEĞERLENDİRME 1. Çalışma kâğıdı kullanılır. 2. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 166 . Öğrencilerden gezi öncesi gidecekleri mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplamaları istenir. araştırma : Yazma : Kendini yazılı olarak ifade etme : Ansiklopedi.GEZİP GÖRDÜKLERİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 80 dakika : Türkçeyi doğru.

2.. 5.GEZİ ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KÂĞIDI GEZİ ÖNCESİ 1. 3. 4. ne gibi benzerlik ve farklılıklar gördüğünüzü ifade ediniz. Gezdiğiniz yerde dikkatinizi ilk olarak ne çekmiştir? 2. GEZİ SIRASINDA 1. 167 .. iklimi ve coğrafi koşullarının özellikleri nelerdir? . Gideceğiniz yeri niçin tercih ettiniz? Gezeceğiniz yerde hangi medeniyetler kurulmuştur? Gezeceğiniz yerin tarihimiz açısından önemi nedir? Gezeceğiniz yerde yaşamış olan Türk büyükleri kimlerdir? Gezilecek yerin bitki örtüsü. Gezdiğiniz yeri yaşadığınız çevre ile karşılaştırdığınızda. GEZİ SONRASINDA 1.. En beğendiğiniz yer neresi? Niçin? ... 2.. Gezdiğiniz yerle ilgili araştırma yaparken eksik gördüğünüz bilgiler nelerdir? . Gezi sırasında neler hissettiniz? 3.

Cinsiyet. Bu çevrede yaşamanın olumlu ve olumsuz yönlerini listelerler. öğrencilerden dalganın su yüzeyinde oluşturduğu etkiyi tasvir etmeleri istenir. coğrafi bölge ve tarihî dönemin etkileri göz önünde bulundurularak tartışmaya yön verilir. Yaşadıkları çevrenin resmini çizerek yazılarına eklerler. 168 . Öğrenciler. İsim verilmeden okunan metinlerin hangi öğrenciye ait olduğu tahmin edilir. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Dürbün (Kâğıt veya kartondan da yapılabilir. 2. Sınıfa bir dürbün getirilerek öğrencilerin çevreye bakmaları sağlanır. 4. 5. Farklı açılardan bakmanın insanların hayatında ne gibi değişiklikler meydana getirebileceği tartışılır. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 3.EĞER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Yaşadıkları çevrenin kişilikleri üzerindeki etkilerini anlatan bir yazı yazarlar. 7. kişilikleri üzerinde etkisi olan bir çevre seçerler. Çevrenin kişilik üzerindeki etkisi hakkında beyin fırtınası yapılır. 9. eleştirel düşünme. 8. bir tas veya bir kova su. Algılananlar hakkında konuşulur. Çevremizdeki bazı küçük değişikliklerin hayatımızda dalgalanmalara neden olabileceği hakkında konuşulur.). güzel ve etkili kullanma. Not: Eleştirel yazma yöntemi kullanılır. 6. suya atılacak bir nesne. Suya atılan nesnenin meydana getirdiği dalgalanma gözlenerek. boya kalemleri SÜREÇ 1. yaş.

Çalışma kâğıdı kullanılır. 169 . 2. 4. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Arkadaşlarından farklı yorum getiren öğrencilerin yazıları sınıf panosuna asılır. yaratıcı düşünme : Yazma : Yazma kurallarını uygulama : Resim. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. DEĞERLENDİRME 1. 2.ÇİZGİLER NE SÖYLER? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. Öğrenciler resimler hakkındaki yorumlarını yazarak okurlar. dergi veya İnternetten alınan resim/resimler dağıtılır. Öğrencilerin yorumları okunur. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Öğrencilere gazete. 5. 3. güzel ve etkili kullanma. Resimler üzerinde düşünmeleri için öğrencilere beş dakika süre verilir.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Yukarıdaki resimlerin sizde bıraktığı izlenimleri yazınız. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 170 .

ATATÜRK’Ü TANIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) : Araştırma. 5. 2. 6. Çizelgeye. 171 . Atatürk’ün hayatındaki önemli olayların yer ve tarihleri ile Atatürk’ün o tarihte kaç yaşında olduğu yazılır. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. Her grup. Tüm grupların ortak çalışmasıyla Atatürk’ün hayatını anlatan bir çizelge oluşturulur. olayın geçtiği yeri temsil eden bir resim veya fotoğraf yerleştirilir. bilgi teknolojilerini kullanma : Yazma : Planlı yazma : Resim. Yazdıklarını görsel/işitsel materyallerden yararlanarak sunarlar. 4. yaratıcı düşünme. Not : Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Atatürk’le ilgili kitaplar SÜREÇ 1. zaman çizelgesinden bir olay seçerek bununla ilgili araştırma yapar. Bu çizelgeye. fotoğraf. 3. Araştırdıkları dönemde yaşayan ve Atatürk’ün çevresinde bulunan bir şahsiyetin yerine kendini koyarak onun gözüyle Atatürk’ü tanıtan bir yazı yazarlar. Öğrenciler gruplara ayrılır.

Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. SÜREÇ Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır.resim ve karikatür bulma görevini üstlenir. bu davranışlarıyla bir girişimcilik örneği sergilediklerini. Öğrenciler isterlerse kendi çalışmalarını da (şiir. diğer kısmı da şiir. Öğretmen bu süreçte öğrencileri sürekli takip ederek onlara yardımcı olur. hikaye vb. Öğrencilere bir haftalık süre verilir. bunun sonucunda da çok güzel bir sınıf gazetesi çıkararak başarıya ulaştıklarını açıklar. Öğretmen başarılı çalışmalarından dolayı. Her öğrenci yaptığı araştırmalar konusunda diğer öğrencileri bilgilendirir. DEĞERLENDİRME Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanabiliyor mu? 172 . Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. Bütün sınıfa da arkadaşlarının sınıf gazetesi hazırlanması için görev almak istediklerini.” Girişimcilik ara disiplin kazanımıyla ilişkilendirilir. Öğrencilerden bir kısmı araştırma ve röportaj yaparken.SINIF GAZETESİ DERS : Türkçe SINIF :8 YAKLAŞIK SÜRE : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) TEMEL BECERİLER : Girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ: Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not : “Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanır. görev alan öğrencileri tebrik eder.) gazeteye alabilirler.

2. Çalışma kâğıdı kullanılır. Bu sorunla ilgili düşünce ve çözüm önerilerini yazılı olarak ifade ederler. Okul. eleştirel düşünme. Öğrenciler. sorulardan birini seçerler. 2. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. çevre.GÜNDEM OLUŞTURMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma. ülke veya dünya sorunlarıyla ilgili bir konu. Konu sınıf ortamında tartışılarak sorular oluşturulur. cevaplamak üzere. DEĞERLENDİRME 1. Not: Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. 3. sınıfın gündemine alınır. 4. 173 . yaratıcı düşünme. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Konu ile ilgili beyin fırtınası yapılır.

174 . ……………………………………………………………………………………………….. Kelimelerden birini seçerek bu sorunla ilgili düşünce ve çözüm önerilerinizi yazınız.. 5. ……………………………………………………………………………………………….. 2..ÇALIŞMA KÂĞIDI GÜNDEMİMİZ : TRAFİK Trafik kavramının çağrıştırdıklarını aşağıdaki baloncuklara yazınız. 6. 1. 3. ……………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………. Baloncuklara yazılan kelimelerden hareketle sorular oluşturunuz. 4. ………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………….

Öğrenciler. araştırma : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Yunus Emre’nin yaşadığı dönemi yansıtan materyaller SÜREÇ 1. Öğrencilerin yazdıkları. kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir. 5. Yunus Emre’nin hayatını anlatan bir zaman çizelgesi hazırlanır. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma.ONU TANIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. kendilerini o dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine koyarak Yunus Emre’yi tanıtan bir yazı yazarlar. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Her öğrenci veya grup. 3. 175 . zaman çizelgesinden bir dönem seçer ve o dönemle ilgili araştırma yapar. 4. 2. Yunus Emre’nin hayatındaki önemli olaylar ve olayların geçtiği mekânlar belirlenir.

İş başvurusu kabul edilen öğrencilerle görüşülür. başvuru formu. Diğer öğrenciler. Bir grup öğrenci. 2.ŞİRKET KURUYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. şirketin yönetim kadrosunu oluşturur. Öğrenciler sanal bir şirket kurarlar. 176 . güzel ve etkili kullanma. 2. girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Öz geçmiş. 3. Çalışma kâğıdı kullanılır. anlaşma metni SÜREÇ 1. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. karar verme. DEĞERLENDİRME 1. iletişim kurma. 4. dilekçe. kabul edilenlerle şirket yönetimi arasında anlaşma metni imzalanır. ekte öz geçmişlerini sundukları bir dilekçe ile şirkete iş başvurusunda bulunurlar. Not: Kontrollü yazma yöntemi kullanılır.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 177 .Anlaşma metnini yazınız.

öykü. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Sergiye şiir. çalışmalarla katılım olacağı belirtilir. Eğitim Gönüllüleri Vakfı SÜREÇ Okul sonu sergisi için bir plan hazırlanır. araştırma TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Faklı türlerde metinler yazma KAYNAKLAR : Edebiyat Atölyesi( 6. deneme. güzel ve etkili kullanma. sınıflar). deneme. öykü. Şiir. 178 . karikatür köşeleri oluşturularak çalışmalar gruplara ayrılır. 8. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. Sergi için duyuru metni yazılır. 7. yaratıcı düşünme. Açılış sonrası katılım belgeleri katılımcılara dağıtılır.SERGİ SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER :8 : 1 hafta (yazma çalışmaları dışında kalan paylaşım süresi) : Türkçeyi doğru. Çalışmaya katkıda bulunanlar için katılım belgesi hazırlanır. Dönem sonunda açılış konuşması yapılarak sergi açılır. Sergi günü ve yeri belirlenerek bununla ilgili duyuru hazırlanır. karikatür vb.

şiirlerinde kullanacakları kelime ve imajları seçerler. 4. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. güzel ve etkili kullanma. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Not: Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemi kullanılır. 179 . 3. Somut kelimelerden ve imajlardan oluşan iki liste hazırlanır.ŞAİR GİBİYİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 2. Hazırlanan listedeki kelimelerden seçme yapılarak imaj oluşturulur. Yazılan şiirler müzik eşliğinde okunur. Öğrenciler listeden. Kelime ve imajlar kullanılarak şiir yazılır.

sakin evler 180 . GRUP TATLI SIKI ALTIN KESKİN YÜCE UÇUK SAKİN SAĞLAM ÇARESİZ ÖRNEK RÜZGÂR GÖNÜL ÇİÇEK EVLER HAYAT AĞAÇ BULUTLAR BEN VARLIK İMAJLAR: Hayat. tatlı rüzgâr. GRUP II.ÇALIŞMA KÂĞIDI I.

5. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.ÇAĞRIŞIMLAR VE DUYGULAR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 181 . Hoşgörü kavramının çağrıştırdıklarını dondurma toplarının içine yazınız. Şiirinize bir başlık bulunuz. Yazdığınız şiiri aşağıdaki özellikler bakımından kontrol ediniz. Bu duygu ile ilgili aklınıza gelen kelimelerden hareketle bir şiir yazınız. Yazdıklarınızdan hangisi sizde en güçlü duyguyu uyandırır? 3. 2. 4. • • • • Şiirde ana duyguyu verebildim mi? Çarpıcı ifadeler var mı? Ses uyumunu sağlayabildim mi? Anlam ve ahenk yönünden en uygun kelimeyi seçmiş miyim? DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. güzel ve etkili kullanma. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.

ÇALIŞMA KÂĞIDI ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 182 .

183 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Şiirinizi buraya yazınız.

değişimin ne olduğunu (değişimi tarif eden). resim veya dansla destekleyebilirler. DEĞERLENDİRME 4. Öğrencilerden. 2. kısa hikâye veya şiir türünde de olabilir. 3. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. eleştirel düşünme. 9. 5. kalem SÜREÇ 1. 4. güzel ve etkili kullanma. “Değişimi reddedebilir miyiz?. iki dakika içinde “değişim” kelimesinin çağrıştırdıklarını defterlerine yazmaları istenir. 6. Akran değerlendirme formu kullanılır. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır.ZAMANLA DEĞİŞİR HER ŞEY DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 8. Öğrencilerden bir önceki yıl yaşadıkları sosyal değişimleri liste hâlinde yazmaları ve bunlardan kendilerini en çok etkileyeni seçmeleri istenir. “Yetişkinlerin yaşadığı olumlu ve olumsuz değişimler nelerdir?”. hayatlarını nasıl etkilediğini ve kendilerinde uyandırdığı duyguları anlatan bir yazı yazarlar. Öğrencilere. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Kâğıt. Birkaç öğrenci yazılarını aileleri ile paylaşmak üzere görevlendirilir. 7. Öğrencilerin yazıları okul panosunda veya dergisinde yayımlanır. 184 . “Hayatınızda bir değişiklik olduğunda ne hissedersiniz?” gibi açık uçlu sorular sorularak tartışma ortamı oluşturulur. Öğrenciler. sınıfa gelerek ilk gençlik yıllarına ait tecrübelerini paylaşmaları istenir. Öğrenciler yazılarını müzik. Kelimenin çağrıştırdıkları daha sonra tahtaya yazılır. 5. Yazı. Ailelerden.

DİL BİLGİSİ ETKİNLİKLERİ 185 .

Birinci grup metindeki isimleri. ikinci grup fiilleri bulmakla görevlendirilir. Kelime köklerinin/gövdelerinin türünü (isim/fiil) tespit edebiliyor mu? 2. Çalışma kâğıdı kullanılır. Çiftçiden pazarda satmak üzere ürünlerini iki çuvala yerleştirmesi istenir. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 20 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru.ÇİÇEKÇİ DERS : Türkçe SINIF : 6. Öğrenciler iki gruba ayrılır. 186 . Öğrenciler verilen metindeki isim ve fiilleri ayırarak çuvallara yerleştirir DEĞERLENDİRME 1. Öğrenciler çiftçi rolünü üstlenir. güzel ve etkili kullanma AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ Bir metin belirlenir.

. Kâmil Ozay (Yaralı Bahar) İsim köklerini yazınız. Isınmak istedi. Fiil köklerini yazınız. Yağmurlarda ıslandı. Baktı aşağılara.. Kirden.. Kendini güneşe akraba sandı. Sonra üşüdü birden. Aşağıdaki metni okuyarak ona yardımcı olur musun? BİR ÇİÇEK VARDI Bir çiçek vardı. Bıraktı kendini rüzgârlara. 187 . çamurdan kurtardı.ÇALIŞMA KÂĞIDI Çiçekçi Hasan. bu yılki ürünü çuvallara doldurarak pazarda satacaktır. Beslendiği toprağından utandı. Komşu olunca yıldızlara. Yaşıyordu topraktan aldığı gıdayla. Büyülü. Çekti köklerini. Yaklaştığı güneşten yandı. tozdan. Güzel. Kokulu. Uzuyordu damarlarına giden kanla. Boyu aşınca bulutları. Yaprakları dağıldı..

sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 10 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. …………. ………. 3. Karışık hâlde verilen kelimeler resimlerin içerisine yazılır. TÜREMİŞ …………. …………. …………… Beğenilen çalışmalar sınıf veya okul panolarında sergilenir. DEĞERLENDİRME Kelimeleri yapılarına göre gruplandırabiliyor mu? 188 . …………. ………. karar verme AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Öğrencilerin okudukları herhangi bir kitaptan yirmişer kelime (basit.....GRUPLANDIRMA DERS : Türkçe SINIF : 6. 2. Öğrencilerden her kelime grubu için bir resim çizmeleri istenir. BASİT …………… ………….…. ………….…. birleşik ve türemiş) belirlenir... BİRLEŞİK …………… …………… …………… .. …………. güzel ve etkili kullanma.………….

SAYAR. 2. Kelime birleştirmekle görevli hayalî bir banka kurulur. İÇİ. Bir grup öğrenci bu bankada görev alır. Bankanın birleştirdiği kelimeler tahtaya yazılarak sınıfla paylaşılır. ELİ. BİÇER. 3. KIRIK. AYAK. BÖREĞİ. ÇALAR. BİLGİ. DÖVER. beş dakika sonra bankaya giderek yeni kelimelerini alır. Bir öğrenci bankaya giderek seçtiği kelimeleri hesabına yatırır: Örnek. KONDU. yaratıcı düşünme AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Kelime listeleri SÜREÇ 1. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 20 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. BOĞAZ. 4. güzel ve etkili kullanma. HANIM. SU. GECE. KASET. ATA. SÖZÜ. DEĞERLENDİRME Birleşik kelimelerin anlam özelliklerini kavrayabilmiş mi? 189 . KALE.KELİME BANKASI DERS : Türkçe SINIF : 6. KABI. Öğrenci.

... 7.Misafirler siz..O. 4....... sınıf..Yazar... dolap..kapı........ sınıf : 25 dakika : Tamlama ve Hâl Ekleri : Türkçeyi doğru.......Soruya yanlış cevap verdiğimizi öğretmen.......NE HÂLDEYİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU: TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6....... 13........... bekliyorum...Ayten. 2.Ben. kalacaklar........... resim................... 3.. sonra da gerekli hâl eklerini getiriniz. 12.. Hâl eklerini işlevlerine uygun kullanabiliyor mu? 190 ...... cevap........ oynuyorlar.....Sen............. kapı.......................Çocuklar okul.......... dışarıya bakıyorum. hep. anladık...... bilmiyorum........Bu soru......... Öğretmenin verdiği cevaplar doğrultusunda öğrenciler.................. koyabilirsin... gözlük...... üç kez vurdu. 5.... bahçe. güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki boşluklara önce tamlama eklerini.....Ödevler.Derse geç kalan öğrenci.. 1...Öğretmen.......... yatağın altında buldum..... 9. oda. kalp........ artık hiç kimse inanmıyormuş..... sözler...Yalancı Çoban.....Kitaplarını Ayşe...... DEĞERLENDİRME 1........ hiç beğenmemiştim. 14....... anlamadım..... pencere.. 8......... 10.... ilk roman......... yapamadın mı? 15. seni okul..... 11.... kırdın..... soru. birbirlerinin kâğıtlarını değerlendirir.. 6... bana ver.... bakışlar...Oda.... 2.

.......Zonguldak.. 10.. 4..Onlar. DEĞERLENDİRME 1...... sabır..Kış...Yazar.. bizim sınıfta........ oğul.Dost.... 9. renk.... 7. 3......” diyor...Eylül... 2. 8.. Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir. Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir. de gülü de bazen insanı kırar.... orta........ Tamlama eklerini kavrayabildi mi? 191 .. biz çocukları şaşırtacak kadar çoktur. anılarında “Yaşlılık... o kadar güzel ki.... dört...... beklenen ilgiyi gördü.... söz.. kömür.TAMAMLAMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6 sınıf : 25 dakika : İsim Tamlaması : Türkçeyi doğru... 5.“Su. okulların açılma günü..... bir başka. kitap....Anneler. güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki boşluklara tamlama ekleri yazarak belirtili isim tamlamaları yapınız.... tat....... 6. geldi işte...Ahmet Bey....... var mıdır?” diye sordu öğretmenimiz. 2... halk arasında “kara elmas” diye anılır....... 1...Seksen beşindeki yazar. sokak.

........... konuşur ve .......Uzun boylu ve ... yaşıyordu güzel başka kısa hızlı hızlı yalnız DEĞERLENDİRME Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir.......... bu güzel yerde ........... 3.... 4... adam....... bakar. geçiyordu...........NEREYE? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6.... cümlelerle derdini anlatır.... 2. düşüncelere saygı gösteren hayata . 5.... sınıf : 15 dakika : Sıfat : Türkçeyi doğru.......... Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir............................. güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Yanda verilen kelimeler hangi boşluklara yazılırsa sıfat görevi üstlenir? 1. arabalar yanımızdan ........ 192 .......... geçti...................... günlerim hep burada .................

.......... Son günlerde okuduğum kitapların birçoğunu okulun kütüphanesinden aldım.... ............Senenin başında işlediğimiz pek çok konuyu tekrar etmemiz gerekli............... Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir........................Bu küçük şehirde hiçbir sinema açık değilmiş... 1..DÖNÜŞTÜRME DERS : Türkçe SINIF : 6 sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 25 dakika KONU : Zamir .......Bazı arkadaşlarım benim bu konuda önyargılı olduğumu söylüyor.Kaç arkadaş senin bu görüşüne destek verdi? . 2.............. 6..................... ..................................... 3.. .................................................................................. 2.................................Sıfat TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru....................... 7........................................................................Hangi geziye katılmayı düşünüyorsun? ...................... .........Kimi insanlar yeşil alanların korunması konusunda oldukça duyarsız....... ............ ...................... güzel ve etkili kullanma AMAÇ : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Cümlelerdeki sıfatları örnekteki gibi değiştirerek zamire dönüştürünüz....................................................... 5.................. 8............................................................... Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir..................................................... 9.........................Bir adam karşı caddeden bize doğru geliyordu............................................ Zamir ve sıfatları işlevlerine uygun kullanabiliyor mu? 193 .............................. 1.......................................................... Örnek: Son günlerde okuduğum birçok kitabı okulun kütüphanesinden aldım....Denizden topladığı birkaç taşı çalışma masasının üzerine bıraktı......................... .............................Okulun bahçesinde toplanan bütün öğrenciler sınıflarına girmeyi bekliyor.......................... 4..............................................

BİRLEŞİK FİİLLER DERS : Türkçe SINIF : 7. karar verme AMAÇ : Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ Çalışma kâğıdı dağıtılarak öğrencilerden buradaki fiilleri yapılarına göre gruplandırmaları istenir. güzel ve etkili kullanma. DEĞERLENDİRME Fiilleri yapılarına göre gruplandırabiliyor mu? 194 . sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 10 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru.

ÇALIŞMA KÂĞIDI görememek Abayı yakmak gözlemek sormak çözülmek bakakalmak görmek alınmak Yardım etmek taşlaşmak Göze girmek Selam vermek sevinmek ……… ……… ……… ……… Basit Fiiller ……… ……… ……… ……… Birleşik Fiiller ……… ……… ……… ……… Türemiş Fiiller 195 .

........................ hemen geriye döndü...... ..... eve gider……............................................................................. Bizim ders çalış........ yürü. Onun anlat... Örnek: Büyük şehirlerdeki oyun alanları giderek azalıyor... sağlık için çok faydalıdır........................ Aşağıdaki cümleleri uygun fiilimsi ekleriyle birleştirip tek cümle olarak yazınız......... O. Her sabah yarım saat yürü..... onun boynuna sarıldı....... ...... Örnek: Ben biliyorum................... Dün biraz rahatsızmış....... O kazağı bugün giymiş......... Eski mahallemize git...... hikâyeyi dikkatle dinledim......................................................... İlkbaharda aç...........TAMAMLA VE BİRLEŞTİR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru................... Ali’nin [yarın okula gelmeyeceği]ni biliyorum. Ali yarın okula gelmeyecek..................................... ......... Bazı güller kurutulmuş.................... gör…............................ dün bir kazak almış.................................................................. DEĞERLENDİRME Fiilimsi eklerini işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 196 .................................................... Okuldan çık…........ yolda arkadaşıma rastladım.............. Bu yüzden okula gelmedi.... zaten biliyordum.......... Karşıdan uzun boylu.. Yarın gece televizyonda bir film gösterilecek.. ................. çiçekler ne kadar güzel! Onu birden karşımda gör...... Eve git…… kitaplarımı alacağım......................... güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : SÜREÇ Aşağıdaki boşlukları uygun fiilimsi ekleriyle doldurunuz............... çok şaşırdım............................................. sarı saçlı bir çocuk geliyor... O gülleri vazoya koymuş.............. Çocuk annesini gör…...... Ben o filmi daha önce gördüm...... odada yüksek sesle konuşulmaması gerekir...... Sizin benden hiç hoşlan.............................................. O çocuk benim arkadaşım.... ........................... Dersten sonra eve yürü.... O beni gör............. arkadaşlarıma uğrarım............................ gittim..............

bir zamanlar gazetede şöyle bir söz okumuştum: “Hiçbir şey hayat kadar ilgi çekici olamaz. Bazı filimsi ekleri biçim olarak zaman ekleriyle benzerlik gösterir. Bizler kitapları okurken. YANLIŞ MI? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. Oluşturulan bir roman kahramanı ne kadar karmaşık olursa olsun gerçek bir insan gibi olamaz. ( ) 3. cümleye zaman ve durum anlamı katar. yanlış olanın yanına (Y) işareti koyunuz. sıfat ve zarf görevlerinde kullanılır. Fiilimsiler her zaman cümlenin ortasında bulunur. Fiilimsi eki almış bazı kelimeler isim görevinde kullanılır. ( ) 1. ( ) 7. Fiilimsiler yardımıyla çok uzun cümleler kurabiliriz. ister istemez. Fiilimsi ekleri fiil kök veya gövdelerine gelir. günlük hayatta yaşanan pek çok şeyi de o kitaplara katarız. ( ) 9. masalarının başına oturup gerçek dünyayı hatırlamaktan başka bir şey (zarf fiil) (isim fiil) yapmazlar. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki ifadelerden doğru olanın yanına (D). ( ) 2. ( ) 10. Zarf fiiller. ( ) 8. Ancak hepimiz bir kitabın ilk sayfasını açar açmaz oradaki kahramanların gerçek olduğuna inanmaya başlarız. Fiilimsilerden sonra hiçbir ek gelmez. Sonra da içine girdiğimiz bu masal dünyasında doya doya gezeriz.DOĞRU MU. kitaplar hariç…” DEĞERLENDİRME Fiilimsi türlerini kavrayabilmiş mi? 197 . ( ) 6. Belki de yazarları unuttuklarımızı bize hatırlattıkları için çok severiz. Aşağıdaki cümlelerde fiilimsilerin altını çizip hangi tür fiilimsi olduklarını yazınız. Fiilimsi olan cümlelerde genellikle birden fazla yargı bulunmaktadır. Fiilimsilerin olumsuz biçimleri yoktur. Fiilimsiler cümle içinde isim. “Bazı yazarlar. ( ) 5. Çok iyi hatırlıyorum. ( ) 4. Onların yazdıkları birçok kitap aslında gerçek hayatlarımızdaki unutuşlarımızı ele alır.

(-ıp) Şemsiyesi yere düşmüştü. (-madan) Kapının zili çaldı. Eğildi ve onu yerden aldı. (-ır . Çevremiz her geçen gün daha da kirleniyor. o zaman çok korktum.(-ken) Ben sınava hazırlanırken arkadaşlarım da televizyon seyrediyordu.. O sırada arkadaşlarım televizyon seyrediyordu... güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümleleri yanlarındaki zarf fiil eklerini kullanarak birleştiriniz.. (-arak) Sen bizim eve geldin. sürekli yağıyordu. (-alı) DEĞERLENDİRME Zarf fiilleri işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 198 . Bununla birlikte insanların sağlığı da bozuluyor. Hemen bana telefon et. (-dıkça) Eski eşyalarımı karıştırıyordum. (-ınca) Eve git. O zamandan beri çok mutluyum. Tam o sırada çocukluk günlerimi hatırladım. Örnek: Ben sınava hazırlanıyordum.BİRLEŞTİRELİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.(-ken) Sabah başlayan yağmur hiç durmuyor. -mez) Eve gideceğim ve çantamı alacağım.

DEĞERLENDİRME Fiilimsi eklerini işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 199 .” dedim. …………………………………………………………………………………… Arkadaşıma “Sınavın ne zaman olacağı hakkında hiçbir bilgim yok. Bir atasözümüz şöyle der: “Yalnız taş.” ………………………………………………………………………….DOLAYLI ANLAT DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ Türkçe 8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. duvar olmaz. Öğretmen. annesine “Benim ödevlerime yardım eder misin?” dedi.. Ayşe. …………………. annesinden ödevlerine yardım etmesini istedi.. Örnek: Ayşe.. ………………………………………………………………………………… Çocuklar hep bir ağızdan bana sordular: “Bütün bu güzel dergiler senin mi? ” ………………………………………………………………………….” der. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : : SÜREÇ Aşağıdaki cümleleri fiilimsi eklerini kullanarak dolaylı anlatım cümlesine dönüştürünüz. öğrencilere “Biraz sonra sizlere ilginç bir olay anlatacağım. ………………………………………………………………………………….…………………………………………………………… Kırlardaki güzel çiçekler “Renklerimiz ne kadar da canlı değil mi?” diye sordu. Ünlü bir tiyatrocumuz “Hayat bir sahnedir..” dedi.

fiilimsi midir? Niçin? Örnek: Niçin kondun a bülbül / Bahçemdeki asmaya (Bu cümledeki “asma”. Birçok yazar bu şehrin güzelliklerini kitaplarına konu etmiş.) Bu bölgede güzelliğiyle ünlenen birçok çağlayan bulunmaktadır. Baharın ilk günlerinde çokça yenilen dondurmanın sağlık için bazı sakıncaları olabilir. Uzmanlar. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeler isim mi. DEĞERLENDİRME Fiilimsiyle isim fiil arasındaki farkları kavrayabilmiş mi? 200 . Ateş yakmak isteyen gençlerden birisi çakmak istemek için yanımıza geldi. avlanmak için denize çıkan balıkçıları görüş mesafesi konusunda uyardı. kürek gibi el aletlerinin pabucunu dama attı. Tarlalarına buğday ekmek isteyen çitçiler yağmurun yağmasını bekliyor. Senin bu konudaki görüşlerine kesinlikle katılmıyorum. Oysa isim fiiller. Besinleri dondurma onları uzun süre saklamak amacıyla kullanılan yaygın bir yöntemdir. çünkü bir varlığı karşılıyor. eylemlerin adıdır. Ekmek alması için babasının verdiği parayı düşürmüş. İş makinelerinin yaygınlaşması kazma.BENİM GÖREVİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika :Türkçeyi doğru. fiilimsi değil isimdir.

benim tanıdığım kasaba olmaktan çıkmıştı. Bu koskoca şehirde tanıdık bir yüze rastlayamamak benim için çok doğaldı. yavaş adımlarla saatlerce koşar. DEĞERLENDİRME Fiilimsilerin işlevlerini kavrayabilmiş mi? 201 . Okulumuzun düzenlediği bu önemli toplantıda. Arkadaşım. Tren istasyonunda beklerken tanıştığımız bu adamı hepimiz tanıdık. Başarıya susamış bir insanın kazanma azmi. 19 Mayıs törenleri için hazırlanan öğrenciler. hiçbir zaman tükenmez. (zaman eki) Tanınmış bir yazarla karşılaştınız mı hiç? (sıfat fiil eki) Yarın öğleden sonra arkadaşım gelecek. Örnek: O. Sonbaharın gelmesiyle birlikte ağaçların bütün yaprakları sararmış. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeleri ve aldıkları ekleri inceleyiniz. Yarın öğleden sonra gelecek arkadaşımı uzun zamandır görmemiştim. öğrencilerin geleceği tartışılacakmış. Çarpık yapılaşmayla bu güzelim yer. koşar adım yürüyorlardı. Eklerin adlarını yazınız. Altın gibi sararmış yapraklara basa basa küçük bir dağ yolundan ilerliyoruz. geleceğini söylemesine rağmen gelmedi.BENİ FARK ET! DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. dergilerde yazdığı çocuk şiirleriyle tanınmış. O. Zirveye giden yolda tükenmez bir azimle çalışmak gerekir. her sabah denize doğru uzanan geniş bir yolda.

Kırlardan topladığımız çiçekleri masanın üzerindeki vazoya koyalım.DEĞİŞTİR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.” dedi. İngilizce öğretmenimiz daha ilk derste “Yabancı dil öğrenmek isteyen bir kişi. Karşı kaldırımda yürüyen adam bizim öğretmenimiz değil mi? Size önerdiğim kaynaklara mutlaka bakın. öncelikle ana dilinin inceliklerini çok iyi bilmelidir. yiyeceklerin üzerini her zaman kapalı tutmalıyız. derdi. Kitabın ilk cümlesi şöyleydi: “Uzaklardan gelen insanların anlatacağı şeyler vardır. Yazarın anlattıkları kendi çevresinden izler taşıyor. Senin yazdığın şiirler bence çok etkileyici. Annem.” der. Bir atasözümüz “Erken kalkan kişi yol alır. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerdeki sıfat fiilleri isim yapınız.” Evimizin penceresinden bahçede top oynayan çocukları seyrediyorum. Hayatta yaşanan şeyler bazen rastlantı olabilir. DEĞERLENDİRME Sıfat fiillerin işlevlerini kavrayabilmiş mi? 202 . ancak romanda anlatılan şeyler tutarlı olmalıdır. Örnek: Yazarın anlattığı hikâyeler kendi çevresinden izler taşıyor.

4. Öğrencilere “Bu cümleyi nasıl düzenlersek ‘zaman’ kavramı cümlenin en önemli ögesi hâline gelir?”. öğretmen ve öğrenciler tarafından aşağıdaki örneğe benzer kartlar hazırlanır. Öğrencilerin verdiği cevaplara göre kartların arkası çevrilir ve konu. Öğrencilere cümlenin ögeleri ve cümlede vurguyla ilgili temel bilgiler verildikten sonra.BİZ BİR CÜMLEYİZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. 5. 2. 1 Ünlü yazar 2 yarın sabah 3 kitap fuarında Kartların ön yüzü 1 Özne (Kim?) 2 Zarf tamlayıcısı (Ne zaman?) 3 Yer tamlayıcısı (Nerede?) 4 Belirtili nesne (Neyi?) 5 Yüklem (Ne yapacak?) 4 son kitabını 5 imzalayacakmış. “Hangi arkadaşlarınız yer değiştirirse zarf tümleci en önemli öge hâline gelir?” gibi sorularla anlamın/vurgunun nasıl değiştiği öğrencilere görsel olarak verilmeye çalışılır. Kartlar her bir sayfaya cümlenin bir ögesi gelecek şekilde kesilir. cümlenin ögelerinin daha iyi kavranması amacına yönelik olarak sınıf ortamında. Bu etkinlikte kullanılacak cümle örnekleri. Kürsüye veya tahtaya davet edilen öğrenciler tarafından bir düzen içinde tutulur. Etkinlikte şu aşamalar izlenir: 1. “Bu cümlede olayın gerçekleşeceği ‘yer’i vurgulamak istersek cümlede nasıl bir değişiklik yapmalıyız?”. Kartların öğrenciler tarafından rahatça görülebilmesi için dosya kâğıdı büyüklüğünde olması gerekir. güzel ve etkili kullanma : Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : Kartlar SÜREÇ Bu etkinlik. sınıfın düzeyine uygun olarak kolaylaştırılıp zorlaştırılabilir. bir grup çalışması olarak düzenlenir. 3. çeşitli yer değiştirmelerle pekiştirilir. kartların arka yüzleri DEĞERLENDİRME Cümlede vurgu ile ilgili kuralları uygulayabiliyor mu? 203 .

OKUMA GELİŞİM DOSYASI 204 .

çocuklarıyla okudukları kitapları değerlendirmeleri. • • • • Öğrencinin kimlik bilgisi. Evde okunan kitapların sınıf ortamında tartışılması öğretmene. okuduğunu daha hızlı ve doğru anlama. cümleleri veya bir yazıyı bütün unsurlarıyla görme. algılama. kişisel deneyimi önemli rol oynar. Yapılan bu çalışmanın verimli olabilmesi için evde okunan kitapların mutlaka sınıfta değerlendirilmesi gerekir. düzenlenen yarışmalarda verilen ödüllerle öğrencilerin okuma zevki ve alışkanlığı kazanmaları sağlanmalıdır. okunan kitapların türü. Her öğrenciye okuma alışkanlığı kazandırılabilir. kitap okumaktan hoşlanmayan öğrencileri kısa. farklı duygu ve düşüncelere saygılı olma. çocuklarına örnek olacak şekilde kitap okumaları. Öğrencilerin okuma alışkanlıklarının geliştirilmesinde sınıf kitaplıkları da oldukça önemlidir. Bütün derslerin okumayı gerektirdiği göz önünde tutulacak olursa. okuma alışkanlığı kazandırmada velilerle iş birliği yaparak öğrencilere evde de okuyabilecekleri kitaplar önermelidir. Bunun yanında öğretmen. öğrencilere bir kitabı değerlendirmede dikkat edecekleri noktaları. resimli ve onların ilgisini çekebilecek kitaplar okumaya teşvik ederken okuma alışkanlığı kazanmış öğrencileri de edebî değer taşıyan eserleri okumaya yönlendirmelidir. ekonomik. evde kitap okuma saatleri düzenlemeleri. çocuğa ait bir kitaplık oluşturmaları. zihinsel ve duygusal durumları göz önünde bulundurulmalıdır. Yeri geldiğinde yapılan küçük yardımlar ve özendirmeler. fiziksel ve psikolojik durumu. okuma süresi vb. Öğrenci değerlendirme formları. Okuma etkinlikleriyle öğrencilere. düşünce yapısı ve olumlu/olumsuz yönlerini belirlemeleri konularında yol göstermelidir. kelimeleri. Bunun için öğretmenin. Öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmasında zekâ seviyesi. okuma alışkanlığı ve sevgisi kazanmış bir öğrencinin diğer derslerde de başarılı olacağı açıktır. öğrencilerin sınıf dışında okuyup okumadıklarını belirleme imkânı verir. 205 . ilgisini çekebilecek türde kitaplar okumaya yönlendirmesi gerekir. öğrenciler tarafından doldurulacak okuma gelişim dosyasını dönem sonlarında değerlendirir (öğrencilerin okuma alışkanlığı. öğrenciyi. eserlerin planı. Bu nedenle okuma çalışmalarında öğrencilerin sosyal. Öğrenme sürecinde okumanın payı büyüktür.OKUMA ALIŞKANLIĞININ KAZANDIRILMASI Okuma. çok yönlü ve yaratıcı düşünme. öğrencilerin okudukları kitapları değerlendirmekle kalmamalı. Bu amaçla da velileri. Öğretmen.). toplumsal çevresi. kültürel. yapıcı eleştirilerde bulunma gibi beceriler kazandırılabilir. Öğretmen yalnızca. kavrama ve anlamlandırma etkinliğidir. Okuma gelişim dosyasında. Öğrencinin seviyesini gösteren bilgi formu. Öğretmen. Zengin ve düzenli bir sınıf kitaplığı öğrencilerde okuma isteği uyandıracaktır. Öğretmen. onları ödüllendirmeleri ve onlara özel günlerde kitap hediye etmeleri konusunda bilgilendirmelidir. Öğretmen değerlendirme formları. öğrencilerle birlikte bir kitap değerlendirerek öğrencilerin okuyacakları eserleri kendi başlarına nasıl yorumlayacaklarını ve bu eserlerden nasıl yararlanacaklarını göstermelidir.

Okuma dosyası 8. • Grup üyelerinin her biri farklı bir kitap okur ve grup içinde okudukları kitabı tanıtır. Bu tartışmalar ve etkinlikler süresince okuma alışkanlığı kazanmış öğrenciler ve her öğrencinin anlama seviyesi belirlenir. değerlendirme formunu doldurarak yapılan sunumu değerlendirir. Öğrencinin yıl içinde okuduğu kitapların isimlerinin yer aldığı liste tutulur. Beğendikleri bir bölümü sesli okurlar. Öğrencilerin okuma seviyelerini tespit etmek amacıyla. 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin okudukları kitapları algılama ve değerlendirme seviyeleri ilk beş yıla göre daha üst düzeydedir. 6. 1-5. Grup üyeleri. sınıfın sonunda öğrencilere verilir. onlardan kendilerini okuyucu olarak nasıl gördüklerini anlatan bir yazı yazmaları istenir. kitabın özetini ve kitap hakkındaki genel düşüncelerini sınıfla paylaşırlar. Bu amaçla her on beş günde bir. Sözlü anlatımda güçlük çeken öğrencilerin kitapla ilgili duygu ve düşüncelerini değerlendirmede. Öğrencilerin doldurdukları değerlendirme formları. Bu sırada grup üyelerinin her biri söz alırken öğretmen de yapılan sunumla ilgili notlar alır. Bu öğrenme seyrine bakılarak ailelere yıl boyunca bilgi verilir. Öğrencilerin seviyelerini belirlemede sınıf içi etkinlik ve tartışmalar da önemlidir. • Okudukları kitapları tanıtmaları için dört ya da beş öğrenciye söz verilir. Ayrıca öğretmen. 206 . yazarları ve okuma seviyelerini tespit eder. öğrencilerin okudukları metni diğer metinlerle ve kişisel deneyimleriyle ilişkilendirme becerilerini tespit eder. sınıflara ait bilgileri içeren “okuma dosyası”nı inceleyerek öğrencilerin sevdikleri türleri. Gruplar okudukları bir kitabı sınıfta tanıtır. grup tartışmaları ve öğretmenin rehberliği öğrencilerin kendilerini değerlendirmelerine ve ileriye yönelik hedeflerini belirlemelerine yardımcı olur. Bu tartışmalar sırasında öğretmen her öğrenci için beş altı cümlelik notlar alır. Öğrenciler bu şekilde her yıl kendileri için okuyacakları temel kitapların listesini yaparak okuma planı oluştururlar. • Kalabalık sınıflarda öğrenciler gruplara ayrılır ve iki hafta aralıkla bir veya iki grup seçilir. Öğrenciler neden bu kitabı seçtiklerini. Okunan her kitapla ilgili duygu ve düşünceler yer almalıdır. yazdıkları göz önünde bulundurulmalıdır.• • Okunan her kitabı tanıtıcı bilgi. Öğrencilere her iki dönem başında uygulanan anketler dönem sonlarında ailelere gönderilir. Bu nedenle öğretmen. Eğitim öğretim yılının ilk ayı öğrencilerin okuma seviyelerini ve okumakta zorluk çeken öğrencileri belirlemede önemli bir dönemdir.

.......................................................................................................................... .......................... ................................. ....... 15.....................................KİTAP OKUMA LİSTESİ Kitabın adı Yazarı Okunduğu tarih 1.......... ....................................... 20............................................................................................................................................................................. ...................................................................................................................... 29........................ ................................................. .......... .................................................................................................................................................................................................................................... 27................................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................................. .......................................................................................... 6............. .......................................................... 3.................................................... 4............................................................................................................................................................................................................................................... .................................................................. ........................................................................................................................................ .............................................................................................................................................................................................................................................................. 22....................................................................... .............................................. 207 ......................................... ............................................................................................ ................................... 17....... 18............................ ........................... 11........................ ............................ 7..................................................................... 30............................................................. 19................................................................................................. 26..................................................................... 25................. ........................................................................................... 24.................................................................. ................................................................... ... 12....... 23.............. ....... 9................ 28... 5........................ 13.............. 21.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... . 2......................................................... 16................................................................ 14.............. .................................................. 8............................................................................................. 10......................................................................... .......................... ..... ................................................................................................... .........................................................

..............yerinde olsaydım ............................................................................ ...... .......... En sevdiğim kahramanlar Ana fikri belirleme . ............................. . Kitabı ben yazsaydım ....................................................................... ................................................................................................................................ ..... ....................... ................................. ................ ..................................................................... Kitapta beğenmediğim bölüm ...................................................... ...................KİTAP OKUMA BALONU Bu kitapta en çok beğendiğim bölüm ☺ Kitabı okurken hissettiklerim Ben........................................................... ........ ............................ ...... ................................................ ................................................. .......................................... .............................................................. .......... .................................................. .......... ..................... .............. .. .................................................................................................. ..................................................................................................... ..................................................... .............. ......... 208 Kitabı ben tamamlasaydım ....................................................................................................... ......... ..................... ................... ............ .............................................................. ...............................................

basım yılı ve yeri: Kahramanlar: Beni en çok etkileyen kahraman ve özellikleri: Olayın geçtiği yer: Olayın geçtiği yerlerden birini kendi cümlelerimle anlatıyorum: Kitapta anlatılanların gerçekte olup olamayacağı ile ilgili düşüncelerim: 209 .HİKÂYE /ROMAN OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Yazarı Türü : Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Aynı yazardan okuduğum diğer kitaplar: Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Konusu: : Yayınevi.

...Kitaptan çıkardığım sonuç: En çok sevdiğim bölüm: Kitaptaki .. Kitabı ben tamamlasaydım...yerinde olsaydım. bölümü değiştirip şöyle yapardım: Ben ..... çünkü.. Kitabı beğendim/beğenmedim. Kitapta en çok beğendiğim cümle veya paragraf: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: 210 .

basım yılı ve yeri: Kitabın niçin yazıldığı hakkındaki düşüncem: Kitapta en çok beğendiğim cümle veya paragraf: Kitabı beğendim/beğenmedim.. Bu kitabı okumakla ne kazandım?: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: 211 . çünkü..DÜŞÜNCEYE DAYALI KİTAP OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Yazarı Türü : Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Aynı yazardan okuduğum diğer kitaplar: Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Konusu: Kitapta anlatılanları kısaca şöyle ifade edebilirim: Kitaptan çıkardığım sonuç: Sevdiğim cümleler : : Yayınevi.

.. Ben şairin yerinde olsaydım.. Kitabı okurken hissettiklerim: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: Kitapta beğendiğim şiir: 212 . çünkü.ŞİİR KİTABI OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Şairi : Yayınevi. basım yılı ve yeri: Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Tutarı : Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Kitaptaki şiirlerde işlenen temalar: En çok sevdiğim şiirler ve sebebi: Kitaptan ezberlediğim şiirin adı: Kitabı beğendim/beğenmedim..

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME 213 .

Bunlar öğretimin başında. Ayrıca bu uygulamalar. Amaca ve zamana göre yapılan değerlendirmelerden bir diğeri de çıktıların (başarının) değerlendirilmesidir. akran değerlendirme formu. farklı amaçlarla. Bunlar. N. güvenilir ve doğru bilgiler sunacak (Kutlu ve Ahioğlu. kullanılabilir. Bunlar amaca. başarı testleri. Süreç içerisinde yapılan ölçme ve değerlendirme çalışmalarıyla öğretim sürecine ilişkin geri bildirimler alınır ve varsa öğrenme eksiklikleri tamamlanır. öğretimin değerlendirilmesi ve öğrenme eksikliklerinin belirlenmesidir. Bu amaçla eğitim ve öğretim süreci başında öğrencilerin derse karşı tutumları. süreçte öğretim ve öğrenme. öğrenmenin hangi boyutunda eksiklikleri ya da yanlışlıkları olduğunu belirlemek ve bunları gidermek açısından yararlı. Öğrencilerin. Bunlar aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır. farklı zamanlarda ve farklı ölçme araçları kullanılarak yapılabilir. eğitim sisteminin belirlenen hedeflere ulaşmasında önemli bir rol oynamaktadır. Öğretmenler eğitim öğretimin başlangıcında. ve Doğan. Ayrıca süreç içerisinde öğrenmenin ne ölçüde ve nasıl gerçekleştiğini belirlemek amacıyla kontrol listeleri. değerlendirmek açısından yapılan değerlendirme “süreç değerlendirmesi” olarak ifade edilmektedir. konuşma. Öğretim sürecinin sonunda yapılan değerlendirmeler ürün 214 . öğretim sürecinin başında girdiler. yazma ve dil bilgisi alanlarına ilişkin performansları çeşitli ölçme araçları kullanılarak ölçülebilir. Bu amaçla. araçlar kullanılır. Bu türde bir değerlendirme için izleme amaçlı testler. Öğrencilerin değerlendirme sürecine katılmasıyla da ölçülen özellikle ilgili farklı kaynaklardan bilgi edinilmiş olur. okuma. gözlem formları. kısaca sistemin onarılmasını sağlamaktır. A. konuşma. herhangi bir durum hakkında bütüncül bir bakış açısını ve çoklu değerlendirmeyi de beraberinde getirir. dinleme. okuma. Öğretim sürecinin başında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerinin veya durumlarının belirlenmesi.. sürecinde ve çıkışında çeşitli ölçme araçlarını kullanabilir ve öğrencilerin kullanmasını da sağlayabilir. öz değerlendirme formu. Öğretim sürecinde değerlendirme iki amaçla yapılır. Çoklu değerlendirme yoluyla sağlanan bütüncül bakış ise öğrencinin. 2005). yapıldığı zamana ve kullanılan ölçüte göre sınıflandırılabilir (Atılgan. öğrencilerin daha iyi öğrenmelerine ve ne öğrendiklerinin farkına varmalarına da yardımcı olmaktadır. Türkçe Dersinde Ölçme ve Değerlendirme Türkçe dersinin öğretim sürecinde ölçme ve değerlendirme uygulamaları üç boyutta ele alınabilir. öğrenci ürün dosyaları. gözlem formları vb. Burada yapılacak değerlendirme. Değerlendirmenin temel amacı sistemin doğru işleyip işlemediğini ortaya koymak ve buna dayanarak sistemdeki eksikliklerin tamamlanmasını ve yanlışlıkların düzeltilmesini. sonuçta çıktılar değerlendirilir. öğretim yılı sonunda öğrencilerin nereden nereye geldiklerini görebilmemiz açısından önem taşımaktadır. Bu değerlendirme de öğrencilerin öğretim süreci sonundaki başarılarının belirlenmesi amacıyla yapılır. Bu belirlemeler için tutum ölçekleri. Öğrenme süreci içinde. Değerlendirme. öğretim açısından yararlı olacaktır.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Eğitim ve öğretim etkinliklerinin en önemli ögelerinden birisi de değerlendirmedir. performans ödevleri vb. Süreç içerisindeki değerlendirmeye öğretmenin ve öğrencilerin birlikte katılması. yazma dil becerileri ile dil bilgisindeki durumları belirlenebilir. dereceli puanlama anahtarları gibi araçlar kullanılır. H. Kan. öğrencileri daha iyi gözlemlemek. dinleme. Türkçe dersinde ölçme ve değerlendirme. 2006). öğretim sürecinde ve sonunda yapılacak değerlendirmelerdir.öğretme sürecinin daha etkin geçmesine katkı sağlayacaktır. Değerlendirmenin farklı türleri vardır. öğrenme.

Türkçe dersinde öğrencilerin bir döneme veya yıla ait genel başarılarını değerlendirmek için çeşitli soru formatlarının kullanıldığı başarı testleri kullanılarak ürün amaçlı değerlendirmeler yapılabilir. Süreç değerlendirmesinde. velisi. öğrencinin kendisi ve akranları. Değerlendirme sürecinde öğrenci başarısının değerlendirilmesinde birkaç yöntemin bir arada kullanılması da yararlı olacaktır. çoklu bir değerlendirme sistemidir. Öğrencilerin belirlenen hedefe ulaşıp ulaşmadığının yanı sıra öğrenmenin ne düzeyde gerçekleştiğinin belirlenmesi de önemlidir. Eğitimin aksayan ve eksik yönlerinin belirlenmesi ise geleceğe yönelik hedeflerin belirlenmesi. öğretmeni ve kurumlarca hazırlanan araçlarla bilgi elde edilir. öğrencilerin süreç içerisindeki performanslarındaki gelişimleri izlenir. hem süreç değerlendirmesi hem de ürün değerlendirmesi birlikte yapılmalıdır. Ürün odaklı değerlendirmelerde genellikle başarı testleri kullanılmaktadır. Ürün değerlendirmesinde ise programda belirlenen kazanımların öğrenciler tarafından ne ölçüde kazanıldığı. Türkçe dersinde uygulanan sistem. Böylece öğretimin aksayan ve eksik yönlerini tespit etme olanağı elde edilir. 215 . 1991). Ölçme ve değerlendirme yoluyla elde edilen bilgiler sadece öğrenenin kazanımlarını yansıtmakla kalmaz. testler akran / grup öğretmen öğrenci kendisi anne baba / veli Şekilde de görüldüğü gibi öğrenci hakkında.odaklı değerlendirmelerdir. Değerlendirme sürecine öğretmen ve öğrenci birlikte katılmaktadır. Burada öğretmen birden fazla araçla öğrenci başarısı hakkında daha gerçekçi değerlendirmeler yapacaktır. Yukarıda da değinilmeye çalışıldığı gibi Türkçe dersinde. öğrencilerin neler öğrendikleri ölçülür. öğretimin geliştirilmesi için düzenlemelerin yapılabilmesi ve önlemlerin alınabilmesi açısından önemlidir (Tekin. aynı zamanda öğretimin verimliliği hakkında da bilgi verir. Ayrıca başarı testleri yanında öğrenci ürün dosyaları ürün değerlendirme amaçlı olarak kullanılabilir.

...... 2..... Ancak...DEĞERLENDİRME ARAÇ VE YÖNTEMLERİ Türkçe dersinde yapılacak ölçme ve değerlendirme çalışmaları.. cevaplayıcının tanıdığı bir kaynaktan aynen alınmamalıdır. Hikâyedeki kahramanlar. verilen açıklama ve soru köküne göre en uygun veya doğru cevabı seçer.....’dir/dır. öğrenme eksikliklerini tamamlamak amacıyla kullanılacaktır. • Sorunun cevabı kesin olmalıdır....... Çoktan Seçmeli Maddeler Çoktan seçmeli maddeler.. Ayrıca bilgiyi hatırlama düzeyinin yanı sıra daha karmaşık olan düzeylere kadar... Puanlama anahtarı hazırlanırken üzerinde fazla durulmamış cevaplarla karşılaşılabilir. • Sınavdaki sorular başka sorulara ipucu olmamalıdır.. Bu çeşit bir soruyu cevaplandıracak bir öğrenci..... Bu avantajlardan en önemlisi..... 2. Soru kök.. daha karmaşık konuları bu maddelerle ölçmek mümkün değildir. Kısa cevaplı sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Sorunun ifadesi belirsiz olmamalıdır. Aşağıda Türkçe programı kazanımlarının değerlendirilmesinde öğretmen ve öğrenciler tarafından kullanılabilen bazı ölçme araçları ve yöntemleri hakkında kısa bilgiler ile form örnekleri verilmiştir: 1. Kısa Cevaplı Maddeler Öğrencilerin bir konuya ilişkin salt bilgi basamağındaki bilgilerini ölçmek amacıyla kullanılır. Çoktan seçmeli testler.. Bir sorunun doğrudan yöneltilmesi cümle tamamlamadan daha etkili olacaktır. genellikle soru şeklinde ifade edilir. c) .. ölçülmesi planlanan bir kazanımı yoklamalıdır... maddelerin birleşmesinden oluşur. Çoktan seçmeli testler. Birisi soru cümlesi..... öğrenci başarılarını belirlemek. Kısa cevaplı sorular iki türlüdür... “Ne?”.. Bu cevaplar cümle tamamlama. eğitim ve psikolojide çok sık kullanılan ölçme araçlarındandır. Madde... Değerlendirmeler sırasında esnek olunmalıdır. az zamanda güvenirliği ve kapsam geçerliği yüksek testler hazırlanabilmesidir... hedef davranışların 216 ... Kısa cevaplı maddeleri puanlamak kolaydır...... sorunun cevabının bulunmasında işe yarayacak ipuçları verilmemelidir.. çünkü çoktan seçmeli testlerin birçok avantajı vardır. tanımlama.. davranışları arasındaki farkı kısaca açıklayınız.. Metindeki kahramanların ..... a) ... Bu maddeler için standart bir puanlama anahtarı oluşturulmalıdır.. • Soru cümlesi. • Bir sorunun ifadesinde... bir soru kökü ve bunu izleyen bir seri olası cevaplardan oluşur. ÖRNEK: 1.. Bu madde türünde sorular çok dikkatli bir şekilde hazırlanmalıdır.. “Ne zaman?” “Neler?” gibi sorular bu amaçla sorularak cevaplar istenebilir... b) ...... diğeri eksiltili cümle türündedir. Öğrencilere “Kim?”...... • Her soru. bir testin puanlanabilen en küçük birimidir... kısa açıklamalar ya da tablo / grafik ile açıklamalar şeklinde olabilir..

Çoktan seçmeli testlerin bir diğer avantajı ise büyük gruplara rahatlıkla uygulanabilmesidir. testle belirlenir. D) Fikirleri değişse de insanların bunu dile getirmesi zordur. Ne bir dostunuz var acınızı alacak. Her bir soru bir tek kazanıma yönelik olmalıdır. şimdi eskisi gibi düşünmüyorum. Her bir soru öğrencilerin öğrenmeleri açısından önemli bilgi ve becerileri yoklamalıdır. Unuttunuz nicedir paylaşmanın mutluluğunu. Seçeneklerde “hiçbiri”. değiştiğimi sananlar beni anlamamış. (OKS 2006) 217 . C) İnsan tek başına yaşayamaz. Doğru cevaba ipucu verilmemelidir. Cevabı kişiye göre değişen sorulardan kaçınılmalıdır. Ne bir ortak sevinciniz kaldı sizi çoğaltacak. Seçeneklerin uzunlukları eşit olmalıdır. Mümkün olan en kısa anlatım kullanılmalıdır. Parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir? A) İnsanlar düşüncelerini ifade etmekte çoğu zaman güçlük çekerler. Çoktan seçmeli test soruları hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Sorular sınav kapsamına uygun olmalıdır. (OKS 2003) “Ben fikrimi değiştirdim. Puan dağılımı değerlendiren kişi tarafından değil. madde kökünde verilmelidir. Ana fikir seçeneklerde değil. Bugün söyledikleri dün söylediklerine uymayanlar bile: “Ben değişmedim.ölçülmesinde oldukça büyük bir beceriye sahiptir. Öğrencinin sorunun cevabının başka bir sorudan bulması engellenmelidir. (Şükrü Erbaş) Bu dörtlükte vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Yaşamı anlamlı kılan dostluklardır. Olumsuz ifadelerden kaçınılmalıdır.” diyen adam az görülür. Kıyıda köşede kalmış bilgilerden kaçınılmalıdır. “hepsi” ifadeleri kullanılmamalıdır. B) İnsanların düşüncelerinde günden güne değişiklikler görülebilir. Tamamlatma yerine soru formatı kullanılmalıdır. Dil bilgisi – yazım kurallarına uyulmalıdır. Çok ayrıntılı veya çok kapsamlı bilgileri içeren sorulardan kaçınılmalıdır. Cevapları kitaplarda bire bir yer almayan sorular sorulmalıdır. C) Yaşam şartları değiştikçe insanların düşünceleri de değişir. B) Sorunlar azaldıkça mutluluk artar. Seçeneklerin mantıksal veya sayısal sıralanmasına dikkat edilmelidir.” derler. dün de böyle düşünüyordum. Tek bir doğru seçenek olmalıdır. Doğru cevaplar seçeneklere eşit dağıtılmalıdır. ÖRNEK: Gittikçe yalnızlaşıyorsunuz insan kardeşlerim. D) Birlikte yaşamanın temelinde sevgi vardır. Bu testler aynı anda derse ilişkin farklı konuların ölçümünü sağlar. Nesnel ve güvenilir puanlama sağlar.

2. Bu madde türlerinin hazırlanması oldukça kolaydır. yanlış olduğunu düşünüyorsanız “Y” yazınız. . bir yokmuş. öteberi Şaka. 218 . • Cevap listesi.. cinler cirit oynarken eski hamam içinde. Bu nedenle bu tarz maddeler önerilmemekle birlikte yeri ve zamanı geldiğince ender de olsa kullanılabilir. Genellikle eşit olmayan sayıda madde ve seçenek oluşturulmalıdır. ellerini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış. sayı.. latife Türlü. çeki Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş. rakam. Benzer seçeneklerin iki ya da daha fazla maddede kullanılabileceği durumlarda tercih edilmektedir... Etkili ve nesnel bir puanlamaya imkân sağlar.. Bu maddeler. ………. entari İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü.. eşleştirilmesi ile yapılandırılır... Eğer ifadenin doğru olduğuna inanıyorsanız. Bu tarz maddelerin nasıl yazılacağına ilişkin birçok öneri bulunmaktadır. bir kelime listesi ise alfabetik.. Kavramların. Eşleştirme maddeleri “Kim?. babası gözlerini gözlerinden ayırmaz. Doğru / Yanlış Maddeleri Verilen bir cümlenin. Eşleştirmeli sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Bir eşleme takımında verilen seçeneklerle eşleştirilmesi istenilenler eşit sayıda olmamalıdır.3.. Anası.. Ne?. önemsiz. tarihten oluşuyorsa büyüklük sırasına göre düzenlenmelidir. Zaman zaman içinde. ÖRNEK: Bir varmış. 1. bir kavramın ilişkili olduğu diğer kavram ya da kavramlarla vb. çoğu zaman yanlış cevapların doğru cevaplardan daha güvenilir olması nedeniyle eleştirilere maruz kalmaktadır. Öğrencinin okumak için harcayacağı zamanı azaltır. Nerede?” gibi soruların cevabını oluşturan olgusal bilgilerin ölçülmesinde daha kullanışlıdır.. Allah’ın kulu çokmuş. basma 4. varlıklı bir ailenin güzel bir kızı varmış... Metnin türü destandır. • Eşleştirme için iyi bir yönerge yazılmalıdır. Eşleştirme Maddeleri Eşleştirme maddeleri bir sütundaki soruların diğer sütundaki cevaplarla. okka Ağırlık ölçüsü. ÖRNEK: Aşağıdaki kelimeleri uygun açıklamalarla eşleştiriniz. Metinle ilgili ifadeleri dikkatlice okuyunuz. Aksi takdirde öğrenciler tahmin etme eğilimi göstermekte ve tüm maddelerle seçenekleri birbirleriyle eşleştirmeye çalışmaktadırlar. prensiplerin öğrenciler tarafından anlaşılıp anlaşılamadığının ölçülmesinde etkilidir. mevcut bilgilere bağlı olarak doğru mu yanlış mı olduğunun belirlenmesinin istendiği madde türüdür. ufak tefek şeyler. dil ile tarif edilmez ki edeyim. ifadenin yanına “D”. Metinin girişinde kullanılan kalıp ifadeler tekerlemedir. kalbur saman içinde.

5. • Sınavdaki sorular birbirinden bağımsız olmalıdır. Sınavlarda açık uçlu sorular öğrencilerin yaratıcı düşünmelerini. niteliklerin değerlendirilmesinde kullanılır. Bu sınırlılıkları en aza indirgemek için açık uçlu sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Sorular sınırlandırılmalı. Görüşme Görüşmeler öğrencilerin anladıkları. Açık uçlu soruların olumlu yönlerinin yanı sıra bazı sınırlılıkları da bulunmaktadır. • Sorular açık ve anlaşılır olmalıdır. Resmî görüşmeler. 219 . • Sorularda ifade ve yazım hataları olmamalıdır. Öğrenciden soruların cevabını düşünüp hatırlaması ve bulduğu cevabı yazılı olarak ifade etmesi beklenir. Ayrıca açık uçlu soruların güçlük derecesini tayin etmek de zordur. Cevabı yazılı olarak ifade etmek zorunlu olduğundan hız vb. tarihlerini bilmek zorunda mıdır? Açıklayınız. yazılı anlatım becerisini. Görüşmeler genellikle öğrencilerin ihtiyaçlarını tespit etmek amacıyla yapılır. tartışma yeteneği vb. Cevapları tamamen doğru ya da tamamen yanlış olarak sınıflamak mümkün olmadığından cevapların doğruluk derecesini tayin etmek puanlayıcıya düşer. planlı birtakım soruların sıralanması ile yapılır. Resmî olmayan görüşmeler ise ders sırasında öğrenciye sorular sorularak yapılabilir Sözlü sınavlar öğrenci ve öğretmen arasında sözlü iletişim gerektirir. Açık Uçlu Sorular Türkçe dersinde öğrencilerin başarılarını değerlendirmek amacıyla öğretmenler tarafından klasik sınavlarda yaygın olarak kullanılan bir madde türüdür. ÖRNEK: Bir millete mensup insanlar. kitabın belli yerlerinden aynen alınmış ifadeleri içermemelidir. Bu sınavlarda öğrencilere duruma göre belirli sayıda (örneğin beş) soru sorulur. kendine güven. Öğrencilerde strese neden olabilir ve bu da unutmaya yol açabilir. ………………………………………………………………………………………… Atalarımızın insanlığa hissettiriyor/düşündürüyor? birçok hizmette bulunmuş olması size neler ………………………………………………………………………………………… 6. Puanlamada puanlayıcı kanaati. Cevaplama işlemi cevaplayıcının. puanlama işlemi ise puanlayıcının çok zamanını alacağından sorulabilecek soru sayısı sınırlıdır. ilgi ve tutumunu daha ayrıntılı ölçmektedir. genel sorular sorulmamalıdır. değişkenler de puana karışır. Konuşmada akıcılık. düşündükleri ve hissettikleri ile ilgili değerli bilgiler sağlar. güvenilirliği düşüktür ve değerlendirmeler nesnel olmayabilir. • Sorular mutlaka belli davranışı yoklayan nitelikte olmalı. Ancak. • Uzun ve az sayıda soru yerine kısa ve çok sayıda soru tercih edilmelidir. puanlama işleminde hataya neden olur.

kurumu veya bir düşünceyi kabul ya da reddetme şeklinde gözlenen. Gözlem Gözlem. Gözlenebilen. Tutumların ölçülmesinde en çok kullanılan yöntem Likert ölçeğidir. öğretmenin ilk defa girdiği sınıfı tanıması amacıyla tutum ölçekleri uygulanır. belli amaçlara ulaşmada gerekli becerilerin değerlendirilmesi için veriler sağlayabilmektedir (MEB. herhangi bir araştırmacının. karşı eğitim öğretim sürecinin ilerleyen dönemlerinde. Tutum bir bireye atfedilen bir eğilimdir. katıldıkları etkinliklere. Öğrencinin Türkçe dersine ilişkin tutumlarını belirlemek için eğitim öğretim sürecinin başında. Likert tipi ölçeklerle. 2003). Öz değerlendirme uygulamaları ile öğrencilere çalışmaları hakkında dönütler verilmekte. Bailey. Böylece her cevaplayıcı. Akran değerlendirme Akran değerlendirmede öğrenciler. çeşitli öz değerlendirme formları kullanılabilir. Süreç değerlendirmesinde kullanılan akran değerlendirme. bireylerin belli bir kişiyi. herhangi bir ortamda oluşan bir davranışa ilişkin ayrıntılı. güzel sanatlardaki performansın değerlendirilmesi gibi konularda kullanılabilmekte. grubu. 10.& Duncn. “Kararsızım”. Türkçe dersinde öğrencilerden öz değerlendirme sırasında istenen. Bir kişinin ölçekten aldığı puan. “Tamamen katılıyorum”. bu tutumlarını gidermeye yönelik tedbirler alınır (EK 6). ortaya konan davranış değil. akranlarının çalışmaları hakkında çeşitli kararlar verirler. tüm bilim dallarında eskiden beri en yaygın olarak kullanılan bir bilgi toplama tekniğidir. 220 .7. Türkçe dersinde. fen bilimleri. Eğitim öğretim süreci içerisinde öğrenci performanslarını değerlendirme ve öğrenme eksikliklerini belirleme amacıyla yapılan değerlendirmeler için kullanılan klasik ölçme araçlarından farklı olarak süreç değerlendirilmesinde kullanılan yöntem ve araçlar aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır. işlenen metin ve temalara. açık uçlu sorular ve dereceli puanlama anahtarları olabilir. davranışa hazırlayıcı bir eğilimdir. Ayrıca sınıfa yeni gelen öğrencilere bireysel olarak da uygulanabilir. Akran değerlendirmesi herhangi bir çalışmanın ardından tek bir öğrenci tarafından yapılabileceği gibi birçok kişi tarafından aynı anda da yapılabilir (EK 14). 2005). ölçülmek istenen tutumla ilgili çok sayıda olumlu ve olumsuz ifade yazılır. eleştiri yapma becerisi kazanmalarına yardımcı olunmaktadır. Bunlar kontrol listeleri. EK 15). “Katılıyorum”. Bu ifadeler için. öğrencilere eleştirel bakış açısı kazandırmakta ve yapılan herhangi bir çalışmayı ölçütlere göre değerlendirebilme becerisinin kazanmasında etkili olmaktadır (Noonan B.EARGED. kapsamlı ve zamana yayılmış bir resim elde etmek istemesi hâlinde gözlem yöntemini kullanabileceğini ifade etmektedir (Akt.. ölçekteki her ifadenin kapsadığı tutum objesine katılma / katılmama derecesini bildirmiş olur. öğrencilerin kendilerini değerlendirmesi amacıyla. duygusal bir hazır oluşluk hâli veya eğilimdir. performans ödevlerine ilişkin kendilerine soru sorarak güçlü ve zayıf yönlerini belirlemeleridir (EK 12. Öz değerlendirme Öğrencilerin kendi çalışmaları hakkında kararlar vermesidir. Tutum Ölçekleri Tutum. ölçekte bulunan maddelerden aldığı puanların toplamından oluşur. Matematik. R. 8. “Katılmıyorum” ve “Kesinlikle katılmıyorum” biçiminde tepkide bulunulur. Uygulama sonucunda Türkçe dersine karşı olumsuz tutuma sahip olan öğrencilere. 9.

Öğretmen doldurmuş olduğu gözlem formu ile öğrencilerin kazanımları ne derece kazandıklarını ve sınıf genelinde kazanımların ne kadarının kazanıldığı görülebilir. Dereceli puanlama anahtarlarında. Kontrol listeleri gözlenecek performansın varlığının evet. Gözlem formları. öğrencilerin performanslarını ölçmek amacıyla sınıf içi ve sınıf dışında her zaman kullanılabilir. 2006) (EK 5). dereceli puanlama anahtarları verilmiştir. Türkçe dersinde öğretmen gözlem yöntemini. gözlenen performansın belirlenen her bir düzeyi için tanımlamalar yapılır veya puanlar verilir. 2001).Yıldırım ve Şimşek. çalışma kâğıtlarına verdikleri tepkileri vb. bir kişinin aynı performansı için birçok defa kullanılabileceği gibi birçok kişi için de kullanılabilir. 1997). Kontrol listeleri Türkçe dersinde. kapsamlı ve uzun bir sürece dayalı olarak. Öğretmen kendi açısından incelediğinde bir daha değinilmesi gereken kazanımları görebilmektedir (EK 1). kontrol listesi. Gözlenecek nitelikte belli bir performans var ise iki kategoride puanlama gerektiren kontrol listelerinin kullanılması uygun olmaz. öğrencilerin ders içerisindeki durumları. kazanımları ne derece kazandıkları hakkında bilgiler elde etmek istiyorlarsa doğrudan gözlem yöntemini kullanabilirler. Bunun yerine dereceli puanlama anahtarlarının kullanılması daha uygundur (Berberoğlu. Dereceli puanlama anahtarları. öğrenciler hakkında ayrıntılı. Örnek olarak EK 3’te verilen “Okuma Becerisi Gözlem Formu” incelendiğinde A öğrencisi kazanımları genel olarak kazandığı. x… gibi bir işaret veya kelime ile gösterilmesine olanak veren bir araçtır (Turgut. Kontrol listeleri. gösterdikleri performansları. Kontrol listeleri. Dereceli Puanlama Anahtarı Kullanmanın Nedenleri Dereceli puanlama anahtarları. durumlar dikkate alınarak doldurulabilir. Bu amaçla örnek olarak gözlem formu. • • • • Öğretmen ve öğrenci için açık bir kalite tanımı verir. Dereceli puanlama anahtarlarının. Öğrenciler dereceli puanlama anahtarı kullandıkça ürünlerinin sorumluluğunu daha fazla duyarlar. Öğretmenin öğrenci çalışmalarını değerlendirmesini kolaylaştırır. Ayrıca EK 1 ve 2’de dinleme/izleme ile konuşma becerisi gözlem formlarına da yer verilmiştir. Türkçe dersinde öğretmenler. 2006). EK 8). 2003). analitik ve bütüncül puanlama anahtarları kullanılabilir (EK 4. Kontrol listelerinin kullanılması kolay olduğu için öğrencilerin kendilerini ve akranlarını değerlendirmeleri amacıyla da uygulanabilir. öğrencilerde gözlemlenecek performansa veya ürüne göre iki farklı türü. doğru ve çabuk bilgiler sağlamak ve öğrencilerin sınıf içi katılımlarını. D öğrencisinin ise kazanamadığı görülmektedir. herhangi bir konu ya da beceriye ilişkin performansı oluşturan elementlerin ne kadarının öğrenciler tarafından gösterildiğinin belirlenmesi için uygun bir tekniktir. Öğretmenlerin puanlama için harcadıkları zamanın azalmasına katkıda bulunur. kontrol listelerini ve dereceli puanlama anahtarlarını kullanarak uygulayabilir. var. öğrenenin herhangi bir performansını veya ürünü değerlendirmek amacıyla kullanılan bir puanlama anahtarıdır (Mertler. Atılgan ve diğerleri. Performans düzeyleri ya da ölçütlerin ne derece karşılandığı hakkında bilgi vermezler (Akt. 221 . daha önceden geliştirilen veya kendisinin geliştireceği gözlem formlarını.

