T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6, 7, 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA - 2006

İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6, 7, 8. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASINDA GÖREV ALANLAR

Prof. Dr. Ramazan KAPLAN Prof. Dr. İsa ÖZKAN Hatice DEMİRBAŞ Semra BAYRAKTAR Funda DERİN Nihal ÇALIŞKAN Aliye USLU ÜSTTEN Şahru PİLTEN Betül KORKMAZ Tuba KORKMAZ Ünal ZAL Ruhi İNAN Mustafa KURT İsmail KARAKAYA

Genel Koordinatör Komisyon Başkanı Program Geliştirme Uzmanı Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türkçe Öğretmeni Türk Dili Okutmanı Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı

“Türk dili; Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”
Mustafa Kemal ATATÜRK

Bu program; sevgi, fikir ve ses bayrağımız olan güzel Türkçemizi sonsuza kadar yaşatacak öğretmen ve öğrencilerimize ithaf edilmiştir.

İÇİNDEKİLER TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. GİRİŞ 1.1. 1.2. Programdaki Temel Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programın Yapısı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1. 1.2.2. 1.2.3. Genel Amaçlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Temel Beceriler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Temel Dil Becerileri ve Dil Bilgisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.1 Dinleme/İzleme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.2 Konuşma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.3 Okuma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.4 Yazma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3.5 Dil Bilgisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kazanımlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Etkinlikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Açıklamalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ara Disiplinler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Atatürkçülük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sayfa 1 2 3 3 4 5 5 5 6 6 7 7 8 8 8 8 9 9 10 10 11 12 51 54 55 56 57 57 58 61 72 204 213 244 247 285 288

1.2.4. 1.2.5. 1.2.6. 1.2.7. 1.2.8. 1.3. 1.4. 1.5. 1.6. 2. 3.

Öğrenme ve Öğretme Süreci. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hazırlanacak Kitapların Forma Sayıları ………………………………………… Temel Dil Becerileri ve Dil Bilgisi Oranı………………………………………. Programda Kullanılan Sembolleri Açıklayıcı Tablo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6, 7 ve 8. SINIF KAZANIMLAR -ETKİNLİK ÖRNEKLERİ -AÇIKLAMALAR PROGRAMLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR VE EKLER 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7. 3.8. 3.9. 3.10. 3.11 3.12. 3.13. 3.14. 3.15. Atatürkçülük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Türkçe Dersi Öğretim Programı Kazanımları ile Eşleşen Ara Disiplin Alan Kazanımları Tablosu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Programın Uygulanmasında Öğretmenin Rolü. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okuma Metinlerinde Bulunması Gereken Özellikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dinlenecek/İzlenecek Materyallerin İçeriğinde Bulunması Gereken Özellikler . .

6, 7 ve 8. Sınıflarda Yer Verilmesi Gereken Türler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Temalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Yöntem ve Teknikler. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Etkinlik Örnekleri. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Okuma Gelişim Dosyası. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ölçme ve Değerlendirme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ders İşlenişi ile İlgili Açıklamalar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ders İşleniş Örneği. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sözlük. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kaynakça. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN GENEL AMAÇLARI 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk Millî Eğitiminin Genel Amaçları: 1. Genel Amaçlar Madde 2. Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk milletinin bütün fertlerini; 1. Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin millî, ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik; lâik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış hâline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek, gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı seçkin bir ortağı yapmaktır.

1

kavramların bir dil bütünlüğü içinde kazandıkları değerlerle birlikte sosyalleşir ve dil yardımıyla öğrenme. sınıflarda öğrendiklerini. farklı araştırma yöntem ve tekniklerini kullanmaları. Öğrencilerin edindikleri birikimler üzerine yenilerini inşa etmeleri. bireysel farklılık ve ilgilere yönelik olarak öğretim sürecinde hedeflenen kazanımlara ulaşmak amacıyla çeşitli etkinlik ve çalışmalar yer almaktadır. konuşma. olay ve durumları kendi deneyimlerinden hareketle doğru olarak anlamaları. sınıfları bir geçiş dönemi özelliği gösterir. uygulamayla edinilen bilgi ve becerilerin daha kalıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. yorumlama gibi birtakım düşünme ve ifade etme faaliyetlerinde bulunur. dinleme/izleme. öğrendiklerini uygulama. psikolojik ve zihinsel özelliklerinden kaynaklanan bireysel farklılıklarının dikkate alınması gerekir. Öğretmen. bir grup içerisinde beraber çalışma bilinç ve cesaretine ulaşmaları. Türkçenin imkânları çevresinde. öğrencilerin. karşılaştıkları sorunlara alternatif ve yaratıcı çözümler üretmeleri. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmeleridir. Öğrenme sürecinin başarıya ulaşması için. Bütün öğrenme etkinliklerinde olduğu gibi Türkçe dersinde de öğrenciyi etkin hâle getirmek. özelliklerini ve ürünlerini öğretmeyi hedefler. öğretim sürecinde öğretmeni rehber kılmak çağdaş eğitimin geldiği önemli bir noktadır. 7 ve 8. dilin farklı bağlamlarda aldığı görünümleri kavramaları. insanlar arasında iletişimi sağlayan ve bütün öğrenme faaliyetlerinde anahtar rol oynayan doğal bir araçtır. tarihî süreçte oluşan edebî dilin gelişimini. GİRİŞ Dil. İnsan. seviyesine uygun Türk ve dünya edebiyatının seçkin örnekleriyle geliştirir ve kendi anlam dünyasını yapılandırmaya başlar. Sözü geçen temel dil becerileri birbiriyle etkileşim hâlinde olduğundan bir bütünlük içinde ele alınmalıdır. Dil edinimi ve eğitimi belli bir süreç içinde gelişir. yorumlama. Bu açıdan bakıldığında ilköğretimin 6. Türkçeyle ilgili becerileri zevkli bir öğrenme ortamında kazanmaları amaçlanmaktadır. Bir sonraki aşamayı oluşturan orta öğretim ise. yazma temel dil becerileri ile dil bilgisinden oluşur. dil aracılığıyla kendilerini ifade edebilmeleri. Sınıflar Türkçe Dersi Öğretim Programı. 8. üretme ve tartışma etkinliklerine katılmaları. Bu sebeple 6-8. Sınıflar) 1. disiplinler arası bir bakış kazanmaları Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın temel amaçlarını oluşturmaktadır. Dil öğretiminin temel hedefi. muhakeme 2 . değişik bilgi kaynaklarına ulaşarak duygu. bu süreç içinde öğrencileri deneyerek öğrenmeye. Türkçe öğrenimi. bu bütünlük ve devamlılık göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. İnsanın kendisini ve çevresindeki olayları anlamaya çalışırken kurduğu düşünce dünyası. öğrencilerin biyolojik. Bireylerin öğrenmeye ve öğrendiklerini birleştirmeye olan doğal eğilimi. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda. kavramlar ve kavramlar arasındaki ilişkilerle biçimlenir. okuma. 7. Sekiz yıllık ilköğretim sürecinde Türkçe öğretiminden beklenen. uygun yöntem ve teknikler kullanıldığında geliştirilebilir.TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI (6. Bu durum dil öğretiminde daha somut olarak gözlenebilir. Bu etkinliklerle öğrencilerin. iletişim kurma becerilerinin gelişmesine yönelik olan dinleme/izleme. 1-5. anlama. konuşma ve yazma becerilerini dilin kurallarına uygun olarak geliştirmesidir. Öğrenmeyle ilgili yapılan araştırma ve gözlemlerde. öğrencinin okuma. Öğrenci bu dönemde.

Türkçe Dersi Öğretim Programı’yla dinlediklerini. 1. duygu. yazma becerilerini geliştirmeleri. motivasyonunun sürekli olarak desteklenmesi gerekir. olay. öğrendiklerini aşamalı bir biçimde inşa etmesidir. konuşma. öğrenme. Programdaki Temel Yaklaşım Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda öğrencilerin kazanımlar ve etkinlikler yoluyla dinleme/izleme. durum ve bilgileri kendi birikimlerinden hareketle araştırma. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda. öğrenme etkinliklerine isteyerek katıldığı bir ortam sağlamalıdır. estetik zevk kazanmış ve millî değerlere duyarlı bireyler yetiştirilmesi amaçlanmıştır. güzel ve etkili kullanmaları hedeflenmektedir. sorumluluk üstlenen. Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yaklaşım olarak. Programın Yapısı Türkçe Dersi Öğretim Programı. düşünce ve hayallerini anlatan. öğrencinin öğretmen rehberliğinde. eleştirel ve yaratıcı düşünen. “genel amaçlar. kendilerini hayata ve geleceğe hazırlayacak birikimi edineceklerdir. girişimci. eleştirme ve yorumlamayı alışkanlık hâline getiren. düzey ve ilgilerini dikkate alan.1. kazanılan beceri ve bilgilerin daha verimli ve kalıcı olmasını sağlamak için çeşitli etkinliklere yer verilmiştir. temel dil becerileri ile dil bilgisi ve bu becerilere yönelik belirlenmiş kazanımlar. Bu yaklaşımın temel hedefi. öğrenme sürecinde öğrencinin birikim ve deneyimlerinden hareketle sorunlara çözümler üretmesini.öğretme etkinliklerinde öğrencinin gelişim düzeyinin dikkate alınmasını. çevresiyle uyumlu. okuma. sorgulama. etkili iletişim kurması. Türkçe öğretiminin daha verimli olabilmesi için. 3 . izlediklerini ve okuduklarını anlayan. dolayısıyla değerlendirmede öğretim sürecindeki gelişimin de önemli olduğu benimsenmiştir. dil sevgisi ve bilinci kazanarak öğrenme sürecinde daha verimli olacak. temel beceriler. grup çalışmalarına katılması.2. etkinlik örnekleri ile açıklamalar”dan oluşmaktadır.gücünü geliştirmeye ve iş birliğine özendirmeli. öğrencinin derse etkin olarak katılmasının sağlanması. öğrencinin birikim. 1. dilimizin imkân ve zenginliklerinin farkına vararak Türkçeyi doğru. Böylece öğrenciler.

Yapıcı. eleştirel ve doğru düşünme yollarını öğrenmeleri. tahmin etme. bilim. dinleme. Dilimizin. Duygu. sorgulama. yaratıcı. düşünce ve hayallerini sözlü ve yazılı olarak etkili ve anlaşılır biçimde ifade etmeleri. doğru ve özenli kullanmaları.1. 7. akılcı. söz varlığını zenginleştirerek dil zevki ve bilincine ulaşmaları. 3. sıralama. 9. duygu. analizsentez yapma. bunları bir alışkanlık hâline getirmeleri. Okuduğu. 6. Hoşgörülü. izleme alışkanlığı ve zevki kazanmaları. insan haklarına saygılı. millî birlik ve bütünlüğümüzün temel unsurlarından biri olduğunu benimsemeleri. sınıflama. Genel Amaçlar Türkçe Dersi Öğretim Programı ile Türk Millî Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkelerine uygun olarak öğrencilerin. Millî. Seviyesine uygun eserleri okuma. Türkçeyi. 2. yurt ve dünya sorunlarına duyarlı olmaları ve çözümler üretmeleri. eleştirme. konuşma ve yazma kurallarına uygun olarak bilinçli. düşünce ve hayal dünyalarını geliştirmeleri. Bilgiye ulaşmada kitle iletişim araçlarından yararlanmaları. dinlediği ve izlediğinden hareketle. yorumlama ve değerlendirme becerilerini geliştirmeleri.2. 4. Anlama. 4 . ilişki kurma. Türk ve dünya kültür ve sanatına ait eserler aracılığıyla millî ve evrensel değerleri tanımaları. 8. kültür ve sanat etkinliklerini seçme. 1. 11.1. bu araçlardan gelen mesajlara karşı eleştirel bakış açısı kazanmaları ve seçici olmaları. manevî ve ahlâkî değerlere önem vermeleri ve bu değerlerle ilgili duygu ve düşüncelerini güçlendirmeleri amaçlanmaktadır. 5. 10.

2. dikey olarak da sekizinci sınıfın sonunda kazanacakları ve hayat boyu kullanacakları temel becerilerdir. öğrencilerin iletişim kurma yeteneklerini geliştirecektir. Dinleme/izleme sürecinin amacına ulaşabilmesi için yapılan tüm dinleme/izleme etkinliklerinin değerlendirilmesi gereklidir.3. uygun etkinliklerle desteklenerek uygulanması. Öğrencilerin düzeylerine yönelik olarak hazırlanan kazanımların. Görsel ve işitsel araçların hayatın her alanında giderek yaygınlaşması ve bu araçların eğitimde kullanılması etkili bir dinleme/izleme eğitimini gerekli kılmaktadır. anlama ve çözümleme. konuşma. sorgulama. yazma. öğrencilerden dinlediklerini/izlediklerini sıralama.2. dinleme/izleme etkinliklerinin amacına ulaşmasını. yatay olarak bir yılın sonunda. 5 . öğrencilerin iyi bir dinleyici/izleyici olabilmesine yönelik olarak hazırlanmış düzeye uygun kazanımlar ile bu kazanımları hayata geçirmeye yönelik etkinliklerden oluşmaktadır. etkili dinleme/izleme alışkanlığı kazanma” amaçlarından oluşmaktadır. Türkçe Öğretim Programı içerdiği kazanımlarla bu temel becerilerin gelişmesini sağlayacaktır. Dinleme/İzleme Dinleme/izleme. Programla ulaşılması beklenen temel beceriler şunlardır: Türkçeyi doğru. öğrencinin toplum hayatına aktif bir dinleyici/izleyici olarak katılmasını sağlayacak. Aşamalı bir süreç izleyen bu sıralamanın takip edilmesi. Bu becerinin geliştirilmesiyle. eleştirme ve bunlarla ilgili çıkarımlarda bulunma gibi üst becerileri gerçekleştirmesi beklenmektedir. Temel Beceriler Temel beceriler. Temel Dil Becerileri Türkçe Dersi Öğretim Programı. yorumlama ve değerlendirme becerisidir.2. “okuma. dinleme/izleme. Bu amaçla programda. güzel ve etkili kullanma Eleştirel düşünme Yaratıcı düşünme İletişim kurma Problem çözme Araştırma Karar verme Bilgi teknolojilerini kullanma Girişimcilik 1. sınıflama. değerlendirme. iletişim kurmanın ve öğrenmenin temel yollarından biri olup verilen iletiyi doğru bir şekilde anlama. ilişkilendirme. öğrencilerin dil becerilerindeki gelişimleriyle bağlantılı. Programın bu bölümü “dinleme/izleme kurallarını uygulama. öğrencilerin etkili iletişim kurmalarını ve toplum hayatına aktif birer dinleyici/izleyici olarak katılmalarını sağlayacaktır.2.1. Bu formların kullanılması dinleme/izleme sürecini verimli kılacak ve öğretmene nesnel bir değerlendirme imkânı sağlayacaktır.1. 1.3. Programda dinleme/izleme becerisi. Bu temel dil becerileri hem kendi içlerinde hem de birbirleriyle bir bütünlük içerisinde ele alınmış ve ilişkilendirilmiştir. temel dil becerileri” ile dil bilgisinden oluşmaktadır. söz varlığını zenginleştirme. öğrencilerin kullanacağı değerlendirme ölçütleri ile yapılan etkinlikleri değerlendirmeye yönelik formlar yer almaktadır.

Programda okuma becerisiyle. bütün dil becerilerini kapsayan bir önem arz etmektedir. etkili konuşan ve konuşulanları doğru anlayıp yorumlayan bireylerin yetiştirilmesi. olay. eleştirel düşünmeyi sağlayan bir süreci de içine alır. konuşma becerisinin geliştirilmesiyle. çeşitli görsel ve işitsel materyallerden yararlanma. düşünce. bireyin sosyal hayatında iletişim kurmasını. değerlendirme. 6 . tartışma. kendi konuşmasını değerlendirme. duygu.1. okuma kuralları. sosyal hayatta karşılaşacakları sorunları konuşarak çözebilmeleri. anlamlandırılması.2. Programda. Okuma Okuma. hazırlıklı konuşmalar yapma. hedeflenen kazanımların daha da kalıcı olmasını sağlayacak. sebep-sonuç ilişkisi kurma. Bu nedenle konuşma becerisinin okuma.3. Bu nedenle öğretmenin konuşma etkinliklerinde öğrencilerin her birinin ayrı ayrı söz almalarını sağlayarak. iş birliği yapmaları. sınıflandırma. güzel.3. onları bu çalışmalara katması gerekmektedir. Bununla birlikle. söz varlığını zenginleştirmeye ve araştırmaya yönelik olarak verilen başlıklar. birikimlerden. araştırma. sesini ve beden dilini etkili kullanma. ortak karar vermeleri ve karşılaştıkları sorunları çözmeleri açısından da önemlidir. ses organları ve göz yoluyla algılanan işaret ve sembollerin beyin tarafından yorumlanarak değerlendirilmesi ve anlamlandırılması sürecidir.2. okuma becerisini geliştirmek amacıyla çeşitli etkinliklere yer verilmiştir. okunan metinlerin anlaşılması ve çözümlenmesi. okunan metinlerin değerlendirilmesi ve okumanın bir alışkanlık hâline dönüştürülmesine yönelik olarak çeşitli kazanım ve etkinliklere yer verilmiştir. öğrenme. yorumlama. kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma” amaçlarına yönelik kazanımlara yer verilmiştir. Türkçe Öğretim Programı’nda.2. Bu amaçlarla programdaki konuşma etkinlik örneklerinde. 1. Etkinliklerde kullanılacak metinlerin. öğrencilerin günlük hayatlarında karşılaştıkları yazılı metinleri doğru. Dolayısıyla bu beceri. akıcı bir biçimde ve uygun yöntemleri kullanarak okuyabilmeleri. onların diğer dil becerilerinde de başarılı olmalarına bağlıdır. özetleme gibi anlamayı ve zihinsel becerileri geliştirici çalışmalara yer verilmiştir. Okuma becerisi. hayal ve gözlemlerini ifade etmesini sağlayan en etkili araçtır. yazma ve dinleme gibi diğer becerilerle desteklenmesi gerekmektedir. Bu nedenle derslerde işlenecek metinlerin taşıması gereken özellikler programda belirtilmiştir. öğrencilerin Türkçenin estetik zevkine vararak ve zengin söz varlığından faydalanarak kendilerini doğru ve rahat ifade edebilmeleri. okuduklarını değerlendirip eleştirel bir bakış açıcısıyla yorumlayabilmeleri ve okumayı bir alışkanlık hâline getirebilmeleri amaçlanmıştır. konuşma becerisine yönelik olarak. Konuşma Konuşma. Programda yer alan okuma dil becerisinde. düşüncelerini mantık akışı ve bütünlük içinde sunma. karşılaştırma yapma. öğrencinin farklı kaynaklara ulaşarak yeni bilgi. öğrencilerin konuşmayla ilgili yeteneklerini geliştirecektir. öğrencilerin çevreleriyle iletişim kurmaları. yorumlayıp değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır.3. Konuşma becerisi. Hayatın her alanında doğru. Konuşma becerisinin değerlendirme aşamasında. “konuşma kurallarını uygulama. öncelikle öğrencilerin kendilerini veya birbirlerini değerlendirmeleri. Programda. durum ve deneyimlerle karşılaşmasını sağlar. Türkçeyi bütün zenginlikleriyle ve doğru bir şekilde yansıtması ayrı bir önem taşımaktadır. bilgi ve birikimlerini paylaşmasını.

Ancak öğrencilerin bütün derslerde. öğrencinin kendisinin ve arkadaşlarının da bu sürece katılması amaçlanmıştır. Öğrenci açısından Türkçenin yapısını oluşturan ve işleyiş kurallarını tanımlayan bilgilere sahip olmak oldukça önemlidir. öğrencilerin duygu. Programda. Hikâye. planlı yazma.2. Bitişik eğik yazı öğretimi. konuşma. Bu amaçla dil bilgilerinin öğretiminde. Dil Bilgisi Dil bilgisi. dinlemeyle ilgili dil etkinliklerinde uygulanmasıdır. Yazma Yazılı anlatım. Türkçeyle ilgili kural ve 7 . hem okuma sürecinin değerlendirilmesine hem de öğrencilerin dil gelişimini izlemeye yardımcı olacaktır. 7 ve 8. birikim ve dili etkili kullanmayı gerektirdiği göz önüne alınarak bu sürecin dinleme/izleme. Dolayısıyla dil bilgisi öğretimi kuramsal bilgilere değil. Yazma becerisinin bilgi. ilk okuma yazma öğretimiyle birlikte başlayıp ilk sınıflarda kazandırılacağından 6. bireysel yetenek ve yaratıcılık gerektirse de öğrencilerin duygu. öğrencilerin hangi türlerde yazmaya yetenekli olduğunu belirleyerek onları başarılı olduğu türlerde yazmaya yönlendirmelidir. okuma ve dil bilgisi etkinlikleriyle de desteklenmesi gerekmektedir. anlaşılır ve yazma kurallarına uygun şekilde anlatmaları yazma tekniğine uygun bilgi ve beceriler kazandırılarak sağlanabilir.4. farklı türlerde metinler yazma. tasarı ve izlenimlerini dilin imkânlarından yararlanarak ve yazılı anlatım kurallarına uygun şekilde anlatmaları. bu kuralların kelime.3. bitişik eğik yazıyı işlek ve güzel kullanmalarına özen göstermeleri sağlanmalıdır. Türkçe Öğretim Programı’nda yazma becerisinin geliştirilmesiyle. Türkçenin kurallarıyla ilgili kazanımlar. yazma temel becerilerini destekleyen kurallar bütünüdür. Öğretmen. Bu tutum öğrencilerin eleştirme. 1. kendi yazdıklarını değerlendirme. Dil bilgisinde kolaydan zora ilerleyen bir sıra izlenmiş olup konuların birbiriyle olan ilişkileri gözetilmiştir. okuma. farklı yöntemlere uygun etkinliklerle yazmayı öğrenciler açısından zevkli hâle getirerek yazma alışkanlığı kazanmalarına yardımcı olmalı. açık. uygulamaya dayanmalıdır. ancak daha da önemli olan bu kuralların konuşma.2. yazma. kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma. hayal ve izlenimlerini doğru. Uzun bir süreç isteyen yazma becerisinin kazanılması ve istenen amaçlara ulaşılması. 1. yapılan etkinliklerin değerlendirilmesiyle mümkündür. kuralların verilmesinin yanında. öğrencilerin düzeylerine uygun olarak ve aşamalı bir biçimde verilmiştir. Programda. Yazma çalışmalarının istenen amaçlara ulaşabilmesi. sınıflarda bitişik eğik yazı için bir zaman dilimi ayrılmayacaktır. ancak çeşitli ve özendirici yazma uygulamalarıyla mümkün olur. şiir gibi türlerde ürün vermek. düşünce. cümle ve metin düzeyindeki uygulamaları amaçlanmıştır. roman. yazım ve noktalama kurallarını kavrama ve uygulama” ile ilgili amaçlara yönelik kazanımlar yer almaktadır. öğrencinin kendi yazdıklarını değerlendirme ölçütlerine yer verilerek yalnızca öğretmenin değil. Bu düşünceden hareketle programda yazmayla ilgili olarak yazma kurallarını uygulama. bireyin kendini doğru ve amacına uygun olarak ifade etmesinde ve iletişim kurmasında en etkili araçlardan biridir.5. konuşma. yazmayı kendini ifade etmede bir alışkanlığa dönüştürmeleri ve yazma yeteneği olanların bu becerilerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır.3.Okuma becerisinin hayatın bütün aşamalarına yayılan bir alışkanlık hâline getirilmesi amacıyla hazırlanan etkinlik örnekleri ve formları. düşünce. hayal. değerlendirme ve yorumlama becerilerinin geliştirilmesine de yardımcı olacaktır. bir dilin dinleme/izleme.

Girişimcilik. öğrenci merkezli ve öğrenme sürecinde öğrencinin etkin bir rol üstlenmesini sağlayacak şekilde hazırlanmıştır. Ölçme ve değerlendirme ise “ ” sembolü ile gösterilmiştir. Kazanımlar Kazanımlar. Programdaki etkinlikler. Öğrencilerin birbirleriyle ve öğretmenleriyle sürekli iletişim içinde olmaları ve etkinliklerin her aşamasında katılımcı olarak yer almaları programın uygulanması açısından önemlidir. Öğretmen.2. 1. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim. beceri ve alışkanlıkları kapsamaktadır. Yeni etkinlikler hazırlanır ve uygulanırken bunların hangi kazanımlara yönelik olduğuna dikkat edilmeli. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. öğrencilerin gelişim düzeyine göre altıncı sınıftan sekizinci sınıfa doğru aşamalı olarak verilmiştir.4. bu kazanımların edinilmesine bağlıdır. Verilen etkinlikler öğrenci seviyesine uyarlanarak farklı sınıflarda uygulanabilir. Kariyer Bilinci Geliştirme. Ara disiplinler Sağlık Kültürü. bu program doğrultusunda hazırlanacak ders kitaplarında farklı etkinliklere yer verilmelidir. Bu etkinlikler birer öneri niteliğindedir ve birden çok beceriye yönelik olabilir.5. temalara göre zümre öğretmenlerince yapılmalıdır. 8 . bu etkinlikleri olduğu gibi veya çeşitli değişiklikler yaparak uygulayabilir. ayrıca öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır. Programda yer alan etkinliklerden sınıf-okul içi etkinlikler . aynı zamanda bir ders saatinde birden fazla etkinliğe yer verilebilir. İnsan Hakları ve Vatandaşlık. Yapılan etkinliğin veya benzerinin öğrenciler tarafından planlanıp uygulanması gerekmektedir.7.2. Başında sembol olmayan açıklamalar kazanımların içeriğine yöneliktir. Bu bağlamda konuların konuşma ve yazma becerileriyle ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Türkçenin diğer derslerle ilişkilendirilmesi.2. konuların birer beceriye dönüşmesine yardımcı olacaktır.bilgilerin örneklerden hareket edilerek verilmesi daha doğru olacaktır. beceri.. uygulamada öğretmene yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır.6. diğer becerileri desteklemesi açısından oldukça önemlidir.2. tutum ve alışkanlıkların kazandırılması için çeşitli etkinlik örneklerine yer verilmiştir. 1. Dil bilgisiyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. kuralların metin veya cümle bütünlüğü ve bağlamı içerisinde ele alınması. Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam alanlarından oluşur. Açıklamalar Önemli görülen noktalar “[!]” uyarı sembolü kullanılarak belirtilmiştir. 1. okul dışı etkinlikler sembolü kullanılarak belirtilmiştir. Özel Eğitim. Programda yer alan ara disiplin kazanımlarının Türkçe dersinde işlenecek tema/metinlerle ilişkilendirilmesi esastır. Programdaki etkinlikler. Etkinlikler Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer alan kazanımların hayata geçirilmesi ve hedeflenen bilgi. Ayrıca dil bilgisi konularının anlama olan katkısına özellikle dikkat edilmesi. Öğrencilerin dil becerilerinde gelişme sağlamaları. öğretim sürecinde öğrencilerin edinecekleri bilgi. Derslerde konularla ilgili farklı uygulama örneklerinin yer aldığı çalışma kâğıtlarının kullanılması ve konuların görsel materyallerle desteklenmesi öğrenimi kolaylaştıracaktır. Temel dil becerilerine yönelik kazanımların sıralanmasında bu yaklaşım gözetilmemiştir. Dil bilgisi ve yazım ve noktalama ile ilgili kazanımlar. 1.

Bu nedenle bütün öğretim süreçlerinin hayata dönük olması amaçlanmış. çeşitli araştırma teknikleriyle bilgiye ulaşmayı. Öğrenme ve Öğretme Süreci Türkçe Dersi Öğretim Programı. • • Öğrenciler. öğretmen ise bu süreç içinde öğrenciyi yönlendiren. bütün kazanım ve etkinlikler bu açıdan ele alınmıştır. ilgi ve dikkatlerini canlı tutmaları. okul dışında da bu becerilerin geliştirilmesini sağlayıcı etkinlikler düzenlemelidir. • • • • Öğrenme-öğretme sürecinde. bireysel farklılıklara duyarlı. değerlendirmeyi. bağımsız olarak öğrenmeyi. karşılaştıkları sorunlara bireysel veya grup olarak yaratıcı çözümler üretir. Atatürkçülük teması. Dil becerileri bir bütünlük ve devamlılık gösterdiğinden. Bu uygulamalar. değerlendirmede tutum ve davranışlardaki gelişmeler de dikkate alınmıştır. kendilerini tarafsız gözle değerlendirebilmeleri ancak öğrendiklerini hayata aktarabilmeleriyle mümkün olacaktır.1. öğrencinin katılımını gerektiren uygulamalara yer verilmiştir. değerlendirir. Öğretmen. Öğretmen. öğretim etkinliklerini okul dışına da taşıyan bir nitelik göstermektedir. onları kendilerini değerlendirmeye özendirir.8. bu bilgi ve deneyimlerini geliştirerek sosyal çevreleriyle paylaşır. öğretmen öğrencilerin aileleriyle iş birliği içinde olmalı. 9 . sorgulamayı ve yorumlamayı hayatının bütün safhalarında bir alışkanlık hâline getirir. Atatürkçülük Her sınıfta Atatürkçülükle ilgili zorunlu bir temaya yer verilmesi planlanmıştır. Program. öğrencinin birikim. ona yardımcı olan ve kendini geliştirmesinde yol gösteren bir rehber konumundadır. 1. programda yer alan Atatürkçülükle ilgili konular kapsamında ilgili olduğu belirli gün ve haftalarda işlenmek üzere ele alınacaktır. Bu çerçevede. Öğretmen. öğrencilerin öğrenme etkinlikleri içindeki gelişimlerini izler. öğrencilerin etkinliklere istekle katılmaları. onların yeni bilgi ve çözümler üretmeyi alışkanlık hâline getirmelerini de amaçlamaktadır. beceri ve gelişimlerini göz önünde bulunduran ve öğrenciyi merkeze alan bir yaklaşımla hazırlanmış olup.3. Bu nedenle öğrenciler bütün öğretim etkinliklerine etkin olarak katılmakta. Öğrenciler. öğrenme sürecinde öğrencilerin karşılaştığı zorluklarda onlara yardımcı olur ve yapıcı eleştirilerle onları yönlendirir. bağımsız veya grup içinde öğrenmeyi özendiren. Bu nedenle programda.2. öğrenme sürecinin her aşamasında öğrencilerin ürünlerini dikkate alır ve onları destekler. öğrencilere Türkçeyle ilgili bilgi ve becerileri kazandırmanın yanında. öğrenme etkinlikleri bir bütünlük içinde değerlendirilmiş.

5 19.5x27.İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6.5 Forma Sayısı 10–12 10–12 10–12 ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTABI Kitap Boyutu Forma Sayısı SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST SERBEST İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (6.5 19.5x27. SINIF En az 18 En az 18 En az 18 DERS KİTABI Kitap Boyutu 19. 8. 7.5 19. SINIF 7.5 Forma Sayısı 6-8 6-8 6-8 ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KİTABI Kitap Boyutu 19. SINIF 8.5x27. 8.5x27.5x27. SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI TEMEL DİL BECERİLERİ VE DİL BİLGİSİ ORANLARI TEMEL DİL BECERİLERİ DİNLEME/İZLEME KONUŞMA OKUMA YAZMA ORAN (%) 15 20 30 20 DİL BİLGİSİ SINIFLAR 6 7 8 ORAN (%) 15 15 15 10 . SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMINA GÖRE HAZIRLANACAK KİTAPLARIN FORMA SAYILARI SINIFLAR Metin Sayısı 6. 7.5 19.5x27.

tutum ve değerlerdir. AÇIKLAMALAR Ölçme ve değerlendirme Eğitim. grup çalışması.PROGRAMDA KULLANILAN SEMBOLLERİ AÇIKLAYICI TABLO TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA KAZANIMLAR Kazanımlar Öğrenme süreci içerisinde planlanmış ve düzenlenmiş yaşantılarla öğrencide görülmesi beklenen bilgi. dikkat edilmesi gereken noktaları gösterir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme 11 13 .öğretim sürecini ve sonucunu izleyerek sorunları zamanında tespit etme ve giderme işidir. çalışma kâğıdı doldurma. film izleme vb. yerlerde yapılabileceğini gösterir. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Sınıf-okul içi etkinlik İlgili etkinliklerden (yaratıcı drama. [!] Uyarı İşlenecek konuların sınırlarını. mektup yazma. kütüphane. Okul dışı etkinlik İlgili etkinliklerin ev.) sınıf içinde uygulanabilecekleri gösterir. kuruluş vb. konuyla ilgili kurum. beceri.

KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 12 .

Dinleme/izleme kurallarını uygulamayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. 8. Gruplar 10 dakikalık süre sonunda saatin çalmasıyla rol değiştirir. Her dinleme/izleme etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. diğer grup arkadaşlarını gözlemler.13 6. saygıyla dinler. Tartışma sırasında bu üç kişilik grubun yaptıklarına en güzel yaklaşımda bulunan tartışma grubu başarılı sayılır. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. gözlem formları kullanılabilir. Dinleme/izleme kurallarını uygulama ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] 1. Tartışma sırasında grup üye2. 4. öz değerlendirme formları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve sorun (yaşanılan bölgedeki çevre kirliliğine çözüm aramak. performans değerlendirme formları. Bu grubun görevi tartışma sırasında konuşmacıların heyecanını artıracak. “Çalar Saat”: Öğrenciler deney ve kontrol grubu olarak ikiye ayrılır. ) belirleyerek tartışır. süreç gelişim dosyaları. leri dinlediklerinden hareketle konuşmalarını yaparlar. batmakta olan şirketlerini kurtarmak. Her grup bir 1. “Sabır Küpüm Çatlamaz!”: Öğretmen öğrencilerden bir 4.). Dinlenenle ilgili soru sormak. belirledikleri kullanır. Dinleme sonrası alınan notlar paylaşılır. Gözlenen öğrencilerin dinleme sırasındaki tutumları ile ilgili notlar alınır. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. 3. bireysel başarılarını arttırmak vb. dinleyicilerin dikkatini dağıtacak davranışlarda bulunmaktır. görüş Kılavuz) bildirmek için uygun zamanda söz alır. konuyla ilgili bir hafta boyunca araştırma yaparak konuya hazırlanır. Tartışma yapılmadan önce izleyicilerin arasından üç kişilik bir grup oluşturulur (Bu grup gizlice seçilmeli ve seçilenler dışında kimsenin haberi olmamalıdır. Öğrenciler. Gruplardan biri dinlerken. 7. (bk. “Kendini İzleme”: Öğrencilerin dinleme sürecindeki görüntüleri kamerayla kaydedilir ve kendilerine izletilir. Grup tartışması: Öğrenciler gruplara ayrılır. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini tartışma konusu belirlemelerini ister.

Böylece ana soru. ”: Öğrenciler.1. leneceklere yönelik olarak hazırlanan sorular. çalışma kâğıtları izlenen çizgi filmden/ filmden/animasşahıs. Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle kelime yakın ya da zıt anlamlısıyla eşleştirilir (1. 11. (bk. verir. Öğretmen tarafından sunulan örneklerin yanında öğrencilerin anlamını bilmediği kelime ve kelime gruplarıyla ilgili çalışmalara da yer verilir. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları yondan hareketle doldurulur. 3. Örneklerden hareketle öğrencilerin “gerçek. anlam ile terim Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç Sorulara yönelik dinleme: Dinleneceklere/iz. kendi bakış açılarıyla ifade eder (15. kahraman veya konuş. ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki anahtar kelimeleri beğenilme sebebinin açıklandığı bir çizelge hazırlanır. 2. Dinleme. grup içinde kısa konuşmalar yapılır. Hazırlanan sorular bir kutuda toplanır..) hareket edilir. vaplayan alkışlanır. (bk.”: Dinlenilenlerin/izlenilenlerin 2.özgü bir şekilde ifade etmelerine imkân verilir. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Dinleneni/izleneni anlama ve çözümlemeye yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde dinleme/izleme materyallerinden (kaset. Dinlediklerinde/izlediklerinde yer alan öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki yardımcı cevaplandırılır (11. fikirleri/duyguları belirler. mecaz..anlamı”nı kavramaları sağlanır. hazırlayan ve ceduygusunu belirler. kazanım). Film İzliyoruz: Kazanımlara yönelik olarak hazırlanan 6. 1. 9. kazanım). sorulara çağrışıma açık. çizilen akışı içinde özetler. daha 2. Okul dışı etkinlik Sınıf-okul içi etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . İzlenenlerden yola çıkılarak belirler. Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana Kurada seçilen soru nitelikli bulunursa.14 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 4. Ana fikir/ana duygu Dinlediklerini/izlediklerini kronolojik sıra ve mantık bulunurken öğrencilerin Balık kılçığı oluşturma: Belirlenen bir sorun. kazanım). “Ben olsaydım. 10. Eşleştirme: Dinlenende/izlenende geçen kelimeler eş. Dinlenenlerde/izlenenlerde önceden oluşturulan gruplara dağıtılır. Her bir alt sorun düşüncelerini serbestçe ve kendine Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin sorular oluşturur.hatırlamayı kolaylaştıran kelimelere Dinlediklerindeki/izlediklerindeki örtülü anlamları macının yerine geçerek onların duygu ve düşüncelerini dikkat edilir. 2.4. bulur. kazanım). balığın bir kılçığıymış gibi yerleştirilir. çünkü. Bunlar arasından seçilenler 5. anlaşılmasına yardımcı olan ve belirler. Öğrenciler tahminlerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla sözlük kullanmaya yönlendirilir. 12. bir balık kılçığı şeklinin başına yazılır. Doğrudan söylenmeyen yargılar bulunur. 13. Kılavuz) 7. fark eder.9. Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin sorulara cevap nun ortaya çıkmasına sebep olan alt sorunlar belirlenerek soruna çözüm önerilerinde bulunulur (16. “Beğendim. ilişkilerini belirler.. zaman. kazanım). yer. konunun Dinlediklerinde/izlediklerinde amaç-sonuç ilişkilerini cevap aramaya yönelik olarak yapılır (12. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki olay. 8.. Kılavuz) Soru bankası oluşturma: Dinlenenle/izlenenle ilgili sorular hazırlanır. 2. CD vb. Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu belirler.2.

21. olayları. kişisel yorumlarını yansıttığı cümleler ile genel geçer doğruları 15.15 14. kazanım). yönelik tahminlerde bulunur. düşünce ve hayalleri yorumlar. kı17. 25. kazanım). yeniden kurgulanır (18. Şiir dilinin farklılığını ayırt eder. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Görsel/işitsel unsurlarla arasında ilgi kurar. açık uçlu. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak Diyalog tamamlama: Dinlenen metinle paralel olarak ifade eden cümleler ayırt edilir. 20. performans “Duyguyu Tahmin Et!”: Bir cümle farklı ses sonrasına ait kurgular yapar. süreç 19. 24. doldurmalı sorular. kavram haritası. tonlarında kaydedilerek öğrencilerden hangi duyguyu değerlendirme formları. verilen çalışma kâğıdındaki boş bırakılan yerler uygun konuşma cümleleriyle tamamlanır (17. proje de18. Dinlediklerine/izlediklerine ilişkin karşılaştırmalar “Sıra Sende”: Dinleme/izleme süreci yarıda kesilerek 2. Masalın sonu değiştirilerek sa cevaplı. Dinlediklerini/izlediklerini kendi hayatı ve günlük hayatla karşılaştırır. dinlenenin/izlenenin devamı tahmin edilir (18. kazanım). konu ya da metnin yazarı/şairi hakkında bilgi edinir. standart testler. (bk. öz değerlendirme formları. İpuçlarından hareketle dinlediklerine/izlediklerine çalışma kâğıtları doldurulur. Dinlediklerinin/izlediklerinin başlığı/adı ile içeriği yansıttığını bulmaları istenir. dinledikleri/izledikleri 22. “Kafdağı’na Yolculuk” : Bir masal dinlenerek değerlendirilmesinde. eşleştirme testarasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Kılavuz) çalışma kâğıtları. (bk. leri. Dinlediği/izlediği kişi. 13. Dinleneni/izleneni anlama ve 16. Dinlediği/izlediği metne farklı başlıklar bulur. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. Dinlediklerinde/izlediklerinde ortaya konan sorunlara çözümleme ile ilgili kazanımların farklı çözümler üretir. 23. gözlem formları kullanılabilir. duygu. Konuşmacının görüşlerini ve yapar. Dinlediklerinin/izlediklerinin öncesi ve/veya ğerlendirme formları. Kılavuz) gelişim dosyaları.

Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Dil ve anlatım açısından değerlendirme çalışmaları etkinlikler aracılığıyla yapılır. Dinlediklerini/izlediklerini dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Sınıfta bir metin okunur. standart testler. çalışma kâğıtları. Dinlediği/izlediği kişiyi sesini ve beden dilini etkili kullanma yönünden değerlendirir. doldurmalı sorular. 1. 2. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Bir de Bana Sor”: Öğretmenle birlikte dinlenenleri değerlendirme ölçütleri belirlenir. Dinlenen bu metinle ilgili olarak bir öğrenci röportaj yapma görevini üstlenir. AÇIKLAMALAR 3. 3. sade bir dil kullanılmış. Bu amaçla düzenlenecek etkinlikler ile öğrencinin metni “Açık. dinlenende/izlenende öne çıkan anlatım özellikleri doğrultusunda yapılmalıdır. Dinlediklerini/izlediklerini içerik yönünden değerlendirir. açık uçlu. kavram haritası. gözlem formları kullanılabilir. Metnin dil ve anlatım yönünden değerlendirilmesinde uygulanacak etkinlikler. anlatım etkileyici ve sürükleyici. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . performans değerlendirme formları.16 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. anlaşılır.” gibi basmakalıp ifadelerle değerlendirmesinin önüne geçilmelidir. kısa cevaplı. eşleştirme testleri. Sınıfta bir mikrofonla dolaşarak dinlenenlerle ilgili ölçütlere dayalı olarak öğrencilerin görüşlerini sorar. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirme 1. Öğrenciler görüşlerini söyledikten sonra sınıftaki diğer öğrencilerden bu görüşe katılıp katılmadıklarını belirtmeleri istenir.

eşleştirme testleri. Beşer kişilik iki gruba öğrendiği kelimelerden sözlük oluşturur. şarkı türlerinde metinler ezberler. Dinlediklerinden/izlediklerinden hareketle yeni söylenmesini engellemektir. hayalî bir Çin Seddi oluşturulur. Her gruba dinleyerek ezberlemeleri için şiir. bilmece ve Öğrencilerden derledikleri tekerleme. kazanım). Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kelimelerin ortak ve birbirinden farklı yönlerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili belirleyerek kelimeleri tanımlamaları istenir (2. sayışmaca. Örneğin. sal” 4. atasözleri kazanım). yanıltmacaları ezberler/kullanır. yanıltmaca gibi sözlü kültür ürünleri derlenir. Aynı kavram alanına giren kelimeleri. terimler sözlüğü. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. 1. anlam Derleme: Tekerleme. ayrılan öğrencilerden ezberlediği tekerlemeyi [!] Söz varlığını zenginleştirme söyleyenler muhafızı geçerek Çin Seddi’ni aşar (3. Söz varlığını zenginleştirme gibi aynı kavram alanına giren kelimeler verilir. tekne. deyim ve atasözlerini cümle içinde kullanır. performans değerlendirezberlerse ödüllendirilir (3 ve 4. 7. kavram haritası. “Çin Seddi”: Ortaya iki paralel çizgi çizilerek 5. Bu 1. karşıt anlamlılık. Gruplama: Öğrencilere “sandal. Her gruptan bir kazanımların değerlendirilmesinde. 2. sayışmaca. kazanım). doldurmalı sorular. türkü. Eş anlamlılık. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde/izlenenlerde geçen kelimelere değil. me formları. seçilen şiiri arkadaşlarına belirlenen süre uçlu. Tekerleme. ve deyimler sözlüğü.17 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 4. gemi. kazanım). öz değerlendirme formları. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. kazanım). içerisinde tekrarlayarak okur. yakın anlamlılık. sandal. (bk. ansiklopedik sözlük vb. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. “Yenilerini Ekledim”: Öğrenciler gruplara ayrılır. kelimelere örnek verir. eş seslilik ilişkileri üzerinde durulur. Bir muhafız seçilir. gözlem formları lük oluşturulur (6. Verilen sürede hangi grup çalışma kâğıtları. kısa cevaplı. çalışmalarında Türkçe sözlük. 2. 4. feribot. 4. süreç geli“Sözlük Oluşturuyorum”: İsim veya fiillerden söz. den yararlanılır. mâni veya Söz varlığını zenginleştirme ile ilgili tekerleme türlerinden biri verilir. Kılavuz) kullanılabilir. Şiir. sınıfta fiil çekimi ile ilişkilendirilerek olumsuz anlamın zıt anlam olmadığı vurgulanır. 3. kotra. Muhafızın görevi belirsiz sesler çıkararak tekerlemenin 6. açık öğrenci. bilmece ve yanıltmacalardan bazılarını ezberleyerek sınıfta arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir (3. sayışmaca.şim dosyaları. bilmece ve farklılıklarını dikkate alarak kullanır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Dinlediklerinde/izlediklerinde geçen kelime.

kısa cevaplı sorular. hikâye. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Aynı programı dinleyen/izleyen değerlendirilmesinde. süreç gelişim dosyaları. 3.18 TEMEL DİL BECERİSİ: DİNLEME/İZLEME AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. öz değerlendirme formları. 2. performans değerlendirme formoluşturur. kazanım). açık uçlu. kazanım). ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Gezi: Sanat ve bilim etkinlikleri için gezi [!] Okul dışında dinlenerek/izlenerek düzenlenir (1. film vb. kaynaklardan kişisel arşiv öğrencilere sırasıyla söz hakkı verilir (3. Yaşına ve seviyesine uygun sanat ve bilim Öğrencilerin okul dışı dinleme/izleme etkinliklerine dinleyici/izleyici olarak katılır. açıklamaları istenir. CD. bir hafta boyunca televizyondan izledikleri ya da Şiir. 4. kazanılan bilgiler sınıfta paylaşılır. gözlem formları kullanılabilir. “Ben Bilinçli Bir İzleyiciyim”: Öğrencilerden etkinlikleri düzenli aralıklarla takip edilir. radyodan dinledikleri programların listesini Etkili dinleme/izleme alışkınlığını Çok yönlü iletişim araçlarındaki yayınlardan ilgi. formları. ları. masal dinletilerine katılır. proje değerlendirme Kaset. Etkili dinleme/izleme alışkanlığı kazanma 1. çıkarmaları ve bu programları izleme sebeplerini kazanmayla ilgili kazanımların istek ve ihtiyaçlarına uygun olanlarını takip eder.

Konuşmaya uygun ifadelerle başlar. eşleştirme testleri.. 1. ifadeler üzerinde durulur. süreç gelişim dosyaları. olsaydım. Kılavuz) uçlu. performans değerlendirme konuşma metni hazırlar. Sınıf panosuna veya tahtaya yazılarak kullanılan ifadeler üzerinde durulur. görüşmek birini seçerek yazıya geçirir. Karşısındakinin algılamakta zorluk çekmeyeceği bir hızda ve akıcı biçimde konuşur. grup. Diyalog kurma: Sınıf iki gruba ayrılır. “Merhaba. 13. Yabancı dillerden alınmış. Her bir çalışma kâğıtları. Her biçimidir. Konuşmasında sebep-sonuç ilişkileri kurar. Kılavuz) formları kullanılabilir. gözlem yemeğin yapılışı anlatılır (9. “Teşekkür ederim. farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan (pazara [!] Kısaltmalarda Türk alfabesindeki giden bir ailenin satıcılarla yaptığı konuşmalar. düşündürdükleri hakkında konuşulur. kısa cevaplı. 13.19 6. 7. Standart Türkçe ile konuşur. Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. kazanım). kazanım). konuşma bir konu seçilerek sınıfta anlatılır. doldurmalı sorular. günlük konuşma örnekleri sınıf ortamında Konuşma kurallarını uygulamayla ilgili canlandırılır. 3. günün veya haftanın sözü olarak hoş geldiniz” vb. 9. Yazılanlardan hareketle üzere” vb. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. ğerlendirme anketleri. “Bizim Usta’nın Mutfağından”: Geleneksel bir öz değerlendirme formları. ilgili bir özdeyiş. günaydın. “Bizimkiler”: Öğrenciler gruplara ayrılır. 8. 11. Bulunduğu ortama uygun bir konuşma tutumu geliştirir. Öğrenciler “Ben dilindeki farklılıkları ortadan kaldıran. Konuşmayı uygun ifadelerle bitirir. gittikleri bir gezi sırasında yaptıkları konuşmalar) 1. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. (bk. 10. afedersiniz. (bk. proje değerlendirme grup farklı ortamda (tanışma. Standart Türkçe: Türkçenin Yerine geçme: Öğretmen tarafından olaya dayalı toplumda saygınlık uyandıran. yazılan ve konuşulan ideal göre yeniden yorumlar.” düşüncesinden hareketle olayı kendine yazımı Türk Dil Kurumu tarafından belirlenmiş. 6. Konuşmasında nezaket kurallarını uyar. Konuşmasında amaç-sonuç ilişkileri kurar. aile fertleri arasında geçen konuşmalar veya arkadaşlarıyla harflerin okunuşuna uyulur. dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin yerine Türkçelerini kullanır. 1. Tekrara düşmeden konuşur. Gruptan iki öğrenci nezaket formları. iletişimi başlatmak için seçilir. 12. 2. Konuşma sırasında uygun hitap ifadeleri kullanır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Günün sözü/haftanın sözü: Temayla/konuyla 1. 7. kutlama) yapılan bir formları. 4. deifadeleri içeren diyaloğu canlandırır. Konuşma kurallarını uygulama 1. (8. 8.. 5. açık ödüllendirilir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . En güzel canlandırma yapan grup kazanımların değerlendirilmesinde. 4.

bazıları da resimleme görevlerini üstlenirler. okulda bulunan ses sistemi kullanılarak yayınlanır. tonlama hikâye veya efsane ile ilgili ön bilgilerin yer aldığı bir davetiye hazırlar. seçtikleri 3. Oynayan Ben”: İşlenen konuyla/temayla ilgili kavramlar. Canlandırma: Pandomima yapılır. Yapmacıktan. Konuşurken gereksiz sesler üstlenen öğrenciler. “Bana Bir Masal Anlat”: Masal anlatma yarışması düzenlenir.20 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Sesini ve beden dilini etkili kullanmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde öz değerlendirme formları. (bk. “Ah Bir Bakan Olsam!”: Bir okul açılışında konuşma yapmak üzere öğrencilerden uyumuna dikkat eder. o döneme ait el sanatlarını araştırarak önemli olayları resimlerle ançıkarmaktan kaçınır. İşitilebilir bir sesle konuşur. Belirlenen öğrenciler bu iki ünlüyü konuştururlar. Hikâye anlatıcıları. gruplara ders dışında hazırlanmak üzere dağıtılır. Kılavuz) “Meddah Sınıfta”: Öğrencilerden biri tarihî bir olayı veya beğendiği bir hikâyeyi seçer. 2. hikâye veya efsaneyi bölümlere ayırarak aralarında paylaşırlar. 1. Konuşurken nefesini ayarlar. Kılavuz) [!] Uyarı Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik Ölçme ve değerlendirme . “Duygulu İfadeler”: Bir cümle farklı duygu tonlarıyla söylenir. Sesini ve beden dilini etkili natılır/canlandırılır. Uygun yerlerde vurgu. birkaçı Millî Eğitim Bakanı rolünü üstlenir. ekibi ödüllendirilir. bakanın ekibi olarak belirledikleri herhangi bir konuda ve kahramanları çağrıştıracak konuşma metni hazırlarlar. Dinleyicilerle göz teması kurar. Öğrenci konuya ve canlandırdığı şahıs veya varlığın özelliğine uygun bir üslûpla hikâyeyi anlatır. Her grup. Öğrenciler. Resimleme görevini 4. Sözleriyle jest ve mimiklerinin senaryolar oluşturularak sınıfta canlandırılır. Kelimeleri doğru telaffuz eder. (bk. “Resimlerle Efsane”: Öğrenciler gruplara ayrılır. Gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra 7. taklit ve özentiden “Gören Ben. kullanma “Arkası Yarın”: Bir tiyatro oyunu belirlenir ve bölümlere ayrılır. Bakan rolünü ve konuşmasını en güzel yapan öğrenci ve şekilde kullanır. Hacivat ve Karagöz oy2. latırlar. Canlandırmalarda. Türkünün hikâyesi sınıfta canlandırılarak anlatılır. “Maymun Gözünü Açtı”: Deyim ve atasözlerinin hikâyesi araştırılarak sınıfta anlatılır. oluşturulan uzak bir sesle konuşur. sesini varlık kadar gruplara ayrılır. 6. gözlem formları kullanılabilir. bakan rolü alan öğrenci sayısı 8. Kılavuz) ve duraklama yapar. Her gün bir bölüm. “Türkülerin Dilinden”: Öğrencilerden yörelerinde söylenen bir türkünün hikâyesini 9. Bu gruplar. Her grupta bazı öğrenciler hikâye anlatıcılığı. Sınıf arkadaşlarına ve ailelerine hazırladıkları programı sunarlar. Anlatımlar içeriğe uygun resimler yapılarak desteklenir. (bk. anlatacakları 5. araştırmaları istenir. Dönemi yansıtan kıyafet ve müzik de kullanılabilir. kukla oynatılır. “Tarihî Buluşma”: Tarihteki bir şahsiyet ile günümüzdeki bir ünlünün herhangi bir konu hakkında sohbet etmelerini sağlamak amacıyla iki öğrenci belirlenir.

3. 10. 4. Konuşma yöntem ve tekniklerini kullanır. (bk. Görevli öğrenciler tanıtacakları mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplarlar. karşılaştırma.Tanımlama. kazanım). gözlem formları kullanılabilir. (bk. Kılavuz) “Zaman Tüneli”: Tarihteki veya günümüzdeki ünlüler ile hayalî bir sohbet yapmak amacıyla iki öğrenci seçilir. Münazara: Öğrenciler gruplara ayrılır.21 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. Bir grup öğrenci konuyu tartışırken diğer öğrenciler tarafından hazırlanan sorular konuşmacılara yöneltilir. Konuşmasını belirlenen sürede ve teşekkür cümleleriyle sona erdirir. Konuşma öncesinde konuyla ilgili açıklamalar yapar. deyim ve söz sanatlarını uygun durumlarda kullanarak anlatımını zenginleştirir. Öğrencilerden biri veya birkaçı rehber olarak görevlendirilir. 11. Üç kişilik gruplara ayrılan öğrencilerden ikisi konu ile ilgili sorular sorarken üçüncü öğrenci soruları cevaplandırır. Ünlülerin konuşacakları konuların güncel olmasına özen gösterilir. kura ile belirlenen konulara hazırlanarak tartışırlar. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 3. Gruplar. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ben Bir Rehberim”: Yaşanılan bölgenin tarihî mekânlarına veya doğal güzelliği olan yerlerine gezi düzenlenir. Konuşmasını bir ana fikir etrafında planlar. Kılavuz) Röportaj yapma: Herhangi bir meslek mensubuyla röportaj yapılır. kısa cevaplı.5. Konuşmasını sunarken görsel. açık uçlu. konuşma sırasında nelere değinileceği dinleyicilere açıklanır. Her konuşma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. performans değerlendirme formları. 7. süreç gelişim dosyaları. Seçilen iki öğrenci bu sohbeti canlandırır. 8. Atasözü. Kılavuz) Çapraz sorgu: Bir konu seçilir. güzel ve etkili kullanımına yönelik olarak açık oturum düzenlenir. öz değerlendirme formları. 12. proje değerlendirme formları. (bk. 9. 3. örnekleme. Konuşma konusu hakkında araştırma yapar. değerlendirme anketleri.Konunun geçmişi. Gezi sırasında arkadaşlarına rehberlik yaparak mekânı tanıtırlar (1. Konunun özelliğine uygun düşünceyi geliştirme yollarını kullanır. Konuşma metni hazırlar. Konuşma sırasında sorulan sorulara açık. 6.8. 5. işitsel materyalleri ve farklı iletişim araçlarını kullanır. Yapılacak bu sohbetle ilgili konuşma metni hazırlanır. 2. Konuşmasında dikkati dağıtacak ayrıntılara girmekten kaçınır. tanık gösterme. doldurmalı sorular. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . eşleştirme testleri. Ana fikri yardımcı fikirlerle destekler. Hazırlıklı konuşma yapmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. [!] 3. “Dil Yâresi”: Türkçenin doğru. betimleme. yeterli ve doğru cevaplar verir. (bk. Hazırlıklı konuşmalar yapma 1. 12. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. benzetme ve sayısal verilerden yararlanılarak ana fikir desteklenir. çalışma kâğıtları.

2. öz değerlendirme formları. değerlendirme anketleri. 3. performans değerlendirme formları. Konuşmasını. Konuşmasını değerlendirir. kısa cevaplı sorular. 4. gözlem formları kullanılabilir. sesini ve beden kullanma yönünden değerlendirir. dilini Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Kendi konuşmasını değerlendirme 1.22 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. Konuşmasını dil ve anlatım yönünden değerlendirir. süreç gelişim dosyaları. içerik yönünden ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Kendi konuşmasını değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Konuşmasını sunum tekniği yönünden değerlendirir. açık uçlu.

Kılavuz) Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Birine yaşanılan kötü günün olayları. Öğrencilerin kendilerini zengin bir söz varlığı kullanarak ifade etmeleri üzerinde durulur. 4. kazanım).23 TEMEL DİL BECERİSİ: KONUŞMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. sözlü olarak ifade eder. Kılavuz) “Beni Affeder misin?”: Öğrencilere “Sizi üzen. Okunan metindeki kahramanın yerine geçilerek karşılaşılan sorunlara çözüm üretilir. çalışma kâğıtları. kavram. Öğrencilerden kendi hayallerini anlatmaları istenir (1. kazanım). hayal. yazılır ve sınıfta canlandırılır. Konuşma hataları uygun bir zamanda ve uygun bir dille belirtilir. Anlamadıklarını ve merak “Hakkımı Arıyorum!”: Öğrenciler. Kılavuz) “Ben Olsaydım…” kalıp ifadesinden yola çıkılarak duygu ve düşünceler yazılır. değerlendirme anketleri.Gitmek istenilen bir yer hakkında anne ve babanın ikna edilmesi için bir diyalog deyimleri kullanır. Yeni öğrendiği kelime. (bk. “Güzel Bir Gün”: Öğretmen. 1. atasözü ve .Beslenmek istenen bir hayvan konusunda anne ve babanın ikna edilmesi için bir 4. (bk. (bk. Kılavuz). yaşadığı güzel ve kötü bir günü sınıfla paylaşır. AÇIKLAMALAR [!] Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini serbestçe ifade edebilmeleri için uygun ortam oluşturulur. kazanım). süreç gelişim dosyaları. Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Hayallerim ve Ben”: Hayallerini gerçekleştiren bir kişinin hayatı araştırılarak anlatılır. Rüya anlatma: Rüyalar hakkında konuşulur (1. “Bir Kuş Olsaydım!”: Öğrenciler kendilerini bir kuş olarak hayal ederler. . (bk. kazanım). Öğrencilerden kendi tecrübelerini anlatmalarını ister. Duygu. gözlem formları kullanılabilir. [!] Öz güven ve cesaretten yoksun olan öğrencilere konuşma etkinliklerinde özellikle görev verilir. diğerine de bunu güzel bir güne dönüştürmek için neler yapılması gerektiği yazılır (3. açık uçlu.Edinilmek istenen meslek hakkında anne ve babanın ikna edilmesi için bir diyalog yazılır ve sınıfta canlandırılır. Kılavuz) 3. . aramayla ilgili bir olayı canlandırırlar (3. 2. Konuşmaları sırasında bu öğrenciler cesaretlendirilir. proje değerlendirme formları. düşünce. kazanım). öz değerlendirme formları. diyalog yazılır ve sınıfta canlandırılır. Sorunlarına konuşarak Diyalog kurma: çözüm arar. “Çözüm Yolları”: Öğrencilere bir metin okutulur. öfkelendiren davranışlar nelerdir?” sorusu yöneltilerek böyle durumlarda nasıl tepki gösterilmesi gerektiği tartışılır (3. (bk. kısa cevaplı sorular. performans değerlendirme formları. İkili liste yapılır. aralarında rol dağılımı yaparak hakkını ettiklerini sorar. 5. kazanım). izlenim ve deneyimlerini Nereye ve kimin yanına gitmek istediklerini sebepleriyle anlatırlar (1. inciten. Kendini sözlü olarak ifade etmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde.

Örnek okumadan hareketle telaffuzu zor olan kelimeler. gözlem formları. vurgu ve tonlama gerektiren cümlelerin okunuşuyla ilgili alıştırmalar yaptırılır. [!] Sesli ve sessiz okumada hata yapan öğrencilere geribildirimde bulunulur. metnin niteliğine ve seçilen yöntemin özelliğine göre metnin bütününe yönelik olarak yapılabileceği gibi belli bölüme yönelik olarak da yapılabilir. içeriğine uygun sözsüz bir müzik eşliğinde okunur. 5. “Tekerleme Söyleyelim”: Bu etkinlik farklı şekillerde yapılabilir: . Diğer öğrencilerden okuyan öğrencinin telaffuzuna. 4. (bk. Gerekli görülen öğrenciler ses terapistlerine yönlendirilir. Sesini ve beden dilini etkili kullanır. 7. Kılavuz) “Şiir Bahçesinden”: Öğrenciler sevdikleri şiirleri seçerek kendi aralarında okuma yarışması düzenlerler. Örnek okuma. 5. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Reklam afişi hazırlanarak satışa sunulur. doğru ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ana Haber Bülteni” : Bir konu belirlenir ve belirlenen konu hakkında öğrencilerden bir haber metni oluşturmaları istenir. Kasete bir isim bulunur. Her grubun. Okuma kurallarını uygulama ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. 2. Metni en akıcı şekilde okuyan öğrenci ödüllendirilir. AÇIKLAMALAR [!] Metin öğrenciler tarafından okunmadan önce. 1. tekerlemeyi en iyi okuyan öğrenci belirlenene kadar devam eder ve bu öğrenci ödüllendirilir. atasözü veya özlü sözlerden oluşan bir kaset doldurulur. okuma gelişim dosyası kullanılabilir. 2. Hazırlanan haber metni televizyon hâline getirilmiş karton kutunun arkasından bir öğrenciye okutulur.24 6. nefesini ayarlamasına ve noktalama işaretlerine dikkat ederek okumasına puan vermeleri istenir. 8. öz değerlendirme formları. Bir tekerleme verilerek gruptaki her öğrenci tarafından sırayla okunur. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. Kılavuz) “Sözün Ezgisi”: Şiir.Öğrenciler gruplara ayrılır. 1. Kelimeleri telaffuz eder. elindeki değerlendirme kartlarına göre şiirini en iyi okuyan öğrenciyi belirler. 1. Grup oluşturma işlemi. “Beni Dinler misin?”: Öğrenciler tarafından seslendirilen hikâye. [!] Kısaltmalarda Türk alfabesindeki harflerin okunuşuna uyulur. tekerleme. 1. Akıcı biçimde okur. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. verilen tekerlemeyi hatasız okuyan öğrencisi/öğrencileri kendi grubu tarafından belirlenir ve bunlardan yeni gruplar oluşturularak verilen listedeki tekerlemeleri okumaları istenir. Yarışma: Öğretmen tarafından bir haber metni seçilir. tonlama. Akıcı biçimde okumada noktalama işaretlerinin işlevine dikkat çekilir. fıkra. Sınıf içerisinden beş kişilik bir jüri belirlenir. Her okuma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. öğretmen örnek okuma yapabilir.Tekerlemeler. . 4. Okuma kurallarını uygulama 1. Jüri. gruplara ayrılan öğrencilere liste hâlinde dağıtılır. [!] 1. Gerekli yerlerde vurgu. duraklama ve ulama yapılır. bilmece. anı. Farklı öğrencilere bu metin verilir. SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. (bk. şiir. Kaset kapağı tasarlanır. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. nefesi kontrol etmenin önemi vurgulanır. Sesini mekâna ve dinleyiciye göre ayarlamanın. 3.

varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. konunun anlaşılmasına yardımcı olan ve hatırlamayı kolaylaştıran kelimelere dikkat edilir. Anlatımın kimin ağzından yapıldığını belirler. 9. 2. Kılavuz) AÇIKLAMALAR [!] Okuduğu metni anlama ve çözümlemeye yönelik kazanımların gerçekleştirilmesinde okuma metinlerinden hareket edilir. zaman. Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler. Metindeki anlatımın kaçıncı şahsın (1. Doğrudan söylenmeyen yargılar bulunur. 6. (bk. 16. 10. fizikî görünüm ve olaya olan etkileri gibi unsurlar yönüyle karşılaştırır. 11. Tüm bunlara göre kurgu metinde geçen kahramanlardan bazıları çıkarılırsa nasıl sonuçlar doğabileceği tartışılır (7. ama. Öğretmen tarafından sunulan örneklerin yanında öğrencilerin anlamını bilmediği kelime ve kelime gruplarıyla ilgili çalışmalara da yer verilir. (bk. 2. Metinde kullanılan anlatım biçimleriyle düşünceyi geliştirme yollarının türle ilgisi vurgulanır. 8. 2. Metindeki anahtar kelimeleri belirler. şahsın) ağzından yapıldığı tespit edilir. Ana fikir/ana duygu bulunurken öğrencilerin düşüncelerini serbestçe ve kendine özgü bir şekilde ifade etmelerine imkân verilmelidir. Okuduklarını kendi cümleleriyle. oysa. 2. Bu karşılaştırma yapılırken karşılaştırma şeması kullanılır. Olay. Kılavuz) Hikâye ağacı oluşturma: Hikâyedeki unsurlar ve birbirleriyle olan ilişkileri gösterilir (7. anlatıcının özelliklerine ve olayla ilişkisine dikkat çekilir. 15. 17. hâlbuki. bir de ne göreyim. Okuduklarındaki örtülü anlamları bulur. Kılavuz) Resimleme: Öğrenciler gruplara ayrılır.”: Sınıfta sesli okuma çalışması yapılır. 17. Her grupOkul dışı etkinlik [!] Uyarı . yer. Okuma sürecinde karşılaşılan. fakat. şahıs. 5.. kazanım). Verilen metinler grup içinde okunur. kazanım). Metne ilişkin sorulara cevap verir. 2. kelime. (bk. Metni oluşturan unsurlar arasındaki Sınıf-okul içi etkinlik ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Kelime Harmanı”: Dinlenenlere/izlenenlere yönelik hazırlanmış bulmaca çözülür (1. Öğrencilerden okunan metnin ana fikrini ve yardımcı fikirlerini bularak metni özetlemeleri istenir (4. mecaz. Metnin konusunu belirler. Karışık olarak verilen bölümler kronolojik sıraya göre düzenlenir. (bk. 12. kazanım). Beni Düzenle: Metin parçalara ayrılır. Okuduklarındaki öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. 4. Metindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. Kılavuz) “Ya Kahramanım Olmasaydı!”: Öğrenciler. kazanım). kelime grubu ve Ölçme ve değerlendirme Kelime listeleme: Fikir veya duygu belirten kelimeler şemaya yerleştirilir (1. Metne ilişkin sorular oluşturur. kazanım). 12. Kılavuz) “Kısaca. ya da 3. (bk. 2. kazanım). Tamamlama: Metinden cümleler seçilerek sebep ve sonuç bildiren ifadelerle tamamlanır (8. Metnin türüyle ilgili özellikleri kavrar. 3. 7. 2. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. öte yandan. Öğrenciler. 4. ancak. türün özelliklerini en iyi temsil eden metinler aracılığıyla tür hakkında genel olarak bilgilendirilir. 5. Metindeki amaç-sonuç ilişkilerini fark eder. Bir tema boyunca işlenecek okuma metinlerinin türü farklı olmalıdır. Kılavuz) Röportaj: Metindeki şahıs veya varlık kadrosuyla hayalî röportaj yapılır (7. … ise” vb. (bk. anlam ile terim anlamı”nı kavramaları sağlanır. kazanım). Düzenlenen metin özetlenir (12. olay ve düşüncelerin yönünü değiştiren “ne var ki. 6.. (bk. kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. Örneklerden hareketle öğrencilerin “gerçek. (bk. 1. Resimler bir film şeridi hâlinde sıralanır (12. okudukları metinde geçen şahıs ve varlık kadrosunu kişilik. Metnin planını kavrar. kazanım). 10.25 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 14. Okunanlarda çağrışıma açık. Kılavuz) “Karakterler Bir Arada”: Şahıs ve varlıkların karakter özellikleri tablo üzerinde sıralanır (7. 2. 15. 2. Kılavuz) Film şeridi oluşturma: Kurgusal bir metin verilerek öğrencilerden metinde geçen olayları kronolojik bir sıraya koymaları ve bu olayları resimlemeleri istenir. Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. kazanım). kazanım). Öğrenciler tahminlerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla sözlük kullanmaya yönlendirilir. 13. Her gruba bir metin verilir. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 1.

kavram haritası. Metinde yararlanılan düşünceyi geliştirme yollarının işlevlerini açıklar. Yazarla/şairle yapılan röportaj veya anketlerden de yararlanılır. Kılavuz) ifadelerin kullanım özelliklerine dikkat çekilir. sonuç bölümlerini resimlendirir ve metindeki uygun cümleleri resme yerleştirir. (bk. 18. 2. Her grup bir kart çeker. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. 31. (bk. 19. performans değerlendirme formları. 29. resim vb. Öğrenciler bu ipuçlarından yola çıkarak metinde geçen eser adını bulurlar (29. kazanım). 23.) öğrenci seviyesine uygun olarak işlenir. Yazarın/şairin hayatı ve yaşadığı dönemin şartları çeşitli etkinlik (drama. Şiirde ses akışını sağlayan kafiye. Daha sonra grup üyeleri bir kâğıdı üç bölüme ayırarak metnin giriş. kazanım).” ifadesiyle çözüm aranır (22. 24. kazanım). düşünce ve hayalleri yorumlar.”: Konu ile ilgili cümleler kartlara yazılarak kutuya atılır. “Şifre Çözücü”: İçinde bilinen bir eser adının saklandığı bir metin yazılır. 25. öz değerlendirme formları. Kılavuz) “Ne Çıkarsa. 18. tan bir kişi metni özetler. Hikâyenin konusuna ve canlandırdığı şahıs veya varlığın özelliğine uygun kostüm giyerek sınıf ortamında kendi bakış açısından hikâyeyi anlatır (21. canlandırma) ve görsel materyallerle (film. (bk.. Yapılan resimler. 22. 30. “Farkını Bul! ”: Öğrencilere farklı şiir ve düz yazı metinleri dinletilir. Okuduğu metne farklı başlıklar bulur. gözlem formları. “Benim Kahramanım”: Her gruptan bir öğrenci seçilerek okunan metindeki bir kişi belirler. konuşturma ve abartma sanatlarına dikkat çekilir. 2. Metnin öncesi ve/veya sonrasına ait kurgular yapar. Metindeki ipuçlarından hareketle metne yönelik tahminlerde bulunur. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Karşılaştırma sonunda şiirin özellikleri belirlenir (25. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. Kılavuz) Tamamlama: Yarıda kesilen fıkra veya hikâye tamamlanır (23. 21. redif gibi ahenk unsurları fark edilir. (bk. Metinde geçen mecaz. 28. çizgi roman. 31. Eser adının şifreli olmasına dikkat edilir. Daha sonra şifreyi çözmek için bazı ipuçları verilir. Metinde ortaya konan sorunlara farklı çözümler üretir.26 geçiş ve bağlantıları fark eder. Kılavuz) “Canlanan Hikâyeler”: Öğrencilerden biri beğendiği bir hikâyeyi seçer. kazanım). 25. kazanım). Kafiye ve redif terimleri kullanılmaz. Bu metinler söyleyiş ve ahenk unsurları yönünden farklılıkları belirtilerek karşılaştırılır. Kendi anlamları dışında kullanılarak şiirde çağrışımlara yol açan kelimeler belirlenir. gelişme. açık uçlu. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını fark eder. [!] 2. benzetme. Öğrenciye birtakım sorular yöneltilirken yardımcı olması için öğretmen sorulara önce kendisinin belirlediği bir kahraman aracılığıyla cevap verir (21. Metne ilişkin karşılaştırmalar yapar. doldurmalı sorular. düşünce ve hayalleri ifade eden derin bir anlatım olduğu kavranır. (bk. duygu. Kendisini hikâyedeki şahıs veya varlık kadrosundan birinin yerine koyar. Okuduğu metni anlama ve çözümleme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. standart testler. 27. Okuduklarını kendi hayatı ve günlük hayatla karşılaştırır. okuma gelişim dosyası kullanılabilir. grup üyeleri arasında değiştirilir (12. proje değerlendirme formları. kazanım). kişileştirme.. 26.. kazanım). çalışma kâğıtları. Şiirin duygu. Metnin yazarı veya şairi hakkında bilgi edinir. 20.. Şiir dilinin farklılığını ayırt eder. bunların çeşitlerine değinilmez. Çekilen kartta yazılanlar grup üyeleri arasında tartışılır. kısa cevaplı. Metnin başlığı ile içeriği arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Kılavuz) Çözüm üretme: Metinde ortaya konan sorunlara “Ben olsaydım.

sade bir dil kullanılmış. 1. 2. yazarın anlatımında öne çıkan özellikler doğrultusunda düzenlenmelidir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . anlaşılır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Okuduklarımı Değerlendiriyorum”: Öğrenciler gruplara ayrılır. kazanım). üçüncü gruptan ise metindeki mecazlı kullanımları bulmaları istenir. kısa cevaplı sorular. Metni içerik yönünden değerlendirir. Bu tür etkinlikler ile öğrencinin metni “Açık. AÇIKLAMALAR 3. Sonuçlar tartışılarak metnin dil ve anlatımı hakkında genel bir yargıya ulaşılır (1. Metnin dil ve anlatımının değerlendirilmesinde uygulanacak etkinlikler. Okuduğu metni değerlendirme 1. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. öz değerlendirme formları. çalışma kâğıtları. standart testler. gözlem formları.” gibi basmakalıp ifadelerle değerlendirmesinin önüne geçilmelidir. proje değerlendirme formları.27 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 3. açık uçlu. ikinci gruptan metinde kullanılan sıfatları tespit ederek bunları anlam özelliklerini dikkate alarak gruplandırmaları. anlatım etkileyici ve sürükleyici. Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Okuduğu metni değerlendirme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Dil ve anlatım açısından değerlendirme çalışmaları etkinlikler aracılığıyla yapılır. Birinci gruptan metindeki cümle ve cümlelerdeki kelime sayılarını belirlemeleri. bunun bir anlatım özelliği olarak karşımıza çıkmadığı metinlerde cümlelerin uzunluk açısından değerlendirilmesi istenmemelidir. Söz gelimi yazar uzun ya da kısa cümleleri belirgin biçimde kullanıyorsa cümle uzunluğuna yönelik bir etkinlik düzenlenebilecekken.

Gruplama: Öğrencilere “sandalye.Söz zenginleştirme varlığını ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Anlamını yazma: Cümlelerdeki kelimelerin altına. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. eş seslilik ilişkileri üzerinde durulur. tekne. kanepe” gibi aynı kavram alanına giren kelimeler verilir. Okuduğu metinde geçen kelime. terimler sözlüğü. Söz varlığını zenginleştirme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Kılavuz) “Atasözlerimiz Canlandı”: Metinde geçen bir deyim veya atasözüyle ilgili oyun hazırlanır (3. [!] Söz varlığını zenginleştirme çalışmalarında Türkçe sözlük. Her kelimeye farklı puanlar verilir. sandal. eş/zıt/yakın anlamlılarıyla eşleştirilir (1. Sen Çöz”: Kelime ve kavramlar belirlenerek bunları içeren değişik bulmacalar hazırlanır (1. “Kelime Küpü”: Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba bir kelime küpü verilir. Kılavuz) “Canlan Biraz”: Metinde geçen deyim ve atasözleri değiştirilerek gerçek anlamlarıyla cümle içinde kullanılır. Kılavuz) Gruplandırma: Atasözleri ve deyimler anlam özelliklerine göre gruplandırılır (3. kotra. koltuk. kelimelerin anlam farkları söylenir (1. tabure. gözlem formları. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. Küp sırayla atılarak öğrencilerden gelen kelimelerle ilgili birbirinden farklı cümleler oluşturmaları istenir. küpün farklı yüzlerine yazılır. Eşleştirme: Kelimeler. Arkadaşıyla aynı cümleyi kuran ve belirlenen sürede cümleleri söyleyemeyen öğrenci oyundan çekilir. Oyun sonunda en çok puan alan öğrenci birinci olur (3. Eşleştirme: Atasözleri ve deyimler uygun tutumlarla/davranışlarla eşleştirilir (3. proje değerlendirme formları. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. atasözleri ve deyimler sözlüğü. “Çengel Bulmaca”: Hazırlanan bulmacada numaralandırılmış karelerdeki harfler birleştirilerek atasözü veya deyim bulunur (1. kazanım). hangi anlamlarıyla kullanıldığı yazılır (1. kazanım). kazanım). Metinde ilk kez karşılaşılan kelimeler. (bk. den yararlanılır. Şema oluşturma: Kelimelerin eş/zıt/yakın anlamlılarıyla ilgili listeler. sınıfta fiil çekimi ile ilişkilendirilerek olumsuz anlamın zıt anlam olmadığı vurgulanır. (bk. kazanım). kazanım). kazanım). (bk. kazanım). Bu kelimelerin ortak ve birbirinden farklı yönlerini belirleyerek kelimeleri tanımlamaları istenir (2. 2. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . öz değerlendirme formları. Okuduklarından hareketle öğrendiği kelimelerden sözlük oluşturur. Farklı olanı bulma: Temel/mecaz/terim anlamlarında kullanılan/kullanılmayan kelimeler arasında farklı olan bulunur (1. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. Öğrencilerden bu deyim ve atasözlerini bulmaları istenir (3. “Düzenimi Kaybettim Yardım Eder misin?”: Öğrenilen kelimelerin harflerinin yerleri değiştirilerek öğrencilerden bu kelimeleri bulmaları ve cümle içinde kullanmaları istenir (3.28 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. Kılavuz) Farkları bulma: Eş sesli kelimelerle ilgili metinler (şiir. kazanım). (bk. kazanım). kazanım). karşıt anlamlılık. çalışma kâğıtları. kazanım). açık uçlu. Aynı kavram alanına giren kelimeleri. “Sihirli Kareler”: Okunan metinden hareketle hazırlanan bulmacalar çözülür (1. kazanım). 2. kısa cevaplı sorular. yakın anlamlılık. 3. 1. 7. 1. kazanım). (bk. standart testler. deyim ve atasözlerini cümle içinde kullanır. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. mâni. şemalar düzenlenir (1. anlam farklılıklarını dikkate alarak kullanır. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 4. 4. oturak. ansiklopedik sözlük vb. Eş anlamlılık. kazanım). atasözü vb. Örneğin. okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. (bk. 4.) okunur. kazanım). Kılavuz) “Ben Hazırladım.

5. Öğrenciler beğendiği bir metni birkaç gün içinde ezberler.29 TEMEL DİL BECERİSİ: OKUMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 5. Kitabı tanıtan öğrenci ödüllendirilir (6. kitap fuarı ve kitap evlerinden faydalanır. Okuma alışkanlığı kazanma ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. 8. 2. Haftanın hikâyesi: Öğrenciler tarafından okunan hikâyeler belirli aralıklarla sınıf ortamında paylaşılır. resim. Kitaplık. Kılavuz) “Kitap Torbası”: Birkaç torba hazırlanarak numaralandırılır. 9. en iyi tanıtılan kitap haftanın kitabı olarak seçilir. Arşiv oluşturma: Gazete ve dergi kupürü biriktirilir veya belirli konularda gazete ve dergilerde yayımlanan yazılar toplanır (3. türlerde metinler ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Kitap sergisi: Sınıfta veya okulda konuya. Gezi: Kütüphanelere gezi düzenlenir (5. kısa cevaplı sorular. kazanım). Belli bir konuda farklı şairlerin şiirlerinden oluşan bir dinleti düzenlenir (7. Şiir ezberler. Ailesi ile okuma saatleri düzenler. AÇIKLAMALAR 5. kazanım). Okuduğu kitaplardan kitaplık oluşturur. proje değerlendirme formları. öz değerlendirme formları. 6. 5. Kılavuz) “Hafızam Beni Yanıltmadı”: Öğretmen sınıfa güzel düz yazılardan oluşan bir seçki getirir. türe göre kitap sergileri düzenlenir (2. Kılavuz) “Haftanın Ödüllü Kitabı”: Okunan kitaplar tanıtılır. gazete ve dergilerdeki insanların yüz ifadeleri veya düzeye uygun bir karikatür hakkında konuşulur (3. [!] Her öğrenci için okuma gelişim dosyası düzenlenir. 4. kazanım). okuma gelişim dosyaları kullanılabilir. Okuma planı yapar. Öğrenciler her hafta bu torbalardan bir kitap seçerek okurlar. Beğendiği ezberler. 5. 3. Okuma gelişim dosyası. yazara. Önceden gruplandırılan kitapların adları kâğıtlara yazılarak torbaya konur. 7. 6. 8. beğenilen şiirlerin ve düz yazıların kaynaktan veya ezbere okunması için uygun ortam hazırlanır. şiir dinletileri düzenler. (bk. Okunanlarla ilgili duygu ve düşüncelerin paylaşılması. Oluşturulan bu diyaloğu arkadaşlarına sunarlar. Öğrencilerden biri kitabı tanıtırken diğerleri tarafından kitapla ilgili sorular sorulur (6. İkişerli gruplara ayrılan öğrenciler ezberledikleri metni kullanarak bir diyalog oluştururlar. kısa yazıları Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Soru sorma: Aynı kitap bütün öğrenciler tarafından okunur. Okuma alışkanlığı kazanma 1. kazanım). gözlem formları. Pano okuma: Pano okuma yönergesi hazırlanarak öğrencilerden yönergeye uygun okuma yapmaları istenir. Sınıf kitaplıkları kitap temin edilerek zenginleştirilir. Okuduğu hikâyeyi en güzel şekilde anlatan öğrenci belirlenerek ödüllendirilir (6. kazanım). Okuma sürecine aileler de dinleyici veya okuyucu olarak katılabilirler (2. (bk. açık uçlu. ezberlediği şiirleri uygun ortamlarda okur. Şiir dinletisi: Bir şairin şiirlerinden oluşan dinleti düzenlenir. Yorumlama: Herhangi bir fotoğraf. Bu çalışmayı en iyi yapan grup ödüllendirilir (9. öğretmen ve öğrenci değerlendirme formlarını. Süreli yayınları takip eder. kazanım). kazanım). Değerlendirmeler dönem sonlarında yapılır. kütüphane. kazanım). 5. 1. 2. Farklı okur. Öğrenciler. Pano düzenleme: Öğrencilerin sınıf veya okul panolarına seçtikleri metinlerle katılmaları sağlanır (6. “İlköğretim Okulları İçin 100 Eser”i okumaya yönlendirilir. Hangi sınıfta hangi eserlerin okutulacağı Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin ortak kararıyla belirlenir. Okudukları ile ilgili duygu ve düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşır. kazanım). performans değerlendirme formları. (bk. kazanım). öğrencinin yıl boyunca yaptığı okuma etkinlikleriyle ilgili çalışma kâğıtlarını ve kitap raporlarını içerir. kazanım).

SINIFLAR TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. yazılan ve konuşulan ideal biçimidir. lerin listesi yapılarak bunlar Türkçe karşılıklarıyla uygun olarak ve başka bir harfi çağrıştırmayacak şeeşleştirilir (6. 1.30 6. 2. 8. Bunlardan hareketle 2. 1. metinlere ya da kitaba düzen vermek amacıyla belirlenmiş. süreç gelişim dosyaları. Öğrencilerden yazma çalışması sırasında yerleşmemiş kelimelerin yerine Türkçelerini yazma kurallarına uymaları istenir. 3. (bk. gözlem formları kullanılabilir. kazanım). öz değerlendirme formları. Kâğıdın kenarlarında. 10. kilde yazılmasıdır. Yabancı dillerden alınmış. olarak kısaltmalara ek getirilir. Kılavuz) 1. okunan kitaplar ve basılı materyaller incelenir. 6. mektup ve 1. 8. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. durulur (1. Çizgisiz kâğıt kullanılır. Yazma kurallarını uygulamayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. 4. Düzgün. 7. Kâğıdın yalnızca ön yüzüne yazılır. (bk. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. Yazma kurallarını uygulama ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Yazma kurallarının uygulanmasında Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. Standart Türkçe: Türkçenin toplumda saygınlık uyandıran. imlâsı Türk Dil Kurumu tarafından 7. kazanım). Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. Düzenleme: Sınıfa biçim açısından farklı özellikler taşıyan elektronik mektup. dilimize henüz yapılır. resim verilerek resimleri yorumlama çalışması yazılabilmesidir. Standart Türkçe ile yazar. [!] Türk alfabesindeki harflerin okunuşuna uygun 9. paragraflar. dilekçe örnekleri getirilir. Kılavuz) 4. Yazısında amaç-sonuç ilişkileri kurar. konuşma dilindeki farklılıkları ortadan kullanır. çalışma kâğıtları. 11. Okunaklılık: Her harfin karakteristik özelliğine ilgili kurallara uyar. satırlar ve kelimeler arasında uygun boşluk bırakılır. Yazım ve noktalama kurallarına uyar. Yazısında sebep-sonuç ilişkileri kurar. Tekrara düşmeden yazar. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . İnceleme: Yazma çalışmaları sırasında kaldıran. okunaklı ve işlek “bitişik eğik kâğıt ve sayfa düzeni ile biçim özellikleri üzerinde yazı”yla yazar. Elektronik ortamdaki yazışmalarda biçim ile Güzel Türkçem: Kullanılan yabancı kelime1. “Çizgiler Ne Söyler?”: Düzeye uygun bir İşleklik: Yazının hem okunaklı hem de hızlı ve rahat 5.

7. nin Seyahatnamesi” adı verilen bir kitap oluşturulur. Kılavuz) “Sınıf Gazetesi”: Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. kazanım). Yazısına konunun ve türün özelliğine uygun bir giriş yapar. 10. çizilir. bir öğrenci valiyi temsil ediyorsa o dönemde yaşanan bir olayı ve bununla ilgili yaptıklarını anlatır. Her yazma etkinliği belirli bir yöntem ve tekniğe göre yapılmalı. Zihin haritası oluşturma: Konunun ana başlığı veya konuyu çağrıştıracak bir simge veya kavram kâğıdın ortasına yazılır. Yazacaklarının taslağını oluşturur. deyim ve söz sanatlarını uygun durumlarda kullanarak anlatımını zenginleştirir. Her öğrenci. Serbest kürsü: Öğrencilerin olaylara farklı açılardan bakabilmelerini sağlamak amacıyla yazma öncesinde. benzetme ve sayısal verilerden yararlanılarak ana fikir desteklenir.31 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. Gerekli görülen başlıkların yanına. öz değerlendirme formları. Atasözü. kaynakça. başlık ve alt başlıkları belirlenir. 5. resim. 6. tanık gösterme. 2. 3. 11. içindekiler vb. 5. Planlı yazma 1. Dipnot. süreç gelişim dosyaları. (bk. Anlaşma. kazanım). ilgi çekici ve önemli olayların listesini yaparlar. Öğrenciler o dönemi yansıtan kıyafetleri giyerek olayı canlandırmaya çalışırlar. Kılavuz) “Projem”: Öğrencilere farklı konular verilerek birini seçmeleri istenir. Tanımlama. kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 2. kazanım). Her iki tarafa verilmek üzere iki nüsha hazırlanır. (bk. “Atatürk’ü Tanıyorum”: Atatürk’ün hayatını anlatan bir zaman çizelgesi hazırlanır. Yazdığı metni görsel materyallerle destekler. (bk. Temel ve alt başlıklar gözden geçirilerek birbirleriyle ilişkili olanlar farklı renkte kalemle çizilir (2. konuyla ilgili kısa ve dikkat çekici bir başlık bulur. Öğrenciler yazdıklarını afiş. Yazılacakların bölümleri. Yazısının ana fikrini yardımcı fikirlerle destekler. gözlem formları kullanılabilir. Planlı yazma ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. o başlığı en güzel şekilde ifade edecek sembol. Kılavuz) AÇIKLAMALAR 2. 8. Yazıya. çalışma kâğıtları. kısımları uygun şekilde düzenler. 2. Her öğrenci seçtiği konuyla ilgili bir proje hazırlar. kazanım). “Pilavdan Dönenin Kaşığı Kırılsın”: Her öğrenci. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Soru hazırlama: Konuyu açıklığa kavuşturmak için yazıda cevabı verilecek sorular hazırlanır (1. Yazıyı etkileyici ifadelerle sonuca bağlar. resim. Örneğin. betimleme. Konunun özelliğine uygun düşünceyi geliştirme yollarını kullanır.. Kılavuz) “Yaşayan Zaman” Öğrenciler yaşadıkları çevrede meydana gelen. velisi ile belirledikleri konulara uyacaklarına dair bir anlaşma imzalar. 9. Temel başlıkları destekleyici alt başlıklar yazılır. karşılaştırma. örnekleme. özet. Yazma yöntem ve tekniklerini kullanır. taraflar tarafından imzalanır. Her olay ait olduğu döneme yazılarak resimlenir ve kâğıtlar birleştirilerek sınıf duvarına asılır. Anahtar kelimeler saat yönünde eklenir. şekil vb. [!] 2. her etkinliğin farklı bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. 12. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. Listede yer alan olaylar arasından bazıları seçilerek zaman çizelgesine yerleştirilir. Kılavuz) “Ben Bir Seyyahım” Gezip görülen yerleri anlatan yazılar bir araya getirilerek “. Öğrencilerin yazdıkları. poster. 4. seçtiği bir dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine geçerek hikâyesini anlatır. konu hakkında sınıf içi tartışma yapılır (1. 12. (bk. Yazısını bir ana fikir etrafında planlar. alınan notlardan hareketle yazılır (2. grafik veya bilgisayardan yararlanarak sunar. Beyin fırtınası: Konuyla ilgili düşünceler. (bk.. hiçbir sınırlamaya tâbi tutulmadan not edilir. Yazma konusu hakkında araştırma yapar.

Her grup yazdıkları hikâyeler arasından en beğendiklerini seçerek sınıfla paylaşır (1. kazanım). yaralıyı.32 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Hikâye yazma: Farklı hikâyelerden tek bir hikâye oluşturulur. “Yuvarlak Masa Yazarlığı”: Öğrenciler gruplara ayrılır. “Adım Adım Dergicilik”: Okul gazete veya dergisi için yazılar yazılır. 4. kazanım). Kılavuz) “Bir Elin Nesi Var İki Elin Sesi Var”: “Bir elin nesi var. kazanım). Bu konuyla ilgili çağrışım yapan kelimeler listelenir. Kılavuz) Diyalog yazma: Okunan masal. fıkra veya anı diyaloğa dönüştürülür (1. Yazdıkları atasözlerinden birini seçerek 3-5 paragraflık bir metin oluştururlar (2. 1. “Kulağıma Küpe Olsun!”: Bir metnin ana fikrinden hareket edilerek öğüt verici bir yazı yazılır (2.. 7. Sınıf iki gruba ayrılarak bildikleri atasözlerini yazarlar. 6. cümleleri bitmemiş bile olsa yazmayı bırakırlar. Farklı olasılıklar düşünülerek “Eğer. Şiir yazar. Muhabir. 3. kazanım). Mümkün olduğu kadar çok bilgi edinilerek alınan notlardan haber metni oluşturulur (3. (bk. konuşturma ve abartma sanatlarından yararlanılır. Son turda metinler. 1. sınıfta deneme ve söyleşi. itfaiye şefini. Öğrenciler bu sürenin sonunda. (bk. [!] 3. Düşünce yazar. düşünce yazıları. Bu kelimelerden birbiriyle ilişkili olanlar eşleştirilir. Öğrenciler. (bk. belirtilen sınıflarda zorunlu olup diğer sınıflarda da isteğe Ölçme ve değerlendirme Sınıf-okul içi etkinlik [!] Uyarı . Farklı türlerde dı/olmasaydı.” atasözü tahtaya yazılır. Gerekli düzeltmeleri yaparak yazılarına son hâlini verirler (2. Günlük dilde ve masallarda kullanılan kalıplaşmış ifadelerden yararlanılır. [!] 3. kişileştirme. Konuyla ilgili bilgiler gözden geçirilir. Yazılan hikâye canlandırılır (1. kazanım). benzetme. Öğrencilere 2 dakika süre verilir. sınıfta deneme. kendilerinin 20 yıl sonraki hâlleri ve fizikî görünümleri hakkında düşünce ve hayallerini anlattıkları geleceğe yönelik bir mektup yazarlar (2. kazanım). kazanım). “Aynadaki İzler”: Öğrenciler. yazdıklarının taslağını yanlarındaki arkadaşlarına okutarak görüşlerini alırlar. ilk yazan öğrenciye döner ve o öğrenci hikâye tamamlanmamışsa hikâyeyi sonlandırır. olay ve durumları değiştirerek aktardığı fark edilir. olayla ilgisi olanlarla görüşerek notlar alır. (bk. Öğrencilere ne anlama geldiği sorulur. Adı geçen türler. ve tiyatro türlerinde metinler yazma “Perde Açılıyor”: Belirlenen konuda tiyatro metni yazılır veya bir hikâye metni tiyatro metnine 1. [!] 3. Senaryolaştırma: Bir Nasrettin Hoca fıkrası senaryolaştırılır (1. “Gündem Oluşturma:”: Güncel bir konuyla ilgili görüş ve düşünceler yazılır (2. Her gruba farklı bir cümle verilir. muhabiri. masal. Verilen cümleler hikâyelerin giriş cümlesi olarak kullanılır. olaya tanık olan birini canlandırır. iki elin sesi var. kazanım). ne olurdu?” sorularına cevap veren bir hikâye yazılır. Öğrenciler. Öğrenciler. deneme. kazanım). yazıları dönüştürülür ve sahnelenir (1. atasözünde anlatılana benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıkları hakkında konuşurlar. Her öğrenci kâğıdını sağındaki arkadaşına verir. Kılavuz) “Renklerin Dünyası”: Her öğrenci bir renk adını alarak en güzel rengin kendisi olduğu konusunda ikna edici yazı yazar (2. Okul dışı etkinlik [!] Öğrencilerin yazdıkları metinler (olaya dayalı yazılar. Hikâye ve roman gibi türlerin gerçeklerden hareketle yazılmış olsalar bile. (bk. yazıları yazıları metinler yazılır. kazanım). Bir sonraki öğrencinin yazma süresi artırılır. [!] Mecaz. Kılavuz) “Denemeler”: Öğrencilere bir konu verilir. Hikâye. kazanım). 8. söyleşi ve makale türünde metinler yazılır. 1. Olay yazar. kazanım). Masal yazma: Okunan veya dinlenen/ izlenen bir masal kahramanının hayal edilen yeni bir macerası yazılır. 2.2. Kılavuz) “Yangın Var!”: Bir yerde yangın çıktığı haberi alınır.. anı 3. Bildirme yazar. Değişik masal kahramanları tek bir masalda buluşturulur veya masal kahramanının maceraları günümüze uyarlanarak yazılır (1. olsay- AÇIKLAMALAR [!] 3. bildirme yazılarından mektup) en az 150 kelimeden oluşmalıdır. hikâye. kazanım).

çalışma kâğıtları. sınıfta mektup. sınıfta biyografi. Okul yöneticileri. Nesneyi yeni işlevine göre tanıtan bir reklam metni hazırlanır (3. kazanım). kazanım). (bk. (bk. Tutanak tutma: Eğitsel kol faaliyetlerinin tutanağı tutulur (3. kazanım). Kılavuz) [!] 3. bir şiir dinletisi düzenler. sınıfta tutanak ve tanıtma yazıları. “Sana Özel”: Öğrencilerden kendilerine bir kutlama konusu belirleyerek arkadaşlarına davetiye yazmaları veya kendilerini öğretmenlerinin yerine koyarak başarılı bir öğrencisi için ailesine tebrik kartı hazırlamaları istenir (3. İş başvurusu kabul edilenler ile şirket yönetimi arasında anlaşma metni imzalanır (3. öğretmen ve diğer öğrencilere davetiye hazırlanır. otobiyografi ve rapor yazılır. Çocuğu için neler yapılabileceğini düşünerek öğretmene bir cevap mektubu yazar (3. Oluşturulan imajlar kullanılarak bir şiir yazılır. Kılavuz) Sergi: Düzenlenen sergiye yönelik duyuru metni. Resimden hareketle şiir yazdırılır (4. “Onu Tanıyorum”: Her öğrenci veya grup. Kılavuz) “Çağrışımlar ve Duygular”: Verilen kavramın çağrıştırdığı duyguyu yansıtan bir şiir yazılır. Öğrencilerin yazdıkları kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir (3. Bulunan sloganlar sınıf panosuna asılır (3. Hazırlanan listelerdeki kelimelerden karşılıklı olarak seçme yapılarak imaj oluşturulur. kazanım). Yapılan çalışmalar dönem sonunda sergilenir (3. (bk. Bir grup öğrenci şirketin yönetim kadrosunu oluşturur. kazanım). “Şair Gibiyim”: Somut kelimelerden ve imajlardan oluşan iki liste hazırlanır. yazılı anlatım değerlendirme ölçeği. Adı geçen türler. öz değerlendirme formu. dilekçe ve haber yazısı. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Yazdıkları şiiri müzik eşliğinde sınıfta okumaları sağlanır (4. Dönüşüm kutusu: Öğrenciler üç veya dört gruba ayrılır. 6. kazanım). kazanım). “Resimlerin Ezgisi”: Öğrencilere bir resim gösterilir. kazanım). Kendisini o dönemde yaşayan veya hayalî bir şahsın yerine koyarak Yunus Emre’yi tanıtan bir yazı yazar. 7. Kılavuz) “Ben Bir Organizatörüm”: Öğrenciler. süreç gelişim dosyaları. kazanım). Hazırlanan afişler okulun çeşitli yerlerine asılır.33 bağlı olarak ele alınabilir. Dinleti sonunda şiir metinleri tutanakla öğretmene teslim edilir (3. Kılavuz) “Toplantı Var”: Öğretmen öğrencilerden. “Duyarlı Veli”: Öğrencilerden birinden veli rolü üstlenmesi istenir. kazanım). kazanım). kazanım). “Şirket Kuruyorum”: Öğrenciler sanal bir şirket kurarlar. Yazılan şiirler öğrencilerin kendilerinin bulduğu bir ritimle söylenir (4. “Herkesin Bir Hikâyesi Var”: Yakın çevre veya aileden birinin biyografisi yazılır (3. Bu yasaya hangi maddelerin girmesini isteyebilecekleri sorularak hayvanların ağzından dile getirdikleri maddelerin yer aldığı bir yazı yazmaları istenir (3. performans değerlendirme formları. kazanım). Slogan bulma: Öğrencilerden bir ürünü veya etkinliği tanıtmak için kısa. Her gruba farklı bir nesne verilerek bu nesneyi asıl kullanımından farklı işlevde kullanmaları istenir. gözlem formları kullanılabilir. davetiye ve katılım belgesi hazırlanır. (bk. etkili cümleler kurmaları istenir. proje değerlendirme formları. kendi haklarını elde etmek ve uygulamak için bir yasa oluşturmalarını ister. kazanım). (bk. Resimle ilgili sorulara cevap vermeleri istenir. Yunus Emre’nin hayatından bir dönem seçer ve o dönemle ilgili araştırma yapar. Veli rolündeki öğrenci çocuğunun öğretmeninden. Kılavuz) “İlk Harflerine Baksana”: Akrostiş oluşturacak şekilde şiir yazılır (4. Farklı türlerde metin yazmayla ilgili kazanımların değerlendirilmesinde.3. 8. (bk. okuma alışkanlığını kazanmasına destek istediğini belirten bir mektup alır. belirtilen sınıflarda zorunlu olup diğer sınıflarda da isteğe bağlı olarak ele alınabilir. diğer öğrenciler ekte öz geçmişlerini sundukları bir dilekçe ile şirkete iş başvurusunda bulunurlar. kazanım). hayvanların dilinden.

açık uçlu. kısa cevaplı sorular. çalışma kâğıtları. içerik ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR Yazdıklarını değerlendirmeyle ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. süreç gelişim dosyaları. 2. Yazdıklarını yazım ve noktalama kurallarına uygunluk yönünden değerlendirir. Yazdıklarını biçim ve yönünden değerlendirir.34 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. performans değerlendirme formları. Yazdıklarını dil ve anlatım yönünden değerlendirir. proje değerlendirme formları. 3. değerlendirme anketleri. gözlem formları kullanılabilir. Kendi yazdıklarını değerlendirme 1. öz değerlendirme formları. eşleştirme testleri. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme .

dinletmektir.) ve öğrenciler bu mekânlara 2. yerleştirilir. kazanım) (bk. Beğendiği sözleri. ulaşım. Kılavuz) 8. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Her grup kendine düşen karikatürdeki boşlukları doldurur. 1. kazanım). Yeni öğrendiği kelime. Şiir defteri tutar. kazanım). başkalarıyla paylaşır Tespit edilen sorunlar (sıra olma. hakkındaki duygu ve 5. “Gezip Gördüklerim”: Tarihî ve turistik yerlere düzenlenen gezilerde notlar alınarak izlenimler yazılır kâğıtları. Öğrencilerden bunlardan kendilerini en çok etkileyen değişimi seçmeleri istenir. Kendini yazılı olarak “Zamanla Değişir Her Şey”: Öğrencilerden iki dakika içinde “değişim” kelimesinin çağrıştırdıklarını zengin bir söz varlığı ifade etme alışkanlığı yazmaları istenir. okulun çevre düzenlemesi. Yazma çalışması bitiminde aynı konuda iki farklı bakış açısı çıkacağından öğrencilerin bu tutulabilecekleri gibi yalnızca 3. Kelimenin çağrışımları tahtaya yazılır. Günlük tutar. Duygu. (bk. kazanım). “Balon Doldurma”: Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba üzerinde karikatürler bulunan çalışma 9. Öğrenciler üzerinde durulur. Geçen yıl yaşanan sosyal değişimler liste hâline kullanarak ifade etmeleri kazanma getirilir. etkinlik iki farklı Türkçe öğretmeni tarafından aynı anda yaptırılabilir. resimlere uygun diyaloglar konuşma baloncuklarına yerleştirilir (1. Kılavuz) oluşturur. İlgi alanına göre yazar. kazanım). deolumlu ve olumsuz yanları yazılı olarak ifade edilir (1. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır. Kılavuz) değerlendirme formları. gelişim dosyaları. proje değerlendirme 7. Yazdıklarından arşiv kâğıdı dağıtılır. Hatırlananlar resimlenir ve bu düşüncelerini de yazabilirler. Yazma yarışmalarına söylenir. Kılavuz) “Dilek Kutusu”: Sınıfta veya okulda dilek kutusu oluşturularak derslerin işlenişine ya da etkinliklere kazanmayla ilgili kazanımların metinleri ve şiirleri değerlendirilmesinde. arasından seçme yapılarak panoya asılır (8. 5.2. süreç “Eğer”: Öğrencilerden kişilikleri üzerinde etkili olan bir çevreyi seçmeleri istenir. Beğenilen yazılar ğerlendirme formları. Birkaç öğrenci yazılarını aileleriyle paylaşmak üzere [!] 5. “Kışı Hatırla”: Öğrencilere bir kış resmi gösterilerek “Kışı Hatırlayalım” adlı bir kitap hazırlayacakları 10. Burada yaşamanın hazırlar. Yazdıklarını ğerlendirme anketleri. Gruplara aynı yazma konusu verilir ve aynı anda yazmaya başlamaları sağlanır. Bu iki grup için iki ayrı mekân seçilir (Bu defteri. Yazma alışkanlığı 6. “Sınıf Gazetesi”: Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. Kitabın hazırlanma süresi altı ay olacağı için öğrenciler yaşadıkları son kışa ait güzel anılarını da kitaplarına eklerler. Okul dergisi ve formları. Burada dikkat yazdıkları ve beğendikleri şiirlerden oluşur. yazılarını müzik. (bk. Öğrencilerin yazıları okul panosunda veya dergisinde yayımlanır (1. (bk. resim veya dansla destekleyebilirler. kazanım). (bk. Öğrenciler kavram. gözlem değerlendirmelerini formları kullanılabilir.35 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR “Ben Büyüyünce…”: Hayal edilen mesleğe yönelik tasarılar yazılır (1. düşünce. atasözü ve edilmesi gereken nokta yazma çalışması süresince gruplara iki farklı müzik (hüzünlü-neşeli gibi) her gün günlük deyimleri kullanır.) ve çözüm önerileri yazılır. öğrencilerin kendi ifade eder. performans gazetesi için yazılar (1. 5. dikkate alır. teneffüslerdeki gürültünün önlenmesi vb. çalışma yönelik düşünce. Daha sonra bu ailelerden sınıfa gelerek ilk gençlik yıllarına ait tecrübelerini paylaşmaları defteri ve günlük tutmaları konusunda özendirilir. Kılavuz) “Müziğin Gölgesindeki Yazılar”: İki ayrı grup oluşturulur. hayal. etkilendikleri olaylar 4. “Geçmişe Yolculuk”: Seçilen bir anı ile ilgili zihin haritası oluşturulur. 4. farkı anlamaları sağlanır. istek ve eleştiriler yazılır (1. eş“Bizim Köşemiz”: Okul/sınıf panosu/gazetesi/dergisinde sorunlar ve çözümler köşesi oluşturulur. Kitabın kışla ilgili resimlerden ve kış hatıralarından oluşacağı belirtilir. öz deve onların çalışmaları. Her grup kendi içinde en güzel yazıyı seçerek diğer gruplarla paylaşır (1. Öğrenciler şiir izlenim ve görevlendirilir. kazanım).Öğrencilerin kendilerini 5. sınıf ve okul başkanlarının seçimi ve leştirme testleri. Kılavuz) katılır. derler. kazanım). Şiir deneyimlerini yazarak istenir. (bk.

Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. 6. konuşma çizgisi. • Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur. Ek olan sesi temsil eden öğrenci kelimeye yaklaşırken ikinci ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. • Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir. • Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir.) • Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur. [!] Yazım kuralları verilirken okunuşla ilgili hususlara da değinilir. • Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır. hayhay. Bu sınıfta ele alınacak yazım kuralları şunlardır: Kalınlık-incelik uyumu. yok. hiçbir şey. kabul veya teşvik bildiren hayır. haydi. (bk. Noktalama [!] 1. hükümdar adlarında. [!] Ses olaylarına dayalı yazım kuralları verilirken ilgili ses olayları da açıklanır. peki. Buradan hareketle çalışma kâğıdında yumuşak ünsüzleri boyayarak gizli resme ulaşmaları istenir. Büyük harflerin kullanımı • Dizeler genellikle büyük harfle başlar. yazma. tarihlerde ayların yazılışında. kazanım). Öğretmen bir metin okur. tırnak. Kılavuz) “Boya! Boya!”: Öğrencilere ünsüzlerin özellikleri kavratılır. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Geldiğimde Sen Yoktun”: Her öğrenciden verilen kelimedeki bir sesi temsil etmesi istenir. bağlaç olan de ve ki’nin. (1. • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.). 2. kitap ve dergi ciltlerinde ve kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında kullanılabilir. • Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . pekâlâ. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Sayıların yazımı • Sayılar metin içinde yazıyla yazılır. öyle. ünlem. her şey vd. olur. iki nokta. onu bir kahramanın yerine koyarak maceralarını hikâye şeklinde yazar (2. kısa çizgi”yi temsil görevi verilir. Noktalı virgül (. ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. [!]Birleşik kelimelerin yazımına okuma. soru eki mi’nin. “nokta. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır. Yazım kurallarını kavrayarak uygular. (bk. • Özel adlar büyük harfle başlar. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 1. • Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur. evet. Kılavuz) “Noktalama İşaretleri Görevde”: Sınıftaki tüm öğrencilere. başüstüne. [!] 2. kazanım) (bk. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin.) • Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.36 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. • Romen rakamları ancak yüzyıllarda. kesme işareti. • Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur. dil bilgisi etkinliklerinde yeri geldikçe değinilir. Virgül (. • Konuşma çizgisinden önce konur. • Tarihlerin yazılışında gün. Kılavuz) “Macera Peşinde”: Öğrenciler birer noktalama işareti belirler. elbette gibi kelimelerden sonra konur. • Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. kazanım). Daha sonra ünsüz benzeşmesi ve yumuşamasına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar verilir (1.) • Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur. tamam. herhangi bir. • Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime ve kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Nokta (.

yeterli olmayan. Yay ayraç ( ( ) ) • Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini. durum ve bildirme eklerinden sonra konur. öz değerlendirme formları. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. • Karşılıklı konuşmalarda. durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır. bu işaretlerin temsilcilerinin ayağa kalkması için duraklar (2. süreç gelişim dosyaları. fiil kök ve gövdelerinin gösteriminde kısa çizginin kullanımına dikkat çekilir (2. proje değerlendirme formları. konuşan kişinin adından sonra konur. Eğik çizgi (/) • Yan yana yazılması gereken durumlarda mısraların arasına konur. Dil bilgisinde noktalama işaretleri: Eklerin yazımında. [!] Noktalama işaretlerinin İlköğretim 1-5. • Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur. çalışma kâğıtları. standart testler. • Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır. • Cümle içerisinde kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır. [!] Öğrencilere. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. Üç nokta (…) • Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. sınıf içi çalışmalarda. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . İki nokta (:) • Edebi eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. Tırnak işareti (“ ”) • Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır. • Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır • Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur. • Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur. • Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur. • Kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine gelen ekleri ayırmak için kullanılır. sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. eksik bırakılan cevaplarda kullanılır. • Eklerin başına konur. eşleştirme testleri. • Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur. kazanım). Kısa çizgi (-) • Dil bilgisinde ekleri ayırmak için konur. kazanım). gözlem formları kullanılabilir. • Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır. yazma. Kesme işareti (’) • Özel adlara getirien iyelik. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. • Tarihlerin yazılışında gün.37 işaretinin olduğu yerde. [!] Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma.

nin altında yer alan açıklayıcı yazılar büyük harfle başlar. Üç nokta (…) • Kaba sayıldığından veya bir başka sebepten ötürü açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur. maddelerden sonra konur. çizelge. kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer.nde bulunan resim. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 7. dergi vb. İki nokta (:) • Genel Ağ adreslerinde kullanılır. • Alıntılarda. ortada veya sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur. bildiri. Bu yayınevinin elemanları noktalama işaretleridir. herhangi bir. Yazım kurallarını lmamış bir metne uygun noktalama işaretleri konur. Büyük harflerin kullanımı • Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle başlar. kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra ayraç içinde ünlem işareti kullanılır. Ünlem işareti (!) • Alay. başta. “İşimi Kaybetmek İstemiyorum”: Hayalî bir yayınevi kurulur. her şey vd.nde ana başlıkta bulunan kelimelerin ise yalnızca ilk harfleri büyük olarak yazılır. Öğrenciler kendilerinin işten çıkarılmaması konusunda yayınevi yöneticisini ikna etmeye çalışırlar. basımevi vb.) yazımı Sayıların yazımı • Notayı niteleyen sayılar ayrı yazılır. Bu sınıfta ele alınacak yazım kuralları şunlardır: Yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. durumlar için kullanılır. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır.) • Bibliyografik künyelerde yazar. kavrayarak uygular. tablo vb. Bulur musun?”: Noktalama işaretleri kullanı1. Virgül (.38 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6.) • Bibliyografik künyelerin sonuna konur. Soru işareti (?) • Bilinmeyen. 2. • Kitap. [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik . hiçbir şey. yazma. eser. • Oyun adlarını niteleyen sayılar bitişik yazılır. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Nokta (. 2. Yayınevinin düştüğü zor durumdan kurtulabilmesi için bir noktalama işaretinin işten çıkarılması gerekmektedir. • Kitap. [!] Birleşik kelimelerin yazımına okuma. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Yerimi Kaybettim. [!] 1. tarih vb. makale vb. dil bilgisi etkinliklerinde yeri geldikçe değinilir. Öğrencilerden kendileri için bir noktalama işareti belirlemeleri istenir.

kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç içine alınır. ve. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. Kesme işareti (’) • Şiirde seslerin ölçü dolayısıyla düştüğünü göstermek için kullanılır. [!] Noktalama işaretlerinin daha önceki sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. sınıf içi çalışmalarda. ila. proje değerlendirme formları.39 Kısa çizgi (-) • Kelimeler arasına “–den… -a. Köşeli ayraç ([ ]) • Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce kullanılır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . yazma. çalışma kâğıtları. öz değerlendirme formları. • Bir söze alay. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. süreç gelişim dosyaları. arasında” anlamlarını vermek için kullanılır. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konulan üç nokta. gözlem formları kullanılabilir. başta. standart testler. Yay ayraç (( )) • Alıntılarda. [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır. yay ayraç içine alınabilir. Eğik çizgi (/) • Genel Ağ adreslerinde kullanılır. [!] Öğrencilere. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. eşleştirme testleri. • Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti yay ayraç içine alınır. [!]Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma.

çalışma kâğıtları. yazma. öz değerlendirme formları. Noktalı virgül • Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. gözlem formları kullanılabilir. özellikle yazılı anlatım etkinliklerinde yanlarında Yazım Kılavuzu bulundurmaları önerilir. proje değerlendirme formları. eşleştirme testleri. Noktalama işaretlerini • Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur. sınıf AÇIKLAMALAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ [!] 2. [!] Noktalama işaretlerinin daha önceki sınıflarda ele alınan işlevleri hatırlatılır. süreç gelişim dosyaları. kullanır. 1.40 TEMEL DİL BECERİSİ: YAZMA AMAÇ VE KAZANIMLAR 6. • Cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögelerden sonra konur. uygular. standart testler. [!] Bu sınıfta özellikle pekiştirmeye yönelik çalışmalara ağırlık verilmelidir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . işlevlerine uygun olarak • Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur. yazımını bilmedikleri kelimeler için Yazım Kılavuzu’na başvurmaları. Yazım kurallarını kavrayarak uygun noktalama işaretleri konur (2. dil bilgisine yönelik çalışmalar sırasında ilişkili olduğu konularla birlikte verilebileceği gibi bağımsız etkinlikler aracılığıyla da verilebilir. 2. [!] Öğrencilere. sınıf içi çalışmalarda. Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. Kısa çizgi • Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanılır. • Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 8. Bu sınıfta ele alınacak noktalama işaretleri şunlardır: Boşluk doldurma: Noktalama Virgül işaretleri kullanılmamış bir metne • Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur. [!] Yazım ve noktalama kuralları ile ilgili kazanımlar okuma. kazanım). [!] Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları verilirken TDK Yazım Kılavuzu’nun son basımı esas alınır.

kazanım ). Yapım eklerinin işlevleri kavratılırken isimden isim yapma ekleri. Birleşik kelimelerin anlam özelliklerine dikkat çekilir. 5. süreç gelişim dosyaları. (bk. Türkçenin sondan eklemeli bir dil olduğu vurgulanır. doldurmalı sorular. Çekim eklerinin çeşitlerine ilgili oldukları konulara gelindiğinde değinilir. Yapım eklerinin işlevlerini ve kelimeye kazandırdığı anlam özelliklerini kavrar. 7. Eklerin sesçe farklı biçimlerinin farklı birer ek olmadığı. 2. 1. Kılavuz) “Kelime Bankası”: Bir grup öğrencinin görev aldığı hayali bir banka kurulur. kazanım ). Öğrenciler ellerindeki ek kartlarına bakarlar. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. Gövdeyi kavrar. Karşılığında yeni kelimeler alır. fiilden isim yapma ekleri ayrımına gidilir. 1. fiilden fiil yapma ekleri. 1. kazanım ). [!] Türemiş ve birleşik kelimelere mümkün olduğunca çok örnek verilerek öğrencilerin söz varlığının zenginleşmesi sağlanır. [!] Kelimede yapı özellikleriyle ilgili kazanımların verilişinde ilgili oldukları yazım kurallarına değinilir. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. aynı ekin çeşitleri olduğu kavratılır. 1. Gruplandırma: Okunan herhangi bir kitaptan belirlenen yirmişer kelime (basit. Birleştirme: Verilen farklı kelimeler eşleştirilerek uygun yöntemlerle birleştirilir (6. Bu durum. kısa cevaplı. Öğrencilerden biri seçtiği kelimeleri hesabına yatırır. İsim kökü ile fiil kökünü ayırt eder. 5. Hangi kelimelere öncelik verilmesi gerektiği konusunda Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan “Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü”nden yararlanılabilir. “Ekleri de Birbirine Ekleyelim”: Yapım eki almış bir kelimeye farklı ekler getirilerek yeni kelimeler türetilir (4. yapım ekleri kelime türetirken çekim eklerinin var olan kelimeyi kelime grubu ya da cümle içinde kullanılmaya elverişli hâle getirmesi. Oluşturulan yeni kelimeler yüksek sesle söylenir (1. Öğrenciler verilen metindeki isim ve fiilleri ayırarak çuvallara yerleştirir (2. “Çiçekçi”: Çiftçiden pazarda satmak üzere ürünlerini iki çuvala yerleştirmesi istenir. 6. kazanım ). çalışma kâğıtları. 3. Kılavuz) Farklı olanı bulma: Altı çizili eklerden farklı olanı (çekim eki/yapım eki) bulunur (3. Burada eklerin kelimeye kazandırdığı anlam özelliklerine ağırlık verilir. Birleşik kelimeyi kavrar. 1. yani ona son şeklini vermesiyle açıklanır. Tarihî nedenlerle kök ve ek arasındaki anlam ilişkisinin kaybolduğu türemiş kelimeler basit kelime olarak ele alınır. Bu çalışmalardan beğenilenler sınıf veya okul panolarında sergilenir (7. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Mıknatıs”: Kelime kökleri ve ekler kartlara yazılarak öğrencilere dağıtılır. 3. gözlem formları kullanılabilir. 2. isimden fiil yapma ekleri. kazanım ).41 6. Bu kelimeye uygun olan ekleri elinde bulunduran öğrenciler. öz değerlendirme formları. mastarın fiilin adı olduğu belirtilir. 2. eşleştirme testleri. kazanım ). Kök ve eki kavrar. Fiil köklerinin “-mek/-mak” eki ile okunması gerektiği. Kılavuz) AÇIKLAMALAR [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. kazanım ). öğrencilerin edindikleri bilgileri. kökü taşıyan öğrencinin yanına giderek yeni kelimeler oluştururlar. standart testler. 1. bileşik ve türemiş) öğrencilerin kendi çizdikleri resimlerin içerisine yazılır. türemiş ve birleşik kelimeleri ayırt eder. Yapım eki ile çekim ekini ayırt eder. Birleşik kelimelerin kuruluş özellikleri konusuna girilmez. 6. Ekler arasındaki hiyerarşik ilişkiye dikkat çekilir. Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 4. açık uçlu. fiilin “-mek/-mak” eki almış biçimine mastar adı verildiği. 3. Bu amaçla ilgili ses olaylarına değinilir. (bk. 7. 1. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerdeki boşluklar uygun yapım ekleriyle tamamlanır (5. Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. 1. Öğretmenin okuduğu metinde geçen kelime kartını elinde bulunduran öğrenci ayağa kalkar. Hem isim hem de fiil olan köklere örnek verilerek bunların kök çeşidinin aldıkları ekler aracılığıyla belirlenebileceği kavratılır. Fiilden fiil yapma eklerinin işlevleri ve anlam özellikleri üzerinde ayrıntılı olarak fiil çatısı konusunda durulur. 1. Basit. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. (bk.

3. kazanım). bu kelimeleri işlevlerine uygun olarak kullanır. ek ile ekin birleşmesinde ortaya çıkan yardımcı ünsüzlerin işlevi kavratılır. 6. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Yerine koyma: Zamirlerin yerine karşıladıkları isimler yazılır (2. 2. İsimlerin cümledeki işlevlerini kavrar. Zincirleme isim tamlamasının ayrı bir tamlama çeşidi olmadığı. 9. isimleri işlevlerine uygun olarak kullanır.42 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. 2. bundan dolayı. 2. 2. Cümle tamamlama: “Hâlbuki. Kılavuz) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun iyelik ekleriyle tamamlanır (4. İsim tamlamalarının kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. kazanım). 8. 2. 7. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerde bırakılan boşluklar uygun tamlama ekleriyle doldurulur (5.. 5. Sıfatların cümledeki işlevlerini fark eder. 2. Eşleştirme: Ünlemlerle. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. teklik kişi iyelik eki ile belirtme hâli ekinin kullanımı kavratılır. bunların iç içe girmiş biçimlerini bir bütün olarak algılamasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. 3. iç içe geçmiş tamlamalar kurulur (5. 2. süreç gelişim dosyaları. yalnız. 2. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. kazanım). İyelik eklerinin işlevlerini kavrar. 4. ifade ettikleri duygularla eşleştirilir (8. Kelime ile eklerin. kazanım). 5. Kılavuz) “Nereye?”: Verilen boşluklara uygun sıfatlar yazılır (6. 9. standart testler. çalışma kâğıtları. kazanım). kazanım). İsim tamlamalarının anlam özelliklerine ağırlık verilir. Özel isimlerin yazımına yönelik kurallarla gerekli ilişkilendirme yapılır. 7. kazanım ). Hâl eklerinin işlevlerini kavrar. 5. ama. 4. Edat. gözlem formları kullanabilir. doldurmalı sorular. Zamirlerin cümledeki işlevlerini fark eder. kazanım). Şema oluşturma: Hem edat hem de bağlaç olarak kullanılan kelimeler şemayla ifade edilir (8. “Ne Hâldeyim?”: Cümlelerdeki boşluklar uygun hâl ekleriyle tamamlanır (3. Hâl eklerinin eklendikleri kelimeye kazandırdığı farklı anlam özelliklerine ağırlık verilir. Sıfat tamlamalarının kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. sınıfta ele alınan kelime türleriyle sınırlandırılır. soyut isim konuları ele alınır. sınıf AÇIKLAMALAR 2.. oysa. 2. Birleştirme: Çeşitli isim ve sıfatlarla. anlatımda kullanılan sıfatların altı çizilir (7. 7. 2. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. 6. sadece. 2. kazanım). (bk. kazanım). eşleştirme testleri. Kılavuz) Tasvir etme: Bir yerin/kişinin tasviri yazılır. kazanım). kısa cevaplı. 6. 6. Örneklerden hareketle 3. açık uçlu. Eşleştirme: Hazırlanan kelime tablolarından birbiriyle ilişkili olan kelimeler eşleştirilir. kazanım ). somut isim. Aynı kelimenin farklı görevlerde kullanıldığı cümle örneklerden hareket edilir. İsim tamlamalarında belirtili ve belirtisiz tamlama çeşitlerine değinilir. zamirleri işlevlerine uygun olarak kullanır. öz değerlendirme formları. (bk. Öğrencilerin cümle ya da metin içinde isim ve sıfat tamlamalarını. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. 2. 4. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. Şema oluşturma: Hâl ekleriyle ilgili şemalar düzenlenir (3. cins ismi. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. 3. belirtili ve belirtisiz isim tamlamalarının iç içe girmesiyle oluştuğuna dikkat çekilir. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. kazanım ). teklik. İsmin hâlleriyle fiiller arasındaki ilişkiye dikkat çekilir. cins ve topluluk isimleriyle ilgili kelime listeleri yapılır (1. uygun eklerle tamlamalar kurulur (5. kazanım). Özel isim. 2. Kılavuz) Dönüştürme: Cümlelerdeki sıfatlar değiştirilerek zamire dönüştürülür (2. topluluk ismi. (bk. 3. ünlemlerin işlevlerini ve cümleye kazandırdıkları anlam özelliklerini kavrar. 1. Çokluk eki ve işlevlerine değinilir. bağlaç. fakat. (bk. Kelimeleri cümlede farklı görevlerde kullanır. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ Listeleme: Özel isimler. Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun edat ve bağlaçlarla doldurulur (8.” edatları kullanılarak cümleler tamamlanır (8. böylece. kazanım). ne var ki. Örnekler 6. sıfatları işlevlerine uygun olarak kullanır. bu nedenle. çokluk.

Cümlelerdeki kelimelerin hangi görevde kullanıldığı altlarına yazılır (8. Zarfların cümledeki işlevlerini fark eder. 4. öğrencilerin edindikleri bilgileri. kazanım). 8. görülen geçmiş zaman).: “-di” ekiyle yapılan geçmiş zamanın fiilin gerçekleştiğini görme veya kesin olarak bilme. İş. Haber kiplerinin temel işlevlerine (Ör. öz değerlendirme formları. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . Buradan hareketle yüklem kavramına girilir. İlk örnekler. 2. Altını çizme: Olaya dayalı bir metinde kullanılan zarfların altı çizilir. Buradan hareketle özne kavramına girilir.43 7. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. emir kipleri ele alınır.: Şart kipinin fiilin gerçekleşmesini isteme ve şarta bağlama anlamı gibi) ağırlık verilir. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Örnekler 6 ve 7. Bu zamanların hangi eklerle ifade edildiğine değinilir. Şimdiki zaman ekinin ünlü daralmasına neden olduğu. emir kipi için 2. kazanım ). Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini kavrar. teklik kişi. diğerleri için 3. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. türü yazılır (7. durum filleri örneklendirilir. standart testler. 1. Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. soru ve olumsuz soru çekimleriyle ilgili uygulamalar yapar. teklik kişi ile çekimlenmiş fiillerden seçilir. 2. 3. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 1. 1. 5. istek. kısa cevaplı. gelecek zaman. gözlem formları kullanılabilir. zarfları işlevlerine uygun olarak kullanır. 3. 1. şimdiki zaman. çalışma kâğıtları. Dilek kiplerinin kullanım özelliklerini kavrar. oluş. açık uçlu. kazanım ). Çekimli fiillerin kişisinin cümle kuruluşundaki işlevi vurgulanır. Dilek kiplerinin temel işlevlerine (Ör. 1. 3. Aynı kelimenin farklı görevlerde kullanıldığı cümle örneklerden hareket edilir. kazanım ). Kip ve çekimli fiili kavrar. doldurmalı sorular. de” fillerinin “-ecek” ekinden önce ünlü daralmasına uğradığı örneklerden hareketle kavratılır. bilimsel anlamda kabul görmüş gerçekleri ifade etme gibi) ağırlık verilir. Geçmiş zaman (duyulan geçmiş zaman. 5. geniş zamanın alışkanlıkları. Gereklilik. geniş zaman ele alınır. 1. dilek kiplerinin ise fiile farklı anlam özellikleri kazandırdığı vurgulanır. 4. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Kipin mastar durumundaki fiili biçimlendirmesindeki rolü ile çekimli fiilin cümle kuruluşundaki işlevi vurgulanır. 1. “Ben Neyim?”: Öğrencilere farklı cümleler verilir. 1. Fiillerin olumlu. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Ne Zaman?”: Zaman ifadeleri dikkate alınarak cümleler uygun zaman ekleriyle tamamlanır (4. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. 1. “Anlam Avcısı”: Geniş zamanın farklı kullanımlarına ilişkin örnek verilerek öğrencilerden bu kullanımlardaki anlam özelliklerini belirlemeleri istenir (4. Bildirme kiplerinin fiili zaman açısından biçimlendirdiği. 7. sınıfta ele alınan kelime türlerinden seçilir. Bu kiplerin hangi eklerle ifade edildiğine değinilir. 8. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. 7. “ye-. eşleştirme testleri. AÇIKLAMALAR [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. Daha sonra diğer kişilere ve kişi eklerine değinilir. teklik kişi ile çekimlenmiş fiillerden seçilir. Kelimeleri cümlede farklı görevlerde kullanır. süreç gelişim dosyaları. Şart kipi için dilek-şart kipi adlandırması kullanılmaz. 6. İlk örnekler. olumsuz. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. şart.

açık uçlu. 1. tezlik. kısa cevaplı. Türemiş fiillerde kök ile gövde arasındaki anlam ilişkilerine dikkat çekilir. Birleşik fiillerin kuruluş özelliklerine değinilir. eşleştirme testleri. kâğıdındaki fiilleri yapılarına göre gruplandırmaları istenir. Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama sahip birleşik fiillerin bulunduğu bir metin verilerek öğrencilerden birleşik fiilleri yapı ve uygulama özelliklerine göre gruplandırmaları istenir. Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. Basit. sürerlik. doldurmalı sorular. bunların ifade ettikleri “yeterlik.44 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 2. Farklı yapı özelliklerinde fiilleri anlam özelliklerini Birleşik Fiiller: Öğrencilerden çalışma dikkate alarak kullanır. 7. süreç gelişim dosyaları. çalışma kâğıtları. gözlem formları kullanılabilir. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . standart testler. türemiş ve birleşik fiillerin kuruluş ve anlam Eşleştirme: Kurallı birleşik fiil örnekleriyle özelliklerini kavrar. 2. 1. sınıf Gruplandırma: Farklı kuruluş özelliklerine 2. öz değerlendirme formları. yaklaşma” anlamları eşleştirilir. Kurallı birleşik fiillerin anlam özellikleri vurgulanır.

Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasıyla ilgili bilgi ve kuralları zamanları belirleyen zarfların şeması yapılır. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 2. sınıf Eşleştirme: Türkçede cümlenin ifade ettiği 3. açık uçlu. geçmiş zaman ve geniş zamanı anlamları ifade edecek şekilde karşıladığı cümleler yazılır.. 3. Şimdiki zamanın geçmiş zamanı karşılamak üzere kullanıldığı örneklerde hikâye etmenin ön plana çıktığı vurgulanarak öğrencilerden diğer kullanım özelliklerini bulmaları istenir. eşleştirme testleri. Fiil kiplerini farklı zaman ve zaman.45 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 7. Önce kip kullanır. 2. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasıyla ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. standart testler. eklerinden hareketle fiilin zamanı. öz değerlendirme formları. Zaman ve anlam kaymasına uğramış fiil kiplerinin işlevleri ve kullanım özellikleri vurgulanır. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymasının nasıl gerçekleştiğini 2. doldurmalı sorular. kısa cevaplı. kazanım). bozukluğu olmadığı. çalışma kâğıtları. Cümlede zaman kavramını “Ben Her Gün. sonra da zaman bildiren ifadelerden ve diğer ipuçlarından hareketle cümlenin zamanı bulunur. günlük fark eder. 2. tersine Türkçenin bir zenginliği olduğu örneklerden hareketle açıklanır. Fiil kiplerinde zaman ve anlam kaymalarının bir anlatım 3. Tahtaya şimdiki zaman ekinin gelecek 3. konuşma kalıplarıyla örneklendirilir (2. uygun zamanlarla eşleştirilir (1. “İşlev ve Kullanım”: Zaman/kip eklerikavrar. nin hangi zamanı ifade ettiği fiillerin altına yazılır. gözlem formları kullanılır. kavrama ve uygulama 1.. süreç gelişim dosyaları.”: Zaman ve anlam belirleyen/destekleyen zarfları kaymasına uğramış fiil kipleri. kazanım).

geniş zaman ve şart kipi ele alınır. gruplandırılır (3. dolisimlerin taşıdığı kip ve kişi özellikleri İsimlerin kip eki almasında ek fiilin durmalı sorular. kazanım). sınıf 2. rolünü kavrar. süreç kavratılır (2. İsimlerin ek fiil aracılığıyla hangi kiplerde çekimlenmiş olan isimler.46 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 4. Ayırt etme: Ek fiille çekimlenmiş zanımların değerlendirilmesinde. “Hangisi?”: Bir metinde geçen bütün 4. anlamı taşıyanlar yuvarlak içine alınır (1. öz değerlendirme Gruplandırma: Cümlelerde ek fiille formları. 4. 3. kiplerine göre çekimlenebildiğini kavrar. kısa cevaplı. açık uçlu. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR 7. Bunlardan kip ve kişi işlevi vurgulanır. açısından biçimlenerek çekimlenebildiğini Ek fiille ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kakavrar. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . İsim türünden kelimelerin kip ve kişi 4. kazanım). gözlem formları kullanılabilir. Ek fiille ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. Ek fiille çekimlenmiş kelimelerin cümle kuruluşundaki isimlerin altı çizilir. kazanım). 3. çalışma kâğıtları. eşleştirme testleri. standart testler. 1. gelişim dosyaları. Geçmiş zaman. Ek fiili işlevine uygun olarak kullanır.

öz değerlendirme formları. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıları özelliklerine uygun biçimde kullanır. 5. 5.: “ecek+ti” birleşik yapısının “geçmiş zamanda gerçekleşmemiş niyet” bildirdiği ya da “-r+di” yapısının “terk edilmiş bir alışkanlık” bildirdiği gibi. açık uçlu. süreç gelişim dosyaları. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların işlevlerini ve kullanım özelliklerini kavrar. gözlem formları kullanılabilir. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların işlevlerinin fiile zamanın yanı sıra farklı anlam özellikleri kazandırmak olduğu vurgulanır. şimdiki zamanın rivayeti gibi adlandırmalar kullanılmaz. 1. 7.47 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların adlandırılmasında işlevden hareket edilir. 5. eşleştirme testleri. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapılarda fiilin zamanını ek fiilden sonra gelen zaman ve kip ekinin belirlediği vurgulanır. kısa cevaplı. 2. 3. 2. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 2. geniş zamanın hikâyesi. doldurmalı sorular. çalışma kâğıtları. 2. Fiillerin birleşik zamanlı çekimleriyle ilgili bilgi ve kurallarım uygulanmasına yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. standart testler. 5.) ağırlık verilir. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların kullanım sırasında kazandıkları anlam özelliklerine (Ör. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların oluşumunda ek fiilin işlevini kavrar. 1. bilgi ve kuralları kavrama ve “Ek Fiil Nerede?”: Birleşik çekimli uygulama fiillerdeki ek fiil fark edilir. Zaman ve kip çekimlerindeki birleşik yapıların özellikleriyle ilgili gun birleşik zamanlar kullanılarak tamamlanır. sınıf Tamamlama: Yarım bırakılmış cümleler uy5.

öğrencilerin 1. 4. (bk. kalıcı isim mi. fiilimsiler bulunur. 4. Yarışma: Fiilimsi ekleri kullanılarak en doğru ve en uzun cümleyi yazma yarışması düzenlenir. Kılavuz) 1. gözlem formları “Ben Bu Cümlede. dol“Benim Görevim”: Verilen cümlelerdeki kelimelerin durmalı sorular. (bk.. ( (bk. öz deformları. konuşurken ve 1. fiilimsiye bağlı kelime veya uygulamaya yönelik kazanımların Kılavuz) kelime gruplarını bulur. kısa cevaplı. fazla cümleyi birleştirme çalışmaları yapılır. kelimeler arasındaki farkları kavrar. eşleştirme testleri. standart testler. Kılavuz) süreç gelişim dosyaları. fiilimsi mi olduğu belirlenir. (bk. değerlendirilmesinde.48 8. gruplarını bir bütün olarak algılamasına yönelik Kılavuz) 3. “Beni Farket”: Verilen kelimelerin aldıkları eklerin adları yazılır. Kılavuz) “Değiştir”: Verilen cümlelerdeki sıfat fiiller isim yapılır. Kılavuz) Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . biçimde kullanır. Fiilimsiler ile ilgili bilgi ve kuralları uygun fiilimsi ekleriyle tamamlanır.. Cümlede. okudukları ve dinlediklerini kavrama ve uygulama anlamlandırmada kullanmalarına. (bk.”: Fiilimsilerin cümlelere kattığı ğerlendirme kullanılabilir. fiil ve isim soylu “Doğru mu Yanlış mı?” Verilen cümlelerdeki yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. Fiilimsileri özelliklerine uygun çalışmalara ağırlık verilir. anlamlar cümlelerin yanına yazılır. Fiilimsilerin işlevlerini ve kullanım “Birleştirelim”: Fiilimsiler kullanılarak iki veya daha fiilimsi ile buna bağlı kelime ya da kelime özelliklerini kavrar. (bk. SINIFLAR DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR “Tamamla ve Birleştir”: Cümlelerdeki boşluklar [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. (bk. Öğrencilerin cümle ya da metin içinde 2. açık uçlu. Kılavuz) edindikleri bilgileri. “Dolaylı Anlat”: Verilen cümleler fiilimsi ekleri Fiilimsiler ile ilgili bilgi ve kuralları kullanılarak dolaylı anlatım cümlesine dönüştürülür. çalışma kâğıtları. Fiilimsiyle.

ögelerin yerleri değiştirilerek okunur (1. “Biz Bir Cümleyiz”: Cümlenin ögelerini bulmaya yönelik hazırlanan kartlarla grup çalışması yapılır (1. Her ögeye karşılık olarak bir öğrenci seçilir. karşılaştırma. sebep-sonuç. Cümleler arasındaki anlam ilişkilerini kavrar. 2. anlam ve kullanım özelliklerine uygun biçimde kullanır. ihtimal. kazanım). kazanım).49 8. Cümleler arasında öge/ek ortaklığı. anlam ilişkileri ele alınır. 1. 7. yer tamlayıcısı. 11. 3. ETKİNLİK ÖRNEKLERİ “Gökkuşağı”: Cümlenin ögeleri değişik renklerle çizilir (1. onaylama. 7. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . 2. kısa cevaplı. özlem. 2. kararsızlık vb. pişmanlık vb. doldurmalı sorular. Kalıplaşmış cümle yapılarında belli kuruluş ve kullanım özellikleri taşıyan “Ne kadar erken kalkarsan o kadar iyi olur. 11. çalışma kâğıtları. anlam özellikleri ele alınır. Cümleye hâkim olan duyguyu fark eder. Gruplandırma: Metinlerdeki cümleler yapı özelliklerine göre gruplandırılır (7. 8. kazanım). 10. Kurallı ve devrik cümleleri. bağlaç. 2. Çekimli fiil ve çekimli fiillerde kişi konusuna gönderme yapılarak yüklem ve öznenin özellikleri kavratılır. “Ben Bir Ögeyim”: Bir cümle verilerek ögeleri bulunur. Cümlelerin yapı özelliklerini kavrar. 5. kazanım). 4. Seçilen her öğrenci cümlede kendi görevini anlatır. beğenme. kazanım). kazanım). Üzülme. öz değerlendirme formları. açık uçlu. Tamamlama: Cümleyi oluşturan kelimelerdeki boşluklar uygun çatı ekleriyle tamamlanır (4. Kılavuz) “Yerlerini değiştirelim”: Cümledeki kelime ve kelime gruplarının yeri değiştirilerek vurgunun nereye kaydığı belirlenir (3. standart testler. Gez babam gez. Özneye göre etken ve edilgen. eşleştirme testleri. 2. 2. 8. Bu sırada kelime gruplarının bölünmemesine dikkat edilir. Cümlenin temel ögelerini ve özelliklerini kavrar.. 2. süreç gelişim dosyaları. 6. kazanım). Yüklemi belirtilmemiş olan (eksiltili) cümlelerin anlatımda kazandığı özelliklere değinilir. Altını çizme: Cümleye hâkim olan duyguyu belirleyen kelimelerin altı çizilir (11. noktalama işareti ve anlamca zıtlık ya da paralellik oluşturan kelimelerin kullanımı gibi ilişkilere dayalı bağlantı şekillerine ve içinde fiilimsi bulunan cümlelerin yapı özelliklerine dikkat çekilir. kazanım). gözlem formları kullanılabilir. ” gibi cümleler ele alınır. 2. Cümle. beklenti. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. olumsuz cümleler ile varsayım. kazanım). kazanım). 2. 2. Cümlede yer alan “ara söz”ler ile bunların ilgili olduğu ögeler vurgulanır. amaç-sonuç vb. 2. duygular ele alınır. 2. 9. anlam ve kullanım özelliklerine uygun biçimde kullanır. 2. Cümledeki fiillerin çatı özelliklerini kavrar. Cümleyi ögelerine ayırma çalışmaları yapılır. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır.. değerlendirme. SINIF DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR 2. Dönüştürme: Geçişsiz fiiller uygun eklerle geçişli yapılır (4. tanımlama. 2. 2. Yakın/uzak anlamlılık. Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları uygulamaya yönelik kazanımların değerlendirilmesinde. (bk. 2. 9. Cümlenin herhangi bir ögesinin açıklaması olmayan ara sözler örneklendirilir.2. Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 1. nesneye göre geçişli ve geçişsiz çatı özelliklerinden söz edilir. “Şu sokak senin bu sokak benim. Cümlenin ifade ettiği anlam özelliklerini kavrar.1. 2. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). Fiilden fiil yapma ekleri ile ilişkilendirilir. Gruplandırma: Çeşitli metinlerdeki cümleler yükleminin türüne göre gruplandırılır (5. Cümlenin yardımcı ögelerini ve özelliklerini kavrar. İsim ve fiil cümlelerini. Cümlede vurgulanmak istenen ifadeyi belirler. Sınıflandırma: Günlük hayatta kullanılan kalıplaşmış cümle yapılarının hangi durumlarda kullanıldığını belirler (3.”. Kalıplaşmış cümle yapılarının kuruluş ve kullanım özelliklerini kavrar. 4. Öğrencinin kalıplaşmış cümle yapılarını kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. 10. 1. şaşırma. öneri. AÇIKLAMALAR 2. Olumlu.

anlatım bozukluğu olan cümleler not düzeltme edilir. Anlatım bozuklarını düzeltir. süreç gelişim dosyaları. sınıfa kadar öğrendiği dil ve anlatım 8. Anlatım bozukluklarını belirleme ve giderme ile ilgili kazanımların değerlendirilmesinde. eşleştirme testleri. gözlem formları kullanılabilir.50 DİL BİLGİSİ AMAÇ VE KAZANIMLAR ETKİNLİK ÖRNEKLERİ AÇIKLAMALAR [!] Öğrencinin 8. kurallarının temelini teşkil ettiği anlatım bozuklukları üzerinde durulur. kelimeler uygun yerlere getirilerek düzeltilir. 1. doldurmalı sorular. sınıf Araştırma: Basın yayın organlarında 3. öz değerlendirme formları. Cümlede anlatım bozukluğuna neden olan kullanımları belirler. Sınıf-okul içi etkinlik Okul dışı etkinlik [!] Uyarı Ölçme ve değerlendirme . standart testler. “Neredeyim?”: Kelimelerin cümlede yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan hatalar. açık uçlu. Anlatım bozukluklarını belirleme ve rastlanan. kısa cevaplı. “Doğrusu”: Yanlış anlamda kullanılan kelimelerin yerine doğrusu yazılır. sınıfta düzeltilir. çalışma kâğıtları. 2.

yıl içinde ilgili gün ve haftalarda işlenecektir. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak ve bu metinde Atatürk’ün vatanını ve milletini çok sevdiğini anlatan bölüm bulunacaktır. özdeyiş soru vb. Atatürk’ün fikir hayatı AÇIKLAMA: Atatürk’ün fikir hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metinin ana fikri. ● 4. bilimin. 2. • Metinden hareketle Atatürk’ün Türk milletinde gördüğü temel özelliklerin neler olduğunu açıklanacaktır. konu.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR 1. Atatürk’ün müzik ve halk biliminin geliştirilmesine verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün müzik ve halk biliminin geliştirilmesine verdiği önemi anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün Türk müziğinin geliştirilmesi için yaptığı çalışmalar örneklerle açıklanacaktır. Atatürk’ün hayatı ile ilgili olaylar DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR • Atatürkçülük konuları. konuyla bağlantılı olarak ele alınacak. • Türkçe 3. ● 2. aklın. dersi için belirlenen Atatürkçülük konularının metinden hareketle verilmesi esastır. Vatandaşlık görevleri AÇIKLAMA: Vatandaşlık görevleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacak. 1. konunun verilişinde “Onuncu Yıl Nutku”ndan yararlanılacaktır.den yararlanılabilir. 6. Atatürk’ün fikir hayatının oluşmasında içinde bulunduğu sosyal ortamın etkilerine değinilecektir. metinde geçen vatandaşlık görevlerinin neler olduğu ve vatandaşlık görevlerini isteyerek yapmanın neden gerekli olduğu açıklanacaktır. da 51 . metinden hareketle örnekler verilecek. • Atatürk’ün vatandaşlık görevlerine verdiği önem açıklanarak Cumhuriyet yönetiminin vatandaşlık görevlerini yeniden düzenlediği belirtilecektir. 5. Atatürk’le ilgili anılar AÇIKLAMA: Atatürk’le ilgili bir anı okunarak/dinlenerek/izlenerek anıda geçen olaylar anlatılacak ve bir anının ana fikri açıklanacaktır. zorunlu tema kapsamında ele alınacak. Atatürk’ün millî tarihimize verdiği önem AÇIKLAMA: Türk tarihinin zenginliğini anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacak. 7. Atatürk’ün zengin Türk tarihinin araştırılmasına önem verdiği örneklerle açıklanacaktır. 4. Türk milletinin insanlığa yaptığı hizmetlere. 6 • Atatürkçülük konuları metinden hareket edilmesi ve uygun yöntemin kullanılması şartıyla konuşma ve yazma çalışmalarında da işlenebilecektir. Türkler tarafından kurulmuş olan devletlerden metinde geçenlerin adları belirtilecektir. ancak konulara ilişkin açıklamaların gerçekleştirilmesinde bilgi notu. okumanın ve araştırmanın Atatürk’ün fikir hayatındaki önemi açıklanacaktır. AÇIKLAMA: Atatürk’ün hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün çocukluk döneminde içinde bulunduğu toplumun sosyal ve kültürel durumu açıklanacaktır. bu temaya yönelik metinler.

Atatürk ilkelerinin. • Millî kültür ile dil arasındaki ilişki anlatılarak Atatürk’ün Türk dilini geliştirme konusunda yaptığı çalışmalar açıklanacaktır. Atatürk’ün Türk tiyatrosuna verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün Türk tiyatrosuna verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak. • Atatürk’ün sanata ve sanatçıya verdiği önemi belirten sözlerinden örnekler verilecek. onun düşüncelerinin pek çoğunu kapsadığı açıklanacaktır. DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 7 8 52 . Atatürk ile ilgili anılar AÇIKLAMA: Atatürk ile ilgili bir anı okunarak/dinlenerek/izlenerek anıda geçen olaylar anlatılacak ve anının ana fikri açıklanacaktır. Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. • Akıl ve bilim arasındaki ilişki belirtilerek bilimin insan hayatındaki yeri açıklanacaktır. Atatürk’ün yazdığı eserler AÇIKLAMA: Atatürk’ün yazdığı eserlerin adları belirtilecek. 7. • Atatürk’ün tarih bilgisinin ve sevgisinin neden onun fikir hayatını oluşturan önemli etkenlerden biri olduğu açıklanacak. 6. 2. Atatürk’ün millî kültüre verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî kültürün korunması ve geliştirilmesi için yaptığı çalışmaları konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün millî kültür konusundaki görüşlerinden örnekler verilecektir.” özdeyişini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. 4. Atatürk’ün Nutuk (Söylev) adlı eserinin hangi olayları konu aldığı ve Nutuk (Söylev)’un Atatürk tarafından hangi yılda okunduğu açıklanacaktır. • Millî kültürümüzün yaygınlaştırılması konusunda bize düşen görevlerin neler olduğu açıklanacaktır. Atatürk’ün fikir hayatı AÇIKLAMA: Atatürk’ün fikir hayatını konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün fikir hayatını oluşturan en önemli etkenlerden birinin kültürümüz olduğu fark ettirilecektir. 1. metinden hareketle Atatürk’ün insan sevgisini anlatan bölüm açıklanacak ve sanatın barışa olan etkileri belirtilecektir. Atatürk’ün millî ahlâk konusundaki görüşleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî ahlâk konusundaki görüşleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek millî ahlâk ve millî birlik arasındaki ilişki açıklanacaktır. Atatürk’ün çağdaş Türk tiyatrosunu geliştirmek için yaptığı çalışmalar ve sanatçılara verdiği önem açıklanacaktır. 5. Atatürk’ün Türk diline verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün Türk diline verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacak. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri ve Atatürk’ün sanata verdiği önemi anlatan paragraf açıklanacaktır. 3. Atatürk’ün eserleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün eserlerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün en büyük eserinin neden Türkiye Cumhuriyeti olduğu ve çeşitli alanlarda yapılan inkılâpların Atatürk’ün eseri olduğu açıklanacaktır.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR 1. 3. 2.” özdeyişi AÇIKLAMA: Atatürk’ün “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. Türkçenin yaşayan ve zengin bir dil olduğu nedenleri ile belirtilecektir.

evrensellik. yararlanılacaktır 5. Atatürk’ün akılcılık ve bilim konusundaki görüşlerinden örnekler verilecektir. 53 . zorunlu tema • Türkiye’nin dünya için önem taşıyan petrol kaynaklarına sahip ülkelere komşu olduğu. Atatürk’ün kişiliği ve özellikleri AÇIKLAMA: Atatürk’ün kişiliğini ve özelliklerini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün ideallerinin neler olduğu açıklanacaktır. ilgili amaç ve • Türkiye’nin hangi kıtalar arasında bir köprü oluşturduğu. Atatürk’ün millî eğitim konusundaki görüşleri Nutuk (Söylev) AÇIKLAMA: Atatürk’ün millî eğitim konusundaki görüşleri ile ilgili bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek eğitimin neden millî ve çağdaş olması temel gerektiği açıklanacaktır. AÇIKLAMA: Atatürk’ün insan sevgisi ve evrensellik konularındaki görüşlerini açıklayan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır.” sözü açıklanacak. • Türkçenin özellikleri. akılcılığın sorumlulukla olan ilişkisi belirtilecektir. Atatürk’ün Türk dili ve edebiyatına neden önem verdiği açıklanacaktır. Türkiye Cumhuriyeti’ni Türk gençliğine emanet etmesi AÇIKLAMA: Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi” okunarak/dinlenerek/izlenerek Atatürk’ün “Gençliğe Hitabesi”nde belirtilen Türk gençliğinin görevlerinin neler olduğu açıklanacaktır. • Atatürk’ün Türk dilinin araştırılması ve gelişmesi için Türk Dil Kurumunun kurulmasını sağladığı belirtilecektir. Atatürk’ün akılcılık ve bilime verdiği önem AÇIKLAMA: Atatürk’ün akılcılık ve bilime verdiği önemi konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metnin ana fikri açıklanacaktır. akılcılığın gerçekçilik ve yapıcılıkla olan ilişkisi açıklanacaktır. Atatürkçülük ile • Akdeniz ve Karadeniz’i birbirine bağlayan boğazların önemi. kazanımlarda 7. alınacaktır. Atatürk’ün Türk dili ve edebiyatına verdiği önem AÇIKLAMA: • Türk dili ve edebiyatının önemini anlatan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek anlatılacaktır. kazanımlar • Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerin diğer denizlere açılmasında Türkiye’nin konumunun önemi. ● Yukarıdaki • Türkiye’nin hangi bölgede yer aldığı. karma eğitim anlayışının ne olduğu ve eğitimin yaygınlaştırılmasının neden gerekli olduğu açıklanacaktır. “Onuncu Yıl • Atatürk’ün yaptığı çalışmalarda gösterdiği kararlılık örnekler verilerek anlatılacak. Öğretim birliğinin sağlanmasının neden gerekli olduğu belirtilecek. kapsamında • Türkiye’nin hangi uygarlıkların kesiştiği yerde olduğunu. 8. • Millî birlik ve beraberliğin sağlanmasında akılcılığın önemi açıklanacak. Atatürk’ün birleştirici ve bütünleştirici bir insan olduğu örneklerle Nutku”ndan da açıklanacaktır. işlenecektir. 10. konunun • Atatürk’ün ideallerini gerçekleştirmek için gösterdiği sabırlı ve disiplinli çalışmaya örnek verilerek Atatürk’ün milletine gerçekleri açıkça anlattığı verilişinde belirtilecektir. • Atatürk’ün insan sevgisi. Atatürk’ün. • Türkiye’nin genç ve dinamik bir nüfusa sahip olduğu belirtilip açıklanacaktır. • Türkiye’nin içinde bulunduğu bölgede güçlü bir devlet olduğu. 6. Türkiye’nin dünya üzerindeki yerinin önemi AÇIKLAMA: Türkiye’nin dünya üzerindeki yerinin önemini konu alan bir metin okunarak/dinlenerek/izlenerek metinden hareketle. ● 1. • Bilimin insan hayatındaki yeri ve önemi açıklanacaktır. 9. Atatürk’ün insan sevgisi ve evrensellik konularındaki görüşleri . millet sevgisi ve yurt sevgisi ile ilgili konulardaki görüşlerine örnekler verilecektir. ● Bu amaç ve • “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.TÜRKÇE SINIF ATATÜRKÇÜLÜKLE İLGİLİ KONULAR VE AÇIKLAMALAR DERS İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 8 4. • Akılcı ve bilimsel davranışın önemi belirtilecek.

16. Sınıf 6. Hakları ihlâl edilenlere karşı yardımcı olmanın insanî bir davranış olduğunu belirtir. Sınıf Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam Kazanımları 15. Özel Eğitim Kazanımları 1. Hakların ihlâl edildiği durumlar karşısında yetkili kurumlara başvurmanın bir vatandaşlık görevi olduğunu belirtir. Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanır. Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. Sınıf 6. Türk sporcularının olimpiyatlardaki başarılarının nedenlerini açıklar. Sınıf 6. İnsan Hakları ve Vatandaşlık Kazanımları 6. Kendi değerlerini örneklerle ifade eder. 9. Yakın çevresindeki ortak miras ürünleri hakkında bilgi toplar. Kariyer Bilinci Geliştirme Kazanımları 3. 54 . 12. Sınıf 8. Sınıf 7. Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklar. Sınıf 8. 11. Sınıf 6. Sınıf 6. Sınıf 6. Heyelan sırasında kapalı ve açık alanlarda yapılması gerekenleri nedenleriyle açıklar.Düşünce ve ifade özgürlüğünün önemini fark eder. işlenecek tema/metinlerle ilişkilendirilerek ele alınır. Spor Kültürü ve Olimpik Eğitim Kazanımları 6. Sınıf 8. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Kazanımları 5. 15. Sınıf 7. Yukarıda yer alan ara disiplin kazanımları. Sınıf 7. İçinde bulunduğu durumu her yönüyle değerlendirir ve fikirlerini belirtir. 17. Verdiği kararın sorumluluğunu üstlenir. Sağlık Kültürü Kazanımları 10.TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDA YER ALAN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI SINIFLAR 7. Girişimcilik Kazanımları 8. Sınıf 6. Liderlerin davranışlarının ve aldığı kararların başkalarının yaşamını nasıl etkilediğini açıklar. Etkili problem çözme yollarını açıklar.

55 . Aile ile İş Birliği Dilin dört temel becerisi olan dinleme/izleme. Belirleyeceği etkinliklerin uygulanmasında öğrenciyi etkin kılar. öğrencileri plana uyma konusunda okul içinde ve dışında takip eder. beklentilerine yönelik olarak. Elde ettiği veriler doğrultusunda çözüm önerilerinde bulunur. • Okulda yapılan her türlü etkinliğe ilgi göstermeleri. hatalı seslerin sayısı ve hatalı sesin başta . ayrıca soru sormak veya herhangi bir konuda konuşmak istediğinde. • Öğrencileri ile yapıcı iletişim kurar.öğrencilere artikülasyon testi yapılmasına rehberlik eder ve artikülasyon çeşidi. • Evde izlenen televizyon programlarında seçici olunması konusunda aileyi yönlendirir. önerilerde bulunur. birlikte kitap okuma saatleri düzenlemeleri.PROGRAMIN UYGULANMASINDA ÖĞRETMENİN ROLÜ Öğretmen. Türkçenin doğru. Bu nedenle öğretmen. • Ailelere. okuma ve yazmanın geliştirilmesinde. aile ile iş birliği yaparak dilin güzel ve bilinçli kullanılması amacıyla aileyi yönlendirmeli ve birlikte hareket etmek için gerekli önerilerde bulunmalıdır. bütün bunların dil becerilerinin gelişmesine katkıda bulunacağını vurgular. okuldaki öğrenme ve öğretme etkinliklerinin yanında. • Okuduğu kitaplardan kişisel ve kültürel gelişimi sağlayıcı nitelikte olanları tanıtmak. • Öğrencilerin Türkçe dersinde başarılı olabilmesi için onlarla birlikte bir çalışma planı hazırlar. sonda ya da ortada mı olduğu hakkında bilgi alır. Çeşitli sorularla çocuğun konuşmasının sağlanabileceğini. • Öğrencilerin seviyelerine uygun kitaplardan oluşan bir liste düzenler ve listeyi günceller. • Çocuğa öz güven kazanma ve kendini ifade etme konusunda fırsat vermeleri için aileleri yönlendirir. • Seslerin söylenişi ile ilgili bozukluk olup olmadığı konusunda -öncelikle rehberlik ve araştırma merkezlerinden yararlanarak. konuşma. • Öğrencilerin ödevlerine ve çalışmalarına nasıl yardımcı olacakları konusunda ailelere bilgi vererek birlikte hazırlanan çalışma planının uygulanmasını sağlar. • Okul içerisinde öğrencilerin iletişimlerinde. Öğretmen. • Dersine girdiği öğrenci grubunun gösterdiği gelişim ile ilgili bilgi edinir. • Öğrenci merkezli etkinliklere yer verir. diğer öğretmen ve velilerle paylaşmak amacıyla sunum yapar. onu dinlemek için mutlaka zaman ayrılması gerektiğini. ailenin bu konuda bilinçli olarak hareket etmesi de önemlidir. güzel ve etkili kullanılmasını takip eder. Etkinlikleri değerlendirmek üzere çalışma kâğıtları hazırlar. çocuklarına hediye alırken kitapları da tercih etmeleri konusunda aileleri yönlendirir. • Öğrencilerin yazılı ve sözlü ifadelerinden hareketle rehberlik servisi ile iş birliği yapar. • Çocukların kitap okumayı alışkanlık hâline getirmeleri için öncelikle aile büyüklerinin kitap okuyarak çocuklarına örnek olmaları. öğrencilerin dil becerilerinin gelişmesi ile ilgili durum değerlendirme anketi uygular. kütüphanelere gitmeleri ve evde kitaplık oluşturmalarının önemini belirtir.

karikatür. öğrencilerin ilgi alanlarına ve seviyesine uygun olmalıdır. öğrencinin söz varlığını zenginleştirecek yeni öğrenilecek söz ve söz gruplarına yer vermeli. cümlelerin bütünlüğünü bozmamak kaydıyla en fazla beş kelime. 4. Metinler. tiyatro metninden. özdeyiş. hayal dünyalarını zenginleştirecek nitelikte olmalıdır. 15. karamsarlık. 25. 8. Türkçenin anlatım zenginliklerini ve güzelliklerini yansıtan eserlerden seçilmelidir. 2. Ders kitabındaki metinler. dergi. resim. Metinlerde öğrencilerin sosyal. 21. milletimizin bölünmez bütünlüğüne aykırı unsurlar yer almamalıdır. Metinler. ansiklopedi. 27. 12. öğrenciye eleştirel bir bakış açısı kazandıracak özellikler taşımalıdır. Metinlerde siyasî kutuplaşmalara ve ayrımcılığa yol açacak bölücü. Metinler. Her metin. Romandan. yazar ve şairlerin yalnızca edebî yönlerini ön plana çıkarmalıdır. Şiir dışında bütün hâlinde alınan metinlerde eğitsel yönden uygun olmayan ifadeler varsa -metnin bütünlüğünü bozmamak kaydıyla en fazla bir cümle. gazete. Metinler. Metinler kitapların yanı sıra. grafik. 18. Dünya edebiyatından seçilen metinlerin çevirilerinde. öğrenciye okuma sevgisi ve alışkanlığı kazandıracak nitelikte olmalıdır. Metinler. içeriğe uygun çeşitli görsel materyaller (fotoğraf. 9. 10.bir yazardan ikiden fazla metin işlenmemelidir. Aynı kaynaktan ikiden fazla metin alınmamalıdır. 56 . Metinler. Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır. ansiklopedik sözlük. ancak bu oran metni oluşturan kelimelerin yüzde beşini geçmemelidir. Ders kitabında temaları destekleyen serbest okuma metinlerine yer verilebilir. Metinlerde insan hak ve özgürlüklerine. 24. Yıl boyunca işlenecek okuma metinlerinin 1/3’ünde metnin özünü ve anlam bütünlüğünü bozmamak kaydıyla kısaltma ya da düzenlemeye gidilebilir. 26.çıkarılmalıdır. kültürel ve ahlâkî değerlere. biyografik ve otobiyografik eserlerden alınan bölüm kendi içinde bütünlük taşımalıdır. Şiirlerin bütün hâlinde alınması esastır.) in yanı sıra atasözü. 11. şiddet vb. zihinsel. Düzenleme sırasında metne cümle ya da paragraf düzeyinde ekleme yapılamaz. öğrencinin kişisel gelişimine katkıda bulunacak ve onlara estetik bir duyarlılık kazandıracak nitelikte olmalıdır. Metinler. 17. Türkçenin doğru. dersin amaçları ile kazanımlarını gerçekleştirecek nitelikte olmalıdır.OKUMA METİNLERİNDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 1. anlatım ve içerik açısından türünün güzel örneklerinden seçilmelidir. Metinler. güzel ve etkili kullanılmış olmasına özen gösterilmelidir. 3. Metinler. Yıl boyunca işlenecek okuma metinlerinin 1/2’si bütün hâlinde alınmalıdır. insanî değerlere aykırı ögeler yer almamalıdır. çizgi film kahramanları vb. 7. Yıl içinde -dinleme metinleri de dâhil olmak üzere. Metinlerde tutarlılık ve bütünlük olmalıdır. psikolojik gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek cinsellik. 20. Metinler. duvar yazısı veya sloganlarla desteklenebilir. 23. 5. ögeler yer almamalıdır. Metinler. afiş. resmî İnternet siteleri ile basılı materyallerin çevrim içi sunumlarından seçilebilir. 19. işlenecek süreye uygun uzunlukta olmalıdır. Metinlerde millî. öğrencilerin dil zevkini ve bilincini geliştirecek. 13. yıkıcı ve ideolojik ifadeler yer almamalıdır. Tek yazarlı ya da birden çok yazarlı ders kitaplarında yazarlar tarafından yazılan ya da hazırlanan metin sayısı ikiyi geçmemelidir. 22. Metinler. 6. dil. öğrencilerin duygu ve düşünce dünyasını zenginleştirmek amacına yönelik olarak farklı yazar ve şairlerden seçilmelidir. 14. 16.

eleştiri. Türkçenin anlatım zenginliklerini ve güzelliklerini yansıtmalıdır. İşlenecek süreye uygun uzunlukta olmalıdır. Aynı temada birden fazla dinleme/izleme materyaline yer verilecekse bunları türleri farklı olmalıdır. 4. 7. ögeler yer almamalıdır. şiddet vb. anı. sohbet (söyleşi). SINIFLARDA YER VERİLMESİ GEREKEN TÜRLER 6. Düzenleme sırasında metne cümle ya da paragraf düzeyinde ekleme yapılamaz. hikâye. metnin özünü ve anlam bütünlüğünü bozmamak kaydıyla kısaltma ya da düzenlemeye gidilebilir. Öğrencilerin sosyal. milletimizin bölünmez bütünlüğüne aykırı unsurlar yer almamalıdır. deneme. deneme. psikolojik gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek cinsellik. 7 ve 8. hikâye. makale. Öğrencinin kişisel gelişimine katkıda bulunacak ve onlara estetik bir duyarlılık kazandıracak nitelikte olmalıdır.DİNLENECEK/İZLENECEK MATERYALLERİN İÇERİĞİNDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 1. 9. tiyatro. Dinleme metinlerinde. kültürel ve ahlâkî değerlere. şiir. insanî değerlere aykırı ögeler yer almamalıdır. biyografi 8. tiyatro. roman. mektup 7. Sınıfta. hayal dünyalarını zenginleştirecek nitelikte olmalıdır. İnsan hak ve özgürlüklerine. 6. destan türlerinde metinlere mutlaka yer verilecektir. Millî. 10. yıkıcı ve ideolojik ifadeler yer almamalıdır. masal. Dersin amaçları ile kazanımlarını gerçekleştirecek nitelikte olmalıdır. gezi yazısı. 6. zihinsel. Öğrencilerin dil zevkini ve bilincini geliştirecek. anı. sohbet (söyleşi). 8. 13. 3. deneme. Siyasî kutuplaşmalara ve ayrımcılığa yol açacak bölücü. 57 . Sınıfta. Öğrencilerin ilgi alanlarına ve seviyesine uygun olmalıdır. 5. Bu türler dışındaki türlerde de metinlere yer verilerek öğrencilerin farklı türden metinlerle karşılaşması sağlanmalıdır. şiir. fabl. şiir. Sınıfta. 2. anı. karamsarlık. 12. hikâye. Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olmalıdır. 11.

TEMALAR ANA TEMA ALT TEMALAR İnsan sevgisi Aile sevgisi Vatan sevgisi Millet Sevgisi Bayrak sevgisi Dil sevgisi Geleneksel sanatlarımız Türk büyükleri Türk müziği Zanaatlar Seyirlik oyunlar Spor Oyunlar Bayramlar Medeniyet Birey ve toplum Yardımlaşma Komşuluk ilişkileri Küreselleşme Dayanışma Dostluk Konukseverlik Okuma sevgisi Okuma alışkanlığı Kitaplar Süreli yayınlar Kütüphaneler İnsanlarla iletişim Uluslararası iletişim Kültürel iletişim Bilgi iletişimi Aile iletişimi Öğrenci öğretmen iletişimi Diğer canlılarla iletişim Kitle iletişim araçları İletişim becerileri Bireysel haklar İnsan hakları Eğitim hakkı Çocuk hakları Hasta hakları Sevgi Millî Kültür Toplum Hayatı Okuma Kültürü İletişim Hak ve Özgürlükler 58 .

gelecek Çevremiz Umut Mutluluk Heyecan Korku Kaygı Üzüntü Yalnızlık Özlem Sitem Veda Kıskançlık Bağışlama Takdir etme 59 Zaman ve Mekân Duygular .Kişisel Gelişim Bilim ve Teknoloji Alışkanlıklar Hakkını savunma Özgürlükler Kendini tanıma Kendine saygı Kişilik tipleri Empati Sorumluluk Sosyal gelişim Olumlu düşünme Meslek seçimi Karar verme Başarı Girişimcilik Öz eleştiri İletişim araçları Bilgisayar Buluşlar Teknoloji ve hayat Alışkanlık ve insan İyi alışkanlıklar Kötü alışkanlıklar Sağlıklı yaşama Spor Odamız Evimiz Sınıfımız Okulumuz Şehirler Ülkeler Zaman planlaması Geçmiş. şimdi.

Seçilen konu veya temanın farklı yönlerinin ele alındığı metinler işlenir. sınıfta “Millî Kültür”. Her sınıfta biri zorunlu Atatürkçülük teması olmak üzere 6 ana tema ele alınır. Dinleme metinleri öğretmen kılavuz kitabında yer almalıdır. 7. 6. sınıfta “Toplum Hayatı” zorunlu ana temalardır. okuma metinlerinde ele alınan alt temalardan biriyle bağlantılı olabilir. 2. şimdi. Ana temalar altında belirtilen alt temalar zenginleştirilebilir. 6. 5. hayal Oyun ve eğlence Harfler ve sayılar Estetik zevk Güzellik Zıtlıklar Önce. 60 . bir dinleme/izleme metnine/materyaline yer verilir. 4. sonra 1. 3. Dinleme/izleme metni. sınıfta “Sevgi”. 8. Her temada farklı türlerden en az üç okuma. Zorunlu temalar diğer sınıflarda da işlenebilir. düş.Doğa ve Evren Güzel Sanatlar Kavramlar ve Çağrışımlar Beğenme Mizah Mevsimler İklim Doğa olayları Canlılar Doğadaki fiziksel değişiklikler Doğal afetlerden korunma Çevrenin korunması Manzaralar Kar Yağmur Yıldızlar Renkler Gezegenler Dünya Yeryüzü ve uzay Sinema Tiyatro Resim Müzik Fotoğraf Mimarî Heykel Dans Rüya.

Uygulama: Öğrencilerden konuşmacının veya dinlediklerindeki/izlediklerindeki varlık ve şahıslardan birinin yerine kendilerini koyarak olayları. yoksa bir açıklama mı getirdiği belirlenir. önemli ifadelerin. konuyu daha iyi anlamak. Konuşmacıdan anlatılanlara açıklık getirmesini istemek. ne. nasıl?” gibi sorulara cevap bulmaları için öğrenciler yönlendirilir. konuşmacının sözlerini ve duygularını geri yansıtmak. duygu ve düşünceleri anlamaları istenir. daha kolay anlaşılmasını ve hatırlanmasını Uygulama: Öğrencilerden dinleme/izleme amaçlarına göre notlar almaları istenir. Bir süre için kendi duygu ve düşüncelerinden sıyrılarak olaylara ve durumlara karşısındakinin bakış açısıyla bakmayı ve onu anlamayı gerektirir. fikir ve duygularını özetlemek bu uygulamada yapılacaklardandır. Uygulama: Dinlenilen metnin bir süreçten mi bahsettiği. güzel sözlerin not alınması. KATILIMSIZ DİNLEME/İZLEME Amaç: Dinleme/izleme sürecinde öğrencilerin dinledikleri üzerinde düşünmelerini sağlayarak zihinsel faaliyetlerini etkin kılmaktır. kendini karşısındakinin yerine koyarken o kişiyi iyi-kötü. KENDİNİ KONUŞANIN YERİNE KOYARAK DİNLEME/İZLEME (EMPATİ KURMA) Amaç: Dinleyicinin kendisini konuşmacının yerine koyarak onun neler hissettiğini. NOT ALARAK DİNLEME/İZLEME Amaç: Dinlenenlerin/izlenenlerin sağlamaktır. istekte bulunmak veya karmaşık bir probleme çözüm sunmak amacıyla da konuşmacıya sorular sorabilir. konuşmacının rahatlamasını ve iletişimin amacına ulaşmasını da sağlar. ne zaman. Bu yöntemle yapılan dinleme/izleme diğer kişi ile aynı fikri paylaşma anlamına gelmez. Not alınırken dikkat etmeleri gereken noktalar (ana fikrin. çünkü ön yargılı yaklaşım karşımızdakini anlamamızı engeller. onun duygu ve düşüncelerini de doğru-yanlış olarak değerlendirmekten kaçınmalıdır. Uygulama: Dinleme sırasında başka bir işle uğraşmamak ve konuşmacı ile göz teması kurmak gereklidir. sözlerinin hangi deneyimleri yansıttığını. Daha açık söyler misiniz? ”gibi açıklama soruları sorulabilir. Öğrenci. nereye. Metnin türüne ve metinden elde etmek istenilenlere uygun olarak zihinde “Kim.YÖNTEM VE TEKNİKLER DİNLEME/İZLEME KATILIMLI DİNLEME Amaç: Dinleme sürecinde zihinde oluşan soruların konuşmacıya iletilerek dinlenilenlerin daha iyi kavranmasıdır. Böyle durumlarda not alınarak veya araya girilerek “Söylediklerinizi tam olarak anlayamadım. özgün ifadelerin kullanılması vb. Dinleyici.) hatırlatılır. kendini ve dünyayı nasıl algıladığını anlamaktır. Dinlenilenlerin ve soruların konuşmacıya yansıtılarak karşısındakine dinlediğini hissettirme. Öğrencilere not alabilecekleri çalışma kâğıtları verilir. 61 . Uygun yerlerde konuşmacının sözleri özetlenmeli veya söylenmek istenen geri bildirimle verilmelidir.

Katılımlı dinleme/izleme yapılarak konuşmacının sözlerinden üretilen düşünce ve hayaller ifade edilir. 2. konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla. 4. 2. satıcı-müşteri vb. ELEŞTİREL DİNLEME/ İZLEME Amaç: Öğrencilere dinledikleri/izledikleri hakkında soru sorma alışkanlığı kazandırarak konu hakkında düşünmelerini. Dinleme/izleme amacına veya ilgi alanına yönelik olarak dinlenenlerden/izlenenlerden bir veya birkaç bölüm/ konu seçilerek yalnızca bu kısımlar dikkatle dinlenir/izlenir. 3. Konuşmacının amacı nedir? Konuşmacı konuyla ilgili yeterli bilgi ve birikime sahip mi? Verilen bilgiler güncel ve geçerli midir? Konu tarafsız bir bakış açısıyla mı ele alınıyor? Eleştiriler doğru mu? Alternatif çözüm önerileri sunuluyor mu? Çözüm önerileri bilimsel mi? 62 .) tarafların birbirlerinin konuşmalarından seçme yapmaları ve bunları sınıfta değerlendirmeleri istenir. 2. 1. 5. Bunun için öğrencilerin konuya yönelik olarak aşağıdaki soruları sorma becerisini kazanmış olmaları gerekmektedir. Uygulama: Seçici dinleme/izleme aşağıdaki şekillerde uygulanabilir: 1. Uygulama: Bu yöntem iki şekilde uygulanabilir: 1. Örneğin. SEÇİCİ DİNLEME/ İZLEME Amaç: Dinlenenlerin/izlenenlerin içinden ilgi ve ihtiyaca yönelik olanların seçilerek dinlenmesi/izlenmesidir. hazırlanan bir karşılıklı konuşmada (öğretmen-öğrenci. Uygulama: Sunulan bilginin konuşmacının kişisel duygu ve düşüncelerini mi yansıttığı. doktor-hasta. 6.Katılımsız dinleme/izleme yapılarak konuşmacının sözlerinden yeni düşünce ve hayaller üretilir. Konuşmacının daha rahat ve yaratıcı düşünmesini sağlamak için yönlendirici sorular sorulur veya cesaret verici sözler söylenir. tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirmelerini sağlayarak kendi doğrularını buldurmaktır. Önceden hazırlanmış sorular dağıtılarak öğrencilerden bunların cevaplarını bulmaya yönelik olarak dinlemeleri/izlemeleri istenir.YARATICI DİNLEME/İZLEME Amaç: Öğrencilerin dinlediklerini/izlediklerini yorumlaması ve bunlardan yeni fikirler üretmesidir. yoksa bilimsel verilere ve gözlemlere mi dayandığı hızlı bir şekilde analiz edilmelidir.

3. TARTIŞMA Amaç: Öğrencilerin bir konu üzerinde olumlu veya olumsuz fikirler yürüterek benimsedikleri fikirleri savunma becerisini geliştirmektir. tartışan grupların fikirlerine önderlik ederek tarafsız kalmalıdır. zaman zaman konuşulanların özetini yapmalı. Uzun konuşanlara ve konunun dışına çıkanlara uyarılarda bulunmalı. Başkan. Yerine göre tartışmaya katılmalı. Belirlenen yönteme uygun olarak ortaya çıkan fikirleri oylamaya sunmalı ve rapor hazırlatmalı. Kendi duygu ve düşüncelerini belirtmekten kaçınmalı. Beğeni ve tepkilerini tarafsız ve bilimsel verilere dayanarak ortaya koyar ve alternatif çözüm önerileri teklif eder. 1. düşünce ve sorularını iletmeleri sağlanır. 2. Seçilen konu. tartışanların düşüncelerini rahatlıkla söyleyebilecekleri bir ortam oluşturmalı. Bu yöntemin sınıf ortamında uygulanmasında seçilen öğrenciler ya da gruplar konu hakkında farklı fikirleri savunarak karşısındakileri savundukları fikirler konusunda ikna etmeye çalışırlar. Bu yöntem uygulanmadan önce kaynaklara ulaşmaları ve delilleri toplamaları için öğrencilere süre verilmelidir. Tartışma sürecinde konu dışına çıkılmadan. sorular sorularak dinleyicinin konu üzerinde düşünmeleri sağlanmalıdır. Uygulama: Dinleyicileri konuşma sürecine katmak amacıyla konuşma yer yer kesintiye uğratılarak dinleyicilerin duygu. ELEŞTİREL KONUŞMA Amaç: Belirli bir konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla ve tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirerek yorum yapma. Öğretmen sınıfça seçilecek bir başkan yönetiminde tartışmayı başlatır. Uygulama: Konuşmacı.KONUŞMA İKNA ETME Amaç: Bir konu hakkındaki fikirlerin dinleyiciler tarafından kabul edilmesini ve benimsenmesini sağlamaktır. 6. Tartışılan konunun nitelik ve sınırlarını dinleyicilere iyice açıklamalı. belirli bir sürede ele alınmalıdır. seçip sınırlandırmış olduğu konu ile ilgili konuşmasını hiçbir eksik kalmayacak şekilde dinleyicilerin bilgisine sunar. Oluşturulan jüri tarafsız olmalıdır. güvenilir delillere. Sınıfta herkesin düşündüğünü söyleyebileceği serbest bir ortam oluşturulmalıdır. düşündürücü ve tartışmaya uygun nitelikte olmalı. fikirleri destekleyen kaynaklara. sayısal verilere yer vermek. 5. KATILIMLI KONUŞMA Amaç: Dinleyicileri konuşma sürecine katarak konunun anlaşılmasını kolaylaştırmak ve konuya farklı bakış açıları getirmektir. 63 . fikir ve çözüm üretme becerilerini geliştirmektir. soru sormalı. Uygulama: İkna etme yönteminde. 4. Bu amaçla konunun ilgi çekici yönleri üzerinde durulmalı. sesini ve beden dilini etkili kullanmak önemlidir. Uygulama: Tartışılacak konu öğrenciler tarafından seçilir ve konuyla ilgili gerekli kaynaklar taranarak elde edilen bilgi ve görüşler düzenlenir.

duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmektir. karşılıklı saygı ve hoşgörü içerisinde olmasına özen göstermelidir. 1. karşısındakinin değer yargılarını. 4. Her hafta bir konu belirlenerek karşısındakini anlama etkinliği yaptırılır. abartma. Tartışma sırasında konuşmacının sözünü kesmemeli. Cümleler düşünce gruplarına göre sınıflandırılır ve oluşturulan kelime listeleri bir kâğıda yazılır. SERBEST KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin herhangi bir konudaki duygu. KELİME VE KAVRAM HAVUZUNDAN SEÇEREK KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin öğrendikleri kelime. fikirleri destekleyecek nitelikte olmalı. Konu dışına çıkmamalı. Uygulama: Öğrencilere bir konu verilir. kavram. 2. Uygulama: Bir sorunu çözmek. mizah vb. duygu ve düşüncelerini anladığını hissettirerek etkili bir iletişim kurmaktır.Tartışmacı. Öğrencilere kendilerini ifade etme fırsatı vermek için haftalık ders saatinin bir kısmı serbest konuşmaya ayrılmalıdır. Konu hakkında öğrenciler bilgilendirilir. Hayal gücü. KENDİSİNİ KARŞISINDAKİNİN YERİNE KOYARAK KONUŞMA (EMPATİ KURMA) Amaç: Konuşmada. Uygulama: Öğretmen tarafından belli bir konu seçilerek sınıfın gündemine alınır. 3. Uygulama: Konuşmanın içeriği düşünce sıralamasına göre düzenlenir. düşünce ve hayallerini anlatırlar. Tartışmanın. HAFIZADA TUTMA TEKNİĞİ Amaç: Konuşmanın kesintiye uğratılmadan kurallarına uygun olarak yapılmasını sağlamaktır. Verdiği örnekler. 64 . atasözü ve deyimleri anlatımlarında kullanmalarını sağlayarak söz varlıklarını ve ifade güçlerini zenginleştirmektir. den yararlanılarak seçilen kelimelerle küçük bir hikâye oluşturulur. bir amaç değil. doğruyu aramak veya karşısındakinin sevinçlerine ve sıkıntılarına ortak olmak gibi olumlu iletişim becerilerini geliştirmek için konuşma ortamı oluşturulur. GÜDÜMLÜ KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin bir konu hakkındaki bilgilerini. Öğrenciler konuşma konularına bağlı olarak bu havuzdan seçtikleri kelime ve kavramları kullanarak bir konuşma yaparlar. Uygulama: Öğrenciler seçtikleri konu hakkındaki duygu. gerçeği bulmak için bir araç olduğunu akıldan çıkarmamalı. Her öğrenci bir önceki arkadaşının konuyla ilgili söylediklerinden hareketle konuşarak konuya farklı bir bakış açısı getirir. düşünce ve hayallerini sözlü olarak ifade güçlerini geliştirmektir. Birkaç öğrenci seçilerek konu hakkındaki duygu. Sınıfta konuyla ilgili beyin fırtınası yapılır. YARATICI KONUŞMA Amaç: Öğrencilerin konuşma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirmektir. benzetme. düşünce ve hayallerini iki dakika içinde ifade etmeleri sağlanır. Uygulama: Öğretmen tarafından kelime ve kavramların yer aldığı bir havuz oluşturulur.

Uygulama: Metnin içeriğini anlamak ve istenen bilgiye ulaşmak için önce metnin başlığına bakılır. Öğretmen. okuma zevki uyandırmak ve konuşur gibi okumaktır. göz hareketleri ve beyinde meydana gelen okuma sürecine dayanmaktadır. GÖZ ATARAK OKUMA Amaç: Konunun ayrıntılara girilmeden. Böylece ayrıntılar atlanarak ana fikre ulaşılmış olur. Sesli okumanın en önemli şartı. Ses tonu. uygun yerlerde duraklama yapmak önemlidir. Uygulama: Sessiz okuma. dinleyicilerin konuya ilgi duymasını sağlar ve okuma zevki uyandırır. sınıfta okunacak olan herhangi bir metni veya kendi istedikleri bir kitabı öğretmenin belirlediği bir sürede okurlar. her gün veya haftada bir defa uygulanabilir. İkinci yol. “Bu kitabı neden seçtiniz?”. Sesli okuma. düzeltmeler ve açıklamalar okumanın sonuna bırakılmalı. öğrencilere metni kavramaya yönelik sorular sorması ve etkinlikler yaptırmasıdır. Öğrenciler. Okunan metin dikkatle dinlenmeli. Öğrencilerin düzgün konuşma yeteneğini geliştirir. sesli okumanın sadece anlamayı değil. Uygulama: Sesli okuma farklı şekillerde yapılabilir. metinde ilgilerini çeken veya anlamadıkları bölümleri. öğrencilerin okuma seviyesini belirlemeye yardımcı olurken. Sesli ve güzel okuma. SESLİ OKUMA Amaç: Öğrencilerin okunan metinde geçen kelimelerin nasıl telâffuz edildiğini ve hangi bağlamda kullanıldığını anlamalarını sağlamaktır. metni okurken neler hissettiklerini yazılı veya sözlü olarak ifade ederler. Öğrenciler. ana hatlarıyla kavranmasıdır. öğretmenin örnek okumasından sonra bir öğrencinin sesli okumasıdır. Bütün sınıf sessiz okuma sürecine katılırken. Metnin konusunu anlamak için gözler hızla metin üzerinde gezdirilir. Sesli ve sessiz okuma arasındaki en önemli fark. Sessiz okuma. “Bu kitabı arkadaşlarınıza tavsiye etmenizin sebebi nedir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin kitapla ilgili görüşleri alınır. anlatmayı da kapsamasıdır. öğretmenin açık ve anlaşılır bir biçimde. Zihinde oluşan soruların cevabı olabilecek cümleler bütün olarak okunur. öğretmen de sessiz okuyarak öğrencilere örnek olur. “Kitapta ilginizi çeken noktalar nelerdir?”. metindeki duygu ve düşüncelere bağlı olarak ayarlanmalıdır. Sesli okumada hızlı okumaktan çok. Birinci yol. sınıfça veya grup içinde metinle ilgili tartışmalar yapılır. aynı parça sebepsiz yere tekrar okutulmamalıdır. herkesin duyacağı bir ses tonuyla örnek okuma yaptıktan sonra. Bu süre sonunda öğrencilerin verdikleri cevaplar tartışılır ve ana fikir söylenir. dinleyenlerin zihinsel faaliyetlerinin gelişmesine de katkı sağlar. uzunluğu ve biçimi incelenerek metin şekil bakımından değerlendirilir.OKUMA SESSİZ OKUMA Amaç: Öğrencilerin akıcı ve hızlı okumalarını sağlamaktır. Bu süreçte öğrencilerin başkalarını rahatsız etmeden okumalarına dikkat edilir. Sessiz okuma sürecinin sonunda. yine öğretmenin örnek okumasından sonra öğrencilerin gruplara ayrılarak her gruptan bir öğrenci veya grubun tamamının sesli olarak okumasıdır. okuma süreci kesintiye uğratılmamalı. Üçüncü yol ise. verilen metnin ana fikrinin bulunması için belirli bir süre verir. kelimeleri doğru telâffuz etmek. 65 .

İŞARETLEYEREK OKUMA YÖNTEMİ Amaç: Konuyu anlamaya yardımcı olacak anahtar kelime ve kavramlar ile önemli görülen yerlerin belirlenmesidir. öğrencilerden “metinde gelişen ve gelişebilecek olayları” iki ayrı sütuna listelemelerini ister. Uygulama: Öğrencilere. tahtaya “Metinde geçen şahıs ve varlıklar kimlerdir?”. Metnin devamında soruların cevapları bulundukça üstleri çizilir. 66 . “Metnin giriş ve sonuç bölümlerinde ne tür değişiklikler olmuştur?” gibi sorular yazılır. Uygulama: Not alma yönteminden farklı olarak öğrenciler. kendi cümleleriyle ifade ederek anlamlı bir metin oluştururlar. Sessiz okuma sırasında öğrenciler. düşünce ve olayları hatırlamalarını sağlamaktır. NOT ALARAK OKUMA Amaç: Öğrencileri okuma sürecinde etkin kılmak. onların önemli bilgi. Böylece. Öğretmen metnin bir kısmını sesli okur. Metnin verilen kısmı öğrenciler tarafından okunur. Metnin kalan bölümü öğretmen tarafından okunduktan sonra metindeki olayların nasıl sonuçlandığı ayrı bir sütuna yazılır. Okuma sonunda öğrencilerin aldıkları notlar değerlendirilir. kartlara veya kâğıtlara önemli gördükleri yerleri not ederler. Okuma bittikten sonra. Öğrencilerden metni dinlerken veya okurken bu soruların cevaplarını bulmaya çalışmaları istenir. 2. TAHMİN EDEREK OKUMA Amaç: Öğrencileri okuma sürecinde etkin kılmak için metinde geçen duygu. Tahmin ederek okuma çeşitli yollarla yapılabilir: 1. Uygulama: Sesli ve sessiz okuma sırasında öğrencilerden. Öğrencilerde merak uyandıran ifadeler ve bunlarla ilgili sorular tahtaya yazılır.ÖZETLEYEREK OKUMA Amaç: Konunun ana hatlarının kavranmasını sağlamaktır. önemli gördükleri yerleri metin üzerinde işaretler. Öğrenciler altını çizdikleri veya çeşitli işaretlerle belirledikleri bölümleri. Okuma süreci zaman zaman kesintiye uğratılarak öğrencilere okunan bölümün özetini çıkarmaları için süre verilir. Uygulama: Metni okumaya başlamadan önce. Metin ikinci kez okunur ve öğrenciler gerekli düzeltmeleri yaparlar. Öğretmen. düşünce ve olaylarla ilgili merak uyandırmaktır. metin ana hatlarıyla kavranmış olur. her bölümün özetini bir veya iki cümle ile yeniden ifade etmeleri ve bu cümleleri birleştirerek tek bir paragrafa dönüştürmeleri istenir. metnin türü ve konusu hakkında bilgi verilerek not alma sırasında dikkat etmeleri gereken noktalara değinilir. metinde geçen bazı kelime ve ifadelerin metnin devamı hakkında fikir verebileceği açıklanır. “Olaylar nerede ve ne zaman geçmektedir?”. Sesli okuma öncesinde öğrencilere. önemli cümleleri veya bölümleri ikinci kez okuyarak öğrencilerin dikkatini çeker. okuma amaçlarına göre not almaları istenir. Bunun için öğrencilere farklı çalışma kâğıtları verilebilir. Bunun için öğrencilere her bölümle ilgili düşüncelerini yazmaları için üç sütundan oluşan çalışma kâğıdı verilir. Öğretmen.

okuma sürecinde zihinlerinde oluşan soruları yazarlar. SÖZ KOROSU Amaç: Öğrencilerin okuma ve birlikte çalışma becerilerinin geliştirilmesidir. öğretmen tarafından okunarak anlaşılması sağlanır. öğrencilerden metni okumaya başlamadan önce. Öğrenciler. diğer bölümlerini de ikinci grup okur. Nakaratlı metinleri okuma: Öğrenciler gruplara ayrılarak her bölümü bir grup veya bütün gruplar birlikte okur. Öğrenciler gruplara ayrılır. kültürel ve edebî değere sahip metinlerdeki cümle yapılarını ve söz varlığını kavrayarak Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanmalarını sağlamaktır. Metin okunurken şahıs ve varlık kadrosu. karakter özelliklerini yansıtacak şekilde seslendirilir. sınıf veya bir grup tarafından okunur. Söz korosu dört şekilde yapılır: 1. Uygulama: Bu yöntemin uygulanması iki şekilde gerçekleştirilir: 1. Metnin. 2. Metnin içeriğiyle ilgili değişiklik yapılmaz. OKUMA TİYATROSU Amaç: Öğrencilerin metnin yapısını. 4. Uygulama: Bir şiir veya düz yazı bölümlere ayrılarak bir grup öğrenci tarafından birlikte okunur. SORU SORARAK OKUMA Amaç: Okuma öncesinde ve sürecinde öğrencilere sorular hazırlatılarak metin üzerinde düşünmelerini ve metni anlamalarını sağlamaktır. 67 . Cevaplandırılan soruların üstleri çizilir. “Metnin devamında olayların tahmin ettiğiniz gibi gelişmesinin sebebi nedir?” gibi sorularla öğrencinin dikkatini metne yoğunlaştırır.3. Her öğrenci okuyacağı bölüme hazırlanır. metnin bağlamından hareketle açıklayabilmelidir. Karşılıklı okuma: Öğrenciler iki gruba ayrılarak metnin belirlenmiş bölümlerinden birini bir grup. 3. okudukları bölümde vermeleri gereken duyguyu. Her gruptan veya sınıftan bir öğrenci. Sesli okuma sırasında duraklamalar yaparak “Sizce bundan sonra ne olabilir?”. Grup olarak okuma: Metin bölümlere ayrılarak her grup bir bölümü okur. Uygulama: Metin okunduktan sonra diyaloglara dönüştürülerek tiyatro metni hâline getirilir. Hep birlikte okuma: Metnin tamamı. bir arkadaşına soru sorar. Öğrenciler metni okumadan önce ve okuma sırasında. 2. Aynı zamanda metnin kavranması sağlanmalıdır. metnin başlığı ve görsel unsurlardan hareketle metnin içeriğine yönelik tahminlerde bulunmalarını ister. dilini ve metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosunun özelliklerini anlamalarını sağlamaktır. metnin başlığı ve görsel unsurlarıyla ilgili zihinlerinde oluşan soruları tahtaya yazarlar. Gruplara ayrılarak bu sorulara cevap ararlar. EZBERLEME Amaç: Öğrencilerin hafızalarını güçlendirmek. konuşma cümlelerinden ve olaylardan hareketle diyaloglar oluşturulur. Metin sesli veya sessiz okunduktan sonra öğrenciler. Öğretmen.

Uygulama: Metin okunurken öğrenciler. konu. ELEŞTİREL OKUMA Amaç: Öğrencilere okudukları hakkında soru sorma alışkanlığı kazandırarak konu hakkında düşünmelerini sağlamak. daha önce okudukları diğer metinlerle ne gibi benzerliklerinin olduğu sorulur. Türkçeyi kurallarına uygun kullanma becerileri ve öz güvenleri gelişir. katılıp katılmadıkları yerleri belirler ve zihinlerinde oluşan sorulara cevap ararlar. TARTIŞARAK OKUMA Amaç: Öğrencilerin. Kişisel deneyimlerinden hareketle okuduklarını anlamlandırırlar.. metin bölümlere ayrılarak uygulanabileceği gibi metnin bütününe yönelik olarak da uygulanabilir. konuyu olumlu ve olumsuz yanlarıyla ve tarafsız bir bakış açısıyla değerlendirerek kendi doğrularını buldurmaktır. ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik olarak belirlenen metinler (şiirler. Uygulama: Bu yöntem. “Bu iki kitap arasında şahıs ve varlık kadrosu yönlerinden nasıl benzerlikler bulunmaktadır?” gibi sorularla öğrencilere yol gösterilir. şahıs ve varlık kadrosu. 68 . Duygu. “Bu kitabın konusu ile daha önce okuduğumuz ‘.Uygulama: Öğrencilerin seviyelerine. Bütün öğrencilerin tartışmaya katılması ve birbirlerinin düşüncelerine saygı duyması sağlanır. belirli bir süre içinde öğrenciler tarafından ezberlenir. Böylelikle öğrencilerin söz varlığı zenginleşir. kısa düz yazılar. duygu ve düşüncelerini başkalarıyla paylaşmalarını ve onların bilgi ve görüşlerinden yararlanarak farklı bakış açıları kazanmalarını sağlamaktır. zaman.. Uygulama: Metin okunduktan sonra öğrencilere.’ adlı kitabın konusu arasında nasıl bir ilişki vardır?”. METİNLERLE İLİŞKİLENDİRME Amaç: Öğrencilerin. metinde işlenen konuyla ilgili bilgi. düşünce ve olay bakımlarından ilişki kurmaları istenir.. sınıf içi veya sınıf dışı etkinliklerde sunulur. düşünce ve olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurmaya çalışırlar.).Tartışma sonunda varılan ortak düşünceler not edilerek metin hâlinde sunulur.. güzel sözler vb. Tartışma sınıfça veya küçük gruplar hâlinde yapılabilir. okudukları metinle diğer metinler arasında ilişki kurmasını sağlayarak düşünme becerilerini geliştirmektir. Metinler arasında yer. Ezberlenen metinler.

kavram atasözü ve deyimlerden uygun olanlarını seçerek yazılarında kullanırlar. Uygulama: Sınıf ortamında okunan veya dinlenen/izlenen bir konu öncelikle öğretmen tarafından özetlenir. düşünce ve hayallerini tür (şiir. Öğretmenin rehberliğinde sınıf ortamında yapılan birkaç özet çalışması sonrasında öğrencilere çeşitli metinler verilerek özet çıkarmaları istenir. onlara bilinçli ve düzenli çalışma alışkanlığı kazandırmaktır. bilgi ve düşüncelerini sınıflandırabilmesini ve sistemli çalışma becerisini kazanmalarını sağlayarak zaman kaybını önlemektir. Öğrenciler boşlukları metnin bağlamına uygun ifadelerle doldurur. kavram. Herhangi bir konuya yönelik bir metin okutulur veya dinletilir. KELİME VE KAVRAM HAVUZUNDAN SEÇEREK YAZMA Amaç: Öğrencilerin öğrendikleri kelime. ve Uygulama: Öğrencilerin okuduklarına. düşünce ve hayallerini yazmalarını sağlayarak ifade güçlerini ve yazılı anlatım yeteneklerini geliştirmektir. Öğrencilerden okurken veya dinlerken/izlerken önemli noktaları not almaları istenir. Serbest yazma çalışmalarının sınıfta uygulanma zorunluluğu yoktur. dinlediklerini/izlediklerini anlamaları anladıklarını. Uygulama: Not almanın öncelikli işlevinin hatırlatmak olduğu. tekrarlara yer vermemesi. SERBEST YAZMA Amaç: Öğrencilerin herhangi bir konudaki duygu. atasözü ve deyimleri anlatımlarında kullanmalarını sağlayarak kalıcı kılmak ve böylece söz varlıklarını zenginleştirmektir. ana fikri kapsayacak şekilde bütünlük içermesi. kişisel görüş ve düşüncelere yer verilmemesi. kavram. cümleler hâlinde boşluklar bırakılarak öğrencilere dağıtılır. dinlediklerine/izlediklerine yönelik olarak hazırlanan metinler. dinlenilen veya okunulanın olduğu gibi değil de özgün ifadelerle yazılması gerektiği konusunda bilgi verilir. BOŞLUK DOLDURMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarını. Uygulama: Öğretmen tarafından kelime. 69 . süslü ifadelere. masal vb.) sınırlaması olmadan yazarlar. Öğrenciler belirledikleri yazma konusuna veya yazacaklarının ana fikrine bağlı olarak bu kelime. konunun/metnin bağlamına uygun olarak anlatma becerilerini geliştirmektir. ayrıntılara girilmemesi gerektiği.YAZMA NOT ALMA Amaç: Öğrencilerin okunan veya dinlenilenlerin önemli noktalarını seçebilmesini. hikâye. Özet çıkarılırken dikkat edilmesi gereken hususlar konusunda (eserin iyice anlaşılmış olması. tiyatro. öğrencilerin kendi ifadelerinden oluşması) öğrenciler bilgilendirilir. Bunlar kâğıda ya da tahtaya yazılarak öğrencilere verilir. Öğrenciler okul dışında yazdıklarını da öğretmen ve arkadaşlarıyla paylaşabilirler. Uygulama: Öğrenciler bir konu seçerler ve seçtikleri konu hakkındaki duygu. atasözü ve deyimlerden oluşan bir havuz oluşturulur. ÖZET ÇIKARMA Amaç: Öğrencilerin anladıklarını kısa ve öz bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmek.

cümle yapıları ve ifade kalıplarının Türkçenin kurallarına uygun şekilde yazılmasıdır. Öğrencilere örnek bir metin verilir. Uygulama: Kelime. 70 . Uygulama: Öğretmen tarafından belli bir konu hakkında öğrenciler bilgilendirilir. duygularını ve düşüncelerini etkili bir şekilde anlatma becerilerini geliştirmektir. Bilinç altından çıkan kelimeler alt alta sıralanır ve kelimeler arasında bağlantı kurulur. metni hemen yazabilecekleri gibi konu hakkında araştırma yapıp yeterli bilgi sahibi olduktan sonra da yazabilirler. şiir ve roman türlerinde kullanılan yaratıcı yazma çalışmalarında. Uygulama: Bu yöntemde konuyu ve yazılı anlatım türünü öğretmen verebileceği gibi öğrenciler de istedikleri konuyu seçerek yazma çalışması yapabilirler. Herhangi bir noktaya gelindiğinde konunun hangi yönde ele alınacağına karar verilir. düşündüklerinden ve hayal ettiklerinden hareketle yazarlar. Öğrenciler metinde geçen anahtar kelimeleri de kullanarak yeni bir metin oluştururlar. Metin tamamlamada esas. Bir paragrafı oluşturan cümlelerin yerleri değiştirilir. 2. Konu çeşitli yönleriyle sınıf ortamında tartışılıp değerlendirilir. Dil bilgisi çalışmalarını da pekiştirmeye yönelik olan bu yöntem farklı şekillerde uygulanabilir. duygu ve düşüncenin akışına göre cümleleri mantıklı bir sıraya koyarak paragrafı yeniden oluştururlar. Öğrenciler. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmek. Öğrenciler. düşünce veya olayların gelişimine yönelik fikirlerini yazmaları istenir. Çağrışım yoluyla bilinç altında olan konuyla ilgili her şey. o konu etrafındaki boş kısımlara yazılır. 1. 3. belirlenen konu boş. Daha çok hikâye. düşünce ve olayların metnin genel anlamına ve mantıksal bütünlüğüne bağlı kalınarak tamamlanmasıdır. okuduklarından hareketle duygu.KONTROLLÜ YAZMA Amaç: Kelimelerin. beyaz bir kâğıdın ortasına yazılır. cümle ve paragraf düzeyinde yapılan kontrollü yazma çalışmaları. duygu. öğrencilerin seviyeleri dikkate alınarak cümle ve paragraf düzeyinde ele alınmıştır. Öğrenciler yaşadıklarından. Belirli bir konuda öğretmen veya öğrenciler tarafından hazırlanan sorulara verilen cevaplar bütünlük içinde ele alınarak birkaç paragraflık metin oluşturulur. METİN TAMAMLAMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarından hareketle duygu. onları etkin duruma getirerek yorum yapma ve fikir yürütme becerilerini geliştirmektir. YARATICI YAZMA Amaç: Öğrencilerin yazma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirmektir. Öğrenciler konu hakkında edindikleri bilgiler ışığında duygu ve düşüncelerini yazılı olarak ifade ederler. Uygulama: Öğrencilere olay veya düşünce ağırlıklı herhangi bir metnin bölümlerinden birkaçı verilir. GÜDÜMLÜ YAZMA Amaç: Öğrencilerin bir konu hakkındaki bilgilerini. Öğrencilerden.

Metindeki düşünce ve olayları kavrayan öğrenciler “Ben olsaydım nasıl yazardım?” düşüncesinden hareketle metni kendi ifadeleriyle yeniden kurgularlar. yorum yapma. Grup üyeleri konunun belli bir yönünü ele alarak yazar. durum ve düşünce. fikir ve çözüm üretme becerilerini geliştirmektir. böylece kişisel gelişimlerine yardımcı olmaktır. BİR METİNDEN HAREKETLE YENİ BİR METİN OLUŞTURMA Amaç: Öğrencilerin hangi türde yaratıcılıklarını o yönde geliştirmektir. öğrencilere müzik dinletilerek kendilerinde uyandırdığı duygu ve düşünceleri yazmaları istenir. onları etkin duruma getirerek yorum yapma ve fikir yürütme becerilerini geliştirmektir. metnin öncesine yönelik tahminleri de içerir. Not: Yöntemlere yönelik uygulamalar örnek niteliğindedir. Uygulama: Herhangi bir olay. Uygulama: Metin tamamlamaya yakın olan bu yöntem. Daha sonra öğrencilerden resimle ilgili duygu. Öğrenciler. Uygulama: Öğrencilere düşünceye veya olaya dayalı bir metin verilerek okutulur/dinletilir. Bu yöntemle öğrenciler. metnin yalnızca gelişimine ve sonucuna değil. şiir. sınıfın gündemine alınarak tartışılır. farklı uygulamalar da yapılabilir. dil ve anlatım yönünden birleştirerek tek bir metin hâline getirirler. Öğrenciler okudukları metinden hareketle. Uygulama: Duyuların birini veya birkaçını harekete geçirecek etkinlikler yapılır. yalnızca okuduklarının değil. Örneğin. Uygulama: Sınıf küçük gruplara ayrılarak her gruba farklı yazma konuları verilir. ELEŞTİREL YAZMA Amaç: Öğrencilerin olay ve durumlara tarafsız bakma. metinde ele alınan duygu. yazmaya yatkın olduklarını belirleyerek Uygulama: Öğrencilere herhangi bir türde (hikâye. düşünce.) bir metin verilerek okutulur/dinletilir. hayal veya olayları geliştirerek ve yaratıcılıklarını kullanarak farklı bir türde metin oluştururlar. GRUP OLARAK YAZMA Amaç: Öğrencilerin çevreleriyle iletişim kurmalarını. deneme vb. 71 . DUYULARDAN HAREKETLE YAZMA Amaç: Öğrencilerin algılama güçlerini ve dikkatlerini geliştirmektir. düşünce ve hayal dünyalarını zenginleştirmek. başlangıcı.TAHMİNDE BULUNMA Amaç: Öğrencilerin okuduklarından hareketle duygu. düşünce. gelişimi ve sonucuna yönelik tahminlerde bulunarak yazma çalışmaları yaparlar. gazete haberi. konu hakkındaki düşüncelerini olumlu olumsuz yönleriyle ve tarafsız bir yaklaşımla anlatırlar. fıkra. iş birliği yapmalarını ve birbirleriyle etkileşimde bulunarak grup bilinci kazanmalarını sağlamak. dinlediklerinin ve izlediklerinin öncesi. Gruplar konu hakkında yazdıklarını mantıksal düzen. hayal veya izlenimlerini yazmaları istenir. BİR METNİ KENDİ KELİMELERİYLE YENİDEN OLUŞTURMA Amaç: Öğrencilerin kendilerine özgü ifade şekillerini ve üslûplarını geliştirmektir. Sınıfa getirilen veya öğrencilerden birinin çizmiş olduğu resim hakkında konuşulur.

DİNLEME/İZLEME ETKİNLİKLERİ 72 .

DEĞERLENDİRME 1. 3. Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır. Öğrenciler bu çalışma kâğıdını doldurarak düşüncelerini belirtirler. 2. 73 . 2. Öğrencilere hikâye. ÇÜNKÜ… DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 20 dakika : Eleştirel düşünme. CD.BEĞENDİM. Çalışma kâğıdı kullanılır. Dinlenilenlerin/izlenilenlerin beğenilme sebebinin açıklandığı bir çalışma kâğıdı hazırlanır. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Dinleme/izleme becerisi gözlem formu kullanılır. yaratıcı düşünme : Dinleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : Kaset. masal veya film dinletilir/izletilir.

HİKÂYE/MASAL DİNLEME VEYA FİLM İZLEME ÇALIŞMA KÂĞIDI Beğendim. çünkü. ADI Beğenmedim. Kahraman Mekân Olay Zaman Şahıs kadrosundan biri (özellikleri) Şahıs kadrosundan biri (özellikleri) Diğer mekânlar 74 . çünkü.

CD. güzel ve etkili kullanma. 75 . 2.FİLM İZLİYORUZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika :Türkçeyi doğru. Öğrencilere bir çizgi film/ film / animasyon izletilir. konuşma : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme Konuşma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı. Kazanımlara yönelik olarak hazırlanan çalışma kâğıtları izlenenden hareketle doldurulur. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. 3. Not: Katılımsız dinleme yöntemi kullanılır. İzlenenlerden yola çıkılarak grup içinde kısa konuşmalar yapılır. video SÜREÇ 1. eleştirel düşünme : Dinleme/izleme.

.............................................................................................................................................................. ..................................... ..................................................................................... 8)............................................... 5)...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ÇALIŞMA KÂĞIDI Bu filmi izlemeden önceki düşüncelerim Bu filmi izledikten sonraki düşüncelerim 1)............................ ........................................................................................................... DEĞERLENDİRME 1)............................... 4)................................................. ........................................................................ ..... 4).................................................. 2)......... ...................................................... 3)................................................................. 3)............ 7)............................................................................................... ...................... ....... .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 3)........................... 9).......... 76 ................................ 6).............................................................................................................................. 2)......................................... ......................................................................... 1)................................................................................................................................................................................................................. 2)................................ 4)....................................................................................................................................................................................

Bir gün evin damına çıktı. şimdi sen bunu düşünemiyorsun. Semiz kedi: . Bazen bir fare yakalıyor. Güçsüz kedi. dedi.Sen de her gün padişahın sarayında bulunursan türlü türlü yemekler yersin. çalışma kâğıtları SÜREÇ Aşağıdaki metin kaset veya CD’ye kaydedilerek öğrencilere dinletilir. ekmek. Bunun için özel olarak okçular hazırlatılmıştı. Padişah yüzlerce kedinin miyavlamasından bıkmış usanmıştı. dedi. AÇ GÖZLÜ KEDİ Bir zamanlar yoksul mu yoksul bir nine yaşardı. kedisine artıkları veriyordu. kaset veya CD. Kedi. Çok üzüldüm. Semiz kedi ile ninenin kedisi iştahla yemek artıklarına saldırdılar. işkembe gibi yiyecekleri kedi rüyasında bile göremezdi. orada iri yapılı semiz mi semiz bir kedi var. Doğrusu onu kendisinin yanında bir kaplan gibi gördü zayıf kedi. “Niçin ben böyle güçsüz. birlikte saraya gittiler. çelimsizleşmişti. Günler böyle geçip giderken bizim miskin kedi iyice zayıflamış. Fakat sarayda durum hiç de tekin değildi.. benim gibi olursun dedi. kendisini şanslı görüyordu. 77 . Kendisi yemek için doğru dürüst bir şey bulamayan nine. nineye gülüp geçti. Hırs insana zarar verir. Sabah oldu..Vah vah. Yoksul ninenin evinde ne vardı ki? Ne yiyecek ne içecek. Ertesi gün yiyeceği türlü yiyecekleri düşünüyordu. bakımsızım. semizsin?” diye. Bizim zavallı kedi tam midesinden bir ok yedi. sen böyle şişman. Semiz kedi bunu kabul etti. Her gün miskin miskin oturuyordu. Bunun üzerine okçular harekete geçti.. Miskin bir kedisi vardı. akşam olduğunda durumu nineye anlattı. Semiz kedi pencereden “Miyav miyav!” diye seslendi. Baktı. Güçsüz kedinin aklına yattı bu. hayıflandı. Semiz kediye: .” diye emir vermişti. Nine: . Adamlarına “Bundan sonra gelecek yabancı kedileri öldürün. yaratıcı düşünme : Dinleme/izleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : Dinleme metni. Zayıf kedi de çıktı.KAFDAĞI’NA YOLCULUK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Eleştirel düşünme.Ciğer.Ne zaman gidersen haber ver birlikte gidelim. et..

Sen de elindeki ile yetinmezsen sonun ninenin kedisi gibi olur. Masalın sonunu kendilerine göre değiştirmeleri istenir. Kelile ve Dimne. Doldurulan çalışma kâğıtlarını değiştirerek birbirlerinin çalışmalarını görmeleri sağlanır. Gerçek mutluluk erişilmesi güç şeyleri elde etmekle olur. Hikâyede anlatılanları kendisini sevdiği için örnek olarak vermişti. DEĞERLENDİRME 1. (15 dakika) 2.Bu hikâyeyi sana ders alasın diye anlattım. Şefkatliydi. 2. Metinden hareketle hazırlanan çalışma kâğıtları doldurulur. Şahin yavrusu anne çaylağın anlattığı hikâyeyi ilgiyle dinledi. 78 . Üzerine titriyordu. Mutluluk sadece yiyip içmek değildir.Anne çaylak bu hikâyeyi şahine anlattıktan sonra: . Beydaba 1. (15 dakika) Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır. “Aç Gözlü Kedi”. Çalışma kâğıtları doldurulur. Gruplar oluşturularak buldukları sonuçları birbirlerine anlatmaları sağlanır. Çaylak kendisini çok seviyordu. Dinleme/izleme becerisi gözlem formu kullanılır. (5 dakika) 3.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Masalda geçen şahıs ve varlıkların adlarını ve özelliklerini aşağıdaki kutulara yazınız. 79 . miski Miskin kedi Semiz kedi nine Masala değişik bir sonuç yazar mısın? Ana fikir: Biz kimiz? Aşağıdaki kutucuklara yazınız.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 2

1. “Rüyasında görememek” deyiminin bu masalda kedinin hangi durumunu anlatmak için kullanıldığını yazar mısın? ................................................. ................................................. ................................................. .................................................

2. Miskin kedi hangi hayvana özendi, işaretler misin?

3. Miskin kedi yoksul ninenin yanından ayrılıp nereye gider?

80

Padişah okçulara niçin yabancı kedileri öldürme emri verir? ........................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................

Şimdi de sen bundan sonra Miskin kedinin başına neler geleceğini aşağıya yazar mısın?

81

SÖZLÜK OLUŞTURUYORUM
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : Ders yılı süresince : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma : Dinleme/izleme, okuma, dil bilgisi : Söz varlığını zenginleştirme

MATERYALLER

Kelimelerin ve kelime gruplarının anlam özellikleri ile ilgili bilgi ve kuralları uygulama : Defter
SÜREÇ

1. Dinlenenlerden/izlenenlerden hareketle öğrenilen kelimeler not edilir. 2. Bu kelimelerden isim ve fiil olanlar gruplandırılarak sözlük oluşturulur. Not: Not alarak dinleme/izleme yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

Çalışma kâğıdı kullanılır.

82

ÇALIŞMA KÂĞIDI Kelimeleri alfabetik sıraya koyarak sözlüğe yazınız.

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

.................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... .................... ....................

83

DUYGUYU TAHMİ ET
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL DİL BECERİSİ ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 15 dakika : Yaratıcı düşünme : Dinleme : Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme : kaset, teyp

SÜREÇ

Öğretmen tarafından basit bir cümle teybe beş defa kaydedilir. Her defasında yeni bir duyguyu yansıtmak için ses tonu değiştirilir. Öğrencilerin, değişik tonlamalarla söylenen cümlelerdeki duyguları belirtmeleri istenir. Öğrenciye doğru olarak tespit ettiği her duygu için bir puan verilir. Yeni bir cümle farklı ses tonlarıyla değişik duygular yansıtılmaya çalışılarak öğrencilere okutulur. Başarılı öğrencilere puan verilir.

DEĞERLENDİRME

Açık uçlu sorular sorulur.

84

grup üyelerinin dakika süre tanınır. iletişim kurma. 3. güzel ve etkili kullanma. 2. • Bireysel başarılarını arttırma konularından birini veya başka bir konu belirleyebilir. 85 . eleştirel düşünme. girişimcilik : Dinleme : Dinleme kurallarını uygulama SÜREÇ 1. kendi aralarında tartışmaları için onar DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır.GRUP TARTIŞMASI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL DİL BECERİSİ ÖĞRENME ALANI AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Katılımsız dinleme yöntemi kullanılır. Her gruba. • Batmakta olan şirketlerini kurtarma. Öğrenciler üç gruba ayrılır. • Yaşadıkları çevredeki en önemli sorunu belirleme. Gruplar. sınıf önünde.

KONUŞMA ETKİNLİKLERİ 86 .

Grup değerlendirme formu kullanılır. 2.) birini seçerek yazıya geçirir. güzel ve etkili kullanma. yaratıcı düşünme : konuşma : Konuşma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ • Öğrenciler gruplara ayrılır. • En güzel canlandırmayı yapan grup ödüllendirilir. aile fertleri arasında geçen konuşmalar ve arkadaşlarıyla gittikleri bir gezi sırasında yaptıkları konuşmalar vb. • Yazılanlardan hareketle günlük konuşma örnekleri sınıf ortamında canlandırılır. • Her grup farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan (pazara giden bir ailenin satıcılarla yaptığı konuşmalar. DEĞERLENDİRME 1. Çalışma kâğıdı kullanılır.BİZİMKİLER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. 87 .

3. küp şeklinde kesip kavurunuz. Etkinliğin ikinci uygulanışı: 1.BİZİM USTANIN MUTFAĞINDAN DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : Her öğrenci için 5 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. Yemeğin yapılış sürecini doğru anlatmaları beklenir. araştırma TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Konuşma kurallarını uygulama MATERYALLER : Çalışma kâğıdı. görsel unsurlarla desteklerler. Örnek: Yemek adı: Menemen Süre: 10 dakika Malzemeler 3 adet yumurta 1 adet soğan 3 adet domates 2 adet sivri biber Bir çay kaşığı tuz Yarım çay bardağı yağ http://www. fotoğraf SÜREÇ Bu etkinlik iki şekilde yapılabilir: 1. Geleneksel bir yemeğin tarifi . 3. yapılış sırası değiştirilerek verilir. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. 1)Domatesleri kare şeklinde kesip ekleyiniz. 2. Öğrencilerden geleneksel bir yemeğin tarifini araştımaları istenir. 2)Daha sonra soğanları ve biberleri ince ince.gov. 5) 2 dakika daha piştikten sonra servis yapabilirsiniz. güzel ve etkili kullanma. 2. Öğrenciler anlatımlarını resim vb. Öğrenciler anlatımlarını resim vb.tr HAZIRLANIŞI 4)Tavaya yağı döküp kızdırınız. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. 88 . 3)Kısık ateşte 5 dakika pişirip yumurtaları da ekleyiniz.kultur. görsel unsurlarla desteklerler. Öğrencilerden bu tarifi sıraya koyarak anlatmaları istenir.

Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. kişisel ve sosyal değerlere önem verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Sesini ve beden dilini etkili kullanma MATERYALLER : Deyim hikâyeleri SÜREÇ Maymun Gözünü Açtı Adamın birisinin maymunu varmış. pahada ağır ne bulduysa alıp kaçmış. Hırsız. 89 . Bu hareketi gören hırsız. Bana burada ekmek yok. 2004. Birkaç gün sonra aynı hırsız yine gelmiş. araştırma. Bir gün maymun dükkânı beklerken açıkgöz bir hırsız gelmiş. Dükkân sahibi döndüğünde durumu anlayınca maymunu bir güzel hırpalamış. Maymunun karşısına geçip esnerken ve onu uyutmaya çalışırken maymun sağ elinin işaret parmağıyla sağ gözünün alt kapağını aşağı doğru çekerek: “ Pişşşt!” yapmış. Hayvanın canı iyice yandığından bu acıyı unutmamış. maymunun karşısına geçip esnemeye ve uyuklamaya başlamış. çekmecedeki paraları ve yükte hafif. bir yerlere gitmesi gerektiğinde dükkânına bekçi olarak bırakırmış. Yukarıdakine benzer şekilde deyim hikâyeleri bulunarak sınıfta anlatılır. Öğrencilerin her birine farklı deyimler verilerek deyimin hikâyesini araştırmaları istenir. İstanbul. Deyimin ne anlamda kullanıldığı tartışılır. Taklitçi maymun da esnerken esnerken uyumuş. Gündüzleri bu maymunu çarşıya götürür. Gündüzalp Sevim. hayretten donakalmış ve kendi kendine: “Maymun gözünü açtı artık uyutamayacağım.” diyerek çekip gitmiş.Deyimler ve Öyküleri. Zafer Yayınları.MAYMUN GÖZÜNÜ AÇTI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma.

BEN BİR REHBERİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 80 dakika : Türkçeyi doğru.kulturturizm.tr 1.tr DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Kırıkkale http://www.kulturturizm.gov. Yaşanılan bölgenin tarihî mekânlarına ve doğal güzellikleri olan yerlerine gezi düzenlenir. Öğrencilerden biri veya birkaçı rehber olarak görevlendirilir.tr Samsun http://www.tr Çorum http://www.tr Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. 4.gov. 3.gov. güzel ve etkili kullanma. Görevli öğrenciler tanıtacakları mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplarlar. araştırma yapma : Konuşma : Hazırlıklı konuşmalar yapma : Ansiklopedi SÜREÇ Ürgüp-Göreme (Nevşehir) http://www. 2.kulturturizm. Gezi sırasında arkadaşlarına rehberlik ederek mekânı tanıtırlar.kulturturizm.kulturturizm.gov. 90 .gov. Erzurum http://www.

Gezeceğiniz yerin tarihimiz açısından önemi : 4. Gidilecek yerin seçilme nedeni : 2.GEZİ ÖNCESİ HAZIRLIK 1. Gidilecek yerle ilgili tarihî bilgi : 3. Gidilecek yerde yaşamış olan ünlü şahsiyetlerle ilgili bilgi : 5. Gidilecek yerin coğrafi özellikleri ile ilgili bilgi : 91 .

Birinci öğrenci. 1. birinci öğrencinin sorduğu soruya verilen cevaba dayanarak bir soru sorar. 7. soru sormak üzere iki öğrenci belirlenir. Soru sorma ve cevaplama beş dakikalık süre bitene kadar devam eder. Öğrenci: Her gün okur musun? Cevap veren öğrenci: Evet 2. güzel ve etkili kullanma. Öğrenci: Öyleyse. Öğrenciler üçer kişilik gruplara ayrılır. Konu: Kitap okuma alışkanlığı 1. Öğrenci: Okuduğun kitapta en çok beğendiğin bölümü anlatır mısın? ☺ (Birinci öğrenci) ☺ ☺ (İkinci öğrenci) (Cevap veren öğrenci) Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. Grupların hangi sırayla tahtaya çıkacağı kur’ayla belirlenir. yaratıcı düşünme : Konuşma : Hazırlıklı konuşmalar yapma SÜREÇ 1. ikinci öğrencinin sorduğu soruya verilen cevaba göre sorusunu sorar. 6.ÇAPRAZ SORGU DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : Her grup için 5 dakika : Türkçeyi doğru. Birinci öğrenci. cevap vermek üzere belirlenen öğrenciye konuyla ilgili sorusunu sorar. 2. 4. Grup sayısınca konu belirlenir. dün hangi kitabı okudun? Cevap veren öğrenci: Ömer Seyfettin’in “Yalnız Efe” adlı kitabını okudum. 5. 92 . 3. İkinci öğrenci. Grup değerlendirme formu kullanılır. Her grupta cevap vermek üzere bir. DEĞERLENDİRME 1. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. 2.

DEĞERLENDİRME Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirebiliyor mu? 93 . otobüste. Bu davranış şekillerinden hangilerinin çözüm olabileceği. yolda. öfkelendiren davranışlar nelerdir?″ diyerek öğrencilere düşünme süresi verir. arkadaşını bu konuda sözlü olarak uyarmak. ağlamak.hangilerinin ise yeni sorunlara yol açabileceği sınıfça tartışılır. Evde.″ Herkes. bu davranış örneklerinden ″ bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması”na nasıl tepki göstereceklerini sorar. Bu tepkilerin bazıları olumlu bazıları ise olumsuz olabilir. Daha sonra. öğrencilere. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. inciten. Öğretmen.Bu davranışlardan en uygun olan ″arkadaşının sözlü olarak uyarılması″ tepkisi ele alınarak bunun olumlu yanları ortaya konulur. hazırladığı ödevin kardeşi tarafından yırtılması″ gibi davranış örneklerini tahtaya yazar. inciten.” Özel Eğitim ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. kavga etmek. birçoğu uygun olmayan bu tepkilerin her biri öğrencilere analiz ettirilerek sonuçları hakkında konuşulur. Bu tip tutum ve davranışlara herkesin gösterdiği tepki de birbirinden farklı olabilir. bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması. küsmek. öğretmene şikâyet etmek. Öğrencilerden gelen ″otobüse binerken sıraya riayet edilmemesi.BENİ AFFEDER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ Not: “Olumsuz tutum : Türkçe :6 : 15 dakika : İletişim kurma. Öğrencilerden gelen. okulda. SÜREÇ Öğretmen. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz olumsuz tutum ve davranışlara karşı bizim doğru ve olumlu tepkiler vermeyi öğrenmemizin toplum içindeki diğer insanlarla daha iyi iletişim kurmamızı ve kendimizi mutlu ve başarılı hissetmemizi sağlayacağı vurgulanarak dersin işlenişi tamamlanır. öfkelendiren bazı tutum ve davranışlarla karşılaşabilir. onunla aynı davranışta bulunmak gibi olumlu veya olumsuz bir tepkiyi o davranışın karşısına yazar. oyun oynarken bizi üzen. Şimdi biraz düşünelim. yaratıcı düşünme : Konuşma : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. günlük hayatında çeşitli ortamlarda kendisini üzen.

SÜREÇ 1.” Rehberlik ve Psikolojik Danışma ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. Her öğrencinin kendini metindeki kahramanlardan birinin yerine koyması ve kahramanın yaşadığı problemi belirleyip yazması istenir. 2.ÇÖZÜM YOLLARI DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : 30 dakika TEMEL BECERİLER : Problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not : “Etkili problem çözme yollarını açıklar. 3. 4. Buldukları çözümlerden en iyisini belirlemeleri ve gönüllü olanların çözüm önerilerini sınıfla paylaşmaları sağlanır. Öğretmen. Öğretmen tarafından macera ve olay örgüsünün yoğun olduğu bir metin belirlenerek. öğrencilere okutulur. Öğrencilerden. yaşanan probleme ilişkin alternatif çözüm yolları bulmaları istenir. aynı sorunla ilgili farklı çözüm yolları üretilmişse. 5. DEĞERLENDİRME Etkili problem çözme yollarını biliyor mu? 94 . bir sorunun farklı çözüm yolları olabileceğini vurgular.

Tüm gruplar etkinliği aynı anda yapar. Öğretmenin işaretiyle diğer öğrenciler sırayla söz alarak masala kaldığı yerden devam eder. Bu süre içerisinde öğretmen bir anekdot anlatabilir. çeşitli resimler gösterebilir. Gruplardan ortaya çıkan masallar birer kâğıda yazılır. Öğretmen. Öğrenciler gruplara ayrılır. DEĞERLENDİRME 1. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Sesini ve beden dilini etkili kullanma MATERYALLER : Resim SÜREÇ 1. güzel ve etkili kullanma. Öğretmenin başla işaretiyle ilk öğrenci bildiği veya zihninde oluşturduğu bir masalı anlatmaya başlar. 6. Not : Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. 2.BANA BİR MASAL ANLAT DERS : Türkçe SINIF :7 YAKLAŞIK SÜRE : 40 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. 2. bildikleri bir masalı hatırlamaları veya kendilerinin bir masal oluşturmaları için öğrencilere on dakika hazırlık süresi verir. Grup değerlendirme formu kullanılır. 95 . Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Gruptaki öğrencilerin hangi sırayla söz alacağı belirlenir. 5. 4. 3.

Öğrencilerin hazırladıkları metinden yararlanarak sınıfta konuşma yapmaları sağlanır.BEN OLSAYDIM DERS : Türkçe SINIF :7 YAKLAŞIK SÜRE : 40 dakika TEMEL BECERİLER : Eleştirel düşünme. Arkadaşınızın bu başarısından gurur duydunuz ve onu kutlamak istiyorsunuz. Nasıl bir yol bulurdunuz? Not: Serbast konuşma yöntemi kullanılır. SÜREÇ Öğrencilere aşağıda verilen örnek durumlar okunur. Uzun zamandır onu görmediğinizi düşündünüz ve biraz da suçluluk duygusu hissettiniz. Örnek: Bir arkadaşınız okullar arasında yapılan bir spor yarışmasında birinci gelir ve madalya kazanır. önemli olanın düşüncelerin karşı tarafa açık ve net bir şekilde yansıtılabilmesi ve paylaşılabilmesi olduğu açıklanır. böyle bir durumda duygu ve düşüncelerini en iyi nasıl ifade edebileceklerini belirleyerek bir konuşma metni yazmaları istenir. bazen de farklı şekillerde yansıtılabildiği. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ: Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not: “Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklar. Sonuçta. Büyükannenize karşı gerçek düşüncelerinizi ve onu ne kadar çok sevdiğinizi göstermek istiyorsunuz.” Sağlık Kültürü ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. İstedikleri örneği seçmeleri. aynı duruma ilişkin duygu ve düşüncelerin bazen benzer. DEĞERLENDİRME Duygu ve düşüncelerini paylaşma biçimlerini açıklayabiliyor mu? 96 . Arkadaşınıza ve elde ettiği bu başarıya ilişkin duygu ve düşüncelerinizi ona nasıl ifade edersiniz? Büyükannenizin çok hastalandığını ve sizi görmek istediğini öğrendiniz.

2. seçtikleri hikâye veya efsaneyi bölümlere ayırarak aralarında paylaşırlar. 2. el sanatlarından örnekler SÜREÇ 1. anlatacakları hikâye veya efsane ile ilgili ön bilgilerin yer aldığı bir davetiye hazırlayarak sergiye katılanlara dağıtır. 4. O döneme ait kıyafet ve müzik de kullanılabilir. 97 . Öğrenciler gruplara ayrılır. güzel ve etkili kullanma : Konuşma : Sesini ve beden dilini etkili kullanma : Halk hikâye ve efsaneleri. 5. Not : Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. Resimleme görevini üstlenen öğrenciler. Hikâye anlatıcıları. Grup değerlendirme formu kullanılır. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Her grupta. 3. 6. Yapılan çalışmalar düzenlenen sergide tanıtılır. o döneme ait el sanatlarını araştırarak önemli olayları resimlerle anlatırlar. Her grup.RESİMLERLE EFSANE DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. DEĞERLENDİRME 1. Hikâye anlatıcıları. bazı öğrenciler hikâye anlatıcılığı bazıları da resimleme görevlerini üstlenirler. dönemi yansıtan kıyafetler giyerek hikâye veya efsaneyi anlatır.

bir hafta boyunca radyo. Yönetici konuya kısaca değinir ve konuşmacıları tanıtır. 2. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Hazırlıklı konuşmalar yapma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır. yaratıcı düşünme. Türkçenin doğru. DEĞERLENDİRME 1. Son olarak yönetici. Konuşacaklarını not alırlar. 3. Öğrencilere üçer dakika konuşma süresi tanınır ve her konuşmacı birbirinin konuşmasından hareketle konuşmasını yapar. güzel ve etkili kullanma. 7. 5. 98 . diğerleri konuşmacı olarak görev alırlar. Grup değerlendirme formu kullanılır. konuşmaları özetleyerek açık oturumu kapatır. Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Sınıftan beş öğrenci seçilir. 6.DİL YÂRESİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 8. dergi ve çevrelerinden araştırırlar. Öğrencilerden biri yönetici olurken. 2. Her konuşmacı konuşmasını tamamladıktan sonra sorularını sormaları ve görüşlerini belirtmeleri için dinleyicilere on dakika süre tanınır. televizyon. güzel ve etkili kullanımıyla ilgili bir açık oturum düzenlenir. gazete. gazete. Konuşmacılar aralarında iş bölümü yaparak Türkçenin günlük hayatta nasıl kullanıldığı ile ilgili neler söyleyeceklerini. dergi SÜREÇ 1. 4.

iş yeri vb. sokak.Bu mekânların fotoğrafları çekilir ve açık oturum sırasında öğrencilere gösterilir. TELEVİZYON Belirlenen televizyon programları bir hafta süreyle izlenir ve Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. Gazete ve dergi kupürleri sınıfa getirilir. 99 .ÇALIŞMA KÂĞIDI RADYO Belirlenen radyo kanalları bir hafta boyunca dinlenir. İyi ve kötü örnekler açık oturum sırasında sınıfa gösterilir. İSİMLER Çevredeki cadde. Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. isimlerde Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır. GAZETE/ DERGİ Belirlenen gazete ve dergiler bir hafta izlenir ve Türkçenin doğru ve yanlış kullanılışına yönelik örnekler not alınır.

mübaşir. 2. davacı. tanık. hakkını aramak amacıyla mahkemeye başvurur. eleştirel düşünme. güzel ve etkili kullanma. karar verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Uygun kostümler Not: “Hakları ihlal edilenlere karşı yardımcı olmanın insani bir davranış olduğunu belirtir. SÜREÇ 1. Yaya hafif yaralanır. 4. Kırmızı ışıkta durmayan bir araba karşıdan karşıya geçen bir yayaya çarpar.” İnsan Hakları ve Vatandaşlık ara disiplin kazanımıyla ilişkilendirilir.HAKKIMI ARIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 3. savcı. Yaya. 100 . yaya. hâkim. problem çözme. katip” rolleri öğrencilere dağıtılır ve olay sınıfta canlandırılır. davalı. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. “Şoför. Not: Yaratıcı konuşma yöntemi kullanılır.

on dakika süre verilir. Önce öğretmen kendi kötü bir gününü nasıl iyi bir güne dönüştürdüğünü öğrencilerle paylaşır. kalem SÜREÇ 1.GÜZEL BİR GÜN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Gruplar görüşlerini birbirleriyle paylaşırlar. Gruplar beş dakika süreyle kötü günü iyi bir güne dönüştürmek için neler yapılması gerektiğini içinde tartışırlar. yaratıcı düşünme. 2. Öğretmen. kendisini iyi ve kötü etkileyen bir günü öğrencilere anlatır. 5. sonraki beş dakikada da kötü bir günü birbirlerine anlatırlar. Öğrenciler ikişer kişilik gruplara ayrılır. DEĞERLENDİRME Akran değerlendirme formu kullanılır. ilk beş dakikada yaşadıkları iyi bir günü. 3. Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. 101 . 4. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Kâğıt. Öğrenciler. güzel ve etkili kullanma.

DEĞERLENDİRME Konuşma becerisi gözlem formu kullanılır. Gençlik. 102 . Para. Konu belirlendikten sonra takımlar 15 dakika hazırlık yapar. güzel ve etkili kullanma. Gelenekler. daha fazla televizyon seyretmelidir.8 : 80 dakika : Türkçeyi doğru. her haberi yayımlamalıdır. Gazeteler. beyinden daha kullanışlıdır. kitleleri uyutur.MÜNAZARA SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : 6. problem çözme. 2. Münazara sonunda juri tartışmacıları performansına göre değerlendirir ve sıralamayı açıklar. Örnek konular: Çok gezen mi çok okuyan mı çok televizyon seyreden mi yoksa çok uzun yaşayan mı daha bilgilidir? Birey toplumdan önemlidir. 6. Doğru. Gelecekte ne olacağı değil geçmişte ne olduğu önemlidir. Ekonomik kalkınma uğruna çevreden taviz verilebilir. Her tartışmacı kendine ayrılan 7 dakikalık süre içinde sıra ile konuşur.7. Spor. eleştirel düşünme. Takımların savunacakları ve öne sürecekleri konular kur’a ile belirlenir. İnsanlar. karar verme TEMEL DİL BECERİSİ : Konuşma AMAÇ : Hazırlıklı konuşmalar yapma Konuşma kurallarını uygulama SÜREÇ 1. 5. yaratıcı düşünme. Konuşma sürecinde konuşmacının dışındaki tartışmacılara itiraz hakkı verilir. her yerde söylenmelidir. İkişer kişilik iki. Not: Tartışma yöntemi kullanılır. gün geçtikçe kötüye gidiyor. üç veya dört takım belirlenir. 3. gelişmenin önünde engeldir. 4.

............ 2................................................ 4............... 3.......... 4........................... 2......................... grup puanı süreyi kullanma 10 puan ikna etme 10 puan beden dilini kullanma 10 puan toplam puan 10 puan 2......... GRUP: .................... KONU: .......................................................................................................................................................... TARTIŞMACILARIN İSİMLERİ 1................................................................ 103 .................................................................................................................... GRUP MÜNAZARA DEĞERLENDİRME FORMU (JÜRİ) SINIF: ..................................................... GRUP MÜNAZARA DEĞERLENDİRME FORMU (JÜRİ) SINIF: ............... 3............................... Öğretmen kendisi buna benzer başka bir form düzenleyebilir... grup puanı süreyi kullanma 10 puan ikna etme 10 puan beden dilini kullanma 10 puan toplam puan 10 puan Not: Bu değerlendirme formu örnek olarak verilmiştir................................................................................ TARTIŞMACILARIN İSİMLERİ 1...............1.............................................. GRUP: ................... KONU: ...............................

OKUMA ETKİNLİKLERİ 104 .

2. 105 . En güzel cümleyi kuran öğrenci ödüllendirilir. Zilin hiç çalmadığı bir okul düşünün bir kere. Çalışma kâğıdı kullanılır. Listelenen kelimeler farklı anlamlarda cümle içinde kullanılır. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuduğu metni anlama ve çözümleme MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ “ O.KELİME LİSTELEME DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. saçları okşayan müdürün olduğu bir okul. Yüzleri gülen öğretmenlerin. güzel ve etkili kullanma. eleştirel düşünme. öğrencilere bir defa okutulur. Metin. DEĞERLENDİRME 1. uzun ve insanın içini eriten zil sesini duyunca oldum olası irkilirim. Böyle okulu kim istemez!…” 1. 4. Metinde duyguları ifade eden kelimeler listelenir. asık yüzleri hatırlatıyor. Sevmedim zil sesini. 2. 3. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. 5. Bana sürekli yapılması zorunlu işleri. Öğrencilerin isteyerek geldikleri bir okul. Çalışma kâğıtları dağıtılır.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Duyguları ifade eden kelimeler Benim cümlem: ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………… 106 .

Fakat annen habire düzeltiyordu kelimelerinin dağınıklığını. 107 . Birlikte güzel bir mısraya benziyordunuz. metinden alınmış ifadelerden yola çıkarak düşüncelerin ve olayların yönünü değiştiren kelimeler yoluyla eksik bırakılan yerler doldurulur. Bir balkondan söz ediyorsun mektubunun birinde sen.. H. İlk değil bu. Bir sürü mektup alıyorum senden. Sonra kasımpatı. küpe çiçeği.TAMAMLAMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. Metindeki olayların ve düşüncelerin yönünü değiştiren ifadeler bulunur.... güzel yazılarla yazılmış oluyor hepsi de. açelya. Anlatıp duruyorsun balkonda açan tüm çiçekleri: Önce yıldız çiçeği. Güzel kâğıtlara. Belki sizin. Son mektubunda annene rastladım birden. 3. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. bilemem. fesleğen. DEĞERLENDİRME 1. 2. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. belki komşunuzun balkonu. Afrika menekşesi. aşk merdiveni. Çalışma kâğıdı kullanılır. güzel ve etkili kullanma. 2. sardunya. Metin okunur. Çalışma kâğıdında bulunan. Salih ZENGİN Gazoz Kapağı Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. Anneni anlatan kısacık bir cümle de buldum içinde.

....................................................... ........................................................................................ ..........................................................................................................................................................ÇALIŞMA KÂĞIDI 1................................................................................................................................................................................... . ................................................................................................................................................................................................................... ... Annen habire düzeltiyordu kelimelerinin dağınıklığını BÖYLECE .............................................................................................................................................. ........................................................................................................... ...................................................................................................................... .................................... 2...................................................................................................................................... OYSA ....................................... .........................................................................................… ................................................................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................... açelya.................................................................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ......................... güzel yazılarla yazılmış oluyor hepsi de .............................................................................................. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ Afrika menekşesi............................................................................................................................................................................................................................. .......................................................................................................................................... ........ ........................................... .................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................................................................................................................ .................................................................................................. ..............Güzel kâğıtlara.................................................................................................................................................................................................................................................................................. .. .... 3................................................................ aşk merdiveni ............................. ..................... Sonra kasımpatı.............................................................. .................................................................... AMA .................................................................................................. 108 ...................... ....... ............................................................................................................................................................................... ................................................................................................

Gönüllü birkaç öğrenci aldığı notu okur. üç farklı boyutta yapışkan not kâğıtları SÜREÇ 1. gazete veya 500 kelimelik kısa hikâye. isim veya tarih geçtikçe duraklanarak ve tekrar edilerek okunur. makale. Özetin. kalem. 8. Okuma bittikten sonra gönüllü birkaç öğrenci aldığı notu okur. Seçilen bölüm önemli bir yer. 7.). İlk aşamada önemli buldukları her şeyi yazarlar. 109 . DEĞERLENDİRME Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 6. 2. Öğrencilere orta boy kâğıtlar dağıtılarak yalnızca önemli yerleri yazmaları istenir. Not: Not alarak ve özetleyerek okuma yöntemleri kullanılır. Alınan notlardan hangilerinin tam olduğuna karar verilir. 5. 5-7 dakika süreyle sesli okuma yapılır.KISACA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Eleştirel düşünme. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Dergi. 3. Öğrenciler öğretmenin verdiği kâğıdın yalnızca ön yüzüne not alırlar. Son olarak küçük boy kâğıtlar dağıtılır. metnin konusunu ve ana fikrini kapsayacak şekilde yazıldığı açıklanır. 4. Öğrencilerden aldıkları notlardan hareketle özet çıkarmaları istenir. Bunun için üç dakika süre verilir (Sınıf seviyesine göre bu süre uzatılıp kısaltılabilir.

A. Çocuktum ufacıktım. 2. problem çözme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Ç.BENİ DÜZENLE DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Karar verme. Çalışma kâğıdı kullanılır. Gölden çıktım bir çöle. çalışma kâğıdında. Ziya GÖKALP Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır. Çölde buldum izini. Koştum tuttum dizini. Verilen şiirdeki dizeler. Top oynadım acıktım. Attı beni bir göle. C. B. 2. Geyik beni görünce. E. Doğan yolu şaşırdı. Açık uçlu sorular sorulur. Sıralaması değiştirilmiş şekilde verilen şiir okunur. Kaptı bir ala geyik. 110 . DEĞERLENDİRME 1. D. Kafdağı’ndan aşırdı. Düştü büyük sevince. Buldum yerde bir erik. anlam bütünlüğü oluşturacak şekilde sıraya konur.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Sıraladığınız dizeleri aşağıdaki kutucuklara yazınız.

1

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

2

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

3

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

4

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

5

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

6

……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

111

RESİMLEME
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Okuma metinleri, kâğıt, kalem, boya kalemleri

SÜREÇ

1. Öğrenciler gruplara ayrılır. 2. Her gruba bir metin verilir. 3. Verilen metinler grup içinde okunur. 4. Her gruptan bir kişi metni özetler. 5. Daha sonra grup üyeleri bir kâğıdı üç bölüme ayırarak metnin giriş, gelişme, sonuç bölümlerini resimlendirir ve metindeki uygun cümleleri resme yerleştirir. 6. Yapılan resimler, grup üyeleri arasında değiştirilir. Not: Sesli okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Grup değerlendirme formu kullanılır.

112

ÇÖZÜM ÜRETME
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Problem çözme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Öğrencilere aşağıdaki metin okutulur. 2. Metinden hareketle masal kahramanının yerine kendilerini koymaları istenerek metin yeniden kurgulanır. Bilge ona demiş ki: “Sizin köyün başına, yakın zamanlarda, büyük bir felaket gelecek. Bu felaketi ancak sen durdurabilirsin.” Ali’nin ödü kopmuş ama Bilge ona: “Korkma!” demiş “Yalnızca kulak ver dediklerime. Sizin köyün çok yakınından bir dere akar. Sen o dereyi bilir misin?” Ali, başını sallamış. Bilge: “İşte o derenin suyundan, köylüler içmemeli.” demiş. “Çünkü o su zehirli. O sudan içen, yakın zamanda aklını yitirecek. İnsanların o sudan içmelerini önleyebilirsen köyü kurtarırsın.” Ali, hemen köy kahvesine koşup duyduklarını anlatmış ama köylüler Ali’ye gülmüşler, hiç mi hiç inanmamışlar dediklerine. Ne derse desin, derenin suyunun zehirli olduğuna bir türlü inandıramamış köylüyü. Böylece her şey eskisi gibi sürüp gidiyor, insanlar hiç aldırmadan o sudan kana kana içiyorlarmış. Ali umudu kesince köyü terk edip uzaklara, çoook uzaklara gitmiş. Halk Masalı Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır.

113

ÇALIŞMA KÂĞIDI BEN OLSAYDIM…

……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………. 114

SİHİRLİ KARELER
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; problem çözme : Okuma, dinleme : Söz varlığını zenginleştirme : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Bir kelimenin farklı anlamlarda kullanılmasına yönelik bir metin oluşturulur. 2. Metin, öğrencilere okutulur veya dinletilir. 3. Metinde hangi kelimenin farklı anlamlarda kullanıldığı bulunur. 4. Öğrencilerden bulunan kelimenin geçtiği cümleleri yazmaları istenir. 5. Her bir cümlenin başına bir harf konularak belirlenmiş cümledeki kelimenin anlamı, oluşturulan karelere doldurulur. Bazı harfler kutulara yazılarak ipucu verilir.. 6. Bulmacanın sonunda şifreyi ilk bulan öğrenci ödüllendirilir. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

Çalışma kâğıdı kullanılır.

115

...... c)................ Annemin sesiyle birden irkildim: ...... O sırada içeri giren annem beni görünce acı bir feryat kopararak hemen yanıma koştu........................................................ b).. Aradan ne kadar zaman geçti hatırlamıyorum..... Tam telefona cevap vermek için kalkmışken sehpaya takılan ayağımın acısıyla kıvranmaya başladım...... ç).........Biraz uyumak istiyorum anne. Acaba arayan kimdi? a)..... Daha sonra yerim............... 1 b................. T 5 Ğ Z 3 4 Ü N T Ü 2 Şifre: 116 ........... ama telefona cevap veren olmadı................................... Yemek yemeden önce biraz kıvrılıp uyumak istiyordum........... c.......Yemek yiyecek misin? Tam senin sevdiğin gibi acılı kuru fasulye yaptım............................. annemin sıcaklığı bana ayağımın acısını ve çalan telefonu unutturdu................................................. TATLI UYKU Hava çok soğuktu........................ Eve girer girmez yanan sobanın sıcaklığını yüzümde hissettim............... Bütün günün yorgunluğu beynimde uğuldarken tatlı bir uyku sersemliği içinde sobanın yanında kendimden geçmişim... ....... ç.ÇALIŞMA KÂĞIDI Etkinlikteki yönergeye göre aşağıdaki uygulamaları yapınız.. telefonun acı acı çalmasıyla gözümü açtım......... Bir türlü susmak bilmeyen telefonu annemin açmasını bekledim........................... Dışarıda lapa lapa yağan kar............... soğuk havanın sevimli yüzüydü aslında. B B L a...... O an....

ç) Demir tavında dövülür. 4. duvar olmaz.Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan. f) Terzi kendi söküğünü dikemez. yokun hâlinden.Yalnız taş.Tavşan dağa küsmüş. ya karın ağrıtır ya baş.Gönülsüz yenen aş. 9. 7. çalarlar kapını.Mum dibine ışık vermez. 2.Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur. Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir.Ağaç yaş iken eğilir.Haydan gelen huya gider. 117 .Ayağını yorganına göre uzat.Lâfla peynir gemisi yürümez. 1. 10. 7. 5. 5.Eğilen baş kesilmez. e) Üzüm üzüme baka baka kararır. d) Öfkeyle kalkan. 8. a) Ağaç yaprağıyla gürler. c) Eden bulur.Çalma elin kapısını. sınıf : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 3. 6.Aç tavuk kendini buğday ambarında sanır. DEĞERLENDİRME Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir.Denize düşen yılana sarılır. a) Hâlden anlamama b) Bir işi isteksiz yapma c) Umudunu kaybetmeme ç) Ölçülü davranma d) Boş yere hayal kurma e) Affetme f) Boş konuşmaktan kaçınma ğ) Umursamama h) Çaresizlik içinde kalma ı) Açgözlü olma Aşağıdaki atasözlerini aynı anlama gelenler ile eşleştiriniz. 2.EŞLEŞTİRME DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe : 6. 3. g) Sel ile gelen yel ile gider. 1. 6.Var ne bilsin. dağın haberi olmamış.Keskin sirke küpüne zarar. zararla oturur. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme SÜREÇ Aşağıdaki atasözleri ile uygun tutum ve davranışları eşleştiriniz.Gün doğmadan neler doğar. 4.

3. 118 . 2. yaratıcı düşünme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Öğrencilerden verilen bu cümlelerde geçen deyim ve atasözlerini bulmaları istenir. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma. DEĞERLENDİRME 1. Bilinen deyim ve atasözleri değiştirilerek gerçek anlamlarıyla cümle içinde kullanılır. Bulunan deyim ve atasözleri çalışma kâğıdındaki kutucuklara yazılarak bunların mecaz anlamları ile ilgili birer cümle yazmaları istenir. Not: Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemi kullanılır. Çalışma kâğıdı kullanılır.CANLAN BİRAZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 2.

Adamın birinin ocağı sönmüş. Sık sık ameliyat olun ki içiniz açılsın. 3. Etekleri tutuşmuştu ki arkadaşı söndürüverdi. Her şey üstüne üstüne geliyorsa dikkat et. Burnu havadaydı. ters yönde olabilirsin. 2. DEYİMLER CÜMLE 119 . gözleri yerde. oğlunun da şubatı sönmüş. 4.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1. 5.

Tema/konu sonlarında öğrenilen kelimeler. tahta SÜREÇ 1. Birinci gelen grup ödüllendirilir. 4. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. bu harflerin oluşturduğu kelimeleri bularak bir kâğıda yazarlar. Sınıf 6 veya 7 kişilik gruplara ayrılır. 3.DÜZENİMİ KAYBETTİM YARDIM EDER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. Bu kelimeleri bağlamına uygun olarak cümle içerisinde kullanırlar. 2. kalem. Gruplar. harflerinin yerleri değiştirilerek tahtaya yazılır. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Kâğıt. Kelimeleri en kısa sürede bulan ve cümle içinde kullanan grup birinci olur. 120 .

KELİME KÜPÜ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. birbirinden farklı cümleler oluşturmaları istenir. Küp atılarak öğrencilerden sırayla üste gelen kelimeyle ilgili. güzel ve etkili kullanma. çalı: 20 puan bahtiyar: 20 puan oyun: 15 puan sokak: 15 puan eğitim: 30 puan çalı bahtiyar oyun DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. yaratıcı düşünme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Küp SÜREÇ 1. küpün farklı yüzlerine yazılır. 4. Her kelimeye farklı puanlar verilir. Her gruptan en çok cümle kuran öğrenci birinci seçilir. Her grup kendi içinde değerlendirme yapar. Aynı cümleyi kuran ve belirlenen sürede cümleleri söyleyemeyen öğrenci oyundan ayrılır. 2. 5. Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba bir kelime küpü verilir. 121 . Metinde karşılaşılan kelimeler. 3.

3. Öğrenciler tarafından okunan hikâyeler belirli aralıklarla sınıf ortamında paylaşılır. Not: Soru sorarak okuma yöntemini kullanır. Çalışma kâğıdı sınıf panosuna asılır. DEĞERLENDİRME 1. 2. 2.HAFTANIN HİKÂYESİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Eleştirel düşünme. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 5. Çalışma kâğıdı kullanılır. karar verme : Okuma : Okuma alışkanlığı kazanma : Kitap. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Hikâyelerden biri “haftanın hikâyesi” seçilir. Seçilen hikâyenin unsurları tartışılır. 122 . • Hikâyenin konusu • Hikâyenin şahıs ve varlık kadrosu • Hikâyenin geçtiği yer • Hikâyenin geçtiği zaman • Hikâyenin ana fikri 4. Oluşturulan hikâye ağacına. hikâyenin adı ve yazarı yazılır.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 123 .

güzel ve etkili kullanma. 4.PANO OKUMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Yönergede yer alabilecek örnek sorular: • Sağdaki sütunda yer alan şiiri bulunuz. 6. 8. 3.. Ders başladığında öğrenciler gruplara ayrılır. DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. eleştirel düşünme. 124 . • Orta sütundaki resme bakınız. • Soldan ikinci sütunda yer alan “. Ders zili çaldığında öğrencilerin panonun önünde toplanmaları için önceden sınıfa haber verilir. Şiirin temasını yazınız. Kim olduğunu yazınız. öğrencilere panodaki ilginç yazılar buldurulur.. Not: Not alarak okuma yöntemi kullanılır. 5. En fazla puan alan ödüllendirilir. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuma alışkanlığı kazanma SÜREÇ 1. 7. Yönergeler öğrencilere dağıtılarak panoyu okumaları ve yönergeyi doldurmaları için süre verilir. 2. Belirlenen süre dolduğunda sınıfa dönülür. Sorular cevaplanarak puanlanır.” başlıklı yazıda anlatılan olayı özetleyiniz. Resimdeki kişiyi tanıyor olmalısınız. Okulda hazırlanan pano ve duvar gazetelerinin okunması için panonun içeriğinden ve düzenlenişinden hareketle öğrencilere bir yönerge hazırlanır. Yönergeye öğrencilerin ilgisini çekecek sorular yazılır.

olayların yeri ve zamanını yazabilmeleri için okuma gelişim dosyasında yer alan hikâye/roman okuma formu dağıtılır. Torbalar numaralandırılır. Türüne. 125 . eleştirel düşünme. DEĞERLENDİRME Okuma gelişim dosyası kullanılır. konusunu. Öğrencilerin seçtikleri kitabın adını. torba SÜREÇ 1. 4. 2. şahıs ve varlık kadrosunu. 3.KİTAP TORBASI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 30 dakika : Türkçeyi doğru. Birkaç torba hazırlanır. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuma alışkanlığı kazanma : Kâğıt. Not: Not alarak okuma yöntemi kullanılır. güzel ve etkili kullanma. yazarına veya konusuna göre gruplandırılan kitapların adları kartlara yazılarak torbalara yerleştirilir. kalem. Öğrenciler her hafta bu torbalardan bir kitap seçerek hafta sonunda aileleri ile birlikte okurlar.

Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. elindeki değerlendirme kartlarına göre en iyi şiir okuyan öğrenciyi belirler.ŞİİR BAHÇESİNDEN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 3. Sınıf içerisinden beş kişilik bir jüri belirlenir. Birinci gelen öğrenciye şiir kitabı hediye edilir. 5. DEĞERLENDİRME 1. 4. güzel ve etkili kullanma : Okuma : Okuma kurallarını uygulama : Değerlendirme kartları SÜREÇ 1. 126 . Jüri. 2. Öğrenciler sevdikleri şiirleri seçerek kendi aralarında şiir yarışması düzenlerler. Jüri üyesi olarak öğretmenler de davet edilebilir. 2. Not: Ezberleme yöntemi kullanılır. Çalışma kâğıdı kullanılır.

Adları Yarışmacıların puan üzerinden değerlendirilir. DEĞERLENDİRME KARTI TOPLAM PUAN . “hayır” yerine 127 işaretini kullanırlar. durak ve tonlamaya dikkat etti.Jüri üyeleri “evet” yerine Arkadaşım işitilebilir bir ses tonuyla okudu. Arkadaşım okurken uygun yerlerde vurgu. Arkadaşım okurken duygularını sesine yansıttı. “Evet” ler 10 . Arkadaşım beden dilini okuduğuyla uyumlu olarak kullandı. Arkadaşım bütün kelimeleri doğru telaffuz etti. Arkadaşımın öz güveni tamdı.

5. hayaller ve davranışlar“ olmak üzere dört bölüme ayrılır. kendi okudukları kitabın kahramanlarıyla karşılaştırarak düşüncelerini belirtirler. DEĞERLENDİRME 1. 6. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. hayal ve davranışlarını. düşünce. 2. Öğrenciler yazdıklarını arkadaşlarıyla paylaşırlar. düşünceler. Öğrenciler kahramanların duygu. 2. Okunan metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosu tespit edilir. 3. Yazılanlarla ilgili öğrencilerin düşünceleri alınır.KARAKTERLER BİR ARADA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 10 dakika : Eleştirel düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Şahıs ve varlıkların karakter özellikleri tablo üzerinde sıralanır. Tahta veya kâğıt “duygular. Çalışma kâğıdı kullanılır. 128 . Not: Metinlerle ilişkilendirme yöntemi kullanılır. 4.

... .. 2........ÇALIŞMA KÂĞIDI Metinde yer alan şahıs ve varlık kadrosu şunlardır: 1 ..................... DUYGU DÜŞÜNCE HAYAL YORUM 129 ...... ....................................

Senin kahramanının ihtiyaçları nelerdir? • Keloğlan ormanda yalnız kalmaktan korkuyor.) 4. Senin kahramanın kimle görüşmek istiyor? • Keloğlan bir kulübede oturuyor. Senin kahramanının korktuğu şeyler var mı? • Keloğlan padişahla görüşmek istiyor. 2. gruptaki tüm öğrenciler. Senin kahramanının oturduğu yeri bize tasvir eder misin? • Keloğlan şu anda pazara gidiyor. Öğrenciler gruplara ayrılır. Öğrencilerin yaptıkları resimler sınıf veya okul panosunda sergilenir. Senin kahramanının şu anda ne yaptığını söyler misin? • Ben Keloğlan’ın ismini Metin Kıvanç olarak değiştirdim. Sen de kahramanına bir isim koyar mısın? (Bu etkinlikte öğrencinin hayal gücü sınırlandırılmamalıdır. Gruplardan birer öğrenci tüm sınıfa yaptıkları resimleri göstererek neler ifade ettiğini anlatır. Not: Tartışarak okuma yöntemi kullanılır. kız kardeşini ve eşeğini çok seviyor. • Keloğlan annesiyle oturuyor. Senin kahramanının neler hissettiğini söyler misin? • Keloğlan’ın kışın yemek için bulgura ihtiyacı var. 130 . öğrenciye yardımcı olmak amacıyla kendi seçtiği bir hikâye kahramanı aracılığıyla sorularını yöneltir. Yapılan resimler grup üyeleri arasında değiştirilir. 3. Öğretmen. 5. Senin kahramanının arkadaşları kimler? • Keloğlan annesini. yaratıcı düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Renkli boya kalemleri : SÜREÇ 1. Etkinliğin ikinci bölümünde. Her gruptan bir öğrenci seçilerek okunan metindeki herhangi bir kahramanı belirlemesi istenir. Okuma becerisini değerlendirme formu kullanılır. Senin kahramanın kimle/kimlerle oturuyor? • Keloğlan’ın birçok arkadaşı var. Senin kahramanın kimleri seviyor? • Şu anda Keloğlan çok mutlu.BENİM KAHRAMANIM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER ÖĞRENME ALANI AMAÇ MATERYALLER KAYNAKLAR : Türkçe :7 : 80 dakika : Eleştirel düşünme. Öğretmen tarafından belirlenen kahramanla ilgili öğrenciye sorular sorulur. kendilerini okunan metindeki kahramanın yerine koyarak duygularını anlatan birer resim çizerler. DEĞERLENDİRME 1. Grup değerlendirme formu kullanılır. 2.

2. Kurtlarla kuşlarla aran nicedir? Boş ambar misali tamtakırsa yazık ömrüne Yürek dediğin sevmek içindir. Metinle ilgili kelime ve kavramlardan oluşan cümleler kartlara yazılarak kutuya atılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır. Bu dünyaya sevmeye geldin. Kemal OR (Cumhuriyet Döneminde Türk Şiiri. inan! Sevgidir dünyamızın direği. Her grup bir kart çeker. Gayrisi yalan. 1990) DEĞERLENDİRME 1. 3. 131 . Çekilen kartta yazılanlar grup üyeleri arasında tartışılır. Örnek: YAŞAMAK SEVMEK DEMEKTİR Sevmeyi öğrendin mi insan kardeşini. Ankara.NE ÇIKARSA… DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 10 dakika : Eleştirel düşünme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Kartlar SÜREÇ 1. Yaşamak sevmek demektir. Grup değerlendirme formu kullanılır.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Çiftçi niçin bütün yaz boyunca ambarını doldurmak için çalışır? Hayvanları sevmek niçin gereklidir? Sizce bu dünyaya niçin geldik? Kardeşlik. barış dolu bir ortama ulaşmamızı nasıl sağlar? Sevgi denince aklınıza neler geliyor? Hayatınızda nelerin anlamı vardır? 132 .

Bir temadan hareketle oluşturulan bulmacada yer alan harf ve heceler kullanılarak anlamlı kelimeler bulunur. mi k o z ş dan fi nü i ah la ci r tür li ka a y te ni DEĞERLENDİRME Grup değerlendirme formu kullanılır. 3. En fazla sayıda kelime bulan grup birinci seçilir. Öğrenciler gruplara ayrılır. 133 . 2.KELİME HARMANI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :7 : 10 dakika : Yaratıcı düşünme. problem çözme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme SÜREÇ 1.

134 . Hazırlanan bulmacanın ortasına atasözü veya deyimle ilgili bir resim yerleştirilir. 2. Bulmaca çözüldükten sonra numaralandırılmış kutularda yer alan harfler birleştirilerek atasözü veya deyim bulunur. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır.ÇENGEL BULMACA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 15 dakika : Karar verme : Okuma : Söz varlığını zenginleştirme : Bulmaca SÜREÇ 1.

10. Bir şaşma ünlemi. tarafından yönetilen yer. Ad. Bir soru kelimesi. 7. Aynı atadan gelen kimselerin topluluğu. Bir hece. 12. Para veya değerli eşya muhafaza etmeye yarayan çelik dolap. kitap. özel gezinti gemisi. Kuzu sesi. 11. 7. numaranın kısa yazılışı. İnce yapılı. 2. bir toplantıya katılanların bir durum. kadın. Bir malın tür. saçı dökülmüş olan 1. kazarak yapılan oluk. dünyanın uydusu. bir topluluk oluşturan bireylerden her biri. Tahılın tarlaya atıldığından harman oluncaya kadar aldığı 11. rey. bir seslenme sözü. dünyanın uydusu. “Kara elmas” da denilen bir yakacak türü. 6. 4. 8. erken.1 2 3 4 5 ÇENGEL BULMACA 6 7 8 9 10 11 12 13 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 14 3 12 1 11 4 5 9 2 6 7 10 8 13 YUKARIDAN AŞAĞI SOLDAN SAĞA 1. Kırmızı. istasyon. bir göz rengi. Alfabenin dokuzuncu harfi. banka. Hem harf hem de kelime olarak kullanılan bir ses. sorunla ilgili birkaç seçenekten birini tercih etmesi. vali 3. kadınların omuzlarını örtmek için kullandıkları atkı. sinema. Uzaklığı ifade eden bir söz. defter vb. 9. sembol. şeylerin kime ait olduğunu 12. Su yosunu. 1 6 13 2 7 8 8 13 1 9 8 2 7 3 4 10 11 1 12 5 2 1 1 14 12 3 1 4 8 3 1 9 135 . çocuğu olan kimse. 2. 13. Telefonda söylediğimiz açış sözü. Eskiden savaşlarda kullanılan bir silah. fiyat vb. 6. nazik. cihan. Bir meyve. Bir nota. Tenis oynarken kullanılan alet. 5. içinden suyun akması için toprağı 4. 9. ilave. 5. bir işaret zamiri. İlkel bir savaş aleti. mağaza ve bazı giriş kapılarında bilet satılan veya para alınan yer. Bir nota.anne. miktar. Dünya. beyaz. Kemiklerin iç boşluklarını dolduran yağlı madde. nitelikleri veya 10. 3. bir kış sporu belirtmek için üzerlerine konulan küçük kâğıt. 8. Utanma duygusu.

güzel ve etkili kullanma. 3. atasözü ve özlü sözler kurallarına uygun olarak okunur. Çalışma kâğıdı kullanılır. atasözü ve özlü sözler belirlenir. bilmece. fıkra. Belrilenen hikâye. tekerleme. Kasete alınacak hikâye. resim. fotoğraf SÜREÇ 1.BENİ DİNLER MİSİN? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. 4. Not: Sesli okuma yöntemi kullanılır. karton. bilmece. araştırma. girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuma kurallarını uygulama MATERYALLER : Kaset çalar. şiir. şiir. anı. Kasete. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. içeriğine uygun bir isim bulunarak kapak hazırlanır. yaratıcı düşünme. anı. 136 . DEĞERLENDİRME 1. fıkra. 2. 2. tekerleme. Kasetin satışını yapmak amacıyla reklam afişi hazırlanır ve satıştan elde edilen gelirle sınıf/okul kütüphanesine kitap alınır.

atasözü veya özlü sözleri yazınız. 137 . tekerleme. anı. fıkra. bilmece.ÇALIŞMA KÂĞIDI Kasete kaydedeceğiniz hikâye. şiir.

Kasete bulduğunuz ismi buraya yazın.ÇALIŞMA KÂĞIDI Kasete bir isim bulunuz. 138 .

139 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Kaset kapağı hazırlayınız.

140 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Reklam afişini hazırlayınız.

Metindeki şahıs ve varlıkların tasviri yapılır. Bir öğrenci seçilen şahıs veya varlığı. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Okuma AMAÇ : Okuduğu metni anlama ve çözümleme MATERYALLER : Kâğıt. düşünce ve davranışları hakkında konuşulur. diğer öğrenci de röportajı yapan kişiyi canlandırır. yaratıcı düşünme. duygu. 3. 5.RÖPORTAJ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. Öğrenciler ikili gruplara ayrılır. DEĞERLENDİRME 1. Her grup verilen sürede röportaj için soru hazırlar. kalem. tahta SÜREÇ 1. Metinde geçen şahıs ve varlıklar tahtaya yazılır. 2. Akran değerlendirme formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma. sınıftan gelen sorulara cevap verir. Gruplar hazırladıkları soruları kullanarak sınıfın önünde röportaj yapar. Diğer bir uygulama biçimi: Her öğrenci bir şahsın veya varlığın yerine geçer. 2. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 4. 141 . Not: Eleştirel okuma yöntemi kullanılır.

problem çözme : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Karşılaştırma şeması SÜREÇ 1. Karşılaştırma yapılırken şema kullanılır. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. Kurgu metinde geçen kahramanlardan bazıları çıkarılırsa nasıl sonuçlar doğabileceği tartışılır.YA KAHRAMANIM OLMASAYDI! DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 20 dakika : Eleştirel düşünme. 2. 3. Akran değerlendirme formu kullanılır 142 . fiziki görünüm ve olaya olan etkileri gibi unsurlar yönüyle karşılaştırılır. Okunan metinde geçen şahıs ve varlık kadrosu kişilik. 2. DEĞERLENDİRME 1.

Kahraman (varlık) 1. Fiziksel özellikler 2. Kahraman (varlık) 2. Fiziksel özellikler 1. Kişilik özellikleri 2. Kahraman (varlık) 3. Kişilik özellikleri 2. Davranış tarzı 3. Fiziksel özellikler 1. Davranış tarzı 143 . Kişilik özellikleri 3.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1. Davranış tarzı 3.

2. İpuçlarından hareketle paragrafta gizlenmiş olan eser adını bulunuz.… c. Yukarıdaki metinde. Bulduğunuz eser adını kutucuğa yazınız. Yorgun bir günün ardından dudaklarından irili ufaklı birkaç kelime…c…. Dördüncü cümlede. a. 144 . Eser ve yazarla ilgili araştırma yapınız.“ asır“ anlamına gelen kelime:………………………………………….. İlk cümlede. 3. b.” 1. araştırma : Okuma : Okuduğu metni anlama ve çözümleme : Çalışma kâğıdı SÜREÇ “Bu bir ……a……hikâyesidir. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Not: Sessiz okuma yöntemi kullanılır..boyu yaşanmış çileler anlatılır cümlelerde.Tüm yaşanmışlıklar bir geçmiş …ç……. İkinci cümlede.ŞİFRE ÇÖZÜCÜ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 10 dakika : Yaratıcı düşünme. “olmak” fiilinin geniş zaman çekimi:………………………….. Üçüncü cümlede. “uza-” fiilinin geniş zaman çekimi:……………………………… ç. …b…. 24 saatlik zaman dilimi anlamına gelen kelime:………………..anılarda.

YAZMA ETKİNLİKLERİ 145 .

3. eskiden çalıştığı fabrikanın hemen yüz metre ilerisindeydi. Belirlenen kelimelerin Türkçe karşılıkları bulunur. Ofisboy Çek etmek Şoke olmak Off olmak DEĞERLENDİRME Eşleştirmeli sorular sorulur. Tüm getir götür işleri ondan soruluyordu. 146 . Öğrencilerin okudukları metinde yer alan yabancı kelimelerin listesi yapılır. Eksik şeyleri o çek ediyordu. eve gelip ayakkabılarını çıkardığında şoke oldu. Daha sonra metin yeniden oluşturulur.GÜZEL TÜRKÇEM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Türkçeyi doğru. 2. Artık ayakları off olmuştu. Ofisboy olarak çalışıyordu. Örnek Metin: Yeni iş yeri. Tüm gün yürümekten yorgun düşmüştü. Not : Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Yazma kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.

.adlı öğrenci ve . 147 . 3. Bu anlaşma. başarı seviyelerini artırmak amacıyla... öğretmenin belirlediği yaptırımı uygulayacaktır.. Öğrenci velisi. anlaşmanın işleyişinde ortaya çıkacak sorunları. 2.PİLAVDAN DÖNENİN KAŞIĞI KIRILSIN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : 10 dakika : Türkçeyi doğru. İmza İmza Not:Güdümlü yazma yöntemi kullanılır.. Bu anlaşma iki nüsha olarak hazırlanacaktır.... 3.. 1.. öğrencilerin sosyal... Anlaşmanın geçerli olacağı süre belirlenir...tarihinde imzalanmış ve . 5. Öğrenci ve velisi. 2. 9.. anlaşmanın yürürlüğe girişinden itibaren kitap veya gazete okurken birbirlerini rahatsız edici davranışlarda bulunmayacaktır.. Öğrenci. Anlaşma hükümleri. Anlaşma her iki tarafa verilmek üzere iki nüsha hâlinde hazırlanarak taraflarca imzalanır. fiziksel ve ekonomik durumları göz önünde bulundurularak yorumlanmalıdır. maddede belirtilen amaca yönelik olarak ders çalışma planı hazırlayacaktır.. her hafta sonu ders çalışma planında yer alan bölümlerin uygulanıp uygulanmadığını kontrol edecektir.. bu anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en aza indirilecektir. bu anlaşmanın hükümlerine uygun olarak 1.. her hafta sonu planda yer alan bölümlerden uygulayamadıklarını. 7.adlı öğrenci velisi arasında başarılı olmak için düzenli ders çalışma ile ilgili anlaşma” . Taraflar... Taraflardan birinin anlaşmayı bozması hâlinde uygulanacak yaptırımlar belirlenir. Akşam televizyon izleme alışkanlığı. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. başarılı olmak isteyen öğrenci ve velisi için bir ders yarıyılı uygulanacaktır... Her iki taraf. 4.tarihinde sınıfta duyurularak yürürlüğe girmiştir.. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Planlı yazma SÜREÇ 1. Her öğrenci velisi ile aşağıdaki konulara uyacaklarına dair örnekteki gibi bir anlaşma metni hazırlanarak imzalanır. uygulayamama sebebini de açıklayan bir raporla velisine sunacaktır. sınıf öğretmenine bildirecektir. 8. 6.. 4. Anlaşmayı bozan taraf.. ÖRNEK: ÖĞRENCİ-VELİ DERS ÇALIŞMA ANLAŞMASI “.

YUVARLAK MASA YAZARLIĞI DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 148 . bu sürenin sonunda cümleleri bitmemiş bile olsa yazmayı bırakırlar. Son turda metinler. Yazılan hikâyeler resimlenerek sınıf veya okul panosunda sergilenir. 3. Öğrenciler gruplara ayrılır. dördüncü yazana beş dakika. hikâyelerin giriş cümlesi olarak kullanılır. 4. kendi kâğıdını alana kadar devam edilir. Öğrenciler. Not : Grup olarak yazma yöntemi kullanılır. Akran değerlendirme formu kullanılır. Verilen cümleler. Grup değerlendirme formu kullanılır. Süre bittiğinde yazmayı bırakarak kâğıtlar tekrar sağdaki öğrencilere verilir. güzel ve etkili kullanma. 2. kâğıt. beşinci yazana altı dakika süre verilir. Her öğrenci kâğıdını sağındaki arkadaşına verir. İlk yazan öğrencilere iki dakika süre verilir. Her gruba farklı bir cümle verilir. Her grup yazdıkları hikâyeler arasından en beğendiklerini seçerek sınıfla paylaşır. 2. Üçüncü yazan öğrenciye dört dakika. Her öğrenci. DEĞERLENDİRME 1. 5. saat SÜREÇ 1. Üç dakika içinde herkes arkadaşının kaldığı yerden devam eder. ilk yazan öğrenciye döner ve o öğrenci hikâye tamamlanmamışsa hikâyeyi tamamlar. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Kalem. 6.

güzel ve etkili kullanma. 3. “Bir elin nesi var. eleştirel düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Kâğıt. 1. 2. Sınıf iki gruba ayrılarak bildikleri atasözlerini yazmaları istenir. 2. iki elin sesi var. 149 . Yazdıklarını resimle de destekleyebilirler.” atasözü tahtaya yazılır. DEĞERLENDİRME 1. 4. Öğrencilerin verdikleri örnekler tahtaya yazılır. Grup değerlendirme formu kullanılır. Gruplardan. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. kalem SÜREÇ Öğrencilerin atasözlerini kendi hayatlarıyla ilişkilendirmelerini sağlamak amacıyla. Öğrenciler yazdıkları atasözlerinden birini seçerek üç veya beş paragraflık bir yazı yazarlar. Atasözünde anlatılana benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıkları hakkında konuşulur. her atasözünün karşısına anlatılmak istenenle ilgili yaşantılarından örnekler yazmaları istenir. Not : Grup olarak yazma yöntemi kullanılır. Ne anlatmak istediği öğrencilere sorulur.BİR ELİN NESİ VAR İKİ ELİN SESİ VAR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.

150 . Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.DENEMELER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. öğrenciler arasında okunarak görüş alışverişinde bulunulur. 6. 2. Bu konuyla ilgili çağrışım yapan kelimeler listelenir. 3. Bu kelimelerden birbiriyle ilişkili olanlar eşleştirilir. 4. Konuyla ilgili bilgiler gözden geçirilir. güzel ve etkili kullanma. Oluşturulan taslak. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Çalışma kâğıdı kullanılır. 2. Öğrencilere bir konu verilir. 5. yaratıcı düşünme. DEĞERLENDİRME 1. Gerekli düzeltmeler yapılarak yazılara son şekli verilir. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır.

pet şişeler. eğitim.fabrikalar . görüntü kirliliği. yiyecek artıkları. sigara izmariti.. filtre.ağaçlandırma . Sokak .eğitim .çöpler .pet şişeler .. II III Hava kirliliğinin sebeplerini açıklayalım. fabrika.yiyecek artıkları . çevre bilinci. sokak . çöpler.ÇALIŞMA KÂĞIDI Konu: Çevre Kirliliği Konuyla ilgili ilk anda akla gelen kelimeler: Ozon tabakası. alternatif enerji kaynakları.ozon tabakası . egzoz gazı. Çevre kirliliği nasıl önlenebilir? IV 151 .sigara izmariti Hava kirliliği . gürültü. hava kirliliği. ağaçlandırma.filtre III I Çevre kirliliğinin sebepleri nelerdir? Sokakların kirliliğinin sebeplerini açıklayalım.egzoz gazı I II Çevre bilinci .

2. Bu resimlere uygun diyaloglar konuşma baloncuklarına yerleştirilir.GEÇMİŞE YOLCULUK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. 152 . Seçilen bir anı ile ilgili zihin haritası oluşturulur. kişisel ve sosyal değerlere önem verme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 3. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Hatırlananlar resimlenir. Not: Boşluk doldurma yöntemi kullanılır. güzel ve etkili kullanma.

6. 5. Yeni resim öğretmenim bir kutu boya hediye etti. Ödevlerimi de arkadaşlarıma yaptırırdım. 4. 4. 153 . 3. Önceki öğretmenim resimlerimi hiç beğenmezdi. 1. Hasta olduğum için resim ödevimi yapamadım ve öğretmenim beni azarladı. 1. 5. 3.ÇALIŞMA KÂĞIDI BEN DE RESİM YAPABİLİRİM! 2. 6. Resim sergime resim öğretmenimi davet ettim. 2. Resim derslerinde hiç sesimi çıkarmazdım. Annem evi kirletirim endişesiyle boya kalemleriyle resim yapmama engel olurdu.

Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba üzerinde karikatürler bulunan çalışma kâğıdı dağıtılır. 2.BALON DOLDURMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Eleştirel düşünme. DEĞERLENDİRME 1. 3. yaratıcı düşünme : Yazma : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Çalışma kâğıdında yer alan karikatürler dikkatle incelenir. Her grup kendine düşen karikatürdeki boşlukları doldurur. Okuma becerisi gözlem formu kullanılır. 154 . Çalışma kâğıtları kullanılır. Not: Boşluk doldurma yöntemi kullanılır. 2.

ÇALIŞMA KÂĞIDI Hakkı USLU 155 .

1. yaratıcı düşünme.. güzel ve etkili kullanma. eleştirel düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Boya kalemi.KIŞI HATIRLA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :6 : 4 ay : Türkçeyi doğru. “. 2.. Öğrencilere bir kış resmi gösterilerek “Kışı Hatırlayalım” adlı bir kitap hazırlamaları söylenir. 4. Kitabın hazırlanma süresi dört ay olacağı için öğrenciler yaşadıkları son kışa ait güzel anılarını da kitaplarına eklerler.... çizdikleri resim veya yazdıkları bir yazıyla desteklerler. 156 .tarihine kadar açmayın!” uyarısı kitabın kapağına yapıştırılır. Kitabın kışla ilgili resimlerden ve kış hatıralarından oluşacağı belirtilir. Her öğrenci kendi kitabı için kapak tasarlar. Belirlenen tarihte kitap sınıfa getirilerek yazılar ve resimler hakkında tartışılır. delikli zımba. 6.. kâğıtları tutturmak için yapıştırıcı veya diğer malzemeler SÜREÇ Öğrencilerin kışla ilgili resim ve farklı türde yazdıkları yazılardan oluşan bir anı defteri hazırlamalarını sağlamak amacıyla. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.. 5. Sayfaları zımbayla delerek bir iple birleştirir/yapıştırır. 3. Hatıralarını. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır.

1. B. güzel ve etkili kullanma : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama SÜREÇ A. “omuz” daki “u” yu temsil eden öğrenci yere çöker. 5. İki öğrenci de “u” ve “a” seslerini temsil etmek üzere görevlendirilir. Türkçe dersinde bilgi düzeyinde öğretilen bu konu. ÖĞRETMEN BİLGİ NOTU Türkçenin ses özellikleriyle ilgili bilgi ve kurallar öğrencilerin zihninde somutlaştırılarak verilmelidir. Öğretmen “Uzun saçları omzuna dökülüyordu. Ünlü düşmesine uğramış kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar kavratılır. Uygulamanın yapılabilmesi için kelimeler. omuz kelimesinin seslerini temsil eden dört öğrenci yan yana dizilir. Cümle söylendiğinde düşen ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. 3. Öğretmen kelimeyi söylediğinde o kelimede görevli öğrenciler grubun ortasında yer alırlar. Her öğrenci kendine bir ses seçer. DEĞERLENDİRME Ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kuralları uygulama açısından değerlendirilir. 2. 8. 4. Örneğin. Her öğrenci kelimedeki bir sesi temsil etmek üzere tahtaya çıkarılır.” dediğinde “u” sesini temsil eden öğrenci “z” nin yanına gelirken. Öğretmen içinde ünlü düşmesinin yer aldığı kelimenin geçtiği bir cümle kurar. beden eğitimi dersinin ilk beş dakikasında bu dersin öğretmeni tarafından uygulatılarak pekiştirilebilir. Ünlü düşmesine uğrayabilecek kelimeler gruplara dağıtılır. Ek olan sesi temsil eden öğrenci kelimeye yaklaşırken ikinci ünlüyü temsil eden öğrenci yere çöker. 157 . 7. 6. cümleler ve etkinliğin yapılışı beden eğitimi öğretmenine verilebilir.GELDİĞİMDE SEN YOKTUN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ : Türkçe :6 : 10 dakika : Türkçeyi doğru.

BOYA! BOYA!
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 15 dakika : Karar verme : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Öğrencilere ünsüzlerin özellikleri kavratılır.

ÜNSÜZLER

Sert p, ç, t, k, f, s, ş, h

Yumuşak b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z

2. Bilgiler doğrultusunda çalışma kâğıdında yer alan resme ulaşmaları istenir. 3. Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi olayları kavratılarak bu ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kurallara değinilir.

DEĞERLENDİRME

1. Öğrenciler, ünsüzlerle ilgili bilgileri (sertlik-yumuşaklık, süreklilik-süreksizlik) kavrayıp ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımıyla ilgili kuralları uygulayabilme açısından değerlendirilir.

158

BOYA! BOYA!

b y n v c

m

c

s f

k y t ş

l c

ğ v m b y ç d z

d

z y c l

n

l d z r r

r

vh ç s p

g c

g l h k p

z

ğ m d

v l n

t f ş m

k ç h z

v l

Yukarıdaki tabloda yumuşak ünsüzleri boyar mısın? Ortaya çok seveceğin bir hayvan çıkacak. Bu hayvanın adını aşağıya yazar mısın?

159

MACERA PEŞİNDE
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :6 : 40 dakika : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; yaratıcı düşünme : Yazma : Yazım ve noktalama kurallarını uygulama : Çalışma kâğıdı

SÜREÇ

1. Her öğrenciye noktalama işaretlerinden oluşan bir çalışma kâğıdı verilir. 2. Öğrenciler çalışma kâğıdında yer alan noktalama işaretlerinden birini seçerler. 3. Seçtikleri noktalama işaretini bir kahraman yerine koyarak işaretin maceralarını hikâye şeklinde yazarlar. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.

DEĞERLENDİRME

1. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 2. Çalışma kâğıdı kullanılır.

160

ÇALIŞMA KÂĞIDI

Yukarıdaki noktalama işaretlerinden birini seçerek onun başından geçen olayları yazınız. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………… 161

PROJEM
DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :7 : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) : Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma; araştırma, yaratıcı

düşünme
TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Planlı yazma MATERYALLER : Resim, fotoğraf, afiş, poster, grafik, bilgisayar, tepegöz...

SÜREÇ 1. Öğrencilere farklı konular verilerek birini seçmeleri istenir (Sınıf mevcuduna göre

öğrenciler gruplara ayrılarak, her grubun farklı bir proje hazırlaması istenebilir.).
2. Öğrencilere proje hazırlama sürecinde neler yapılacağı ve nelere dikkat edileceği belirtilir.

Proje hazırlanırken; a. Öğrencilerden seçtikleri konuyla ilgili genel bir araştırma yapmaları, b. Konuyu sınırlandırarak ana ve alt başlıklarını belirlemeleri, a. Hazırladıkları sorulara cevap bulmaları, ç. Sorunlara çözüm üretmeleri, b. Yazacaklarını taslak hâline getirerek ön değerlendirmede bulunmaları istenir. 3. Her öğrenci hazırladığı taslak metni kendisinden istenenlere uygun proje hâline getirir. 4. Öğrenciler yazdıklarını afiş, poster, resim, grafik veya bilgisayardan yararlanarak sunarlar. 2. Sunum yapılırken; 6. Materyallerin konuya uygun olmasına, 7. İlgi çekici olmasına, 8. Metne uygun şekilde yerleştirilmesine dikkat edilir.

DEĞERLENDİRME

Proje değerlendirme formu kullanılır.

162

seçtiği dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine geçerek hikâyesini anlatır. Her öğrenci. çeşitli kıyafetler : SÜREÇ 1.YAŞAYAN ZAMAN DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER KAYNAKLAR : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 4. yaratıcı düşünme : Yazma : Planlı yazma : Büyük boy kâğıt. Listede yer alan olaylar arasından bazıları seçilerek zaman çizelgesine yerleştirilir. 163 . yaşadıkları çevrede meydana gelen ilgi çekici ve önemli olayların listesini hazırlarlar. DEĞERLENDİRME Akran değerlendirme formu kullanılır. O dönemi yansıtan kıyafetleri giyerek olayı canlandırmaya çalışır. 2. eleştirel düşünme. Öğrenciler. Her olay ait olduğu döneme yazılarak resimlenir ve kâğıtlar birleştirilerek sınıf duvarına asılır. güzel ve etkili kullanma. 3.

Dergi için iş bölümüne dayalı aşağıdaki görevlendirmeler esas alınır: Yazı işleri müdürü Editör Düzeltmen Yayın Kurulu Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 3. DEĞERLENDİRME 2. 5. fotoğraf. sınıfın gündemini oluşturacak bir konu belirlenir. Çalışma sürecinde her üyenin etkin olması sağlanır. 3. Akran değerlendirme formu kullanılır. güzel ve etkili kullanma. Grup üyeleri bu panoya yazı. Grup değerlendirme formu kullanılır. 164 . 2. derledikleri metin ve fotoğraflarla katılırlar. Her hafta. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde yazma : Resim.ADIM ADIM DERGİCİLİK DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. belirlenen gündem maddesine göre bir pano hazırlar. Sınıf gruplara ayrılır. pano SÜREÇ 1. Gruplardan biri. resim. 4.

Resimle ilgili sorulara cevap vermeleri istenir. Balıklar sizin için ne ifade ediyor? 3.RESİMLERİN EZGİSİ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma. Öğrencilere bir resim gösterilir. 165 . Sizce bu pencere nereye açılıyor? b. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. 2. Not: Duyularından hareketle yazma yöntemi kullanılır. a. Resimden hareketle öğrencilere şiir yazdırılır. eleştirel düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Resim SÜREÇ 1. Karşıdaki yuvarlak nesnenin yeni bir dünya olduğunu düşünürsek bu dünyada neler yapmak isterdiniz? c. Örnek sorular.

Öğrencilerin gezi sırasında gördükleri ve edindikleri izlenimler. 4. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. daha önce elde ettikleri bilgilerle birleştirilerek gezilen yerle ilgili değerlendirme yapılır. İnternet. Çalışma kâğıdı kullanılır. Öğrencilerden gezi öncesi gidecekleri mekânlarla ilgili yeterli bilgi toplamaları istenir. güzel ve etkili kullanma. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Gezilen bölgenin özelliklerine dikkat çekmek amacıyla gezi sırasında öğrencilere çeşitli sorular sorulur. 3. 166 . 2. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.GEZİP GÖRDÜKLERİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :7 : 80 dakika : Türkçeyi doğru. araştırma : Yazma : Kendini yazılı olarak ifade etme : Ansiklopedi. Yaşanılan bölgenin tarihî mekânları ile doğal güzelliklerinin bulunduğu yerlere gezi düzenlenir. 2.

.. Gezi sırasında neler hissettiniz? 3... 5. 167 . ne gibi benzerlik ve farklılıklar gördüğünüzü ifade ediniz. Gezdiğiniz yeri yaşadığınız çevre ile karşılaştırdığınızda. Gezdiğiniz yerde dikkatinizi ilk olarak ne çekmiştir? 2. GEZİ SONRASINDA 1. 3. En beğendiğiniz yer neresi? Niçin? . 2. 4. 2.GEZİ ÖĞRENCİ ÇALIŞMA KÂĞIDI GEZİ ÖNCESİ 1. Gezdiğiniz yerle ilgili araştırma yaparken eksik gördüğünüz bilgiler nelerdir? . GEZİ SIRASINDA 1.. Gideceğiniz yeri niçin tercih ettiniz? Gezeceğiniz yerde hangi medeniyetler kurulmuştur? Gezeceğiniz yerin tarihimiz açısından önemi nedir? Gezeceğiniz yerde yaşamış olan Türk büyükleri kimlerdir? Gezilecek yerin bitki örtüsü.. iklimi ve coğrafi koşullarının özellikleri nelerdir? .

yaş. Cinsiyet. öğrencilerden dalganın su yüzeyinde oluşturduğu etkiyi tasvir etmeleri istenir. İsim verilmeden okunan metinlerin hangi öğrenciye ait olduğu tahmin edilir. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Dürbün (Kâğıt veya kartondan da yapılabilir. güzel ve etkili kullanma. Algılananlar hakkında konuşulur. Yaşadıkları çevrenin kişilikleri üzerindeki etkilerini anlatan bir yazı yazarlar. suya atılacak bir nesne. coğrafi bölge ve tarihî dönemin etkileri göz önünde bulundurularak tartışmaya yön verilir. boya kalemleri SÜREÇ 1. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. Sınıfa bir dürbün getirilerek öğrencilerin çevreye bakmaları sağlanır. bir tas veya bir kova su. 7. Not: Eleştirel yazma yöntemi kullanılır. 168 . Bu çevrede yaşamanın olumlu ve olumsuz yönlerini listelerler. Suya atılan nesnenin meydana getirdiği dalgalanma gözlenerek. Yaşadıkları çevrenin resmini çizerek yazılarına eklerler. 4. 9. 5.). Çevremizdeki bazı küçük değişikliklerin hayatımızda dalgalanmalara neden olabileceği hakkında konuşulur. Öğrenciler. 8. kişilikleri üzerinde etkisi olan bir çevre seçerler. 3.EĞER DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :7 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Farklı açılardan bakmanın insanların hayatında ne gibi değişiklikler meydana getirebileceği tartışılır. Çevrenin kişilik üzerindeki etkisi hakkında beyin fırtınası yapılır. 6. 2. eleştirel düşünme.

Öğrenciler resimler hakkındaki yorumlarını yazarak okurlar. 5. Arkadaşlarından farklı yorum getiren öğrencilerin yazıları sınıf panosuna asılır. Öğrencilerin yorumları okunur. 2. DEĞERLENDİRME 1. 2. 4. Çalışma kâğıdı kullanılır. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. 169 . Resimler üzerinde düşünmeleri için öğrencilere beş dakika süre verilir. dergi veya İnternetten alınan resim/resimler dağıtılır. güzel ve etkili kullanma. 3. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır.ÇİZGİLER NE SÖYLER? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. Öğrencilere gazete. yaratıcı düşünme : Yazma : Yazma kurallarını uygulama : Resim.

………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 170 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Yukarıdaki resimlerin sizde bıraktığı izlenimleri yazınız.

5. zaman çizelgesinden bir olay seçerek bununla ilgili araştırma yapar. Atatürk’le ilgili kitaplar SÜREÇ 1. 6. Öğrenciler gruplara ayrılır. fotoğraf. olayın geçtiği yeri temsil eden bir resim veya fotoğraf yerleştirilir.ATATÜRK’Ü TANIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) : Araştırma. Yazdıklarını görsel/işitsel materyallerden yararlanarak sunarlar. 4. Tüm grupların ortak çalışmasıyla Atatürk’ün hayatını anlatan bir çizelge oluşturulur. Atatürk’ün hayatındaki önemli olayların yer ve tarihleri ile Atatürk’ün o tarihte kaç yaşında olduğu yazılır. bilgi teknolojilerini kullanma : Yazma : Planlı yazma : Resim. Bu çizelgeye. 2. DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. Her grup. Not : Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Araştırdıkları dönemde yaşayan ve Atatürk’ün çevresinde bulunan bir şahsiyetin yerine kendini koyarak onun gözüyle Atatürk’ü tanıtan bir yazı yazarlar. yaratıcı düşünme. 3. 171 . Çizelgeye.

SINIF GAZETESİ DERS : Türkçe SINIF :8 YAKLAŞIK SÜRE : 80 dakika (araştırma dışında kalan paylaşım süresi) TEMEL BECERİLER : Girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ: Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not : “Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanır. bunun sonucunda da çok güzel bir sınıf gazetesi çıkararak başarıya ulaştıklarını açıklar.resim ve karikatür bulma görevini üstlenir. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. DEĞERLENDİRME Başkalarıyla iletişim kurma ve geliştirmede sözlü ve sözsüz anlatım becerilerini kullanabiliyor mu? 172 . hikaye vb. Öğretmen bu süreçte öğrencileri sürekli takip ederek onlara yardımcı olur. Hazırlanan gazete sınıftaki panoya herkesin okuyabileceği şekilde asılır.” Girişimcilik ara disiplin kazanımıyla ilişkilendirilir. diğer kısmı da şiir.) gazeteye alabilirler. Her öğrenci yaptığı araştırmalar konusunda diğer öğrencileri bilgilendirir. görev alan öğrencileri tebrik eder. Bütün sınıfa da arkadaşlarının sınıf gazetesi hazırlanması için görev almak istediklerini. bu davranışlarıyla bir girişimcilik örneği sergilediklerini. Öğrencilerden bir kısmı araştırma ve röportaj yaparken. Öğrencilere bir haftalık süre verilir. Öğretmen başarılı çalışmalarından dolayı. SÜREÇ Çıkarılacak sınıf gazetesi için gönüllü öğrenciler seçilerek görev dağılımı yapılır. Öğrenciler isterlerse kendi çalışmalarını da (şiir.

ülke veya dünya sorunlarıyla ilgili bir konu. Çalışma kâğıdı kullanılır. sınıfın gündemine alınır. Konu ile ilgili beyin fırtınası yapılır. 2. DEĞERLENDİRME 1. problem çözme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1.GÜNDEM OLUŞTURMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Okul. 2. çevre. sorulardan birini seçerler. Not: Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. eleştirel düşünme. 173 . 3. güzel ve etkili kullanma. Konu sınıf ortamında tartışılarak sorular oluşturulur. yaratıcı düşünme. 4. Bu sorunla ilgili düşünce ve çözüm önerilerini yazılı olarak ifade ederler. cevaplamak üzere. Öğrenciler.

174 . 3. ………………………………………………………………………………………………. 6. Baloncuklara yazılan kelimelerden hareketle sorular oluşturunuz. 5. 2. ……………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………….. 4. Kelimelerden birini seçerek bu sorunla ilgili düşünce ve çözüm önerilerinizi yazınız..ÇALIŞMA KÂĞIDI GÜNDEMİMİZ : TRAFİK Trafik kavramının çağrıştırdıklarını aşağıdaki baloncuklara yazınız. ………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………….. 1.

zaman çizelgesinden bir dönem seçer ve o dönemle ilgili araştırma yapar. kronolojik sıraya konularak kitap hâline getirilir ve sınıf kitaplığına yerleştirilir. 3. DEĞERLENDİRME Yazılı anlatımı değerlendirme formu kullanılır. Yunus Emre’nin hayatını anlatan bir zaman çizelgesi hazırlanır. Öğrenciler. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. 175 . kendilerini o dönemde yaşayan gerçek veya hayalî bir şahsın yerine koyarak Yunus Emre’yi tanıtan bir yazı yazarlar. 4.ONU TANIYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 5. araştırma : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Yunus Emre’nin yaşadığı dönemi yansıtan materyaller SÜREÇ 1. 2. Öğrencilerin yazdıkları. Her öğrenci veya grup. Yunus Emre’nin hayatındaki önemli olaylar ve olayların geçtiği mekânlar belirlenir. güzel ve etkili kullanma.

dilekçe. iletişim kurma. Diğer öğrenciler. 2. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır. anlaşma metni SÜREÇ 1. İş başvurusu kabul edilen öğrencilerle görüşülür. kabul edilenlerle şirket yönetimi arasında anlaşma metni imzalanır. Çalışma kâğıdı kullanılır. DEĞERLENDİRME 1. başvuru formu. Bir grup öğrenci. Öğrenciler sanal bir şirket kurarlar. 2. Not: Kontrollü yazma yöntemi kullanılır. 3. ekte öz geçmişlerini sundukları bir dilekçe ile şirkete iş başvurusunda bulunurlar. 176 . güzel ve etkili kullanma. şirketin yönetim kadrosunu oluşturur. karar verme. girişimcilik TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Farklı türlerde metinler yazma MATERYALLER : Öz geçmiş. 4.ŞİRKET KURUYORUM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.

ÇALIŞMA KÂĞIDI 177 .Anlaşma metnini yazınız.

Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. Dönem sonunda açılış konuşması yapılarak sergi açılır. güzel ve etkili kullanma. Sergi için duyuru metni yazılır. karikatür vb. yaratıcı düşünme. öykü. öykü. karikatür köşeleri oluşturularak çalışmalar gruplara ayrılır. 8. Sergiye şiir. Açılış sonrası katılım belgeleri katılımcılara dağıtılır. çalışmalarla katılım olacağı belirtilir. Sergi günü ve yeri belirlenerek bununla ilgili duyuru hazırlanır.SERGİ SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER :8 : 1 hafta (yazma çalışmaları dışında kalan paylaşım süresi) : Türkçeyi doğru. sınıflar). Eğitim Gönüllüleri Vakfı SÜREÇ Okul sonu sergisi için bir plan hazırlanır. Şiir. 178 . DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu kullanılır. deneme. araştırma TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Faklı türlerde metinler yazma KAYNAKLAR : Edebiyat Atölyesi( 6. deneme. 7. Çalışmaya katkıda bulunanlar için katılım belgesi hazırlanır.

179 . Yazılan şiirler müzik eşliğinde okunur. Hazırlanan listedeki kelimelerden seçme yapılarak imaj oluşturulur. yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Öğrenciler listeden. güzel ve etkili kullanma. Not: Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemi kullanılır. 3. 4. Somut kelimelerden ve imajlardan oluşan iki liste hazırlanır. şiirlerinde kullanacakları kelime ve imajları seçerler. Kelime ve imajlar kullanılarak şiir yazılır. DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır.ŞAİR GİBİYİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. 2.

sakin evler 180 . GRUP TATLI SIKI ALTIN KESKİN YÜCE UÇUK SAKİN SAĞLAM ÇARESİZ ÖRNEK RÜZGÂR GÖNÜL ÇİÇEK EVLER HAYAT AĞAÇ BULUTLAR BEN VARLIK İMAJLAR: Hayat.ÇALIŞMA KÂĞIDI I. GRUP II. tatlı rüzgâr.

yaratıcı düşünme : Yazma : Farklı türlerde metinler yazma : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. Bu duygu ile ilgili aklınıza gelen kelimelerden hareketle bir şiir yazınız. 2. Hoşgörü kavramının çağrıştırdıklarını dondurma toplarının içine yazınız. Not: Yaratıcı yazma yöntemi kullanılır. • • • • Şiirde ana duyguyu verebildim mi? Çarpıcı ifadeler var mı? Ses uyumunu sağlayabildim mi? Anlam ve ahenk yönünden en uygun kelimeyi seçmiş miyim? DEĞERLENDİRME Çalışma kâğıdı kullanılır. Şiirinize bir başlık bulunuz. Yazdıklarınızdan hangisi sizde en güçlü duyguyu uyandırır? 3. 5. 4. 181 . güzel ve etkili kullanma. Yazdığınız şiiri aşağıdaki özellikler bakımından kontrol ediniz.ÇAĞRIŞIMLAR VE DUYGULAR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER TEMEL DİL BECERİSİ AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.

ÇALIŞMA KÂĞIDI ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 182 .

183 .ÇALIŞMA KÂĞIDI Şiirinizi buraya yazınız.

“Hayatınızda bir değişiklik olduğunda ne hissedersiniz?” gibi açık uçlu sorular sorularak tartışma ortamı oluşturulur. Öğrencilerden bir önceki yıl yaşadıkları sosyal değişimleri liste hâlinde yazmaları ve bunlardan kendilerini en çok etkileyeni seçmeleri istenir. DEĞERLENDİRME 4. Yazı. 4. Öğrencilerden. 6. 5. sınıfa gelerek ilk gençlik yıllarına ait tecrübelerini paylaşmaları istenir. Not: Güdümlü yazma yöntemi kullanılır. 3. Akran değerlendirme formu kullanılır. Öğrencilerin yazıları okul panosunda veya dergisinde yayımlanır. resim veya dansla destekleyebilirler. 5. 7. Ailelerden. Birkaç öğrenci yazılarını aileleri ile paylaşmak üzere görevlendirilir. 184 . kalem SÜREÇ 1. 2. Öğrenciler yazılarını müzik. eleştirel düşünme. kısa hikâye veya şiir türünde de olabilir. güzel ve etkili kullanma. değişimin ne olduğunu (değişimi tarif eden). Öğrenciler. iki dakika içinde “değişim” kelimesinin çağrıştırdıklarını defterlerine yazmaları istenir. Öğrencilere. Yazılı anlatımı değerlendirme ölçeği kullanılır.ZAMANLA DEĞİŞİR HER ŞEY DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. hayatlarını nasıl etkilediğini ve kendilerinde uyandırdığı duyguları anlatan bir yazı yazarlar. “Değişimi reddedebilir miyiz?. yaratıcı düşünme TEMEL DİL BECERİSİ : Yazma AMAÇ : Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma MATERYALLER : Kâğıt. Kelimenin çağrıştırdıkları daha sonra tahtaya yazılır. 8. 9. “Yetişkinlerin yaşadığı olumlu ve olumsuz değişimler nelerdir?”.

DİL BİLGİSİ ETKİNLİKLERİ 185 .

Öğrenciler çiftçi rolünü üstlenir. Kelime köklerinin/gövdelerinin türünü (isim/fiil) tespit edebiliyor mu? 2.ÇİÇEKÇİ DERS : Türkçe SINIF : 6. Öğrenciler iki gruba ayrılır. Çalışma kâğıdı kullanılır. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 20 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. güzel ve etkili kullanma AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ Bir metin belirlenir. Çiftçiden pazarda satmak üzere ürünlerini iki çuvala yerleştirmesi istenir. Birinci grup metindeki isimleri. 186 . Öğrenciler verilen metindeki isim ve fiilleri ayırarak çuvallara yerleştirir DEĞERLENDİRME 1. ikinci grup fiilleri bulmakla görevlendirilir.

çamurdan kurtardı. Bıraktı kendini rüzgârlara. Sonra üşüdü birden. Yağmurlarda ıslandı. Kâmil Ozay (Yaralı Bahar) İsim köklerini yazınız. Güzel. Isınmak istedi. Fiil köklerini yazınız.. Uzuyordu damarlarına giden kanla. Baktı aşağılara. tozdan. Komşu olunca yıldızlara. Yaklaştığı güneşten yandı. Çekti köklerini..ÇALIŞMA KÂĞIDI Çiçekçi Hasan. Beslendiği toprağından utandı.. . bu yılki ürünü çuvallara doldurarak pazarda satacaktır. Aşağıdaki metni okuyarak ona yardımcı olur musun? BİR ÇİÇEK VARDI Bir çiçek vardı. Boyu aşınca bulutları. Kendini güneşe akraba sandı. Yaşıyordu topraktan aldığı gıdayla. Yaprakları dağıldı. Büyülü. Kokulu. Kirden. 187 .

…. Öğrencilerin okudukları herhangi bir kitaptan yirmişer kelime (basit. ………….. 2. Öğrencilerden her kelime grubu için bir resim çizmeleri istenir. …………. birleşik ve türemiş) belirlenir. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 10 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru.…. 3.. …………. …………. karar verme AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Çalışma kâğıdı SÜREÇ 1. TÜREMİŞ …………. …………… Beğenilen çalışmalar sınıf veya okul panolarında sergilenir. ………. BİRLEŞİK …………… …………… …………… .GRUPLANDIRMA DERS : Türkçe SINIF : 6. BASİT …………… ………….. güzel ve etkili kullanma.………….. ………….. DEĞERLENDİRME Kelimeleri yapılarına göre gruplandırabiliyor mu? 188 ... Karışık hâlde verilen kelimeler resimlerin içerisine yazılır. ……….

Kelime birleştirmekle görevli hayalî bir banka kurulur. KABI. SÖZÜ. BİÇER.KELİME BANKASI DERS : Türkçe SINIF : 6. AYAK. Bir grup öğrenci bu bankada görev alır. 3. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 20 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru. BÖREĞİ. yaratıcı düşünme AMAÇ : Kelimenin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve MATERYALLER uygulama : Kelime listeleri SÜREÇ 1. ELİ. Bankanın birleştirdiği kelimeler tahtaya yazılarak sınıfla paylaşılır. 2. Öğrenci. SU. KONDU. 4. KALE. GECE. ÇALAR. BİLGİ. güzel ve etkili kullanma. Bir öğrenci bankaya giderek seçtiği kelimeleri hesabına yatırır: Örnek. ATA. SAYAR. KIRIK. DEĞERLENDİRME Birleşik kelimelerin anlam özelliklerini kavrayabilmiş mi? 189 . HANIM. DÖVER. beş dakika sonra bankaya giderek yeni kelimelerini alır. KASET. BOĞAZ. İÇİ.

.. 6. 1.. bilmiyorum.... 10....kapı....... sonra da gerekli hâl eklerini getiriniz... oda.......... sözler...... oynuyorlar. bakışlar.................... 12..Ayten.....Yalancı Çoban. gözlük....O..... kalp..............Kitaplarını Ayşe...... güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki boşluklara önce tamlama eklerini... dolap.... soru.......... ilk roman. Hâl eklerini işlevlerine uygun kullanabiliyor mu? 190 . anlamadım............ kırdın.Misafirler siz. anladık.. 2..... dışarıya bakıyorum. pencere....Oda.... Öğretmenin verdiği cevaplar doğrultusunda öğrenciler.. 8.. 9........... seni okul......Öğretmen..Ödevler.......... bekliyorum... bahçe....... bana ver.. kapı...Sen......Yazar...... yatağın altında buldum..Çocuklar okul.... üç kez vurdu. DEĞERLENDİRME 1............... birbirlerinin kâğıtlarını değerlendirir.... kalacaklar...... 13.....NE HÂLDEYİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU: TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6... yapamadın mı? 15............. sınıf... 7....... 4........... 5...... artık hiç kimse inanmıyormuş... hep............ hiç beğenmemiştim...Soruya yanlış cevap verdiğimizi öğretmen.........Bu soru.... koyabilirsin. 14...Ben.. 3.Derse geç kalan öğrenci. 2......... 11... cevap.............. sınıf : 25 dakika : Tamlama ve Hâl Ekleri : Türkçeyi doğru. resim......

biz çocukları şaşırtacak kadar çoktur..... okulların açılma günü.. geldi işte.Dost......Eylül....” diyor.... halk arasında “kara elmas” diye anılır. 8.... 7.. güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki boşluklara tamlama ekleri yazarak belirtili isim tamlamaları yapınız... var mıdır?” diye sordu öğretmenimiz.. anılarında “Yaşlılık. sokak......... 10... sabır....Ahmet Bey.....Onlar.. oğul..... DEĞERLENDİRME 1.. tat.. 4...Seksen beşindeki yazar.“Su....Anneler..... beklenen ilgiyi gördü... söz. Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir. renk..... Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir........ Tamlama eklerini kavrayabildi mi? 191 .. o kadar güzel ki.TAMAMLAMA DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6 sınıf : 25 dakika : İsim Tamlaması : Türkçeyi doğru.Zonguldak......... dört. de gülü de bazen insanı kırar. 2. kömür..... bir başka..... 2...... 5. 9. bizim sınıfta.Yazar. kitap.... orta. 6..Kış..... 3..... 1.

......... cümlelerle derdini anlatır......... arabalar yanımızdan ..NEREYE? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE KONU TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe : 6........... bu güzel yerde .................... konuşur ve ..... adam.. bakar...... 3..... geçiyordu.... 2.......... 5................... günlerim hep burada .. Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir.......Uzun boylu ve .. sınıf : 15 dakika : Sıfat : Türkçeyi doğru... 4........ yaşıyordu güzel başka kısa hızlı hızlı yalnız DEĞERLENDİRME Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir................ 192 . geçti............................. güzel ve etkili kullanma : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Yanda verilen kelimeler hangi boşluklara yazılırsa sıfat görevi üstlenir? 1.... düşüncelere saygı gösteren hayata .....

.......................... 8............................ ................. 7..........Kimi insanlar yeşil alanların korunması konusunda oldukça duyarsız........................... .... 1................Bir adam karşı caddeden bize doğru geliyordu.............Okulun bahçesinde toplanan bütün öğrenciler sınıflarına girmeyi bekliyor..................................Bazı arkadaşlarım benim bu konuda önyargılı olduğumu söylüyor......................................Bu küçük şehirde hiçbir sinema açık değilmiş..... ..... ..............Kaç arkadaş senin bu görüşüne destek verdi? ..................................................................................................................Denizden topladığı birkaç taşı çalışma masasının üzerine bıraktı................................................................... 2..DÖNÜŞTÜRME DERS : Türkçe SINIF : 6 sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 25 dakika KONU : Zamir ........... güzel ve etkili kullanma AMAÇ : Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Cümlelerdeki sıfatları örnekteki gibi değiştirerek zamire dönüştürünüz....... ......Senenin başında işlediğimiz pek çok konuyu tekrar etmemiz gerekli.........Hangi geziye katılmayı düşünüyorsun? ........................ Örnek: Son günlerde okuduğum birçok kitabı okulun kütüphanesinden aldım................................... 2................ Zamir ve sıfatları işlevlerine uygun kullanabiliyor mu? 193 ......................................... Son günlerde okuduğum kitapların birçoğunu okulun kütüphanesinden aldım...................... Yanlışları sınıf ortamında düzeltilir.................................. ...... 3............................................................................................................................................. 9........................ 6................. 1........ ................... 5......... Öğrencilerin verdiği cevaplar kontrol edilir....................................... 4..Sıfat TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru.....................

DEĞERLENDİRME Fiilleri yapılarına göre gruplandırabiliyor mu? 194 . karar verme AMAÇ : Fiillerin yapı özellikleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama MATERYALLER : Çalışma kâğıdı SÜREÇ Çalışma kâğıdı dağıtılarak öğrencilerden buradaki fiilleri yapılarına göre gruplandırmaları istenir. sınıf YAKLAŞIK SÜRE : 10 dakika TEMEL BECERİLER : Türkçeyi doğru.BİRLEŞİK FİİLLER DERS : Türkçe SINIF : 7. güzel ve etkili kullanma.

ÇALIŞMA KÂĞIDI görememek Abayı yakmak gözlemek sormak çözülmek bakakalmak görmek alınmak Yardım etmek taşlaşmak Göze girmek Selam vermek sevinmek ……… ……… ……… ……… Basit Fiiller ……… ……… ……… ……… Birleşik Fiiller ……… ……… ……… ……… Türemiş Fiiller 195 .

..................... Örnek: Ben biliyorum.......................... İlkbaharda aç................................. Bu yüzden okula gelmedi................ Örnek: Büyük şehirlerdeki oyun alanları giderek azalıyor....................... Okuldan çık….................. ................ Yarın gece televizyonda bir film gösterilecek............... yürü... Onun anlat.. Her sabah yarım saat yürü.. sağlık için çok faydalıdır................................................... çiçekler ne kadar güzel! Onu birden karşımda gör. ........... Dersten sonra eve yürü.................. arkadaşlarıma uğrarım. O kazağı bugün giymiş.......................... sarı saçlı bir çocuk geliyor.......... O gülleri vazoya koymuş........... Karşıdan uzun boylu.............. Ali’nin [yarın okula gelmeyeceği]ni biliyorum............................ zaten biliyordum.... odada yüksek sesle konuşulmaması gerekir..... güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : SÜREÇ Aşağıdaki boşlukları uygun fiilimsi ekleriyle doldurunuz........... Bizim ders çalış....... Dün biraz rahatsızmış......... DEĞERLENDİRME Fiilimsi eklerini işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 196 ............. eve gider…….. O çocuk benim arkadaşım... Sizin benden hiç hoşlan........ ........ Bazı güller kurutulmuş.............................. O.. dün bir kazak almış......................................... onun boynuna sarıldı.............. Çocuk annesini gör…...... Ali yarın okula gelmeyecek.................................................. gör…........... hemen geriye döndü...... yolda arkadaşıma rastladım..................................... gittim.......................... .... Eski mahallemize git.... Eve git…… kitaplarımı alacağım...... hikâyeyi dikkatle dinledim.................... O beni gör.......................................................................................... Ben o filmi daha önce gördüm.................... Aşağıdaki cümleleri uygun fiilimsi ekleriyle birleştirip tek cümle olarak yazınız.....TAMAMLA VE BİRLEŞTİR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru.. çok şaşırdım.................................................

( ) 10. Bazı filimsi ekleri biçim olarak zaman ekleriyle benzerlik gösterir. Fiilimsiler cümle içinde isim. Fiilimsiler yardımıyla çok uzun cümleler kurabiliriz. Onların yazdıkları birçok kitap aslında gerçek hayatlarımızdaki unutuşlarımızı ele alır. Fiilimsi eki almış bazı kelimeler isim görevinde kullanılır. Bizler kitapları okurken. ( ) 2. kitaplar hariç…” DEĞERLENDİRME Fiilimsi türlerini kavrayabilmiş mi? 197 . Aşağıdaki cümlelerde fiilimsilerin altını çizip hangi tür fiilimsi olduklarını yazınız.DOĞRU MU. ( ) 6. “Bazı yazarlar. Fiilimsi ekleri fiil kök veya gövdelerine gelir. sıfat ve zarf görevlerinde kullanılır. ( ) 9. ( ) 4. ( ) 1. Çok iyi hatırlıyorum. ( ) 3. Fiilimsilerin olumsuz biçimleri yoktur. ( ) 7. Oluşturulan bir roman kahramanı ne kadar karmaşık olursa olsun gerçek bir insan gibi olamaz. cümleye zaman ve durum anlamı katar. Zarf fiiller. Fiilimsiler her zaman cümlenin ortasında bulunur. yanlış olanın yanına (Y) işareti koyunuz. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki ifadelerden doğru olanın yanına (D). bir zamanlar gazetede şöyle bir söz okumuştum: “Hiçbir şey hayat kadar ilgi çekici olamaz. Ancak hepimiz bir kitabın ilk sayfasını açar açmaz oradaki kahramanların gerçek olduğuna inanmaya başlarız. Fiilimsi olan cümlelerde genellikle birden fazla yargı bulunmaktadır. ( ) 5. Sonra da içine girdiğimiz bu masal dünyasında doya doya gezeriz. Belki de yazarları unuttuklarımızı bize hatırlattıkları için çok severiz. YANLIŞ MI? DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 20 dakika : Türkçeyi doğru. günlük hayatta yaşanan pek çok şeyi de o kitaplara katarız. ( ) 8. ister istemez. Fiilimsilerden sonra hiçbir ek gelmez. masalarının başına oturup gerçek dünyayı hatırlamaktan başka bir şey (zarf fiil) (isim fiil) yapmazlar.

Bununla birlikte insanların sağlığı da bozuluyor. (-ıp) Şemsiyesi yere düşmüştü. Tam o sırada çocukluk günlerimi hatırladım.. (-madan) Kapının zili çaldı. Örnek: Ben sınava hazırlanıyordum. Eğildi ve onu yerden aldı. (-arak) Sen bizim eve geldin..BİRLEŞTİRELİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Çevremiz her geçen gün daha da kirleniyor. Hemen bana telefon et.(-ken) Ben sınava hazırlanırken arkadaşlarım da televizyon seyrediyordu. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümleleri yanlarındaki zarf fiil eklerini kullanarak birleştiriniz. (-dıkça) Eski eşyalarımı karıştırıyordum. O zamandan beri çok mutluyum. O sırada arkadaşlarım televizyon seyrediyordu.(-ken) Sabah başlayan yağmur hiç durmuyor. -mez) Eve gideceğim ve çantamı alacağım. (-alı) DEĞERLENDİRME Zarf fiilleri işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 198 .. (-ır . (-ınca) Eve git. sürekli yağıyordu.. o zaman çok korktum.

. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : : SÜREÇ Aşağıdaki cümleleri fiilimsi eklerini kullanarak dolaylı anlatım cümlesine dönüştürünüz. Ayşe.. öğrencilere “Biraz sonra sizlere ilginç bir olay anlatacağım. …………………………………………………………………………………. Örnek: Ayşe.…………………………………………………………… Kırlardaki güzel çiçekler “Renklerimiz ne kadar da canlı değil mi?” diye sordu. annesine “Benim ödevlerime yardım eder misin?” dedi.” ………………………………………………………………………….” dedi. duvar olmaz.” der. Öğretmen. Bir atasözümüz şöyle der: “Yalnız taş.DOLAYLI ANLAT DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ Türkçe 8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru.” dedim. …………………………………………………………………………………… Arkadaşıma “Sınavın ne zaman olacağı hakkında hiçbir bilgim yok. annesinden ödevlerine yardım etmesini istedi. DEĞERLENDİRME Fiilimsi eklerini işlevlerine uygun olarak kullanabiliyor mu? 199 .. …………………. ………………………………………………………………………………… Çocuklar hep bir ağızdan bana sordular: “Bütün bu güzel dergiler senin mi? ” ………………………………………………………………………….. Ünlü bir tiyatrocumuz “Hayat bir sahnedir.

Baharın ilk günlerinde çokça yenilen dondurmanın sağlık için bazı sakıncaları olabilir. çünkü bir varlığı karşılıyor. İş makinelerinin yaygınlaşması kazma. Uzmanlar. avlanmak için denize çıkan balıkçıları görüş mesafesi konusunda uyardı. Ateş yakmak isteyen gençlerden birisi çakmak istemek için yanımıza geldi. fiilimsi değil isimdir. fiilimsi midir? Niçin? Örnek: Niçin kondun a bülbül / Bahçemdeki asmaya (Bu cümledeki “asma”. Senin bu konudaki görüşlerine kesinlikle katılmıyorum. DEĞERLENDİRME Fiilimsiyle isim fiil arasındaki farkları kavrayabilmiş mi? 200 . Ekmek alması için babasının verdiği parayı düşürmüş. kürek gibi el aletlerinin pabucunu dama attı. Oysa isim fiiller. Besinleri dondurma onları uzun süre saklamak amacıyla kullanılan yaygın bir yöntemdir. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeler isim mi.) Bu bölgede güzelliğiyle ünlenen birçok çağlayan bulunmaktadır.BENİM GÖREVİM DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika :Türkçeyi doğru. Birçok yazar bu şehrin güzelliklerini kitaplarına konu etmiş. eylemlerin adıdır. Tarlalarına buğday ekmek isteyen çitçiler yağmurun yağmasını bekliyor.

dergilerde yazdığı çocuk şiirleriyle tanınmış. Bu koskoca şehirde tanıdık bir yüze rastlayamamak benim için çok doğaldı. benim tanıdığım kasaba olmaktan çıkmıştı. öğrencilerin geleceği tartışılacakmış. Başarıya susamış bir insanın kazanma azmi. O. koşar adım yürüyorlardı. (zaman eki) Tanınmış bir yazarla karşılaştınız mı hiç? (sıfat fiil eki) Yarın öğleden sonra arkadaşım gelecek.BENİ FARK ET! DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru. Eklerin adlarını yazınız. Arkadaşım. Okulumuzun düzenlediği bu önemli toplantıda. hiçbir zaman tükenmez. 19 Mayıs törenleri için hazırlanan öğrenciler. Zirveye giden yolda tükenmez bir azimle çalışmak gerekir. Çarpık yapılaşmayla bu güzelim yer. geleceğini söylemesine rağmen gelmedi. Tren istasyonunda beklerken tanıştığımız bu adamı hepimiz tanıdık. Sonbaharın gelmesiyle birlikte ağaçların bütün yaprakları sararmış. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeleri ve aldıkları ekleri inceleyiniz. DEĞERLENDİRME Fiilimsilerin işlevlerini kavrayabilmiş mi? 201 . Örnek: O. Altın gibi sararmış yapraklara basa basa küçük bir dağ yolundan ilerliyoruz. yavaş adımlarla saatlerce koşar. Yarın öğleden sonra gelecek arkadaşımı uzun zamandır görmemiştim. her sabah denize doğru uzanan geniş bir yolda.

Kitabın ilk cümlesi şöyleydi: “Uzaklardan gelen insanların anlatacağı şeyler vardır. Karşı kaldırımda yürüyen adam bizim öğretmenimiz değil mi? Size önerdiğim kaynaklara mutlaka bakın. Örnek: Yazarın anlattığı hikâyeler kendi çevresinden izler taşıyor.DEĞİŞTİR DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ : Türkçe :8 : 40 dakika : Türkçeyi doğru. Hayatta yaşanan şeyler bazen rastlantı olabilir.” der.” Evimizin penceresinden bahçede top oynayan çocukları seyrediyorum. derdi. İngilizce öğretmenimiz daha ilk derste “Yabancı dil öğrenmek isteyen bir kişi. güzel ve etkili kullanma : Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama SÜREÇ Aşağıdaki cümlelerdeki sıfat fiilleri isim yapınız. ancak romanda anlatılan şeyler tutarlı olmalıdır. Bir atasözümüz “Erken kalkan kişi yol alır. Kırlardan topladığımız çiçekleri masanın üzerindeki vazoya koyalım. öncelikle ana dilinin inceliklerini çok iyi bilmelidir.” dedi. yiyeceklerin üzerini her zaman kapalı tutmalıyız. DEĞERLENDİRME Sıfat fiillerin işlevlerini kavrayabilmiş mi? 202 . Yazarın anlattıkları kendi çevresinden izler taşıyor. Senin yazdığın şiirler bence çok etkileyici. Annem.

bir grup çalışması olarak düzenlenir. kartların arka yüzleri DEĞERLENDİRME Cümlede vurgu ile ilgili kuralları uygulayabiliyor mu? 203 . 2. sınıfın düzeyine uygun olarak kolaylaştırılıp zorlaştırılabilir. 1 Ünlü yazar 2 yarın sabah 3 kitap fuarında Kartların ön yüzü 1 Özne (Kim?) 2 Zarf tamlayıcısı (Ne zaman?) 3 Yer tamlayıcısı (Nerede?) 4 Belirtili nesne (Neyi?) 5 Yüklem (Ne yapacak?) 4 son kitabını 5 imzalayacakmış. Etkinlikte şu aşamalar izlenir: 1. 3. çeşitli yer değiştirmelerle pekiştirilir. Kürsüye veya tahtaya davet edilen öğrenciler tarafından bir düzen içinde tutulur. Bu etkinlikte kullanılacak cümle örnekleri. 4. Kartlar her bir sayfaya cümlenin bir ögesi gelecek şekilde kesilir. Öğrencilere “Bu cümleyi nasıl düzenlersek ‘zaman’ kavramı cümlenin en önemli ögesi hâline gelir?”. Öğrencilere cümlenin ögeleri ve cümlede vurguyla ilgili temel bilgiler verildikten sonra. öğretmen ve öğrenciler tarafından aşağıdaki örneğe benzer kartlar hazırlanır. Kartların öğrenciler tarafından rahatça görülebilmesi için dosya kâğıdı büyüklüğünde olması gerekir. güzel ve etkili kullanma : Cümleyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama : Kartlar SÜREÇ Bu etkinlik. cümlenin ögelerinin daha iyi kavranması amacına yönelik olarak sınıf ortamında. “Hangi arkadaşlarınız yer değiştirirse zarf tümleci en önemli öge hâline gelir?” gibi sorularla anlamın/vurgunun nasıl değiştiği öğrencilere görsel olarak verilmeye çalışılır. 5. Öğrencilerin verdiği cevaplara göre kartların arkası çevrilir ve konu. “Bu cümlede olayın gerçekleşeceği ‘yer’i vurgulamak istersek cümlede nasıl bir değişiklik yapmalıyız?”.BİZ BİR CÜMLEYİZ DERS SINIF YAKLAŞIK SÜRE TEMEL BECERİLER AMAÇ MATERYALLER : Türkçe :8 : 25 dakika : Türkçeyi doğru.

OKUMA GELİŞİM DOSYASI 204 .

düşünce yapısı ve olumlu/olumsuz yönlerini belirlemeleri konularında yol göstermelidir. okuma alışkanlığı kazandırmada velilerle iş birliği yaparak öğrencilere evde de okuyabilecekleri kitaplar önermelidir. Her öğrenciye okuma alışkanlığı kazandırılabilir. çok yönlü ve yaratıcı düşünme. çocuğa ait bir kitaplık oluşturmaları. yapıcı eleştirilerde bulunma gibi beceriler kazandırılabilir. Bunun yanında öğretmen. Öğrenci değerlendirme formları. farklı duygu ve düşüncelere saygılı olma. evde kitap okuma saatleri düzenlemeleri. Öğretmen. kitap okumaktan hoşlanmayan öğrencileri kısa. fiziksel ve psikolojik durumu. çocuklarına örnek olacak şekilde kitap okumaları. Okuma etkinlikleriyle öğrencilere. zihinsel ve duygusal durumları göz önünde bulundurulmalıdır. öğrencilere bir kitabı değerlendirmede dikkat edecekleri noktaları. Öğrencilerin okuma alışkanlıklarının geliştirilmesinde sınıf kitaplıkları da oldukça önemlidir. okuduğunu daha hızlı ve doğru anlama. Öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmasında zekâ seviyesi. Bütün derslerin okumayı gerektirdiği göz önünde tutulacak olursa. Bunun için öğretmenin. okuma süresi vb. toplumsal çevresi. Yapılan bu çalışmanın verimli olabilmesi için evde okunan kitapların mutlaka sınıfta değerlendirilmesi gerekir.OKUMA ALIŞKANLIĞININ KAZANDIRILMASI Okuma. düzenlenen yarışmalarda verilen ödüllerle öğrencilerin okuma zevki ve alışkanlığı kazanmaları sağlanmalıdır. Okuma gelişim dosyasında. kavrama ve anlamlandırma etkinliğidir. • • • • Öğrencinin kimlik bilgisi. Öğretmen yalnızca. eserlerin planı. Öğretmen değerlendirme formları. çocuklarıyla okudukları kitapları değerlendirmeleri. öğrencilerin okudukları kitapları değerlendirmekle kalmamalı. Zengin ve düzenli bir sınıf kitaplığı öğrencilerde okuma isteği uyandıracaktır. öğrenciyi. kişisel deneyimi önemli rol oynar. Öğretmen. okunan kitapların türü. Evde okunan kitapların sınıf ortamında tartışılması öğretmene. okuma alışkanlığı ve sevgisi kazanmış bir öğrencinin diğer derslerde de başarılı olacağı açıktır. öğrencilerle birlikte bir kitap değerlendirerek öğrencilerin okuyacakları eserleri kendi başlarına nasıl yorumlayacaklarını ve bu eserlerden nasıl yararlanacaklarını göstermelidir. Öğretmen. onları ödüllendirmeleri ve onlara özel günlerde kitap hediye etmeleri konusunda bilgilendirmelidir.). Öğrencinin seviyesini gösteren bilgi formu. kelimeleri. öğrencilerin sınıf dışında okuyup okumadıklarını belirleme imkânı verir. Bu nedenle okuma çalışmalarında öğrencilerin sosyal. 205 . öğrenciler tarafından doldurulacak okuma gelişim dosyasını dönem sonlarında değerlendirir (öğrencilerin okuma alışkanlığı. Yeri geldiğinde yapılan küçük yardımlar ve özendirmeler. ilgisini çekebilecek türde kitaplar okumaya yönlendirmesi gerekir. ekonomik. cümleleri veya bir yazıyı bütün unsurlarıyla görme. Bu amaçla da velileri. resimli ve onların ilgisini çekebilecek kitaplar okumaya teşvik ederken okuma alışkanlığı kazanmış öğrencileri de edebî değer taşıyan eserleri okumaya yönlendirmelidir. kültürel. Öğrenme sürecinde okumanın payı büyüktür. algılama.

grup tartışmaları ve öğretmenin rehberliği öğrencilerin kendilerini değerlendirmelerine ve ileriye yönelik hedeflerini belirlemelerine yardımcı olur. yazdıkları göz önünde bulundurulmalıdır.• • Okunan her kitabı tanıtıcı bilgi. Öğrencilerin seviyelerini belirlemede sınıf içi etkinlik ve tartışmalar da önemlidir. Bu tartışmalar sırasında öğretmen her öğrenci için beş altı cümlelik notlar alır. Ayrıca öğretmen. değerlendirme formunu doldurarak yapılan sunumu değerlendirir. Öğrencinin yıl içinde okuduğu kitapların isimlerinin yer aldığı liste tutulur. Bu öğrenme seyrine bakılarak ailelere yıl boyunca bilgi verilir. sınıflara ait bilgileri içeren “okuma dosyası”nı inceleyerek öğrencilerin sevdikleri türleri. • Grup üyelerinin her biri farklı bir kitap okur ve grup içinde okudukları kitabı tanıtır. Öğrenciler bu şekilde her yıl kendileri için okuyacakları temel kitapların listesini yaparak okuma planı oluştururlar. Sözlü anlatımda güçlük çeken öğrencilerin kitapla ilgili duygu ve düşüncelerini değerlendirmede. yazarları ve okuma seviyelerini tespit eder. 7 ve 8. Okunan her kitapla ilgili duygu ve düşünceler yer almalıdır. Öğrencilere her iki dönem başında uygulanan anketler dönem sonlarında ailelere gönderilir. Öğrencilerin doldurdukları değerlendirme formları. Bu amaçla her on beş günde bir. 206 . Beğendikleri bir bölümü sesli okurlar. Öğrencilerin okuma seviyelerini tespit etmek amacıyla. Eğitim öğretim yılının ilk ayı öğrencilerin okuma seviyelerini ve okumakta zorluk çeken öğrencileri belirlemede önemli bir dönemdir. • Kalabalık sınıflarda öğrenciler gruplara ayrılır ve iki hafta aralıkla bir veya iki grup seçilir. Okuma dosyası 8. Grup üyeleri. sınıf öğrencilerinin okudukları kitapları algılama ve değerlendirme seviyeleri ilk beş yıla göre daha üst düzeydedir. Bu sırada grup üyelerinin her biri söz alırken öğretmen de yapılan sunumla ilgili notlar alır. • Okudukları kitapları tanıtmaları için dört ya da beş öğrenciye söz verilir. Bu tartışmalar ve etkinlikler süresince okuma alışkanlığı kazanmış öğrenciler ve her öğrencinin anlama seviyesi belirlenir. Gruplar okudukları bir kitabı sınıfta tanıtır. 6. kitabın özetini ve kitap hakkındaki genel düşüncelerini sınıfla paylaşırlar. Öğrenciler neden bu kitabı seçtiklerini. 1-5. sınıfın sonunda öğrencilere verilir. Bu nedenle öğretmen. öğrencilerin okudukları metni diğer metinlerle ve kişisel deneyimleriyle ilişkilendirme becerilerini tespit eder. onlardan kendilerini okuyucu olarak nasıl gördüklerini anlatan bir yazı yazmaları istenir.

................................................................................................................................................................. ...KİTAP OKUMA LİSTESİ Kitabın adı Yazarı Okunduğu tarih 1....................................................................................................................... 25.................................................................. ................................................................................................................... .. 26.................................... .......... ....................... .................................................................. ................................................................................... 30.... 24...................... ...................................................................................................... ............................................................... .................................. ........................................................................ 22............................................... 14....................... 3............................................................................................................................................................................................................................ 11................................. 28....................................... 12..................................................................................................................................................................... 6.... ................................. 4.............................................................................................................................................................................. ................................. ..... ....................................................... 15........ ........ 16...................................................... .............................. 2................... ......................................................................................................................................................... ................................................. .............................................................................................................. ............................................................................... 27................. 9. 5............................. ................................................................ 17................................................................................... ................................................................ 21................ ................................................. ........................................................................................................................................... 18......................................................... 207 .................................................................................................................. 10........ 20................................... 23...... 8.................................................................................................. 7............... ....................................................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................................................................................... 29............... ................... .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 19.................................................................................. 13.................................................................................................................................................................................................................................................. ............

............................................ ................................................................................................................ Kitapta beğenmediğim bölüm ......... .... ................................. .................yerinde olsaydım ................ ........................................ .....................................KİTAP OKUMA BALONU Bu kitapta en çok beğendiğim bölüm ☺ Kitabı okurken hissettiklerim Ben...................................................... ................................... ............................................................ ... ................................................................... ......................................................................................................................................................................... ........................................................ En sevdiğim kahramanlar Ana fikri belirleme .................................................. ... .......................................... ................................................ ..................................... .......................................... .......... ............................................ ... ...... ................................ ............................ ................................... ..... ....... .................................................................... 208 Kitabı ben tamamlasaydım ................................................. ................................ . ........................................................................ .......... ........................... ............. .............................................................. Kitabı ben yazsaydım ..... .........................

basım yılı ve yeri: Kahramanlar: Beni en çok etkileyen kahraman ve özellikleri: Olayın geçtiği yer: Olayın geçtiği yerlerden birini kendi cümlelerimle anlatıyorum: Kitapta anlatılanların gerçekte olup olamayacağı ile ilgili düşüncelerim: 209 .HİKÂYE /ROMAN OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Yazarı Türü : Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Aynı yazardan okuduğum diğer kitaplar: Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Konusu: : Yayınevi.

yerinde olsaydım. bölümü değiştirip şöyle yapardım: Ben .... Kitabı ben tamamlasaydım. çünkü. Kitapta en çok beğendiğim cümle veya paragraf: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: 210 .Kitaptan çıkardığım sonuç: En çok sevdiğim bölüm: Kitaptaki ..... Kitabı beğendim/beğenmedim.....

DÜŞÜNCEYE DAYALI KİTAP OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Yazarı Türü : Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Aynı yazardan okuduğum diğer kitaplar: Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Konusu: Kitapta anlatılanları kısaca şöyle ifade edebilirim: Kitaptan çıkardığım sonuç: Sevdiğim cümleler : : Yayınevi... çünkü. basım yılı ve yeri: Kitabın niçin yazıldığı hakkındaki düşüncem: Kitapta en çok beğendiğim cümle veya paragraf: Kitabı beğendim/beğenmedim. Bu kitabı okumakla ne kazandım?: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: 211 .

. çünkü... Kitabı okurken hissettiklerim: Kitapta geçen bilmediğim kelimeler ve anlamları: Kitapta beğendiğim şiir: 212 ..ŞİİR KİTABI OKUMA FORMU Kişisel Bilgiler Öğrencinin adı soyadı: Sınıfı Nu : : Kitapla İlgili Bilgiler Kitabın adı : Şairi : Yayınevi. basım yılı ve yeri: Okumaya başladığım tarih: Okumayı bitirdiğim tarih : Sayfa sayısı : Tutarı : Kitapla İlgili Duygu ve Düşünceler Kitaptaki şiirlerde işlenen temalar: En çok sevdiğim şiirler ve sebebi: Kitaptan ezberlediğim şiirin adı: Kitabı beğendim/beğenmedim. Ben şairin yerinde olsaydım.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME 213 .

konuşma. Ayrıca bu uygulamalar. Bunlar aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır. farklı zamanlarda ve farklı ölçme araçları kullanılarak yapılabilir. H. başarı testleri. yazma dil becerileri ile dil bilgisindeki durumları belirlenebilir. gözlem formları. öğretim sürecinde ve sonunda yapılacak değerlendirmelerdir. ve Doğan. Bu değerlendirme de öğrencilerin öğretim süreci sonundaki başarılarının belirlenmesi amacıyla yapılır. öğrenmenin hangi boyutunda eksiklikleri ya da yanlışlıkları olduğunu belirlemek ve bunları gidermek açısından yararlı. Süreç içerisindeki değerlendirmeye öğretmenin ve öğrencilerin birlikte katılması. öğretim yılı sonunda öğrencilerin nereden nereye geldiklerini görebilmemiz açısından önem taşımaktadır. okuma. Değerlendirme. Burada yapılacak değerlendirme. öz değerlendirme formu. 2006). Bu türde bir değerlendirme için izleme amaçlı testler.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Eğitim ve öğretim etkinliklerinin en önemli ögelerinden birisi de değerlendirmedir. Ayrıca süreç içerisinde öğrenmenin ne ölçüde ve nasıl gerçekleştiğini belirlemek amacıyla kontrol listeleri. kullanılabilir.öğretme sürecinin daha etkin geçmesine katkı sağlayacaktır. yapıldığı zamana ve kullanılan ölçüte göre sınıflandırılabilir (Atılgan. Bu belirlemeler için tutum ölçekleri. öğrenci ürün dosyaları. araçlar kullanılır. Türkçe Dersinde Ölçme ve Değerlendirme Türkçe dersinin öğretim sürecinde ölçme ve değerlendirme uygulamaları üç boyutta ele alınabilir.. dinleme. güvenilir ve doğru bilgiler sunacak (Kutlu ve Ahioğlu. Amaca ve zamana göre yapılan değerlendirmelerden bir diğeri de çıktıların (başarının) değerlendirilmesidir. Öğrencilerin değerlendirme sürecine katılmasıyla da ölçülen özellikle ilgili farklı kaynaklardan bilgi edinilmiş olur. Süreç içerisinde yapılan ölçme ve değerlendirme çalışmalarıyla öğretim sürecine ilişkin geri bildirimler alınır ve varsa öğrenme eksiklikleri tamamlanır. dereceli puanlama anahtarları gibi araçlar kullanılır. değerlendirmek açısından yapılan değerlendirme “süreç değerlendirmesi” olarak ifade edilmektedir. kısaca sistemin onarılmasını sağlamaktır. Türkçe dersinde ölçme ve değerlendirme. Öğrenme süreci içinde. öğretim sürecinin başında girdiler. Öğrencilerin. akran değerlendirme formu. Öğretim sürecinin başında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerinin veya durumlarının belirlenmesi. Öğretmenler eğitim öğretimin başlangıcında. gözlem formları vb. okuma. eğitim sisteminin belirlenen hedeflere ulaşmasında önemli bir rol oynamaktadır. A. Çoklu değerlendirme yoluyla sağlanan bütüncül bakış ise öğrencinin. öğrencilerin daha iyi öğrenmelerine ve ne öğrendiklerinin farkına varmalarına da yardımcı olmaktadır. 2005). farklı amaçlarla. yazma ve dil bilgisi alanlarına ilişkin performansları çeşitli ölçme araçları kullanılarak ölçülebilir. performans ödevleri vb. Bu amaçla eğitim ve öğretim süreci başında öğrencilerin derse karşı tutumları. süreçte öğretim ve öğrenme. Bunlar öğretimin başında. Değerlendirmenin temel amacı sistemin doğru işleyip işlemediğini ortaya koymak ve buna dayanarak sistemdeki eksikliklerin tamamlanmasını ve yanlışlıkların düzeltilmesini. sonuçta çıktılar değerlendirilir. Değerlendirmenin farklı türleri vardır. sürecinde ve çıkışında çeşitli ölçme araçlarını kullanabilir ve öğrencilerin kullanmasını da sağlayabilir. öğrencileri daha iyi gözlemlemek. Bu amaçla. Kan. öğrenme. herhangi bir durum hakkında bütüncül bir bakış açısını ve çoklu değerlendirmeyi de beraberinde getirir. öğretim açısından yararlı olacaktır. konuşma. Öğretim sürecinde değerlendirme iki amaçla yapılır. Bunlar. öğretimin değerlendirilmesi ve öğrenme eksikliklerinin belirlenmesidir. Öğretim sürecinin sonunda yapılan değerlendirmeler ürün 214 . N. dinleme. Bunlar amaca.

öğrencilerin neler öğrendikleri ölçülür. velisi. Değerlendirme sürecine öğretmen ve öğrenci birlikte katılmaktadır. hem süreç değerlendirmesi hem de ürün değerlendirmesi birlikte yapılmalıdır. Burada öğretmen birden fazla araçla öğrenci başarısı hakkında daha gerçekçi değerlendirmeler yapacaktır. öğrencinin kendisi ve akranları. Süreç değerlendirmesinde. Değerlendirme sürecinde öğrenci başarısının değerlendirilmesinde birkaç yöntemin bir arada kullanılması da yararlı olacaktır. Ölçme ve değerlendirme yoluyla elde edilen bilgiler sadece öğrenenin kazanımlarını yansıtmakla kalmaz. aynı zamanda öğretimin verimliliği hakkında da bilgi verir. 215 . testler akran / grup öğretmen öğrenci kendisi anne baba / veli Şekilde de görüldüğü gibi öğrenci hakkında. çoklu bir değerlendirme sistemidir. Yukarıda da değinilmeye çalışıldığı gibi Türkçe dersinde. Türkçe dersinde öğrencilerin bir döneme veya yıla ait genel başarılarını değerlendirmek için çeşitli soru formatlarının kullanıldığı başarı testleri kullanılarak ürün amaçlı değerlendirmeler yapılabilir. öğretimin geliştirilmesi için düzenlemelerin yapılabilmesi ve önlemlerin alınabilmesi açısından önemlidir (Tekin. Böylece öğretimin aksayan ve eksik yönlerini tespit etme olanağı elde edilir. Ürün değerlendirmesinde ise programda belirlenen kazanımların öğrenciler tarafından ne ölçüde kazanıldığı. Öğrencilerin belirlenen hedefe ulaşıp ulaşmadığının yanı sıra öğrenmenin ne düzeyde gerçekleştiğinin belirlenmesi de önemlidir.odaklı değerlendirmelerdir. Ayrıca başarı testleri yanında öğrenci ürün dosyaları ürün değerlendirme amaçlı olarak kullanılabilir. öğretmeni ve kurumlarca hazırlanan araçlarla bilgi elde edilir. Eğitimin aksayan ve eksik yönlerinin belirlenmesi ise geleceğe yönelik hedeflerin belirlenmesi. öğrencilerin süreç içerisindeki performanslarındaki gelişimleri izlenir. Ürün odaklı değerlendirmelerde genellikle başarı testleri kullanılmaktadır. 1991). Türkçe dersinde uygulanan sistem.

• Soru cümlesi... Madde...... kısa açıklamalar ya da tablo / grafik ile açıklamalar şeklinde olabilir.. Ayrıca bilgiyi hatırlama düzeyinin yanı sıra daha karmaşık olan düzeylere kadar. • Bir sorunun ifadesinde... Bu madde türünde sorular çok dikkatli bir şekilde hazırlanmalıdır.... Bu maddeler için standart bir puanlama anahtarı oluşturulmalıdır. Kısa Cevaplı Maddeler Öğrencilerin bir konuya ilişkin salt bilgi basamağındaki bilgilerini ölçmek amacıyla kullanılır.. ÖRNEK: 1. Bir sorunun doğrudan yöneltilmesi cümle tamamlamadan daha etkili olacaktır.. Ancak. Soru kök. daha karmaşık konuları bu maddelerle ölçmek mümkün değildir.. Kısa cevaplı sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Sorunun ifadesi belirsiz olmamalıdır... ölçülmesi planlanan bir kazanımı yoklamalıdır. Çoktan seçmeli testler. Bu avantajlardan en önemlisi. diğeri eksiltili cümle türündedir. sorunun cevabının bulunmasında işe yarayacak ipuçları verilmemelidir. Bu cevaplar cümle tamamlama........ genellikle soru şeklinde ifade edilir.’dir/dır. Puanlama anahtarı hazırlanırken üzerinde fazla durulmamış cevaplarla karşılaşılabilir... Çoktan seçmeli testler....... maddelerin birleşmesinden oluşur. az zamanda güvenirliği ve kapsam geçerliği yüksek testler hazırlanabilmesidir. • Her soru. çünkü çoktan seçmeli testlerin birçok avantajı vardır...DEĞERLENDİRME ARAÇ VE YÖNTEMLERİ Türkçe dersinde yapılacak ölçme ve değerlendirme çalışmaları.. eğitim ve psikolojide çok sık kullanılan ölçme araçlarındandır..... c) . 2. cevaplayıcının tanıdığı bir kaynaktan aynen alınmamalıdır.... verilen açıklama ve soru köküne göre en uygun veya doğru cevabı seçer.. • Sınavdaki sorular başka sorulara ipucu olmamalıdır... öğrenme eksikliklerini tamamlamak amacıyla kullanılacaktır... bir soru kökü ve bunu izleyen bir seri olası cevaplardan oluşur. “Ne zaman?” “Neler?” gibi sorular bu amaçla sorularak cevaplar istenebilir. b) . Bu çeşit bir soruyu cevaplandıracak bir öğrenci. • Sorunun cevabı kesin olmalıdır. Aşağıda Türkçe programı kazanımlarının değerlendirilmesinde öğretmen ve öğrenciler tarafından kullanılabilen bazı ölçme araçları ve yöntemleri hakkında kısa bilgiler ile form örnekleri verilmiştir: 1.. öğrenci başarılarını belirlemek.. hedef davranışların 216 .. Birisi soru cümlesi... Metindeki kahramanların . 2.... Hikâyedeki kahramanlar.... a) . bir testin puanlanabilen en küçük birimidir. Öğrencilere “Kim?”.... tanımlama.... Kısa cevaplı sorular iki türlüdür.. Çoktan Seçmeli Maddeler Çoktan seçmeli maddeler...... “Ne?”... Değerlendirmeler sırasında esnek olunmalıdır..... Kısa cevaplı maddeleri puanlamak kolaydır......... davranışları arasındaki farkı kısaca açıklayınız...

” diyen adam az görülür. Çoktan seçmeli testlerin bir diğer avantajı ise büyük gruplara rahatlıkla uygulanabilmesidir. Nesnel ve güvenilir puanlama sağlar. Tamamlatma yerine soru formatı kullanılmalıdır. Her bir soru öğrencilerin öğrenmeleri açısından önemli bilgi ve becerileri yoklamalıdır. Ne bir dostunuz var acınızı alacak. Cevabı kişiye göre değişen sorulardan kaçınılmalıdır. Her bir soru bir tek kazanıma yönelik olmalıdır. Seçeneklerin mantıksal veya sayısal sıralanmasına dikkat edilmelidir. Mümkün olan en kısa anlatım kullanılmalıdır. Seçeneklerin uzunlukları eşit olmalıdır. şimdi eskisi gibi düşünmüyorum. Bugün söyledikleri dün söylediklerine uymayanlar bile: “Ben değişmedim. Olumsuz ifadelerden kaçınılmalıdır. Kıyıda köşede kalmış bilgilerden kaçınılmalıdır. Seçeneklerde “hiçbiri”. (OKS 2006) 217 . Doğru cevaba ipucu verilmemelidir. Bu testler aynı anda derse ilişkin farklı konuların ölçümünü sağlar. Çok ayrıntılı veya çok kapsamlı bilgileri içeren sorulardan kaçınılmalıdır. Çoktan seçmeli test soruları hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Sorular sınav kapsamına uygun olmalıdır. C) İnsan tek başına yaşayamaz. Puan dağılımı değerlendiren kişi tarafından değil. Ana fikir seçeneklerde değil. D) Fikirleri değişse de insanların bunu dile getirmesi zordur. (Şükrü Erbaş) Bu dörtlükte vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Yaşamı anlamlı kılan dostluklardır. (OKS 2003) “Ben fikrimi değiştirdim. Öğrencinin sorunun cevabının başka bir sorudan bulması engellenmelidir.ölçülmesinde oldukça büyük bir beceriye sahiptir. “hepsi” ifadeleri kullanılmamalıdır. Ne bir ortak sevinciniz kaldı sizi çoğaltacak. B) Sorunlar azaldıkça mutluluk artar. dün de böyle düşünüyordum. Cevapları kitaplarda bire bir yer almayan sorular sorulmalıdır. D) Birlikte yaşamanın temelinde sevgi vardır. testle belirlenir. C) Yaşam şartları değiştikçe insanların düşünceleri de değişir. B) İnsanların düşüncelerinde günden güne değişiklikler görülebilir. Tek bir doğru seçenek olmalıdır.” derler. ÖRNEK: Gittikçe yalnızlaşıyorsunuz insan kardeşlerim. Unuttunuz nicedir paylaşmanın mutluluğunu. değiştiğimi sananlar beni anlamamış. Doğru cevaplar seçeneklere eşit dağıtılmalıdır. Dil bilgisi – yazım kurallarına uyulmalıdır. Parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir? A) İnsanlar düşüncelerini ifade etmekte çoğu zaman güçlük çekerler. madde kökünde verilmelidir.

. basma 4.. Metnin türü destandır. • Eşleştirme için iyi bir yönerge yazılmalıdır. Doğru / Yanlış Maddeleri Verilen bir cümlenin. 2. ufak tefek şeyler. Benzer seçeneklerin iki ya da daha fazla maddede kullanılabileceği durumlarda tercih edilmektedir. eşleştirilmesi ile yapılandırılır. Metinin girişinde kullanılan kalıp ifadeler tekerlemedir. dil ile tarif edilmez ki edeyim. Bu madde türlerinin hazırlanması oldukça kolaydır. rakam. kalbur saman içinde... ÖRNEK: Aşağıdaki kelimeleri uygun açıklamalarla eşleştiriniz.. okka Ağırlık ölçüsü.. Nerede?” gibi soruların cevabını oluşturan olgusal bilgilerin ölçülmesinde daha kullanışlıdır. Zaman zaman içinde. Öğrencinin okumak için harcayacağı zamanı azaltır. 1. prensiplerin öğrenciler tarafından anlaşılıp anlaşılamadığının ölçülmesinde etkilidir.. Genellikle eşit olmayan sayıda madde ve seçenek oluşturulmalıdır. Bu nedenle bu tarz maddeler önerilmemekle birlikte yeri ve zamanı geldiğince ender de olsa kullanılabilir.. latife Türlü. ellerini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış. Allah’ın kulu çokmuş.. 218 . yanlış olduğunu düşünüyorsanız “Y” yazınız.. Eşleştirme Maddeleri Eşleştirme maddeleri bir sütundaki soruların diğer sütundaki cevaplarla. mevcut bilgilere bağlı olarak doğru mu yanlış mı olduğunun belirlenmesinin istendiği madde türüdür. babası gözlerini gözlerinden ayırmaz.. tarihten oluşuyorsa büyüklük sırasına göre düzenlenmelidir. ………. Etkili ve nesnel bir puanlamaya imkân sağlar. • Cevap listesi. cinler cirit oynarken eski hamam içinde. Aksi takdirde öğrenciler tahmin etme eğilimi göstermekte ve tüm maddelerle seçenekleri birbirleriyle eşleştirmeye çalışmaktadırlar. Eşleştirme maddeleri “Kim?... bir kelime listesi ise alfabetik. Kavramların. sayı. entari İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü. öteberi Şaka. önemsiz. ifadenin yanına “D”. bir kavramın ilişkili olduğu diğer kavram ya da kavramlarla vb. Metinle ilgili ifadeleri dikkatlice okuyunuz.3. Eğer ifadenin doğru olduğuna inanıyorsanız. bir yokmuş. Anası. çeki Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş. Ne?. . Bu maddeler. varlıklı bir ailenin güzel bir kızı varmış. Bu tarz maddelerin nasıl yazılacağına ilişkin birçok öneri bulunmaktadır. Eşleştirmeli sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Bir eşleme takımında verilen seçeneklerle eşleştirilmesi istenilenler eşit sayıda olmamalıdır.. ÖRNEK: Bir varmış. çoğu zaman yanlış cevapların doğru cevaplardan daha güvenilir olması nedeniyle eleştirilere maruz kalmaktadır.

Puanlamada puanlayıcı kanaati. Cevabı yazılı olarak ifade etmek zorunlu olduğundan hız vb. 219 . kitabın belli yerlerinden aynen alınmış ifadeleri içermemelidir. genel sorular sorulmamalıdır. • Uzun ve az sayıda soru yerine kısa ve çok sayıda soru tercih edilmelidir. puanlama işlemi ise puanlayıcının çok zamanını alacağından sorulabilecek soru sayısı sınırlıdır. değişkenler de puana karışır.5. tarihlerini bilmek zorunda mıdır? Açıklayınız. Açık uçlu soruların olumlu yönlerinin yanı sıra bazı sınırlılıkları da bulunmaktadır. • Sınavdaki sorular birbirinden bağımsız olmalıdır. yazılı anlatım becerisini. • Sorularda ifade ve yazım hataları olmamalıdır. ………………………………………………………………………………………… Atalarımızın insanlığa hissettiriyor/düşündürüyor? birçok hizmette bulunmuş olması size neler ………………………………………………………………………………………… 6. Öğrenciden soruların cevabını düşünüp hatırlaması ve bulduğu cevabı yazılı olarak ifade etmesi beklenir. düşündükleri ve hissettikleri ile ilgili değerli bilgiler sağlar. Cevapları tamamen doğru ya da tamamen yanlış olarak sınıflamak mümkün olmadığından cevapların doğruluk derecesini tayin etmek puanlayıcıya düşer. Sınavlarda açık uçlu sorular öğrencilerin yaratıcı düşünmelerini. Açık Uçlu Sorular Türkçe dersinde öğrencilerin başarılarını değerlendirmek amacıyla öğretmenler tarafından klasik sınavlarda yaygın olarak kullanılan bir madde türüdür. puanlama işleminde hataya neden olur. niteliklerin değerlendirilmesinde kullanılır. Resmî görüşmeler. Cevaplama işlemi cevaplayıcının. kendine güven. Resmî olmayan görüşmeler ise ders sırasında öğrenciye sorular sorularak yapılabilir Sözlü sınavlar öğrenci ve öğretmen arasında sözlü iletişim gerektirir. Ayrıca açık uçlu soruların güçlük derecesini tayin etmek de zordur. Konuşmada akıcılık. Öğrencilerde strese neden olabilir ve bu da unutmaya yol açabilir. tartışma yeteneği vb. • Sorular açık ve anlaşılır olmalıdır. ilgi ve tutumunu daha ayrıntılı ölçmektedir. Görüşmeler genellikle öğrencilerin ihtiyaçlarını tespit etmek amacıyla yapılır. ÖRNEK: Bir millete mensup insanlar. • Sorular mutlaka belli davranışı yoklayan nitelikte olmalı. Görüşme Görüşmeler öğrencilerin anladıkları. Bu sınırlılıkları en aza indirgemek için açık uçlu sorular hazırlanırken aşağıdaki esaslara dikkat edilmelidir: • Sorular sınırlandırılmalı. planlı birtakım soruların sıralanması ile yapılır. güvenilirliği düşüktür ve değerlendirmeler nesnel olmayabilir. Ancak. Bu sınavlarda öğrencilere duruma göre belirli sayıda (örneğin beş) soru sorulur.

katıldıkları etkinliklere. grubu. Süreç değerlendirmesinde kullanılan akran değerlendirme. 220 . duygusal bir hazır oluşluk hâli veya eğilimdir. Böylece her cevaplayıcı. çeşitli öz değerlendirme formları kullanılabilir. herhangi bir araştırmacının. ölçülmek istenen tutumla ilgili çok sayıda olumlu ve olumsuz ifade yazılır. davranışa hazırlayıcı bir eğilimdir. öğrencilerin kendilerini değerlendirmesi amacıyla. akranlarının çalışmaları hakkında çeşitli kararlar verirler. belli amaçlara ulaşmada gerekli becerilerin değerlendirilmesi için veriler sağlayabilmektedir (MEB. öğrencilere eleştirel bakış açısı kazandırmakta ve yapılan herhangi bir çalışmayı ölçütlere göre değerlendirebilme becerisinin kazanmasında etkili olmaktadır (Noonan B. R. 9. işlenen metin ve temalara. kapsamlı ve zamana yayılmış bir resim elde etmek istemesi hâlinde gözlem yöntemini kullanabileceğini ifade etmektedir (Akt.7. güzel sanatlardaki performansın değerlendirilmesi gibi konularda kullanılabilmekte. Matematik. Eğitim öğretim süreci içerisinde öğrenci performanslarını değerlendirme ve öğrenme eksikliklerini belirleme amacıyla yapılan değerlendirmeler için kullanılan klasik ölçme araçlarından farklı olarak süreç değerlendirilmesinde kullanılan yöntem ve araçlar aşağıda kısaca açıklanmaya çalışılmıştır. “Kararsızım”. EK 15). ortaya konan davranış değil. tüm bilim dallarında eskiden beri en yaygın olarak kullanılan bir bilgi toplama tekniğidir. “Tamamen katılıyorum”. Öğrencinin Türkçe dersine ilişkin tutumlarını belirlemek için eğitim öğretim sürecinin başında. Bu ifadeler için. Bunlar kontrol listeleri. 10. Bir kişinin ölçekten aldığı puan. Ayrıca sınıfa yeni gelen öğrencilere bireysel olarak da uygulanabilir.. açık uçlu sorular ve dereceli puanlama anahtarları olabilir.EARGED. fen bilimleri. bu tutumlarını gidermeye yönelik tedbirler alınır (EK 6). Gözlem Gözlem. 2005). Tutum Ölçekleri Tutum. öğretmenin ilk defa girdiği sınıfı tanıması amacıyla tutum ölçekleri uygulanır. Öz değerlendirme Öğrencilerin kendi çalışmaları hakkında kararlar vermesidir. karşı eğitim öğretim sürecinin ilerleyen dönemlerinde. Öz değerlendirme uygulamaları ile öğrencilere çalışmaları hakkında dönütler verilmekte. Gözlenebilen. “Katılmıyorum” ve “Kesinlikle katılmıyorum” biçiminde tepkide bulunulur. Tutumların ölçülmesinde en çok kullanılan yöntem Likert ölçeğidir. eleştiri yapma becerisi kazanmalarına yardımcı olunmaktadır. Akran değerlendirmesi herhangi bir çalışmanın ardından tek bir öğrenci tarafından yapılabileceği gibi birçok kişi tarafından aynı anda da yapılabilir (EK 14). Likert tipi ölçeklerle. herhangi bir ortamda oluşan bir davranışa ilişkin ayrıntılı. Türkçe dersinde. Akran değerlendirme Akran değerlendirmede öğrenciler. Tutum bir bireye atfedilen bir eğilimdir. performans ödevlerine ilişkin kendilerine soru sorarak güçlü ve zayıf yönlerini belirlemeleridir (EK 12. ölçekteki her ifadenin kapsadığı tutum objesine katılma / katılmama derecesini bildirmiş olur. kurumu veya bir düşünceyi kabul ya da reddetme şeklinde gözlenen. Bailey. 8. Uygulama sonucunda Türkçe dersine karşı olumsuz tutuma sahip olan öğrencilere. “Katılıyorum”.& Duncn. bireylerin belli bir kişiyi. Türkçe dersinde öğrencilerden öz değerlendirme sırasında istenen. 2003). ölçekte bulunan maddelerden aldığı puanların toplamından oluşur.

gösterdikleri performansları. Dereceli puanlama anahtarlarında. Dereceli Puanlama Anahtarı Kullanmanın Nedenleri Dereceli puanlama anahtarları.Yıldırım ve Şimşek. 1997). Ayrıca EK 1 ve 2’de dinleme/izleme ile konuşma becerisi gözlem formlarına da yer verilmiştir. Bu amaçla örnek olarak gözlem formu. analitik ve bütüncül puanlama anahtarları kullanılabilir (EK 4. D öğrencisinin ise kazanamadığı görülmektedir. • • • • Öğretmen ve öğrenci için açık bir kalite tanımı verir. öğrencilerin ders içerisindeki durumları. gözlenen performansın belirlenen her bir düzeyi için tanımlamalar yapılır veya puanlar verilir. Türkçe dersinde öğretmenler. Gözlenecek nitelikte belli bir performans var ise iki kategoride puanlama gerektiren kontrol listelerinin kullanılması uygun olmaz. Öğretmen doldurmuş olduğu gözlem formu ile öğrencilerin kazanımları ne derece kazandıklarını ve sınıf genelinde kazanımların ne kadarının kazanıldığı görülebilir. 2006) (EK 5). kontrol listesi. herhangi bir konu ya da beceriye ilişkin performansı oluşturan elementlerin ne kadarının öğrenciler tarafından gösterildiğinin belirlenmesi için uygun bir tekniktir. Kontrol listeleri. Performans düzeyleri ya da ölçütlerin ne derece karşılandığı hakkında bilgi vermezler (Akt. Dereceli puanlama anahtarlarının. kontrol listelerini ve dereceli puanlama anahtarlarını kullanarak uygulayabilir. Kontrol listelerinin kullanılması kolay olduğu için öğrencilerin kendilerini ve akranlarını değerlendirmeleri amacıyla da uygulanabilir. Kontrol listeleri Türkçe dersinde. Kontrol listeleri. çalışma kâğıtlarına verdikleri tepkileri vb. 2001). kazanımları ne derece kazandıkları hakkında bilgiler elde etmek istiyorlarsa doğrudan gözlem yöntemini kullanabilirler. bir kişinin aynı performansı için birçok defa kullanılabileceği gibi birçok kişi için de kullanılabilir. 2006). daha önceden geliştirilen veya kendisinin geliştireceği gözlem formlarını. dereceli puanlama anahtarları verilmiştir. Dereceli puanlama anahtarları. öğrencilerde gözlemlenecek performansa veya ürüne göre iki farklı türü. Bunun yerine dereceli puanlama anahtarlarının kullanılması daha uygundur (Berberoğlu. öğrenciler hakkında ayrıntılı. Örnek olarak EK 3’te verilen “Okuma Becerisi Gözlem Formu” incelendiğinde A öğrencisi kazanımları genel olarak kazandığı. öğrencilerin performanslarını ölçmek amacıyla sınıf içi ve sınıf dışında her zaman kullanılabilir. Öğretmen kendi açısından incelediğinde bir daha değinilmesi gereken kazanımları görebilmektedir (EK 1). 2003). durumlar dikkate alınarak doldurulabilir. Atılgan ve diğerleri. Öğrenciler dereceli puanlama anahtarı kullandıkça ürünlerinin sorumluluğunu daha fazla duyarlar. kapsamlı ve uzun bir sürece dayalı olarak. Kontrol listeleri gözlenecek performansın varlığının evet. 221 . Öğretmenin öğrenci çalışmalarını değerlendirmesini kolaylaştırır. doğru ve çabuk bilgiler sağlamak ve öğrencilerin sınıf içi katılımlarını. var. Gözlem formları. EK 8). x… gibi bir işaret veya kelime ile gösterilmesine olanak veren bir araçtır (Turgut. Öğretmenlerin puanlama için harcadıkları zamanın azalmasına katkıda bulunur. Türkçe dersinde öğretmen gözlem yöntemini. öğrenenin herhangi bir performansını veya ürünü değerlendirmek amacıyla kullanılan bir puanlama anahtarıdır (Mertler.

• •

Öğrencilere bir ödevi tamamlarken kendi performanslarını değerlendirebilecekleri standartlar ve ölçütler sağlar. Ölçeklerde belirlenen ölçütlerin velilere bildirilmesi, çocuklarına yardımcı olması konusunda onlara kolaylık sağlar. Ne amaçla geliştirileceğini belirleyin. Nelerin değerlendirileceğini açıkça belirleyin. Yeterlik düzeylerine karar verin. Ödevin ölçmeye çalıştığı kazanımların, ürünlerin veya becerilerin anahtarını oluşturun. Kazanım, ürün veya her bir becerinin yeterlik düzeyi için kısa ölçütler yazın. Burada önemli olan düzeyler arasında ölçütleri iyi ayırt edebilmektir.

Dereceli Puanlama Anahtarı Geliştirme Aşamaları • • • • •

11. Öğrenci Ürün Dosyaları Öğrenci ürün dosyası, öğrencilerin bir veya birkaç alandaki çalışmalarını gösteren bir çalışma dosyasıdır. Öğrenci ürün dosyası, veli ve öğretmenlerin, öğrencinin gelişimini izleyebilmesine imkân verir. Sınıf içi etkinliklerin bir araya getirilmesiyle oluşan öğrenci ürün dosyası, aynı zamanda hem öğretmen hem de öğrenci için bir değerlendirme yöntemidir. Öğrencilerin dönem veya yıl boyunca yaptıkları çalışmaların belli standartlara göre organize edilmiş bir koleksiyonu olan öğrenci ürün dosyası, öğrencinin bir veya birden fazla konu alanında yaptığı çalışmaların sistematik, amaçlı ve anlamlı bir koleksiyonu olarak tanımlanabilir. Kullanım amacına göre içeriği de değişen öğrenci ürün dosyası sergileme, çalışma ve değerlendirme amaçlı kullanılabilir. Değerlendirme amaçlı öğrenci ürün dosyasında tüm maddeler puanlanır, sıralanır ve değerlendirilir (EK 11; EK 12, 13). Öğrenci ürün dosyasının amacı nedir? • • • • • • • • • • • • Öğrencinin öz disiplin ve sorumluluk bilincini geliştirmek ve öğrenciye kendi kendini değerlendirme becerisi kazandırmak, Programa bağlı olarak gerçekleştirilen yazılı ve sözlü değerlendirmeler ve standart testler dışına çıkarak alternatif bir değerlendirme yöntemi geliştirmek, Öğrencinin gelişimini, kanıtlara dayanarak daha sağlıklı izleyebilmek, Öğrencinin gelecekteki öğrenme etkinliklerine ışık tutmak, Öğrencilerin yeteneklerini sergilemek ve ilgi alanlarını geliştirmek, Öğrencilerin, arkadaşlarının gelişimini izleyip birbirlerine yardımcı olmalarını sağlayarak gelecekte yapacakları ekip çalışmalarına başlangıç oluşturmak, Öğrencilerin kendi çalışmalarını değerlendirmelerine yardım etmek, Öğretmene eğitsel kararlar vermede yardımcı olmak, Aile ile iletişimi sağlamak, Ürünü ve süreci değerlendirmek için bilgi toplamayı sağlamak, Programın amaçlarını değerlendirmek için eğitimcilere yardımcı olmak, Öğrencilerin çalışmalara katılımlarını sağlamak ve bunları değerlendirmektir. 222

Öğrenci ürün dosyasının içeriği nedir? • • • • • • • • • • • • • • • • • • Öğrencilerin yazmış olduğu ödevler (taslak veya son şekli), Araştırmalar, Fotoğraflar, resimler, Ses kayıtları, Grup ödevleri ve projeler, Öğretmen anektotları, Kelime geliştirme çalışmaları, Öğrencilerin mektupları, Öğretmen kontrol listeleri, Öğrencilerin zorlandıkları ve tekrar yapmak istedikleri ödevler, Özel ödevlerin içinden seçtikleri örnekler, Değerlendirme kâğıtları, Kitap okuma listeleri, Okuma gelişim dosyalarıdır. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında öğretmenin rolü nedir? Öğretmen, öğrenci ürün dosyası çalışması sürecinde öğrencilere rehberlik eder ve yardımcı olur. Öğrenci ürün dosyasının kapsamının ne olacağı konusunda ışık tutar. Öğrenci ürün dosyasına hangi çalışmaların dâhil edileceği sorumluluğundadır, kararları öğretmenle öğrenci birlikte alabilir. öğrencinin

Öğrenci ürün dosyasının değerlendirilmesi öğretmenin sorumluluğundadır; ancak değerlendirme ölçütleri baştan belirlenmeli ve bu ölçütler açık ve anlaşılır bir biçimde öğrenci ve veliye sunulmalıdır. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında öğrencinin rolü nedir? Öğrenci ürün dosyası, öğrenciye ait bir çalışma olduğundan, bu çalışmanın en önemli aşamasını, öğrencinin dosyaya hangi çalışmaları dâhil edeceğini saptaması oluşturur. Bu konuda öğretmen yardımcı olacaksa da karar öğrenciye ait olacaktır. Öğrenci ürün dosyası kapsamına girecek olan çalışmaların belgelenmesi çok önemlidir. Öğrenci yaptığı çalışmayı resimlerle desteklemek gereğini duyabilmelidir. Ölçek listesinin öğrenci tarafından çok iyi kavranması, öğrencinin çalışmalarını sağlıklı değerlendirebilmesi açısından çok önemlidir. Öğrenci ürün dosyası çalışmalarında velinin rolü nedir? Öğrenci ürün dosyası çalışmasında velinin rolü çok önemlidir. Veli, öğrenci ürün dosyasının öğretmen için anlamını, programın ve değerlendirmenin bir parçası olarak nasıl kullanıldığını, öğrenciler için önemini çok iyi kavramalıdır.

223

Öğrenci ürün dosyası hazırlama sürecinde öğretmenin yapacakları nelerdir? • Öğrenci ürün dosyasını hazırlamadan önce, öğretimin genel hedeflerini ve kazanımlarını belirleyiniz. Kendinize, bu kazanımlardan hangilerini öğretmek istediğinizi, öğrencilerinize de hangilerini öğrenmek istediklerini sorabilirsiniz. Öğrenci ürün dosyasını sınıfınıza tanıtınız. Elinizde örnek varsa öğrencilerinize gösteriniz. Öğrencilerinize öğrenci ürün dosyasının bir değerlendirme aracı olduğunu söyleyiniz. Öğrenci ürün dosyasında nelerin bulunabileceğini belirtiniz (sınavlar, projeler, değerlendirme ölçekleri, yazılar vb.). Dosyaya fazla ürün koyarak öğrencilerin cesaretini kırmayınız (başlangıçta 4-5 madde). Her aşamanın nasıl değerlendirileceğini açıklayınız (Öğrencilerinize dereceli puanlama anahtarı hakkında bilgi veriniz.). Yapılan her çalışmanın değerlendirilmesi ile ilgili dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi veya öz değerlendirme formları vb. araçlar kullanabilirsiniz. Öğrenci ürün dosyasıyla ilgili öğrencilerinize geri bildirimde bulunabilirsiniz. Örneğin, öğrencilerin yeteneklerinin bir profilini çıkarıp, dosyaya ekleyebilirsiniz.

• • • • • • •

12. Performans Ödevi Performans ödevi; öğrencilerin üst düzey zihinsel becerilerini ölçmek amacıyla kullanılmaktadır. Performans ödevleri öğrencilerin kazandıkları bilgileri günlük hayatta ne ölçüde kullanabildiklerini belirlemek amacıyla hazırlanan ödevlerdir. Öğrencinin hayatındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını gösterir. Performans ödevleri birkaç günde yapılabileceği gibi birkaç hafta da sürebilir. Bu nedenle öğrencilere, sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar etme, oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma imkânı verir. Öğrencilerin gerçek performanslarını ölçmek açısından uygun araçlardır. Performans ödevleri kimlik bölümü (sınıf düzeyi, tema, beklenen performans), görev, yönerge ve puanlama araçlarından oluşur. Proje ve performans ödevlerinin değerlendirilmesinde özellikle dereceli puanlama anahtarları kullanılmaktadır (EK 6). 13. Proje Ödevi Proje, öğrencilerin gerçek yaşama benzer işler üzerinde, özgün bir ürün ortaya koymak amacıyla yaptıkları bağımsız konu araştırmaları ve etkinliklerdir. Öğrenci merkezli olan bu yöntemde, öğretmen etkin değildir; sadece öğrenciye rehberlik etme ve değerlendirme görevini üstlenebilir. Proje türleri şu şekilde sıralanabilir: • • • Kısa Süreli Projeler: Birkaç saatlik ya da bir-iki haftalık projelerdir. Uzun Süreli Projeler: Birkaç aylık ya da uzun dönemli projelerdir. Eylem projeleri: Toplumdaki sorunların çözümüne yönelik projelerdir.

224

Araştırma- İnceleme Projeleri: Belli bir konuda bilgi toplamaya ve toplanan bilgileri çözümleyerek sunmaya yönelik projelerdir.

Öğrencilerin ilgilerini çekecek ve çözmeyi amaçladıkları herhangi bir problem proje konusu olabilir (EK 9): • • • • Mektup yazma, rapor yazma, okulda ya da başka bir yerde sergilemek amacıyla piyes yazma, Okul dergisi çıkarma, Okulda çalışacak yeni eğitsel kollar kurma, Belirli konularda bir inceleme raporu hazırlama.

Proje genel hatlarıyla şu aşamalardan oluşabilir: Amacın Belirlenmesi: Bu aşamada, projede incelenecek olan konular, cevaplanması gereken sorular belirlenir. Konu, beyin fırtınası yoluyla sınıfta belirlenebilir ya da öğretmen tarafından önerilebilir. Ancak konu öğrencileri açmaza düşürmemeli, sorular da konuya yönelik olup doğrudan sorulmalıdır. Ölçütlerin Belirlenmesi: Projenin amacına ulaşabilmesi için ölçütler öğretmen tarafından belirlenir. Planlama: Planlama, gerekli malzemenin belirlenmesi (Hangi kaynaklardan yararlanılacağı, kimlerden yardım alınacağı ve projenin tamamlanması için gerekli ihtiyaçlar belirlenir.); izlenecek yolun belirlenmesi (Proje sırasında yapılacaklar sıralanır. Önce kaynakların okunması, konunun ana hatlarının çıkarılması, uzmanlarla görüşme gibi işlemlerin sırası belirlenir. Bu aşamada projenin nasıl sonuçlanacağını tartışmak ta gereklidir.); zamanlama (Tahmini başlama ve bitiş süresi belirlenir. Bu yapılırken yapılacak işlerin tahmini süresi göz önünde bulundurulur.) alt bölümlerinden oluşmaktadır. Araştırma ve Eylem: İstatistiksel bilgi toplanması, okuma, uzmanlarla görüşme, fotoğraf çekme, elde edilen bilgilerin analizi bu aşamada gerçekleşecektir. Öğretmen bu aşamada sorularına cevap vererek öğrencileri yönlendirebilir. Ancak çalışmayı yapmaktan tamamen öğrenciler sorumludur. Proje Sunumu İçin Hazırlık: Projenin nasıl sunulacağı tasarlanır ve sunum uygun kişilerin gözetiminde denenerek geri bildirim alınır. Ürün ve Sunumu: Çalışmanın sonucu öğrencilerin bulgularını ve projenin aşamalarını göstermelidir. Projenin ürünü bir rapor, sergi, seminer, resim, şiir vb. olabilir. Eğer yeterli zaman varsa sergi uygulaması- öğrencileri motive edici özelliğe sahip olduğu için- tercih edilebilir. Bu durumda öğrenci ürününün yanında durarak sorulan soruları cevaplandırabilir. Eğer zaman kısıtlıysa ürünler sınıfta elden ele dolaştırılarak herkesin görmesi sağlanmalıdır. Değerlendirme: Proje sırasında başvurulan becerilerin değerlendirilmesine yönelik olmalıdır. Daha önceden belirlenmiş olan ölçütlere göre değerlendirme gerçekleştirilir (EK 9). Proje çalışmasını yönetmede öğretmene de birtakım görevler düşmektedir: • • • Öğrencilerin çalışma ve iş bölümüne dair yaptıkları plana uyup uymadıklarını denetlemek, Öğrencilere inceleme ve araştırma yöntemleri önermek, Öğrencilere, karşılaştıkları güçlüklerin giderilmesinde yardım etmek, 225

• • • • • • • • •

Kaynak kitaplardan, öğrenim ve öğretim araç ve gereçlerinden yararlanılmasına yardım etmek, Varsa öğrenciler arasındaki anlaşmazlıkları gidermek, Öğrencileri kendi başlarına çalışabilir hale getirmek, Öğrencilere başarı duygusunu aşılamak ve kendilerine olan güvenlerini artırmaktır. Proje yöntemi öğrencilerin; Kendi çevreleri ve dış dünya arasındaki bağlantıları görmelerine, Toplumdaki farklı insanlarla iletişim kurmalarına, Kendilerini bir etkinlik için organize etmelerine, Kendi zamanlarını planlamalarına ve bir plana göre çalışmalarına, kendi bulgularını toplum içinde sunmada ve savunmada pratiklik kazanmalarına, Öğretmenlerinin rehberliğinde kendi öğrenme durumlarını kontrol edebilmelerine yardımcı olur.

Kısacası bu yöntem sayesinde öğrencilerin araştırma, problem çözme, öğrendiklerini kullanma gibi üst düzey düşünme gerektiren beceriler kazanması sağlanacaktır. Proje yönteminin birtakım zorlukları ve tehlikeleri de vardır. Öğrenci sadece bilişsel düzeydeki etkinlikleri ya da amaca uygun olmayan projeleri seçebilir. Bu yöntem kimi zaman bireyciliğe aşırı vurgu yapabilir. Kimi zaman verilen probleme ilişkin malzeme bulunmayabilir. Kimi zamansa öğrenciler tarafından yazılı materyali okuyup özetleme ya da aynen yazma olarak algılanıp uygulanabilir. Ancak bütün bunlara rağmen ezbercilikten uzak bir yöntem olduğu için riskleri en aza indirmeye özen göstererek kullanılabilir.

226

akran değerlendirme ve grup değerlendirme uygulamalarını yapılabilir. 6. yararları ve uygulanma süreci gibi uygulamaya ilişkin durumlar açıklanmalıdır.Türkçe dersinde ölçme ve değerlendirme çalışmaları özetlendiğinde. yazma ve dil bilgisi alanlarına ilişkin durumları sürekli ve sistematik olarak gözlemlenir ve gözlem sonuçları gözlem formlarına kaydedilir. Öğretim sürecinde öğrencilerin dinleme. birikimlerini belirlemek amacıyla ölçme araçları kullanılır. Ayrıca tema başlangıcında da öğrencilerin temayla ilgili durumlarını. konuşma. öğrenci ürün dosyaları. Metin işleme sürecinde ve iş birliği içerisinde yapılan etkinliklerde öz değerlendirme. Bunun için de öz değerlendirme formları. okuma. grup ve akran değerlendirme formları kullanılır. performans değerlendirilmesinde karar verme. 5. özellikle süreç değerlendirme amacıyla kullanılacak ölçme araçları (performans ödevleri. 3. 2. grup değerlendirme ve akran değerlendirmelerin yapılması gerekmektedir. Öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumları merak ediliyorsa tutum ölçekleri kullanılarak ölçülür. 227 . ölçülen özelliğin değerlendirilmesi açısından yararlı olacaktır. Öğretimin bütün aşamalarında. 7. Derse karşı olumsuz tutuma sahip öğrencilere yönelik tedbirler alınır. 1. Eğitim ve öğretim sürecinin başlangıcında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri veya durumları belirlenmelidir. Türkçe dersinde öğrenci başarılarının ölçülmesinde kullanılan sınavlarda. yukarıda açıklanan farklı türdeki maddelerin olabildiğince yer alması. 4. öz değerlendirme ve akran değerlendirme vb. Öğretim süreci içerisinde. ) sınıflarda ilk defa uygulanıyorsa öğrencilere ve velilere. eleştirel düşünme becerileri gibi bazı temel becerilerin gelişmesinde etkili olan öz değerlendirme.

yer. Dinlediği/izlediği kişiyi sesini ve beden dilini etkili kullanma yönünden değerlendirir. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini kullanır. duygu. Öğrenci adı EK 1: DİNLEME/İZLEME BECERİSİ GÖZLEM FORMU A B C Ç Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (Evet:3 Kısmen:2 Hayır:1) puan verilir.Dinleme/izleme kurallarını uygulama Konuşmacının sözünü kesmeden. şahıs. Dinlediklerinde/izlediklerinde yer alan öznel ve nesnel yargıları ayırt eder. . sabır ve saygıyla dinler. zaman. Dinlenenle ilgili soru sormak. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. Dinlediklerini/izlediklerini içerik yönünden değerlendirir. Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu belirler. Dinlediklerini/izlediklerini kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler. Dinlediklerinde/izlediklerinde ortaya konan sorunlara farklı çözümler üretir. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki örtülü anlamları bulur. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. Dinlediklerinde/izlediklerinde amaç-sonuç ilişkilerini belirler. düşünce ve hayalleri yorumlar. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. Dinlediklerini/izlediklerini değerlendirme Dinlediklerini/izlediklerini dil ve anlatım yönünden değerlendirir. 228 Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç ilişkilerini belirler. Dinlediklerindeki/izlediklerindeki olay. Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana duygusunu belirler. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. görüş bildirmek için uygun zamanda söz alır. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler.

anlaşılır ve konuya hâkim bir şekilde konuştu mu? Konuşmasında uygun yerlerde vurgu. amaca. açık. atasözü. özdeyiş. işitsel ve çok yönlü iletişim araçlarından yeterince yararlandı mı? Konuşması boyunca nezaket kurallarına uydu mu? Öğrenci adı EK 2: KONUŞMA BECERİSİNİ DEĞERLENDİRME FORMU Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (evet:3 kısmen:2 hayır:1) puan verilir. tür ve seviyeye uygun mu? Olaylar ve bilgiler sıraya konularak anlatıldı mı? Konuşma bütünlük ve tutarlılık içinde sürdürüldü mü? Konuşmasında ana fikir ve duyguyu yardımcı fikir ve duygularla destekledi mi? Konuşmasını deyim. alıntı ve örneklerle zenginleştirdi mi? Konuşmasını günlük hayatla ilişkilendirdi mi? Sunum Konuşmasını verilen sürede tamamlayabildi mi? Konuşma sırasında ölçülü ve rahat mıydı? Konuşmasını sunarken görsel.Dil ve anlatım İşitilebilir bir ses tonuyla konuştu mu? Konuşmasında standart Türkçeyi kullandı mı? Kelimeleri doğru telaffuz etti mi? Kelimeleri anlamına ve bağlamına uygun kullandı mı? Dil bilgisi kurallarına uygun cümleler kurdu mu? Güven verici. tonlama ve duraklama yaptı mı? Sözleriyle jest ve mimikleri birbirine uygun mu? İçerik Konuşması konuya. 229 .

2 2 2 1 2 2 2 1 3 2 2 1 3 2 2 1 3 3 2 2 3 3 2 2 3 2 2 2 3 2 2 1 3 2 2 1 1 1 1 1 3 3 2 2 3 3 2 2 Metinde olay. Metindeki amaç-sonuç ilişkilerini fark eder. Metnin konusunu belirler. Sözün ezgisine dikkat ederek okur. Not: Öğrencinin yukarıda yer alan kazanımları gerçekleştirme düzeyine göre (Evet:3 Kısmen:2 Hayır:1) puan verilir. Metnin planını kavrar. Okuduğu metni anlama ve çözümleme Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamını çıkarır. Okuduklarını kendi cümleleriyle kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetler.varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. Okuduklarındaki öznel ve nesnel yargıları ayırt eder.EK 3: OKUMA BECERİSİ GÖZLEM FORMU Öğrenci adı A B C Ç Okuma kurallarını uygulama 3 3 3 1 3 3 3 1 3 2 3 2 3 3 2 1 3 2 2 1 3 2 2 2 3 2 2 2 3 3 2 2 3 2 2 1 Akıcı biçimde okur. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Metinde ortaya konan sorumlara farklı çözümler üretir. Okuduklarındaki örtülü anlamları bulur. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Sesini ve beden dilini etkili kullanır.yer. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları.şahıs. düşünce ve hayalleri Metnin başlığı ile içeriği arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Okuduğu metni değerlendirme Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. Metni içerik yönünden değerlendirir. 230 Okuduklarında yardımcı fikir ve duyguları belirler. Metindeki yardımcı fikirleri/duyguları belirler. duygu.zaman. . Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler.

Cümle kuruluşları dil bilgisi kurallarına uygundur. Adı ve soyadı: Sınıfı: Yazılı anlatımda aranacak özellikler Kâğıdın kenarlarında. mantıksal tutarlılık ve bütünlük içinde anlatılmıştır. Konuyu kendine özgü ifadelerle anlatmıştır. Başlık konuyla ilgilidir. Dil ve Anlatım Ana fikir ve duygu. Yazım ve Noktalama Verilmesi gereken puan 5 5 5 5 5 5 10 10 10 5 5 5 5 5 5 5 5 Öğretmenin vereceği puan Biçim Yazıda yazım kurallarına uyulmuştur. Konu. örnek ve benzetmeler yeterli olup içeriğe uygundur. Sonuç ifadesi konuyu bağlayıcı ve etkileyicidir. NOT: Ölçekte belirtilen puanlama örnek olarak verilmiştir. Paragraflar arasında uygun geçiş sağlanmıştır. Kelimeler yerinde ve doğru anlamda kullanılmıştır. yardımcı fikir ve duygularla desteklenmiştir. 231 . Cümlede kelime tekrarları yapılmamıştır. okunaklı ve işlek bir yazı kullanılmıştır. paragraf ve satır aralarında uygun boşluklar bırakılmıştır. Düzgün. Her bir paragrafta tek bir duygu ve düşünce işlenmiştir. Alıntı.EK 4: YAZILI ANLATIMI DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin. Yazıda verilmek istenen ana fikre ulaşılmıştır. Öğretmen tarafından değiştirilebilir. Konuyla ilgili kaynaklara başvurulmuş ve yeterince yararlanılmıştır. Noktalama işaretleri doğru yerde kullanılmıştır.

Özel ilgi alanına giren konularda tartışmalara etkin biçimde katılır. öğrencilerinizin okuma becerilerine ilişkin davranışlarını gözlemlemede kullanınız. 6. Sınıfta yüksek sesle okumaya isteklidir. Paylaşılan metinler yönelik sorular sorar ve soruları cevaplandırır. 2. 8. Gazetelerde okumuş olduğu haber ve yazıları anlatır. Kitap okumaktan hoşlanmaktadır. belirli bir zaman aralığında. Okumuş olduğu bir kitabı başkalarıyla tartışabilir.EK 5: OKUMA BECERİSİ KONTROL LİSTESİ Öğrencinin Adı: ________________ Sınıf: Öğretmenin Adı: Gözlem Zaman Aralığı: __/__/200_ ’den __/___/200_’e Değerli Öğretmenler. Öğrencilerinizin söz konusu becerileri gerçekleştirip gerçekleştirmediklerini aşağıdaki ifadelerin karşılarına (√) işareti koyarak belirtiniz. Yüz temel eserden seçtiklerini okur. Konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi öğrenmede isteklidir. Bilmediği bir kelimenin anlamını bulmak için sözlük kullanır. Gözlenecek Davranışlar 1. 9. Bu formu. 11. Bu form. Okuduğu kitaplardan beğendiği bölümleri arkadaşlarıyla paylaşır. 3. Yorumlar: ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ _____ 232 . 4. 10. 7. öğrencilerin okuma becerilerini değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. 5. Sınıf ve okul kütüphanesinden kitaplar okur.

Türkçe dersinde genellikle çok sıkılırım. Bu ölçek. sizlerin Türkçe dersine yönelik görüşlerinizi almak amacı ile hazırlanmıştır.. Türkçe derslerinde metin inceleme keyif vericidir. Televizyon ve radyoda yayımlanan Türkçe konulu programları kaçırmak istemem. Kararsızım. Katılıyorum. Katılmıyorum. Tamamen Katılıyorum. Türkçeyi. Türkçe ile ilgili ödevleri yapmaktan zevk alıyorum. Türkçe derslerine daha fazla zaman ayrılmalıdır. Her cümleyi dikkatle okuduktan sonra DERECELER sütunundaki seçeneklerden size en yakın olanını (X) ile işaretleyiniz. Türkçe dersinde genellikle huzursuz olurum. Türkçe sınavlarında. Türkçe dersi ile ilgili konuları tartışmaktan mutlu oluyorum.EK 6: TÜRKÇE DERSİNE YÖNELİK TUTUM ÖLÇEĞİ 1 Sevgili Öğrenciler. İleride. Okul :…………………………. Türkçe dersi kadar sıkıcı bir ders yoktur. diğer derslere göre daha çok severek çalışırım. Türkçe ile ilgili bir bölümde okumak isterim. Türkçe dersi ile ilgili kitap. yayınları takip etmek isterim. DERECELER Hiç Katılmıyorum. dergi vb. Türkçe dersi için. Türkçe derslerindeki okuma parçaları çok can sıkıcıdır.. Cinsiyetiniz: ( )Kız ( )Erkek Türkçe Dersi ile İlgili Görüşler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Türkçe benim için eğlenceli bir derstir. Sınıf/Şube :………………. Türkçe dersinin günlük yaşamda önemli bir yeri var. Türkçe bana göre gereksiz bir derstir. Türkçe dersi hiç olmasa daha iyi olurdu. ders dışında çalışma zamanı ayırmaya gerek yoktur. Boş zamanlarımın çoğunu Türkçe dersine ayırmak isterim. 1 Kaynak: EARGED 233 . Türkçe dersini dört gözle bekliyorum. diğer derslerin sınavlarına göre daha huzursuz oluyorum.

Umarım sizler de bu yazarların kimler olduğunu merak ediyorsunuzdur. Yazarla mümkünse görüşme yapabilir. materyal kullanımı açılarından değerlendirilecektir. 234 . içerik. kaynak kullanımı. Sizlerden kitabımızda bulunan metinlerin yazarlarından istediğiniz bir kişiyi seçerek onunla ilgili araştırma yapmanız istenmektedir. Değerlendirme ve Çalışma Bitirme Tarihi: • • Çalışman. Çalışmanı ………………. onunla iletişime geçip hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsin. Seçtiğin yazarla ilgili çeşitli kaynaklardan yararlanabilirsin.tarihine kadar teslim etmiş olman gerekiyor. Sınıf Sevgili Öğrenciler! Türkçe derslerinde kullanmış olduğumuz metinlerden bazıları ünlü yazarların eserleridir. Seçmiş olduğunuz yazarla ilgili olarak aşağıdaki soruları cevaplandırabilecek şekilde araştırmanızı tamamlayınız. a) Kişisel özellikleri. 6. Araştırma raporunu resim ve fotoğraflarla süsleyebilirsin.EK 7: PERFORMANS ÖDEVİ İçerik Alanı Sınıf Düzeyi Beklenen Performans Araştırma becerisi Yazma becerisi İletişim becerisi Puanlama Yöntemi Dereceli Puanlama Anahtarı 0 Bütünsel 0 Analitik Tema:……………………. eğitim durumu nedir? b) Hayatta nelerle mücadele etmiştir? c) Ne tür yazılar yazmıştır? ç) Yazılarında genel olarak nelere değinmiştir? d) Yazarın yazmış olduğu eserler nelerdir? Yönerge: • • • • Araştırmaya başlamadan önce plan yapabilirsin.

7. Rapor yazım. açıklayıcı ve etkileyici değildir. 2. Rapor herhangi bir yazım. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmiştir. 3. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. AZ BAŞARILI 1. Araştırılan dönemle ilgili yeterince kanıt ve bilgilere ulaşılmamıştır. noktalama ve dil hataları bulunmaktadır. 3. 2. 6. noktalama ve dil hataları bulunmaktadır. 2. BAŞARILI 1. Hazırlanan çalışma yeterince dikkat çekici. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. Kullanılan yazılı. Araştırmasını yürütürken planda bazı sapmalar olmuştur. 4. Raporda yazım. 4. noktalama ve dil hatası içermemektedir. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmüştür. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmiştir. Raporda çok sayıda yazım. 7. görsel ve işitsel materyal kullanılmıştır. 6. Çok sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. 6. 7. 5. Yazılı. Araştırılan dönemle ilgili kanıt ve bilgilere ulaşılmamıştır. görsel ve işitsel materyaller konuya çok uygun ve dikkat çekicidir. Sınırlı sayıda kaynaktan yararlanılmıştır.EK 8: DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI AÇIKLAMA: Yukarıdaki performans ödevini aşağıdaki ölçütler doğrultusunda puanlayanız. açıklayıcı ve etkileyici değildir. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmemiştir. Adı soyadı:_____________ Sınıfı: _____________ ÇOK BAŞARILI 1. 2. açıklayıcı ve etkileyicidir. Araştırılan dönemle ilgili kanıt ve bilgilere ulaşılmıştır. görsel ve işitsel materyaller kullanılmamıştır. görsel ve işitsel materyaller konuya uygun ve dikkat çekicidir. 4. Kullanılan yazılı. noktalama ve dil hataları içermektedir. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmemiştir. Yazarla herhangi bir şekilde iletişime geçilmemiştir. 235 Tarih:___/____/200_ 4 3 2 . 7. Çok sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. Araştırmasını belirlediği plana göre yürütmeye çalışmıştır. 3. Hazırlanan çalışma dikkat çekici. Çok az sayıda kaynaktan yararlanılmıştır. 3. Çok az sayıda yazılı. 4. 5. 5. Öğrencinin. açıklayıcı ve etkileyicidir. GELİŞTİRİLEBİLİR 1 1. Araştırılan ödev ile ilgili çarpıcı kanıt ve bilgilere ulaşılmıştır. 6. 5.

236 . Görüş almak amacıyla yapacağınız anket ve mülakatlarda soracağınız soruları önceden hazırlamalı ve konunun içeriğine uygunluğunu kontrol etmelisiniz.. İnternet vb. Anket ve görüşme sonuçlarını ana hatlarıyla özetlemelisiniz..EK 9: PROJE ÖDEVİ Sevgili Öğrenciler. sunacağınız raporu hazırlamalısınız. bu konuda çözüm önerisi üretmek amacıyla anket ve görüşme yoluyla etrafınızdaki kişilerin bu konudaki görüşlerini almanız. kitaplar. 1. kaynaklardan yararlanabilirsiniz.. Çalışmalarınız doğrultusunda sınıfta sergileyeceğiniz materyalleri (poster ve bu posterde yer almasını düşündüğünüz görsel materyaller vb. / 2005 tarihinde teslim etmeli ve sınıfta görsel materyallerinizi sunmalısınız. Araştırmalarınıza dayanarak konu ile ilgili sunacağınız raporda hangi bilgilere yer vereceğinize karar vermelisiniz. Çalışmanızı rapor olarak . Verilen konu ile ilgili araştırma yapmalısınız. 5. tespitlerinizi ve çözüm önerilerinizi görsel materyallerle destekleyerek sınıfta rapor olarak sunmanız beklenmektedir. 3.) hazırlamalısınız. Çalışmalarınız doğrultusunda. gazete haberleri. 7. 2. / . 4.. Sizden çevre sorunlarının neden kaynaklandığını açıklayan ve bu konuda çözüm önerileri sunan bir rapor yazmanız beklenmektedir... Bu çalışmayı başarıyla tamamlayabilmeniz için aşağıdaki adımları izlemelisiniz. 6. 8. Çalışmanız için aile bireyleri. Raporunuzu yazmadan önce çevre sorunları ile ilgili bir araştırma yaparak yaşadığınız bölgedeki sorunların neler olduğunu tespit etmeniz.

PROJENİN İÇERİĞİ Türkçeyi doğru ve etkili kullanma Bilgilerin doğruluğu Toplanan bilgilerin analiz edilmesi Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma Toplanan bilgileri düzenleme Yazılı ve görsel unsurların birbiriyle bağlantısını sağlama Eleştirel düşünme becerisini gösterme Yaratıcılık yeteneğini kullanma TOPLAM III. SUNU YAPMA Sorulara cevap verebilme Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma Sunuyu hedefe yönelik materyalle destekleme Sesini ve beden dilini kullanma Verilen sürede sunuyu yapma Sunum sırasında öz güvene sahip olma Sunuya istekli olma TOPLAM GENEL TOPLAM Öğretmenin yorumu: …………………………………………………………………… Not: Proje değerlendirme formu. PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ Projenin amacını belirleme Projeye uygun çalışma planı yapma Grup içinde görev dağılımı yapma İhtiyaçları belirleme Farklı kaynaklardan bilgi toplama Projeyi plana göre gerçekleştirme TOPLAM II. Çok İyi 5 İyi 4 Orta Zayıf Çok Zayıf 3 2 1 237 . : DERECELER GÖZLENECEK ÖĞRENCİ KAZANIMLARI I. hem bireysel hem de grup proje çalışmalarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.EK 10: PROJE DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin adı ve soyadı: Projenin adı : Sınıfı : Nu.

........................................... .................................................. 7............ 3...................................................................................................................................................................................................................................................................... ......................................... ..................................................................................................................................................... ......... ...................................................................................................................................................................... 238 .................................................................................................................... ................................................................... ... 4............. 2........................ 5........................................................................................................................................ 9................................... 6........EK 11: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI Öğrencinin adı ve soyadı: Tarih: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI İÇİNDEKİLER Çalışmalarım: 1............................................. .................................................... ............. 8............................................................................................................. ...............................................

................................................................................................................................................... ........................................................................................ ............. ...................................... .................................................................................................................................................................................................................................... *Öğrencilerin............ ............................................................................. .................... .................................. ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... öz değerlendirme yapmalarına imkân vererek kişisel gelişimlerine katkı sağlayacaktır................. Bu çalışmayı arkadaşlarımla neden paylaşıyorum?............... ................................................................................................................................................. Tarih: Neden bu çalışmayı saklıyorum? ..........................................................................................................................................................................................EK 12: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASINA İLİŞKİN ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU* Öğrencinin adı ve soyadı:................ .................................................................................... Benim için bu çalışmanın anlamı :..................................................................................... ............................................. daha sonraki çalışmalarına ışık tutacak....................................................................................................... Bu çalışmayı tekrar yapsaydım şu şekilde yapardım: ........................................................................................................................................................... ................................................ Çalışma sırasında neler öğrendim?............................................................................................................................................................................... ...... ......................................................................................................................... Çalışmamı yaparken beklemediğim nelerle karşılaştım? .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................... öğrenci ürün dosyasındaki çalışmalarına yönelik yorumları................................................ .................................................................................................................................................................................................................................. . 239 ...... ................................................................................................................ ...................................................................................................... .......................................... Çalışmanın adı:................... ...

... EVET KISMEN HAYIR YORUMLAR/ÖNERİLER:........... Görsel materyallerle desteklenmiştir................................................................ Çalışmalar araştırma ürünüdür............. güzel ve etkili kullanılmıştır............ ................................. .............................. ...................................................... ....... ÖLÇÜTLER Çalışmaların içeriği tamdır.................................................................. Farklı türde çalışmalar yer almaktadır......................................................................................... Türkçe doğru..................................................................... ............................................................................................................................................ Dosya düzenlidir................ .......................................................................................................................................................................................................................... Öğrencinin gelişim düzeyini gösterir.............................. .......................................................: Yönerge: Aşağıdaki her bir ölçütün yeterliliğini göz önüne alarak dosyayı değerlendiriniz..................................EK 13: ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin adı ve soyadı: Sınıfı: Nu....................... Yaratıcı düşüncenin ürünüdür............................................................................................................... Çalışmalar amaca uygundur..................................... 240 ................................................................................................................................ ................................................................................

EK 14: AKRAN DEĞERLENDİRME FORMU Bu form. 6. 7. Bazen Hiçbir zaman Öğretim yılı : 241 . Seçeneklerden değerlendirmelerinize en uygun olanı işaretleyiniz. 2. Adı ve soyadı : Grup nu. 5. 3. Görevlerini zamanında yerine getirir. 4. Çalışmalarda Türkçeyi doğru. Etkinlik öncesi hazırlık yapar. grubunuzdaki arkadaşlarınızla ilgili değerlendirme maddelerini içermektedir. Arkadaşlarının çalışmalarına destek olur. Arkadaşlarını uyarırken uygun bir dil kullanır. 2. 8. Çalışmalara istekli katılır. Değerlendiren öğrencinin. Farklı kaynaklardan bilgi getirip sunar. güzel ve etkili kullanır. Arkadaşlarının görüşlerine saygılıdır. Temiz ve düzenli çalışır./adı : Sınıfı Tarih : : DERECELER Her zaman 1.

................................... fakat .............................................................. Birbirimizin görüş ve önerilerini dinledik.......................................................................... 4.................................................................................................................... ............ Grubumuzun en iyi olduğu alan ........................................................................ ....................................................................... Sorun nereden kaynaklanıyordu? ................................ Çalışmalar sırasında karşılaştığımız en büyük sorun................................................................................................................................. Görev dağılımı yaptık............... 3............................. ......................... Sorumluluklarımızı yerine getirdik....................................................................................................................................................... Grupta birbirimizi takdir ettik................................................ 242 ......................... Çalışmalarımız sırasında birbirimizi cesaretlendirdik...........EK 15: GRUP ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU Grubun adı: Gruptaki öğrencilerin adları: Açıklama: Aşağıdaki tabloda grubunuzu en iyi şekilde ifade eden seçeneği işaretleyiniz.............................................. Çalışmalarımızı etkili bir biçimde sunduk.............. .......... 2................................................. Araştırmada çeşitli kaynaklardan yararlandık................................................................................................ ...... Grupta uyum içinde çalıştık...... Grup olarak daha iyi olabilirdik.. Görüşlerimizi rahatlıkla söyledik................................. ..... DEĞERLENDİRİLECEK TUTUM VE DAVRANIŞLAR Araştırma planı yaptık............. Grupta birbirimize güvenerek çalıştık.................................................... DERECELER Her Zaman Bazen Hiçbir Zaman Aşağıdaki soruları grubunuza göre cevaplayınız...................................................................... Etkinlikleri birlikte hazırladık............................................................................................... ................................................ ........................... 1........................................................................

Ankara: Tıpkı Basım (10. Kan. Mertler.(3. Sınıfiçi Performansın Değerlendirme Teknikleri. Eğitimde İyi Örnekler Konferansı. Basım). "Designing scoring rubrics for your classroom.Şti. Sabancı Üniversitesi.KAYNAKÇA Atılgan. (OKS 2003) (OKS 2006) 243 . İstanbul. (2003). Anı Yayıncılık. Ankara. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Tekin. F. Research & Evaluation. Turgut. H (Editör).asp? Yıldırım. Ankara: Milli Eğitim Basım Evi. H. (2006). (1997). Practical Assessment.net/getvn. A. C. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. N. Basım). G. (2005). A. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Metotları. ve Doğan. H. Öğrenci Merkezli Eğitim Uygulama Modeli. R. (2006). A.(2005). İstanbul. 7(25). ve Şimşek. Ankara: Seçkin Yayıncılık. Noonan B. Morpa Kültür Yayınları Ltd. Yükseköğretimde Ders Kazanımlarının Çoklu Değerlendirilmesi Örneği: Cinsel Sağlık Bilgileri Eğitimi Dersi. N. Volume: 10 MEB -EARGED (2003). Ankara. Ö. Available online: http://pareonline. Kutlu.& Duncn. Peer and Self Assessmentin High Schools. ve Ahioğlu. Yargı Yayınları. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme.. (1991)." Practical Assessment. (2001). Berberoğlu. Research & Evaluation.

8. SINIFLAR) 244 .DERS İŞLENİŞ ÖRNEĞİ (6. 7.

konuyla ilgili birikimlerini harekete geçirmesi. Bu amaçla öğretmen. “kelime ve cümle çalışmaları” ile “metni anlama. öğrencinin derse. Böylelikle konuya güdülenen öğrenci herhangi bir kopukluk yaşamadan sürecin diğer basamağına uyum sağlayabilecektir. dikkatini metne yoğunlaştırması hedeflenmektedir. DERS İŞLEME SÜRECİ 1. temayla ya da metinle ilgili görsel unsurların yorumlanmasını isteyebilir. yapılacak etkinlikler ve bir yıl boyunca işlenecek tema ve metinlerin sayısı dikkate alınarak belirlenmelidir. konuyla ilgili beyin fırtınası yaptırarak çağrışımların ifade edilmesini sağlayabilir. hazırlayacağı metin işlenişlerinde farklı yöntem. canlandırma etkinlikleri yaptırabilir veya benzeri etkinlikler düzenleyebilir. dinlenmesi/izlenmesi”. teknik ve etkinlikler kullanabilir. Etkinlikler belli bir yöntem dâhilinde yapılmalı. HAZIRLIK İşleniş sürecinin ilk basamağında. kazanımın niteliğine göre öğrenciye gerekli açıklamalar yapılmalı veya bununla ilgili etkinlikler düzenlenmelidir. OKUMA. okuma veya dinleme/izleme etkinliğine hazırlanması. kısa hikâye vb. konunun anlaşılmasını kolaylaştırıcı bilgiler edinmesi. Bu çalışmalarda odak noktası. metinlerin özelliği. müzik dinletebilir. okuma metinleriyle. DİNLEME/İZLEME Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nda her tema kapsamında en az üç okuma metni ile bir dinleme/izleme materyaline yer verilmesi öngörülmüştür. sağlayıcı nitelikte çalışmalara da yer verilmelidir. okuma metni ya da dinleme/izleme materyali olmakla birlikte öğrencinin duygu ve düşünce dünyası bununla sınırlandırılmamalı. dinleme/izleme materyalleriyle ya da temayla bağlantılı veya bağımsız okuma ve dinleme/izleme etkinlikleri düzenlenebilir. kısa filmler izletebilir. Bunların yanı sıra söz varlığını zenginleştirme ile alışkanlık kazanma boyutundaki kazanımların verilişinde. Kazanımın 245 . metinden hareketle araştırma yapmasını vb. öğrencinin metin aracılığıyla söz varlığını zenginleştirmesini. farklı bilgiler edinmesini. Temanın işleniş süresi. ilgi ve motivasyonu arttırıcı anekdot. Burada dikkat edilmesi gereken nokta. Öğretmen.DERS İŞLENİŞİ İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR • • • Programdaki ders işleniş örneğinin başında yer alan kazanımlar sadece o işlenişe yönelik olarak belirlenmiştir. Okuma metinleri ile dinleme/izleme materyallerinin işlenişinde “metnin belli bir yöntem dâhilinde okunması. 3. KONUŞMA Her okuma metni ya da dinleme/izleme materyalinin içeriğinin işlenişinden sonra metne ya da temaya bağlı bir konuşma etkinliği düzenlenir. Kazanımların ilk ele alındığı yerde. yıl boyunca mümkün olduğunca çeşitli yöntemin kullanılmasına özen gösterilmelidir.den yararlanabilir. hazırlık aşamasının işleniş sürecinin diğer basamaklarına göre daha kısa sürede gerçekleştirilebilir biçimde planlanmasıdır. Verilen ders işlenişi bir örnektir. fıkra. 2. çözümleme ve yeniden yapılandırma çalışmaları”na yer verilir.

Bir önceki yıl ele alınan dil bilgisi konularına yönelik hatırlatma niteliğinde etkinlikler düzenlenebilir. YAZMA Her okuma metni ya da dinleme/izleme materyalinin içeriğinin işlenişi ve konuşma etkinliğinden sonra metne ya da temaya bağlı bir yazma etkinliği düzenlenir. diğer konuşma etkinliklerine de mümkün olduğunca çok öğrencinin katılması sağlanmalıdır. Çalışmalar sonrasında verilecek dönütlerle öğrencinin kendini geliştirmesine katkıda bulunulmalıdır. Kazanımların ilk ele alındığı yerde. Kazanımın ele alındığı diğer etkinliklerde öğrenciye hatırlatmalarda bulunulmalıdır. Çalışmalar sonrasında verilecek dönütlerle öğrencinin kendini geliştirmesine katkıda bulunulmalıdır. DİL BİLGİSİ Dil bilgisi kazanımlarının verilişinde okuma metinlerinde hareket edilebileceği gibi bağımsız metinlerden ya da çalışma kâğıtlarından da yararlanılabilir.ele alındığı diğer etkinliklerde öğrenciye hatırlatmalarda bulunulmalıdır. 5. Dil bilgisi kazanımları Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nda verilen sıraya göre ele alınmalıdır. kazanımın niteliğine göre öğrenciye gerekli açıklamalar yapılmalı veya bununla ilgili etkinlikler düzenlenmelidir. Etkinlikler belli bir yöntem dâhilinde yapılmalı. 4. Her öğrencinin yıl içinde en az bir kez hazırlıklı bir konuşma yapması. 246 . yıl boyunca mümkün olduğunca çeşitli yöntemin kullanılmasına özen gösterilmelidir.

Yazım ve noktalama kurallarına uyar. 3. Standart Türkçe ile konuşur. 14. bilmece yanıltmacaları ezberler/kullanır. 4. Yazma kurallarını uygulama 1.1. Dinlediği/izlediği metne farklı başlıklar bulur. 4. Dinleneni/izleneni anlama ve çözümleme 5. kurar. Tekrara düşmeden konuşur. 5. Kendini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları. Konuşma kurallarını uygulama 4. 5.Dinlerken/izlerken olay. Düzgün. 19. duygu.Dinlenenin/izlenenin bağlamından hareketle 1. şahıs.Karşısındakinin algılamakta zorluk kullanır. zaman. 12. yer. düşünce. 2. Sıfat tamlamalarının yazı”yla yazar. Yazdıklarını değerlendirir. dil ve anlatım yönünden 247 . hayal. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. 11.SINIF SÜRE :6 : 8 saat ORAN: %30 ORAN:%20 ORAN: %20 ORAN:%15 DİNLEME/İZLEME 1. sayışmaca. Dinleme/izleme kurallarını uygulama KONUŞMA YAZMA 1. 6. Kendi yazdıklarını değerlendirme ve 2. Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini 7. Kendini sözlü olarak ifade etme 3. varlık kadrosu ve bunlarla ilgili unsurları belirler. düşünce ve hayalleri yorumlar. alışkanlığı kazanma 1. Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. 8.Dinlediklerinde/izlediklerinde sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Farklı türlerde metinler yazma 3. Konuşmasında nezaket kurallarına uyar. izlenim ve kelime ve kelime gruplarının anlamını çıkarır. Sorunlarına konuşarak çözüm arar. DİL BİLGİSİ 1. okunaklı ve işlek “bitişik eğik 7. deneyimlerini sözlü olarak ifade eder.Duygu. Olay yazıları yazar. Türkçenin kurallarına uygun cümleler 2. 4. kuruluş ve anlam özelliklerini kavrar. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. Söz varlığını zenginleştirme 3. çekmeyeceği bir hızda ve akıcı biçimde konuşur. 2. 7. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama/uygulama 2. Tekerleme.

külü beyaz olsun.Peki öyle derim. 500 okka kömür. üstlerinde başlarında paralansın.Güle güle yakınız. Aman Karagöz’üm ne sevindiler! Karagöz. ne bulursam. odun aldım. Önümüz bayram. yani birtakım edepsiz sözlere başladın. Cenabı Hak cümlemizi elemsiz kedersiz nice senelere yetiştirsin. 248 . Hazır elimde beş on kuruş param var iken hemen çarşıya gittim. Hacivat-Eksik olma Karagöz’üm.Dedim bu gece Karagöz’üme gideyim. ben kömür.Onu öyle demezler Karagöz’üm. Hacivat.Karagöz’üm öyle mi derler! Karagöz.KARAGÖZ Hacivat.Kavuk. gidiyor.Kimin umurunda. Karagöz.Ya ne derler? Hacivat. Karagöz. Karagöz.Güle güle giysinler derler! Karagöz.Âmin! Hacivat. Malum ya önümüz kış. Hepsinin ayaklarına birer pabuç.Neyi? Karagöz.İyi ya işte. Hacivat. Güle güle yakınız. Üstlerinde başlarında paralansın. bana ne! Hacivat. Eve getirdim. Karagöz. Hacivat. üstlerine birer entarilik basma aldım. karşısında çoluk çocuk güle güle ısınınız. şöyle bir tatlı tatlı konuşayım. Külü beyaz olsun.Güle güle giysinler. Hacivat. mübarek ramazan geldi.Ne! Ben Edip Bey’le haşlama yemedim. Hacivat.Öyle değil efendim. Malum ya önümüz mübarek bayram. şimdi latifeyi bırak da dinle. Karagöz. Hazır param varken doğru odun iskelesine gittim.Aman birader.Canım Karagöz’üm. iki çeki de odun aldım. Çoluk çocuk başıma toplandılar.Bulsam kaparım. sarık. Üstümüzde başımızda yok dediler.Bak Karagöz’üm. Sen ise başladın abuk sabuk söylemeye. Karagöz.

onu öyle demezler. arlanmazlar.Karagöz’üm. hapishaneden çıkardılar. Hayalî Küçük Ali’den kısaltarak alınmıştır. 249 . Karagöz. güle güle yansın. Hacivat. iftarlık öte beri alayım dedim. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır. Önüne ardına baksın. Bir de güzel yağlı boya vurdurdum.İyi ya işte. Esef etme kardeşim.Esef etme Hacivat. onu öyle demezler. Fırıncıya çıkışırlar.Güle güle yansın. güle güle oturun. Karagöz. Karşısında çoluk çocuk güle güle ısınsın. sen ne söylüyorsun! Ben evimi tamir ettirdim. Karagöz. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır diyerek beni teselli edecek yerde gönlümü kırıyorsun.Derken efendim. çoluğunuz çocuğunuzla oturun.) Hacivat. Hacivat. Hacivat.Evet… sizi utanmazlar. Görme. Allah nazardan saklasın derler. Karagöz’üm. Karagöz.A birader. yepyeni bir ev oldu. Hacivat. Hacivat. çoluğunuz çocuğunuzla oturun. Karagöz. Eve giderken bizim pideci fırınına uğrayıp bir iki pide alayım dedim. Külü beyaz olsun. Karagöz. Geçen kış bizim evin damı akıyordu. şöyle bir sokağa çıkayım. Yanlarına gittim: “Ayıptır. dostun biri çıkarmazsa biri çıkarır.Aman birader ne yapıyorsun? Karagöz.Onu öyle demezler. Bazı ufak tefek yerleri de tamir ettirdim. Kör müsün? Görmüyor musun? Önünüze. benim suçlu olmadığım anlaşıldı. Karagöz. derler. Onlarla birlikte beni de kavga ediyor sanarak yakaladılar. doğru hapishaneye attılar.Eksik olma Karagöz’üm. etmeyin!” dedimse de kim dinler! Öteden zaptiyeler geldiler. arkanıza bakın. Bir usta getirdim. Alevi gökyüzüne çıksın. Hacivat.Derken Karagöz’üm. mübarek günde kavga olur mu? Yapmayın.Hacivat. (Hacivat’a bir tokat atar. tam bizim evin köşesinde iki kişi kavga ediyorlar.Karagöz’üm. gözümün biri çıktı.Fırıncıyı tokatlıyorum. küreği çekince sapı gözüme değdi.Esef etme Hacı Cavcav. Hacivat.Güle güle oturun.A birader. terbiyesiz utanmazlar sizi. benim gözüm çıktı. Kiremitleri aktardım. Fırının önünde dururken pişirici. Güle güle oturun.Güle güle oturun.Esef etme Hacı Cavcav. İleride. Karagöz.

“dinleme/izleme yöntemini” uygulayıp uygulamadıkları gözlemlenir. Öğrencilerden Karagöz ve Hacivat’ın kişilik özelliklerini karşılaştırmaları istenir (Çalışma Kâğıdı 3). Karagöz. Ulu Cami yapılırken duvarcı olarak çalışan Hacı İvad Kalfa (Hacivat) ile demircilik yapan Karagöz karşılaştılar mı gevezeliğe. DİNLEYELİM ANLAYALIM HAZIRLIK • Ulaşılabilen Karagöz ve Hacivat resimleri sınıfın uygun yerlerine asılır. Sizce etkili bir iletişim kurabilmek için nelere dikkat etmeliyiz? 4. • Öğrencilerden. şakaya dalıp işi unuturlarmış. halkın kısaca “ Karagöz oyunu” dediği bu temsil.Tema : İletişim Sınıf : 6 Süre : 8 ders saati A. Bunların nükteli konuşmalarını duyan öbür işçiler de işi bırakır onları dinlermiş. METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME • Öğrencilerden verilen kelimeleri. belirtilen durumlarda söylenebilecek sözlere örnekler vermeleri istenir (Çalışma Kâğıdı 2). uygun olan açıklamayla eşleştirmeleri istenir (Çalışma Kâğıdı 1). Karagöz’ün anlayışsızlığı karşısında nasıl bir tepki gösterirdiniz? 5. Bu sırada öğrencilerin “başkalarını rahatsız etmeden” dinleyip dinlemedikleri. metinde geçen ve günlük hayatta olumlu ve olumsuz durumlarda söylenen kalıplaşmış ifadelere dikkat ederek dinlemeleri istenir. İşçilerin çok üzülüp işi bırakmaları üzerine. Dinlediklerinize ilişkin nasıl bir sonuca varıyorsunuz? 6. DİNLEME VE ANLAMA • Metin bir kez dinletilir. Öğrencilere aşağıdaki sorular yöneltilir: 1. deriden ve mukavvadan biçilip boyanmış şekillerin. Yazılı kaynaklarda çeşitli adlarla anılan. İşin geciktiğine inandırılan devrin padişahı onları öldürtmüş. Anadolu’da ilk defa Bursa’da ortaya konmuştur. Karagöz ile Hacivat’ın etkili bir iletişim kuramamalarının nedeni nedir? 2. Siz olsaydınız metne nasıl bir başlık verirdiniz? 250 . Öğrencilere Karagöz ve Hacivat ile ilgili neler bildikleri sorularak sınıf içi sohbet ortamı oluşturulur. Karagöz ve Hacivat ile ilgili aşağıdaki bilgiler aktarılarak öğrenciler metnin dünyasına hazırlanır. arkadan ışık verilip bir beyaz perde üzerine yansıtılarak oynatılan bir hayal oyunudur. Hacivat’ın yerinde olsaydınız. Metin ikinci kez dinletilmeden önce öğrencilerden seçici dinleme/izleme yöntemine uygun olarak. Günlük hayatta çeşitli durumlarda söylenen ifade kalıplarının çevremizdekilerle iletişim kurmamızdaki önemi nedir? 3. padişah yaptığı işin yanlışlığını anlamış. Padişahın görevlendirdiği bir kişi tarafından Karagöz ve Hacivat bir perdeye yansıtılarak oynatılmaya başlanmış.

Bir iki üç Söylemesi güç Sana verdim bir elma Adını koydum Fatma Hop hop hop Bir büyük altın top Eveleme develeme Evvel altı elma yedi Seren sekiz serçe dokuz Tarmanın topu kara A devenin çatı kara Bir iki tombul tekir Camdan bakar Başına takar Hop hop. şu köşe kış köşesi. 251 . Bizim bacaya konmuş allı ballı kabaklı baykuş demiş ki: "Nasılsın allı ballı kabaklı bay kuş? " Şu köşe yaz köşesi. Happur huppur. badem benden bıktı. altın top Kuzu kuzu me Bin tepeme Haydi gidelim Ayşe teyzeme. Pazara gidip. tekerleme ve yanıltmacayı hatasız söyleyen arkadaşlarını belirlemeleri istenir. ortada su şişesi. Bizim damda var beş boz başlı beş boz ördek. tekerleme ve yanıltmacaları ezberlemeleri ve kendi aralarında bir “Kelime Oyunu” düzenleyerek en çok sayışmaca. Sizin bacaya konmuş allı ballı kabaklı baykuşa kürkü yırtık kel kör kirpi. öteki dişi kürkü yırtık kel kör kirpi. Bilmem parası var mı da çatal sapan yapar. kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürküne eklemişler. satar. satar. Bir tavuk alıp ne yapalım? Gıt gıdak diyelim. Paşa tası ile beş tas has kayısı hoşafı. huppur yiyelim. kapı gıcırdatıcılardan kıvılcımlandırıcılardanım. Sayışmacalar . Happur. Kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürkünü. Çatalca'da topal çoban çatal yapar. Ocak kıvılcımlandırıcılardan mısın. bilmem parası yok mu da çatal sapan yapar.Öğrencilerden aşağıdaki sayışmaca. badem bana baktı. Sizin damdaki beş boz başlı beş boz ördek bizim damdaki beş boz başlı beş boz ördeğe” Siz de bizcileyin beş boz başlı beş boz ördek misiniz?” demiş. çatal satar. kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürkünü. Kırk küp. Bir tavuk alalım.Tekerlemeler – Yanıltmacalar Pazara gidelim. kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürküne. kırkının da kulpu kırık küp. ben bademden bıktım. Ben bademe baktım. ne kapı gıcırdatıcılardanım. mısın? Ne ocak Sizin damda var beş boz başlı beş boz ördek.

birçoğu uygun olmayan bu tepkilerin her biri öğrencilere analiz ettirilerek sonuçları hakkında konuşulur. Öğrencilerden gelen. 252 . Not: Güdümlü konuşma yöntemi kullanılır. BENİ AFFEDER MİSİN? DERS : Türkçe SINIF :6 YAKLAŞIK SÜRE : 1 ders saati TEMEL BECERİLER : İletişim kurma. Bu davranış şekillerinden hangilerinin çözüm olabileceği. bu davranış örneklerinden ″ bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması”na nasıl tepki göstereceklerini sorar. günlük hayatında çeşitli ortamlarda kendisini üzen.” Özel Eğitim ara disiplin kazanımı ile ilişkilendirilir. Öğretmen. KONUŞALIM İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nun “Konuşma” becerisi “Konuşma kurallarını uygulama ve kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma” amaçlarına bağlı kazanım tablosunda belirtilen kazanımları gerçekleştirmek için verilen “Beni Affeder misin etkinliğini yaptırılır. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz olumsuz tutum ve davranışlara karşı bizim doğru ve olumlu tepkiler vermeyi öğrenmemizin toplum içindeki diğer insanlarla daha iyi iletişim kurmamızı ve kendimizi mutlu ve başarılı hissetmemizi sağlayacağı vurgulanarak dersin işlenişi tamamlanır. SÜREÇ Öğretmen. okulda. hazırladığı ödevin kardeşi tarafından yırtılması″ gibi davranış örneklerini tahtaya yazar. bir arkadaşının kendisinden izin almadan eşyasını kullanması. oyun oynarken bizi üzen. Bu tepkilerin bazıları olumlu bazıları ise olumsuz olabilir. arkadaşını bu konuda sözlü olarak uyarmak.″ Herkes. öfkelendiren davranışlar nelerdir?″ diyerek öğrencilere düşünme süresi verir. Bu amaçla metnin fotokopisi öğrencilere dağıtılarak ikişerli gruplar oluşturmaları istenir. Öğrencilere konuşmalarına başlamadan önce kazanım tablosunda verilen kurallar hatırlatılarak bunlara uymaları istenir.B. inciten. Öğrencilerden gelen ″otobüse binerken sıraya riayet edilmemesi. Alternatif bir etkinlik olarak “Karagöz” metnini canlandırma etkinliği de yaptırılabilir. Öğrencilere hazırlanmaları için bir ders saati süre verilir. onunla aynı davranışta bulunmak gibi olumlu veya olumsuz bir tepkiyi o davranışın karşısına yazar. ağlamak. Bu tip tutum ve davranışlara herkesin gösterdiği tepki de birbirinden farklı olabilir. öfkelendiren bazı tutum ve davranışlarla karşılaşabilir. Gönüllü öğrenciler metni canlandırırken diğer öğrencilerden arkadaşlarını “sesini ve beden dilini etkili kullanma” açısından değerlendirmeleri istenir. öğrencilere. küsmek.Bu davranışlardan en uygun olan ″arkadaşının sözlü olarak uyarılması″ tepkisi ele alınarak bunun olumlu yanları ortaya konulur. inciten. öğretmene şikâyet etmek. Şimdi biraz düşünelim. hangilerinin ise yeni sorunlara yol açabileceği sınıfça tartışılır. Daha sonra. otobüste. yolda. yaratıcı düşünme ÖĞRENME ALANI : Konuşma AMAÇ : Kendini sözlü olarak ifade etme alışkanlığı kazanma Not: “Olumsuz tutum ve davranışlarla başa çıkabilme becerisi geliştirir. Evde. kavga etmek.

duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir. öğrencilerden yazdıklarını dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir. Sıfat tamlamalarını kavratmak amacıyla çalışmalar yaptırılır (Çalışma Kâğıdı 5). karakterlerin isimlerinin verildiğini belirtmelerinden sonra. DİL BİLGİSİ Öğrencilere sıfatlar hatırlatılır (Çalışma Kâğıdı 4). İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu’nun “yazma” becerisi “farklı türlerde metinler yazma” amacına bağlı “Olay yazıları yazar. Öğrencilere metnin karşılıklı konuşmalardan oluştuğunu belirtilerek hangi konuşmayı kimin yaptığının nasıl anlaşıldığı sorulur. düğüm. şahıs ve varlık kadrosunu belirleyerek bunlar arasında ilgi kurmaları. metnin aynı bölümü konuşma çizgisiyle verilir. Türkçenin dil bilgisi kurallarına uygun cümleler kurmaları. çözüm bölümlerini belirlemeleri. Öğrencilere aşağıdaki durumlar örnek olarak verilebilir: Alışverişe giden bir öğrencinin satıcılarla yaptığı konuşmalar Aile bireyleri arasında geçen konuşmalar Arkadaşlarla gidilen bir gezi sırasında yapılan konuşmalar Biriyle tanışma sırasında yapılan konuşmalar Öğrencilerden kahraman sayısına göre gruplar oluşturmaları istenir.C. Öğrencilerin. yazma ve noktalama kurallarına uymaları. Belirlenen öğrencilere yazdıkları metin okutularak en güzel metni yazan grup ödüllendirilir. Öğrencilere “Sizce bu işaretin işlevi nedir?” sorusu yöneltilerek konuşma çizgisiyle ilgili önceki bilgiler hatırlatılır. zamanını. Bunun için öğrencilerden “yaşanmış veya yaşanması muhtemel bir olayı anlatmaları. Öğrencilere. şahıs ve varlık kadrosunun özelliklerini. Aşağıdaki resimlerden hareketle öğrencilerden sıfat tamlamaları oluşturmaları istenir. YAZALIM “ Karagöz” adlı metinden bir bölüm seçilerek tahtaya yazılır. 253 . serim. kendilerine bir sembol veya işaret belirleyerek konuşmaları belirtmede isim yerine bu sembol veya işareti kullanmaları söylenir. Öğrencilerin yazdıkları. “Yazılı Anlatım Dereceli Puanlama Anahtarı" kullanılarak değerlendirilir.” kazanımını gerçekleştirmek üzere öğrencilerden farklı ortamlarda yapılan konuşmalardan birini seçerek yazıya geçirmeleri istenir. Yazma çalışmaları sırasında öğrencilere kâğıt ve sayfa düzenine dikkat etmeleri. olayların yerini. Ç.

İki yüz elli kiloya eşit olan ağırlık ölçüsü. okka f. öteberi e.... Çocuğunu uzak bir yere gönderen anne babaya………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. basma Türlü. Genellikle tek parçadan oluşan kadın giysisi. Ağırlık ölçüsü. Zor bir işi yapmak zorunda olan kişiye………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. çeki c.. 254 . ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Aşağıdaki durumlarda söylenen kalıplaşmış ifadelere örnekler veriniz. a. ufak tefek şeyler. önemsiz.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Aşağıda dinlediğiniz metinde geçen bazı kelimeler verilmiştir. Yeni evlenen bir çifte…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. Bu kelimeleri uygun olan açıklamayla eşleştiriniz. Osmanlı İmparatorluğu’nda toplum güvenliğini sağlamakla görevli askeri polis kuruluşu ve bu kuruluştan olan er. Hasta olan bir kişiye…………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………. entari ç. Şaka. latife b. Üzerinde renkli biçimler bulunan pamuklu kumaş. zaptiye d.

Hacivat Karagöz 255 .ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 Aşağıdaki kutucuklara Karagöz ve Hacivat’ın kişilik özelliklerini yazınız.

Ağaçlar çiçek açtı bile! d. Onlara nasıl yardım edebileceğini sordu. atların yarısı olan 10 atı adamın oğluna verdi. …………………. Beşte bir olan dört atı da uşağa verdi. atlarının yarısının oğluna. …………………. geriye kalan atı ikiye bölemeyeceklerine göre. Bilge. …………………. …………………. c. Kaçıncı sınıfa gidiyorsun? ç. Bilge 19 atı yan yana dizdirdi.Grup 2. Sonunda. Birlikte köye gittiler. …………………. …………………. ama bunu başaramamışlardı. dörtte biri olan beş atı sadaka olarak fakirlere vermek üzere kenara ayırdı. beşte birinin de uşağına verilmesini istiyordu. Bilge. bu bölüştürme işlemini köyün yaşlılarının gıpta ve hayranlık dolu bakışlarının altında yaptıktan sonra oradan uzaklaştı. Böylece vasiyet gereği dağıtılması gereken atların sayısı 19’u buluyordu. ama çıkar bir yol bulamadılar. b. VASİYET Eski zamanlarda. dörtte birinin sadaka olarak fakirlere. …………………. beşte birini de uşağa vermeleri gerekiyordu. adamlar geldiğinde. …………………. Şimdi atların sayısı 20 olmuştu. Çocuklar parkta oyun oynuyor. f. dörtte birini fakirlere. Küçük adam nasıl bakalım. Metinde eğik yazılan tamlamaları gruplandırınız. …………………. Yaşlı insanlara yer veriniz. Onlarda ölen adamın vasiyetini anlattılar: 19 atın yarısını oğluna. ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Aşağıdaki metni okuyunuz. …………………. ………………….Grup İki grup arasındaki tamlama farklılığı ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 256 . Bu adam günün birinde öldü. …………………. SIFAT …………………. komşu köyde yaşayan bilgenin yanına gidip ondan yardım istemeye karar verdiler.Tembel çocuk ödevini yapmamış. …………………. atları çok seven ve aynı zamanda akıllı bir adam vardı. Ardında on dokuz cins at bıraktı. Bu tamlamaları tamlayan ve tamlanan açısından karşılaştırarak gruplar arasında ne gibi bir farklılık olduğunu tespit ediniz. Köyün yaşlıları işin içinden çıkamadılar. bu vasiyeti nasıl yerine getireceklerdi? İki haftadan fazla bir zaman bu işin üzerinde düşündüler. Adam vasiyetinde. AD a. Geriye kalan yirminci at da zaten kendi atıydı. Bilge problemi hemen çözeceğini söyledi. Sonra en başa kendi atını getirip sıraya dahil etti. Her sabah güneş mutlaka doğacaktır. 19 atın yarısını adamın oğluna nasıl vereceklerdi? Oğlana 9 at verseler. e.ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerin sıfat mı yoksa ad mı olduğunu karşılarına (x) işareti koyarak belirtiniz. Daha sonra. atının üzerinde gezintideydi. 1.

Olayları ve bilgileri sıraya koyarak anlatır. Söz varlığını zenginleştirme 1. 4. Standart Türkçeyle yazar. Metne ilişkin sorulara cevap verir. Kendini yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma 2. varlık kadrosu ve geliştirme yollarını kullanır. ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 2. 8. Yazdıklarını başkalarıyla paylaşır ve onların değerlendirmelerini dikkate alır. İyelik eklerinin işlevlerini kavrar. 5. Olay yazıları yazar. Okuma alışkanlığı kazanma 2. 10. 7. okunaklı ve işlek bitişik eğik yazıyla yazar. 1. Farklı türlerde metinler okur. 4. Yeni öğrendiği kelime. Kelimeleri doğru telaffuz eder. 8. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 11. zaman.Okuma kurallarını uygulama 3. Konuşmasında sebep-sonuç ilişkileri kurar. 5. Kelime türleriyle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 4. kavram. Düzgün. 11. Yazım ve noktalama kurallarına uyar. ORAN: %30 OKUMA 1. 2. atasözü ve deyimleri kullanır. 5. Metnin bağlamından hareketle kelime ve 4.Yazma kurallarını uygulama 1. bunlarla ilgili unsurları belirler.Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. Tekrara düşmeden konuşur. Konunun özelliğine uygun düşünceyi 7. Konuşmasında amaç-sonuç ilişkileri kurar. şahıs. Hazırlıklı konuşmalar yapma 3. Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. 257 . Ana fikri yardımcı fikirlerle destekler. Konuşma kurallarını uygulama 4.SINIF SÜRE :6 : 6 ders saati ORAN:%20 KONUŞMA 1. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. 5. Olay. kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. yer. 14. 12. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. Farklı türlerde metinler yazma 1. 5. Standart Türkçe ile konuşur. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 3. 2. ORAN: %20 YAZMA 1.

Bindiği gemi batınca ıssız bir adaya düşüyor.. Kürklü. para hesapları yapan bir işadamı. sahibi nereye giderse. Her sabah yanardağının lavlarını süpürüyor. kendini beğenmiş bir adam. Tarla faresi neler anlatmıştı ona? Kupa Kraliçesi ne biçim kraliçeydi? Yoksa bozuşuruz. Aritmetik İyi. Sonra bir gün. okumuşsunuzdur o kitabı. koyununa ot veriyor. Ayrı ayrı gezegenlerde bir sürü adama rastlıyor. Kimler yok ki kitapta! Aynı zamanda mert bir balon Paskal’ın balonu. bir de çiçeği. İyi bir balon kırmızı balon. Eli kesik.. sokak çocukları. uzayda yolculuğa çıkıyor. Ben o keçiyi çok sevdim. Korkunç bir adam. Cüceler ne yapmış? Devler nasıl yaratıklarmış? Kırmızı Balon’a ne dersiniz? Umarım. Define Adası’nda bir adam var.ALTI KİTAP Ne kitaplar var! Küçük Prens’i okudunuz mu? Küçük bir gezegeni vardır Küçük Prens’in. bir sokak feneri bekçisi. Yani ölüyor. O da çengel gibi demirden bir şey takmış koluna. Başöğretmen. uzayda bir gezegen. Ya bir şey geçmezse. Şeyi de okuyun. bir de Robinson var.. aslında elinize ne geçerse onu okuyun. Bunları söylüyorum ya. otobüs biletçisi. aklına esiyor. bir koyunu var. Kimseye acımıyor. ha! Bozuşuruz da ne olur. Cemal Süreya. Bu arada Küçük Prens’in yolu Dünya’ya düşmez mi? Alis’i tanıyor musunuz? Alis. hani Harikalar Ülkesi’ne gitmişti. oturun. O zaman da. Küçük Paskal’ın ve balonunun serüveni anlatılıyor. Ama o çocuklardan birinin attığı serseri bir taşla patlayıveriyor. Ama nasıl küçük! El kadar bir yer. Nedenini sorarsanız. İşte. kırmızı giysili bir kral. Kuşlar Pekiyi 258 . bilmiyorum... Daha sonra bir sürü balon geliyor. Küçük Prens de küçük elbet. sürekli olarak sayılarla uğraşan. Sokak çocukları Paskal’ı döverlerken onu yalnız bırakmıyor. o da oraya gidiyor.. bana mektup yazın. Nasıl bir ada burası? Bir de keçi var. çiçeğini suluyor. Güliver’in Yolculuklarını. Ha. sizin adınıza ben bir kez daha okurum o kitabı. Bir yanardağı. demeyin. canım. Altın saçlı bir çocuk.

b. c. Nasrettin Hoca Fıkraları 4. Yazar “Bozuşuruz. Kelime ve cümlelerin anlamlarına yönelik çalışmalar yapılır (Çalışma Kâğıdı 2 ve 3). çocukların zamanlarını nasıl değerlendirmelerini istiyor? Aşağıdaki cümlelerin metne göre doğru olanlarının başına (D).. ( ) Yazara göre bu altı kitabı okumamız yeterlidir. Öğretmen not alma tekniği ile ilgili olarak öğrencilere rehberlik eder. “Altı Kitap başlığı niçin seçilmiş olabilir? Aşağıdaki resimler hangi kitapların kapakları olabilir?” gibi sorularla öğrencileri metne yönlendirir. Keloğlan Masalları 3. Kılavuz) Öğrencileri kitap okumaya yönlendirmek amacıyla aşağıdaki kitaplar önerilir. Yazar. Öğretmen metni yer yer kesintiye uğratarak okur ve öğrencilerden not almalarını ister.” dediği hâlde kitapları neden yeniden okumak istiyor? ç. Öğretmen metni bir kez sesli okur. • Metni anlama.OKUYALIM ANLAYALIM • a. Metnin tamamı ya da bir bölümü. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik aşağıdaki çalışmalar yapılır. ( ) Kitap okuduğumuzda kahramanları daha iyi tanırız. 259 . Seçilen kitabın adından ve kapağındaki resimlerden hareketle içeriği tahmin ettirilir. öğrencilerin kütüphaneye veya kitap evlerine giderek ilgilerini çeken kitapların adlarını yazmalarını ve içlerinden birini seçmelerini ister. Çalıkuşu . ç. • b. Metne yönelik farklı tür ve tiplerde hazırlanmış sorular cevaplanır. 1. Öğretmen. öğrencilerden metnin adına ve metinle ilgili resimlere bakarak metinde neler anlatıldığını tahmin etmelerini ister. öğrencilerin kelimeleri doğru telaffuz etme becerilerini geliştirmek amacıyla yardımcı bir materyal kullanılarak dinletilir. Mevlana’dan Hikâyeler 5. ( ) Yazar artık büyüdüğü için bu kitapları okumuyor. ( ) Yazar zamanımızı okuyarak ve yazarak değerlendirmemizi istiyor.Tema : Kitaplar Benim Dünyam Sınıf : 6 Süre : 10 ders saati A.. • Metnin okunması a. a. Öğrencilerden tuttukları notlardan hareketle metinden anladıklarını belirlenen yerlere yazmaları istenir (Çalışma Kâğıdı 1). (bk. Pascal ile Kırmızı Balon arasındaki dostluk için neler söyleyebilirsiniz? c. Öğretmen. Aşık Veysel’den Şiirler 6. Öğretmen. yanlış olanlarının başına (Y) yazınız. Öğrencilerin hayal güçlerini geliştirmek amacıyla “Benim Kahramanım” etkinliği uygulanır. Seçilen kitapların okunarak sınıfla paylaşılması sağlanır. Dede Korkut Hikâyeleri 2. Küçük Prens’in günlük yaşantısı nasıl geçmektedir? b.

Küçük Prens’in Dünya’ya geldiğini ve kendileriyle karşılaştığını hayal etmeleri istenir. bir metinden hareketle yeni bir metin oluşturma yöntemini kullanarak Küçük Prens’le aralarında geçen konuşmayı yazarlar. Düşünceyi geliştirme yolları ile ilgili olarak örneklerden hareket edilerek öğrencilerin ele alınan düşünceyi destekleyen unsurları öncelikle kendilerinin sezmesi sağlanır. arabaları gibi) yaptırınız. Buradan hareketle iyelik eklerini kavratınız (Çalışma Kâğıdı 5). evimiz. Etkinliğin uygulanmasından birkaç gün önce öğrenciler tartışma konusunda bilgilendirilerek aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri istenir. YAZALIM Öğrencilerden. Şahıs zamirlerinin tamlayan eki almış biçimlerini tahtaya yazarak öğrencilerinizden uygun eklerle tamamlanan isimlerin bu şahıslardan hangilerine ait olduğunu belirlemelerini isteyiniz. Öğrenciler. Ç. İyi bir konuşmanın her şeyden önce dilin etkili kullanımına bağlı olduğunu belirtilerek öğrencilerden konuşmaları sırasında. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurmaları. tanık gösterme. arabası. Öğrenciler birbirlerinin yazılarını değerlendirme ölçütlerini kullanarak okuyup değerlendirir (Çalışma Kâğıdı 4). Standart Türkçe ile konuşmaları. 260 . Kılavuz). arabanız. evi. arabam.C. İyelik ekinin şahıslara göre nasıl değiştiğini ve bu değişimin nedenlerini sorarak kalınlık-incelik uyumu ve yardımcı ünsüzlerle ilgili bilgileri hatırlatınız. tekrara düşmemeleri istenir. DİL BİLGİSİ Öğrencilerinizden “Perili El” adlı masaldaki altı çizili kelimeleri uygun eklerle tamamlamalarını isteyiniz. Öncelikle savunacakları fikri yardımcı fikirlerle geliştirmeleri ve örnekleme. D. eviniz. İsmin hangi şahsa ait olduğunu belirten eklere iyelik eki adı verildiğini belirttikten sonra seçeceğiniz isimlerle iyelik çekimi (evim. evi. KONUŞALIM “Çok okuyan mı çok gezen mi bilir?” konusunda tartışma yapılır. karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanarak ana fikri desteklemeleri belirtilir. Münazara etkinliği uygulanır (bk. araban. sebep-sonuç ve amaç-sonuç ilişkileri kurmaları. arabamız. evleri.

.................. KELİMELER TAHMİN SÖZLÜK gezegen lav fener serüven mert bozuşmak çengel ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 Aşağıdaki kelimeleri aynı anlama gelen ifadelerle eşleştiriniz................... Bu arada Küçük Prens’in yolu Dünya’ya düşmez mi?. 3..................... bir sürü Metinden yararlanarak aşağıdaki cümlelerle aynı anlama gelen cümleler kurunuz............ uğramak a. Ne kitaplar var!...... Sizin adınıza ben bir kez daha okurum o kitabı.... 2................ 1............ sarışın 3...... 1.............. el kadar c................. Küçük Prens ………………… ………………… ………………… Kırmızı Balon ………………… ………………… ………………… Alis Harikalar Ülkesinde ………………… ………………… Define Adası ………………… ………………… ………………….....ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Tuttuğunuz notlardan hareketle metinden anladıklarınızı yazınız............................. çok 4........... altın saçlı b.............. yolu düşmek d... Güliver’in Yolculukları ………………… ………………… Robinson ………………… ………………… ………………… ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Aşağıda verilen kelimelerin anlamını tahmin ediniz ve sözlük anlamını da bularak yazınız. küçük 2......................... 261 .........

Bu gidişle ev… baş…a yıkılacak. Ana…. Bereket versin ki sağlığında yetim görse yedirir. Onların hayrına on peri getirdim sana. kir toz içinde kalmış. bir yokmuş. 262 . önüne iş verip parmaklar…ı işletseydi ellerin her işe yarardı şimdi. Perili El Bir varmış. iki elim. yaratırken senin de parmağ…a bir hüner vererek yaratmış. ama işe güce yaramıyor. bu duruma katlanırmış. varlıklı bir ailenin güzel bir kızı… varmış. elini sıcaktan soğuğa vurdurmazlarmış. on parmağ… var.ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Arkadaşlarınızın değerlendiriniz. Kız üzülmüş. ne parmakları… dikişe. kız gelin olmuş. Kocası evin dirliğ… bozulmasın diye hiç ağzını açmaz. Gel gelelim. dil ile tarif edilmez ki edeyim. yoksul görse giydirirdi. ama elden ne gelir? Allah sabır versin. “A Gül Kız’ım. işin farkında olduğu için üzülür. Ana… rahmetli. Allah’ın kul… çokmuş. Gün gelmiş. Zaman zaman içinde. ne diye gözlerini sele veriyorsun? Yaratan. baba… gözlerini gözlerinden ayırmaz.” diye söylenirken evin içinde nur yüzlü bir kadın görünmüş. Gül Kız el üstünde büyütüldüğü için ne eller… işe yarıyormuş. Hayırlı bir kısmet çıkmış. Allah’a yalvarırmış: “Hey Allah’ım. okunaklı ve işlek bitişik eğik yazıyla yazmış mı? Standart Türkçeyle yazmış mı? Yeni öğrendiği kelime. Talihinden koca… da iyi bir adammış. kalbur saman içinde. atasözü ve deyimleri kullanmış mı? Yazım ve noktalama kurallarına uymuş mu? Evet Kısmen Hayır ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Aşağıdaki metinde verilen noktalı bölümleri uygun eklerle tamamlayınız. fakat Gül Kız. cinler cirit oynarken eski hamam iç…nde. ama demir bile paslanır işlemeye işlemeye. yazdıklarını aşağıdaki değerlendirme ölçütlerini kullanarak DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat etmiş mi? Düzgün. Ev. anası ile babası ölmüş. kavram.

4. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. 3. Türkçenin kurallarına uygun 3. Kendini yazılı olarak ifade 1. 8. Şiir defteri tutar. fark eder. 263 . Konuşurken gereksiz sesler 14. 4. 27. Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime kullanma etme alışkanlığı kazanma 2. Kelime türleriyle ilgili 1. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını çıkarmaktan kaçınır. yazma bilgi ve kuralları 5. Farklı türlerde metinler 1. 26. Metne ilişkin sorulara cevap verir. 4. gruplarının anlamlarını çıkarır. İşitilebilir bir sesle konuşur. Konuşma kurallarını uygulama 4. uygulama 4. Kelimeleri doğru telaffuz eder. Standart Türkçe ile konuşur. kullanım özelliklerini 12. Akıcı biçimde okur. Okuma kurallarını uygulama 2. Şiir yazar. Sözün ezgisine dikkat ederek okur.SINIF SÜRE : 7 : 7 saat ORAN: %30 OKUMA ORAN:%20 KONUŞMA ORAN: %20 YAZMA ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 1. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 5. Sesini ve beden dilini etkili 2. Tekrara düşmeden konuşur. 19. kavrar. Şiirin kendisinde uyandırdığı duyguları ifade eder. Kelimeler arasındaki anlam ilişkilerini kavrayarak birbiriyle anlamca ilişkili kelimelere örnek verir. 3. 4. Bildirme kiplerinin cümleler kurar. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Söz varlığını zenginleştirme 1. 2.

Dadaşların oynadığı bar şimdi.ANADOLU’DA BAHAR İlkbaharı geldi Anadolu'nun. Abdurrahim KARAKOÇ 264 . Aşıklar diyarı Elbistan ili. yeşil. Silifke'de çiçek açtı nar şimdi. Halı gibi nakışlandı ovalar. Her çiçeğin bir arısı var şimdi. Her çeşmenin üç-beş tane güzeli. Kelebekler birbirini kovalar. İki kıt'a bir boğazda aşina. Boz martılar düğün yapar Mersin'de. Gönül dile gelir kaval sesinde. Bölük bölük sarı. Her tarafı yeşillendi Bolu'nun. Sultandağı benek benek kar şimdi. Eğri yollar yaylaların kuşağı Çayır. Cıvıl cıvıl. çimen sevgililer döşeği. Hora teper Sürmene'nin uşağı. Durgun çayı köpüklendi Daday'ın. İstanbul'u tarif etmek zor şimdi. Olur bu mevsimin bağ-ı İrem'i. gel. Palmiyeler zümrüt tacı Hatay'ın Çukurova cennetidir bu ayın Aydın ili efelere dar şimdi. Karakoç'um. yorulma boşuna. mor şimdi. sessiz duran yuvalar. Isparta'nın renk renk gül bahçesinde Bülbüllerin neşesini gör şimdi. Çıkıp baksan Çamlıca'nın başına.

Bülbüller neden neşelidir? 7. Şair. Sınıfa bir haritayla girilir. • Metni anlama.Tema : “Yurdumu Seviyorum” Sınıf : 7 Süre : 10 ders saati A. Bilinmeyen kelimelerin anlamları metnin bağlamından hareketle tahmin ettirilir (Çalışma Kâğıdı 1). Metinden seçilen kelimelerle şiirdeki ana duyguya uygun cümleler yazılır (Çalışma Kâğıdı 3). Hataların neden kaynaklandığı tartışılarak şiir okumada noktalama işaretleri ile vurgu ve tonlamaya uymanın önemi vurgulanır. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik olarak aşağıdaki çalışmalar yapılır. 265 . • Öğrencilerden metnin görsellerini yorumlamaları istenir. Belirlenen öğrencilere sesli okuma yöntemiyle şiir okutulur. Şiirde Anadolu’nun hangi özellikleri üzerinde durulmaktadır? 3. OKUYALIM ANLAYALIM • Öğrencilere çeşitli yörelerden türküler dinletilir. şiirde Anadolu ile ilgili hangi duygularını dile getirmiştir? 2. Metni anlamaya yönelik aşağıdaki sorular cevaplanır. Öğrencilerin okumaları akıcılık ve sözün ezgisine uygunluk yönünden sınıfça değerlendirilir. Şaire göre İstanbul’u tarif etmek neden zordur? Öğrencilerden şiirin kendilerinde uyandırdığı duyguları sözlü olarak ifade etmeleri istenir. Örnek sorular: 1. “Boz martılar düğün yapar Mersin’de” dizesinden hareketle aynı anlamı veren farklı cümleler yazılır. Metinde geçen bazı kelimelerin anlamları verilerek eşleştirme çalışması yapılır (Çalışma Kâğıdı 2). Kelimelerin zıt ve yakın anlamlıları bulunur. Şiirde baharın en geç geldiği yer neresidir? 4. Şiirde hangi yörelerin halk oyunlarından söz edilmektedir? 5. Metnin okunması Şiir öğretmen tarafından örnek olarak okunur. Metindeki yer adları haritada bulunarak bu yerler üzerine konuşulur. Metinde yer alan benzetmeler çözümlenir (Çalışma Kâğıdı 4). Aydın ili niçin efelere dar gelmektedir? 6.

-r “ eklerinin fiillerin zamanına yaptığı etkiyi ve cümleye eylemin geçmişte. çalışma kâğıdında öğrencilerin dikkatini bildirme kiplerine çekerek fiil köklerine gelen “-di.B. “Gezip Gördüklerim” etkinliği uygulanır (bk. Öğrencilerinizden belirlediğiniz fiil köklerini haber kiplerinde şahıslara göre çekimlemelerini isteyiniz. DİL BİLGİSİ 6 ve 7. Öğrenciler konuşmaları sırasında gözlemlenerek Standart Türkçeyle konuşma. -miş. Yazılan şiirler müzik eşliğinde sınıfta okunur. kelimeleri doğru telaffuz etme. Kılavuz). şimdi. Yaratıcı konuşma yöntemi ile her öğrenci bir önceki arkadaşının konuşmasından hareketle bir fotoğrafın kendinde uyandırdığı duygu. -ecek. düşünce ve izlenimlerini sınıfla paylaşması sağlanır. şiir defterine yazar. (Çalışma Kâğıdı 5) Ç. Tema ile ilgili şiirler araştırılır. işitilebilir bir sesle konuşma. Öğrenci beğendiği şiiri/şiirleri. Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurma. Alternatif bir etkinlik olarak çevredeki doğal ve tarihî güzelliklerin olduğu bir mekâna gezi düzenlenerek öğrencilerin gezi sonrasındaki duygu. düşünce ve hayalleri ifade eder. KONUŞALIM Öğrenciler tarafından sınıfa getirilen. konuşurken gereksiz sesler çıkarmaktan kaçınma yönünden değerlendirilir. gelecekte ve her zaman yapıldığı anlamını kattığını vurgulayınız. -yor. YAZALIM Kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma yöntemiyle verilen kelimelerden hareketle şiir yazılır. Öğrenciler bu kazanımlara yönelik düzenlenecek bir formla değerlendirilebilir. C. Öğrencilerinizden metindeki fiilleri ve bu fiillerin hangi zaman ekiyle çekimlenmiş olduğunu belirlemelerini isteyiniz. 266 . Çeşitli fiil kökleri belirleyiniz. Anadolu’nun güzelliklerini yansıtan fotoğraflar sınıf panosuna asılır.

..... diyar. bahar/ yeşil/ bahçe/ kelebek/ çeşme b.. aşina” kelimelerini aşağıdaki uygun yerlere yazınız......ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını sözlükten bularak karşılarına yazınız.. Karadeniz bölgesinde birçok kişi tarafından el ele tutuşarak oyun müziği eşliğinde oynanan bir halk oyunu.. yurt. 2.. “Durgun çayı köpüklendi.......... el..... Ülke....... 3. .... tanıdık. Yiğit.. memleket.......” cümlesinde durgun kelimesinin yerine zıt anlamlısını bulunuz.... Kelimeler bar dadaş uşak âşık döşek ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 “İl. ......... Yeni kelimeler ekleyerek aşağıdaki kelimeleri de kapsayan cümleler yazınız......... ... “Âşıklar diyarı Elbistan ili.... kuşak. a....... ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 1.. efe........ .. özellikle Batı Anadolu’da köy yiğidi... .......... Ülke... Bele sarılan uzun ve enli kumaş. ..” cümlesinde il kelimesi yerine kullanılabilecek kelimeyi yazınız.. Bildik. Benzeyen Çukurova halı bağ-ı irem palmiye Kendisine benzetilen kuşak Benzetilme nedeni Tahmin Sözlükteki anlamı 267 .. hora. neşe/ arı/ mevsim/ mor/ çimen/ cennet ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 Şiirde yer alan benzetmeleri bularak benzetilme nedenlerini açıklayınız.

......... gece gündüz............ .......................................................... .................... serin................................................... .................................................................................................................................... ..... ................................................................................................... türkü kelimelerinin geçtiği bir şiir yazınız........................................................ deniz................................................................................................................................................................. halay................................................................................... ................................................ sarı..................................... ............................ ................................. .............. ............. dağ................................ ............. ............................. 268 ............................................................................................................................................. ............ ....... deli divane.....................................ÇALIŞMA KÂĞIDI 5 Işıl ışıl.. ... ............................... .................................................................................................................................................................. ................... .......................................................................................................................................................................................... ............. ............... ...................................................................... yemyeşil......................................................................................................................................................................................... ............

....... ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………... çeşitli oyunlar oynadık ve çok eğlendik. ALİ’NİN YAPTIĞI İŞLER Okul gezisi Evde dinlenmesi Okula gitmesi ALİ’NİN YAPTIĞI İŞLERİN ZAMANI Aşağıdaki soruları okulda yaptığınız eylemlerden hareketle cevaplayınız.. Ormanda yürüyüş yaptık............. “ Aşağıdaki tabloda boş bırakılan satırlara Ali’nin yaptığı işlerin zamanını yazınız........ bugün evde dinleniyorum. 269 .......... Okuldan dönerken size uğrarım.............ÇALIŞMA KÂĞIDI 6 Ali telefonda amcasına şöyle diyordu: “Amcacığım aradığınız için çok teşekkür ederim.. Dersten önce neler yaptınız?………………………………………………………………………………………………………….................. Dün yaptığınız sınıf gezisi çok güzel geçti.. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...... Yarın okula tekrar gideceğim................. Bu nedenle. Çok terlediğim için biraz üşümüştüm..... ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Şu anda neler yapıyorsunuz?…………………………………………………………………………………………………………. Dersten sonra neler yapacaksınız?………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Okulda her gün neler yapıyorsunuz?.....

.ÇALIŞMA KÂĞIDI 7 Aşağıdaki cümlelerin yüklemlerini uygun zaman ve kişi ekleriyle tamamlayınız. 2. Para biriktiren sonunda rahat ed………… 8. 1.. Kar yağarsa kayakçılar sev……………… 10.. Arkadaşım şu an kitap oku………. Polis hırsızı yakala…………… 9. Yarın hava soğuk ol…………… 6. Çalışmış. Mustafa Kemal küçük yaşta öksüz kal………. sonunda kazan…………… 4.. Ayşe ile yarın sinemaya git…………….. Can rüyasında denizde yüz…………. 270 . 5. Tatilde Antalya’ya git…………. 3. 7.

Sesini ve beden dilini etkili kullanma 1. düşünce ve hayalleri yorumlar. 11. 4. ORAN:%15 DİL BİLGİSİ 1.Türkçenin kurallarına uygun cümleler kurar. Konuşurken nefesini ayarlar. Canlandırmalarda.Metnin bağlamından hareketle kelime ve kelime gruplarının anlamlarını çıkarır. İşitilebilir bir sesle konuşur. Yazım ve noktalama kurallarını uygulama 2. tonlama ve duraklama yapar. ORAN: %20 YAZMA 1. 3. Konuşurken gereksiz sesler çıkarmaktan kaçınır. 3. duygu. 3. 19. 24.Yazım ve noktalama kurallarına uyar. sesini varlık ve kahramanları çağrıştıracak şekilde kullanır. Noktalama işaretlerini işlevlerine uygun olarak kullanır. 7. 5. Fiilimsilerin işlevlerini ve kullanım özelliklerini kavrar. Metinle ilgili görsel ögeleri yorumlar. Kelimeleri doğru telaffuz eder. 8. Farklı türlerde metinler yazma 2. Uygun yerlerde vurgu. Yazma kurallarını uygulama 1. 4. 8. Metindeki söz sanatlarının anlatıma olan katkısını fark eder. Fiilimsilerle ilgili bilgi ve kuralları kavrama ve uygulama 2. ORAN: %30 OKUMA 1. Okuduğu metni anlama ve çözümleme 1. 27. yönünden 6. Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır. Okuma kurallarını uygulama 5. 21. Metnin öncesi ve/veya sonrasına ait kurgular yapar. Kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak olayları.SINIF SÜRE : 8 : 10 saat ORAN:%20 KONUŞMA 2.Kâğıt ve sayfa düzenine dikkat eder. Okuduğu metni değerlendirme 1. 5. 271 . 2. 2. Sözleriyle jest ve mimiklerinin uyumuna dikkat eder. Metindeki sebep-sonuç ilişkilerini fark eder. Düşünce yazıları yazar. Standart Türkçe ile yazar. Metni dil ve anlatım değerlendirir.

272 .

273 .

274 .

275 .

276 .

277 .

YKY. İstanbul 2003. editör:Ayfer Tunç.Kaynak: Belki Varmış Belki Yokmuş. Resimleyen: Levent GÖNENÇ 278 .

Bunlarla ilgili kısa bir yazı yazılarak sınıf/okul panosuna asılır. B. akçaağaçların önerilerini kabul etselerdi ormandaki yaşam nasıl olurdu? Sorunun kaynağı akçaağaçlar olsaydı. Meşeler ile akçaağaçlar arazındaki sorun nedir? 2. olaylar nasıl gelişirdi? gibi sorular sorularak öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri geliştirilir. Tartışma sonunda varılan ortak yargılar not edilir.Tema : Toplum Hayatı Sınıf : 8 Süre : 10 ders saati A. Tartışma sınıfça veya küçük gruplar hâlinde yapılabilir. akçaağaçların yerinde olsaydınız nasıl bir çözüm bulurdunuz? Meşeler. Öğrencilerin bir kısmı metni diyaloğa dönüştürürken diğer öğrenciler canlandırmada görev alırlar. Öğretmen tarafından okuma süresince sözsüz müzik dinletilir. Metni anlamaya yönelik farklı tür ve tiplerdeki sorular cevaplanır. Metni anlama. KONUŞALIM Metin diyaloğa dönüştürülerek “Canlandırma” etkinliği yapılır. İlk resimle son resim karşılaştırılır. Örnek sorular: 1.OKUYALIM ANLAYALIM • Gazetelerden dayanışmayla ilgili haberler bulunur.2). Metnin okuma süreci yer yer kesintiye uğratılarak okunan bölüm ile ilgili olarak tartışılır. çözümleme ve yeniden yapılandırmaya yönelik olarak aşağıdaki çalışmalar yapılır. Öğrenciler canlandırma etkinliği yaparken diğer öğrencilere “Kazanım Tablosu”nda verilen kazanımlar fotokopi hâlinde dağıtılarak arkadaşlarını “sesini ve beden dilini etkili kullanma” yönünden değerlendirmeleri istenir. • 279 . Akçaağaçlar meşe ile konuşmaya gittiği hâlde savaşın çıkma nedeni nedir? 3. Metnin okunması • Tartışarak okuma yöntemiyle metin okutulur. Öğrencilerden metni dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir. Kelime ve cümle çalışmaları yapılır (Çalışma Kâğıdı 1. Bütün öğrencilerin tartışmaya katılması ve birbirlerinin düşüncelerine saygı duyması sağlanır. Resim ve başlıktan hareketle metnin içeriğiyle ilgili tahminde bulunulur. Akçaağaçlar ile meşelerin “kör bir balta”ya yenik düşme nedeni nedir? Öğrencilere. Siz. Meşeler “gün ışığını” neden kendi hakları olarak görmektedir? 4.

cümlede özel olarak vurgulanması gereken ögeleri vurgulamak. Bu yolla virgülün sıralı cümleleri birbirinden ayırmak. Her gruba. Bazılarının bronşiti. toprağın yeniden gençliğe kavuştuğu bu mevsimde hava. Baharın hastalıkları saymakla tükenmez ki. Grup olarak yazma yöntemi kullanılarak “birlik ve dayanışma” konulu düşünce yazısı yazılır. kuş cıvıltılarıyla beraber insan iniltileri ve hırıltılarıyla dolu. konuyla ilgili anahtar kelime ve atasözleri verilerek metin içinde kullanacakları belirtilir. Öğrencilerden bu ifadelerde virgülün hangi işlevlerde kullanıldığını belirlemeleri istenir. yaşayanların toplamından durmadan çıkarıyor. Gruplar kendi içlerinde kelime ve atasözlerini tartışırlar. Bize Göre 280 . Mart güneşi organizmada çöreklenip yatan bütün yılanları uyandırıyor. Metni gözden geçirerek gerekli düzeltmeleri yaparlar. Konuyla ilgili çalışmalar yapılır (Çalışma Kâğıdı 4). “Mart başlayalı. kırkını geçmiş nice tanıdıklarım hastalandı. Metinler okutularak en güzel metni yazan grup ödüllendirilir. cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanıldığı kavratılır. YAZALIM Öğrencilerden metinde virgülün geçtiği yerleri belirleyerek defterlerine listelemeleri istenir. Öğrenciler dört gruba ayrılır (Çalışma Kâğıdı 3). Bahar bir muhasip gibi hayata yeni kavuşturduğu varlıkların sayısını.C. konuyla ilgili duygu ve düşüncelerini grup olarak yazarlar. bazılarının romatizması azmış.” Ahmet Haşim. Ç. DİL BİLGİSİ Aşağıda verilen metinden hareketle fiilimsiler kavratılır.

Örnek: • Bir anda tuzla buz olmuştu mutluluğun sırça kaleleri / Mutlulukları birden bire bozulmuştu. • Her çığlık bir harçer gibi saplanıyordu ormandaki sessizliğe ………………………………………………………………………………………….. Kimse kimseyi dinlemiyor. Yüzünü göstermek Kana kana içmek Tuzla buz olmak İki büklüm olmak Kolu kanadı kırık Ayakta tutmak Her kafadan bir ses çıkması Onu son gördüğümden beri yaşlanmış. kalmamıştı.ÇALIŞMA KÂĞIDI 1 1. Metinde yer alan aşağıdaki cümleleri aynı anlama gelen farklı cümlelerle ifade ediniz. • Güneş her sabah gökyüzünü mutluluğun yedi rengine boyuyordu. • Zavallı akçaağacın göğsü körük gibi inip kalkıyor. herkes yalnızca kendi fikrini söylüyordu. oldukça Tepsi düşünce bardaklar binlerce parçaya bölündü. yardım edecek kimsesi Gurbette memleketimin hayali beni yaşattı. suratı renkten renge giriyor. 2. Koruyacak. Günün ilk ışıklarıyla doğanın güzelliği ortaya çıktı. Sizce bu anlatım tarzı metne ne kazandırmaktadır? ………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 281 . Pınar suyundan doyasıya içti. Aşağıdaki deyimleri gerçek anlamlarının geçtiği cümlelerle eşleştiriniz. beli bükülmüştü. • Korku çiçeğinin tohumları bir kez düştü mü toprağa bir anda sarıverir ortalığı. ………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………….

Toprağın kayıp akmasını veya suyun yayılmasını önlemek için yapılan kalın duvar. Duru ve temiz kesme cam. camdan yapılmış. acayı BULMACA 4 2 5 1 6 3 Sorular: 1. Havada buğu durumunda iken akşamın ve gecenin serinliği ile yerde veya bitkilerde toplanan küçük su damlaları. memleket. Ateşi canlandırmak için kullanılan ve açılıp kapandıkça içindeki havayı üfleyen araç. engel. 5.ÇALIŞMA KÂĞIDI 2 Metinde geçen kelimelerle oluşturulan aşağıdaki bulmacayı çözünüz. 3. Cam. Ülke. 4. 282 . 6. 2.

GRUP saygı huzur Birlikten güç doğar. 283 . El elden üstündür. 3. GRUP güven mutluluk Ağaç yaprağıyla gürler. GRUP sevgi güç 2.ÇALIŞMA KÂĞIDI 3 1. Yalnız taş duvar olmaz. GRUP yardım neşe 4.

................... Aşağıdaki cümleleri uygun fiilimsi ekleriyle birleştirip tek cümle olarak yazınız....................... ...... Mart başlayalı................ İlkbaharda aç.............. Bazı güller kurutulmuş... 284 .............. O beni gör............................ hemen geriye döndü..................... Baharın hastalıkları saymakla tükenmez ki...................... hikâyeyi dikkatle dinledim...... ............................................................. gittim..... O kazağı bugün giymiş.................... yolda arkadaşıma rastladım.. Karşıdan uzun boylu....... 3... zaten biliyordum.................. eve gider……............. ........ Yarın gece televizyonda bir film gösterilecek..... gör…....... sarı saçlı bir çocuk geliyor..... ............................. yaşayanların toplamından durmadan çıkarıyor.... Eve git…… kitaplarımı alacağım... Aşağıdaki kelimeleri değiştirerek cümleyi aynı anlamı verecek şekilde yeniden yazınız........................................... Her sabah yarım saat yürü..... yürü.... kuş cıvıltılarıyla beraber insan iniltileri ve hırıltılarıyla dolu........................... dün bir kazak almış.... O gülleri vazoya koymuş..................... Bu yüzden okula gelmedi........ Örnek: Ben biliyorum. ....................ÇALIŞMA KÂĞIDI 4 1............................ Sizin benden hiç hoşlan. sağlık için çok faydalıdır....... Dersten sonra eve yürü....... Ben o filmi daha önce gördüm.................................................. Ali’nin [yarın okula gelmeyeceği]ni biliyorum.... çok şaşırdım....................................... çiçekler ne kadar güzel! Onu birden karşımda gör.... O.................... Eski mahallemize git............. Okuldan çık…............ Toprağın yeniden gençliğe kavuştuğu bu mevsimde hava........... O çocuk benim arkadaşım. 2................... Onun anlat............................................... arkadaşlarıma uğrarım.. Örnek: Büyük şehirlerdeki oyun alanları giderek azalıyor............ Aşağıdaki boşlukları uygun fiilimsi ekleriyle doldurunuz.......... odada yüksek sesle konuşulmaması gerekir................................. Çocuk annesini gör…... kırkını geçmiş nice tanıdıklarım hastalandı ....... Bizim ders çalış. Ali yarın okula gelmeyecek. Bahar bir muhasip gibi hayata yeni kavuşturduğu varlıkların sayısını........... onun boynuna sarıldı... Dün biraz rahatsızmış..........

yaklaşımları beraberinde getirir. ağız: Bir dilin veya lehçenin daha küçük yerleşim bölgelerinde yazı diline oranla birbirinden az çok ayrılan konuşma biçimleri. 285 . bilmece. atasözü vb. bakış açısı: Bir olayı veya durumu değerlendirme yönü. onların kendinden güçlü veya zayıf bir varlıkla. roman. unsurlarla sağlanır. yöntemi. perspektif. Kahraman anlatıcı. olay veya durumlara karşı takındığı tavır. İlk bakış açısındaki anlatıcı. Anadolu ve Rumeli ağızları vb. Bu tür metinlerde üç tür bakış açısından söz edilebilir: İlâhî bakış açısı. anonim: Yazanı veya söyleyeni belli olmayan. aktaran kişi. İstanbul ağzı. türler. kelime. Bu tutum. Gözlemci bakış açısında ise anlatıcı tarafsız bir gözle olayları veya durumları anlatır. olayı ve durumu daha etkileyici göstermek amacıyla. olay anlatımına dayalı metinlerde olayları. masal vb. tahlil edici. ahenk: Uyum. mübalağa. olayların gelişiminden. ana duygu: Bir edebî metnin geneline yayılan ve temayı besleyen sevinç. anlatıcının bildikleri kahramanın bildikleri kadardır. özgünlüğü olmayan cümle veya ifade. kahramanların neler düşündüklerine kadar her şeyi bilir. Kelimeler veya ifadeler farklı bağlamlarda değişik anlamlar içerebilir. ses benzerlikleri. Bakış açısı kavramı ‘anlatıcı’ kavramı ile beraber değerlendirilir. Olay anlatımına dayalı türlerde (hikâye. eleştirici. sorgulayıcı. durumla. Şiirde ahenk. kahraman anlatıcının bakış açısı ve gözlemci bakış açısı. halka mâl olmuş mâni. olayla anlatılması. Örnek. söyleniş yönünden hiçbir engele takılmayan bir doğallıkta olması. anahtar kelime: Bir cümlenin veya sözün yansıtmak istediği anlam için en büyük ipucunu veren ana kavram. anlatım tutumu: Bir yazarın kişi. kelime ve seslerin belli bir düzen içinde verilmesi veya tekrar edilmesiyle ortaya çıkan ses akışı. akıcılık: Bir konuşma veya yazının anlam yönünden anlaşılır. türkü. mekân ve kişilerin kimin tarafından görüldüğünü ve anlatıldığını belirten kavram. ana düşünce: Bir yazı veya konuşmada çeşitli yardımcı düşüncelerle desteklenen ve metnin tamamında verilmek istenen düşünce. anlatıcı: Bir olayı anlatan. mutluluk. tasvir edici. mekânı okura anlatan kişi. müzikalite. basmakalıp: Herkesçe çok iyi bilinen ve bu sebeple de hiçbir çarpıcılığı. Dolayısıyla metnin yazarı her zaman olayları anlatan kişi değildir.) olay. anlatımı bir anlatıcıya devredebilir. çünkü yazar. düşünceyi veya olayı olduğundan büyük ya da küçük gösterme. beden dili: İnsan vücudunun çeşitli hareketlerinden oluşan ve genellikle de bulunulan duruma karşı verilen olumlu veya olumsuz tepkilerin bütünü. Şiirde/düz yazıda cümle.SÖZLÜK abartma: Anlatımı etkili kılmak amacıyla bir duyguyu. bağlam: En az iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan anlam birliği. ana fikir. üzüntü gibi temel duygular. Aydın ağzı. ölçü vb. benzetme: Bir konuşma veya yazıda bir varlığı. ritim. kişileri. ironik vb.

durum veya olay. hayal gücüne dayalı edebiyat metinleri. gelecek nesil sizin eseriniz olacaktır. ses gibi uyaranların çıkış noktası. gelişme. materyal: Eğitim ve öğretim etkinliklerinde kullanılacak yazılı. haber. mekân ve zaman gibi ögeleri yazar tarafından belirlenen. çelişki: Uyumsuzluk. fotoğraf. çatışma: Bir metindeki kişinin veya kişilerin herhangi bir uyumsuzluk. Olay örgüsü kavramı. boğumlama: Boğazdan çıkan sese konuşma organlarınca biçim verilmesi. didaktik: Öğretici. Atatürk’ün “Öğretmenler. destana ilişkin. gönderme: Atıf. anlamın/olayların çözümlenmesine yardımcı olan sözler veya ifadeler. Anlatımda kelimeleri. doğayla ters düşmeleri. görsel. fabl: Hayvan. yanında da eski dergiler. çizim. Okur. Masanın üstünde kitaplar. eksiltili cümle: Yüklemi söylenmemiş cümle. Metin bağlamında düşünüldüğünde. durak: Konuşmada veya okumada anlamın daha anlaşılır ve etkileyici olması için gerekli yerlerde verilen kısa ara. Hikâye. Bir metinde geçen cümlelerle onları izleyen ifadelerin anlam veya bilgi bakımından aykırı olması. bu tür yüklemleri cümlenin akışından anlar ve zihninde tamamlar.” cümlesi dolaylı bir anlatımdır. epik: Kahramanlıkla ilgili. işitsel vb. bitki veya cansız varlıklar arasında geçen hayalî olayları konu edinen hikâyeler. durum veya olayın alaya alınması. olay örgüsü: Olay anlatımına dayalı metinlerdeki olayların bütünü. Örneğin. destana özgü. fikirlerin özgür bir şekilde ortaya konulduğu yaratıcı düşünme tekniği. çağrışım: Bir söz. konuşma dili: Çeşitli söyleyiş özellikleri olan ve yazı dilinden farklı olan dil. gelecek nesillerin öğretmenlerin eseri olacağını söylemiştir. oysa günlük hayatta pek çok olayla karşılaşılabilir.. görsel tasarım gibi tamamen görmeye dayalı ögeler. kurgulanmış metinler: Kurmaca. “olay” kelimesinden farklı olarak yalnızca edebiyat eserlerinde karşımıza çıkar. ironi: İnce alay. görsel unsur: Resim. dolaylı anlatım: Başkasına ait bir sözü. kaynak: Herhangi bir bilgi. Bir kavramın veya sözün hatırlattığı kişi. durum veya olayın insanın zihninde canlandırdığı her türlü unsur. anlaşmazlık nedeniyle insanlarla. kişinin kendi ifadesiyle aktarması. Giriş. malzemeler. roman ve masal gibi türlerde çatışma itici bir güçtür. olaylar ancak bu çatışmaların sonuca bağlanmasıyla sona erer. tutarsızlık. karikatür. ipucu: Bir sorunu çözmede yardımcı olan veya yol gösteren işaret ve simgeler. 286 . sonuç gibi unsurları ile şahıs ve varlık kadrosu. geliştirmek ve karar almak için kullanılan herkesin katılımının sağlandığı..beyin fırtınası: Fikir üretmek. vak’a. görüntü.” sözü doğrudan/dolaysız bir anlatımken “Atatürk. drama: Oyunlaştırma. zıt anlamlarını ifade edecek şekilde kullanarak söze konu edilen kişi.

söz varlığı: Bir dilde var olan kelime.örtülü anlam: Bir cümlenin anlamından çıkarılabilecek diğer anlamlar. vurgu: Konuşma/okuma sırasında bir kelime veya hecenin diğerlerine oranla daha baskılı söylenmesi. cümle veya ifadenin doğru telâffuzunu ve vurgusunu sağlayacak olan duraklama. söz sanatları: Anlatımı etkili kılmak amacıyla kelimelerin sanatlı kullanımları. müzikalite. kavram ve cümlelerle oluşturulan grafik. sözün ezgisi: Bir kelime. hayal ve tasarıların mantıksal bir akış içinde birbirine bağlanması. boğumlama gibi söylenişe yönelik unsurların bütünü. Benzetme. taslak: Herhangi bir çalışmayı/ürünü ana çizgileriyle.. cümlelerde bilgi veya anlam bakımından herhangi bir aykırılığın bulunmaması. pastoral: Kır yaşantısını ve özellikle çobanların aşk ve yaşayışlarını anlatan şiir türü. abartma. “Toplantıya Ali de katıldı.” cümlesinden çıkarılabilecek “Toplantıda Ali’den başkaları da vardı. olayların gelişiminde herhangi bir rolü bulunan kişilerin tümü. çatışmalardan veya konuşmadaki ifadelerden çıkarılabilecek kavram. ritim: Bir düz yazı veya şiirde çeşitli tekrarlarla sağlanan akış. düşünce. ifadeler. kişileştirme vb. yergici. yazı dili: Bir lehçe veya ağız üzerine kurulan ortak dilin yazıda kullanılması sonucunda ortaya çıkan dil. varlık kadrosu: Bir metinde geçen varlıkların.” sözü örtülü bir şekilde yer alır. tema: Bir metindeki olaylardan. Örneğin. çeşitli bölümleriyle belirten ön çalışma. deyim. satirik: Eleştirel. 287 . okunması. tutarlılık: Duygu. nesnelerin tümü. duygu. zihin haritası: Anlamanın daha hızlı ve kolay olması için anahtar kelime. şahıs kadrosu: Olaya dayalı metinlerde. sunum: Herhangi bir konunun görmeye veya duymaya dayalı ögelerden de yararlanılarak bir ortamda dinleyicilere aktarılması. atasözü ve diğer sözlerin oluşturduğu bütün. Bir metindeki sonucun en kısa ifadesi.

A. Usem Yayınları. AYDIN. Ankara. Bursa. Meral ALPAY. Yusuf. Yaratıcı Okuma-I. Özcan. İstanbul. BAZEN GCSE English Classbook. 1993. Benjamin S. İnkılâp Yayınları. Doğan. DEMİREL.. BLOOM. Ankara. İstanbul. 2002. Uludağ Üniversitesi. Ankara. 1988. 1996. 2000. 2001. Dil ve Edebiyat Terimleri Sözlüğü. Akçağ Yayınları. Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi. Öğrenme Stilleri. 9. David. AKSOY. Beyaz Yayınları. Roman İncelemesine Giriş. Ankara. Türkçe Programı ve Öğretimi. CEMİLOĞLU. Ankara. İstanbul. 8. Fatih ERDOĞAN Cumhuriyet Dönemi Çocuk ve Gençlik Öyküleri Seçkisi 1. Ömer Asım. Anı Yayınları. BOYDAK. Şerif. İstanbul. Cem Yayınevi. Özyürek Yayınevi. 10. İnsan Nitelikleri ve Okulda Öğrenme. 1999. Sınıf Yönetimi. Ankara. BİLEN. Ayhan. DAYIOĞLU. Mustafa. 2000.2. Ayhan. Remzi Kitabevi. 12. 7. 4. 6. 1995. BARR.3. Gülten. 1999. İlköğretim Okullarında Türkçe Öğretimi. 1992. MEB Yayın Evi. Hülya DİLEK. London. 13. Kültür Bakanlığı Yayınları. 3. 1999. ÇOTUKSÖKEN. 5. H. AYDIN. 14. Anı Yayınları.KAYNAKÇA 1. Ian.. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği. Plandan Uygulamaya Öğretim. Mürüvvet. Deyimler Sözlüğü 1. 288 . 1996. 2. 11. Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim Donanımları. CÜCELOĞLU. 1998. Ankara. İstanbul. AKTAŞ.

Eğitim Programlarının Dili ve Yaratıcı Öğrenme. GÜLERYÜZ. Ankara. İlköğretimde Etkili Öğretme ve Öğrenme Öğretmen El Kitabı Modül 1. Rita MC CARTHY. EARGED İlköğretim Kurumları Türkçe Programı İhtiyaç Analiz Raporu. Sarı LOTTONEN. HALLGREN. Raija LEHTO. MATHER. İnkeri. 19. MEB. Jari KUUSENTO. HELLSTROM İnkeri. Gazi Kitap Evi. 28. Thinking and Stady Skills. 2003. 23. Anı Yayınları. Otava. 1992. İstanbul. Özcan. 1999. Basın Yayın Yüksek Okulu Matbaası.Ü. Usem Yayınları. 2003.2. Peter. Aleksis 7 Harjoituksia Ussıa Aıdınkıeli Ja kırjallısuus. 1997. 16. KÜÇÜKAHMET. Zeynep. Pegem Yayın Evi. United States. Helsinki. Öğretimi Planlama Uygulama ve Değerlendirme. 7.3. Ankara. 2000. DEMİREL. 27. Helena RUUSKA. Eğitim Programları ve Öğretimi. 1999. 17. Türk Dil Kurumu Yayınları. KORKMAZ. Ankara. Gramer Terimleri Sözlüğü. 2001. Ankara. Reading and All That Jazz: Tuning Up Your Reading. Ankara. Leyla. 1998. Ankara. 22. 289 . 1992. Leyla. MEB. 1997. KÜÇÜKAHMET. Sınıflar). Hasan. 26. Ankara. Ergin. Otava. ERGİNER. G. 20. 2003. 2003. 24. Öğretim İlke ve Yöntemleri. Merja SAARİAHO. 21. Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Program Geliştirme. Eğitim Gönüllüleri Vakfı Yayınları. İstanbul. 8. Jari KUUSENTO. 25.15. Sarı LOTTONEN. Edebiyat Atölyesi (6.4 Ankara. Aleksis 7 up Aıdınkıeli Ja kırjallısuus. Hasan. Olli MAATTA. EARGED Taslak Programı. 18. Anders NORDGREN. GÜLERYÜZ. Helena RUUSKA. HELLSTROM. Ingrid. Dags 2 Nyavyer Kurs. Eğitim Gönüllüleri Vakfı.

42. Millî Eğitim Basım Evi. 37. MEB. ÖNDER. 1999. MEB. Metis Yayınları. 1999. MEB. Ankara. MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü Temel Eğitim Pilot Projesi Türkçe Dersi Öğrenci Çalışma Kitapları 4. 39. 1997. Millî Eğitim Basım Evi. 32. Alev. Die Psychologie des Kindes. SEVER. Türkçe Öğretiminde Tam Öğrenme. Nobel Yayın Dağıtım. Yaratıcı Öğrenme İçin Eğitici Drama. 38. Ankara. Anı Yayıncılık. MEB Komisyon. Jean. Ankara. EARGED İlköğretim okulu Türkçe Dersi Taslak Öğretim Programı Alanda Deneme Uygulama Raporu. Millî Eğitim Bakanlığı Devlet Kitapları Basım Evi. Ankara. MEB Yayınları. Barbel İNHELDER. 1999. İstanbul. Millî Eğitim Basım Evi. Uygulamalı Türkçe Öğretimi. MEB Yayınları. MEB Yayınları. MEB Yayınları. Feyzi. Ziya ve Diğerleri. Patrick. Sedat. İstanbul.29. PİAGET. Epsilon Yayıncılık. 1990. Ankara. MEB. İstanbul. Frankfurt. Ankara. QUİNN. Sayı 2518. MEB Yayınları. MEB.. Ankara. 2000. 33. 1995. 1977. İlköğretim Kurumları Türkçe Eğitimi Programı (II. 1962. Sözlü ve Yazılı Kültür. İlkokul Programı ve Beş Sınıfın Yıllık Planı. Millî Eğitim Basım Evi. Ankara. Ortaokul Programı. 34. 30. 1997. M. ve 5. 1938. 35. Ortaokul Programı. Millî Eğitim Basım Evi. 36. Walter J. Rota Yayınları. 43. Kademe). ÖZ. ONG. 2002. 1995. Tebliğler Dergisi Cilt 63. Anı Yayınları. Sınıflar. Ankara. 290 . 2001 40. SELÇUK. (çev: Aslı Çıngıl Çelik). Ortaokul Programı. Çoklu Zekâ Uygulamaları. 41. MEB. MEB. Hızlı Düşünme ve Cevap Verme Yöntemi. İstanbul. 31. Ankara.

The National Curriculum Handbook For Primary Teachers İn England (Key Stages 1 and 2). YAVUZER. Aktif Öğrenme. 2003. 2003. Türkçe Öğretiminde Alternatif Yöntemler. Tarih Vakfı Yayınları. 1998. TDK. 291 . 49. Suat. Çizgi Kitap Evi. Güz 2004. Sayı 589. Alemdar. 58. Türk Dili Dergisi. Eğitim ve Gelişim Özellikleriyle Okul Çağı Çocuğu. 57. 1999. İstanbul. Murat. YILMAZ. Türk Dil Kurumu Yayınları. Ruetten. Tarih Vakfı. 50. Hamdi. Konya. İmlâ Kılavuzu. Anı Yayıncılık. TDK. Remzi Kitap Evi. 55. 54. Nobel Yayınları. London. 53. Tema Destekli Türkçe İlköğretim 6. 45. İzmir. 47. YILDIZ. Ankara. İleri Yayıncılık. Kamile. 1.. Millî Eğitim Dergisi. 56. Türk Tarih Kurumu Basım Evi. 36-58. 2004. İstanbul. Okuma ve Anlama Becerilerinin Artırılmasına Yönelik Olarak Hazırlanan Bir Model Önerisi. Ankara. Ders Kitaplarında İnsan Hakları: İnsan Haklarına Duyarlı Ders Kitapları İçin. 2001. 2003. Akçağ Yayınları. SMALLEY Regina L. Refining Composition Skills. Joann Rishel Kozyrev. Ankara. Ciltler. Sayı: 164. TDK. 2002. Türkçe Sözlük. Ankara. Sınıf. 2000. Konuşma Eğitimi. Çocuk Edebiyatı. Eğitim Dünyası Yayınları. Ders Kitaplarında İnsan Hakları: Tarama Sonuçları. İzmir. YALÇIN. ÜN AÇIKGÖZ. TAŞER. Cemal. Tarih Vakfı. Mary K.44. ŞENGÜL. Ankara. Süleyman Kaan YALÇIN. İstanbul. Ankara. 2003. America. s. TOPÇUOĞLU. 52. 51. 1992. 2. Tarih Vakfı Yayınları. Öğretmenim Lütfen Bu Kitabı Okur musun?. 2000. 46. 2003. Haluk. 48. Hasan. 2002.

.” gibi cümleler ele alınır. Düzeltilen Bölüm kazanım 27 açıklama 30 açıklama 2. .. 2. 2. 8. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. SINIF) ÖĞRETİM PROGRAMI’NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 15 : Dinleme/izleme : 6. sandal. tekne. bu sokak benim. Düzeltilen Bölüm açıklama 19 açıklama 4. Örneğin. “Şu sokak senin. yelkenli” gibi kelimelere de değinilerek aynı kavram alanına giren bu kelimeler arasındaki anlam farklılıkları da verilir. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. kotra. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 27 : Okuma : 6. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. 4. Yeni Hâli Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. sınıf öğrencilerinin dikkat süresinin en fazla 10 dakika olduğu göz önünde bulundurularak düzenlenmelidir. 4. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir. kotra. 2. Kalıplaşmış cümle yapılarında belli kuruluş ve kullanım özellikleri taşıyan “Ne kadar erken kalkarsan o kadar iyi olur. Örneğin. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. tekne. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. 7. Öğrencinin kalıplaşmış cümle yapılarını kullanmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilir. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. Metin işlenişi sırasında yalnız dinlenenlerde geçen kelimelere değil.8 Eski Hâli [!] Dinleme etkinlikleri 6. 2. Kalıplaşmış cümle yapılarının kuruluş ve kullanım özelliklerini kavrar. Yeni Hâli Kazanım ifadesi çıkarılmıştır. metinde yat kelimesi geçiyorsa “gemi. 4. 8 Eski Hâli 10. kelimenin kavram alanına giren diğer kelimelere de değinilir.7.”. sandal. 10. Gez babam gez.1 İLKÖĞRETİM TÜRKÇE DERSİ (8. 7.

2. Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. hiçbir şey. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. her şey vd. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak kişi. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. herhangi bir.). Sıfatların bütün çeşitleri örneklendirilir. kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 42 : Dil Bilgisi :6 Eski Hâli 2. 6. soru eki mi’nin. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. Düzeltilen Bölüm açıklama . belirsizlik. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin.). kısaltmalar ve kısaltmalara getirilen eklerin yazımı Düzeltilen Bölüm açıklama Yeni Hâli Kalınlık-incelik uyumu. 2. Düzeye uygun metinlerden hareketle zamirlerin hangi kelimenin. belirtme sıfatlarının çeşitlerine girilmez. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak niteleme ve belirtme sıfatları ayrımına. bağlaç olan de ve ki’nin. herhangi bir.2 Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 38 : Yazma :6 Eski Hâli Ünsüz yumuşaması. bağlaç olan de ve ki’nin. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. soru zamiri adlandırmaları kullanılarak ayrıma gidilmez. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 43 : Dil Bilgisi :7 Eski Hâli Yeni Hâli [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. ünsüz benzeşmesi ve ünlü düşmesine uğrayan kelimelerin. her şey vd. Düzeltilen Bölüm açıklama 42 açıklama 2. soru eki mi’nin. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. 2. Yeni Hâli 2. 6. hiçbir şey. Zamirlerin bütün çeşitleri örneklendirilir. yazımı karıştırılan kelimelerin (hiçbir. işaret. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. ifadenin yerine kullanıldığını belirlemeye yönelik çalışmalara ağırlık verilir. öğrencilerin edindikleri bilgileri. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir.

İşlek örneklerden hareket edilir. karşılaştırma.tabloda verilmeyip program metni üzerinde yapılmıştır. kararsızlık vb. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir. 1. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. 1. tanımlama. Temel Dil Becerisi Sınıf Sayfa No* 48 : Dil Bilgisi :8 Eski Hâli Yeni Hâli [!] Bütün dil bilgisi çalışmalarında. öneri. 9. yer tamlayıcısı. 1. yer tamlayıcısı. Düzeltilen Bölüm açıklama 49 açıklama 2. Sınıflar)’na göre verilmiştir.3 43 43 açıklama açıklama 1. 2. değerlendirme. okudukları ve dinlediklerini anlamlandırmada kullanmalarına. kararsızlık vb. 8. onaylama. miktar zarfı adlandırmaları kullanılarak ayrıma gidilmez. İsim ve fiil cümlelerinin anlam ve kullanım özelliklerine dikkat çekilir. ihtimal. 6. zarf tamlayıcısı olarak ele alınır. öğrencilerin edindikleri bilgileri. değerlendirme. Zarfların bütün çeşitleri örneklendirilir. beklenti. ihtimal. karşılaştırma. beklenti. 2. Kurallı ve devrik cümlelerin anlam ve kullanım özelliklerine dikkat çekilir. Programda yer alan kazanım ve kazanımlara ait açıklamalarla ilgili değişiklikler yukarıdaki tablolarda eski hâli ve yeni hâli ile birlikte yer almaktadır. anlam özellikleri ele alınır. 2. 6. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. Olumlu. 49 açıklama 49 49 açıklama açıklama * Tabloda yer alan sayfa numaraları 2006 yılında basılan İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (6. . Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. 2. öneri. bunlardaki anlam özelliklerine değinilir ancak durum. olumsuz cümleler ile varsayım. 7. belirsizlik. 7. Varsayım. 7. tanımlama. anlam özellikleri ele alınır. soru. konuşurken ve yazarken uygulamalarına ağırlık verilir. zaman. onaylama. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. Açıklama ifadesi çıkarılmıştır. 9. 2. 5. 2. Belirtisiz nesnenin yüklemden hemen önce kullanıldığına dikkat çekilir. . Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz). Ancak programda yer alan diğer bölümlere yönelik değişiklikler -programın içeriğini doğrudan etkilemediğinden. Yardımcı ögeler nesne (belirtili ve belirtisiz).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful