İkinci Dünya Savaşı

Yazar Yrd.Doç.Dr. Kemal YAKUT

ÜNİTE

7

Amaçlar
Bu üniteyi çalıştıktan sonra; • Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda barışı koruma çabaları hakkında bilgi edinecek, • İkinci Dünya Savaşı'na yol açan siyasal olayları kavrayacak, • Savaşın dünyaya yayılmasını ve Müttefik Devletlerin savaşın sürdürülmesinde izledikleri stratejileri yakından gözlemleyebilecek, • Savaş boyunca Türkiye'nin konumunu ve izlediği politikayı öğreneceksiniz.

İçindekiler
• Giriş 131

• Birinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Meydana Gelen Siyasal Gelişmeler 131 • Statükonun Bozulması ve İkinci Dünya Savaşı'na Yol Açan Olaylar 137 • Savaşın Başlaması ve Yayılması • Savaş Sırasında Önemli Siyasal Buluşmalar • Savaşın Sona Ermesi 142 147 152

• İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Politikası • Özet • Değerlendirme Soruları • Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar

153 155 156 157

Çalışma Önerileri
• Ünitede adı geçen kişilerin yaşam öykülerini bir ansiklopediden okuyunuz. • Yanınızda bir atlas bulundurarak olayların geçtiği yerleri belirleyiniz. • Türkiye'nin savaş sonunda müttefiklerle birlikte hareket etmesi, siyasal düzeni nasıl etkilemiştir? Kendi aranızda tartışınız.

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ

AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Yüzyılın son bölümü. Barış antlaşmalarındaki haksızlık ve adaletsizlikler. milyonlarca insanı yeni özgürlüklere ve daha iyi bir yaşama doğru taşırken. yüzyılın başında patlak veren Birinci Dünya Savaşı'yla tarihte görülmemiş yıkıntı ve acılarla karşılaştı. başka bir büyük savaşın gerekçesi olarak görülmüştür. "yüzyılımız. Bu dönemin 1970'lerin başında sona erdiği neredeyse dolaysız biçimde görüldü. 2. Avusturya-Macaristan. yirmi beş ya da otuz yıl süren bir olağanüstü ekonomik büyüme ve toplumsal dönüşüm izledi. Olaylardan ve özellikle iki dünya savaşından gerekli "derslerin" çıkartılması. Giriş Yirminci yüzyıl. birçoklarına da görülmemiş acılar tattırdı. İkinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Meydana Gelen Siyasal Gelişmeler 2. Nitekim. İnsanlık. eski SSCB ve Avrupa'nın önceki sosyalist bölümleri gibi dünyanın geniş bölgeleri için bir felaket çağı oldu". uluslararası alanda ne gibi değişiklikler yaratmıştır? Tartışınız. kıyısında bulunduğumuz üçüncü bin yılın şekillenmesinde katkısı olacaktır. 1919-1939 yılları arasında yaşanan olaylar dünyamızı adım adım bir dünya savaşına doğru sürüklemiştir. Birinci Dünya Savaşı sonunda yapılan antlaşmalar Avrupa'nın ve dünyanın güçler dengesini yeniden düzenlemişti. belirsizlik ve kriz. Alman ve Osmanlı İmparatorluklarının dağılması uluslararası alanda önemli boşluklar yaratmıştı. Bu imparatorlukların paylaşılması için yapılan antlaşmalar ve kurulan statü bir düzen sağlamamıştı. Zira. İtalyan tarihçi Leo Valiani'nin dediği gibi. adalet ve eşitlik fikirlerinin kazandığı zaferin daima kısa ömürlü olduğunu. Yüzyıl (1914-1991)" adlı kitabında iki dünya savaşını ve sonrasını şöyle değerlendirmiştir: "1914'ten İkinci Dünya Savaşı'nın ertesine kadar yaşanan bir felaket çağını.1. ünlü İngiliz tarihçi Eric Hobsbawm "Kısa 20. ama özgürlüğü korumayı başarırsak her şeye her zaman yeniden başlayabileceğimizi de kanıtlıyor". yeni bir dağılma. Bu dönüşüm insan toplumunu muhtemelen kıyaslanabilir kısalıkta herhangi bir başka dönemden daha derin bir biçimde değiştirdi. Bu olaylar sonucu dünyamız temelden sarsıldı ve barışcıl duygular büyük yara aldı. İnsanlığın yeni "felaket çağları" yaşamaması için olayların bilinmesinde ve yorumlanmasında büyük yarar vardır.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 131 1. Geriye bakıldığında bu dönem bir Altın Çağ olarak görülebilir. Ancak insanlık bu korkunç faciayı unutma olanağı bulamadan aynı şeyleri İkinci Dünya Savaşı'nda bir kez daha yaşamak zorunda kaldı. Afrika. Dünya Barışının Sağlanması Girişimleri Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesi. Bu nedenle antlaşmaların ilk yıllarından itibaren barışın sürekliliğini sağlamak üzere çeşitli önlemler alınmak istenmiştir.

1925 yılının Şubat ayında Fransa'ya bir nota vererek. Buna göre: • • • • Savaşa başvurulmaması konusunda birtakım yükümlülüklerin kabul edilmesi Gizlilikten uzak. Cemiyet'in sözleşmesinin başlangıç bölümünde genel amaçlar ve üyelerin yüklendikleri sorumluluklar sıralanmıştır. Ancak. Konferansın 15 Ocak 1919 tarihli oturumunda Milletler Cemiyeti'nin kurularak barış antlaşmalarında yer alması kararlaştırılmıştır. savaştan sonra toplanan Paris Barış Konferansı'nda uluslararası örgütlenmeyi gerçekleştirmek üzere gerekli girişimler başlatılmıştı. Nitekim. ? Birleşmiş Milletlerin kurulma amaçları nelerdir? Oluşturulan komisyonun hazırladığı sözleşme (misak) 28 Nisan 1919'da Konferansın Genel Kurulu'nda kabul edilmiştir. Bu oturumda ayrıca oluşturulacak bir komisyonun da Milletler Cemiyeti'nin sözleşmesini hazırlaması istenmiştir. Bu çalışma sonucu Milletler Cemiyeti kurulmuştur. Bu nedenle 1930'lu yılların başlarından itibaren durumu sarsılmış ve güven duyulan bir kurum olmaktan çıkmıştı. Versailles Antlaşması'nca belirlenmiş tamirat ve tazminat konusunda bir takım kolaylıklar sağlamak için Fransa'yla iyi ilişkiler kurmak istemiştir. antlaşmalar. Cemiyet büyük devletlerin etkisi altında kaldığından karşılaşılan uluslararası sorunları çözememiştir. Sözleşmenin diğer maddelerinde de üyelik. konulara yer verilmiştir. Böylece uluslararası barışın. uluslararası sorunların çözümlenmesinde bir odak olarak düşünülmüştür. Locarno Antlaşması ? Locarno Antlaşması hangi sorunların çözülmesi için yapılmıştır? Almanya. bir ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . adaletli ve onurlu uluslararası ilişkilerin sürdürülmesi Hükümetlerin bundan böyle uluslararası hukuk kurallarına kesinlikle uyması Örgütlenmiş halkların karşılıklı ilişkilerinde adaletin korunması ve antlaşmalardan doğan bütün yükümlülüklerin yerine getirilmesi. barışın sürekliliğinin sağlanması. Merkezi Cenevre olan Milletler Cemiyeti. Cemiyet'in sözleşmesi ilk olarak Versailles Barış Antlaşması'na sokulmuştur. Bu nedenle Alman Hükümeti.132 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Milletler Cemiyeti'nin Kurulması ? Birleşmiş Milletlerin kurulması hangi konferansta gündeme getirilmiştir? Birinci Dünya Savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Wilson. uluslararası ilişkiler vb. barışın korunması için bir uluslararası örgütün kurulmasını gündeme getirmişti. Buna göre. Paris Barış Konferansı'nda yenilen devletlerle yapılan antlaşmalara "Birinci Bölüm" olarak konulmuştur. cemiyetin yapısı. kurulacak bir örgütle korunması konusunda önemli bir adım atılmıştır. ? Birleşmiş Milletler hangi etkenden dolayı başarılı olamamıştır? Bu sözleşme.

Amerika'nın sadece Fransa ile değil. İngiltere. ABD ile Fransa arasındaki ilişkilerde savaşı yasa dışı ilan eden karşılıklı bir taahhütte bulunulmasını önermiştir. Ancak. İtalya. 5 Ekim 1925'te Almanya. Belçika ve Çekoslovakya arasında imzalanmıştır. İtalya ve Japonya'nın saldırgan tutumları. Fransa'ya özel bir prestij sağlamak amacıyla. antlaşmaya imza atan devletlerin savaştan korunması ve bu devletler arasında çıkacak her türlü anlaşmazlığın barış yoluyla çözümlenmesi amaçlanmıştır. İtalya. Briand-Kellogg Paktı ile.2. Polonya ve Çekoslovakya Locanro'da bir araya gelerek bir konferans toplamışlardır. Bazı Büyük Devletlerde Rejim Değişikliklerinin Meydana Gelmesi 2. Savaşta istediklerinin çoğuna kavuşamamıştı. Fransa. ABD'nin Birinci Dünya Savaşı'na girişinin 10. Görüşmeler sonucunda. Pakt'ın işlevini ortadan kaldırmıştır. Japonya. Paris Barış Konferansı'nda küçük düşürüldüğü öne sürülen İtalya'yı güçlendireceğini. 28 Ekim 1922'de NapoAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? .1. Fransa'ya verdiği yanıtta. Briand-Kellogg Paktı Briand-Kelogg Paktı. Roma İmparatorluğu'nu yeniden kuracağını ve ülkedeki sol muhalefetle mücadele edeceğini belirten Faşist Parti. Locarno Antlaşması'yla Almanya. bütün dünya devletleriyle böyle bir taahhüdün yapılmasından ve savaşın yasa dışı ilan edilmesinden yana olduğunu bildirmiştir. Almanya. kısa vadede Avrupa'daki siyasi gerginliği azaltmasına rağmen. savunmaya dayanmayan savaş kanun dışı ilan edilmiş ve ülkelerarası ilişkilerde barışçı yollara başvurulması esas alınmıştır. Bunun üzerine. İtalya'da Faşist Rejimin Kurulması Faşist Parti. 1919'da Benito Mussolini önderliğinde kurulan Faşist Parti'nin büyümesine de yol açmıştı. ABD Dışişleri Bakanı Kellogg ise. Bunun yanında. Pakt uzun ömürlü olmamış 1930'lardan sonra Almanya. ? 2. Locarno Antlaşması. İngiltere. hangi siyasal. toplumsal ve ekonomik ortamda kurulmuştur? İtalya. uzun vadede Versailles Antlaşması'nın "öngördüğü düzenin" iflasına yol açmıştır. Bunun yanında toplumsal ve ekonomik sorunların giderek artması.2. 1 Aralık 1925'te Londra'da imzalanmıştır. Fransa. Ülkede sosyalizm ve komünizm gibi akımlar güçlenmişti. Kellogg'un bu önerisini kapsayan Briand-Kellogg Paktı. Belçika. 27 Ağustos 1928'de ABD. batı sınırlarının. diğer bir ifadeyle Fransa ve Belçika sınırlarının kesin ve sürekli olduğunu kabul etmiştir. yıldönümünde (1927) Avrupa'da. Polonya. 16 Ekim 1925'te hazırlanan Locarno Antlaşması.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 133 karşılıklı güvenlik paktı kurulmasını önermiştir. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra büyük bir ekonomik çöküntü içine girmişti. hangi amaçla yapılmıştır? Fransız Dışişleri Bakanı Aristide Briand.

? Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi'nin iç ve dış politikadaki amaçları nelerdir? İşte. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Eupen ve Malmedy'in Belçika'ya verilmesini büyük bir öfkeyle izlemiştir.2. kısa bir süre sonra demokrasiyi ortadan kaldırmıştır. 2. toplumsal ve ekonomik yapısı nasıldır? Almanya. Alman kamuoyu. Ülkedeki diğer ırklardan olan kişileri zorla İtalyanlaştırmaya çalışmıştır. ? Faşist yönetimin iç ve dış politikadaki amaçları nelerdir? Mussolini'nin kurduğu faşist yönetim. Almanya'da Nazizmin Kurulması ? Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra siyasi. Türk-İtalyan ilişkilerinde gerginlik yaratmıştır. 24 Şubat 1920'de Münih'te ilk kitle toplantısını gerçekleştirerek Parti'nin programının esaslarını belirlemiştir. Bu arada Fransızların 1923 yılında. Ancak. 1922 yılında Alman Markı'nın değerinin düşmesi halkın yaşamını zorlaştırmıştı. bir somun ekmek alabilmek için milyonlarca marka ihtiyaç duyulmuştur. Mussolini'nin Anadolu'yu da içine alan bu yayılma politikası. kamuoyununVersailles Antlaşması'na olan tepkisini daha da çoğaltmıştır. Akdeniz çevresinde sömürgeler elde etmeye yönelmiştir. Özellikle. ekonomik önlemler almadaki yetersizliği işsizlik sorununu büyütmüştü. sorunları daha da arttırmıştı. Hatta. Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkması nedeniyle 1918'den sonra büyük çapta iç sorunlarla karşı karşıya gelmişti. Sosyalist ve komünist hareketler de büyük bir atılım içine girmişlerdi. Roma İmparatorluğu'nun yeniden kurulması için de. Örneğin. Bu önemli siyasal değişiklik. aşırı ulusalcılığı (milliyetçiliği) esas aldığından. Hitler. barış antlaşmasının gerektirdiği ödemelerin yapılmasını. savaş onarımları nedeniyle Danimarka'ya bırakılan Schleswig'in elde çıkarılmasını. 28 Haziran 1919'da ağır koşullar taşıyan Versailles Antlaşması'nın imzalanması. İtalya'daki faşist yönetim 1930'lu yıllarda taleplerini arttırarak saldırgan politikasını sürdürmüştür. sosyal ve ekonomik sorunları çözememişti. Faşist Partisi'nin "Kara Gömleklileri" tarafından gerçekleştirilen bu olay üzerine hükümet istifa etmiş ve başbakanlığa Mussolini getirilmiştir. Almanya'nın karşı karşıya bulunduğu siyasi. 1919'da küçük bir siyasal topluluk olan Alman İşçi Partisi'ne üye olmuş ve liderliğini ele almıştır. siyasi yelpazenin sağında ve solunda bulunan tüm Almanların tepkisine yol açmıştı.134 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI li'den Roma üzerine yürüyerek büyük bir atılım gerçekleştirmiştir. bu toplumsal ve ekonomik çalkantılar içinde Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra terhis edilen onbaşı Adolf Hitler. Buna karşılık. Cumhuriyet yönetiminin iç ve dış politikadaki başarısızlığı.2. 1918 yılının Kasım ayı başlarında çıkan bir askeri ayaklanma sonucu İmparatorluğa son verilmiş ve cumhuriyet ilan edilmişti. savaş tazminatının ödenmemesini bahane ederek Ruhr bölgesini işgal etmesi.

5 Mart 1933'te yapılan seçimlerde Nasyonal Sosyalist Parti (Nazi Partisi) çoğunluğu elde edememiştir. Bu siyasal gelişmelerden sonra Cumhurbaşkanı Hindenburg. işsizliğe çare bulunacağını. 1932 seçimlerinde de Alman Parlamentosu'nun (Reichstag) 608 üyeliğinden 230'unu kazanarak. marksizmin kökünün kurutulması. 2 Ağustos 1934'te Devlet Başkanı von Hindenburg'un ölümü üzerine bu makamı da şahsında birleştirerek "Führer" olmuştur. Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi 1930 seçimlerinde başarılı olduktan sonra. "yozlaşmış burjuva kültürü" olarak nitelendirdikleri Sigmund Freud'un psikanaliz metinlerini.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 135 Bu toplantıda Parti'nin adını Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi (Nazi Partisi) olarak değiştirerek aşırı ulusalcı (milliyetçi) ve ırkçı bir politika benimsemiştir. Böylece. Engels'in ve Albert Einstein gibi değişik siyasal görüşteki yazarların kitaplarını yakarken acı gerçekle yüzyüze gelmişlerdir. 30 Ocak 1933'te Hitler'i Başbakanlığa atamıştır. Hitlerin kurduğu Nazizmin uygulamaları nelerdir? Hitler. Ancak. Zengin sermaye kesiminin desteğini arkasına alan Hitler. 30 Ocak 1933 akşamı Hitler'in başbakanlığını kutlayan "kahverengi gömlekli" nazizm yanlısı gençler. ilk yapılması gereken politik güçün tekrar ele geçirilmesiydi. kendiliğinden bu yola dönmeyenin zorla bu yola getirilmesi. Ernest Hemingway'in. ülkenin en büyük partisi haline gelmiştir. Hitler'e göre. demokratik bir ortamda ırkçı söylemler benimseyen NasyonalSosyalist İşçi Partisi iktidara gelmiştir. Fakat. demokrasiyi ortadan kaldırmayı hedefleyen siyasal örgütlenmelere yer verilmeli midir? Tartışınız. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Hitler. Hitler baskıyla Alman Parlamentosu'ndan (Reichstag'tan) dört yıl süreyle olağanüstü yetkiler almıştır. Jack London'ın. Buna göre iç politikada. İlk iş olarak sendika ve siyasal partileri kapatmıştır. amaca aykırı düşen herhangi bir düşünce tarzının faaliyetine göz yumulmaması. gençliğe ve halka savaşın tek çözüm olduğu fikrinin yerleştirilmesi ve en sert şekilde otoriter devlet yönetiminin sağlanması gerekiyordu. Tüm bu gelişmelerin sonucunda Almanya'da tek partili totaliter devlet kurulmuş olmaktaydı. Dış politikada ise. Bununla birlikte. Ancak. bu amaçlarına ulaşmak ve kendisine bağlı bir parlamento oluşturmak için meclisi feshederek seçimlere gitmiştir. Böylece. Versailles Antlaşması'nın ortadan kaldırılması ve bunun için müttefikler sağlanması yoluna gidilmesi gibi amaçlar belirlenmişti. Marx'ın. örgütlenmeye hız vermiş ve taraftarını arttırmaya çalışmıştır. halihazır durumun tam tersine döndürülmesi. Almanya'nın büyümesini sınırlayan Versailles Antlaşması'nın ortadan kaldırılacağını ve şiddetli bir şekilde Yahudi düşmanlığının körükleneceğini öne sürerek güçlenmeye devam etmiştir. Thomas Mann'ın. nasyonal sosyalizmin (nazizm) bir zafer kazanabileceğine inanmamışlardı. Kendisi gibi düşünmeyen kişileri ya öldürtmüş ya da toplama kamplarına göndermiştir. sosyalistleri ve komünistleri. Demokratik bir rejimde. Öteden beri Alman liberalleri. Hitler diktatör olma konusunda önemli bir adım atmıştır. 3 Şubat 1933'te Alman ordusunun komutanlarıyla yaptığı görüşmede iç ve dış politikaya yönelik düşüncelerini açıklamıştır.

2. Nitekim. Almanya'da Nasyonal Sosyalist Parti'nin iktidara gelmesi ve statükonun değiştirilmesine yönelik faaliyetlerde bulunması.2. ? Sovyetler Birliği'nin dünya savaşından beklentileri nelerdir? 1924'te Lenin'in ölümünden sonra iktidarı eline geçiren Stalin. devletler arasında yeni ve önemli anlaşmazlıklar ortaya çıkarmıştır. Locarno Antlaşması'ndan ayrılmış ve askersiz bölge olan Ren Bölgesini işgal etmiştir. Özellikle 1930'lardan sonra militarist bir anlayışla yönetilen Japonya. Almanya ve müttefikleri ile 3 Mart 1918'de Brest-Litowsk Antlaşması'nı yaparak durumunu güçlendirmeye çalışmıştır. Lenin'in başkanlığındaki hükümet.136 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Hitler. Sovyetler Birliği. Birinci Dünya Savaşı ve devrim sırasında fakir düşmesine rağmen. dünyada sosyalizmin yayılması daha kolay olacaktır.2. Sovyetler Birliği. Sovyetler Birliği'nin önderlerine göre.4. bu ülkenin orta bölgelerine doğru ilerlemeye başlamıştır. savaş sırasında Çarlık yönetiminin yapmış olduğu gizli anlaşmaları açıklamıştı. Sovyet halkı üzerinde büyük etkiler bırakmıştır. Ancak. Sovyet Birliği'ni sanayileşmiş bir sosyalist ülke haline getirmek için ekonomik sorunları çözmeye çalışmıştır. devrimden sonra Bolşeviklerle Çarlık taraftarları arasında uzun bir iç savaş yaşanmıştır. her iki taraf yıpranacağından. yeni yönetim savaştan çekilmişti. İkinci Dünya Savaşı'ndan önce önemli ölçüde güçlenmiştir. Almanlarla görüşmüşlerdir. üç yıl daha açıklıkla mücadele etmek zorunda kalmış ve milyonlarca kayıp vermiştir. yayılmacı bir politika izlemeye başlamıştı. Parti'ye karşı silahlı ve örgütlü muhalefet ortadan kaldırılmıştır. 1931'de Mançurya'yı işgal ettikten sonra Çin'e yönelmiştir. kapitalist ve faşist devletler arasında çıkacak bir savaş sonucunda. Ancak. 1920'li ve 1930'lu yıllarda Uzakdoğu'nun en güçlü devleti idi. Ancak. 1922'de tümüyle sona eren iç savaş. 1933'ten sonra Almanya'nın gelişmeye ve çevresini tehdit etmeye başlaması üzerine uluslararası alanda silahsızlanmayı savunmuştur. doğuda "yaşam alanı" oluşturulmasını esas almıştır. Japonya Japonya. devletin askeri gücü olan Kızıl Ordu'nun silahlanmasını da ihmal etmemiştir. 2. Komünist Parti gücünü ve denetimini arttırmıştır. totaliter devleti anlayışını yerleştirdikten sonra Almanya'nın sınırları dışında kalmış bulunan bütün Almanların birleştirilmesini ve bir tek devlet altında toplanmasını. Halk. Bununla birlikte.3. 1932'de Çin'le savaşa tutuşarak. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Alman ordusunun toplam kuvvetini arttırmış. Amaçlarına ulaşmak için Versailles Antlaşması'nın sınırlayıcı hükümlerini ortadan kaldırmış. Sovyetler Birliği Rusya'da 1917 yılında Bolşevik Devrimi gerçekleştirildikten sonra. Bu nedenle. yeni bir dış politika izleyerek.

Uzakdoğu'daki güçler dengesini alt-üst etmiştir. Versailles Barış Antlaşması'nı hangi uygulamalarıyla bozmuştur? Hitler. Aynı gün yayınlanan bir yasayla da Alman Ordusu teşkilatında önemli değişiklikler yapmıştır. 7 Mart 1936'da askersiz hale getirilmiş bulunan Ren bölgesine asker göndermiştir. 16 Mart 1935'te Alman halkına yayınladığı bir demeçte. muhaliflerini tasfiye ettikten sonra tüm dikkatini Versailles Barış Antlaşması'nı bozmaya yöneltmiştir. Bu yönde attığı ilk adım. koşulların olgunlaşması üzerine AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Bunun üzerine Hitler. Almanya'ya karşı "uluslararası saygıyı sağlamak" ve genel barışın garantisi olmak üzere.B. bu ülkeye karşı çıkmışlardır. Almanya'nın Versailles Barış Antlaşması'nı Bozma Çabaları Hitler. Nitekim.1. Japonya'nın emperyalist tutumu nedeniyle kendisini İkinci Dünya Savaşı'na girmekten kurtaramamıştır. Bu bölgede çıkarları olan İngiltere ve A. Alman Hükümeti'nin de "Alman Reich'ının bütünlüğünü korumak". Statükonun Bozulması ve İkinci Dünya Savaşı'na Yol Açan Olaylar 3. Ancak. Hitler. Gerek asker sayısını arttırmaya gerekse modern silah. Japonya'yı durdurmak için Çin'e yardıma başlamışlardır. deniz ve hava kuvvetlerini güçlendirmeye çalışmıştır. Japonya'nın bu tutumuna seyirci kalmışlardır. Japonya'nın 1937'de Çin'e ikinci kez saldırmasından sonra. Uzakdoğu. Hitler'in amaçlarından biri de Avusturya'nın Almanya topraklarına katılması idi. Daha önce ilhak konusunda başarısız olan Hitler. bu antlaşmanın önemli sorunlarından biri olan Saar Bölgesi'ni 1 Mart 1935'te silah kullanmadan Alman sınırlarına dahil etmiştir. 1934 yılında Avusturya'daki Nazileri kullanarak bu ülkenin ilhak edilmesi girişimidir. Fakat. Fakat. Fransa karşılık vermek istemişse de bu oldu-bittiyi kabul etmek zorunda kalmıştır. Avusturya'daki Nazilerin gerçekleştirdiği hükümet darbesi başarısızlıkla sonuçlanınca ilhakı gerçekleştirememiştir.D. gibi devletler.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 137 Japonya'nın yayılmacı politikası. özellikle Versailles Barış Antlaşması'yla getirilen silahlanma yönündeki kısıtlamaları kaldırmak istemiştir. Almanya Versailles Barış Antlaşması'nın en önemli hükümlerinden biri olan silahlanma hükmünü tek taraflı olarak feshetmiştir. Versailles Barış Antlaşması'nı ortadan kaldırmaya kararlı olan Almanya. Ancak. Hitler'in temel hedefi Versailles Barış Antlaşması'nı yıkmak ve emperyalist yayılmacılık olduğundan bu çabalarından vazgeçmemiştir. Almanya'nın silahlanma politikası İngiltere ve Fransa'yı endişelendirmiştir. Versailles Barış Antlaşması'yla Almanya'ya dayatılan silahlanma kısıtlanmasını tanımadığını ifade etmiştir. Bu çabalarını sürdürürken bir yandan da silahlanma faaliyetine girişmiştir. zorunlu askerlik sistemini getirdiğini açıklamıştır. Böylece. Bu ülkeler de silahlanmaya başlamışlardır. Hatta. araç ve gereç yapımına önem vermiştir. 3. 4 Ekim 1933'te Silahsızlanma Konferansı'ndan ve Milletler Cemiyeti'nden çekilerek kara.

Habeşistan halkı cılız bir direniş gösterebilmişse de başarılı olamamışlardır.B. 1930'lu yıllarda. vakit yitirmeden sömürgecilik faaliyetlerine başlamıştı. yüzyılın sonlarında siyasal birliğini tamamlayan İtalya. Bu olay Avrupa'nın güçler dengesini bozarak. İtalyanlar engellenemediği gibi. Nazi Almanyasının ve Faşist İtalya'nın birbirine yaklaşması ve uluslararası politikada güçbirliğine gitmeleridir. Bu ülkeyi de Fransa. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra nüfusun hızla artması. Milletler Cemiyeti işgalin sona erdirilerek barışın sağlanmasını istemişse de başarılı olamamıştır. Öte yandan. endüstrinin hammaddeye gereksinim duyması ve 1929 dünya ekonomik bunalımından sonra ülkenin sarsılması. 1930'lu yıllarda statükonun bozulmasına yol açan önemli olaylardan biri olmuştur. ? İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesini kolaylaştıran etkenler nelerdir? İtalya lideri Mussolini. İngiltere'nin de Habeşistan'ın Tuna Gölü bölgesini ele geçirmek istemesi. Nihayet. frenlemiştir. Berlin . Ancak. 3. 12 Mart 1938'de Viyana ele geçirildikten sonra. Habeşistan işgali.3.138 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 11 Mart 1938'de Alman Ordularını Avusturya'ya göndererek bu ülkeyi işgal etmiştir. Habeşistan'a askeri yardım da yapılamamıştır. Almanya'nın da Versailles Barış Antlaşması'nı geçersiz kılması karşısında Milletler Cemiyeti'nin tepki göstermemesini fırsat bilerek harekete geçirmiştir. 13 Mart'ta da Almanya ile Avusturya'nın birleştiği açıklanmıştır. İtalya'nın Habeşistan'ı İşgal Etmesi ? İtalya. 3. Almanya'yı öne çıkartmıştır. İtalyan Kralı'nın da aynı zamanda Habeşistan Kralı olduğu belirtilmiştir.Roma . İtalya'nın bu ülkeyi kendi topraklarına katma isteklerini kamçılamıştır. politik koşullar bakımından İtalya'nın işini kolaylaştırmıştır. Nitekim. 3 Ekim 1935'te İtalyan uçakları Kuzey Habeşistan'daki Adowa ve Adigrat şehirlerini bombardıman ederek Habeşistan'ı işgale başlamışlardır. İtalya. İngiltere.2. İtalya'nın tekrar el değmemiş zenginliklere sahip bulunan Habeşistan'la ilgilenmesine yol açmıştır. Bu bağlamda Habeşistan'ı ele geçirmek istemişse de başarılı olamamıştı.Tokyo Mihveri'nin Kurulması İtalya'nın Habeşistan'ı ele geçirmesinin sonuçlarından biri de.D. Japonya'nın Mançurya'ya saldırması. Habeşistan'ı hangi nedenlerden dolayı işgal etmek istemiştir? XIX. bunu tüm çıplaklığıyla ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Ancak. İki devlet birbirlerini her konuda desteklemeye başlamışlardır. Milletler Cemiyeti'nin etkili olamaması ve büyük devletlerin ortak bir cephe kuramaması. Habeşistan'daki çıkarları nedeniyle tepki gösterebilmiştir. 9 Mayıs 1936'da Habeşistan'ı ilhak ettiğini ilan etmiştir. 1936 yılında İtalya ve Almanya arasında birçok karşılıklı ziyaretler yapılmıştır. Almanya ve A. Mussolini 1 Kasım 1936'da Milano'da verdiği bir söylevde.

diğer taraftan da Japonya'ya yaklaşmaya başlamıştır. Bu Pakt ile. Böylece. Nitekim. Alman nazizmine karşı silahlanmasını hızlandırmıştı. Ayrıca. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte önemli bir dönüm noktası olan "Berlin-Roma-Tokyo Mihveri" oluşturulmuş olmaktaydı.4. açık ve gizli olmak üzere iki kısımdan oluşmaktaydı. Almanya'nın yayılmacılığı karAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Hitler. Buna karşılık Almanya'da. görüşmede Südet Almanları üzerindeki isteklerinden vazgeçemeyeceğini ve gerektiğinde savaşı göze alacağını açıklamıştır. 13 Mart 1938'de Avusturya'yı ilhak ettikten sonra "bir ulus. taraflar Komünist Enternasyonalinin (Komitern) faaliyetleri ve buna karşı savunma önlemleri hakkında birbirlerine danışacaklar ve temas halinde bulunacaklardı. taraflardan biri Sovyetler Birliği'nin herhangi bir saldırısına uğrarsa. Anti-Komintern Paktı'nın oluşturulmasındaki amaç nedir? Bu tarihlerde Avrupa'da bu gelişmeler olurken. Çekoslovakya'nın Südetler bölgesinde 3.5 milyon Alman yaşamaktaydı. Pakt. ortak çıkarları korumak için alınacak önlemler hakkında birbirlerine danışacaklardı. Yayılmacılık konusunda Almanya'dan ve Japonya'dan geri kalmayan İtalya da. Almanya ve Japonya arasında siyasi rejim temeline dayalı bir ittifak yapılmış ve bununla "Berlin-Tokyo Mihveri" kurulmuştur. Zira. 25 Kasım 1936'da Berlin'de "Anti-Komintern Paktı"nı oluşturmuşlardır. Açık kısma göre. Almanya'nın bu saldırgan tutumu karşısında İngiltere Başbakanı Chamberlain 15 Eylül 1938'de Almanya'da Hitlerle görüşerek soruna çözüm bulmaya çalışmıştır. Nitekim. Sovyetler Birliği de. Gizli kısma göre de. Pakt'ın süresi Üçüncü Enternasyonal'in devamı süresince olacaktı. bir taraftan Sovyetler Birliği'ne karşı pozisyonunu güçlendirmeye çalışırken. burayı Almanya topraklarına katmak için bu ülkedeki Nazilerin çıkardıkları karışıklıklardan yararlanma yoluna gitme isteğindeydi. birbirlerine haber vermeden Sovyetler Birliği ile hiçbir siyasal anlaşma yapmayacaklardı. Sovyetler Birliği'ne karşı birleşmişlerder. Bu gelişmelerin sonucunda Almanya ve Japonya. 5 Kasım 1937'de Roma'da imzalanan bir antlaşmayla Anti-Komintern Paktı'na katılmıştır. Çekoslovakya'yı ele geçirmenin yollarını aramıştır. Hitler.Roma çizgisi bir taksim çizgisi olmayıp. ? 3. Ülkelerindeki komünist faaliyetlerine karşı sert önlemler alacaklar ve bu konudaki işbirliğini sağlamak için de devamlı bir komite kuracaklardı. işbirliği ve barış isteyen bütün Avrupa devletlerinin etrafında toplanabileceği bir mihverdir" demiştir. Çekoslovakya sınırına asker yığarak amacına ulaşmaya çalışmıştır. Almanya'nın Avrupa'nın Siyasi Haritasını Değiştirmeye Yönelik Çalışmaları Hitler. bir devlet" politikasını tam anlamıyla gerçekleştirebilmek amacıyla. 1936 yılının ortalarından itibaren Almanya ve Japonya.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 139 ortaya koymuştur: "Berlin .

iki taraf arasındaki ilişkileri gittikçe daha da gerginleştirmiş ve savaşın çıkmasını bir an meselesi haline getirmişti. Böylece. Südet bölgesinin Almanya'ya verilmesine. Batılı büyük devletlerin Almanya'ya karşı koyması. Sovyetler Birliği ve Fransa. Bu kararını 5 Nisan 1939'da Almanya'ya bildirmiş ve destek istemiştir. İngiltere ve Fransa bütün güçleriyle Polonya'ya yardım edeceklerdi.140 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI şısında İngiltere ve Fransa savaş hazırlıklarına başlamıştır. Nitekim. Polonya'yı neden işgal etmek istemiştir? Adım adım ilerleyen Almanya. Mussolini'nin bu girişimini şiddetle destekleyceğini açıklamıştır. ? Münih Konferansı'nda hangi konular karara bağlanmıştır? Sorunun gittikçe tırmanması üzerine İngiltere Başbakanı Chamberlain'ın önerisi üzerine Almanya. Fransa. İtalya'nın Arnavutluk'u işgali karşısında nasıl bir politika izlemiştir? Almanya'nın kısa bir süre içerisinde egemenlik alanını genişletmesi. 11 Nisan 1939'da Alman ordularına verilen talimatta. Buna karşılık İtalya da. 3. İtalya'nın Arnavutluk'u İşgal Etmesi ? Almanya. Almanya. Almanya'ya bir nota vererek olayı protesto etmişlerdir. saptanan sınırın uluslararası güvence altına alınmasına ve Almanya ile İngiltere'nin birbirlerine karşı savaşmayacaklarına dair noktalar üzerinde durulmuştur. bunu yeterli görmemiş ve İngiltere ile Fransa'nın şiddetli karşı çıkmalarına rağmen. bir Orta Avrupa ülkesi olan Polanya'ya göz dikmiştir. Bu nedenle. Bu konferansta. Bunun üzerine İngiltere ve Fransa. Almanya.5. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Çekoslovakya'nın yeni sınırlarının saptanması için bir uluslararası komisyonun kurulmasına. Südet bölgesini almakla egemenlik alanını genişletmişti. Polonya'nın bağımsızlığı tehdit edilir ve Polonya da buna karşı koyarsa. Mussolini kendi gücünü göstermek ve Dalmaçya kıyılarında üstünlük kurmak için Arnavutluk'u işgal etmeye karar vermiştir. 1 Eylül'de Polonya'nın işgal edilmesi için tüm hazırlıkların yapılması istenmiştir. Ve bu ülkeden Dantzing bölgesini istemiştir. İtalya ve İngiltere arasında 29 Eylül 1938'de Münih Konferansı toplanmıştır. İtalya'nın faşist lideri Mussolini üzerinde olumsuz bir etki bırakmıştı. Ancak. Sovyetler Birliği ise. 31 Mart 1939'da Polonya'ya garanti vermişlerdir. ? Almanya. Çekoslovakya'ya yardım edeceğini belirtmiştir. Avrupa genel bir savaşla karşı karşıya gelmiştir. Bu amacını gerçekleştirmek için Polonya'ya baskı yapmaya başlamıştır. Almanya bu protestoları dikkate almadığı gibi bu kez de 23 Mart 1939'da Litvanya sınırları içinde bulunan Memel'e saldırmış ve ele geçirmiştir. "doğuya doğru genişleme" politikası uyarınca. Almanya'yı desteklediğini ifade etmiştir. 15 Mart 1939'da ordusunu Prag üzerine göndererek Çekoslovakya'yı işgal etmiştir.

Almanya ve İtalya arasında "Çelik Pakt" adı verilen bir ittifak imzalanmıştı. Batılı müttefiklerin kendisini herhangi bir saldırı karşısında savunmasız bırakacağı duygusuna kapılmıştı. Pakt. taraflar birbirlerine saldırmayacaklar. Tüm bu siyasal gelişmeler. Molotov. Sovyetler Birliği de. Doğu Akdeniz ve Balkanların statükosu ağır bir tehdit altına girmiştir. Sovyetler Birliği'nin. Nihayet. Ortak çıkarlar konusunda birbirleriyle ilişki kuracaklardı. Sovyetler Birliği'nin bu yaklaşımına olumlu yaklaşmıştır. 7 Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgale başlamışlardır. ? ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Zira. Bu sert tutum İtalya'yı daha fazla Almanya'ya itmişti. 23 Ağustos 1939'da "Sovyetler Birliği-Almanya Saldırmazlık Paktı" imzalanmıştır.6. Bunun üzerine her iki ülke kendi çıkarları doğrultusunda bir "saldırmazlık paktı" yapılması hazırlıklarına girişmiştir. Bu olayla. Sovyetler Birliği ve Almanya arasında imzalanan Saldırmazlık Paktı'nın hükümleri nelerdir? Bu arada. Moskova'daki Alman büyükelçisine siyasal bir anlaşma yapılmasının daha uygun olacağını belirtmiştir. taraflardan biri üçüncü devletle savaşa tutuşursa. Hitler. bu ilişkileri geliştirmek istemiştir. Bu nedenle. İngiltere'nin Saldırmazlık Paktı'na tepkisi ne olmuştur? Bu paktın sonucunda. devletler bloklaşmaya başlamış ve blokların birbirleriyle olan ilişkileri kopma noktasına gelmişti. 17 Nisan 1939'da Almanya'ya başvurarak. İtalya'nın egemenliği altına girmiştir. Ancak. Kısa bir süre içinde Arnavutluk. ideolojik farklılıkların iki devlet arasındaki ekonomik ilişkileri engellememesi gerektiğini söyleyip. İngiltere. on yıl yürürlükte olacaktı. dünyayı yeni bir dünya savaşının eşiğine getirmişti. Romanya ve Yunanistan'a askeri güvence vermiştir. 3. Pakt'a göre. İngiltere de. Sovyetler Birliği'nde Dışişleri Bakanlığına Molotov'un getirilmesi gelişmelere yeni boyutlar kazandırmıştır. Almanya ve İtalya'nın gelecek genişleme girişimlerine göz yummayacağını göstermek için Polonya. 22 Mayıs 1939'da. Nitekim. Sovyetler Birliği-Almanya Saldırmazlık Paktı İtalya'nın Arnavutluk'u işgal etmesi İngiltere ve Fransa tarafından büyük tepkiyle karşılanmıştı. diğer taraf bu üçüncü devlete hiçbir şekilde yardım etmiyecekti. İngiltere'nin ve Fransa'nın askeri heyetleri arasında bir süreden beri sürdürülen görüşmeler de sona erdirilmiştir.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 141 Bari ve Brindizi limanlarında hazırlanan İtalya donanması ve askerleri. Pakt'a karşılık 25 Ağustos 1939'da Almanya'nın ele geçirmek istediği Polonya ile bir ittifak antlaşması yapmıştır.

Finliler. Sovyetler Birliği ile 28 Eylül 1939'da karşılıklı yardım antlaşması imzalamak zorunda kalmıştır. Almanya'dan işgalin sona erdirilmesini ve birliklerini Polonya'dan geri çekmesini istemiştir. bir yanıt alamadıkları için 3 Eylül 1939'da Almanya'ya savaş ilan etmek zorunda kalmışlardır. bu antlaşmayla Estonya'da deniz. Finlandiya. Savaşın Başlaması ve Yayılması 4. Bu isteğin geri çevirilmesi halinde. Bunun üzerine. 12 Mart 1940'da Sovyetler BirANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Almanya'da Varşova dahil batısını almıştır. Sovyetler Birliği ile saldırmazlık paktı imzaladıktan sonra. Bunun üzerine Almanya ve Sovyetler Birliği. bu ülkelerde de üsler elde etmiştir. Polonya'nın doğusunu. Almanya. ülkenin işgal edileceğini bildirmiştir. Finlandiya'nın istekleri kabul etmemesi üzerine.1. Sovyetler Birliği. Ancak. Estonya. Polonya'yı aralarında paylaşmışlardır. uluslararası alanda yalnız kaldığından barış görüşmelerini kabul etmek zorunda kalmıştır. Almanya-Polonya Savaşı ve Polonya'nın Paylaşılması ? İkinci Dünya Savaşı hangi olayla başlamıştır? Almanya. Birinci Dünya Savaşı sonunda kaybettiği Baltık topraklarını tekrar ele geçirmek için bu bölgeye yönelmiştir. temsilcisinin istenilen tarihte Berlin'e gitmemesi üzerine Almanya harekete geçmiştir. 27 Eylül 1939'da Estonya'dan kendisine deniz ve hava üsleri verilmesini istemiştir.142 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 4. Bu ülke. İngiltere ve Fransa. Polonya. Böylece dünyayı altı yıl boyunca kasıp kavuracak İkinci Dünya Savaşı başlamıştır. 28 Eylül'de Polonya'nın en önemli kentlerinden biri olan Varşova dahil olmak üzere ülkenin büyük bölümünü ele geçirmiştir. Sovyetler Birliği. Baltık ülkelerini ele geçirirken nasıl bir strateji izlemiştir? Sovyetler Birliği. Sovyetler Birliği'nin Baltık Ülkelerini Ele Geçirmesi ? Sovyetler Birliği. Koridor bölgesi için plebisit yapılmasını. 29-30 Ağustos 1939'da Dantzing serbest şehrinin kendisine verilmesini. 12 Ekim 1939'da Litvanya ile imzaladığı karşılıklı yardım antlaşmalarıyla. 30 Kasım 1939'da bu ülkeye saldırmıştır. 5 Ekim'de Letonya. seferberliğin kaldırılmasını ve bu konuları görüşmek üzere bir Polonya temsilcisinin 30 Ağustos günü Berlin'de bulunmasını istemiştir. ülkelerini başarıyla savunmuşlardır. 4. kara ve hava üslerine sahip olduktan sonra. Finlandiya'dan da üsler istemeye başlamıştır. Alman birlikleri. 1 Eylül 1939'da savaş ilan etmeksizin Polonya'yı işgale başlamıştır.2. Sovyetler Birliği. bu istekleri kabul etmekle birlikte. Polonya üzerindeki baskısını arttırmıştır. Polonya'nın işgale uğraması Sovyetler Birliği'ni harekete geçirmiştir. Baltık Denizi'nin doğu kıyılarını nüfuzu altına alan Sovyet Birliği. Ancak. 28 Eylül 1939'da Moskova'da ek bir antlaşma yaparak. Almanya ile yaptığı saldırmazlık paktında kendisine ayrılan Polonya topraklarını işgale başlamıştır.

AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . 10 Haziran 1940'da Fransa'ya savaş ilan ederek. 22 Haziran 1940'da Compiegne'de Almanlarla mütareke imzalamıştır. Almanya'nın kesin olarak başarılı olacağına inanan İtalya da. Bu başarılardan sonra Almanlar. stratejik yönden önemli olan Danimarka ve Norveç'i ele geçirmeye çalışmıştır. Bu olayla. Norveç Kralı ve hükümeti Londra'ya kaçtı. ? 4. Fransa'nın bütün batı kıyıları. Finlandiya bağımsızlığını korumakla birlikte. Fransız Hükümeti'ni tanımadığını açıklayarak. Norveç de. Hitler. Danimarka kısa bir direnmeden sonra teslim olmuş. 9 Nisan 1940'da Danimarka ve Norveç'i işgal etmeye başlamıştır. bu işgallerle. Bu arada. Baltık kıyılarına iyice yerleşmiştir. bir yandan İngiliz ve Fransız güçlerini Manş kıyılarında çember içine alırken. Belçika ve Lüksemburg'a saldırmaya başladılar. Mareşal Petain başkanlığında kurulan yeni hükümet. Hitler Almanyası. Norveç ve Danimarka'yı işgal ederek doğusunu ve kuzeyini güvenlik altına aldıktan sonra. Almanya'nın Danimarka ve Norveç'i İşgal Etmesi Almanya'nın Danimarka ve Norveç'i işgal etmesindeki amacı nedir? Almanya. Fransa'nın Alman işgalinden kurtarılması için büyük çaba harcayacaktır.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 143 liği-Finlandiya Barış Antlaşması imzalanmıştır. Sovyetler Birliği. Ancak. İngiliz donanmasının Norveç kara sularında bulunan bir Alman gemisine saldırmasını bahane ederek. Londra'da askeri ateşe olarak bulunan General de Gaulle. Fransa üzerine yönelmiştir. 4. Hollanda ve Belçika kendilerini savunmalarına rağmen. Sovyetler Birliği. Belçika da 28 Mayıs'ta teslim olmak zorunda kalmıştır. bir yandan da Paris üzerine yürümeye başlamışlardır. Lüksemburg hemen işgal edilmiştir. Bu mütarekeye göre. Nisan ayının sonuna kadar karşı koymasına rağmen. Büyük Alman Devleti'nin yanısıra büyük bir Cermen İmparatorluğu amacına da yönelmiştir.4. Nitekim de Gaulle. kuzeyi ve doğusu Alman işgaline bırakılmıştır. İkinci Dünya Savaşı'na katılmıştır. Fransa'ya saldırmadan önce. Batı'ya. Batı Cephesi'nin Açılması Almanya. anavatan toprakları dışında bir direniş gücü oluşturmaya çalışmıştır. Almanya yanlısı bir politika izlemiştir. üs kurma hakkı elde etmiştir. bu ülkeden önemli ölçüde toprak kazanmış. Almanların işgalinden kurtulamamıştır. bu olumlu gelişmeler sonucunda 14 Haziran 1940'da Paris'e girmiştir. Hollanda 15 Mayıs 1940'da. Bunun üzerine Fransa'da hükümet değişikliği olmuş.3. Fransız Ordusu silahsızlandırılarak tutsak edilmiş. Fransa'nın işgal edilmesinden sonra nasıl bir direniş hareketi başlatılmıştır? Vichy'ye taşınmış olan yeni Fransız Hükümeti. Nitekim. Almanya. 10 Mayıs 1940 sabahı Alman Orduları Hollanda.

27 Eylül 1940'da İtalya. Japonya'da Uzak Doğu'da istilaya dayalı "yeni düzenler" kuracaklardı. İngiliz adalarında hava üstünlüğünü ele geçirememesi ve kış mevsiminin gelmesi üzerine bu ülkenin işgalinden vazgeçmişlerdir. Almanya. Balkan Cephesi Fransa'nın yenilmesinden sonra. Kuzey Afrika'yı ısrarla ele geçirmek isteyen İtalya. Nitekim. Almanya ve İtalya Avrupa'da. İngiltere'yi nasıl etkilemiştir? İtalya'nın 10 Haziran 1940'da Fransa'ya savaş ilan ederek İkinci Dünya Savaşı'na katılması. Libya'da topladığı 200 bin kişilik bir orduyla. Bu Pakt'la. Ayrıca. 1942 yılının Ekim ayından itibaren İngiliz karşı saldırısı üzerine Mihver devletleri gerilemeye başlamışlardır. Japonya ve Almanya arasında Üçlü Pakt denilen bir ittifak antlaşması imzalanmıştı. Batı cephesinde Normandiya çıkarmasına kadar. savaşın gidişatını değiştirilebilecekti. 1941 yılının Mart ayında Kuzey Afrika savaşlarına katılmıştır. Avrupa'daki bazı küçük devletleri anlaşmalarla egemenliği altına almaya başlamıştır. İtalya. 4. Mihver devletleri yenilmişler ve 1943 yılının Mayıs ayında teslim olmuşlardır. Müttefik devletlerin de Kuzey Afrika'ya asker göndermeleriyle yapılan savaşlar sonucu. İngilizler karşısında başarı kazanarak İskenderiye yakınlarına kadar ilerlemişlerdir. Nisan 1941'de de İtalya'nın elinde bulunan Eritre ve Habeşistan'ı işgal etmiştir. Ancak. çetin İngiliz direnişi karşısında. Şubat 1941'de Bingazi.144 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Almanya. Akdeniz'de bulundurduğu donanma ile İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını önemli ölçüde kesmekteydi. stratejik ve ekonomik yönlerden önemli bir alan olan Kuzey Afrika'nın tümüyle ele geçirilmesi. Almanların.5. Almanya. Fransa'yı savaş dışı bıraktıktan sonra İngiltere'ye yönelmiştir. Kuzey Afrika savaşlarında başarı kazanarak Akdeniz'in güney kıyılarına egemen olmuşlardır. İngiltere'nin güç durumda kalmasına yol açmıştı. Zira. hava savaşları ve Fransız direniş gruplarının eylemleri etkili olmuştur. Ancak. Nitekim. Bundan sonra. Kuzey Afrika'da stratejik bir öneme sahip olan Libya'yı elinde bulunduruyordu. ? Kuzey Afrika Cephesi'nde olaylar nasıl gelişmiştir? İtalya'nın ard arda başarısızlığa uğraması üzerine. kısa bir ilerlemeden sonra durdurulmuştur. Ancak. Bu bakımdan. Kuzey Afrika Cephesi ? İtalya'nın Kuzey Afrika'da cepha açması. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Böylece. General Rommel komutasındaki Alman orduları. 4. 13 Eylül 1940'da Mısır'a saldırmıştır. Mısır'daki İngiliz kuvvetleri takviye alarak güçlendikten sonra 8 Aralık 1940'da karşı saldırıya geçmiştir.6. Müttefikler.

Yugaslavya. 25 Nisan'da Atina. Daha sonra da bütün Ege Adaları ele geçirilmiştir. 28 Ekim 1940'da Yunanistan'a ultimatom vererek. red edilince Arnavutluk'taki İtalyan kuvvetlerini Yunanistan'a saldırtmıştır. İşte. Fakat. 23 Kasım 1940'ta Romanya'yı ve 24 Kasım 1940'ta da Slovakya'yı zorla Üçlü Pakt'a almıştır. bu ülkeyi Üçlü Pakt'a alarak dünyanın paylaşılmasına onları da ortak etmek istemiştir. 6 Nisan 1941'de Sovyetler Birliği ile bir dostluk antlaşması imzalamıştır. Güney kolu kısa bir süre içinde Odesa'yı ve Kiev'i almış. Bulgaristan da. İngiltere'yi yıpratmayı hedeflemiştir. Almanlar. antlaşmanın yapıldığı gün Yugoslavya'yı işgal etmeye başlamış ve 17 Nisan 1941'de de teslim almıştır. Kırım ve Sıvastopol'u kuşatmış ve AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . 20 Kasım 1940'ta Macaristan'ı. İtalyan kuvvetleri başarısızlığa uğramıştır. Macaristan ve Bulgaristan arasında paylaştırmıştır. Hitleri daha büyük amaçlar belirlemesine ve gerçekleştirmeye yöneltmiştir. Orta Avrupa ve Güney-Doğu Avrupa topraklarını ele geçirmeye çalışmıştır. ? 4. İngiltere'yi kısa sürede yenemiyeceğini anlamış. Sovyetlere İran ve Hindistan'ı alarak Hint Okyanusuna çıkmalarını önermiştir. Ancak. Hitler. Almanya. Almanya'nın Balkanlara yönelmesindeki temel amaç nedir? Öte yandan Almanya. Yugoslavya'yı İtalya.7. 6 Nisan 1941'de Almanya'nın Bulgaristan'daki kuvvetlerini Yunanistan'a girmeye başlamıştır. Oysa. Almanya . Almanya. Bunun için. bu nedenle.Sovyetler Birliği Savaşı Almanya. bu gelişmelerden sonra. hammadde stoklarını arttırmanın yollarını aramaya başlamıştır. karşı koymasına rağmen 1 Mart 1941'de Üçlü Pakt'a katılmak zorunda kalmıştır. Balkanlar da kısa süre içinde önemli başarılar elde etmişlerdir. 22 Haziran 1941'de savaş ilan etmeksizin Sovyetler Birliği'ne saldırmıştır. Tüm bu gelişmeler üzerine. Bu arada. Yunanlılar. Bulgaristan ve Boğazlar'a dayalı olarak çeşitli isteklerde bulunmuştur. Alman Ordusu üç koldan Sovyetler Birliği'ne taarruz etmişti. kendilerini savundularsa da. geniş doğu topraklarını ele geçirerek. Finlandiya. Sovyetler Birliği. Nitekim. 12-13 Kasım 1940'da Sovyet Dışişleri Bakanı Molotov Berlin'e davet edilmiştir. Mussolini de. kısa vade de Sovyetler Birliği ile bir çatışmayı da göze almamıştır. Ancak bu görüşmelerde.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 145 Bununla birlikte. Almanya. Böylece. 31 Mayıs 1941'de de Girit paraşütcü Alman birlikleri tarafından işgal edilmiştir. Görüşmelerin başarısızlığa uğraması nedeniyle Sovyetler Birliği ve Almanya'nın arası açılmaya başlamıştır. Ancak. bu amaçlarına ulaşmak için öncelikle. Almanlarla şiddetli bir gerilla savaşına girişmişlerdir. Almanlar. Fakat. Hatta. Hitler'e bilgi vermeden Yunanistan'ı işgal etmek istemişti. bu ülkeden üsler istemişti. Almanya. Tito'nun önderliğindeki komünistler ile Mihailoviç'in önderliğindeki ulusalcılar. Bu amaçla. Bu yolla. Sovyetler Birliği'ni işgal ederken nasıl bir strateji izlemiştir? Almanya'nın kısa bir süre içinde çeşitli cephelerde büyük başarılar elde etmesi.

A. A.'nin çıkarıyla çatışmaktaydı. Sovyet yöneticileri. Müttefik devletlere değişik zamanlarda askeri yardımlarda da bulunmuştur. güçler dengesini nasıl değiştirmiştir? Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması üzerine. Antlaşmada. Sovyetler Birliği de. Leningrad'ta durdurulmuştur.D. Almanlar yoğun bir saldırı düzenlemesine rağmen Moskova'yı alamamışlardır. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla A. 4 Aralık 1941'de Sovyetler Birliği ve Polonya arasında Dostluk ve Yardım Paktı adı verilen bir antlaşma imzalanmıştır. İngiltere ve Müttefiklerinin Sovyetler Birliği . Halkı da. savaş sonunda barışın korunması için birlikte hareket edilmesi. Ancak. Uzakdoğu'da Japonya ve A. Bununla birlikte.B. Bu antlaşmaların yapılması ve A. Japonya.'nin savaşa girmesinden sonra. Sovyetler ile İngilizler arasında 12 Temmuz 1941'de Ortak Hareket Antlaşması imzalanmıştır.B. Alman saldırılarına karşı önemli sayılacak siyasi ve askeri destek sağlamıştır. Sovyet halkının direnişi üzerine Almanlar.Almanya savaşına katılması.D. bolşevik ilkeleri bir yana bırakmış. Japonya'nın yayılmacılığını önlemek istemiştir. Alman saldırılarını durdurmak için kapitalist ülkelerdeki düzeni yıkmayı hedefleyen Üçüncü Enternasyonelin lağv edilmesini sağlamış.'nin Savaşa Girmesi ? A.D. Zira.D.B. Kuzey ordusu da. Smolensk'i ele geçirerek Moskova'ya yönelmişti.B.B.8. İngilizlerle ittifak antlaşması yaptıktan sonra hangi değerleri öne çıkarmıştır? Bu antlaşmayla müttefikler. Ancak. Orta kesim ordusu ise. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . 1937'de başlattığı Çin Savaşı'nı sürdürmekte kararlı idi. Baltık ülkelerinden hareket ederek Leningrad üzerine yürümüştü.D. Bununla birlikte. Bununla iki devlet.D. ve Japonya arasındaki ilişkiler de gerginleşmeye başlamıştı. Bunda kış mevsiminin gelmesi ve Alman ordusunun kış koşullarına göre organize edilememesi de etkili olmuştur.D. Avrupa'da başlayan savaş karşısında tarafsız kalmıştı. faşizmle mücadeleye çağırmıştır.'de Çin'e mali yardımda bulunarak. içte ve dışta sağladıkları destekle uzun süre Alman kuşatmasına karşı koymuşlardır. A. Almanya'ya karşı birbirini desteklemeyi.D. İkinci Dünya Savaşı'nın başlarında nasıl bir politika izlemiştir? A.146 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Rostov'a ulaşmıştı. ? Sovyetler Birliği. Bununla birlikte..B. Sovyetlerin Doğu Avrupa'da Almanları durdurması ve baskı altına almasını hedeflemişlerdir.B. ? Sovyetler Birliği'nin işgal edilmesi. bütün güçleriyle birbirlerine yardım etmeyi ve Almanya ile ayrı ayrı mütareke ve barış antlaşması imzalamamayı kararlaştırmışlardır. ulusalcılığı ve dini ön plana çıkarmıştır. 4.B. ile sıkı işbirliği yapılması ve karşılıklı her türlü yardım yapılması gibi noktalara yer verilmişti. İngiltere ve Sovyetler Birliği arasında 26 Mayıs 1942'de bir ittifak antlaşması yapılmıştır.. Sovyet lideri Stalin de.

her ulusun kendi istediği hükümet şeklini seçme hakkına uyacaklarını. Savaş Sırasında Önemli Siyasal Buluşmalar 5.B. 14 Ağustos 1941'de "Atlantik Bildirisi" adı verilen bir metin yayınlamışlardır. 1 Ağustos'ta da A.B.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 147 A. savaşın ilk anlarında büyük başarılar kazanmışlardır. Bildiride iki devlet. Almanların Rusya'da ilerlemesinden ve Anglo-Saksonların Pasifik'te zayıf bulunmasından cesaret alarak. 12-13 Kasım 1942'de Salomon adaları açıklarında Japonya donanmasını ilk büyük yenilgiye uğratmıştır. 11 Aralık'ta da Almanya ve İtalya. Müttefikler. Böylece..D. A. Pasifik'te birçok bölgeyi ve Hindiçini'ni işgal etmişlerdir. 8 Aralık günü A. Nazi diktatörlüğünün tam olarak yıkılmasından sonra.B.D. ile birer antlaşma imzalaması savaşın gidişatında önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. 1942 yılının sonlarında Japonya'nın yayılmasını durdurmuşlardır. Japonya. bunun üzerine Sovyetler Birliği'nin de 12 Temmuz 1941'de İngiltere. 1941 yılının Ağustos ayının başlarında savaşla ilgili gelişmeleri görüşmek üzere Atlantik'te (Atlas Okyanusu'nda) bir savaş gemisinde biraraya gelmişlerdir. küçük-büyük tüm devletlerin aynı koşullar altında dünya ticaretine katılmalarını istediklerini. hangi olayla savaşa girmiştir? Tüm bu gelişmelerin yanında. Bu olayın sonucunda Japonya.B.D. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . dünyanın değişik bölgelerinde bulunan birçok devlet de.D. Atlantik Bildirisi Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması. 7 Aralık 1941'de Hawaii Adalarında Pearl Harbour'da demirli bulunan Amerikan Pasifik donanmasına saldırmış ve bu donanmanın büyük kısmını yok etmiştir. A. Ancak. içinde bulundukları bloklara uygun. savaş tam bir dünya savaşına dönüşmüştür.1.D. Bu olayla. Atlantik Bildirisi'nde hangi ilkelere yer verilmiştir? Roosevelt ve Churchill. böyle bir barışla bütün insanlara engel çıkartılmadan bütün deniz ve okyanuslarda dolaşma olanağının sağlanmasını ve bütün ulusların kuvvet kullanmaktan vazgeçme yolunu tutmaları gerektiğine inandıklarını belirtmişlerdir. Japonya. topraklarını genişletmek istemediklerini. Japonya'daki militarist yönetim. A. ? 5. Uzakdoğu'da savaş Japonya'nın aleyhine dönmeye başlamıştır. Görüldüğü gibi. birbirleriyle savaşa girmişlerdir.'ne resmen savaş ilan etmiştir. görüşmelerden sonra. bütün ulusların sınırları içinde güvenle yaşama olanağı sağlayacak bir barışın yapılmasını. ve İngiltere'ye. bildiriye özgürlük ve demokrasi ilkeleri yön vermiştir. eskiden beri özlemini duyduğu Büyük Pasifik İmparatorluğu'nu kurmak için harekete geçmiştir.D. Nitekim. Hatta. Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill.B.B.

D. İtalya'nın işgal edilmesi.D. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Almanya'ya karşı savaşa giren 26 devletin de imzasıyla. Churchill. Atlantik Bildirisi esas olmak üzere "Birleşmiş Milletler Bildirisi" yayınlanmıştır.'ne bırakılmasına karar verilmiştir.3.4.2. Daha önce. 14-24 Ağustos 1943 tarihleri arasında Kanada'nın Quebec kentinde tekrar biraraya gelmişlerdir. Atlantik Bildirisi'ndeki ilkeler aynen kabul edilmiştir. Görüşmelerde. bunun için de Türkiye'nin savaşa katılmasını sağlamak üzere hazırlıklara girişilmesi. 5.D..B. ikinci cephenin Fransa'da açılması. 1 Ocak 1942'de. A. savaş sonrasında kurulacak barışın korunması sorumluluğunun A. Kuzey Afrika savaşlarının gidişatı ve sonrası hakkında stratejik ve diplomatik sorunlar ele alınmıştır. Ayrıca. Mihver Devletleri'nin kayıtsız şartsız teslimine kadar mücadeleye devam edilmesi gibi kararlar alınmıştır. zafer elde edilinceye kadar işbirliği yapılacağı açıklanmıştır.B. Türk hava alanlarından yararlanılması. Sovyet lideri Stalin de davet edilmişse de katılamamıştır. Sovyetler Birliği üzerindeki baskıyı hafifletmek için Sicilya'ya çıkartma yapılması. savaştan sonra kurulacak olan Birleşmiş Milletler Örgütü'nün nüvesi oluşturulmuştur.D. 5. kuvvetlerinin. 14-24 Ocak 1943 tarihleri arasında Kazablanka kentinde yapılmıştır. 1942 yılının Kasım ayında Fas ve Cezayir'e çıkması üzerine. 5. Fransa'da açılması planlanan ikinci cephenin Normandiya kıyılarında olmasına ve bunun hazırlanması sorumluluğunun da A. Bu bildiride. Sovyetler Birliği ve Çin'e verilmesi kararlaştırılmıştır. savaş sorunları görüşülmüştür.148 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI A. bu öneriler kabul görmemiştir. Balkanlarda ikinci bir cephenin açılması. Ancak. İngiltere. Ayrıca. Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill arasında. Almanya'nın silahsızlandırılmasını ve kontrol altına alınmasını öngören bir plan kabul edilmiştir. Konferansın sonunda.B.D. Böylece. Kazablanka Konferansı ? Kazablanka Konferansı'nda hangi konular üzerinde durulmuştur? A.B. Türkiye'nin savaşa sokulmasını ve ikinci cephenin Balkanlarda açılmasını önermiştir. Quebec Konferansı ? Quebec Konferansı'nda hangi öneriler kabul edilmemiştir? Roosvelt ve Churchill. Washington Konferansı 12-16 Mayıs tarihleri arasında Roosevelt ve Churchill arasında gerçekleştirilen konferansta.'nin savaşa katılmasından sonra. Bu konferansta.B.

Kahire Konferansı Kahire Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? 22-26 Kasım 1943'te Roosevelt. ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Bunun üzerine. savaşta meydana gelen son gelişmeleri görüşmüşlerdir. bu konularda kesin bir sonuca varılamamıştır. ? 5. Tahran Konferansı Tahran Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? İran. 1 Kasım'da yayınlanan ortak bildirilerle sona ermiştir. Churchill ve Çin Devlet Başkanı Çan-Kay. Polonya sınırının saptanması. 28 Kasım-1 Aralık 1943 tarihleri arasında yapılan konferansta.5. Ancak. Kızıl Ordu birliklerinin işgali altında bulunmayan bir yere gitmeyeceğini açıklamıştır. Ayrıca. Avusturya'nın savaştan sonra bağımsız bir devlet olmasına ve Alman savaş suçlularının yargılanmak üzere ilgili devletlere teslim edilmesine karar verildiği açıklanmıştır. Bildirilerde.6. Stalin. 1941 yılında Sovyet Birliği'ne kolay yollardan yardım ulaştırabilmek için İngilizler ve Sovyetler tarafından işgal edilmişti.B. Moskova Konferansı Moskova Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? Bu konferansta. Sovyetler Birliği ve Çin dışişleri bakanları 19 Ekim 1943'te Moskova'da Kremlin Sarayı'nda biraraya gelerek. İran'a yardım yapılması.7. Uzakdoğu'daki savaş gelişmeleri ele alınmıştır. konferansa katılan üç devlet. İngiltere. A. barışı sürdürebilmek için bütün barış seven devletlerin eşit haklarla katılabilecekleri bir örgüt kurulmasına.D. Yugoslavya'daki direnişçilere her türlü desteğin verilmesi. ? 5. Japonya'yı Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra ele geçirmiş olduğu bütün toprakları boşaltmaya zorlamak. savaş sona erdiğinde Japonya ile yapılacak barışın esaslarının neler olması gerektiği üzerinde durulmuştur. Kore'nin bağımsızlığının tanınması gibi konularda da hemfikir olduklarını belirtmişlerdir. İtalya'daki savaş suçlularının mahkemeye verilmesine. 26 Kasım 1943'te yayınladıkları ortak bildiride. Normandiya'da ikinci cephenin açılması. Konferans.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 149 5. Bununla birlikte..Şek'i arasında yapılan konferansta. Churchill ve Stalin. kesin zafere kadar savaşın birlikte sürdürülmesi ve savaştan sonra barışın korunması için bir uluslararası örgütün kurulması kararlaştırılmıştır. Türkiye'nin savaşa sokulması. Tahran'da biraraya gelmişlerdir. Roosevelt. Müttefik devletlerin düşmanın kayıtsız-koşulsuz teslim olmasından sonra. üç büyük Müttefik devlet adamının buluşmaları gündeme gelince.

Almanya. Bundan sonra. Bu durumda. Sovyetler Birliği'ne çok fazla ödün verildiğini düşünmüştür. ideolojileri ve devlet yapıları farklı üç büyük Müttefik devlet.B. Müttefikler arasındaki bu farklı tutum ve davranışlar. Truman.2 Ağustos 1945 tarihleri arasında Berlin yakınlarında Potsdam'da bir toplantı yapmışlardır.D. Avrupa'da ortaya çıkan sorunları görüşmek üzere.11 Şubat 1945'te Kırım'ın Yalta kentinde biraraya gelmişlerdir. Birleşmiş Milletler Örgütü konusunda alınan karardan memnun kalmıştır. üç büyük Müttefik devlet arasında öteden beri süregelen anlaşmazlığı belirginleştirmiştir. Churchill ve Stalin. Potsdam Konferansı'nda A. gerek Avrupa'nın ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Müttefik devletler. Müttefikler tarafından dört bölgeye ayrılmış ve her bölge bir Müttefik devlet tarafından işgal edilmişti. üç büyük Müttefik devletin ordularının Almanya'nın birer bölgesini işgal etmesi. İngiltere'yi konferansın ilk günlerinde Churchill ve daha sonra (Churchill. Hatta. üç büyük Müttefik devlet. ? Yalta Konferansı. Sovyetler Birliği'nin Çin ile bir dostluk ve ittifak antlaşması imza etmesi. Bilindiği gibi. Ancak. Konferansın en önemli konusunu barışın nasıl sağlanacağı oluşturmuştur. Almanya'nın teslim olması gündeme gelmişti. Müttefikler arasında işbirliğini sona erdirmiştir.150 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 5. Yalta Konferansı Fransa. Roosevelt. Fransa'nın da Almanya'ya işgal birlikleri göndermesi. bu bölgelerin sınırları kesin olarak saptanamamıştı. 6 Haziran 1944'de Normandiya çıkarmasından sonra Alman işgalinden kurtarılmıştı. Almanya'nın savaş tazminatı ödemesi ve Birleşmiş Milletler Örgütü'nün kurulması için 25 Nisan 1945'te San Fransisco'da bir konferans toplanması gibi konular üzerinde durmuşlardır. Ancak. Roosevelt. 5. Alman militarizmi ve nazizminin yok edilmesi. savaş sırasında meydana getirilmiş olan ittifakın yara almasına yol açmıştır. Ancak. gerek Almanya.'ni (Roosevelt 12 Nisan 1945'te öldüğü için yerine geçen) Başkan Yardımcısı Harry S. Potsdam Konferansı Almanya'nın teslim olmasından sonra. Churchill. hem de Sovyetler Birliği'nin Japonya'ya savaş açmasını sağlamak amacıyla üç büyük Müttefik devlet başkanı 4 Şubat . Sovyetler Birliği'nin Almanya teslim olduktan sonra Japonya'ya savaş açması ve buna karşılık daha önce bu devlete bıraktığı toprakları ve Kuril adalarını alması. 17 Temmuz . savaş tümüyle sona ermediği için bir süre daha birlikte hareket etmişlerdir. hem gelecek barış hakkında daha esaslı bir anlaşmaya varmak. Yalta Konferansında.8.9. merkezi Berlin olmak üzere her üç devletin komutanlarından oluşan bir "Merkez Kontrol Komisyonu"nun kurulması. 1945 yılı Temmuz ayında yapılan genel seçimi kaybettiği için) İşçi Partisi lideri ve yeni Başbakan Clement Attlee. Müttefik Devletler üzerinde ne gibi etki yaratmıştır? Yalta Konferansı. Ayrıca. Sovyetler Birliği'ni de Stalin temsil etmişlerdir.

sosyal ve askeri geleceğinin belirlenmesinde önemli olmuştur. Sovyetler Birliği'nin Boğazların Türkiye ile birlikte kendi kontrolüne verilmesine karşılık. Sovyetler Birliği de diğer tarafta olmak üzere ikiye ayrılmışlardı. Almanya'da demokratik bir düzenin kurulması.. Macaristan ve Finlandiya barış sözleşmelerini hazırlamakla yükümlü olması. Sovyet Birliği'nin Japonya'ya savaş açması. İngiltere. Yapılacak barış antlaşmalarının temel koşullarını da belirlemiştir. Boğazlardan geçişin tam serbest olması gibi konular da tartışılmıştır. • • • • • • • • Almanya'nın kontrolünün A. Bulgaristan. Savaş suçlularının tutuklanması ve kontrol edilmesi. A. Alman savaş endüstrisinin ortadan kaldırılarak yeniden düzenlenmesi ve Alman ekonomisinin Müttefikler tarafından kontrol edilmesi. Avrupa'nın siyasi. Almanya'nın silahsızlandırılması ve askerlikten arındırılması. Potsdam Konferansı.B. Nazi birlik ve örgütlerinin tümüyle kaldırılması. Barışla ilgili düzenlemelerin yapılması için A. Bu nedenle. ? • Postdam Konferansı'nda Türkiye hangi konuyla ilgili olarak ele alınmıştır? Potsdam Konferansı'nda bu ana konuların yanısıra.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 151 çeşitli sorunları konusunda farklı görüşlere sahip olmuşlardır. İran'ın derhal boşaltılması. Sovyetler Birliği. bu devletler arasındaki anlaşmazlığı arttırmış ve dünya başlıca iki nüfuz alanına veya iki bloka ayrılma dönemine girmeye başlamıştır. Postdam Konferansı'nda Almanya'nın geleceği hakkında ne gibi kararlar alınmıştır? Üç büyük Müttefik Devlet. üç büyük Müttefik Devletin İkinci Dünya Savaşı'nda yaptıkları son büyük konferans olmuştur. konferansın bitiş tarihi olan 2 Ağustos 1945'te bir deklarasyon yayınlayarak açıklamışlardır. anlaşmaya vardıkları konularda.. ve İngiltere bir tarafta. İtalya ile koşulları ağır olmayan bir şekilde barış yapılması. İngiltere. Almanya silahlı kuvvetlerinin. Konferans'ta alınan kararlar ve tartışılan konular.B. Buna göre. Avusturya ve başkenti Viyana'nın dört işgal bölgesine ayrılması.D. Çin ve Fransa dışişleri bakanlarından oluşan bir "Dışişleri Bakanları Konseyi"nin kurulması.B. Oluşturulan konseyin Romanya. Almanya'nın savaş tazminatı ödemesi. Sovyetler Birliği ve Fransa işgal bölgelerinin komutanları aracılığıyla yapılması. Bu konferans. Müttefikler.D. ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ .D.

Bu askeri gelişmeler üzerine Almanya için kurtuluş olanağı kalmamıştı. 6 Haziran 1944'te Fransa'nın Normandiya kıyılarına çıkarma yaparak "ikinci cephe" yi açmışlardır. Mareşal von Rommel'in komutasındaki Alman birliklerini Elalameyn önünde durdurmuştur. Mussolini'yi hapsetmek ve Faşist Partisi'ni lağv etmek olmuştur. Mareşal Montgomery'in emri altındaki birliklerle 1942 yılının Ekim ayında karşı saldırıya başlamış ve Alman von Rommel'i ard arda yenilgiye uğratmıştır. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Savaşın Sona Ermesi 6. 4 Mayıs'ta Hollanda. Berlin. 24 Temmuz 1943'te toplanan Büyük Faşist Konseyi.1. Almanya'nın Teslim Olması Müttefik Devletler. 9 Ağustos 1944'te Paris'i Alman ordularından kurtarmışlardır. Akdeniz bölgesi.152 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 6. Mareşal Bodoglio'nun yaptığı ilk iş. ? İtalya'nın yenilmesi iç politikasında ne gibi değişiklikler yaratmıştır? Müttefikler. Hitler. Almanya'yı alabildiğine zor durumda bırakmıştır.2. hükümet kurarak Fransa'ya yeniden hayat kazandırdı.1. halkın rejime karşı bir hoşnutsuzluk duymasına yol açmıştı. 8 Kasım 1942'de de. bu gelişmelerden sonra 3 Eylül 1943'te Müttefiklerle bir mütareke yaparak savaştan çekilmiştir. Fransız direniş hareketinin ünlü ismi General de Gaulle. 13 Ekim 1943'te de Almanya'ya savaş ilan etmişlerdir. Yeni hükümetin başına Mareşal Bodoglio getirilmiştir. Özellikle de. Nitekim. gerek ülkenin işgal edilmesi. Bunun üzerine. gerek İtalya'nın savaşın başlangıcından itibaren ard arda başarısızlığa uğraması. Müttefiklerin egemenliği altına girmiş ve Yunanistan ile Yugoslavya'da Almanlara karşı ulusal kurtuluş hareketleri büyük ivme kazanmıştır. Doğudan ve batından Müttefik Devletler tarafından işgal edilmeye başlanmıştır. 6. 2 Mayıs 1945'te ağırlıklı olarak Sovyet askerlerinin yeraldığı Müttefikler tarafından tamamıyla ele geçirilmiştir.1. bu gelişme üzerine. Berlin'e girdikten sonra 30 Nisan 1945'te intihar ederek. Mussolini'yi iktidardan düşürmüştür. İtalya'yı işgal etmek ve Mihver Devletlerine karşı güneyden bir cephe açmak için 10 Temmuz 1943'te İtalya'nın kuzeyine doğru ilerleyerek bu ülkeyi işgal etmişlerdir. 1944 yılında hava üstünlüğünü sağlamışlardı. Avrupa'da Savaşın Sona Ermesi 6. Bunun üzerine. yerini Amiral Doenitz'e bırakmıştır. İngilizler. İtalya'nın Savaştan Çekilmesi Müttefik Devletler. General Eisenhower yönetimindeki Amerikan ve İngiliz birlikleri Kuzey Afrika'da karaya çıkmış ve kısa sürede bu bölge ele geçirilmiştir. İtalya'nın savaştan çekilmesi. Müttefikler. İtalya yöneticileri.1.

teslim olma noktasına gelen bu ülkeye 8 Ağustos 1945'te savaş ilan etmiş ve Mançurya'yı işgale başlamıştır.B. Japonya. ülkeyi yeni bir savaşın dışında tutmaya çalışmışlardır. ikincisini de 9 Ağustos 1945'te Nagasaki'ye atmıştır. Uzakdoğu'da Savaşın Sona Ermesi: Japonya'nın Teslim Olması Müttefikler. Japonya'nın gücü tükenmiş olmasına rağmen. Sovyetler Birliği. Almanya'nın teslim olmasından sonra Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi'nin ileri gelenlerinin büyük bir kısmı kaçmış. Türk Ulusu'nun nasıl yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını unutmamışlardı. Böylece. İtalya'nın 7 Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgal etmeye başlaması karşıAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . A.D. Yapılan görüşmeler sonucu 2 Eylül 1945'te Tokyo Koyu'nda demirli bulunan A. Japonya'yı kayıtsız-şartsız teslim olmaya zorlamak için. 1943 ve 1944 yıllarında da deniz ve hava üstünlüğünü ele geçirmişlerdir. 9-10 Temmuz 1945'te Japonya'nın başkenti Tokyo'yu havadan bombalamıştır.B. Nitekim.2.D.'ne bildirmiştir. Japonya'nın teslim olmasını hızlandıran olay nedir? Müttefik güçleri..'ne ait Missouri adlı savaş gemisinde Japonya'nın teslim belgesi imzalanmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı'na sürüklenerek nasıl ortadan kalktığını. Ancak. Endonezya ve Pasifik'te çeşitli yerlerde saldırıya geçmişlerdir.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 153 Kuzey-Doğu Almanya ve Danimarka'daki Alman orduları teslim olmuşlardır. 1945 yılının başlarından itibaren Japonya'nın işgali altında bulunan Çin. Bu olayla da Uzakdoğu'da savaş sona erdiği gibi. Almanya'nın 1930'lu yıllarda komşularına saldırması. bir kısmı da Müttefikler tarafından yakalanmıştır. 7 Mayıs 1945'te Alman delegeleri Reims kentindeki Eisenhower'in ana karargahında Almanya'nın kayıtsız-şartsız teslim belgesini imzalamışlardır. 6 Ağustos 1945'te ilk atom bombasını Hiroshima'ya. Bunun üzerine A. 6. yaklaşık kırk milyon insanın hayatına mal olan İkinci Dünya Savaşı da Müttefiklerin zaferiyle bitmiştir. ? 7. beş buçuk yıl Avrupa'yı kan ve gözyaşına boğan savaş Avrupa coğrafyasında sona ermiştir. Müttefiklerin teslim olma önerisini geri çevirmiştir.B.B.D. Bu nedenle. Bnun üzerine. İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Politikası Türkiye'nin Fransa ve İngiltere'ye yakınlaşmasının nedenleri nelerdir? Genç Türkiye'nin yöneticileri.D. Japonya'ya son darbeyi Temmuz-Ağustos 1945'te vurmuşlardır. 13 Nisan 1941'de Japonya ile tarafsızlık antlaşması imzalamasına rağmen. 1942 yılında Pasifik'te Japon yayılmasını durdurmuşlardır. 10 Ağustos 1945'te yenilgiyi kabul ettiğini A.

Türkiye. bu tarihlerde Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması dengeleri alt-üst etmiştir. 30-31 Ocak 1943'te Churchill ve İsmet İnönü. 23 Haziran 1939'da da benzer bir antlaşma Türkiye ve Fransa arasında imzalanmıştır. Fakat. Sovyetler Birliği'nden tamamıyla ayrılmış ve Batılı devletlere yakınlaşmıştır. İngiltere ve Fransa'ya yakınlaşmıştır. Hatta. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Türkiye'yi savaşa sokma konusunu tartışmışlardır. Fakat. Bu antlaşmanın uygulanması sonucunda tarafların savaşa girmesi halinde. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü. Bunun üzerine Türkiye. Türkiye'nin savaşa girmesini istemiştir. Bu kez de Sovyetler Birliği.154 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI sında tedirgin olmuşlardır. Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı'nda izlediği politikayı ayrıntılı bir şekilde Fahir Armanoğlu'nun "20. • • • Bir Avrupa devletinin Türkiye'ye saldırması ve savaş çıkması halinde Fransa ve İngiltere'nin Türkiye'ye yardım etmesi. Türkiye. Ankara'da karşılıklı yardım antlaşması imzalamıştır. Türk-İngiliz Yardım Deklarasyonu. 18 Haziran 1941'de Almanya ile on yıl süreli bir dostluk antlaşması yaparak manevra yapma alanını genişletmiştir. Adana Konferansı da denilen bu buluşmada. Türkiye'yi bir tehdit altında bırakmıştı. 23 Ağustos 1939'da Almanya-Sovyetler Birliği Dostluk Antlaşması'nın yapılması ve Polonya'nın Almanya tarafından işgal edilmesi. Türkiye bu antlaşma ile. İngiltere ve Fransa bir Avrupa devletinin saldırısına uğrarsa. Sovyetler Birliği'nin bir zorluk çıkarmıyacağını düşünmüştür. Türkiye. Adana'da buluşarak Türkiye'nin savaşa girip girmeme konusunu tartışmılardır. Roosevelt ve Churchill. Türkiye'nin bu iki devlet yararına tarafsızlık politikası izlemesi. 12 Mayıs 1939'da Türkiye ve İngiltere arasında. 4-6 Aralık 1943'te İkinci Kahire Konferansı'nda biraraya gelerek. Savaş devam ettikçe Müttefik Devletlerin Türkiye'yi savaşa sokma konusundaki ısrarlarını arttırmışlardır. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü. Nitekim. Nitekim. Türkiye'nin savaşa girecek silah ve malzemeye sahip olmadığını ve İngiltere'nin bu donatımı tamamlaması halinde savaşa gireceğini ileri sürmüştür. Yüzyıl Siyasi Tarihi" adlı kitabından okuyunuz. Sovyetler Birliği'nin Karadeniz'e kıyısı bulunmayan devletlerin savaş gemilerinin boğazlardan geçirilmemesini ve boğazlarda Sovyet askeri bulundurmak istediğini Türkiye'ye bildirmesi tehlikenin boyutlarını arttırmıştır. Nitekim. İngiltere ve Fransa. Türk Ordusunun donatımının tamamlanması halinde 1945 yılının Şubat ayında savaşa girileceğini belirtmiştir. Buna göre. mütarekenin ve barışın birlikte imza edilmesi gibi. bu antlaşmaları Alman nazizmine ve İtalyan faşizmine karşı yapmasından dolayı. savaşın tüm dünyada genişlediği bir dönemde. İsmet İnönü. bu gelişmeler üzerine İngiltere ve Fransa ile eski antlaşmalarını açık bir ittifaka dönüştürmeye çalışmıştır. 19 Ekim 1939'da Türkiye.

İtalya'da faşist rejiminin kurulması ve bu rejimin yayılmacılığa yönelmesi. Almanya'da Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi'nin iktidara tırmanarak Versailles Barış Antlaşması düzenini ortadan kaldırmaya çalışması ve Büyük Germen İmparatorluğunu kurmak istemesi. Mihver Devletleri'nin yayılmacılığına karşı İngiltere. Japonya'nın da Uzakdoğu'da güçler dengesini alt-üst ederek militarist temellere dayalı bir imparatorluk kurma tutumuna girmesi. Milletler Cemiyeti kurulmuş. Mihver Devletlerini yenilgiye uğratmışlardır. Bununla birlikte. Dünya barışının korunması amacıyla. A. İkinci Dünya Savaşı.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 155 Türkiye. Kuzey Afrika'da da yayılmaya çalışmışlardır. İkinci Dünya Savaşı'nda tarafsız bir politika izlemiş. Japonya'nın da. İtalya ve Japonya'nın katılımı ile Anti Komintern Paktı'nın kurulması.D. bu tutumuyla da Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Almanya ise. Türkiye.'ni bir ani baskınla savaşa sürüklemesi sonucu. Sovyetler Birliği. Almanya'ya savaş ilan etmişlerdir. Avrupalı büyük ülkelerin de yer aldığı bazı Avrupalı devletler karşılıklı güvenliğin sağlanması için Locarno Antlaşmasını. Alman birliklerinin 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırısıyla başlamıştır. ile Fransa Dışişleri Bakanlarının öncülüğünde de savaşı yasa dışı ilan eden BriandKelogg Paktı imzalanarak yürürlüğe sokulmuştu. savaşın Almanya'nın aleyhine gelişmeye başladığı dönemde 2 Ağustos 1944'te Almanya ile siyasal ilişkilerini kesmiştir. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasına yol açan en önemli gelişmeler olmuştur. A.B. Ancak. Almanya ve İtalya. Bu olay üzerine İngiltere ve Fransa. Mihver Devletlerinin tüm cephelerde teslim olmasıyla. savaş tüm dünyaya yayılmıştır. Almanya. 23 Şubat 1945'te de Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmiştir. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte önemli bir dönüm noktası olmuştur. Müttefik Devletler. Özet Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda imzalanan barış antlaşmaları sorunları çözmemiş ve yeni sorunları ortaya çıkarmıştır. Kısaca. Belçika ve Fransa'yı işgal ederek. Norveç ve Danimarka'yı işgal ettikten sonra. gerek savaş sırasında gerçekleştirdikleri siyasal buluşmalarla gerek ordularını seferber ederek.D. ittifak yapmışlardır. dünyaya beş buçuk yıl felaket yaşatan İkinci Dünya Savaşı sona ermiştir. bu ülkeleri kendi topraklarına katmıştır.B. barışın korunmasına yönelik bu çabalar yeterli olmamıştır. Sovyetler Birliği ve A.D. Güçler dengesi yeniden biçimlenmişti. Baltık ülkelerini ele geçirmiştir. fakat bu politikasını denge esasları üzerine oturtmuştu.B. Türkiye. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Avrupa içlerinde ilerleyerek Hollanda. "Berlin-Roma-Tokyo Mihveri" dünyanın savaşın eşiğine getirmiştir.

III .B. Devletlerin savaşa başvurmamak konusunda bir takım yükümlülükleri kabul etmesi B.B.D. Almanya . B.Sovyetler Birliği D. İtalya'nın eski Roma İmparatorluğu'nu kurma düşüncesi B.IV . III . Yalta Konferansı IV.I D. Almanya'nın Versailles Barış Antlaşması'nın statükosu bozmaya çalışması 4. Berlin .D. Fransa . Örgütlenmiş halkların antlaşmalardan doğan bütün yükümlülükleri yerine getirmesi 2. I . Fransa . II .Sovyetler Birliği Saldırmazlık Paktı Yukarıdaki olayların kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir? A.IV E. A.İngiltere C. Uluslararası ilişkilerin gizlilikten uzak bir şekilde yürütülmesi C.II . IV . İngiltere .IV ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . A.Roma . Briand-Kellogg Paktı.I . Aşağıdakilerden hangisi Milletler Cemiyeti'nin sözleşmesinde yer almamıştır? A. hangi ülkelerin dışişleri bakanları öncülüğünde hazırlanmıştır? A.II B. I. Fransa . .A.B. Almanya'nın Polonya'nın işgal etmesi III.IV .İngiltere E. Uluslararası hukuk kurallarının büyük devletlerin yararına düzenlenmesi D.I .D.Tokyo Mihverinin kurulması D.III . Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasında etkili olmamıştır? A. I .II .III C. Halkların karşılıklı ilişkilerinde adaletin korunması E. İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi II.II .III . Almanya'nın Büyük Germen İmparatorluğu'nu kurmaya çalışması C. 'nin Monreo doktrinini uygulaması E.156 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Değerlendirme Soruları 1.Sovyetler Birliği 3.

Lidell. Siyasi Tarihi. A 3. (Çev: Fikret Arıt). (Çev: İbrahim Ulus). Lestien. Ankara: 1988. 2. 1-2. Hans . İstanbul: 1974. Dünya Savaşı (1939-1945). Hobsbawm. Siyasal Tarih (1789-1960). Siyasi Tarih (1789-1994). Osman. (1914-1918. Eric. Georges . Hart. Sander. II. Yüzyıl (1914-1991) Aşırılıklar Çağı. Kısa 20. Jacobsen. Fahir. Büyük Savaş. Avrupa'da ikinci cepheyi hangi bölgede açmışlardır? A. Müttefik Devletler. Öndeş. Sicilya B. İstanbul: 1966. Ankara: 1989. Birinci Dünya Savaşı'nın Sonundan 1980'e Kadar. Uçarol.Adolf. Değerlendirme Sorularının Yanıtları 1. (Çev: Yavuz Alogan). Ankara: 1975. Oral. Roger. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1980). Üçok. 1939-1945). D 4. E AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ .İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 157 5. Polonya C. Çoşkun. (Çev: Nihal Önol). Normandiya Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar Armaoğlu. C 2. Berlin D. İstanbul: 1974.Cere. İstanbul: 1996. 2. Ankara: 1989. İki Dünya Savaşı. 1939-1945 Kronoloji ve Belgelerle İkinci Dünya Savaşı. İstanbul: 1955. Dünya Savaşı Tarihi. B 5. 20. Dünya Savaşı. (Çev: Kerim Bağrıaçık). Belçika E. Rıfat. İstanbul: 1998. C.