T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6, 7, 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA - 2006

İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6, 7, 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA GÖREV ALANLAR

Prof. Dr. Ramazan KAPLAN Prof. Dr. İsa ÖZKAN Hatice DEMİRBAŞ Semra BAYRAKTAR Funda DERİN Nihal ÇALIŞKAN Aliye USLU ÜSTTEN Şahru PİLTEN Betül KORKMAZ Tuba KORKMAZ Ünal ZAL Ruhi İNAN Mustafa KURT İsmail KARAKAYA

Genel Koordinatör Komisyon Başkanı Program Geliştirme Uzmanı Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türk Dili Okutmanı Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı

“Türk dili; Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”
Mustafa Kemal ATATÜRK

Bu program; sevgi, fikir ve ses bayrağımız olan güzel Türkçemizi sonsuza kadar yaşatacak öğretmen ve öğrencilerimize ithaf edilmiştir.

İÇİNDEKİLER TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. GİRİŞ 1.1. 1.2. Programdaki Temel Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programın Yapısı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1. 1.2.2. 1.2.3. Genel Amaçlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Temel Beceriler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Temel Dil Becerileri ve Dil Bilgisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.1 Dinleme/İzleme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.2 Konuşma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.3 Okuma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.4 Yazma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.5 Dil Bilgisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kazanımlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Etkinlikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Açıklamalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ara Disiplinler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Atatürkçülük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sayfa 1 2 3 3 4 5 5 5 6 6 7 7 8 8 8 8 9 9 10 10 11 12 51 54 55 56 57 57 58 61 72 204 213 244 247 285 288

1.2.4. 1.2.5. 1.2.6. 1.2.7. 1.2.8. 1.3. 1.4. 1.5. 1.6. 2. 3.

Öğrenme ve Öğretme Süreci. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hazırlanacak Kitapların Forma Sayıları ………………………………………… Temel Dil Becerileri ve Dil Bilgisi Oranı………………………………………. Programda Kullanılan Sembolleri Açıklayıcı Tablo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6, 7 ve 8. SINIF KAZANIMLAR -ETKİNLİK ÖRNEKLERİ -AÇIKLAMALAR PROGRAMLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR VE EKLER 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7. 3.8. 3.9. 3.10. 3.11 3.12. 3.13. 3.14. 3.15. Atatürkçülük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Türkçe Dersi Öğretim Programı Kazanımları ile Eşleşen Ara Disiplin Alan Kazanımları Tablosu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programın Uygulanmasında Öğretmenin Rolü. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okuma Metinlerinde Bulunması Gereken Özellikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dinlenecek/İzlenecek Materyallerin İçeriğinde Bulunması Gereken Özellikler . .

6, 7 ve 8. Sınıflarda Yer Verilmesi Gereken Türler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Temalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Yöntem ve Teknikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Etkinlik Örnekleri. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Okuma Gelişim Dosyası. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ölçme ve Değerlendirme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ders İşlenişi ile İlgili Açıklamalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ders İşleniş Örneği. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sözlük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kaynakça. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: 1. Genel Amaçlar Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; lâik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı seçkin bir ortağı yapmaktır.

1

Öğretmen. bu bütünlük ve devamlılık göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Öğrencilerin edindikleri birikimler üzerine yenilerini inşa etmeleri. İnsanın kendisini ve çevresindeki olayları anlamaya çalışırken kurduğu düşünce dünyası. Öğrenci bu dönemde. yorumlama. tarihî süreçte oluşan edebî dilin gelişimini.TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI (6. okuma. sınıfları bir geçiş dönemi özelliği gösterir. disiplinler arası bir bakış kazanmaları Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın temel amaçlarını oluşturmaktadır. sınıflarda öğrendiklerini. değişik bilgi kaynaklarına ulaşarak duygu. insanlar arasında iletişimi sağlayan ve bütün öğrenme faaliyetlerinde anahtar rol oynayan doğal bir araçtır. Öğrenmeyle ilgili yapılan araştırma ve gözlemlerde. iletişim kurma becerilerinin gelişmesine yönelik olan dinleme/izleme. İnsan. karşılaştıkları sorunlara alternatif ve yaratıcı çözümler üretmeleri. konuşma ve yazma becerilerini dilin kurallarına uygun olarak geliştirmesidir. Bu açıdan bakıldığında ilköğretimin 6. Sınıflar Türkçe Dersi Öğretim Programı. Bütün öğrenme etkinliklerinde olduğu gibi Türkçe dersinde de öğrenciyi etkin hâle getirmek. yazma temel dil becerileri ile dil bilgisinden oluşur. uygun yöntem ve teknikler kullanıldığında geliştirilebilir. bu süreç içinde öğrencileri deneyerek öğrenmeye. GİRİŞ Dil. 7 ve 8. Sözü geçen temel dil becerileri birbiriyle etkileşim hâlinde olduğundan bir bütünlük içinde ele alınmalıdır. öğrencinin okuma. öğrencilerin biyolojik. Bu durum dil öğretiminde daha somut olarak gözlenebilir. dilin farklı bağlamlarda aldığı görünümleri kavramaları. bireysel farklılık ve ilgilere yönelik olarak öğretim sürecinde hedeflenen kazanımlara ulaşmak amacıyla çeşitli etkinlik ve çalışmalar yer almaktadır. 7. 8. Öğrenme sürecinin başarıya ulaşması için. uygulamayla edinilen bilgi ve becerilerin daha kalıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkçenin imkânları çevresinde. yorumlama gibi birtakım düşünme ve ifade etme faaliyetlerinde bulunur. Bir sonraki aşamayı oluşturan orta öğretim ise. farklı araştırma yöntem ve tekniklerini kullanmaları. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda. kavramların bir dil bütünlüğü içinde kazandıkları değerlerle birlikte sosyalleşir ve dil yardımıyla öğrenme. öğretim sürecinde öğretmeni rehber kılmak çağdaş eğitimin geldiği önemli bir noktadır. muhakeme 2 . olay ve durumları kendi deneyimlerinden hareketle doğru olarak anlamaları. özelliklerini ve ürünlerini öğretmeyi hedefler. seviyesine uygun Türk ve dünya edebiyatının seçkin örnekleriyle geliştirir ve kendi anlam dünyasını yapılandırmaya başlar. dinleme/izleme. 1-5. konuşma. Sekiz yıllık ilköğretim sürecinde Türkçe öğretiminden beklenen. Bu etkinliklerle öğrencilerin. Dil öğretiminin temel hedefi. bir grup içerisinde beraber çalışma bilinç ve cesaretine ulaşmaları. Türkçeyle ilgili becerileri zevkli bir öğrenme ortamında kazanmaları amaçlanmaktadır. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmeleridir. Bu sebeple 6-8. Bireylerin öğrenmeye ve öğrendiklerini birleştirmeye olan doğal eğilimi. anlama. öğrendiklerini uygulama. Türkçe öğrenimi. Dil edinimi ve eğitimi belli bir süreç içinde gelişir. psikolojik ve zihinsel özelliklerinden kaynaklanan bireysel farklılıklarının dikkate alınması gerekir. Sınıflar) 1. dil aracılığıyla kendilerini ifade edebilmeleri. kavramlar ve kavramlar arasındaki ilişkilerle biçimlenir. öğrencilerin. üretme ve tartışma etkinliklerine katılmaları.

Türkçe Dersi Öğretim Programı’yla dinlediklerini. 1. öğrencinin derse etkin olarak katılmasının sağlanması. öğrencinin öğretmen rehberliğinde. sorumluluk üstlenen. “genel amaçlar. eleştirel ve yaratıcı düşünen. Böylece öğrenciler. düşünce ve hayallerini anlatan. Programın Yapısı Türkçe Dersi Öğretim Programı. kendilerini hayata ve geleceğe hazırlayacak birikimi edineceklerdir. izlediklerini ve okuduklarını anlayan.2. sorgulama.gücünü geliştirmeye ve iş birliğine özendirmeli. olay. dolayısıyla değerlendirmede öğretim sürecindeki gelişimin de önemli olduğu benimsenmiştir. eleştirme ve yorumlamayı alışkanlık hâline getiren. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yaklaşım olarak. 1. öğrenme. Bu yaklaşımın temel hedefi. dil sevgisi ve bilinci kazanarak öğrenme sürecinde daha verimli olacak. yazma becerilerini geliştirmeleri.öğretme etkinliklerinde öğrencinin gelişim düzeyinin dikkate alınmasını. temel beceriler. öğrenme etkinliklerine isteyerek katıldığı bir ortam sağlamalıdır. 3 . etkili iletişim kurması. öğrenme sürecinde öğrencinin birikim ve deneyimlerinden hareketle sorunlara çözümler üretmesini. çevresiyle uyumlu. düzey ve ilgilerini dikkate alan. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda.1. dilimizin imkân ve zenginliklerinin farkına vararak Türkçeyi doğru. konuşma. etkinlik örnekleri ile açıklamalar”dan oluşmaktadır. duygu. Türkçe öğretiminin daha verimli olabilmesi için. öğrendiklerini aşamalı bir biçimde inşa etmesidir. temel dil becerileri ile dil bilgisi ve bu becerilere yönelik belirlenmiş kazanımlar. motivasyonunun sürekli olarak desteklenmesi gerekir. öğrencinin birikim. estetik zevk kazanmış ve millî değerlere duyarlı bireyler yetiştirilmesi amaçlanmıştır. grup çalışmalarına katılması. durum ve bilgileri kendi birikimlerinden hareketle araştırma. Programdaki Temel Yaklaşım Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla dinleme/izleme. okuma. güzel ve etkili kullanmaları hedeflenmektedir. kazanılan beceri ve bilgilerin daha verimli ve kalıcı olmasını sağlamak için çeşitli etkinliklere yer verilmiştir. girişimci.

5. düşünce ve hayal dünyalarını geliştirmeleri. 1. yorumlama ve değerlendirme becerilerini geliştirmeleri. konuşma ve yazma kurallarına uygun olarak bilinçli. Hoşgörülü. 2. Okuduğu. Bilgiye ulaşmada kitle iletişim araçlarından yararlanmaları. Anlama. dinlediği ve izlediğinden hareketle. 3. Yapıcı. bunları bir alışkanlık hâline getirmeleri. 4 . Türkçeyi. millî birlik ve bütünlüğümüzün temel unsurlarından biri olduğunu benimsemeleri. Seviyesine uygun eserleri okuma. söz varlığını zenginleştirerek dil zevki ve bilincine ulaşmaları. 7. sınıflama. 4. bilim. Duygu. Türk ve dünya kültür ve sanatına ait eserler aracılığıyla millî ve evrensel değerleri tanımaları. sorgulama. düşünce ve hayallerini sözlü ve yazılı olarak etkili ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri. kültür ve sanat etkinliklerini seçme. tahmin etme. Millî. yurt ve dünya sorunlarına duyarlı olmaları ve çözümler üretmeleri.1. sıralama.1. eleştirme. 6.2. Genel Amaçlar Türkçe Dersi Öğretim Programı ile Türk Millî Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkelerine uygun olarak öğrencilerin. akılcı. Dilimizin. ilişki kurma. doğru ve özenli kullanmaları. 11. 9. yaratıcı. eleştirel ve doğru düşünme yollarını öğrenmeleri. dinleme. duygu. 10. analizsentez yapma. 8. manevî ve ahlâkî değerlere önem vermeleri ve bu değerlerle ilgili duygu ve düşüncelerini güçlendirmeleri amaçlanmaktadır. insan haklarına saygılı. izleme alışkanlığı ve zevki kazanmaları. bu araçlardan gelen mesajlara karşı eleştirel bakış açısı kazanmaları ve seçici olmaları.

öğrencilerden dinlediklerini/izlediklerini sıralama. söz varlığını zenginleştirme. Bu amaçla programda. değerlendirme. Programda dinleme/izleme becerisi.3. dikey olarak da sekizinci sınıfın sonunda kazanacakları ve hayat boyu kullanacakları temel becerilerdir. sorgulama. Programın bu bölümü “dinleme/izleme kurallarını uygulama. öğrencilerin iletişim kurma yeteneklerini geliştirecektir.2. güzel ve etkili kullanma Eleştirel düşünme Yaratıcı düşünme İletişim kurma Problem çözme Araştırma Karar verme Bilgi teknolojilerini kullanma Girişimcilik 1. “okuma. Temel Dil Becerileri Türkçe Dersi Öğretim Programı.2. uygun etkinliklerle desteklenerek uygulanması. Programla ulaşılması beklenen temel beceriler şunlardır: Türkçeyi doğru. ilişkilendirme. Dinleme/İzleme Dinleme/izleme. öğrencinin toplum hayatına aktif bir dinleyici/izleyici olarak katılmasını sağlayacak.2. temel dil becerileri” ile dil bilgisinden oluşmaktadır. öğrencilerin iyi bir dinleyici/izleyici olabilmesine yönelik olarak hazırlanmış düzeye uygun kazanımlar ile bu kazanımları hayata geçirmeye yönelik etkinliklerden oluşmaktadır. 5 . Bu becerinin geliştirilmesiyle. Bu temel dil becerileri hem kendi içlerinde hem de birbirleriyle bir bütünlük içerisinde ele alınmış ve ilişkilendirilmiştir. Dinleme/izleme sürecinin amacına ulaşabilmesi için yapılan tüm dinleme/izleme etkinliklerinin değerlendirilmesi gereklidir. dinleme/izleme etkinliklerinin amacına ulaşmasını. Görsel ve işitsel araçların hayatın her alanında giderek yaygınlaşması ve bu araçların eğitimde kullanılması etkili bir dinleme/izleme eğitimini gerekli kılmaktadır. öğrencilerin kullanacağı değerlendirme ölçütleri ile yapılan etkinlikleri değerlendirmeye yönelik formlar yer almaktadır. 1. Temel Beceriler Temel beceriler. öğrencilerin dil becerilerindeki gelişimleriyle bağlantılı. anlama ve çözümleme. öğrencilerin etkili iletişim kurmalarını ve toplum hayatına aktif birer dinleyici/izleyici olarak katılmalarını sağlayacaktır. yatay olarak bir yılın sonunda.2. dinleme/izleme. sınıflama. yazma. konuşma. Aşamalı bir süreç izleyen bu sıralamanın takip edilmesi. Bu formların kullanılması dinleme/izleme sürecini verimli kılacak ve öğretmene nesnel bir değerlendirme imkânı sağlayacaktır. Türkçe Öğretim Programı içerdiği kazanımlarla bu temel becerilerin gelişmesini sağlayacaktır. yorumlama ve değerlendirme becerisidir. eleştirme ve bunlarla ilgili çıkarımlarda bulunma gibi üst becerileri gerçekleştirmesi beklenmektedir. Öğrencilerin düzeylerine yönelik olarak hazırlanan kazanımların. etkili dinleme/izleme alışkanlığı kazanma” amaçlarından oluşmaktadır.1. iletişim kurmanın ve öğrenmenin temel yollarından biri olup verilen iletiyi doğru bir şekilde anlama.3.1.

bireyin sosyal hayatında iletişim kurmasını. Bununla birlikle. karşılaştırma yapma. Programda yer alan okuma dil becerisinde.3. bütün dil becerilerini kapsayan bir önem arz etmektedir. etkili konuşan ve konuşulanları doğru anlayıp yorumlayan bireylerin yetiştirilmesi. sebep-sonuç ilişkisi kurma. düşüncelerini mantık akışı ve bütünlük içinde sunma. öğrencilerin günlük hayatlarında karşılaştıkları yazılı metinleri doğru. iş birliği yapmaları. onların diğer dil becerilerinde de başarılı olmalarına bağlıdır. öğrenme. kendi konuşmasını değerlendirme.3. ortak karar vermeleri ve karşılaştıkları sorunları çözmeleri açısından da önemlidir. Programda. 1. okunan metinlerin anlaşılması ve çözümlenmesi. 6 . okuma becerisini geliştirmek amacıyla çeşitli etkinliklere yer verilmiştir. hayal ve gözlemlerini ifade etmesini sağlayan en etkili araçtır. ses organları ve göz yoluyla algılanan işaret ve sembollerin beyin tarafından yorumlanarak değerlendirilmesi ve anlamlandırılması sürecidir. öğrencilerin çevreleriyle iletişim kurmaları. hedeflenen kazanımların daha da kalıcı olmasını sağlayacak. Programda okuma becerisiyle. yorumlama.2. özetleme gibi anlamayı ve zihinsel becerileri geliştirici çalışmalara yer verilmiştir. bilgi ve birikimlerini paylaşmasını. onları bu çalışmalara katması gerekmektedir. anlamlandırılması. sosyal hayatta karşılaşacakları sorunları konuşarak çözebilmeleri. yorumlayıp değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır. eleştirel düşünmeyi sağlayan bir süreci de içine alır. okuma kuralları.3. öğrencilerin konuşmayla ilgili yeteneklerini geliştirecektir. Okuma Okuma. Programda. olay. Türkçe Öğretim Programı’nda. konuşma becerisinin geliştirilmesiyle. Konuşma becerisi. değerlendirme. duygu. birikimlerden. Dolayısıyla bu beceri. Türkçeyi bütün zenginlikleriyle ve doğru bir şekilde yansıtması ayrı bir önem taşımaktadır.2. akıcı bir biçimde ve uygun yöntemleri kullanarak okuyabilmeleri. sınıflandırma. sesini ve beden dilini etkili kullanma. Bu nedenle öğretmenin konuşma etkinliklerinde öğrencilerin her birinin ayrı ayrı söz almalarını sağlayarak.2. yazma ve dinleme gibi diğer becerilerle desteklenmesi gerekmektedir. kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma” amaçlarına yönelik kazanımlara yer verilmiştir. durum ve deneyimlerle karşılaşmasını sağlar.1. söz varlığını zenginleştirmeye ve araştırmaya yönelik olarak verilen başlıklar. öğrencinin farklı kaynaklara ulaşarak yeni bilgi. araştırma. çeşitli görsel ve işitsel materyallerden yararlanma. Konuşma Konuşma. Bu amaçlarla programdaki konuşma etkinlik örneklerinde. Hayatın her alanında doğru. Okuma becerisi. öğrencilerin Türkçenin estetik zevkine vararak ve zengin söz varlığından faydalanarak kendilerini doğru ve rahat ifade edebilmeleri. okuduklarını değerlendirip eleştirel bir bakış açıcısıyla yorumlayabilmeleri ve okumayı bir alışkanlık hâline getirebilmeleri amaçlanmıştır. tartışma. öncelikle öğrencilerin kendilerini veya birbirlerini değerlendirmeleri. okunan metinlerin değerlendirilmesi ve okumanın bir alışkanlık hâline dönüştürülmesine yönelik olarak çeşitli kazanım ve etkinliklere yer verilmiştir. düşünce. konuşma becerisine yönelik olarak. Konuşma becerisinin değerlendirme aşamasında. hazırlıklı konuşmalar yapma. Etkinliklerde kullanılacak metinlerin. “konuşma kurallarını uygulama. güzel. Bu nedenle konuşma becerisinin okuma. Bu nedenle derslerde işlenecek metinlerin taşıması gereken özellikler programda belirtilmiştir.

2. öğrencilerin düzeylerine uygun olarak ve aşamalı bir biçimde verilmiştir. okuma. tasarı ve izlenimlerini dilin imkânlarından yararlanarak ve yazılı anlatım kurallarına uygun şekilde anlatmaları.5. Bu düşünceden hareketle programda yazmayla ilgili olarak yazma kurallarını uygulama. Bu tutum öğrencilerin eleştirme. yapılan etkinliklerin değerlendirilmesiyle mümkündür. Yazma çalışmalarının istenen amaçlara ulaşabilmesi. ilk okuma yazma öğretimiyle birlikte başlayıp ilk sınıflarda kazandırılacağından 6. kendi yazdıklarını değerlendirme. Yazma becerisinin bilgi. farklı türlerde metinler yazma. hem okuma sürecinin değerlendirilmesine hem de öğrencilerin dil gelişimini izlemeye yardımcı olacaktır. hayal ve izlenimlerini doğru. kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma.3. Programda. öğrencilerin hangi türlerde yazmaya yetenekli olduğunu belirleyerek onları başarılı olduğu türlerde yazmaya yönlendirmelidir. planlı yazma. düşünce. sınıflarda bitişik eğik yazı için bir zaman dilimi ayrılmayacaktır.Okuma becerisinin hayatın bütün aşamalarına yayılan bir alışkanlık hâline getirilmesi amacıyla hazırlanan etkinlik örnekleri ve formları. öğrencinin kendi yazdıklarını değerlendirme ölçütlerine yer verilerek yalnızca öğretmenin değil. cümle ve metin düzeyindeki uygulamaları amaçlanmıştır. Programda. Dolayısıyla dil bilgisi öğretimi kuramsal bilgilere değil. hayal. öğrencinin kendisinin ve arkadaşlarının da bu sürece katılması amaçlanmıştır. konuşma. uygulamaya dayanmalıdır. yazma temel becerilerini destekleyen kurallar bütünüdür. Yazma Yazılı anlatım. 7 ve 8. bitişik eğik yazıyı işlek ve güzel kullanmalarına özen göstermeleri sağlanmalıdır. kuralların verilmesinin yanında. 1. yazmayı kendini ifade etmede bir alışkanlığa dönüştürmeleri ve yazma yeteneği olanların bu becerilerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır. bu kuralların kelime. birikim ve dili etkili kullanmayı gerektirdiği göz önüne alınarak bu sürecin dinleme/izleme. öğrencilerin duygu. Dil Bilgisi Dil bilgisi. Dil bilgisinde kolaydan zora ilerleyen bir sıra izlenmiş olup konuların birbiriyle olan ilişkileri gözetilmiştir. ancak çeşitli ve özendirici yazma uygulamalarıyla mümkün olur. yazma. düşünce. Türkçe Öğretim Programı’nda yazma becerisinin geliştirilmesiyle. Türkçeyle ilgili kural ve 7 . Bitişik eğik yazı öğretimi. bireyin kendini doğru ve amacına uygun olarak ifade etmesinde ve iletişim kurmasında en etkili araçlardan biridir. değerlendirme ve yorumlama becerilerinin geliştirilmesine de yardımcı olacaktır. dinlemeyle ilgili dil etkinliklerinde uygulanmasıdır.2. Öğretmen. Hikâye. bireysel yetenek ve yaratıcılık gerektirse de öğrencilerin duygu. konuşma. yazım ve noktalama kurallarını kavrama ve uygulama” ile ilgili amaçlara yönelik kazanımlar yer almaktadır. ancak daha da önemli olan bu kuralların konuşma.4. Uzun bir süreç isteyen yazma becerisinin kazanılması ve istenen amaçlara ulaşılması. 1. Ancak öğrencilerin bütün derslerde. Bu amaçla dil bilgilerinin öğretiminde. anlaşılır ve yazma kurallarına uygun şekilde anlatmaları yazma tekniğine uygun bilgi ve beceriler kazandırılarak sağlanabilir. şiir gibi türlerde ürün vermek. Öğrenci açısından Türkçenin yapısını oluşturan ve işleyiş kurallarını tanımlayan bilgilere sahip olmak oldukça önemlidir. bir dilin dinleme/izleme. farklı yöntemlere uygun etkinliklerle yazmayı öğrenciler açısından zevkli hâle getirerek yazma alışkanlığı kazanmalarına yardımcı olmalı.3. Türkçenin kurallarıyla ilgili kazanımlar. açık. okuma ve dil bilgisi etkinlikleriyle de desteklenmesi gerekmektedir. roman.

bilgilerin örneklerden hareket edilerek verilmesi daha doğru olacaktır. Kariyer Bilinci Geliştirme.. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. kuralların metin veya cümle bütünlüğü ve bağlamı içerisinde ele alınması. okul dışı etkinlikler sembolü kullanılarak belirtilmiştir. Programdaki etkinlikler.5. konuların birer beceriye dönüşmesine yardımcı olacaktır. bu etkinlikleri olduğu gibi veya çeşitli değişiklikler yaparak uygulayabilir. aynı zamanda bir ders saatinde birden fazla etkinliğe yer verilebilir. 1.2.2. Etkinlikler Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer alan kazanımların hayata geçirilmesi ve hedeflenen bilgi. 8 . Yapılan etkinliğin veya benzerinin öğrenciler tarafından planlanıp uygulanması gerekmektedir. Programda yer alan ara disiplin kazanımlarının Türkçe dersinde işlenecek tema/metinlerle ilişkilendirilmesi esastır. Özel Eğitim. Derslerde konularla ilgili farklı uygulama örneklerinin yer aldığı çalışma kâğıtlarının kullanılması ve konuların görsel materyallerle desteklenmesi öğrenimi kolaylaştıracaktır. Ölçme ve değerlendirme ise “ ” sembolü ile gösterilmiştir. öğrenci merkezli ve öğrenme sürecinde öğrencinin etkin bir rol üstlenmesini sağlayacak şekilde hazırlanmıştır. ayrıca öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır. Programda yer alan etkinliklerden sınıf-okul içi etkinlikler . 1. diğer becerileri desteklemesi açısından oldukça önemlidir. 1. Bu etkinlikler birer öneri niteliğindedir ve birden çok beceriye yönelik olabilir. tutum ve alışkanlıkların kazandırılması için çeşitli etkinlik örneklerine yer verilmiştir. Yeni etkinlikler hazırlanır ve uygulanırken bunların hangi kazanımlara yönelik olduğuna dikkat edilmeli. Kazanımlar Kazanımlar. Bu bağlamda konuların konuşma ve yazma becerileriyle ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Ara disiplinler Sağlık Kültürü. Ayrıca dil bilgisi konularının anlama olan katkısına özellikle dikkat edilmesi. 1. Programdaki etkinlikler. uygulamada öğretmene yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. İnsan Hakları ve Vatandaşlık. bu kazanımların edinilmesine bağlıdır. Açıklamalar Önemli görülen noktalar “[!]” uyarı sembolü kullanılarak belirtilmiştir. Dil bilgisiyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Başında sembol olmayan açıklamalar kazanımların içeriğine yöneliktir. Temel dil becerilerine yönelik kazanımların sıralanmasında bu yaklaşım gözetilmemiştir. Verilen etkinlikler öğrenci seviyesine uyarlanarak farklı sınıflarda uygulanabilir. Öğrencilerin birbirleriyle ve öğretmenleriyle sürekli iletişim içinde olmaları ve etkinliklerin her aşamasında katılımcı olarak yer almaları programın uygulanması açısından önemlidir. temalara göre zümre öğretmenlerince yapılmalıdır. beceri ve alışkanlıkları kapsamaktadır. öğrencilerin gelişim düzeyine göre altıncı sınıftan sekizinci sınıfa doğru aşamalı olarak verilmiştir. Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam alanlarından oluşur.6. beceri. Türkçenin diğer derslerle ilişkilendirilmesi. Öğretmen.4.2. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim. Girişimcilik. Dil bilgisi ve yazım ve noktalama ile ilgili kazanımlar.7. Öğrencilerin dil becerilerinde gelişme sağlamaları. bu program doğrultusunda hazırlanacak ders kitaplarında farklı etkinliklere yer verilmelidir. öğretim sürecinde öğrencilerin edinecekleri bilgi.2.

2. Bu nedenle öğrenciler bütün öğretim etkinliklerine etkin olarak katılmakta.8. öğrencinin katılımını gerektiren uygulamalara yer verilmiştir.3. beceri ve gelişimlerini göz önünde bulunduran ve öğrenciyi merkeze alan bir yaklaşımla hazırlanmış olup. Program. bağımsız olarak öğrenmeyi. öğrenme etkinlikleri bir bütünlük içinde değerlendirilmiş.1. Öğretmen. • • • • Öğrenme-öğretme sürecinde. bütün kazanım ve etkinlikler bu açıdan ele alınmıştır. öğrenme sürecinde öğrencilerin karşılaştığı zorluklarda onlara yardımcı olur ve yapıcı eleştirilerle onları yönlendirir. Öğrenme ve Öğretme Süreci Türkçe Dersi Öğretim Programı. Öğretmen. öğrencinin birikim. Bu nedenle programda. sorgulamayı ve yorumlamayı hayatının bütün safhalarında bir alışkanlık hâline getirir. kendilerini tarafsız gözle değerlendirebilmeleri ancak öğrendiklerini hayata aktarabilmeleriyle mümkün olacaktır. Bu nedenle bütün öğretim süreçlerinin hayata dönük olması amaçlanmış. Öğrenciler. öğrencilerin öğrenme etkinlikleri içindeki gelişimlerini izler. bağımsız veya grup içinde öğrenmeyi özendiren. öğrenme sürecinin her aşamasında öğrencilerin ürünlerini dikkate alır ve onları destekler. değerlendirmeyi. öğretmen ise bu süreç içinde öğrenciyi yönlendiren. programda yer alan Atatürkçülükle ilgili konular kapsamında ilgili olduğu belirli gün ve haftalarda işlenmek üzere ele alınacaktır. ilgi ve dikkatlerini canlı tutmaları. öğretmen öğrencilerin aileleriyle iş birliği içinde olmalı. çeşitli araştırma teknikleriyle bilgiye ulaşmayı. okul dışında da bu becerilerin geliştirilmesini sağlayıcı etkinlikler düzenlemelidir. öğrencilere Türkçeyle ilgili bilgi ve becerileri kazandırmanın yanında. karşılaştıkları sorunlara bireysel veya grup olarak yaratıcı çözümler üretir. bu bilgi ve deneyimlerini geliştirerek sosyal çevreleriyle paylaşır. onları kendilerini değerlendirmeye özendirir. değerlendirmede tutum ve davranışlardaki gelişmeler de dikkate alınmıştır. • • Öğrenciler. değerlendirir. Dil becerileri bir bütünlük ve devamlılık gösterdiğinden. Atatürkçülük teması. bireysel farklılıklara duyarlı. Bu çerçevede. öğrencilerin etkinliklere istekle katılmaları. Atatürkçülük Her sınıfta Atatürkçülükle ilgili zorunlu bir temaya yer verilmesi planlanmıştır. 9 . onların yeni bilgi ve çözümler üretmeyi alışkanlık hâline getirmelerini de amaçlamaktadır. Bu uygulamalar. 1. ona yardımcı olan ve kendini geliştirmesinde yol gösteren bir rehber konumundadır. Öğretmen. öğretim etkinliklerini okul dışına da taşıyan bir nitelik göstermektedir.

7. SINIF 7.5x27.5 19. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMINA GÖRE HAZIRLANACAK KİTAPLARIN FORMA SAYILARI SINIFLAR Metin Sayısı 6. 7.5x27.İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6.5 19.5x27.5 Forma Sayısı 6-8 6-8 6-8 ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KİTABI Kitap Boyutu 19.5 19. SINIF 8. 8.5x27.5x27. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI TEMEL DİL BECERİLERİ VE DİL BİLGİSİ ORANLARI TEMEL DİL BECERİLERİ DİNLEME/İZLEME KONUŞMA OKUMA YAZMA ORAN (%) 15 20 30 20 DİL BİLGİSİ SINIFLAR 6 7 8 ORAN (%) 15 15 15 10 . 8.5 19.5 Forma Sayısı 10–12 10–12 10–12 ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTABI Kitap Boyutu Forma Sayısı SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6.5x27. SINIF En az 18 En az 18 En az 18 DERS KİTABI Kitap Boyutu 19.

çalışma kâğıdı doldurma.) sınıf içinde uygulanabilecekleri gösterir. konuyla ilgili kurum. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme 11 13 . ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Sınıf-okul içi etkinlik İlgili etkinliklerden (yaratıcı drama.öğretim sürecini ve sonucunu izleyerek sorunları zamanında tespit etme ve giderme işidir. beceri. tutum ve değerlerdir. AÇIKLAMALAR Ölçme ve değerlendirme Eğitim.PROGRAMDA KULLANILAN SEMBOLLERİ AÇIKLAYICI TABLO TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA KAZANIMLAR Kazanımlar Öğrenme süreci içerisinde planlanmış ve düzenlenmiş yaşantılarla öğrencide görülmesi beklenen bilgi. yerlerde yapılabileceğini gösterir. grup çalışması. kütüphane. film izleme vb. [!] Uyarı İşlenecek konuların sınırlarını. dikkat edilmesi gereken noktaları gösterir. mektup yazma. kuruluş vb. Okul dışı etkinlik İlgili etkinliklerin ev.

KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 12 .

Gözlenen öğrencilerin dinleme sırasındaki tutumları ile ilgili notlar alınır. Her dinleme/izleme etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. “Çalar Saat”: Öğrenciler deney ve kontrol grubu olarak ikiye ayrılır. 3. öz değerlendirme formları. Her grup bir 1.). Dinlenenle ilgili soru sormak. Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve sorun (yaşanılan bölgedeki çevre kirliliğine çözüm aramak. Gruplardan biri dinlerken. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . bireysel başarılarını arttırmak vb. Öğrenciler. “Sabır Küpüm Çatlamaz!”: Öğretmen öğrencilerden bir 4. (bk. 4. Dinleme sonrası alınan notlar paylaşılır. Tartışma sırasında grup üye2. ) belirleyerek tartışır. diğer grup arkadaşlarını gözlemler. 8. Tartışma yapılmadan önce izleyicilerin arasından üç kişilik bir grup oluşturulur (Bu grup gizlice seçilmeli ve seçilenler dışında kimsenin haberi olmamalıdır. konuyla ilgili bir hafta boyunca araştırma yaparak konuya hazırlanır. 7. görüş Kılavuz) bildirmek için uygun zamanda söz alır. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini tartışma konusu belirlemelerini ister. Gruplar 10 dakikalık süre sonunda saatin çalmasıyla rol değiştirir. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. saygıyla dinler. Bu grubun görevi tartışma sırasında konuşmacıların heyecanını artıracak. “Kendini İzleme”: Öğrencilerin dinleme sürecindeki görüntüleri kamerayla kaydedilir ve kendilerine izletilir. Grup tartışması: Öğrenciler gruplara ayrılır. belirledikleri kullanır.13 6. Dinleme/izleme kurallarını uygulama ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 1. batmakta olan şirketlerini kurtarmak. performans değerlendirme formları. süreç gelişim dosyaları. leri dinlediklerinden hareketle konuşmalarını yaparlar. Tartışma sırasında bu üç kişilik grubun yaptıklarına en güzel yaklaşımda bulunan tartışma grubu başarılı sayılır. Dinleme/izleme kurallarını uygulamayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. gözlem formları kullanılabilir. dinleyicilerin dikkatini dağıtacak davranışlarda bulunmaktır.

Doğrudan söylenmeyen yargılar bulunur.”: Dinlenilenlerin/izlenilenlerin 2.. Böylece ana soru. ilişkilerini belirler. kazanım). Hazırlanan sorular bir kutuda toplanır. 8. 9. Öğrenciler tahminlerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla sözlük kullanmaya yönlendirilir. CD vb. kahraman veya konuş.1. ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. Her bir alt sorun düşüncelerini serbestçe ve kendine Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin sorular oluşturur. anlam ile terim Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç Sorulara yönelik dinleme: Dinleneceklere/iz. bir balık kılçığı şeklinin başına yazılır.4. 4.9. fark eder. 2. Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana Kurada seçilen soru nitelikli bulunursa. Eşleştirme: Dinlenende/izlenende geçen kelimeler eş. anlaşılmasına yardımcı olan ve belirler. sorulara çağrışıma açık. 13. grup içinde kısa konuşmalar yapılır. Dinleme. hazırlayan ve ceduygusunu belirler. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Dinleneni/izleneni anlama ve çözümlemeye yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde dinleme/izleme materyallerinden (kaset. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki yardımcı cevaplandırılır (11. Film İzliyoruz: Kazanımlara yönelik olarak hazırlanan 6. 1. Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu belirler. kendi bakış açılarıyla ifade eder (15. 12. 2. fikirleri/duyguları belirler. kazanım). Örneklerden hareketle öğrencilerin “gerçek. Dinlediklerinde/izlediklerinde yer alan öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. kazanım).14 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. çalışma kâğıtları izlenen çizgi filmden/ filmden/animasşahıs. 2. İzlenenlerden yola çıkılarak belirler. “Beğendim. kazanım). konunun Dinlediklerinde/izlediklerinde amaç-sonuç ilişkilerini cevap aramaya yönelik olarak yapılır (12. zaman. Ana fikir/ana duygu Dinlediklerini/izlediklerini kronolojik sıra ve mantık bulunurken öğrencilerin Balık kılçığı oluşturma: Belirlenen bir sorun. kazanım). Dinlenenlerde/izlenenlerde önceden oluşturulan gruplara dağıtılır. ”: Öğrenciler. Bunlar arasından seçilenler 5.. Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle kelime yakın ya da zıt anlamlısıyla eşleştirilir (1. daha 2.2.hatırlamayı kolaylaştıran kelimelere Dinlediklerindeki/izlediklerindeki örtülü anlamları macının yerine geçerek onların duygu ve düşüncelerini dikkat edilir. balığın bir kılçığıymış gibi yerleştirilir. verir. leneceklere yönelik olarak hazırlanan sorular. 11. (bk..anlamı”nı kavramaları sağlanır. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki olay. mecaz. (bk. Okul dışı etkinlik Sınıf-okul içi etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 10. vaplayan alkışlanır. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları yondan hareketle doldurulur. 3. çizilen akışı içinde özetler. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki anahtar kelimeleri beğenilme sebebinin açıklandığı bir çizelge hazırlanır. “Ben olsaydım.özgü bir şekilde ifade etmelerine imkân verilir. yer. bulur. çünkü. Kılavuz) Soru bankası oluşturma: Dinlenenle/izlenenle ilgili sorular hazırlanır. Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin sorulara cevap nun ortaya çıkmasına sebep olan alt sorunlar belirlenerek soruna çözüm önerilerinde bulunulur (16. Öğretmen tarafından sunulan örneklerin yanında öğrencilerin anlamını bilmediği kelime ve kelime gruplarıyla ilgili çalışmalara da yer verilir.) hareket edilir.. Kılavuz) 7.

düşünce ve hayalleri yorumlar. yönelik tahminlerde bulunur. kavram haritası. kazanım). duygu. tonlarında kaydedilerek öğrencilerden hangi duyguyu değerlendirme formları. Dinlediklerinin/izlediklerinin başlığı/adı ile içeriği yansıttığını bulmaları istenir. yeniden kurgulanır (18. 13. verilen çalışma kâğıdındaki boş bırakılan yerler uygun konuşma cümleleriyle tamamlanır (17. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. kazanım). eşleştirme testarasındaki ilişkiyi ortaya koyar. 24. Dinlediklerini/izlediklerini kendi hayatı ve günlük hayatla karşılaştırır. süreç 19. Kılavuz) gelişim dosyaları. performans “Duyguyu Tahmin Et!”: Bir cümle farklı ses sonrasına ait kurgular yapar. kazanım). Dinleneni/izleneni anlama ve 16. leri. Konuşmacının görüşlerini ve yapar. Şiir dilinin farklılığını ayırt eder. (bk. Dinlediği/izlediği kişi. 21. öz değerlendirme formları. proje de18. Dinlediklerinde/izlediklerinde ortaya konan sorunlara çözümleme ile ilgili kazanımların farklı çözümler üretir.15 14. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak Diyalog tamamlama: Dinlenen metinle paralel olarak ifade eden cümleler ayırt edilir. 25. Dinlediği/izlediği metne farklı başlıklar bulur. dinledikleri/izledikleri 22. standart testler. Dinlediklerinin/izlediklerinin öncesi ve/veya ğerlendirme formları. (bk. Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin karşılaştırmalar “Sıra Sende”: Dinleme/izleme süreci yarıda kesilerek 2. 23. kı17. konu ya da metnin yazarı/şairi hakkında bilgi edinir. Masalın sonu değiştirilerek sa cevaplı. 20. gözlem formları kullanılabilir. kişisel yorumlarını yansıttığı cümleler ile genel geçer doğruları 15. açık uçlu. olayları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Görsel/işitsel unsurlarla arasında ilgi kurar. “Kafdağı’na Yolculuk” : Bir masal dinlenerek değerlendirilmesinde. doldurmalı sorular. İpuçlarından hareketle dinlediklerine/izlediklerine çalışma kâğıtları doldurulur. Kılavuz) çalışma kâğıtları. dinlenenin/izlenenin devamı tahmin edilir (18.

16 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. anlatım etkileyici ve sürükleyici. Sınıfta bir mikrofonla dolaşarak dinlenenlerle ilgili ölçütlere dayalı olarak öğrencilerin görüşlerini sorar. performans değerlendirme formları. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirme 1. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Bir de Bana Sor”: Öğretmenle birlikte dinlenenleri değerlendirme ölçütleri belirlenir.” gibi basmakalıp ifadelerle değerlendirmesinin önüne geçilmelidir. gözlem formları kullanılabilir. kısa cevaplı. Öğrenciler görüşlerini söyledikten sonra sınıftaki diğer öğrencilerden bu görüşe katılıp katılmadıklarını belirtmeleri istenir. sade bir dil kullanılmış. dinlenende/izlenende öne çıkan anlatım özellikleri doğrultusunda yapılmalıdır. Dil ve anlatım açısından değerlendirme çalışmaları etkinlikler aracılığıyla yapılır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . açık uçlu. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Metnin dil ve anlatım yönünden değerlendirilmesinde uygulanacak etkinlikler. anlaşılır. 3. doldurmalı sorular. AÇIKLAMALAR 3. çalışma kâğıtları. standart testler. Sınıfta bir metin okunur. Dinlediklerini/izlediklerini dil ve anlatım yönünden değerlendirir. eşleştirme testleri. 2. Dinlenen bu metinle ilgili olarak bir öğrenci röportaj yapma görevini üstlenir. Bu amaçla düzenlenecek etkinlikler ile öğrencinin metni “Açık. Dinlediği/izlediği kişiyi sesini ve beden dilini etkili kullanma yönünden değerlendirir. Dinlediklerini/izlediklerini içerik yönünden değerlendirir. 1. kavram haritası.

(bk. tekne. feribot. mâni veya Söz varlığını zenginleştirme ile ilgili tekerleme türlerinden biri verilir. sal” 4. öz değerlendirme formları. Eş anlamlılık.şim dosyaları. bilmece ve farklılıklarını dikkate alarak kullanır. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde/izlenenlerde geçen kelimelere değil. “Çin Seddi”: Ortaya iki paralel çizgi çizilerek 5. sayışmaca. Söz varlığını zenginleştirme gibi aynı kavram alanına giren kelimeler verilir. Dinlediklerinden/izlediklerinden hareketle yeni söylenmesini engellemektir. atasözleri kazanım). gemi. yanıltmaca gibi sözlü kültür ürünleri derlenir. sınıfta fiil çekimi ile ilişkilendirilerek olumsuz anlamın zıt anlam olmadığı vurgulanır. kazanım). Bir muhafız seçilir. Şiir. Bu 1. performans değerlendirezberlerse ödüllendirilir (3 ve 4. sandal. 7. ve deyimler sözlüğü.17 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. türkü. şarkı türlerinde metinler ezberler. süreç geli“Sözlük Oluşturuyorum”: İsim veya fiillerden söz. 2. 4. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . kelimelere örnek verir. den yararlanılır. içerisinde tekrarlayarak okur. ayrılan öğrencilerden ezberlediği tekerlemeyi [!] Söz varlığını zenginleştirme söyleyenler muhafızı geçerek Çin Seddi’ni aşar (3. doldurmalı sorular. kazanım). kazanım). Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kelimelerin ortak ve birbirinden farklı yönlerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili belirleyerek kelimeleri tanımlamaları istenir (2. eşleştirme testleri. Kılavuz) kullanılabilir. Gruplama: Öğrencilere “sandal. yanıltmacaları ezberler/kullanır. “Yenilerini Ekledim”: Öğrenciler gruplara ayrılır. sayışmaca. bilmece ve Öğrencilerden derledikleri tekerleme. kavram haritası. Dinlediklerinde/izlediklerinde geçen kelime. kısa cevaplı. gözlem formları lük oluşturulur (6. deyim ve atasözlerini cümle içinde kullanır. yakın anlamlılık. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. kotra. anlam Derleme: Tekerleme. Verilen sürede hangi grup çalışma kâğıtları. terimler sözlüğü. Beşer kişilik iki gruba öğrendiği kelimelerden sözlük oluşturur. 4. Muhafızın görevi belirsiz sesler çıkararak tekerlemenin 6. karşıt anlamlılık. 1. Her gruba dinleyerek ezberlemeleri için şiir. seçilen şiiri arkadaşlarına belirlenen süre uçlu. 3. hayalî bir Çin Seddi oluşturulur. Her gruptan bir kazanımların değerlendirilmesinde. çalışmalarında Türkçe sözlük. sayışmaca. kazanım). me formları. açık öğrenci. eş seslilik ilişkileri üzerinde durulur. Tekerleme. 2. Aynı kavram alanına giren kelimeleri. bilmece ve yanıltmacalardan bazılarını ezberleyerek sınıfta arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir (3. Örneğin. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. ansiklopedik sözlük vb.

çıkarmaları ve bu programları izleme sebeplerini kazanmayla ilgili kazanımların istek ve ihtiyaçlarına uygun olanlarını takip eder. 2. Aynı programı dinleyen/izleyen değerlendirilmesinde. formları. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Gezi: Sanat ve bilim etkinlikleri için gezi [!] Okul dışında dinlenerek/izlenerek düzenlenir (1. süreç gelişim dosyaları. açıklamaları istenir. masal dinletilerine katılır. CD. gözlem formları kullanılabilir. kazanım). performans değerlendirme formoluşturur. radyodan dinledikleri programların listesini Etkili dinleme/izleme alışkınlığını Çok yönlü iletişim araçlarındaki yayınlardan ilgi. hikâye. bir hafta boyunca televizyondan izledikleri ya da Şiir. öz değerlendirme formları. kazanılan bilgiler sınıfta paylaşılır. ları. kısa cevaplı sorular. 4. kazanım). Etkili dinleme/izleme alışkanlığı kazanma 1. “Ben Bilinçli Bir İzleyiciyim”: Öğrencilerden etkinlikleri düzenli aralıklarla takip edilir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . açık uçlu. proje değerlendirme Kaset. kaynaklardan kişisel arşiv öğrencilere sırasıyla söz hakkı verilir (3. Yaşına ve seviyesine uygun sanat ve bilim Öğrencilerin okul dışı dinleme/izleme etkinliklerine dinleyici/izleyici olarak katılır. film vb.18 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. 3.

Konuşmasında sebep-sonuç ilişkileri kurar. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 9. 7. 4. “Merhaba. 13. kutlama) yapılan bir formları. Kılavuz) uçlu. düşündürdükleri hakkında konuşulur. 6. Bulunduğu ortama uygun bir konuşma tutumu geliştirir. kısa cevaplı. ilgili bir özdeyiş. Konuşma sırasında uygun hitap ifadeleri kullanır. 5. açık ödüllendirilir. 7. Konuşma kurallarını uygulama 1. 10. deifadeleri içeren diyaloğu canlandırır. 3. 4. 1. yazılan ve konuşulan ideal göre yeniden yorumlar. “Bizim Usta’nın Mutfağından”: Geleneksel bir öz değerlendirme formları. (bk. ifadeler üzerinde durulur. grup. günaydın. 13. farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan (pazara [!] Kısaltmalarda Türk alfabesindeki giden bir ailenin satıcılarla yaptığı konuşmalar. kazanım).19 6. Karşısındakinin algılamakta zorluk çekmeyeceği bir hızda ve akıcı biçimde konuşur. Gruptan iki öğrenci nezaket formları. konuşma bir konu seçilerek sınıfta anlatılır.” düşüncesinden hareketle olayı kendine yazımı Türk Dil Kurumu tarafından belirlenmiş. Konuşmayı uygun ifadelerle bitirir. Konuşmasında nezaket kurallarını uyar. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Günün sözü/haftanın sözü: Temayla/konuyla 1. kazanım). günün veya haftanın sözü olarak hoş geldiniz” vb. Her biçimidir. 2. Her bir çalışma kâğıtları. ğerlendirme anketleri. iletişimi başlatmak için seçilir. “Teşekkür ederim. Diyalog kurma: Sınıf iki gruba ayrılır. Standart Türkçe ile konuşur. Yazılanlardan hareketle üzere” vb. 11. Standart Türkçe: Türkçenin Yerine geçme: Öğretmen tarafından olaya dayalı toplumda saygınlık uyandıran. olsaydım. gittikleri bir gezi sırasında yaptıkları konuşmalar) 1. aile fertleri arasında geçen konuşmalar veya arkadaşlarıyla harflerin okunuşuna uyulur. Kılavuz) formları kullanılabilir. süreç gelişim dosyaları. doldurmalı sorular. Yabancı dillerden alınmış. 12. Sınıf panosuna veya tahtaya yazılarak kullanılan ifadeler üzerinde durulur. dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin yerine Türkçelerini kullanır. Konuşmaya uygun ifadelerle başlar. görüşmek birini seçerek yazıya geçirir. En güzel canlandırma yapan grup kazanımların değerlendirilmesinde. proje değerlendirme grup farklı ortamda (tanışma.. eşleştirme testleri. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. Öğrenciler “Ben dilindeki farklılıkları ortadan kaldıran. 8. afedersiniz. Konuşmasında amaç-sonuç ilişkileri kurar. 1. “Bizimkiler”: Öğrenciler gruplara ayrılır. Tekrara düşmeden konuşur. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. gözlem yemeğin yapılışı anlatılır (9.. 8. performans değerlendirme konuşma metni hazırlar. (bk. günlük konuşma örnekleri sınıf ortamında Konuşma kurallarını uygulamayla ilgili canlandırılır. (8.

Hikâye anlatıcıları. Türkünün hikâyesi sınıfta canlandırılarak anlatılır. 1. (bk. 6. Kılavuz) ve duraklama yapar. (bk. “Bana Bir Masal Anlat”: Masal anlatma yarışması düzenlenir. İşitilebilir bir sesle konuşur. Oynayan Ben”: İşlenen konuyla/temayla ilgili kavramlar. sesini varlık kadar gruplara ayrılır. kullanma “Arkası Yarın”: Bir tiyatro oyunu belirlenir ve bölümlere ayrılır. taklit ve özentiden “Gören Ben. ekibi ödüllendirilir. birkaçı Millî Eğitim Bakanı rolünü üstlenir. o döneme ait el sanatlarını araştırarak önemli olayları resimlerle ançıkarmaktan kaçınır. seçtikleri 3. Öğrenciler. anlatacakları 5. latırlar. Sınıf arkadaşlarına ve ailelerine hazırladıkları programı sunarlar. bakanın ekibi olarak belirledikleri herhangi bir konuda ve kahramanları çağrıştıracak konuşma metni hazırlarlar. gözlem formları kullanılabilir. Resimleme görevini 4. Her gün bir bölüm. Canlandırmalarda. okulda bulunan ses sistemi kullanılarak yayınlanır. Sözleriyle jest ve mimiklerinin senaryolar oluşturularak sınıfta canlandırılır. hikâye veya efsaneyi bölümlere ayırarak aralarında paylaşırlar. “Maymun Gözünü Açtı”: Deyim ve atasözlerinin hikâyesi araştırılarak sınıfta anlatılır. Konuşurken gereksiz sesler üstlenen öğrenciler.20 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Sesini ve beden dilini etkili kullanmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde öz değerlendirme formları. tonlama hikâye veya efsane ile ilgili ön bilgilerin yer aldığı bir davetiye hazırlar. oluşturulan uzak bir sesle konuşur. “Ah Bir Bakan Olsam!”: Bir okul açılışında konuşma yapmak üzere öğrencilerden uyumuna dikkat eder. Yapmacıktan. “Tarihî Buluşma”: Tarihteki bir şahsiyet ile günümüzdeki bir ünlünün herhangi bir konu hakkında sohbet etmelerini sağlamak amacıyla iki öğrenci belirlenir. 2. bakan rolü alan öğrenci sayısı 8. Her grup. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Konuşurken nefesini ayarlar. Canlandırma: Pandomima yapılır. kukla oynatılır. “Duygulu İfadeler”: Bir cümle farklı duygu tonlarıyla söylenir. Dinleyicilerle göz teması kurar. Belirlenen öğrenciler bu iki ünlüyü konuştururlar. gruplara ders dışında hazırlanmak üzere dağıtılır. Bu gruplar. Öğrenci konuya ve canlandırdığı şahıs veya varlığın özelliğine uygun bir üslûpla hikâyeyi anlatır. Kılavuz) “Meddah Sınıfta”: Öğrencilerden biri tarihî bir olayı veya beğendiği bir hikâyeyi seçer. Her grupta bazı öğrenciler hikâye anlatıcılığı. (bk. “Türkülerin Dilinden”: Öğrencilerden yörelerinde söylenen bir türkünün hikâyesini 9. Dönemi yansıtan kıyafet ve müzik de kullanılabilir. Anlatımlar içeriğe uygun resimler yapılarak desteklenir. Hacivat ve Karagöz oy2. “Resimlerle Efsane”: Öğrenciler gruplara ayrılır. araştırmaları istenir. Gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra 7. Uygun yerlerde vurgu. bazıları da resimleme görevlerini üstlenirler. Bakan rolünü ve konuşmasını en güzel yapan öğrenci ve şekilde kullanır. Sesini ve beden dilini etkili natılır/canlandırılır. Kılavuz) [!] Uyarı Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik Ölçme ve değerlendirme .

Konuşma yöntem ve tekniklerini kullanır. karşılaştırma. kısa cevaplı. 3.5. Kılavuz) Çapraz sorgu: Bir konu seçilir. örnekleme. kazanım).Tanımlama. 2. (bk. Konuşma sırasında sorulan sorulara açık. gözlem formları kullanılabilir. 12. Konuşmasını belirlenen sürede ve teşekkür cümleleriyle sona erdirir. öz değerlendirme formları. betimleme. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .Konunun geçmişi. yeterli ve doğru cevaplar verir. 12. 9. Atasözü. Münazara: Öğrenciler gruplara ayrılır. Konuşmasında dikkati dağıtacak ayrıntılara girmekten kaçınır. 7. doldurmalı sorular. değerlendirme anketleri. 4. 3. 5. konuşma sırasında nelere değinileceği dinleyicilere açıklanır. 11. deyim ve söz sanatlarını uygun durumlarda kullanarak anlatımını zenginleştirir. süreç gelişim dosyaları. Görevli öğrenciler tanıtacakları mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplarlar. işitsel materyalleri ve farklı iletişim araçlarını kullanır. güzel ve etkili kullanımına yönelik olarak açık oturum düzenlenir. Konuşma metni hazırlar. Seçilen iki öğrenci bu sohbeti canlandırır. Gezi sırasında arkadaşlarına rehberlik yaparak mekânı tanıtırlar (1. 10. (bk. tanık gösterme. Konuşmasını sunarken görsel. Konuşma öncesinde konuyla ilgili açıklamalar yapar. Bir grup öğrenci konuyu tartışırken diğer öğrenciler tarafından hazırlanan sorular konuşmacılara yöneltilir. Üç kişilik gruplara ayrılan öğrencilerden ikisi konu ile ilgili sorular sorarken üçüncü öğrenci soruları cevaplandırır. Kılavuz) “Zaman Tüneli”: Tarihteki veya günümüzdeki ünlüler ile hayalî bir sohbet yapmak amacıyla iki öğrenci seçilir. Her konuşma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. çalışma kâğıtları. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 3.21 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. Ana fikri yardımcı fikirlerle destekler. performans değerlendirme formları. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ben Bir Rehberim”: Yaşanılan bölgenin tarihî mekânlarına veya doğal güzelliği olan yerlerine gezi düzenlenir. Hazırlıklı konuşmalar yapma 1. Konunun özelliğine uygun düşünceyi geliştirme yollarını kullanır. Öğrencilerden biri veya birkaçı rehber olarak görevlendirilir. 8. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. proje değerlendirme formları. Yapılacak bu sohbetle ilgili konuşma metni hazırlanır. [!] 3. 6. benzetme ve sayısal verilerden yararlanılarak ana fikir desteklenir. Ünlülerin konuşacakları konuların güncel olmasına özen gösterilir. “Dil Yâresi”: Türkçenin doğru. Hazırlıklı konuşma yapmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Konuşmasını bir ana fikir etrafında planlar.8. kura ile belirlenen konulara hazırlanarak tartışırlar. (bk. açık uçlu. Kılavuz) Röportaj yapma: Herhangi bir meslek mensubuyla röportaj yapılır. eşleştirme testleri. Gruplar. Konuşma konusu hakkında araştırma yapar. (bk.

Konuşmasını değerlendirir. Konuşmasını. 4. süreç gelişim dosyaları. sesini ve beden kullanma yönünden değerlendirir. 2. Konuşmasını sunum tekniği yönünden değerlendirir.22 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. içerik yönünden ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kendi konuşmasını değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. gözlem formları kullanılabilir. öz değerlendirme formları. Kendi konuşmasını değerlendirme 1. 3. performans değerlendirme formları. kısa cevaplı sorular. Konuşmasını dil ve anlatım yönünden değerlendirir. açık uçlu. değerlendirme anketleri. dilini Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .

Edinilmek istenen meslek hakkında anne ve babanın ikna edilmesi için bir diyalog yazılır ve sınıfta canlandırılır. süreç gelişim dosyaları. Kılavuz). Kendini sözlü olarak ifade etmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. çalışma kâğıtları. öfkelendiren davranışlar nelerdir?” sorusu yöneltilerek böyle durumlarda nasıl tepki gösterilmesi gerektiği tartışılır (3. kavram. kazanım). Konuşma hataları uygun bir zamanda ve uygun bir dille belirtilir. Anlamadıklarını ve merak “Hakkımı Arıyorum!”: Öğrenciler. değerlendirme anketleri.23 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. kazanım). Okunan metindeki kahramanın yerine geçilerek karşılaşılan sorunlara çözüm üretilir. izlenim ve deneyimlerini Nereye ve kimin yanına gitmek istediklerini sebepleriyle anlatırlar (1. kazanım). gözlem formları kullanılabilir. düşünce. aralarında rol dağılımı yaparak hakkını ettiklerini sorar. Rüya anlatma: Rüyalar hakkında konuşulur (1. Kılavuz) “Ben Olsaydım…” kalıp ifadesinden yola çıkılarak duygu ve düşünceler yazılır. Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Hayallerim ve Ben”: Hayallerini gerçekleştiren bir kişinin hayatı araştırılarak anlatılır. diyalog yazılır ve sınıfta canlandırılır. sözlü olarak ifade eder. kazanım). .Gitmek istenilen bir yer hakkında anne ve babanın ikna edilmesi için bir diyalog deyimleri kullanır. (bk. (bk. proje değerlendirme formları. Konuşmaları sırasında bu öğrenciler cesaretlendirilir. Öğrencilerin kendilerini zengin bir söz varlığı kullanarak ifade etmeleri üzerinde durulur. Yeni öğrendiği kelime. “Bir Kuş Olsaydım!”: Öğrenciler kendilerini bir kuş olarak hayal ederler. Kılavuz) “Beni Affeder misin?”: Öğrencilere “Sizi üzen. Öğrencilerden kendi tecrübelerini anlatmalarını ister. Birine yaşanılan kötü günün olayları. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini serbestçe ifade edebilmeleri için uygun ortam oluşturulur. Kılavuz) 3.Beslenmek istenen bir hayvan konusunda anne ve babanın ikna edilmesi için bir 4. açık uçlu. (bk. performans değerlendirme formları. “Güzel Bir Gün”: Öğretmen. . 4. Sorunlarına konuşarak Diyalog kurma: çözüm arar. inciten. yaşadığı güzel ve kötü bir günü sınıfla paylaşır. 5. kısa cevaplı sorular. kazanım). öz değerlendirme formları. İkili liste yapılır. diğerine de bunu güzel bir güne dönüştürmek için neler yapılması gerektiği yazılır (3. (bk. aramayla ilgili bir olayı canlandırırlar (3. [!] Öz güven ve cesaretten yoksun olan öğrencilere konuşma etkinliklerinde özellikle görev verilir. Duygu. hayal. Öğrencilerden kendi hayallerini anlatmaları istenir (1. Kılavuz) Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . yazılır ve sınıfta canlandırılır. 1. kazanım). “Çözüm Yolları”: Öğrencilere bir metin okutulur. (bk. 2. atasözü ve .

SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. Reklam afişi hazırlanarak satışa sunulur. Kılavuz) “Sözün Ezgisi”: Şiir. Jüri. 3. nefesi kontrol etmenin önemi vurgulanır. tekerlemeyi en iyi okuyan öğrenci belirlenene kadar devam eder ve bu öğrenci ödüllendirilir. AÇIKLAMALAR [!] Metin öğrenciler tarafından okunmadan önce. “Tekerleme Söyleyelim”: Bu etkinlik farklı şekillerde yapılabilir: . 1. Okuma kurallarını uygulama ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde.24 6.Öğrenciler gruplara ayrılır. metnin niteliğine ve seçilen yöntemin özelliğine göre metnin bütününe yönelik olarak yapılabileceği gibi belli bölüme yönelik olarak da yapılabilir. gözlem formları. Sesini mekâna ve dinleyiciye göre ayarlamanın. Bir tekerleme verilerek gruptaki her öğrenci tarafından sırayla okunur. 5. Diğer öğrencilerden okuyan öğrencinin telaffuzuna. nefesini ayarlamasına ve noktalama işaretlerine dikkat ederek okumasına puan vermeleri istenir. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. 4. . Metni en akıcı şekilde okuyan öğrenci ödüllendirilir. Grup oluşturma işlemi. 2. Her okuma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. Hazırlanan haber metni televizyon hâline getirilmiş karton kutunun arkasından bir öğrenciye okutulur. Kelimeleri telaffuz eder. Sesini ve beden dilini etkili kullanır. Farklı öğrencilere bu metin verilir. Kasete bir isim bulunur. Örnek okumadan hareketle telaffuzu zor olan kelimeler. Gerekli yerlerde vurgu. doğru ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ana Haber Bülteni” : Bir konu belirlenir ve belirlenen konu hakkında öğrencilerden bir haber metni oluşturmaları istenir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . atasözü veya özlü sözlerden oluşan bir kaset doldurulur. Akıcı biçimde okumada noktalama işaretlerinin işlevine dikkat çekilir. 1. okuma gelişim dosyası kullanılabilir. 2. [!] Kısaltmalarda Türk alfabesindeki harflerin okunuşuna uyulur. [!] 1. Gerekli görülen öğrenciler ses terapistlerine yönlendirilir. öz değerlendirme formları. verilen tekerlemeyi hatasız okuyan öğrencisi/öğrencileri kendi grubu tarafından belirlenir ve bunlardan yeni gruplar oluşturularak verilen listedeki tekerlemeleri okumaları istenir. Kaset kapağı tasarlanır. içeriğine uygun sözsüz bir müzik eşliğinde okunur. [!] Sesli ve sessiz okumada hata yapan öğrencilere geribildirimde bulunulur. gruplara ayrılan öğrencilere liste hâlinde dağıtılır. Okuma kurallarını uygulama 1. Yarışma: Öğretmen tarafından bir haber metni seçilir. 5. 8. vurgu ve tonlama gerektiren cümlelerin okunuşuyla ilgili alıştırmalar yaptırılır. “Beni Dinler misin?”: Öğrenciler tarafından seslendirilen hikâye. (bk. Her grubun. bilmece. Örnek okuma. şiir. öğretmen örnek okuma yapabilir. anı. Sınıf içerisinden beş kişilik bir jüri belirlenir. 1. 7. 1. tonlama. Akıcı biçimde okur. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. elindeki değerlendirme kartlarına göre şiirini en iyi okuyan öğrenciyi belirler. (bk. tekerleme. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır.Tekerlemeler. fıkra. duraklama ve ulama yapılır. Kılavuz) “Şiir Bahçesinden”: Öğrenciler sevdikleri şiirleri seçerek kendi aralarında okuma yarışması düzenlerler. 4.

(bk. Okunanlarda çağrışıma açık. Öğrencilerden okunan metnin ana fikrini ve yardımcı fikirlerini bularak metni özetlemeleri istenir (4. Okuduklarını kendi cümleleriyle. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Okuma sürecinde karşılaşılan. Karışık olarak verilen bölümler kronolojik sıraya göre düzenlenir. şahsın) ağzından yapıldığı tespit edilir.25 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 10. Metindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. (bk. Metindeki anlatımın kaçıncı şahsın (1. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 1. Tüm bunlara göre kurgu metinde geçen kahramanlardan bazıları çıkarılırsa nasıl sonuçlar doğabileceği tartışılır (7. Metni oluşturan unsurlar arasındaki Sınıf-okul içi etkinlik ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Kelime Harmanı”: Dinlenenlere/izlenenlere yönelik hazırlanmış bulmaca çözülür (1. kazanım). kazanım). Bu karşılaştırma yapılırken karşılaştırma şeması kullanılır. 5. kazanım). Resimler bir film şeridi hâlinde sıralanır (12. 12. 2. Örneklerden hareketle öğrencilerin “gerçek. 17. bir de ne göreyim. Her grupOkul dışı etkinlik [!] Uyarı . okudukları metinde geçen şahıs ve varlık kadrosunu kişilik. 15. konunun anlaşılmasına yardımcı olan ve hatırlamayı kolaylaştıran kelimelere dikkat edilir. oysa. Kılavuz) AÇIKLAMALAR [!] Okuduğu metni anlama ve çözümlemeye yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde okuma metinlerinden hareket edilir. mecaz. kazanım). (bk. ancak. kazanım). Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. 11. Okuduklarındaki örtülü anlamları bulur. 15. hâlbuki. 10. Metinde kullanılan anlatım biçimleriyle düşünceyi geliştirme yollarının türle ilgisi vurgulanır. (bk. 2. 2. Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler. Kılavuz) “Karakterler Bir Arada”: Şahıs ve varlıkların karakter özellikleri tablo üzerinde sıralanır (7. anlatıcının özelliklerine ve olayla ilişkisine dikkat çekilir. Metindeki anahtar kelimeleri belirler. 2. Metne ilişkin sorular oluşturur. Metindeki amaç-sonuç ilişkilerini fark eder. … ise” vb. kazanım). kazanım).. Kılavuz) Röportaj: Metindeki şahıs veya varlık kadrosuyla hayalî röportaj yapılır (7. Kılavuz) Film şeridi oluşturma: Kurgusal bir metin verilerek öğrencilerden metinde geçen olayları kronolojik bir sıraya koymaları ve bu olayları resimlemeleri istenir. ya da 3. kazanım). 14. 6. Kılavuz) Resimleme: Öğrenciler gruplara ayrılır. Tamamlama: Metinden cümleler seçilerek sebep ve sonuç bildiren ifadelerle tamamlanır (8. Metnin konusunu belirler. 4. 6. 2. kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler.. kazanım). Öğretmen tarafından sunulan örneklerin yanında öğrencilerin anlamını bilmediği kelime ve kelime gruplarıyla ilgili çalışmalara da yer verilir. Her gruba bir metin verilir. anlam ile terim anlamı”nı kavramaları sağlanır. 16. olay ve düşüncelerin yönünü değiştiren “ne var ki. 4. Düzenlenen metin özetlenir (12. kazanım). kelime grubu ve Ölçme ve değerlendirme Kelime listeleme: Fikir veya duygu belirten kelimeler şemaya yerleştirilir (1. Okuduklarındaki öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. Metnin planını kavrar. Doğrudan söylenmeyen yargılar bulunur. Öğrenciler tahminlerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla sözlük kullanmaya yönlendirilir. 12. yer. (bk. Beni Düzenle: Metin parçalara ayrılır.”: Sınıfta sesli okuma çalışması yapılır. 2. ama. Kılavuz) “Kısaca. Olay. 9. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. fizikî görünüm ve olaya olan etkileri gibi unsurlar yönüyle karşılaştırır. (bk. Verilen metinler grup içinde okunur. 2. Kılavuz) Hikâye ağacı oluşturma: Hikâyedeki unsurlar ve birbirleriyle olan ilişkileri gösterilir (7. zaman. (bk. Metne ilişkin sorulara cevap verir. Ana fikir/ana duygu bulunurken öğrencilerin düşüncelerini serbestçe ve kendine özgü bir şekilde ifade etmelerine imkân verilmelidir. Anlatımın kimin ağzından yapıldığını belirler. 17. Bir tema boyunca işlenecek okuma metinlerinin türü farklı olmalıdır. türün özelliklerini en iyi temsil eden metinler aracılığıyla tür hakkında genel olarak bilgilendirilir. Kılavuz) “Ya Kahramanım Olmasaydı!”: Öğrenciler. Öğrenciler. 7. şahıs. fakat. Metnin türüyle ilgili özellikleri kavrar. 5. 13. 2. 8. 3. öte yandan. kelime. 1. 2. (bk.

Metinde geçen mecaz. Karşılaştırma sonunda şiirin özellikleri belirlenir (25. [!] 2. Kılavuz) Tamamlama: Yarıda kesilen fıkra veya hikâye tamamlanır (23. Okuduğu metne farklı başlıklar bulur.. 23. redif gibi ahenk unsurları fark edilir. Yazarın/şairin hayatı ve yaşadığı dönemin şartları çeşitli etkinlik (drama. 25. 22. (bk. kavram haritası. Kılavuz) Çözüm üretme: Metinde ortaya konan sorunlara “Ben olsaydım. canlandırma) ve görsel materyallerle (film. kazanım). 26. kazanım). Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. öz değerlendirme formları. 2. sonuç bölümlerini resimlendirir ve metindeki uygun cümleleri resme yerleştirir. (bk. kazanım). 21. “Şifre Çözücü”: İçinde bilinen bir eser adının saklandığı bir metin yazılır.. 19. Kendi anlamları dışında kullanılarak şiirde çağrışımlara yol açan kelimeler belirlenir. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. 27. kazanım). 31. Okuduğu metni anlama ve çözümleme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. konuşturma ve abartma sanatlarına dikkat çekilir. Yazarla/şairle yapılan röportaj veya anketlerden de yararlanılır. proje değerlendirme formları. Kendisini hikâyedeki şahıs veya varlık kadrosundan birinin yerine koyar. Kılavuz) “Canlanan Hikâyeler”: Öğrencilerden biri beğendiği bir hikâyeyi seçer.) öğrenci seviyesine uygun olarak işlenir. kısa cevaplı. kazanım). gözlem formları. doldurmalı sorular. Daha sonra şifreyi çözmek için bazı ipuçları verilir. Metnin başlığı ile içeriği arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. 30. 28. düşünce ve hayalleri yorumlar. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 31. performans değerlendirme formları. tan bir kişi metni özetler.” ifadesiyle çözüm aranır (22. bunların çeşitlerine değinilmez. “Farkını Bul! ”: Öğrencilere farklı şiir ve düz yazı metinleri dinletilir. düşünce ve hayalleri ifade eden derin bir anlatım olduğu kavranır.. standart testler. çizgi roman. Okuduklarını kendi hayatı ve günlük hayatla karşılaştırır. Metnin yazarı veya şairi hakkında bilgi edinir. Şiirin duygu. kazanım). Yapılan resimler.. Kafiye ve redif terimleri kullanılmaz. grup üyeleri arasında değiştirilir (12. çalışma kâğıtları. Çekilen kartta yazılanlar grup üyeleri arasında tartışılır. Öğrenciye birtakım sorular yöneltilirken yardımcı olması için öğretmen sorulara önce kendisinin belirlediği bir kahraman aracılığıyla cevap verir (21. Metinde yararlanılan düşünceyi geliştirme yollarının işlevlerini açıklar. Eser adının şifreli olmasına dikkat edilir. okuma gelişim dosyası kullanılabilir. 20. (bk. kişileştirme. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını fark eder. kazanım). Metindeki ipuçlarından hareketle metne yönelik tahminlerde bulunur. 2. duygu. (bk. Şiir dilinin farklılığını ayırt eder.26 geçiş ve bağlantıları fark eder. Hikâyenin konusuna ve canlandırdığı şahıs veya varlığın özelliğine uygun kostüm giyerek sınıf ortamında kendi bakış açısından hikâyeyi anlatır (21. Kılavuz) ifadelerin kullanım özelliklerine dikkat çekilir. benzetme. Kılavuz) “Ne Çıkarsa. 24. Metinde ortaya konan sorunlara farklı çözümler üretir.”: Konu ile ilgili cümleler kartlara yazılarak kutuya atılır. açık uçlu. (bk. gelişme. 18. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Öğrenciler bu ipuçlarından yola çıkarak metinde geçen eser adını bulurlar (29. Metnin öncesi ve/veya sonrasına ait kurgular yapar. Metne ilişkin karşılaştırmalar yapar. 18. 29. resim vb. 25. Her grup bir kart çeker. Bu metinler söyleyiş ve ahenk unsurları yönünden farklılıkları belirtilerek karşılaştırılır. “Benim Kahramanım”: Her gruptan bir öğrenci seçilerek okunan metindeki bir kişi belirler. Şiirde ses akışını sağlayan kafiye. Daha sonra grup üyeleri bir kâğıdı üç bölüme ayırarak metnin giriş.

proje değerlendirme formları. Metni içerik yönünden değerlendirir. ikinci gruptan metinde kullanılan sıfatları tespit ederek bunları anlam özelliklerini dikkate alarak gruplandırmaları. Söz gelimi yazar uzun ya da kısa cümleleri belirgin biçimde kullanıyorsa cümle uzunluğuna yönelik bir etkinlik düzenlenebilecekken. Okuduğu metni değerlendirme 1. Metnin dil ve anlatımının değerlendirilmesinde uygulanacak etkinlikler. sade bir dil kullanılmış. bunun bir anlatım özelliği olarak karşımıza çıkmadığı metinlerde cümlelerin uzunluk açısından değerlendirilmesi istenmemelidir. gözlem formları. öz değerlendirme formları. üçüncü gruptan ise metindeki mecazlı kullanımları bulmaları istenir. anlatım etkileyici ve sürükleyici.” gibi basmakalıp ifadelerle değerlendirmesinin önüne geçilmelidir. AÇIKLAMALAR 3. kısa cevaplı sorular. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Okuduklarımı Değerlendiriyorum”: Öğrenciler gruplara ayrılır.27 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. Dil ve anlatım açısından değerlendirme çalışmaları etkinlikler aracılığıyla yapılır. Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. 2. açık uçlu. çalışma kâğıtları. Bu tür etkinlikler ile öğrencinin metni “Açık. Okuduğu metni değerlendirme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. standart testler. yazarın anlatımında öne çıkan özellikler doğrultusunda düzenlenmelidir. Birinci gruptan metindeki cümle ve cümlelerdeki kelime sayılarını belirlemeleri. anlaşılır. Sonuçlar tartışılarak metnin dil ve anlatımı hakkında genel bir yargıya ulaşılır (1. kazanım). Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 1.

kazanım). 1. kazanım). kazanım). Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. “Çengel Bulmaca”: Hazırlanan bulmacada numaralandırılmış karelerdeki harfler birleştirilerek atasözü veya deyim bulunur (1. Kılavuz) “Canlan Biraz”: Metinde geçen deyim ve atasözleri değiştirilerek gerçek anlamlarıyla cümle içinde kullanılır. öz değerlendirme formları. standart testler. koltuk. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. (bk. deyim ve atasözlerini cümle içinde kullanır. yakın anlamlılık. Kılavuz) “Ben Hazırladım. Farklı olanı bulma: Temel/mecaz/terim anlamlarında kullanılan/kullanılmayan kelimeler arasında farklı olan bulunur (1. atasözü vb. Eş anlamlılık. oturak. kazanım). mâni. kazanım). Gruplama: Öğrencilere “sandalye. anlam farklılıklarını dikkate alarak kullanır. kazanım). sınıfta fiil çekimi ile ilişkilendirilerek olumsuz anlamın zıt anlam olmadığı vurgulanır. den yararlanılır. “Düzenimi Kaybettim Yardım Eder misin?”: Öğrenilen kelimelerin harflerinin yerleri değiştirilerek öğrencilerden bu kelimeleri bulmaları ve cümle içinde kullanmaları istenir (3. Metinde ilk kez karşılaşılan kelimeler. kazanım). küpün farklı yüzlerine yazılır. hangi anlamlarıyla kullanıldığı yazılır (1. (bk. Örneğin. kazanım). “Sihirli Kareler”: Okunan metinden hareketle hazırlanan bulmacalar çözülür (1. kısa cevaplı sorular.) okunur. açık uçlu. Küp sırayla atılarak öğrencilerden gelen kelimelerle ilgili birbirinden farklı cümleler oluşturmaları istenir. 3. Kılavuz) “Atasözlerimiz Canlandı”: Metinde geçen bir deyim veya atasözüyle ilgili oyun hazırlanır (3. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir.28 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. Sen Çöz”: Kelime ve kavramlar belirlenerek bunları içeren değişik bulmacalar hazırlanır (1. tabure. [!] Söz varlığını zenginleştirme çalışmalarında Türkçe sözlük. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . kazanım). Kılavuz) AÇIKLAMALAR 4. kelimelerin anlam farkları söylenir (1. Okuduklarından hareketle öğrendiği kelimelerden sözlük oluşturur. 7. Arkadaşıyla aynı cümleyi kuran ve belirlenen sürede cümleleri söyleyemeyen öğrenci oyundan çekilir. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. ansiklopedik sözlük vb. Bu kelimelerin ortak ve birbirinden farklı yönlerini belirleyerek kelimeleri tanımlamaları istenir (2. (bk. (bk. 4. “Kelime Küpü”: Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba bir kelime küpü verilir. Oyun sonunda en çok puan alan öğrenci birinci olur (3. eş seslilik ilişkileri üzerinde durulur. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. 2. şemalar düzenlenir (1. 1. kazanım). Okuduğu metinde geçen kelime. Söz varlığını zenginleştirme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Eşleştirme: Atasözleri ve deyimler uygun tutumlarla/davranışlarla eşleştirilir (3. Kılavuz) Farkları bulma: Eş sesli kelimelerle ilgili metinler (şiir. eş/zıt/yakın anlamlılarıyla eşleştirilir (1. Şema oluşturma: Kelimelerin eş/zıt/yakın anlamlılarıyla ilgili listeler. kazanım). Öğrencilerden bu deyim ve atasözlerini bulmaları istenir (3. Eşleştirme: Kelimeler. kotra. proje değerlendirme formları. terimler sözlüğü. kazanım). kazanım). Kılavuz) Gruplandırma: Atasözleri ve deyimler anlam özelliklerine göre gruplandırılır (3. Her kelimeye farklı puanlar verilir. atasözleri ve deyimler sözlüğü. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. (bk. Aynı kavram alanına giren kelimeleri. 2. (bk. gözlem formları. karşıt anlamlılık. çalışma kâğıtları. tekne. kazanım). kazanım). sandal. kanepe” gibi aynı kavram alanına giren kelimeler verilir. 4.Söz zenginleştirme varlığını ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Anlamını yazma: Cümlelerdeki kelimelerin altına.

Önceden gruplandırılan kitapların adları kâğıtlara yazılarak torbaya konur. 5. 6. Haftanın hikâyesi: Öğrenciler tarafından okunan hikâyeler belirli aralıklarla sınıf ortamında paylaşılır. Belli bir konuda farklı şairlerin şiirlerinden oluşan bir dinleti düzenlenir (7. 3. gözlem formları. [!] Her öğrenci için okuma gelişim dosyası düzenlenir. Kitabı tanıtan öğrenci ödüllendirilir (6. Okuma alışkanlığı kazanma 1. Pano düzenleme: Öğrencilerin sınıf veya okul panolarına seçtikleri metinlerle katılmaları sağlanır (6. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. resim. öğrencinin yıl boyunca yaptığı okuma etkinlikleriyle ilgili çalışma kâğıtlarını ve kitap raporlarını içerir. Gezi: Kütüphanelere gezi düzenlenir (5. Okuma alışkanlığı kazanma ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Okunanlarla ilgili duygu ve düşüncelerin paylaşılması. Oluşturulan bu diyaloğu arkadaşlarına sunarlar. Bu çalışmayı en iyi yapan grup ödüllendirilir (9. Okuduğu kitaplardan kitaplık oluşturur. 7. proje değerlendirme formları. Yorumlama: Herhangi bir fotoğraf. Öğrencilerden biri kitabı tanıtırken diğerleri tarafından kitapla ilgili sorular sorulur (6. 2. açık uçlu. 8. kazanım). kısa yazıları Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . öğretmen ve öğrenci değerlendirme formlarını. kazanım). Öğrenciler beğendiği bir metni birkaç gün içinde ezberler. kazanım). Kitaplık. kazanım). performans değerlendirme formları. kazanım). Kılavuz) “Kitap Torbası”: Birkaç torba hazırlanarak numaralandırılır. İkişerli gruplara ayrılan öğrenciler ezberledikleri metni kullanarak bir diyalog oluştururlar. (bk. 9. gazete ve dergilerdeki insanların yüz ifadeleri veya düzeye uygun bir karikatür hakkında konuşulur (3. Okuma sürecine aileler de dinleyici veya okuyucu olarak katılabilirler (2. 6. Okuduğu hikâyeyi en güzel şekilde anlatan öğrenci belirlenerek ödüllendirilir (6. 2. kısa cevaplı sorular. kazanım). (bk. türe göre kitap sergileri düzenlenir (2. Soru sorma: Aynı kitap bütün öğrenciler tarafından okunur. şiir dinletileri düzenler. 5. Sınıf kitaplıkları kitap temin edilerek zenginleştirilir. Şiir dinletisi: Bir şairin şiirlerinden oluşan dinleti düzenlenir. Farklı okur. Ailesi ile okuma saatleri düzenler. 8. 5. 1. Kılavuz) “Haftanın Ödüllü Kitabı”: Okunan kitaplar tanıtılır. Süreli yayınları takip eder. Öğrenciler her hafta bu torbalardan bir kitap seçerek okurlar. (bk. kazanım). kazanım). kazanım). Öğrenciler.29 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. en iyi tanıtılan kitap haftanın kitabı olarak seçilir. Arşiv oluşturma: Gazete ve dergi kupürü biriktirilir veya belirli konularda gazete ve dergilerde yayımlanan yazılar toplanır (3. Pano okuma: Pano okuma yönergesi hazırlanarak öğrencilerden yönergeye uygun okuma yapmaları istenir. kazanım). “İlköğretim Okulları İçin 100 Eser”i okumaya yönlendirilir. yazara. beğenilen şiirlerin ve düz yazıların kaynaktan veya ezbere okunması için uygun ortam hazırlanır. Okudukları ile ilgili duygu ve düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşır. öz değerlendirme formları. Değerlendirmeler dönem sonlarında yapılır. kazanım). Okuma gelişim dosyası. türlerde metinler ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kitap sergisi: Sınıfta veya okulda konuya. Şiir ezberler. ezberlediği şiirleri uygun ortamlarda okur. kitap fuarı ve kitap evlerinden faydalanır. 5. Kılavuz) “Hafızam Beni Yanıltmadı”: Öğretmen sınıfa güzel düz yazılardan oluşan bir seçki getirir. kütüphane. Beğendiği ezberler. Okuma planı yapar. 4. AÇIKLAMALAR 5. Hangi sınıfta hangi eserlerin okutulacağı Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin ortak kararıyla belirlenir.

paragraflar. 8. Yazma kurallarını uygulamayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. durulur (1. Çizgisiz kâğıt kullanılır. imlâsı Türk Dil Kurumu tarafından 7. (bk. 3. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. 8. İnceleme: Yazma çalışmaları sırasında kaldıran. Yazım ve noktalama kurallarına uyar. okunaklı ve işlek “bitişik eğik kâğıt ve sayfa düzeni ile biçim özellikleri üzerinde yazı”yla yazar. Yabancı dillerden alınmış. Yazısında amaç-sonuç ilişkileri kurar. dilimize henüz yapılır. Standart Türkçe: Türkçenin toplumda saygınlık uyandıran. 7. Yazma kurallarını uygulama ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Yazma kurallarının uygulanmasında Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. 1. 10. konuşma dilindeki farklılıkları ortadan kullanır. Düzenleme: Sınıfa biçim açısından farklı özellikler taşıyan elektronik mektup. resim verilerek resimleri yorumlama çalışması yazılabilmesidir. “Çizgiler Ne Söyler?”: Düzeye uygun bir İşleklik: Yazının hem okunaklı hem de hızlı ve rahat 5. [!] Türk alfabesindeki harflerin okunuşuna uygun 9. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . okunan kitaplar ve basılı materyaller incelenir. Elektronik ortamdaki yazışmalarda biçim ile Güzel Türkçem: Kullanılan yabancı kelime1. Kılavuz) 4. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. kazanım). (bk. 6. gözlem formları kullanılabilir. Tekrara düşmeden yazar. Yazısında sebep-sonuç ilişkileri kurar. Okunaklılık: Her harfin karakteristik özelliğine ilgili kurallara uyar. Kâğıdın yalnızca ön yüzüne yazılır. Standart Türkçe ile yazar. 11. satırlar ve kelimeler arasında uygun boşluk bırakılır. yazılan ve konuşulan ideal biçimidir. 2. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. Bunlardan hareketle 2. 4. lerin listesi yapılarak bunlar Türkçe karşılıklarıyla uygun olarak ve başka bir harfi çağrıştırmayacak şeeşleştirilir (6. kazanım). Kılavuz) 1. Öğrencilerden yazma çalışması sırasında yerleşmemiş kelimelerin yerine Türkçelerini yazma kurallarına uymaları istenir. mektup ve 1.30 6. 1. çalışma kâğıtları. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. süreç gelişim dosyaları. öz değerlendirme formları. dilekçe örnekleri getirilir. Düzgün. Kâğıdın kenarlarında. olarak kısaltmalara ek getirilir. metinlere ya da kitaba düzen vermek amacıyla belirlenmiş. kilde yazılmasıdır.

kazanım).. Her öğrenci seçtiği konuyla ilgili bir proje hazırlar. betimleme. Yazma yöntem ve tekniklerini kullanır. kazanım). (bk. kazanım). 4. Anahtar kelimeler saat yönünde eklenir. 2. 7. çalışma kâğıtları. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. Kılavuz) “Sınıf Gazetesi”: Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. (bk. Temel başlıkları destekleyici alt başlıklar yazılır. şekil vb. (bk. 6. 8. Yazacaklarının taslağını oluşturur. Her olay ait olduğu döneme yazılarak resimlenir ve kâğıtlar birleştirilerek sınıf duvarına asılır. içindekiler vb. Her öğrenci. konu hakkında sınıf içi tartışma yapılır (1. taraflar tarafından imzalanır. Yazma konusu hakkında araştırma yapar. 12. resim. resim. öz değerlendirme formları. 10. seçtiği bir dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine geçerek hikâyesini anlatır. (bk. benzetme ve sayısal verilerden yararlanılarak ana fikir desteklenir. Dipnot. kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir. süreç gelişim dosyaları. Yazısını bir ana fikir etrafında planlar. deyim ve söz sanatlarını uygun durumlarda kullanarak anlatımını zenginleştirir. Gerekli görülen başlıkların yanına. başlık ve alt başlıkları belirlenir. hiçbir sınırlamaya tâbi tutulmadan not edilir. 2. Kılavuz) “Yaşayan Zaman” Öğrenciler yaşadıkları çevrede meydana gelen. 11. poster. 5. nin Seyahatnamesi” adı verilen bir kitap oluşturulur. örnekleme. o başlığı en güzel şekilde ifade edecek sembol. tanık gösterme. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 2. alınan notlardan hareketle yazılır (2. Planlı yazma ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. 5. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Soru hazırlama: Konuyu açıklığa kavuşturmak için yazıda cevabı verilecek sorular hazırlanır (1. Anlaşma. Zihin haritası oluşturma: Konunun ana başlığı veya konuyu çağrıştıracak bir simge veya kavram kâğıdın ortasına yazılır. karşılaştırma. [!] 2. 3. Her iki tarafa verilmek üzere iki nüsha hazırlanır. kısımları uygun şekilde düzenler. ilgi çekici ve önemli olayların listesini yaparlar. Örneğin. kaynakça. Yazılacakların bölümleri. grafik veya bilgisayardan yararlanarak sunar. 12. Yazdığı metni görsel materyallerle destekler. “Atatürk’ü Tanıyorum”: Atatürk’ün hayatını anlatan bir zaman çizelgesi hazırlanır. gözlem formları kullanılabilir. Beyin fırtınası: Konuyla ilgili düşünceler. (bk. Öğrencilerin yazdıkları. Kılavuz) “Projem”: Öğrencilere farklı konular verilerek birini seçmeleri istenir. 2..31 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. Atasözü. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Öğrenciler yazdıklarını afiş. kazanım). Öğrenciler o dönemi yansıtan kıyafetleri giyerek olayı canlandırmaya çalışırlar. Yazısına konunun ve türün özelliğine uygun bir giriş yapar. Konunun özelliğine uygun düşünceyi geliştirme yollarını kullanır. Tanımlama. Her yazma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. Yazısının ana fikrini yardımcı fikirlerle destekler. Temel ve alt başlıklar gözden geçirilerek birbirleriyle ilişkili olanlar farklı renkte kalemle çizilir (2. özet. velisi ile belirledikleri konulara uyacaklarına dair bir anlaşma imzalar. Listede yer alan olaylar arasından bazıları seçilerek zaman çizelgesine yerleştirilir. bir öğrenci valiyi temsil ediyorsa o dönemde yaşanan bir olayı ve bununla ilgili yaptıklarını anlatır. “Pilavdan Dönenin Kaşığı Kırılsın”: Her öğrenci. 9. konuyla ilgili kısa ve dikkat çekici bir başlık bulur. çizilir. Serbest kürsü: Öğrencilerin olaylara farklı açılardan bakabilmelerini sağlamak amacıyla yazma öncesinde. Planlı yazma 1. Kılavuz) “Ben Bir Seyyahım” Gezip görülen yerleri anlatan yazılar bir araya getirilerek “. Yazıya. Yazıyı etkileyici ifadelerle sonuca bağlar.

yazdıklarının taslağını yanlarındaki arkadaşlarına okutarak görüşlerini alırlar. (bk. Muhabir. “Adım Adım Dergicilik”: Okul gazete veya dergisi için yazılar yazılır. 7. Senaryolaştırma: Bir Nasrettin Hoca fıkrası senaryolaştırılır (1. Sınıf iki gruba ayrılarak bildikleri atasözlerini yazarlar. (bk. ilk yazan öğrenciye döner ve o öğrenci hikâye tamamlanmamışsa hikâyeyi sonlandırır. benzetme. Şiir yazar. itfaiye şefini. Günlük dilde ve masallarda kullanılan kalıplaşmış ifadelerden yararlanılır. Bir sonraki öğrencinin yazma süresi artırılır. Olay yazar. deneme. kazanım). kendilerinin 20 yıl sonraki hâlleri ve fizikî görünümleri hakkında düşünce ve hayallerini anlattıkları geleceğe yönelik bir mektup yazarlar (2. fıkra veya anı diyaloğa dönüştürülür (1. Düşünce yazar. Bildirme yazar. [!] 3. (bk. Yazılan hikâye canlandırılır (1. Yazdıkları atasözlerinden birini seçerek 3-5 paragraflık bir metin oluştururlar (2. [!] Mecaz. “Kulağıma Küpe Olsun!”: Bir metnin ana fikrinden hareket edilerek öğüt verici bir yazı yazılır (2. Kılavuz) “Renklerin Dünyası”: Her öğrenci bir renk adını alarak en güzel rengin kendisi olduğu konusunda ikna edici yazı yazar (2. olsay- AÇIKLAMALAR [!] 3. Kılavuz) Diyalog yazma: Okunan masal. Öğrenciler. yaralıyı. olayla ilgisi olanlarla görüşerek notlar alır. yazıları yazıları metinler yazılır. kazanım). Öğrenciler. 4. belirtilen sınıflarda zorunlu olup diğer sınıflarda da isteğe Ölçme ve değerlendirme Sınıf-okul içi etkinlik [!] Uyarı . düşünce yazıları. sınıfta deneme. muhabiri. kazanım). (bk. kazanım). 1. Masal yazma: Okunan veya dinlenen/ izlenen bir masal kahramanının hayal edilen yeni bir macerası yazılır. bildirme yazılarından mektup) en az 150 kelimeden oluşmalıdır. atasözünde anlatılana benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıkları hakkında konuşurlar. cümleleri bitmemiş bile olsa yazmayı bırakırlar. 6. Öğrencilere 2 dakika süre verilir. Öğrencilere ne anlama geldiği sorulur. Kılavuz) “Yangın Var!”: Bir yerde yangın çıktığı haberi alınır. ve tiyatro türlerinde metinler yazma “Perde Açılıyor”: Belirlenen konuda tiyatro metni yazılır veya bir hikâye metni tiyatro metnine 1. Bu konuyla ilgili çağrışım yapan kelimeler listelenir. kazanım).32 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Hikâye yazma: Farklı hikâyelerden tek bir hikâye oluşturulur. (bk. [!] 3. kişileştirme. Öğrenciler. Kılavuz) “Bir Elin Nesi Var İki Elin Sesi Var”: “Bir elin nesi var.” atasözü tahtaya yazılır. Hikâye ve roman gibi türlerin gerçeklerden hareketle yazılmış olsalar bile. hikâye. Okul dışı etkinlik [!] Öğrencilerin yazdıkları metinler (olaya dayalı yazılar.. yazıları dönüştürülür ve sahnelenir (1.. olay ve durumları değiştirerek aktardığı fark edilir. olaya tanık olan birini canlandırır. Verilen cümleler hikâyelerin giriş cümlesi olarak kullanılır. kazanım). Bu kelimelerden birbiriyle ilişkili olanlar eşleştirilir. “Yuvarlak Masa Yazarlığı”: Öğrenciler gruplara ayrılır. söyleşi ve makale türünde metinler yazılır. konuşturma ve abartma sanatlarından yararlanılır.2. masal. Hikâye. Değişik masal kahramanları tek bir masalda buluşturulur veya masal kahramanının maceraları günümüze uyarlanarak yazılır (1. Son turda metinler. anı 3. Her grup yazdıkları hikâyeler arasından en beğendiklerini seçerek sınıfla paylaşır (1. Her gruba farklı bir cümle verilir. kazanım). Konuyla ilgili bilgiler gözden geçirilir. kazanım). kazanım). Adı geçen türler. Mümkün olduğu kadar çok bilgi edinilerek alınan notlardan haber metni oluşturulur (3. kazanım). kazanım). Farklı türlerde dı/olmasaydı. Kılavuz) “Denemeler”: Öğrencilere bir konu verilir. kazanım). iki elin sesi var. Gerekli düzeltmeleri yaparak yazılarına son hâlini verirler (2. ne olurdu?” sorularına cevap veren bir hikâye yazılır. 8. 3. 1. “Gündem Oluşturma:”: Güncel bir konuyla ilgili görüş ve düşünceler yazılır (2. kazanım). Her öğrenci kâğıdını sağındaki arkadaşına verir. 2. 1. Öğrenciler bu sürenin sonunda. [!] 3. Farklı olasılıklar düşünülerek “Eğer. “Aynadaki İzler”: Öğrenciler. sınıfta deneme ve söyleşi.

Hazırlanan afişler okulun çeşitli yerlerine asılır. (bk. kendi haklarını elde etmek ve uygulamak için bir yasa oluşturmalarını ister. 8. 6. Dinleti sonunda şiir metinleri tutanakla öğretmene teslim edilir (3. kazanım). süreç gelişim dosyaları. çalışma kâğıtları. öz değerlendirme formu. kazanım). diğer öğrenciler ekte öz geçmişlerini sundukları bir dilekçe ile şirkete iş başvurusunda bulunurlar. Hazırlanan listelerdeki kelimelerden karşılıklı olarak seçme yapılarak imaj oluşturulur. kazanım). kazanım). kazanım). Oluşturulan imajlar kullanılarak bir şiir yazılır. kazanım). Yunus Emre’nin hayatından bir dönem seçer ve o dönemle ilgili araştırma yapar. belirtilen sınıflarda zorunlu olup diğer sınıflarda da isteğe bağlı olarak ele alınabilir. kazanım). Bu yasaya hangi maddelerin girmesini isteyebilecekleri sorularak hayvanların ağzından dile getirdikleri maddelerin yer aldığı bir yazı yazmaları istenir (3. hayvanların dilinden. Kılavuz) “İlk Harflerine Baksana”: Akrostiş oluşturacak şekilde şiir yazılır (4. İş başvurusu kabul edilenler ile şirket yönetimi arasında anlaşma metni imzalanır (3. Nesneyi yeni işlevine göre tanıtan bir reklam metni hazırlanır (3. etkili cümleler kurmaları istenir. kazanım). proje değerlendirme formları. Kılavuz) Sergi: Düzenlenen sergiye yönelik duyuru metni. (bk. Yazdıkları şiiri müzik eşliğinde sınıfta okumaları sağlanır (4. “Herkesin Bir Hikâyesi Var”: Yakın çevre veya aileden birinin biyografisi yazılır (3. kazanım). sınıfta mektup. performans değerlendirme formları. okuma alışkanlığını kazanmasına destek istediğini belirten bir mektup alır. kazanım). yazılı anlatım değerlendirme ölçeği. bir şiir dinletisi düzenler. “Şirket Kuruyorum”: Öğrenciler sanal bir şirket kurarlar. “Onu Tanıyorum”: Her öğrenci veya grup. Okul yöneticileri. Adı geçen türler. kazanım). Tutanak tutma: Eğitsel kol faaliyetlerinin tutanağı tutulur (3. Kılavuz) “Ben Bir Organizatörüm”: Öğrenciler. Yapılan çalışmalar dönem sonunda sergilenir (3. (bk. gözlem formları kullanılabilir. kazanım). Çocuğu için neler yapılabileceğini düşünerek öğretmene bir cevap mektubu yazar (3. Kılavuz) “Çağrışımlar ve Duygular”: Verilen kavramın çağrıştırdığı duyguyu yansıtan bir şiir yazılır. “Resimlerin Ezgisi”: Öğrencilere bir resim gösterilir. Slogan bulma: Öğrencilerden bir ürünü veya etkinliği tanıtmak için kısa. Resimle ilgili sorulara cevap vermeleri istenir. öğretmen ve diğer öğrencilere davetiye hazırlanır.3. dilekçe ve haber yazısı. Bir grup öğrenci şirketin yönetim kadrosunu oluşturur. Yazılan şiirler öğrencilerin kendilerinin bulduğu bir ritimle söylenir (4. “Duyarlı Veli”: Öğrencilerden birinden veli rolü üstlenmesi istenir. kazanım). Her gruba farklı bir nesne verilerek bu nesneyi asıl kullanımından farklı işlevde kullanmaları istenir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . kazanım). otobiyografi ve rapor yazılır. 7. Kılavuz) “Toplantı Var”: Öğretmen öğrencilerden. (bk. “Şair Gibiyim”: Somut kelimelerden ve imajlardan oluşan iki liste hazırlanır. (bk. Farklı türlerde metin yazmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde.33 bağlı olarak ele alınabilir. Kılavuz) [!] 3. Dönüşüm kutusu: Öğrenciler üç veya dört gruba ayrılır. Bulunan sloganlar sınıf panosuna asılır (3. davetiye ve katılım belgesi hazırlanır. sınıfta tutanak ve tanıtma yazıları. “Sana Özel”: Öğrencilerden kendilerine bir kutlama konusu belirleyerek arkadaşlarına davetiye yazmaları veya kendilerini öğretmenlerinin yerine koyarak başarılı bir öğrencisi için ailesine tebrik kartı hazırlamaları istenir (3. Veli rolündeki öğrenci çocuğunun öğretmeninden. Öğrencilerin yazdıkları kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir (3. kazanım). (bk. sınıfta biyografi. Resimden hareketle şiir yazdırılır (4. Kendisini o dönemde yaşayan veya hayalî bir şahsın yerine koyarak Yunus Emre’yi tanıtan bir yazı yazar.

değerlendirme anketleri. kısa cevaplı sorular. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 2.34 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. çalışma kâğıtları. süreç gelişim dosyaları. proje değerlendirme formları. Yazdıklarını dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Yazdıklarını biçim ve yönünden değerlendirir. gözlem formları kullanılabilir. öz değerlendirme formları. eşleştirme testleri. Kendi yazdıklarını değerlendirme 1. açık uçlu. Yazdıklarını yazım ve noktalama kurallarına uygunluk yönünden değerlendirir. performans değerlendirme formları. 3. içerik ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Yazdıklarını değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde.

çalışma yönelik düşünce. öğrencilerin kendi ifade eder. öz deve onların çalışmaları. Yazma alışkanlığı 6. hakkındaki duygu ve 5. Kılavuz) oluşturur.35 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR “Ben Büyüyünce…”: Hayal edilen mesleğe yönelik tasarılar yazılır (1. kazanım). (bk. 5. etkilendikleri olaylar 4. Beğenilen yazılar ğerlendirme formları. yerleştirilir. eş“Bizim Köşemiz”: Okul/sınıf panosu/gazetesi/dergisinde sorunlar ve çözümler köşesi oluşturulur. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .) ve öğrenciler bu mekânlara 2. resim veya dansla destekleyebilirler. İlgi alanına göre yazar. istek ve eleştiriler yazılır (1. resimlere uygun diyaloglar konuşma baloncuklarına yerleştirilir (1. (bk. Öğrencilerin yazıları okul panosunda veya dergisinde yayımlanır (1. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. dinletmektir. Yazdıklarından arşiv kâğıdı dağıtılır.Öğrencilerin kendilerini 5. farkı anlamaları sağlanır. teneffüslerdeki gürültünün önlenmesi vb. Bu iki grup için iki ayrı mekân seçilir (Bu defteri. Kılavuz) “Müziğin Gölgesindeki Yazılar”: İki ayrı grup oluşturulur. Daha sonra bu ailelerden sınıfa gelerek ilk gençlik yıllarına ait tecrübelerini paylaşmaları defteri ve günlük tutmaları konusunda özendirilir. arasından seçme yapılarak panoya asılır (8. Okul dergisi ve formları. “Kışı Hatırla”: Öğrencilere bir kış resmi gösterilerek “Kışı Hatırlayalım” adlı bir kitap hazırlayacakları 10. “Geçmişe Yolculuk”: Seçilen bir anı ile ilgili zihin haritası oluşturulur. dikkate alır. Yeni öğrendiği kelime. proje değerlendirme 7. başkalarıyla paylaşır Tespit edilen sorunlar (sıra olma. Kelimenin çağrışımları tahtaya yazılır. Hatırlananlar resimlenir ve bu düşüncelerini de yazabilirler. Öğrencilerden bunlardan kendilerini en çok etkileyen değişimi seçmeleri istenir. kazanım). Yazma çalışması bitiminde aynı konuda iki farklı bakış açısı çıkacağından öğrencilerin bu tutulabilecekleri gibi yalnızca 3. kazanım). ulaşım. düşünce. Yazma yarışmalarına söylenir. (bk. atasözü ve edilmesi gereken nokta yazma çalışması süresince gruplara iki farklı müzik (hüzünlü-neşeli gibi) her gün günlük deyimleri kullanır. Her grup kendine düşen karikatürdeki boşlukları doldurur. Her grup kendi içinde en güzel yazıyı seçerek diğer gruplarla paylaşır (1. Kılavuz) katılır. Kılavuz) 8. Öğrenciler kavram. Kılavuz) “Dilek Kutusu”: Sınıfta veya okulda dilek kutusu oluşturularak derslerin işlenişine ya da etkinliklere kazanmayla ilgili kazanımların metinleri ve şiirleri değerlendirilmesinde. kazanım). Öğrenciler üzerinde durulur. okulun çevre düzenlemesi. sınıf ve okul başkanlarının seçimi ve leştirme testleri. performans gazetesi için yazılar (1. Geçen yıl yaşanan sosyal değişimler liste hâline kullanarak ifade etmeleri kazanma getirilir. kazanım). 4. gözlem değerlendirmelerini formları kullanılabilir. deolumlu ve olumsuz yanları yazılı olarak ifade edilir (1. Kılavuz) değerlendirme formları. Kitabın hazırlanma süresi altı ay olacağı için öğrenciler yaşadıkları son kışa ait güzel anılarını da kitaplarına eklerler. Şiir defteri tutar. kazanım). (bk. 1.2. hayal. Burada dikkat yazdıkları ve beğendikleri şiirlerden oluşur. Birkaç öğrenci yazılarını aileleriyle paylaşmak üzere [!] 5. Gruplara aynı yazma konusu verilir ve aynı anda yazmaya başlamaları sağlanır. “Gezip Gördüklerim”: Tarihî ve turistik yerlere düzenlenen gezilerde notlar alınarak izlenimler yazılır kâğıtları. Günlük tutar. Yazdıklarını ğerlendirme anketleri. derler. Duygu.) ve çözüm önerileri yazılır. Kendini yazılı olarak “Zamanla Değişir Her Şey”: Öğrencilerden iki dakika içinde “değişim” kelimesinin çağrıştırdıklarını zengin bir söz varlığı ifade etme alışkanlığı yazmaları istenir. 5. Öğrenciler şiir izlenim ve görevlendirilir. Burada yaşamanın hazırlar. yazılarını müzik. “Balon Doldurma”: Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba üzerinde karikatürler bulunan çalışma 9. Şiir deneyimlerini yazarak istenir. etkinlik iki farklı Türkçe öğretmeni tarafından aynı anda yaptırılabilir. süreç “Eğer”: Öğrencilerden kişilikleri üzerinde etkili olan bir çevreyi seçmeleri istenir. kazanım) (bk. (bk. Beğendiği sözleri. Kitabın kışla ilgili resimlerden ve kış hatıralarından oluşacağı belirtilir. “Sınıf Gazetesi”: Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. kazanım). gelişim dosyaları.

Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır. • Özel adlar büyük harfle başlar.) • Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur. Bu sınıfta ele alınacak yazım kuralları şunlardır: Kalınlık-incelik uyumu. hükümdar adlarında. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Sayıların yazımı • Sayılar metin içinde yazıyla yazılır. hayhay. • Konuşma çizgisinden önce konur. haydi. evet. “nokta. • Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır. tarihlerde ayların yazılışında. Büyük harflerin kullanımı • Dizeler genellikle büyük harfle başlar. iki nokta. • Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur. 6. [!] Yazım kuralları verilirken okunuşla ilgili hususlara da değinilir. yazma. • Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir.) • Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur. Buradan hareketle çalışma kâğıdında yumuşak ünsüzleri boyayarak gizli resme ulaşmaları istenir. (1. pekâlâ. Ek olan sesi temsil eden öğrenci kelimeye yaklaşırken ikinci ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. Öğretmen bir metin okur. tırnak. • Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur. 2. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .36 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Nokta (. • Romen rakamları ancak yüzyıllarda. herhangi bir. öyle. kitap ve dergi ciltlerinde ve kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında kullanılabilir. bağlaç olan de ve ki’nin. [!] 2. (bk. tamam. • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. Noktalı virgül (. [!]Birleşik kelimelerin yazımına okuma. kısa çizgi”yi temsil görevi verilir. ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. kazanım). • Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir. [!] Ses olaylarına dayalı yazım kuralları verilirken ilgili ses olayları da açıklanır. ünlem. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. elbette gibi kelimelerden sonra konur. her şey vd. olur. Virgül (. konuşma çizgisi. Noktalama [!] 1. kabul veya teşvik bildiren hayır. Kılavuz) “Noktalama İşaretleri Görevde”: Sınıftaki tüm öğrencilere. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Geldiğimde Sen Yoktun”: Her öğrenciden verilen kelimedeki bir sesi temsil etmesi istenir. onu bir kahramanın yerine koyarak maceralarını hikâye şeklinde yazar (2. yok.). • Tarihlerin yazılışında gün. (bk. kazanım). • Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur. peki. • Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret. • Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 1. Daha sonra ünsüz benzeşmesi ve yumuşamasına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar verilir (1. kazanım) (bk. Yazım kurallarını kavrayarak uygular. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. soru eki mi’nin.) • Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur. dil bilgisi etkinliklerinde yeri geldikçe değinilir. Kılavuz) “Boya! Boya!”: Öğrencilere ünsüzlerin özellikleri kavratılır. • Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime ve kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır. hiçbir şey. Kılavuz) “Macera Peşinde”: Öğrenciler birer noktalama işareti belirler. kesme işareti. başüstüne.

• Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır. • Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır. [!] Noktalama işaretlerinin İlköğretim 1-5. öz değerlendirme formları. Eğik çizgi (/) • Yan yana yazılması gereken durumlarda mısraların arasına konur. kazanım). özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. gözlem formları kullanılabilir. • Tarihlerin yazılışında gün. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. • Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur. • Kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine gelen ekleri ayırmak için kullanılır. • Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur. • Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur. süreç gelişim dosyaları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Üç nokta (…) • Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur. eksik bırakılan cevaplarda kullanılır. konuşan kişinin adından sonra konur. sınıf içi çalışmalarda. • Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır • Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur. yeterli olmayan. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. eşleştirme testleri. standart testler. fiil kök ve gövdelerinin gösteriminde kısa çizginin kullanımına dikkat çekilir (2. bu işaretlerin temsilcilerinin ayağa kalkması için duraklar (2. Tırnak işareti (“ ”) • Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır. Kısa çizgi (-) • Dil bilgisinde ekleri ayırmak için konur. İki nokta (:) • Edebi eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda. sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. durum ve bildirme eklerinden sonra konur. proje değerlendirme formları. durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır. • Karşılıklı konuşmalarda. [!] Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. Kesme işareti (’) • Özel adlara getirien iyelik. ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. Yay ayraç ( ( ) ) • Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini. kazanım). Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Dil bilgisinde noktalama işaretleri: Eklerin yazımında. • Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur.37 işaretinin olduğu yerde. [!] Öğrencilere. • Cümle içerisinde kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır. yazma. • Eklerin başına konur. çalışma kâğıtları.

durumlar için kullanılır. Öğrenciler kendilerinin işten çıkarılmaması konusunda yayınevi yöneticisini ikna etmeye çalışırlar. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Nokta (. [!] 1. Yayınevinin düştüğü zor durumdan kurtulabilmesi için bir noktalama işaretinin işten çıkarılması gerekmektedir. Soru işareti (?) • Bilinmeyen. Bu sınıfta ele alınacak yazım kuralları şunlardır: Yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik . başta. eser.38 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. Üç nokta (…) • Kaba sayıldığından veya bir başka sebepten ötürü açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur.) • Bibliyografik künyelerde yazar. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 7. hiçbir şey.) • Bibliyografik künyelerin sonuna konur. dil bilgisi etkinliklerinde yeri geldikçe değinilir. tablo vb.nde bulunan resim. [!] Birleşik kelimelerin yazımına okuma. kavrayarak uygular. maddelerden sonra konur. herhangi bir. çizelge. bildiri. Büyük harflerin kullanımı • Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle başlar.nde ana başlıkta bulunan kelimelerin ise yalnızca ilk harfleri büyük olarak yazılır. İki nokta (:) • Genel Ağ adreslerinde kullanılır. yazma. makale vb. Bulur musun?”: Noktalama işaretleri kullanı1. Bu yayınevinin elemanları noktalama işaretleridir. “İşimi Kaybetmek İstemiyorum”: Hayalî bir yayınevi kurulur. Virgül (. Öğrencilerden kendileri için bir noktalama işareti belirlemeleri istenir. Ünlem işareti (!) • Alay. 2. Yazım kurallarını lmamış bir metne uygun noktalama işaretleri konur. • Alıntılarda. ortada veya sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur. tarih vb. dergi vb. kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra ayraç içinde ünlem işareti kullanılır. • Oyun adlarını niteleyen sayılar bitişik yazılır.) yazımı Sayıların yazımı • Notayı niteleyen sayılar ayrı yazılır. kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer. basımevi vb. her şey vd. • Kitap. 2. • Kitap.nin altında yer alan açıklayıcı yazılar büyük harfle başlar. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Yerimi Kaybettim.

39 Kısa çizgi (-) • Kelimeler arasına “–den… -a. başta. ve. proje değerlendirme formları. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. süreç gelişim dosyaları. Köşeli ayraç ([ ]) • Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce kullanılır. [!]Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. [!] Noktalama işaretlerinin daha önceki sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. gözlem formları kullanılabilir. • Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti yay ayraç içine alınır. standart testler. ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konulan üç nokta. sınıf içi çalışmalarda. ila. öz değerlendirme formları. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. çalışma kâğıtları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Eğik çizgi (/) • Genel Ağ adreslerinde kullanılır. kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç içine alınır. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. arasında” anlamlarını vermek için kullanılır. [!] Öğrencilere. yay ayraç içine alınabilir. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. Kesme işareti (’) • Şiirde seslerin ölçü dolayısıyla düştüğünü göstermek için kullanılır. • Bir söze alay. eşleştirme testleri. Yay ayraç (( )) • Alıntılarda. yazma.

standart testler. uygular. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. öz değerlendirme formları. • Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 8. yazma. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ [!] 2. sınıf içi çalışmalarda. eşleştirme testleri. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. Kısa çizgi • Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanılır. süreç gelişim dosyaları. kullanır. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. [!] Öğrencilere. [!] Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. çalışma kâğıtları. işlevlerine uygun olarak • Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Boşluk doldurma: Noktalama Virgül işaretleri kullanılmamış bir metne • Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.40 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. 2. Noktalı virgül • Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. kazanım). • Cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögelerden sonra konur. Noktalama işaretlerini • Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. [!] Noktalama işaretlerinin daha önceki sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. gözlem formları kullanılabilir. Yazım kurallarını kavrayarak uygun noktalama işaretleri konur (2. 1. proje değerlendirme formları. [!] Bu sınıfta özellikle pekiştirmeye yönelik çalışmalara ağırlık verilmelidir.

mastarın fiilin adı olduğu belirtilir. 2. Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. 1. Fiil köklerinin “-mek/-mak” eki ile okunması gerektiği. 1. 3. Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. fiilden fiil yapma ekleri. Öğrencilerden biri seçtiği kelimeleri hesabına yatırır. Öğrenciler verilen metindeki isim ve fiilleri ayırarak çuvallara yerleştirir (2. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. Türkçenin sondan eklemeli bir dil olduğu vurgulanır. standart testler. kazanım ). kazanım ). Fiilden fiil yapma eklerinin işlevleri ve anlam özellikleri üzerinde ayrıntılı olarak fiil çatısı konusunda durulur. öz değerlendirme formları. fiilin “-mek/-mak” eki almış biçimine mastar adı verildiği. [!] Türemiş ve birleşik kelimelere mümkün olduğunca çok örnek verilerek öğrencilerin söz varlığının zenginleşmesi sağlanır. 6. 2. “Çiçekçi”: Çiftçiden pazarda satmak üzere ürünlerini iki çuvala yerleştirmesi istenir. (bk. (bk. Çekim eklerinin çeşitlerine ilgili oldukları konulara gelindiğinde değinilir. 4. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Mıknatıs”: Kelime kökleri ve ekler kartlara yazılarak öğrencilere dağıtılır. 3. Bu çalışmalardan beğenilenler sınıf veya okul panolarında sergilenir (7. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. Gruplandırma: Okunan herhangi bir kitaptan belirlenen yirmişer kelime (basit. Öğretmenin okuduğu metinde geçen kelime kartını elinde bulunduran öğrenci ayağa kalkar. 6. İsim kökü ile fiil kökünü ayırt eder. Bu durum. kökü taşıyan öğrencinin yanına giderek yeni kelimeler oluştururlar. 7. 7. çalışma kâğıtları. 1. öğrencilerin edindikleri bilgileri. Yapım eki ile çekim ekini ayırt eder. kazanım ). Basit. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerdeki boşluklar uygun yapım ekleriyle tamamlanır (5. Yapım eklerinin işlevleri kavratılırken isimden isim yapma ekleri. gözlem formları kullanılabilir. 1. Bu kelimeye uygun olan ekleri elinde bulunduran öğrenciler. eşleştirme testleri. açık uçlu. Gövdeyi kavrar. isimden fiil yapma ekleri. 2. Kılavuz) “Kelime Bankası”: Bir grup öğrencinin görev aldığı hayali bir banka kurulur. 5. kazanım ). 1. aynı ekin çeşitleri olduğu kavratılır. Ekler arasındaki hiyerarşik ilişkiye dikkat çekilir. yani ona son şeklini vermesiyle açıklanır. 5. Burada eklerin kelimeye kazandırdığı anlam özelliklerine ağırlık verilir. yapım ekleri kelime türetirken çekim eklerinin var olan kelimeyi kelime grubu ya da cümle içinde kullanılmaya elverişli hâle getirmesi. 1. [!] Kelimede yapı özellikleriyle ilgili kazanımların verilişinde ilgili oldukları yazım kurallarına değinilir. “Ekleri de Birbirine Ekleyelim”: Yapım eki almış bir kelimeye farklı ekler getirilerek yeni kelimeler türetilir (4. kazanım ). Yapım eklerinin işlevlerini ve kelimeye kazandırdığı anlam özelliklerini kavrar. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. doldurmalı sorular. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Kılavuz) Farklı olanı bulma: Altı çizili eklerden farklı olanı (çekim eki/yapım eki) bulunur (3.41 6. 3. Bu amaçla ilgili ses olaylarına değinilir. kısa cevaplı. 1. Birleşik kelimelerin kuruluş özellikleri konusuna girilmez. Karşılığında yeni kelimeler alır. Tarihî nedenlerle kök ve ek arasındaki anlam ilişkisinin kaybolduğu türemiş kelimeler basit kelime olarak ele alınır. Birleşik kelimeyi kavrar. Öğrenciler ellerindeki ek kartlarına bakarlar. Eklerin sesçe farklı biçimlerinin farklı birer ek olmadığı. 1. (bk. Hangi kelimelere öncelik verilmesi gerektiği konusunda Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan “Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü”nden yararlanılabilir. Hem isim hem de fiil olan köklere örnek verilerek bunların kök çeşidinin aldıkları ekler aracılığıyla belirlenebileceği kavratılır. kazanım ). fiilden isim yapma ekleri ayrımına gidilir. türemiş ve birleşik kelimeleri ayırt eder. Birleştirme: Verilen farklı kelimeler eşleştirilerek uygun yöntemlerle birleştirilir (6. Kılavuz) AÇIKLAMALAR [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. Kök ve eki kavrar. 1. Oluşturulan yeni kelimeler yüksek sesle söylenir (1. süreç gelişim dosyaları. kazanım ). Birleşik kelimelerin anlam özelliklerine dikkat çekilir. bileşik ve türemiş) öğrencilerin kendi çizdikleri resimlerin içerisine yazılır.

6. 2. kazanım). 6. Yerine koyma: Zamirlerin yerine karşıladıkları isimler yazılır (2. 2. kazanım). Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerde bırakılan boşluklar uygun tamlama ekleriyle doldurulur (5. 2. Zamirlerin cümledeki işlevlerini fark eder. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. “Ne Hâldeyim?”: Cümlelerdeki boşluklar uygun hâl ekleriyle tamamlanır (3. Kılavuz) “Nereye?”: Verilen boşluklara uygun sıfatlar yazılır (6. süreç gelişim dosyaları. kazanım). 9. eşleştirme testleri. Kelimeleri cümlede farklı görevlerde kullanır. 3. teklik kişi iyelik eki ile belirtme hâli ekinin kullanımı kavratılır. 3. gözlem formları kullanabilir. 2. soyut isim konuları ele alınır. kazanım ). 8. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. uygun eklerle tamlamalar kurulur (5. kazanım ). 2. ama.. Sıfatların cümledeki işlevlerini fark eder. ünlemlerin işlevlerini ve cümleye kazandırdıkları anlam özelliklerini kavrar. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. oysa. iç içe geçmiş tamlamalar kurulur (5. çalışma kâğıtları. topluluk ismi. Kılavuz) Dönüştürme: Cümlelerdeki sıfatlar değiştirilerek zamire dönüştürülür (2. açık uçlu. Şema oluşturma: Hâl ekleriyle ilgili şemalar düzenlenir (3. bağlaç. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Listeleme: Özel isimler. ek ile ekin birleşmesinde ortaya çıkan yardımcı ünsüzlerin işlevi kavratılır. Örneklerden hareketle 3. 5. İsim tamlamalarında belirtili ve belirtisiz tamlama çeşitlerine değinilir. Sıfat tamlamalarının kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. doldurmalı sorular. kazanım). Kılavuz) Tasvir etme: Bir yerin/kişinin tasviri yazılır. bu kelimeleri işlevlerine uygun olarak kullanır. kazanım ). belirtili ve belirtisiz isim tamlamalarının iç içe girmesiyle oluştuğuna dikkat çekilir. öz değerlendirme formları. Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun edat ve bağlaçlarla doldurulur (8. Zincirleme isim tamlamasının ayrı bir tamlama çeşidi olmadığı. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. İsmin hâlleriyle fiiller arasındaki ilişkiye dikkat çekilir. Aynı kelimenin farklı görevlerde kullanıldığı cümle örneklerden hareket edilir. Özel isimlerin yazımına yönelik kurallarla gerekli ilişkilendirme yapılır. İyelik eklerinin işlevlerini kavrar. Şema oluşturma: Hem edat hem de bağlaç olarak kullanılan kelimeler şemayla ifade edilir (8. 2. 2. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 2. sınıfta ele alınan kelime türleriyle sınırlandırılır. bunların iç içe girmiş biçimlerini bir bütün olarak algılamasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. Hâl eklerinin eklendikleri kelimeye kazandırdığı farklı anlam özelliklerine ağırlık verilir. kazanım). 5. sadece. 5. kazanım). (bk. anlatımda kullanılan sıfatların altı çizilir (7. sınıf AÇIKLAMALAR 2. kazanım). İsim tamlamalarının kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. (bk. 7. kazanım). Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. fakat. 3.42 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 6. standart testler. Çokluk eki ve işlevlerine değinilir. kısa cevaplı. Edat. 2. Hâl eklerinin işlevlerini kavrar. 4. Kelime ile eklerin. İsim tamlamalarının anlam özelliklerine ağırlık verilir. kazanım).. Özel isim. Eşleştirme: Ünlemlerle. Eşleştirme: Hazırlanan kelime tablolarından birbiriyle ilişkili olan kelimeler eşleştirilir. kazanım). Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. 7. cins ismi. 1. 7. Birleştirme: Çeşitli isim ve sıfatlarla. 2. cins ve topluluk isimleriyle ilgili kelime listeleri yapılır (1. böylece. isimleri işlevlerine uygun olarak kullanır. (bk. Örnekler 6. (bk. somut isim. ifade ettikleri duygularla eşleştirilir (8. yalnız. zamirleri işlevlerine uygun olarak kullanır. ne var ki. 9. bu nedenle. Kılavuz) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun iyelik ekleriyle tamamlanır (4. 2. 4. sıfatları işlevlerine uygun olarak kullanır. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. kazanım). 4. 2. bundan dolayı. 6. Cümle tamamlama: “Hâlbuki. çokluk. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. İsimlerin cümledeki işlevlerini kavrar. kazanım). 3. 2.” edatları kullanılarak cümleler tamamlanır (8. Öğrencilerin cümle ya da metin içinde isim ve sıfat tamlamalarını. teklik.

Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 1. geniş zamanın alışkanlıkları. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. 3. açık uçlu. Bildirme kiplerinin fiili zaman açısından biçimlendirdiği.: “-di” ekiyle yapılan geçmiş zamanın fiilin gerçekleştiğini görme veya kesin olarak bilme. gelecek zaman. 1. “Anlam Avcısı”: Geniş zamanın farklı kullanımlarına ilişkin örnek verilerek öğrencilerden bu kullanımlardaki anlam özelliklerini belirlemeleri istenir (4. süreç gelişim dosyaları. Zarfların cümledeki işlevlerini fark eder. olumsuz. “Ben Neyim?”: Öğrencilere farklı cümleler verilir. 5. Örnekler 6 ve 7. Kip ve çekimli fiili kavrar. Gereklilik. Altını çizme: Olaya dayalı bir metinde kullanılan zarfların altı çizilir. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. 4. 3. soru ve olumsuz soru çekimleriyle ilgili uygulamalar yapar. Şimdiki zaman ekinin ünlü daralmasına neden olduğu. kazanım ). şart. emir kipleri ele alınır. 8. 1. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. 1. Dilek kiplerinin temel işlevlerine (Ör. Daha sonra diğer kişilere ve kişi eklerine değinilir. oluş. Cümlelerdeki kelimelerin hangi görevde kullanıldığı altlarına yazılır (8. diğerleri için 3. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. 4. Çekimli fiillerin kişisinin cümle kuruluşundaki işlevi vurgulanır. AÇIKLAMALAR [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. Buradan hareketle yüklem kavramına girilir. Haber kiplerinin temel işlevlerine (Ör. çalışma kâğıtları. öz değerlendirme formları. öğrencilerin edindikleri bilgileri. “ye-. istek. 6. dilek kiplerinin ise fiile farklı anlam özellikleri kazandırdığı vurgulanır. kazanım ). gözlem formları kullanılabilir. 2. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ne Zaman?”: Zaman ifadeleri dikkate alınarak cümleler uygun zaman ekleriyle tamamlanır (4. Şart kipi için dilek-şart kipi adlandırması kullanılmaz. 1. Bu zamanların hangi eklerle ifade edildiğine değinilir. kazanım ). emir kipi için 2.43 7. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. görülen geçmiş zaman). Kipin mastar durumundaki fiili biçimlendirmesindeki rolü ile çekimli fiilin cümle kuruluşundaki işlevi vurgulanır. Bu kiplerin hangi eklerle ifade edildiğine değinilir. 1. Kelimeleri cümlede farklı görevlerde kullanır. 5. durum filleri örneklendirilir. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. geniş zaman ele alınır. Buradan hareketle özne kavramına girilir. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini kavrar. kısa cevaplı. 1. Aynı kelimenin farklı görevlerde kullanıldığı cümle örneklerden hareket edilir. bilimsel anlamda kabul görmüş gerçekleri ifade etme gibi) ağırlık verilir. standart testler. doldurmalı sorular. 7. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. teklik kişi ile çekimlenmiş fiillerden seçilir. türü yazılır (7. teklik kişi. İş. eşleştirme testleri. sınıfta ele alınan kelime türlerinden seçilir. 2. İlk örnekler. Dilek kiplerinin kullanım özelliklerini kavrar. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Geçmiş zaman (duyulan geçmiş zaman. kazanım). İlk örnekler. şimdiki zaman. 8. zarfları işlevlerine uygun olarak kullanır. de” fillerinin “-ecek” ekinden önce ünlü daralmasına uğradığı örneklerden hareketle kavratılır. Fiillerin anlam özelliklerini kavrar.: Şart kipinin fiilin gerçekleşmesini isteme ve şarta bağlama anlamı gibi) ağırlık verilir. 7. 3. Fiillerin olumlu. 1. teklik kişi ile çekimlenmiş fiillerden seçilir.

1. eşleştirme testleri. sürerlik. çalışma kâğıtları. Basit. bunların ifade ettikleri “yeterlik. gözlem formları kullanılabilir. yaklaşma” anlamları eşleştirilir. öz değerlendirme formları. doldurmalı sorular. standart testler. 2. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 1. kâğıdındaki fiilleri yapılarına göre gruplandırmaları istenir. süreç gelişim dosyaları. Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. açık uçlu. Türemiş fiillerde kök ile gövde arasındaki anlam ilişkilerine dikkat çekilir. Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama sahip birleşik fiillerin bulunduğu bir metin verilerek öğrencilerden birleşik fiilleri yapı ve uygulama özelliklerine göre gruplandırmaları istenir. Farklı yapı özelliklerinde fiilleri anlam özelliklerini Birleşik Fiiller: Öğrencilerden çalışma dikkate alarak kullanır. türemiş ve birleşik fiillerin kuruluş ve anlam Eşleştirme: Kurallı birleşik fiil örnekleriyle özelliklerini kavrar.44 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2. Kurallı birleşik fiillerin anlam özellikleri vurgulanır. kısa cevaplı. 7. tezlik. Birleşik fiillerin kuruluş özelliklerine değinilir. sınıf Gruplandırma: Farklı kuruluş özelliklerine 2.

Cümlede zaman kavramını “Ben Her Gün. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasıyla ilgili bilgi ve kuralları zamanları belirleyen zarfların şeması yapılır. sonra da zaman bildiren ifadelerden ve diğer ipuçlarından hareketle cümlenin zamanı bulunur. kazanım). öz değerlendirme formları. eklerinden hareketle fiilin zamanı. sınıf Eşleştirme: Türkçede cümlenin ifade ettiği 3. konuşma kalıplarıyla örneklendirilir (2. doldurmalı sorular. 2. nin hangi zamanı ifade ettiği fiillerin altına yazılır. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymalarının bir anlatım 3. 2. açık uçlu. Zaman ve anlam kaymasına uğramış fiil kiplerinin işlevleri ve kullanım özellikleri vurgulanır. 3. tersine Türkçenin bir zenginliği olduğu örneklerden hareketle açıklanır. kavrama ve uygulama 1. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasıyla ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Şimdiki zamanın geçmiş zamanı karşılamak üzere kullanıldığı örneklerde hikâye etmenin ön plana çıktığı vurgulanarak öğrencilerden diğer kullanım özelliklerini bulmaları istenir. standart testler. süreç gelişim dosyaları. geçmiş zaman ve geniş zamanı anlamları ifade edecek şekilde karşıladığı cümleler yazılır. günlük fark eder. bozukluğu olmadığı.. Tahtaya şimdiki zaman ekinin gelecek 3. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .. eşleştirme testleri. “İşlev ve Kullanım”: Zaman/kip eklerikavrar. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasının nasıl gerçekleştiğini 2. uygun zamanlarla eşleştirilir (1. 2. kısa cevaplı. Önce kip kullanır. gözlem formları kullanılır.”: Zaman ve anlam belirleyen/destekleyen zarfları kaymasına uğramış fiil kipleri. çalışma kâğıtları.45 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 7. kazanım). Fiil kiplerini farklı zaman ve zaman.

kazanım). öz değerlendirme Gruplandırma: Cümlelerde ek fiille formları. kazanım). gruplandırılır (3. geniş zaman ve şart kipi ele alınır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 7. 3. açık uçlu. 4. açısından biçimlenerek çekimlenebildiğini Ek fiille ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kakavrar. 1. gözlem formları kullanılabilir. kısa cevaplı. Ek fiille ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. rolünü kavrar. kazanım). dolisimlerin taşıdığı kip ve kişi özellikleri İsimlerin kip eki almasında ek fiilin durmalı sorular. Ek fiille çekimlenmiş kelimelerin cümle kuruluşundaki isimlerin altı çizilir. süreç kavratılır (2. gelişim dosyaları. Geçmiş zaman. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . kiplerine göre çekimlenebildiğini kavrar. “Hangisi?”: Bir metinde geçen bütün 4. İsim türünden kelimelerin kip ve kişi 4. sınıf 2. standart testler.46 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. çalışma kâğıtları. Bunlardan kip ve kişi işlevi vurgulanır. 3. Ek fiili işlevine uygun olarak kullanır. İsimlerin ek fiil aracılığıyla hangi kiplerde çekimlenmiş olan isimler. eşleştirme testleri. Ayırt etme: Ek fiille çekimlenmiş zanımların değerlendirilmesinde. anlamı taşıyanlar yuvarlak içine alınır (1.

kısa cevaplı. 5. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 5. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapılarda fiilin zamanını ek fiilden sonra gelen zaman ve kip ekinin belirlediği vurgulanır. 3. 2. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların oluşumunda ek fiilin işlevini kavrar. doldurmalı sorular. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların kullanım sırasında kazandıkları anlam özelliklerine (Ör. 1.47 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların adlandırılmasında işlevden hareket edilir. bilgi ve kuralları kavrama ve “Ek Fiil Nerede?”: Birleşik çekimli uygulama fiillerdeki ek fiil fark edilir. 1. 2. açık uçlu.: “ecek+ti” birleşik yapısının “geçmiş zamanda gerçekleşmemiş niyet” bildirdiği ya da “-r+di” yapısının “terk edilmiş bir alışkanlık” bildirdiği gibi. eşleştirme testleri. geniş zamanın hikâyesi. 7. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıları özelliklerine uygun biçimde kullanır. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların özellikleriyle ilgili gun birleşik zamanlar kullanılarak tamamlanır. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların işlevlerinin fiile zamanın yanı sıra farklı anlam özellikleri kazandırmak olduğu vurgulanır.) ağırlık verilir. öz değerlendirme formları. 5. 2. 5. sınıf Tamamlama: Yarım bırakılmış cümleler uy5. süreç gelişim dosyaları. standart testler. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların işlevlerini ve kullanım özelliklerini kavrar. çalışma kâğıtları. şimdiki zamanın rivayeti gibi adlandırmalar kullanılmaz. Fiillerin birleşik zamanlı çekimleriyle ilgili bilgi ve kurallarım uygulanmasına yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. gözlem formları kullanılabilir. 2.

kalıcı isim mi. (bk.”: Fiilimsilerin cümlelere kattığı ğerlendirme kullanılabilir. değerlendirilmesinde. fazla cümleyi birleştirme çalışmaları yapılır. fiil ve isim soylu “Doğru mu Yanlış mı?” Verilen cümlelerdeki yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. Kılavuz) süreç gelişim dosyaları. fiilimsiye bağlı kelime veya uygulamaya yönelik kazanımların Kılavuz) kelime gruplarını bulur. çalışma kâğıtları. fiilimsiler bulunur. ( (bk. gruplarını bir bütün olarak algılamasına yönelik Kılavuz) 3.48 8. (bk. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR “Tamamla ve Birleştir”: Cümlelerdeki boşluklar [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. “Dolaylı Anlat”: Verilen cümleler fiilimsi ekleri Fiilimsiler ile ilgili bilgi ve kuralları kullanılarak dolaylı anlatım cümlesine dönüştürülür. 4. fiilimsi mi olduğu belirlenir.. kelimeler arasındaki farkları kavrar. biçimde kullanır. Kılavuz) 1. öğrencilerin 1. kısa cevaplı. Kılavuz) Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . açık uçlu. (bk. (bk. gözlem formları “Ben Bu Cümlede. “Beni Farket”: Verilen kelimelerin aldıkları eklerin adları yazılır. Öğrencilerin cümle ya da metin içinde 2. Cümlede. standart testler. (bk. okudukları ve dinlediklerini kavrama ve uygulama anlamlandırmada kullanmalarına. öz deformları. Kılavuz) edindikleri bilgileri. eşleştirme testleri. Fiilimsileri özelliklerine uygun çalışmalara ağırlık verilir. dol“Benim Görevim”: Verilen cümlelerdeki kelimelerin durmalı sorular. anlamlar cümlelerin yanına yazılır. Fiilimsiler ile ilgili bilgi ve kuralları uygun fiilimsi ekleriyle tamamlanır. Fiilimsiyle. (bk. Fiilimsilerin işlevlerini ve kullanım “Birleştirelim”: Fiilimsiler kullanılarak iki veya daha fiilimsi ile buna bağlı kelime ya da kelime özelliklerini kavrar. konuşurken ve 1. Kılavuz) “Değiştir”: Verilen cümlelerdeki sıfat fiiller isim yapılır. Yarışma: Fiilimsi ekleri kullanılarak en doğru ve en uzun cümleyi yazma yarışması düzenlenir.. 4.

2. doldurmalı sorular. Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. 2. Cümlede vurgulanmak istenen ifadeyi belirler. Kalıplaşmış cümle yapılarının kuruluş ve kullanım özelliklerini kavrar. süreç gelişim dosyaları. kazanım). şaşırma. 2. ögelerin yerleri değiştirilerek okunur (1. beklenti. anlam özellikleri ele alınır. noktalama işareti ve anlamca zıtlık ya da paralellik oluşturan kelimelerin kullanımı gibi ilişkilere dayalı bağlantı şekillerine ve içinde fiilimsi bulunan cümlelerin yapı özelliklerine dikkat çekilir. değerlendirme. 2. çalışma kâğıtları. gözlem formları kullanılabilir. Cümlenin ifade ettiği anlam özelliklerini kavrar. 2. Cümleler arasında öge/ek ortaklığı. 2. 2. Her ögeye karşılık olarak bir öğrenci seçilir. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. ihtimal. “Biz Bir Cümleyiz”: Cümlenin ögelerini bulmaya yönelik hazırlanan kartlarla grup çalışması yapılır (1. 1. 11. 2. kazanım). 4. eşleştirme testleri. 2. Sınıflandırma: Günlük hayatta kullanılan kalıplaşmış cümle yapılarının hangi durumlarda kullanıldığını belirler (3. Yakın/uzak anlamlılık. 9. özlem. kazanım). kazanım). beğenme. 2. amaç-sonuç vb. 2. kazanım). kazanım). Kurallı ve devrik cümleleri. Cümleyi ögelerine ayırma çalışmaları yapılır. anlam ve kullanım özelliklerine uygun biçimde kullanır. Cümlenin temel ögelerini ve özelliklerini kavrar. Cümlede yer alan “ara söz”ler ile bunların ilgili olduğu ögeler vurgulanır. Gruplandırma: Çeşitli metinlerdeki cümleler yükleminin türüne göre gruplandırılır (5. Altını çizme: Cümleye hâkim olan duyguyu belirleyen kelimelerin altı çizilir (11. “Şu sokak senin bu sokak benim. 9.”. Çekimli fiil ve çekimli fiillerde kişi konusuna gönderme yapılarak yüklem ve öznenin özellikleri kavratılır. 6. Cümlenin yardımcı ögelerini ve özelliklerini kavrar. 11. kazanım). 3. öneri. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). öz değerlendirme formları. Cümle. kazanım). Seçilen her öğrenci cümlede kendi görevini anlatır. İsim ve fiil cümlelerini..1. 8. standart testler. yer tamlayıcısı.. 2. Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Cümleye hâkim olan duyguyu fark eder. 7. tanımlama. SINIF DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 2. Özneye göre etken ve edilgen. bağlaç. 5. Gez babam gez. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. 2. karşılaştırma. Fiilden fiil yapma ekleri ile ilişkilendirilir. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerdeki boşluklar uygun çatı ekleriyle tamamlanır (4. nesneye göre geçişli ve geçişsiz çatı özelliklerinden söz edilir. 10. Cümleler arasındaki anlam ilişkilerini kavrar.49 8. 7. Dönüştürme: Geçişsiz fiiller uygun eklerle geçişli yapılır (4. Üzülme. anlam ilişkileri ele alınır. AÇIKLAMALAR 2. kazanım). Bu sırada kelime gruplarının bölünmemesine dikkat edilir. 2. Cümledeki fiillerin çatı özelliklerini kavrar. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . (bk. Cümlelerin yapı özelliklerini kavrar. Öğrencinin kalıplaşmış cümle yapılarını kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. 10. pişmanlık vb. 2. Yüklemi belirtilmemiş olan (eksiltili) cümlelerin anlatımda kazandığı özelliklere değinilir. onaylama. 4. kararsızlık vb. 8. açık uçlu. ” gibi cümleler ele alınır. anlam ve kullanım özelliklerine uygun biçimde kullanır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Gökkuşağı”: Cümlenin ögeleri değişik renklerle çizilir (1. duygular ele alınır. Kalıplaşmış cümle yapılarında belli kuruluş ve kullanım özellikleri taşıyan “Ne kadar erken kalkarsan o kadar iyi olur. kazanım). 1. Olumlu. Cümlenin herhangi bir ögesinin açıklaması olmayan ara sözler örneklendirilir. “Ben Bir Ögeyim”: Bir cümle verilerek ögeleri bulunur. olumsuz cümleler ile varsayım. Kılavuz) “Yerlerini değiştirelim”: Cümledeki kelime ve kelime gruplarının yeri değiştirilerek vurgunun nereye kaydığı belirlenir (3. sebep-sonuç. 2. Gruplandırma: Metinlerdeki cümleler yapı özelliklerine göre gruplandırılır (7. 2. kısa cevaplı.

sınıf Araştırma: Basın yayın organlarında 3. kurallarının temelini teşkil ettiği anlatım bozuklukları üzerinde durulur. açık uçlu. “Neredeyim?”: Kelimelerin cümlede yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan hatalar. kısa cevaplı. 2. süreç gelişim dosyaları. eşleştirme testleri. doldurmalı sorular. “Doğrusu”: Yanlış anlamda kullanılan kelimelerin yerine doğrusu yazılır. Cümlede anlatım bozukluğuna neden olan kullanımları belirler. kelimeler uygun yerlere getirilerek düzeltilir. sınıfa kadar öğrendiği dil ve anlatım 8. 1. standart testler. Anlatım bozukluklarını belirleme ve giderme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. çalışma kâğıtları. anlatım bozukluğu olan cümleler not düzeltme edilir. sınıfta düzeltilir.50 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Öğrencinin 8. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Anlatım bozukluklarını belirleme ve rastlanan. Anlatım bozuklarını düzeltir. öz değerlendirme formları. gözlem formları kullanılabilir.

zorunlu tema kapsamında ele alınacak. Atatürk’ün zengin Türk tarihinin araştırılmasına önem verdiği örneklerle açıklanacaktır. konuyla bağlantılı olarak ele alınacak. Atatürk’le ilgili anılar AÇIKLAMA: Atatürk’le ilgili bir anı okunarak/dinlenerek/izlenerek anıda geçen olaylar anlatılacak ve bir anının ana fikri açıklanacaktır. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak ve bu metinde Atatürk’ün vatanını ve milletini çok sevdiğini anlatan bölüm bulunacaktır. metinde geçen vatandaşlık görevlerinin neler olduğu ve vatandaşlık görevlerini isteyerek yapmanın neden gerekli olduğu açıklanacaktır. 1. bilimin. • Metinden hareketle Atatürk’ün Türk milletinde gördüğü temel özelliklerin neler olduğunu açıklanacaktır. Atatürk’ün hayatı ile ilgili olaylar DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR • Atatürkçülük konuları. AÇIKLAMA: Atatürk’ün hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün çocukluk döneminde içinde bulunduğu toplumun sosyal ve kültürel durumu açıklanacaktır. özdeyiş soru vb. Türk milletinin insanlığa yaptığı hizmetlere.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR 1. Türkler tarafından kurulmuş olan devletlerden metinde geçenlerin adları belirtilecektir. Atatürk’ün müzik ve halk biliminin geliştirilmesine verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün müzik ve halk biliminin geliştirilmesine verdiği önemi anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün Türk müziğinin geliştirilmesi için yaptığı çalışmalar örneklerle açıklanacaktır. Atatürk’ün millî tarihimize verdiği önem AÇIKLAMA: Türk tarihinin zenginliğini anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacak. Vatandaşlık görevleri AÇIKLAMA: Vatandaşlık görevleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacak.den yararlanılabilir. Atatürk’ün fikir hayatı AÇIKLAMA: Atatürk’ün fikir hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metinin ana fikri. aklın. 7. • Atatürk’ün vatandaşlık görevlerine verdiği önem açıklanarak Cumhuriyet yönetiminin vatandaşlık görevlerini yeniden düzenlediği belirtilecektir. 2. bu temaya yönelik metinler. da 51 . • Türkçe 3. konunun verilişinde “Onuncu Yıl Nutku”ndan yararlanılacaktır. dersi için belirlenen Atatürkçülük konularının metinden hareketle verilmesi esastır. Atatürk’ün fikir hayatının oluşmasında içinde bulunduğu sosyal ortamın etkilerine değinilecektir. 6. okumanın ve araştırmanın Atatürk’ün fikir hayatındaki önemi açıklanacaktır. ancak konulara ilişkin açıklamaların gerçekleştirilmesinde bilgi notu. ● 2. 6 • Atatürkçülük konuları metinden hareket edilmesi ve uygun yöntemin kullanılması şartıyla konuşma ve yazma çalışmalarında da işlenebilecektir. 4. 5. konu. yıl içinde ilgili gün ve haftalarda işlenecektir. metinden hareketle örnekler verilecek. ● 4.

Atatürk’ün çağdaş Türk tiyatrosunu geliştirmek için yaptığı çalışmalar ve sanatçılara verdiği önem açıklanacaktır. Atatürk’ün Türk diline verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün Türk diline verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak. Atatürk ile ilgili anılar AÇIKLAMA: Atatürk ile ilgili bir anı okunarak/dinlenerek/izlenerek anıda geçen olaylar anlatılacak ve anının ana fikri açıklanacaktır. Atatürk’ün Türk tiyatrosuna verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün Türk tiyatrosuna verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak.” özdeyişini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. Atatürk’ün eserleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün eserlerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün en büyük eserinin neden Türkiye Cumhuriyeti olduğu ve çeşitli alanlarda yapılan inkılâpların Atatürk’ün eseri olduğu açıklanacaktır. 2. 1. 7. DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 7 8 52 . • Atatürk’ün sanata ve sanatçıya verdiği önemi belirten sözlerinden örnekler verilecek. Atatürk’ün millî ahlâk konusundaki görüşleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî ahlâk konusundaki görüşleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek millî ahlâk ve millî birlik arasındaki ilişki açıklanacaktır. 4. Atatürk ilkelerinin.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR 1. 6. Atatürk’ün millî kültüre verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî kültürün korunması ve geliştirilmesi için yaptığı çalışmaları konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün millî kültür konusundaki görüşlerinden örnekler verilecektir. 2. Türkçenin yaşayan ve zengin bir dil olduğu nedenleri ile belirtilecektir. Atatürk’ün fikir hayatı AÇIKLAMA: Atatürk’ün fikir hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün fikir hayatını oluşturan en önemli etkenlerden birinin kültürümüz olduğu fark ettirilecektir. Atatürk’ün yazdığı eserler AÇIKLAMA: Atatürk’ün yazdığı eserlerin adları belirtilecek. 5. Atatürk’ün Nutuk (Söylev) adlı eserinin hangi olayları konu aldığı ve Nutuk (Söylev)’un Atatürk tarafından hangi yılda okunduğu açıklanacaktır. Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. • Atatürk’ün tarih bilgisinin ve sevgisinin neden onun fikir hayatını oluşturan önemli etkenlerden biri olduğu açıklanacak.” özdeyişi AÇIKLAMA: Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. • Millî kültür ile dil arasındaki ilişki anlatılarak Atatürk’ün Türk dilini geliştirme konusunda yaptığı çalışmalar açıklanacaktır. onun düşüncelerinin pek çoğunu kapsadığı açıklanacaktır. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri ve Atatürk’ün sanata verdiği önemi anlatan paragraf açıklanacaktır. • Akıl ve bilim arasındaki ilişki belirtilerek bilimin insan hayatındaki yeri açıklanacaktır. 3. metinden hareketle Atatürk’ün insan sevgisini anlatan bölüm açıklanacak ve sanatın barışa olan etkileri belirtilecektir. 3. • Millî kültürümüzün yaygınlaştırılması konusunda bize düşen görevlerin neler olduğu açıklanacaktır.

Atatürk’ün Türk dili ve edebiyatına neden önem verdiği açıklanacaktır.” sözü açıklanacak. ● 1. • Türkiye’nin genç ve dinamik bir nüfusa sahip olduğu belirtilip açıklanacaktır. Atatürk’ün insan sevgisi ve evrensellik konularındaki görüşleri . kazanımlarda 7. ● Bu amaç ve • “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. • Türkiye’nin içinde bulunduğu bölgede güçlü bir devlet olduğu. • Bilimin insan hayatındaki yeri ve önemi açıklanacaktır. karma eğitim anlayışının ne olduğu ve eğitimin yaygınlaştırılmasının neden gerekli olduğu açıklanacaktır.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 8 4. Türkiye’nin dünya üzerindeki yerinin önemi AÇIKLAMA: Türkiye’nin dünya üzerindeki yerinin önemini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metinden hareketle. Atatürkçülük ile • Akdeniz ve Karadeniz’i birbirine bağlayan boğazların önemi. 10. kapsamında • Türkiye’nin hangi uygarlıkların kesiştiği yerde olduğunu. konunun • Atatürk’ün ideallerini gerçekleştirmek için gösterdiği sabırlı ve disiplinli çalışmaya örnek verilerek Atatürk’ün milletine gerçekleri açıkça anlattığı verilişinde belirtilecektir. işlenecektir. Atatürk’ün millî eğitim konusundaki görüşleri Nutuk (Söylev) AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî eğitim konusundaki görüşleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek eğitimin neden millî ve çağdaş olması temel gerektiği açıklanacaktır. evrensellik. alınacaktır. Atatürk’ün Türk dili ve edebiyatına verdiği önem AÇIKLAMA: • Türk dili ve edebiyatının önemini anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacaktır. Öğretim birliğinin sağlanmasının neden gerekli olduğu belirtilecek. • Millî birlik ve beraberliğin sağlanmasında akılcılığın önemi açıklanacak. AÇIKLAMA: Atatürk’ün insan sevgisi ve evrensellik konularındaki görüşlerini açıklayan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. • Atatürk’ün Türk dilinin araştırılması ve gelişmesi için Türk Dil Kurumunun kurulmasını sağladığı belirtilecektir. “Onuncu Yıl • Atatürk’ün yaptığı çalışmalarda gösterdiği kararlılık örnekler verilerek anlatılacak. Atatürk’ün akılcılık ve bilim konusundaki görüşlerinden örnekler verilecektir. Atatürk’ün birleştirici ve bütünleştirici bir insan olduğu örneklerle Nutku”ndan da açıklanacaktır. 8. ilgili amaç ve • Türkiye’nin hangi kıtalar arasında bir köprü oluşturduğu. • Akılcı ve bilimsel davranışın önemi belirtilecek. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün ideallerinin neler olduğu açıklanacaktır. • Türkçenin özellikleri. zorunlu tema • Türkiye’nin dünya için önem taşıyan petrol kaynaklarına sahip ülkelere komşu olduğu. akılcılığın gerçekçilik ve yapıcılıkla olan ilişkisi açıklanacaktır. Türkiye Cumhuriyeti’ni Türk gençliğine emanet etmesi AÇIKLAMA: Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi” okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi”nde belirtilen Türk gençliğinin görevlerinin neler olduğu açıklanacaktır. Atatürk’ün. • Atatürk’ün insan sevgisi. akılcılığın sorumlulukla olan ilişkisi belirtilecektir. millet sevgisi ve yurt sevgisi ile ilgili konulardaki görüşlerine örnekler verilecektir. 9. ● Yukarıdaki • Türkiye’nin hangi bölgede yer aldığı. 53 . kazanımlar • Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerin diğer denizlere açılmasında Türkiye’nin konumunun önemi. yararlanılacaktır 5. Atatürk’ün akılcılık ve bilime verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün akılcılık ve bilime verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. 6.

Yukarıda yer alan ara disiplin kazanımları. Sınıf 7. Hakların ihlâl edildiği durumlar karşısında yetkili kurumlara başvurmanın bir vatandaşlık görevi olduğunu belirtir. İçinde bulunduğu durumu her yönüyle değerlendirir ve fikirlerini belirtir. 12. Girişimcilik Kazanımları 8.TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA YER ALAN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI SINIFLAR 7. 11. Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. Sınıf 6. 17. Sınıf 6. Sınıf 7.Düşünce ve ifade özgürlüğünün önemini fark eder. 15. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim Kazanımları 6. Sınıf 8. Sınıf 8. Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklar. Kariyer Bilinci Geliştirme Kazanımları 3. Etkili problem çözme yollarını açıklar. Sınıf 7. 54 . Sınıf 6. Heyelan sırasında kapalı ve açık alanlarda yapılması gerekenleri nedenleriyle açıklar. 16. Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanır. 9. Sınıf Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam Kazanımları 15. Türk sporcularının olimpiyatlardaki başarılarının nedenlerini açıklar. Hakları ihlâl edilenlere karşı yardımcı olmanın insanî bir davranış olduğunu belirtir. Sınıf 6. Sınıf 6. Yakın çevresindeki ortak miras ürünleri hakkında bilgi toplar. Sınıf 6. işlenecek tema/metinlerle ilişkilendirilerek ele alınır. Liderlerin davranışlarının ve aldığı kararların başkalarının yaşamını nasıl etkilediğini açıklar. Sınıf 8. Sınıf 6. Özel Eğitim Kazanımları 1. Sağlık Kültürü Kazanımları 10. Kendi değerlerini örneklerle ifade eder. İnsan Hakları ve Vatandaşlık Kazanımları 6. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Kazanımları 5. Verdiği kararın sorumluluğunu üstlenir.

• Öğrencilerin ödevlerine ve çalışmalarına nasıl yardımcı olacakları konusunda ailelere bilgi vererek birlikte hazırlanan çalışma planının uygulanmasını sağlar.PROGRAMIN UYGULANMASINDA ÖĞRETMENİN ROLÜ Öğretmen. • Okulda yapılan her türlü etkinliğe ilgi göstermeleri. Türkçenin doğru. onu dinlemek için mutlaka zaman ayrılması gerektiğini. Etkinlikleri değerlendirmek üzere çalışma kâğıtları hazırlar. Aile ile İş Birliği Dilin dört temel becerisi olan dinleme/izleme. • Öğrencilerin Türkçe dersinde başarılı olabilmesi için onlarla birlikte bir çalışma planı hazırlar. • Evde izlenen televizyon programlarında seçici olunması konusunda aileyi yönlendirir. • Çocukların kitap okumayı alışkanlık hâline getirmeleri için öncelikle aile büyüklerinin kitap okuyarak çocuklarına örnek olmaları. birlikte kitap okuma saatleri düzenlemeleri. öğrencileri plana uyma konusunda okul içinde ve dışında takip eder. • Öğrencileri ile yapıcı iletişim kurar. aile ile iş birliği yaparak dilin güzel ve bilinçli kullanılması amacıyla aileyi yönlendirmeli ve birlikte hareket etmek için gerekli önerilerde bulunmalıdır. güzel ve etkili kullanılmasını takip eder. hatalı seslerin sayısı ve hatalı sesin başta . ayrıca soru sormak veya herhangi bir konuda konuşmak istediğinde.öğrencilere artikülasyon testi yapılmasına rehberlik eder ve artikülasyon çeşidi. • Dersine girdiği öğrenci grubunun gösterdiği gelişim ile ilgili bilgi edinir. • Ailelere. Belirleyeceği etkinliklerin uygulanmasında öğrenciyi etkin kılar. bütün bunların dil becerilerinin gelişmesine katkıda bulunacağını vurgular. konuşma. kütüphanelere gitmeleri ve evde kitaplık oluşturmalarının önemini belirtir. beklentilerine yönelik olarak. sonda ya da ortada mı olduğu hakkında bilgi alır. Elde ettiği veriler doğrultusunda çözüm önerilerinde bulunur. • Okul içerisinde öğrencilerin iletişimlerinde. • Seslerin söylenişi ile ilgili bozukluk olup olmadığı konusunda -öncelikle rehberlik ve araştırma merkezlerinden yararlanarak. okuma ve yazmanın geliştirilmesinde. Öğretmen. Bu nedenle öğretmen. • Öğrencilerin yazılı ve sözlü ifadelerinden hareketle rehberlik servisi ile iş birliği yapar. 55 . • Okuduğu kitaplardan kişisel ve kültürel gelişimi sağlayıcı nitelikte olanları tanıtmak. Çeşitli sorularla çocuğun konuşmasının sağlanabileceğini. • Öğrencilerin seviyelerine uygun kitaplardan oluşan bir liste düzenler ve listeyi günceller. ailenin bu konuda bilinçli olarak hareket etmesi de önemlidir. okuldaki öğrenme ve öğretme etkinliklerinin yanında. çocuklarına hediye alırken kitapları da tercih etmeleri konusunda aileleri yönlendirir. önerilerde bulunur. diğer öğretmen ve velilerle paylaşmak amacıyla sunum yapar. • Çocuğa öz güven kazanma ve kendini ifade etme konusunda fırsat vermeleri için aileleri yönlendirir. • Öğrenci merkezli etkinliklere yer verir. öğrencilerin dil becerilerinin gelişmesi ile ilgili durum değerlendirme anketi uygular.

resmî İnternet siteleri ile basılı materyallerin çevrim içi sunumlarından seçilebilir. 56 . Metinler. 8. şiddet vb. Yıl boyunca işlenecek okuma metinlerinin 1/3’ünde metnin özünü ve anlam bütünlüğünü bozmamak kaydıyla kısaltma ya da düzenlemeye gidilebilir. Şiir dışında bütün hâlinde alınan metinlerde eğitsel yönden uygun olmayan ifadeler varsa -metnin bütünlüğünü bozmamak kaydıyla en fazla bir cümle. 20. Metinler. karamsarlık. işlenecek süreye uygun uzunlukta olmalıdır. grafik. öğrencinin kişisel gelişimine katkıda bulunacak ve onlara estetik bir duyarlılık kazandıracak nitelikte olmalıdır. Türkçenin anlatım zenginliklerini ve güzelliklerini yansıtan eserlerden seçilmelidir. zihinsel. 27. duvar yazısı veya sloganlarla desteklenebilir. Yıl içinde -dinleme metinleri de dâhil olmak üzere. Romandan. 25. Aynı kaynaktan ikiden fazla metin alınmamalıdır. Metinler. 5. Metinlerde siyasî kutuplaşmalara ve ayrımcılığa yol açacak bölücü. 9. dersin amaçları ile kazanımlarını gerçekleştirecek nitelikte olmalıdır. Metinler. 24. tiyatro metninden. Yıl boyunca işlenecek okuma metinlerinin 1/2’si bütün hâlinde alınmalıdır. 10. Metinler. Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır. 13. Ders kitabındaki metinler. anlatım ve içerik açısından türünün güzel örneklerinden seçilmelidir. Ders kitabında temaları destekleyen serbest okuma metinlerine yer verilebilir. Metinler. ancak bu oran metni oluşturan kelimelerin yüzde beşini geçmemelidir. Metinler. 7. Her metin. 22. dergi. 11. Metinler.) in yanı sıra atasözü. dil. öğrencinin söz varlığını zenginleştirecek yeni öğrenilecek söz ve söz gruplarına yer vermeli.OKUMA METİNLERİNDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 1. hayal dünyalarını zenginleştirecek nitelikte olmalıdır. Metinler. 2. karikatür. Metinler.bir yazardan ikiden fazla metin işlenmemelidir. ögeler yer almamalıdır. öğrencilerin duygu ve düşünce dünyasını zenginleştirmek amacına yönelik olarak farklı yazar ve şairlerden seçilmelidir. 26. gazete. 4. ansiklopedi. 14. güzel ve etkili kullanılmış olmasına özen gösterilmelidir. Türkçenin doğru. 12. yıkıcı ve ideolojik ifadeler yer almamalıdır. 16. Tek yazarlı ya da birden çok yazarlı ders kitaplarında yazarlar tarafından yazılan ya da hazırlanan metin sayısı ikiyi geçmemelidir. öğrencilerin ilgi alanlarına ve seviyesine uygun olmalıdır. kültürel ve ahlâkî değerlere. Düzenleme sırasında metne cümle ya da paragraf düzeyinde ekleme yapılamaz. yazar ve şairlerin yalnızca edebî yönlerini ön plana çıkarmalıdır. Şiirlerin bütün hâlinde alınması esastır. 21. Metinlerde millî. milletimizin bölünmez bütünlüğüne aykırı unsurlar yer almamalıdır. 23. Metinler. öğrenciye eleştirel bir bakış açısı kazandıracak özellikler taşımalıdır. Metinlerde tutarlılık ve bütünlük olmalıdır. öğrencilerin dil zevkini ve bilincini geliştirecek. ansiklopedik sözlük. 15. Metinler kitapların yanı sıra. Metinlerde öğrencilerin sosyal. afiş. çizgi film kahramanları vb. resim. Metinlerde insan hak ve özgürlüklerine. biyografik ve otobiyografik eserlerden alınan bölüm kendi içinde bütünlük taşımalıdır. 6.çıkarılmalıdır. öğrenciye okuma sevgisi ve alışkanlığı kazandıracak nitelikte olmalıdır. 19. insanî değerlere aykırı ögeler yer almamalıdır. 3. Metinler. özdeyiş. 18. 17. Dünya edebiyatından seçilen metinlerin çevirilerinde. içeriğe uygun çeşitli görsel materyaller (fotoğraf. cümlelerin bütünlüğünü bozmamak kaydıyla en fazla beş kelime. psikolojik gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek cinsellik.

tiyatro. eleştiri. makale. fabl. 13. 10. hayal dünyalarını zenginleştirecek nitelikte olmalıdır. Sınıfta. 57 . gezi yazısı. 7 ve 8. 12. destan türlerinde metinlere mutlaka yer verilecektir. deneme. deneme. Millî.DİNLENECEK/İZLENECEK MATERYALLERİN İÇERİĞİNDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 1. Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır. anı. Türkçenin anlatım zenginliklerini ve güzelliklerini yansıtmalıdır. kültürel ve ahlâkî değerlere. 6. insanî değerlere aykırı ögeler yer almamalıdır. şiir. Öğrencilerin sosyal. Öğrencilerin ilgi alanlarına ve seviyesine uygun olmalıdır. 3. 8. milletimizin bölünmez bütünlüğüne aykırı unsurlar yer almamalıdır. Bu türler dışındaki türlerde de metinlere yer verilerek öğrencilerin farklı türden metinlerle karşılaşması sağlanmalıdır. hikâye. biyografi 8. 5. psikolojik gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek cinsellik. sohbet (söyleşi). hikâye. şiir. deneme. SINIFLARDA YER VERİLMESİ GEREKEN TÜRLER 6. şiir. karamsarlık. 9. 11. Sınıfta. ögeler yer almamalıdır. anı. 4. Dinleme metinlerinde. şiddet vb. Öğrencinin kişisel gelişimine katkıda bulunacak ve onlara estetik bir duyarlılık kazandıracak nitelikte olmalıdır. Öğrencilerin dil zevkini ve bilincini geliştirecek. anı. tiyatro. Düzenleme sırasında metne cümle ya da paragraf düzeyinde ekleme yapılamaz. zihinsel. hikâye. roman. Aynı temada birden fazla dinleme/izleme materyaline yer verilecekse bunları türleri farklı olmalıdır. Siyasî kutuplaşmalara ve ayrımcılığa yol açacak bölücü. yıkıcı ve ideolojik ifadeler yer almamalıdır. 2. İnsan hak ve özgürlüklerine. masal. sohbet (söyleşi). Dersin amaçları ile kazanımlarını gerçekleştirecek nitelikte olmalıdır. 7. metnin özünü ve anlam bütünlüğünü bozmamak kaydıyla kısaltma ya da düzenlemeye gidilebilir. Sınıfta. İşlenecek süreye uygun uzunlukta olmalıdır. 6. mektup 7.

TEMALAR ANA TEMA ALT TEMALAR İnsan sevgisi Aile sevgisi Vatan sevgisi Millet Sevgisi Bayrak sevgisi Dil sevgisi Geleneksel sanatlarımız Türk büyükleri Türk müziği Zanaatlar Seyirlik oyunlar Spor Oyunlar Bayramlar Medeniyet Birey ve toplum Yardımlaşma Komşuluk ilişkileri Küreselleşme Dayanışma Dostluk Konukseverlik Okuma sevgisi Okuma alışkanlığı Kitaplar Süreli yayınlar Kütüphaneler İnsanlarla iletişim Uluslararası iletişim Kültürel iletişim Bilgi iletişimi Aile iletişimi Öğrenci öğretmen iletişimi Diğer canlılarla iletişim Kitle iletişim araçları İletişim becerileri Bireysel haklar İnsan hakları Eğitim hakkı Çocuk hakları Hasta hakları Sevgi Millî Kültür Toplum Hayatı Okuma Kültürü İletişim Hak ve Özgürlükler 58 .

gelecek Çevremiz Umut Mutluluk Heyecan Korku Kaygı Üzüntü Yalnızlık Özlem Sitem Veda Kıskançlık Bağışlama Takdir etme 59 Zaman ve Mekân Duygular .Kişisel Gelişim Bilim ve Teknoloji Alışkanlıklar Hakkını savunma Özgürlükler Kendini tanıma Kendine saygı Kişilik tipleri Empati Sorumluluk Sosyal gelişim Olumlu düşünme Meslek seçimi Karar verme Başarı Girişimcilik Öz eleştiri İletişim araçları Bilgisayar Buluşlar Teknoloji ve hayat Alışkanlık ve insan İyi alışkanlıklar Kötü alışkanlıklar Sağlıklı yaşama Spor Odamız Evimiz Sınıfımız Okulumuz Şehirler Ülkeler Zaman planlaması Geçmiş. şimdi.

3. Zorunlu temalar diğer sınıflarda da işlenebilir. 4. sınıfta “Millî Kültür”. Dinleme/izleme metni. Ana temalar altında belirtilen alt temalar zenginleştirilebilir. 2. sınıfta “Sevgi”. bir dinleme/izleme metnine/materyaline yer verilir. düş. hayal Oyun ve eğlence Harfler ve sayılar Estetik zevk Güzellik Zıtlıklar Önce. 60 . sınıfta “Toplum Hayatı” zorunlu ana temalardır. okuma metinlerinde ele alınan alt temalardan biriyle bağlantılı olabilir. Her sınıfta biri zorunlu Atatürkçülük teması olmak üzere 6 ana tema ele alınır. şimdi. Seçilen konu veya temanın farklı yönlerinin ele alındığı metinler işlenir. Her temada farklı türlerden en az üç okuma. 5. 6. 7. Dinleme metinleri öğretmen kılavuz kitabında yer almalıdır.Doğa ve Evren Güzel Sanatlar Kavramlar ve Çağrışımlar Beğenme Mizah Mevsimler İklim Doğa olayları Canlılar Doğadaki fiziksel değişiklikler Doğal afetlerden korunma Çevrenin korunması Manzaralar Kar Yağmur Yıldızlar Renkler Gezegenler Dünya Yeryüzü ve uzay Sinema Tiyatro Resim Müzik Fotoğraf Mimarî Heykel Dans Rüya. 6. 8. sonra 1.

ne. özgün ifadelerin kullanılması vb. 61 . Uygulama: Dinlenilen metnin bir süreçten mi bahsettiği. Daha açık söyler misiniz? ”gibi açıklama soruları sorulabilir. konuşmacının rahatlamasını ve iletişimin amacına ulaşmasını da sağlar. Öğrenci. Böyle durumlarda not alınarak veya araya girilerek “Söylediklerinizi tam olarak anlayamadım. yoksa bir açıklama mı getirdiği belirlenir. nasıl?” gibi sorulara cevap bulmaları için öğrenciler yönlendirilir. çünkü ön yargılı yaklaşım karşımızdakini anlamamızı engeller. NOT ALARAK DİNLEME/İZLEME Amaç: Dinlenenlerin/izlenenlerin sağlamaktır.YÖNTEM VE TEKNİKLER DİNLEME/İZLEME KATILIMLI DİNLEME Amaç: Dinleme sürecinde zihinde oluşan soruların konuşmacıya iletilerek dinlenilenlerin daha iyi kavranmasıdır. Not alınırken dikkat etmeleri gereken noktalar (ana fikrin. KENDİNİ KONUŞANIN YERİNE KOYARAK DİNLEME/İZLEME (EMPATİ KURMA) Amaç: Dinleyicinin kendisini konuşmacının yerine koyarak onun neler hissettiğini. fikir ve duygularını özetlemek bu uygulamada yapılacaklardandır. KATILIMSIZ DİNLEME/İZLEME Amaç: Dinleme/izleme sürecinde öğrencilerin dinledikleri üzerinde düşünmelerini sağlayarak zihinsel faaliyetlerini etkin kılmaktır. Bu yöntemle yapılan dinleme/izleme diğer kişi ile aynı fikri paylaşma anlamına gelmez. sözlerinin hangi deneyimleri yansıttığını. Uygulama: Dinleme sırasında başka bir işle uğraşmamak ve konuşmacı ile göz teması kurmak gereklidir. Konuşmacıdan anlatılanlara açıklık getirmesini istemek. güzel sözlerin not alınması. Uygun yerlerde konuşmacının sözleri özetlenmeli veya söylenmek istenen geri bildirimle verilmelidir. Öğrencilere not alabilecekleri çalışma kâğıtları verilir. önemli ifadelerin. Uygulama: Öğrencilerden konuşmacının veya dinlediklerindeki/izlediklerindeki varlık ve şahıslardan birinin yerine kendilerini koyarak olayları. Bir süre için kendi duygu ve düşüncelerinden sıyrılarak olaylara ve durumlara karşısındakinin bakış açısıyla bakmayı ve onu anlamayı gerektirir. kendini karşısındakinin yerine koyarken o kişiyi iyi-kötü. konuşmacının sözlerini ve duygularını geri yansıtmak. konuyu daha iyi anlamak. daha kolay anlaşılmasını ve hatırlanmasını Uygulama: Öğrencilerden dinleme/izleme amaçlarına göre notlar almaları istenir. duygu ve düşünceleri anlamaları istenir. Dinleyici. nereye. ne zaman. onun duygu ve düşüncelerini de doğru-yanlış olarak değerlendirmekten kaçınmalıdır. istekte bulunmak veya karmaşık bir probleme çözüm sunmak amacıyla da konuşmacıya sorular sorabilir. kendini ve dünyayı nasıl algıladığını anlamaktır. Dinlenilenlerin ve soruların konuşmacıya yansıtılarak karşısındakine dinlediğini hissettirme. Metnin türüne ve metinden elde etmek istenilenlere uygun olarak zihinde “Kim.) hatırlatılır.

Uygulama: Seçici dinleme/izleme aşağıdaki şekillerde uygulanabilir: 1. Dinleme/izleme amacına veya ilgi alanına yönelik olarak dinlenenlerden/izlenenlerden bir veya birkaç bölüm/ konu seçilerek yalnızca bu kısımlar dikkatle dinlenir/izlenir. hazırlanan bir karşılıklı konuşmada (öğretmen-öğrenci. yoksa bilimsel verilere ve gözlemlere mi dayandığı hızlı bir şekilde analiz edilmelidir. 2. 1. Bunun için öğrencilerin konuya yönelik olarak aşağıdaki soruları sorma becerisini kazanmış olmaları gerekmektedir. SEÇİCİ DİNLEME/ İZLEME Amaç: Dinlenenlerin/izlenenlerin içinden ilgi ve ihtiyaca yönelik olanların seçilerek dinlenmesi/izlenmesidir. satıcı-müşteri vb. Konuşmacının amacı nedir? Konuşmacı konuyla ilgili yeterli bilgi ve birikime sahip mi? Verilen bilgiler güncel ve geçerli midir? Konu tarafsız bir bakış açısıyla mı ele alınıyor? Eleştiriler doğru mu? Alternatif çözüm önerileri sunuluyor mu? Çözüm önerileri bilimsel mi? 62 . 2.YARATICI DİNLEME/İZLEME Amaç: Öğrencilerin dinlediklerini/izlediklerini yorumlaması ve bunlardan yeni fikirler üretmesidir. 5. 2. 3. doktor-hasta. konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla. 4. Konuşmacının daha rahat ve yaratıcı düşünmesini sağlamak için yönlendirici sorular sorulur veya cesaret verici sözler söylenir. Önceden hazırlanmış sorular dağıtılarak öğrencilerden bunların cevaplarını bulmaya yönelik olarak dinlemeleri/izlemeleri istenir. tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirmelerini sağlayarak kendi doğrularını buldurmaktır.) tarafların birbirlerinin konuşmalarından seçme yapmaları ve bunları sınıfta değerlendirmeleri istenir. 6. Örneğin. Uygulama: Bu yöntem iki şekilde uygulanabilir: 1.Katılımlı dinleme/izleme yapılarak konuşmacının sözlerinden üretilen düşünce ve hayaller ifade edilir. ELEŞTİREL DİNLEME/ İZLEME Amaç: Öğrencilere dinledikleri/izledikleri hakkında soru sorma alışkanlığı kazandırarak konu hakkında düşünmelerini.Katılımsız dinleme/izleme yapılarak konuşmacının sözlerinden yeni düşünce ve hayaller üretilir. Uygulama: Sunulan bilginin konuşmacının kişisel duygu ve düşüncelerini mi yansıttığı.

63 . 6. düşündürücü ve tartışmaya uygun nitelikte olmalı. Tartışma sürecinde konu dışına çıkılmadan. Tartışılan konunun nitelik ve sınırlarını dinleyicilere iyice açıklamalı. Bu yöntem uygulanmadan önce kaynaklara ulaşmaları ve delilleri toplamaları için öğrencilere süre verilmelidir. tartışan grupların fikirlerine önderlik ederek tarafsız kalmalıdır. Uygulama: Dinleyicileri konuşma sürecine katmak amacıyla konuşma yer yer kesintiye uğratılarak dinleyicilerin duygu. TARTIŞMA Amaç: Öğrencilerin bir konu üzerinde olumlu veya olumsuz fikirler yürüterek benimsedikleri fikirleri savunma becerisini geliştirmektir. düşünce ve sorularını iletmeleri sağlanır. KATILIMLI KONUŞMA Amaç: Dinleyicileri konuşma sürecine katarak konunun anlaşılmasını kolaylaştırmak ve konuya farklı bakış açıları getirmektir. Kendi duygu ve düşüncelerini belirtmekten kaçınmalı. Belirlenen yönteme uygun olarak ortaya çıkan fikirleri oylamaya sunmalı ve rapor hazırlatmalı. Uygulama: Konuşmacı. soru sormalı. 3. sorular sorularak dinleyicinin konu üzerinde düşünmeleri sağlanmalıdır. belirli bir sürede ele alınmalıdır. ELEŞTİREL KONUŞMA Amaç: Belirli bir konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla ve tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirerek yorum yapma. 5. sayısal verilere yer vermek. Beğeni ve tepkilerini tarafsız ve bilimsel verilere dayanarak ortaya koyar ve alternatif çözüm önerileri teklif eder. fikir ve çözüm üretme becerilerini geliştirmektir. güvenilir delillere. Uzun konuşanlara ve konunun dışına çıkanlara uyarılarda bulunmalı. fikirleri destekleyen kaynaklara. 4. sesini ve beden dilini etkili kullanmak önemlidir. Bu yöntemin sınıf ortamında uygulanmasında seçilen öğrenciler ya da gruplar konu hakkında farklı fikirleri savunarak karşısındakileri savundukları fikirler konusunda ikna etmeye çalışırlar. seçip sınırlandırmış olduğu konu ile ilgili konuşmasını hiçbir eksik kalmayacak şekilde dinleyicilerin bilgisine sunar. Uygulama: Tartışılacak konu öğrenciler tarafından seçilir ve konuyla ilgili gerekli kaynaklar taranarak elde edilen bilgi ve görüşler düzenlenir. zaman zaman konuşulanların özetini yapmalı. Başkan. Oluşturulan jüri tarafsız olmalıdır. Öğretmen sınıfça seçilecek bir başkan yönetiminde tartışmayı başlatır. 2.KONUŞMA İKNA ETME Amaç: Bir konu hakkındaki fikirlerin dinleyiciler tarafından kabul edilmesini ve benimsenmesini sağlamaktır. 1. Uygulama: İkna etme yönteminde. Sınıfta herkesin düşündüğünü söyleyebileceği serbest bir ortam oluşturulmalıdır. Seçilen konu. Yerine göre tartışmaya katılmalı. tartışanların düşüncelerini rahatlıkla söyleyebilecekleri bir ortam oluşturmalı. Bu amaçla konunun ilgi çekici yönleri üzerinde durulmalı.

düşünce ve hayallerini anlatırlar. 1. Verdiği örnekler. den yararlanılarak seçilen kelimelerle küçük bir hikâye oluşturulur. Öğrenciler konuşma konularına bağlı olarak bu havuzdan seçtikleri kelime ve kavramları kullanarak bir konuşma yaparlar. karşılıklı saygı ve hoşgörü içerisinde olmasına özen göstermelidir. benzetme. bir amaç değil. duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmektir. Uygulama: Öğretmen tarafından belli bir konu seçilerek sınıfın gündemine alınır. Her öğrenci bir önceki arkadaşının konuyla ilgili söylediklerinden hareketle konuşarak konuya farklı bir bakış açısı getirir. fikirleri destekleyecek nitelikte olmalı. düşünce ve hayallerini sözlü olarak ifade güçlerini geliştirmektir. Konu hakkında öğrenciler bilgilendirilir. Hayal gücü. SERBEST KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin herhangi bir konudaki duygu. mizah vb. Sınıfta konuyla ilgili beyin fırtınası yapılır. düşünce ve hayallerini iki dakika içinde ifade etmeleri sağlanır. Uygulama: Öğretmen tarafından kelime ve kavramların yer aldığı bir havuz oluşturulur. Tartışmanın. atasözü ve deyimleri anlatımlarında kullanmalarını sağlayarak söz varlıklarını ve ifade güçlerini zenginleştirmektir. GÜDÜMLÜ KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin bir konu hakkındaki bilgilerini. 2. Uygulama: Konuşmanın içeriği düşünce sıralamasına göre düzenlenir. Tartışma sırasında konuşmacının sözünü kesmemeli. KELİME VE KAVRAM HAVUZUNDAN SEÇEREK KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin öğrendikleri kelime. kavram. doğruyu aramak veya karşısındakinin sevinçlerine ve sıkıntılarına ortak olmak gibi olumlu iletişim becerilerini geliştirmek için konuşma ortamı oluşturulur. Uygulama: Öğrencilere bir konu verilir. duygu ve düşüncelerini anladığını hissettirerek etkili bir iletişim kurmaktır. YARATICI KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin konuşma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirmektir. 64 . abartma. Uygulama: Öğrenciler seçtikleri konu hakkındaki duygu. gerçeği bulmak için bir araç olduğunu akıldan çıkarmamalı.Tartışmacı. Öğrencilere kendilerini ifade etme fırsatı vermek için haftalık ders saatinin bir kısmı serbest konuşmaya ayrılmalıdır. KENDİSİNİ KARŞISINDAKİNİN YERİNE KOYARAK KONUŞMA (EMPATİ KURMA) Amaç: Konuşmada. Her hafta bir konu belirlenerek karşısındakini anlama etkinliği yaptırılır. Birkaç öğrenci seçilerek konu hakkındaki duygu. 4. 3. Konu dışına çıkmamalı. Cümleler düşünce gruplarına göre sınıflandırılır ve oluşturulan kelime listeleri bir kâğıda yazılır. Uygulama: Bir sorunu çözmek. karşısındakinin değer yargılarını. HAFIZADA TUTMA TEKNİĞİ Amaç: Konuşmanın kesintiye uğratılmadan kurallarına uygun olarak yapılmasını sağlamaktır.

SESLİ OKUMA Amaç: Öğrencilerin okunan metinde geçen kelimelerin nasıl telâffuz edildiğini ve hangi bağlamda kullanıldığını anlamalarını sağlamaktır. Sesli okumanın en önemli şartı. öğretmen de sessiz okuyarak öğrencilere örnek olur. Sessiz okuma sürecinin sonunda. Uygulama: Sessiz okuma. verilen metnin ana fikrinin bulunması için belirli bir süre verir. Birinci yol. Sessiz okuma. Zihinde oluşan soruların cevabı olabilecek cümleler bütün olarak okunur. anlatmayı da kapsamasıdır. düzeltmeler ve açıklamalar okumanın sonuna bırakılmalı. Öğrenciler. okuma zevki uyandırmak ve konuşur gibi okumaktır. Sesli okuma. “Bu kitabı neden seçtiniz?”. Bütün sınıf sessiz okuma sürecine katılırken. Metnin konusunu anlamak için gözler hızla metin üzerinde gezdirilir. öğrencilerin okuma seviyesini belirlemeye yardımcı olurken. dinleyenlerin zihinsel faaliyetlerinin gelişmesine de katkı sağlar. okuma süreci kesintiye uğratılmamalı. 65 . öğretmenin örnek okumasından sonra bir öğrencinin sesli okumasıdır. Öğrencilerin düzgün konuşma yeteneğini geliştirir. Öğrenciler. dinleyicilerin konuya ilgi duymasını sağlar ve okuma zevki uyandırır. “Kitapta ilginizi çeken noktalar nelerdir?”. Okunan metin dikkatle dinlenmeli. kelimeleri doğru telâffuz etmek. “Bu kitabı arkadaşlarınıza tavsiye etmenizin sebebi nedir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin kitapla ilgili görüşleri alınır. Sesli okumada hızlı okumaktan çok. Bu süre sonunda öğrencilerin verdikleri cevaplar tartışılır ve ana fikir söylenir. göz hareketleri ve beyinde meydana gelen okuma sürecine dayanmaktadır. uygun yerlerde duraklama yapmak önemlidir. Böylece ayrıntılar atlanarak ana fikre ulaşılmış olur. GÖZ ATARAK OKUMA Amaç: Konunun ayrıntılara girilmeden. metindeki duygu ve düşüncelere bağlı olarak ayarlanmalıdır. Uygulama: Sesli okuma farklı şekillerde yapılabilir. herkesin duyacağı bir ses tonuyla örnek okuma yaptıktan sonra. uzunluğu ve biçimi incelenerek metin şekil bakımından değerlendirilir. her gün veya haftada bir defa uygulanabilir. öğrencilere metni kavramaya yönelik sorular sorması ve etkinlikler yaptırmasıdır. Öğretmen. Uygulama: Metnin içeriğini anlamak ve istenen bilgiye ulaşmak için önce metnin başlığına bakılır. yine öğretmenin örnek okumasından sonra öğrencilerin gruplara ayrılarak her gruptan bir öğrenci veya grubun tamamının sesli olarak okumasıdır. sesli okumanın sadece anlamayı değil. sınıfça veya grup içinde metinle ilgili tartışmalar yapılır. metinde ilgilerini çeken veya anlamadıkları bölümleri. İkinci yol. sınıfta okunacak olan herhangi bir metni veya kendi istedikleri bir kitabı öğretmenin belirlediği bir sürede okurlar. metni okurken neler hissettiklerini yazılı veya sözlü olarak ifade ederler. Sesli ve güzel okuma. Ses tonu. Üçüncü yol ise. öğretmenin açık ve anlaşılır bir biçimde.OKUMA SESSİZ OKUMA Amaç: Öğrencilerin akıcı ve hızlı okumalarını sağlamaktır. Sesli ve sessiz okuma arasındaki en önemli fark. aynı parça sebepsiz yere tekrar okutulmamalıdır. Bu süreçte öğrencilerin başkalarını rahatsız etmeden okumalarına dikkat edilir. ana hatlarıyla kavranmasıdır.

metin ana hatlarıyla kavranmış olur. Öğrencilerde merak uyandıran ifadeler ve bunlarla ilgili sorular tahtaya yazılır. Öğretmen. Bunun için öğrencilere farklı çalışma kâğıtları verilebilir. Öğrenciler altını çizdikleri veya çeşitli işaretlerle belirledikleri bölümleri. Okuma bittikten sonra. her bölümün özetini bir veya iki cümle ile yeniden ifade etmeleri ve bu cümleleri birleştirerek tek bir paragrafa dönüştürmeleri istenir. “Olaylar nerede ve ne zaman geçmektedir?”. Uygulama: Öğrencilere. onların önemli bilgi. tahtaya “Metinde geçen şahıs ve varlıklar kimlerdir?”. önemli cümleleri veya bölümleri ikinci kez okuyarak öğrencilerin dikkatini çeker. Okuma süreci zaman zaman kesintiye uğratılarak öğrencilere okunan bölümün özetini çıkarmaları için süre verilir. Sessiz okuma sırasında öğrenciler. Tahmin ederek okuma çeşitli yollarla yapılabilir: 1. Öğretmen metnin bir kısmını sesli okur. düşünce ve olaylarla ilgili merak uyandırmaktır. İŞARETLEYEREK OKUMA YÖNTEMİ Amaç: Konuyu anlamaya yardımcı olacak anahtar kelime ve kavramlar ile önemli görülen yerlerin belirlenmesidir. metinde geçen bazı kelime ve ifadelerin metnin devamı hakkında fikir verebileceği açıklanır. Metnin verilen kısmı öğrenciler tarafından okunur. kendi cümleleriyle ifade ederek anlamlı bir metin oluştururlar. Uygulama: Metni okumaya başlamadan önce. Uygulama: Sesli ve sessiz okuma sırasında öğrencilerden. kartlara veya kâğıtlara önemli gördükleri yerleri not ederler. önemli gördükleri yerleri metin üzerinde işaretler. Metin ikinci kez okunur ve öğrenciler gerekli düzeltmeleri yaparlar. Sesli okuma öncesinde öğrencilere. Metnin devamında soruların cevapları bulundukça üstleri çizilir. Bunun için öğrencilere her bölümle ilgili düşüncelerini yazmaları için üç sütundan oluşan çalışma kâğıdı verilir. öğrencilerden “metinde gelişen ve gelişebilecek olayları” iki ayrı sütuna listelemelerini ister. 2. TAHMİN EDEREK OKUMA Amaç: Öğrencileri okuma sürecinde etkin kılmak için metinde geçen duygu.ÖZETLEYEREK OKUMA Amaç: Konunun ana hatlarının kavranmasını sağlamaktır. Böylece. okuma amaçlarına göre not almaları istenir. Öğrencilerden metni dinlerken veya okurken bu soruların cevaplarını bulmaya çalışmaları istenir. düşünce ve olayları hatırlamalarını sağlamaktır. 66 . Okuma sonunda öğrencilerin aldıkları notlar değerlendirilir. Uygulama: Not alma yönteminden farklı olarak öğrenciler. metnin türü ve konusu hakkında bilgi verilerek not alma sırasında dikkat etmeleri gereken noktalara değinilir. “Metnin giriş ve sonuç bölümlerinde ne tür değişiklikler olmuştur?” gibi sorular yazılır. NOT ALARAK OKUMA Amaç: Öğrencileri okuma sürecinde etkin kılmak. Metnin kalan bölümü öğretmen tarafından okunduktan sonra metindeki olayların nasıl sonuçlandığı ayrı bir sütuna yazılır. Öğretmen.

metnin başlığı ve görsel unsurlardan hareketle metnin içeriğine yönelik tahminlerde bulunmalarını ister. Nakaratlı metinleri okuma: Öğrenciler gruplara ayrılarak her bölümü bir grup veya bütün gruplar birlikte okur. Metin sesli veya sessiz okunduktan sonra öğrenciler. Cevaplandırılan soruların üstleri çizilir. metnin bağlamından hareketle açıklayabilmelidir. Öğrenciler. Uygulama: Metin okunduktan sonra diyaloglara dönüştürülerek tiyatro metni hâline getirilir. güzel ve etkili kullanmalarını sağlamaktır. 67 . SÖZ KOROSU Amaç: Öğrencilerin okuma ve birlikte çalışma becerilerinin geliştirilmesidir. Metnin içeriğiyle ilgili değişiklik yapılmaz. “Metnin devamında olayların tahmin ettiğiniz gibi gelişmesinin sebebi nedir?” gibi sorularla öğrencinin dikkatini metne yoğunlaştırır. Her gruptan veya sınıftan bir öğrenci. Uygulama: Bir şiir veya düz yazı bölümlere ayrılarak bir grup öğrenci tarafından birlikte okunur. okuma sürecinde zihinlerinde oluşan soruları yazarlar. Karşılıklı okuma: Öğrenciler iki gruba ayrılarak metnin belirlenmiş bölümlerinden birini bir grup. karakter özelliklerini yansıtacak şekilde seslendirilir. Her öğrenci okuyacağı bölüme hazırlanır. Aynı zamanda metnin kavranması sağlanmalıdır. sınıf veya bir grup tarafından okunur. öğrencilerden metni okumaya başlamadan önce. 2. bir arkadaşına soru sorar. metnin başlığı ve görsel unsurlarıyla ilgili zihinlerinde oluşan soruları tahtaya yazarlar. dilini ve metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosunun özelliklerini anlamalarını sağlamaktır. Öğretmen. 3. Öğrenciler metni okumadan önce ve okuma sırasında. okudukları bölümde vermeleri gereken duyguyu. Sesli okuma sırasında duraklamalar yaparak “Sizce bundan sonra ne olabilir?”. Gruplara ayrılarak bu sorulara cevap ararlar. Metnin. Söz korosu dört şekilde yapılır: 1. Metin okunurken şahıs ve varlık kadrosu.3. Grup olarak okuma: Metin bölümlere ayrılarak her grup bir bölümü okur. Hep birlikte okuma: Metnin tamamı. SORU SORARAK OKUMA Amaç: Okuma öncesinde ve sürecinde öğrencilere sorular hazırlatılarak metin üzerinde düşünmelerini ve metni anlamalarını sağlamaktır. 2. konuşma cümlelerinden ve olaylardan hareketle diyaloglar oluşturulur. EZBERLEME Amaç: Öğrencilerin hafızalarını güçlendirmek. 4. Öğrenciler gruplara ayrılır. kültürel ve edebî değere sahip metinlerdeki cümle yapılarını ve söz varlığını kavrayarak Türkçeyi doğru. diğer bölümlerini de ikinci grup okur. öğretmen tarafından okunarak anlaşılması sağlanır. Uygulama: Bu yöntemin uygulanması iki şekilde gerçekleştirilir: 1. OKUMA TİYATROSU Amaç: Öğrencilerin metnin yapısını.

duygu ve düşüncelerini başkalarıyla paylaşmalarını ve onların bilgi ve görüşlerinden yararlanarak farklı bakış açıları kazanmalarını sağlamaktır..Tartışma sonunda varılan ortak düşünceler not edilerek metin hâlinde sunulur. güzel sözler vb. daha önce okudukları diğer metinlerle ne gibi benzerliklerinin olduğu sorulur. sınıf içi veya sınıf dışı etkinliklerde sunulur. Uygulama: Metin okunurken öğrenciler. Tartışma sınıfça veya küçük gruplar hâlinde yapılabilir. şahıs ve varlık kadrosu. konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla ve tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirerek kendi doğrularını buldurmaktır. TARTIŞARAK OKUMA Amaç: Öğrencilerin. metinde işlenen konuyla ilgili bilgi. Türkçeyi kurallarına uygun kullanma becerileri ve öz güvenleri gelişir. “Bu kitabın konusu ile daha önce okuduğumuz ‘. Böylelikle öğrencilerin söz varlığı zenginleşir. Ezberlenen metinler.. kısa düz yazılar.’ adlı kitabın konusu arasında nasıl bir ilişki vardır?”. ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik olarak belirlenen metinler (şiirler.. Metinler arasında yer. Bütün öğrencilerin tartışmaya katılması ve birbirlerinin düşüncelerine saygı duyması sağlanır. okudukları metinle diğer metinler arasında ilişki kurmasını sağlayarak düşünme becerilerini geliştirmektir.). metin bölümlere ayrılarak uygulanabileceği gibi metnin bütününe yönelik olarak da uygulanabilir. düşünce ve olay bakımlarından ilişki kurmaları istenir. Duygu. Kişisel deneyimlerinden hareketle okuduklarını anlamlandırırlar. belirli bir süre içinde öğrenciler tarafından ezberlenir. ELEŞTİREL OKUMA Amaç: Öğrencilere okudukları hakkında soru sorma alışkanlığı kazandırarak konu hakkında düşünmelerini sağlamak. katılıp katılmadıkları yerleri belirler ve zihinlerinde oluşan sorulara cevap ararlar. Uygulama: Bu yöntem. zaman. “Bu iki kitap arasında şahıs ve varlık kadrosu yönlerinden nasıl benzerlikler bulunmaktadır?” gibi sorularla öğrencilere yol gösterilir. konu. METİNLERLE İLİŞKİLENDİRME Amaç: Öğrencilerin. Uygulama: Metin okunduktan sonra öğrencilere..Uygulama: Öğrencilerin seviyelerine. 68 . düşünce ve olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurmaya çalışırlar.

süslü ifadelere. Uygulama: Öğrenciler bir konu seçerler ve seçtikleri konu hakkındaki duygu. ayrıntılara girilmemesi gerektiği. Öğretmenin rehberliğinde sınıf ortamında yapılan birkaç özet çalışması sonrasında öğrencilere çeşitli metinler verilerek özet çıkarmaları istenir. konunun/metnin bağlamına uygun olarak anlatma becerilerini geliştirmektir. Öğrenciler belirledikleri yazma konusuna veya yazacaklarının ana fikrine bağlı olarak bu kelime. kavram atasözü ve deyimlerden uygun olanlarını seçerek yazılarında kullanırlar.YAZMA NOT ALMA Amaç: Öğrencilerin okunan veya dinlenilenlerin önemli noktalarını seçebilmesini. öğrencilerin kendi ifadelerinden oluşması) öğrenciler bilgilendirilir. Uygulama: Sınıf ortamında okunan veya dinlenen/izlenen bir konu öncelikle öğretmen tarafından özetlenir. ÖZET ÇIKARMA Amaç: Öğrencilerin anladıklarını kısa ve öz bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmek. KELİME VE KAVRAM HAVUZUNDAN SEÇEREK YAZMA Amaç: Öğrencilerin öğrendikleri kelime. onlara bilinçli ve düzenli çalışma alışkanlığı kazandırmaktır. dinlediklerine/izlediklerine yönelik olarak hazırlanan metinler. kişisel görüş ve düşüncelere yer verilmemesi. ana fikri kapsayacak şekilde bütünlük içermesi. düşünce ve hayallerini yazmalarını sağlayarak ifade güçlerini ve yazılı anlatım yeteneklerini geliştirmektir. hikâye. 69 . Öğrenciler boşlukları metnin bağlamına uygun ifadelerle doldurur. ve Uygulama: Öğrencilerin okuduklarına. Serbest yazma çalışmalarının sınıfta uygulanma zorunluluğu yoktur. düşünce ve hayallerini tür (şiir. Uygulama: Not almanın öncelikli işlevinin hatırlatmak olduğu. kavram. Öğrenciler okul dışında yazdıklarını da öğretmen ve arkadaşlarıyla paylaşabilirler. masal vb.) sınırlaması olmadan yazarlar. tiyatro. kavram. SERBEST YAZMA Amaç: Öğrencilerin herhangi bir konudaki duygu. dinlenilen veya okunulanın olduğu gibi değil de özgün ifadelerle yazılması gerektiği konusunda bilgi verilir. dinlediklerini/izlediklerini anlamaları anladıklarını. BOŞLUK DOLDURMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarını. atasözü ve deyimlerden oluşan bir havuz oluşturulur. Özet çıkarılırken dikkat edilmesi gereken hususlar konusunda (eserin iyice anlaşılmış olması. bilgi ve düşüncelerini sınıflandırabilmesini ve sistemli çalışma becerisini kazanmalarını sağlayarak zaman kaybını önlemektir. Öğrencilerden okurken veya dinlerken/izlerken önemli noktaları not almaları istenir. Herhangi bir konuya yönelik bir metin okutulur veya dinletilir. tekrarlara yer vermemesi. cümleler hâlinde boşluklar bırakılarak öğrencilere dağıtılır. atasözü ve deyimleri anlatımlarında kullanmalarını sağlayarak kalıcı kılmak ve böylece söz varlıklarını zenginleştirmektir. Uygulama: Öğretmen tarafından kelime. Bunlar kâğıda ya da tahtaya yazılarak öğrencilere verilir.

Öğrenciler konu hakkında edindikleri bilgiler ışığında duygu ve düşüncelerini yazılı olarak ifade ederler. Dil bilgisi çalışmalarını da pekiştirmeye yönelik olan bu yöntem farklı şekillerde uygulanabilir. okuduklarından hareketle duygu. duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmektir. beyaz bir kâğıdın ortasına yazılır. Herhangi bir noktaya gelindiğinde konunun hangi yönde ele alınacağına karar verilir. Belirli bir konuda öğretmen veya öğrenciler tarafından hazırlanan sorulara verilen cevaplar bütünlük içinde ele alınarak birkaç paragraflık metin oluşturulur. cümle ve paragraf düzeyinde yapılan kontrollü yazma çalışmaları. 1. duygu ve düşüncenin akışına göre cümleleri mantıklı bir sıraya koyarak paragrafı yeniden oluştururlar. öğrencilerin seviyeleri dikkate alınarak cümle ve paragraf düzeyinde ele alınmıştır. o konu etrafındaki boş kısımlara yazılır. Metin tamamlamada esas. Uygulama: Kelime. düşünce veya olayların gelişimine yönelik fikirlerini yazmaları istenir.KONTROLLÜ YAZMA Amaç: Kelimelerin. 70 . Bilinç altından çıkan kelimeler alt alta sıralanır ve kelimeler arasında bağlantı kurulur. GÜDÜMLÜ YAZMA Amaç: Öğrencilerin bir konu hakkındaki bilgilerini. Daha çok hikâye. Konu çeşitli yönleriyle sınıf ortamında tartışılıp değerlendirilir. 2. şiir ve roman türlerinde kullanılan yaratıcı yazma çalışmalarında. Çağrışım yoluyla bilinç altında olan konuyla ilgili her şey. METİN TAMAMLAMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarından hareketle duygu. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmek. Öğrenciler metinde geçen anahtar kelimeleri de kullanarak yeni bir metin oluştururlar. Uygulama: Öğretmen tarafından belli bir konu hakkında öğrenciler bilgilendirilir. Uygulama: Öğrencilere olay veya düşünce ağırlıklı herhangi bir metnin bölümlerinden birkaçı verilir. Bir paragrafı oluşturan cümlelerin yerleri değiştirilir. düşünce ve olayların metnin genel anlamına ve mantıksal bütünlüğüne bağlı kalınarak tamamlanmasıdır. Öğrenciler. belirlenen konu boş. Uygulama: Bu yöntemde konuyu ve yazılı anlatım türünü öğretmen verebileceği gibi öğrenciler de istedikleri konuyu seçerek yazma çalışması yapabilirler. duygu. cümle yapıları ve ifade kalıplarının Türkçenin kurallarına uygun şekilde yazılmasıdır. metni hemen yazabilecekleri gibi konu hakkında araştırma yapıp yeterli bilgi sahibi olduktan sonra da yazabilirler. düşündüklerinden ve hayal ettiklerinden hareketle yazarlar. Öğrenciler. Öğrenciler yaşadıklarından. YARATICI YAZMA Amaç: Öğrencilerin yazma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirmektir. Öğrencilerden. Öğrencilere örnek bir metin verilir. onları etkin duruma getirerek yorum yapma ve fikir yürütme becerilerini geliştirmektir. 3.

Sınıfa getirilen veya öğrencilerden birinin çizmiş olduğu resim hakkında konuşulur. iş birliği yapmalarını ve birbirleriyle etkileşimde bulunarak grup bilinci kazanmalarını sağlamak. düşünce. Daha sonra öğrencilerden resimle ilgili duygu. metinde ele alınan duygu.) bir metin verilerek okutulur/dinletilir. gazete haberi. Örneğin. yorum yapma. dinlediklerinin ve izlediklerinin öncesi. deneme vb. başlangıcı. onları etkin duruma getirerek yorum yapma ve fikir yürütme becerilerini geliştirmektir. Bu yöntemle öğrenciler. dil ve anlatım yönünden birleştirerek tek bir metin hâline getirirler. Uygulama: Herhangi bir olay. konu hakkındaki düşüncelerini olumlu olumsuz yönleriyle ve tarafsız bir yaklaşımla anlatırlar. yalnızca okuduklarının değil. gelişimi ve sonucuna yönelik tahminlerde bulunarak yazma çalışmaları yaparlar. metnin öncesine yönelik tahminleri de içerir. BİR METİNDEN HAREKETLE YENİ BİR METİN OLUŞTURMA Amaç: Öğrencilerin hangi türde yaratıcılıklarını o yönde geliştirmektir. öğrencilere müzik dinletilerek kendilerinde uyandırdığı duygu ve düşünceleri yazmaları istenir. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmek. Uygulama: Metin tamamlamaya yakın olan bu yöntem. Not: Yöntemlere yönelik uygulamalar örnek niteliğindedir. şiir. yazmaya yatkın olduklarını belirleyerek Uygulama: Öğrencilere herhangi bir türde (hikâye. sınıfın gündemine alınarak tartışılır. Öğrenciler. BİR METNİ KENDİ KELİMELERİYLE YENİDEN OLUŞTURMA Amaç: Öğrencilerin kendilerine özgü ifade şekillerini ve üslûplarını geliştirmektir. ELEŞTİREL YAZMA Amaç: Öğrencilerin olay ve durumlara tarafsız bakma. GRUP OLARAK YAZMA Amaç: Öğrencilerin çevreleriyle iletişim kurmalarını. DUYULARDAN HAREKETLE YAZMA Amaç: Öğrencilerin algılama güçlerini ve dikkatlerini geliştirmektir. Grup üyeleri konunun belli bir yönünü ele alarak yazar. fikir ve çözüm üretme becerilerini geliştirmektir. 71 . Gruplar konu hakkında yazdıklarını mantıksal düzen. Uygulama: Sınıf küçük gruplara ayrılarak her gruba farklı yazma konuları verilir. Metindeki düşünce ve olayları kavrayan öğrenciler “Ben olsaydım nasıl yazardım?” düşüncesinden hareketle metni kendi ifadeleriyle yeniden kurgularlar. Uygulama: Öğrencilere düşünceye veya olaya dayalı bir metin verilerek okutulur/dinletilir.TAHMİNDE BULUNMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarından hareketle duygu. Öğrenciler okudukları metinden hareketle. düşünce. böylece kişisel gelişimlerine yardımcı olmaktır. farklı uygulamalar da yapılabilir. hayal veya olayları geliştirerek ve yaratıcılıklarını kullanarak farklı bir türde metin oluştururlar. durum ve düşünce. fıkra. Uygulama: Duyuların birini veya birkaçını harekete geçirecek etkinlikler yapılır. metnin yalnızca gelişimine ve sonucuna değil. hayal veya izlenimlerini yazmaları istenir.

DİNLEME/İZLEME ETKİNLİKLERİ 72 .

Dinlenilenlerin/izlenilenlerin beğenilme sebebinin açıklandığı bir çalışma kâğıdı hazırlanır. 2. Öğrenciler bu çalışma kâğıdını doldurarak düşüncelerini belirtirler. Dinleme/izleme becerisi gözlem formu kullanılır. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 2. yaratıcı düşünme : Dinleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : Kaset. Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır. 3. Çalışma kâğıdı kullanılır. 73 . CD.BEĞENDİM. Öğrencilere hikâye. DEĞERLENDİRME 1. masal veya film dinletilir/izletilir. ÇÜNKÜ… DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 20 dakika : Eleştirel düşünme.

Kahraman Mekân Olay Zaman Şahıs kadrosundan biri (özellikleri) Şahıs kadrosundan biri (özellikleri) Diğer mekânlar 74 . çünkü. ADI Beğenmedim.HİKÂYE/MASAL DİNLEME VEYA FİLM İZLEME ÇALIŞMA KÂĞIDI Beğendim. çünkü.

Not: Katılımsız dinleme yöntemi kullanılır. eleştirel düşünme : Dinleme/izleme. Kazanımlara yönelik olarak hazırlanan çalışma kâğıtları izlenenden hareketle doldurulur. Öğrencilere bir çizgi film/ film / animasyon izletilir. konuşma : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme Konuşma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı. 3. CD. İzlenenlerden yola çıkılarak grup içinde kısa konuşmalar yapılır.FİLM İZLİYORUZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika :Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma. video SÜREÇ 1. 75 . DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. 2.

............................................................................ ............................................................................................................ ..... ................. .................................... 2)............................................................................................................................................................................................................................ .................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................. 76 .................. 7).................................................................................................................................................................................................................................. 6)................................................................................... 4)........ 2)......................... 8).............................................................................................................................. 4)................................................................................... 5)............................................... 9)................................................... 1).......................................................................................................................ÇALIŞMA KÂĞIDI Bu filmi izlemeden önceki düşüncelerim Bu filmi izledikten sonraki düşüncelerim 1)........................................................................ 4)....................... 3)........................................................................................... ........................... 2)................................................................................ 3)............................................................................................................................................................................................. DEĞERLENDİRME 1).......... ........................................................................ .................................................................................................................... ............................................................. 3)..

Bazen bir fare yakalıyor. dedi. benim gibi olursun dedi. çelimsizleşmişti. et. kedisine artıkları veriyordu. Padişah yüzlerce kedinin miyavlamasından bıkmış usanmıştı. birlikte saraya gittiler. hayıflandı. Semiz kediye: . orada iri yapılı semiz mi semiz bir kedi var.KAFDAĞI’NA YOLCULUK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Eleştirel düşünme. Semiz kedi bunu kabul etti. kaset veya CD.Sen de her gün padişahın sarayında bulunursan türlü türlü yemekler yersin.. nineye gülüp geçti. Hırs insana zarar verir. dedi. Fakat sarayda durum hiç de tekin değildi. “Niçin ben böyle güçsüz. bakımsızım. Günler böyle geçip giderken bizim miskin kedi iyice zayıflamış. Her gün miskin miskin oturuyordu. sen böyle şişman. Bizim zavallı kedi tam midesinden bir ok yedi. Bir gün evin damına çıktı. AÇ GÖZLÜ KEDİ Bir zamanlar yoksul mu yoksul bir nine yaşardı.” diye emir vermişti. Doğrusu onu kendisinin yanında bir kaplan gibi gördü zayıf kedi. Kendisi yemek için doğru dürüst bir şey bulamayan nine. Semiz kedi ile ninenin kedisi iştahla yemek artıklarına saldırdılar. Çok üzüldüm. Baktı. ekmek. Nine: .Ne zaman gidersen haber ver birlikte gidelim. Ertesi gün yiyeceği türlü yiyecekleri düşünüyordu. kendisini şanslı görüyordu. Kedi. Yoksul ninenin evinde ne vardı ki? Ne yiyecek ne içecek. Semiz kedi: . Güçsüz kedi. işkembe gibi yiyecekleri kedi rüyasında bile göremezdi. yaratıcı düşünme : Dinleme/izleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : Dinleme metni. semizsin?” diye.Vah vah. Zayıf kedi de çıktı.Ciğer... Bunun üzerine okçular harekete geçti. Güçsüz kedinin aklına yattı bu. Bunun için özel olarak okçular hazırlatılmıştı. Adamlarına “Bundan sonra gelecek yabancı kedileri öldürün. çalışma kâğıtları SÜREÇ Aşağıdaki metin kaset veya CD’ye kaydedilerek öğrencilere dinletilir. şimdi sen bunu düşünemiyorsun. akşam olduğunda durumu nineye anlattı. Semiz kedi pencereden “Miyav miyav!” diye seslendi. Miskin bir kedisi vardı. 77 .. Sabah oldu.

Şahin yavrusu anne çaylağın anlattığı hikâyeyi ilgiyle dinledi.Bu hikâyeyi sana ders alasın diye anlattım. Çalışma kâğıtları doldurulur. Kelile ve Dimne. (15 dakika) Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır. 2. Metinden hareketle hazırlanan çalışma kâğıtları doldurulur. “Aç Gözlü Kedi”. Masalın sonunu kendilerine göre değiştirmeleri istenir. Beydaba 1. (15 dakika) 2. Mutluluk sadece yiyip içmek değildir. Dinleme/izleme becerisi gözlem formu kullanılır. Şefkatliydi. Üzerine titriyordu.Anne çaylak bu hikâyeyi şahine anlattıktan sonra: . Gruplar oluşturularak buldukları sonuçları birbirlerine anlatmaları sağlanır. DEĞERLENDİRME 1. (5 dakika) 3. Hikâyede anlatılanları kendisini sevdiği için örnek olarak vermişti. Çaylak kendisini çok seviyordu. Sen de elindeki ile yetinmezsen sonun ninenin kedisi gibi olur. Doldurulan çalışma kâğıtlarını değiştirerek birbirlerinin çalışmalarını görmeleri sağlanır. 78 . Gerçek mutluluk erişilmesi güç şeyleri elde etmekle olur.

miski Miskin kedi Semiz kedi nine Masala değişik bir sonuç yazar mısın? Ana fikir: Biz kimiz? Aşağıdaki kutucuklara yazınız. 79 .ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Masalda geçen şahıs ve varlıkların adlarını ve özelliklerini aşağıdaki kutulara yazınız.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 2

1. “Rüyasında görememek” deyiminin bu masalda kedinin hangi durumunu anlatmak için kullanıldığını yazar mısın? ................................................. ................................................. ................................................. .................................................

2. Miskin kedi hangi hayvana özendi, işaretler misin?

3. Miskin kedi yoksul ninenin yanından ayrılıp nereye gider?

80

Padişah okçulara niçin yabancı kedileri öldürme emri verir? ........................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................

Şimdi de sen bundan sonra Miskin kedinin başına neler geleceğini aşağıya yazar mısın?

81

SÖZLÜK OLUŞTURUYORUM
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : Ders yılı süresince : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma : Dinleme/izleme, okuma, dil bilgisi : Söz varlığını zenginleştirme

MATERYALLER

Kelimelerin ve kelime gruplarının anlam özellikleri ile ilgili bilgi ve kuralları uygulama : Defter
SÜREÇ

1. Dinlenenlerden/izlenenlerden hareketle öğrenilen kelimeler not edilir. 2. Bu kelimelerden isim ve fiil olanlar gruplandırılarak sözlük oluşturulur. Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

Çalışma kâğıdı kullanılır.

82

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kelimeleri alfabetik sıraya koyarak sözlüğe yazınız.

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

83

DUYGUYU TAHMİ ET
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL DİL BECERİSİ ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 15 dakika : Yaratıcı düşünme : Dinleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : kaset, teyp

SÜREÇ

Öğretmen tarafından basit bir cümle teybe beş defa kaydedilir. Her defasında yeni bir duyguyu yansıtmak için ses tonu değiştirilir. Öğrencilerin, değişik tonlamalarla söylenen cümlelerdeki duyguları belirtmeleri istenir. Öğrenciye doğru olarak tespit ettiği her duygu için bir puan verilir. Yeni bir cümle farklı ses tonlarıyla değişik duygular yansıtılmaya çalışılarak öğrencilere okutulur. Başarılı öğrencilere puan verilir.

DEĞERLENDİRME

Açık uçlu sorular sorulur.

84

2. Not: Katılımsız dinleme yöntemi kullanılır. Gruplar. girişimcilik : Dinleme : Dinleme kurallarını uygulama SÜREÇ 1. güzel ve etkili kullanma.GRUP TARTIŞMASI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL DİL BECERİSİ ÖĞRENME ALANI AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. sınıf önünde. iletişim kurma. kendi aralarında tartışmaları için onar DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. Öğrenciler üç gruba ayrılır. grup üyelerinin dakika süre tanınır. • Bireysel başarılarını arttırma konularından birini veya başka bir konu belirleyebilir. 85 . Her gruba. • Batmakta olan şirketlerini kurtarma. • Yaşadıkları çevredeki en önemli sorunu belirleme. eleştirel düşünme. 3.

KONUŞMA ETKİNLİKLERİ 86 .

• Her grup farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan (pazara giden bir ailenin satıcılarla yaptığı konuşmalar. Çalışma kâğıdı kullanılır. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır.BİZİMKİLER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. aile fertleri arasında geçen konuşmalar ve arkadaşlarıyla gittikleri bir gezi sırasında yaptıkları konuşmalar vb. DEĞERLENDİRME 1. • En güzel canlandırmayı yapan grup ödüllendirilir. 87 . Grup değerlendirme formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma.) birini seçerek yazıya geçirir. 2. • Yazılanlardan hareketle günlük konuşma örnekleri sınıf ortamında canlandırılır. yaratıcı düşünme : konuşma : Konuşma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ • Öğrenciler gruplara ayrılır.

2. Öğrencilerden geleneksel bir yemeğin tarifini araştımaları istenir. Örnek: Yemek adı: Menemen Süre: 10 dakika Malzemeler 3 adet yumurta 1 adet soğan 3 adet domates 2 adet sivri biber Bir çay kaşığı tuz Yarım çay bardağı yağ http://www. 3. 5) 2 dakika daha piştikten sonra servis yapabilirsiniz. araştırma TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Konuşma kurallarını uygulama MATERYALLER : Çalışma kâğıdı. Öğrenciler anlatımlarını resim vb. güzel ve etkili kullanma. 2)Daha sonra soğanları ve biberleri ince ince. 3)Kısık ateşte 5 dakika pişirip yumurtaları da ekleyiniz.kultur. 88 . 2. küp şeklinde kesip kavurunuz. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. fotoğraf SÜREÇ Bu etkinlik iki şekilde yapılabilir: 1.BİZİM USTANIN MUTFAĞINDAN DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : Her öğrenci için 5 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Geleneksel bir yemeğin tarifi . Öğrencilerden bu tarifi sıraya koyarak anlatmaları istenir. yapılış sırası değiştirilerek verilir. Yemeğin yapılış sürecini doğru anlatmaları beklenir. görsel unsurlarla desteklerler. 1)Domatesleri kare şeklinde kesip ekleyiniz. görsel unsurlarla desteklerler.gov. Etkinliğin ikinci uygulanışı: 1.tr HAZIRLANIŞI 4)Tavaya yağı döküp kızdırınız. 3. Öğrenciler anlatımlarını resim vb.

Dükkân sahibi döndüğünde durumu anlayınca maymunu bir güzel hırpalamış.Deyimler ve Öyküleri. Hayvanın canı iyice yandığından bu acıyı unutmamış.” diyerek çekip gitmiş. maymunun karşısına geçip esnemeye ve uyuklamaya başlamış. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Bana burada ekmek yok.MAYMUN GÖZÜNÜ AÇTI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. kişisel ve sosyal değerlere önem verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Sesini ve beden dilini etkili kullanma MATERYALLER : Deyim hikâyeleri SÜREÇ Maymun Gözünü Açtı Adamın birisinin maymunu varmış. Gündüzalp Sevim. çekmecedeki paraları ve yükte hafif. Hırsız. bir yerlere gitmesi gerektiğinde dükkânına bekçi olarak bırakırmış. pahada ağır ne bulduysa alıp kaçmış. İstanbul. Maymunun karşısına geçip esnerken ve onu uyutmaya çalışırken maymun sağ elinin işaret parmağıyla sağ gözünün alt kapağını aşağı doğru çekerek: “ Pişşşt!” yapmış. araştırma. Birkaç gün sonra aynı hırsız yine gelmiş. 89 . Öğrencilerin her birine farklı deyimler verilerek deyimin hikâyesini araştırmaları istenir. hayretten donakalmış ve kendi kendine: “Maymun gözünü açtı artık uyutamayacağım. Deyimin ne anlamda kullanıldığı tartışılır. Bu hareketi gören hırsız. Zafer Yayınları. Gündüzleri bu maymunu çarşıya götürür. Yukarıdakine benzer şekilde deyim hikâyeleri bulunarak sınıfta anlatılır. Bir gün maymun dükkânı beklerken açıkgöz bir hırsız gelmiş. Taklitçi maymun da esnerken esnerken uyumuş. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. 2004. güzel ve etkili kullanma.

gov.BEN BİR REHBERİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 80 dakika : Türkçeyi doğru. Görevli öğrenciler tanıtacakları mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplarlar. 4.kulturturizm.tr DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. 3.kulturturizm.gov.tr 1.kulturturizm.kulturturizm. araştırma yapma : Konuşma : Hazırlıklı konuşmalar yapma : Ansiklopedi SÜREÇ Ürgüp-Göreme (Nevşehir) http://www.tr Çorum http://www.gov. Yaşanılan bölgenin tarihî mekânlarına ve doğal güzellikleri olan yerlerine gezi düzenlenir. Kırıkkale http://www.kulturturizm.tr Samsun http://www.gov.tr Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. 90 . Erzurum http://www. Gezi sırasında arkadaşlarına rehberlik ederek mekânı tanıtırlar. güzel ve etkili kullanma. Öğrencilerden biri veya birkaçı rehber olarak görevlendirilir.gov. 2.

GEZİ ÖNCESİ HAZIRLIK 1. Gezeceğiniz yerin tarihimiz açısından önemi : 4. Gidilecek yerde yaşamış olan ünlü şahsiyetlerle ilgili bilgi : 5. Gidilecek yerle ilgili tarihî bilgi : 3. Gidilecek yerin coğrafi özellikleri ile ilgili bilgi : 91 . Gidilecek yerin seçilme nedeni : 2.

cevap vermek üzere belirlenen öğrenciye konuyla ilgili sorusunu sorar. Soru sorma ve cevaplama beş dakikalık süre bitene kadar devam eder. Grupların hangi sırayla tahtaya çıkacağı kur’ayla belirlenir. güzel ve etkili kullanma. Öğrenciler üçer kişilik gruplara ayrılır. 92 .ÇAPRAZ SORGU DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : Her grup için 5 dakika : Türkçeyi doğru. birinci öğrencinin sorduğu soruya verilen cevaba dayanarak bir soru sorar. 3. Grup değerlendirme formu kullanılır. 7. İkinci öğrenci. Öğrenci: Her gün okur musun? Cevap veren öğrenci: Evet 2. soru sormak üzere iki öğrenci belirlenir. Birinci öğrenci. Konu: Kitap okuma alışkanlığı 1. 1. 2. Öğrenci: Okuduğun kitapta en çok beğendiğin bölümü anlatır mısın? ☺ (Birinci öğrenci) ☺ ☺ (İkinci öğrenci) (Cevap veren öğrenci) Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. Öğrenci: Öyleyse. dün hangi kitabı okudun? Cevap veren öğrenci: Ömer Seyfettin’in “Yalnız Efe” adlı kitabını okudum. 6. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. yaratıcı düşünme : Konuşma : Hazırlıklı konuşmalar yapma SÜREÇ 1. 4. ikinci öğrencinin sorduğu soruya verilen cevaba göre sorusunu sorar. 5. DEĞERLENDİRME 1. 2. Birinci öğrenci. Her grupta cevap vermek üzere bir. Grup sayısınca konu belirlenir.

onunla aynı davranışta bulunmak gibi olumlu veya olumsuz bir tepkiyi o davranışın karşısına yazar. öfkelendiren bazı tutum ve davranışlarla karşılaşabilir. arkadaşını bu konuda sözlü olarak uyarmak. Bu tepkilerin bazıları olumlu bazıları ise olumsuz olabilir. öfkelendiren davranışlar nelerdir?″ diyerek öğrencilere düşünme süresi verir. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz olumsuz tutum ve davranışlara karşı bizim doğru ve olumlu tepkiler vermeyi öğrenmemizin toplum içindeki diğer insanlarla daha iyi iletişim kurmamızı ve kendimizi mutlu ve başarılı hissetmemizi sağlayacağı vurgulanarak dersin işlenişi tamamlanır. öğretmene şikâyet etmek. küsmek. inciten. Öğrencilerden gelen ″otobüse binerken sıraya riayet edilmemesi.hangilerinin ise yeni sorunlara yol açabileceği sınıfça tartışılır. bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması.BENİ AFFEDER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ Not: “Olumsuz tutum : Türkçe :6 : 15 dakika : İletişim kurma.″ Herkes. hazırladığı ödevin kardeşi tarafından yırtılması″ gibi davranış örneklerini tahtaya yazar. okulda. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Evde.” Özel Eğitim ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. otobüste. Bu davranış şekillerinden hangilerinin çözüm olabileceği. öğrencilere.Bu davranışlardan en uygun olan ″arkadaşının sözlü olarak uyarılması″ tepkisi ele alınarak bunun olumlu yanları ortaya konulur. inciten. Öğretmen. SÜREÇ Öğretmen. yolda. Bu tip tutum ve davranışlara herkesin gösterdiği tepki de birbirinden farklı olabilir. yaratıcı düşünme : Konuşma : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. Daha sonra. Şimdi biraz düşünelim. DEĞERLENDİRME Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirebiliyor mu? 93 . oyun oynarken bizi üzen. kavga etmek. ağlamak. Öğrencilerden gelen. bu davranış örneklerinden ″ bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması”na nasıl tepki göstereceklerini sorar. birçoğu uygun olmayan bu tepkilerin her biri öğrencilere analiz ettirilerek sonuçları hakkında konuşulur. günlük hayatında çeşitli ortamlarda kendisini üzen.

ÇÖZÜM YOLLARI DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : 30 dakika TEMEL BECERİLER : Problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not : “Etkili problem çözme yollarını açıklar.” Rehberlik ve Psikolojik Danışma ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. 3. Öğrencilerden. bir sorunun farklı çözüm yolları olabileceğini vurgular. öğrencilere okutulur. DEĞERLENDİRME Etkili problem çözme yollarını biliyor mu? 94 . Buldukları çözümlerden en iyisini belirlemeleri ve gönüllü olanların çözüm önerilerini sınıfla paylaşmaları sağlanır. Her öğrencinin kendini metindeki kahramanlardan birinin yerine koyması ve kahramanın yaşadığı problemi belirleyip yazması istenir. 4. Öğretmen tarafından macera ve olay örgüsünün yoğun olduğu bir metin belirlenerek. Öğretmen. SÜREÇ 1. 5. yaşanan probleme ilişkin alternatif çözüm yolları bulmaları istenir. aynı sorunla ilgili farklı çözüm yolları üretilmişse. 2.

DEĞERLENDİRME 1. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. 3. Öğretmenin başla işaretiyle ilk öğrenci bildiği veya zihninde oluşturduğu bir masalı anlatmaya başlar. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Sesini ve beden dilini etkili kullanma MATERYALLER : Resim SÜREÇ 1. Öğretmen. Bu süre içerisinde öğretmen bir anekdot anlatabilir. 2. 5. güzel ve etkili kullanma. bildikleri bir masalı hatırlamaları veya kendilerinin bir masal oluşturmaları için öğrencilere on dakika hazırlık süresi verir. 6. Not : Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. çeşitli resimler gösterebilir. Grup değerlendirme formu kullanılır. 4. Öğretmenin işaretiyle diğer öğrenciler sırayla söz alarak masala kaldığı yerden devam eder.BANA BİR MASAL ANLAT DERS : Türkçe SINIF :7 YAKLAŞIK SÜRE : 40 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. Gruptaki öğrencilerin hangi sırayla söz alacağı belirlenir. Tüm gruplar etkinliği aynı anda yapar. Öğrenciler gruplara ayrılır. 95 . Gruplardan ortaya çıkan masallar birer kâğıda yazılır.

DEĞERLENDİRME Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklayabiliyor mu? 96 . Büyükannenize karşı gerçek düşüncelerinizi ve onu ne kadar çok sevdiğinizi göstermek istiyorsunuz. önemli olanın düşüncelerin karşı tarafa açık ve net bir şekilde yansıtılabilmesi ve paylaşılabilmesi olduğu açıklanır.BEN OLSAYDIM DERS : Türkçe SINIF :7 YAKLAŞIK SÜRE : 40 dakika TEMEL BECERİLER : Eleştirel düşünme. Örnek: Bir arkadaşınız okullar arasında yapılan bir spor yarışmasında birinci gelir ve madalya kazanır. Öğrencilerin hazırladıkları metinden yararlanarak sınıfta konuşma yapmaları sağlanır. bazen de farklı şekillerde yansıtılabildiği. Nasıl bir yol bulurdunuz? Not: Serbast konuşma yöntemi kullanılır. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not: “Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklar. Sonuçta.” Sağlık Kültürü ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. aynı duruma ilişkin duygu ve düşüncelerin bazen benzer. Arkadaşınıza ve elde ettiği bu başarıya ilişkin duygu ve düşüncelerinizi ona nasıl ifade edersiniz? Büyükannenizin çok hastalandığını ve sizi görmek istediğini öğrendiniz. Arkadaşınızın bu başarısından gurur duydunuz ve onu kutlamak istiyorsunuz. böyle bir durumda duygu ve düşüncelerini en iyi nasıl ifade edebileceklerini belirleyerek bir konuşma metni yazmaları istenir. SÜREÇ Öğrencilere aşağıda verilen örnek durumlar okunur. Uzun zamandır onu görmediğinizi düşündünüz ve biraz da suçluluk duygusu hissettiniz. İstedikleri örneği seçmeleri.

o döneme ait el sanatlarını araştırarak önemli olayları resimlerle anlatırlar. Her grup. 4. Not : Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Hikâye anlatıcıları. 6. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. dönemi yansıtan kıyafetler giyerek hikâye veya efsaneyi anlatır. Öğrenciler gruplara ayrılır. bazı öğrenciler hikâye anlatıcılığı bazıları da resimleme görevlerini üstlenirler. DEĞERLENDİRME 1. güzel ve etkili kullanma : Konuşma : Sesini ve beden dilini etkili kullanma : Halk hikâye ve efsaneleri. 97 . el sanatlarından örnekler SÜREÇ 1. 2. Hikâye anlatıcıları. 5. O döneme ait kıyafet ve müzik de kullanılabilir. Her grupta. Grup değerlendirme formu kullanılır.RESİMLERLE EFSANE DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Resimleme görevini üstlenen öğrenciler. anlatacakları hikâye veya efsane ile ilgili ön bilgilerin yer aldığı bir davetiye hazırlayarak sergiye katılanlara dağıtır. seçtikleri hikâye veya efsaneyi bölümlere ayırarak aralarında paylaşırlar. 3. 2. Yapılan çalışmalar düzenlenen sergide tanıtılır.

Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Türkçenin doğru. Yönetici konuya kısaca değinir ve konuşmacıları tanıtır. Grup değerlendirme formu kullanılır. Öğrencilere üçer dakika konuşma süresi tanınır ve her konuşmacı birbirinin konuşmasından hareketle konuşmasını yapar. 5. Her konuşmacı konuşmasını tamamladıktan sonra sorularını sormaları ve görüşlerini belirtmeleri için dinleyicilere on dakika süre tanınır. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Hazırlıklı konuşmalar yapma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı. Son olarak yönetici. Konuşacaklarını not alırlar. diğerleri konuşmacı olarak görev alırlar. 4. gazete. güzel ve etkili kullanımıyla ilgili bir açık oturum düzenlenir. 2. 6. gazete. Konuşmacılar aralarında iş bölümü yaparak Türkçenin günlük hayatta nasıl kullanıldığı ile ilgili neler söyleyeceklerini. 98 .DİL YÂRESİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME 1. dergi SÜREÇ 1. bir hafta boyunca radyo. konuşmaları özetleyerek açık oturumu kapatır. güzel ve etkili kullanma. Sınıftan beş öğrenci seçilir. Öğrencilerden biri yönetici olurken. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. 8. yaratıcı düşünme. 3. dergi ve çevrelerinden araştırırlar. 7. 2. televizyon.

ÇALIŞMA KÂĞIDI RADYO Belirlenen radyo kanalları bir hafta boyunca dinlenir. İSİMLER Çevredeki cadde. GAZETE/ DERGİ Belirlenen gazete ve dergiler bir hafta izlenir ve Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. TELEVİZYON Belirlenen televizyon programları bir hafta süreyle izlenir ve Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. isimlerde Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. sokak. Gazete ve dergi kupürleri sınıfa getirilir.Bu mekânların fotoğrafları çekilir ve açık oturum sırasında öğrencilere gösterilir. 99 . iş yeri vb. Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. İyi ve kötü örnekler açık oturum sırasında sınıfa gösterilir.

4. Kırmızı ışıkta durmayan bir araba karşıdan karşıya geçen bir yayaya çarpar. karar verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Uygun kostümler Not: “Hakları ihlal edilenlere karşı yardımcı olmanın insani bir davranış olduğunu belirtir.HAKKIMI ARIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma. 3. tanık. hâkim. davacı. savcı. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. problem çözme. “Şoför. Yaya. mübaşir. eleştirel düşünme. Yaya hafif yaralanır.” İnsan Hakları ve Vatandaşlık ara disiplin kazanımıyla ilişkilendirilir. yaya. SÜREÇ 1. hakkını aramak amacıyla mahkemeye başvurur. 2. katip” rolleri öğrencilere dağıtılır ve olay sınıfta canlandırılır. 100 . davalı.

5. ilk beş dakikada yaşadıkları iyi bir günü. Gruplar beş dakika süreyle kötü günü iyi bir güne dönüştürmek için neler yapılması gerektiğini içinde tartışırlar. Öğrenciler ikişer kişilik gruplara ayrılır. Öğrenciler. kalem SÜREÇ 1. güzel ve etkili kullanma. 3. 4. Gruplar görüşlerini birbirleriyle paylaşırlar. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Kâğıt. Önce öğretmen kendi kötü bir gününü nasıl iyi bir güne dönüştürdüğünü öğrencilerle paylaşır.GÜZEL BİR GÜN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 2. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. 101 . kendisini iyi ve kötü etkileyen bir günü öğrencilere anlatır. DEĞERLENDİRME Akran değerlendirme formu kullanılır. yaratıcı düşünme. Öğretmen. sonraki beş dakikada da kötü bir günü birbirlerine anlatırlar. on dakika süre verilir.

Gelenekler. üç veya dört takım belirlenir. eleştirel düşünme. Ekonomik kalkınma uğruna çevreden taviz verilebilir. İkişer kişilik iki. yaratıcı düşünme. 6. Doğru. 4. Her tartışmacı kendine ayrılan 7 dakikalık süre içinde sıra ile konuşur. Spor. kitleleri uyutur. her yerde söylenmelidir. Gençlik. her haberi yayımlamalıdır. problem çözme. daha fazla televizyon seyretmelidir. Para. Gelecekte ne olacağı değil geçmişte ne olduğu önemlidir. beyinden daha kullanışlıdır. güzel ve etkili kullanma. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. İnsanlar.7. gün geçtikçe kötüye gidiyor. 2. Konuşma sürecinde konuşmacının dışındaki tartışmacılara itiraz hakkı verilir. gelişmenin önünde engeldir. Münazara sonunda juri tartışmacıları performansına göre değerlendirir ve sıralamayı açıklar. Gazeteler.8 : 80 dakika : Türkçeyi doğru. 5. 102 . Takımların savunacakları ve öne sürecekleri konular kur’a ile belirlenir. 3. Not: Tartışma yöntemi kullanılır. Örnek konular: Çok gezen mi çok okuyan mı çok televizyon seyreden mi yoksa çok uzun yaşayan mı daha bilgilidir? Birey toplumdan önemlidir.MÜNAZARA SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : 6. Konu belirlendikten sonra takımlar 15 dakika hazırlık yapar. karar verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Hazırlıklı konuşmalar yapma Konuşma kurallarını uygulama SÜREÇ 1.

......... grup puanı süreyi kullanma 10 puan ikna etme 10 puan beden dilini kullanma 10 puan toplam puan 10 puan Not: Bu değerlendirme formu örnek olarak verilmiştir..................... KONU: ................................................................................. TARTIŞMACILARIN İSİMLERİ 1.................................. 4................. 2...................................................................... 3............................... 103 .............. Öğretmen kendisi buna benzer başka bir form düzenleyebilir........................... GRUP MÜNAZARA DEĞERLENDİRME FORMU (JÜRİ) SINIF: ................................................... GRUP: ............ TARTIŞMACILARIN İSİMLERİ 1............... grup puanı süreyi kullanma 10 puan ikna etme 10 puan beden dilini kullanma 10 puan toplam puan 10 puan 2........................... KONU: ............................................................................................................... GRUP: .................. 2............................1............................................................ 3........... 4............................................................................ GRUP MÜNAZARA DEĞERLENDİRME FORMU (JÜRİ) SINIF: ................................................................................

OKUMA ETKİNLİKLERİ 104 .

Böyle okulu kim istemez!…” 1. 105 . Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Yüzleri gülen öğretmenlerin.KELİME LİSTELEME DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Sevmedim zil sesini. 3. güzel ve etkili kullanma. 2. 5. Zilin hiç çalmadığı bir okul düşünün bir kere. Listelenen kelimeler farklı anlamlarda cümle içinde kullanılır. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuduğu metni anlama ve çözümleme MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ “ O. DEĞERLENDİRME 1. uzun ve insanın içini eriten zil sesini duyunca oldum olası irkilirim. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. Çalışma kâğıtları dağıtılır. 4. En güzel cümleyi kuran öğrenci ödüllendirilir. Metin. Bana sürekli yapılması zorunlu işleri. Metinde duyguları ifade eden kelimeler listelenir. öğrencilere bir defa okutulur. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır. asık yüzleri hatırlatıyor. Öğrencilerin isteyerek geldikleri bir okul. eleştirel düşünme. saçları okşayan müdürün olduğu bir okul.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Duyguları ifade eden kelimeler Benim cümlem: ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………… 106 .

Fakat annen habire düzeltiyordu kelimelerinin dağınıklığını. fesleğen.. Birlikte güzel bir mısraya benziyordunuz. 107 . Bir balkondan söz ediyorsun mektubunun birinde sen. 2. Afrika menekşesi. güzel ve etkili kullanma. küpe çiçeği. güzel yazılarla yazılmış oluyor hepsi de.TAMAMLAMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. Çalışma kâğıdı kullanılır. 2. bilemem. İlk değil bu. Güzel kâğıtlara. Bir sürü mektup alıyorum senden. sardunya.. Metin okunur. belki komşunuzun balkonu. Çalışma kâğıdında bulunan. açelya.. Belki sizin. H. Anlatıp duruyorsun balkonda açan tüm çiçekleri: Önce yıldız çiçeği. DEĞERLENDİRME 1. Metindeki olayların ve düşüncelerin yönünü değiştiren ifadeler bulunur. 3.. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Salih ZENGİN Gazoz Kapağı Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. aşk merdiveni. Son mektubunda annene rastladım birden. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Sonra kasımpatı. Anneni anlatan kısacık bir cümle de buldum içinde. metinden alınmış ifadelerden yola çıkarak düşüncelerin ve olayların yönünü değiştiren kelimeler yoluyla eksik bırakılan yerler doldurulur.

..................................................... ............................................................................ OYSA ................... ............................................... ..........................................… ................................................................................................................ ................................................................................................................................... Afrika menekşesi.............................. ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ....... .......................................................................................................................................................................................................................................... ............. ...................................................................................................... AMA ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ......... ................................................................................................................. ... ................................................................................................................................... ......................................................................................ÇALIŞMA KÂĞIDI 1........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................... ............................................................................................................................................................. 3........................................................................................................................................................................................................ 2.................................................................................................................................................................................................................................... güzel yazılarla yazılmış oluyor hepsi de .................................................................................................. Annen habire düzeltiyordu kelimelerinin dağınıklığını BÖYLECE ...... ................................................................................................ Sonra kasımpatı............................................................................................................ ..................................... ............................................................................................................................... ..................................................... ........................................................... .......................................................... aşk merdiveni ....................................... 108 ................... .........................................................................................................................................................................................Güzel kâğıtlara....... ...................................................................................................................................................................................................................................... açelya................................................ ............................. ........

Gönüllü birkaç öğrenci aldığı notu okur. 7. Seçilen bölüm önemli bir yer. 6. isim veya tarih geçtikçe duraklanarak ve tekrar edilerek okunur. 3. metnin konusunu ve ana fikrini kapsayacak şekilde yazıldığı açıklanır.KISACA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Eleştirel düşünme. 4. Özetin.). Bunun için üç dakika süre verilir (Sınıf seviyesine göre bu süre uzatılıp kısaltılabilir. Son olarak küçük boy kâğıtlar dağıtılır. Alınan notlardan hangilerinin tam olduğuna karar verilir. kalem. 8. 5-7 dakika süreyle sesli okuma yapılır. İlk aşamada önemli buldukları her şeyi yazarlar. gazete veya 500 kelimelik kısa hikâye. Öğrencilerden aldıkları notlardan hareketle özet çıkarmaları istenir. Öğrenciler öğretmenin verdiği kâğıdın yalnızca ön yüzüne not alırlar. üç farklı boyutta yapışkan not kâğıtları SÜREÇ 1. 109 . yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Dergi. 2. Öğrencilere orta boy kâğıtlar dağıtılarak yalnızca önemli yerleri yazmaları istenir. makale. 5. DEĞERLENDİRME Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Not: Not alarak ve özetleyerek okuma yöntemleri kullanılır. Okuma bittikten sonra gönüllü birkaç öğrenci aldığı notu okur.

Verilen şiirdeki dizeler. Geyik beni görünce. Kaptı bir ala geyik. Ziya GÖKALP Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. C. Açık uçlu sorular sorulur. Attı beni bir göle. D. A. DEĞERLENDİRME 1. Doğan yolu şaşırdı. 2.BENİ DÜZENLE DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Karar verme. Çocuktum ufacıktım. E. çalışma kâğıdında. anlam bütünlüğü oluşturacak şekilde sıraya konur. 2. Koştum tuttum dizini. Düştü büyük sevince. problem çözme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 110 . Kafdağı’ndan aşırdı. Top oynadım acıktım. Sıralaması değiştirilmiş şekilde verilen şiir okunur. Buldum yerde bir erik. B. Çölde buldum izini. Ç. Çalışma kâğıdı kullanılır. Gölden çıktım bir çöle.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Sıraladığınız dizeleri aşağıdaki kutucuklara yazınız.

1

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

2

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

3

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

4

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

5

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

6

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

111

RESİMLEME
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Okuma metinleri, kâğıt, kalem, boya kalemleri

SÜREÇ

1. Öğrenciler gruplara ayrılır. 2. Her gruba bir metin verilir. 3. Verilen metinler grup içinde okunur. 4. Her gruptan bir kişi metni özetler. 5. Daha sonra grup üyeleri bir kâğıdı üç bölüme ayırarak metnin giriş, gelişme, sonuç bölümlerini resimlendirir ve metindeki uygun cümleleri resme yerleştirir. 6. Yapılan resimler, grup üyeleri arasında değiştirilir. Not: Sesli okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Grup değerlendirme formu kullanılır.

112

ÇÖZÜM ÜRETME
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Problem çözme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Öğrencilere aşağıdaki metin okutulur. 2. Metinden hareketle masal kahramanının yerine kendilerini koymaları istenerek metin yeniden kurgulanır. Bilge ona demiş ki: “Sizin köyün başına, yakın zamanlarda, büyük bir felaket gelecek. Bu felaketi ancak sen durdurabilirsin.” Ali’nin ödü kopmuş ama Bilge ona: “Korkma!” demiş “Yalnızca kulak ver dediklerime. Sizin köyün çok yakınından bir dere akar. Sen o dereyi bilir misin?” Ali, başını sallamış. Bilge: “İşte o derenin suyundan, köylüler içmemeli.” demiş. “Çünkü o su zehirli. O sudan içen, yakın zamanda aklını yitirecek. İnsanların o sudan içmelerini önleyebilirsen köyü kurtarırsın.” Ali, hemen köy kahvesine koşup duyduklarını anlatmış ama köylüler Ali’ye gülmüşler, hiç mi hiç inanmamışlar dediklerine. Ne derse desin, derenin suyunun zehirli olduğuna bir türlü inandıramamış köylüyü. Böylece her şey eskisi gibi sürüp gidiyor, insanlar hiç aldırmadan o sudan kana kana içiyorlarmış. Ali umudu kesince köyü terk edip uzaklara, çoook uzaklara gitmiş. Halk Masalı Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır.

113

ÇALIŞMA KÂĞIDI BEN OLSAYDIM…

……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………. 114

SİHİRLİ KARELER
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; problem çözme : Okuma, dinleme : Söz varlığını zenginleştirme : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Bir kelimenin farklı anlamlarda kullanılmasına yönelik bir metin oluşturulur. 2. Metin, öğrencilere okutulur veya dinletilir. 3. Metinde hangi kelimenin farklı anlamlarda kullanıldığı bulunur. 4. Öğrencilerden bulunan kelimenin geçtiği cümleleri yazmaları istenir. 5. Her bir cümlenin başına bir harf konularak belirlenmiş cümledeki kelimenin anlamı, oluşturulan karelere doldurulur. Bazı harfler kutulara yazılarak ipucu verilir.. 6. Bulmacanın sonunda şifreyi ilk bulan öğrenci ödüllendirilir. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

Çalışma kâğıdı kullanılır.

115

............. ç).................................... O an.. 1 b.... Eve girer girmez yanan sobanın sıcaklığını yüzümde hissettim.... B B L a.. Tam telefona cevap vermek için kalkmışken sehpaya takılan ayağımın acısıyla kıvranmaya başladım....... T 5 Ğ Z 3 4 Ü N T Ü 2 Şifre: 116 ................... TATLI UYKU Hava çok soğuktu............. ama telefona cevap veren olmadı.................ÇALIŞMA KÂĞIDI Etkinlikteki yönergeye göre aşağıdaki uygulamaları yapınız.................. Bir türlü susmak bilmeyen telefonu annemin açmasını bekledim......... Bütün günün yorgunluğu beynimde uğuldarken tatlı bir uyku sersemliği içinde sobanın yanında kendimden geçmişim..Biraz uyumak istiyorum anne........ c)....... b).. Aradan ne kadar zaman geçti hatırlamıyorum............. soğuk havanın sevimli yüzüydü aslında..................................... Daha sonra yerim...... ç..... annemin sıcaklığı bana ayağımın acısını ve çalan telefonu unutturdu. Yemek yemeden önce biraz kıvrılıp uyumak istiyordum.....................................Yemek yiyecek misin? Tam senin sevdiğin gibi acılı kuru fasulye yaptım..................... O sırada içeri giren annem beni görünce acı bir feryat kopararak hemen yanıma koştu..................................... c............................. telefonun acı acı çalmasıyla gözümü açtım...... Dışarıda lapa lapa yağan kar.... ..................... Annemin sesiyle birden irkildim: .... Acaba arayan kimdi? a)................

117 . Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir. yokun hâlinden.Keskin sirke küpüne zarar. 8. 6. 7. 4.Yalnız taş. sınıf : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 10.EŞLEŞTİRME DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe : 6. zararla oturur.Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan.Ayağını yorganına göre uzat. 4. 2. 7. 5. 1.Ağaç yaş iken eğilir. 2. a) Ağaç yaprağıyla gürler. 6. d) Öfkeyle kalkan. 3. 3. e) Üzüm üzüme baka baka kararır.Lâfla peynir gemisi yürümez. DEĞERLENDİRME Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir.Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.Tavşan dağa küsmüş. f) Terzi kendi söküğünü dikemez. ç) Demir tavında dövülür.Mum dibine ışık vermez. duvar olmaz.Haydan gelen huya gider. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme SÜREÇ Aşağıdaki atasözleri ile uygun tutum ve davranışları eşleştiriniz.Gönülsüz yenen aş. 5. çalarlar kapını. dağın haberi olmamış. c) Eden bulur.Gün doğmadan neler doğar.Denize düşen yılana sarılır. a) Hâlden anlamama b) Bir işi isteksiz yapma c) Umudunu kaybetmeme ç) Ölçülü davranma d) Boş yere hayal kurma e) Affetme f) Boş konuşmaktan kaçınma ğ) Umursamama h) Çaresizlik içinde kalma ı) Açgözlü olma Aşağıdaki atasözlerini aynı anlama gelenler ile eşleştiriniz. ya karın ağrıtır ya baş.Var ne bilsin. 9. g) Sel ile gelen yel ile gider.Eğilen baş kesilmez. 1.Çalma elin kapısını.Aç tavuk kendini buğday ambarında sanır.

Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma. Çalışma kâğıdı kullanılır. yaratıcı düşünme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 3. 118 . Bilinen deyim ve atasözleri değiştirilerek gerçek anlamlarıyla cümle içinde kullanılır. Öğrencilerden verilen bu cümlelerde geçen deyim ve atasözlerini bulmaları istenir. 2.CANLAN BİRAZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemi kullanılır. 2. DEĞERLENDİRME 1. Bulunan deyim ve atasözleri çalışma kâğıdındaki kutucuklara yazılarak bunların mecaz anlamları ile ilgili birer cümle yazmaları istenir.

Adamın birinin ocağı sönmüş. 5. Burnu havadaydı. oğlunun da şubatı sönmüş.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1. Sık sık ameliyat olun ki içiniz açılsın. 2. gözleri yerde. ters yönde olabilirsin. DEYİMLER CÜMLE 119 . 3. Her şey üstüne üstüne geliyorsa dikkat et. 4. Etekleri tutuşmuştu ki arkadaşı söndürüverdi.

harflerinin yerleri değiştirilerek tahtaya yazılır. 120 . Birinci gelen grup ödüllendirilir.DÜZENİMİ KAYBETTİM YARDIM EDER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Tema/konu sonlarında öğrenilen kelimeler. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. Gruplar. 4. 2. 3. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Kâğıt. Sınıf 6 veya 7 kişilik gruplara ayrılır. tahta SÜREÇ 1. bu harflerin oluşturduğu kelimeleri bularak bir kâğıda yazarlar. Bu kelimeleri bağlamına uygun olarak cümle içerisinde kullanırlar. kalem. Kelimeleri en kısa sürede bulan ve cümle içinde kullanan grup birinci olur.

4. Aynı cümleyi kuran ve belirlenen sürede cümleleri söyleyemeyen öğrenci oyundan ayrılır. Her grup kendi içinde değerlendirme yapar. Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba bir kelime küpü verilir. güzel ve etkili kullanma. 2. Küp atılarak öğrencilerden sırayla üste gelen kelimeyle ilgili. 121 .KELİME KÜPÜ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. çalı: 20 puan bahtiyar: 20 puan oyun: 15 puan sokak: 15 puan eğitim: 30 puan çalı bahtiyar oyun DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. 3. Her kelimeye farklı puanlar verilir. 5. Her gruptan en çok cümle kuran öğrenci birinci seçilir. yaratıcı düşünme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Küp SÜREÇ 1. küpün farklı yüzlerine yazılır. Metinde karşılaşılan kelimeler. birbirinden farklı cümleler oluşturmaları istenir.

Öğrenciler tarafından okunan hikâyeler belirli aralıklarla sınıf ortamında paylaşılır. 122 . • Hikâyenin konusu • Hikâyenin şahıs ve varlık kadrosu • Hikâyenin geçtiği yer • Hikâyenin geçtiği zaman • Hikâyenin ana fikri 4. 2. Seçilen hikâyenin unsurları tartışılır. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Not: Soru sorarak okuma yöntemini kullanır. Çalışma kâğıdı sınıf panosuna asılır. DEĞERLENDİRME 1.HAFTANIN HİKÂYESİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Eleştirel düşünme. Oluşturulan hikâye ağacına. hikâyenin adı ve yazarı yazılır. Hikâyelerden biri “haftanın hikâyesi” seçilir. 5. 3. 2. karar verme : Okuma : Okuma alışkanlığı kazanma : Kitap. Çalışma kâğıdı kullanılır. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 123 .

Ders zili çaldığında öğrencilerin panonun önünde toplanmaları için önceden sınıfa haber verilir. Belirlenen süre dolduğunda sınıfa dönülür.. 2. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır.PANO OKUMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 8. 3. 4. Şiirin temasını yazınız. 6. Not: Not alarak okuma yöntemi kullanılır. eleştirel düşünme. Resimdeki kişiyi tanıyor olmalısınız. 5. güzel ve etkili kullanma. Yönergeye öğrencilerin ilgisini çekecek sorular yazılır. • Soldan ikinci sütunda yer alan “.. • Orta sütundaki resme bakınız.” başlıklı yazıda anlatılan olayı özetleyiniz. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuma alışkanlığı kazanma SÜREÇ 1. öğrencilere panodaki ilginç yazılar buldurulur. Yönergede yer alabilecek örnek sorular: • Sağdaki sütunda yer alan şiiri bulunuz. Yönergeler öğrencilere dağıtılarak panoyu okumaları ve yönergeyi doldurmaları için süre verilir. En fazla puan alan ödüllendirilir. 124 . Kim olduğunu yazınız. Okulda hazırlanan pano ve duvar gazetelerinin okunması için panonun içeriğinden ve düzenlenişinden hareketle öğrencilere bir yönerge hazırlanır. Ders başladığında öğrenciler gruplara ayrılır. Sorular cevaplanarak puanlanır. 7.

Not: Not alarak okuma yöntemi kullanılır. yazarına veya konusuna göre gruplandırılan kitapların adları kartlara yazılarak torbalara yerleştirilir. eleştirel düşünme. 4. Öğrenciler her hafta bu torbalardan bir kitap seçerek hafta sonunda aileleri ile birlikte okurlar. 2. Türüne. şahıs ve varlık kadrosunu. Torbalar numaralandırılır. konusunu. Öğrencilerin seçtikleri kitabın adını. 125 . yaratıcı düşünme : Okuma : Okuma alışkanlığı kazanma : Kâğıt. 3. güzel ve etkili kullanma. olayların yeri ve zamanını yazabilmeleri için okuma gelişim dosyasında yer alan hikâye/roman okuma formu dağıtılır.KİTAP TORBASI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. Birkaç torba hazırlanır. torba SÜREÇ 1. DEĞERLENDİRME Okuma gelişim dosyası kullanılır. kalem.

126 . 2. Not: Ezberleme yöntemi kullanılır. Birinci gelen öğrenciye şiir kitabı hediye edilir. Sınıf içerisinden beş kişilik bir jüri belirlenir.ŞİİR BAHÇESİNDEN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Okuma kurallarını uygulama : Değerlendirme kartları SÜREÇ 1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Çalışma kâğıdı kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. elindeki değerlendirme kartlarına göre en iyi şiir okuyan öğrenciyi belirler. Öğrenciler sevdikleri şiirleri seçerek kendi aralarında şiir yarışması düzenlerler. 5. 2. Jüri üyesi olarak öğretmenler de davet edilebilir. 3. 4. Jüri.

DEĞERLENDİRME KARTI TOPLAM PUAN . durak ve tonlamaya dikkat etti. Arkadaşım okurken duygularını sesine yansıttı. Arkadaşımın öz güveni tamdı. “hayır” yerine 127 işaretini kullanırlar. Arkadaşım bütün kelimeleri doğru telaffuz etti. Arkadaşım okurken uygun yerlerde vurgu. Arkadaşım beden dilini okuduğuyla uyumlu olarak kullandı. “Evet” ler 10 .Jüri üyeleri “evet” yerine Arkadaşım işitilebilir bir ses tonuyla okudu. Adları Yarışmacıların puan üzerinden değerlendirilir.

düşünceler. Öğrenciler kahramanların duygu. 5. 2. düşünce. 3.KARAKTERLER BİR ARADA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 10 dakika : Eleştirel düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. DEĞERLENDİRME 1. Yazılanlarla ilgili öğrencilerin düşünceleri alınır. 6. hayal ve davranışlarını. Çalışma kâğıdı kullanılır. Şahıs ve varlıkların karakter özellikleri tablo üzerinde sıralanır. Not: Metinlerle ilişkilendirme yöntemi kullanılır. Tahta veya kâğıt “duygular. kendi okudukları kitabın kahramanlarıyla karşılaştırarak düşüncelerini belirtirler. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 4. hayaller ve davranışlar“ olmak üzere dört bölüme ayrılır. 128 . 2. Öğrenciler yazdıklarını arkadaşlarıyla paylaşırlar. Okunan metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosu tespit edilir.

2...............ÇALIŞMA KÂĞIDI Metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosu şunlardır: 1 .. ............................. ............ DUYGU DÜŞÜNCE HAYAL YORUM 129 ..................

Not: Tartışarak okuma yöntemi kullanılır. Okuma becerisini değerlendirme formu kullanılır.) 4. Yapılan resimler grup üyeleri arasında değiştirilir. Senin kahramanın kimle görüşmek istiyor? • Keloğlan bir kulübede oturuyor. Grup değerlendirme formu kullanılır. Senin kahramanının korktuğu şeyler var mı? • Keloğlan padişahla görüşmek istiyor. Senin kahramanın kimle/kimlerle oturuyor? • Keloğlan’ın birçok arkadaşı var. Öğretmen tarafından belirlenen kahramanla ilgili öğrenciye sorular sorulur. Etkinliğin ikinci bölümünde. kız kardeşini ve eşeğini çok seviyor. Öğrenciler gruplara ayrılır. Öğrencilerin yaptıkları resimler sınıf veya okul panosunda sergilenir. Sen de kahramanına bir isim koyar mısın? (Bu etkinlikte öğrencinin hayal gücü sınırlandırılmamalıdır. • Keloğlan annesiyle oturuyor. Gruplardan birer öğrenci tüm sınıfa yaptıkları resimleri göstererek neler ifade ettiğini anlatır. Senin kahramanının şu anda ne yaptığını söyler misin? • Ben Keloğlan’ın ismini Metin Kıvanç olarak değiştirdim. Senin kahramanının neler hissettiğini söyler misin? • Keloğlan’ın kışın yemek için bulgura ihtiyacı var.BENİM KAHRAMANIM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER KAYNAKLAR : Türkçe :7 : 80 dakika : Eleştirel düşünme. kendilerini okunan metindeki kahramanın yerine koyarak duygularını anlatan birer resim çizerler. Öğretmen. Senin kahramanının ihtiyaçları nelerdir? • Keloğlan ormanda yalnız kalmaktan korkuyor. Senin kahramanının arkadaşları kimler? • Keloğlan annesini. 2. Senin kahramanın kimleri seviyor? • Şu anda Keloğlan çok mutlu. öğrenciye yardımcı olmak amacıyla kendi seçtiği bir hikâye kahramanı aracılığıyla sorularını yöneltir. Her gruptan bir öğrenci seçilerek okunan metindeki herhangi bir kahramanı belirlemesi istenir. DEĞERLENDİRME 1. 2. 3. 130 . 5. Senin kahramanının oturduğu yeri bize tasvir eder misin? • Keloğlan şu anda pazara gidiyor. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Renkli boya kalemleri : SÜREÇ 1. gruptaki tüm öğrenciler.

2.NE ÇIKARSA… DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 10 dakika : Eleştirel düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Kartlar SÜREÇ 1. inan! Sevgidir dünyamızın direği. Çalışma kâğıdı kullanılır. Ankara. 3. Yaşamak sevmek demektir. Gayrisi yalan. Bu dünyaya sevmeye geldin. Örnek: YAŞAMAK SEVMEK DEMEKTİR Sevmeyi öğrendin mi insan kardeşini. 1990) DEĞERLENDİRME 1. Kemal OR (Cumhuriyet Döneminde Türk Şiiri. Çekilen kartta yazılanlar grup üyeleri arasında tartışılır. Metinle ilgili kelime ve kavramlardan oluşan cümleler kartlara yazılarak kutuya atılır. Grup değerlendirme formu kullanılır. Kurtlarla kuşlarla aran nicedir? Boş ambar misali tamtakırsa yazık ömrüne Yürek dediğin sevmek içindir. 2. Her grup bir kart çeker. 131 .

barış dolu bir ortama ulaşmamızı nasıl sağlar? Sevgi denince aklınıza neler geliyor? Hayatınızda nelerin anlamı vardır? 132 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Çiftçi niçin bütün yaz boyunca ambarını doldurmak için çalışır? Hayvanları sevmek niçin gereklidir? Sizce bu dünyaya niçin geldik? Kardeşlik.

2. mi k o z ş dan fi nü i ah la ci r tür li ka a y te ni DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. problem çözme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme SÜREÇ 1. Öğrenciler gruplara ayrılır.KELİME HARMANI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :7 : 10 dakika : Yaratıcı düşünme. Bir temadan hareketle oluşturulan bulmacada yer alan harf ve heceler kullanılarak anlamlı kelimeler bulunur. En fazla sayıda kelime bulan grup birinci seçilir. 3. 133 .

Bulmaca çözüldükten sonra numaralandırılmış kutularda yer alan harfler birleştirilerek atasözü veya deyim bulunur. Hazırlanan bulmacanın ortasına atasözü veya deyimle ilgili bir resim yerleştirilir. 2.ÇENGEL BULMACA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 15 dakika : Karar verme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Bulmaca SÜREÇ 1. 134 . DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır.

istasyon.anne. Bir nota. şeylerin kime ait olduğunu 12. vali 3. nazik. Bir nota. Bir meyve. Ad. Alfabenin dokuzuncu harfi. Bir soru kelimesi. fiyat vb. mağaza ve bazı giriş kapılarında bilet satılan veya para alınan yer. 13. 9. 11. Tahılın tarlaya atıldığından harman oluncaya kadar aldığı 11. cihan. Para veya değerli eşya muhafaza etmeye yarayan çelik dolap. numaranın kısa yazılışı. Telefonda söylediğimiz açış sözü. 10. nitelikleri veya 10. özel gezinti gemisi. Bir şaşma ünlemi. Kırmızı. 1 6 13 2 7 8 8 13 1 9 8 2 7 3 4 10 11 1 12 5 2 1 1 14 12 3 1 4 8 3 1 9 135 . İlkel bir savaş aleti. kadınların omuzlarını örtmek için kullandıkları atkı. 9. 5. 12. kadın. Utanma duygusu. 2. 5. bir kış sporu belirtmek için üzerlerine konulan küçük kâğıt. bir göz rengi. Dünya. çocuğu olan kimse. 2. bir topluluk oluşturan bireylerden her biri. Tenis oynarken kullanılan alet. dünyanın uydusu. erken. Bir malın tür. 4. İnce yapılı. tarafından yönetilen yer. banka. Kemiklerin iç boşluklarını dolduran yağlı madde. 7. ilave. saçı dökülmüş olan 1. Su yosunu. Uzaklığı ifade eden bir söz. 8. bir toplantıya katılanların bir durum. 3. kazarak yapılan oluk. kitap. bir işaret zamiri. 7. Kuzu sesi. Aynı atadan gelen kimselerin topluluğu.1 2 3 4 5 ÇENGEL BULMACA 6 7 8 9 10 11 12 13 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 14 3 12 1 11 4 5 9 2 6 7 10 8 13 YUKARIDAN AŞAĞI SOLDAN SAĞA 1. defter vb. içinden suyun akması için toprağı 4. sorunla ilgili birkaç seçenekten birini tercih etmesi. Eskiden savaşlarda kullanılan bir silah. Hem harf hem de kelime olarak kullanılan bir ses. 6. sembol. 6. bir seslenme sözü. miktar. “Kara elmas” da denilen bir yakacak türü. dünyanın uydusu. 8. beyaz. Bir hece. sinema. rey.

karton.BENİ DİNLER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Sesli okuma yöntemi kullanılır. 4. 136 . bilmece. Kasete alınacak hikâye. fıkra. içeriğine uygun bir isim bulunarak kapak hazırlanır. resim. yaratıcı düşünme. 2. bilmece. DEĞERLENDİRME 1. güzel ve etkili kullanma. araştırma. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. şiir. 3. atasözü ve özlü sözler kurallarına uygun olarak okunur. anı. tekerleme. tekerleme. Çalışma kâğıdı kullanılır. girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuma kurallarını uygulama MATERYALLER : Kaset çalar. fıkra. anı. Kasetin satışını yapmak amacıyla reklam afişi hazırlanır ve satıştan elde edilen gelirle sınıf/okul kütüphanesine kitap alınır. Kasete. atasözü ve özlü sözler belirlenir. 2. şiir. Belrilenen hikâye. fotoğraf SÜREÇ 1.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kasete kaydedeceğiniz hikâye. 137 . atasözü veya özlü sözleri yazınız. şiir. tekerleme. bilmece. fıkra. anı.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kasete bir isim bulunuz. Kasete bulduğunuz ismi buraya yazın. 138 .

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kaset kapağı hazırlayınız. 139 .

140 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Reklam afişini hazırlayınız.

Metindeki şahıs ve varlıkların tasviri yapılır. Diğer bir uygulama biçimi: Her öğrenci bir şahsın veya varlığın yerine geçer. kalem. 4. 2. duygu. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. 2. Metinde geçen şahıs ve varlıklar tahtaya yazılır. 141 . 5. Bir öğrenci seçilen şahıs veya varlığı. tahta SÜREÇ 1. yaratıcı düşünme. diğer öğrenci de röportajı yapan kişiyi canlandırır. Akran değerlendirme formu kullanılır. Öğrenciler ikili gruplara ayrılır. sınıftan gelen sorulara cevap verir. güzel ve etkili kullanma. Not: Eleştirel okuma yöntemi kullanılır. 3. düşünce ve davranışları hakkında konuşulur. Gruplar hazırladıkları soruları kullanarak sınıfın önünde röportaj yapar.RÖPORTAJ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuduğu metni anlama ve çözümleme MATERYALLER : Kâğıt. Her grup verilen sürede röportaj için soru hazırlar.

fiziki görünüm ve olaya olan etkileri gibi unsurlar yönüyle karşılaştırılır. Okunan metinde geçen şahıs ve varlık kadrosu kişilik. Kurgu metinde geçen kahramanlardan bazıları çıkarılırsa nasıl sonuçlar doğabileceği tartışılır. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. 2. Karşılaştırma yapılırken şema kullanılır. 2.YA KAHRAMANIM OLMASAYDI! DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 20 dakika : Eleştirel düşünme. 3. Akran değerlendirme formu kullanılır 142 . problem çözme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Karşılaştırma şeması SÜREÇ 1.

Fiziksel özellikler 1. Davranış tarzı 3. Kahraman (varlık) 3. Fiziksel özellikler 2. Fiziksel özellikler 1.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1. Davranış tarzı 143 . Kahraman (varlık) 2. Kahraman (varlık) 1. Kişilik özellikleri 3. Kişilik özellikleri 2. Kişilik özellikleri 2. Davranış tarzı 3.

Dördüncü cümlede. Eser ve yazarla ilgili araştırma yapınız.… c. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. İlk cümlede.” 1.. …b….. Yukarıdaki metinde. araştırma : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ “Bu bir ……a……hikâyesidir. 144 . 3. Yorgun bir günün ardından dudaklarından irili ufaklı birkaç kelime…c….boyu yaşanmış çileler anlatılır cümlelerde. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. b. İkinci cümlede.ŞİFRE ÇÖZÜCÜ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 10 dakika : Yaratıcı düşünme. “uza-” fiilinin geniş zaman çekimi:……………………………… ç. “olmak” fiilinin geniş zaman çekimi:………………………….“ asır“ anlamına gelen kelime:………………………………………….. 2. a. Üçüncü cümlede. İpuçlarından hareketle paragrafta gizlenmiş olan eser adını bulunuz..anılarda.Tüm yaşanmışlıklar bir geçmiş …ç……. 24 saatlik zaman dilimi anlamına gelen kelime:………………. Bulduğunuz eser adını kutucuğa yazınız.

YAZMA ETKİNLİKLERİ 145 .

Ofisboy olarak çalışıyordu. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Yazma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Artık ayakları off olmuştu. Tüm gün yürümekten yorgun düşmüştü. eve gelip ayakkabılarını çıkardığında şoke oldu. Ofisboy Çek etmek Şoke olmak Off olmak DEĞERLENDİRME Eşleştirmeli sorular sorulur.GÜZEL TÜRKÇEM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Tüm getir götür işleri ondan soruluyordu. Not : Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. Öğrencilerin okudukları metinde yer alan yabancı kelimelerin listesi yapılır. Eksik şeyleri o çek ediyordu. Daha sonra metin yeniden oluşturulur. 2. Belirlenen kelimelerin Türkçe karşılıkları bulunur. Örnek Metin: Yeni iş yeri. eskiden çalıştığı fabrikanın hemen yüz metre ilerisindeydi. 146 . 3.

9. öğretmenin belirlediği yaptırımı uygulayacaktır. 4. 4. Anlaşmayı bozan taraf. Akşam televizyon izleme alışkanlığı. Anlaşma her iki tarafa verilmek üzere iki nüsha hâlinde hazırlanarak taraflarca imzalanır... 2. Taraflardan birinin anlaşmayı bozması hâlinde uygulanacak yaptırımlar belirlenir. Her iki taraf.. 3... Öğrenci.. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır.PİLAVDAN DÖNENİN KAŞIĞI KIRILSIN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. Anlaşma hükümleri... her hafta sonu ders çalışma planında yer alan bölümlerin uygulanıp uygulanmadığını kontrol edecektir.tarihinde sınıfta duyurularak yürürlüğe girmiştir.. ÖRNEK: ÖĞRENCİ-VELİ DERS ÇALIŞMA ANLAŞMASI “.. her hafta sonu planda yer alan bölümlerden uygulayamadıklarını. Her öğrenci velisi ile aşağıdaki konulara uyacaklarına dair örnekteki gibi bir anlaşma metni hazırlanarak imzalanır. uygulayamama sebebini de açıklayan bir raporla velisine sunacaktır. maddede belirtilen amaca yönelik olarak ders çalışma planı hazırlayacaktır.. öğrencilerin sosyal. Bu anlaşma iki nüsha olarak hazırlanacaktır..... 5. 7... başarılı olmak isteyen öğrenci ve velisi için bir ders yarıyılı uygulanacaktır. bu anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en aza indirilecektir.. 6...adlı öğrenci ve . Anlaşmanın geçerli olacağı süre belirlenir. anlaşmanın işleyişinde ortaya çıkacak sorunları.. anlaşmanın yürürlüğe girişinden itibaren kitap veya gazete okurken birbirlerini rahatsız edici davranışlarda bulunmayacaktır. başarı seviyelerini artırmak amacıyla. Taraflar. 1.tarihinde imzalanmış ve . Öğrenci ve velisi. fiziksel ve ekonomik durumları göz önünde bulundurularak yorumlanmalıdır... Öğrenci velisi. bu anlaşmanın hükümlerine uygun olarak 1.adlı öğrenci velisi arasında başarılı olmak için düzenli ders çalışma ile ilgili anlaşma” . 3. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Planlı yazma SÜREÇ 1.. 8. 147 .. Bu anlaşma. İmza İmza Not:Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. 2. sınıf öğretmenine bildirecektir..

Not : Grup olarak yazma yöntemi kullanılır. saat SÜREÇ 1. Grup değerlendirme formu kullanılır. 3. Verilen cümleler. Üç dakika içinde herkes arkadaşının kaldığı yerden devam eder. 6. bu sürenin sonunda cümleleri bitmemiş bile olsa yazmayı bırakırlar. Öğrenciler gruplara ayrılır. Süre bittiğinde yazmayı bırakarak kâğıtlar tekrar sağdaki öğrencilere verilir. kendi kâğıdını alana kadar devam edilir.YUVARLAK MASA YAZARLIĞI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Kalem. hikâyelerin giriş cümlesi olarak kullanılır. Akran değerlendirme formu kullanılır. 4. 2. 148 . Son turda metinler. Öğrenciler. Üçüncü yazan öğrenciye dört dakika. DEĞERLENDİRME 1. 2. beşinci yazana altı dakika süre verilir. güzel ve etkili kullanma. ilk yazan öğrenciye döner ve o öğrenci hikâye tamamlanmamışsa hikâyeyi tamamlar. kâğıt. Her grup yazdıkları hikâyeler arasından en beğendiklerini seçerek sınıfla paylaşır. dördüncü yazana beş dakika. Her öğrenci kâğıdını sağındaki arkadaşına verir. Yazılan hikâyeler resimlenerek sınıf veya okul panosunda sergilenir. Her gruba farklı bir cümle verilir. İlk yazan öğrencilere iki dakika süre verilir. 5. Her öğrenci.

149 . “Bir elin nesi var. güzel ve etkili kullanma. 3. Öğrenciler yazdıkları atasözlerinden birini seçerek üç veya beş paragraflık bir yazı yazarlar. Grup değerlendirme formu kullanılır. Not : Grup olarak yazma yöntemi kullanılır. eleştirel düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Kâğıt. her atasözünün karşısına anlatılmak istenenle ilgili yaşantılarından örnekler yazmaları istenir. DEĞERLENDİRME 1. 2.BİR ELİN NESİ VAR İKİ ELİN SESİ VAR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Atasözünde anlatılana benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıkları hakkında konuşulur. iki elin sesi var. Yazdıklarını resimle de destekleyebilirler. Ne anlatmak istediği öğrencilere sorulur. Öğrencilerin verdikleri örnekler tahtaya yazılır. Gruplardan.” atasözü tahtaya yazılır. kalem SÜREÇ Öğrencilerin atasözlerini kendi hayatlarıyla ilişkilendirmelerini sağlamak amacıyla. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Sınıf iki gruba ayrılarak bildikleri atasözlerini yazmaları istenir. 4. 2. 1.

Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. öğrenciler arasında okunarak görüş alışverişinde bulunulur. 4. Oluşturulan taslak. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. DEĞERLENDİRME 1. güzel ve etkili kullanma. Bu konuyla ilgili çağrışım yapan kelimeler listelenir. 6. 150 . 2. Öğrencilere bir konu verilir. Konuyla ilgili bilgiler gözden geçirilir. 2. yaratıcı düşünme. 3. 5.DENEMELER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. Çalışma kâğıdı kullanılır. Gerekli düzeltmeler yapılarak yazılara son şekli verilir. Bu kelimelerden birbiriyle ilişkili olanlar eşleştirilir.

sigara izmariti. görüntü kirliliği.ÇALIŞMA KÂĞIDI Konu: Çevre Kirliliği Konuyla ilgili ilk anda akla gelen kelimeler: Ozon tabakası. çöpler. çevre bilinci..fabrikalar . yiyecek artıkları.çöpler . eğitim. alternatif enerji kaynakları.yiyecek artıkları . pet şişeler. hava kirliliği.. filtre.pet şişeler .ozon tabakası . fabrika. gürültü. Çevre kirliliği nasıl önlenebilir? IV 151 . egzoz gazı.sigara izmariti Hava kirliliği . ağaçlandırma.ağaçlandırma .egzoz gazı I II Çevre bilinci .eğitim . Sokak .filtre III I Çevre kirliliğinin sebepleri nelerdir? Sokakların kirliliğinin sebeplerini açıklayalım. II III Hava kirliliğinin sebeplerini açıklayalım. sokak .

3. kişisel ve sosyal değerlere önem verme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Not: Boşluk doldurma yöntemi kullanılır. 152 .GEÇMİŞE YOLCULUK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. Bu resimlere uygun diyaloglar konuşma baloncuklarına yerleştirilir. Seçilen bir anı ile ilgili zihin haritası oluşturulur. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. 2. güzel ve etkili kullanma. Hatırlananlar resimlenir.

4. 3. Ödevlerimi de arkadaşlarıma yaptırırdım. 5. 5. 1. 2. Annem evi kirletirim endişesiyle boya kalemleriyle resim yapmama engel olurdu. 6. 1. Hasta olduğum için resim ödevimi yapamadım ve öğretmenim beni azarladı. 153 . 4. Yeni resim öğretmenim bir kutu boya hediye etti. Resim derslerinde hiç sesimi çıkarmazdım. Resim sergime resim öğretmenimi davet ettim. 6. 3.ÇALIŞMA KÂĞIDI BEN DE RESİM YAPABİLİRİM! 2. Önceki öğretmenim resimlerimi hiç beğenmezdi.

DEĞERLENDİRME 1. 154 . Not: Boşluk doldurma yöntemi kullanılır. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 3. Her grup kendine düşen karikatürdeki boşlukları doldurur. Çalışma kâğıtları kullanılır. 2. yaratıcı düşünme : Yazma : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Çalışma kâğıdında yer alan karikatürler dikkatle incelenir. 2. Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba üzerinde karikatürler bulunan çalışma kâğıdı dağıtılır.BALON DOLDURMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Eleştirel düşünme.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Hakkı USLU 155 .

Belirlenen tarihte kitap sınıfa getirilerek yazılar ve resimler hakkında tartışılır... Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.tarihine kadar açmayın!” uyarısı kitabın kapağına yapıştırılır. 156 . Kitabın kışla ilgili resimlerden ve kış hatıralarından oluşacağı belirtilir. Kitabın hazırlanma süresi dört ay olacağı için öğrenciler yaşadıkları son kışa ait güzel anılarını da kitaplarına eklerler. Öğrencilere bir kış resmi gösterilerek “Kışı Hatırlayalım” adlı bir kitap hazırlamaları söylenir.. güzel ve etkili kullanma. Sayfaları zımbayla delerek bir iple birleştirir/yapıştırır. 5.. kâğıtları tutturmak için yapıştırıcı veya diğer malzemeler SÜREÇ Öğrencilerin kışla ilgili resim ve farklı türde yazdıkları yazılardan oluşan bir anı defteri hazırlamalarını sağlamak amacıyla. 6. Her öğrenci kendi kitabı için kapak tasarlar. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. çizdikleri resim veya yazdıkları bir yazıyla desteklerler. 4. delikli zımba..KIŞI HATIRLA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 4 ay : Türkçeyi doğru. yaratıcı düşünme. Hatıralarını.. 2. 3. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Boya kalemi.. “. 1.

Örneğin. 5. Ünlü düşmesine uğrayabilecek kelimeler gruplara dağıtılır. Uygulamanın yapılabilmesi için kelimeler. Cümle söylendiğinde düşen ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. 157 . Öğretmen kelimeyi söylediğinde o kelimede görevli öğrenciler grubun ortasında yer alırlar.GELDİĞİMDE SEN YOKTUN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. 1. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama SÜREÇ A. İki öğrenci de “u” ve “a” seslerini temsil etmek üzere görevlendirilir. Ünlü düşmesine uğramış kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar kavratılır. ÖĞRETMEN BİLGİ NOTU Türkçenin ses özellikleriyle ilgili bilgi ve kurallar öğrencilerin zihninde somutlaştırılarak verilmelidir. 3. cümleler ve etkinliğin yapılışı beden eğitimi öğretmenine verilebilir. “omuz” daki “u” yu temsil eden öğrenci yere çöker. omuz kelimesinin seslerini temsil eden dört öğrenci yan yana dizilir. 4. Türkçe dersinde bilgi düzeyinde öğretilen bu konu. Ek olan sesi temsil eden öğrenci kelimeye yaklaşırken ikinci ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. DEĞERLENDİRME Ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kuralları uygulama açısından değerlendirilir. Her öğrenci kendine bir ses seçer.” dediğinde “u” sesini temsil eden öğrenci “z” nin yanına gelirken. beden eğitimi dersinin ilk beş dakikasında bu dersin öğretmeni tarafından uygulatılarak pekiştirilebilir. B. 2. Her öğrenci kelimedeki bir sesi temsil etmek üzere tahtaya çıkarılır. 6. Öğretmen “Uzun saçları omzuna dökülüyordu. Öğretmen içinde ünlü düşmesinin yer aldığı kelimenin geçtiği bir cümle kurar. 7. 8.

BOYA! BOYA!
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Karar verme : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Öğrencilere ünsüzlerin özellikleri kavratılır.

ÜNSÜZLER

Sert p, ç, t, k, f, s, ş, h

Yumuşak b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z

2. Bilgiler doğrultusunda çalışma kâğıdında yer alan resme ulaşmaları istenir. 3. Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi olayları kavratılarak bu ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kurallara değinilir.

DEĞERLENDİRME

1. Öğrenciler, ünsüzlerle ilgili bilgileri (sertlik-yumuşaklık, süreklilik-süreksizlik) kavrayıp ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kuralları uygulayabilme açısından değerlendirilir.

158

BOYA! BOYA!

b y n v c

m

c

s f

k y t ş

l c

ğ v m b y ç d z

d

z y c l

n

l d z r r

r

vh ç s p

g c

g l h k p

z

ğ m d

v l n

t f ş m

k ç h z

v l

Yukarıdaki tabloda yumuşak ünsüzleri boyar mısın? Ortaya çok seveceğin bir hayvan çıkacak. Bu hayvanın adını aşağıya yazar mısın?

159

MACERA PEŞİNDE
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; yaratıcı düşünme : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Her öğrenciye noktalama işaretlerinden oluşan bir çalışma kâğıdı verilir. 2. Öğrenciler çalışma kâğıdında yer alan noktalama işaretlerinden birini seçerler. 3. Seçtikleri noktalama işaretini bir kahraman yerine koyarak işaretin maceralarını hikâye şeklinde yazarlar. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır.

160

ÇALIŞMA KÂĞIDI

Yukarıdaki noktalama işaretlerinden birini seçerek onun başından geçen olayları yazınız. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………… 161

PROJEM
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :7 : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; araştırma, yaratıcı

düşünme
TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Planlı yazma MATERYALLER : Resim, fotoğraf, afiş, poster, grafik, bilgisayar, tepegöz...

SÜREÇ 1. Öğrencilere farklı konular verilerek birini seçmeleri istenir (Sınıf mevcuduna göre

öğrenciler gruplara ayrılarak, her grubun farklı bir proje hazırlaması istenebilir.).
2. Öğrencilere proje hazırlama sürecinde neler yapılacağı ve nelere dikkat edileceği belirtilir.

Proje hazırlanırken; a. Öğrencilerden seçtikleri konuyla ilgili genel bir araştırma yapmaları, b. Konuyu sınırlandırarak ana ve alt başlıklarını belirlemeleri, a. Hazırladıkları sorulara cevap bulmaları, ç. Sorunlara çözüm üretmeleri, b. Yazacaklarını taslak hâline getirerek ön değerlendirmede bulunmaları istenir. 3. Her öğrenci hazırladığı taslak metni kendisinden istenenlere uygun proje hâline getirir. 4. Öğrenciler yazdıklarını afiş, poster, resim, grafik veya bilgisayardan yararlanarak sunarlar. 2. Sunum yapılırken; 6. Materyallerin konuya uygun olmasına, 7. İlgi çekici olmasına, 8. Metne uygun şekilde yerleştirilmesine dikkat edilir.

DEĞERLENDİRME

Proje değerlendirme formu kullanılır.

162

163 . çeşitli kıyafetler : SÜREÇ 1. yaratıcı düşünme : Yazma : Planlı yazma : Büyük boy kâğıt. O dönemi yansıtan kıyafetleri giyerek olayı canlandırmaya çalışır. Öğrenciler. güzel ve etkili kullanma. Her olay ait olduğu döneme yazılarak resimlenir ve kâğıtlar birleştirilerek sınıf duvarına asılır. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. yaşadıkları çevrede meydana gelen ilgi çekici ve önemli olayların listesini hazırlarlar. 2. Listede yer alan olaylar arasından bazıları seçilerek zaman çizelgesine yerleştirilir. Her öğrenci. DEĞERLENDİRME Akran değerlendirme formu kullanılır. eleştirel düşünme.YAŞAYAN ZAMAN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER KAYNAKLAR : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 3. 4. seçtiği dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine geçerek hikâyesini anlatır.

4. 164 . resim. Gruplardan biri. Sınıf gruplara ayrılır. Çalışma sürecinde her üyenin etkin olması sağlanır. Grup değerlendirme formu kullanılır. 3. pano SÜREÇ 1. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde yazma : Resim. fotoğraf. güzel ve etkili kullanma. 2. 5. Akran değerlendirme formu kullanılır. belirlenen gündem maddesine göre bir pano hazırlar. derledikleri metin ve fotoğraflarla katılırlar.ADIM ADIM DERGİCİLİK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Her hafta. 3. Dergi için iş bölümüne dayalı aşağıdaki görevlendirmeler esas alınır: Yazı işleri müdürü Editör Düzeltmen Yayın Kurulu Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. DEĞERLENDİRME 2. Grup üyeleri bu panoya yazı. sınıfın gündemini oluşturacak bir konu belirlenir.

Örnek sorular. Not: Duyularından hareketle yazma yöntemi kullanılır. 165 . eleştirel düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Resim SÜREÇ 1. Öğrencilere bir resim gösterilir. Balıklar sizin için ne ifade ediyor? 3. Resimle ilgili sorulara cevap vermeleri istenir. Sizce bu pencere nereye açılıyor? b. güzel ve etkili kullanma. 2. Karşıdaki yuvarlak nesnenin yeni bir dünya olduğunu düşünürsek bu dünyada neler yapmak isterdiniz? c. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır.RESİMLERİN EZGİSİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. Resimden hareketle öğrencilere şiir yazdırılır. a.

Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Yaşanılan bölgenin tarihî mekânları ile doğal güzelliklerinin bulunduğu yerlere gezi düzenlenir. 2. İnternet. 166 . güzel ve etkili kullanma. 3. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.GEZİP GÖRDÜKLERİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 80 dakika : Türkçeyi doğru. 4. Gezilen bölgenin özelliklerine dikkat çekmek amacıyla gezi sırasında öğrencilere çeşitli sorular sorulur. Öğrencilerin gezi sırasında gördükleri ve edindikleri izlenimler. Çalışma kâğıdı kullanılır. Öğrencilerden gezi öncesi gidecekleri mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplamaları istenir. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. daha önce elde ettikleri bilgilerle birleştirilerek gezilen yerle ilgili değerlendirme yapılır. 2. araştırma : Yazma : Kendini yazılı olarak ifade etme : Ansiklopedi.

2.. 3. Gezdiğiniz yerde dikkatinizi ilk olarak ne çekmiştir? 2. 5. Gezdiğiniz yeri yaşadığınız çevre ile karşılaştırdığınızda. GEZİ SONRASINDA 1. 167 . iklimi ve coğrafi koşullarının özellikleri nelerdir? . ne gibi benzerlik ve farklılıklar gördüğünüzü ifade ediniz. GEZİ SIRASINDA 1.GEZİ ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KÂĞIDI GEZİ ÖNCESİ 1... Gideceğiniz yeri niçin tercih ettiniz? Gezeceğiniz yerde hangi medeniyetler kurulmuştur? Gezeceğiniz yerin tarihimiz açısından önemi nedir? Gezeceğiniz yerde yaşamış olan Türk büyükleri kimlerdir? Gezilecek yerin bitki örtüsü.. 4. 2.. Gezdiğiniz yerle ilgili araştırma yaparken eksik gördüğünüz bilgiler nelerdir? . En beğendiğiniz yer neresi? Niçin? .. Gezi sırasında neler hissettiniz? 3.

suya atılacak bir nesne. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Dürbün (Kâğıt veya kartondan da yapılabilir.). Cinsiyet. boya kalemleri SÜREÇ 1. Öğrenciler. eleştirel düşünme. 7. 2. Suya atılan nesnenin meydana getirdiği dalgalanma gözlenerek. 168 . Yaşadıkları çevrenin kişilikleri üzerindeki etkilerini anlatan bir yazı yazarlar. 8. İsim verilmeden okunan metinlerin hangi öğrenciye ait olduğu tahmin edilir. Not: Eleştirel yazma yöntemi kullanılır. 5. 6. Algılananlar hakkında konuşulur. Çevrenin kişilik üzerindeki etkisi hakkında beyin fırtınası yapılır. Sınıfa bir dürbün getirilerek öğrencilerin çevreye bakmaları sağlanır. Farklı açılardan bakmanın insanların hayatında ne gibi değişiklikler meydana getirebileceği tartışılır. 4. Çevremizdeki bazı küçük değişikliklerin hayatımızda dalgalanmalara neden olabileceği hakkında konuşulur. öğrencilerden dalganın su yüzeyinde oluşturduğu etkiyi tasvir etmeleri istenir. kişilikleri üzerinde etkisi olan bir çevre seçerler. coğrafi bölge ve tarihî dönemin etkileri göz önünde bulundurularak tartışmaya yön verilir. Bu çevrede yaşamanın olumlu ve olumsuz yönlerini listelerler. yaş. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. güzel ve etkili kullanma. Yaşadıkları çevrenin resmini çizerek yazılarına eklerler. 3. bir tas veya bir kova su. 9.EĞER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.

yaratıcı düşünme : Yazma : Yazma kurallarını uygulama : Resim. dergi veya İnternetten alınan resim/resimler dağıtılır. 4. Öğrencilerin yorumları okunur. Arkadaşlarından farklı yorum getiren öğrencilerin yazıları sınıf panosuna asılır. Öğrenciler resimler hakkındaki yorumlarını yazarak okurlar. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır. 5. güzel ve etkili kullanma. DEĞERLENDİRME 1. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 169 . 3.ÇİZGİLER NE SÖYLER? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. 2. Resimler üzerinde düşünmeleri için öğrencilere beş dakika süre verilir. Öğrencilere gazete. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.

………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 170 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Yukarıdaki resimlerin sizde bıraktığı izlenimleri yazınız.

Araştırdıkları dönemde yaşayan ve Atatürk’ün çevresinde bulunan bir şahsiyetin yerine kendini koyarak onun gözüyle Atatürk’ü tanıtan bir yazı yazarlar. Not : Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 6. 4. Tüm grupların ortak çalışmasıyla Atatürk’ün hayatını anlatan bir çizelge oluşturulur. 5.ATATÜRK’Ü TANIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) : Araştırma. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. zaman çizelgesinden bir olay seçerek bununla ilgili araştırma yapar. 3. fotoğraf. Çizelgeye. Atatürk’le ilgili kitaplar SÜREÇ 1. Her grup. Bu çizelgeye. yaratıcı düşünme. Atatürk’ün hayatındaki önemli olayların yer ve tarihleri ile Atatürk’ün o tarihte kaç yaşında olduğu yazılır. bilgi teknolojilerini kullanma : Yazma : Planlı yazma : Resim. olayın geçtiği yeri temsil eden bir resim veya fotoğraf yerleştirilir. 171 . 2. Öğrenciler gruplara ayrılır. Yazdıklarını görsel/işitsel materyallerden yararlanarak sunarlar.

bu davranışlarıyla bir girişimcilik örneği sergilediklerini.SINIF GAZETESİ DERS : Türkçe SINIF :8 YAKLAŞIK SÜRE : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) TEMEL BECERİLER : Girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ: Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not : “Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanır. DEĞERLENDİRME Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanabiliyor mu? 172 . Öğrenciler isterlerse kendi çalışmalarını da (şiir. Öğretmen başarılı çalışmalarından dolayı.resim ve karikatür bulma görevini üstlenir. Her öğrenci yaptığı araştırmalar konusunda diğer öğrencileri bilgilendirir. SÜREÇ Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır.” Girişimcilik ara disiplin kazanımıyla ilişkilendirilir. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. görev alan öğrencileri tebrik eder. Öğrencilere bir haftalık süre verilir.) gazeteye alabilirler. Öğrencilerden bir kısmı araştırma ve röportaj yaparken. diğer kısmı da şiir. bunun sonucunda da çok güzel bir sınıf gazetesi çıkararak başarıya ulaştıklarını açıklar. hikaye vb. Öğretmen bu süreçte öğrencileri sürekli takip ederek onlara yardımcı olur. Bütün sınıfa da arkadaşlarının sınıf gazetesi hazırlanması için görev almak istediklerini. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır.

Konu ile ilgili beyin fırtınası yapılır. ülke veya dünya sorunlarıyla ilgili bir konu. yaratıcı düşünme. Konu sınıf ortamında tartışılarak sorular oluşturulur. Bu sorunla ilgili düşünce ve çözüm önerilerini yazılı olarak ifade ederler. 2. Öğrenciler. 4. 3. Not: Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. güzel ve etkili kullanma. 173 . Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır.GÜNDEM OLUŞTURMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME 1. eleştirel düşünme. sorulardan birini seçerler. Okul. Çalışma kâğıdı kullanılır. çevre. cevaplamak üzere. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. sınıfın gündemine alınır. 2.

3. 2. ……………………………………………………………………………………………….. 174 .. 4. ………………………………………………………………………………………………. Baloncuklara yazılan kelimelerden hareketle sorular oluşturunuz. 1.ÇALIŞMA KÂĞIDI GÜNDEMİMİZ : TRAFİK Trafik kavramının çağrıştırdıklarını aşağıdaki baloncuklara yazınız.. Kelimelerden birini seçerek bu sorunla ilgili düşünce ve çözüm önerilerinizi yazınız. 5. ………………………………………………………………………………………………. 6.. ………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………….

DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme formu kullanılır. 3. araştırma : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Yunus Emre’nin yaşadığı dönemi yansıtan materyaller SÜREÇ 1. kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir. 175 . kendilerini o dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine koyarak Yunus Emre’yi tanıtan bir yazı yazarlar. 4. güzel ve etkili kullanma. Yunus Emre’nin hayatını anlatan bir zaman çizelgesi hazırlanır. zaman çizelgesinden bir dönem seçer ve o dönemle ilgili araştırma yapar. Her öğrenci veya grup. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Öğrenciler. 2. 5.ONU TANIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Yunus Emre’nin hayatındaki önemli olaylar ve olayların geçtiği mekânlar belirlenir. Öğrencilerin yazdıkları.

iletişim kurma. kabul edilenlerle şirket yönetimi arasında anlaşma metni imzalanır. şirketin yönetim kadrosunu oluşturur. Öğrenciler sanal bir şirket kurarlar. güzel ve etkili kullanma. DEĞERLENDİRME 1. İş başvurusu kabul edilen öğrencilerle görüşülür. Not: Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. Diğer öğrenciler. Bir grup öğrenci. Çalışma kâğıdı kullanılır. karar verme.ŞİRKET KURUYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Öz geçmiş. anlaşma metni SÜREÇ 1. ekte öz geçmişlerini sundukları bir dilekçe ile şirkete iş başvurusunda bulunurlar. 4. 2. 2. başvuru formu. 3. 176 . Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. dilekçe.

Anlaşma metnini yazınız. ÇALIŞMA KÂĞIDI 177 .

öykü. Sergi günü ve yeri belirlenerek bununla ilgili duyuru hazırlanır. güzel ve etkili kullanma. 178 . çalışmalarla katılım olacağı belirtilir. deneme.SERGİ SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER :8 : 1 hafta (yazma çalışmaları dışında kalan paylaşım süresi) : Türkçeyi doğru. 7. Dönem sonunda açılış konuşması yapılarak sergi açılır. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. deneme. Eğitim Gönüllüleri Vakfı SÜREÇ Okul sonu sergisi için bir plan hazırlanır. yaratıcı düşünme. karikatür köşeleri oluşturularak çalışmalar gruplara ayrılır. Sergiye şiir. araştırma TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Faklı türlerde metinler yazma KAYNAKLAR : Edebiyat Atölyesi( 6. öykü. Şiir. sınıflar). Çalışmaya katkıda bulunanlar için katılım belgesi hazırlanır. Açılış sonrası katılım belgeleri katılımcılara dağıtılır. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. 8. Sergi için duyuru metni yazılır. karikatür vb.

Yazılan şiirler müzik eşliğinde okunur. Hazırlanan listedeki kelimelerden seçme yapılarak imaj oluşturulur. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 3. 2. güzel ve etkili kullanma. Somut kelimelerden ve imajlardan oluşan iki liste hazırlanır. Öğrenciler listeden. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır.ŞAİR GİBİYİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 4. 179 . Not: Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemi kullanılır. Kelime ve imajlar kullanılarak şiir yazılır. şiirlerinde kullanacakları kelime ve imajları seçerler.

tatlı rüzgâr.ÇALIŞMA KÂĞIDI I. GRUP II. sakin evler 180 . GRUP TATLI SIKI ALTIN KESKİN YÜCE UÇUK SAKİN SAĞLAM ÇARESİZ ÖRNEK RÜZGÂR GÖNÜL ÇİÇEK EVLER HAYAT AĞAÇ BULUTLAR BEN VARLIK İMAJLAR: Hayat.

4. 5. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.ÇAĞRIŞIMLAR VE DUYGULAR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Şiirinize bir başlık bulunuz. 181 . • • • • Şiirde ana duyguyu verebildim mi? Çarpıcı ifadeler var mı? Ses uyumunu sağlayabildim mi? Anlam ve ahenk yönünden en uygun kelimeyi seçmiş miyim? DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Hoşgörü kavramının çağrıştırdıklarını dondurma toplarının içine yazınız. Bu duygu ile ilgili aklınıza gelen kelimelerden hareketle bir şiir yazınız. güzel ve etkili kullanma. Yazdığınız şiiri aşağıdaki özellikler bakımından kontrol ediniz. 2. Yazdıklarınızdan hangisi sizde en güçlü duyguyu uyandırır? 3.

ÇALIŞMA KÂĞIDI ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 182 .

183 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Şiirinizi buraya yazınız.

3. değişimin ne olduğunu (değişimi tarif eden). 184 . eleştirel düşünme. hayatlarını nasıl etkilediğini ve kendilerinde uyandırdığı duyguları anlatan bir yazı yazarlar. Öğrenciler yazılarını müzik. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. Kelimenin çağrıştırdıkları daha sonra tahtaya yazılır. 5. Öğrencilerden bir önceki yıl yaşadıkları sosyal değişimleri liste hâlinde yazmaları ve bunlardan kendilerini en çok etkileyeni seçmeleri istenir. 9. 7. DEĞERLENDİRME 4. Akran değerlendirme formu kullanılır. Yazı. Öğrenciler. resim veya dansla destekleyebilirler. sınıfa gelerek ilk gençlik yıllarına ait tecrübelerini paylaşmaları istenir. 6. güzel ve etkili kullanma. 5. 2. Öğrencilere. Öğrencilerin yazıları okul panosunda veya dergisinde yayımlanır. 4. kalem SÜREÇ 1. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Ailelerden. 8. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Kâğıt. iki dakika içinde “değişim” kelimesinin çağrıştırdıklarını defterlerine yazmaları istenir. “Yetişkinlerin yaşadığı olumlu ve olumsuz değişimler nelerdir?”. kısa hikâye veya şiir türünde de olabilir. “Hayatınızda bir değişiklik olduğunda ne hissedersiniz?” gibi açık uçlu sorular sorularak tartışma ortamı oluşturulur. Öğrencilerden. Birkaç öğrenci yazılarını aileleri ile paylaşmak üzere görevlendirilir. “Değişimi reddedebilir miyiz?.ZAMANLA DEĞİŞİR HER ŞEY DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.

DİL BİLGİSİ ETKİNLİKLERİ 185 .

ikinci grup fiilleri bulmakla görevlendirilir. Birinci grup metindeki isimleri. Öğrenciler verilen metindeki isim ve fiilleri ayırarak çuvallara yerleştirir DEĞERLENDİRME 1.ÇİÇEKÇİ DERS : Türkçe SINIF : 6. Öğrenciler iki gruba ayrılır. Çalışma kâğıdı kullanılır. güzel ve etkili kullanma AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ Bir metin belirlenir. 186 . Çiftçiden pazarda satmak üzere ürünlerini iki çuvala yerleştirmesi istenir. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 20 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. Kelime köklerinin/gövdelerinin türünü (isim/fiil) tespit edebiliyor mu? 2. Öğrenciler çiftçi rolünü üstlenir.

Büyülü. Baktı aşağılara. tozdan. Kendini güneşe akraba sandı. 187 .. Boyu aşınca bulutları. Sonra üşüdü birden. Beslendiği toprağından utandı. Aşağıdaki metni okuyarak ona yardımcı olur musun? BİR ÇİÇEK VARDI Bir çiçek vardı. . Bıraktı kendini rüzgârlara. Güzel. Fiil köklerini yazınız.ÇALIŞMA KÂĞIDI Çiçekçi Hasan. Çekti köklerini. Yaprakları dağıldı. Komşu olunca yıldızlara. Kâmil Ozay (Yaralı Bahar) İsim köklerini yazınız. Kokulu. Uzuyordu damarlarına giden kanla.. çamurdan kurtardı. Yağmurlarda ıslandı. Kirden. bu yılki ürünü çuvallara doldurarak pazarda satacaktır. Isınmak istedi.. Yaşıyordu topraktan aldığı gıdayla. Yaklaştığı güneşten yandı.

. BASİT …………… …………. …………..…. …………… Beğenilen çalışmalar sınıf veya okul panolarında sergilenir. ………. …………. ………….. …………. Öğrencilerden her kelime grubu için bir resim çizmeleri istenir. Öğrencilerin okudukları herhangi bir kitaptan yirmişer kelime (basit..…. karar verme AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 10 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME Kelimeleri yapılarına göre gruplandırabiliyor mu? 188 . birleşik ve türemiş) belirlenir. TÜREMİŞ ………….GRUPLANDIRMA DERS : Türkçe SINIF : 6. Karışık hâlde verilen kelimeler resimlerin içerisine yazılır.. ………….…………. BİRLEŞİK …………… …………… …………… . ………... 2. güzel ve etkili kullanma. 3.

Bir öğrenci bankaya giderek seçtiği kelimeleri hesabına yatırır: Örnek. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 20 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. BOĞAZ. ATA. KALE. Bankanın birleştirdiği kelimeler tahtaya yazılarak sınıfla paylaşılır. AYAK. BİLGİ. KABI. yaratıcı düşünme AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Kelime listeleri SÜREÇ 1. DÖVER. KONDU. Bir grup öğrenci bu bankada görev alır. SÖZÜ. BÖREĞİ. Kelime birleştirmekle görevli hayalî bir banka kurulur. beş dakika sonra bankaya giderek yeni kelimelerini alır. DEĞERLENDİRME Birleşik kelimelerin anlam özelliklerini kavrayabilmiş mi? 189 .KELİME BANKASI DERS : Türkçe SINIF : 6. GECE. güzel ve etkili kullanma. HANIM. Öğrenci. 4. KASET. SAYAR. ELİ. SU. 3. İÇİ. 2. ÇALAR. BİÇER. KIRIK.

kırdın............. oda.. sözler......Misafirler siz... seni okul.. Öğretmenin verdiği cevaplar doğrultusunda öğrenciler.....Bu soru.. kalacaklar... 13..... soru....... 7. hiç beğenmemiştim... dolap... 6.......... gözlük.... bakışlar..... 2.. bekliyorum.. cevap... anlamadım.... yapamadın mı? 15..... 4........Kitaplarını Ayşe. sonra da gerekli hâl eklerini getiriniz..Ödevler........... DEĞERLENDİRME 1.. oynuyorlar......Derse geç kalan öğrenci. resim.Oda............. anladık...Ayten.Yalancı Çoban.......... 9............... kapı..kapı. birbirlerinin kâğıtlarını değerlendirir... 14.............NE HÂLDEYİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU: TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6.............. bana ver...... sınıf.....Öğretmen........Yazar. Hâl eklerini işlevlerine uygun kullanabiliyor mu? 190 ..... üç kez vurdu.. sınıf : 25 dakika : Tamlama ve Hâl Ekleri : Türkçeyi doğru......... 2.............. pencere.... 3..... artık hiç kimse inanmıyormuş... hep.Soruya yanlış cevap verdiğimizi öğretmen.............. dışarıya bakıyorum.. 12........... bahçe...... kalp...Ben....Çocuklar okul... 8....... güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki boşluklara önce tamlama eklerini........ ilk roman..Sen..O. yatağın altında buldum.... 11... 10.... 1.. koyabilirsin........ bilmiyorum.... 5..........

...... Tamlama eklerini kavrayabildi mi? 191 ..Kış... renk...... var mıdır?” diye sordu öğretmenimiz...Seksen beşindeki yazar. o kadar güzel ki....... Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir. 3.....“Su..... beklenen ilgiyi gördü.Eylül..... 5...... bizim sınıfta..... sokak...Onlar... geldi işte.... 1.TAMAMLAMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6 sınıf : 25 dakika : İsim Tamlaması : Türkçeyi doğru...... 10.... 7.. 2....... 6.. 9. dört...... Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir... kömür. biz çocukları şaşırtacak kadar çoktur... 2.. 4.. de gülü de bazen insanı kırar... orta. halk arasında “kara elmas” diye anılır. DEĞERLENDİRME 1... okulların açılma günü. kitap... 8...Yazar. tat...Anneler....... anılarında “Yaşlılık.... söz.. oğul. güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki boşluklara tamlama ekleri yazarak belirtili isim tamlamaları yapınız.Zonguldak.Dost.Ahmet Bey. sabır. bir başka.......” diyor.

. güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Yanda verilen kelimeler hangi boşluklara yazılırsa sıfat görevi üstlenir? 1....................... bu güzel yerde ......... cümlelerle derdini anlatır..... Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir. geçiyordu....................... adam.. konuşur ve ................. sınıf : 15 dakika : Sıfat : Türkçeyi doğru....... arabalar yanımızdan ........ geçti...................NEREYE? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6... yaşıyordu güzel başka kısa hızlı hızlı yalnız DEĞERLENDİRME Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir..... 192 ......... 2.. düşüncelere saygı gösteren hayata ........ günlerim hep burada ...... 3... 5...... 4...........Uzun boylu ve ..... bakar......

.. 1..................Bir adam karşı caddeden bize doğru geliyordu..........................................................................................Senenin başında işlediğimiz pek çok konuyu tekrar etmemiz gerekli.......Okulun bahçesinde toplanan bütün öğrenciler sınıflarına girmeyi bekliyor......................... 4....................................... 8................................... Son günlerde okuduğum kitapların birçoğunu okulun kütüphanesinden aldım..................... 3.............. .................................... Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir.................................................... ................................................Denizden topladığı birkaç taşı çalışma masasının üzerine bıraktı.................................................. Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir............................... Zamir ve sıfatları işlevlerine uygun kullanabiliyor mu? 193 .... 2.................................. ........................................ 1......................................... ..............DÖNÜŞTÜRME DERS : Türkçe SINIF : 6 sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 25 dakika KONU : Zamir ............................................................................... 2.............. 6... .................... 5................ güzel ve etkili kullanma AMAÇ : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Cümlelerdeki sıfatları örnekteki gibi değiştirerek zamire dönüştürünüz....................... 7.....Sıfat TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru............................................Kaç arkadaş senin bu görüşüne destek verdi? ................................. Örnek: Son günlerde okuduğum birçok kitabı okulun kütüphanesinden aldım. 9.....Bu küçük şehirde hiçbir sinema açık değilmiş......Bazı arkadaşlarım benim bu konuda önyargılı olduğumu söylüyor..Kimi insanlar yeşil alanların korunması konusunda oldukça duyarsız..... ............ .....................Hangi geziye katılmayı düşünüyorsun? .....................

güzel ve etkili kullanma. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 10 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME Fiilleri yapılarına göre gruplandırabiliyor mu? 194 .BİRLEŞİK FİİLLER DERS : Türkçe SINIF : 7. karar verme AMAÇ : Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ Çalışma kâğıdı dağıtılarak öğrencilerden buradaki fiilleri yapılarına göre gruplandırmaları istenir.

ÇALIŞMA KÂĞIDI görememek Abayı yakmak gözlemek sormak çözülmek bakakalmak görmek alınmak Yardım etmek taşlaşmak Göze girmek Selam vermek sevinmek ……… ……… ……… ……… Basit Fiiller ……… ……… ……… ……… Birleşik Fiiller ……… ……… ……… ……… Türemiş Fiiller 195 .

güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : SÜREÇ Aşağıdaki boşlukları uygun fiilimsi ekleriyle doldurunuz...... Sizin benden hiç hoşlan............................. hikâyeyi dikkatle dinledim................. arkadaşlarıma uğrarım... Çocuk annesini gör…........ O..................... Dersten sonra eve yürü......... çiçekler ne kadar güzel! Onu birden karşımda gör............... O kazağı bugün giymiş................................ Eski mahallemize git...... Dün biraz rahatsızmış............ Ali’nin [yarın okula gelmeyeceği]ni biliyorum. Örnek: Büyük şehirlerdeki oyun alanları giderek azalıyor...................................... Her sabah yarım saat yürü..... hemen geriye döndü........................ ............................................... Okuldan çık…................................... .......... yolda arkadaşıma rastladım... Örnek: Ben biliyorum............... Ben o filmi daha önce gördüm...................................... Aşağıdaki cümleleri uygun fiilimsi ekleriyle birleştirip tek cümle olarak yazınız..... çok şaşırdım..................TAMAMLA VE BİRLEŞTİR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru...................... Onun anlat................... Karşıdan uzun boylu...... zaten biliyordum............... onun boynuna sarıldı.............. Bizim ders çalış. ... İlkbaharda aç.................. gittim........................ Bazı güller kurutulmuş............ eve gider……. Eve git…… kitaplarımı alacağım... yürü.................. Ali yarın okula gelmeyecek.... O çocuk benim arkadaşım.... ............ DEĞERLENDİRME Fiilimsi eklerini işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 196 .............. dün bir kazak almış........................ ................................ Bu yüzden okula gelmedi............... sağlık için çok faydalıdır...... gör…................................................................. odada yüksek sesle konuşulmaması gerekir............................... Yarın gece televizyonda bir film gösterilecek. O gülleri vazoya koymuş.............................................. O beni gör.......................... sarı saçlı bir çocuk geliyor......

Bazı filimsi ekleri biçim olarak zaman ekleriyle benzerlik gösterir. ( ) 6. günlük hayatta yaşanan pek çok şeyi de o kitaplara katarız. sıfat ve zarf görevlerinde kullanılır. yanlış olanın yanına (Y) işareti koyunuz. Fiilimsiler yardımıyla çok uzun cümleler kurabiliriz. Sonra da içine girdiğimiz bu masal dünyasında doya doya gezeriz. ( ) 9. kitaplar hariç…” DEĞERLENDİRME Fiilimsi türlerini kavrayabilmiş mi? 197 . Ancak hepimiz bir kitabın ilk sayfasını açar açmaz oradaki kahramanların gerçek olduğuna inanmaya başlarız. Onların yazdıkları birçok kitap aslında gerçek hayatlarımızdaki unutuşlarımızı ele alır. bir zamanlar gazetede şöyle bir söz okumuştum: “Hiçbir şey hayat kadar ilgi çekici olamaz. masalarının başına oturup gerçek dünyayı hatırlamaktan başka bir şey (zarf fiil) (isim fiil) yapmazlar. Bizler kitapları okurken. Fiilimsi eki almış bazı kelimeler isim görevinde kullanılır. ( ) 8. Fiilimsilerden sonra hiçbir ek gelmez. Fiilimsilerin olumsuz biçimleri yoktur. ( ) 1. ( ) 5. YANLIŞ MI? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. ( ) 3. Fiilimsiler her zaman cümlenin ortasında bulunur. Zarf fiiller. “Bazı yazarlar. cümleye zaman ve durum anlamı katar. ( ) 10. Fiilimsiler cümle içinde isim.DOĞRU MU. ( ) 4. ( ) 2. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki ifadelerden doğru olanın yanına (D). Fiilimsi ekleri fiil kök veya gövdelerine gelir. Fiilimsi olan cümlelerde genellikle birden fazla yargı bulunmaktadır. Çok iyi hatırlıyorum. Belki de yazarları unuttuklarımızı bize hatırlattıkları için çok severiz. ( ) 7. ister istemez. Oluşturulan bir roman kahramanı ne kadar karmaşık olursa olsun gerçek bir insan gibi olamaz. Aşağıdaki cümlelerde fiilimsilerin altını çizip hangi tür fiilimsi olduklarını yazınız.

O sırada arkadaşlarım televizyon seyrediyordu.. (-dıkça) Eski eşyalarımı karıştırıyordum. (-ıp) Şemsiyesi yere düşmüştü. Bununla birlikte insanların sağlığı da bozuluyor. Çevremiz her geçen gün daha da kirleniyor. (-madan) Kapının zili çaldı. Örnek: Ben sınava hazırlanıyordum.BİRLEŞTİRELİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. o zaman çok korktum..(-ken) Sabah başlayan yağmur hiç durmuyor. -mez) Eve gideceğim ve çantamı alacağım. sürekli yağıyordu.(-ken) Ben sınava hazırlanırken arkadaşlarım da televizyon seyrediyordu.. Tam o sırada çocukluk günlerimi hatırladım. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümleleri yanlarındaki zarf fiil eklerini kullanarak birleştiriniz. (-ır . (-ınca) Eve git. (-arak) Sen bizim eve geldin. Eğildi ve onu yerden aldı. Hemen bana telefon et. O zamandan beri çok mutluyum. (-alı) DEĞERLENDİRME Zarf fiilleri işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 198 ..

” …………………………………………………………………………. Ünlü bir tiyatrocumuz “Hayat bir sahnedir.DOLAYLI ANLAT DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ Türkçe 8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. annesinden ödevlerine yardım etmesini istedi.. Ayşe.…………………………………………………………… Kırlardaki güzel çiçekler “Renklerimiz ne kadar da canlı değil mi?” diye sordu.” der. ………………………………………………………………………………… Çocuklar hep bir ağızdan bana sordular: “Bütün bu güzel dergiler senin mi? ” …………………………………………………………………………. Örnek: Ayşe. duvar olmaz. Bir atasözümüz şöyle der: “Yalnız taş..” dedi. annesine “Benim ödevlerime yardım eder misin?” dedi. …………………………………………………………………………………… Arkadaşıma “Sınavın ne zaman olacağı hakkında hiçbir bilgim yok. DEĞERLENDİRME Fiilimsi eklerini işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 199 .” dedim.. …………………. Öğretmen. …………………………………………………………………………………. öğrencilere “Biraz sonra sizlere ilginç bir olay anlatacağım. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : : SÜREÇ Aşağıdaki cümleleri fiilimsi eklerini kullanarak dolaylı anlatım cümlesine dönüştürünüz..

Oysa isim fiiller. Besinleri dondurma onları uzun süre saklamak amacıyla kullanılan yaygın bir yöntemdir. DEĞERLENDİRME Fiilimsiyle isim fiil arasındaki farkları kavrayabilmiş mi? 200 .) Bu bölgede güzelliğiyle ünlenen birçok çağlayan bulunmaktadır. fiilimsi değil isimdir. İş makinelerinin yaygınlaşması kazma. Birçok yazar bu şehrin güzelliklerini kitaplarına konu etmiş.BENİM GÖREVİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika :Türkçeyi doğru. eylemlerin adıdır. Ekmek alması için babasının verdiği parayı düşürmüş. Senin bu konudaki görüşlerine kesinlikle katılmıyorum. Uzmanlar. fiilimsi midir? Niçin? Örnek: Niçin kondun a bülbül / Bahçemdeki asmaya (Bu cümledeki “asma”. çünkü bir varlığı karşılıyor. Baharın ilk günlerinde çokça yenilen dondurmanın sağlık için bazı sakıncaları olabilir. Ateş yakmak isteyen gençlerden birisi çakmak istemek için yanımıza geldi. kürek gibi el aletlerinin pabucunu dama attı. avlanmak için denize çıkan balıkçıları görüş mesafesi konusunda uyardı. Tarlalarına buğday ekmek isteyen çitçiler yağmurun yağmasını bekliyor. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeler isim mi.

yavaş adımlarla saatlerce koşar. Yarın öğleden sonra gelecek arkadaşımı uzun zamandır görmemiştim. geleceğini söylemesine rağmen gelmedi. 19 Mayıs törenleri için hazırlanan öğrenciler. Arkadaşım. Zirveye giden yolda tükenmez bir azimle çalışmak gerekir. Eklerin adlarını yazınız. koşar adım yürüyorlardı. her sabah denize doğru uzanan geniş bir yolda. Altın gibi sararmış yapraklara basa basa küçük bir dağ yolundan ilerliyoruz. benim tanıdığım kasaba olmaktan çıkmıştı. dergilerde yazdığı çocuk şiirleriyle tanınmış. Bu koskoca şehirde tanıdık bir yüze rastlayamamak benim için çok doğaldı. Çarpık yapılaşmayla bu güzelim yer. öğrencilerin geleceği tartışılacakmış. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeleri ve aldıkları ekleri inceleyiniz. Sonbaharın gelmesiyle birlikte ağaçların bütün yaprakları sararmış. DEĞERLENDİRME Fiilimsilerin işlevlerini kavrayabilmiş mi? 201 . O. Okulumuzun düzenlediği bu önemli toplantıda. (zaman eki) Tanınmış bir yazarla karşılaştınız mı hiç? (sıfat fiil eki) Yarın öğleden sonra arkadaşım gelecek. Tren istasyonunda beklerken tanıştığımız bu adamı hepimiz tanıdık. Örnek: O.BENİ FARK ET! DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. Başarıya susamış bir insanın kazanma azmi. hiçbir zaman tükenmez.

Bir atasözümüz “Erken kalkan kişi yol alır. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerdeki sıfat fiilleri isim yapınız. Örnek: Yazarın anlattığı hikâyeler kendi çevresinden izler taşıyor. Karşı kaldırımda yürüyen adam bizim öğretmenimiz değil mi? Size önerdiğim kaynaklara mutlaka bakın. yiyeceklerin üzerini her zaman kapalı tutmalıyız. Senin yazdığın şiirler bence çok etkileyici. Hayatta yaşanan şeyler bazen rastlantı olabilir. Kitabın ilk cümlesi şöyleydi: “Uzaklardan gelen insanların anlatacağı şeyler vardır.” dedi. derdi. İngilizce öğretmenimiz daha ilk derste “Yabancı dil öğrenmek isteyen bir kişi.” Evimizin penceresinden bahçede top oynayan çocukları seyrediyorum. Kırlardan topladığımız çiçekleri masanın üzerindeki vazoya koyalım. öncelikle ana dilinin inceliklerini çok iyi bilmelidir.DEĞİŞTİR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. ancak romanda anlatılan şeyler tutarlı olmalıdır. Annem.” der. DEĞERLENDİRME Sıfat fiillerin işlevlerini kavrayabilmiş mi? 202 . Yazarın anlattıkları kendi çevresinden izler taşıyor.

Kürsüye veya tahtaya davet edilen öğrenciler tarafından bir düzen içinde tutulur. Bu etkinlikte kullanılacak cümle örnekleri. 2. 5. Etkinlikte şu aşamalar izlenir: 1. “Hangi arkadaşlarınız yer değiştirirse zarf tümleci en önemli öge hâline gelir?” gibi sorularla anlamın/vurgunun nasıl değiştiği öğrencilere görsel olarak verilmeye çalışılır. Öğrencilerin verdiği cevaplara göre kartların arkası çevrilir ve konu. güzel ve etkili kullanma : Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : Kartlar SÜREÇ Bu etkinlik. bir grup çalışması olarak düzenlenir. 4. öğretmen ve öğrenciler tarafından aşağıdaki örneğe benzer kartlar hazırlanır. “Bu cümlede olayın gerçekleşeceği ‘yer’i vurgulamak istersek cümlede nasıl bir değişiklik yapmalıyız?”. Kartlar her bir sayfaya cümlenin bir ögesi gelecek şekilde kesilir. 3. çeşitli yer değiştirmelerle pekiştirilir. Öğrencilere “Bu cümleyi nasıl düzenlersek ‘zaman’ kavramı cümlenin en önemli ögesi hâline gelir?”. 1 Ünlü yazar 2 yarın sabah 3 kitap fuarında Kartların ön yüzü 1 Özne (Kim?) 2 Zarf tamlayıcısı (Ne zaman?) 3 Yer tamlayıcısı (Nerede?) 4 Belirtili nesne (Neyi?) 5 Yüklem (Ne yapacak?) 4 son kitabını 5 imzalayacakmış.BİZ BİR CÜMLEYİZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. sınıfın düzeyine uygun olarak kolaylaştırılıp zorlaştırılabilir. Kartların öğrenciler tarafından rahatça görülebilmesi için dosya kâğıdı büyüklüğünde olması gerekir. Öğrencilere cümlenin ögeleri ve cümlede vurguyla ilgili temel bilgiler verildikten sonra. cümlenin ögelerinin daha iyi kavranması amacına yönelik olarak sınıf ortamında. kartların arka yüzleri DEĞERLENDİRME Cümlede vurgu ile ilgili kuralları uygulayabiliyor mu? 203 .

OKUMA GELİŞİM DOSYASI 204 .

kavrama ve anlamlandırma etkinliğidir. Öğrenci değerlendirme formları. okuma alışkanlığı ve sevgisi kazanmış bir öğrencinin diğer derslerde de başarılı olacağı açıktır. okunan kitapların türü. ekonomik. çocuklarıyla okudukları kitapları değerlendirmeleri. kitap okumaktan hoşlanmayan öğrencileri kısa. öğrencilerin sınıf dışında okuyup okumadıklarını belirleme imkânı verir. Bunun için öğretmenin. eserlerin planı.). onları ödüllendirmeleri ve onlara özel günlerde kitap hediye etmeleri konusunda bilgilendirmelidir. çocuklarına örnek olacak şekilde kitap okumaları. Öğretmen. yapıcı eleştirilerde bulunma gibi beceriler kazandırılabilir. farklı duygu ve düşüncelere saygılı olma. Bu amaçla da velileri. Öğrencinin seviyesini gösteren bilgi formu. düzenlenen yarışmalarda verilen ödüllerle öğrencilerin okuma zevki ve alışkanlığı kazanmaları sağlanmalıdır.OKUMA ALIŞKANLIĞININ KAZANDIRILMASI Okuma. zihinsel ve duygusal durumları göz önünde bulundurulmalıdır. okuma süresi vb. Yapılan bu çalışmanın verimli olabilmesi için evde okunan kitapların mutlaka sınıfta değerlendirilmesi gerekir. öğrenciler tarafından doldurulacak okuma gelişim dosyasını dönem sonlarında değerlendirir (öğrencilerin okuma alışkanlığı. çocuğa ait bir kitaplık oluşturmaları. 205 . ilgisini çekebilecek türde kitaplar okumaya yönlendirmesi gerekir. öğrencilerin okudukları kitapları değerlendirmekle kalmamalı. • • • • Öğrencinin kimlik bilgisi. öğrencilere bir kitabı değerlendirmede dikkat edecekleri noktaları. çok yönlü ve yaratıcı düşünme. Her öğrenciye okuma alışkanlığı kazandırılabilir. Yeri geldiğinde yapılan küçük yardımlar ve özendirmeler. Öğretmen. fiziksel ve psikolojik durumu. kelimeleri. Öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmasında zekâ seviyesi. kültürel. Öğrenme sürecinde okumanın payı büyüktür. toplumsal çevresi. Bunun yanında öğretmen. öğrenciyi. Okuma gelişim dosyasında. Zengin ve düzenli bir sınıf kitaplığı öğrencilerde okuma isteği uyandıracaktır. resimli ve onların ilgisini çekebilecek kitaplar okumaya teşvik ederken okuma alışkanlığı kazanmış öğrencileri de edebî değer taşıyan eserleri okumaya yönlendirmelidir. algılama. okuduğunu daha hızlı ve doğru anlama. Evde okunan kitapların sınıf ortamında tartışılması öğretmene. cümleleri veya bir yazıyı bütün unsurlarıyla görme. Öğretmen. evde kitap okuma saatleri düzenlemeleri. Bütün derslerin okumayı gerektirdiği göz önünde tutulacak olursa. kişisel deneyimi önemli rol oynar. Okuma etkinlikleriyle öğrencilere. okuma alışkanlığı kazandırmada velilerle iş birliği yaparak öğrencilere evde de okuyabilecekleri kitaplar önermelidir. Öğrencilerin okuma alışkanlıklarının geliştirilmesinde sınıf kitaplıkları da oldukça önemlidir. Bu nedenle okuma çalışmalarında öğrencilerin sosyal. öğrencilerle birlikte bir kitap değerlendirerek öğrencilerin okuyacakları eserleri kendi başlarına nasıl yorumlayacaklarını ve bu eserlerden nasıl yararlanacaklarını göstermelidir. Öğretmen değerlendirme formları. Öğretmen yalnızca. düşünce yapısı ve olumlu/olumsuz yönlerini belirlemeleri konularında yol göstermelidir.

sınıfın sonunda öğrencilere verilir. Bu tartışmalar sırasında öğretmen her öğrenci için beş altı cümlelik notlar alır. Öğrenciler bu şekilde her yıl kendileri için okuyacakları temel kitapların listesini yaparak okuma planı oluştururlar. değerlendirme formunu doldurarak yapılan sunumu değerlendirir. Okunan her kitapla ilgili duygu ve düşünceler yer almalıdır. Okuma dosyası 8. Bu sırada grup üyelerinin her biri söz alırken öğretmen de yapılan sunumla ilgili notlar alır. sınıf öğrencilerinin okudukları kitapları algılama ve değerlendirme seviyeleri ilk beş yıla göre daha üst düzeydedir. Öğrencinin yıl içinde okuduğu kitapların isimlerinin yer aldığı liste tutulur. yazarları ve okuma seviyelerini tespit eder. 6. 1-5. Öğrencilerin okuma seviyelerini tespit etmek amacıyla. öğrencilerin okudukları metni diğer metinlerle ve kişisel deneyimleriyle ilişkilendirme becerilerini tespit eder. Öğrencilerin doldurdukları değerlendirme formları. • Grup üyelerinin her biri farklı bir kitap okur ve grup içinde okudukları kitabı tanıtır.• • Okunan her kitabı tanıtıcı bilgi. Bu amaçla her on beş günde bir. Ayrıca öğretmen. kitabın özetini ve kitap hakkındaki genel düşüncelerini sınıfla paylaşırlar. Bu tartışmalar ve etkinlikler süresince okuma alışkanlığı kazanmış öğrenciler ve her öğrencinin anlama seviyesi belirlenir. Sözlü anlatımda güçlük çeken öğrencilerin kitapla ilgili duygu ve düşüncelerini değerlendirmede. Bu öğrenme seyrine bakılarak ailelere yıl boyunca bilgi verilir. • Okudukları kitapları tanıtmaları için dört ya da beş öğrenciye söz verilir. onlardan kendilerini okuyucu olarak nasıl gördüklerini anlatan bir yazı yazmaları istenir. Öğrenciler neden bu kitabı seçtiklerini. sınıflara ait bilgileri içeren “okuma dosyası”nı inceleyerek öğrencilerin sevdikleri türleri. Beğendikleri bir bölümü sesli okurlar. Öğrencilere her iki dönem başında uygulanan anketler dönem sonlarında ailelere gönderilir. • Kalabalık sınıflarda öğrenciler gruplara ayrılır ve iki hafta aralıkla bir veya iki grup seçilir. grup tartışmaları ve öğretmenin rehberliği öğrencilerin kendilerini değerlendirmelerine ve ileriye yönelik hedeflerini belirlemelerine yardımcı olur. 7 ve 8. Bu nedenle öğretmen. Gruplar okudukları bir kitabı sınıfta tanıtır. Öğrencilerin seviyelerini belirlemede sınıf içi etkinlik ve tartışmalar da önemlidir. Eğitim öğretim yılının ilk ayı öğrencilerin okuma seviyelerini ve okumakta zorluk çeken öğrencileri belirlemede önemli bir dönemdir. Grup üyeleri. 206 . yazdıkları göz önünde bulundurulmalıdır.

...... 23............................................................................................................................................................................................................................................... ................................................... .................................................................... .............................. ........... 7....... 14....................................... ........................................................ ................ ............................... ........................................................ 24................ 19................................................................................................................................................................. 13............................................................................................. 26............................................................. 5............................. 3............................................................................. ......................... .................................................................................................................................... 10.............................................................................................................. 8.......................................................... 27................................................. 25....................... 20................................................................................................................... 17................................................................................................. 9....................................................................................................................... ............................................................................................ 30.................................. 15........................................................................................................................................... ................................................................................... .................................................................................... ..................................................................................................................... 2........ ......................................................................................................... ................................... 21........................................................................................................................................................................................................................ ..... 11..................... 6. ......... ...................... ..................................................................................................................................................... ........................................................................................................ 16.................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ................................................. 4.............. .......................................................................................................................................................................................................... .............................................................................................................. 12........................................... ..................................................................................................................................... ........................................................... ...... ........................ .......................................................... 18. 207 ........... 28............ 22.........................................................................KİTAP OKUMA LİSTESİ Kitabın adı Yazarı Okunduğu tarih 1.................................. 29......................... ..........................................................

................................................. .... ..... . .............................................................. ........................................ En sevdiğim kahramanlar Ana fikri belirleme ............................................. Kitabı ben yazsaydım ............................................................................................ .. ................ ............................................................................................................................................................. ......... ................... .......................... ......................... Kitapta beğenmediğim bölüm ........................................................................... . ................................................................................................. ............................................................................................................. ....................................................................... 208 Kitabı ben tamamlasaydım ................................................................... ......................... ..... .................................. ......................................... ........................... .....................................KİTAP OKUMA BALONU Bu kitapta en çok beğendiğim bölüm ☺ Kitabı okurken hissettiklerim Ben................................................................................................................ .... .......... .................. ........................................... ... .............. . ...................................................................................yerinde olsaydım ............................ ... ..................... .......................... .. ...

HİKÂYE /ROMAN OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Yazarı Türü : Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Aynı yazardan okuduğum diğer kitaplar: Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Konusu: : Yayınevi. basım yılı ve yeri: Kahramanlar: Beni en çok etkileyen kahraman ve özellikleri: Olayın geçtiği yer: Olayın geçtiği yerlerden birini kendi cümlelerimle anlatıyorum: Kitapta anlatılanların gerçekte olup olamayacağı ile ilgili düşüncelerim: 209 .

. çünkü.....Kitaptan çıkardığım sonuç: En çok sevdiğim bölüm: Kitaptaki . bölümü değiştirip şöyle yapardım: Ben . Kitapta en çok beğendiğim cümle veya paragraf: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: 210 . Kitabı beğendim/beğenmedim....... Kitabı ben tamamlasaydım.yerinde olsaydım.

. çünkü. Bu kitabı okumakla ne kazandım?: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: 211 ..DÜŞÜNCEYE DAYALI KİTAP OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Yazarı Türü : Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Aynı yazardan okuduğum diğer kitaplar: Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Konusu: Kitapta anlatılanları kısaca şöyle ifade edebilirim: Kitaptan çıkardığım sonuç: Sevdiğim cümleler : : Yayınevi. basım yılı ve yeri: Kitabın niçin yazıldığı hakkındaki düşüncem: Kitapta en çok beğendiğim cümle veya paragraf: Kitabı beğendim/beğenmedim.

. basım yılı ve yeri: Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Tutarı : Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Kitaptaki şiirlerde işlenen temalar: En çok sevdiğim şiirler ve sebebi: Kitaptan ezberlediğim şiirin adı: Kitabı beğendim/beğenmedim... çünkü.ŞİİR KİTABI OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Şairi : Yayınevi.. Kitabı okurken hissettiklerim: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: Kitapta beğendiğim şiir: 212 . Ben şairin yerinde olsaydım.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME 213 .

değerlendirmek açısından yapılan değerlendirme “süreç değerlendirmesi” olarak ifade edilmektedir. Öğretmenler eğitim öğretimin başlangıcında. araçlar kullanılır. okuma. yazma dil becerileri ile dil bilgisindeki durumları belirlenebilir. öğretim sürecinin başında girdiler. Öğrenme süreci içinde.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Eğitim ve öğretim etkinliklerinin en önemli ögelerinden birisi de değerlendirmedir. Bunlar amaca. farklı zamanlarda ve farklı ölçme araçları kullanılarak yapılabilir. Öğrencilerin değerlendirme sürecine katılmasıyla da ölçülen özellikle ilgili farklı kaynaklardan bilgi edinilmiş olur. Türkçe Dersinde Ölçme ve Değerlendirme Türkçe dersinin öğretim sürecinde ölçme ve değerlendirme uygulamaları üç boyutta ele alınabilir. dereceli puanlama anahtarları gibi araçlar kullanılır. Öğretim sürecinin başında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerinin veya durumlarının belirlenmesi. öğrencilerin daha iyi öğrenmelerine ve ne öğrendiklerinin farkına varmalarına da yardımcı olmaktadır. Bu belirlemeler için tutum ölçekleri. süreçte öğretim ve öğrenme. Değerlendirmenin farklı türleri vardır. Bunlar aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır. sürecinde ve çıkışında çeşitli ölçme araçlarını kullanabilir ve öğrencilerin kullanmasını da sağlayabilir. kısaca sistemin onarılmasını sağlamaktır. dinleme. konuşma. öğretimin değerlendirilmesi ve öğrenme eksikliklerinin belirlenmesidir. Bunlar öğretimin başında. yapıldığı zamana ve kullanılan ölçüte göre sınıflandırılabilir (Atılgan. Türkçe dersinde ölçme ve değerlendirme. Kan.öğretme sürecinin daha etkin geçmesine katkı sağlayacaktır. Süreç içerisinde yapılan ölçme ve değerlendirme çalışmalarıyla öğretim sürecine ilişkin geri bildirimler alınır ve varsa öğrenme eksiklikleri tamamlanır. performans ödevleri vb. konuşma. farklı amaçlarla. öğretim sürecinde ve sonunda yapılacak değerlendirmelerdir. akran değerlendirme formu. öğrenmenin hangi boyutunda eksiklikleri ya da yanlışlıkları olduğunu belirlemek ve bunları gidermek açısından yararlı. öğrencileri daha iyi gözlemlemek. eğitim sisteminin belirlenen hedeflere ulaşmasında önemli bir rol oynamaktadır. Öğretim sürecinde değerlendirme iki amaçla yapılır. Bu değerlendirme de öğrencilerin öğretim süreci sonundaki başarılarının belirlenmesi amacıyla yapılır. 2005). H. Amaca ve zamana göre yapılan değerlendirmelerden bir diğeri de çıktıların (başarının) değerlendirilmesidir. başarı testleri. Öğretim sürecinin sonunda yapılan değerlendirmeler ürün 214 . kullanılabilir. Bu amaçla. Değerlendirme. güvenilir ve doğru bilgiler sunacak (Kutlu ve Ahioğlu. herhangi bir durum hakkında bütüncül bir bakış açısını ve çoklu değerlendirmeyi de beraberinde getirir. gözlem formları. öğrenme. gözlem formları vb. A. Süreç içerisindeki değerlendirmeye öğretmenin ve öğrencilerin birlikte katılması. sonuçta çıktılar değerlendirilir. Burada yapılacak değerlendirme. Çoklu değerlendirme yoluyla sağlanan bütüncül bakış ise öğrencinin. Bu türde bir değerlendirme için izleme amaçlı testler. yazma ve dil bilgisi alanlarına ilişkin performansları çeşitli ölçme araçları kullanılarak ölçülebilir. 2006). Ayrıca süreç içerisinde öğrenmenin ne ölçüde ve nasıl gerçekleştiğini belirlemek amacıyla kontrol listeleri. N. öğretim yılı sonunda öğrencilerin nereden nereye geldiklerini görebilmemiz açısından önem taşımaktadır. Ayrıca bu uygulamalar. öğretim açısından yararlı olacaktır. Bunlar. okuma. öğrenci ürün dosyaları. Bu amaçla eğitim ve öğretim süreci başında öğrencilerin derse karşı tutumları.. Öğrencilerin. dinleme. öz değerlendirme formu. ve Doğan. Değerlendirmenin temel amacı sistemin doğru işleyip işlemediğini ortaya koymak ve buna dayanarak sistemdeki eksikliklerin tamamlanmasını ve yanlışlıkların düzeltilmesini.

Türkçe dersinde öğrencilerin bir döneme veya yıla ait genel başarılarını değerlendirmek için çeşitli soru formatlarının kullanıldığı başarı testleri kullanılarak ürün amaçlı değerlendirmeler yapılabilir. Ölçme ve değerlendirme yoluyla elde edilen bilgiler sadece öğrenenin kazanımlarını yansıtmakla kalmaz. Ürün odaklı değerlendirmelerde genellikle başarı testleri kullanılmaktadır. 215 . hem süreç değerlendirmesi hem de ürün değerlendirmesi birlikte yapılmalıdır. Öğrencilerin belirlenen hedefe ulaşıp ulaşmadığının yanı sıra öğrenmenin ne düzeyde gerçekleştiğinin belirlenmesi de önemlidir. Süreç değerlendirmesinde. Yukarıda da değinilmeye çalışıldığı gibi Türkçe dersinde. Değerlendirme sürecine öğretmen ve öğrenci birlikte katılmaktadır. öğretmeni ve kurumlarca hazırlanan araçlarla bilgi elde edilir. Böylece öğretimin aksayan ve eksik yönlerini tespit etme olanağı elde edilir. Eğitimin aksayan ve eksik yönlerinin belirlenmesi ise geleceğe yönelik hedeflerin belirlenmesi. çoklu bir değerlendirme sistemidir.odaklı değerlendirmelerdir. öğrencilerin süreç içerisindeki performanslarındaki gelişimleri izlenir. Ürün değerlendirmesinde ise programda belirlenen kazanımların öğrenciler tarafından ne ölçüde kazanıldığı. 1991). Ayrıca başarı testleri yanında öğrenci ürün dosyaları ürün değerlendirme amaçlı olarak kullanılabilir. testler akran / grup öğretmen öğrenci kendisi anne baba / veli Şekilde de görüldüğü gibi öğrenci hakkında. Türkçe dersinde uygulanan sistem. velisi. öğrencilerin neler öğrendikleri ölçülür. aynı zamanda öğretimin verimliliği hakkında da bilgi verir. Burada öğretmen birden fazla araçla öğrenci başarısı hakkında daha gerçekçi değerlendirmeler yapacaktır. Değerlendirme sürecinde öğrenci başarısının değerlendirilmesinde birkaç yöntemin bir arada kullanılması da yararlı olacaktır. öğretimin geliştirilmesi için düzenlemelerin yapılabilmesi ve önlemlerin alınabilmesi açısından önemlidir (Tekin. öğrencinin kendisi ve akranları.

Ancak....... Bu madde türünde sorular çok dikkatli bir şekilde hazırlanmalıdır... genellikle soru şeklinde ifade edilir. 2......... Bu avantajlardan en önemlisi. bir testin puanlanabilen en küçük birimidir. Soru kök.. Birisi soru cümlesi.. cevaplayıcının tanıdığı bir kaynaktan aynen alınmamalıdır.. Değerlendirmeler sırasında esnek olunmalıdır... öğrenci başarılarını belirlemek..... sorunun cevabının bulunmasında işe yarayacak ipuçları verilmemelidir. 2. Metindeki kahramanların . Hikâyedeki kahramanlar. az zamanda güvenirliği ve kapsam geçerliği yüksek testler hazırlanabilmesidir. Aşağıda Türkçe programı kazanımlarının değerlendirilmesinde öğretmen ve öğrenciler tarafından kullanılabilen bazı ölçme araçları ve yöntemleri hakkında kısa bilgiler ile form örnekleri verilmiştir: 1. • Sorunun cevabı kesin olmalıdır. Kısa cevaplı maddeleri puanlamak kolaydır... b) ..DEĞERLENDİRME ARAÇ VE YÖNTEMLERİ Türkçe dersinde yapılacak ölçme ve değerlendirme çalışmaları.. • Soru cümlesi... kısa açıklamalar ya da tablo / grafik ile açıklamalar şeklinde olabilir... hedef davranışların 216 ..... tanımlama. diğeri eksiltili cümle türündedir. eğitim ve psikolojide çok sık kullanılan ölçme araçlarındandır. Madde. Bu maddeler için standart bir puanlama anahtarı oluşturulmalıdır.. Kısa cevaplı sorular iki türlüdür.. “Ne zaman?” “Neler?” gibi sorular bu amaçla sorularak cevaplar istenebilir.. Bir sorunun doğrudan yöneltilmesi cümle tamamlamadan daha etkili olacaktır...’dir/dır. a) . bir soru kökü ve bunu izleyen bir seri olası cevaplardan oluşur.. Ayrıca bilgiyi hatırlama düzeyinin yanı sıra daha karmaşık olan düzeylere kadar... ÖRNEK: 1.. c) .............. verilen açıklama ve soru köküne göre en uygun veya doğru cevabı seçer. daha karmaşık konuları bu maddelerle ölçmek mümkün değildir. • Sınavdaki sorular başka sorulara ipucu olmamalıdır. davranışları arasındaki farkı kısaca açıklayınız..... öğrenme eksikliklerini tamamlamak amacıyla kullanılacaktır. çünkü çoktan seçmeli testlerin birçok avantajı vardır.. • Bir sorunun ifadesinde. Bu çeşit bir soruyu cevaplandıracak bir öğrenci.... Çoktan seçmeli testler..... ölçülmesi planlanan bir kazanımı yoklamalıdır... Kısa cevaplı sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Sorunun ifadesi belirsiz olmamalıdır.. Kısa Cevaplı Maddeler Öğrencilerin bir konuya ilişkin salt bilgi basamağındaki bilgilerini ölçmek amacıyla kullanılır...... Puanlama anahtarı hazırlanırken üzerinde fazla durulmamış cevaplarla karşılaşılabilir.... maddelerin birleşmesinden oluşur.. “Ne?”... Bu cevaplar cümle tamamlama. Çoktan seçmeli testler. Çoktan Seçmeli Maddeler Çoktan seçmeli maddeler.. Öğrencilere “Kim?”.. • Her soru.

Doğru cevaba ipucu verilmemelidir. ÖRNEK: Gittikçe yalnızlaşıyorsunuz insan kardeşlerim. B) Sorunlar azaldıkça mutluluk artar. şimdi eskisi gibi düşünmüyorum. Bu testler aynı anda derse ilişkin farklı konuların ölçümünü sağlar. Çok ayrıntılı veya çok kapsamlı bilgileri içeren sorulardan kaçınılmalıdır. Tamamlatma yerine soru formatı kullanılmalıdır. Seçeneklerde “hiçbiri”. Çoktan seçmeli test soruları hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Sorular sınav kapsamına uygun olmalıdır. D) Birlikte yaşamanın temelinde sevgi vardır. Olumsuz ifadelerden kaçınılmalıdır. B) İnsanların düşüncelerinde günden güne değişiklikler görülebilir. Dil bilgisi – yazım kurallarına uyulmalıdır. Ne bir ortak sevinciniz kaldı sizi çoğaltacak. D) Fikirleri değişse de insanların bunu dile getirmesi zordur. Her bir soru bir tek kazanıma yönelik olmalıdır.ölçülmesinde oldukça büyük bir beceriye sahiptir. Tek bir doğru seçenek olmalıdır. Kıyıda köşede kalmış bilgilerden kaçınılmalıdır. Nesnel ve güvenilir puanlama sağlar. Cevapları kitaplarda bire bir yer almayan sorular sorulmalıdır. değiştiğimi sananlar beni anlamamış. C) İnsan tek başına yaşayamaz. Puan dağılımı değerlendiren kişi tarafından değil. Mümkün olan en kısa anlatım kullanılmalıdır. Unuttunuz nicedir paylaşmanın mutluluğunu. (Şükrü Erbaş) Bu dörtlükte vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Yaşamı anlamlı kılan dostluklardır. (OKS 2006) 217 . Parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir? A) İnsanlar düşüncelerini ifade etmekte çoğu zaman güçlük çekerler. dün de böyle düşünüyordum. Cevabı kişiye göre değişen sorulardan kaçınılmalıdır. Ana fikir seçeneklerde değil. Doğru cevaplar seçeneklere eşit dağıtılmalıdır.” derler. testle belirlenir. Her bir soru öğrencilerin öğrenmeleri açısından önemli bilgi ve becerileri yoklamalıdır. Çoktan seçmeli testlerin bir diğer avantajı ise büyük gruplara rahatlıkla uygulanabilmesidir.” diyen adam az görülür. (OKS 2003) “Ben fikrimi değiştirdim. Bugün söyledikleri dün söylediklerine uymayanlar bile: “Ben değişmedim. madde kökünde verilmelidir. Seçeneklerin mantıksal veya sayısal sıralanmasına dikkat edilmelidir. Öğrencinin sorunun cevabının başka bir sorudan bulması engellenmelidir. “hepsi” ifadeleri kullanılmamalıdır. Ne bir dostunuz var acınızı alacak. Seçeneklerin uzunlukları eşit olmalıdır. C) Yaşam şartları değiştikçe insanların düşünceleri de değişir.

Eşleştirme Maddeleri Eşleştirme maddeleri bir sütundaki soruların diğer sütundaki cevaplarla. Metnin türü destandır. 2. çoğu zaman yanlış cevapların doğru cevaplardan daha güvenilir olması nedeniyle eleştirilere maruz kalmaktadır. Nerede?” gibi soruların cevabını oluşturan olgusal bilgilerin ölçülmesinde daha kullanışlıdır. okka Ağırlık ölçüsü. Kavramların. prensiplerin öğrenciler tarafından anlaşılıp anlaşılamadığının ölçülmesinde etkilidir. Bu madde türlerinin hazırlanması oldukça kolaydır. ellerini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış. Eğer ifadenin doğru olduğuna inanıyorsanız. Metinin girişinde kullanılan kalıp ifadeler tekerlemedir. Allah’ın kulu çokmuş. Anası. rakam. ufak tefek şeyler.. kalbur saman içinde.. ifadenin yanına “D”. latife Türlü. sayı. babası gözlerini gözlerinden ayırmaz.. • Eşleştirme için iyi bir yönerge yazılmalıdır.... Bu maddeler. Eşleştirme maddeleri “Kim?. entari İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü. Genellikle eşit olmayan sayıda madde ve seçenek oluşturulmalıdır. Eşleştirmeli sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Bir eşleme takımında verilen seçeneklerle eşleştirilmesi istenilenler eşit sayıda olmamalıdır. Aksi takdirde öğrenciler tahmin etme eğilimi göstermekte ve tüm maddelerle seçenekleri birbirleriyle eşleştirmeye çalışmaktadırlar..3. Öğrencinin okumak için harcayacağı zamanı azaltır... Bu tarz maddelerin nasıl yazılacağına ilişkin birçok öneri bulunmaktadır. varlıklı bir ailenin güzel bir kızı varmış. bir kavramın ilişkili olduğu diğer kavram ya da kavramlarla vb. ÖRNEK: Bir varmış. tarihten oluşuyorsa büyüklük sırasına göre düzenlenmelidir. bir yokmuş. yanlış olduğunu düşünüyorsanız “Y” yazınız.. Bu nedenle bu tarz maddeler önerilmemekle birlikte yeri ve zamanı geldiğince ender de olsa kullanılabilir. 218 . önemsiz. çeki Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş. öteberi Şaka. • Cevap listesi.. Etkili ve nesnel bir puanlamaya imkân sağlar.. Metinle ilgili ifadeleri dikkatlice okuyunuz. cinler cirit oynarken eski hamam içinde. bir kelime listesi ise alfabetik.. . eşleştirilmesi ile yapılandırılır. Zaman zaman içinde. Ne?. basma 4. mevcut bilgilere bağlı olarak doğru mu yanlış mı olduğunun belirlenmesinin istendiği madde türüdür. ÖRNEK: Aşağıdaki kelimeleri uygun açıklamalarla eşleştiriniz. dil ile tarif edilmez ki edeyim. Doğru / Yanlış Maddeleri Verilen bir cümlenin. Benzer seçeneklerin iki ya da daha fazla maddede kullanılabileceği durumlarda tercih edilmektedir.. 1. ……….

Cevabı yazılı olarak ifade etmek zorunlu olduğundan hız vb. kitabın belli yerlerinden aynen alınmış ifadeleri içermemelidir. ÖRNEK: Bir millete mensup insanlar. • Sorularda ifade ve yazım hataları olmamalıdır. genel sorular sorulmamalıdır. puanlama işlemi ise puanlayıcının çok zamanını alacağından sorulabilecek soru sayısı sınırlıdır. Konuşmada akıcılık. ………………………………………………………………………………………… Atalarımızın insanlığa hissettiriyor/düşündürüyor? birçok hizmette bulunmuş olması size neler ………………………………………………………………………………………… 6. Açık uçlu soruların olumlu yönlerinin yanı sıra bazı sınırlılıkları da bulunmaktadır. planlı birtakım soruların sıralanması ile yapılır. Ancak. Görüşme Görüşmeler öğrencilerin anladıkları. Bu sınavlarda öğrencilere duruma göre belirli sayıda (örneğin beş) soru sorulur. niteliklerin değerlendirilmesinde kullanılır. yazılı anlatım becerisini. tartışma yeteneği vb. Resmî görüşmeler. Bu sınırlılıkları en aza indirgemek için açık uçlu sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Sorular sınırlandırılmalı. Öğrencilerde strese neden olabilir ve bu da unutmaya yol açabilir. Puanlamada puanlayıcı kanaati. değişkenler de puana karışır. Resmî olmayan görüşmeler ise ders sırasında öğrenciye sorular sorularak yapılabilir Sözlü sınavlar öğrenci ve öğretmen arasında sözlü iletişim gerektirir. puanlama işleminde hataya neden olur. Görüşmeler genellikle öğrencilerin ihtiyaçlarını tespit etmek amacıyla yapılır. 219 . Ayrıca açık uçlu soruların güçlük derecesini tayin etmek de zordur. ilgi ve tutumunu daha ayrıntılı ölçmektedir. güvenilirliği düşüktür ve değerlendirmeler nesnel olmayabilir. • Sorular mutlaka belli davranışı yoklayan nitelikte olmalı. • Sınavdaki sorular birbirinden bağımsız olmalıdır. • Uzun ve az sayıda soru yerine kısa ve çok sayıda soru tercih edilmelidir.5. • Sorular açık ve anlaşılır olmalıdır. Cevaplama işlemi cevaplayıcının. Sınavlarda açık uçlu sorular öğrencilerin yaratıcı düşünmelerini. Öğrenciden soruların cevabını düşünüp hatırlaması ve bulduğu cevabı yazılı olarak ifade etmesi beklenir. tarihlerini bilmek zorunda mıdır? Açıklayınız. Açık Uçlu Sorular Türkçe dersinde öğrencilerin başarılarını değerlendirmek amacıyla öğretmenler tarafından klasik sınavlarda yaygın olarak kullanılan bir madde türüdür. kendine güven. düşündükleri ve hissettikleri ile ilgili değerli bilgiler sağlar. Cevapları tamamen doğru ya da tamamen yanlış olarak sınıflamak mümkün olmadığından cevapların doğruluk derecesini tayin etmek puanlayıcıya düşer.

Türkçe dersinde öğrencilerden öz değerlendirme sırasında istenen. duygusal bir hazır oluşluk hâli veya eğilimdir. 220 . Süreç değerlendirmesinde kullanılan akran değerlendirme. fen bilimleri. grubu. kurumu veya bir düşünceyi kabul ya da reddetme şeklinde gözlenen. 10. “Kararsızım”. Matematik. 2003). Tutum Ölçekleri Tutum.7. EK 15). kapsamlı ve zamana yayılmış bir resim elde etmek istemesi hâlinde gözlem yöntemini kullanabileceğini ifade etmektedir (Akt. öğrencilere eleştirel bakış açısı kazandırmakta ve yapılan herhangi bir çalışmayı ölçütlere göre değerlendirebilme becerisinin kazanmasında etkili olmaktadır (Noonan B. öğrencilerin kendilerini değerlendirmesi amacıyla. karşı eğitim öğretim sürecinin ilerleyen dönemlerinde. bireylerin belli bir kişiyi. katıldıkları etkinliklere. “Tamamen katılıyorum”. Gözlenebilen.& Duncn.. tüm bilim dallarında eskiden beri en yaygın olarak kullanılan bir bilgi toplama tekniğidir. Tutum bir bireye atfedilen bir eğilimdir. eleştiri yapma becerisi kazanmalarına yardımcı olunmaktadır. Öz değerlendirme Öğrencilerin kendi çalışmaları hakkında kararlar vermesidir. Eğitim öğretim süreci içerisinde öğrenci performanslarını değerlendirme ve öğrenme eksikliklerini belirleme amacıyla yapılan değerlendirmeler için kullanılan klasik ölçme araçlarından farklı olarak süreç değerlendirilmesinde kullanılan yöntem ve araçlar aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır. performans ödevlerine ilişkin kendilerine soru sorarak güçlü ve zayıf yönlerini belirlemeleridir (EK 12. güzel sanatlardaki performansın değerlendirilmesi gibi konularda kullanılabilmekte. 2005). Türkçe dersinde. ölçekte bulunan maddelerden aldığı puanların toplamından oluşur. 8. Akran değerlendirme Akran değerlendirmede öğrenciler. ölçekteki her ifadenin kapsadığı tutum objesine katılma / katılmama derecesini bildirmiş olur. Uygulama sonucunda Türkçe dersine karşı olumsuz tutuma sahip olan öğrencilere. Bu ifadeler için. herhangi bir ortamda oluşan bir davranışa ilişkin ayrıntılı. Bir kişinin ölçekten aldığı puan. Tutumların ölçülmesinde en çok kullanılan yöntem Likert ölçeğidir. 9. “Katılmıyorum” ve “Kesinlikle katılmıyorum” biçiminde tepkide bulunulur. açık uçlu sorular ve dereceli puanlama anahtarları olabilir. Akran değerlendirmesi herhangi bir çalışmanın ardından tek bir öğrenci tarafından yapılabileceği gibi birçok kişi tarafından aynı anda da yapılabilir (EK 14). çeşitli öz değerlendirme formları kullanılabilir. bu tutumlarını gidermeye yönelik tedbirler alınır (EK 6). davranışa hazırlayıcı bir eğilimdir. R. öğretmenin ilk defa girdiği sınıfı tanıması amacıyla tutum ölçekleri uygulanır. Bailey. ortaya konan davranış değil. “Katılıyorum”. Böylece her cevaplayıcı. akranlarının çalışmaları hakkında çeşitli kararlar verirler. ölçülmek istenen tutumla ilgili çok sayıda olumlu ve olumsuz ifade yazılır. Öz değerlendirme uygulamaları ile öğrencilere çalışmaları hakkında dönütler verilmekte. Ayrıca sınıfa yeni gelen öğrencilere bireysel olarak da uygulanabilir.EARGED. Gözlem Gözlem. belli amaçlara ulaşmada gerekli becerilerin değerlendirilmesi için veriler sağlayabilmektedir (MEB. Bunlar kontrol listeleri. herhangi bir araştırmacının. Öğrencinin Türkçe dersine ilişkin tutumlarını belirlemek için eğitim öğretim sürecinin başında. Likert tipi ölçeklerle. işlenen metin ve temalara.

Gözlenecek nitelikte belli bir performans var ise iki kategoride puanlama gerektiren kontrol listelerinin kullanılması uygun olmaz. gözlenen performansın belirlenen her bir düzeyi için tanımlamalar yapılır veya puanlar verilir. Türkçe dersinde öğretmenler. Öğretmenlerin puanlama için harcadıkları zamanın azalmasına katkıda bulunur. x… gibi bir işaret veya kelime ile gösterilmesine olanak veren bir araçtır (Turgut. Performans düzeyleri ya da ölçütlerin ne derece karşılandığı hakkında bilgi vermezler (Akt. • • • • Öğretmen ve öğrenci için açık bir kalite tanımı verir. dereceli puanlama anahtarları verilmiştir. 2006). Kontrol listeleri Türkçe dersinde. Dereceli puanlama anahtarları. öğrenenin herhangi bir performansını veya ürünü değerlendirmek amacıyla kullanılan bir puanlama anahtarıdır (Mertler. 1997). var. daha önceden geliştirilen veya kendisinin geliştireceği gözlem formlarını. Öğretmen doldurmuş olduğu gözlem formu ile öğrencilerin kazanımları ne derece kazandıklarını ve sınıf genelinde kazanımların ne kadarının kazanıldığı görülebilir. öğrencilerin performanslarını ölçmek amacıyla sınıf içi ve sınıf dışında her zaman kullanılabilir. 2001). kazanımları ne derece kazandıkları hakkında bilgiler elde etmek istiyorlarsa doğrudan gözlem yöntemini kullanabilirler. Türkçe dersinde öğretmen gözlem yöntemini. Öğretmenin öğrenci çalışmalarını değerlendirmesini kolaylaştırır. Öğrenciler dereceli puanlama anahtarı kullandıkça ürünlerinin sorumluluğunu daha fazla duyarlar. D öğrencisinin ise kazanamadığı görülmektedir. analitik ve bütüncül puanlama anahtarları kullanılabilir (EK 4. 2003). kontrol listelerini ve dereceli puanlama anahtarlarını kullanarak uygulayabilir. Bunun yerine dereceli puanlama anahtarlarının kullanılması daha uygundur (Berberoğlu. Kontrol listeleri. Gözlem formları. Örnek olarak EK 3’te verilen “Okuma Becerisi Gözlem Formu” incelendiğinde A öğrencisi kazanımları genel olarak kazandığı. öğrencilerin ders içerisindeki durumları. öğrenciler hakkında ayrıntılı. Atılgan ve diğerleri. Ayrıca EK 1 ve 2’de dinleme/izleme ile konuşma becerisi gözlem formlarına da yer verilmiştir. doğru ve çabuk bilgiler sağlamak ve öğrencilerin sınıf içi katılımlarını.Yıldırım ve Şimşek. Kontrol listeleri. Dereceli puanlama anahtarlarında. Kontrol listelerinin kullanılması kolay olduğu için öğrencilerin kendilerini ve akranlarını değerlendirmeleri amacıyla da uygulanabilir. 221 . herhangi bir konu ya da beceriye ilişkin performansı oluşturan elementlerin ne kadarının öğrenciler tarafından gösterildiğinin belirlenmesi için uygun bir tekniktir. gösterdikleri performansları. Dereceli Puanlama Anahtarı Kullanmanın Nedenleri Dereceli puanlama anahtarları. Dereceli puanlama anahtarlarının. bir kişinin aynı performansı için birçok defa kullanılabileceği gibi birçok kişi için de kullanılabilir. Kontrol listeleri gözlenecek performansın varlığının evet. kontrol listesi. 2006) (EK 5). durumlar dikkate alınarak doldurulabilir. EK 8). kapsamlı ve uzun bir sürece dayalı olarak. çalışma kâğıtlarına verdikleri tepkileri vb. Öğretmen kendi açısından incelediğinde bir daha değinilmesi gereken kazanımları görebilmektedir (EK 1). öğrencilerde gözlemlenecek performansa veya ürüne göre iki farklı türü. Bu amaçla örnek olarak gözlem formu.

• •

Öğrencilere bir ödevi tamamlarken kendi performanslarını değerlendirebilecekleri standartlar ve ölçütler sağlar. Ölçeklerde belirlenen ölçütlerin velilere bildirilmesi, çocuklarına yardımcı olması konusunda onlara kolaylık sağlar. Ne amaçla geliştirileceğini belirleyin. Nelerin değerlendirileceğini açıkça belirleyin. Yeterlik düzeylerine karar verin. Ödevin ölçmeye çalıştığı kazanımların, ürünlerin veya becerilerin anahtarını oluşturun. Kazanım, ürün veya her bir becerinin yeterlik düzeyi için kısa ölçütler yazın. Burada önemli olan düzeyler arasında ölçütleri iyi ayırt edebilmektir.

Dereceli Puanlama Anahtarı Geliştirme Aşamaları • • • • •

11. Öğrenci Ürün Dosyaları Öğrenci ürün dosyası, öğrencilerin bir veya birkaç alandaki çalışmalarını gösteren bir çalışma dosyasıdır. Öğrenci ürün dosyası, veli ve öğretmenlerin, öğrencinin gelişimini izleyebilmesine imkân verir. Sınıf içi etkinliklerin bir araya getirilmesiyle oluşan öğrenci ürün dosyası, aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir. Öğrencilerin dönem veya yıl boyunca yaptıkları çalışmaların belli standartlara göre organize edilmiş bir koleksiyonu olan öğrenci ürün dosyası, öğrencinin bir veya birden fazla konu alanında yaptığı çalışmaların sistematik, amaçlı ve anlamlı bir koleksiyonu olarak tanımlanabilir. Kullanım amacına göre içeriği de değişen öğrenci ürün dosyası sergileme, çalışma ve değerlendirme amaçlı kullanılabilir. Değerlendirme amaçlı öğrenci ürün dosyasında tüm maddeler puanlanır, sıralanır ve değerlendirilir (EK 11; EK 12, 13). Öğrenci ürün dosyasının amacı nedir? • • • • • • • • • • • • Öğrencinin öz disiplin ve sorumluluk bilincini geliştirmek ve öğrenciye kendi kendini değerlendirme becerisi kazandırmak, Programa bağlı olarak gerçekleştirilen yazılı ve sözlü değerlendirmeler ve standart testler dışına çıkarak alternatif bir değerlendirme yöntemi geliştirmek, Öğrencinin gelişimini, kanıtlara dayanarak daha sağlıklı izleyebilmek, Öğrencinin gelecekteki öğrenme etkinliklerine ışık tutmak, Öğrencilerin yeteneklerini sergilemek ve ilgi alanlarını geliştirmek, Öğrencilerin, arkadaşlarının gelişimini izleyip birbirlerine yardımcı olmalarını sağlayarak gelecekte yapacakları ekip çalışmalarına başlangıç oluşturmak, Öğrencilerin kendi çalışmalarını değerlendirmelerine yardım etmek, Öğretmene eğitsel kararlar vermede yardımcı olmak, Aile ile iletişimi sağlamak, Ürünü ve süreci değerlendirmek için bilgi toplamayı sağlamak, Programın amaçlarını değerlendirmek için eğitimcilere yardımcı olmak, Öğrencilerin çalışmalara katılımlarını sağlamak ve bunları değerlendirmektir. 222

Öğrenci ürün dosyasının içeriği nedir? • • • • • • • • • • • • • • • • • • Öğrencilerin yazmış olduğu ödevler (taslak veya son şekli), Araştırmalar, Fotoğraflar, resimler, Ses kayıtları, Grup ödevleri ve projeler, Öğretmen anektotları, Kelime geliştirme çalışmaları, Öğrencilerin mektupları, Öğretmen kontrol listeleri, Öğrencilerin zorlandıkları ve tekrar yapmak istedikleri ödevler, Özel ödevlerin içinden seçtikleri örnekler, Değerlendirme kâğıtları, Kitap okuma listeleri, Okuma gelişim dosyalarıdır. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında öğretmenin rolü nedir? Öğretmen, öğrenci ürün dosyası çalışması sürecinde öğrencilere rehberlik eder ve yardımcı olur. Öğrenci ürün dosyasının kapsamının ne olacağı konusunda ışık tutar. Öğrenci ürün dosyasına hangi çalışmaların dâhil edileceği sorumluluğundadır, kararları öğretmenle öğrenci birlikte alabilir. öğrencinin

Öğrenci ürün dosyasının değerlendirilmesi öğretmenin sorumluluğundadır; ancak değerlendirme ölçütleri baştan belirlenmeli ve bu ölçütler açık ve anlaşılır bir biçimde öğrenci ve veliye sunulmalıdır. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında öğrencinin rolü nedir? Öğrenci ürün dosyası, öğrenciye ait bir çalışma olduğundan, bu çalışmanın en önemli aşamasını, öğrencinin dosyaya hangi çalışmaları dâhil edeceğini saptaması oluşturur. Bu konuda öğretmen yardımcı olacaksa da karar öğrenciye ait olacaktır. Öğrenci ürün dosyası kapsamına girecek olan çalışmaların belgelenmesi çok önemlidir. Öğrenci yaptığı çalışmayı resimlerle desteklemek gereğini duyabilmelidir. Ölçek listesinin öğrenci tarafından çok iyi kavranması, öğrencinin çalışmalarını sağlıklı değerlendirebilmesi açısından çok önemlidir. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında velinin rolü nedir? Öğrenci ürün dosyası çalışmasında velinin rolü çok önemlidir. Veli, öğrenci ürün dosyasının öğretmen için anlamını, programın ve değerlendirmenin bir parçası olarak nasıl kullanıldığını, öğrenciler için önemini çok iyi kavramalıdır.

223

Öğrenci ürün dosyası hazırlama sürecinde öğretmenin yapacakları nelerdir? • Öğrenci ürün dosyasını hazırlamadan önce, öğretimin genel hedeflerini ve kazanımlarını belirleyiniz. Kendinize, bu kazanımlardan hangilerini öğretmek istediğinizi, öğrencilerinize de hangilerini öğrenmek istediklerini sorabilirsiniz. Öğrenci ürün dosyasını sınıfınıza tanıtınız. Elinizde örnek varsa öğrencilerinize gösteriniz. Öğrencilerinize öğrenci ürün dosyasının bir değerlendirme aracı olduğunu söyleyiniz. Öğrenci ürün dosyasında nelerin bulunabileceğini belirtiniz (sınavlar, projeler, değerlendirme ölçekleri, yazılar vb.). Dosyaya fazla ürün koyarak öğrencilerin cesaretini kırmayınız (başlangıçta 4-5 madde). Her aşamanın nasıl değerlendirileceğini açıklayınız (Öğrencilerinize dereceli puanlama anahtarı hakkında bilgi veriniz.). Yapılan her çalışmanın değerlendirilmesi ile ilgili dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya öz değerlendirme formları vb. araçlar kullanabilirsiniz. Öğrenci ürün dosyasıyla ilgili öğrencilerinize geri bildirimde bulunabilirsiniz. Örneğin, öğrencilerin yeteneklerinin bir profilini çıkarıp, dosyaya ekleyebilirsiniz.

• • • • • • •

12. Performans Ödevi Performans ödevi; öğrencilerin üst düzey zihinsel becerilerini ölçmek amacıyla kullanılmaktadır. Performans ödevleri öğrencilerin kazandıkları bilgileri günlük hayatta ne ölçüde kullanabildiklerini belirlemek amacıyla hazırlanan ödevlerdir. Öğrencinin hayatındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını gösterir. Performans ödevleri birkaç günde yapılabileceği gibi birkaç hafta da sürebilir. Bu nedenle öğrencilere, sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar etme, oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma imkânı verir. Öğrencilerin gerçek performanslarını ölçmek açısından uygun araçlardır. Performans ödevleri kimlik bölümü (sınıf düzeyi, tema, beklenen performans), görev, yönerge ve puanlama araçlarından oluşur. Proje ve performans ödevlerinin değerlendirilmesinde özellikle dereceli puanlama anahtarları kullanılmaktadır (EK 6). 13. Proje Ödevi Proje, öğrencilerin gerçek yaşama benzer işler üzerinde, özgün bir ürün ortaya koymak amacıyla yaptıkları bağımsız konu araştırmaları ve etkinliklerdir. Öğrenci merkezli olan bu yöntemde, öğretmen etkin değildir; sadece öğrenciye rehberlik etme ve değerlendirme görevini üstlenebilir. Proje türleri şu şekilde sıralanabilir: • • • Kısa Süreli Projeler: Birkaç saatlik ya da bir-iki haftalık projelerdir. Uzun Süreli Projeler: Birkaç aylık ya da uzun dönemli projelerdir. Eylem projeleri: Toplumdaki sorunların çözümüne yönelik projelerdir.

224

Araştırma- İnceleme Projeleri: Belli bir konuda bilgi toplamaya ve toplanan bilgileri çözümleyerek sunmaya yönelik projelerdir.

Öğrencilerin ilgilerini çekecek ve çözmeyi amaçladıkları herhangi bir problem proje konusu olabilir (EK 9): • • • • Mektup yazma, rapor yazma, okulda ya da başka bir yerde sergilemek amacıyla piyes yazma, Okul dergisi çıkarma, Okulda çalışacak yeni eğitsel kollar kurma, Belirli konularda bir inceleme raporu hazırlama.

Proje genel hatlarıyla şu aşamalardan oluşabilir: Amacın Belirlenmesi: Bu aşamada, projede incelenecek olan konular, cevaplanması gereken sorular belirlenir. Konu, beyin fırtınası yoluyla sınıfta belirlenebilir ya da öğretmen tarafından önerilebilir. Ancak konu öğrencileri açmaza düşürmemeli, sorular da konuya yönelik olup doğrudan sorulmalıdır. Ölçütlerin Belirlenmesi: Projenin amacına ulaşabilmesi için ölçütler öğretmen tarafından belirlenir. Planlama: Planlama, gerekli malzemenin belirlenmesi (Hangi kaynaklardan yararlanılacağı, kimlerden yardım alınacağı ve projenin tamamlanması için gerekli ihtiyaçlar belirlenir.); izlenecek yolun belirlenmesi (Proje sırasında yapılacaklar sıralanır. Önce kaynakların okunması, konunun ana hatlarının çıkarılması, uzmanlarla görüşme gibi işlemlerin sırası belirlenir. Bu aşamada projenin nasıl sonuçlanacağını tartışmak ta gereklidir.); zamanlama (Tahmini başlama ve bitiş süresi belirlenir. Bu yapılırken yapılacak işlerin tahmini süresi göz önünde bulundurulur.) alt bölümlerinden oluşmaktadır. Araştırma ve Eylem: İstatistiksel bilgi toplanması, okuma, uzmanlarla görüşme, fotoğraf çekme, elde edilen bilgilerin analizi bu aşamada gerçekleşecektir. Öğretmen bu aşamada sorularına cevap vererek öğrencileri yönlendirebilir. Ancak çalışmayı yapmaktan tamamen öğrenciler sorumludur. Proje Sunumu İçin Hazırlık: Projenin nasıl sunulacağı tasarlanır ve sunum uygun kişilerin gözetiminde denenerek geri bildirim alınır. Ürün ve Sunumu: Çalışmanın sonucu öğrencilerin bulgularını ve projenin aşamalarını göstermelidir. Projenin ürünü bir rapor, sergi, seminer, resim, şiir vb. olabilir. Eğer yeterli zaman varsa sergi uygulaması- öğrencileri motive edici özelliğe sahip olduğu için- tercih edilebilir. Bu durumda öğrenci ürününün yanında durarak sorulan soruları cevaplandırabilir. Eğer zaman kısıtlıysa ürünler sınıfta elden ele dolaştırılarak herkesin görmesi sağlanmalıdır. Değerlendirme: Proje sırasında başvurulan becerilerin değerlendirilmesine yönelik olmalıdır. Daha önceden belirlenmiş olan ölçütlere göre değerlendirme gerçekleştirilir (EK 9). Proje çalışmasını yönetmede öğretmene de birtakım görevler düşmektedir: • • • Öğrencilerin çalışma ve iş bölümüne dair yaptıkları plana uyup uymadıklarını denetlemek, Öğrencilere inceleme ve araştırma yöntemleri önermek, Öğrencilere, karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesinde yardım etmek, 225

• • • • • • • • •

Kaynak kitaplardan, öğrenim ve öğretim araç ve gereçlerinden yararlanılmasına yardım etmek, Varsa öğrenciler arasındaki anlaşmazlıkları gidermek, Öğrencileri kendi başlarına çalışabilir hale getirmek, Öğrencilere başarı duygusunu aşılamak ve kendilerine olan güvenlerini artırmaktır. Proje yöntemi öğrencilerin; Kendi çevreleri ve dış dünya arasındaki bağlantıları görmelerine, Toplumdaki farklı insanlarla iletişim kurmalarına, Kendilerini bir etkinlik için organize etmelerine, Kendi zamanlarını planlamalarına ve bir plana göre çalışmalarına, kendi bulgularını toplum içinde sunmada ve savunmada pratiklik kazanmalarına, Öğretmenlerinin rehberliğinde kendi öğrenme durumlarını kontrol edebilmelerine yardımcı olur.

Kısacası bu yöntem sayesinde öğrencilerin araştırma, problem çözme, öğrendiklerini kullanma gibi üst düzey düşünme gerektiren beceriler kazanması sağlanacaktır. Proje yönteminin birtakım zorlukları ve tehlikeleri de vardır. Öğrenci sadece bilişsel düzeydeki etkinlikleri ya da amaca uygun olmayan projeleri seçebilir. Bu yöntem kimi zaman bireyciliğe aşırı vurgu yapabilir. Kimi zaman verilen probleme ilişkin malzeme bulunmayabilir. Kimi zamansa öğrenciler tarafından yazılı materyali okuyup özetleme ya da aynen yazma olarak algılanıp uygulanabilir. Ancak bütün bunlara rağmen ezbercilikten uzak bir yöntem olduğu için riskleri en aza indirmeye özen göstererek kullanılabilir.

226

7.Türkçe dersinde ölçme ve değerlendirme çalışmaları özetlendiğinde. Türkçe dersinde öğrenci başarılarının ölçülmesinde kullanılan sınavlarda. 6. 4. yararları ve uygulanma süreci gibi uygulamaya ilişkin durumlar açıklanmalıdır. Metin işleme sürecinde ve iş birliği içerisinde yapılan etkinliklerde öz değerlendirme. performans değerlendirilmesinde karar verme. Öğretim süreci içerisinde. konuşma. 227 . öz değerlendirme ve akran değerlendirme vb. 3. Öğretim sürecinde öğrencilerin dinleme. akran değerlendirme ve grup değerlendirme uygulamalarını yapılabilir. Ayrıca tema başlangıcında da öğrencilerin temayla ilgili durumlarını. Bunun için de öz değerlendirme formları. ölçülen özelliğin değerlendirilmesi açısından yararlı olacaktır. öğrenci ürün dosyaları. Öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumları merak ediliyorsa tutum ölçekleri kullanılarak ölçülür. 1. özellikle süreç değerlendirme amacıyla kullanılacak ölçme araçları (performans ödevleri. ) sınıflarda ilk defa uygulanıyorsa öğrencilere ve velilere. 5. Eğitim ve öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri veya durumları belirlenmelidir. eleştirel düşünme becerileri gibi bazı temel becerilerin gelişmesinde etkili olan öz değerlendirme. grup ve akran değerlendirme formları kullanılır. 2. okuma. Derse karşı olumsuz tutuma sahip öğrencilere yönelik tedbirler alınır. grup değerlendirme ve akran değerlendirmelerin yapılması gerekmektedir. yukarıda açıklanan farklı türdeki maddelerin olabildiğince yer alması. yazma ve dil bilgisi alanlarına ilişkin durumları sürekli ve sistematik olarak gözlemlenir ve gözlem sonuçları gözlem formlarına kaydedilir. birikimlerini belirlemek amacıyla ölçme araçları kullanılır. Öğretimin bütün aşamalarında.

Dinlediklerindeki/izlediklerindeki olay. Dinlediklerini/izlediklerini kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. 228 Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç ilişkilerini belirler. düşünce ve hayalleri yorumlar. Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu belirler. Dinlenenle ilgili soru sormak. görüş bildirmek için uygun zamanda söz alır. Dinlediği/izlediği kişiyi sesini ve beden dilini etkili kullanma yönünden değerlendirir. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. Dinlediklerinde/izlediklerinde yer alan öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirme Dinlediklerini/izlediklerini dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. zaman.Dinleme/izleme kurallarını uygulama Konuşmacının sözünü kesmeden. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. Dinlediklerinde/izlediklerinde ortaya konan sorunlara farklı çözümler üretir. Öğrenci adı EK 1: DİNLEME/İZLEME BECERİSİ GÖZLEM FORMU A B C Ç Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (Evet:3 Kısmen:2 Hayır:1) puan verilir. Dinlediklerinde/izlediklerinde amaç-sonuç ilişkilerini belirler. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini kullanır. Dinlediklerini/izlediklerini içerik yönünden değerlendirir. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki örtülü anlamları bulur. duygu. sabır ve saygıyla dinler. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. yer. şahıs. . Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana duygusunu belirler.

alıntı ve örneklerle zenginleştirdi mi? Konuşmasını günlük hayatla ilişkilendirdi mi? Sunum Konuşmasını verilen sürede tamamlayabildi mi? Konuşma sırasında ölçülü ve rahat mıydı? Konuşmasını sunarken görsel. tonlama ve duraklama yaptı mı? Sözleriyle jest ve mimikleri birbirine uygun mu? İçerik Konuşması konuya. atasözü. açık. anlaşılır ve konuya hâkim bir şekilde konuştu mu? Konuşmasında uygun yerlerde vurgu. tür ve seviyeye uygun mu? Olaylar ve bilgiler sıraya konularak anlatıldı mı? Konuşma bütünlük ve tutarlılık içinde sürdürüldü mü? Konuşmasında ana fikir ve duyguyu yardımcı fikir ve duygularla destekledi mi? Konuşmasını deyim. amaca. işitsel ve çok yönlü iletişim araçlarından yeterince yararlandı mı? Konuşması boyunca nezaket kurallarına uydu mu? Öğrenci adı EK 2: KONUŞMA BECERİSİNİ DEĞERLENDİRME FORMU Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (evet:3 kısmen:2 hayır:1) puan verilir. özdeyiş. 229 .Dil ve anlatım İşitilebilir bir ses tonuyla konuştu mu? Konuşmasında standart Türkçeyi kullandı mı? Kelimeleri doğru telaffuz etti mi? Kelimeleri anlamına ve bağlamına uygun kullandı mı? Dil bilgisi kurallarına uygun cümleler kurdu mu? Güven verici.

Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. Okuduğu metni anlama ve çözümleme Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamını çıkarır. duygu. 2 2 2 1 2 2 2 1 3 2 2 1 3 2 2 1 3 3 2 2 3 3 2 2 3 2 2 2 3 2 2 1 3 2 2 1 1 1 1 1 3 3 2 2 3 3 2 2 Metinde olay. Metnin konusunu belirler.varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. Metindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. Okuduklarındaki öznel ve nesnel yargıları ayırt eder.zaman. Okuduğu metni değerlendirme Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. Okuduklarını kendi cümleleriyle kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Metni içerik yönünden değerlendirir. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder.şahıs. Metinde ortaya konan sorumlara farklı çözümler üretir. düşünce ve hayalleri Metnin başlığı ile içeriği arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Okuduklarındaki örtülü anlamları bulur. . Metnin planını kavrar. Sesini ve beden dilini etkili kullanır. Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (Evet:3 Kısmen:2 Hayır:1) puan verilir. 230 Okuduklarında yardımcı fikir ve duyguları belirler. Metindeki amaç-sonuç ilişkilerini fark eder.yer.EK 3: OKUMA BECERİSİ GÖZLEM FORMU Öğrenci adı A B C Ç Okuma kurallarını uygulama 3 3 3 1 3 3 3 1 3 2 3 2 3 3 2 1 3 2 2 1 3 2 2 2 3 2 2 2 3 3 2 2 3 2 2 1 Akıcı biçimde okur.

örnek ve benzetmeler yeterli olup içeriğe uygundur. Paragraflar arasında uygun geçiş sağlanmıştır. Konuyu kendine özgü ifadelerle anlatmıştır. okunaklı ve işlek bir yazı kullanılmıştır. Her bir paragrafta tek bir duygu ve düşünce işlenmiştir. Cümle kuruluşları dil bilgisi kurallarına uygundur. Konuyla ilgili kaynaklara başvurulmuş ve yeterince yararlanılmıştır. Alıntı. Öğretmen tarafından değiştirilebilir. Noktalama işaretleri doğru yerde kullanılmıştır. mantıksal tutarlılık ve bütünlük içinde anlatılmıştır. 231 . Kelimeler yerinde ve doğru anlamda kullanılmıştır. Sonuç ifadesi konuyu bağlayıcı ve etkileyicidir. Başlık konuyla ilgilidir. yardımcı fikir ve duygularla desteklenmiştir. Yazım ve Noktalama Verilmesi gereken puan 5 5 5 5 5 5 10 10 10 5 5 5 5 5 5 5 5 Öğretmenin vereceği puan Biçim Yazıda yazım kurallarına uyulmuştur.EK 4: YAZILI ANLATIMI DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin. Yazıda verilmek istenen ana fikre ulaşılmıştır. Konu. Dil ve Anlatım Ana fikir ve duygu. Düzgün. NOT: Ölçekte belirtilen puanlama örnek olarak verilmiştir. Cümlede kelime tekrarları yapılmamıştır. Adı ve soyadı: Sınıfı: Yazılı anlatımda aranacak özellikler Kâğıdın kenarlarında. paragraf ve satır aralarında uygun boşluklar bırakılmıştır.

Bilmediği bir kelimenin anlamını bulmak için sözlük kullanır. Paylaşılan metinler yönelik sorular sorar ve soruları cevaplandırır. Yorumlar: ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ 232 . Sınıfta yüksek sesle okumaya isteklidir. Okumuş olduğu bir kitabı başkalarıyla tartışabilir. Gözlenecek Davranışlar 1. Kitap okumaktan hoşlanmaktadır. 5. Okuduğu kitaplardan beğendiği bölümleri arkadaşlarıyla paylaşır. Sınıf ve okul kütüphanesinden kitaplar okur. Konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi öğrenmede isteklidir. Bu form. belirli bir zaman aralığında. 8. öğrencilerin okuma becerilerini değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. 7. 10. 9. 3.EK 5: OKUMA BECERİSİ KONTROL LİSTESİ Öğrencinin Adı: ________________ Sınıf: Öğretmenin Adı: Gözlem Zaman Aralığı: __/__/200_ ’den __/___/200_’e Değerli Öğretmenler. Öğrencilerinizin söz konusu becerileri gerçekleştirip gerçekleştirmediklerini aşağıdaki ifadelerin karşılarına (√) işareti koyarak belirtiniz. 2. 6. Bu formu. Yüz temel eserden seçtiklerini okur. Gazetelerde okumuş olduğu haber ve yazıları anlatır. 4. 11. Özel ilgi alanına giren konularda tartışmalara etkin biçimde katılır. öğrencilerinizin okuma becerilerine ilişkin davranışlarını gözlemlemede kullanınız.

Türkçe derslerindeki okuma parçaları çok can sıkıcıdır.. Tamamen Katılıyorum. Türkçe dersi ile ilgili kitap. diğer derslerin sınavlarına göre daha huzursuz oluyorum. yayınları takip etmek isterim. Sınıf/Şube :………………. Türkçe ile ilgili bir bölümde okumak isterim. Türkçe sınavlarında. dergi vb. Türkçe ile ilgili ödevleri yapmaktan zevk alıyorum. Her cümleyi dikkatle okuduktan sonra DERECELER sütunundaki seçeneklerden size en yakın olanını (X) ile işaretleyiniz. Kararsızım. sizlerin Türkçe dersine yönelik görüşlerinizi almak amacı ile hazırlanmıştır. Türkçe dersi ile ilgili konuları tartışmaktan mutlu oluyorum. Türkçe dersinde genellikle huzursuz olurum. Cinsiyetiniz: ( )Kız ( )Erkek Türkçe Dersi ile İlgili Görüşler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Türkçe benim için eğlenceli bir derstir. Türkçeyi. ders dışında çalışma zamanı ayırmaya gerek yoktur. Türkçe dersinde genellikle çok sıkılırım. Bu ölçek. Türkçe dersinin günlük yaşamda önemli bir yeri var. diğer derslere göre daha çok severek çalışırım. Türkçe dersi kadar sıkıcı bir ders yoktur. Türkçe dersini dört gözle bekliyorum. İleride. Türkçe derslerinde metin inceleme keyif vericidir. DERECELER Hiç Katılmıyorum. Türkçe dersi için. Katılıyorum.. Televizyon ve radyoda yayımlanan Türkçe konulu programları kaçırmak istemem. Katılmıyorum. Türkçe dersi hiç olmasa daha iyi olurdu. Boş zamanlarımın çoğunu Türkçe dersine ayırmak isterim. Türkçe bana göre gereksiz bir derstir. 1 Kaynak: EARGED 233 . Türkçe derslerine daha fazla zaman ayrılmalıdır.EK 6: TÜRKÇE DERSİNE YÖNELİK TUTUM ÖLÇEĞİ 1 Sevgili Öğrenciler. Okul :………………………….

Sizlerden kitabımızda bulunan metinlerin yazarlarından istediğiniz bir kişiyi seçerek onunla ilgili araştırma yapmanız istenmektedir.tarihine kadar teslim etmiş olman gerekiyor. Seçmiş olduğunuz yazarla ilgili olarak aşağıdaki soruları cevaplandırabilecek şekilde araştırmanızı tamamlayınız. onunla iletişime geçip hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsin. Değerlendirme ve Çalışma Bitirme Tarihi: • • Çalışman. içerik. Yazarla mümkünse görüşme yapabilir. 234 . Sınıf Sevgili Öğrenciler! Türkçe derslerinde kullanmış olduğumuz metinlerden bazıları ünlü yazarların eserleridir. kaynak kullanımı. Seçtiğin yazarla ilgili çeşitli kaynaklardan yararlanabilirsin. Çalışmanı ………………. a) Kişisel özellikleri.EK 7: PERFORMANS ÖDEVİ İçerik Alanı Sınıf Düzeyi Beklenen Performans Araştırma becerisi Yazma becerisi İletişim becerisi Puanlama Yöntemi Dereceli Puanlama Anahtarı 0 Bütünsel 0 Analitik Tema:……………………. 6. Araştırma raporunu resim ve fotoğraflarla süsleyebilirsin. Umarım sizler de bu yazarların kimler olduğunu merak ediyorsunuzdur. materyal kullanımı açılarından değerlendirilecektir. eğitim durumu nedir? b) Hayatta nelerle mücadele etmiştir? c) Ne tür yazılar yazmıştır? ç) Yazılarında genel olarak nelere değinmiştir? d) Yazarın yazmış olduğu eserler nelerdir? Yönerge: • • • • Araştırmaya başlamadan önce plan yapabilirsin.

235 Tarih:___/____/200_ 4 3 2 . Sınırlı sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. 6. 2. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. 3. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmüştür. noktalama ve dil hataları bulunmaktadır. Çok az sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. Çok sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. 7. GELİŞTİRİLEBİLİR 1 1. 7. açıklayıcı ve etkileyici değildir. Adı soyadı:_____________ Sınıfı: _____________ ÇOK BAŞARILI 1. açıklayıcı ve etkileyici değildir. 6. Araştırılan dönemle ilgili kanıt ve bilgilere ulaşılmıştır. 3. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. Araştırmasını yürütürken planda bazı sapmalar olmuştur. 3. 2. BAŞARILI 1. 6. Yazılı. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. AZ BAŞARILI 1. 4. açıklayıcı ve etkileyicidir. Raporda yazım. Rapor yazım. Araştırılan dönemle ilgili kanıt ve bilgilere ulaşılmamıştır. görsel ve işitsel materyaller konuya çok uygun ve dikkat çekicidir. Araştırılan dönemle ilgili yeterince kanıt ve bilgilere ulaşılmamıştır. noktalama ve dil hataları bulunmaktadır. 2. noktalama ve dil hataları içermektedir. 4. Hazırlanan çalışma yeterince dikkat çekici. 5. 4. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmiştir. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmiştir. Araştırılan ödev ile ilgili çarpıcı kanıt ve bilgilere ulaşılmıştır. Öğrencinin. Çok az sayıda yazılı. noktalama ve dil hatası içermemektedir. 7. Kullanılan yazılı. 5. 6. 7. 5. Raporda çok sayıda yazım. 2. açıklayıcı ve etkileyicidir. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmemiştir. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmeye çalışmıştır. Rapor herhangi bir yazım. Kullanılan yazılı. 5. görsel ve işitsel materyal kullanılmıştır. 3. görsel ve işitsel materyaller kullanılmamıştır. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmemiştir. 4.EK 8: DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI AÇIKLAMA: Yukarıdaki performans ödevini aşağıdaki ölçütler doğrultusunda puanlayanız. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmemiştir. Çok sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. görsel ve işitsel materyaller konuya uygun ve dikkat çekicidir.

Raporunuzu yazmadan önce çevre sorunları ile ilgili bir araştırma yaparak yaşadığınız bölgedeki sorunların neler olduğunu tespit etmeniz. 6. Çalışmanız için aile bireyleri. gazete haberleri.. 5.. kaynaklardan yararlanabilirsiniz. 8. Bu çalışmayı başarıyla tamamlayabilmeniz için aşağıdaki adımları izlemelisiniz. Çalışmanızı rapor olarak . / 2005 tarihinde teslim etmeli ve sınıfta görsel materyallerinizi sunmalısınız. Çalışmalarınız doğrultusunda sınıfta sergileyeceğiniz materyalleri (poster ve bu posterde yer almasını düşündüğünüz görsel materyaller vb.) hazırlamalısınız.. 3.. Araştırmalarınıza dayanarak konu ile ilgili sunacağınız raporda hangi bilgilere yer vereceğinize karar vermelisiniz. Çalışmalarınız doğrultusunda. 2. 4. Anket ve görüşme sonuçlarını ana hatlarıyla özetlemelisiniz. Görüş almak amacıyla yapacağınız anket ve mülakatlarda soracağınız soruları önceden hazırlamalı ve konunun içeriğine uygunluğunu kontrol etmelisiniz.. tespitlerinizi ve çözüm önerilerinizi görsel materyallerle destekleyerek sınıfta rapor olarak sunmanız beklenmektedir. / . İnternet vb.. sunacağınız raporu hazırlamalısınız. Sizden çevre sorunlarının neden kaynaklandığını açıklayan ve bu konuda çözüm önerileri sunan bir rapor yazmanız beklenmektedir. 1. kitaplar. Verilen konu ile ilgili araştırma yapmalısınız.EK 9: PROJE ÖDEVİ Sevgili Öğrenciler. 7. bu konuda çözüm önerisi üretmek amacıyla anket ve görüşme yoluyla etrafınızdaki kişilerin bu konudaki görüşlerini almanız. 236 .

SUNU YAPMA Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyalle destekleme Sesini ve beden dilini kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında öz güvene sahip olma Sunuya istekli olma TOPLAM GENEL TOPLAM Öğretmenin yorumu: …………………………………………………………………… Not: Proje değerlendirme formu.EK 10: PROJE DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin adı ve soyadı: Projenin adı : Sınıfı : Nu. Çok İyi 5 İyi 4 Orta Zayıf Çok Zayıf 3 2 1 237 . hem bireysel hem de grup proje çalışmalarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir. : DERECELER GÖZLENECEK ÖĞRENCİ KAZANIMLARI I. PROJENİN İÇERİĞİ Türkçeyi doğru ve etkili kullanma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Yazılı ve görsel unsurların birbiriyle bağlantısını sağlama Eleştirel düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma TOPLAM III. PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma Grup içinde görev dağılımı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme TOPLAM II.

............................................................................................................................................................... ........ 8................................................................................................................................................................................................................................. 6.......... 9............. ....... ................................................................................................................ ......... ........................ .................................................................................................................................................................. ....... 7................. 5................................................................................................................................................................................................. 2........................................ ......................................................................................................................................................................................................................... 4..................................................................... .................... 3................................ 238 ................................... ........................................EK 11: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI Öğrencinin adı ve soyadı: Tarih: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI İÇİNDEKİLER Çalışmalarım: 1.

..................................................................................................................... ................................................................................................... öz değerlendirme yapmalarına imkân vererek kişisel gelişimlerine katkı sağlayacaktır....................................................................................................................................................... ................................................... ...................... ................................ .......EK 12: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASINA İLİŞKİN ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU* Öğrencinin adı ve soyadı:.......................................................................................................................................... ............................................................................. ....... Tarih: Neden bu çalışmayı saklıyorum? ............................................................... 239 ................ ......... ..................................................... Benim için bu çalışmanın anlamı :......................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................. Bu çalışmayı arkadaşlarımla neden paylaşıyorum?............................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ........................................................................ daha sonraki çalışmalarına ışık tutacak............... ............................. Bu çalışmayı tekrar yapsaydım şu şekilde yapardım: ..................................... .............................................................................. ............................................................................. *Öğrencilerin....................................................... ................................................................................ ................................................................ ..... ................................................................................................................................................................ Çalışma sırasında neler öğrendim?................................................................................................................................................................................................................................................................................................. öğrenci ürün dosyasındaki çalışmalarına yönelik yorumları.............................................................................................. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. Çalışmanın adı:...................................... Çalışmamı yaparken beklemediğim nelerle karşılaştım? .................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................................................................................

...................... Çalışmalar araştırma ürünüdür.............................................................................................................................................................................. ...................................................................................EK 13: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin adı ve soyadı: Sınıfı: Nu... 240 ............: Yönerge: Aşağıdaki her bir ölçütün yeterliliğini göz önüne alarak dosyayı değerlendiriniz................................. EVET KISMEN HAYIR YORUMLAR/ÖNERİLER:.................................................. ................................................................... Türkçe doğru................................................................................. güzel ve etkili kullanılmıştır................... Görsel materyallerle desteklenmiştir.................................................... ............................................ .................................................................................................. Öğrencinin gelişim düzeyini gösterir............................................................................................................... ............................................................................................................................. ................................................................. ..................................... Çalışmalar amaca uygundur........................................ Farklı türde çalışmalar yer almaktadır.................. .. Dosya düzenlidir...................................................................................... ÖLÇÜTLER Çalışmaların içeriği tamdır............................................ Yaratıcı düşüncenin ürünüdür.........................................................

Bazen Hiçbir zaman Öğretim yılı : 241 . Arkadaşlarının görüşlerine saygılıdır. 2. Görevlerini zamanında yerine getirir. Çalışmalarda Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanır. 2. 5. Arkadaşlarını uyarırken uygun bir dil kullanır. Etkinlik öncesi hazırlık yapar. grubunuzdaki arkadaşlarınızla ilgili değerlendirme maddelerini içermektedir. Farklı kaynaklardan bilgi getirip sunar. 8. 3.EK 14: AKRAN DEĞERLENDİRME FORMU Bu form. Arkadaşlarının çalışmalarına destek olur. 7. Temiz ve düzenli çalışır. 4. 6. Adı ve soyadı : Grup nu. Seçeneklerden değerlendirmelerinize en uygun olanı işaretleyiniz. Çalışmalara istekli katılır. Değerlendiren öğrencinin./adı : Sınıfı Tarih : : DERECELER Her zaman 1.

.................................................. Görüşlerimizi rahatlıkla söyledik............................................................. .................. Çalışmalar sırasında karşılaştığımız en büyük sorun.................................. Grupta birbirimizi takdir ettik. ................................................................. 4....................................EK 15: GRUP ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Grubun adı: Gruptaki öğrencilerin adları: Açıklama: Aşağıdaki tabloda grubunuzu en iyi şekilde ifade eden seçeneği işaretleyiniz.. DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR Araştırma planı yaptık........................ fakat ....................................................................................................................... Grup olarak daha iyi olabilirdik....... Etkinlikleri birlikte hazırladık.................. Birbirimizin görüş ve önerilerini dinledik..................... ......................................... Grupta uyum içinde çalıştık............................................ Çalışmalarımız sırasında birbirimizi cesaretlendirdik...................................... Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandık......... 242 ..... Görev dağılımı yaptık......................... ........................................................ 3................. ................................. 1............................................................... 2............................................................................ Grupta birbirimize güvenerek çalıştık............................ Sorumluluklarımızı yerine getirdik.......................................................................................................................................... .................................................... Çalışmalarımızı etkili bir biçimde sunduk....................... Grubumuzun en iyi olduğu alan ................ DERECELER Her Zaman Bazen Hiçbir Zaman Aşağıdaki soruları grubunuza göre cevaplayınız...................... ............................................................................................................................................................................................... Sorun nereden kaynaklanıyordu? ........................................................................................................................................................ ..................................................................

(2001). (OKS 2003) (OKS 2006) 243 .& Duncn. (2005). R. Basım). (2006).(3. ve Şimşek.(2005). Volume: 10 MEB -EARGED (2003). Yükseköğretimde Ders Kazanımlarının Çoklu Değerlendirilmesi Örneği: Cinsel Sağlık Bilgileri Eğitimi Dersi. A. 7(25). Peer and Self Assessmentin High Schools. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları.KAYNAKÇA Atılgan. İstanbul. Ankara: Milli Eğitim Basım Evi. N.asp? Yıldırım. (2006). Sınıfiçi Performansın Değerlendirme Teknikleri. ve Ahioğlu. İstanbul. Mertler. Kan. (2003). Ö. (1991). Available online: http://pareonline. Morpa Kültür Yayınları Ltd. A.. Practical Assessment. Yargı Yayınları. H (Editör). Turgut. Basım). G. H. Noonan B. Kutlu. Ankara." Practical Assessment. Ankara: Tıpkı Basım (10. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. N. Ankara: Seçkin Yayıncılık. ve Doğan.net/getvn.Şti. Sabancı Üniversitesi. F. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Anı Yayıncılık. Research & Evaluation. Ankara. "Designing scoring rubrics for your classroom. H. (1997). Öğrenci Merkezli Eğitim Uygulama Modeli. A. Eğitimde İyi Örnekler Konferansı. Tekin. Berberoğlu. C. Research & Evaluation.

DERS İŞLENİŞ ÖRNEĞİ (6. SINIFLAR) 244 . 8. 7.

2. dikkatini metne yoğunlaştırması hedeflenmektedir. OKUMA. DERS İŞLEME SÜRECİ 1. dinlenmesi/izlenmesi”. Etkinlikler belli bir yöntem dâhilinde yapılmalı.den yararlanabilir. yıl boyunca mümkün olduğunca çeşitli yöntemin kullanılmasına özen gösterilmelidir. öğrencinin metin aracılığıyla söz varlığını zenginleştirmesini. Bunların yanı sıra söz varlığını zenginleştirme ile alışkanlık kazanma boyutundaki kazanımların verilişinde. müzik dinletebilir. konunun anlaşılmasını kolaylaştırıcı bilgiler edinmesi. sağlayıcı nitelikte çalışmalara da yer verilmelidir. metinlerin özelliği. “kelime ve cümle çalışmaları” ile “metni anlama. hazırlayacağı metin işlenişlerinde farklı yöntem. Okuma metinleri ile dinleme/izleme materyallerinin işlenişinde “metnin belli bir yöntem dâhilinde okunması. Verilen ders işlenişi bir örnektir. Öğretmen. farklı bilgiler edinmesini. DİNLEME/İZLEME Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nda her tema kapsamında en az üç okuma metni ile bir dinleme/izleme materyaline yer verilmesi öngörülmüştür. Burada dikkat edilmesi gereken nokta. kazanımın niteliğine göre öğrenciye gerekli açıklamalar yapılmalı veya bununla ilgili etkinlikler düzenlenmelidir. fıkra. HAZIRLIK İşleniş sürecinin ilk basamağında. KONUŞMA Her okuma metni ya da dinleme/izleme materyalinin içeriğinin işlenişinden sonra metne ya da temaya bağlı bir konuşma etkinliği düzenlenir. yapılacak etkinlikler ve bir yıl boyunca işlenecek tema ve metinlerin sayısı dikkate alınarak belirlenmelidir. hazırlık aşamasının işleniş sürecinin diğer basamaklarına göre daha kısa sürede gerçekleştirilebilir biçimde planlanmasıdır. Bu amaçla öğretmen. Temanın işleniş süresi. temayla ya da metinle ilgili görsel unsurların yorumlanmasını isteyebilir. kısa hikâye vb. konuyla ilgili beyin fırtınası yaptırarak çağrışımların ifade edilmesini sağlayabilir. okuma metni ya da dinleme/izleme materyali olmakla birlikte öğrencinin duygu ve düşünce dünyası bununla sınırlandırılmamalı. çözümleme ve yeniden yapılandırma çalışmaları”na yer verilir. ilgi ve motivasyonu arttırıcı anekdot. Kazanımın 245 . teknik ve etkinlikler kullanabilir. Bu çalışmalarda odak noktası. konuyla ilgili birikimlerini harekete geçirmesi. canlandırma etkinlikleri yaptırabilir veya benzeri etkinlikler düzenleyebilir. 3. dinleme/izleme materyalleriyle ya da temayla bağlantılı veya bağımsız okuma ve dinleme/izleme etkinlikleri düzenlenebilir.DERS İŞLENİŞİ İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR • • • Programdaki ders işleniş örneğinin başında yer alan kazanımlar sadece o işlenişe yönelik olarak belirlenmiştir. Kazanımların ilk ele alındığı yerde. okuma metinleriyle. okuma veya dinleme/izleme etkinliğine hazırlanması. metinden hareketle araştırma yapmasını vb. Böylelikle konuya güdülenen öğrenci herhangi bir kopukluk yaşamadan sürecin diğer basamağına uyum sağlayabilecektir. öğrencinin derse. kısa filmler izletebilir.

yıl boyunca mümkün olduğunca çeşitli yöntemin kullanılmasına özen gösterilmelidir. 246 . YAZMA Her okuma metni ya da dinleme/izleme materyalinin içeriğinin işlenişi ve konuşma etkinliğinden sonra metne ya da temaya bağlı bir yazma etkinliği düzenlenir. Kazanımın ele alındığı diğer etkinliklerde öğrenciye hatırlatmalarda bulunulmalıdır. Dil bilgisi kazanımları Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nda verilen sıraya göre ele alınmalıdır. DİL BİLGİSİ Dil bilgisi kazanımlarının verilişinde okuma metinlerinde hareket edilebileceği gibi bağımsız metinlerden ya da çalışma kâğıtlarından da yararlanılabilir. Her öğrencinin yıl içinde en az bir kez hazırlıklı bir konuşma yapması. 4. Çalışmalar sonrasında verilecek dönütlerle öğrencinin kendini geliştirmesine katkıda bulunulmalıdır. 5. Bir önceki yıl ele alınan dil bilgisi konularına yönelik hatırlatma niteliğinde etkinlikler düzenlenebilir. Etkinlikler belli bir yöntem dâhilinde yapılmalı.ele alındığı diğer etkinliklerde öğrenciye hatırlatmalarda bulunulmalıdır. Çalışmalar sonrasında verilecek dönütlerle öğrencinin kendini geliştirmesine katkıda bulunulmalıdır. Kazanımların ilk ele alındığı yerde. diğer konuşma etkinliklerine de mümkün olduğunca çok öğrencinin katılması sağlanmalıdır. kazanımın niteliğine göre öğrenciye gerekli açıklamalar yapılmalı veya bununla ilgili etkinlikler düzenlenmelidir.

Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle 1. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme 5. 6. kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. Sıfat tamlamalarının yazı”yla yazar. 2. 7.1. deneyimlerini sözlü olarak ifade eder. 4. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulama 2. 5. Yazdıklarını değerlendirir.Duygu. alışkanlığı kazanma 1. 14. 4.Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 5. Olay yazıları yazar. şahıs. Sorunlarına konuşarak çözüm arar. düşünce ve hayalleri yorumlar. Tekrara düşmeden konuşur.Dinlerken/izlerken olay. zaman. Konuşma kurallarını uygulama 4. yer. DİL BİLGİSİ 1. Tekerleme. kurar. Kendini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. bilmece yanıltmacaları ezberler/kullanır. Düzgün.Karşısındakinin algılamakta zorluk kullanır. sayışmaca. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini 7. 3. Standart Türkçe ile konuşur. Dinlediği/izlediği metne farklı başlıklar bulur. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. Kendi yazdıklarını değerlendirme ve 2. Türkçenin kurallarına uygun cümleler 2. düşünce. izlenim ve kelime ve kelime gruplarının anlamını çıkarır. duygu. Farklı türlerde metinler yazma 3. 4. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. 19.Yazım ve noktalama kurallarına uyar. Kendini sözlü olarak ifade etme 3. Dinleme/izleme kurallarını uygulama KONUŞMA YAZMA 1. okunaklı ve işlek “bitişik eğik 7. hayal.SINIF SÜRE :6 : 8 saat ORAN: %30 ORAN:%20 ORAN: %20 ORAN:%15 DİNLEME/İZLEME 1. 12. çekmeyeceği bir hızda ve akıcı biçimde konuşur. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. Söz varlığını zenginleştirme 3. 8. 2. Konuşmasında nezaket kurallarına uyar. 11. dil ve anlatım yönünden 247 . Yazma kurallarını uygulama 1.

odun aldım. Karagöz. Çoluk çocuk başıma toplandılar. Hepsinin ayaklarına birer pabuç. Malum ya önümüz mübarek bayram. Güle güle yakınız.İyi ya işte. şöyle bir tatlı tatlı konuşayım. şimdi latifeyi bırak da dinle. külü beyaz olsun.Kavuk. Hazır param varken doğru odun iskelesine gittim. gidiyor. Önümüz bayram. sarık.Ne! Ben Edip Bey’le haşlama yemedim.Neyi? Karagöz.Peki öyle derim.Onu öyle demezler Karagöz’üm. 248 .Kimin umurunda. Üstlerinde başlarında paralansın. üstlerinde başlarında paralansın. Karagöz. Karagöz. Malum ya önümüz kış. Hacivat.Güle güle giysinler. Karagöz. ben kömür. Hacivat-Eksik olma Karagöz’üm. 500 okka kömür.Dedim bu gece Karagöz’üme gideyim.Öyle değil efendim. Hacivat. Eve getirdim. mübarek ramazan geldi.Âmin! Hacivat. Hacivat. Hacivat. karşısında çoluk çocuk güle güle ısınınız. Üstümüzde başımızda yok dediler. üstlerine birer entarilik basma aldım.Güle güle giysinler derler! Karagöz.Karagöz’üm öyle mi derler! Karagöz. Aman Karagöz’üm ne sevindiler! Karagöz.Bulsam kaparım.KARAGÖZ Hacivat. Cenabı Hak cümlemizi elemsiz kedersiz nice senelere yetiştirsin.Aman birader. bana ne! Hacivat. Külü beyaz olsun.Bak Karagöz’üm. yani birtakım edepsiz sözlere başladın. Hacivat. Karagöz. ne bulursam.Canım Karagöz’üm. Sen ise başladın abuk sabuk söylemeye.Ya ne derler? Hacivat. iki çeki de odun aldım.Güle güle yakınız. Karagöz. Hazır elimde beş on kuruş param var iken hemen çarşıya gittim.

Esef etme Hacı Cavcav. Esef etme kardeşim. Hacivat.Esef etme Hacivat.Karagöz’üm. Hayalî Küçük Ali’den kısaltarak alınmıştır. Kiremitleri aktardım. Yanlarına gittim: “Ayıptır.Evet… sizi utanmazlar. güle güle yansın. çoluğunuz çocuğunuzla oturun. Hacivat. Bazı ufak tefek yerleri de tamir ettirdim. Geçen kış bizim evin damı akıyordu. 249 .Hacivat. Bir usta getirdim. Karagöz. İleride. Bir de güzel yağlı boya vurdurdum. mübarek günde kavga olur mu? Yapmayın. hapishaneden çıkardılar. küreği çekince sapı gözüme değdi. Önüne ardına baksın. doğru hapishaneye attılar.Esef etme Hacı Cavcav. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır. Fırının önünde dururken pişirici. Karagöz. Hacivat. benim suçlu olmadığım anlaşıldı. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır diyerek beni teselli edecek yerde gönlümü kırıyorsun. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır.Aman birader ne yapıyorsun? Karagöz. Güle güle oturun. çoluğunuz çocuğunuzla oturun. Karşısında çoluk çocuk güle güle ısınsın. etmeyin!” dedimse de kim dinler! Öteden zaptiyeler geldiler. onu öyle demezler. yepyeni bir ev oldu.) Hacivat. Eve giderken bizim pideci fırınına uğrayıp bir iki pide alayım dedim.Derken Karagöz’üm.Fırıncıyı tokatlıyorum. sen ne söylüyorsun! Ben evimi tamir ettirdim.A birader. Hacivat.Karagöz’üm. Karagöz.Güle güle yansın. Allah nazardan saklasın derler.İyi ya işte. iftarlık öte beri alayım dedim. Karagöz. şöyle bir sokağa çıkayım.Derken efendim. Hacivat. Onlarla birlikte beni de kavga ediyor sanarak yakaladılar. arlanmazlar. Karagöz’üm. (Hacivat’a bir tokat atar. derler. terbiyesiz utanmazlar sizi. gözümün biri çıktı. arkanıza bakın.Eksik olma Karagöz’üm. Külü beyaz olsun. Karagöz. Kör müsün? Görmüyor musun? Önünüze. tam bizim evin köşesinde iki kişi kavga ediyorlar. benim gözüm çıktı. Karagöz. Alevi gökyüzüne çıksın.A birader. Karagöz. Hacivat.Güle güle oturun. Karagöz. güle güle oturun. Hacivat.Onu öyle demezler. Fırıncıya çıkışırlar.Güle güle oturun. Görme. onu öyle demezler.

Hacivat’ın yerinde olsaydınız. Bunların nükteli konuşmalarını duyan öbür işçiler de işi bırakır onları dinlermiş. Öğrencilerden Karagöz ve Hacivat’ın kişilik özelliklerini karşılaştırmaları istenir (Çalışma Kâğıdı 3). Padişahın görevlendirdiği bir kişi tarafından Karagöz ve Hacivat bir perdeye yansıtılarak oynatılmaya başlanmış. “dinleme/izleme yöntemini” uygulayıp uygulamadıkları gözlemlenir. Ulu Cami yapılırken duvarcı olarak çalışan Hacı İvad Kalfa (Hacivat) ile demircilik yapan Karagöz karşılaştılar mı gevezeliğe. Bu sırada öğrencilerin “başkalarını rahatsız etmeden” dinleyip dinlemedikleri. Öğrencilere Karagöz ve Hacivat ile ilgili neler bildikleri sorularak sınıf içi sohbet ortamı oluşturulur. METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME • Öğrencilerden verilen kelimeleri. metinde geçen ve günlük hayatta olumlu ve olumsuz durumlarda söylenen kalıplaşmış ifadelere dikkat ederek dinlemeleri istenir. Dinlediklerinize ilişkin nasıl bir sonuca varıyorsunuz? 6. Günlük hayatta çeşitli durumlarda söylenen ifade kalıplarının çevremizdekilerle iletişim kurmamızdaki önemi nedir? 3. Öğrencilere aşağıdaki sorular yöneltilir: 1. padişah yaptığı işin yanlışlığını anlamış. İşin geciktiğine inandırılan devrin padişahı onları öldürtmüş. uygun olan açıklamayla eşleştirmeleri istenir (Çalışma Kâğıdı 1). Metin ikinci kez dinletilmeden önce öğrencilerden seçici dinleme/izleme yöntemine uygun olarak. Karagöz. DİNLEYELİM ANLAYALIM HAZIRLIK • Ulaşılabilen Karagöz ve Hacivat resimleri sınıfın uygun yerlerine asılır. arkadan ışık verilip bir beyaz perde üzerine yansıtılarak oynatılan bir hayal oyunudur. halkın kısaca “ Karagöz oyunu” dediği bu temsil. Karagöz’ün anlayışsızlığı karşısında nasıl bir tepki gösterirdiniz? 5. Yazılı kaynaklarda çeşitli adlarla anılan. • Öğrencilerden. İşçilerin çok üzülüp işi bırakmaları üzerine. Karagöz ile Hacivat’ın etkili bir iletişim kuramamalarının nedeni nedir? 2. DİNLEME VE ANLAMA • Metin bir kez dinletilir. Siz olsaydınız metne nasıl bir başlık verirdiniz? 250 . şakaya dalıp işi unuturlarmış. Anadolu’da ilk defa Bursa’da ortaya konmuştur.Tema : İletişim Sınıf : 6 Süre : 8 ders saati A. Sizce etkili bir iletişim kurabilmek için nelere dikkat etmeliyiz? 4. Karagöz ve Hacivat ile ilgili aşağıdaki bilgiler aktarılarak öğrenciler metnin dünyasına hazırlanır. belirtilen durumlarda söylenebilecek sözlere örnekler vermeleri istenir (Çalışma Kâğıdı 2). deriden ve mukavvadan biçilip boyanmış şekillerin.

badem benden bıktı. Bir iki üç Söylemesi güç Sana verdim bir elma Adını koydum Fatma Hop hop hop Bir büyük altın top Eveleme develeme Evvel altı elma yedi Seren sekiz serçe dokuz Tarmanın topu kara A devenin çatı kara Bir iki tombul tekir Camdan bakar Başına takar Hop hop. Bir tavuk alıp ne yapalım? Gıt gıdak diyelim. altın top Kuzu kuzu me Bin tepeme Haydi gidelim Ayşe teyzeme. şu köşe kış köşesi. Paşa tası ile beş tas has kayısı hoşafı. Ocak kıvılcımlandırıcılardan mısın. kapı gıcırdatıcılardan kıvılcımlandırıcılardanım. Pazara gidip. Happur. öteki dişi kürkü yırtık kel kör kirpi. satar.Öğrencilerden aşağıdaki sayışmaca. tekerleme ve yanıltmacayı hatasız söyleyen arkadaşlarını belirlemeleri istenir. Bizim damda var beş boz başlı beş boz ördek. Bilmem parası var mı da çatal sapan yapar. badem bana baktı. mısın? Ne ocak Sizin damda var beş boz başlı beş boz ördek. satar. huppur yiyelim.Tekerlemeler – Yanıltmacalar Pazara gidelim. kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürkünü. Sizin bacaya konmuş allı ballı kabaklı baykuşa kürkü yırtık kel kör kirpi. Çatalca'da topal çoban çatal yapar. Sayışmacalar . Kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürkünü. Happur huppur. bilmem parası yok mu da çatal sapan yapar. ortada su şişesi. kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürküne. tekerleme ve yanıltmacaları ezberlemeleri ve kendi aralarında bir “Kelime Oyunu” düzenleyerek en çok sayışmaca. Bizim bacaya konmuş allı ballı kabaklı baykuş demiş ki: "Nasılsın allı ballı kabaklı bay kuş? " Şu köşe yaz köşesi. kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürküne eklemişler. 251 . çatal satar. Sizin damdaki beş boz başlı beş boz ördek bizim damdaki beş boz başlı beş boz ördeğe” Siz de bizcileyin beş boz başlı beş boz ördek misiniz?” demiş. kırkının da kulpu kırık küp. ne kapı gıcırdatıcılardanım. Kırk küp. ben bademden bıktım. Bir tavuk alalım. Ben bademe baktım.

Alternatif bir etkinlik olarak “Karagöz” metnini canlandırma etkinliği de yaptırılabilir. yaratıcı düşünme ÖĞRENME ALANI : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not: “Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. otobüste. Bu davranış şekillerinden hangilerinin çözüm olabileceği. hazırladığı ödevin kardeşi tarafından yırtılması″ gibi davranış örneklerini tahtaya yazar. Bu tepkilerin bazıları olumlu bazıları ise olumsuz olabilir. 252 . günlük hayatında çeşitli ortamlarda kendisini üzen.″ Herkes. Bu tip tutum ve davranışlara herkesin gösterdiği tepki de birbirinden farklı olabilir. öğretmene şikâyet etmek.B. bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması. ağlamak. öfkelendiren davranışlar nelerdir?″ diyerek öğrencilere düşünme süresi verir. okulda. BENİ AFFEDER MİSİN? DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : 1 ders saati TEMEL BECERİLER : İletişim kurma. inciten. onunla aynı davranışta bulunmak gibi olumlu veya olumsuz bir tepkiyi o davranışın karşısına yazar. Öğrencilere hazırlanmaları için bir ders saati süre verilir. bu davranış örneklerinden ″ bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması”na nasıl tepki göstereceklerini sorar. Öğretmen. küsmek. inciten. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz olumsuz tutum ve davranışlara karşı bizim doğru ve olumlu tepkiler vermeyi öğrenmemizin toplum içindeki diğer insanlarla daha iyi iletişim kurmamızı ve kendimizi mutlu ve başarılı hissetmemizi sağlayacağı vurgulanarak dersin işlenişi tamamlanır.Bu davranışlardan en uygun olan ″arkadaşının sözlü olarak uyarılması″ tepkisi ele alınarak bunun olumlu yanları ortaya konulur.” Özel Eğitim ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. Öğrencilerden gelen ″otobüse binerken sıraya riayet edilmemesi. birçoğu uygun olmayan bu tepkilerin her biri öğrencilere analiz ettirilerek sonuçları hakkında konuşulur. Gönüllü öğrenciler metni canlandırırken diğer öğrencilerden arkadaşlarını “sesini ve beden dilini etkili kullanma” açısından değerlendirmeleri istenir. Öğrencilere konuşmalarına başlamadan önce kazanım tablosunda verilen kurallar hatırlatılarak bunlara uymaları istenir. öğrencilere. yolda. kavga etmek. oyun oynarken bizi üzen. SÜREÇ Öğretmen. öfkelendiren bazı tutum ve davranışlarla karşılaşabilir. Şimdi biraz düşünelim. Daha sonra. KONUŞALIM İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nun “Konuşma” becerisi “Konuşma kurallarını uygulama ve kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma” amaçlarına bağlı kazanım tablosunda belirtilen kazanımları gerçekleştirmek için verilen “Beni Affeder misin etkinliğini yaptırılır. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Bu amaçla metnin fotokopisi öğrencilere dağıtılarak ikişerli gruplar oluşturmaları istenir. Evde. Öğrencilerden gelen. arkadaşını bu konuda sözlü olarak uyarmak. hangilerinin ise yeni sorunlara yol açabileceği sınıfça tartışılır.

253 . Öğrencilere. duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir. YAZALIM “ Karagöz” adlı metinden bir bölüm seçilerek tahtaya yazılır. metnin aynı bölümü konuşma çizgisiyle verilir. karakterlerin isimlerinin verildiğini belirtmelerinden sonra. düğüm. Öğrencilere metnin karşılıklı konuşmalardan oluştuğunu belirtilerek hangi konuşmayı kimin yaptığının nasıl anlaşıldığı sorulur. Yazma çalışmaları sırasında öğrencilere kâğıt ve sayfa düzenine dikkat etmeleri. “Yazılı Anlatım Dereceli Puanlama Anahtarı" kullanılarak değerlendirilir. çözüm bölümlerini belirlemeleri.C. yazma ve noktalama kurallarına uymaları. Aşağıdaki resimlerden hareketle öğrencilerden sıfat tamlamaları oluşturmaları istenir. DİL BİLGİSİ Öğrencilere sıfatlar hatırlatılır (Çalışma Kâğıdı 4). Bunun için öğrencilerden “yaşanmış veya yaşanması muhtemel bir olayı anlatmaları. Belirlenen öğrencilere yazdıkları metin okutularak en güzel metni yazan grup ödüllendirilir.” kazanımını gerçekleştirmek üzere öğrencilerden farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan birini seçerek yazıya geçirmeleri istenir. Öğrencilerin yazdıkları. şahıs ve varlık kadrosunu belirleyerek bunlar arasında ilgi kurmaları. Türkçenin dil bilgisi kurallarına uygun cümleler kurmaları. Öğrencilerin. Ç. olayların yerini. şahıs ve varlık kadrosunun özelliklerini. serim. Öğrencilere “Sizce bu işaretin işlevi nedir?” sorusu yöneltilerek konuşma çizgisiyle ilgili önceki bilgiler hatırlatılır. kendilerine bir sembol veya işaret belirleyerek konuşmaları belirtmede isim yerine bu sembol veya işareti kullanmaları söylenir. Öğrencilere aşağıdaki durumlar örnek olarak verilebilir: Alışverişe giden bir öğrencinin satıcılarla yaptığı konuşmalar Aile bireyleri arasında geçen konuşmalar Arkadaşlarla gidilen bir gezi sırasında yapılan konuşmalar Biriyle tanışma sırasında yapılan konuşmalar Öğrencilerden kahraman sayısına göre gruplar oluşturmaları istenir. Sıfat tamlamalarını kavratmak amacıyla çalışmalar yaptırılır (Çalışma Kâğıdı 5). zamanını. öğrencilerden yazdıklarını dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir. İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nun “yazma” becerisi “farklı türlerde metinler yazma” amacına bağlı “Olay yazıları yazar.

. İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü. 254 . Genellikle tek parçadan oluşan kadın giysisi. ufak tefek şeyler. Zor bir işi yapmak zorunda olan kişiye………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. a. öteberi e. Çocuğunu uzak bir yere gönderen anne babaya………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. Ağırlık ölçüsü.. ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Aşağıdaki durumlarda söylenen kalıplaşmış ifadelere örnekler veriniz.. çeki c. basma Türlü. okka f. Osmanlı İmparatorluğu’nda toplum güvenliğini sağlamakla görevli askeri polis kuruluşu ve bu kuruluştan olan er. Hasta olan bir kişiye…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. latife b. entari ç. Yeni evlenen bir çifte…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. zaptiye d.. Bu kelimeleri uygun olan açıklamayla eşleştiriniz.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Aşağıda dinlediğiniz metinde geçen bazı kelimeler verilmiştir. Şaka. Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş. önemsiz.

Hacivat Karagöz 255 .ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 Aşağıdaki kutucuklara Karagöz ve Hacivat’ın kişilik özelliklerini yazınız.

beşte birini de uşağa vermeleri gerekiyordu. dörtte birinin sadaka olarak fakirlere. bu vasiyeti nasıl yerine getireceklerdi? İki haftadan fazla bir zaman bu işin üzerinde düşündüler. atları çok seven ve aynı zamanda akıllı bir adam vardı. AD a. SIFAT …………………. ama bunu başaramamışlardı. adamlar geldiğinde. Daha sonra. Her sabah güneş mutlaka doğacaktır. Kaçıncı sınıfa gidiyorsun? ç. atlarının yarısının oğluna. Bilge problemi hemen çözeceğini söyledi. …………………. VASİYET Eski zamanlarda. Adam vasiyetinde. ………………….Grup 2. geriye kalan atı ikiye bölemeyeceklerine göre. …………………. Ardında on dokuz cins at bıraktı. beşte birinin de uşağına verilmesini istiyordu. …………………. b. Çocuklar parkta oyun oynuyor. …………………. 1. Sonunda. dörtte birini fakirlere. c. ama çıkar bir yol bulamadılar. …………………. Bilge 19 atı yan yana dizdirdi. Onlarda ölen adamın vasiyetini anlattılar: 19 atın yarısını oğluna. ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Aşağıdaki metni okuyunuz. atının üzerinde gezintideydi. Geriye kalan yirminci at da zaten kendi atıydı. Sonra en başa kendi atını getirip sıraya dahil etti. Bu adam günün birinde öldü.Tembel çocuk ödevini yapmamış. …………………. komşu köyde yaşayan bilgenin yanına gidip ondan yardım istemeye karar verdiler. dörtte biri olan beş atı sadaka olarak fakirlere vermek üzere kenara ayırdı. Birlikte köye gittiler. …………………. 19 atın yarısını adamın oğluna nasıl vereceklerdi? Oğlana 9 at verseler. atların yarısı olan 10 atı adamın oğluna verdi. …………………. e. bu bölüştürme işlemini köyün yaşlılarının gıpta ve hayranlık dolu bakışlarının altında yaptıktan sonra oradan uzaklaştı. Metinde eğik yazılan tamlamaları gruplandırınız. Bilge. …………………. …………………. Ağaçlar çiçek açtı bile! d. Onlara nasıl yardım edebileceğini sordu.ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerin sıfat mı yoksa ad mı olduğunu karşılarına (x) işareti koyarak belirtiniz. Küçük adam nasıl bakalım. …………………. Böylece vasiyet gereği dağıtılması gereken atların sayısı 19’u buluyordu. Bu tamlamaları tamlayan ve tamlanan açısından karşılaştırarak gruplar arasında ne gibi bir farklılık olduğunu tespit ediniz. Yaşlı insanlara yer veriniz.Grup İki grup arasındaki tamlama farklılığı ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 256 . Beşte bir olan dört atı da uşağa verdi. f. Şimdi atların sayısı 20 olmuştu. …………………. Köyün yaşlıları işin içinden çıkamadılar. Bilge.

SINIF SÜRE :6 : 6 ders saati ORAN:%20 KONUŞMA 1. 11. Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma 2. Farklı türlerde metinler yazma 1. 7. ORAN: %20 YAZMA 1. 5. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Konuşma kurallarını uygulama 4. Yazdıklarını başkalarıyla paylaşır ve onların değerlendirmelerini dikkate alır.Yazma kurallarını uygulama 1. Farklı türlerde metinler okur. 5. ORAN: %30 OKUMA 1. Okuma alışkanlığı kazanma 2. 2. kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. 10. Metne ilişkin sorulara cevap verir. şahıs. 8. 5. 14. okunaklı ve işlek bitişik eğik yazıyla yazar. kavram. 11. 12. 8. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. atasözü ve deyimleri kullanır. Yazım ve noktalama kurallarına uyar. zaman. Hazırlıklı konuşmalar yapma 3. Olay yazıları yazar. Düzgün.Okuma kurallarını uygulama 3. Söz varlığını zenginleştirme 1. 5. Standart Türkçe ile konuşur. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 4. ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 2. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 3. İyelik eklerinin işlevlerini kavrar. Tekrara düşmeden konuşur. 5. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. 4. Olay. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. 1. Standart Türkçeyle yazar. Metnin bağlamından hareketle kelime ve 4. 2.Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. Yeni öğrendiği kelime. Konunun özelliğine uygun düşünceyi 7. Konuşmasında amaç-sonuç ilişkileri kurar. Konuşmasında sebep-sonuç ilişkileri kurar. yer. 257 . bunlarla ilgili unsurları belirler. Ana fikri yardımcı fikirlerle destekler. 4. varlık kadrosu ve geliştirme yollarını kullanır.

aslında elinize ne geçerse onu okuyun. Daha sonra bir sürü balon geliyor. O da çengel gibi demirden bir şey takmış koluna. Cüceler ne yapmış? Devler nasıl yaratıklarmış? Kırmızı Balon’a ne dersiniz? Umarım. Sonra bir gün. bilmiyorum.. Define Adası’nda bir adam var. ha! Bozuşuruz da ne olur. Kürklü. kırmızı giysili bir kral. hani Harikalar Ülkesi’ne gitmişti. Kimseye acımıyor. sürekli olarak sayılarla uğraşan.. uzayda bir gezegen. Şeyi de okuyun. sizin adınıza ben bir kez daha okurum o kitabı. canım. Tarla faresi neler anlatmıştı ona? Kupa Kraliçesi ne biçim kraliçeydi? Yoksa bozuşuruz.ALTI KİTAP Ne kitaplar var! Küçük Prens’i okudunuz mu? Küçük bir gezegeni vardır Küçük Prens’in. koyununa ot veriyor. Bunları söylüyorum ya. Nedenini sorarsanız. Ama o çocuklardan birinin attığı serseri bir taşla patlayıveriyor. bir sokak feneri bekçisi. bana mektup yazın. Bindiği gemi batınca ıssız bir adaya düşüyor. kendini beğenmiş bir adam. Ama nasıl küçük! El kadar bir yer. Bu arada Küçük Prens’in yolu Dünya’ya düşmez mi? Alis’i tanıyor musunuz? Alis. Ayrı ayrı gezegenlerde bir sürü adama rastlıyor. İyi bir balon kırmızı balon... Altın saçlı bir çocuk. Küçük Prens de küçük elbet. aklına esiyor. okumuşsunuzdur o kitabı. Yani ölüyor. Başöğretmen. O zaman da. Bir yanardağı. para hesapları yapan bir işadamı. Cemal Süreya. Sokak çocukları Paskal’ı döverlerken onu yalnız bırakmıyor. Kuşlar Pekiyi 258 .. Ben o keçiyi çok sevdim. oturun. bir koyunu var. sokak çocukları. demeyin. Her sabah yanardağının lavlarını süpürüyor. bir de çiçeği. çiçeğini suluyor. Ya bir şey geçmezse. Nasıl bir ada burası? Bir de keçi var. otobüs biletçisi. Ha. Güliver’in Yolculuklarını. o da oraya gidiyor. Küçük Paskal’ın ve balonunun serüveni anlatılıyor. Kimler yok ki kitapta! Aynı zamanda mert bir balon Paskal’ın balonu. bir de Robinson var. uzayda yolculuğa çıkıyor. Eli kesik.. Aritmetik İyi. sahibi nereye giderse. İşte. Korkunç bir adam.

Nasrettin Hoca Fıkraları 4. Kelime ve cümlelerin anlamlarına yönelik çalışmalar yapılır (Çalışma Kâğıdı 2 ve 3). Çalıkuşu . Kılavuz) Öğrencileri kitap okumaya yönlendirmek amacıyla aşağıdaki kitaplar önerilir. 1. öğrencilerden metnin adına ve metinle ilgili resimlere bakarak metinde neler anlatıldığını tahmin etmelerini ister. ( ) Yazar artık büyüdüğü için bu kitapları okumuyor.” dediği hâlde kitapları neden yeniden okumak istiyor? ç. • Metni anlama. • Metnin okunması a. Yazar. Öğretmen. Keloğlan Masalları 3.OKUYALIM ANLAYALIM • a. Öğrencilerin hayal güçlerini geliştirmek amacıyla “Benim Kahramanım” etkinliği uygulanır. Metne yönelik farklı tür ve tiplerde hazırlanmış sorular cevaplanır. 259 . Öğrencilerden tuttukları notlardan hareketle metinden anladıklarını belirlenen yerlere yazmaları istenir (Çalışma Kâğıdı 1). yanlış olanlarının başına (Y) yazınız. çocukların zamanlarını nasıl değerlendirmelerini istiyor? Aşağıdaki cümlelerin metne göre doğru olanlarının başına (D). öğrencilerin kütüphaneye veya kitap evlerine giderek ilgilerini çeken kitapların adlarını yazmalarını ve içlerinden birini seçmelerini ister.. (bk. Seçilen kitapların okunarak sınıfla paylaşılması sağlanır. c. “Altı Kitap başlığı niçin seçilmiş olabilir? Aşağıdaki resimler hangi kitapların kapakları olabilir?” gibi sorularla öğrencileri metne yönlendirir. Metnin tamamı ya da bir bölümü. Öğretmen metni yer yer kesintiye uğratarak okur ve öğrencilerden not almalarını ister. ( ) Kitap okuduğumuzda kahramanları daha iyi tanırız. b. • b. öğrencilerin kelimeleri doğru telaffuz etme becerilerini geliştirmek amacıyla yardımcı bir materyal kullanılarak dinletilir. Öğretmen not alma tekniği ile ilgili olarak öğrencilere rehberlik eder. Öğretmen. ( ) Yazara göre bu altı kitabı okumamız yeterlidir. Yazar “Bozuşuruz. a. Pascal ile Kırmızı Balon arasındaki dostluk için neler söyleyebilirsiniz? c. Aşık Veysel’den Şiirler 6. ç.Tema : Kitaplar Benim Dünyam Sınıf : 6 Süre : 10 ders saati A. Öğretmen. Mevlana’dan Hikâyeler 5. ( ) Yazar zamanımızı okuyarak ve yazarak değerlendirmemizi istiyor. Dede Korkut Hikâyeleri 2. Öğretmen metni bir kez sesli okur. Küçük Prens’in günlük yaşantısı nasıl geçmektedir? b. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik aşağıdaki çalışmalar yapılır. Seçilen kitabın adından ve kapağındaki resimlerden hareketle içeriği tahmin ettirilir..

YAZALIM Öğrencilerden. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurmaları. evi. karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanarak ana fikri desteklemeleri belirtilir. 260 . İyi bir konuşmanın her şeyden önce dilin etkili kullanımına bağlı olduğunu belirtilerek öğrencilerden konuşmaları sırasında. D. Küçük Prens’in Dünya’ya geldiğini ve kendileriyle karşılaştığını hayal etmeleri istenir. Düşünceyi geliştirme yolları ile ilgili olarak örneklerden hareket edilerek öğrencilerin ele alınan düşünceyi destekleyen unsurları öncelikle kendilerinin sezmesi sağlanır. Münazara etkinliği uygulanır (bk. sebep-sonuç ve amaç-sonuç ilişkileri kurmaları. Öğrenciler. bir metinden hareketle yeni bir metin oluşturma yöntemini kullanarak Küçük Prens’le aralarında geçen konuşmayı yazarlar. evleri. Öncelikle savunacakları fikri yardımcı fikirlerle geliştirmeleri ve örnekleme. arabaları gibi) yaptırınız. Ç. İsmin hangi şahsa ait olduğunu belirten eklere iyelik eki adı verildiğini belirttikten sonra seçeceğiniz isimlerle iyelik çekimi (evim. evi. Kılavuz). arabam. İyelik ekinin şahıslara göre nasıl değiştiğini ve bu değişimin nedenlerini sorarak kalınlık-incelik uyumu ve yardımcı ünsüzlerle ilgili bilgileri hatırlatınız. Standart Türkçe ile konuşmaları. Buradan hareketle iyelik eklerini kavratınız (Çalışma Kâğıdı 5). arabamız. evimiz. arabası. arabanız. Etkinliğin uygulanmasından birkaç gün önce öğrenciler tartışma konusunda bilgilendirilerek aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri istenir. Öğrenciler birbirlerinin yazılarını değerlendirme ölçütlerini kullanarak okuyup değerlendirir (Çalışma Kâğıdı 4). araban. eviniz. DİL BİLGİSİ Öğrencilerinizden “Perili El” adlı masaldaki altı çizili kelimeleri uygun eklerle tamamlamalarını isteyiniz.C. KONUŞALIM “Çok okuyan mı çok gezen mi bilir?” konusunda tartışma yapılır. Şahıs zamirlerinin tamlayan eki almış biçimlerini tahtaya yazarak öğrencilerinizden uygun eklerle tamamlanan isimlerin bu şahıslardan hangilerine ait olduğunu belirlemelerini isteyiniz. tanık gösterme. tekrara düşmemeleri istenir.

......... çok 4......................... 3... uğramak a............. 1.................... Ne kitaplar var!.... 2.................... altın saçlı b.... Sizin adınıza ben bir kez daha okurum o kitabı............... Bu arada Küçük Prens’in yolu Dünya’ya düşmez mi?........ küçük 2...... el kadar c...... bir sürü Metinden yararlanarak aşağıdaki cümlelerle aynı anlama gelen cümleler kurunuz..... sarışın 3.......... 1....................... Güliver’in Yolculukları ………………… ………………… Robinson ………………… ………………… ………………… ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Aşağıda verilen kelimelerin anlamını tahmin ediniz ve sözlük anlamını da bularak yazınız....... 261 .... yolu düşmek d.... KELİMELER TAHMİN SÖZLÜK gezegen lav fener serüven mert bozuşmak çengel ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 Aşağıdaki kelimeleri aynı anlama gelen ifadelerle eşleştiriniz............................................... Küçük Prens ………………… ………………… ………………… Kırmızı Balon ………………… ………………… ………………… Alis Harikalar Ülkesinde ………………… ………………… Define Adası ………………… ………………… ………………….ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Tuttuğunuz notlardan hareketle metinden anladıklarınızı yazınız..........

Allah’a yalvarırmış: “Hey Allah’ım. Gel gelelim. Gün gelmiş. ne parmakları… dikişe. Allah’ın kul… çokmuş. elini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış. baba… gözlerini gözlerinden ayırmaz. önüne iş verip parmaklar…ı işletseydi ellerin her işe yarardı şimdi. “A Gül Kız’ım. atasözü ve deyimleri kullanmış mı? Yazım ve noktalama kurallarına uymuş mu? Evet Kısmen Hayır ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Aşağıdaki metinde verilen noktalı bölümleri uygun eklerle tamamlayınız. bu duruma katlanırmış. Perili El Bir varmış. 262 . anası ile babası ölmüş. Zaman zaman içinde. fakat Gül Kız. kız gelin olmuş. Onların hayrına on peri getirdim sana. okunaklı ve işlek bitişik eğik yazıyla yazmış mı? Standart Türkçeyle yazmış mı? Yeni öğrendiği kelime. Kocası evin dirliğ… bozulmasın diye hiç ağzını açmaz. ama elden ne gelir? Allah sabır versin.ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Arkadaşlarınızın değerlendiriniz. yoksul görse giydirirdi. Talihinden koca… da iyi bir adammış. ama demir bile paslanır işlemeye işlemeye. cinler cirit oynarken eski hamam iç…nde. işin farkında olduğu için üzülür. ne diye gözlerini sele veriyorsun? Yaratan. kalbur saman içinde. Bereket versin ki sağlığında yetim görse yedirir. Hayırlı bir kısmet çıkmış.” diye söylenirken evin içinde nur yüzlü bir kadın görünmüş. kir toz içinde kalmış. iki elim. yazdıklarını aşağıdaki değerlendirme ölçütlerini kullanarak DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat etmiş mi? Düzgün. dil ile tarif edilmez ki edeyim. Gül Kız el üstünde büyütüldüğü için ne eller… işe yarıyormuş. Bu gidişle ev… baş…a yıkılacak. kavram. bir yokmuş. on parmağ… var. ama işe güce yaramıyor. varlıklı bir ailenin güzel bir kızı… varmış. Ana…. Kız üzülmüş. Ev. yaratırken senin de parmağ…a bir hüner vererek yaratmış. Ana… rahmetli.

yazma bilgi ve kuralları 5. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. Okuma kurallarını uygulama 2. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 5. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını çıkarmaktan kaçınır. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. 4. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. fark eder. 4. Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime kullanma etme alışkanlığı kazanma 2. 26. 4. Şiir defteri tutar.SINIF SÜRE : 7 : 7 saat ORAN: %30 OKUMA ORAN:%20 KONUŞMA ORAN: %20 YAZMA ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 1. kullanım özelliklerini 12. Standart Türkçe ile konuşur. 3. Kelime türleriyle ilgili 1. Metne ilişkin sorulara cevap verir. Şiir yazar. Bildirme kiplerinin cümleler kurar. 3. Farklı türlerde metinler 1. Tekrara düşmeden konuşur. Akıcı biçimde okur. İşitilebilir bir sesle konuşur. Kendini yazılı olarak ifade 1. 263 . Söz varlığını zenginleştirme 1. 2. 19. kavrar. Sesini ve beden dilini etkili 2. Türkçenin kurallarına uygun 3. 27. uygulama 4. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. 8. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Konuşurken gereksiz sesler 14. gruplarının anlamlarını çıkarır. 4. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Konuşma kurallarını uygulama 4.

Olur bu mevsimin bağ-ı İrem'i. Karakoç'um. Silifke'de çiçek açtı nar şimdi. Boz martılar düğün yapar Mersin'de. Aşıklar diyarı Elbistan ili. İki kıt'a bir boğazda aşina. çimen sevgililer döşeği. Durgun çayı köpüklendi Daday'ın. Eğri yollar yaylaların kuşağı Çayır. gel. Palmiyeler zümrüt tacı Hatay'ın Çukurova cennetidir bu ayın Aydın ili efelere dar şimdi. yorulma boşuna. sessiz duran yuvalar. Çıkıp baksan Çamlıca'nın başına. Abdurrahim KARAKOÇ 264 . Her tarafı yeşillendi Bolu'nun.ANADOLU’DA BAHAR İlkbaharı geldi Anadolu'nun. Hora teper Sürmene'nin uşağı. Cıvıl cıvıl. Her çeşmenin üç-beş tane güzeli. Kelebekler birbirini kovalar. Bölük bölük sarı. Gönül dile gelir kaval sesinde. Halı gibi nakışlandı ovalar. yeşil. Isparta'nın renk renk gül bahçesinde Bülbüllerin neşesini gör şimdi. Sultandağı benek benek kar şimdi. Her çiçeğin bir arısı var şimdi. Dadaşların oynadığı bar şimdi. mor şimdi. İstanbul'u tarif etmek zor şimdi.

Metinde geçen bazı kelimelerin anlamları verilerek eşleştirme çalışması yapılır (Çalışma Kâğıdı 2). Öğrencilerin okumaları akıcılık ve sözün ezgisine uygunluk yönünden sınıfça değerlendirilir. 265 . Belirlenen öğrencilere sesli okuma yöntemiyle şiir okutulur. OKUYALIM ANLAYALIM • Öğrencilere çeşitli yörelerden türküler dinletilir. Bülbüller neden neşelidir? 7. Kelimelerin zıt ve yakın anlamlıları bulunur. Hataların neden kaynaklandığı tartışılarak şiir okumada noktalama işaretleri ile vurgu ve tonlamaya uymanın önemi vurgulanır. Bilinmeyen kelimelerin anlamları metnin bağlamından hareketle tahmin ettirilir (Çalışma Kâğıdı 1). Metindeki yer adları haritada bulunarak bu yerler üzerine konuşulur. Şair. Şiirde baharın en geç geldiği yer neresidir? 4. Şaire göre İstanbul’u tarif etmek neden zordur? Öğrencilerden şiirin kendilerinde uyandırdığı duyguları sözlü olarak ifade etmeleri istenir. Metinde yer alan benzetmeler çözümlenir (Çalışma Kâğıdı 4). Şiirde Anadolu’nun hangi özellikleri üzerinde durulmaktadır? 3. Sınıfa bir haritayla girilir. Örnek sorular: 1. “Boz martılar düğün yapar Mersin’de” dizesinden hareketle aynı anlamı veren farklı cümleler yazılır. • Metni anlama. Şiirde hangi yörelerin halk oyunlarından söz edilmektedir? 5. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik olarak aşağıdaki çalışmalar yapılır. Metinden seçilen kelimelerle şiirdeki ana duyguya uygun cümleler yazılır (Çalışma Kâğıdı 3). Aydın ili niçin efelere dar gelmektedir? 6. şiirde Anadolu ile ilgili hangi duygularını dile getirmiştir? 2. • Öğrencilerden metnin görsellerini yorumlamaları istenir.Tema : “Yurdumu Seviyorum” Sınıf : 7 Süre : 10 ders saati A. Metnin okunması Şiir öğretmen tarafından örnek olarak okunur. Metni anlamaya yönelik aşağıdaki sorular cevaplanır.

Öğrencilerinizden belirlediğiniz fiil köklerini haber kiplerinde şahıslara göre çekimlemelerini isteyiniz. C. kelimeleri doğru telaffuz etme. Yaratıcı konuşma yöntemi ile her öğrenci bir önceki arkadaşının konuşmasından hareketle bir fotoğrafın kendinde uyandırdığı duygu. (Çalışma Kâğıdı 5) Ç. şiir defterine yazar. işitilebilir bir sesle konuşma. Yazılan şiirler müzik eşliğinde sınıfta okunur. gelecekte ve her zaman yapıldığı anlamını kattığını vurgulayınız. DİL BİLGİSİ 6 ve 7. Öğrenci beğendiği şiiri/şiirleri. -ecek. şimdi. “Gezip Gördüklerim” etkinliği uygulanır (bk. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurma. Anadolu’nun güzelliklerini yansıtan fotoğraflar sınıf panosuna asılır. Öğrenciler konuşmaları sırasında gözlemlenerek Standart Türkçeyle konuşma. -miş. düşünce ve izlenimlerini sınıfla paylaşması sağlanır. YAZALIM Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemiyle verilen kelimelerden hareketle şiir yazılır. 266 . -yor. düşünce ve hayalleri ifade eder.B. Tema ile ilgili şiirler araştırılır. konuşurken gereksiz sesler çıkarmaktan kaçınma yönünden değerlendirilir. Öğrenciler bu kazanımlara yönelik düzenlenecek bir formla değerlendirilebilir. çalışma kâğıdında öğrencilerin dikkatini bildirme kiplerine çekerek fiil köklerine gelen “-di. Kılavuz). Çeşitli fiil kökleri belirleyiniz. Öğrencilerinizden metindeki fiilleri ve bu fiillerin hangi zaman ekiyle çekimlenmiş olduğunu belirlemelerini isteyiniz. Alternatif bir etkinlik olarak çevredeki doğal ve tarihî güzelliklerin olduğu bir mekâna gezi düzenlenerek öğrencilerin gezi sonrasındaki duygu. KONUŞALIM Öğrenciler tarafından sınıfa getirilen. -r “ eklerinin fiillerin zamanına yaptığı etkiyi ve cümleye eylemin geçmişte.

Bildik. Yiğit........ memleket.. yurt. Ülke. kuşak...... ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 1. Bele sarılan uzun ve enli kumaş. bahar/ yeşil/ bahçe/ kelebek/ çeşme b.. neşe/ arı/ mevsim/ mor/ çimen/ cennet ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Şiirde yer alan benzetmeleri bularak benzetilme nedenlerini açıklayınız. . a.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını sözlükten bularak karşılarına yazınız..... aşina” kelimelerini aşağıdaki uygun yerlere yazınız.................. Benzeyen Çukurova halı bağ-ı irem palmiye Kendisine benzetilen kuşak Benzetilme nedeni Tahmin Sözlükteki anlamı 267 . ...... diyar.. “Âşıklar diyarı Elbistan ili. el............ .... efe..... “Durgun çayı köpüklendi.... Yeni kelimeler ekleyerek aşağıdaki kelimeleri de kapsayan cümleler yazınız... Ülke. hora.. ...... Kelimeler bar dadaş uşak âşık döşek ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 “İl... 2.. özellikle Batı Anadolu’da köy yiğidi....... ..... Karadeniz bölgesinde birçok kişi tarafından el ele tutuşarak oyun müziği eşliğinde oynanan bir halk oyunu..” cümlesinde durgun kelimesinin yerine zıt anlamlısını bulunuz........... 3. .” cümlesinde il kelimesi yerine kullanılabilecek kelimeyi yazınız..... tanıdık.

............................................................................ halay................................... ............ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Işıl ışıl................................ ............................................................ ........ ...................................................................... ............................................................... ......................... dağ................ deniz............. ................................................................ ................................................................................................... .................. . gece gündüz.................................. ...................................................................................................... sarı............... deli divane.......................................................................................... serin....................................................................................... ..................................... .............................. .................................... ............................................................................ türkü kelimelerinin geçtiği bir şiir yazınız.................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................... yemyeşil................... ....................................................................................................................................... ............... ...................................................................... ............. 268 .................................................................. .................................................................................. ............................. ..................

.... ALİ’NİN YAPTIĞI İŞLER Okul gezisi Evde dinlenmesi Okula gitmesi ALİ’NİN YAPTIĞI İŞLERİN ZAMANI Aşağıdaki soruları okulda yaptığınız eylemlerden hareketle cevaplayınız.. Çok terlediğim için biraz üşümüştüm. Yarın okula tekrar gideceğim.... bugün evde dinleniyorum...... Ormanda yürüyüş yaptık.... çeşitli oyunlar oynadık ve çok eğlendik......... Dersten sonra neler yapacaksınız?………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Okulda her gün neler yapıyorsunuz?....... Dün yaptığınız sınıf gezisi çok güzel geçti... Bu nedenle...... “ Aşağıdaki tabloda boş bırakılan satırlara Ali’nin yaptığı işlerin zamanını yazınız. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Şu anda neler yapıyorsunuz?…………………………………………………………………………………………………………...... Okuldan dönerken size uğrarım.................................. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...ÇALIŞMA KÂĞIDI 6 Ali telefonda amcasına şöyle diyordu: “Amcacığım aradığınız için çok teşekkür ederim. 269 .................. Dersten önce neler yaptınız?………………………………………………………………………………………………………….... ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

. Kar yağarsa kayakçılar sev……………… 10.. Yarın hava soğuk ol…………… 6.ÇALIŞMA KÂĞIDI 7 Aşağıdaki cümlelerin yüklemlerini uygun zaman ve kişi ekleriyle tamamlayınız... Polis hırsızı yakala…………… 9. 5. Ayşe ile yarın sinemaya git……………. 2. 270 . Can rüyasında denizde yüz…………. Para biriktiren sonunda rahat ed………… 8. 7. Tatilde Antalya’ya git…………. Çalışmış. sonunda kazan…………… 4. 1. Mustafa Kemal küçük yaşta öksüz kal………. Arkadaşım şu an kitap oku……….. 3.

Okuduğu metni değerlendirme 1. Yazma kurallarını uygulama 1. 2.Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. 3. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 1. Canlandırmalarda. Okuma kurallarını uygulama 5. Metnin öncesi ve/veya sonrasına ait kurgular yapar. 24. İşitilebilir bir sesle konuşur.Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. 8. 7. ORAN: %20 YAZMA 1. tonlama ve duraklama yapar. Düşünce yazıları yazar. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. Sesini ve beden dilini etkili kullanma 1. 19. Uygun yerlerde vurgu.Yazım ve noktalama kurallarına uyar. 3. 3. Sözleriyle jest ve mimiklerinin uyumuna dikkat eder. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. 4. 271 .SINIF SÜRE : 8 : 10 saat ORAN:%20 KONUŞMA 2. ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 1. Konuşurken nefesini ayarlar. duygu. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını fark eder. Farklı türlerde metinler yazma 2.Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. 2. düşünce ve hayalleri yorumlar. 27. 8. Metni dil ve anlatım değerlendirir. 5. 11. sesini varlık ve kahramanları çağrıştıracak şekilde kullanır. Fiilimsilerin işlevlerini ve kullanım özelliklerini kavrar. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. 4. 5. Standart Türkçe ile yazar. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 2. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 21. yönünden 6. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 2. ORAN: %30 OKUMA 1. Konuşurken gereksiz sesler çıkarmaktan kaçınır.

272 .

273 .

274 .

275 .

276 .

277 .

YKY. İstanbul 2003. editör:Ayfer Tunç.Kaynak: Belki Varmış Belki Yokmuş. Resimleyen: Levent GÖNENÇ 278 .

Meşeler ile akçaağaçlar arazındaki sorun nedir? 2.OKUYALIM ANLAYALIM • Gazetelerden dayanışmayla ilgili haberler bulunur. Öğrencilerin bir kısmı metni diyaloğa dönüştürürken diğer öğrenciler canlandırmada görev alırlar. Metnin okuma süreci yer yer kesintiye uğratılarak okunan bölüm ile ilgili olarak tartışılır. Meşeler “gün ışığını” neden kendi hakları olarak görmektedir? 4. Öğrenciler canlandırma etkinliği yaparken diğer öğrencilere “Kazanım Tablosu”nda verilen kazanımlar fotokopi hâlinde dağıtılarak arkadaşlarını “sesini ve beden dilini etkili kullanma” yönünden değerlendirmeleri istenir. Öğrencilerden metni dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik olarak aşağıdaki çalışmalar yapılır. akçaağaçların önerilerini kabul etselerdi ormandaki yaşam nasıl olurdu? Sorunun kaynağı akçaağaçlar olsaydı. Metnin okunması • Tartışarak okuma yöntemiyle metin okutulur. Bütün öğrencilerin tartışmaya katılması ve birbirlerinin düşüncelerine saygı duyması sağlanır. Akçaağaçlar ile meşelerin “kör bir balta”ya yenik düşme nedeni nedir? Öğrencilere. KONUŞALIM Metin diyaloğa dönüştürülerek “Canlandırma” etkinliği yapılır. • 279 . akçaağaçların yerinde olsaydınız nasıl bir çözüm bulurdunuz? Meşeler. olaylar nasıl gelişirdi? gibi sorular sorularak öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri geliştirilir. Metni anlama. Tartışma sınıfça veya küçük gruplar hâlinde yapılabilir. Metni anlamaya yönelik farklı tür ve tiplerdeki sorular cevaplanır. Bunlarla ilgili kısa bir yazı yazılarak sınıf/okul panosuna asılır. Kelime ve cümle çalışmaları yapılır (Çalışma Kâğıdı 1. Örnek sorular: 1. Resim ve başlıktan hareketle metnin içeriğiyle ilgili tahminde bulunulur. Akçaağaçlar meşe ile konuşmaya gittiği hâlde savaşın çıkma nedeni nedir? 3.2). Tartışma sonunda varılan ortak yargılar not edilir. B. İlk resimle son resim karşılaştırılır.Tema : Toplum Hayatı Sınıf : 8 Süre : 10 ders saati A. Siz. Öğretmen tarafından okuma süresince sözsüz müzik dinletilir.

kırkını geçmiş nice tanıdıklarım hastalandı. Bize Göre 280 . Konuyla ilgili çalışmalar yapılır (Çalışma Kâğıdı 4). Gruplar kendi içlerinde kelime ve atasözlerini tartışırlar.C. Baharın hastalıkları saymakla tükenmez ki. cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögeleri vurgulamak. konuyla ilgili duygu ve düşüncelerini grup olarak yazarlar. Bazılarının bronşiti. YAZALIM Öğrencilerden metinde virgülün geçtiği yerleri belirleyerek defterlerine listelemeleri istenir. Metni gözden geçirerek gerekli düzeltmeleri yaparlar. Grup olarak yazma yöntemi kullanılarak “birlik ve dayanışma” konulu düşünce yazısı yazılır. Mart güneşi organizmada çöreklenip yatan bütün yılanları uyandırıyor. Metinler okutularak en güzel metni yazan grup ödüllendirilir. Her gruba. Bu yolla virgülün sıralı cümleleri birbirinden ayırmak. bazılarının romatizması azmış. yaşayanların toplamından durmadan çıkarıyor. Öğrenciler dört gruba ayrılır (Çalışma Kâğıdı 3). kuş cıvıltılarıyla beraber insan iniltileri ve hırıltılarıyla dolu. Öğrencilerden bu ifadelerde virgülün hangi işlevlerde kullanıldığını belirlemeleri istenir. DİL BİLGİSİ Aşağıda verilen metinden hareketle fiilimsiler kavratılır. “Mart başlayalı. konuyla ilgili anahtar kelime ve atasözleri verilerek metin içinde kullanacakları belirtilir. toprağın yeniden gençliğe kavuştuğu bu mevsimde hava. cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanıldığı kavratılır. Bahar bir muhasip gibi hayata yeni kavuşturduğu varlıkların sayısını.” Ahmet Haşim. Ç.

• Korku çiçeğinin tohumları bir kez düştü mü toprağa bir anda sarıverir ortalığı. kalmamıştı. Metinde yer alan aşağıdaki cümleleri aynı anlama gelen farklı cümlelerle ifade ediniz.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 1.. herkes yalnızca kendi fikrini söylüyordu. • Güneş her sabah gökyüzünü mutluluğun yedi rengine boyuyordu. …………………………………………………………………………………………. beli bükülmüştü. yardım edecek kimsesi Gurbette memleketimin hayali beni yaşattı.. Sizce bu anlatım tarzı metne ne kazandırmaktadır? ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 281 . Pınar suyundan doyasıya içti. Kimse kimseyi dinlemiyor. • Zavallı akçaağacın göğsü körük gibi inip kalkıyor. 2. Koruyacak. …………………………………………………………………………………………. suratı renkten renge giriyor. • Her çığlık bir harçer gibi saplanıyordu ormandaki sessizliğe …………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………. Yüzünü göstermek Kana kana içmek Tuzla buz olmak İki büklüm olmak Kolu kanadı kırık Ayakta tutmak Her kafadan bir ses çıkması Onu son gördüğümden beri yaşlanmış. Günün ilk ışıklarıyla doğanın güzelliği ortaya çıktı. oldukça Tepsi düşünce bardaklar binlerce parçaya bölündü. Örnek: • Bir anda tuzla buz olmuştu mutluluğun sırça kaleleri / Mutlulukları birden bire bozulmuştu. Aşağıdaki deyimleri gerçek anlamlarının geçtiği cümlelerle eşleştiriniz.

Ülke. Ateşi canlandırmak için kullanılan ve açılıp kapandıkça içindeki havayı üfleyen araç. Toprağın kayıp akmasını veya suyun yayılmasını önlemek için yapılan kalın duvar. Duru ve temiz kesme cam. 2. 3. 5. acayı BULMACA 4 2 5 1 6 3 Sorular: 1. memleket. Havada buğu durumunda iken akşamın ve gecenin serinliği ile yerde veya bitkilerde toplanan küçük su damlaları. 6.ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Metinde geçen kelimelerle oluşturulan aşağıdaki bulmacayı çözünüz. engel. 282 . Cam. camdan yapılmış. 4.

GRUP sevgi güç 2. 3. Yalnız taş duvar olmaz. GRUP güven mutluluk Ağaç yaprağıyla gürler. GRUP yardım neşe 4. 283 . GRUP saygı huzur Birlikten güç doğar. El elden üstündür.ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 1.

. Mart başlayalı. Eve git…… kitaplarımı alacağım.................... yürü.... Karşıdan uzun boylu....... odada yüksek sesle konuşulmaması gerekir........................ hikâyeyi dikkatle dinledim.................... Ali yarın okula gelmeyecek.............................................. O............ 2..... Örnek: Büyük şehirlerdeki oyun alanları giderek azalıyor...... Onun anlat................ O beni gör................................................ .................. gör…....... Dün biraz rahatsızmış....... Aşağıdaki boşlukları uygun fiilimsi ekleriyle doldurunuz. kuş cıvıltılarıyla beraber insan iniltileri ve hırıltılarıyla dolu.............. arkadaşlarıma uğrarım... çok şaşırdım........................ Çocuk annesini gör….......... sağlık için çok faydalıdır.............. Ali’nin [yarın okula gelmeyeceği]ni biliyorum...................... Aşağıdaki cümleleri uygun fiilimsi ekleriyle birleştirip tek cümle olarak yazınız.................... Yarın gece televizyonda bir film gösterilecek............................................. Örnek: Ben biliyorum.... çiçekler ne kadar güzel! Onu birden karşımda gör..... İlkbaharda aç........ Her sabah yarım saat yürü.......................... Okuldan çık….. ................... Bahar bir muhasip gibi hayata yeni kavuşturduğu varlıkların sayısını................................ 3....... O kazağı bugün giymiş....................................................... hemen geriye döndü...... Bu yüzden okula gelmedi............. yaşayanların toplamından durmadan çıkarıyor............................. .... Bizim ders çalış.. Sizin benden hiç hoşlan. Baharın hastalıkları saymakla tükenmez ki........ Bazı güller kurutulmuş.................. sarı saçlı bir çocuk geliyor..... Ben o filmi daha önce gördüm....................... yolda arkadaşıma rastladım.. dün bir kazak almış... O çocuk benim arkadaşım............ 284 ..... Dersten sonra eve yürü. ............................................... gittim........... eve gider……........... Toprağın yeniden gençliğe kavuştuğu bu mevsimde hava.. kırkını geçmiş nice tanıdıklarım hastalandı ................. Aşağıdaki kelimeleri değiştirerek cümleyi aynı anlamı verecek şekilde yeniden yazınız......ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 1......... zaten biliyordum. O gülleri vazoya koymuş............................. Eski mahallemize git. .................. onun boynuna sarıldı..............

kahraman anlatıcının bakış açısı ve gözlemci bakış açısı. masal vb. anlatımı bir anlatıcıya devredebilir. ritim. türkü. Bakış açısı kavramı ‘anlatıcı’ kavramı ile beraber değerlendirilir. akıcılık: Bir konuşma veya yazının anlam yönünden anlaşılır. yöntemi. atasözü vb. benzetme: Bir konuşma veya yazıda bir varlığı. Şiirde ahenk.) olay. Örnek. bağlam: En az iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan anlam birliği. kahramanların neler düşündüklerine kadar her şeyi bilir.SÖZLÜK abartma: Anlatımı etkili kılmak amacıyla bir duyguyu. aktaran kişi. üzüntü gibi temel duygular. ana fikir. Dolayısıyla metnin yazarı her zaman olayları anlatan kişi değildir. tahlil edici. Aydın ağzı. mübalağa. roman. kelime. müzikalite. perspektif. olayla anlatılması. durumla. düşünceyi veya olayı olduğundan büyük ya da küçük gösterme. Bu tutum. bakış açısı: Bir olayı veya durumu değerlendirme yönü. mutluluk. İstanbul ağzı. türler. olay anlatımına dayalı metinlerde olayları. 285 . ana duygu: Bir edebî metnin geneline yayılan ve temayı besleyen sevinç. ana düşünce: Bir yazı veya konuşmada çeşitli yardımcı düşüncelerle desteklenen ve metnin tamamında verilmek istenen düşünce. olayı ve durumu daha etkileyici göstermek amacıyla. kişileri. olay veya durumlara karşı takındığı tavır. Bu tür metinlerde üç tür bakış açısından söz edilebilir: İlâhî bakış açısı. olayların gelişiminden. Kahraman anlatıcı. ses benzerlikleri. İlk bakış açısındaki anlatıcı. Gözlemci bakış açısında ise anlatıcı tarafsız bir gözle olayları veya durumları anlatır. mekânı okura anlatan kişi. mekân ve kişilerin kimin tarafından görüldüğünü ve anlatıldığını belirten kavram. Şiirde/düz yazıda cümle. anonim: Yazanı veya söyleyeni belli olmayan. söyleniş yönünden hiçbir engele takılmayan bir doğallıkta olması. özgünlüğü olmayan cümle veya ifade. anahtar kelime: Bir cümlenin veya sözün yansıtmak istediği anlam için en büyük ipucunu veren ana kavram. bilmece. beden dili: İnsan vücudunun çeşitli hareketlerinden oluşan ve genellikle de bulunulan duruma karşı verilen olumlu veya olumsuz tepkilerin bütünü. anlatıcının bildikleri kahramanın bildikleri kadardır. unsurlarla sağlanır. sorgulayıcı. Olay anlatımına dayalı türlerde (hikâye. basmakalıp: Herkesçe çok iyi bilinen ve bu sebeple de hiçbir çarpıcılığı. eleştirici. Kelimeler veya ifadeler farklı bağlamlarda değişik anlamlar içerebilir. yaklaşımları beraberinde getirir. kelime ve seslerin belli bir düzen içinde verilmesi veya tekrar edilmesiyle ortaya çıkan ses akışı. çünkü yazar. onların kendinden güçlü veya zayıf bir varlıkla. anlatıcı: Bir olayı anlatan. ironik vb. halka mâl olmuş mâni. tasvir edici. ahenk: Uyum. ölçü vb. Anadolu ve Rumeli ağızları vb. ağız: Bir dilin veya lehçenin daha küçük yerleşim bölgelerinde yazı diline oranla birbirinden az çok ayrılan konuşma biçimleri. anlatım tutumu: Bir yazarın kişi.

olaylar ancak bu çatışmaların sonuca bağlanmasıyla sona erer. “olay” kelimesinden farklı olarak yalnızca edebiyat eserlerinde karşımıza çıkar. ses gibi uyaranların çıkış noktası. fikirlerin özgür bir şekilde ortaya konulduğu yaratıcı düşünme tekniği. Olay örgüsü kavramı. boğumlama: Boğazdan çıkan sese konuşma organlarınca biçim verilmesi. ipucu: Bir sorunu çözmede yardımcı olan veya yol gösteren işaret ve simgeler. çağrışım: Bir söz. olay örgüsü: Olay anlatımına dayalı metinlerdeki olayların bütünü. kurgulanmış metinler: Kurmaca. fabl: Hayvan. gelişme. Okur. karikatür. yanında da eski dergiler. bu tür yüklemleri cümlenin akışından anlar ve zihninde tamamlar. görsel. görüntü.. mekân ve zaman gibi ögeleri yazar tarafından belirlenen. Anlatımda kelimeleri. ironi: İnce alay. fotoğraf. gönderme: Atıf. dolaylı anlatım: Başkasına ait bir sözü. tutarsızlık. çizim. haber. kişinin kendi ifadesiyle aktarması. Masanın üstünde kitaplar.. durum veya olayın insanın zihninde canlandırdığı her türlü unsur. konuşma dili: Çeşitli söyleyiş özellikleri olan ve yazı dilinden farklı olan dil. epik: Kahramanlıkla ilgili. vak’a. anlaşmazlık nedeniyle insanlarla. Hikâye. materyal: Eğitim ve öğretim etkinliklerinde kullanılacak yazılı. Giriş. durum veya olay. anlamın/olayların çözümlenmesine yardımcı olan sözler veya ifadeler. 286 .” cümlesi dolaylı bir anlatımdır. gelecek nesil sizin eseriniz olacaktır. zıt anlamlarını ifade edecek şekilde kullanarak söze konu edilen kişi. Bir kavramın veya sözün hatırlattığı kişi. geliştirmek ve karar almak için kullanılan herkesin katılımının sağlandığı. didaktik: Öğretici. doğayla ters düşmeleri.beyin fırtınası: Fikir üretmek. eksiltili cümle: Yüklemi söylenmemiş cümle. Örneğin. Atatürk’ün “Öğretmenler. destana özgü. Bir metinde geçen cümlelerle onları izleyen ifadelerin anlam veya bilgi bakımından aykırı olması. bitki veya cansız varlıklar arasında geçen hayalî olayları konu edinen hikâyeler. drama: Oyunlaştırma. durum veya olayın alaya alınması. hayal gücüne dayalı edebiyat metinleri. işitsel vb. sonuç gibi unsurları ile şahıs ve varlık kadrosu. görsel tasarım gibi tamamen görmeye dayalı ögeler. Metin bağlamında düşünüldüğünde. kaynak: Herhangi bir bilgi. malzemeler. destana ilişkin. roman ve masal gibi türlerde çatışma itici bir güçtür. gelecek nesillerin öğretmenlerin eseri olacağını söylemiştir. çatışma: Bir metindeki kişinin veya kişilerin herhangi bir uyumsuzluk.” sözü doğrudan/dolaysız bir anlatımken “Atatürk. görsel unsur: Resim. oysa günlük hayatta pek çok olayla karşılaşılabilir. çelişki: Uyumsuzluk. durak: Konuşmada veya okumada anlamın daha anlaşılır ve etkileyici olması için gerekli yerlerde verilen kısa ara.

hayal ve tasarıların mantıksal bir akış içinde birbirine bağlanması. nesnelerin tümü. tema: Bir metindeki olaylardan. şahıs kadrosu: Olaya dayalı metinlerde. Bir metindeki sonucun en kısa ifadesi. kişileştirme vb. Örneğin. kavram ve cümlelerle oluşturulan grafik. boğumlama gibi söylenişe yönelik unsurların bütünü. yergici. söz varlığı: Bir dilde var olan kelime.” sözü örtülü bir şekilde yer alır. vurgu: Konuşma/okuma sırasında bir kelime veya hecenin diğerlerine oranla daha baskılı söylenmesi. 287 . cümle veya ifadenin doğru telâffuzunu ve vurgusunu sağlayacak olan duraklama. yazı dili: Bir lehçe veya ağız üzerine kurulan ortak dilin yazıda kullanılması sonucunda ortaya çıkan dil. çeşitli bölümleriyle belirten ön çalışma. satirik: Eleştirel. düşünce. varlık kadrosu: Bir metinde geçen varlıkların. deyim. müzikalite. taslak: Herhangi bir çalışmayı/ürünü ana çizgileriyle. atasözü ve diğer sözlerin oluşturduğu bütün.örtülü anlam: Bir cümlenin anlamından çıkarılabilecek diğer anlamlar. Benzetme. zihin haritası: Anlamanın daha hızlı ve kolay olması için anahtar kelime. tutarlılık: Duygu. sunum: Herhangi bir konunun görmeye veya duymaya dayalı ögelerden de yararlanılarak bir ortamda dinleyicilere aktarılması. ifadeler. okunması.. olayların gelişiminde herhangi bir rolü bulunan kişilerin tümü. pastoral: Kır yaşantısını ve özellikle çobanların aşk ve yaşayışlarını anlatan şiir türü. “Toplantıya Ali de katıldı. duygu. sözün ezgisi: Bir kelime. çatışmalardan veya konuşmadaki ifadelerden çıkarılabilecek kavram.” cümlesinden çıkarılabilecek “Toplantıda Ali’den başkaları da vardı. söz sanatları: Anlatımı etkili kılmak amacıyla kelimelerin sanatlı kullanımları. ritim: Bir düz yazı veya şiirde çeşitli tekrarlarla sağlanan akış. cümlelerde bilgi veya anlam bakımından herhangi bir aykırılığın bulunmaması. abartma.

BLOOM. BARR. Remzi Kitabevi.2. 3. 2002.3. 1988. Ayhan. Sınıf Yönetimi. 2000. H. 1999.. Yaratıcı Okuma-I. Ömer Asım. Uludağ Üniversitesi. Şerif. İstanbul. Gülten. Deyimler Sözlüğü 1. İnkılâp Yayınları. Anı Yayınları. 8. DEMİREL. Ankara. AKTAŞ. Akçağ Yayınları. 10. 7. David. 1996. 1999. Dil ve Edebiyat Terimleri Sözlüğü. 12. Benjamin S. BAZEN GCSE English Classbook. 4. Yusuf. Ankara. CEMİLOĞLU. Ayhan. London. DAYIOĞLU. Meral ALPAY. Mustafa. Bursa. Anı Yayınları. ÇOTUKSÖKEN. Mürüvvet. Hülya DİLEK. 1992. 1993. 5. Cem Yayınevi. MEB Yayın Evi. Ankara. İnsan Nitelikleri ve Okulda Öğrenme. AYDIN. 11. AKSOY. Ankara. Ankara. Usem Yayınları. Fatih ERDOĞAN Cumhuriyet Dönemi Çocuk ve Gençlik Öyküleri Seçkisi 1. İstanbul. İstanbul. BOYDAK. Kültür Bakanlığı Yayınları. Ian. Özyürek Yayınevi. A. 1995.. Roman İncelemesine Giriş. 2000. AYDIN.KAYNAKÇA 1. İlköğretim Okullarında Türkçe Öğretimi. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği. CÜCELOĞLU. 288 . İstanbul. 14. 2. İstanbul. 1998. Ankara. 13. Türkçe Programı ve Öğretimi. 1996. 1999. Özcan. 9. Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi. 6. Plandan Uygulamaya Öğretim. Doğan. BİLEN. 2001. Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim Donanımları. Öğrenme Stilleri. Beyaz Yayınları. Ankara.

Öğretimi Planlama Uygulama ve Değerlendirme. Aleksis 7 up Aıdınkıeli Ja kırjallısuus. 2000. 8. Ingrid.2. Gramer Terimleri Sözlüğü. Eğitim Gönüllüleri Vakfı Yayınları. Peter. HALLGREN. KÜÇÜKAHMET. KÜÇÜKAHMET. 2003. Sarı LOTTONEN. Özcan. 27. Sarı LOTTONEN. Leyla. 2003. 28. Anders NORDGREN. Sınıflar). 2001. 1997. Helena RUUSKA. Helena RUUSKA. 17. Dags 2 Nyavyer Kurs. 2003. Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Program Geliştirme. Gazi Kitap Evi. ERGİNER. Otava.15. İstanbul. EARGED Taslak Programı. Türk Dil Kurumu Yayınları. 289 . Hasan. Ankara. HELLSTROM İnkeri. Ankara. Olli MAATTA. 7. 18. 1992. Ankara. Helsinki. Aleksis 7 Harjoituksia Ussıa Aıdınkıeli Ja kırjallısuus. 19. Leyla. 1992. GÜLERYÜZ. MEB. Merja SAARİAHO. Hasan. Otava. Jari KUUSENTO. Anı Yayınları. 21. DEMİREL. 1997. MEB. 25. Reading and All That Jazz: Tuning Up Your Reading. Rita MC CARTHY. G. MATHER. Zeynep. Basın Yayın Yüksek Okulu Matbaası. KORKMAZ.3. 1998. Raija LEHTO.Ü. Öğretim İlke ve Yöntemleri. Thinking and Stady Skills. 2003. İlköğretimde Etkili Öğretme ve Öğrenme Öğretmen El Kitabı Modül 1. Ankara. Pegem Yayın Evi. GÜLERYÜZ. 22. Ankara. İnkeri. 26. 16. 1999. Edebiyat Atölyesi (6. 1999. 23. 20. HELLSTROM. Usem Yayınları. 24. Eğitim Programları ve Öğretimi. EARGED İlköğretim Kurumları Türkçe Programı İhtiyaç Analiz Raporu. Ankara. Eğitim Gönüllüleri Vakfı. İstanbul.4 Ankara. Jari KUUSENTO. Eğitim Programlarının Dili ve Yaratıcı Öğrenme. United States. Ankara. Ergin.

Uygulamalı Türkçe Öğretimi. 1938. 41. Sayı 2518. Sözlü ve Yazılı Kültür. 34. (çev: Aslı Çıngıl Çelik). Walter J. İstanbul. Ankara. Millî Eğitim Basım Evi. 42. MEB Komisyon. Sedat. MEB.29. Ankara. PİAGET. 1962. MEB Yayınları. MEB Yayınları. MEB Yayınları. Millî Eğitim Basım Evi. M. Ankara. Anı Yayıncılık. 1999. İstanbul. Ortaokul Programı. MEB. İstanbul. İlkokul Programı ve Beş Sınıfın Yıllık Planı. Ankara. 1995. 30. Millî Eğitim Bakanlığı Devlet Kitapları Basım Evi. Rota Yayınları. Barbel İNHELDER. 1995. 38. İstanbul. Millî Eğitim Basım Evi. 32. Ankara. MEB.. Ankara. Jean. 1999. MEB. MEB. MEB Yayınları. İlköğretim Kurumları Türkçe Eğitimi Programı (II. Yaratıcı Öğrenme İçin Eğitici Drama. EARGED İlköğretim okulu Türkçe Dersi Taslak Öğretim Programı Alanda Deneme Uygulama Raporu. Anı Yayınları. Patrick. Ankara. 2001 40. 35. Ankara. MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü Temel Eğitim Pilot Projesi Türkçe Dersi Öğrenci Çalışma Kitapları 4. 1999. Ziya ve Diğerleri. 290 . Çoklu Zekâ Uygulamaları. MEB Yayınları. SELÇUK. ÖNDER. Epsilon Yayıncılık. Nobel Yayın Dağıtım. Metis Yayınları. Ankara. 43. 1977. ONG. Ortaokul Programı. Frankfurt. Kademe). 2000. Millî Eğitim Basım Evi. 1997. 1997. 2002. 31. 33. 36. ÖZ. 1990. Tebliğler Dergisi Cilt 63. MEB. SEVER. Sınıflar. MEB. Feyzi. Millî Eğitim Basım Evi. Ankara. Türkçe Öğretiminde Tam Öğrenme. Ortaokul Programı. Die Psychologie des Kindes. Hızlı Düşünme ve Cevap Verme Yöntemi. QUİNN. Alev. 37. 39. ve 5.

Eğitim Dünyası Yayınları. YAVUZER. 2002. Tarih Vakfı. 1992. Türk Dili Dergisi. Süleyman Kaan YALÇIN. 1. 291 .. 2000. İstanbul. İzmir. TDK.44. The National Curriculum Handbook For Primary Teachers İn England (Key Stages 1 and 2). Sayı 589. Okuma ve Anlama Becerilerinin Artırılmasına Yönelik Olarak Hazırlanan Bir Model Önerisi. 2003. Türkçe Sözlük. Türkçe Öğretiminde Alternatif Yöntemler. Ankara. Çizgi Kitap Evi. TOPÇUOĞLU. Cemal. Ankara. TAŞER. YILMAZ. 1998. Ankara. Ankara. Sınıf. Refining Composition Skills. Hasan. Sayı: 164. Güz 2004. 58. 36-58. Ankara. Millî Eğitim Dergisi. 2000. 2. 2003. İstanbul. 52. London. 47. Akçağ Yayınları. 2002. Tema Destekli Türkçe İlköğretim 6. 57. 49. Haluk. Ankara. İleri Yayıncılık. 48. Türk Dil Kurumu Yayınları. Joann Rishel Kozyrev. Tarih Vakfı Yayınları. 2004. s. 1999. Aktif Öğrenme. 2003. 54. Ders Kitaplarında İnsan Hakları: İnsan Haklarına Duyarlı Ders Kitapları İçin. Murat. Alemdar. 56. Çocuk Edebiyatı. YILDIZ. YALÇIN. America. Kamile. Konya. Anı Yayıncılık. 2001. TDK. Hamdi. TDK. Öğretmenim Lütfen Bu Kitabı Okur musun?. 46. İmlâ Kılavuzu. Remzi Kitap Evi. Suat. Mary K. SMALLEY Regina L. Eğitim ve Gelişim Özellikleriyle Okul Çağı Çocuğu. İstanbul. 45. 51. 2003. 50. Ders Kitaplarında İnsan Hakları: Tarama Sonuçları. Tarih Vakfı Yayınları. Tarih Vakfı. ŞENGÜL. İzmir. ÜN AÇIKGÖZ. Ruetten. 53. Ciltler. Türk Tarih Kurumu Basım Evi. Konuşma Eğitimi. 2003. 55. Nobel Yayınları.

Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. Gez babam gez. 7. 8. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. 4.” gibi cümleler ele alınır.”. Örneğin. kotra. Düzeltilen Bölüm kazanım 27 açıklama 30 açıklama 2. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 27 : Okuma : 6. sandal. sandal. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. 2. Kalıplaşmış cümle yapılarının kuruluş ve kullanım özelliklerini kavrar. tekne. 2.1 İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (8. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir.. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. Örneğin. Kalıplaşmış cümle yapılarında belli kuruluş ve kullanım özellikleri taşıyan “Ne kadar erken kalkarsan o kadar iyi olur. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. tekne. sınıf öğrencilerinin dikkat süresinin en fazla 10 dakika olduğu göz önünde bulundurularak düzenlenmelidir. 8 Eski Hâli 10. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır.8 Eski Hâli [!] Dinleme etkinlikleri 6.7. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. “Şu sokak senin. Düzeltilen Bölüm açıklama 19 açıklama 4. Yeni Hâli Kazanım ifadesi çıkarılmıştır. kotra. Öğrencinin kalıplaşmış cümle yapılarını kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. 2. 7. 4. 10.. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI’NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 15 : Dinleme/izleme : 6. . 4. 2. bu sokak benim. Yeni Hâli Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi.

herhangi bir. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. Düzeltilen Bölüm açıklama . Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. Yeni Hâli 2. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin.). Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 43 : Dil Bilgisi :7 Eski Hâli Yeni Hâli [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. herhangi bir. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. belirsizlik. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin.). bağlaç olan de ve ki’nin. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Düzeltilen Bölüm açıklama Yeni Hâli Kalınlık-incelik uyumu. Düzeltilen Bölüm açıklama 42 açıklama 2. her şey vd. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. 2. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak niteleme ve belirtme sıfatları ayrımına. soru eki mi’nin. hiçbir şey.2 Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 38 : Yazma :6 Eski Hâli Ünsüz yumuşaması. 2. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 42 : Dil Bilgisi :6 Eski Hâli 2. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak kişi. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. öğrencilerin edindikleri bilgileri. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. işaret. her şey vd. hiçbir şey. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. 6. soru eki mi’nin. bağlaç olan de ve ki’nin. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. belirtme sıfatlarının çeşitlerine girilmez. 6. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. 2. soru zamiri adlandırmaları kullanılarak ayrıma gidilmez.

6. 2. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. öneri. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak durum. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. tanımlama. 5. değerlendirme. soru. 9. yer tamlayıcısı.3 43 43 açıklama açıklama 1. Kurallı ve devrik cümlelerin anlam ve kullanım özelliklerine dikkat çekilir. . Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). değerlendirme. İsim ve fiil cümlelerinin anlam ve kullanım özelliklerine dikkat çekilir. 7. İşlek örneklerden hareket edilir. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. onaylama. karşılaştırma. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 48 : Dil Bilgisi :8 Eski Hâli Yeni Hâli [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. karşılaştırma. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. 1. Ancak programda yer alan diğer bölümlere yönelik değişiklikler -programın içeriğini doğrudan etkilemediğinden. yer tamlayıcısı. olumsuz cümleler ile varsayım. 1. 9. kararsızlık vb. anlam özellikleri ele alınır. ihtimal. onaylama. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. 2. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. öneri. miktar zarfı adlandırmaları kullanılarak ayrıma gidilmez. 1. 2. 8. tanımlama. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. beklenti. 7. 2. 2. Düzeltilen Bölüm açıklama 49 açıklama 2. belirsizlik. 6. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. . 7. beklenti. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). Varsayım. ihtimal. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. Sınıflar)’na göre verilmiştir. öğrencilerin edindikleri bilgileri. Programda yer alan kazanım ve kazanımlara ait açıklamalarla ilgili değişiklikler yukarıdaki tablolarda eski hâli ve yeni hâli ile birlikte yer almaktadır. anlam özellikleri ele alınır. 49 açıklama 49 49 açıklama açıklama * Tabloda yer alan sayfa numaraları 2006 yılında basılan İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (6.tabloda verilmeyip program metni üzerinde yapılmıştır. kararsızlık vb. zaman. Olumlu. 2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful