Çözünürlüğe etki eden faktörler

50°C'ta 42. Çözünürlüğe Sıcaklık Etkisi . HNO3 gibi asitlerin suda çözünmeleri ile oluşan çözeltilerde sıcaklığın arttığı gözlenir. Mesela. Le Chatelier Prensibine göre denge sağa kayarak çözünürlük artar. Çözünen + H2O + Enerji ↔ Doymuş çözelti Yukarıda tepkimenin gerçekleştiği sistemin sıcaklığı yükseltilirse.4. endotermik olarak çözünen KCl 10°C'ta 100 g suda 31. Mesela. bazıları da çevreden ısı alır (endotermik). KOH gibi bazlar veya HCl.Bazı çözeltiler hazırlanırken çevreye ısı verilir (ekzotermik). Bu durum ise çözünme işleminin çevreye ısı verdiğini ve olayın ekzotermik olduğunu gösterir. NaOH.0 g çözünürken.6 g çözünür. Bu durum çözünme işleminin çevreden ısı aldığını ve olayın endotermik olduğu gösterir. bir deney tüpü içersinde suda çözündüğünde çözelti oluşumu ile birlikte deney tüpünün soğuduğu gözlenir. 4. Yani birim bellimiktar suda çözünen madde miktarı artar. bir miktar katı amonyum nitrat (NH4NO3) tuzu. Mesela.

4. Mesela. 4. Ayrıca ısıtılan sudan hava kabarcıklarının çıkması. Çözünürlüğe Sıcaklık Etkisi . bu nedenle gazların sıvılarda çözünmesi ekzotermik bir süreçtir ve sıcaklık artması ile gazların çözünürlükleri azalır.08 g çözünür.Çözünen + H2O ↔Doymuş çözelti + Enerji Şeklinde gerçekleşen sistemin sıcaklığı artırılırsa. Gazların çözünürlüğü ekzotermiktir. O2(g) + H2O ↔ O2(aq) + Enerji Oksijen gazının bir litre sudaki çözünürlüğü 25°C de 0. sıvılarda dışarıya ısı vererek çözünürler.23 çözünürken 50°C'ta ancak 0. Birkaç iyonik bileşik dışında iyonik yapılı bileşiklerin sudaki çözünürlükleri genelde endotermiktir. çözünürlüğü ekzotermik olan Li2CO3 10°C sıcaklıkta 100 g suda 0. Çünkü gaz moleküllerini birbirinden ayırmak için enerji gerekmez.0041 grama düşmektedir.03 g iken 50°C'da 0. Diğer taraftan gazlar. Görüldüğü gibi sıcaklığın artması ile oksijenin çözünürlüğü azalmaktadır. gazların çözünürlüklerinin sıcaklık arttıkça azalmasına bir örnektir. Le Chatelier Prensibine göre göre çözünürlük azalır.

sıcaklık etkisinden çok daha fazladır. Gazların katı ve sıvılardaki çözünürlükleri ise basınçla önemli ölçüde değişir. Bu tür gazların çözünürlüğü Henry yasasından sapma gösterir. oksijen. sabit sıcaklıktaki çözünürlüğü. Bir gazın başka bir gaz içindeki çözünürlüğü de basınca bağlı değildir. Sıvı ile tepkime veren gazların çözünürlüğü vermeyenlere oranla daha fazladır. hidrojen veya azotun sudaki çözünürlükleri amonyak. karbondioksit veya kükürt dioksitin sudaki çözünürlüklerinden daha azdır. C = k . Gazların Çözünürlüğüne Baınç Etkisi (hanry Yasası) Basıncın sıvı ve katıların çözünürlüğüne önemli bir etkisi yoktur. C= gazın belli çözücüde.4. Bir gazın çözünürlüğü gaz basıncıyla doğru orantılı olarak değişir. k= orantı katsayısı dır. Çünkü bu maddeler suda çözünürken su ile tepkimeye girerler.6. . Pgaz= Gazın bu çözeltideki kısmî basıncı. Pgaz şeklinde ifade edilir. Burada. Bir gazın sıvı içindeki çözünürlüğüne basıncın etkisi. Bu kurala Henry yasası denir ve Hanry Yasaı. Mesela.

basınç azaldığında vücut sıvısından uzaklaşan çözünmüş gaz daha az olacağından. Ani olarak alçak basınçlı bir ortama geçildiğinde ise felçler. Dolayısı ile basınç değişikliklerinde helyumun çözünürlüğü daha az etkilenmektedir. yüksek basınçtan dolayı havadaki azot. Diğer taraftan vurgun olayı sadece yüksek basınçtan ani olarak alçak basınç ortamına geçmekle değil alçak basınç ortamından ani olarak yüksek basınç ortamına geçmekle de ortaya çıkar. kabarcıklar oluşturarak uzaklaşır. Yani. vücuttaki kanda ve diğer sıvılarda daha fazla çözünür. Bu içeceklerde çözünen gaz CO2 tir ve yüksek basınçlarda çözünürlüğü daha (C = k . felç ve hatta ölümlere neden olur. Dalgıç yüzeye ani çıkış yaptığında yüzeyde basınç düşük olduğundan dolayı dalgıcın üzerindeki basınç aniden düşer ve vücut sıvılarındaki çözünmüş azot. Böylece vurgunun gerçekleşmesi önlenmiş olur. Çünkü vurgun havadaki azot gazının temel olarak kanda çözünmesi veya kandan uzaklaşarak gaz hâline geçmesi ile ilgilidir. . baş dönmesi. Dalgıçların ve hatta denizde yaşayan hayvanların denizin derinliklerinden yüzeye aniden çıktıklarında vurgun denen çok ağrı verici ve öldürücü olan bir olay ile karşılaşırlar. Pgaz ) da artar.Henry yasasının uygulaması meşrubatlarda görülür. İçeceğin kapağı açıldığında gaz çıkışı fark edilir. Derin su dalgıçları vurgundan korunmak için dalgıç tüplerinde sıvılaştırılmış hava (azot-oksijen) yerine sıvılaştırılmış helyum-oksijen karışımını kullanırlar. ki bu da köpürme şeklinde görülür. kanamalar ve eklem ağrıları gibi rahatsızlıklar ile karşılaşılır. kulak uğultusu ve burun kanaması gibi belirtiler ile ortaya çıkar. vücut bu az miktardaki değişime kolaylıkla uyum sağlar. Denizin derinliklerinde suyun uyguladığı basınç yüzeye göre daha fazladır. işitme bozuklukları. Basınç kalktığı için çözünmüş CO2 çözeltiden uzaklaşır. Ani bir şekilde yüksek basınçlı bir ortama geçildiğinde vurgun baş dönmesi. deri altı amfizemi. Bu kabarcıklar eklem ve damarlarda şiddetli ağrılara. Çünkü helyum gazının çözünürlüğü azot gazının üçte biridir. Dalgıçların zaman zaman yaşadıkları “vurgun” olayı da gazların çözünürlüğü ile ilgilidir. Bu nedenle dalgıç derinlerde iken.

Bu iyonlar. K2CrO4(aq) dan gelen 0. KNO3 gibi maddelerin iyonları "yabancı iyon" durumundadırlar. yabancı iyon etkisi oluşturan KNO3 . çözeltinin toplam iyon derişimi artırırlar ve bu durumda da iyonlar arası çekimler önem kazanırlar ve etkin derişim. Mesela. Ag2CrO4 'ün doymuş çözeltisine katılan.Yabancı İyon Etkisi Çözünürlük dengesinde yer almayan iyonlar yabancı iyonlar diyoruz. ölçülen derişimden küçük olur. K2CrO4(aq).01 M CrO4-2 iyonun ortak iyon etkisi Ag2CrO4 ün çözünürlüğünü yaklaşık 35 kat azaltırken. ortakiyonların etkisi kadar önemli değildir. . Ag2CrO4 ün çözünürlüğünü %25 dolayında artırmıştır. Yabancı-iyon etkisine çoğu zaman "tuz etkisi“ de denilmektedir. Buna göre yabancı-iyon içeren çözeltilerde. Mesela. yabancı iyonların etkisi. orta iyon etkisi yaparken. Bununla beraber. şekilde de görüldüğü gibi Ag2CrO4 çözünürlüğü üzerine ortak iyon ve yabancı iyon etkisi incelendiğinde. az çözünen bileşiğin çözünürlüğü genellikle artırır.

iyonları ile H2O + iyonları reaksiyona girmeleri nedeniyle OH. çözeltinin hidrojen iyonu derişimine. Diğer taraftan ortama H+ iyonları eklendiğinde (pH azalır).4.(aq) + H+ (aq) → H 2 O (s) Bu durumda denge soldan sağa kayar ve Mg(OH) 2 'in çözünürlüğü artar.Magnezyum hidroksit'in çözünürlük dengesi. OH.iyonları azalır. Le Chatelier İlkesine göre denge sağdan sola kayar ve Mg(OH) 2 'in çözünürlüğü azalır. .iyonları eklendiğinde (pH artar) denge. Mg(OH) 2 (k) ↔ Mg+2 (aq) + 2OH+2 (aq) şeklindedir. Ortama OH.8. OH. Çözünürlüğe Ortamın pH sının etkisi Pek çok maddenin çözünürlüğü. Mesela. diğer bir deyişle ortamın pH'ına göre değişir.

1 1 NOT: Buna göre pH'ın 10.1 − − = .1 1 . Çözünürlüğe Örtamın pH sının etkisi Örnek: -11 Mg(OH) 1için Kç = 1 x 11ise doymu ş çözeltinin pH? .1 − [OH .8.1 − pOH = − log 1 11 = 1 log 1 1 .] = 1 11M .1 pH = 1 − 1 = 1.6 ‘dan daha az olduğu ortamda Mg(OH) 2 'in çözünürlüğü artacaktır.1 Çözüm : Mg(OH) 1 ↔ Mg +1 (aq) + 1 − (aq) OH (k) -x +x +1 x Kç = [Mg +1] [OH .]1= 1 1-1 x 11 Kç = 1 1= 1 1-1 x x 11 Ç = 1 11 .4. .

4..(aq) → HF(aq) reaksiyonu gerektiğinde H+ iyonları ile F. çözünürlük dengesinde [F-] azalacaktır ve dengenin sağlanabilmesi için daha fazla BaF2 çözünecektir..iyonlarının reaksiyona girmesi sonucu. Çözünürlüğe Ortamın pH sının etkisi Bazik bir anyon içeren tuzların çözünürlükleri de pH ile değişir. BaF2 için çözünürlük dengesi.8.gibi) içeren tuzların çözünürlükleri pH ile değişmez. Yani ortamın = [H+] arttıkça BaF2 nin çözünürlüğü artacaktır. H+(aq) + F. I . Br . . Hidrolize uğramayan anyonlar (örneğin Cl. ortamın pH'ı ile ilintili olarak sağa veya sola kayabilir. Mesela. BaF2 ↔ Ba+2 + 2Fve Kç= [Ba+2][ F-]2 Asidik ortamda.

.4. Ca3(PO4) 2 ↔ 3Ca+2 + 2PO4-3 Kç =[Ca+2]3 [PO4-3]2 Kç:1. Çözünürlüğe Ortamın pH sının etkisi CaCO3 ↔ Ca+2 + CO3-2 Kç = [Ca+2][CO3-2] Kç:1.0 x 10-10 Asidik ortamda.8. H+(aq) + CO3-2(aq) →H2CO3 (aq) Asidik ortamda CaCO3 ın çözünürlüğü artar.2 x 10-26 Asidik ortamda. H+(aq) + PO4-3 (aq) →H3PO4 (aq) Asidik ortamda Ca3(PO4) 2 in çözünürlüğü artar.

1.iyonu mol sayısıdır NaOH → Na+ + OH– ise TD = 1 Mg(OH)2 → Mg+2 + 2 OH– ise TD = 2 3. bazların ortama verdiği OHiyonu sayısı. veya verdiği mol elektron sayısıdır. Bazlarda Tesir Değerliği: Bir mol bazın suda çözündüğünde çözeltiye verdiği OH.ise TD = 1 H2SO4 → 2H+ + SO4-2 ise TD = 2 2. Redoks Tepkimelerinde Tesir değerliği: Bir redoks tepkimesinde bir mol atom ya da iyonun aldığı. AlCl3 →Al+3 +3Cl– ise TD = 3 4. Tesir değeri .Tesir Değerliği (TD): Asitlerin ortama verdiği H+ iyonu sayısı. Tuzlarda Tesir Değerliği: Bir mol tuzun formülündeki katyonun yük toplamadır. Fe+3 + 3e → Fe ise TD= 3 Fe+2→ Fe+3 + 1e ise TD = 1 KIO3+5KI+6HCl → 3I2+3H2O+6KCl iseTD:5 Cu+HNO3 → Cu(NO3)2+NO+H2O iseTD:3 6. 1. Asitlerde Tesir Değerliği: Bir mol asidin suda çözündüğünde çözeltiye verdiği H+ iyonu mol sayısıdır.1. HCl → H+ + Cl.ise TD =1 H2SO4 → H+ + HSO4. tuzların ise ortama verdiği veya aldığı elektron sayısına tesir değerliği denir.

Örnek: Örnek: KMNO 1 →de ğişik şartlarda 1 MnO 4 .MnO 4Mn 4 4 ya Mn . . Bu durumlardaki te ğsir değerliğini bulun uz? KMNO 1 →MnO 1 +4 +4 TD: 4 KMNO 4 →Mn 4 4 O +1 +1 1 + TD: 1 KMNO 1 →Mn +4 +4 TD: 1 . O ve 1 + KMNO 1 →MnO 1 1 +1 +1 TD: 1 ürünlerini olu şturmaktad ır.

1.6.1 1 g 1.Eşdeğer kütle Eşdeğer kütle: Bir maddenin molekül kütlesinin tesir değerliğine bölümüne denir. Eşdeğer Kütle: HClEşdeğer Kütle : Maddenin Mol Kütlesi Teğsir Değerliği Bütün kimyasal tepkimelerde bir eşdeğer gram madde. NaOH + HCl → NaCl + H 1 O -1 mol -1 mol -1 şdg -1 e eşdg 1g 1 1.1 1 1 1 1 = 11 1 4 4 = 11 1 H 1 1Eşdeğer Kütle : SO NaOH Eşdeğer Kütle : 1 1 Ca(OH)1Eşdeğer Kütle : = 11 1 1 1 Ca : =11 1 1 1 Na= = 11 1 1 1 Al= =1 1 1 NaOH + H 4 4→ Na 4 4+ H 4 SO SO O -1 mol 44 g -1 mol 44 g -1 şdg -1 e eşdg . diğer maddenin bir eşdeğer gramı ile tepkimeye girer ve ürün verir.2.

Eşdeğer Gram Sayısı: Eşdeğer Gram Sayısı: Çözünen Maddenin g miktarı(Kütle) Çözünen Maddenin Eşdeğer Gramı m Ma Td Çözünen maddenin eşdeğer gram sayısı Çözeltinin Hacmi (L) m Ma Normalite: Td N V Normalite: .6.2.1. çözünen maddenin eşdeğer gramına oranına eşdeğer gram sayısı denir.Eşdeğer gram sayısı Eşdeğer Gram Sayısı: Bir çözeltide çözünen madde miktarının (g).

1 lt Eşdeğer Gram Sayısı: 1.11 N= e. Çözeltinin normalitesi kaçtır? (Ca(OH) 1 : 11 g/mol ) 11 = 1 1 Td = 1 1 ml .1 Normalite: Normalite:e M e=Etkime Değerliği M=Molarite n 1 .Eşdeğer gram sayısı Örnek: 11g Ca(OH) 1 ile 111 çözelti haz1 1 . M= e.1 1. =1 N V 1 .1. 1 1 11 1 Çözünen maddenin eşdeğer gram sayısı Çözeltinin Hacmi (L) 1 .1 1 1 = = 11 . = 1 .2.1 Normalite: =1 N 11 .6.1 ml rlan yor.11 .

11 11 .11 .11 D : .] = 1 1 -1⇒ pOH = .1 -1 x=44 pOH=4 pH=44 ⇒ .] x. Titrasyon problemleri Örnek Zayıf Baz-Kuvvetli Asit Titrasyonu: 50 mL 0.1 11 .1 M 1L NH3 çözeltisinin 0.1 pH = 1 1 .11 .log 4 4 41 .6.1 .1 − .1 M HCl ile titrasyonunda.444 [OH ] = = [tuz] [1 ] .1 1 mol .11 + [NH 1 ] = = 1 1M .1 Kb.1 D:1 -x=1 .111 - xM xM + [NH 1 ][OH .4 pOH = 1 log 1 1= 1 1 = 1 1 − . a) 50 ml NH3 çözeltisinin pH=? b) 20 mL HCl eklendiğinde pH=? c) 50 mL HCl eklendiğinde pH=? d) 60 mL HCl eklendiğinde pH=? (NH3 için Kb = 2xl0 -5 ) b) NH 1+ HCl ↔ NH 1 Cl B : 1 1 mol 1 1 mol .11 VT = 1 mL 1 [NH 1 = ] -.11 1 1 mol .4.11 = 1 1M .11 Çözüm a) NH 1 +H 1 O B: 1 M .1 .1 .x Kb= = ⇒ x 4=1 -4 .11 .2.1 1 mol + 1 1 mol .[ .1 .1 + NH1 +OH- 11 .[baz] 1 11 4 ] .11 S : 1 1 mol ..11 .1.11 [NH 1] 1 . [OH .11 11 .

1 .11 NH 1+ OH +x x +x x VT = 1 + 1 = 11 mL = 1 1 1 1 11 .11 .Örnek Zayıf Baz-Kuvvetli Asit 50 mL 0.4 pOH = 1 log 1 1 1 = 1 ⇒ pH = 1 − = − .11 + 1 1 mol .1 Ka 1 11 .log 4 41 .11 [H + ] = 1 1/1 1= 1 1M .1 M D: -x Ksu 1 1 4 .11 .11 .1 .1 .1 1 mol .1 -4 x1 -1 1 Kh = = =11 = .11 c) NH 1+ + HCl → NH 1 Cl 1 1 mol .11 .11 . a) 50 ml NH3 çözeltisinin pH=? b) 20 mL HCl eklendiğinde pH=? c) 50 mL HCl eklendiğinde pH=? d) 60 mL HCl eklendiğinde pH=? (NH3 için Kb = 2xl0 -5 ) d) NH 1+ HCl → NH 1 Cl + 1 1 mol .1 1 mol .1 .1 S : 1 1 .1 − pH = 1 log 1 1 1 = 1 ⇒ pH = 1 − = − .11 .x = 1 1M .11 x (x + 1 11) .1 − .1 1 mol .11 .1L [NH 1 ] = 1 1/1 1= 1 1M .1 .1M H1 ↔ O NH 1+ H 1 + O +x +x B: -11 .log 1 11 .1 X = 1 11M ⇒ pOH = .11 [NH 1 ] = 1 1/1 = 1 1 . 1 .1 1 mol .1 M D: -x S: 11 x = 11 .1 M HCl ile titrasyonunda.11 .11 .1 Titrasyonu: M 1L NH3 çözeltisinin 0. 1 . [H + ] = 1 11M ⇒ pOH = .1M NH 1 + + H1 ↔ O B: -11 .1 11 .1 .11 NH 1 + + + 1 1 mol 1 1 mol .1 − X = çokküçükol duğuğundanmaledilir .1 .

1 .1.5) Çözüm a) CH 1 COO.+ H 1 ⇔ CH 1 O COOH + OH Baş : 1 1 .1 +x x +x x a) CH1 COOH + NaOH ⇔ CH1 COONa + H 1 O Baş : S: 11 .1 M 1 - Ksu 1 −4 14 X1 −1 1 Kh = = =111 = .X S: 1 -x = 1 1 .1. a) Karışımın pH=? b) 0.4 M NaOH çözeltisiyle titrasyonunda.] = 1 1 11⇒ pH = − log 1 1 11 .6 M 1L CH3COOH çözeltisinin 600 mL 0. 1 mol 11 .1 − .11 11 . 1 mol VT = 1 L 11 . 1 mol 1 1 .4.1 −1 .1 mol 11 .11 .1 1 .1 Ka 1 .1 1 11 .22 mol HCl eklendiğinde pH=? (V=sabit) (CH3COOH için K = 1. 1 mol 1 1 .1 x = [OH .6 x l0 -5 ) (Cl=35.1 Değ : 1 1 .1 M Değ : .1 = .Zayıf BazTitrasyonu: Örnek Asit-Kuvvetli ile 400 mL 0.1 − pH = 1 log 4 4= 1 1 1 1 1 − .1.1 [CH1 COO ] = =11 . − .

1.6 x l0 -5 ) (Cl=35.1 [H ] = = = 1 1 11 . 1 M [CH 1 COO .] = 1 1 1 1 1 1 .1 1 .1/1 .b) 0. .1M [CH 1 COOH] = 1 1 11 + 1 1 1 1 .1 .1 − 1 .1M Ka[CH 1 COOH] 1 . .1 mol [H + ] = 1 1 = 1 1 .11 [CH 1 COO .1 −11 1 .1 .] + pH = 1 log1 1 1 1 = 1 − .22 mol HCl eklendiğinde pH=? (V=sabit) (CH3COOH için K = 1.5) Çözüm b) Ortama 1 1 H + ilav dilirse.1 = − .1.1 − .1 = .1 ∉ .1 − .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful