P. 1
KUMPAS

KUMPAS

|Views: 412|Likes:
KUMPAS

SÜRGÜLÜ KUMPASLAR Kumpaslar uzunluk ölçülerini, iç çap, dış çap, derinlik ve kanal ölçülerini ölçmede kullanılır. Kumpaslar yüksek doğrulukta ölçmeye yarayan, ayarlanabilen bölüntülü ölçü aletlerindendir. Cetvellere göre ölçme hassasiyetleri daha yüksektir. Kumpas elimizin sıcaklığından bile etkilenen hassas bir ölcme aletidir. Kumpaslar sabit çene ve ölçü cetveli ile hareketli çene ve sürgü olmak üzere iki esas parçadan meydana gelmiştir. Sabit çene cetvelle, hareketli çene ise sürgü il
KUMPAS

SÜRGÜLÜ KUMPASLAR Kumpaslar uzunluk ölçülerini, iç çap, dış çap, derinlik ve kanal ölçülerini ölçmede kullanılır. Kumpaslar yüksek doğrulukta ölçmeye yarayan, ayarlanabilen bölüntülü ölçü aletlerindendir. Cetvellere göre ölçme hassasiyetleri daha yüksektir. Kumpas elimizin sıcaklığından bile etkilenen hassas bir ölcme aletidir. Kumpaslar sabit çene ve ölçü cetveli ile hareketli çene ve sürgü olmak üzere iki esas parçadan meydana gelmiştir. Sabit çene cetvelle, hareketli çene ise sürgü il

More info:

Published by: Ceren Deniz Akagündüz on Mar 27, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/23/2013

pdf

text

original

KUMPAS

SÜRGÜLÜ KUMPASLAR Kumpaslar uzunluk ölçülerini, iç çap, dış çap, derinlik ve kanal ölçülerini ölçmede kullanılır. Kumpaslar yüksek doğrulukta ölçmeye yarayan, ayarlanabilen bölüntülü ölçü aletlerindendir. Cetvellere göre ölçme hassasiyetleri daha yüksektir. Kumpas elimizin sıcaklığından bile etkilenen hassas bir ölcme aletidir. Kumpaslar sabit çene ve ölçü cetveli ile hareketli çene ve sürgü olmak üzere iki esas parçadan meydana gelmiştir. Sabit çene cetvelle, hareketli çene ise sürgü ile tek parça halinde yapılmıştır. Sabit cene ile hareketli cene kumpasın ölcü ağızlarını oluşturur. enellikle cetvelin üst kısmı inc, alt kısmı metrik bölüntülere aittir. Sürgü ve hareketli cene tek parcadan oluşmuştur ve cetvel üzerinde hareket eder. Sürgü üzerinde ve üstte inc değerler, altta metrik değerler bulunur Sürgü üzerinde verniyer bölüntüsü vardır. Kılıc kısım sürgü ile birlikte hareket eder ve derinlik ölcümlerinde kullanılır. Kumpaslarda ayrıca alınan ölcünün bozulmaması icin bir tespit vidası veya yaylı mandal bulunur. Kumpaslar paslanmaz çelikten yapılırlar. ir kumpas kali ras onuna ve a kumpas ile ölçüme aslamadan ön e su kontroller apılmalıdır Kumpas tam kapalı duruma getirildiginde ön veya arka çenelerinbirlesim yerlerinden ısık sızıyor mu? Kumpas hareket ederken çok sıkı veya çok gevsek mi? Kılıç kısmı egri mi?

5. lcme işleminden önce ölcü aletinin doğruluğu kontrol edilmelidir. Verniyel: Kumpasla yapılan ölcümlerde hassas olan ölcümlerin yapıldığı cetvel. Kumpas ile       l ü lınırken Dikkat Edilmesi Gerekenler lcü okunurken kumpas mutlaka göz hizasında tutulmalı ve cakışan cizgiler doğru tespit edilmelidir. Horoz: parçanın iç çap genişliğini ölçmek için kullanılır. 8. Çeneler: parçanın dış çap ya da genişliğini ölçmek için kullanılır. areketli parcalardan ölcü kesinlikle alınmaz. arca üzerindeki capaklar ve benzeri maddeler temizlenir. . 4. 2. andan gelen ışıkta okuma yapılıyorsa hatalara neden olabilir. 3. 7. kanal gibi yerlerin derinliğini ölçmek için kullanılır. İnç ölçüm evteli parçanın inç cinsinden tam ölçü değerinin okunmasını sağlar. şık yönüne mutlaka dikkat edilmelidir. Kılıç parçanın üzerindeki delik. 6. Metrik cetvel: parçanın milimetre cinsinden tam ölçü değerinin okunmasını sağlar.1. İnç verni el parçanın inç cinsinden ondalık değerinin okunmasını sağlar. lcü aleti ve ölcülecek parca temiz olmalıdır. Metrik verniyel: parçanın milimetre cinsinden ondalık değerinin okunmasını sağlar.

Verniyelin 0 noktasının ana cetvel çizgilerini gösteren kısım ana ölcüyü. ana cetvel ile verniyenin taksimatlarının üst üste geldigi kısım ise bu bölüme eklenecek olan hassas ölcüyü verir. ilimetrik verniye bölüntülü sürgülü kumpaslarda ölcü okunurken önce verniye bölüntüsünün sıfır çizgisinin. nce kanalların ve vida diş diplerinin ölçülmesinde çenelerin ince kısımlarından faydalanılır. lcü alırken cenelerin yüzeylere paralel ve tam yapışması sağlanmalıdır. . c cap veya ic ölcülerde ic ölcü ceneleri kullanılır. Verniyelin herhangi bir değerinin cetvel üzerinde bir değerle tam karşılığıda ölçümün ondalık kısmını verir. ölcü tam değildir. Kumpasın Okunması 1/x lik Kumpasta lçünün okunması iki aşamada olur : 1. akışma varsa okunan ölcü tam ölcü olur ve verniye bölüntünün son çizgisi cetvel üzerindeki bir çizgiyle çakışır. daha sonra verniye bölüntü üzerindeki çakışan çizgi ile okuma tamamlanır. Verniyelin 0 değerinin cetvelde ki karşılığı ölçümün tam kısmını verir. cetvel üzerinde çakıştığı çizgiye bakılır. lçünün virgülden sonraki ondalık kısmını okumak için ise hareketli cetvel üzerindeki x adet çizgiden hangisinin sabit cetveldeki çizgilerle en net şekilde karşılaştığı dikkate alınır. Kücük parcalar ölçülürken cenelerin orta kısmına yerleştirilir. Ölçünün tam kısmını okumak için hareketli cetvel üzerindeki 0 çizgisinin sabit cetvelde kaç adet mm çizgisi geçtiğine bakılır. Verniye üzerindeki sıfır çizgisi cetvel üzerinde bir çizgi ile çakışmıyorsa. 2.Genel       lçme Kuralları ve Kumpasın Kullanımı areketli cene baş parmakla hareket ettirilerek parcaya yanaştırılır lçme yapmak için parça çeneye ya da horoza yerleştirilir. ölcüyü okumak için verniyenin sıfır çizğisinin cetvel üzerindeki geçtiği çizgi tespit edilir.

2. İç ve Dış Çap Kumpasları u kumpaslar sürmeli kumpaslar ile aynı kumpaslardır.Kumpasın Hassaslığının ulunuşu Temel Kural = Cetvelde iki çizgi aralığından. delik derinlikleri ölcülür. Modül Kumpasları Dişli çarkların diş genişliği ve diş üstü yüksekliğinin ölcülmesinde kullanılır. Değişik biçimli ve konumlu parçaların boyutlarını ölçmek için kullanılırlar. 2. lcülecek gerecin özelliğine göre değişik çeşitleri vardır. Derinlik Kumpasları u kumpaslarla kademeli kanal. cetvel üzerindeki bölüntü ile verniye üzerindeki bölüntü arasındaki farktır. Özel Kumpaslar zel boyutların ölcümünde kullanılırlar. verniyerdeki iki çizgi aralığı farkıdır. lcülecek gerecin özelliğine göre değişik çeşitleri vardır. 1/50 mm verniyer taksimatlı kumpaslar . etrik ölçü sistemine göre yapılan kumpaslar nch ölçü sistemine göre yapılan kumpaslar lçü Sistemine Göre Yapılan Kumpaslar Metrik 1. . Sürgülü kumpaslarda hassasiyet duyarlılık . Ölçü Sistemlerine Göre : 1. 1/20 mm verniyer taksimatlı kumpaslar 3. 3. KUMP S ÇEŞİTLERİ Kullanım lanlarına Göre : 1. 1/10 mm verniyer taksimatlı kumpaslar 2.

çizgi ile çakışmıştır.1 olarak okunur. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur.4 mm’dir. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 10 çizgisi çakıştığı için buna göre ölçülen değer: 7 mm’dir.4 = 62. çizgisi cetvel üzerindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. una göre bu kumpasın hassasiyeti 1 – 0.9 = 0. 62 + 0. Verniyerin ‘0’ Sıfır çizgisi cetvel üzerinde 62 mm’yi geçmiştir.1.1 mm’dir. 1/10 mm Verni er Taksimatlı Kumpaslar Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 9 mm’lik kısım verniyer üzerinde 10 eşit parçaya bölünmüştür. una göre ölçülen değer. 1 / 10 mm Verni er Taksimatlı Kumpaslarda lçü Okuma Verniyerin ‘0’ sıfır çizgisi cetveldeki 7. .9 mm’dir. u kumpas ile ölçüm yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0.1 mm’dir. Verniyerin 4. Cetvelin üzerindeki iki çizgi aralığı 1 mm olduğuna göre sürgü üzerindeki çizgi aralığı 9 / 10 = 0. una göre okunan ölçü 7 mm ve 8 mm arasındaki ondalık ölçüleridir.9 = 0. u kumpasın hassasiyeti 1 – 0.

Verniyerin 7.95 mm’dir. yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0.05 x 10 = 7. Verniyerin ‘0’ Sıfır çizgisi cetvel üzerinde 51 mm’yi geçmiştir. u kumpas ile ölçüm u kumpasın hassasiyeti 1 – 0.95 = 0. çizgisi çakıştığı için ölçülen değer:7 + 0.05 x 7 = 51.35 mm’dir. una göre kumpasın hassasiyeti 1 – 0. una göre okunan değer: 51 + 0.1/20 mm Verni er Taksimatlı Kumpaslar Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 19 mm’lik kısım sürgü üzerinde 20 1 eşit mm parçaya olduğuna bölünmüştür. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 10.05 olarak okunur. 1 / 20 mm Verni er Taksimatlı Kumpaslarda lçü Okuma Verniyerin ‘0’ sıfır çizgisi cetveldeki 7. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur.95 = 0. göre sürgü bu Cetvel üzerindeki iki çizgi aralığı üzerindeki çizgi aralığı 19 / 20 = 0. çizgisi cetvel üzeindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. una göre okunan ölçü 7mm ve 8 mm arasındaki ondalık ölçüleridir. çizgiyi geçmiştir.05 mm’dir.50 mm’dir.05 mm’dir. .

çizgiyi geçmiştir.1/50 mm Verni er Taksimatlı Kumpaslar u kumpasın hassasiyeti 1 – 0.02 x 40 = 40.98 mm’dir. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 40. 1 / 50 mm Verni er Taksimatlı Kumpaslarda lçü Okuma Verniyerin ‘0’ sıfır çizgisi cetveldeki 40.34 mm’dir. Verniyerin ‘0’ Sıfır çizgisi cetvel üzerinde 61 mm’yi geçmiştir. Cetvel üzerindeki iki çizgi aralığı 1 mm olduğuna göre sürgü üzeindeki çizgi aralığı 49 / 50 = 0. una göre okunan değer: 61 + 0. una göre okunan ölçü 40 mm ve 41mm arasındaki ondalık ölçüleridir. ölçülen değer: 40 + 0.98 = 0. Bu kumpas ile ölçüm yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0.02 x 17 = 61. una göre bu kumpasın hassasiyeti 1 – 0. .98 = 0. çizgisi çakıştığı için. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur.02 mm Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 49 mm ‘lik kısım sürgü üzerinde 50 eşit parçaya bölünmüştür.02 olarak okunur .80 mm’dir. çizgisi cetvel üzeindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. Verniyerin 17.02 mm ‘dir.

Sürgülü cetvel kısmından okunan ölcü.0.05-0.0.2-0.1/10’luk 1/20’lik 1/50’lik Mekanik Kumpasların Hassaslığının Kı aslanması 1 mm lik uzunluğu her ir kumpas ile ölçelim 1/10’luk 0.24-0.62-0.10-0.76-.80 0.88-0.75-0.02-0. 1/1000" verniyer taksimatlı kumpaslar .14-0.50 0.0.30-0.68-0.0. ana cetvelde hangi cizgiyi gectiğine bakılır.85-0.22-0.98-1.0 1/20’luk 0.70-0.12-0.00 1/50’luk 0.35-0.16-.45-0.0.32-0.48-0.46-0.66-0.15-0.40-. In h ölçü sistemine göre apılan kumpaslar 1.0. 1/32 " verniyer taksimatlı kumpaslar 2.5-0. 1/128 ″ verniyer taksimatlı kumpaslar 4.06-0.04-0.36-.84-0.7-0.3-0.9-1.1-0.20-0. ana cetvelde okunan ölcüye eklenerek ölcüm gercekleştirilir.82-0.64-0. 1/192″ verniyer taksimatlı kumpaslar 5.78-0.56-.30-0.4-0.18-0.96-.52-0.25-0.92-0.0.08-0.28-0.50-0.72-0.00 Inch ölçü sistemine göre apılan kumpaslar Kumpasların üst kısmındaki bölüntüler inch ölcü almakta kullanılır.42-0.20 0.60 0.0.34-0.54-0.8-.26-0.58-0.40 0.55-0.74-0.90-0.60-0.90-.80-0. 1/64 " verniyer taksimatlı kumpaslar 3.95-1. na cetvelin üst kısmında normal inc cetvel bölüntüleri vardır ve aynı metrik kumpaslarda olduğu gibi bu kumpaslarda da ilk önce sürgülü cetvelin sıfır cizgisinin.10-0.44-0.65-0.94-0.6-0.70-0.86-0.38-0.

16/16=1 inctir.. er bir cizgi 1/16 inc ölcüsündedir.gibi Ana cetvel üzerinde 7/16 inclik uzunluk.. sürgülü cetvel üzerinde 8 eşit parcaya u cizgiler sıfırdan sonra bölünmüştür. nc kumpaslarda ceneler tamamen kapalı iken sürgülü cetvelin sıfır cizgisi ana cetvelin sıfır cizgisiyle cakışır..4 mm’ dir 16 eşit parçaya na cetvelde 1 inclik uzunluk 16 eşit parcaya bölünmüştür. 3/16 .inc olarak 16/16 ya kadardevam eder... 2/16.1/128 ″ verni er taksimatlı kumpaslar 1/128˝ verniye bölüntülü kumpas. Sürgülü cetvel üzerindeki bu cizgilerden hangisi ana cetvelden . Sürgülü cetvelde her bir cizgi aralığı 1/128 inc kabul edilerek okunur. nc ölcülerde değerler hep sadeleştirilerek söylenir ve yazılır. 1˝ölçüsü=25. 3/16..
 Sıfırdan sonra gelen cizgiler 1/16. 3/128 . ölçü bölüntüsü üzerindeki 7/16” lık kısım sürgü üzerinde 8 eşit parçaya bölünmek suretiyle 1/128˝ verniye bölüntüsü elde edilmiştir.Kumpasın ceneleri acıkken sürgülü cetvelin sıfır cizgisi ana cetvelde hangi cizgiyle cakışmışsa tam değer o ölcüdür. ölçü cetveli 1˝ ölçüsünün bölünmesiyle elde edilmiştir. 4/16. sırasıyla 1/128 . 2/128 .. 7/16. ……devam eder.. her hangi bir bölüntü ile cakışmışsa bu değer 16’lık kısma eklenir ve ölcü okunmuş olur.

u değer kumpasın ölçebileceği en . küçük değer ve hassasiyettir.1/1000" verni er taksimatlı kumpaslar 1/1000˝ verniye bölüntülü kumpas.001 parmak verniyer bölüntü elde edilmiştir. Cetvel ölçü bölüntüsü üzerindeki 24 eşit bölüntü çizgisi sürgü üzerinde 25 eşit parçaya bölünmek suretiyle 0. ölçü cetveli 1˝ parmak ölçüsünün 40 eşit parçaya bölünmesiyle elde edilmiştir.

akımı ve Korunması           Ölcü hassasiyetine uygun kumpas seçilmelidir Kumpas sürgüsünün cetvel üzerinde boşluksuz çalışıp çalışmadığına bakılmalıdır Çeneler kapalı durumda iken sıfır çizgileri çakışır durumda ve çeneler birbirine yapışık olmalıdır Ölcüm sırasında sürgüye fazla basma kuvveti uygulanmamalıdır ş parçasına önce sabit çene temas ettirilmeli.Kumpasların Kullanılması. vaselin ile yağlanıp kutularında . daha sonra hareketli çene sürülerek temas etmelidir Sıcak parça ve çapaklı parça kesinlikle ölcülmemelidir Kumpaslar kesici ve darbe aletlerinden uzak tutulmalıdır Kumpasların çeneleri pergel gibi veya cetvel kısmı çelik cetvel gibi kullanılmamalıdır lçme işlemi bittikten sonra kumpas çeneleri kapatılıp özel kutularına konulmalıdır Uzun süre kullanılmayacak kumpaslar asitsiz yağlar saklanmalıdır.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->