İkinci Dünya Savaşı

Yazar Yrd.Doç.Dr. Kemal YAKUT

ÜNİTE

7

Amaçlar
Bu üniteyi çalıştıktan sonra; • Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda barışı koruma çabaları hakkında bilgi edinecek, • İkinci Dünya Savaşı'na yol açan siyasal olayları kavrayacak, • Savaşın dünyaya yayılmasını ve Müttefik Devletlerin savaşın sürdürülmesinde izledikleri stratejileri yakından gözlemleyebilecek, • Savaş boyunca Türkiye'nin konumunu ve izlediği politikayı öğreneceksiniz.

İçindekiler
• Giriş 131

• Birinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Meydana Gelen Siyasal Gelişmeler 131 • Statükonun Bozulması ve İkinci Dünya Savaşı'na Yol Açan Olaylar 137 • Savaşın Başlaması ve Yayılması • Savaş Sırasında Önemli Siyasal Buluşmalar • Savaşın Sona Ermesi 142 147 152

• İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Politikası • Özet • Değerlendirme Soruları • Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar

153 155 156 157

Çalışma Önerileri
• Ünitede adı geçen kişilerin yaşam öykülerini bir ansiklopediden okuyunuz. • Yanınızda bir atlas bulundurarak olayların geçtiği yerleri belirleyiniz. • Türkiye'nin savaş sonunda müttefiklerle birlikte hareket etmesi, siyasal düzeni nasıl etkilemiştir? Kendi aranızda tartışınız.

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ

"yüzyılımız. Olaylardan ve özellikle iki dünya savaşından gerekli "derslerin" çıkartılması. kıyısında bulunduğumuz üçüncü bin yılın şekillenmesinde katkısı olacaktır.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 131 1.1. eski SSCB ve Avrupa'nın önceki sosyalist bölümleri gibi dünyanın geniş bölgeleri için bir felaket çağı oldu". uluslararası alanda ne gibi değişiklikler yaratmıştır? Tartışınız. milyonlarca insanı yeni özgürlüklere ve daha iyi bir yaşama doğru taşırken. Bu olaylar sonucu dünyamız temelden sarsıldı ve barışcıl duygular büyük yara aldı. İkinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Meydana Gelen Siyasal Gelişmeler 2. İnsanlık. Dünya Barışının Sağlanması Girişimleri Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesi. Nitekim. adalet ve eşitlik fikirlerinin kazandığı zaferin daima kısa ömürlü olduğunu. Yüzyıl (1914-1991)" adlı kitabında iki dünya savaşını ve sonrasını şöyle değerlendirmiştir: "1914'ten İkinci Dünya Savaşı'nın ertesine kadar yaşanan bir felaket çağını. 2. Alman ve Osmanlı İmparatorluklarının dağılması uluslararası alanda önemli boşluklar yaratmıştı. Giriş Yirminci yüzyıl. Yüzyılın son bölümü. Ancak insanlık bu korkunç faciayı unutma olanağı bulamadan aynı şeyleri İkinci Dünya Savaşı'nda bir kez daha yaşamak zorunda kaldı. Barış antlaşmalarındaki haksızlık ve adaletsizlikler. birçoklarına da görülmemiş acılar tattırdı. İnsanlığın yeni "felaket çağları" yaşamaması için olayların bilinmesinde ve yorumlanmasında büyük yarar vardır. İtalyan tarihçi Leo Valiani'nin dediği gibi. ama özgürlüğü korumayı başarırsak her şeye her zaman yeniden başlayabileceğimizi de kanıtlıyor". Bu nedenle antlaşmaların ilk yıllarından itibaren barışın sürekliliğini sağlamak üzere çeşitli önlemler alınmak istenmiştir. ünlü İngiliz tarihçi Eric Hobsbawm "Kısa 20. belirsizlik ve kriz. 1919-1939 yılları arasında yaşanan olaylar dünyamızı adım adım bir dünya savaşına doğru sürüklemiştir. yirmi beş ya da otuz yıl süren bir olağanüstü ekonomik büyüme ve toplumsal dönüşüm izledi. Zira. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . yeni bir dağılma. Bu dönüşüm insan toplumunu muhtemelen kıyaslanabilir kısalıkta herhangi bir başka dönemden daha derin bir biçimde değiştirdi. Bu imparatorlukların paylaşılması için yapılan antlaşmalar ve kurulan statü bir düzen sağlamamıştı. Birinci Dünya Savaşı sonunda yapılan antlaşmalar Avrupa'nın ve dünyanın güçler dengesini yeniden düzenlemişti. Avusturya-Macaristan. yüzyılın başında patlak veren Birinci Dünya Savaşı'yla tarihte görülmemiş yıkıntı ve acılarla karşılaştı. Afrika. Geriye bakıldığında bu dönem bir Altın Çağ olarak görülebilir. başka bir büyük savaşın gerekçesi olarak görülmüştür. Bu dönemin 1970'lerin başında sona erdiği neredeyse dolaysız biçimde görüldü.

Versailles Antlaşması'nca belirlenmiş tamirat ve tazminat konusunda bir takım kolaylıklar sağlamak için Fransa'yla iyi ilişkiler kurmak istemiştir. 1925 yılının Şubat ayında Fransa'ya bir nota vererek. Buna göre. Cemiyet'in sözleşmesi ilk olarak Versailles Barış Antlaşması'na sokulmuştur. Bu çalışma sonucu Milletler Cemiyeti kurulmuştur.132 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Milletler Cemiyeti'nin Kurulması ? Birleşmiş Milletlerin kurulması hangi konferansta gündeme getirilmiştir? Birinci Dünya Savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Wilson. uluslararası sorunların çözümlenmesinde bir odak olarak düşünülmüştür. Merkezi Cenevre olan Milletler Cemiyeti. Locarno Antlaşması ? Locarno Antlaşması hangi sorunların çözülmesi için yapılmıştır? Almanya. ? Birleşmiş Milletler hangi etkenden dolayı başarılı olamamıştır? Bu sözleşme. bir ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . kurulacak bir örgütle korunması konusunda önemli bir adım atılmıştır. Bu nedenle 1930'lu yılların başlarından itibaren durumu sarsılmış ve güven duyulan bir kurum olmaktan çıkmıştı. Böylece uluslararası barışın. savaştan sonra toplanan Paris Barış Konferansı'nda uluslararası örgütlenmeyi gerçekleştirmek üzere gerekli girişimler başlatılmıştı. Cemiyet'in sözleşmesinin başlangıç bölümünde genel amaçlar ve üyelerin yüklendikleri sorumluluklar sıralanmıştır. barışın korunması için bir uluslararası örgütün kurulmasını gündeme getirmişti. Bu nedenle Alman Hükümeti. uluslararası ilişkiler vb. ? Birleşmiş Milletlerin kurulma amaçları nelerdir? Oluşturulan komisyonun hazırladığı sözleşme (misak) 28 Nisan 1919'da Konferansın Genel Kurulu'nda kabul edilmiştir. adaletli ve onurlu uluslararası ilişkilerin sürdürülmesi Hükümetlerin bundan böyle uluslararası hukuk kurallarına kesinlikle uyması Örgütlenmiş halkların karşılıklı ilişkilerinde adaletin korunması ve antlaşmalardan doğan bütün yükümlülüklerin yerine getirilmesi. Cemiyet büyük devletlerin etkisi altında kaldığından karşılaşılan uluslararası sorunları çözememiştir. Paris Barış Konferansı'nda yenilen devletlerle yapılan antlaşmalara "Birinci Bölüm" olarak konulmuştur. Sözleşmenin diğer maddelerinde de üyelik. Konferansın 15 Ocak 1919 tarihli oturumunda Milletler Cemiyeti'nin kurularak barış antlaşmalarında yer alması kararlaştırılmıştır. Ancak. Bu oturumda ayrıca oluşturulacak bir komisyonun da Milletler Cemiyeti'nin sözleşmesini hazırlaması istenmiştir. Nitekim. barışın sürekliliğinin sağlanması. konulara yer verilmiştir. cemiyetin yapısı. Buna göre: • • • • Savaşa başvurulmaması konusunda birtakım yükümlülüklerin kabul edilmesi Gizlilikten uzak. antlaşmalar.

2.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 133 karşılıklı güvenlik paktı kurulmasını önermiştir. Briand-Kellogg Paktı Briand-Kelogg Paktı. Ancak. Bazı Büyük Devletlerde Rejim Değişikliklerinin Meydana Gelmesi 2. Ülkede sosyalizm ve komünizm gibi akımlar güçlenmişti. İngiltere. Fransa. Fransa. Kellogg'un bu önerisini kapsayan Briand-Kellogg Paktı. Paris Barış Konferansı'nda küçük düşürüldüğü öne sürülen İtalya'yı güçlendireceğini. Japonya. uzun vadede Versailles Antlaşması'nın "öngördüğü düzenin" iflasına yol açmıştır. Savaşta istediklerinin çoğuna kavuşamamıştı.1. Fransa'ya verdiği yanıtta. Pakt'ın işlevini ortadan kaldırmıştır. Fransa'ya özel bir prestij sağlamak amacıyla. İngiltere. Belçika ve Çekoslovakya arasında imzalanmıştır. 1 Aralık 1925'te Londra'da imzalanmıştır. İtalya ve Japonya'nın saldırgan tutumları. Polonya ve Çekoslovakya Locanro'da bir araya gelerek bir konferans toplamışlardır. hangi siyasal. antlaşmaya imza atan devletlerin savaştan korunması ve bu devletler arasında çıkacak her türlü anlaşmazlığın barış yoluyla çözümlenmesi amaçlanmıştır. Bunun üzerine. İtalya. 16 Ekim 1925'te hazırlanan Locarno Antlaşması.2. ABD'nin Birinci Dünya Savaşı'na girişinin 10. kısa vadede Avrupa'daki siyasi gerginliği azaltmasına rağmen. 1919'da Benito Mussolini önderliğinde kurulan Faşist Parti'nin büyümesine de yol açmıştı. toplumsal ve ekonomik ortamda kurulmuştur? İtalya. ? 2. 5 Ekim 1925'te Almanya. Bunun yanında toplumsal ve ekonomik sorunların giderek artması. Almanya. Polonya. Locarno Antlaşması. Görüşmeler sonucunda. savunmaya dayanmayan savaş kanun dışı ilan edilmiş ve ülkelerarası ilişkilerde barışçı yollara başvurulması esas alınmıştır. Bunun yanında. Locarno Antlaşması'yla Almanya. 27 Ağustos 1928'de ABD. Briand-Kellogg Paktı ile. Amerika'nın sadece Fransa ile değil. Pakt uzun ömürlü olmamış 1930'lardan sonra Almanya. Roma İmparatorluğu'nu yeniden kuracağını ve ülkedeki sol muhalefetle mücadele edeceğini belirten Faşist Parti. İtalya'da Faşist Rejimin Kurulması Faşist Parti. batı sınırlarının. bütün dünya devletleriyle böyle bir taahhüdün yapılmasından ve savaşın yasa dışı ilan edilmesinden yana olduğunu bildirmiştir. yıldönümünde (1927) Avrupa'da. 28 Ekim 1922'de NapoAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . ABD ile Fransa arasındaki ilişkilerde savaşı yasa dışı ilan eden karşılıklı bir taahhütte bulunulmasını önermiştir. diğer bir ifadeyle Fransa ve Belçika sınırlarının kesin ve sürekli olduğunu kabul etmiştir. İtalya. ABD Dışişleri Bakanı Kellogg ise. hangi amaçla yapılmıştır? Fransız Dışişleri Bakanı Aristide Briand. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra büyük bir ekonomik çöküntü içine girmişti. Belçika.

? Faşist yönetimin iç ve dış politikadaki amaçları nelerdir? Mussolini'nin kurduğu faşist yönetim. sorunları daha da arttırmıştı. Almanya'da Nazizmin Kurulması ? Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra siyasi. bu toplumsal ve ekonomik çalkantılar içinde Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra terhis edilen onbaşı Adolf Hitler. İtalya'daki faşist yönetim 1930'lu yıllarda taleplerini arttırarak saldırgan politikasını sürdürmüştür. 24 Şubat 1920'de Münih'te ilk kitle toplantısını gerçekleştirerek Parti'nin programının esaslarını belirlemiştir. ekonomik önlemler almadaki yetersizliği işsizlik sorununu büyütmüştü. Faşist Partisi'nin "Kara Gömleklileri" tarafından gerçekleştirilen bu olay üzerine hükümet istifa etmiş ve başbakanlığa Mussolini getirilmiştir. Hatta. Buna karşılık. Ancak. toplumsal ve ekonomik yapısı nasıldır? Almanya. Özellikle. Alman kamuoyu.2. Almanya'nın karşı karşıya bulunduğu siyasi. Hitler. Türk-İtalyan ilişkilerinde gerginlik yaratmıştır. 2. Sosyalist ve komünist hareketler de büyük bir atılım içine girmişlerdi. Akdeniz çevresinde sömürgeler elde etmeye yönelmiştir. bir somun ekmek alabilmek için milyonlarca marka ihtiyaç duyulmuştur. Eupen ve Malmedy'in Belçika'ya verilmesini büyük bir öfkeyle izlemiştir.2. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . savaş tazminatının ödenmemesini bahane ederek Ruhr bölgesini işgal etmesi. kısa bir süre sonra demokrasiyi ortadan kaldırmıştır. 1922 yılında Alman Markı'nın değerinin düşmesi halkın yaşamını zorlaştırmıştı. 28 Haziran 1919'da ağır koşullar taşıyan Versailles Antlaşması'nın imzalanması. Bu önemli siyasal değişiklik. Bu arada Fransızların 1923 yılında. Roma İmparatorluğu'nun yeniden kurulması için de. kamuoyununVersailles Antlaşması'na olan tepkisini daha da çoğaltmıştır. 1918 yılının Kasım ayı başlarında çıkan bir askeri ayaklanma sonucu İmparatorluğa son verilmiş ve cumhuriyet ilan edilmişti. sosyal ve ekonomik sorunları çözememişti. barış antlaşmasının gerektirdiği ödemelerin yapılmasını.134 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI li'den Roma üzerine yürüyerek büyük bir atılım gerçekleştirmiştir. Cumhuriyet yönetiminin iç ve dış politikadaki başarısızlığı. 1919'da küçük bir siyasal topluluk olan Alman İşçi Partisi'ne üye olmuş ve liderliğini ele almıştır. Örneğin. Ülkedeki diğer ırklardan olan kişileri zorla İtalyanlaştırmaya çalışmıştır. aşırı ulusalcılığı (milliyetçiliği) esas aldığından. ? Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi'nin iç ve dış politikadaki amaçları nelerdir? İşte. siyasi yelpazenin sağında ve solunda bulunan tüm Almanların tepkisine yol açmıştı. Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkması nedeniyle 1918'den sonra büyük çapta iç sorunlarla karşı karşıya gelmişti. Mussolini'nin Anadolu'yu da içine alan bu yayılma politikası. savaş onarımları nedeniyle Danimarka'ya bırakılan Schleswig'in elde çıkarılmasını.

Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi 1930 seçimlerinde başarılı olduktan sonra. Buna göre iç politikada. Tüm bu gelişmelerin sonucunda Almanya'da tek partili totaliter devlet kurulmuş olmaktaydı. Hitler baskıyla Alman Parlamentosu'ndan (Reichstag'tan) dört yıl süreyle olağanüstü yetkiler almıştır. Thomas Mann'ın. Kendisi gibi düşünmeyen kişileri ya öldürtmüş ya da toplama kamplarına göndermiştir. nasyonal sosyalizmin (nazizm) bir zafer kazanabileceğine inanmamışlardı. Versailles Antlaşması'nın ortadan kaldırılması ve bunun için müttefikler sağlanması yoluna gidilmesi gibi amaçlar belirlenmişti. Marx'ın. ülkenin en büyük partisi haline gelmiştir. işsizliğe çare bulunacağını. Engels'in ve Albert Einstein gibi değişik siyasal görüşteki yazarların kitaplarını yakarken acı gerçekle yüzyüze gelmişlerdir. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Bu siyasal gelişmelerden sonra Cumhurbaşkanı Hindenburg. bu amaçlarına ulaşmak ve kendisine bağlı bir parlamento oluşturmak için meclisi feshederek seçimlere gitmiştir. marksizmin kökünün kurutulması. Hitler diktatör olma konusunda önemli bir adım atmıştır. Dış politikada ise. 3 Şubat 1933'te Alman ordusunun komutanlarıyla yaptığı görüşmede iç ve dış politikaya yönelik düşüncelerini açıklamıştır. Böylece. Hitler'e göre. demokratik bir ortamda ırkçı söylemler benimseyen NasyonalSosyalist İşçi Partisi iktidara gelmiştir. demokrasiyi ortadan kaldırmayı hedefleyen siyasal örgütlenmelere yer verilmeli midir? Tartışınız. ilk yapılması gereken politik güçün tekrar ele geçirilmesiydi. 1932 seçimlerinde de Alman Parlamentosu'nun (Reichstag) 608 üyeliğinden 230'unu kazanarak.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 135 Bu toplantıda Parti'nin adını Alman Nasyonal-Sosyalist İşçi Partisi (Nazi Partisi) olarak değiştirerek aşırı ulusalcı (milliyetçi) ve ırkçı bir politika benimsemiştir. 2 Ağustos 1934'te Devlet Başkanı von Hindenburg'un ölümü üzerine bu makamı da şahsında birleştirerek "Führer" olmuştur. 30 Ocak 1933'te Hitler'i Başbakanlığa atamıştır. "yozlaşmış burjuva kültürü" olarak nitelendirdikleri Sigmund Freud'un psikanaliz metinlerini. kendiliğinden bu yola dönmeyenin zorla bu yola getirilmesi. örgütlenmeye hız vermiş ve taraftarını arttırmaya çalışmıştır. Jack London'ın. gençliğe ve halka savaşın tek çözüm olduğu fikrinin yerleştirilmesi ve en sert şekilde otoriter devlet yönetiminin sağlanması gerekiyordu. Bununla birlikte. 30 Ocak 1933 akşamı Hitler'in başbakanlığını kutlayan "kahverengi gömlekli" nazizm yanlısı gençler. Zengin sermaye kesiminin desteğini arkasına alan Hitler. Ancak. 5 Mart 1933'te yapılan seçimlerde Nasyonal Sosyalist Parti (Nazi Partisi) çoğunluğu elde edememiştir. amaca aykırı düşen herhangi bir düşünce tarzının faaliyetine göz yumulmaması. Ancak. İlk iş olarak sendika ve siyasal partileri kapatmıştır. Hitler. Hitlerin kurduğu Nazizmin uygulamaları nelerdir? Hitler. Ernest Hemingway'in. Öteden beri Alman liberalleri. Demokratik bir rejimde. halihazır durumun tam tersine döndürülmesi. Böylece. Almanya'nın büyümesini sınırlayan Versailles Antlaşması'nın ortadan kaldırılacağını ve şiddetli bir şekilde Yahudi düşmanlığının körükleneceğini öne sürerek güçlenmeye devam etmiştir. sosyalistleri ve komünistleri. Fakat.

devrimden sonra Bolşeviklerle Çarlık taraftarları arasında uzun bir iç savaş yaşanmıştır. 1920'li ve 1930'lu yıllarda Uzakdoğu'nun en güçlü devleti idi. Komünist Parti gücünü ve denetimini arttırmıştır. üç yıl daha açıklıkla mücadele etmek zorunda kalmış ve milyonlarca kayıp vermiştir. Amaçlarına ulaşmak için Versailles Antlaşması'nın sınırlayıcı hükümlerini ortadan kaldırmış. Japonya Japonya. 1932'de Çin'le savaşa tutuşarak. Almanlarla görüşmüşlerdir.2. yeni bir dış politika izleyerek. Sovyetler Birliği'nin önderlerine göre. ? Sovyetler Birliği'nin dünya savaşından beklentileri nelerdir? 1924'te Lenin'in ölümünden sonra iktidarı eline geçiren Stalin. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . totaliter devleti anlayışını yerleştirdikten sonra Almanya'nın sınırları dışında kalmış bulunan bütün Almanların birleştirilmesini ve bir tek devlet altında toplanmasını. Parti'ye karşı silahlı ve örgütlü muhalefet ortadan kaldırılmıştır. Sovyet halkı üzerinde büyük etkiler bırakmıştır.3. Almanya ve müttefikleri ile 3 Mart 1918'de Brest-Litowsk Antlaşması'nı yaparak durumunu güçlendirmeye çalışmıştır. 2. Bununla birlikte. devletin askeri gücü olan Kızıl Ordu'nun silahlanmasını da ihmal etmemiştir. Almanya'da Nasyonal Sosyalist Parti'nin iktidara gelmesi ve statükonun değiştirilmesine yönelik faaliyetlerde bulunması. yayılmacı bir politika izlemeye başlamıştı. 1922'de tümüyle sona eren iç savaş. 1933'ten sonra Almanya'nın gelişmeye ve çevresini tehdit etmeye başlaması üzerine uluslararası alanda silahsızlanmayı savunmuştur. Halk. dünyada sosyalizmin yayılması daha kolay olacaktır. doğuda "yaşam alanı" oluşturulmasını esas almıştır.136 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Hitler. Sovyet Birliği'ni sanayileşmiş bir sosyalist ülke haline getirmek için ekonomik sorunları çözmeye çalışmıştır. 2. Ancak. Locarno Antlaşması'ndan ayrılmış ve askersiz bölge olan Ren Bölgesini işgal etmiştir. Ancak. bu ülkenin orta bölgelerine doğru ilerlemeye başlamıştır. kapitalist ve faşist devletler arasında çıkacak bir savaş sonucunda. savaş sırasında Çarlık yönetiminin yapmış olduğu gizli anlaşmaları açıklamıştı.4. Nitekim. Birinci Dünya Savaşı ve devrim sırasında fakir düşmesine rağmen. Sovyetler Birliği. Sovyetler Birliği. Lenin'in başkanlığındaki hükümet. Sovyetler Birliği Rusya'da 1917 yılında Bolşevik Devrimi gerçekleştirildikten sonra. Alman ordusunun toplam kuvvetini arttırmış. İkinci Dünya Savaşı'ndan önce önemli ölçüde güçlenmiştir. 1931'de Mançurya'yı işgal ettikten sonra Çin'e yönelmiştir. her iki taraf yıpranacağından. yeni yönetim savaştan çekilmişti. Ancak. Bu nedenle.2. devletler arasında yeni ve önemli anlaşmazlıklar ortaya çıkarmıştır. Özellikle 1930'lardan sonra militarist bir anlayışla yönetilen Japonya.

1. muhaliflerini tasfiye ettikten sonra tüm dikkatini Versailles Barış Antlaşması'nı bozmaya yöneltmiştir. Bu ülkeler de silahlanmaya başlamışlardır. Almanya Versailles Barış Antlaşması'nın en önemli hükümlerinden biri olan silahlanma hükmünü tek taraflı olarak feshetmiştir. Versailles Barış Antlaşması'nı hangi uygulamalarıyla bozmuştur? Hitler. Versailles Barış Antlaşması'yla Almanya'ya dayatılan silahlanma kısıtlanmasını tanımadığını ifade etmiştir. Hitler. araç ve gereç yapımına önem vermiştir. Avusturya'daki Nazilerin gerçekleştirdiği hükümet darbesi başarısızlıkla sonuçlanınca ilhakı gerçekleştirememiştir. Uzakdoğu'daki güçler dengesini alt-üst etmiştir. bu antlaşmanın önemli sorunlarından biri olan Saar Bölgesi'ni 1 Mart 1935'te silah kullanmadan Alman sınırlarına dahil etmiştir. Daha önce ilhak konusunda başarısız olan Hitler. Gerek asker sayısını arttırmaya gerekse modern silah. deniz ve hava kuvvetlerini güçlendirmeye çalışmıştır. Almanya'ya karşı "uluslararası saygıyı sağlamak" ve genel barışın garantisi olmak üzere. 16 Mart 1935'te Alman halkına yayınladığı bir demeçte. Fakat. Almanya'nın silahlanma politikası İngiltere ve Fransa'yı endişelendirmiştir. Almanya'nın Versailles Barış Antlaşması'nı Bozma Çabaları Hitler. zorunlu askerlik sistemini getirdiğini açıklamıştır. Fakat. Ancak.D. Böylece. Japonya'nın bu tutumuna seyirci kalmışlardır. 7 Mart 1936'da askersiz hale getirilmiş bulunan Ren bölgesine asker göndermiştir. 1934 yılında Avusturya'daki Nazileri kullanarak bu ülkenin ilhak edilmesi girişimidir. Nitekim. bu ülkeye karşı çıkmışlardır. Japonya'yı durdurmak için Çin'e yardıma başlamışlardır. Bu yönde attığı ilk adım. Japonya'nın emperyalist tutumu nedeniyle kendisini İkinci Dünya Savaşı'na girmekten kurtaramamıştır. Bu çabalarını sürdürürken bir yandan da silahlanma faaliyetine girişmiştir. koşulların olgunlaşması üzerine AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Fransa karşılık vermek istemişse de bu oldu-bittiyi kabul etmek zorunda kalmıştır. Bunun üzerine Hitler.B. özellikle Versailles Barış Antlaşması'yla getirilen silahlanma yönündeki kısıtlamaları kaldırmak istemiştir. gibi devletler. Japonya'nın 1937'de Çin'e ikinci kez saldırmasından sonra. Alman Hükümeti'nin de "Alman Reich'ının bütünlüğünü korumak". 3. Aynı gün yayınlanan bir yasayla da Alman Ordusu teşkilatında önemli değişiklikler yapmıştır. Uzakdoğu. Hitler'in temel hedefi Versailles Barış Antlaşması'nı yıkmak ve emperyalist yayılmacılık olduğundan bu çabalarından vazgeçmemiştir.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 137 Japonya'nın yayılmacı politikası. 4 Ekim 1933'te Silahsızlanma Konferansı'ndan ve Milletler Cemiyeti'nden çekilerek kara. Hatta. Ancak. Statükonun Bozulması ve İkinci Dünya Savaşı'na Yol Açan Olaylar 3. Bu bölgede çıkarları olan İngiltere ve A. Versailles Barış Antlaşması'nı ortadan kaldırmaya kararlı olan Almanya. Hitler'in amaçlarından biri de Avusturya'nın Almanya topraklarına katılması idi.

Mussolini 1 Kasım 1936'da Milano'da verdiği bir söylevde. Bu bağlamda Habeşistan'ı ele geçirmek istemişse de başarılı olamamıştı. Öte yandan. Bu ülkeyi de Fransa. İtalya'nın tekrar el değmemiş zenginliklere sahip bulunan Habeşistan'la ilgilenmesine yol açmıştır. İtalya.3. Habeşistan işgali. Japonya'nın Mançurya'ya saldırması. Milletler Cemiyeti işgalin sona erdirilerek barışın sağlanmasını istemişse de başarılı olamamıştır. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra nüfusun hızla artması.D. 9 Mayıs 1936'da Habeşistan'ı ilhak ettiğini ilan etmiştir. Habeşistan'daki çıkarları nedeniyle tepki gösterebilmiştir. ? İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesini kolaylaştıran etkenler nelerdir? İtalya lideri Mussolini. 3. Habeşistan halkı cılız bir direniş gösterebilmişse de başarılı olamamışlardır. Bu olay Avrupa'nın güçler dengesini bozarak. yüzyılın sonlarında siyasal birliğini tamamlayan İtalya. 12 Mart 1938'de Viyana ele geçirildikten sonra. Habeşistan'a askeri yardım da yapılamamıştır.B.Tokyo Mihveri'nin Kurulması İtalya'nın Habeşistan'ı ele geçirmesinin sonuçlarından biri de.2. frenlemiştir. İtalyan Kralı'nın da aynı zamanda Habeşistan Kralı olduğu belirtilmiştir. Almanya'nın da Versailles Barış Antlaşması'nı geçersiz kılması karşısında Milletler Cemiyeti'nin tepki göstermemesini fırsat bilerek harekete geçirmiştir. Ancak. Almanya ve A. Almanya'yı öne çıkartmıştır. Habeşistan'ı hangi nedenlerden dolayı işgal etmek istemiştir? XIX. bunu tüm çıplaklığıyla ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Nazi Almanyasının ve Faşist İtalya'nın birbirine yaklaşması ve uluslararası politikada güçbirliğine gitmeleridir. İtalya'nın bu ülkeyi kendi topraklarına katma isteklerini kamçılamıştır. vakit yitirmeden sömürgecilik faaliyetlerine başlamıştı. 13 Mart'ta da Almanya ile Avusturya'nın birleştiği açıklanmıştır. Berlin . Nihayet. endüstrinin hammaddeye gereksinim duyması ve 1929 dünya ekonomik bunalımından sonra ülkenin sarsılması. 3 Ekim 1935'te İtalyan uçakları Kuzey Habeşistan'daki Adowa ve Adigrat şehirlerini bombardıman ederek Habeşistan'ı işgale başlamışlardır.Roma . İngiltere. Ancak. İtalya'nın Habeşistan'ı İşgal Etmesi ? İtalya. Nitekim.138 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 11 Mart 1938'de Alman Ordularını Avusturya'ya göndererek bu ülkeyi işgal etmiştir. İtalyanlar engellenemediği gibi. 3. 1930'lu yıllarda statükonun bozulmasına yol açan önemli olaylardan biri olmuştur. İngiltere'nin de Habeşistan'ın Tuna Gölü bölgesini ele geçirmek istemesi. 1930'lu yıllarda. İki devlet birbirlerini her konuda desteklemeye başlamışlardır. 1936 yılında İtalya ve Almanya arasında birçok karşılıklı ziyaretler yapılmıştır. Milletler Cemiyeti'nin etkili olamaması ve büyük devletlerin ortak bir cephe kuramaması. politik koşullar bakımından İtalya'nın işini kolaylaştırmıştır.

birbirlerine haber vermeden Sovyetler Birliği ile hiçbir siyasal anlaşma yapmayacaklardı. bir devlet" politikasını tam anlamıyla gerçekleştirebilmek amacıyla. ? 3. diğer taraftan da Japonya'ya yaklaşmaya başlamıştır. Hitler.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 139 ortaya koymuştur: "Berlin . Böylece. Ülkelerindeki komünist faaliyetlerine karşı sert önlemler alacaklar ve bu konudaki işbirliğini sağlamak için de devamlı bir komite kuracaklardı. Çekoslovakya'nın Südetler bölgesinde 3. ortak çıkarları korumak için alınacak önlemler hakkında birbirlerine danışacaklardı. Pakt. Açık kısma göre. Zira. Sovyetler Birliği'ne karşı birleşmişlerder. Anti-Komintern Paktı'nın oluşturulmasındaki amaç nedir? Bu tarihlerde Avrupa'da bu gelişmeler olurken. 25 Kasım 1936'da Berlin'de "Anti-Komintern Paktı"nı oluşturmuşlardır.Roma çizgisi bir taksim çizgisi olmayıp. Almanya'nın yayılmacılığı karAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Bu gelişmelerin sonucunda Almanya ve Japonya. Almanya'nın Avrupa'nın Siyasi Haritasını Değiştirmeye Yönelik Çalışmaları Hitler. 13 Mart 1938'de Avusturya'yı ilhak ettikten sonra "bir ulus. Alman nazizmine karşı silahlanmasını hızlandırmıştı. Çekoslovakya sınırına asker yığarak amacına ulaşmaya çalışmıştır. burayı Almanya topraklarına katmak için bu ülkedeki Nazilerin çıkardıkları karışıklıklardan yararlanma yoluna gitme isteğindeydi. Almanya'nın bu saldırgan tutumu karşısında İngiltere Başbakanı Chamberlain 15 Eylül 1938'de Almanya'da Hitlerle görüşerek soruna çözüm bulmaya çalışmıştır. bir taraftan Sovyetler Birliği'ne karşı pozisyonunu güçlendirmeye çalışırken. Hitler. Bu Pakt ile. 5 Kasım 1937'de Roma'da imzalanan bir antlaşmayla Anti-Komintern Paktı'na katılmıştır. görüşmede Südet Almanları üzerindeki isteklerinden vazgeçemeyeceğini ve gerektiğinde savaşı göze alacağını açıklamıştır. işbirliği ve barış isteyen bütün Avrupa devletlerinin etrafında toplanabileceği bir mihverdir" demiştir. Nitekim. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte önemli bir dönüm noktası olan "Berlin-Roma-Tokyo Mihveri" oluşturulmuş olmaktaydı. taraflardan biri Sovyetler Birliği'nin herhangi bir saldırısına uğrarsa. 1936 yılının ortalarından itibaren Almanya ve Japonya. Sovyetler Birliği de. taraflar Komünist Enternasyonalinin (Komitern) faaliyetleri ve buna karşı savunma önlemleri hakkında birbirlerine danışacaklar ve temas halinde bulunacaklardı. Ayrıca. Almanya ve Japonya arasında siyasi rejim temeline dayalı bir ittifak yapılmış ve bununla "Berlin-Tokyo Mihveri" kurulmuştur. Pakt'ın süresi Üçüncü Enternasyonal'in devamı süresince olacaktı. Nitekim. Yayılmacılık konusunda Almanya'dan ve Japonya'dan geri kalmayan İtalya da. Çekoslovakya'yı ele geçirmenin yollarını aramıştır.5 milyon Alman yaşamaktaydı. açık ve gizli olmak üzere iki kısımdan oluşmaktaydı.4. Gizli kısma göre de. Buna karşılık Almanya'da.

İtalya'nın Arnavutluk'u işgali karşısında nasıl bir politika izlemiştir? Almanya'nın kısa bir süre içerisinde egemenlik alanını genişletmesi. Almanya'yı desteklediğini ifade etmiştir. Çekoslovakya'ya yardım edeceğini belirtmiştir. Nitekim. 1 Eylül'de Polonya'nın işgal edilmesi için tüm hazırlıkların yapılması istenmiştir. Ancak. Fransa. Almanya. Bu nedenle. Almanya bu protestoları dikkate almadığı gibi bu kez de 23 Mart 1939'da Litvanya sınırları içinde bulunan Memel'e saldırmış ve ele geçirmiştir. saptanan sınırın uluslararası güvence altına alınmasına ve Almanya ile İngiltere'nin birbirlerine karşı savaşmayacaklarına dair noktalar üzerinde durulmuştur. Böylece. iki taraf arasındaki ilişkileri gittikçe daha da gerginleştirmiş ve savaşın çıkmasını bir an meselesi haline getirmişti. Sovyetler Birliği ve Fransa. Almanya. İtalya ve İngiltere arasında 29 Eylül 1938'de Münih Konferansı toplanmıştır.140 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI şısında İngiltere ve Fransa savaş hazırlıklarına başlamıştır. 15 Mart 1939'da ordusunu Prag üzerine göndererek Çekoslovakya'yı işgal etmiştir. İngiltere ve Fransa bütün güçleriyle Polonya'ya yardım edeceklerdi. İtalya'nın Arnavutluk'u İşgal Etmesi ? Almanya. Almanya'ya bir nota vererek olayı protesto etmişlerdir. Polonya'yı neden işgal etmek istemiştir? Adım adım ilerleyen Almanya.5. Bu konferansta. bunu yeterli görmemiş ve İngiltere ile Fransa'nın şiddetli karşı çıkmalarına rağmen. ? Münih Konferansı'nda hangi konular karara bağlanmıştır? Sorunun gittikçe tırmanması üzerine İngiltere Başbakanı Chamberlain'ın önerisi üzerine Almanya. Bu kararını 5 Nisan 1939'da Almanya'ya bildirmiş ve destek istemiştir. 3. Mussolini kendi gücünü göstermek ve Dalmaçya kıyılarında üstünlük kurmak için Arnavutluk'u işgal etmeye karar vermiştir. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . 31 Mart 1939'da Polonya'ya garanti vermişlerdir. Çekoslovakya'nın yeni sınırlarının saptanması için bir uluslararası komisyonun kurulmasına. Bunun üzerine İngiltere ve Fransa. Ve bu ülkeden Dantzing bölgesini istemiştir. "doğuya doğru genişleme" politikası uyarınca. Bu amacını gerçekleştirmek için Polonya'ya baskı yapmaya başlamıştır. Avrupa genel bir savaşla karşı karşıya gelmiştir. ? Almanya. Polonya'nın bağımsızlığı tehdit edilir ve Polonya da buna karşı koyarsa. bir Orta Avrupa ülkesi olan Polanya'ya göz dikmiştir. Mussolini'nin bu girişimini şiddetle destekleyceğini açıklamıştır. İtalya'nın faşist lideri Mussolini üzerinde olumsuz bir etki bırakmıştı. Südet bölgesini almakla egemenlik alanını genişletmişti. 11 Nisan 1939'da Alman ordularına verilen talimatta. Buna karşılık İtalya da. Sovyetler Birliği ise. Batılı büyük devletlerin Almanya'ya karşı koyması. Südet bölgesinin Almanya'ya verilmesine.

Sovyetler Birliği'nin. on yıl yürürlükte olacaktı. taraflardan biri üçüncü devletle savaşa tutuşursa. Zira. Almanya ve İtalya'nın gelecek genişleme girişimlerine göz yummayacağını göstermek için Polonya. Pakt'a karşılık 25 Ağustos 1939'da Almanya'nın ele geçirmek istediği Polonya ile bir ittifak antlaşması yapmıştır. Ancak. Sovyetler Birliği'nde Dışişleri Bakanlığına Molotov'un getirilmesi gelişmelere yeni boyutlar kazandırmıştır. Hitler. İngiltere.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 141 Bari ve Brindizi limanlarında hazırlanan İtalya donanması ve askerleri. bu ilişkileri geliştirmek istemiştir. Bu nedenle. İngiltere'nin Saldırmazlık Paktı'na tepkisi ne olmuştur? Bu paktın sonucunda. 17 Nisan 1939'da Almanya'ya başvurarak. 7 Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgale başlamışlardır. Sovyetler Birliği-Almanya Saldırmazlık Paktı İtalya'nın Arnavutluk'u işgal etmesi İngiltere ve Fransa tarafından büyük tepkiyle karşılanmıştı. Molotov. Bunun üzerine her iki ülke kendi çıkarları doğrultusunda bir "saldırmazlık paktı" yapılması hazırlıklarına girişmiştir. dünyayı yeni bir dünya savaşının eşiğine getirmişti. Ortak çıkarlar konusunda birbirleriyle ilişki kuracaklardı. 22 Mayıs 1939'da. diğer taraf bu üçüncü devlete hiçbir şekilde yardım etmiyecekti. İtalya'nın egemenliği altına girmiştir. Nitekim. Romanya ve Yunanistan'a askeri güvence vermiştir. Almanya ve İtalya arasında "Çelik Pakt" adı verilen bir ittifak imzalanmıştı. İngiltere'nin ve Fransa'nın askeri heyetleri arasında bir süreden beri sürdürülen görüşmeler de sona erdirilmiştir. devletler bloklaşmaya başlamış ve blokların birbirleriyle olan ilişkileri kopma noktasına gelmişti. Moskova'daki Alman büyükelçisine siyasal bir anlaşma yapılmasının daha uygun olacağını belirtmiştir. 3. Doğu Akdeniz ve Balkanların statükosu ağır bir tehdit altına girmiştir. Pakt'a göre. 23 Ağustos 1939'da "Sovyetler Birliği-Almanya Saldırmazlık Paktı" imzalanmıştır. İngiltere de. Kısa bir süre içinde Arnavutluk. Bu sert tutum İtalya'yı daha fazla Almanya'ya itmişti. Sovyetler Birliği ve Almanya arasında imzalanan Saldırmazlık Paktı'nın hükümleri nelerdir? Bu arada. ? ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . taraflar birbirlerine saldırmayacaklar.6. Tüm bu siyasal gelişmeler. Batılı müttefiklerin kendisini herhangi bir saldırı karşısında savunmasız bırakacağı duygusuna kapılmıştı. Nihayet. Pakt. Sovyetler Birliği'nin bu yaklaşımına olumlu yaklaşmıştır. Sovyetler Birliği de. Bu olayla. ideolojik farklılıkların iki devlet arasındaki ekonomik ilişkileri engellememesi gerektiğini söyleyip.

Baltık ülkelerini ele geçirirken nasıl bir strateji izlemiştir? Sovyetler Birliği. Bu isteğin geri çevirilmesi halinde. bir yanıt alamadıkları için 3 Eylül 1939'da Almanya'ya savaş ilan etmek zorunda kalmışlardır. Polonya'nın işgale uğraması Sovyetler Birliği'ni harekete geçirmiştir. Savaşın Başlaması ve Yayılması 4. Polonya üzerindeki baskısını arttırmıştır. Bu ülke. 5 Ekim'de Letonya. bu istekleri kabul etmekle birlikte. seferberliğin kaldırılmasını ve bu konuları görüşmek üzere bir Polonya temsilcisinin 30 Ağustos günü Berlin'de bulunmasını istemiştir. Ancak. 1 Eylül 1939'da savaş ilan etmeksizin Polonya'yı işgale başlamıştır. Finlandiya. Sovyetler Birliği'nin Baltık Ülkelerini Ele Geçirmesi ? Sovyetler Birliği. Baltık Denizi'nin doğu kıyılarını nüfuzu altına alan Sovyet Birliği.142 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 4. Koridor bölgesi için plebisit yapılmasını. 30 Kasım 1939'da bu ülkeye saldırmıştır. Ancak. Finliler. 28 Eylül 1939'da Moskova'da ek bir antlaşma yaparak. Almanya ile yaptığı saldırmazlık paktında kendisine ayrılan Polonya topraklarını işgale başlamıştır. Polonya'yı aralarında paylaşmışlardır. 29-30 Ağustos 1939'da Dantzing serbest şehrinin kendisine verilmesini. 28 Eylül'de Polonya'nın en önemli kentlerinden biri olan Varşova dahil olmak üzere ülkenin büyük bölümünü ele geçirmiştir. Almanya'dan işgalin sona erdirilmesini ve birliklerini Polonya'dan geri çekmesini istemiştir. 12 Ekim 1939'da Litvanya ile imzaladığı karşılıklı yardım antlaşmalarıyla. Almanya'da Varşova dahil batısını almıştır. Birinci Dünya Savaşı sonunda kaybettiği Baltık topraklarını tekrar ele geçirmek için bu bölgeye yönelmiştir. Polonya. Sovyetler Birliği ile saldırmazlık paktı imzaladıktan sonra. 4. İngiltere ve Fransa. Polonya'nın doğusunu. 12 Mart 1940'da Sovyetler BirANADOLU ÜNİVERSİTESİ . temsilcisinin istenilen tarihte Berlin'e gitmemesi üzerine Almanya harekete geçmiştir. Sovyetler Birliği ile 28 Eylül 1939'da karşılıklı yardım antlaşması imzalamak zorunda kalmıştır. Bunun üzerine. Sovyetler Birliği.1.2. Böylece dünyayı altı yıl boyunca kasıp kavuracak İkinci Dünya Savaşı başlamıştır. bu ülkelerde de üsler elde etmiştir. uluslararası alanda yalnız kaldığından barış görüşmelerini kabul etmek zorunda kalmıştır. bu antlaşmayla Estonya'da deniz. Estonya. ülkelerini başarıyla savunmuşlardır. Almanya. kara ve hava üslerine sahip olduktan sonra. Sovyetler Birliği. Bunun üzerine Almanya ve Sovyetler Birliği. Finlandiya'nın istekleri kabul etmemesi üzerine. Finlandiya'dan da üsler istemeye başlamıştır. Sovyetler Birliği. Almanya-Polonya Savaşı ve Polonya'nın Paylaşılması ? İkinci Dünya Savaşı hangi olayla başlamıştır? Almanya. 27 Eylül 1939'da Estonya'dan kendisine deniz ve hava üsleri verilmesini istemiştir. Alman birlikleri. ülkenin işgal edileceğini bildirmiştir.

Norveç de. Londra'da askeri ateşe olarak bulunan General de Gaulle. stratejik yönden önemli olan Danimarka ve Norveç'i ele geçirmeye çalışmıştır. bu olumlu gelişmeler sonucunda 14 Haziran 1940'da Paris'e girmiştir. Nitekim. Fransız Ordusu silahsızlandırılarak tutsak edilmiş. Norveç ve Danimarka'yı işgal ederek doğusunu ve kuzeyini güvenlik altına aldıktan sonra. Hitler. Belçika da 28 Mayıs'ta teslim olmak zorunda kalmıştır. üs kurma hakkı elde etmiştir. 22 Haziran 1940'da Compiegne'de Almanlarla mütareke imzalamıştır. Büyük Alman Devleti'nin yanısıra büyük bir Cermen İmparatorluğu amacına da yönelmiştir. Almanya'nın kesin olarak başarılı olacağına inanan İtalya da. Bu olayla. Fransa'ya saldırmadan önce. Mareşal Petain başkanlığında kurulan yeni hükümet. Almanya yanlısı bir politika izlemiştir. Bunun üzerine Fransa'da hükümet değişikliği olmuş. Batı Cephesi'nin Açılması Almanya. Sovyetler Birliği. Bu mütarekeye göre.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 143 liği-Finlandiya Barış Antlaşması imzalanmıştır. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . kuzeyi ve doğusu Alman işgaline bırakılmıştır. bu işgallerle. bir yandan İngiliz ve Fransız güçlerini Manş kıyılarında çember içine alırken. Norveç Kralı ve hükümeti Londra'ya kaçtı. İngiliz donanmasının Norveç kara sularında bulunan bir Alman gemisine saldırmasını bahane ederek. Baltık kıyılarına iyice yerleşmiştir. 10 Haziran 1940'da Fransa'ya savaş ilan ederek. Danimarka kısa bir direnmeden sonra teslim olmuş. Fransa üzerine yönelmiştir. bu ülkeden önemli ölçüde toprak kazanmış. Almanya. Fransa'nın işgal edilmesinden sonra nasıl bir direniş hareketi başlatılmıştır? Vichy'ye taşınmış olan yeni Fransız Hükümeti. İkinci Dünya Savaşı'na katılmıştır. anavatan toprakları dışında bir direniş gücü oluşturmaya çalışmıştır. Belçika ve Lüksemburg'a saldırmaya başladılar. bir yandan da Paris üzerine yürümeye başlamışlardır. Fransa'nın bütün batı kıyıları. 4. Almanya'nın Danimarka ve Norveç'i İşgal Etmesi Almanya'nın Danimarka ve Norveç'i işgal etmesindeki amacı nedir? Almanya. Hollanda 15 Mayıs 1940'da. ? 4. Fransa'nın Alman işgalinden kurtarılması için büyük çaba harcayacaktır. 9 Nisan 1940'da Danimarka ve Norveç'i işgal etmeye başlamıştır. Nisan ayının sonuna kadar karşı koymasına rağmen. Bu arada. Batı'ya.4. Nitekim de Gaulle. Almanların işgalinden kurtulamamıştır. Hollanda ve Belçika kendilerini savunmalarına rağmen. Bu başarılardan sonra Almanlar. Fransız Hükümeti'ni tanımadığını açıklayarak.3. Lüksemburg hemen işgal edilmiştir. Hitler Almanyası. Sovyetler Birliği. Finlandiya bağımsızlığını korumakla birlikte. 10 Mayıs 1940 sabahı Alman Orduları Hollanda. Ancak.

Kuzey Afrika savaşlarında başarı kazanarak Akdeniz'in güney kıyılarına egemen olmuşlardır. kısa bir ilerlemeden sonra durdurulmuştur. Libya'da topladığı 200 bin kişilik bir orduyla. İngiltere'nin güç durumda kalmasına yol açmıştı. Ancak.5. Ancak. Almanya ve İtalya Avrupa'da. Kuzey Afrika Cephesi ? İtalya'nın Kuzey Afrika'da cepha açması. Almanya. Japonya'da Uzak Doğu'da istilaya dayalı "yeni düzenler" kuracaklardı. Bu bakımdan. Almanların. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . İngilizler karşısında başarı kazanarak İskenderiye yakınlarına kadar ilerlemişlerdir. stratejik ve ekonomik yönlerden önemli bir alan olan Kuzey Afrika'nın tümüyle ele geçirilmesi. İngiliz adalarında hava üstünlüğünü ele geçirememesi ve kış mevsiminin gelmesi üzerine bu ülkenin işgalinden vazgeçmişlerdir. Almanya. Şubat 1941'de Bingazi.144 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Almanya. savaşın gidişatını değiştirilebilecekti. Japonya ve Almanya arasında Üçlü Pakt denilen bir ittifak antlaşması imzalanmıştı. İngiltere'yi nasıl etkilemiştir? İtalya'nın 10 Haziran 1940'da Fransa'ya savaş ilan ederek İkinci Dünya Savaşı'na katılması. Mısır'daki İngiliz kuvvetleri takviye alarak güçlendikten sonra 8 Aralık 1940'da karşı saldırıya geçmiştir. Zira. Müttefik devletlerin de Kuzey Afrika'ya asker göndermeleriyle yapılan savaşlar sonucu. 1941 yılının Mart ayında Kuzey Afrika savaşlarına katılmıştır. İtalya. Nitekim. çetin İngiliz direnişi karşısında. Nisan 1941'de de İtalya'nın elinde bulunan Eritre ve Habeşistan'ı işgal etmiştir. ? Kuzey Afrika Cephesi'nde olaylar nasıl gelişmiştir? İtalya'nın ard arda başarısızlığa uğraması üzerine. Avrupa'daki bazı küçük devletleri anlaşmalarla egemenliği altına almaya başlamıştır.6. Batı cephesinde Normandiya çıkarmasına kadar. 4. Balkan Cephesi Fransa'nın yenilmesinden sonra. Kuzey Afrika'yı ısrarla ele geçirmek isteyen İtalya. General Rommel komutasındaki Alman orduları. Akdeniz'de bulundurduğu donanma ile İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını önemli ölçüde kesmekteydi. hava savaşları ve Fransız direniş gruplarının eylemleri etkili olmuştur. 1942 yılının Ekim ayından itibaren İngiliz karşı saldırısı üzerine Mihver devletleri gerilemeye başlamışlardır. Mihver devletleri yenilmişler ve 1943 yılının Mayıs ayında teslim olmuşlardır. 27 Eylül 1940'da İtalya. 13 Eylül 1940'da Mısır'a saldırmıştır. Bundan sonra. Bu Pakt'la. Böylece. Fransa'yı savaş dışı bıraktıktan sonra İngiltere'ye yönelmiştir. Ayrıca. Nitekim. Ancak. 4. Kuzey Afrika'da stratejik bir öneme sahip olan Libya'yı elinde bulunduruyordu. Müttefikler.

Hitleri daha büyük amaçlar belirlemesine ve gerçekleştirmeye yöneltmiştir. 25 Nisan'da Atina. Güney kolu kısa bir süre içinde Odesa'yı ve Kiev'i almış. 12-13 Kasım 1940'da Sovyet Dışişleri Bakanı Molotov Berlin'e davet edilmiştir. İtalyan kuvvetleri başarısızlığa uğramıştır. Ancak. Almanlar. Almanya. 22 Haziran 1941'de savaş ilan etmeksizin Sovyetler Birliği'ne saldırmıştır. Finlandiya. Macaristan ve Bulgaristan arasında paylaştırmıştır. geniş doğu topraklarını ele geçirerek. Almanlar. Hitler'e bilgi vermeden Yunanistan'ı işgal etmek istemişti. 28 Ekim 1940'da Yunanistan'a ultimatom vererek. 6 Nisan 1941'de Sovyetler Birliği ile bir dostluk antlaşması imzalamıştır. Yunanlılar. ? 4. antlaşmanın yapıldığı gün Yugoslavya'yı işgal etmeye başlamış ve 17 Nisan 1941'de de teslim almıştır. Bunun için. Balkanlar da kısa süre içinde önemli başarılar elde etmişlerdir. Bulgaristan ve Boğazlar'a dayalı olarak çeşitli isteklerde bulunmuştur. Oysa. bu gelişmelerden sonra. bu nedenle. Almanya. Kırım ve Sıvastopol'u kuşatmış ve AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . Almanya'nın Balkanlara yönelmesindeki temel amaç nedir? Öte yandan Almanya. kendilerini savundularsa da. Sovyetler Birliği'ni işgal ederken nasıl bir strateji izlemiştir? Almanya'nın kısa bir süre içinde çeşitli cephelerde büyük başarılar elde etmesi. Nitekim.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 145 Bununla birlikte. Fakat.Sovyetler Birliği Savaşı Almanya. Sovyetlere İran ve Hindistan'ı alarak Hint Okyanusuna çıkmalarını önermiştir. Fakat. 20 Kasım 1940'ta Macaristan'ı. Yugoslavya'yı İtalya. Ancak. Mussolini de. bu ülkeden üsler istemişti. 6 Nisan 1941'de Almanya'nın Bulgaristan'daki kuvvetlerini Yunanistan'a girmeye başlamıştır. Hitler. Ancak bu görüşmelerde. kısa vade de Sovyetler Birliği ile bir çatışmayı da göze almamıştır. İşte. Almanlarla şiddetli bir gerilla savaşına girişmişlerdir. Almanya. Yugaslavya. İngiltere'yi kısa sürede yenemiyeceğini anlamış. 31 Mayıs 1941'de de Girit paraşütcü Alman birlikleri tarafından işgal edilmiştir. Tüm bu gelişmeler üzerine. Tito'nun önderliğindeki komünistler ile Mihailoviç'in önderliğindeki ulusalcılar. Hatta. Bulgaristan da. Almanya. bu ülkeyi Üçlü Pakt'a alarak dünyanın paylaşılmasına onları da ortak etmek istemiştir. red edilince Arnavutluk'taki İtalyan kuvvetlerini Yunanistan'a saldırtmıştır. Görüşmelerin başarısızlığa uğraması nedeniyle Sovyetler Birliği ve Almanya'nın arası açılmaya başlamıştır. Bu amaçla. Bu arada. bu amaçlarına ulaşmak için öncelikle. hammadde stoklarını arttırmanın yollarını aramaya başlamıştır. Daha sonra da bütün Ege Adaları ele geçirilmiştir. Almanya . karşı koymasına rağmen 1 Mart 1941'de Üçlü Pakt'a katılmak zorunda kalmıştır. Alman Ordusu üç koldan Sovyetler Birliği'ne taarruz etmişti. Bu yolla. Böylece. Sovyetler Birliği. İngiltere'yi yıpratmayı hedeflemiştir.7. Orta Avrupa ve Güney-Doğu Avrupa topraklarını ele geçirmeye çalışmıştır. 23 Kasım 1940'ta Romanya'yı ve 24 Kasım 1940'ta da Slovakya'yı zorla Üçlü Pakt'a almıştır.

146 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Rostov'a ulaşmıştı.D. Bununla iki devlet. ? Sovyetler Birliği.B. İngilizlerle ittifak antlaşması yaptıktan sonra hangi değerleri öne çıkarmıştır? Bu antlaşmayla müttefikler. Smolensk'i ele geçirerek Moskova'ya yönelmişti. Baltık ülkelerinden hareket ederek Leningrad üzerine yürümüştü.'nin Savaşa Girmesi ? A. Ancak. Avrupa'da başlayan savaş karşısında tarafsız kalmıştı.D. Alman saldırılarına karşı önemli sayılacak siyasi ve askeri destek sağlamıştır. ? Sovyetler Birliği'nin işgal edilmesi. Sovyet lideri Stalin de. Almanya'ya karşı birbirini desteklemeyi.D. Kuzey ordusu da. Zira. Bu antlaşmaların yapılması ve A.D. Almanlar yoğun bir saldırı düzenlemesine rağmen Moskova'yı alamamışlardır. ulusalcılığı ve dini ön plana çıkarmıştır.'de Çin'e mali yardımda bulunarak. bolşevik ilkeleri bir yana bırakmış. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla A.'nin savaşa girmesinden sonra.D. İkinci Dünya Savaşı'nın başlarında nasıl bir politika izlemiştir? A. savaş sonunda barışın korunması için birlikte hareket edilmesi. 4 Aralık 1941'de Sovyetler Birliği ve Polonya arasında Dostluk ve Yardım Paktı adı verilen bir antlaşma imzalanmıştır.'nin çıkarıyla çatışmaktaydı. Japonya'nın yayılmacılığını önlemek istemiştir.B. 1937'de başlattığı Çin Savaşı'nı sürdürmekte kararlı idi. Sovyetler Birliği de. Ancak. faşizmle mücadeleye çağırmıştır.B. İngiltere ve Sovyetler Birliği arasında 26 Mayıs 1942'de bir ittifak antlaşması yapılmıştır. içte ve dışta sağladıkları destekle uzun süre Alman kuşatmasına karşı koymuşlardır.B..B.D..B. Bununla birlikte. Bununla birlikte. bütün güçleriyle birbirlerine yardım etmeyi ve Almanya ile ayrı ayrı mütareke ve barış antlaşması imzalamamayı kararlaştırmışlardır. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Müttefik devletlere değişik zamanlarda askeri yardımlarda da bulunmuştur.B.B. ve Japonya arasındaki ilişkiler de gerginleşmeye başlamıştı. Alman saldırılarını durdurmak için kapitalist ülkelerdeki düzeni yıkmayı hedefleyen Üçüncü Enternasyonelin lağv edilmesini sağlamış. Sovyetlerin Doğu Avrupa'da Almanları durdurması ve baskı altına almasını hedeflemişlerdir. 4. Uzakdoğu'da Japonya ve A. Antlaşmada. Sovyet halkının direnişi üzerine Almanlar. İngiltere ve Müttefiklerinin Sovyetler Birliği . A.8. Orta kesim ordusu ise. Halkı da. Sovyetler ile İngilizler arasında 12 Temmuz 1941'de Ortak Hareket Antlaşması imzalanmıştır. güçler dengesini nasıl değiştirmiştir? Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması üzerine. A.D. Sovyet yöneticileri. A.D. ile sıkı işbirliği yapılması ve karşılıklı her türlü yardım yapılması gibi noktalara yer verilmişti. Japonya. Leningrad'ta durdurulmuştur. Bununla birlikte.Almanya savaşına katılması. Bunda kış mevsiminin gelmesi ve Alman ordusunun kış koşullarına göre organize edilememesi de etkili olmuştur.

D.D. Savaş Sırasında Önemli Siyasal Buluşmalar 5.'ne resmen savaş ilan etmiştir. ve İngiltere'ye. bütün ulusların sınırları içinde güvenle yaşama olanağı sağlayacak bir barışın yapılmasını. bunun üzerine Sovyetler Birliği'nin de 12 Temmuz 1941'de İngiltere.. Atlantik Bildirisi Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması. Nazi diktatörlüğünün tam olarak yıkılmasından sonra. Atlantik Bildirisi'nde hangi ilkelere yer verilmiştir? Roosevelt ve Churchill.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 147 A.B. böyle bir barışla bütün insanlara engel çıkartılmadan bütün deniz ve okyanuslarda dolaşma olanağının sağlanmasını ve bütün ulusların kuvvet kullanmaktan vazgeçme yolunu tutmaları gerektiğine inandıklarını belirtmişlerdir. Müttefikler. Hatta. Bu olayın sonucunda Japonya. Almanların Rusya'da ilerlemesinden ve Anglo-Saksonların Pasifik'te zayıf bulunmasından cesaret alarak.D. dünyanın değişik bölgelerinde bulunan birçok devlet de. Görüldüğü gibi. 1941 yılının Ağustos ayının başlarında savaşla ilgili gelişmeleri görüşmek üzere Atlantik'te (Atlas Okyanusu'nda) bir savaş gemisinde biraraya gelmişlerdir. 7 Aralık 1941'de Hawaii Adalarında Pearl Harbour'da demirli bulunan Amerikan Pasifik donanmasına saldırmış ve bu donanmanın büyük kısmını yok etmiştir. A. 11 Aralık'ta da Almanya ve İtalya. A. Bu olayla.B.D. eskiden beri özlemini duyduğu Büyük Pasifik İmparatorluğu'nu kurmak için harekete geçmiştir. Nitekim. görüşmelerden sonra. Japonya'daki militarist yönetim. 1 Ağustos'ta da A. savaşın ilk anlarında büyük başarılar kazanmışlardır.1. birbirleriyle savaşa girmişlerdir. hangi olayla savaşa girmiştir? Tüm bu gelişmelerin yanında. topraklarını genişletmek istemediklerini.D. her ulusun kendi istediği hükümet şeklini seçme hakkına uyacaklarını.D. Uzakdoğu'da savaş Japonya'nın aleyhine dönmeye başlamıştır. Böylece. Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill. ile birer antlaşma imzalaması savaşın gidişatında önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. A. bildiriye özgürlük ve demokrasi ilkeleri yön vermiştir. Ancak. savaş tam bir dünya savaşına dönüşmüştür. 8 Aralık günü A. Japonya. ? 5. 12-13 Kasım 1942'de Salomon adaları açıklarında Japonya donanmasını ilk büyük yenilgiye uğratmıştır.B.B. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? .B. içinde bulundukları bloklara uygun.B. 14 Ağustos 1941'de "Atlantik Bildirisi" adı verilen bir metin yayınlamışlardır. Bildiride iki devlet. Pasifik'te birçok bölgeyi ve Hindiçini'ni işgal etmişlerdir. Japonya. küçük-büyük tüm devletlerin aynı koşullar altında dünya ticaretine katılmalarını istediklerini. 1942 yılının sonlarında Japonya'nın yayılmasını durdurmuşlardır.

Ayrıca. zafer elde edilinceye kadar işbirliği yapılacağı açıklanmıştır. 14-24 Ağustos 1943 tarihleri arasında Kanada'nın Quebec kentinde tekrar biraraya gelmişlerdir. Mihver Devletleri'nin kayıtsız şartsız teslimine kadar mücadeleye devam edilmesi gibi kararlar alınmıştır. 5..B. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . 1 Ocak 1942'de. Sovyetler Birliği ve Çin'e verilmesi kararlaştırılmıştır.B. A. Fransa'da açılması planlanan ikinci cephenin Normandiya kıyılarında olmasına ve bunun hazırlanması sorumluluğunun da A.'nin savaşa katılmasından sonra. Almanya'ya karşı savaşa giren 26 devletin de imzasıyla. Türk hava alanlarından yararlanılması.2. İtalya'nın işgal edilmesi.3. Washington Konferansı 12-16 Mayıs tarihleri arasında Roosevelt ve Churchill arasında gerçekleştirilen konferansta. Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill arasında.B. Sovyet lideri Stalin de davet edilmişse de katılamamıştır. Balkanlarda ikinci bir cephenin açılması. Kuzey Afrika savaşlarının gidişatı ve sonrası hakkında stratejik ve diplomatik sorunlar ele alınmıştır. Ayrıca. savaş sorunları görüşülmüştür. bu öneriler kabul görmemiştir. Kazablanka Konferansı ? Kazablanka Konferansı'nda hangi konular üzerinde durulmuştur? A. Sovyetler Birliği üzerindeki baskıyı hafifletmek için Sicilya'ya çıkartma yapılması.148 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI A. Atlantik Bildirisi'ndeki ilkeler aynen kabul edilmiştir. Türkiye'nin savaşa sokulmasını ve ikinci cephenin Balkanlarda açılmasını önermiştir. Atlantik Bildirisi esas olmak üzere "Birleşmiş Milletler Bildirisi" yayınlanmıştır.D. Almanya'nın silahsızlandırılmasını ve kontrol altına alınmasını öngören bir plan kabul edilmiştir.D. 5.B. ikinci cephenin Fransa'da açılması. 14-24 Ocak 1943 tarihleri arasında Kazablanka kentinde yapılmıştır. Quebec Konferansı ? Quebec Konferansı'nda hangi öneriler kabul edilmemiştir? Roosvelt ve Churchill.D.B. Görüşmelerde. Ancak. İngiltere.D. Böylece. savaş sonrasında kurulacak barışın korunması sorumluluğunun A. kuvvetlerinin.4.D. 1942 yılının Kasım ayında Fas ve Cezayir'e çıkması üzerine.'ne bırakılmasına karar verilmiştir. bunun için de Türkiye'nin savaşa katılmasını sağlamak üzere hazırlıklara girişilmesi. 5. Bu bildiride. Bu konferansta. Daha önce. savaştan sonra kurulacak olan Birleşmiş Milletler Örgütü'nün nüvesi oluşturulmuştur. Churchill. Konferansın sonunda.

5. Müttefik devletlerin düşmanın kayıtsız-koşulsuz teslim olmasından sonra. ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . üç büyük Müttefik devlet adamının buluşmaları gündeme gelince. 28 Kasım-1 Aralık 1943 tarihleri arasında yapılan konferansta. 26 Kasım 1943'te yayınladıkları ortak bildiride. Yugoslavya'daki direnişçilere her türlü desteğin verilmesi. Konferans. Churchill ve Çin Devlet Başkanı Çan-Kay. Japonya'yı Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra ele geçirmiş olduğu bütün toprakları boşaltmaya zorlamak. ? 5.B.7. Roosevelt. Avusturya'nın savaştan sonra bağımsız bir devlet olmasına ve Alman savaş suçlularının yargılanmak üzere ilgili devletlere teslim edilmesine karar verildiği açıklanmıştır. savaşta meydana gelen son gelişmeleri görüşmüşlerdir. barışı sürdürebilmek için bütün barış seven devletlerin eşit haklarla katılabilecekleri bir örgüt kurulmasına.D. A. bu konularda kesin bir sonuca varılamamıştır. Türkiye'nin savaşa sokulması.. İngiltere. 1 Kasım'da yayınlanan ortak bildirilerle sona ermiştir. Normandiya'da ikinci cephenin açılması. Kızıl Ordu birliklerinin işgali altında bulunmayan bir yere gitmeyeceğini açıklamıştır. konferansa katılan üç devlet. Tahran'da biraraya gelmişlerdir. 1941 yılında Sovyet Birliği'ne kolay yollardan yardım ulaştırabilmek için İngilizler ve Sovyetler tarafından işgal edilmişti. İran'a yardım yapılması.6. Kore'nin bağımsızlığının tanınması gibi konularda da hemfikir olduklarını belirtmişlerdir. Sovyetler Birliği ve Çin dışişleri bakanları 19 Ekim 1943'te Moskova'da Kremlin Sarayı'nda biraraya gelerek. Tahran Konferansı Tahran Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? İran. Bildirilerde. Kahire Konferansı Kahire Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? 22-26 Kasım 1943'te Roosevelt.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 149 5. Ancak. Ayrıca. kesin zafere kadar savaşın birlikte sürdürülmesi ve savaştan sonra barışın korunması için bir uluslararası örgütün kurulması kararlaştırılmıştır. İtalya'daki savaş suçlularının mahkemeye verilmesine. Bununla birlikte. Polonya sınırının saptanması. Bunun üzerine. savaş sona erdiğinde Japonya ile yapılacak barışın esaslarının neler olması gerektiği üzerinde durulmuştur. Churchill ve Stalin.Şek'i arasında yapılan konferansta. Moskova Konferansı Moskova Konferansı'nda hangi kararlar alınmıştır? Bu konferansta. ? 5. Uzakdoğu'daki savaş gelişmeleri ele alınmıştır. Stalin.

Ayrıca. Müttefik Devletler üzerinde ne gibi etki yaratmıştır? Yalta Konferansı. Fransa'nın da Almanya'ya işgal birlikleri göndermesi. Almanya. üç büyük Müttefik devlet. Bilindiği gibi. 5. Yalta Konferansı Fransa. bu bölgelerin sınırları kesin olarak saptanamamıştı. merkezi Berlin olmak üzere her üç devletin komutanlarından oluşan bir "Merkez Kontrol Komisyonu"nun kurulması. Roosevelt.'ni (Roosevelt 12 Nisan 1945'te öldüğü için yerine geçen) Başkan Yardımcısı Harry S.D. 17 Temmuz . savaş tümüyle sona ermediği için bir süre daha birlikte hareket etmişlerdir. savaş sırasında meydana getirilmiş olan ittifakın yara almasına yol açmıştır. gerek Avrupa'nın ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . ? Yalta Konferansı. Ancak. Bu durumda. ideolojileri ve devlet yapıları farklı üç büyük Müttefik devlet.150 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 5. Churchill.8.11 Şubat 1945'te Kırım'ın Yalta kentinde biraraya gelmişlerdir. Churchill ve Stalin. Almanya'nın teslim olması gündeme gelmişti. 1945 yılı Temmuz ayında yapılan genel seçimi kaybettiği için) İşçi Partisi lideri ve yeni Başbakan Clement Attlee. gerek Almanya. Truman. üç büyük Müttefik devletin ordularının Almanya'nın birer bölgesini işgal etmesi.9. Sovyetler Birliği'ne çok fazla ödün verildiğini düşünmüştür. Hatta. Müttefik devletler. İngiltere'yi konferansın ilk günlerinde Churchill ve daha sonra (Churchill. Sovyetler Birliği'ni de Stalin temsil etmişlerdir. hem gelecek barış hakkında daha esaslı bir anlaşmaya varmak. Potsdam Konferansı Almanya'nın teslim olmasından sonra. Almanya'nın savaş tazminatı ödemesi ve Birleşmiş Milletler Örgütü'nün kurulması için 25 Nisan 1945'te San Fransisco'da bir konferans toplanması gibi konular üzerinde durmuşlardır. hem de Sovyetler Birliği'nin Japonya'ya savaş açmasını sağlamak amacıyla üç büyük Müttefik devlet başkanı 4 Şubat . Sovyetler Birliği'nin Almanya teslim olduktan sonra Japonya'ya savaş açması ve buna karşılık daha önce bu devlete bıraktığı toprakları ve Kuril adalarını alması. Birleşmiş Milletler Örgütü konusunda alınan karardan memnun kalmıştır. Müttefikler arasında işbirliğini sona erdirmiştir. Sovyetler Birliği'nin Çin ile bir dostluk ve ittifak antlaşması imza etmesi. Konferansın en önemli konusunu barışın nasıl sağlanacağı oluşturmuştur.2 Ağustos 1945 tarihleri arasında Berlin yakınlarında Potsdam'da bir toplantı yapmışlardır. Alman militarizmi ve nazizminin yok edilmesi. 6 Haziran 1944'de Normandiya çıkarmasından sonra Alman işgalinden kurtarılmıştı. Müttefikler tarafından dört bölgeye ayrılmış ve her bölge bir Müttefik devlet tarafından işgal edilmişti. üç büyük Müttefik devlet arasında öteden beri süregelen anlaşmazlığı belirginleştirmiştir. Potsdam Konferansı'nda A. Yalta Konferansında. Müttefikler arasındaki bu farklı tutum ve davranışlar.B. Roosevelt. Bundan sonra. Ancak. Avrupa'da ortaya çıkan sorunları görüşmek üzere. Ancak.

A. konferansın bitiş tarihi olan 2 Ağustos 1945'te bir deklarasyon yayınlayarak açıklamışlardır. ? AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . Postdam Konferansı'nda Almanya'nın geleceği hakkında ne gibi kararlar alınmıştır? Üç büyük Müttefik Devlet. Oluşturulan konseyin Romanya. Konferans'ta alınan kararlar ve tartışılan konular. bu devletler arasındaki anlaşmazlığı arttırmış ve dünya başlıca iki nüfuz alanına veya iki bloka ayrılma dönemine girmeye başlamıştır. Yapılacak barış antlaşmalarının temel koşullarını da belirlemiştir. Almanya'nın silahsızlandırılması ve askerlikten arındırılması. Sovyetler Birliği ve Fransa işgal bölgelerinin komutanları aracılığıyla yapılması. • • • • • • • • Almanya'nın kontrolünün A. ? • Postdam Konferansı'nda Türkiye hangi konuyla ilgili olarak ele alınmıştır? Potsdam Konferansı'nda bu ana konuların yanısıra. İtalya ile koşulları ağır olmayan bir şekilde barış yapılması. Avusturya ve başkenti Viyana'nın dört işgal bölgesine ayrılması.D. Savaş suçlularının tutuklanması ve kontrol edilmesi.D. Barışla ilgili düzenlemelerin yapılması için A. Buna göre. Potsdam Konferansı. Almanya'da demokratik bir düzenin kurulması.D. Bu konferans.B. Avrupa'nın siyasi. Müttefikler.B. İngiltere. Boğazlardan geçişin tam serbest olması gibi konular da tartışılmıştır. Sovyetler Birliği. Macaristan ve Finlandiya barış sözleşmelerini hazırlamakla yükümlü olması. Sovyetler Birliği'nin Boğazların Türkiye ile birlikte kendi kontrolüne verilmesine karşılık.. Sovyetler Birliği de diğer tarafta olmak üzere ikiye ayrılmışlardı. sosyal ve askeri geleceğinin belirlenmesinde önemli olmuştur. Almanya silahlı kuvvetlerinin. İngiltere. Bulgaristan. üç büyük Müttefik Devletin İkinci Dünya Savaşı'nda yaptıkları son büyük konferans olmuştur.B.. anlaşmaya vardıkları konularda.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 151 çeşitli sorunları konusunda farklı görüşlere sahip olmuşlardır. Almanya'nın savaş tazminatı ödemesi. Sovyet Birliği'nin Japonya'ya savaş açması. Nazi birlik ve örgütlerinin tümüyle kaldırılması. Bu nedenle. Çin ve Fransa dışişleri bakanlarından oluşan bir "Dışişleri Bakanları Konseyi"nin kurulması. Alman savaş endüstrisinin ortadan kaldırılarak yeniden düzenlenmesi ve Alman ekonomisinin Müttefikler tarafından kontrol edilmesi. ve İngiltere bir tarafta. İran'ın derhal boşaltılması.

24 Temmuz 1943'te toplanan Büyük Faşist Konseyi. Yeni hükümetin başına Mareşal Bodoglio getirilmiştir. halkın rejime karşı bir hoşnutsuzluk duymasına yol açmıştı. Avrupa'da Savaşın Sona Ermesi 6. 6. Berlin'e girdikten sonra 30 Nisan 1945'te intihar ederek. Savaşın Sona Ermesi 6.2. gerek ülkenin işgal edilmesi.1. Mareşal von Rommel'in komutasındaki Alman birliklerini Elalameyn önünde durdurmuştur. Almanya'nın Teslim Olması Müttefik Devletler. General Eisenhower yönetimindeki Amerikan ve İngiliz birlikleri Kuzey Afrika'da karaya çıkmış ve kısa sürede bu bölge ele geçirilmiştir. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . İtalya yöneticileri. Doğudan ve batından Müttefik Devletler tarafından işgal edilmeye başlanmıştır. bu gelişmelerden sonra 3 Eylül 1943'te Müttefiklerle bir mütareke yaparak savaştan çekilmiştir. yerini Amiral Doenitz'e bırakmıştır. Mareşal Montgomery'in emri altındaki birliklerle 1942 yılının Ekim ayında karşı saldırıya başlamış ve Alman von Rommel'i ard arda yenilgiye uğratmıştır. 4 Mayıs'ta Hollanda. Bunun üzerine. Müttefikler. 8 Kasım 1942'de de. Berlin. 9 Ağustos 1944'te Paris'i Alman ordularından kurtarmışlardır. Bunun üzerine. Akdeniz bölgesi. Hitler.1. 13 Ekim 1943'te de Almanya'ya savaş ilan etmişlerdir. Bu askeri gelişmeler üzerine Almanya için kurtuluş olanağı kalmamıştı. Mussolini'yi hapsetmek ve Faşist Partisi'ni lağv etmek olmuştur. Fransız direniş hareketinin ünlü ismi General de Gaulle. gerek İtalya'nın savaşın başlangıcından itibaren ard arda başarısızlığa uğraması. Özellikle de.1. bu gelişme üzerine. Müttefiklerin egemenliği altına girmiş ve Yunanistan ile Yugoslavya'da Almanlara karşı ulusal kurtuluş hareketleri büyük ivme kazanmıştır.152 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 6. ? İtalya'nın yenilmesi iç politikasında ne gibi değişiklikler yaratmıştır? Müttefikler. Nitekim. Almanya'yı alabildiğine zor durumda bırakmıştır. Mussolini'yi iktidardan düşürmüştür. İngilizler. Mareşal Bodoglio'nun yaptığı ilk iş. İtalya'yı işgal etmek ve Mihver Devletlerine karşı güneyden bir cephe açmak için 10 Temmuz 1943'te İtalya'nın kuzeyine doğru ilerleyerek bu ülkeyi işgal etmişlerdir. 1944 yılında hava üstünlüğünü sağlamışlardı. İtalya'nın savaştan çekilmesi. 6 Haziran 1944'te Fransa'nın Normandiya kıyılarına çıkarma yaparak "ikinci cephe" yi açmışlardır. İtalya'nın Savaştan Çekilmesi Müttefik Devletler. 2 Mayıs 1945'te ağırlıklı olarak Sovyet askerlerinin yeraldığı Müttefikler tarafından tamamıyla ele geçirilmiştir. hükümet kurarak Fransa'ya yeniden hayat kazandırdı.1.

2.B.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 153 Kuzey-Doğu Almanya ve Danimarka'daki Alman orduları teslim olmuşlardır.D. 6 Ağustos 1945'te ilk atom bombasını Hiroshima'ya. Bu nedenle. Yapılan görüşmeler sonucu 2 Eylül 1945'te Tokyo Koyu'nda demirli bulunan A. Bunun üzerine A.D. 1942 yılında Pasifik'te Japon yayılmasını durdurmuşlardır. ülkeyi yeni bir savaşın dışında tutmaya çalışmışlardır. 1943 ve 1944 yıllarında da deniz ve hava üstünlüğünü ele geçirmişlerdir. Japonya'yı kayıtsız-şartsız teslim olmaya zorlamak için. İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Politikası Türkiye'nin Fransa ve İngiltere'ye yakınlaşmasının nedenleri nelerdir? Genç Türkiye'nin yöneticileri. Nitekim. Böylece.B. yaklaşık kırk milyon insanın hayatına mal olan İkinci Dünya Savaşı da Müttefiklerin zaferiyle bitmiştir. beş buçuk yıl Avrupa'yı kan ve gözyaşına boğan savaş Avrupa coğrafyasında sona ermiştir. ikincisini de 9 Ağustos 1945'te Nagasaki'ye atmıştır. 10 Ağustos 1945'te yenilgiyi kabul ettiğini A. Sovyetler Birliği. Bnun üzerine.'ne ait Missouri adlı savaş gemisinde Japonya'nın teslim belgesi imzalanmıştır. İtalya'nın 7 Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgal etmeye başlaması karşıAÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ? . ? 7.D. Almanya'nın 1930'lu yıllarda komşularına saldırması. Bu olayla da Uzakdoğu'da savaş sona erdiği gibi.B. Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı'na sürüklenerek nasıl ortadan kalktığını. bir kısmı da Müttefikler tarafından yakalanmıştır. Müttefiklerin teslim olma önerisini geri çevirmiştir. Ancak. Uzakdoğu'da Savaşın Sona Ermesi: Japonya'nın Teslim Olması Müttefikler.. 1945 yılının başlarından itibaren Japonya'nın işgali altında bulunan Çin. Japonya.B. Almanya'nın teslim olmasından sonra Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi'nin ileri gelenlerinin büyük bir kısmı kaçmış. 13 Nisan 1941'de Japonya ile tarafsızlık antlaşması imzalamasına rağmen. teslim olma noktasına gelen bu ülkeye 8 Ağustos 1945'te savaş ilan etmiş ve Mançurya'yı işgale başlamıştır. Endonezya ve Pasifik'te çeşitli yerlerde saldırıya geçmişlerdir. Japonya'ya son darbeyi Temmuz-Ağustos 1945'te vurmuşlardır.D. 7 Mayıs 1945'te Alman delegeleri Reims kentindeki Eisenhower'in ana karargahında Almanya'nın kayıtsız-şartsız teslim belgesini imzalamışlardır. Japonya'nın gücü tükenmiş olmasına rağmen. Türk Ulusu'nun nasıl yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını unutmamışlardı.'ne bildirmiştir. 9-10 Temmuz 1945'te Japonya'nın başkenti Tokyo'yu havadan bombalamıştır. Japonya'nın teslim olmasını hızlandıran olay nedir? Müttefik güçleri. A. 6.

Fakat. Türkiye. 18 Haziran 1941'de Almanya ile on yıl süreli bir dostluk antlaşması yaparak manevra yapma alanını genişletmiştir. İsmet İnönü. Sovyetler Birliği'nden tamamıyla ayrılmış ve Batılı devletlere yakınlaşmıştır.154 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI sında tedirgin olmuşlardır. Nitekim. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü. Türkiye'nin savaşa girmesini istemiştir. 19 Ekim 1939'da Türkiye. Hatta. Türkiye'nin savaşa girecek silah ve malzemeye sahip olmadığını ve İngiltere'nin bu donatımı tamamlaması halinde savaşa gireceğini ileri sürmüştür. Türkiye'nin bu iki devlet yararına tarafsızlık politikası izlemesi. Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı'nda izlediği politikayı ayrıntılı bir şekilde Fahir Armanoğlu'nun "20. 30-31 Ocak 1943'te Churchill ve İsmet İnönü. Adana Konferansı da denilen bu buluşmada. Türkiye'yi savaşa sokma konusunu tartışmışlardır. Türkiye. bu gelişmeler üzerine İngiltere ve Fransa ile eski antlaşmalarını açık bir ittifaka dönüştürmeye çalışmıştır. Roosevelt ve Churchill. Bu kez de Sovyetler Birliği. Türkiye bu antlaşma ile. • • • Bir Avrupa devletinin Türkiye'ye saldırması ve savaş çıkması halinde Fransa ve İngiltere'nin Türkiye'ye yardım etmesi. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü. 23 Ağustos 1939'da Almanya-Sovyetler Birliği Dostluk Antlaşması'nın yapılması ve Polonya'nın Almanya tarafından işgal edilmesi. bu antlaşmaları Alman nazizmine ve İtalyan faşizmine karşı yapmasından dolayı. İngiltere ve Fransa'ya yakınlaşmıştır. Türk Ordusunun donatımının tamamlanması halinde 1945 yılının Şubat ayında savaşa girileceğini belirtmiştir. Fakat. 12 Mayıs 1939'da Türkiye ve İngiltere arasında. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . Yüzyıl Siyasi Tarihi" adlı kitabından okuyunuz. İngiltere ve Fransa. Türkiye'yi bir tehdit altında bırakmıştı. Ankara'da karşılıklı yardım antlaşması imzalamıştır. Bu antlaşmanın uygulanması sonucunda tarafların savaşa girmesi halinde. savaşın tüm dünyada genişlediği bir dönemde. Sovyetler Birliği'nin bir zorluk çıkarmıyacağını düşünmüştür. Nitekim. Türkiye. Buna göre. İngiltere ve Fransa bir Avrupa devletinin saldırısına uğrarsa. Sovyetler Birliği'nin Karadeniz'e kıyısı bulunmayan devletlerin savaş gemilerinin boğazlardan geçirilmemesini ve boğazlarda Sovyet askeri bulundurmak istediğini Türkiye'ye bildirmesi tehlikenin boyutlarını arttırmıştır. mütarekenin ve barışın birlikte imza edilmesi gibi. bu tarihlerde Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırması dengeleri alt-üst etmiştir. Bunun üzerine Türkiye. Nitekim. Savaş devam ettikçe Müttefik Devletlerin Türkiye'yi savaşa sokma konusundaki ısrarlarını arttırmışlardır. 4-6 Aralık 1943'te İkinci Kahire Konferansı'nda biraraya gelerek. Türk-İngiliz Yardım Deklarasyonu. 23 Haziran 1939'da da benzer bir antlaşma Türkiye ve Fransa arasında imzalanmıştır. Adana'da buluşarak Türkiye'nin savaşa girip girmeme konusunu tartışmılardır.

Dünya barışının korunması amacıyla. Mihver Devletleri'nin yayılmacılığına karşı İngiltere. Avrupa içlerinde ilerleyerek Hollanda. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasına yol açan en önemli gelişmeler olmuştur. AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . ile Fransa Dışişleri Bakanlarının öncülüğünde de savaşı yasa dışı ilan eden BriandKelogg Paktı imzalanarak yürürlüğe sokulmuştu. Almanya'da Nasyonal Sosyalist İşçi Partisi'nin iktidara tırmanarak Versailles Barış Antlaşması düzenini ortadan kaldırmaya çalışması ve Büyük Germen İmparatorluğunu kurmak istemesi. Baltık ülkelerini ele geçirmiştir. Mihver Devletlerinin tüm cephelerde teslim olmasıyla. Norveç ve Danimarka'yı işgal ettikten sonra. savaşın Almanya'nın aleyhine gelişmeye başladığı dönemde 2 Ağustos 1944'te Almanya ile siyasal ilişkilerini kesmiştir. "Berlin-Roma-Tokyo Mihveri" dünyanın savaşın eşiğine getirmiştir. Japonya'nın da Uzakdoğu'da güçler dengesini alt-üst ederek militarist temellere dayalı bir imparatorluk kurma tutumuna girmesi. Mihver Devletlerini yenilgiye uğratmışlardır. barışın korunmasına yönelik bu çabalar yeterli olmamıştır. bu ülkeleri kendi topraklarına katmıştır. Almanya ise. 23 Şubat 1945'te de Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmiştir. Türkiye. Sovyetler Birliği ve A. gerek savaş sırasında gerçekleştirdikleri siyasal buluşmalarla gerek ordularını seferber ederek. Almanya. Kuzey Afrika'da da yayılmaya çalışmışlardır. bu tutumuyla da Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer almıştır. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte önemli bir dönüm noktası olmuştur. Almanya'ya savaş ilan etmişlerdir. Avrupalı büyük ülkelerin de yer aldığı bazı Avrupalı devletler karşılıklı güvenliğin sağlanması için Locarno Antlaşmasını. Japonya'nın da.B. Ancak. Özet Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda imzalanan barış antlaşmaları sorunları çözmemiş ve yeni sorunları ortaya çıkarmıştır. İkinci Dünya Savaşı'nda tarafsız bir politika izlemiş.B. fakat bu politikasını denge esasları üzerine oturtmuştu.'ni bir ani baskınla savaşa sürüklemesi sonucu. İtalya ve Japonya'nın katılımı ile Anti Komintern Paktı'nın kurulması. Almanya ve İtalya. ittifak yapmışlardır.D. dünyaya beş buçuk yıl felaket yaşatan İkinci Dünya Savaşı sona ermiştir. İtalya'da faşist rejiminin kurulması ve bu rejimin yayılmacılığa yönelmesi. Bununla birlikte. Bu olay üzerine İngiltere ve Fransa. Güçler dengesi yeniden biçimlenmişti. A.D. Sovyetler Birliği. Kısaca. İkinci Dünya Savaşı.D. savaş tüm dünyaya yayılmıştır. Türkiye. Müttefik Devletler.B. A.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 155 Türkiye. Alman birliklerinin 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırısıyla başlamıştır. Milletler Cemiyeti kurulmuş. Belçika ve Fransa'yı işgal ederek.

Aşağıdakilerden hangisi Milletler Cemiyeti'nin sözleşmesinde yer almamıştır? A.II .156 İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI Değerlendirme Soruları 1. Uluslararası hukuk kurallarının büyük devletlerin yararına düzenlenmesi D. Halkların karşılıklı ilişkilerinde adaletin korunması E.D.İngiltere E. Uluslararası ilişkilerin gizlilikten uzak bir şekilde yürütülmesi C.B. Örgütlenmiş halkların antlaşmalardan doğan bütün yükümlülükleri yerine getirmesi 2. Fransa .III . İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi II.B. Yalta Konferansı IV. Fransa .III . 'nin Monreo doktrinini uygulaması E.B. A. I . Fransa .III C. B.Sovyetler Birliği Saldırmazlık Paktı Yukarıdaki olayların kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir? A.A.İngiltere C.Tokyo Mihverinin kurulması D. . I .III .IV .I . Almanya'nın Büyük Germen İmparatorluğu'nu kurmaya çalışması C.IV ANADOLU ÜNİVERSİTESİ . İngiltere .D.Sovyetler Birliği D. Almanya'nın Versailles Barış Antlaşması'nın statükosu bozmaya çalışması 4. İtalya'nın eski Roma İmparatorluğu'nu kurma düşüncesi B. Berlin .IV .D.II . I.Sovyetler Birliği 3. Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasında etkili olmamıştır? A. hangi ülkelerin dışişleri bakanları öncülüğünde hazırlanmıştır? A. Devletlerin savaşa başvurmamak konusunda bir takım yükümlülükleri kabul etmesi B. II .Roma . A.I D.I .II . Almanya .II B. IV . Almanya'nın Polonya'nın işgal etmesi III.IV E. Briand-Kellogg Paktı. III .

İstanbul: 1966. C 2. Sicilya B. İstanbul: 1974. (Çev: Kerim Bağrıaçık). Kısa 20. Birinci Dünya Savaşı'nın Sonundan 1980'e Kadar. Öndeş. Büyük Savaş. Dünya Savaşı Tarihi. Müttefik Devletler. Dünya Savaşı. Georges . Ankara: 1988. Eric. 1939-1945 Kronoloji ve Belgelerle İkinci Dünya Savaşı. Hobsbawm. Lidell. A 3. Üçok. D 4. 1939-1945). 20. 2. İstanbul: 1974. Siyasi Tarih (1789-1994). Rıfat. (Çev: İbrahim Ulus). İstanbul: 1998. İki Dünya Savaşı. Lestien. Hans . İstanbul: 1996.İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI 157 5. E AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ . (Çev: Yavuz Alogan).Adolf. Ankara: 1989.Cere. Değerlendirme Sorularının Yanıtları 1. Belçika E. Avrupa'da ikinci cepheyi hangi bölgede açmışlardır? A. Çoşkun. Siyasal Tarih (1789-1960). Normandiya Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar Armaoğlu. Dünya Savaşı (1939-1945). Siyasi Tarihi. II. Osman. Ankara: 1975. İstanbul: 1955. Fahir. Yüzyıl (1914-1991) Aşırılıklar Çağı. Roger. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1980). Ankara: 1989. Jacobsen. B 5. (1914-1918. C. Sander. Oral. (Çev: Fikret Arıt). Polonya C. 1-2. Berlin D. (Çev: Nihal Önol). 2. Uçarol. Hart.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful