P. 1
Mezuniyet Projesi

Mezuniyet Projesi

|Views: 487|Likes:

More info:

Published by: Mehmet Qemâl Gümüş on Mar 26, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/27/2013

pdf

text

original

Üniter dönü¸süm bir üniter operatörün bir ket, bra, operatör veya skalere uygulan-
masıdır. Bu dönü¸sümlerin nasıl olduklarına bakalım;

2.3.9.1 Üniter Dönü¸sümler

Ketler ve bralar a¸sa˘gıdaki gibi dönü¸sürler;

|ψ = ˆU|ψ , ψ | = ψ| ˆU†

(2.98)

14

Operatörlerinnasıldönü¸stüklerinebakmakistersek; ˆA|ψ = |φ ’nindönü¸sümüsonucu
ˆA |ψ = |φ olsun. ˆA |ψ = |φ , ˆA ˆU|ψ = ˆU|φ = ˆU ˆA|ψ ¸seklinde yazılarak
ˆA ˆU = ˆU ˆA oldu˘gu görülebilir. Her iki taraf sa˘gdan ˆU†

ile çarpılrısa;

ˆA ˆU ˆU†

= ˆU ˆA ˆU†

ˆA ( ˆU ˆU†

) = ˆU ˆA ˆU†
ˆA (ˆI) = ˆU ˆA ˆU†
ˆA = ˆU ˆA ˆU†

(2.99)

olacaktır. Aynı ¸sekilde

ˆA = ˆU† ˆA ˆU

(2.100)

olacaktır. Sonuç olarak üniter dönü¸sümler a¸sa˘gıdaki gibi özetlenebilir:

|ψ = ˆU|ψ , ψ | = ψ| ˆU†

, ˆA = ˆU ˆA ˆU†

(2.101)

|ψ = ˆU†

|ψ , ψ| = ψ | ˆU , ˆA = ˆU† ˆA ˆU

(2.102)

Üniter Dönü¸sümlerin Özellikleri

• ˆA hermityen ise ˆA de hermityendir.
• ˆA ile onun dönü¸stürülmü¸s hali ˆA ’nün özvektörleri aynıdır.
ˆA|ψn = an|ψn =⇒ ˆA |ψ n = an|ψ n

(2.103)

Yani;

ˆA |ψ n = ( ˆU ˆA ˆU†

)( ˆU|ψ ) = ˆU ˆA( ˆU† ˆU)|ψ

= ˆU ˆA|ψ = an ˆU|ψ = an|ψ n

(2.104)

•Komütatörler üniter dönü¸sümler altında de˘gi¸smeyen (kompleks) sayılara e¸sittir. Yani
[ ˆA, ˆB] = a’nın dönü¸sümü, a bir kompeks sayı ise;

[ ˆA, ˆB] = [ ˆU ˆA ˆU†

, ˆU ˆB ˆU†

] = ( ˆU ˆA ˆU†

)( ˆU ˆB ˆU†

)−( ˆU ˆB ˆU†

)( ˆU ˆA ˆU†

)

= ˆU[ ˆA, ˆB] ˆU†

= ˆUa ˆU†

= a ˆU ˆU†

= a

= [ ˆA, ˆB] (2.105)

• ˆA , ˆB , ˆC ve ˆD , ˆA, ˆB, ˆC ve ˆD’nin dönü¸stürülmü¸s halleri ise a¸sa˘gıdaki ili¸skileri yaz-
abiliriz;

ˆA = β ˆB +γ ˆC =⇒ ˆA = β ˆB +γ ˆC ˆA = a ˆB ˆC ˆD =⇒ ˆA = a ˆB ˆC ˆD

(2.106)

• Denklem (1.120)’nin sonucu her kompleks sayı için geçerli oldu˘gu gibi ψ| ˆA|χ gibi
üniter dönü¸sümlerde de˘gi¸smeyen bir kompleks sayı tanumlayabiliriz.

ψ | ˆA |χ = ( ψ| ˆU†

)( ˆU ˆA ˆU†

)( ˆ

U|χ = ψ|( ˆU† ˆU) ˆA( ˆU† ˆ

U)|χ

= ψ| ˆA|χ

(2.107)

15

ˆA = ˆI olarak alınırsa

ψ |χ = ψ|χ

(2.108)

olur ve dolayısıyla üniter dönü¸sümler altında vektörlerin normlarının de˘gi¸smez olduk-
ları söylenebilir:

ψ |ψ = ψ|ψ

(2.109)

• ( ˆU ˆA ˆU†

)n

= ˆU ˆAn ˆU†

• f( ˆA) bir operatör fonksiyon olmak üzere
ˆUf( ˆA) ˆU†

= f( ˆU ˆA ˆU†

) = f( ˆA )

(2.110)

olur.Genel olarak

ˆUf( ˆA, ˆB, ˆC, ˆD) ˆU†

= f( ˆA , ˆB , ˆC , ˆD )

(2.111)

Bir üniter dönü¸süm sistemn fizi˘gini de˘gi¸stirmeyecektir. Sadece onuba¸ska bir fiziksel
e¸sde˘gerine dönü¸stürecektir.

2.3.9.2 Sonsuz Üniter Dönü¸sümler

ˆG sonsuz dönü¸süm jenaratörü ve sonsuz küçüklükte reel bir parametre olmak üzere;

’a ba˘glı birim operatör ˆI civarında de˘gi¸sen ˆU operatörü:

ˆU ( ˆG) = ˆI + i ˆG

(2.112)

ˆU sadece ˆG hermityen ve reel ise üniter bir dönü¸sümdür.

ˆU† = (ˆI + i ˆG)(ˆI−i ˆG†

) ˆI + i ( ˆG− ˆG†

) = ˆI

(2.113)

Burda sonsuz küçük bir nicelik oldu˘gundan ’ un 2. ve yüksek mertebeden üslü ter-
imleri ihmal edilmi¸stir.

Bir |ψ durum vektörünün transformasyonu;

|ψ = (ˆI + i ˆG)|ψ = |ψ +δ|ψ

(2.114)

Burda δ|ψ = i ˆG|ψ dir.

Bir ˆA operatörünün dönü¸sümü;

ˆA = (ˆI + i ˆG) ˆA(ˆI−i ˆG†

) ˆA + i [ ˆG, ˆA]

(2.115)

E˘ger ˆG , ˆA ile yer de˘gi¸stirebiliyorsa üniter dönü¸süm ˆA yı de˘gi¸sime u˘gratmayacaktır,

ˆA = ˆA

[ ˆG, ˆA] = 0 =⇒ ˆA = (ˆI + i ˆG) ˆA(ˆI−i ˆG†

) = ˆA

(2.116)

16

2.3.9.3 Sonlu Üniter Dönü¸sümler

Sonsuz üniter dönü¸süm e¸sitli˘gi (1.127)’de yerine bir seri tanımlayarak e¸sitli˘gi sonlu
üniter dönü¸süme dönnü¸stürebiliriz.

ˆUα( ˆG) = lim

N→∞

N

k=1

(1 + α

N

ˆG) = lim

N→∞(1 + α

N

ˆG)N

= eiα ˆG

(2.117)

Bildi˘gimiz gibi ˆU†

= ˆU−1

olmalıdır.

(eiα ˆG

)†

= e−iα ˆG

= (eiα ˆG

)−1

(2.118)

Denklem (1.91)deki komütatör ba˘gıntısından ˆA gibi bir operatörün ˆA gibi bir oper-
atöre dönü¸sümü a¸sa˘gıdaki gibi yazılabilir:

eiα ˆG ˆAe−iα ˆG

= ˆA + iα[ ˆG, ˆA] + (iα)2

2! [ ˆG,[ ˆG, ˆA]] + (iα)3

3! [ ˆG[ ˆG,[ ˆG, ˆA]]] +··· (2.119)

E˘ger ˆG, ˆA ile yer de˘gi¸stirebiliyorsa, üniter dönü¸süm ˆA’da de˘gi¸sime neden olmayacak-
tır: ˆA = ˆA

[ ˆG, ˆA] = 0 =⇒ ˆA = eiα ˆG ˆAe−iα ˆG

= ˆA

(2.120)

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->