• •

Öğrencilere bir ödevi tamamlarken kendi performanslarını değerlendirebilecekleri standartlar ve ölçütler sağlar. Ölçeklerde belirlenen ölçütlerin velilere bildirilmesi, çocuklarına yardımcı olması konusunda onlara kolaylık sağlar. Ne amaçla geliştirileceğini belirleyin. Nelerin değerlendirileceğini açıkça belirleyin. Yeterlik düzeylerine karar verin. Ödevin ölçmeye çalıştığı kazanımların, ürünlerin veya becerilerin anahtarını oluşturun. Kazanım, ürün veya her bir becerinin yeterlik düzeyi için kısa ölçütler yazın. Burada önemli olan düzeyler arasında ölçütleri iyi ayırt edebilmektir.

Dereceli Puanlama Anahtarı Geliştirme Aşamaları • • • • •

11. Öğrenci Ürün Dosyaları Öğrenci ürün dosyası, öğrencilerin bir veya birkaç alandaki çalışmalarını gösteren bir çalışma dosyasıdır. Öğrenci ürün dosyası, veli ve öğretmenlerin, öğrencinin gelişimini izleyebilmesine imkân verir. Sınıf içi etkinliklerin bir araya getirilmesiyle oluşan öğrenci ürün dosyası, aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir. Öğrencilerin dönem veya yıl boyunca yaptıkları çalışmaların belli standartlara göre organize edilmiş bir koleksiyonu olan öğrenci ürün dosyası, öğrencinin bir veya birden fazla konu alanında yaptığı çalışmaların sistematik, amaçlı ve anlamlı bir koleksiyonu olarak tanımlanabilir. Kullanım amacına göre içeriği de değişen öğrenci ürün dosyası sergileme, çalışma ve değerlendirme amaçlı kullanılabilir. Değerlendirme amaçlı öğrenci ürün dosyasında tüm maddeler puanlanır, sıralanır ve değerlendirilir (EK 11; EK 12, 13). Öğrenci ürün dosyasının amacı nedir? • • • • • • • • • • • • Öğrencinin öz disiplin ve sorumluluk bilincini geliştirmek ve öğrenciye kendi kendini değerlendirme becerisi kazandırmak, Programa bağlı olarak gerçekleştirilen yazılı ve sözlü değerlendirmeler ve standart testler dışına çıkarak alternatif bir değerlendirme yöntemi geliştirmek, Öğrencinin gelişimini, kanıtlara dayanarak daha sağlıklı izleyebilmek, Öğrencinin gelecekteki öğrenme etkinliklerine ışık tutmak, Öğrencilerin yeteneklerini sergilemek ve ilgi alanlarını geliştirmek, Öğrencilerin, arkadaşlarının gelişimini izleyip birbirlerine yardımcı olmalarını sağlayarak gelecekte yapacakları ekip çalışmalarına başlangıç oluşturmak, Öğrencilerin kendi çalışmalarını değerlendirmelerine yardım etmek, Öğretmene eğitsel kararlar vermede yardımcı olmak, Aile ile iletişimi sağlamak, Ürünü ve süreci değerlendirmek için bilgi toplamayı sağlamak, Programın amaçlarını değerlendirmek için eğitimcilere yardımcı olmak, Öğrencilerin çalışmalara katılımlarını sağlamak ve bunları değerlendirmektir. 222

Öğrenci ürün dosyasının içeriği nedir? • • • • • • • • • • • • • • • • • • Öğrencilerin yazmış olduğu ödevler (taslak veya son şekli), Araştırmalar, Fotoğraflar, resimler, Ses kayıtları, Grup ödevleri ve projeler, Öğretmen anektotları, Kelime geliştirme çalışmaları, Öğrencilerin mektupları, Öğretmen kontrol listeleri, Öğrencilerin zorlandıkları ve tekrar yapmak istedikleri ödevler, Özel ödevlerin içinden seçtikleri örnekler, Değerlendirme kâğıtları, Kitap okuma listeleri, Okuma gelişim dosyalarıdır. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında öğretmenin rolü nedir? Öğretmen, öğrenci ürün dosyası çalışması sürecinde öğrencilere rehberlik eder ve yardımcı olur. Öğrenci ürün dosyasının kapsamının ne olacağı konusunda ışık tutar. Öğrenci ürün dosyasına hangi çalışmaların dâhil edileceği sorumluluğundadır, kararları öğretmenle öğrenci birlikte alabilir. öğrencinin

Öğrenci ürün dosyasının değerlendirilmesi öğretmenin sorumluluğundadır; ancak değerlendirme ölçütleri baştan belirlenmeli ve bu ölçütler açık ve anlaşılır bir biçimde öğrenci ve veliye sunulmalıdır. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında öğrencinin rolü nedir? Öğrenci ürün dosyası, öğrenciye ait bir çalışma olduğundan, bu çalışmanın en önemli aşamasını, öğrencinin dosyaya hangi çalışmaları dâhil edeceğini saptaması oluşturur. Bu konuda öğretmen yardımcı olacaksa da karar öğrenciye ait olacaktır. Öğrenci ürün dosyası kapsamına girecek olan çalışmaların belgelenmesi çok önemlidir. Öğrenci yaptığı çalışmayı resimlerle desteklemek gereğini duyabilmelidir. Ölçek listesinin öğrenci tarafından çok iyi kavranması, öğrencinin çalışmalarını sağlıklı değerlendirebilmesi açısından çok önemlidir. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında velinin rolü nedir? Öğrenci ürün dosyası çalışmasında velinin rolü çok önemlidir. Veli, öğrenci ürün dosyasının öğretmen için anlamını, programın ve değerlendirmenin bir parçası olarak nasıl kullanıldığını, öğrenciler için önemini çok iyi kavramalıdır.

223

Öğrenci ürün dosyası hazırlama sürecinde öğretmenin yapacakları nelerdir? • Öğrenci ürün dosyasını hazırlamadan önce, öğretimin genel hedeflerini ve kazanımlarını belirleyiniz. Kendinize, bu kazanımlardan hangilerini öğretmek istediğinizi, öğrencilerinize de hangilerini öğrenmek istediklerini sorabilirsiniz. Öğrenci ürün dosyasını sınıfınıza tanıtınız. Elinizde örnek varsa öğrencilerinize gösteriniz. Öğrencilerinize öğrenci ürün dosyasının bir değerlendirme aracı olduğunu söyleyiniz. Öğrenci ürün dosyasında nelerin bulunabileceğini belirtiniz (sınavlar, projeler, değerlendirme ölçekleri, yazılar vb.). Dosyaya fazla ürün koyarak öğrencilerin cesaretini kırmayınız (başlangıçta 4-5 madde). Her aşamanın nasıl değerlendirileceğini açıklayınız (Öğrencilerinize dereceli puanlama anahtarı hakkında bilgi veriniz.). Yapılan her çalışmanın değerlendirilmesi ile ilgili dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya öz değerlendirme formları vb. araçlar kullanabilirsiniz. Öğrenci ürün dosyasıyla ilgili öğrencilerinize geri bildirimde bulunabilirsiniz. Örneğin, öğrencilerin yeteneklerinin bir profilini çıkarıp, dosyaya ekleyebilirsiniz.

• • • • • • •

12. Performans Ödevi Performans ödevi; öğrencilerin üst düzey zihinsel becerilerini ölçmek amacıyla kullanılmaktadır. Performans ödevleri öğrencilerin kazandıkları bilgileri günlük hayatta ne ölçüde kullanabildiklerini belirlemek amacıyla hazırlanan ödevlerdir. Öğrencinin hayatındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını gösterir. Performans ödevleri birkaç günde yapılabileceği gibi birkaç hafta da sürebilir. Bu nedenle öğrencilere, sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar etme, oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma imkânı verir. Öğrencilerin gerçek performanslarını ölçmek açısından uygun araçlardır. Performans ödevleri kimlik bölümü (sınıf düzeyi, tema, beklenen performans), görev, yönerge ve puanlama araçlarından oluşur. Proje ve performans ödevlerinin değerlendirilmesinde özellikle dereceli puanlama anahtarları kullanılmaktadır (EK 6). 13. Proje Ödevi Proje, öğrencilerin gerçek yaşama benzer işler üzerinde, özgün bir ürün ortaya koymak amacıyla yaptıkları bağımsız konu araştırmaları ve etkinliklerdir. Öğrenci merkezli olan bu yöntemde, öğretmen etkin değildir; sadece öğrenciye rehberlik etme ve değerlendirme görevini üstlenebilir. Proje türleri şu şekilde sıralanabilir: • • • Kısa Süreli Projeler: Birkaç saatlik ya da bir-iki haftalık projelerdir. Uzun Süreli Projeler: Birkaç aylık ya da uzun dönemli projelerdir. Eylem projeleri: Toplumdaki sorunların çözümüne yönelik projelerdir.

224

Araştırma- İnceleme Projeleri: Belli bir konuda bilgi toplamaya ve toplanan bilgileri çözümleyerek sunmaya yönelik projelerdir.

Öğrencilerin ilgilerini çekecek ve çözmeyi amaçladıkları herhangi bir problem proje konusu olabilir (EK 9): • • • • Mektup yazma, rapor yazma, okulda ya da başka bir yerde sergilemek amacıyla piyes yazma, Okul dergisi çıkarma, Okulda çalışacak yeni eğitsel kollar kurma, Belirli konularda bir inceleme raporu hazırlama.

Proje genel hatlarıyla şu aşamalardan oluşabilir: Amacın Belirlenmesi: Bu aşamada, projede incelenecek olan konular, cevaplanması gereken sorular belirlenir. Konu, beyin fırtınası yoluyla sınıfta belirlenebilir ya da öğretmen tarafından önerilebilir. Ancak konu öğrencileri açmaza düşürmemeli, sorular da konuya yönelik olup doğrudan sorulmalıdır. Ölçütlerin Belirlenmesi: Projenin amacına ulaşabilmesi için ölçütler öğretmen tarafından belirlenir. Planlama: Planlama, gerekli malzemenin belirlenmesi (Hangi kaynaklardan yararlanılacağı, kimlerden yardım alınacağı ve projenin tamamlanması için gerekli ihtiyaçlar belirlenir.); izlenecek yolun belirlenmesi (Proje sırasında yapılacaklar sıralanır. Önce kaynakların okunması, konunun ana hatlarının çıkarılması, uzmanlarla görüşme gibi işlemlerin sırası belirlenir. Bu aşamada projenin nasıl sonuçlanacağını tartışmak ta gereklidir.); zamanlama (Tahmini başlama ve bitiş süresi belirlenir. Bu yapılırken yapılacak işlerin tahmini süresi göz önünde bulundurulur.) alt bölümlerinden oluşmaktadır. Araştırma ve Eylem: İstatistiksel bilgi toplanması, okuma, uzmanlarla görüşme, fotoğraf çekme, elde edilen bilgilerin analizi bu aşamada gerçekleşecektir. Öğretmen bu aşamada sorularına cevap vererek öğrencileri yönlendirebilir. Ancak çalışmayı yapmaktan tamamen öğrenciler sorumludur. Proje Sunumu İçin Hazırlık: Projenin nasıl sunulacağı tasarlanır ve sunum uygun kişilerin gözetiminde denenerek geri bildirim alınır. Ürün ve Sunumu: Çalışmanın sonucu öğrencilerin bulgularını ve projenin aşamalarını göstermelidir. Projenin ürünü bir rapor, sergi, seminer, resim, şiir vb. olabilir. Eğer yeterli zaman varsa sergi uygulaması- öğrencileri motive edici özelliğe sahip olduğu için- tercih edilebilir. Bu durumda öğrenci ürününün yanında durarak sorulan soruları cevaplandırabilir. Eğer zaman kısıtlıysa ürünler sınıfta elden ele dolaştırılarak herkesin görmesi sağlanmalıdır. Değerlendirme: Proje sırasında başvurulan becerilerin değerlendirilmesine yönelik olmalıdır. Daha önceden belirlenmiş olan ölçütlere göre değerlendirme gerçekleştirilir (EK 9). Proje çalışmasını yönetmede öğretmene de birtakım görevler düşmektedir: • • • Öğrencilerin çalışma ve iş bölümüne dair yaptıkları plana uyup uymadıklarını denetlemek, Öğrencilere inceleme ve araştırma yöntemleri önermek, Öğrencilere, karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesinde yardım etmek, 225

• • • • • • • • •

Kaynak kitaplardan, öğrenim ve öğretim araç ve gereçlerinden yararlanılmasına yardım etmek, Varsa öğrenciler arasındaki anlaşmazlıkları gidermek, Öğrencileri kendi başlarına çalışabilir hale getirmek, Öğrencilere başarı duygusunu aşılamak ve kendilerine olan güvenlerini artırmaktır. Proje yöntemi öğrencilerin; Kendi çevreleri ve dış dünya arasındaki bağlantıları görmelerine, Toplumdaki farklı insanlarla iletişim kurmalarına, Kendilerini bir etkinlik için organize etmelerine, Kendi zamanlarını planlamalarına ve bir plana göre çalışmalarına, kendi bulgularını toplum içinde sunmada ve savunmada pratiklik kazanmalarına, Öğretmenlerinin rehberliğinde kendi öğrenme durumlarını kontrol edebilmelerine yardımcı olur.

Kısacası bu yöntem sayesinde öğrencilerin araştırma, problem çözme, öğrendiklerini kullanma gibi üst düzey düşünme gerektiren beceriler kazanması sağlanacaktır. Proje yönteminin birtakım zorlukları ve tehlikeleri de vardır. Öğrenci sadece bilişsel düzeydeki etkinlikleri ya da amaca uygun olmayan projeleri seçebilir. Bu yöntem kimi zaman bireyciliğe aşırı vurgu yapabilir. Kimi zaman verilen probleme ilişkin malzeme bulunmayabilir. Kimi zamansa öğrenciler tarafından yazılı materyali okuyup özetleme ya da aynen yazma olarak algılanıp uygulanabilir. Ancak bütün bunlara rağmen ezbercilikten uzak bir yöntem olduğu için riskleri en aza indirmeye özen göstererek kullanılabilir.

226

birikimlerini belirlemek amacıyla ölçme araçları kullanılır. grup ve akran değerlendirme formları kullanılır. grup değerlendirme ve akran değerlendirmelerin yapılması gerekmektedir. yararları ve uygulanma süreci gibi uygulamaya ilişkin durumlar açıklanmalıdır. Öğretim sürecinde öğrencilerin dinleme. 5. özellikle süreç değerlendirme amacıyla kullanılacak ölçme araçları (performans ödevleri. performans değerlendirilmesinde karar verme. ) sınıflarda ilk defa uygulanıyorsa öğrencilere ve velilere. yazma ve dil bilgisi alanlarına ilişkin durumları sürekli ve sistematik olarak gözlemlenir ve gözlem sonuçları gözlem formlarına kaydedilir. Eğitim ve öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri veya durumları belirlenmelidir. 2.Türkçe dersinde ölçme ve değerlendirme çalışmaları özetlendiğinde. okuma. Öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumları merak ediliyorsa tutum ölçekleri kullanılarak ölçülür. 6. akran değerlendirme ve grup değerlendirme uygulamalarını yapılabilir. Türkçe dersinde öğrenci başarılarının ölçülmesinde kullanılan sınavlarda. 3. ölçülen özelliğin değerlendirilmesi açısından yararlı olacaktır. yukarıda açıklanan farklı türdeki maddelerin olabildiğince yer alması. 227 . Metin işleme sürecinde ve iş birliği içerisinde yapılan etkinliklerde öz değerlendirme. Öğretim süreci içerisinde. 4. Bunun için de öz değerlendirme formları. Ayrıca tema başlangıcında da öğrencilerin temayla ilgili durumlarını. 7. konuşma. Öğretimin bütün aşamalarında. öz değerlendirme ve akran değerlendirme vb. öğrenci ürün dosyaları. 1. eleştirel düşünme becerileri gibi bazı temel becerilerin gelişmesinde etkili olan öz değerlendirme. Derse karşı olumsuz tutuma sahip öğrencilere yönelik tedbirler alınır.

düşünce ve hayalleri yorumlar. şahıs. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. Dinlediklerini/izlediklerini kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. duygu.Dinleme/izleme kurallarını uygulama Konuşmacının sözünü kesmeden. Dinlenenle ilgili soru sormak. Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana duygusunu belirler. Öğrenci adı EK 1: DİNLEME/İZLEME BECERİSİ GÖZLEM FORMU A B C Ç Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (Evet:3 Kısmen:2 Hayır:1) puan verilir. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki olay. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. Dinlediklerini/izlediklerini içerik yönünden değerlendirir. Dinlediklerinde/izlediklerinde amaç-sonuç ilişkilerini belirler. Dinlediklerinde/izlediklerinde ortaya konan sorunlara farklı çözümler üretir. zaman. . sabır ve saygıyla dinler. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. 228 Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç ilişkilerini belirler. Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu belirler. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki örtülü anlamları bulur. yer. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini kullanır. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirme Dinlediklerini/izlediklerini dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. görüş bildirmek için uygun zamanda söz alır. Dinlediklerinde/izlediklerinde yer alan öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. Dinlediği/izlediği kişiyi sesini ve beden dilini etkili kullanma yönünden değerlendirir.

amaca. açık. tonlama ve duraklama yaptı mı? Sözleriyle jest ve mimikleri birbirine uygun mu? İçerik Konuşması konuya. işitsel ve çok yönlü iletişim araçlarından yeterince yararlandı mı? Konuşması boyunca nezaket kurallarına uydu mu? Öğrenci adı EK 2: KONUŞMA BECERİSİNİ DEĞERLENDİRME FORMU Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (evet:3 kısmen:2 hayır:1) puan verilir.Dil ve anlatım İşitilebilir bir ses tonuyla konuştu mu? Konuşmasında standart Türkçeyi kullandı mı? Kelimeleri doğru telaffuz etti mi? Kelimeleri anlamına ve bağlamına uygun kullandı mı? Dil bilgisi kurallarına uygun cümleler kurdu mu? Güven verici. atasözü. tür ve seviyeye uygun mu? Olaylar ve bilgiler sıraya konularak anlatıldı mı? Konuşma bütünlük ve tutarlılık içinde sürdürüldü mü? Konuşmasında ana fikir ve duyguyu yardımcı fikir ve duygularla destekledi mi? Konuşmasını deyim. anlaşılır ve konuya hâkim bir şekilde konuştu mu? Konuşmasında uygun yerlerde vurgu. özdeyiş. 229 . alıntı ve örneklerle zenginleştirdi mi? Konuşmasını günlük hayatla ilişkilendirdi mi? Sunum Konuşmasını verilen sürede tamamlayabildi mi? Konuşma sırasında ölçülü ve rahat mıydı? Konuşmasını sunarken görsel.

2 2 2 1 2 2 2 1 3 2 2 1 3 2 2 1 3 3 2 2 3 3 2 2 3 2 2 2 3 2 2 1 3 2 2 1 1 1 1 1 3 3 2 2 3 3 2 2 Metinde olay. Sesini ve beden dilini etkili kullanır. Okuduklarındaki öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. Metnin planını kavrar. .varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. Okuduğu metni değerlendirme Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (Evet:3 Kısmen:2 Hayır:1) puan verilir. Okuduklarındaki örtülü anlamları bulur. Okuduğu metni anlama ve çözümleme Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamını çıkarır. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları.zaman. 230 Okuduklarında yardımcı fikir ve duyguları belirler.yer. Metnin konusunu belirler.şahıs. Metindeki amaç-sonuç ilişkilerini fark eder.EK 3: OKUMA BECERİSİ GÖZLEM FORMU Öğrenci adı A B C Ç Okuma kurallarını uygulama 3 3 3 1 3 3 3 1 3 2 3 2 3 3 2 1 3 2 2 1 3 2 2 2 3 2 2 2 3 3 2 2 3 2 2 1 Akıcı biçimde okur. Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler. Metindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. Metinde ortaya konan sorumlara farklı çözümler üretir. Kelimeleri doğru telaffuz eder. duygu. Okuduklarını kendi cümleleriyle kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Metni içerik yönünden değerlendirir. düşünce ve hayalleri Metnin başlığı ile içeriği arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Sözün ezgisine dikkat ederek okur.

Alıntı. Yazıda verilmek istenen ana fikre ulaşılmıştır. Başlık konuyla ilgilidir. Cümlede kelime tekrarları yapılmamıştır. Konuyla ilgili kaynaklara başvurulmuş ve yeterince yararlanılmıştır. Düzgün. 231 . mantıksal tutarlılık ve bütünlük içinde anlatılmıştır. paragraf ve satır aralarında uygun boşluklar bırakılmıştır. Paragraflar arasında uygun geçiş sağlanmıştır. Öğretmen tarafından değiştirilebilir. NOT: Ölçekte belirtilen puanlama örnek olarak verilmiştir. Noktalama işaretleri doğru yerde kullanılmıştır. okunaklı ve işlek bir yazı kullanılmıştır. Adı ve soyadı: Sınıfı: Yazılı anlatımda aranacak özellikler Kâğıdın kenarlarında. örnek ve benzetmeler yeterli olup içeriğe uygundur. Her bir paragrafta tek bir duygu ve düşünce işlenmiştir. Konuyu kendine özgü ifadelerle anlatmıştır. Dil ve Anlatım Ana fikir ve duygu. Sonuç ifadesi konuyu bağlayıcı ve etkileyicidir.EK 4: YAZILI ANLATIMI DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin. Kelimeler yerinde ve doğru anlamda kullanılmıştır. yardımcı fikir ve duygularla desteklenmiştir. Konu. Cümle kuruluşları dil bilgisi kurallarına uygundur. Yazım ve Noktalama Verilmesi gereken puan 5 5 5 5 5 5 10 10 10 5 5 5 5 5 5 5 5 Öğretmenin vereceği puan Biçim Yazıda yazım kurallarına uyulmuştur.

3. Paylaşılan metinler yönelik sorular sorar ve soruları cevaplandırır. Bu form. 4. Sınıfta yüksek sesle okumaya isteklidir. 6.EK 5: OKUMA BECERİSİ KONTROL LİSTESİ Öğrencinin Adı: ________________ Sınıf: Öğretmenin Adı: Gözlem Zaman Aralığı: __/__/200_ ’den __/___/200_’e Değerli Öğretmenler. 9. 11. 10. Yorumlar: ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ 232 . Gazetelerde okumuş olduğu haber ve yazıları anlatır. 2. öğrencilerinizin okuma becerilerine ilişkin davranışlarını gözlemlemede kullanınız. 7. Konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi öğrenmede isteklidir. 5. Okumuş olduğu bir kitabı başkalarıyla tartışabilir. Bu formu. Özel ilgi alanına giren konularda tartışmalara etkin biçimde katılır. Bilmediği bir kelimenin anlamını bulmak için sözlük kullanır. 8. Yüz temel eserden seçtiklerini okur. Kitap okumaktan hoşlanmaktadır. Okuduğu kitaplardan beğendiği bölümleri arkadaşlarıyla paylaşır. belirli bir zaman aralığında. öğrencilerin okuma becerilerini değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Öğrencilerinizin söz konusu becerileri gerçekleştirip gerçekleştirmediklerini aşağıdaki ifadelerin karşılarına (√) işareti koyarak belirtiniz. Gözlenecek Davranışlar 1. Sınıf ve okul kütüphanesinden kitaplar okur.

diğer derslerin sınavlarına göre daha huzursuz oluyorum. DERECELER Hiç Katılmıyorum. Cinsiyetiniz: ( )Kız ( )Erkek Türkçe Dersi ile İlgili Görüşler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Türkçe benim için eğlenceli bir derstir. 1 Kaynak: EARGED 233 . Tamamen Katılıyorum.. Türkçe ile ilgili bir bölümde okumak isterim. Türkçe dersi ile ilgili konuları tartışmaktan mutlu oluyorum. Türkçe dersi kadar sıkıcı bir ders yoktur. Televizyon ve radyoda yayımlanan Türkçe konulu programları kaçırmak istemem. Türkçe dersi için. Bu ölçek. Katılmıyorum. Sınıf/Şube :……………….EK 6: TÜRKÇE DERSİNE YÖNELİK TUTUM ÖLÇEĞİ 1 Sevgili Öğrenciler. Türkçe ile ilgili ödevleri yapmaktan zevk alıyorum. yayınları takip etmek isterim. Türkçe derslerine daha fazla zaman ayrılmalıdır. Kararsızım. Türkçe dersinde genellikle çok sıkılırım. Her cümleyi dikkatle okuduktan sonra DERECELER sütunundaki seçeneklerden size en yakın olanını (X) ile işaretleyiniz. Türkçeyi. Türkçe derslerindeki okuma parçaları çok can sıkıcıdır. Katılıyorum. diğer derslere göre daha çok severek çalışırım. Boş zamanlarımın çoğunu Türkçe dersine ayırmak isterim.. dergi vb. Türkçe dersi ile ilgili kitap. Okul :…………………………. Türkçe derslerinde metin inceleme keyif vericidir. Türkçe dersinin günlük yaşamda önemli bir yeri var. Türkçe dersini dört gözle bekliyorum. İleride. Türkçe dersinde genellikle huzursuz olurum. ders dışında çalışma zamanı ayırmaya gerek yoktur. Türkçe bana göre gereksiz bir derstir. Türkçe sınavlarında. Türkçe dersi hiç olmasa daha iyi olurdu. sizlerin Türkçe dersine yönelik görüşlerinizi almak amacı ile hazırlanmıştır.

Yazarla mümkünse görüşme yapabilir. Sınıf Sevgili Öğrenciler! Türkçe derslerinde kullanmış olduğumuz metinlerden bazıları ünlü yazarların eserleridir.EK 7: PERFORMANS ÖDEVİ İçerik Alanı Sınıf Düzeyi Beklenen Performans Araştırma becerisi Yazma becerisi İletişim becerisi Puanlama Yöntemi Dereceli Puanlama Anahtarı 0 Bütünsel 0 Analitik Tema:……………………. onunla iletişime geçip hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsin. 234 .tarihine kadar teslim etmiş olman gerekiyor. eğitim durumu nedir? b) Hayatta nelerle mücadele etmiştir? c) Ne tür yazılar yazmıştır? ç) Yazılarında genel olarak nelere değinmiştir? d) Yazarın yazmış olduğu eserler nelerdir? Yönerge: • • • • Araştırmaya başlamadan önce plan yapabilirsin. Umarım sizler de bu yazarların kimler olduğunu merak ediyorsunuzdur. materyal kullanımı açılarından değerlendirilecektir. içerik. Çalışmanı ………………. Araştırma raporunu resim ve fotoğraflarla süsleyebilirsin. a) Kişisel özellikleri. Değerlendirme ve Çalışma Bitirme Tarihi: • • Çalışman. kaynak kullanımı. Seçmiş olduğunuz yazarla ilgili olarak aşağıdaki soruları cevaplandırabilecek şekilde araştırmanızı tamamlayınız. Sizlerden kitabımızda bulunan metinlerin yazarlarından istediğiniz bir kişiyi seçerek onunla ilgili araştırma yapmanız istenmektedir. Seçtiğin yazarla ilgili çeşitli kaynaklardan yararlanabilirsin. 6.

7. 5. görsel ve işitsel materyaller konuya uygun ve dikkat çekicidir. 4. Kullanılan yazılı. 2. 5. 235 Tarih:___/____/200_ 4 3 2 . 6. 7. 3. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. Araştırılan dönemle ilgili kanıt ve bilgilere ulaşılmıştır. açıklayıcı ve etkileyici değildir. 2. noktalama ve dil hataları bulunmaktadır. 5. görsel ve işitsel materyal kullanılmıştır. Rapor yazım. 3. açıklayıcı ve etkileyicidir. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmemiştir. AZ BAŞARILI 1. Raporda yazım. 4. 6. 2. Çok az sayıda yazılı. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmiştir. Araştırılan ödev ile ilgili çarpıcı kanıt ve bilgilere ulaşılmıştır. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmüştür. Çok sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. 6. Yazılı. 4.EK 8: DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI AÇIKLAMA: Yukarıdaki performans ödevini aşağıdaki ölçütler doğrultusunda puanlayanız. 3. noktalama ve dil hatası içermemektedir. 2. Raporda çok sayıda yazım. Araştırılan dönemle ilgili kanıt ve bilgilere ulaşılmamıştır. BAŞARILI 1. noktalama ve dil hataları bulunmaktadır. görsel ve işitsel materyaller kullanılmamıştır. 6. Çok sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. görsel ve işitsel materyaller konuya çok uygun ve dikkat çekicidir. Çok az sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. Araştırılan dönemle ilgili yeterince kanıt ve bilgilere ulaşılmamıştır. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmemiştir. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmeye çalışmıştır. 7. açıklayıcı ve etkileyici değildir. açıklayıcı ve etkileyicidir. Kullanılan yazılı. Hazırlanan çalışma yeterince dikkat çekici. Adı soyadı:_____________ Sınıfı: _____________ ÇOK BAŞARILI 1. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmemiştir. Rapor herhangi bir yazım. GELİŞTİRİLEBİLİR 1 1. Öğrencinin. 4. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. Araştırmasını yürütürken planda bazı sapmalar olmuştur. 7. 5. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmiştir. noktalama ve dil hataları içermektedir. 3. Sınırlı sayıda kaynaktan yararlanılmıştır.

. kaynaklardan yararlanabilirsiniz. Çalışmanızı rapor olarak . 6. / 2005 tarihinde teslim etmeli ve sınıfta görsel materyallerinizi sunmalısınız.. 1. 5. İnternet vb. 4. / . gazete haberleri. sunacağınız raporu hazırlamalısınız. Bu çalışmayı başarıyla tamamlayabilmeniz için aşağıdaki adımları izlemelisiniz. bu konuda çözüm önerisi üretmek amacıyla anket ve görüşme yoluyla etrafınızdaki kişilerin bu konudaki görüşlerini almanız. Çalışmanız için aile bireyleri. Görüş almak amacıyla yapacağınız anket ve mülakatlarda soracağınız soruları önceden hazırlamalı ve konunun içeriğine uygunluğunu kontrol etmelisiniz. kitaplar. tespitlerinizi ve çözüm önerilerinizi görsel materyallerle destekleyerek sınıfta rapor olarak sunmanız beklenmektedir.) hazırlamalısınız... Sizden çevre sorunlarının neden kaynaklandığını açıklayan ve bu konuda çözüm önerileri sunan bir rapor yazmanız beklenmektedir. 3. 2. 7. Raporunuzu yazmadan önce çevre sorunları ile ilgili bir araştırma yaparak yaşadığınız bölgedeki sorunların neler olduğunu tespit etmeniz. Çalışmalarınız doğrultusunda. Verilen konu ile ilgili araştırma yapmalısınız... 8. 236 . Araştırmalarınıza dayanarak konu ile ilgili sunacağınız raporda hangi bilgilere yer vereceğinize karar vermelisiniz. Anket ve görüşme sonuçlarını ana hatlarıyla özetlemelisiniz. Çalışmalarınız doğrultusunda sınıfta sergileyeceğiniz materyalleri (poster ve bu posterde yer almasını düşündüğünüz görsel materyaller vb.EK 9: PROJE ÖDEVİ Sevgili Öğrenciler.

PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma Grup içinde görev dağılımı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme TOPLAM II. PROJENİN İÇERİĞİ Türkçeyi doğru ve etkili kullanma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Yazılı ve görsel unsurların birbiriyle bağlantısını sağlama Eleştirel düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma TOPLAM III. Çok İyi 5 İyi 4 Orta Zayıf Çok Zayıf 3 2 1 237 . hem bireysel hem de grup proje çalışmalarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.EK 10: PROJE DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin adı ve soyadı: Projenin adı : Sınıfı : Nu. SUNU YAPMA Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyalle destekleme Sesini ve beden dilini kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında öz güvene sahip olma Sunuya istekli olma TOPLAM GENEL TOPLAM Öğretmenin yorumu: …………………………………………………………………… Not: Proje değerlendirme formu. : DERECELER GÖZLENECEK ÖĞRENCİ KAZANIMLARI I.

........... 9......................................................................................... 7.............................................. 2........................................... ................................................... 238 ................................. ...................................................................................... 5............................................... 4...............................................................EK 11: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI Öğrencinin adı ve soyadı: Tarih: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI İÇİNDEKİLER Çalışmalarım: 1............ 6... ................................................................................................. ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................. 8............................................................................................................................................ ............................ .......................................... ......................................................................................... .............................................................................................................. 3............. ...........................................................

...................................................................................................................................................................................................................................................................................... .. Tarih: Neden bu çalışmayı saklıyorum? ...... .......... ......................................................................................... ................................................................................................. .............................................. Bu çalışmayı arkadaşlarımla neden paylaşıyorum?...... Benim için bu çalışmanın anlamı :............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................ ......................................................................................................... ................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................EK 12: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASINA İLİŞKİN ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU* Öğrencinin adı ve soyadı:............................. ........................................................................................................................................ ........... . 239 ..................................................................................................................................... Çalışma sırasında neler öğrendim?.................................................................................................................................................................................................................................................... ...... .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Bu çalışmayı tekrar yapsaydım şu şekilde yapardım: ................................................................. Çalışmamı yaparken beklemediğim nelerle karşılaştım? ...................................................................... *Öğrencilerin................................................... öz değerlendirme yapmalarına imkân vererek kişisel gelişimlerine katkı sağlayacaktır................................................................................. ................................................................................................................................................................................. ............................................................................................. ................................................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ....................................................................... ..... daha sonraki çalışmalarına ışık tutacak.................................................................................. öğrenci ürün dosyasındaki çalışmalarına yönelik yorumları........................................................ Çalışmanın adı:........ ....................

............. ...................... ÖLÇÜTLER Çalışmaların içeriği tamdır................. Yaratıcı düşüncenin ürünüdür...... Çalışmalar araştırma ürünüdür........................................................... Dosya düzenlidir...................... Görsel materyallerle desteklenmiştir................................................................................................. Türkçe doğru......................... ........................................................................... 240 .............................................. .......................................................................... Öğrencinin gelişim düzeyini gösterir..: Yönerge: Aşağıdaki her bir ölçütün yeterliliğini göz önüne alarak dosyayı değerlendiriniz...EK 13: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin adı ve soyadı: Sınıfı: Nu......... ....................... ............................................................. güzel ve etkili kullanılmıştır........... Farklı türde çalışmalar yer almaktadır........................................................................................................................................................................... EVET KISMEN HAYIR YORUMLAR/ÖNERİLER:..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................ .............................................................................................................................................................................................................. ............... Çalışmalar amaca uygundur.........................

Arkadaşlarının görüşlerine saygılıdır. Çalışmalarda Türkçeyi doğru. 4. Görevlerini zamanında yerine getirir. 7. Değerlendiren öğrencinin. 2. Temiz ve düzenli çalışır./adı : Sınıfı Tarih : : DERECELER Her zaman 1. Adı ve soyadı : Grup nu. güzel ve etkili kullanır. Çalışmalara istekli katılır. Arkadaşlarını uyarırken uygun bir dil kullanır. Etkinlik öncesi hazırlık yapar. 5. 8. Bazen Hiçbir zaman Öğretim yılı : 241 . grubunuzdaki arkadaşlarınızla ilgili değerlendirme maddelerini içermektedir. 3. 2. Farklı kaynaklardan bilgi getirip sunar.EK 14: AKRAN DEĞERLENDİRME FORMU Bu form. Seçeneklerden değerlendirmelerinize en uygun olanı işaretleyiniz. 6. Arkadaşlarının çalışmalarına destek olur.

.................................... Sorun nereden kaynaklanıyordu? ........................................................................................................................EK 15: GRUP ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Grubun adı: Gruptaki öğrencilerin adları: Açıklama: Aşağıdaki tabloda grubunuzu en iyi şekilde ifade eden seçeneği işaretleyiniz........................... ............ Görüşlerimizi rahatlıkla söyledik....... ................................................... fakat ........................... DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR Araştırma planı yaptık..... ................. .......................................................................................... Çalışmalar sırasında karşılaştığımız en büyük sorun......... . 242 .. Görev dağılımı yaptık....................... Etkinlikleri birlikte hazırladık................ 3.... Çalışmalarımızı etkili bir biçimde sunduk..... DERECELER Her Zaman Bazen Hiçbir Zaman Aşağıdaki soruları grubunuza göre cevaplayınız............................................................................................ Grupta birbirimize güvenerek çalıştık................................................................ ...................................................................................................................................................................... Grupta birbirimizi takdir ettik................ ......................................................................................................................... Grupta uyum içinde çalıştık............................................................... 4.............................................................................................................. Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandık.............. 1.......................... .................................................................................. Birbirimizin görüş ve önerilerini dinledik....................................................... Sorumluluklarımızı yerine getirdik............................................................................... Çalışmalarımız sırasında birbirimizi cesaretlendirdik.................................................................. Grubumuzun en iyi olduğu alan ........................................................................................... Grup olarak daha iyi olabilirdik..................... 2.................................

Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme.Şti. Sabancı Üniversitesi. F. Eğitimde İyi Örnekler Konferansı. Noonan B. İstanbul. "Designing scoring rubrics for your classroom. (2006). A. Morpa Kültür Yayınları Ltd. Ankara: Milli Eğitim Basım Evi. Yargı Yayınları.. İstanbul. (2006). Turgut. N. Berberoğlu. A. Yükseköğretimde Ders Kazanımlarının Çoklu Değerlendirilmesi Örneği: Cinsel Sağlık Bilgileri Eğitimi Dersi. Öğrenci Merkezli Eğitim Uygulama Modeli. Research & Evaluation. Mertler. Ankara. A.KAYNAKÇA Atılgan. (1991). Available online: http://pareonline. Kan. (OKS 2003) (OKS 2006) 243 ." Practical Assessment. (2005). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. H. Volume: 10 MEB -EARGED (2003).(2005).& Duncn. Sınıfiçi Performansın Değerlendirme Teknikleri. Ankara: Tıpkı Basım (10. Anı Yayıncılık. (2003). 7(25). ve Doğan.(3. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara. H. ve Şimşek. G. Ö. Peer and Self Assessmentin High Schools. N. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Practical Assessment. Kutlu. Ankara: Seçkin Yayıncılık. (2001). Basım). Basım). Research & Evaluation. C.asp? Yıldırım. H (Editör). ve Ahioğlu.net/getvn. Tekin. R. (1997).

SINIFLAR) 244 . 7. 8.DERS İŞLENİŞ ÖRNEĞİ (6.

DİNLEME/İZLEME Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nda her tema kapsamında en az üç okuma metni ile bir dinleme/izleme materyaline yer verilmesi öngörülmüştür. öğrencinin derse. DERS İŞLEME SÜRECİ 1. Bu amaçla öğretmen. konuyla ilgili beyin fırtınası yaptırarak çağrışımların ifade edilmesini sağlayabilir. hazırlık aşamasının işleniş sürecinin diğer basamaklarına göre daha kısa sürede gerçekleştirilebilir biçimde planlanmasıdır. metinden hareketle araştırma yapmasını vb. OKUMA. Etkinlikler belli bir yöntem dâhilinde yapılmalı. kazanımın niteliğine göre öğrenciye gerekli açıklamalar yapılmalı veya bununla ilgili etkinlikler düzenlenmelidir. metinlerin özelliği. ilgi ve motivasyonu arttırıcı anekdot. kısa filmler izletebilir. konunun anlaşılmasını kolaylaştırıcı bilgiler edinmesi. çözümleme ve yeniden yapılandırma çalışmaları”na yer verilir. okuma veya dinleme/izleme etkinliğine hazırlanması. müzik dinletebilir. hazırlayacağı metin işlenişlerinde farklı yöntem. HAZIRLIK İşleniş sürecinin ilk basamağında. Bu çalışmalarda odak noktası. Burada dikkat edilmesi gereken nokta.DERS İŞLENİŞİ İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR • • • Programdaki ders işleniş örneğinin başında yer alan kazanımlar sadece o işlenişe yönelik olarak belirlenmiştir. okuma metinleriyle. dinleme/izleme materyalleriyle ya da temayla bağlantılı veya bağımsız okuma ve dinleme/izleme etkinlikleri düzenlenebilir. yapılacak etkinlikler ve bir yıl boyunca işlenecek tema ve metinlerin sayısı dikkate alınarak belirlenmelidir. dikkatini metne yoğunlaştırması hedeflenmektedir. farklı bilgiler edinmesini. sağlayıcı nitelikte çalışmalara da yer verilmelidir. teknik ve etkinlikler kullanabilir. 3. kısa hikâye vb. dinlenmesi/izlenmesi”. konuyla ilgili birikimlerini harekete geçirmesi. Bunların yanı sıra söz varlığını zenginleştirme ile alışkanlık kazanma boyutundaki kazanımların verilişinde. fıkra. Öğretmen. canlandırma etkinlikleri yaptırabilir veya benzeri etkinlikler düzenleyebilir. “kelime ve cümle çalışmaları” ile “metni anlama. Verilen ders işlenişi bir örnektir. yıl boyunca mümkün olduğunca çeşitli yöntemin kullanılmasına özen gösterilmelidir. öğrencinin metin aracılığıyla söz varlığını zenginleştirmesini. Kazanımın 245 . Kazanımların ilk ele alındığı yerde. KONUŞMA Her okuma metni ya da dinleme/izleme materyalinin içeriğinin işlenişinden sonra metne ya da temaya bağlı bir konuşma etkinliği düzenlenir. Okuma metinleri ile dinleme/izleme materyallerinin işlenişinde “metnin belli bir yöntem dâhilinde okunması. 2. temayla ya da metinle ilgili görsel unsurların yorumlanmasını isteyebilir. okuma metni ya da dinleme/izleme materyali olmakla birlikte öğrencinin duygu ve düşünce dünyası bununla sınırlandırılmamalı. Böylelikle konuya güdülenen öğrenci herhangi bir kopukluk yaşamadan sürecin diğer basamağına uyum sağlayabilecektir.den yararlanabilir. Temanın işleniş süresi.

5. Çalışmalar sonrasında verilecek dönütlerle öğrencinin kendini geliştirmesine katkıda bulunulmalıdır. Dil bilgisi kazanımları Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nda verilen sıraya göre ele alınmalıdır. 4.ele alındığı diğer etkinliklerde öğrenciye hatırlatmalarda bulunulmalıdır. DİL BİLGİSİ Dil bilgisi kazanımlarının verilişinde okuma metinlerinde hareket edilebileceği gibi bağımsız metinlerden ya da çalışma kâğıtlarından da yararlanılabilir. yıl boyunca mümkün olduğunca çeşitli yöntemin kullanılmasına özen gösterilmelidir. diğer konuşma etkinliklerine de mümkün olduğunca çok öğrencinin katılması sağlanmalıdır. Kazanımın ele alındığı diğer etkinliklerde öğrenciye hatırlatmalarda bulunulmalıdır. Her öğrencinin yıl içinde en az bir kez hazırlıklı bir konuşma yapması. Bir önceki yıl ele alınan dil bilgisi konularına yönelik hatırlatma niteliğinde etkinlikler düzenlenebilir. Kazanımların ilk ele alındığı yerde. kazanımın niteliğine göre öğrenciye gerekli açıklamalar yapılmalı veya bununla ilgili etkinlikler düzenlenmelidir. 246 . YAZMA Her okuma metni ya da dinleme/izleme materyalinin içeriğinin işlenişi ve konuşma etkinliğinden sonra metne ya da temaya bağlı bir yazma etkinliği düzenlenir. Etkinlikler belli bir yöntem dâhilinde yapılmalı. Çalışmalar sonrasında verilecek dönütlerle öğrencinin kendini geliştirmesine katkıda bulunulmalıdır.

Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle 1. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme 5. Standart Türkçe ile konuşur. düşünce ve hayalleri yorumlar. Yazdıklarını değerlendirir. dil ve anlatım yönünden 247 . Konuşma kurallarını uygulama 4.Duygu. Yazma kurallarını uygulama 1. 14. 4. 5. kurar.Karşısındakinin algılamakta zorluk kullanır. Sorunlarına konuşarak çözüm arar. 19. Türkçenin kurallarına uygun cümleler 2. 12. Kendini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. 6. düşünce. Konuşmasında nezaket kurallarına uyar.Yazım ve noktalama kurallarına uyar. Tekrara düşmeden konuşur. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini 7. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. Dinlediği/izlediği metne farklı başlıklar bulur.1. 2. Olay yazıları yazar.Dinlerken/izlerken olay. Kendi yazdıklarını değerlendirme ve 2. alışkanlığı kazanma 1. Düzgün. 11. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. 4. zaman. sayışmaca. Dinleme/izleme kurallarını uygulama KONUŞMA YAZMA 1. çekmeyeceği bir hızda ve akıcı biçimde konuşur. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulama 2. kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. DİL BİLGİSİ 1. hayal. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. yer.Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Sıfat tamlamalarının yazı”yla yazar. deneyimlerini sözlü olarak ifade eder. okunaklı ve işlek “bitişik eğik 7. 2. 7. 4. 5. izlenim ve kelime ve kelime gruplarının anlamını çıkarır. bilmece yanıltmacaları ezberler/kullanır. duygu. Tekerleme. Farklı türlerde metinler yazma 3. şahıs. Söz varlığını zenginleştirme 3.SINIF SÜRE :6 : 8 saat ORAN: %30 ORAN:%20 ORAN: %20 ORAN:%15 DİNLEME/İZLEME 1. 3. 8. Kendini sözlü olarak ifade etme 3. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar.

külü beyaz olsun. Cenabı Hak cümlemizi elemsiz kedersiz nice senelere yetiştirsin. şöyle bir tatlı tatlı konuşayım.Canım Karagöz’üm. gidiyor. Sen ise başladın abuk sabuk söylemeye. Hacivat. iki çeki de odun aldım. Eve getirdim.Kavuk. karşısında çoluk çocuk güle güle ısınınız. Karagöz.Aman birader. Hazır elimde beş on kuruş param var iken hemen çarşıya gittim. Karagöz. Malum ya önümüz mübarek bayram. Hacivat. Aman Karagöz’üm ne sevindiler! Karagöz.Öyle değil efendim.Peki öyle derim. Karagöz. Karagöz.KARAGÖZ Hacivat. Üstümüzde başımızda yok dediler. Hazır param varken doğru odun iskelesine gittim. Külü beyaz olsun. şimdi latifeyi bırak da dinle.Bulsam kaparım.Neyi? Karagöz. Çoluk çocuk başıma toplandılar.Güle güle giysinler. ben kömür. Hacivat-Eksik olma Karagöz’üm. Hacivat. Hepsinin ayaklarına birer pabuç.Bak Karagöz’üm.İyi ya işte.Ne! Ben Edip Bey’le haşlama yemedim. 248 . Üstlerinde başlarında paralansın. Malum ya önümüz kış.Âmin! Hacivat. Önümüz bayram. Karagöz. mübarek ramazan geldi.Güle güle giysinler derler! Karagöz.Kimin umurunda. sarık.Karagöz’üm öyle mi derler! Karagöz.Güle güle yakınız.Dedim bu gece Karagöz’üme gideyim. Hacivat.Ya ne derler? Hacivat. Güle güle yakınız. ne bulursam. yani birtakım edepsiz sözlere başladın. üstlerinde başlarında paralansın. odun aldım.Onu öyle demezler Karagöz’üm. bana ne! Hacivat. üstlerine birer entarilik basma aldım. Hacivat. 500 okka kömür. Karagöz.

Onu öyle demezler. İleride. hapishaneden çıkardılar. Geçen kış bizim evin damı akıyordu. Hacivat. iftarlık öte beri alayım dedim. Bir de güzel yağlı boya vurdurdum. Bir usta getirdim.Güle güle oturun. Güle güle oturun. (Hacivat’a bir tokat atar. Karagöz. Önüne ardına baksın. Fırının önünde dururken pişirici. Eve giderken bizim pideci fırınına uğrayıp bir iki pide alayım dedim.Aman birader ne yapıyorsun? Karagöz. güle güle yansın. Karagöz. küreği çekince sapı gözüme değdi. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır. onu öyle demezler.) Hacivat. Hacivat. Karagöz’üm. Karagöz.Karagöz’üm. şöyle bir sokağa çıkayım. Bazı ufak tefek yerleri de tamir ettirdim. arkanıza bakın. 249 . Karagöz. Görme. Hacivat. derler.Güle güle oturun. onu öyle demezler. Hacivat. Hayalî Küçük Ali’den kısaltarak alınmıştır. çoluğunuz çocuğunuzla oturun. çoluğunuz çocuğunuzla oturun.Eksik olma Karagöz’üm.A birader. terbiyesiz utanmazlar sizi. Onlarla birlikte beni de kavga ediyor sanarak yakaladılar. Allah nazardan saklasın derler. Kiremitleri aktardım. doğru hapishaneye attılar.Esef etme Hacı Cavcav.Evet… sizi utanmazlar. Karagöz. Hacivat. arlanmazlar.Hacivat.Derken efendim. sen ne söylüyorsun! Ben evimi tamir ettirdim. Karagöz. Hacivat.Esef etme Hacivat. Hacivat. güle güle oturun.Güle güle yansın. Karagöz. Kör müsün? Görmüyor musun? Önünüze. Fırıncıya çıkışırlar. Yanlarına gittim: “Ayıptır. benim suçlu olmadığım anlaşıldı. gözümün biri çıktı. Esef etme kardeşim. tam bizim evin köşesinde iki kişi kavga ediyorlar.Derken Karagöz’üm. Karşısında çoluk çocuk güle güle ısınsın. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır. Karagöz.İyi ya işte.Fırıncıyı tokatlıyorum. benim gözüm çıktı. mübarek günde kavga olur mu? Yapmayın. Alevi gökyüzüne çıksın.A birader. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır diyerek beni teselli edecek yerde gönlümü kırıyorsun.Karagöz’üm. Külü beyaz olsun. etmeyin!” dedimse de kim dinler! Öteden zaptiyeler geldiler. yepyeni bir ev oldu.Esef etme Hacı Cavcav.

belirtilen durumlarda söylenebilecek sözlere örnekler vermeleri istenir (Çalışma Kâğıdı 2). uygun olan açıklamayla eşleştirmeleri istenir (Çalışma Kâğıdı 1). • Öğrencilerden. Karagöz’ün anlayışsızlığı karşısında nasıl bir tepki gösterirdiniz? 5. Dinlediklerinize ilişkin nasıl bir sonuca varıyorsunuz? 6. Öğrencilerden Karagöz ve Hacivat’ın kişilik özelliklerini karşılaştırmaları istenir (Çalışma Kâğıdı 3). Siz olsaydınız metne nasıl bir başlık verirdiniz? 250 . şakaya dalıp işi unuturlarmış. deriden ve mukavvadan biçilip boyanmış şekillerin. Yazılı kaynaklarda çeşitli adlarla anılan. İşin geciktiğine inandırılan devrin padişahı onları öldürtmüş. padişah yaptığı işin yanlışlığını anlamış. Karagöz. DİNLEYELİM ANLAYALIM HAZIRLIK • Ulaşılabilen Karagöz ve Hacivat resimleri sınıfın uygun yerlerine asılır. Anadolu’da ilk defa Bursa’da ortaya konmuştur. Öğrencilere aşağıdaki sorular yöneltilir: 1. “dinleme/izleme yöntemini” uygulayıp uygulamadıkları gözlemlenir. Karagöz ile Hacivat’ın etkili bir iletişim kuramamalarının nedeni nedir? 2. arkadan ışık verilip bir beyaz perde üzerine yansıtılarak oynatılan bir hayal oyunudur. metinde geçen ve günlük hayatta olumlu ve olumsuz durumlarda söylenen kalıplaşmış ifadelere dikkat ederek dinlemeleri istenir.Tema : İletişim Sınıf : 6 Süre : 8 ders saati A. Padişahın görevlendirdiği bir kişi tarafından Karagöz ve Hacivat bir perdeye yansıtılarak oynatılmaya başlanmış. Bunların nükteli konuşmalarını duyan öbür işçiler de işi bırakır onları dinlermiş. Bu sırada öğrencilerin “başkalarını rahatsız etmeden” dinleyip dinlemedikleri. METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME • Öğrencilerden verilen kelimeleri. Ulu Cami yapılırken duvarcı olarak çalışan Hacı İvad Kalfa (Hacivat) ile demircilik yapan Karagöz karşılaştılar mı gevezeliğe. Günlük hayatta çeşitli durumlarda söylenen ifade kalıplarının çevremizdekilerle iletişim kurmamızdaki önemi nedir? 3. Öğrencilere Karagöz ve Hacivat ile ilgili neler bildikleri sorularak sınıf içi sohbet ortamı oluşturulur. DİNLEME VE ANLAMA • Metin bir kez dinletilir. Karagöz ve Hacivat ile ilgili aşağıdaki bilgiler aktarılarak öğrenciler metnin dünyasına hazırlanır. İşçilerin çok üzülüp işi bırakmaları üzerine. halkın kısaca “ Karagöz oyunu” dediği bu temsil. Sizce etkili bir iletişim kurabilmek için nelere dikkat etmeliyiz? 4. Metin ikinci kez dinletilmeden önce öğrencilerden seçici dinleme/izleme yöntemine uygun olarak. Hacivat’ın yerinde olsaydınız.

Bizim bacaya konmuş allı ballı kabaklı baykuş demiş ki: "Nasılsın allı ballı kabaklı bay kuş? " Şu köşe yaz köşesi. satar. Çatalca'da topal çoban çatal yapar. Happur huppur. Bir iki üç Söylemesi güç Sana verdim bir elma Adını koydum Fatma Hop hop hop Bir büyük altın top Eveleme develeme Evvel altı elma yedi Seren sekiz serçe dokuz Tarmanın topu kara A devenin çatı kara Bir iki tombul tekir Camdan bakar Başına takar Hop hop. Sayışmacalar .Öğrencilerden aşağıdaki sayışmaca. Happur. tekerleme ve yanıltmacayı hatasız söyleyen arkadaşlarını belirlemeleri istenir. çatal satar. öteki dişi kürkü yırtık kel kör kirpi. Sizin damdaki beş boz başlı beş boz ördek bizim damdaki beş boz başlı beş boz ördeğe” Siz de bizcileyin beş boz başlı beş boz ördek misiniz?” demiş. mısın? Ne ocak Sizin damda var beş boz başlı beş boz ördek. kapı gıcırdatıcılardan kıvılcımlandırıcılardanım. huppur yiyelim. Bir tavuk alıp ne yapalım? Gıt gıdak diyelim. Bizim damda var beş boz başlı beş boz ördek. şu köşe kış köşesi. kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürküne. Pazara gidip. Ocak kıvılcımlandırıcılardan mısın. Sizin bacaya konmuş allı ballı kabaklı baykuşa kürkü yırtık kel kör kirpi. altın top Kuzu kuzu me Bin tepeme Haydi gidelim Ayşe teyzeme. 251 . kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürküne eklemişler. bilmem parası yok mu da çatal sapan yapar. ne kapı gıcırdatıcılardanım. badem bana baktı. Ben bademe baktım. Kırk küp. satar. ortada su şişesi. kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürkünü. tekerleme ve yanıltmacaları ezberlemeleri ve kendi aralarında bir “Kelime Oyunu” düzenleyerek en çok sayışmaca. Bir tavuk alalım. Kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürkünü. kırkının da kulpu kırık küp. ben bademden bıktım. Bilmem parası var mı da çatal sapan yapar. Paşa tası ile beş tas has kayısı hoşafı. badem benden bıktı.Tekerlemeler – Yanıltmacalar Pazara gidelim.

252 . Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Bu tepkilerin bazıları olumlu bazıları ise olumsuz olabilir. birçoğu uygun olmayan bu tepkilerin her biri öğrencilere analiz ettirilerek sonuçları hakkında konuşulur. oyun oynarken bizi üzen.″ Herkes. kavga etmek. KONUŞALIM İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nun “Konuşma” becerisi “Konuşma kurallarını uygulama ve kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma” amaçlarına bağlı kazanım tablosunda belirtilen kazanımları gerçekleştirmek için verilen “Beni Affeder misin etkinliğini yaptırılır. günlük hayatında çeşitli ortamlarda kendisini üzen. öfkelendiren bazı tutum ve davranışlarla karşılaşabilir.” Özel Eğitim ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz olumsuz tutum ve davranışlara karşı bizim doğru ve olumlu tepkiler vermeyi öğrenmemizin toplum içindeki diğer insanlarla daha iyi iletişim kurmamızı ve kendimizi mutlu ve başarılı hissetmemizi sağlayacağı vurgulanarak dersin işlenişi tamamlanır. Bu amaçla metnin fotokopisi öğrencilere dağıtılarak ikişerli gruplar oluşturmaları istenir. arkadaşını bu konuda sözlü olarak uyarmak. Daha sonra. ağlamak. yolda. Gönüllü öğrenciler metni canlandırırken diğer öğrencilerden arkadaşlarını “sesini ve beden dilini etkili kullanma” açısından değerlendirmeleri istenir.Bu davranışlardan en uygun olan ″arkadaşının sözlü olarak uyarılması″ tepkisi ele alınarak bunun olumlu yanları ortaya konulur. okulda. SÜREÇ Öğretmen. BENİ AFFEDER MİSİN? DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : 1 ders saati TEMEL BECERİLER : İletişim kurma. Şimdi biraz düşünelim. Öğrencilere konuşmalarına başlamadan önce kazanım tablosunda verilen kurallar hatırlatılarak bunlara uymaları istenir. inciten. öğrencilere. öğretmene şikâyet etmek. Öğrencilerden gelen ″otobüse binerken sıraya riayet edilmemesi. bu davranış örneklerinden ″ bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması”na nasıl tepki göstereceklerini sorar. yaratıcı düşünme ÖĞRENME ALANI : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not: “Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. Evde. Bu davranış şekillerinden hangilerinin çözüm olabileceği. hangilerinin ise yeni sorunlara yol açabileceği sınıfça tartışılır. onunla aynı davranışta bulunmak gibi olumlu veya olumsuz bir tepkiyi o davranışın karşısına yazar. Öğretmen. Alternatif bir etkinlik olarak “Karagöz” metnini canlandırma etkinliği de yaptırılabilir. Öğrencilere hazırlanmaları için bir ders saati süre verilir. öfkelendiren davranışlar nelerdir?″ diyerek öğrencilere düşünme süresi verir. Öğrencilerden gelen. küsmek. bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması. otobüste.B. Bu tip tutum ve davranışlara herkesin gösterdiği tepki de birbirinden farklı olabilir. inciten. hazırladığı ödevin kardeşi tarafından yırtılması″ gibi davranış örneklerini tahtaya yazar.

serim. Öğrencilerin. yazma ve noktalama kurallarına uymaları. İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nun “yazma” becerisi “farklı türlerde metinler yazma” amacına bağlı “Olay yazıları yazar. Aşağıdaki resimlerden hareketle öğrencilerden sıfat tamlamaları oluşturmaları istenir. Bunun için öğrencilerden “yaşanmış veya yaşanması muhtemel bir olayı anlatmaları.” kazanımını gerçekleştirmek üzere öğrencilerden farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan birini seçerek yazıya geçirmeleri istenir. kendilerine bir sembol veya işaret belirleyerek konuşmaları belirtmede isim yerine bu sembol veya işareti kullanmaları söylenir. Öğrencilere “Sizce bu işaretin işlevi nedir?” sorusu yöneltilerek konuşma çizgisiyle ilgili önceki bilgiler hatırlatılır. Öğrencilerin yazdıkları. olayların yerini. YAZALIM “ Karagöz” adlı metinden bir bölüm seçilerek tahtaya yazılır. şahıs ve varlık kadrosunun özelliklerini. çözüm bölümlerini belirlemeleri. karakterlerin isimlerinin verildiğini belirtmelerinden sonra. Öğrencilere metnin karşılıklı konuşmalardan oluştuğunu belirtilerek hangi konuşmayı kimin yaptığının nasıl anlaşıldığı sorulur. duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir. Öğrencilere. Türkçenin dil bilgisi kurallarına uygun cümleler kurmaları. Öğrencilere aşağıdaki durumlar örnek olarak verilebilir: Alışverişe giden bir öğrencinin satıcılarla yaptığı konuşmalar Aile bireyleri arasında geçen konuşmalar Arkadaşlarla gidilen bir gezi sırasında yapılan konuşmalar Biriyle tanışma sırasında yapılan konuşmalar Öğrencilerden kahraman sayısına göre gruplar oluşturmaları istenir. Belirlenen öğrencilere yazdıkları metin okutularak en güzel metni yazan grup ödüllendirilir. 253 . metnin aynı bölümü konuşma çizgisiyle verilir. öğrencilerden yazdıklarını dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir. Sıfat tamlamalarını kavratmak amacıyla çalışmalar yaptırılır (Çalışma Kâğıdı 5). DİL BİLGİSİ Öğrencilere sıfatlar hatırlatılır (Çalışma Kâğıdı 4). “Yazılı Anlatım Dereceli Puanlama Anahtarı" kullanılarak değerlendirilir. şahıs ve varlık kadrosunu belirleyerek bunlar arasında ilgi kurmaları. Yazma çalışmaları sırasında öğrencilere kâğıt ve sayfa düzenine dikkat etmeleri. düğüm.C. Ç. zamanını.

basma Türlü. zaptiye d. öteberi e. Zor bir işi yapmak zorunda olan kişiye………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Aşağıdaki durumlarda söylenen kalıplaşmış ifadelere örnekler veriniz.. Genellikle tek parçadan oluşan kadın giysisi. Bu kelimeleri uygun olan açıklamayla eşleştiriniz. Yeni evlenen bir çifte…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. latife b. entari ç.. İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü. Hasta olan bir kişiye…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. ufak tefek şeyler. çeki c. Osmanlı İmparatorluğu’nda toplum güvenliğini sağlamakla görevli askeri polis kuruluşu ve bu kuruluştan olan er. Çocuğunu uzak bir yere gönderen anne babaya………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. önemsiz. a.. Şaka. Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş. Ağırlık ölçüsü.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Aşağıda dinlediğiniz metinde geçen bazı kelimeler verilmiştir.. 254 . okka f.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 Aşağıdaki kutucuklara Karagöz ve Hacivat’ın kişilik özelliklerini yazınız. Hacivat Karagöz 255 .

Adam vasiyetinde. b. atları çok seven ve aynı zamanda akıllı bir adam vardı.Grup 2. Ardında on dokuz cins at bıraktı. 1. Geriye kalan yirminci at da zaten kendi atıydı. geriye kalan atı ikiye bölemeyeceklerine göre. …………………. AD a. ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Aşağıdaki metni okuyunuz. Ağaçlar çiçek açtı bile! d. …………………. Kaçıncı sınıfa gidiyorsun? ç. c. VASİYET Eski zamanlarda. …………………. ama çıkar bir yol bulamadılar. adamlar geldiğinde. Onlara nasıl yardım edebileceğini sordu. Metinde eğik yazılan tamlamaları gruplandırınız. Her sabah güneş mutlaka doğacaktır. Küçük adam nasıl bakalım. Yaşlı insanlara yer veriniz. beşte birini de uşağa vermeleri gerekiyordu. e.Grup İki grup arasındaki tamlama farklılığı ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 256 . atının üzerinde gezintideydi. …………………. SIFAT …………………. dörtte birini fakirlere.ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerin sıfat mı yoksa ad mı olduğunu karşılarına (x) işareti koyarak belirtiniz. Bu tamlamaları tamlayan ve tamlanan açısından karşılaştırarak gruplar arasında ne gibi bir farklılık olduğunu tespit ediniz. Böylece vasiyet gereği dağıtılması gereken atların sayısı 19’u buluyordu.Tembel çocuk ödevini yapmamış. dörtte biri olan beş atı sadaka olarak fakirlere vermek üzere kenara ayırdı. bu vasiyeti nasıl yerine getireceklerdi? İki haftadan fazla bir zaman bu işin üzerinde düşündüler. dörtte birinin sadaka olarak fakirlere. atlarının yarısının oğluna. ama bunu başaramamışlardı. …………………. …………………. …………………. Sonunda. Şimdi atların sayısı 20 olmuştu. 19 atın yarısını adamın oğluna nasıl vereceklerdi? Oğlana 9 at verseler. Bu adam günün birinde öldü. beşte birinin de uşağına verilmesini istiyordu. komşu köyde yaşayan bilgenin yanına gidip ondan yardım istemeye karar verdiler. …………………. Köyün yaşlıları işin içinden çıkamadılar. Onlarda ölen adamın vasiyetini anlattılar: 19 atın yarısını oğluna. …………………. Bilge. Bilge. Bilge problemi hemen çözeceğini söyledi. Çocuklar parkta oyun oynuyor. f. Bilge 19 atı yan yana dizdirdi. bu bölüştürme işlemini köyün yaşlılarının gıpta ve hayranlık dolu bakışlarının altında yaptıktan sonra oradan uzaklaştı. …………………. Beşte bir olan dört atı da uşağa verdi. …………………. atların yarısı olan 10 atı adamın oğluna verdi. …………………. Daha sonra. Birlikte köye gittiler. …………………. Sonra en başa kendi atını getirip sıraya dahil etti.

Olay. 10. 11. kelime gruplarının anlamlarını çıkarır.Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. 5. ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 2. Konuşmasında sebep-sonuç ilişkileri kurar. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 1. Standart Türkçe ile konuşur. Okuma alışkanlığı kazanma 2. Standart Türkçeyle yazar. kavram. 4. 5. atasözü ve deyimleri kullanır. Ana fikri yardımcı fikirlerle destekler. okunaklı ve işlek bitişik eğik yazıyla yazar. Konuşmasında amaç-sonuç ilişkileri kurar. 2. 5. ORAN: %20 YAZMA 1. zaman.SINIF SÜRE :6 : 6 ders saati ORAN:%20 KONUŞMA 1. şahıs. yer. ORAN: %30 OKUMA 1. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 4. 12. Konuşma kurallarını uygulama 4.Okuma kurallarını uygulama 3. İyelik eklerinin işlevlerini kavrar. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Farklı türlerde metinler okur. Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma 2. Yeni öğrendiği kelime. Hazırlıklı konuşmalar yapma 3. 11. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. 8. Tekrara düşmeden konuşur. Farklı türlerde metinler yazma 1. 14. 4. 5. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. varlık kadrosu ve geliştirme yollarını kullanır. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 3. Metne ilişkin sorulara cevap verir. Yazım ve noktalama kurallarına uyar. Olay yazıları yazar. bunlarla ilgili unsurları belirler.Yazma kurallarını uygulama 1. Yazdıklarını başkalarıyla paylaşır ve onların değerlendirmelerini dikkate alır. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. Konunun özelliğine uygun düşünceyi 7. Düzgün. 257 . Söz varlığını zenginleştirme 1. 5. 8. 2. 7. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. Metnin bağlamından hareketle kelime ve 4.

Ayrı ayrı gezegenlerde bir sürü adama rastlıyor. O zaman da. uzayda bir gezegen. Yani ölüyor. demeyin. ha! Bozuşuruz da ne olur. Küçük Paskal’ın ve balonunun serüveni anlatılıyor. çiçeğini suluyor. bir de Robinson var.ALTI KİTAP Ne kitaplar var! Küçük Prens’i okudunuz mu? Küçük bir gezegeni vardır Küçük Prens’in. sizin adınıza ben bir kez daha okurum o kitabı. uzayda yolculuğa çıkıyor. Küçük Prens de küçük elbet. O da çengel gibi demirden bir şey takmış koluna. Kimler yok ki kitapta! Aynı zamanda mert bir balon Paskal’ın balonu. Bir yanardağı. sahibi nereye giderse. Sonra bir gün. bilmiyorum. Her sabah yanardağının lavlarını süpürüyor. Korkunç bir adam. sürekli olarak sayılarla uğraşan. Altın saçlı bir çocuk. Define Adası’nda bir adam var. İyi bir balon kırmızı balon. oturun. aslında elinize ne geçerse onu okuyun.. Bindiği gemi batınca ıssız bir adaya düşüyor. Nedenini sorarsanız. bana mektup yazın... sokak çocukları. bir de çiçeği. Sokak çocukları Paskal’ı döverlerken onu yalnız bırakmıyor.. okumuşsunuzdur o kitabı. İşte. Güliver’in Yolculuklarını. Şeyi de okuyun. Ama o çocuklardan birinin attığı serseri bir taşla patlayıveriyor. kendini beğenmiş bir adam. Daha sonra bir sürü balon geliyor. Cüceler ne yapmış? Devler nasıl yaratıklarmış? Kırmızı Balon’a ne dersiniz? Umarım.. koyununa ot veriyor. Kuşlar Pekiyi 258 . canım. Tarla faresi neler anlatmıştı ona? Kupa Kraliçesi ne biçim kraliçeydi? Yoksa bozuşuruz. Kürklü. Başöğretmen. bir sokak feneri bekçisi. o da oraya gidiyor. Aritmetik İyi. Bu arada Küçük Prens’in yolu Dünya’ya düşmez mi? Alis’i tanıyor musunuz? Alis. Cemal Süreya. aklına esiyor. otobüs biletçisi. Nasıl bir ada burası? Bir de keçi var. Kimseye acımıyor. Eli kesik. Ben o keçiyi çok sevdim. hani Harikalar Ülkesi’ne gitmişti. Ya bir şey geçmezse. Ha. para hesapları yapan bir işadamı. bir koyunu var. kırmızı giysili bir kral. Ama nasıl küçük! El kadar bir yer. Bunları söylüyorum ya..

Aşık Veysel’den Şiirler 6. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik aşağıdaki çalışmalar yapılır. Öğretmen. “Altı Kitap başlığı niçin seçilmiş olabilir? Aşağıdaki resimler hangi kitapların kapakları olabilir?” gibi sorularla öğrencileri metne yönlendirir. 259 . öğrencilerin kelimeleri doğru telaffuz etme becerilerini geliştirmek amacıyla yardımcı bir materyal kullanılarak dinletilir. • Metni anlama.” dediği hâlde kitapları neden yeniden okumak istiyor? ç. b. çocukların zamanlarını nasıl değerlendirmelerini istiyor? Aşağıdaki cümlelerin metne göre doğru olanlarının başına (D). Küçük Prens’in günlük yaşantısı nasıl geçmektedir? b. Öğrencilerden tuttukları notlardan hareketle metinden anladıklarını belirlenen yerlere yazmaları istenir (Çalışma Kâğıdı 1). öğrencilerin kütüphaneye veya kitap evlerine giderek ilgilerini çeken kitapların adlarını yazmalarını ve içlerinden birini seçmelerini ister. (bk. Dede Korkut Hikâyeleri 2. Öğrencilerin hayal güçlerini geliştirmek amacıyla “Benim Kahramanım” etkinliği uygulanır. ç.Tema : Kitaplar Benim Dünyam Sınıf : 6 Süre : 10 ders saati A. 1. öğrencilerden metnin adına ve metinle ilgili resimlere bakarak metinde neler anlatıldığını tahmin etmelerini ister. ( ) Yazara göre bu altı kitabı okumamız yeterlidir. Öğretmen not alma tekniği ile ilgili olarak öğrencilere rehberlik eder. ( ) Kitap okuduğumuzda kahramanları daha iyi tanırız. c. Öğretmen metni bir kez sesli okur. a. Pascal ile Kırmızı Balon arasındaki dostluk için neler söyleyebilirsiniz? c. Öğretmen. ( ) Yazar zamanımızı okuyarak ve yazarak değerlendirmemizi istiyor. Yazar.. Metne yönelik farklı tür ve tiplerde hazırlanmış sorular cevaplanır. Seçilen kitabın adından ve kapağındaki resimlerden hareketle içeriği tahmin ettirilir. Seçilen kitapların okunarak sınıfla paylaşılması sağlanır.. Kelime ve cümlelerin anlamlarına yönelik çalışmalar yapılır (Çalışma Kâğıdı 2 ve 3). Çalıkuşu . • b. Metnin tamamı ya da bir bölümü. • Metnin okunması a. ( ) Yazar artık büyüdüğü için bu kitapları okumuyor. Öğretmen metni yer yer kesintiye uğratarak okur ve öğrencilerden not almalarını ister.OKUYALIM ANLAYALIM • a. Kılavuz) Öğrencileri kitap okumaya yönlendirmek amacıyla aşağıdaki kitaplar önerilir. Yazar “Bozuşuruz. Öğretmen. Mevlana’dan Hikâyeler 5. Keloğlan Masalları 3. Nasrettin Hoca Fıkraları 4. yanlış olanlarının başına (Y) yazınız.

sebep-sonuç ve amaç-sonuç ilişkileri kurmaları. arabaları gibi) yaptırınız. İyelik ekinin şahıslara göre nasıl değiştiğini ve bu değişimin nedenlerini sorarak kalınlık-incelik uyumu ve yardımcı ünsüzlerle ilgili bilgileri hatırlatınız. eviniz. araban. arabamız. Şahıs zamirlerinin tamlayan eki almış biçimlerini tahtaya yazarak öğrencilerinizden uygun eklerle tamamlanan isimlerin bu şahıslardan hangilerine ait olduğunu belirlemelerini isteyiniz. arabanız. KONUŞALIM “Çok okuyan mı çok gezen mi bilir?” konusunda tartışma yapılır. arabam. tanık gösterme. İsmin hangi şahsa ait olduğunu belirten eklere iyelik eki adı verildiğini belirttikten sonra seçeceğiniz isimlerle iyelik çekimi (evim. Kılavuz). karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanarak ana fikri desteklemeleri belirtilir. Münazara etkinliği uygulanır (bk. 260 . Düşünceyi geliştirme yolları ile ilgili olarak örneklerden hareket edilerek öğrencilerin ele alınan düşünceyi destekleyen unsurları öncelikle kendilerinin sezmesi sağlanır. Küçük Prens’in Dünya’ya geldiğini ve kendileriyle karşılaştığını hayal etmeleri istenir. Buradan hareketle iyelik eklerini kavratınız (Çalışma Kâğıdı 5). Ç. evi. İyi bir konuşmanın her şeyden önce dilin etkili kullanımına bağlı olduğunu belirtilerek öğrencilerden konuşmaları sırasında. Öğrenciler birbirlerinin yazılarını değerlendirme ölçütlerini kullanarak okuyup değerlendirir (Çalışma Kâğıdı 4). evimiz. D. YAZALIM Öğrencilerden. Etkinliğin uygulanmasından birkaç gün önce öğrenciler tartışma konusunda bilgilendirilerek aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri istenir. evleri. Standart Türkçe ile konuşmaları. Öncelikle savunacakları fikri yardımcı fikirlerle geliştirmeleri ve örnekleme. bir metinden hareketle yeni bir metin oluşturma yöntemini kullanarak Küçük Prens’le aralarında geçen konuşmayı yazarlar. arabası. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurmaları. evi. tekrara düşmemeleri istenir.C. DİL BİLGİSİ Öğrencilerinizden “Perili El” adlı masaldaki altı çizili kelimeleri uygun eklerle tamamlamalarını isteyiniz. Öğrenciler.

...... Küçük Prens ………………… ………………… ………………… Kırmızı Balon ………………… ………………… ………………… Alis Harikalar Ülkesinde ………………… ………………… Define Adası ………………… ………………… ………………….............. 1......... 261 .... sarışın 3............... altın saçlı b.. küçük 2.......... Sizin adınıza ben bir kez daha okurum o kitabı........ uğramak a.... bir sürü Metinden yararlanarak aşağıdaki cümlelerle aynı anlama gelen cümleler kurunuz...................... el kadar c........ Ne kitaplar var!... yolu düşmek d.............. 2.............................. 3............ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Tuttuğunuz notlardan hareketle metinden anladıklarınızı yazınız...................... 1...................... çok 4.......................... Bu arada Küçük Prens’in yolu Dünya’ya düşmez mi?....... KELİMELER TAHMİN SÖZLÜK gezegen lav fener serüven mert bozuşmak çengel ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 Aşağıdaki kelimeleri aynı anlama gelen ifadelerle eşleştiriniz. Güliver’in Yolculukları ………………… ………………… Robinson ………………… ………………… ………………… ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Aşağıda verilen kelimelerin anlamını tahmin ediniz ve sözlük anlamını da bularak yazınız.....

ama işe güce yaramıyor. kız gelin olmuş. Gün gelmiş. Ana… rahmetli. Bu gidişle ev… baş…a yıkılacak. ne diye gözlerini sele veriyorsun? Yaratan. cinler cirit oynarken eski hamam iç…nde. yoksul görse giydirirdi.ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Arkadaşlarınızın değerlendiriniz. on parmağ… var. Allah’ın kul… çokmuş. baba… gözlerini gözlerinden ayırmaz. Hayırlı bir kısmet çıkmış. ne parmakları… dikişe. Zaman zaman içinde. Ana…. Onların hayrına on peri getirdim sana. yaratırken senin de parmağ…a bir hüner vererek yaratmış. Talihinden koca… da iyi bir adammış. “A Gül Kız’ım. Allah’a yalvarırmış: “Hey Allah’ım.” diye söylenirken evin içinde nur yüzlü bir kadın görünmüş. Perili El Bir varmış. iki elim. anası ile babası ölmüş. kalbur saman içinde. bir yokmuş. fakat Gül Kız. kavram. ama elden ne gelir? Allah sabır versin. Ev. yazdıklarını aşağıdaki değerlendirme ölçütlerini kullanarak DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat etmiş mi? Düzgün. ama demir bile paslanır işlemeye işlemeye. Gel gelelim. bu duruma katlanırmış. kir toz içinde kalmış. Gül Kız el üstünde büyütüldüğü için ne eller… işe yarıyormuş. dil ile tarif edilmez ki edeyim. önüne iş verip parmaklar…ı işletseydi ellerin her işe yarardı şimdi. okunaklı ve işlek bitişik eğik yazıyla yazmış mı? Standart Türkçeyle yazmış mı? Yeni öğrendiği kelime. işin farkında olduğu için üzülür. Kocası evin dirliğ… bozulmasın diye hiç ağzını açmaz. 262 . elini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış. Kız üzülmüş. varlıklı bir ailenin güzel bir kızı… varmış. atasözü ve deyimleri kullanmış mı? Yazım ve noktalama kurallarına uymuş mu? Evet Kısmen Hayır ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Aşağıdaki metinde verilen noktalı bölümleri uygun eklerle tamamlayınız. Bereket versin ki sağlığında yetim görse yedirir.

Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Akıcı biçimde okur. gruplarının anlamlarını çıkarır. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. 4. 4. Konuşurken gereksiz sesler 14. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. Şiir defteri tutar. Sesini ve beden dilini etkili 2. 27. Türkçenin kurallarına uygun 3. 26. 263 . kullanım özelliklerini 12. 19. Farklı türlerde metinler 1. Tekrara düşmeden konuşur. Söz varlığını zenginleştirme 1. fark eder. 2. Kelime türleriyle ilgili 1. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını çıkarmaktan kaçınır. Okuma kurallarını uygulama 2. İşitilebilir bir sesle konuşur. Şiir yazar. 4. Kendini yazılı olarak ifade 1. 3. 4. Sözün ezgisine dikkat ederek okur.SINIF SÜRE : 7 : 7 saat ORAN: %30 OKUMA ORAN:%20 KONUŞMA ORAN: %20 YAZMA ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 1. 3. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 5. Metne ilişkin sorulara cevap verir. Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime kullanma etme alışkanlığı kazanma 2. Bildirme kiplerinin cümleler kurar. uygulama 4. kavrar. yazma bilgi ve kuralları 5. Konuşma kurallarını uygulama 4. Standart Türkçe ile konuşur. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 8.

Bölük bölük sarı. Her tarafı yeşillendi Bolu'nun. Her çiçeğin bir arısı var şimdi. sessiz duran yuvalar. yeşil. Kelebekler birbirini kovalar. İki kıt'a bir boğazda aşina. Isparta'nın renk renk gül bahçesinde Bülbüllerin neşesini gör şimdi. Sultandağı benek benek kar şimdi. Olur bu mevsimin bağ-ı İrem'i. Silifke'de çiçek açtı nar şimdi. mor şimdi. Gönül dile gelir kaval sesinde. Durgun çayı köpüklendi Daday'ın. Halı gibi nakışlandı ovalar. Eğri yollar yaylaların kuşağı Çayır.ANADOLU’DA BAHAR İlkbaharı geldi Anadolu'nun. gel. yorulma boşuna. Dadaşların oynadığı bar şimdi. Cıvıl cıvıl. İstanbul'u tarif etmek zor şimdi. Çıkıp baksan Çamlıca'nın başına. Abdurrahim KARAKOÇ 264 . Karakoç'um. Aşıklar diyarı Elbistan ili. çimen sevgililer döşeği. Palmiyeler zümrüt tacı Hatay'ın Çukurova cennetidir bu ayın Aydın ili efelere dar şimdi. Hora teper Sürmene'nin uşağı. Boz martılar düğün yapar Mersin'de. Her çeşmenin üç-beş tane güzeli.

Şaire göre İstanbul’u tarif etmek neden zordur? Öğrencilerden şiirin kendilerinde uyandırdığı duyguları sözlü olarak ifade etmeleri istenir. şiirde Anadolu ile ilgili hangi duygularını dile getirmiştir? 2. Bilinmeyen kelimelerin anlamları metnin bağlamından hareketle tahmin ettirilir (Çalışma Kâğıdı 1). Metindeki yer adları haritada bulunarak bu yerler üzerine konuşulur. Aydın ili niçin efelere dar gelmektedir? 6. 265 . Metinde geçen bazı kelimelerin anlamları verilerek eşleştirme çalışması yapılır (Çalışma Kâğıdı 2). Örnek sorular: 1. Şair. Sınıfa bir haritayla girilir. Metni anlamaya yönelik aşağıdaki sorular cevaplanır. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik olarak aşağıdaki çalışmalar yapılır. OKUYALIM ANLAYALIM • Öğrencilere çeşitli yörelerden türküler dinletilir. Belirlenen öğrencilere sesli okuma yöntemiyle şiir okutulur. Kelimelerin zıt ve yakın anlamlıları bulunur. Hataların neden kaynaklandığı tartışılarak şiir okumada noktalama işaretleri ile vurgu ve tonlamaya uymanın önemi vurgulanır. Şiirde Anadolu’nun hangi özellikleri üzerinde durulmaktadır? 3. • Metni anlama. Öğrencilerin okumaları akıcılık ve sözün ezgisine uygunluk yönünden sınıfça değerlendirilir. Şiirde hangi yörelerin halk oyunlarından söz edilmektedir? 5. Bülbüller neden neşelidir? 7. • Öğrencilerden metnin görsellerini yorumlamaları istenir. Metinde yer alan benzetmeler çözümlenir (Çalışma Kâğıdı 4). “Boz martılar düğün yapar Mersin’de” dizesinden hareketle aynı anlamı veren farklı cümleler yazılır.Tema : “Yurdumu Seviyorum” Sınıf : 7 Süre : 10 ders saati A. Metinden seçilen kelimelerle şiirdeki ana duyguya uygun cümleler yazılır (Çalışma Kâğıdı 3). Şiirde baharın en geç geldiği yer neresidir? 4. Metnin okunması Şiir öğretmen tarafından örnek olarak okunur.

-r “ eklerinin fiillerin zamanına yaptığı etkiyi ve cümleye eylemin geçmişte. C. Yazılan şiirler müzik eşliğinde sınıfta okunur. Alternatif bir etkinlik olarak çevredeki doğal ve tarihî güzelliklerin olduğu bir mekâna gezi düzenlenerek öğrencilerin gezi sonrasındaki duygu. şimdi. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurma. Tema ile ilgili şiirler araştırılır. çalışma kâğıdında öğrencilerin dikkatini bildirme kiplerine çekerek fiil köklerine gelen “-di. “Gezip Gördüklerim” etkinliği uygulanır (bk. DİL BİLGİSİ 6 ve 7. Öğrencilerinizden belirlediğiniz fiil köklerini haber kiplerinde şahıslara göre çekimlemelerini isteyiniz. KONUŞALIM Öğrenciler tarafından sınıfa getirilen. Yaratıcı konuşma yöntemi ile her öğrenci bir önceki arkadaşının konuşmasından hareketle bir fotoğrafın kendinde uyandırdığı duygu. düşünce ve izlenimlerini sınıfla paylaşması sağlanır. -yor. Öğrenciler bu kazanımlara yönelik düzenlenecek bir formla değerlendirilebilir. 266 . Öğrencilerinizden metindeki fiilleri ve bu fiillerin hangi zaman ekiyle çekimlenmiş olduğunu belirlemelerini isteyiniz. Öğrenciler konuşmaları sırasında gözlemlenerek Standart Türkçeyle konuşma. -ecek. YAZALIM Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemiyle verilen kelimelerden hareketle şiir yazılır. şiir defterine yazar. düşünce ve hayalleri ifade eder. Çeşitli fiil kökleri belirleyiniz. -miş. Anadolu’nun güzelliklerini yansıtan fotoğraflar sınıf panosuna asılır. konuşurken gereksiz sesler çıkarmaktan kaçınma yönünden değerlendirilir. kelimeleri doğru telaffuz etme. gelecekte ve her zaman yapıldığı anlamını kattığını vurgulayınız. işitilebilir bir sesle konuşma. (Çalışma Kâğıdı 5) Ç. Öğrenci beğendiği şiiri/şiirleri.B. Kılavuz).

Benzeyen Çukurova halı bağ-ı irem palmiye Kendisine benzetilen kuşak Benzetilme nedeni Tahmin Sözlükteki anlamı 267 ......... a. ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 1...................” cümlesinde durgun kelimesinin yerine zıt anlamlısını bulunuz. Bildik. efe.... diyar. ....... bahar/ yeşil/ bahçe/ kelebek/ çeşme b.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını sözlükten bularak karşılarına yazınız...... ... .” cümlesinde il kelimesi yerine kullanılabilecek kelimeyi yazınız.. aşina” kelimelerini aşağıdaki uygun yerlere yazınız. ....... Bele sarılan uzun ve enli kumaş.. Ülke.. Kelimeler bar dadaş uşak âşık döşek ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 “İl. tanıdık............ . Yeni kelimeler ekleyerek aşağıdaki kelimeleri de kapsayan cümleler yazınız.. . Ülke. neşe/ arı/ mevsim/ mor/ çimen/ cennet ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Şiirde yer alan benzetmeleri bularak benzetilme nedenlerini açıklayınız...... Karadeniz bölgesinde birçok kişi tarafından el ele tutuşarak oyun müziği eşliğinde oynanan bir halk oyunu. özellikle Batı Anadolu’da köy yiğidi..... 2. memleket. 3.. “Durgun çayı köpüklendi.. yurt. kuşak... Yiğit....................... “Âşıklar diyarı Elbistan ili. hora. el.

......................................................................................................................... ........ ................. 268 ................................ ................................................................................... ...................................................................................................................................................................................................................... ..................................................... ............................................................................................................................... ............ ......................................................................... .................................................. ........................................ türkü kelimelerinin geçtiği bir şiir yazınız......................... ....... .................ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Işıl ışıl. halay..................................... ................ .................................................................................................. .................................................................................... ......................................................... .... .......................... ......................................................... deli divane...................... gece gündüz...................... dağ...................... .............................................................................................................................. deniz................................................................................................................. serin............................. .... sarı................................................................................... .................................... ........................................................................... yemyeşil.....................................

..ÇALIŞMA KÂĞIDI 6 Ali telefonda amcasına şöyle diyordu: “Amcacığım aradığınız için çok teşekkür ederim.. Çok terlediğim için biraz üşümüştüm............ bugün evde dinleniyorum.... ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...... ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Şu anda neler yapıyorsunuz?………………………………………………………………………………………………………….... ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………........ Dün yaptığınız sınıf gezisi çok güzel geçti............ ALİ’NİN YAPTIĞI İŞLER Okul gezisi Evde dinlenmesi Okula gitmesi ALİ’NİN YAPTIĞI İŞLERİN ZAMANI Aşağıdaki soruları okulda yaptığınız eylemlerden hareketle cevaplayınız......... Ormanda yürüyüş yaptık.... Dersten sonra neler yapacaksınız?………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Okulda her gün neler yapıyorsunuz?..... Dersten önce neler yaptınız?…………………………………………………………………………………………………………. çeşitli oyunlar oynadık ve çok eğlendik............... Okuldan dönerken size uğrarım.. Yarın okula tekrar gideceğim...... “ Aşağıdaki tabloda boş bırakılan satırlara Ali’nin yaptığı işlerin zamanını yazınız........ 269 ............ Bu nedenle...

2. 5.ÇALIŞMA KÂĞIDI 7 Aşağıdaki cümlelerin yüklemlerini uygun zaman ve kişi ekleriyle tamamlayınız. Çalışmış. 270 ... sonunda kazan…………… 4. Polis hırsızı yakala…………… 9. Ayşe ile yarın sinemaya git……………. 7. Arkadaşım şu an kitap oku………. Kar yağarsa kayakçılar sev……………… 10. Yarın hava soğuk ol…………… 6... 3.. Mustafa Kemal küçük yaşta öksüz kal………. Para biriktiren sonunda rahat ed………… 8. Can rüyasında denizde yüz…………. Tatilde Antalya’ya git…………. 1.

Sözleriyle jest ve mimiklerinin uyumuna dikkat eder. 3. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Kelimeleri doğru telaffuz eder.SINIF SÜRE : 8 : 10 saat ORAN:%20 KONUŞMA 2. tonlama ve duraklama yapar. 21. Standart Türkçe ile yazar. 271 . Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 2. Canlandırmalarda. yönünden 6. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. 8. 7. ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 1. ORAN: %30 OKUMA 1. Okuduğu metni değerlendirme 1. 2. 4. Metni dil ve anlatım değerlendirir. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 3.Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. Sesini ve beden dilini etkili kullanma 1. Uygun yerlerde vurgu. düşünce ve hayalleri yorumlar. İşitilebilir bir sesle konuşur. Fiilimsilerin işlevlerini ve kullanım özelliklerini kavrar. duygu. 8.Yazım ve noktalama kurallarına uyar. Konuşurken nefesini ayarlar. 4. Farklı türlerde metinler yazma 2.Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. 11. Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 2. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını fark eder. Düşünce yazıları yazar. sesini varlık ve kahramanları çağrıştıracak şekilde kullanır. ORAN: %20 YAZMA 1. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. 2. 24. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 1. Konuşurken gereksiz sesler çıkarmaktan kaçınır. 3. 27. 5.Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. Okuma kurallarını uygulama 5. Metnin öncesi ve/veya sonrasına ait kurgular yapar. 19. Yazma kurallarını uygulama 1. 5.

272 .

273 .

274 .

275 .

276 .

277 .

Kaynak: Belki Varmış Belki Yokmuş. editör:Ayfer Tunç. YKY. İstanbul 2003. Resimleyen: Levent GÖNENÇ 278 .

Resim ve başlıktan hareketle metnin içeriğiyle ilgili tahminde bulunulur. Kelime ve cümle çalışmaları yapılır (Çalışma Kâğıdı 1. olaylar nasıl gelişirdi? gibi sorular sorularak öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri geliştirilir. B. Meşeler ile akçaağaçlar arazındaki sorun nedir? 2. Öğretmen tarafından okuma süresince sözsüz müzik dinletilir. • 279 . Metni anlama. akçaağaçların önerilerini kabul etselerdi ormandaki yaşam nasıl olurdu? Sorunun kaynağı akçaağaçlar olsaydı. Tartışma sınıfça veya küçük gruplar hâlinde yapılabilir. akçaağaçların yerinde olsaydınız nasıl bir çözüm bulurdunuz? Meşeler. Akçaağaçlar ile meşelerin “kör bir balta”ya yenik düşme nedeni nedir? Öğrencilere. Metnin okunması • Tartışarak okuma yöntemiyle metin okutulur. Öğrenciler canlandırma etkinliği yaparken diğer öğrencilere “Kazanım Tablosu”nda verilen kazanımlar fotokopi hâlinde dağıtılarak arkadaşlarını “sesini ve beden dilini etkili kullanma” yönünden değerlendirmeleri istenir. Meşeler “gün ışığını” neden kendi hakları olarak görmektedir? 4. Örnek sorular: 1. Akçaağaçlar meşe ile konuşmaya gittiği hâlde savaşın çıkma nedeni nedir? 3. İlk resimle son resim karşılaştırılır.OKUYALIM ANLAYALIM • Gazetelerden dayanışmayla ilgili haberler bulunur. KONUŞALIM Metin diyaloğa dönüştürülerek “Canlandırma” etkinliği yapılır. Öğrencilerin bir kısmı metni diyaloğa dönüştürürken diğer öğrenciler canlandırmada görev alırlar.2). Bütün öğrencilerin tartışmaya katılması ve birbirlerinin düşüncelerine saygı duyması sağlanır.Tema : Toplum Hayatı Sınıf : 8 Süre : 10 ders saati A. Siz. Bunlarla ilgili kısa bir yazı yazılarak sınıf/okul panosuna asılır. Metni anlamaya yönelik farklı tür ve tiplerdeki sorular cevaplanır. Öğrencilerden metni dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir. Tartışma sonunda varılan ortak yargılar not edilir. Metnin okuma süreci yer yer kesintiye uğratılarak okunan bölüm ile ilgili olarak tartışılır. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik olarak aşağıdaki çalışmalar yapılır.

Öğrencilerden bu ifadelerde virgülün hangi işlevlerde kullanıldığını belirlemeleri istenir. Baharın hastalıkları saymakla tükenmez ki. “Mart başlayalı. Bu yolla virgülün sıralı cümleleri birbirinden ayırmak. cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögeleri vurgulamak. Her gruba. Bazılarının bronşiti. konuyla ilgili duygu ve düşüncelerini grup olarak yazarlar. bazılarının romatizması azmış. cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanıldığı kavratılır. Gruplar kendi içlerinde kelime ve atasözlerini tartışırlar. Ç. Grup olarak yazma yöntemi kullanılarak “birlik ve dayanışma” konulu düşünce yazısı yazılır. Bize Göre 280 . Konuyla ilgili çalışmalar yapılır (Çalışma Kâğıdı 4). kırkını geçmiş nice tanıdıklarım hastalandı. Öğrenciler dört gruba ayrılır (Çalışma Kâğıdı 3). Bahar bir muhasip gibi hayata yeni kavuşturduğu varlıkların sayısını. konuyla ilgili anahtar kelime ve atasözleri verilerek metin içinde kullanacakları belirtilir.” Ahmet Haşim. YAZALIM Öğrencilerden metinde virgülün geçtiği yerleri belirleyerek defterlerine listelemeleri istenir. yaşayanların toplamından durmadan çıkarıyor. kuş cıvıltılarıyla beraber insan iniltileri ve hırıltılarıyla dolu. Metinler okutularak en güzel metni yazan grup ödüllendirilir.C. toprağın yeniden gençliğe kavuştuğu bu mevsimde hava. Mart güneşi organizmada çöreklenip yatan bütün yılanları uyandırıyor. DİL BİLGİSİ Aşağıda verilen metinden hareketle fiilimsiler kavratılır. Metni gözden geçirerek gerekli düzeltmeleri yaparlar.

• Korku çiçeğinin tohumları bir kez düştü mü toprağa bir anda sarıverir ortalığı. • Güneş her sabah gökyüzünü mutluluğun yedi rengine boyuyordu. suratı renkten renge giriyor. Günün ilk ışıklarıyla doğanın güzelliği ortaya çıktı. • Zavallı akçaağacın göğsü körük gibi inip kalkıyor. Yüzünü göstermek Kana kana içmek Tuzla buz olmak İki büklüm olmak Kolu kanadı kırık Ayakta tutmak Her kafadan bir ses çıkması Onu son gördüğümden beri yaşlanmış. kalmamıştı. Aşağıdaki deyimleri gerçek anlamlarının geçtiği cümlelerle eşleştiriniz. beli bükülmüştü. Sizce bu anlatım tarzı metne ne kazandırmaktadır? ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 281 . Metinde yer alan aşağıdaki cümleleri aynı anlama gelen farklı cümlelerle ifade ediniz. Örnek: • Bir anda tuzla buz olmuştu mutluluğun sırça kaleleri / Mutlulukları birden bire bozulmuştu. oldukça Tepsi düşünce bardaklar binlerce parçaya bölündü. Kimse kimseyi dinlemiyor. yardım edecek kimsesi Gurbette memleketimin hayali beni yaşattı.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 1. …………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………. herkes yalnızca kendi fikrini söylüyordu. • Her çığlık bir harçer gibi saplanıyordu ormandaki sessizliğe …………………………………………………………………………………………. Pınar suyundan doyasıya içti... …………………………………………………………………………………………. 2. Koruyacak.

Cam. 2. camdan yapılmış. 4. engel. 6. Ülke. 5. Duru ve temiz kesme cam. Ateşi canlandırmak için kullanılan ve açılıp kapandıkça içindeki havayı üfleyen araç.ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Metinde geçen kelimelerle oluşturulan aşağıdaki bulmacayı çözünüz. memleket. 3. Havada buğu durumunda iken akşamın ve gecenin serinliği ile yerde veya bitkilerde toplanan küçük su damlaları. acayı BULMACA 4 2 5 1 6 3 Sorular: 1. Toprağın kayıp akmasını veya suyun yayılmasını önlemek için yapılan kalın duvar. 282 .

GRUP saygı huzur Birlikten güç doğar. GRUP sevgi güç 2.ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 1. Yalnız taş duvar olmaz. GRUP güven mutluluk Ağaç yaprağıyla gürler. 3. El elden üstündür. 283 . GRUP yardım neşe 4.

................................. Ali’nin [yarın okula gelmeyeceği]ni biliyorum... dün bir kazak almış........................................... yolda arkadaşıma rastladım............... arkadaşlarıma uğrarım........................ O çocuk benim arkadaşım....... Aşağıdaki boşlukları uygun fiilimsi ekleriyle doldurunuz.................... zaten biliyordum............ Aşağıdaki cümleleri uygun fiilimsi ekleriyle birleştirip tek cümle olarak yazınız.................... 284 ................. ........ yaşayanların toplamından durmadan çıkarıyor..... kırkını geçmiş nice tanıdıklarım hastalandı ................. gör….... Bu yüzden okula gelmedi. .. Ben o filmi daha önce gördüm.... eve gider……...... Mart başlayalı.. O kazağı bugün giymiş.................................. Bazı güller kurutulmuş.......... O beni gör................................ .... sarı saçlı bir çocuk geliyor..ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 1...... onun boynuna sarıldı.................................................................... kuş cıvıltılarıyla beraber insan iniltileri ve hırıltılarıyla dolu..................................... hemen geriye döndü............. gittim......... . 3...... O.......... Karşıdan uzun boylu... Örnek: Ben biliyorum........ Aşağıdaki kelimeleri değiştirerek cümleyi aynı anlamı verecek şekilde yeniden yazınız... Eve git…… kitaplarımı alacağım.............. ...................................................................... Örnek: Büyük şehirlerdeki oyun alanları giderek azalıyor.... Eski mahallemize git.... Ali yarın okula gelmeyecek.................... hikâyeyi dikkatle dinledim.. Toprağın yeniden gençliğe kavuştuğu bu mevsimde hava.................... 2................... çiçekler ne kadar güzel! Onu birden karşımda gör............ İlkbaharda aç...... Dün biraz rahatsızmış..... Bizim ders çalış...................... Onun anlat...... Yarın gece televizyonda bir film gösterilecek.................. Okuldan çık…................................ Baharın hastalıkları saymakla tükenmez ki.......... Her sabah yarım saat yürü...... Çocuk annesini gör….. sağlık için çok faydalıdır..................... odada yüksek sesle konuşulmaması gerekir. Bahar bir muhasip gibi hayata yeni kavuşturduğu varlıkların sayısını......... çok şaşırdım.... Dersten sonra eve yürü......... Sizin benden hiç hoşlan............................... yürü.... O gülleri vazoya koymuş...........

onların kendinden güçlü veya zayıf bir varlıkla. olayların gelişiminden. mekânı okura anlatan kişi. mekân ve kişilerin kimin tarafından görüldüğünü ve anlatıldığını belirten kavram. ritim. olay veya durumlara karşı takındığı tavır. düşünceyi veya olayı olduğundan büyük ya da küçük gösterme. Şiirde ahenk. beden dili: İnsan vücudunun çeşitli hareketlerinden oluşan ve genellikle de bulunulan duruma karşı verilen olumlu veya olumsuz tepkilerin bütünü. roman. kelime ve seslerin belli bir düzen içinde verilmesi veya tekrar edilmesiyle ortaya çıkan ses akışı. halka mâl olmuş mâni. 285 . çünkü yazar. ağız: Bir dilin veya lehçenin daha küçük yerleşim bölgelerinde yazı diline oranla birbirinden az çok ayrılan konuşma biçimleri. bakış açısı: Bir olayı veya durumu değerlendirme yönü. akıcılık: Bir konuşma veya yazının anlam yönünden anlaşılır. mutluluk. ana duygu: Bir edebî metnin geneline yayılan ve temayı besleyen sevinç. olay anlatımına dayalı metinlerde olayları. türler. yöntemi. Anadolu ve Rumeli ağızları vb. anlatımı bir anlatıcıya devredebilir. anlatıcı: Bir olayı anlatan. Bu tutum. ses benzerlikleri. atasözü vb. anlatıcının bildikleri kahramanın bildikleri kadardır. benzetme: Bir konuşma veya yazıda bir varlığı. ana fikir. Dolayısıyla metnin yazarı her zaman olayları anlatan kişi değildir. Gözlemci bakış açısında ise anlatıcı tarafsız bir gözle olayları veya durumları anlatır. unsurlarla sağlanır. türkü. anonim: Yazanı veya söyleyeni belli olmayan. mübalağa. sorgulayıcı. Şiirde/düz yazıda cümle. masal vb.SÖZLÜK abartma: Anlatımı etkili kılmak amacıyla bir duyguyu. üzüntü gibi temel duygular. bilmece. Bu tür metinlerde üç tür bakış açısından söz edilebilir: İlâhî bakış açısı. Kahraman anlatıcı. bağlam: En az iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan anlam birliği. olayı ve durumu daha etkileyici göstermek amacıyla. basmakalıp: Herkesçe çok iyi bilinen ve bu sebeple de hiçbir çarpıcılığı. durumla. olayla anlatılması. anahtar kelime: Bir cümlenin veya sözün yansıtmak istediği anlam için en büyük ipucunu veren ana kavram. ana düşünce: Bir yazı veya konuşmada çeşitli yardımcı düşüncelerle desteklenen ve metnin tamamında verilmek istenen düşünce. özgünlüğü olmayan cümle veya ifade. Kelimeler veya ifadeler farklı bağlamlarda değişik anlamlar içerebilir.) olay. eleştirici. Aydın ağzı. müzikalite. kahramanların neler düşündüklerine kadar her şeyi bilir. Olay anlatımına dayalı türlerde (hikâye. perspektif. ahenk: Uyum. kelime. tahlil edici. Bakış açısı kavramı ‘anlatıcı’ kavramı ile beraber değerlendirilir. İstanbul ağzı. söyleniş yönünden hiçbir engele takılmayan bir doğallıkta olması. aktaran kişi. İlk bakış açısındaki anlatıcı. Örnek. yaklaşımları beraberinde getirir. kahraman anlatıcının bakış açısı ve gözlemci bakış açısı. tasvir edici. anlatım tutumu: Bir yazarın kişi. ölçü vb. ironik vb. kişileri.

ipucu: Bir sorunu çözmede yardımcı olan veya yol gösteren işaret ve simgeler. durum veya olayın alaya alınması. yanında da eski dergiler. çizim. kurgulanmış metinler: Kurmaca. dolaylı anlatım: Başkasına ait bir sözü. boğumlama: Boğazdan çıkan sese konuşma organlarınca biçim verilmesi. Giriş. çağrışım: Bir söz. durum veya olay. vak’a. gönderme: Atıf. kaynak: Herhangi bir bilgi. fabl: Hayvan. ses gibi uyaranların çıkış noktası. Anlatımda kelimeleri. karikatür. bu tür yüklemleri cümlenin akışından anlar ve zihninde tamamlar. durum veya olayın insanın zihninde canlandırdığı her türlü unsur. ironi: İnce alay. olay örgüsü: Olay anlatımına dayalı metinlerdeki olayların bütünü. anlamın/olayların çözümlenmesine yardımcı olan sözler veya ifadeler. çatışma: Bir metindeki kişinin veya kişilerin herhangi bir uyumsuzluk. Masanın üstünde kitaplar. bitki veya cansız varlıklar arasında geçen hayalî olayları konu edinen hikâyeler. Okur. görsel. tutarsızlık. 286 . anlaşmazlık nedeniyle insanlarla. hayal gücüne dayalı edebiyat metinleri. olaylar ancak bu çatışmaların sonuca bağlanmasıyla sona erer. sonuç gibi unsurları ile şahıs ve varlık kadrosu. oysa günlük hayatta pek çok olayla karşılaşılabilir. konuşma dili: Çeşitli söyleyiş özellikleri olan ve yazı dilinden farklı olan dil. destana ilişkin. Metin bağlamında düşünüldüğünde. Bir kavramın veya sözün hatırlattığı kişi. eksiltili cümle: Yüklemi söylenmemiş cümle. haber. işitsel vb. epik: Kahramanlıkla ilgili. materyal: Eğitim ve öğretim etkinliklerinde kullanılacak yazılı. Hikâye. Bir metinde geçen cümlelerle onları izleyen ifadelerin anlam veya bilgi bakımından aykırı olması. görsel tasarım gibi tamamen görmeye dayalı ögeler. doğayla ters düşmeleri. “olay” kelimesinden farklı olarak yalnızca edebiyat eserlerinde karşımıza çıkar. gelecek nesil sizin eseriniz olacaktır. kişinin kendi ifadesiyle aktarması.. görsel unsur: Resim.beyin fırtınası: Fikir üretmek. destana özgü. geliştirmek ve karar almak için kullanılan herkesin katılımının sağlandığı. fikirlerin özgür bir şekilde ortaya konulduğu yaratıcı düşünme tekniği. görüntü. drama: Oyunlaştırma.” sözü doğrudan/dolaysız bir anlatımken “Atatürk. mekân ve zaman gibi ögeleri yazar tarafından belirlenen. malzemeler. gelecek nesillerin öğretmenlerin eseri olacağını söylemiştir. fotoğraf. zıt anlamlarını ifade edecek şekilde kullanarak söze konu edilen kişi. Atatürk’ün “Öğretmenler. çelişki: Uyumsuzluk.” cümlesi dolaylı bir anlatımdır. durak: Konuşmada veya okumada anlamın daha anlaşılır ve etkileyici olması için gerekli yerlerde verilen kısa ara. Örneğin. gelişme. Olay örgüsü kavramı. roman ve masal gibi türlerde çatışma itici bir güçtür. didaktik: Öğretici..

düşünce..” sözü örtülü bir şekilde yer alır. sunum: Herhangi bir konunun görmeye veya duymaya dayalı ögelerden de yararlanılarak bir ortamda dinleyicilere aktarılması. abartma. Örneğin. atasözü ve diğer sözlerin oluşturduğu bütün. cümlelerde bilgi veya anlam bakımından herhangi bir aykırılığın bulunmaması. çeşitli bölümleriyle belirten ön çalışma. 287 . vurgu: Konuşma/okuma sırasında bir kelime veya hecenin diğerlerine oranla daha baskılı söylenmesi. deyim. şahıs kadrosu: Olaya dayalı metinlerde. kişileştirme vb. yazı dili: Bir lehçe veya ağız üzerine kurulan ortak dilin yazıda kullanılması sonucunda ortaya çıkan dil. Bir metindeki sonucun en kısa ifadesi. varlık kadrosu: Bir metinde geçen varlıkların. satirik: Eleştirel. sözün ezgisi: Bir kelime. söz sanatları: Anlatımı etkili kılmak amacıyla kelimelerin sanatlı kullanımları.örtülü anlam: Bir cümlenin anlamından çıkarılabilecek diğer anlamlar. Benzetme. okunması. ritim: Bir düz yazı veya şiirde çeşitli tekrarlarla sağlanan akış. boğumlama gibi söylenişe yönelik unsurların bütünü. yergici. duygu. cümle veya ifadenin doğru telâffuzunu ve vurgusunu sağlayacak olan duraklama. ifadeler. kavram ve cümlelerle oluşturulan grafik. tutarlılık: Duygu. nesnelerin tümü. çatışmalardan veya konuşmadaki ifadelerden çıkarılabilecek kavram.” cümlesinden çıkarılabilecek “Toplantıda Ali’den başkaları da vardı. müzikalite. olayların gelişiminde herhangi bir rolü bulunan kişilerin tümü. hayal ve tasarıların mantıksal bir akış içinde birbirine bağlanması. “Toplantıya Ali de katıldı. zihin haritası: Anlamanın daha hızlı ve kolay olması için anahtar kelime. pastoral: Kır yaşantısını ve özellikle çobanların aşk ve yaşayışlarını anlatan şiir türü. tema: Bir metindeki olaylardan. taslak: Herhangi bir çalışmayı/ürünü ana çizgileriyle. söz varlığı: Bir dilde var olan kelime.

Kültür Bakanlığı Yayınları. Roman İncelemesine Giriş. 9. Ankara.. 288 . 2000. 1999. BLOOM. Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim Donanımları. 2001. Ankara. DEMİREL. 1992. Fatih ERDOĞAN Cumhuriyet Dönemi Çocuk ve Gençlik Öyküleri Seçkisi 1. Meral ALPAY. 1996. AKSOY. AYDIN. BOYDAK. AKTAŞ. Yusuf. Ankara. Uludağ Üniversitesi. 1996. ÇOTUKSÖKEN. 3. Benjamin S. Ömer Asım. Cem Yayınevi. 2000. İstanbul. Beyaz Yayınları. Anı Yayınları. Mustafa. H. BAZEN GCSE English Classbook. A.3. Yaratıcı Okuma-I. İlköğretim Okullarında Türkçe Öğretimi.. David. Ian. İstanbul.KAYNAKÇA 1. 1988. 10. Deyimler Sözlüğü 1. AYDIN. Remzi Kitabevi. Türkçe Programı ve Öğretimi. 1999. Öğrenme Stilleri. Ayhan. Hülya DİLEK. Anı Yayınları. 1998. İnkılâp Yayınları. 7. Gülten. İnsan Nitelikleri ve Okulda Öğrenme. BARR. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği. 5. Ayhan. Ankara. Özyürek Yayınevi. Mürüvvet. 13. İstanbul. Bursa. 14. DAYIOĞLU. 1995. Ankara. 1999. Akçağ Yayınları. Usem Yayınları. Özcan. 8. Ankara. Doğan. 11. 12. Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi. London. Ankara. Şerif. CEMİLOĞLU. Plandan Uygulamaya Öğretim.2. 4. CÜCELOĞLU. 2. MEB Yayın Evi. 2002. İstanbul. 1993. Dil ve Edebiyat Terimleri Sözlüğü. BİLEN. 6. İstanbul. Sınıf Yönetimi.

Leyla. 289 . Otava. 17. KÜÇÜKAHMET. Hasan. 25. Ankara. Ankara. Gramer Terimleri Sözlüğü. 2003. Özcan.3. Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Program Geliştirme. Ankara. MEB. Eğitim Gönüllüleri Vakfı Yayınları. Ingrid. HALLGREN. Helsinki. Türk Dil Kurumu Yayınları. Leyla. Merja SAARİAHO. 26. Olli MAATTA. GÜLERYÜZ. Sarı LOTTONEN. KÜÇÜKAHMET. 8. Ankara. 1999. 18. Peter. 2000. G. İstanbul. Thinking and Stady Skills. 16. 2003. Ankara. 1999. 2001. Sınıflar). 19. Ankara. İnkeri. MEB. Aleksis 7 Harjoituksia Ussıa Aıdınkıeli Ja kırjallısuus. 7. Reading and All That Jazz: Tuning Up Your Reading. ERGİNER.15. Öğretim İlke ve Yöntemleri. Usem Yayınları. Sarı LOTTONEN. Helena RUUSKA. Edebiyat Atölyesi (6. 1998. Anders NORDGREN. Ergin. Eğitim Programları ve Öğretimi. Jari KUUSENTO. DEMİREL. Eğitim Gönüllüleri Vakfı.4 Ankara. 2003. EARGED İlköğretim Kurumları Türkçe Programı İhtiyaç Analiz Raporu. Helena RUUSKA. KORKMAZ. İlköğretimde Etkili Öğretme ve Öğrenme Öğretmen El Kitabı Modül 1. 27. Öğretimi Planlama Uygulama ve Değerlendirme. Anı Yayınları. 22. GÜLERYÜZ. Gazi Kitap Evi. 21. 20. Zeynep. Otava. Pegem Yayın Evi. İstanbul. Basın Yayın Yüksek Okulu Matbaası. EARGED Taslak Programı. 28. Ankara. Raija LEHTO. 1997.2. Hasan. 1992. United States. Rita MC CARTHY. Eğitim Programlarının Dili ve Yaratıcı Öğrenme. 2003. HELLSTROM İnkeri. HELLSTROM. 23. Aleksis 7 up Aıdınkıeli Ja kırjallısuus. 1997. 1992. Dags 2 Nyavyer Kurs. 24.Ü. Jari KUUSENTO. MATHER.

MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü Temel Eğitim Pilot Projesi Türkçe Dersi Öğrenci Çalışma Kitapları 4. SELÇUK. Sözlü ve Yazılı Kültür.. 2001 40. MEB Yayınları. İstanbul. İstanbul. İlkokul Programı ve Beş Sınıfın Yıllık Planı. Sedat. Ankara. Anı Yayınları. Walter J. MEB. ÖZ. ONG. M. 36. Barbel İNHELDER. 2002. MEB Yayınları. Anı Yayıncılık. Sınıflar. Hızlı Düşünme ve Cevap Verme Yöntemi. Sayı 2518. 41. Millî Eğitim Basım Evi. Ortaokul Programı. Tebliğler Dergisi Cilt 63. 38. MEB Yayınları. MEB. Türkçe Öğretiminde Tam Öğrenme. 37. 1999. 42. 1962. Ortaokul Programı. SEVER. 2000. 32. Ankara.29. Ankara. 35. 39. 1977. Frankfurt. Alev. MEB. ÖNDER. Ankara. Epsilon Yayıncılık. 43. ve 5. Patrick. Ankara. Ankara. Die Psychologie des Kindes. Ankara. Çoklu Zekâ Uygulamaları. 1995. İstanbul. Ziya ve Diğerleri. (çev: Aslı Çıngıl Çelik). Uygulamalı Türkçe Öğretimi. QUİNN. Millî Eğitim Basım Evi. MEB Yayınları. Ankara. Jean. MEB. Ankara. MEB. Kademe). 34. PİAGET. MEB. 1995. 1999. 33. İstanbul. 1990. İlköğretim Kurumları Türkçe Eğitimi Programı (II. Nobel Yayın Dağıtım. Rota Yayınları. 1997. Millî Eğitim Basım Evi. 31. 1997. 1938. Ankara. 1999. Millî Eğitim Basım Evi. 290 . Millî Eğitim Bakanlığı Devlet Kitapları Basım Evi. MEB Yayınları. Yaratıcı Öğrenme İçin Eğitici Drama. Metis Yayınları. MEB Komisyon. EARGED İlköğretim okulu Türkçe Dersi Taslak Öğretim Programı Alanda Deneme Uygulama Raporu. Millî Eğitim Basım Evi. Feyzi. 30. Ortaokul Programı. MEB.

2002. Ciltler. The National Curriculum Handbook For Primary Teachers İn England (Key Stages 1 and 2). Kamile. Sayı 589. Tarih Vakfı Yayınları. Öğretmenim Lütfen Bu Kitabı Okur musun?. ÜN AÇIKGÖZ. Konuşma Eğitimi. Ders Kitaplarında İnsan Hakları: Tarama Sonuçları. İzmir. İzmir. Sayı: 164. 49. 2003. Çocuk Edebiyatı. Joann Rishel Kozyrev. Refining Composition Skills. 1999. İstanbul. 1998.44. Remzi Kitap Evi. Tarih Vakfı Yayınları.. 56. 47. İstanbul. Konya. 46. Eğitim ve Gelişim Özellikleriyle Okul Çağı Çocuğu. America. İleri Yayıncılık. TAŞER. Ankara. Akçağ Yayınları. Ankara. Türk Dili Dergisi. TDK. Haluk. Sınıf. YILMAZ. Hasan. Ankara. Cemal. 2000. Ankara. YALÇIN. ŞENGÜL. s. Türkçe Öğretiminde Alternatif Yöntemler. 2003. Türk Tarih Kurumu Basım Evi. Okuma ve Anlama Becerilerinin Artırılmasına Yönelik Olarak Hazırlanan Bir Model Önerisi. Çizgi Kitap Evi. Nobel Yayınları. İmlâ Kılavuzu. Ankara. 58. Güz 2004. 54. 53. 2004. 52. 2002. Ankara. 291 . 2003. 55. 1992. Murat. 45. Tarih Vakfı. Millî Eğitim Dergisi. 2000. Suat. 51. Alemdar. Eğitim Dünyası Yayınları. London. Mary K. Anı Yayıncılık. 50. YILDIZ. TDK. 57. İstanbul. TOPÇUOĞLU. YAVUZER. Aktif Öğrenme. Tema Destekli Türkçe İlköğretim 6. Türk Dil Kurumu Yayınları. 1. SMALLEY Regina L. 2003. 36-58. TDK. Ders Kitaplarında İnsan Hakları: İnsan Haklarına Duyarlı Ders Kitapları İçin. Türkçe Sözlük. 2003. 2. 48. 2001. Hamdi. Ruetten. Süleyman Kaan YALÇIN. Tarih Vakfı.

Düzeltilen Bölüm açıklama 19 açıklama 4. Örneğin. 7. Yeni Hâli Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. 2. “Şu sokak senin. sandal. 4. 2. Öğrencinin kalıplaşmış cümle yapılarını kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil.7. 2. sınıf öğrencilerinin dikkat süresinin en fazla 10 dakika olduğu göz önünde bulundurularak düzenlenmelidir. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. Örneğin. tekne. bu sokak benim. sandal. 4. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. Yeni Hâli Kazanım ifadesi çıkarılmıştır. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI’NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 15 : Dinleme/izleme : 6. 4. Kalıplaşmış cümle yapılarının kuruluş ve kullanım özelliklerini kavrar. Kalıplaşmış cümle yapılarında belli kuruluş ve kullanım özellikleri taşıyan “Ne kadar erken kalkarsan o kadar iyi olur. .” gibi cümleler ele alınır. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi.8 Eski Hâli [!] Dinleme etkinlikleri 6. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 27 : Okuma : 6. kotra. 10. 7. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. kotra. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir.1 İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (8. Düzeltilen Bölüm kazanım 27 açıklama 30 açıklama 2. tekne. 2. 8. 8 Eski Hâli 10.. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir.”. Gez babam gez.. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil.

herhangi bir. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Düzeltilen Bölüm açıklama Yeni Hâli Kalınlık-incelik uyumu. Yeni Hâli 2. Düzeltilen Bölüm açıklama 42 açıklama 2. hiçbir şey. işaret.). bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. soru eki mi’nin. soru eki mi’nin. 6. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. 6. her şey vd. herhangi bir. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. belirtme sıfatlarının çeşitlerine girilmez. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak kişi. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. her şey vd. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 43 : Dil Bilgisi :7 Eski Hâli Yeni Hâli [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. 2. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak niteleme ve belirtme sıfatları ayrımına.2 Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 38 : Yazma :6 Eski Hâli Ünsüz yumuşaması. belirsizlik. bağlaç olan de ve ki’nin. soru zamiri adlandırmaları kullanılarak ayrıma gidilmez. Düzeltilen Bölüm açıklama . 2. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. 2. hiçbir şey. öğrencilerin edindikleri bilgileri. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 42 : Dil Bilgisi :6 Eski Hâli 2.). okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. bağlaç olan de ve ki’nin.

ihtimal. anlam özellikleri ele alınır. değerlendirme. karşılaştırma. öneri. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). belirsizlik.3 43 43 açıklama açıklama 1. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak durum.tabloda verilmeyip program metni üzerinde yapılmıştır. 6. anlam özellikleri ele alınır. beklenti. 7. İsim ve fiil cümlelerinin anlam ve kullanım özelliklerine dikkat çekilir. değerlendirme. miktar zarfı adlandırmaları kullanılarak ayrıma gidilmez. 7. kararsızlık vb. onaylama. ihtimal. . Varsayım. olumsuz cümleler ile varsayım. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. 2. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. öneri. 2. 2. Düzeltilen Bölüm açıklama 49 açıklama 2. zaman. 49 açıklama 49 49 açıklama açıklama * Tabloda yer alan sayfa numaraları 2006 yılında basılan İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (6. 2. 8. 9. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. 2. yer tamlayıcısı. 5. tanımlama. Sınıflar)’na göre verilmiştir. 1. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. tanımlama. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). Programda yer alan kazanım ve kazanımlara ait açıklamalarla ilgili değişiklikler yukarıdaki tablolarda eski hâli ve yeni hâli ile birlikte yer almaktadır. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. yer tamlayıcısı. öğrencilerin edindikleri bilgileri. 9. kararsızlık vb. Kurallı ve devrik cümlelerin anlam ve kullanım özelliklerine dikkat çekilir. 6. 1. 1. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. İşlek örneklerden hareket edilir. soru. karşılaştırma. Ancak programda yer alan diğer bölümlere yönelik değişiklikler -programın içeriğini doğrudan etkilemediğinden. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 48 : Dil Bilgisi :8 Eski Hâli Yeni Hâli [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. 7. onaylama. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. beklenti. . konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. 2. Olumlu.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful