TC.

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
DERS : YAPI MALZEMESİ ÖĞRETİM ÜYESİ : Yrd. Doç. Dr. ERKAN KANTAR KONU: 1. Agreganın sıkışık, gevşek birim hacim ağırlığının bulunması 2. Şekilsiz agreganın birim hacim ağırlığı (Parafinle) 3. Agreganın özgül ağırlığının bulunması HAZIRLAYANLAR: RIDVAN YILMAZ MEHMET AYDIN YİĞİT MEHMET UZUNAL İSMET ONUR TÜFENKÇİ NO:2903050069 NO:2903050007 NO:2903050063 NO:2903050060

MANİSA 2011

1

• Agrega el küreği ile kap kenarından çevresince dönmeli olarak (ölçü kabı üst yüzeyinden en fazla 5 cm. • Bu yöntemde gerekli olacak kapların boş ağırlığı alınır. Birim ağırlık kap içindeki agrega ağırlığının kap hacmine bölünerek hesaplanır ve birimi kğ/m³ tür.kullanma sırasında biçimi bozulmayacak kadar dayanıklı metalden yapılmış . • Deney 2. • Gevşek ağrega ile dolu ölçü kabı beraberce tartılır. 16 mm. İlgili Literatür • TS3529/1980 • DIN4226/1971 • Handbuch der betonprüfung Aygıtlar Ve Yardımcı Gereçler • • • • Etüv Terazi :30 kg çekerli . 2 .10 gr duyarlı El küreği Çelik sıyırma cetveli Deneyin Yapılışı • Malzemeyi tam temsil eden numune alınır. yükseğinden dökülmelidir. su geçirmez .AGREGADA GEVŞEK BİRİM AĞIRLIK TAYİNİ Agrega belirli şartlar altında bir ölçü kabına doldurulur. Den daha büyük tane sınıflı agregada sıyırma el ile dikkatlice yapılır. • Ölçü kabı üst yüzeyindeki fazla agrega çelik cetvel ile dikkatlice sıyrılarak üst yüzey düzlenir. kez ve her seferinde yeni agrega ile tekrar edilir.)az taşacak şekilde doldurulur. Deneyin Amacı: Beton üretimimde kullanılacak doğal veya yapay agregaların sıkışık veya gevşek birim ağırlıklarını belirleyebilmek için uygulanan deney yöntemlerini kapsar.karşılıklı iki kulbu bulunan silindir biçimli kaplar. Etüvde 105 °C ±5 ° C de değişmez ağırlığa (etüv kurusu ) kadar kurutulur. • Ölçü kapları:alt ve üst yüzleri düz ve silindir eksenine dik iç boyutlar verilen değerlere uygun . taşan iri agrega varsa yerine ince agrega ilave edilir.ve 3.

 Agrega taneleri arasında organik madde ve hafif tanelerin bulunması. boşluğu arttırdığından birim ağırlığı düşürür. 3 . dayanıklılığı ve taşıma gücü daha fazladır. ve 3. agreganın birim ağırlığını azaltır. Birim ağırlığı yüksek olan bir agrega ile üretilen betonun dayanımı. Olabilecek önemli hatalar • Ölçü kabı doldurma işlemi sırasında sarsıntıya maruz kalabilir. Birim Ağırlığa Etki Eden Faktörler  Agreganın birim ağırlığı yüksek ise kap içine giren agrega daha fazla ve taneler arasında boşluğun daha azdır.(g) G1 =Ölçü kabının boş ağırlığı (g) V =ölçü kabının iç hacmi Not: 2.  Agreganın içyapısının boşluklu veya boşluksuz olması agrega birim ağırlığını azaltır veya artırır.Gevşek birim ağırlık şöyle hesaplanır: Bg=( G2 –G1 )/V= G/V Bg= gevşek birim ağırlık(Kg/m³ =g/dm³ ) G = Ölçü kabı içine gevşek olarak doldurulmuş agrega ağırlığı (g) G2 =ölçü kabı +gevşek agrega ağırlığı.  Boşluk miktarının az olması birim ağırlığı arttırır.  Agrega tanelerinin nem durumu da birim ağırlık üzerine etkilidir.  Agrega taneleri arasında kusurlu tanelerin fazla miktarda olması. • Numune yüzeyini sıyırma sırasında sıkıştırma olabilir. deney numuneleri içinde birim ağırlık hesaplanır.  Agrega tanelerinin keskin köşeli olması tanelerin birbiriyle arasındaki boşluğu arttırdığından dolayı birim ağırlığı düşer. Ortalama değer verilir.

ucu yarım küre biçimli düz bir çubuk. Birim ağırlık. • Deney 2.daha sonra kap 2/3 üne kadar ve üçüncü kez kap taşarcasına dolu olduğu halde iken aynı işlem yapılır. • Ölçü kabıyla sıkışmış haldeki agrega birlikte tartılır.AGREGADA SIKIŞIK BİRİM AĞIRLIK TAYİNİ Agrega belirli şartlar bir ölçü kabına doldurulur. 16 mm çapında. 600 mm boyunda. Sıkışık birim hacim ağırlık (Bs) şöyle hesaplanır: Bs = (G2 –G1 )/V=G/V 4 . İlgili Literatür • TS 3529/1980 • DIN 4226/1971 Aygıtlar ve Yardımcı Gereçler • • • • Ölçü kapları Etüv Terazi :30 kg çekerli . kez ve her seferinde yeni agrega ile tekrar edilir. ve 3. numune kap içinde şişleme çubuğu ile yüzeyin her tarafına yayılacak fakat kap tabanına şiddetle vurulmayacak şekilde 25 vuruş yapılarak sıkıştırılır. • El küreği Deneyin Yapılışı • İşleme tabi tutulmuş deney numunesi veya hava kurusu durumuna getirilmiş deney numunesi ile kap önce yüksekliğinin 1/3 kadar doldurulur. • En büyük tane büyüklüğü 32 mm ye kadar olan agregada.10 gr duyarlı Şişleme Çubuğu: Çelikten yapılmış. Ölçü kabı üst yüzü sıyrılarak düzeltilir. kap içerisindeki agrega ağırlığının kap hacmine bölünerek hesaplanır ve birimi kg/m³ olarak verilir. Her tabakanın şişlenmesi sırasında bir evvelki tabakaya kadar şişin girmesi gereklidir.

• Kuru birim hacim ağırlığı da. Bu yöntem genellikle kayalarda birim hacim ağırlığının bulunmasında kullanılır. • Bilinen parafin ağırlığından parafin hacmine geçilir.Parafin Metoduyla Birim Hacim Ağırlığı Tayini Bu deney birim hacim ağırlığının bulunmasını sağlayan bir diğer yöntemdir. su muhtevası belirlenebilen numunenin kuru ağırlığı dikkate alınarak hesaplanır 5 . Deneyin Yapılışı • • • • Numune ağırlığı ölçülür Numune ve parafin ağırlığı ölçülür Parafinli numunenin su içerisindeki ağırlığı ölçülür Daha sonra numune ve parafin ağırlığından parafinli numunenin su içersindeki ağırlığı çıkartılarak numune+Parafin hacmi hesaplanır. Deney kaya numunenin yüzeyinin parafin denen madde ile su geçirimsiz hale getirilmesi ile gerçekleşmektedir.Kullanılan temel prensip Arşimet’in suyun kaldırma kuvveti kanunudur. • Numune hacmi de toplam hacimden bulunur ve doğal birim hacim ağırlığı bulunur.

• Ölçü kabı: 500 veya 1000 mi lik cam bir ölçü kabı. birim hacimdeki ağırlığını tespit etmektir. yaklaşık 350 g ağırlığında. • Sıkıştırma çubuğu: Yaklaşık 25 mm çapında. Deneyin Amacı Agreganın. • Vakum Pompası: • Havlu veya benzeri kurutma bezleri.Özgül Ağırlık Deneyi İlgili Literatür Bu deneyde TS 3526 Beton agregalarında özgül ağırlık ve su emme tayini standartları baz alınarak yapılmıştır. tavalar. Özgül Ağırlığa Etki Eden Faktörler • Agreganın iç yapısında bulunan boşlukların miktarı ve bu boşlukların dış yüzeyle bağlantısı agreganın birim hacim ağırlığını etkiler. Agreganın birim hacimdeki. ucu yuvarlatılmamış. desikatör. pirinçten yapılmış bir çubuk. • Cam Levha: Ölçü kabının üstünü kapatabilecek büyüklükte bir cam levha • Metal Kalıp: Üst iç çapı 38 mm.1 g duyarlı bir terazi • Tablalı ısıtıcı veya hava üflemeli ısıtıcı: Deney numunesinin yakın çevresindeki sıcaklığı 105°C + 5°C çıkarabilecek güçte gaz veya elektrik ısıtmalı bir tabla veya hava üflemeli bir ısıtıcı. İnce Agregada Özgül Ağırlık Tayini Deney Araç Gereçleri • Terazi: 2 kg çek erli 0. ağırlığının miktarının bilinmesi betonun kullanım alanlarını tespit etmede önemli unsurlardan birisidir. • Agregada boşlukların fazla olması agreganın donma ve çevre etkilerine karşı dayanıklılığını azaltır. yüksekliği 73 mm olan kesik koni biçimli metal bir kalıp. vantilatör.termometre ((bir derece C bölüntülü) • Deney Numunesi (en büyük tane büyüklüğüne göre değişir) 6 . mala. alt iç çapı 89 mm.

Deneyin Yapılışı • • • • • • • • • • • • • Max. Tavayı ısıtıcı üzerine koyarak. Cam ölçü kabının boş ağırlığı tartılır. Düz bir yüzey üzerinde hafif hafif vurulur ve aynı zamanda döndürülerek hava kabarcıklarının çıkması sağlanır. soğuyan numune cam ölçü kabına doldurulur. Aşağıdaki formüllerden Özgül Ağırlık ve Su Emme Oranını bulunur. *İnce Agreganın Kuru Özgül Ağırlığı: Pk = W1/(W2+W4-W3) *Agreganın Doygun Kuru Yüzey Özgül Ağırlığı: Pd = W2/(W2+W4-W3) *İnce Agreganın Görünen Özgül Ağırlığı: Pg = W1/(W1+W4-W3) *Su Emme Oranı: Mi = [(W2-W1)/W1] . tane büyüklüğüne göre gerekli olan numune suda 24 saat bekletilir. (W2) Numune etüv kurusu durumuna getirilip oda sıcaklığına kadar kurutulur. Bir saat bekledikten sonra ölçü kabını yaklaşık 20 °C ’ deki su ile 500 ml işaret çizgisine kadar doldurulur ve tartılır. 100 7 . Cam ölçü kabı+Numune birlikte tartılır. içindeki numune kurutulur. (W3) Boş ölçü kabı yaklaşık 20 ° C ’deki su ile 500 ml çizgisine kadar doldurulup tartılır ( W4 ). İnce taneler kaybolmayacak şekilde suyu süzülerek bir tavanın içine yayılır. Numune tartılıp doygun kuru yüzey ağırlığı bulunur. Doygun kuru yüzey haline getirilir. (W1) Ölçü kabı yaklaşık 20 °C ’ deki su ile yarıya kadar doldurulur. Bu ağırlıktan cam ölçü kabının boş ağırlığını çıkartarak numunenin kuru ağırlığı bulunur.

Numune su yüzüne çıkarılmadan kovanın içinde en az 10 defa serbestçe kaldırılıp indirilir. Numune sepetinin. Alınan numune su içinde 24 saat bekletilir. Deneylerin sonuçları arasındaki fark %10 veya daha küçük ise deneyin sonuçlarının ortalama değeri agrega birim hacim ağırlığı olarak alınır. ile DKY haline getirilmek için kurutulur. Tavadaki numune taneleri üzerinde görülebilen su tabakası kalmayıncaya kadar havlu vb. Deneyin Yapılışı • • • • • • • Numune tane boyutuna bağlı olarak önerilen miktarda tartılarak alınır. DKY (Doygun Kuru Yüzey) haline getirilmiş numune tartılır ve DKY ağırlığı olarak kaydedilir ( W2 ). Daha sonra numune kafes örgülü tel sepete konularak su dolu kovanın içine su yüzeyinden en az 5 cm daha aşağıda kalacak şekilde daldırılır. Kova: Tel sepeti içine alabilecek büyüklükte bir kova Kurutma bezleri: Havlu veya benzeri malzemeden yapılmış bezler. Sonra ince taneleri kaybolmayacak şekilde suyu süzülerek tava içine yayılır. Kafes örgülü sepet: 4 mm göz açıklı elek telinden yapılmış bir sepet. • • • • 8 . Numune sudan çıkarılır ve etüv kurusu hale getirilir. Daha sonra numune oda sıcaklığına gelinceye kadar soğutulur ve numunenin havadaki kuru ağırlığı belirlenir ( W1 ). Deney üç ayrı numune üzerinde yapılır. kova kenarına dokunmamasına dikkat edilir. sağa sola sallanarak taneler arasında kalabilecek hava kabarcıkları çıkarılır.İri Agreganın Özgül Ağırlığı Tayini Deney Araç Gereçleri • • • • • Etüv (105 ± 5° C ) Terazi: 20 kg çekerli 1 g duyarlı ve su içinde de tartım yapabilen bir terazi. Özel bir düzenle terazi kefesinin ortasına yerleştirilir ve doygun malzemenin sudaki ağırlığı bulunur ( W3 ).

tr www. görünen birim hacim ağırlığı ve su emme oranı aşağıdaki bağıntılar ile hesaplanır: İri agreganın kuru özgül ağırlığı : Pk= W1/(W2 -W3) İri agreganın DKY özgül ağırlığı: Pd= W2/(W2-W3) İri agreganın görünen özgül ağırlığı: Pg= W1/(W1-W3) İri agreganın su emme oranı: mi = [(W2-W1)/ W1] 100 m : İri agreganın su emme oranı ( % ) W1 : Numunenin etüv kurusu ağırlığı ( g ) W2 : Numunenin DKY durumdaki ağırlığı ( g ) W3 : Numunenin sudaki ağırlığı ( g ) dır.com www.megep.İri agreganın kuru birim hacim ağırlığı. DKY birim hacim ağırlığı.com.meb.org www.gov.insaatmühendisligi.testcenter.net www.tr 9 .forumden.kalitekontrol. Kaynaklar • • • • • www.