T.C.

BAŞBAKANLIK Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

İHRACATTA İNTERNET ZAMANI: 1

Hazırlayan: Zeynep İYİLER Marmara Bölge Müdür Yardımcısı

Aralık 2009-ANKARA

Bu eserin telif hakkı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi’ne aittir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi’nden izin alınmadan bu eserin, herhangi bir bölümü veya tamamı iktibas edilemez, fotokopi veya diğer herhangi bir suretle çoğaltılamaz, basılamaz ve dağıtılamaz.

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ..............................................................................................................................IIV 1. İNTERNET, BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ, KULLANICILAR, UYGULAMALAR ...............................................................................................................1 1.1. YAKINsAMA (CoNvERGENCE) ......................................................................................4 1.2. DAİMA AğDA KALMA ..................................................................................................5 1.3. MoBİL AğLAR .............................................................................................................5 1.4 GPs (GLoBAL PosİTİoNİNG sYsTEM-KüREsEL KoNuMLANDIRMA sİsTEMİ) .................8 1.5 WEB 2.0: sosYAL NETWoRKLER, İçERİğİ İzLEME, DİNLEME vE PAYLAŞMA ..................9 1.6. NAsIL BİR GELECEK? ................................................................................................17 2. DÜNYADA VE BAZI ÜLKELERDE İNTERNET İSTATİSTİKLERİ ...................18 3. AVRUPA VE ABD ON-LINE KULLANICI ARAŞTIRMASI ..................................23 3.1. AvRuPA İNTERNET KuLLANICILARININ ÖzELLİKLERİ ...................................................23 3.2. ABD ON-LINE KuLLANICI ARAŞTIRMAsI ......................................................................28 4. TÜRKİYE’DE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İNTERNET İSTATİSTİKLERİ ...31 4.1 TEMEL GösTERGELER .................................................................................................31 4.2. TüRKİYE’DE KuRuLu oLAN WEB sİTELERİ ................................................................37 4.3 FİRMALARDA BİT KuLLANIMI .....................................................................................40 4.4 TüRKİYE’NİN E-HAzIRLIK (E-READİNEss) DuRuMu ...................................................48 4.5 DüNYA EKoNoMİK FoRuMu-KüREsEL BİLGİ TEKNoLojİLERİ RAPoRu ........................52 4.6 TüRKİYE’DE E-TİCARET RAKAMLARI ..........................................................................53 4.7 İNTERNET PERAKENDECİLİğİ RAKAMLARI....................................................................57 5. BİLGİ TOPLUMU STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2006-2010)...............................62 5.1 E-DEvLET...................................................................................................................69 6. TÜRKİYE’DE BİLİŞİM TEKNOLOJİSİ HUKUKU BAKIMINDAN DURUM ...72 6.1 AvRuPA BİRLİğİ MEvzuATI ........................................................................................72 6.2 MEvCuT DuRuM ........................................................................................................73 6.3 TüKETİCİNİN KoRuNMAsI HAKKINDA KANuNDA DEğİŞİKLİK YAPILMAsINA DAİR KANuN .............................................................................................................80 6.4 YüRüRLüğE GİRECEK oLAN PozİTİF HuKuK KAYNAKLARI ........................................84 6.5 YuRT DIŞINA E-TİCARET İçİN MEvzuAT DüzENLEMEsİ ..............................................86 7. İŞ YÖNETİM SİSTEMİ’NİN İŞE, İŞLETMEYE VE YÖNETİME İLİŞKİN TEMEL ÖNERMELERİ ...............................................................................................................89

III

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

8. İŞLETMELERDE E-İŞ .................................................................................................94 8.1 E-İŞ NEDİR? ................................................................................................................95 8.2 E-İŞE KİMLER DAHİL oLABİLİR? .................................................................................97 8.3 TEDARİK zİNCİRİ YöNETİMİ ........................................................................................98 8.4 MüŞTERİ İLİŞKİLERİ YöNETİMİ (CRM) .....................................................................100 8.5 çALIŞANLARLA İLİŞKİLERİN YöNETİMİ ......................................................................102 8.6 KuRuMsAL KAYNAK PLANLAMAsI (ENTERPRIsE REsouRCE PLANNING-ERP) .............102 8.7 E-DöNüŞüMDE DİKKAT EDİLECEK KoNuLAR ............................................................103 8.8 çALIŞANLARLA İLİŞKİLERDE sosYAL PAYLAŞIM AğLARI MANTIğIYLA YENİ BİR BAKIŞ: çANAKKALE sERAMİK & KALEBoDuR ..........................................103 9. PAZARLAMA VE İNTERNET ..................................................................................107 9.1 İNTERNETİN PAzARLAMAYA vE FİRMALARA ETKİsİ ...................................................108 9.2 İNTERNETTE FİRMALARIMIz NELER YAPABİLİR? ........................................................109 9.3 B2B oN-LİNE ALICILARIN özELLİKLERİ .................................................................... 116 9.4 E-PAzARLAMA, İNTERNET PAzARLAMAsI .................................................................. 116 9.5 MİKRosİTE................................................................................................................ 119 9.6 oN-LINE PAzARLAMANIN TEMEL uNsuRLARI ............................................................ 119 9.7 oN-LINE PAzARLAMADA MüŞTERİ GöRüŞLERİNİN öNEMİ .........................................124 9.8 CHANEL FİRMAsINDAN YENİ MEDYA (E-PAzARLAMA) KuLLANILARAK YAPILAN BİR öRNEK çALIŞMA ................................................................................................125 9.9 ABD İNTERAKTİF PAzARLAMA ŞİRKETLERİNİN MüŞTERİLERİNE suNDuğu HİzMETLER ...............................................................................................................126 9.10 KRİzDE PAzARLAMA öNERİLERİ .............................................................................127 10. STRATEJİ TASARIMI, DOĞRULANMASI, PAZAR, MÜŞTERİ, RAKİP ANALİZİNDE İNTERNETİN KULLANILMASI .................................................129 10.1 PoTANsİYEL MüŞTERİLER NAsIL TANIMLANIR? ......................................................129 10.2 DIŞ TİCARET İsTATİsTİKLERİ (ALIM TALEBİ/İTHALATI YüKsEK üLKELERİN BELİRLENMEsİ) .................................132 10.3 PAzAR ARAŞTIRMAsINDA KuLLANILABİLECEK TüRKİYE’DEKİ vERİ KAYNAKLARI ...133 10.4 uLusLARARAsI KuRuLuŞLAR vE öNEMLİ üLKE, KuRuLuŞ WEB sİTELERİ .............133 10.5 GüMRüK vERGİLERİNE İLİŞKİN sİTELER..................................................................135 10.6 FİYAT BİLGİsİ KAYNAKLARI ....................................................................................135 10.7 uLusLARARAsI FuARLAR ........................................................................................136 10.8 çEvİRİ vE Dövİz DöNüŞTüRME sİTELERİ ...............................................................136 10.9 sEKTöREL PAzAR BİLGİsİ / İŞ YAPILACAK FİRMA İsİMLERİ vEREN ÜCRETLİ vERİ TABANLARI ...................................................................................................137 10.10 ITC (uLusLARARAsI TİCARET MERKEzİ) PAzAR ANALİz ARAçLARI .....................138 10.11 DIŞ TİCARETLE İLGİLİ DİğER ÖNEMLİ WEB ADREsLERİ .........................................139 10.12 “PAzAR ARAŞTIRMAsI RAPoRLARI vE İsTATİsTİK sATIN ALINMAsI İLE üYELİK GİDERLERİNİN DEsTEKLENMEsİ” DEsTEğİ .............................................................140 10.13 PoTANsİYEL MüŞTERİ ADREsLERİ .........................................................................141

Iv

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

11. E-MAİLLE MÜŞTERİ BULMA, SİTEYE ZİYARETÇİ ÇEKME ......................144 11.1 E-MAİLLE TANITIMI PRoGRAMLAMA ........................................................................145 11.2 E-MAİL YAzARKEN DİKKAT EDİLMEsİ GEREKEN KoNuLAR ......................................149 11.3 TİCARİ TALEPLERE YANIT vERME............................................................................150 11.4 FİRMA TANITIM YAzIsI İçİN ÖRNEK DüŞüNME TABLosu .........................................151 11.5 B2B TİCARETTE ALICI FİRMAYA suNABİLECEğİNİz FAYDALAR ................................151 11.6 E-MAİL KoNu (suBjECT) BöLüMüNE vE MEKTuBuN GİRİŞİNE YAzILABİLECEK BAŞLIKLAR ....................................................................................153 11.7 E-BüLTEN, E-MAİLLE DAğITILAN E-DERGİ HAzIRLAMA ............................................154 12. ETKİLİ WEB SİTESİ OLUŞTURMA ....................................................................156 12.1 WEB sİTEsİ KuRMA İŞİNİN YüRüTüLMEsİ ...............................................................157 12.2 AMAçLAR vE HEDEF GRuPLAR ................................................................................159 12.3 WEB TAsARIMCIsI, HosTİNG HİzMETİ sEçİLMEsİ ....................................................166 12.4 sİTEDE RAHAT DoLAŞIM (NAvİGAsYoN) ..................................................................167 12.5 BİLGİNİN İLETİLME ŞEKLİ (İFADE vE YAzIM KuRALLARI) .........................................169 12.6 KoLAY ERİŞİM-YüKLEME ........................................................................................170 12.7 sİTE TRAFİğİNİN ÖLçüMü .......................................................................................171 12.8 WEB sİTEsİNİN TANITIMI (E-PAzARLAMA) ...............................................................175 13. ARAMA MOTORU PAZARLAMASI .....................................................................178 13.1 FİRMANIzI TANITMAK İçİN ARAMA MoToRLARINDAN NAsIL YARARLANABİLİRsİNİz? ..........................................................................................178 13.2 ARAMA MoToRLARININ KuLLANIMIYLA İLGİLİ ÖNEMLİ İsTATİsTİKLER .....................180 13.3 ARAMA MoToRu OPTİMİzAsYoNu İçİN YAPILMAsI GEREKENLER ............................181 13.4 FİRMANIzIN vE RAKİPLERİN LİNK PoPüLARİTEsİNİ ÖLçMEK.....................................185 13.5 DüNYA vE TüRKİYE’DEKİ ARAMA MoToRLARI ........................................................186 13.6 ARAMA MoToRu PAzARLAMAsI (AMP)..................................................................190 13.7 ARAMA MoToRLARINA ÜCRETLİ REKLAM vERME....................................................193 14. ONLİNE REKLAM YÖNTEMLERİ ......................................................................205 14.1 TüRKİYE’DEKİ FİRMA YöNETİCİLERİNİN ON-LINE PAzARLAMAYA BAKIŞI ..................209 14.2 oN-LINE REKLAMIN FAYDALARI .............................................................................. 211 14.3 oN-LINE REKLAM ÇEŞİTLERİ ...................................................................................213 15. E-TİCARET ...............................................................................................................223 15.1 E-TİCARETİN TARAFLARINA GöRE TANIMI ...............................................................224 15.2 MüŞTERİ DAvRANIŞLARI .........................................................................................224 15.3 FİRMADAN MüŞTERİYE (B2C)’DE ON-LİNE PAzARYERLERİNİN FAYDALARI ..............225 15.4 zİYARETçİLERİN TüKETİM ÜRüNLERİ sİTELERİNİ ZİYARET NEDENLERİ .....................227 15.5 İNTERNETTE E-İŞ MoDELLERİ ..................................................................................229 15.6 E-TİCARET PERAKENDE sATIŞ sİTELERİNİN BAŞARIsI...............................................237 15.7 E-TİCARETTE BAŞARI ..............................................................................................243 15.8 GELECEğİN PAzARYERLERİ NAsIL OLACAK? ............................................................244

v

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

16. ELEKTRONİK PAZARYERLERİ (B2B E-MARKETPLACES) ........................246 16.1 öN HAzIRLIKLAR ....................................................................................................246 16.2 E-PAzARYERİ NEDİR? .............................................................................................247 16.3 FİRMALARA FAYDALARI ..........................................................................................248 16.4 ENGELLER ...............................................................................................................250 16.5 ELEKTRoNİK PAzARYERLERİNİ ANLAMAK................................................................250 16.6 MüLKİYET MoDELLERİ ...........................................................................................251 16.7 İŞLEM MEKANİzMALARI ..........................................................................................251 16.8 KATILIMCILARA suNuLAN EK FAYDALAR ................................................................251 16.9 üCRETLENDİRME MoDELİ .......................................................................................252 16.10 E-PAzARYERLERİNİ sEçERKEN İzLENECEK YöNTEM ..............................................252 16.11 ELEKTRoNİK TİCARET sİTELERİNE ÜYELİKTE vERİLEN DEvLET DEsTEğİ ...............255 16.12 FİRMANIzA EN uYGuN sİTELERİ NAsIL BELİRLEYEBİLİRsİNİz?...............................257 16.13 üRETİM TEDARİKLERİNİN ON-LINE sİPARİŞ ToPLAMA, İHALE vE sİPARİŞLE YAPILMAsI: oso LINE ...........................................................................266 17. İGEME’NİN İŞ DÜNYASINA ON-LİNE ORTAMDA SUNDUĞU E-TİCARET VE BİLGİ HİZMETLERİ ...............................................................................................271 18. E-TİCARET’E, E-İŞ’E VE ON-LINE TANITIMA YÖNELİK DEVLET YARDIMLARI ...........................................................................................................277 18.1 2006/6 sAYILI PAzAR ARAŞTIRMAsI vE PAzARLAMA DEsTEğİ TEBLİğİ ....................277 18.2 YuRT DIŞINDA OFİs-MAğAzA AçMA, İŞLETME vE MARKA TANITIM YARDIMI (2005/4 sAYILI TEBLİğİ) .........................................................................................278 18.3 TüRK üRüNLERİNİN YuRTDIŞINDA MARKALAŞMAsI, TüRK MALI İMAjININ YERLEŞTİRİLMEsİ vE TuRQuALITY®’NİN DEsTEKLENMEsİ HAKKINDA TEBLİğ (2006/4)....................................................................................279 18.4 TüRKİYE’DE İHRACATA YöNELİK sEKTöREL ON-LİNE TANITIM GİRİŞİMLERİ .............282 18.5 “GERçEK” sANAL FuARLAR ...................................................................................290 KAYNAKLAR ..................................................................................................................291

vI

21. stratejimizin başarılı veya başarısız olmasında kendini gösterecektir. Potansiyel müşterileriniz kendi ülkenizde değilse. İngiltere’de 2009’da on-line reklam harcamaları dünyada ilk kez diğer klasik yöntemleri geçerek % 23.000 yeni kullanıcı sanal ortama bağlanmaktadır. Her iki durumda da müşteri istek ve ihtiyaçlarını bilmenin. Küresel e-ticaret rakamının 660 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir1. doyurucu ve farklılıklarını gösteren bilgiyi istenen dillerde sunarak rekabette öne geçmektedirler. artık hiper rekabet aşamasında bu bir gerekliliktir. Tüm dünyada özellikle son yıllarda internetin firmaların üretim ve pazarlama işlevlerinde etkin kullanımının önemi daha iyi anlaşılmaya başlamıştır. Hedeflediğiniz müşteriler yurt içinde veya dışında. “Cross-Border E-Commerce” sunuşu.0 uygulamalarını. İhracatçı firmalarımız tanıtım amaçlı web sitelerine önem vermekte. onlara ulaşmanın en etkili yolu interneti. üretim ve pazarlama işlevlerinin.5’a ulaşmıştır. teknoloji ve gelişmiş bakış açıları kullanılarak mükemmelleştirilmesini sağlamak gibi bir zorunluluğumuz var. webit (E-Business and E-Marketing Exhibiton and Conferences for south Eastern Europe). e-ticareti zamanında anlamak ve hızla kullanmaktır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA ÖNSÖZ Modern pazarlamanın özünde müşteriyi anlamak yatmaktadır. bizi rekabette öne çıkartacak şekilde. onların satın alma davranış ve alışkanlıklarına göre davranmanın önemini anlamak. İnterneti etkili kullanan Türk firmaları mevcut ve potansiyel müşterilerinin karşısına sanal ortamda da güçlü çıkmakta. son kullanıcı bireyler veya firma/kurumlar olabilir. sofya vII . yönetim alanında uygulanan yeni ve etkili yöntemleri. yüzyılda tüm dünyayı bir araya getiren internet ortamında firmaların “high-tech/teknolojiyi iş süreçlerinde en ileri düzeyde kullanan” ve “high-touch/toplumla. 8 Ekim 2009. Henüz çok yaygın olmasa da bu gelişimi Türk firmalarında görmek sevindiricidir. bilinçli ve programlı olarak sitelerini güncellemektedir. Kısa bir süre öncesine kadar başarılı yönetim işletmeler için bir rekabet üstünlüğü iken. ülkemizde ve dünyada yaşanan gelişmeleri. iş ortakları ve müşterilerle ilişkide onları yakından kucaklayan” olmaları kaçınılmazdır. sanal fuar uygulamaları hızla artmaktadır. Firma yöneticileri olarak sektörümüzde. mobil hizmetleri. sanal dünyalardaki ticaretin hacminin 1 ile 2 milyar dolar arasında olduğu tahmin edilmektedir. Dünyada önde gelen firmalara baktığımızda tanıtım bütçelerinin gittikçe daha büyük bir bölümünü on-line reklama ayırdıkları görülmektedir. Web 2. Her saat 25. 1 Przemek Pluta.

Kitabın içeriği. Yayınımızın ilgililere ve ihracatçılarımıza yararlı olmasını diliyoruz.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bu yayın. en geniş boyutuyla oluşturulmuştur. elektronik iş yöntemlerini anlamaları ve ihracatta etkili ve yaygın şekilde kullanmalarını teşvik etmek amacıyla hazırlanmıştır. konu hakkında bilgi sahibi olmayan. elektronik ticareti. İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi vIII . firmalarımızın interneti. ihracata yeni başlamış firmalarımız göz önünde tutularak.

sosyal ve ekonomik yaşamı derinden etkilemiştir. Bize göre 2007 (. hizmetlerde ve sermayede entegrasyonu”2 En somut örneğini internette gördüğümüz. 1 2 Fortune. düşük maliyet. Bir kere. Teknolojilerin kullanımında çok çeşitlilik var. Yeni kuşak internetle geniş bant.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 1. işlem sayısında büyük bir patlama ve çok sayıda veri vardır.com). February 5. Her türlü ses. UYGULAMALAR “Küreselleşme büyük çokuluslu firmalar için olan bir trend şeklinde başladı ama şimdi artan ölçüde küçük ve orta büyüklüktekiler için de söz konusu. Bizden. KULLANICILAR. İNTERNET. küreselleşme denilen mallarda.ft. CEO. UPS İnternet yeni bir buluştur. yüzyılın iş dünyasında önemli değişimler yaşanmaktadır. inovasyonları. web içeriği olarak kendini kısa bir zaman diliminde katlayan ve aşan bir veri/bilgi yığınıyla karşı karşıyayız. bilginin ağlar üzerinden iletilmesi ve dönüştürülmesi sayesinde 21.” 1 Mike ESKEW. Müşteriler hakkında. Financial Times yazarı ekonomist Martin Wolf’ün 7 Ocak 2007 tarihli makalesindeki bir bölümü yaşadığımız dönemi güzel özetlemektedir: “Bugün dünya ekonomisi birbiriyle yakından bağlı dört güç tarafından yönlendirilmektedir: (1) Teknolojik inovasyon (en üstte bilgiyi toplama. ses. görüntü ve verinin sabit ve mobil hatlar üzerinden taşınmasını sağlayan bilgi ve iletişim teknolojileri her geçen gün dünyayı birbirine daha sıkı bağlamaktadır. 2007. [Onlar] İnternette tıpkı diğerleri gibi büyük görünüyorlar. (3) Bu ekonomilerin [dünya ekonomisine] yetişme süreci.. (2) Dünya ekonomisine çok büyük insan topluluklarının katılımı (en başta tüm insanlığın yarısını oluşturan Doğu ve Güneydoğu Asya’daki kesim). analiz etme ve aktarma maliyetlerindeki düşüş. s. Teknoloji bulundukları yeri sanallaştırıyor ve ölçülerini kamufle ediyor. 9 Ocak 2007 1 . 26-27 Wolf. Martin “Globalisation’s future is the big long-term question”. Böyle olmasına rağmen çok kısa bir zaman diliminde teknolojiyi. her yere satabilmek için pazarlarını genişletmemizi istiyorlar. Çok sayıda farklı kültürden taraf açık ve esnek standartlarla çalışabiliyor.) küçük ve orta ölçekli firmaların küreselleşme için daha sıkı bastıracakları bir yıl olacak.. video ve verinin entegrasyonu gündemde. iş zekası olarak. (4) Küresel pazarların. BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. Bilgiye yaygın erişimle her zaman her yerden ağda olmak ve etkileşimde bulunmak mümkün. Financial Times (http://www.

İnternette iş yapan girişimcinin adı “Netpreneur” olmuştur. e. lojistik ve tedarik zinciri yönetimi). d. g. f. ürün dizaynına katılabilmesi.2009 2 . daha önce sadece büyüklerin kullandığı teknolojileri kullanarak (video konferans. 27. yerde ve araçla işlem yapabilme Kişiselleştirilmiş hizmet alabilme Kıyaslama ve değişik tedarik kanallarına ulaşımla fiyat indirimi Kullanıcıların tasarım sürecine. d. a. stok yönetimi. Bu gelişimin istihdama olumlu katkısı olacağı düşünülmektedir. sermayenin küresel dağılımı ile küçük ülkelere de kayması. pazarlama ve dağıtım maliyetlerinde değişim Katma değer zincirindeki değişim Yeni ürün/hizmetlerin doğması. müşteri ilişkileri yönetimi-CRM. Bilgi ve iletişim teknolojileri. Evrenseldir Zamanı kısaltır. İnternette zamanın normal zamana göre 3-7 kat hızlı olduğu söylenmektedir. Ürün tasarımında müşteriye geçen kontrol ve iii. d. Üretim. Yeni web-temelli teknolojiler ii. geniş bilgi Araştırma kalitesi Küresel seçim yapabilme İstediği zamanda.10. Daha önce sadece büyük firmaların karşılayabildiği araçlara küçük işletmeler de erişmeye başlamıştır. Networklerin networküdür. Jack (Alibaba’nın kurucusu ve CEO’su). b. b. “Small is beautiful”. En genellerine bakıldığında. c. 2019’da tüm dünyada 1 milyar kişinin günlük ürün/hizmet ihtiyacı için sadece webi kullanacağı tahmin edilmektedir3. tüm insanlığın parçası olduğunu hissetme ve her an ağa bağlı olma durumlarını zenginleştiren teknolojik uygulamalardır. yeni iş yapma yöntemleri Uluslararası rekabette değişim göze çarpmaktadır. müşterileri webde bularak ticaret yapması ona büyük avantajlar kazandıracaktır. arabulucu bir yapısı vardır. kişilerin bilgilenme. b.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bilgi teknolojilerinin iş dünyasına etkileri çok çeşitlidir. Bilgiye anında erişim. Tek başına ele alındığına internetin öne çıkan özellikleri şöyledir: a. Bunu mümkün kılan üç önemli trend yaşanmaktadır: i. sadece webde satmak için üreterek. Türkiye’de kurulan bir işletmenin. International Herald Tribune. Herkesi bağlayan. a. c. Kullanıcı tarafında bireyleri düşünürsek internetin faydaları şunlardır. c. 3 Ma. zihinsel kapasitelerini geliştirme.

j. “Demokratikleşen İçerik”. İstanbul 3 . radyo)  Harmanlaşmış içerik GÖRÜNTÜ  Videoblog/Moblog  Uzaktan oylama  TV ekranında video pencereleri  Arkadaşlık servisleri  Bilgi portalleri  Spor bahisleri  Uzaktan ev gözlem ve inceleme servisleri  Fotoğraf. Önemli bir dağıtım kanalıdır. 11-12 Aralık 2006. PC ve TV arasında konferans 4 Günerman. Bilgi asimetrisini azaltır. CNN yayın akışının bir bölümünü izleyicilerinden gelen video ve haberlere ayırmaktadır. Bilgi teknolojilerinin kullanıcıları. Düşük maliyeti ve açık standartları vardır. Ağlar üzerinden taşınan içerik aşağıdaki gibi veri. TIME 2006 Semineri. 2007’de ve devamında Davos’ta yapılan Dünya Ekonomik Forumu’nda internet ve bilgi teknolojilerine geniş yer verilmiştir. Bu örnekte de iş yapma ve yaşam tarzlarındaki değişim çarpıcıdır. Gazeteciler bu türden toplantılarda randevu alma ve klasik yöntemlerle görüşme yapmakta zorlanırken. video mesaj  Cep telefonu. Emre. İşlem maliyetlerini düşürür. İş dünyasına ve tüketicilere önemli avantajlar sağlamaktadır. ilgili bir kişinin küçük kamera veya cep telefonu ile yaptığı görüşmeleri anında web üzerindeki sosyal paylaşım sitelerine yönlendirmesini eleştirmişlerdir. ses ve görüntü olarak üçe ayrılmaktadır4: VERİ  E-mail  PC’den PC’ye  Ortak alan paylaşımı  Veri şebekesi üzerinde toplantı  Büyük bilgi transferleri  Anında mesajlaşma (IM) SES  Ses temelli mesajlaşma  Ses mesajı yönlendirme  Ses postası (voice mail)  Konferans çağrıları  Kişiden kişiye gerçek konuşmalar  Düz içerik (MP3. Sınırsız bir sanal kapasiteye sahiptir. g. Bireyler Firmalar Ülke sınırları içinde ticarete taraf olan kesimler Devlet kurumları Uluslararası aktörler olabilir. i. h.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA e. f.

TIME 2006 Semineri. internet reklam yazılımı firması Doubleclick’i almıştır.11. Yakınsama. tek bir IP adresi üzerinde TV. 11-12 Aralık 2006. “Microsoft Xbox to gain Access to Sky channels”. iletişim. İçerik üretimi ve dağıtımı zamanla değişmektedir. British Telecom televizyondan sesli arama yapılması ve geniş bant internet erişimi için 10 milyar Sterlinlik yatırım yapmaktadır. Yakınsama (Convergence) İletişim. TV. on-line sohbet ve arkadaşlarla birlikte sanal bir odada birlikte maç izlemek mümkün olacaktır.7 BİRLEŞME-YAKINSAMA 5 6 7 “A survey of telecoms convergence”. May 29 2009 4 . Nokia ve Siemens network ekipmanları bölümlerini birleştirmiştir.65 milyar dolara satın aldı. İnternetten bilginin dağıtılması daha ucuz ve etkilidir. Demokratikleşen İçerik. medya ve eğlence sektörleri arasındaki sınırlar belirsizleşiyor. Emre. “Geniş bant teknolojisi sayesinde verinin dijital platformlar arasında akış hızı ve kalitesi artmaktadır. The Economist. 14. İngiltere’de BSkyB firmasıyla yapılan anlaşma sonrası ücretli TV kanallarına erişmek mümkündür. Google kendi ödeme sistemi Checkout’u yaratmış. Ayrıca İngiliz Premiere Lig maçlarını izlemek. Microsoft Xbox 360 oyun konsolu ile. Bilgi.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 1.1.2006 Günerman. ağlar üzerinden taşınan TV görüntüsü. Avea Pazarlama Direktörü. 2006’da Google Youtube’u 1. sabit ve mobil iletişim ağları birbirine yaklaşmakta. Bu birleşmede internet birleştiricidir.com’u 580 milyon dolara aldı. bilgi ve eğlence dünyasındaki son gelişim uygulamaların ve kullanım cihazlarının yakınsamasıdır (convergence). görüntü ve bilginin iletilmesidir.”6. İstanbul Financial Times. Hedeflenen. Paypal isimli internet üzerinden güvenli ödeme sistemini kullanmaktadır. ses. sabit veya mobil ağlarla sesli ve görüntülü iletişim ve internetten taşınan ses-veri-görüntünün tek bir hizmet sağlayıcının sunduğu platformda birleşmesi demektir. İnternet. Bu yönde yapılan çalışmalara dünyadan bazı örnekler verebiliriz: 2005’de News Corporation MySpace. ABD’li büyük medya devi Time Warner ABD’nin en büyük internet hizmet sağlayıcısı AOL’yi almıştır. E-ticaret sitesi eBay Skype isimli internet üzerinden ücretsiz uluslararası telefon sistemini almış. gelecekte ise tüm kullanımların tek bir ağ ve terminal üzerinden gerçekleştirilmesi planlanmaktadır5.

March 2009’dan aktaran: http://www.2009.9 – 576 milyon.05. Türkiye’de bu gruba dahil olan ve aktif içerik üreten 4 milyon kişinin olduğu tahmin edilmektedir. Mevcut durumda henüz bu düşünce bir ideal olmakla birlikte plan ve yatırımlar bu yöndedir. Basın Bülteni.tr/Basin_Duyurular/Bulten/2009/bb_mcks_10032009. elektronik haberleşme şebekelerinde hizmet alınabilmesi için sahip olunan IMEI elektronik kimlik numarası sahibi 113 milyon abone vardır9.2009 9 T. 1. kendini ifade etmeyi seven. URL: http://www.2.6 – 400 milyon. O. Latin Amerika % 11. müzik koleksiyonu. Doğu Avrupa % 11 – 458 milyon. videolar.tk. geleneksel reklam mecralarının kolayca ulaşamadığı ipod jenerasyonu olarak adlandırılmaktadır10.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 1.1 . Cihangir.2006. fotoğraflar. Asya-Pasifik % 43. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu.Doğu % 3. Buna ilaveten “içerik kuşağı-content generation” olarak tanımlanan başka bir demografik gruptan söz edilmektedir: 1988-1993 yılları arasından doğan. erişim: 25.1.pdf 10 Altan. İçeriği oluşturan mailler.C.8 – 156 milyon şeklindedir.03. Mobil Ağlar Dünyada mobil (kablosuz) telefon kullanıcı sayısı 4. Mobil Reklam. 8 Informa Telecoms & Media. dosyalar ve işle ilgili her şeye aynı anda erişilebilecek bir düzeye doğru ilerlenmektedir. dışarıda sosyal ortamda ve vatandaş olarak devletle ilişkisinde daima ağla bağlantılı kalması ve istediği her türlü değişim.gov.8 milyar abone.2009. kendi ürettiği içeriği paylaşan bir kesim. Daima Ağda Kalma Bireyi temel alan yeni yaklaşımda işinde. ama teknoloji uygulamalarında önde gelen ülkelerde denenmektedir.05. Batı Avrupa % 13.3.org/index. internetle büyümüş.16 milyara ulaşmıştır8. Bu gelişime eşlik eden “mobil jenerasyon” 14-34 yaş grubunda olan. evinde.479 milyon. Bu şekilde bir sistem henüz genelleşmemiş.12. WCIS. Afrika % 9. Türkiye’de Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yürütülen Mobil Cihaz Kayıt Sistemi (MCKS) kapsamında. erişim tarihi: 25. adresler. 12.5. işlem ve etkileşimi az sayıda cihaz üzerinden gerçekleştirmesini sağlamak şeklinde bir hedef vardır. TIME sunuşu 5 .cfm?fuseaction=page&pageid=566.3gamericas. 10.

mobil navigasyon. fotoğraf çekip göndermek. müzik dinlemek. içerik üreticileri. nasıl? İçerik teknolojik olarak kullanıcıya nasıl ulaştırılacak? Gelir. müzik sayısı kadar ücretlendirme yapılacaktır. Nokia YouTube ve Reuters’e erişim imkanı vermektedir. göndermek. 2006’da Crackberry (uyuşturucu berry gibi çevrilebilir) deyimi yılın yeni kelimesi seçilmiştir11. February 12. bankacılık işlemlerini. video izlemek. Monday. 2007 6 . eğlence veya eğitim sitesindeki podcast denilen ses/ video dosyalarını indirerek izlemek ve dinlemek. bilet satın alımlarını yapmak mümkün hale gelmektedir. kamera ile video çekip bunu arkadaşlarla paylaşmak veya bloglara. her şeye tek bir araçla erişim imkanı sağlamaktır. telefon görüşmesi yapmak. Bu alanda hizmet sağlayan kuruluşlara göre kullanıcıların öncelikli medya aracı halen TV’dir. Vodafone YouTube. taşıyıcılar ve aracı firmalar arasında nasıl paylaşılacak? Uzun bir dönem profesyonellerin oluşturduğu içeriğin ağır basacağı tahmin edilmektedir. video. bunun 3. Palm ve Blackberry bulunmaktadır. İnternete bağlanmak şeklindeki çalışma ve yaşam şeklidir. profesyonel iş hayatında kullanılan cep bilgisayarı. sosyal network sitelerine göndermek. kısa mesaj gönderip almak.5 milyar doları 2006’da. “Content gains new ground”. Örneğin. Hizmet başına bedel almak gündemdedir. Mobil telefonlarda en üst segmentte IPhone. Değişik markaların değişik isimli cihazları olmakla birlikte en bilineni Blackberry olup.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnternet ve mobil iletişim araçlarındaki yeniliklerde amaçlanan. “Sizinki Blackberry mi yoksa Crackberry mi?”. MySpace ve Ebay’i mobil abonelerine getirmek için anlaşma imzalamıştır12. 11 12 Hürriyet. Singapur’da M1 isimli mobil hizmet sağlayıcı her indirme başına 14 ABD senti bedeli kullanıcının faturasına eklemektedir. Informa araştırma kuruluşuna göre mobil içeriğin değeri 2006’da 89 milyar dolardan 2011’de 150 milyar dolara ulaşacak. Bunun en bilinen örneği. İK. bu şekilde “ağ / e-mail bağımlılığı”ndan bahsedilmekte. 10 Haziran 2007 International Herald Tribune. bir haber. 13. Böylece masa üstü taşınmayan bilgisayarlara ve evde salonlarda büyük yer tutan TV’lere bağlılıktan kurtularak istenilen içeriğe mobil halde iken erişmek mümkün olmaktadır. Elimizdeki ufak bir cihazla arama yapmak.2 milyar doları ise 2011’de sadece kullanıcıların yarattığı içerikten gelecektir. Mobil içerikle ilgili hala çözülemeyen sorunlar vardır: Reklam verme olacak mı. Yani indirilen resim. canlı/mobil TV. kişisel dijital asistan (PDA) veya akıllı cep telefonları ile 24 saat e-mail almak.

July 21. Forrester Research 7 . video ve diğer grafik içerikleri almak E-mail almak ve göndermek İnternete bağlanmak Hava durumunu kontrol etmek Anında mesajlaşma Hizmet sağlayıcının web portalına girmek Oyun indirmek Bilgi araştırmak Haber okumak Müzik indirmek veya dinlemek Telefon rehberlerini araştırmak Yönlere veya haritalara bakmak Bir yarışmaya girmek/oy kullanmak için yazılı mesaj göndermek Spor sonuçlarını kontrol etmek Video/TV izlemek Mali hesapları kontrol Uçakların uçuş programını kontrol Satın almak için ürün araştırmak Hisse senedi fiyatlarını kontrol Bir CD almak Kupon veya promosyon edinmek 13 En azından ayda bir defa 64% 37% 14% 23% 18% 13% 15% 10% 7% 11% 9% 12% 7% 7% 6% 8% 7% 6% 2% 4% 3% 4% 3% En azından ayda bir defa 47% 24% 7% 17% 15% 11% 8% 8% 4% 9% 10% 5% 5% 7% 4% 7% 4% 4% 2% 3% 3% 2% 2% En azından ayda bir defa 22% 9% 2% 9% 6% 5% 4% 3% 1% 4% 4% 2% 2% 3% 2% 3% 1% 2% 1% 1% 2% 1% 1% Benchmark 2008: Mobile Is Everywhere. oyun. 1945 Sonrası Doğanlar (Boomers) ve Daha Yaşlılar (43+) “Mobil telefon/akıllı telefon (smartphone) veya elde taşınan kablosuz cihazlarda aşağıdaki etkinlikleri hangi sıklıkta yapıyorsunuz?” Gen Y (18-28 yaş) Gen X (29-42 yaş) FORRESTER NORTH AMERICAN CONSUMER TECHNOGRAPHICS®. 2008.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Mesajlaşma dışındaki mobil veri uygulamaları çok çeşitlidir13. Temmuz 2008 Yazılı mesaj almak ve göndermek Resimli mesaj almak ve göndermek Müzik tonları.

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 1. Nokia firmasının CEO’su 2 Aralık 2008’de Nokia N97’nin tanıtımında “Sosyal Lokasyon-SoLo” kavramını kullanmıştır. Bu hizmet cep telefonlarına artarak yerleşmektedir. Türkiye’de Navturk gibi firmalar bu hizmeti vermektedir Turkcell’in kargo takip sistemi de bu kapsamdadır. Olli-Pekka. GSM şebeke ve internet teknolojilerini birleştiren başka çözümleri de mevcuttur. uydu aracılığıyla kullanıcılara yer bilgisi ve acil durumda tamir ve yönlendirme hizmeti vermektedir. tiyatroları. Loopt. Sadece mobil çalışan sosyal siteler de (BuzzCity. February 5.nokia. 15 Social Location On Mobile Phones: A Niche But Promising Trend. December 2.com/ nokiaworld/assets/pdf/OPK.ibb. çocuğunuzun servisini. “sosyal konum”u paylaşmasına.gov. Özel sektörden yerli yazılım firmalarımızın bu şekilde GSP. itsmy.15 ABD’de General Motors OnStar isimli. “Transforming The Way We Connect.com) vardır.tr) İstanbul’un önemli yol ve caddelerindeki trafik durumunu cep telefonundan izlemek isteyenlere sunduğu İBBCepTrafik iPhone mobil bazlı coğrafi bilgi hizmetine iyi bir örnektir. onaylı arkadaşların statü güncellemesi yapmasına. 2009. trafik durumunu. sinema. 2008 (http://events. 14 Kallasvuo. WHERE ve Twitterrific (mikroblog sitesi Twitter’in coğrafya temelli aplikasyonu) Apple AppStore’da Kasım 2008’de en çok tercih edilen 10 ücretsiz networking aplikasyonu seçilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (http://tkm. fotoğraf ve video göndermesine izin vermektedir14.” Nokia World 2008. hastaneleri.4 GPS (Global Positioning System-Küresel Konumlandırma Sistemi) Navigasyon-Lokasyon ve Sosyal Lokasyon Bazlı Hizmetlere Talep Google’un EarthMap/GoogleMap servisi Türkiye’de de kullanılmaktadır. Uydudan alınan görüntülerle adres ve yer bulma hizmeti navigasyon-lokasyon bazlı hizmetlerin en basitidir. SoLo’da genç kuşağın mobil dünyada büyüyen sosyal ağlarla coğrafi temelli hizmetleri tercih etmesi büyümeyi sağlamaktadır.pdf). Bu modelde entegre olan A-GPS sensörleri ve elektronik bir pusula sosyal ağları tam zamanlı bilgiyle beslemekte. otoparklardaki yer durumunu bu hizmetlerle öğrenmek mümkündür. Forrester Research 8 . Bulunduğunuz yerdeki lokantaları. arkadaşlarınızın nerede olduğunu.

vikileri. Dinleme ve Paylaşma16 Web 2. 2004’de kullanılmaya başlayan bir sözcüktür. Bu tanımı ilk kez yapan Tim O’Reilly’e göre Web 2.0 bilgisayar endüstrisinde internetin bir düzlem olarak ilerlemesiyle bir işletme devrimi ve bu düzlemin kurallarını başarı için anlamaya çalışmaktır. G. Global Enterprise Web 2. 9 .0 Market Forecast: 2007 To 2013. sosyal yapıları ve teknoloji sunumlarını teşvik etmek için insanlar.0’ın kısmi tanımı şöyledir: “Web 2. Oliver Young. 2008.0. 18 Forrester.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA NAVİGASYON-LOKASYON BAZLI SERVİSLER16 İZLEME HİZMETLERİ Kargo İzleme Çocuk takibi YER BAZLI BİLGİ HİZMETLERİ Bilgi Hizmetleri Reklam Mobil Sarı Sayfalar Yer/Yön Bildirme Şehir Gezisi Trafik Alarmı EĞLENCE HİZMETLERİ Arkadaşım Nerede? Arkadaş Bulma ACİL Acil Durum Uyarıları Kamu Güvenliği MOBİL ARAÇLARA BAĞLI SERVİSLER Yere Bağlı Ücretlendirme Çağrı Yönlendirme 1.wikipedia.yani internet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sistemleri tanımlar.org/wiki/Web_2. 11-12 Aralık 2006.”17 Forrester’ın Web 2.5 Web 2. İstanbul 17 http://tr.. İkinci nesil internet hizmetlerini –toplumsal iletişim sitelerini. içerik ve veri arasındaki verimli etkileşimi kolaylaştıran teknoloji ve uygulamalar düzenidir.0 tanımı şöyledir18: Yeni iş biçimlerini. Location Based Services. 16 Keskin. Bu kurallar arasında başlıcası şudur: Ağ etkilerini daha çok insanın kullanabilmesi için programlar kurmak. iletişim araçlarını vd.0. Gürkan. April 21. TIME 2006 Sunumu. Son dönemde Sosyal Medya da denilmektedir. İçeriği izleme.0: Sosyal Networkler.

0.2007 10 . Bilgi sadece aranmamakta. 2009. mesaj board’ları. sosyal ağlar. Avea sunuşu 21 Serhat Akkılıç. öğrenme ve paylaşma isteklerini giderdikleri yerlerdir. Web 2. Project House.ph. video paylaşımı. kullanılan araçlarla da tanımlanabilmektedir. metin içeriklilikten çoklu medya kullanımına doğru gitmekte. widgets.tr/smj/ serhatakkilic_eylul06. Mastering Web 2. Susan Rice. mikro bloglar. “Davos’tan Pazarlama Departmanlarına”. Dünyadaki gelişime paralel olarak ülkemizde de sosyal ağlar kurulmuştur. İnternet teknolojisinde geleceğin yazılım ve donanımda değil web uygulamalarında olacağı düşünülmektedir. Kişisel web sitelerinin yanına bloglar eklenmektedir. 9 20 TIME 2006. fotoğraf paylaşımı olarak. Web. sy.com. resim pay19 Lincoln. Smart Marketing Journal. chat (sohbet) odaları. görsel ve işitsel unsurlar artan oranda kullanılmaktadır. Dünyanın en çok kullanılan sosyal paylaşım sitesi Facebook’tur.htm 22 eMarketer. Facebook ülke olsaydı dünyanın üçüncü büyük ülkesi olacaktı. “Mobilizing Social Networking Sites”. RSS okuyucu Web hizmetleri Herkes Kitlesel amatörleşme Sosyal medya platformları: Blog yazma. erişim 30. Web 2. URL: http://www.0 Modu Ana içerik birimi Durumu İzlenme aracı Mimarisi İçerik yaratılma Kimin alanı Okuma Sayfa Statik Web tarayıcısı Müşteri sunucusu Web kodlayıcıları Bilgisayar düşkünleri Web 2. eğlenme. Bu ortamda fotoğraflar sadece saklanmamakta aynı zamanda flickr gibi ikon sitelerde paylaşılabilmektedir.emarketer. eMarketer’in yayınladığı bir araştırmaya22 göre İngiltere’de Ocak 2007’de mobil telefon kullanıcılarının % 4’ü yarattıkları içeriği cep telefonlarıyla sosyal network sitelerine. İçerik yönetim sistemlerine ilaveten moderasyon ile ifade özgürlüğü sunan network-sosyal ağlar doğmaktadır20. Eylül 2009’da kullanıcı sayısı 250 milyonu geçmiştir. Bu ağlar genel veya belirli konularda ilgililerin çeşitli iletişim ve içerik oluşturma araçlarıyla katıldığı. wikipedia gibi sitelerde kullanıcılar tarafından oluşturulmaktadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Web 1. 26 January 2007.0’ın farkları19 Web 1. bilgi. http://www.0’ın temel unsurlarından birisi de sosyal ağlardır.0 Yazma ve katkıda bulunma Postalanan şey/kayıt Dinamik Tarayıcı.0 ile Web 2. RSS.com.0 dünyasının temel özelliklerinden biri samimi iletişim tonudur21. Kogan Page.1. poscast’ler.

MMS (% 35).546 6.444 23. YouTube.370 9 57 -28 N/A -22 3.24 4.89 64. e-mail (% 11). A Phenomenon in Search of a Business Model.311 3.41 3. İngiltere’de en çok kullanılan 10 Sosyal Paylaşım Sitesi.195 11.629 1.42 4.531 2.489 36. Bebo ve Hi$’dir. Mobil veri içeriği kullanıcı yüzdelerine göre sırasıyla SMS (% 85).94 3. İnternet kafe.335 80 1.72 7.72 Not: Kullanıcılar 15 yaşından büyük evden ve işten arama yapanları kapsamaktadır. Kaynak: comScore Search. 2009 Sosyal ve iş ağları ile ilgili bir araştırmaya göre ABD’de bu ağları kullanan kişilerin kullanma nedenleri şu şekildedir23: 23 Social and Business Networks.895 N/A 8.19 18.70 17. Mayıs 2009 (%) 100.118 15.77 4.com Twitter Digg Friends Reunited Tagged deviantART Buzznet Ziyaretçiler. yüklemeler (upload) (% 4) ve videodur (% 3). Bu siteler sırayla MySpace.759 1.670 1.860 8. Windows Live Spaces.891 6. Mayıs 2008 (000) Mayıs 2009 (000) 34. müzik tonu (% 15). müzik (% 14). oyunlar (% 26).ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA laşım sitelerine. Ziyaretçiler.0 7 27. Mayıs 2009 İşletme Toplam İnternet Kullanıcısı Toplam İngiltere Sosyal Paylaşım Sitesi Kullanıcısı Facebook Bebo Windows Live Profile MySpace.74 23.453 1. İnternet (%1 9).855 Değişim (%) Toplam İngiltere On-line Ziyaretçi Sayısına Oranı. mobil ve PDA girişleri dahil edilmemiştir. bloglara ve kişisel web sitelerine yüklemektedir. Satılan telefonlar kameralı ve fotoğraf makinesi özelliği taşımaktadır. 2004 11 .226 34 -50 143 61 46 79. May 3.625 1.271 669 900 939 29.

2008. igoogle. İşletmelerde Web 2. Yapılan her girişin tarihi sırada verildiği. http://diyablog. google maps kullanan siteler Sesli dosyalar Really Simple Syndication. farklı kaynaktan uygulamaların tek bir yerde birleştirilmesi. düzenli olarak kişisel görüş ve yorumların yayınladığı web siteleri (Çağlayan Arkan bloğu. Global Enterprise Web 2.0 Uygulamaları24 ister üretim isterse hizmet sektörlerinde çalışsın. web sayfalarına yerleştirilmesi Ortak çalışılan. Sosyal etkileşimler için kullanıcıların oluşturduğu içeriğin kullanılması. mobil. diyalogo. Oliver Young 12 . haritaların PC. 2004 Web 2.com/main. (Facebook) Çeşitli arama araçları.0’ın firmalar için önemi çok büyüktür. kullanıcların edit edebildiği siteler. G.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Kullanıcıların Sosyal ve İş Ağlarına İlgi Duyma Nedenleri Kaynak: JupiterResearch. Aşağıda Forrester’ın bir araştırmasından alınan.Yeni bir içerik oluştuğunda kullanıcı haberdar edilir.ovt) Veri ve işlevsellikle ilgili. internet kullanımın çok yaygınlaştığı bir dünyada kullanmaya hazırlanması gereken çeşitli bileşenleri tanımlamaktadır. BLOGLAR MASHUPS PODCASTING RSS SOSYAL AĞLAR WIDGETS WİKİS 24 April 21.0 Market Forecast: 2007 To 2013.

10. 28 milyon). Kzero. Moove gibi siteler de vardır.0’dan faydalanabileceği alanlar şunlardır25: Talep yaratma Arama motoru optimizasyonunu güçlendirme Müşteri ilişkilerini geliştirme İş ortaklarıyla bağlantıyı koruma Araştırma ve geliştirme yapma Müşterileri yeni ürünler hakkında eğitme Müşterilerin görüşlerini doğrudan. 76 milyon kullanıcı). Wee World. 27. 32 26 “Virtual worlds are getting a second life”. Ayrıca there.com’da 70.com (5-10 yaş grubu. 54 milyon).000 Therebucks 40 dolara karşılık gelmekte ve avatarların istek ve ihtiyaçları için sanal dünyada pek çok şey satın alınmaktadır27. There.5. Second Life site içindeki perakende alışveriş tutarını rakam olarak değil artış olarak vermektedir.000 Lindens. Second Life’ta 10.com. Habbo (10-15 yaş. Bu sitelerde de yaş durumuna göre farklılaşmalar olmaktadır. Neopets (10-15 yaş..1 Sosyal Sanal Dünyalar ve Second Life İngiliz danışmanlık firması kzero.uk’a göre. Club Penguin.10. Star Dolls (10-15 yaş.uk verilerine göre sanal dünyalar 2009’un ikinci 3 ayında % 39 büyümüş ve kullanıcı sayısı 579 milyona ulaşmıştır26.co. International Herald Tribune.com. filtresiz alma Çalışanların müşterilerle doğrudan konuşmasını sağlama Müşteri hizmeti ve desteği sağlama Çalışanlarla ilişki Firmayı sanayide düşünsel lider olarak konumlandırma 1.2009 27 “No expense spared in the virtual world”. Habbo Hotel. Bu 25 Lincoln. gençlere yönelik olanlar.2009 13 . İş modelleri üyelik ücreti ve site içindeki aktivitelerle ilgili küçük ödemelere dayanmaktadır. Entropia Universe ve World of Warcraft kullanıcılarından kar elde etmektedir. erişim: 15. 135 milyon kullanıcı). Buna göre. Age.uk. Second Life. Sanal dünyaların daha da büyüyeceği tahmin edilmektedir. IMVU. 2009’da avatarlar arası ticaretin rakamının 1 ile 2 milyar dolar arasında olduğu tahmin edilmektedir. Forrester’a göre 2011’de aktif internet kullanıcılarının % 80‘i (Fortune 500 işletmeleri) “ikinci bir hayata” sahip olacaktır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Ölçeği ne olursa olsun firmaların Web 2. 2008’in Nisan-Haziran dönemi ile 2009’un aynı dönemi kıyaslandığında ekonomik faaliyet artışı % 94’dür.co. sy. Bunların hepsi aktif kullanıcı olmamakla birlikte ekonomik kriz sırasındaki artış ardikkat çekicidir. guardian. Gaia. En önemli sanal dünyalardan. 34 milyon) ve Club Penguin’dir (10-15 yaş.co. Susan Rice. poptropica.

ada oluşturmak. ABD’de ekonomi % 1 küçülürken.000 yeni 3D obje yaratılmaktadır.tr/smj/smart_facts_mart07. 28 “Is virtual boom our industrial revolution”. Marketing Türkiye. Harita okumak. ii. Ağızdan ağıza pazarlama ile kullanıcıları hızla artmaktadır.000 dolar ve aylık olarak buraların bakımı 10. Eve Online’ın ISK’sının sadece sanal dünyada değişimi mümkündür.Burada Linden Doları geçerlidir. 28. LindeX para değişim borsasıdır. Bu para birimleri arası dönüşüm ve gerçek dünyaya nasıl aktarılacakları yeni bir uzmanlık ve araştırma alanı yaratmıştır. There. Burada gerçek hayattaki gibi toprak almak. deneyim ve fırsatlarla dolu çok büyük sanal bir kıta” olarak tanımlıyor. 9. Genç nüfusun ilgisi çok yüksektir iii. 2003’de ticari olarak kurulmuştur. Uçak kullanmayarak zararlı gazların oksijene karışması engellenmektedir.2007.11.2007.Kullanıcı sayısı Ekim 2009’da 19 milyondur.000 dolar. . Uluslararası toplantıların burada yapılması bir örnektir. 2006’dan beri en çok konuşulan site Second Life’tır. avatar oluşturmak ve hareket ettirmek özel bir beceri gerektirmektedir. kendilerini temsil eden “avatarlar” istenilen biçimde ve aksesuarlarla Linden Lab’dan satın alınan “sanal” uzuvlarla oluşturulmaktadır. Küresel ısınma gerçek ürün ve hizmetler yerine sanal ürün ve dünyaları öne çıkartıyor.2009 29 “Virtual Online Worlds. Alaz.co. Alım satım serbesttir.09. eMarketer. 2008’in son 3 ayında. erişim: 15.com. işyeri kurmak mümkün. erişim: 10. http://secondlife. Kullanımı kolay değildir. Özgür. The Economist.000 dolara çıktığı söylenmektedir. Financial Times.Burada bir alan inşa etmenin maliyeti 75.Sadece buraya özgü markalar vardır. . http://www. 1 Dolar = 265 Linden Dolarıdır. 17. Yakın gelecekte bu sitelerden diğerlerine de geçmek mümkün hale gelecektir. İnsanların hayal gücü ile oluşturduğu.htm.com’da Therebock kullanmaktadır. Sanal dünyaların kendi ortamlarına özgü para birimleri vardır. Örneğin Stiletto Moody bir ayakkabı markasıdır. Bazılarında kazanılan parayı gerçek dünyaya aktarmak mümkün iken (Second Life).com/whatis/economy_stats. Second Life yarışma amaçlı değildir. Gerçek dünyadaki ekonomik-sosyal-siyasal-bireysel oluşumların internette 3D (üç boyutlu) imajlarla yeniden oluşturulma girişimidir. Mikro ödemelerle sanal ürünleri düşük rakamlarla almak mümkün oluyor. “Get a (second) life”.Her gün 250. altı etkinlik yapmak 50. eğlenceyle. Second Life Goes Global. ışınlanabilir29. Teknoloji kullanımı ve çeşidi artırmaktadır.php 14 . iv.IBM gibi işletmeler uluslararası toplantılarını buradan yaparak zaman ve maliyet tasarrufu yapmaktadır. .05.5. Diğer rakamlar şu şekildedir: . Avatarlar uçabilir. guardian. . 2009’un Nisan-Haziran döneminde 144 milyon dolar burada işlem görmüştür. 80-81.2006.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA hızlı büyümenin çeşitli nedenleri vardır28: i. s. Living a Second Life”.2006. Toplamda iyi bir kampanyanın 200. Second Life’ta ticari aktiviteler % 6 artmıştır. Site sahipleri burayı “tamamen kullanıcıları tarafından oluşturulan ve mülklerinde olan 3-D sanal bir dünya “ ve “insanlarla.uk. “Second Life Markam için doğru bir yer mi?”. .000 dolara mal olmaktadır.ph.10.

000 kişi izlemektedir) vardır. American Apparel.2007 15 . İçeriğin demokratikleşmesi olarak özetlenebilecek bloglarda bireyler kendilerini özgürce ifade ederek. ABN-AMRO Bank. TV kanalı Treet TV (moda programını 15. kültürel ya da kişisel konularla ilgili içerik barındıran web siteleridir. Kazancını buradan çıkartmak isteyenlerin ABD Gelir İdaresi’ne bildirmesi gerekmektedir. 1.2 milyon. 1. Online kişilerin %2’si blog sahibi. firma imajını güçlendirme. moda gösterileri. % 5’i RSS’den yararlanıyor. Firmalar PR çalışması yürütme.800 blog sitesini önemli gazete ve diğer medya kuruluşlarına göndermektedir. Xstreet sanal mağazaların olduğu e-ticaret platformudur.2. Firmalar için pazarlamada büyük yenilikler sunacağı kesindir. çalışanların görüşlerini ifade edeceği iletişim/takım çalışması ortamları kurma ve işe eleman alma gibi aktiviteler için blogları etkili olarak kullanabilirler. her saat ise yaklaşık 50. Batı’da bazı büyük gıda ve tüketim ürünleri ve otomotiv firmalarının bloglar sayesinde tüketici eğilimleri ve işe eleman almak için neler yazıldığına kulak verme konusunda ciddi eğilimleri olduğu belirtilmektedir. Reuters ve BBC gibi medya kuruluşlarının tam zamanlı bir çalışanları ve ofisleri vardır. bloglar. Starwood (otel zinciri). Wells Fargo (banka) burada şube açan firmalardandır.5.000 yeni blog yazılıyor. Blogburst 2. Sanal dünya kendi eğlence ortamına sahiptir. Reuters medya haberleri toplayıcısı Pluck’a yatırım yaparak dünya çapında blogların haber ve analizlerini yayma kararı almıştır. müşterilerle ilişki kurma. Second Life Amsterdam’da inşa edilecek özel bir adada avatarlara hizmet verecektir30. “Blogosfer”de hergün yaklaşık 1. Rixos. Burada deneyim pazarlaması ve marka etrafında toplanmış kişiler önemlidir. Adidas. Blog açmak için kullanılabilecek yazılımlar:  Google Blogger  WindowLife Spaces MS  SixApartType Pad 30 Türkiye’nin ilk sanal oteli ‘Second Life’ta.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Giyim ve aksesuarlar toplam ticaretin % 40’ını oluşturmaktadır.6. Nike. Toyota ilk mağaza açan otomobil firmasıdır. Mercedes. Bu gelişim sadece bireyler için değil firmalar için de çok önemli imkanlar sunmaktadır. Milliyet. Versace. Moda magazinleri. çeşitli konularda sürekli güncellenen sitelere sahip olmaktadırlar. Bloglar Bireyler ya da gruplar tarafından web günlüğü şeklinde hazırlanmış. Klasik medya haber ve analiz için bloglara dönmüştür. Ülkemizden bu alanda şube açan ilk firma Rixos Otelleri’dir.

http://www.com.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  hoo 360 Ya  Live Journal  Xanga  MySpace  Facebook  Blogcu. Podcast programları sayesinde on-line olmadan bilgiye ulaşmak. üniversite öğretim görevlilerinin verdiği seminerler.com. laptop veya masa üstü PC’de bunları dinlemek mümkündür. Ülkemizde ve dünyada podcast yayını yapan öncü sektör. kurulum ve tamir bilgilerini web sitenizde 24 saat 7 gün açık tutarak müşterilere istedikleri dilde mükemmel bir servis hizmeti ve fayda sağlamış olunabilir. Teknik özellikleri çok olan bir makinenin bakım.com. RSS (Really Simple Syndication): RSS genellikle haber siteleri ve ağ günceleri tarafından kullanılan. yeni eklenen içeriğin kolaylıkla takip edilmesini sağlayan özel bir XML dosya formatıdır. Firmalara yansıması ne şekilde olacaktır? Öncelikle satış ekibi büyük olan firmaların bu ekibe yönelik talimatları. 31 Fırat Kayakıran.com 1. eğitimlerinde kullanılabilir.tr/smj/mayis06. zaman ve mekan bağımlılığından kurtulmak mümkündür. TV ve radyo söyleşileri. İnternet kullanıcıları RSS teknolojisi ile düzenli olarak içerik sunan sitelere abone olabilir ve çeşitli RSS işlemcileri sayesinde içeriği takip edebilir. onunla yapılan söyleşi Smart Marketing Journal’de yer almaktadır. dilediğinizde elinizin altında”31 demektedirler.5. Podcast ismi IPod’dan gelmektedir32.3 Webcast/Podcast Podcasting (podyayınlar) internette ses ve görüntü dosyalarını yayınlamak. kullanıcı gerekli multimedya donanım uygulamalarına sahip ise “push” yayın yapmaktır.tr/smj/ mayis06.htm 16 . Gençlere yönelik ürün sunan firmalar da bu yöntemin imkanlarını düşünebilir.ph. Gazetelerin belli bölümleri seçilmiş konularda kısa süreli görüntülü yayınları kaydedip kullanıcıya “servis burada. haberler bu şekilde o anda orada olup bilgiden yararlanamayanlar için internet üzerinden ilgililere sunulmaktadır. medya ve basın sektörüdür.htm 32 Gaye Ör. Cep telefonunda uygun yazılım varsa. Bkz: http://www. Smart Marketing Journal.ph. İsteyen her birey kendi podcast’ini oluşturup düşüncelerini dünyaya duyurabilir. Pazarlama ve yönetim düşünürleri. Bilgisayara indirilen dinlenmek veya izlenmek istenen programlar masaüstünde veya mobil cihazlara (mp3/mp4 gibi) yüklenerek kişiye en uygun zamanda dinlenebilir. CNNTURK.

Barselona’da yapılan 3GSM Dünya Kongresi’nde katılan şirketlerin yöneticileriyle yapılan görüşmeler internette değişik sitelerden izlenebilmektedir. belki tamamen ücretsiz bir kamu hizmeti haline gelecek.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 1. Google’un Kablosuz Ürünler Direktörü Deep Nishar. mümkünse 0 tıklamayla erişim) 2. GPS ve yer bulucular daha çok kullanılacaktır. hızlı. mesajlaşma bunun araçlarından. Nishar’a göre üç temel nokta vardır: 1. 3. 33 Bu görüşme Financial Times’ın web sitesinde (http://video.com/3gsmworldcongress/) bulunmaktadır. Kullanıcı deneyimi ve lokasyon bazlı hizmetler.6. Evden her türlü hizmetlere erişilebilecek. Ağa girmede değişik terminaller kullanılacak. Erişim tarihi: 2. İletişim maliyeti düşecek.3. İletişimin entegre. Kablosuz ağlar ve taşınabilir veri terminalleri ile hizmetlere her yerden erişilebilecek.2007 17 . Nasıl Bir Gelecek? Gelecekte bilgi teknolojilerinin ve özelde de ağ teknolojilerinin bireylere yansıyacak etkileri şu şekilde özetlenebilir: Sanal toplulukların önemi daha da artacak. Bilginin kişiselleştirilmesi (doğru bilgiye.ft. internetin geleceğinin teknolojiler etrafında değil kullanıcı deneyimlerinde yoğunlaşacağını söylemektedir33. standartlaştırılmış ve ilgi çekici hale getirilmesi amaçlanıyor. video. Eğlence ve iletişim birlikte olacak. Evde çalışma yaygınlaşacak. E-mail. Podcast denilen yöntemle kendisini izlediğimiz. Sosyal Networkler: Kullanıcılar birbiriyle konuşmak ve iletişimde bulunmak istiyorlar.

internet kullanıcı sayısı 1.964.831. (2) Nüfus bilgileri US Census Bureau’dan alınmıştır.668.0 % 173.620.800 Dünya Nüfusuna Oranı (%) 3. kullanıcıların küresel nüfusa oranı ise % 24.208 60.767. DÜNYADA VE BAZI ÜLKELERDE İNTERNET İSTATİSTİKLERİ İnternet World Stats rakamlarına göre Dünya nüfusu 6.3 % Açıklamalar: (1) 30.2 % 24.930 402.805.500 108.9 % 42. 2000–2009 arası bu oran 362.1 % 34.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2.213.808.146 31 Aralık 2000’deki kullanıcı sayısı 4.468 30.208.400 114.06.919 10.284. (3) İnternet kullanım bilgiler Nielsen Online.7 % 18. DÜNYA İNTERNET KULLANIMI VE NÜFUS İSTATİSTİKLERİ Nüfus ( 2009 Tahmini) 991.342 3.9 % 251.360.408 7.805.096.800 15.834.985.900 704.internetworldstats.439 18.9 % 516.1 % 23. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU).514.474 47. 34 http://www. yerel kuruluşlar ve diğer güvenilir kaynaklardan toplanmıştır.9 % 586.838.1 % 24.480 360.380.9 % 1.0 % 175.304.2009’da güncellenmiştir.492 1.com erişim: 23.000 105.767.870.201 6.668.070.2 % Bölgeler Afrika Asya Avrupa Orta Doğu Kuzey Amerika Latin Amerika/ Karayipler Okyanusya/ Avustralya TOPLAM 6.408.7’dir34.09.831 73.903.2 % 2.687.1 % 132.4 % 362.7 % 340.2009 18 .002.096.5 % 50.7 % 20.359.019 1.1 % 282.9 % Kullanıcı Artış Oranı 2000–2009 1.735.858 202.2 % 100.5 % 873.068.503 803.870.700.005 % Nüfus ( Yaygınlık) İnternet Kullanımı (en son veri) 65.662.3 % artmıştır.093 3.850.

500.2 1.4 445.126.3 52.805.0 1.758 61.576.0 3. Güney Kore İtalya İspanya Meksika Türkiye Endonezya Kanada İran Vietman Polonya Arjantin İlk 20 Ülke Dünyanın Geri Kalanı Tüm Dünya Kullanıcıları 19 . 12.3 50.2 138. 8.178 1.897.284 88.487.000 26.429.7 1.514.758 38.211.7 99.362 20.230 394.274.7 1.1 74.205 62.524 240.000.3 13.000.0 89.522 33.3 2.999.000 81.7 1.775 140.612.150.662.482.2 1.269 82. Çin H.510.000 25. 20.0 Ülkeler Nüfus ( 2009 Tahmini ) 1.400. 6.3 74.2 1.584 4.140. 4.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Dünyada Nüfus Açısından En Çok Kullanan 20 Ülke Dünyada İnternet Kullanıcısı Nüfusuna Oranı (%) 20.338.125.862.0 34.D.329.000.636. A.6 1.4 71.8 67.475.212 40.C.417 20.800 29.2 615.3 1.5 2.247 48.2 130.968 307.250.000 1.6 4.1 24.0 1.144 28.4 1.183 48.002 111.679 1.508.7 27.000 227. 5.008.000.0 10. 10.100.6 362.5 10.000 23.6 34.959 27.123 127.221.6 394.0 9.755. 15.767.041.212.225.000 37. Japonya Hindistan Brezilya Almanya İngiltere Fransa Rusya Fed.000 94.8 431. 14.789 76.564 2.6 1.2 76.628.3 1.000. 17.450.4 910.078.525.520.9 29.6 5.5 1.0 48.465 38.913. 2.6 23. 18. 9.400 55.7 34. 11.1 70.B.870.290.271.317.500 23.805.9 4.739. 19.8 96.8 120.0 700. 7.972 58.020. 13.0 7.668.524.156. 16.000.5 16.408 İnternet Yaygınlığı (%) 25.0 341.919 40.4 1.000 42.1 216.7 1.000.0 67.208 İnternet Kullanıcıları (Son veriler) 338.3 100.3 2.6 24.9 2.6 24.113.000 67.000 21.402.1 79.7 200-2009 Büyüme Oranı (%) 1.1 77. 3.050.208 66.766 198.644 6.150.

211.002 9.651 7.371 48.762.489.1 1.500 280.000 5.525.0 20.775 28.000 324.6 AVRUPA İnternet Kullanıcıları 55.0 0.639.1 0.212 306.2 0.300 4.8 63.700 48.600 854.999 61.880 377.231.140.461.221.0 0.7 29.150.991.7 515.000 2.510 1.1 41.755.628.9 394.694 91.400 2.1 1.8 67.0 0.000 1.400 14.9 84.2 1.040 580.3 70.0 0.0 Kullanıcı Artış Oranı (%) (2000– 2009) 130.200 5.629.000 2.200 40.4 7.272.5 12.4 0.959 7.100.648.8 76.4 80.600 37.500.275 62.1 256.8 1.6 80.7 0.295.0 85.050.1 0.453 8. Danimarka Estonya Faroe Adaları Finlandiya Fransa Gibraltar Guernsey & Alderney Hırvatistan Hollanda İngiltere İrlanda İspanya İsveç İsviçre İtalya İzlanda Jersey Karadağ Kıbrıs Kosova Letonya Liechtenstein 20 .204.700 29.3 1.059.853 36.748 1.414.9 67.022.9 48.830.1 89.761 Avrupa Kullanıcısının (%) 13.467 58.353.150.210.183 70.0 1.368.2 0.000 2.6 261.414 7.3 0.8 50.1 0.5 75.7 0.5 15.6 1.758 83.2 32.1 137.6 3.324.7 450.000 % Nüfus (Yaygınlık) 67.465 9.1 0.626 672.0 125.4 133.4 79.000 4.0 166.715.9 59.484 4.796 65.281 10.8 80.203.604.336 9.930 28.2 155.1 83.329.8 82.300.2 55.0 120.2 0.3 0.2 67.7 34.0 216.084.7 0.0 50.5 0.0 1.0 170.904 5.3 31.1 10.804.299.144 273.800 1.485.700 7.0 431.7 250.4 66.7 7.205 4.888 3.800 23.533 4.0 783.1 31.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Avrupa Ülkelerindeki Durum Nüfus (2009 Tahmini) 82.100 28.7 399.180 1.244.1 0.006.2 65.2 170.613.809.113.409 16.9 20.4 1.441.2 Almanya Andorra Arnavutluk Avusturya Belçika Beyaz Rusya Bosna-Hersek Bulgaristan Çek Cumh.838 2.687 10.500 4.142 42.126.1 1.503 34.7 0.856 5.9 68.8 23.3 29.2 266.250.1 1.601.

900 5.066.1 238.018.0 3.924 22. 2008 to 2013”35 raporuna göre 2013’de dünya internet kullanıcı sayısı 2.0 5.362 4.0 55.000 2.046 2.9 50.2 74.380.165 76.7 85.200 -700.805.8 540.6 33.4 -16.9 49.3 0.2 282.3 -1.0 0.850.0 1.718 405.965 4.471 363.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Litvanya Lüksemburg Macaristan Makadonya Malta Man.430.5 Asya/Asya Pasifik/Okyanusya Avrupa Latin Amerika/Karayipler Orta Doğu/Afrika Kuzey Amerika Toplam 35 Wigder . Isle of Moldova Monako Norveç Polonya Portekiz Romanya Rusya Fed.919 10.6 1.737.1 53. 2008 to 2013”.700.4 0.450.2 2.905.000.993.923.198 76. “Global Online Population Forecast.0 550.7 17.660.1 1.7 81.5 milyon olacaktır. Forrester 21 .5 615.8 224.000 20.2 0.0 41.5 -2.0 0.400 1.125.0 393.0 1.3 64.539 38.2 0.1 45.4 27.500.2 2013 Tahmini On-line Nüfus (milyon) 937.2 380.300.596 2.7 157.1 0.000 -26.379.932.1 246.000 38.2 100.512 4.320.9 Forrester’ın “Global Online Population Forecast.9 669.103.707.225.4 333.500.000 93 4.6 287.463.0 78.8 1.1 1.000 3.1 111.692 2.0 6.3 55.8 0. July 23.247 30.555. 2009.041. San Marino Sırbistan Slovakya Slovenya Svalbard & Jan Mayen Türkiye Ukrayna Vatikan Yunanistan TOPLAM 3.421 140.5 43.250.000 906.339 5.474 59.400 20.7 0.602.478 3.0 828.005.455.7 482.0 1.700.979 200.9 263.167 7.0 0.8 -34.0 0.5 0. Zia Daniell.858 2.7 52.6 364.5 14.482.2 60.020.4 0.428 803.179 491.800 7.0 834.775 9.748 32.495 402.8 9.3 400.0 185.524 45.3 2170.1 1.000 6.170. 2008 On-line Nüfus (milyon) 560.0 35.215.395 545 10.000 16.700.6 0.

1 (27%) 106.5 (73%) 56.1 (16%) 100.7 (81%) 94.9 (73%) 377.Amerika Almanya İngiltere Fransa Çin Japonya G.4 (84%) 39.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bazı ülkelerdeki 2008 (gerçekleşen) ve 2013 tahminleri (%’ler genel nüfusa oranı göstermektedir.2 (78%) 36.2 (68%) 41.3 (69%) 37.9 (36%) 22 .3 (75%) 66.5 (76%) 48.6 (34%) 25.) 2008 (milyon) K.5 (82%) 62.3 (46%) 40.5 (24%) 2013 (milyon) 260.Kore Brezilya Meksika 222.7 (81%) 45.2 (60%) 209.

7 141. Hollanda gibi penetrasyonun % 80’den çok olduğu ülkelerde kullanım hızı yavaşlamaktadır.  Avrupalılar klasik medyayı on-line ortamda da takip etmektedir. AVRUPA VE ABD ON-LİNE KULLANICI ARAŞTIRMASI 3.5 141.1 100.9 79.8 83.  Avrupalı kullanıcılar haftada 7.7 139. Avrupa ile ilgili diğer veriler şunlardır:  93 milyon civarında Avrupa hanesinde genişbant internet bağlantısı vardır. Halen % 39’u haberleri düzenli olarak internetten okumaktadır. İnternet ve video oyunları 2004’den beri artmaktadır. 2007’de kurulan iPlayer’da İngiliz müşterileri 180 milyondan fazla programı on-line olarak izlemişlerdir.1 55.1 140.2 142.7 saat harcamaktadır. Klasik medya (basılı yayınlar. Bu yaş grubu TV ve radyodan vazgeçmezken bunu internetle birleştirmektedirler.1 140. Olesia.7 105. A Deep Dive Into European Consumers’ On-line Behavior.7 139.5 103.3 65.5 36 Klevchuk. Avrupa’da Genişbant Kullanımı Tahmini (2004–2013) (milyon) Evlerdeki PC sayısı On-line Haneler Genişbanta Sahip Haneler AB-7 Haneler 2004 79.0 2005 85. İsveç.9 2011 109. 12.4 106.7 2007 95.0 138. İsveçli kullanıcılar haftada 14.0 109.2 112. Bu ise günde ortalama 5 milyon sayfa izlemeye eşittir.3 2012 111.5 27. BBC’nin iPlayer hizmetinin başarısı. % 42’si ise en azından yedi yıldır kullanıcı konumundadır.4 2009 102.7 saatini internette geçirmektedir.4 104.8 88. hızlı internet bağlantısının medya tüketimine etkisini açıkça göstermektedir.6 138.4 saatini ise TV izleyerek geçirmektedir.  25 yaşın altındakiler internette diğer medya araçlarına göre en fazla vakit geçiren kesimdir.9 70.9 99.5 saatini internette. Ortalama genç Avrupalılar haftada 11.0 2010 106.1 140.1 Avrupalı İnternet Kullanıcılarının Özellikleri Forrester’a göre 2009’da Avrupa’da on-line penetrasyon36 % 67’ye ulaşmıştır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 3. 2009.1 42. Toplamda Avrupalı kullanıcıların % 71’i her gün kullanmakta.6 2008 96.0 108. Bu artış hala internet kullanımı % 49 olan İtalya ve % 59 olan İspanya’nın kullanımındaki artıştan kaynaklanmaktadır.  İnternet tüketimi medya tüketiminde TV’den sonra gelmektedir. İnterneti bilgilenmek ve eğlence amaçlı kullanmaktadırlar. % 14’ü TV’yi internetten seyretmektedir.2 110. Bu oran 2004’e göre % 28 artış demektir.1 2006 90.5 72.5 93.7 2013 113. Forrester Research 23 . radyo) tüketiminde son 6 yılda azalma vardır.

5 7.8 1.0 11.1 1.5 45-54 7.6 10.6 2.5 1.7 2.4 1.3 12.5 11.9 1.3 2.4 12.9 5.7 1.2 7.3 2.5 5.1 7.4 13.3 1.0 7. Yaş Grubuna Göre On-line Aktiviteler 16-24 İnternet kullanmak TV izlemek (PC’de değil) Video oyunları oynamak Radyo dinlemek (off-line) Gazete okumak (basılı) Dergi okumak (basılı) 12.0 1.5 35-44 9.0 7.8 2.8 1.3 25-34 11.4 7.5 1.6 2.2 1.0 1.0 1. video oyunu ise % 35 artmıştır.0 2.5 7.0 (2004-2009) Değişim 4% 28% -10% -26% -4% -13% 35% Forrester’ın araştırmasına göre 2004–2009 döneminde internet kullanımı % 28.8 0.8 65 yaş ve üstü 2.0 7.7 2.5 6.1 23.7 7.2 7.7 1.7 5.3 2006 11.3 1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Ortalama Olarak Haftada Kaç Saatinizi Şu Aktivitelere Ayırıyorsunuz? 2004 TV izlemek İnternet kullanmak* Radyo dinlemek (on-line değil) Video veya DVD’de film izlemek Gazete okumak (basılı) Dergi okumak (basılı) Video oyunu oynamak (internet dışında) 11.6 2.7 3.9 2.6 3.5 2.7 2.5 1.4 1. yön göstergeleri.0 1.5 2007 11.119 Avrupalı internet kullanıcısı ile yapılan araştırma “Aşağıdaki on-line aktivitelerden hangilerini en az ayda bir kere yapıyorsunuz?” 2009 E-mail kullanmak Ürün araştırması yapmak Ücretsiz web temelli e-mail kullanmak (Hotmail gibi) On-line haber okumak Tatil yörelerini araştırmak Anında mesajlaşmayı kullanmak (MSN/Yahoo! Messenger) Diğer kullanıcılardan video izlemek Alışveriş yapmak On-line seyahat programı yapmak (harita. kamu taşımacılığı) 84% 45% 42% 39% 34% 33% 32% 31% 31% 2008 84% 54% 42% 45% 46% 34% 30% 36% 43% 44% 47% 42% 45% 39% 2007 24 .3 2.4 2.4 5.3 2.4 2008 11.7 7.0 6.7 7.5 1.9 2009 12.6 2.7 7.8 N/A 2005 11.9 2.5 55-64 5.7 1.

510 Avrupalı on-line kullanıcıya sorulmuştur. şiir vd.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Sosyal paylaşım sitelerini ziyaret etmek Sosyal paylaşım sitelerinde profil hazırlamak. sürdürmek Fiyat karşılaştırma sitelerini kullanmak Blog (ağ günlüğü) okumak Peer-to-peer (denkler arası. Fiyata Duyarlı ve Arkadaş Tavsiyesi (Word-Of-Mouth)’dan Etkilenen Müşteri Profilleri Marka Bağımlısı Erkek 59% 34 yaşında veya daha genç 42% Teknoloji optimisti 64% Haftada harcanan saat 12.3 Arkadaş Tavsiyesi 53% 48% 65% 12.1 Kariyer (26%) 28% 26% 25. yazmak ve on-line olarak postalamak Bloglarda yorum yapmak Peer-to-peer denilen bir PC’den diğerine özel dosya paylaşım uygulamalarını kullanmak 25 . Fiyata Duyarlı 42% 36% 46% 10. uçtan uca) denilen bir PC’den diğerine özel dosya paylaşım uygulamalarını kullanmak Soru yöneltilen kişi sayısı 25% 24% 21% 15% 11% 7824 15% 14% 23% 15% 8% 7245 12% 5% 20% 16% 12% 13592 Marka Bağımlısı.8 Forrester toplamda 70 tane on-line aktiviteyi belirlemiş ve dört gruba ayırmıştır: Medya ve Eğlence Podcast dinlemek İnternet videosu/streaming video izlemek TV izlemek (canlı veya arşivden) Video/film indirmek İnternet radyo/streaming audio dinlemek Müzik indirmek Kendi yaptığınız video/audio yüklemek Başkalarıyla on-line oyun oynamak On-line bir dünyaya katılmak On-line oyunları tek başına oynamak Alışveriş ve Perakende On-line açık artırmalara katılmak On-line açık artırmalarda satış yapmak Satın alma amaçlı ürün araştırması yapmak Ürün satın almak Ücretsiz ürün örneği indirmek veya istemek Alışveriş siteleri / karşılaştırma sitelerini kullanmak Müşteri görüş ve oylamalarını okumak Görüş vermek veya oylama yapmak İletişim Anında mesajlaşmayı kullanmak E-maille fotoğraf göndermek ve almak On-line forum ve tartışma gruplarına katılmak E-mail kullanmak Sosyal Amaçlı Kullanım Video paylaşım sitelerinde başkalarının hazırladığı videoları izlemek Fotoğraf paylaşım sitelerini ziyaret etmek Fotoğraf paylaşım sitelerine fotoğraf göndermek RSS’den gelen haberleri okumak Blog okumak Bir wiki’deki makaleye katkıda bulunmak veya edit etmek Web sitelerini veya diğer içeriği tag’lemek Web sitelerine on-line oy vermek Sosyal paylaşım sitelerini kullanmak Blog yazmak ve korumak Kendi web sayfasını yapmak Makale.4 15.3 Eğlence (35%) 38% 33% 73. hikaye.1 Temel güdü Kariyer (38 %) Yüksek gelir 44% Yüksek eğitim 39% Grubun toplam sayısı (milyon) 15.

yeniden alım yapanlar Geri iade. yerel ödeme metodları Ürün resimleri. tavsiyeler Marka isminin öne çıkması. 22 Mart 2007 26 . tedarikçinin farklı teslimat seçenekleri sunması (% 57) ve kişisel bilgilerin gizliliği (% 54)  İspanya’da geri iade politikası (% 63). müşteri temsilcisi ile rahat iletişim kurma (% 40) ve arkadaş tavsiyesi (% 37)  İsveç’te sitede ürün bilgisinin kolay bulunması (% 68)  İtalya’da çeşitli ödeme alternatiflerinin varlığı (% 60) ve marka ismi (% 38) önemlidir. JupiterResearch’ün European Retail Consumer Survey. 200737 araştırması ise Avrupalı on-line müşterileri anlamak için önemli veriler sunmaktadır.  Hollanda’da sitenin güvenilirliğinin üçüncü bir kurum tarafından onaylanmış olması (% 37)  İngiltere’de bu siteden daha önceki alışverişte yaşanan deneyim (% 65).  Fransa’da en önemli faktör (% 40) güvenilirliği gösteren işarettir. ağızdan ağıza kampanyalarının sınırlandırılması Teslimat seçenekleri.  Almanya’da. çeşitli ödeme alternatiflerinin varlığı (% 58) ve sitede müşteri görüş ve oylamalarının varlığı (% 39) önemlidir. 37 European Retail Consumer Survey.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Avrupalı on-line alışveriş yapanları daha yakından tanımak ve bu ülkelere yönelik e-ticaret çalışmalarında dikkate almak için aşağıdaki önemli bilgiler sunmaktadır: Ülkeler Almanya Fransa Hollanda İngiltere İspanya İsveç İtalya Sitenizde Uygulayacağınız Taktikler Gizlilik. hediye ve hediye kartları E-mail Pazarlamasında Üzerinde Durmanız Gerekenler Kullanıcı görüşlerinin e-mailde verilmesi E-mail sıklığı Üyelikten çıkma oranı Gizlilik ve güvenlik politikaları E-mail mesajını başkalarına yönlendirme seçenekleri Yaratıcı veya yenilikçi teklifler Reklam bütçesinin e-mail pazarlamasına ayrılması Avrupa’da alışveriş için site seçerken hangi ülke kullanıcısı nelerden etkilenmektedir? 2009’da yapılan ve her ülkeden çok sayıda kişiye yapılan araştırmaya göre. müşteri hizmet yetkililerine ulaşım Kamusal hizmetler. kişisel bilgilerin gizliliğine dair kanıt (% 61). yerel dilde site Siteye güvenin kabul edilmiş bir sertifika ile kanıtlanması. 2007.

ürün ve hizmet deneyimi ile desteklemelidir. Erkekler ise kadınlarla kıyaslandığında iki kere daha fazla bilgisayar oyunu.  Erkeklerin tercih ettiği tüketici elektroniğinde ve teknolojide fiyat ve ürün araştırması ile ilgili kapsamlı on-line kaynaklar sunulmaktadır.  Kadınlar arasında en popüler olan kıyafette ise kumaş. Çoklu kanaldan satış yapan firmalar bu davranışı sürekli marka. Ülkedeki alışveriş yapan kadınların % 47’si bu kategoriyi on-line olarak satın almıştır. kişisel bakım.  Fransa’da üçüncü popüler kategori kıyafettir. kadınları bağımlılık yaratıcı.  Erkek kullanıcılar alışveriş öncesi on-line araştırma yapmaktadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Ülkeler Bazında En Sık ve En Yüksek Harcamayı Yapanların Yüzdesi EN SIK HARCAMAYI YAPANLAR ÜLKE İSMİ İngiltere Fransa İsveç Almanya İtalya İspanya Ağırlıklı ortalama YÜZDE 64 50 46 43 41 19 49 EN YÜKSEK HARCAMAYI YAPANLAR ÜLKE İSMİ İtalya İngiltere Fransa Almanya İsveç İspanya Ağırlıklı ortalama YÜZDE 51 47 36 32 27 22 36  Ürün kategorilerinin popülerliği cinsiyete ve beklenen davranışa uyumludur. Sadece İngiltere’de bu kategoride artış vardır. Kadınların % 15’i. yeni müşterilerinin % 40’ını internetten kazandığını belirtmektedir. Eve teslimat önemli bir karar kriteridir. Sainsbury ve ASDA en önde gelen Tesco ile rekabet halindedir.  Fransızlar tüm kanalları etkili kullanmaktadır.  Avrupa düzeyinde kadınların % 8’i. Avrupalı on-line bayanlar için. La Redoute isimli çoklu kanal perakende zinciri. Waitrose. Bu araçlar off-line alışveriş öncesi önemli kavrayış sağlar. oyuncaklar ve şarküteri alımı daha yaygındır. ayakkabı. bedenle ilgili tüm seçenekleri sunmak off-line satılan ürünlerle bu ürünleri karıştırmasını engelleyecektir. tüketici elektroniği ve yazılım almaktadırlar. Mağaza stokunu on-line gösterme kanal çatışmasını önlemede etkilidir. Satışı kolaylaştırmak için “deneme amaçlı alış” ve “kolay iade” seçenekleri kullanılmaktadır. İnternet tüm satışların % 36’sını oluşturmaktadır. Kadın on-line kullanıcılar ise birinci sınıf mağazalarda yaşadıkları deneyimi tercih etmektedirler. erkeklerin % 12’si bu kategoride on-line alışveriş yapmıştır. erkeklerin % 6’sı gıda ürünlerini on-line almıştır. yemek forumları ve diyet planları gibi programlarla kendilerine bağlamaya çalışıyorlar. 27 . giyim. Kadınların alışveriş aralığı daha kısadır. yemek tarifi. Bu süpermarketlerin on-line alışveriş deneyimi artan oranda kapsamlı. renk.

2007 38 JupiterResearch. 2007.2 ABD On-line Kullanıcı Araştırması JupiterResearch’ün US On-line Consumer Survey. US On-line Consumer Survey. Vision Report. 31 Mayıs 2007 28 .5.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 3. 2007 isimli araştırması38 sonuçlarına göre en önemli on-line aktiviteler şunlardır: ABD’deki On-line Kullanıcıların İnterneti Kullanma Nedenleri % E-mail Arama Motoru/Portal Ürün/Hizmet Araştırma Ürün/Hizmet Satınalma Yerel Bilgi On-line fatura/bilgi izleme Yarışma veya toto Fatura ödeme Günlük haberler On-line bankacılık On-line rehberler On-line gazete okuma Anında mesajlaşma Elektronik kutlama tebrikleri Seyahat araştırması On-line sohbet İşle ilgili araştırması Ücretsiz yazılım indirme On-line müzik/ses dinleme Sağlık siteleri İş ilanları 87 79 64 60 59 56 50 50 49 46 42 37 37 33 30 29 27 27 26 26 26                 İletişim  Bilgi/Hizmet  Alışveriş/ Finansal Eğlence   Kaynak: JupiterResearch/Ipsos-Insight Individual User Survey. ABD. 31.

Corina.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Cinsiyete Göre On-line Aktiviteler Kadın %4 % 13 % 20 % 15 %9 %6 %8 % 21 % 45 %8 % 23 %9 %5 Erkek % 28 % 33 % 34 % 28 % 21 % 17 % 19 % 31 % 54 % 17 % 32 % 17 % 13 Fark % 24 % 20 % 14 % 13 % 12 % 11 % 11 % 10 %9 %9 %9 %8 %8 Aktivite Yetişkin eğlencesi Spor Siteleri Ücretsiz yazılım indirme On-line video izleme Hisse/quote kontrolü On-line video yükleme Politika siteleri On-line ses dinleme Günlük haberler İş Siteleri İş alanıyla ilgili araştırma Araba Siteleri Yatırım/mali haberler ve tavsiye Evlerin on-line olmasına ilişkin 2002–2013 rakamları şu şekildedir39: Yıl 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Değer (milyon) 7.5 58.9 39 Matiesanu.2 62.2 25.4 39. Forrester 29 . 2008.2 52.8 32. May 2009.8 18 21. US On-line Consumer Survey: Technology in The Home.3 46.8 8.4 9.

151 30 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Teknolojiyle ilişkileri açısından on-line tüketiciler segmente edildiğinde şu oranlar ortaya çıkmaktadır: Demografi Cinsiyet Yaş On-line olma süresi Hane halkı Geliri (ABD Doları) Bağlantı Hızı Çocuklar Ev Büyüklüğü Görüşme Yapılan Kişi Sayısı Erkek 18–24 25–34 5+ yıl <$35K $100K+ Genişbant 18 yaş altındaki çocuklar Hane halkı Sayısı 4 ve daha fazla Ortalama Online Kullanıcı 50% 12% 21% 68% 29% 16% 66% 18% 19% 2699 Liderler (25%) 53% 14% 26% 85% 16% 24% 89% 17% 21% 654 İzleyiciler (32%) 46% 8% 21% 72% 27% 13% 66% 18% 19% 894 Geriden Gelenler (43%) 51% 14% 18% 56% 39% 13% 51% 18% 17% 1.

98 0. Buna karşı mobil telefon abone sayısındaki artış sürmektedir.5 4.5’e.5 7.74 0.16 3.08 2.8 11. Mayıs 2009.2 20.77 0.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 4.0 13.10 0.18 Ülkemizde sabit telefon abone sayısı doyuma ulaşarak azalmaya başlamıştır. hizmetlerde ise % 13 büyüyerek toplamda 7.90 1.7’ye yükselmiştir. 40 DPT. Aşağıdaki tablo.3 15. s. 47 31 .9 19.0 20.7 4. Bu oran % 22 civarında olan AB–27 ortalamasının oldukça altındadır.18 0.7 milyar dolar seviyesinde ulaşmıştır40.8 4. TÜRKİYE’DE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İNTERNET İSTATİSTİKLERİ 4.13 0. 2008’de ise % 7. “Bilgi Toplumu İstatistikleri”. 2006’da yüzde 2. bilgi toplumuna dönüşüm için hazırlanan “Bilgi Toplumu Eylem Planı (2006–2010)” kapsamında öngörülen hedeflere ne ölçüde yaklaşıldığını ölçerken son derece önemli verilere ulaşmamızı sağlamaktadır.9 olan genişbant yoğunluğu 2007’de % 6.1 Temel Göstergeler Dokuzuncu Kalkınma Planı’nda ulaşılması hedeflenen beş vizyondan birisi. Türkiye Bilgi Teknolojileri sektörü 2008 yılında donanımda % 19. bilgi toplumuna dönüşümün sağlanmasıdır.14 2008 28. DPT’nin Mayıs 2009’da yayınlanan “Bilgi Toplumu İstatistikleri” raporu. yazılımda % 20.08 0.3 11. TÜBİSAD verileri temel alınarak hazırlanmıştır: Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü Pazarı Göstergeleri 2007 Bilgi ve İletişim Teknolojileri sektörü pazar büyüklüğü (Milyar ABD Doları) — İletişim — Bilgi Teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörünün GSYİH içindeki payı (yüzde) — İletişim — Bilgi Teknolojileri — Donanım — Yazılım — Hizmetler Bilgi teknolojileri sektörü pazar büyümesi (yüzde) — Donanım — Yazılım — Hizmetler 16.0 20.

1 17.1 5.894 23.5 2009 c 16.1 2013 c 14.314 25.2 0.2 2011 c 15.2 2 5.3 2010 c 16.243 22.7 1.8 The Economist Intelligence Unit verilerine göre.8 52.8 3.5 --- ----- 396 424 165 6.7 2008 b 17.3 10.8 1.5 65.1 2.623 21.7 --- 96.383 19.2 97. ülkemizdeki genel durumu aşağıdaki tablo genel hatlarıyla göstermektedir: 2006 a Telefon hatları (‘000) Telefon hatları (nüfusa yüzdesi) 18.915 26.2 2.1 41 2008 yılı verileri TÜİK’in bu verileri derlediği zaman henüz belirlenmemiş olduğu için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan (BT) temin edilmiştir.7 10. 32 .2 18.1 2012 c 14.6 1.7 0.999 20.9 2007 b 18.8 1 6 1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İletişim Teknolojilerine İlişkin Diğer Göstergeler41 GÖSTERGE Telekomünikasyon hizmetleri abone sayıları (milyon) • Sabit • Mobil • Kablo TV Telekomünikasyon sektörü alt pazar büyüklükleri (milyar TL)41 • Sabit ses • Sabit data • Mobil ses • Mobil data Telekomünikasyon sektörü altyapı yatırımları (milyar TL) • Sabit • Mobil Telekomünikasyon tarife sepetleri – ev kullanıcıları (ABD Doları/Yıl) • Yurt içi • Kompozit • Mobil Genişbant İnternet abone yoğunluğu Genişbant erişimde rekabet düzeyi – pazar payı (yüzde) • Yerleşik işletmeci • Alternatif işletmeciler 2006 2007 2008 18.7 1 1.7 1.2 62 1.5 391 419 175 7.9 7.593 24.

015 Güncel b Economist Intelligence Unit hesaplamaları c Economist Intelligence Unit tahminleri EIU döviz-dönüşüm oranları tahminleri kullanılarak gelecekteki değerlerin şu anki değerlere çevrimi.9 14.2 6.999 97.7 6.566 31.137 10. milyon)d a d 52.4 9.4 17.1 25.696 34.162 83. Bireylerin bilgisayar ve internet kullanım oranları sırasıyla % 40.038 70.848 0.3 19.7 41.535 2.867 74.5 5.237 23.0 7.111 13.231 520 584 651 573 647 757 877 1.1 10. ADSL % 85.089 1. İnternet erişimi olmayan hanelerin % 30.6 ile Türkiye’de kullanılan en yaygın internet bağlantı türüdür.533 61. milyon) IT hizmet harcamaları (yazılım) (ABD Doları.7 5.1’dir.195 110.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Mobil telefon Aboneleri (‘000) Mobil telefon aboneleri (nüfusa yüzdesi) İnternet kullanıcıları (‘000) İnternet kullanıcıları (nüfusa yüzdesi) Genişbant aboneleri (‘000) Genişbant aboneleri (nüfusa yüzdesi) PC sayısı (‘000) Kişisel PC’ler (100 kişiye düşen sayı) IT donanım harcamaları (ABD Doları.614 27.561 101.1’i evden internete bağlanmama nedeni olarak internet kullanımına ihtiyaç duymadıklarını belirtmişlerdir.1 ve % 38.7 38.444 18.377 13.7 27.135 12.0 2.6 20.232 36. March 2009 TÜİK tarafından 2009 yılı Nisan ayı içerisinde gerçekleştirilen “Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması” sonuçlarına göre hanelerin % 30.698 9.0’ı internet erişimine sahiptir.020 8.416a 86.7 34.970 77.8 7. 33 .1 11.752 6.922 66. Turkey Telecoms and TechnologyRreport.594 621 763 865 767 870 963 1.1 6.206 4.9 12.3 25.531 104.894 56.048 20.3 9.947 93.7 7.8 30.584 28.565 52.1 10.7 23. milyon) Paketli yazılım satışı (ABD Doları.048 73.0 13.238 35.761 47.4 45. Kaynak: The Economist Intelligence Unit.434 107.525 42.1 6.4 9.6 4.130 59.924 80.

0 15.6 3.8 63.7 12.1 Evden internete erişim imkanı olan haneler içindeki oranı Türkiye 75.6 61.9 0. 2009 Tüm haneler içinde oranı Türkiye Masaüstü bilgisayar Taşınabilir bilgisayar Cep telefonu Oyun konsolu El bilgisayarı 22.2 0.2 3.0 1.4 5.8 10. vb.2 1. 2009 Türkiye Masaüstü bilgisayar (PC) Taşınabilir bilgisayar (Laptop.6 82.2 0.6 0.1 4.6 Kent 37.2 0.8 5.8 0.5 8. faks vb.5 Kent 77.5 0.5 30.2 Kır 9.6 49.2 0.0 2.2 25.0 27. tarayıcı.6 6. DivX oynatıcı Yazıcı Tarayıcı Faks Çok fonksiyonlu cihaz (yazıcı.6 4.3 89.6 0.7 34 .9 1.) El bilgisayarı (Palm) Sabit telefon Dijital fotoğraf makinesi / kamera DVD.2 Kent 27.9 20.9 Kır 15.5 0.9 18.4 3.6 3.6 Kır 15.4 1.5 0. 2009 İnternete erişim imkanı olan hane Türkiye 30.7 0.2 87.6 0.9 6.4 0.9 Hanelerde Bilişim Teknolojileri Sahiplik Durumu (%). VCD.3 58.1 İnternete Bağlı Araçlara Sahip Olan Hane Oranı (%).0 Kent 35. Tablet PC) Cep telefonu Oyun konsolu (Playstation.3 0.1 37.5 Kır 61.4 42.nin iki veya daha fazlasını içeren) Yukarıdakilerden hiç birine sahip olmayan hane oranı 30.1 1.6 15.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnternete erişim imkanı olan hane oranı (%).7 11.1 16.6 5.1 24.7 2.1 1.3 2.4 0.9 10.1 14.

2 5.3 19. Skype.8 45.2 Kır 64.2 3. görüntü indirme veya oynatma Mal ve hizmetler hakkında bilgi arama (satın almayı kapsamıyor) İnternet üzerinden telefonla görüşme / İnternet üzerinden video görüşmesi (webcam ile) Sağlıkla ilgili bilgi arama (yaralanma. bilgisayar vb. müzik vb.3 58. Msn. vb.7 25. görüntü indirme veya oynatma İnternet üzerinden telefonla görüşme / İnternet üzerinden video görüşmesi (webcam ile) Mal ve hizmetler hakkında bilgi arama (satın almayı kapsamıyor) Sağlıkla ilgili bilgi araştırma 35 . vb.7 24.3 39.0 25. gazete ya da dergi okuma. film.0 57.3 52.2 41. fotoğraf. haber gruplarına veya online tartışma forumlarına mesaj gönderme.4 70.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Son Üç Ay* İçinde İnternet Kullanan Bireylerin** İnterneti Kişisel Kullanma Amaçları (%).9 13.4 55.4 25.Posta gönderme Online haber. müzik. Skype. 2009 Amaçlar E .9 69. başkaları ile gerçek zamanlı yazışma) Oyun.1 43.9 2008’in ve 2009 yıllarının ilk üç ayında yapılan anket sonuçlarına göre en çok yapılan aktiviteler şunlardır: E .9 13.3 13.0 33.0 13. başkaları ile gerçek zamanlı yazışma) Oyun.2 6. görüntü.3 2. Msn.9 55.9 49.1 22. anlık ileti gönderme (Chat. ** 16-74 yaş.0 0.2 33. üniversite.5 15. hastalık.0 8. içerikleri herhangi bir web sitesine paylaşmak üzere yükleme Seyahat ve konaklama ile ilgili hizmetlerin kullanımı (otel rezervasyon.2 16. bilet satış. haber gruplarına veya online tartışma forumlarına mesaj gönderme.0 50. video.0 10.3 44. film. beslenme.8 2.) Mal veya hizmet satışı * Ocak-Mart 2009.6 45.Posta gönderme Online haber. Kaynak: TÜİK Türkiye 72. mesleki kurslar ile ilgili faaliyetler için bilgi arama Kendi oluşturduğunuz metin.7 47. haber indirme Sohbet odalarına.7 70. anlık ileti gönderme (Chat.) Yazılım indirme İnternet bankacılığı İş arama ya da iş başvurusu yapma Herhangi bir konuda online eğitim alma (yabancı dil.) İnternet üzerinden web radyo dinleme ya da web TV izleme Öğrenme amacıyla internete başvurma Okul.8 22.2 14.1 58. gazete ya da dergi okuma.3 55.1 14.3 31.0 Kent 73.8 56.7 25. müzik.0 24. haber indirme Sohbet odalarına.

1 91.3 72.7 90.2 46.4 57.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Mal ve hizmetler hakkında bilgi arama bir önceki döneme göre artış göstermiştir.1 İnternet kullanımı Kadın 46.2 14.0 16.5 34.1 38.1 14.1 64.9 40.9 13.0 12.0 68.8 85.5 29.0 32.8 21.64 65 .8 5.6 58.2 30.5 62.2 12.5 89.24 25 .2 24. yevmiyeli İşveren Kendi hesabına çalışan Ücretsiz aile işçisi İşsiz İşgücüne dahil olmayanlar Ev işleriyle meşgul Emekli Öğrenci Çalışmak istemiyor Engelli Diğer 45.7 41.7 9.1 28.3 47.6 31.6 87.5 5.8 1.74 Eğitim Durumu Bir okul bitirmedi İlkokul İlköğretim/Ortaokul ve dengi Lise ve dengi Yüksekokul. sohbet odası kullanımı ile internet üzerinden telefonla görüşme aktiviteleri gittikçe yaygınlaşmaktadır.8 54.1 87.2 18.5 23.8 55. Eğitim ve Anket Uygulama Dönemindeki*** İşgücü Durumuna Göre Bilgisayar ve İnternet Kullanım Oranı (%) Bilgisayar kullanımı Yaş grubu 16 .8 66.1 21.9 31.6 12.7 38.6 24.9 5.9 10.0 10. maaşlı.1 57.3 51.6 67.6 42. *** Anket uygulama dönemi: 6 .4 * Ocak-Mart 2009.8 20.7 43.2 Kadın 59.6 40.6 3.5 39.1 7.1 15.1 1.5 16.1 2.5 19.3 56.7 61.12 Nisan 2009 36 .1 34.9 15.0 1.8 45.6 76.5 58.5 21.1 30.9 10.7 5.8 7.3 64.5 3.3 43. ** 16-74 yaş.0 Erkek 74.5 21.5 2.1 11.2 26.2 6.4 45.4 23.4 88.0 6.8 66.3 12.1 62.1 52.1 1.9 20.3 9.3 26.4 58.2 17.3 7.1 77.34 35 .1 94.2 2. Aynı şekilde anlık görüşme.6 14.4 12.1 50.44 45 .1 30.0 89.8 64.5 6.9 18.3 11.4 44.9 88.3 10.54 55 .1 39.6 3.7 2.3 5.9 34. Son Üç Ay İçinde* Bireylerin** Yaş Grubu.9 19.1 47.5 22.8 40.3 61.7 5.6 86.7 33.2 Kadın 49.6 6.1 15.2 Erkek 76. fakülte ve daha üstü İşgücü Durumu İşgücüne dahil olanlar Ücretli.4 70.5 41.7 Toplam 62.4 85.2 40.4 28.3 19.5 3.4 15.

Bu kuruluş.07. alt meslekler gibi uygulamalarla internetin bugüne kadar görülen en büyük genişlemelerinden birisini yaşayacağı tahmin edilmektedir. kitap. ICANN 500 yeni kaydın yapılacağını tahmin etmektedir43.2009 43 “Dot organization”. 42 https://www.İnternet Tahsisli Sayılar ve İsimler Kurumu) himayesinde yürütmektedir. 2020’de nüfus grupları içerisinde 25–39 yaş grubu baskın olacaktır. 1998 tarihinden itibaren. altyapısı yetersiz 17. Kişiler. Bu sisteme Domain Name Service (Alan İsimlendirme Sistemi) denir. erişim: 23. paketler halinde bir makineden diğerine ulaşabilmektedir. orta öğretim öğrencilerinin ise tamamı okullarında geniş bant internet erişimine sahiptir.nic. alan adları ve internet kullanımındaki çoklu paremetrelere ait otorite sahibi kuruluş. Eylül 2009’da bu sözleşme bitecek olup.261 ilköğretim okuluna 15 öğrenciye bir bilgisayar. Yeni bir alan adı kaydı için 186.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Demografik yapı açısından bakıldığında Türkiye’nin önünde orta vadede bilgi toplumuna dönüşebilmesi için önemli fırsatlar vardır. 16. ICANN. aranan bilginin bulunmasını kolaylaştırması ve markalara büyük imkanlar sunması beklenmektedir. Bu grup.2. 20 jenerik üst seviye (gTDL). yarınların bilgi ekonomisine en fazla katma değeri yaratacak olan çalışan kesimi oluşturacaktır.2009 37 . 4. 248 ülkelerle ilgili ülke üst seviye alan adı (ccTLD) olmak üzere 268 alan adı vardır.897 bilgisayar laboratuarı kurulmuş.42 IP adresleri.pdf?PHPSESSID=124771275766249662531767. ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers .000 ABD doları kayıt ücreti ödenmesi gerekmektedir.09. Olumlu ve olumsuz etkileri tartışılmakla birlikte. Bu adresler sayesinde bilgi. ICANN’ın Nisan 2010’da bu sayıyı artırma planı vardır. IANA (The Internet Assignment Numbers Authority . İlköğretim öğrencilerinin % 94’ü.İnternet Tahsisli Sayılar Otoritesi) dir. Makinaların bağlantıları sağlarken bu IP numaralarını kullanmaları son derece pratik olmasına karşın herhangi bir makinanın adreslerinin bu çeşit bir sayı ile temsil edilmesi insanların bu adresleri hatırlayabilmelerini ve gruplayabilmelerini zorlaştırmaktadır. Tüm dünyada Ağustos 2009’da. her okula bir projeksiyon cihazı. Bu amaçla nümerik IP adreslerine karşı düşen ve hiyerarşik olarak düzenlenmiş bir isimlendirme sistemi geliştirilmiştir. diğer kısmı ise o network içerisinde yer alan makinanın numarası olarak yorumlanan 32 bitlik sayıdan ibarettirler. 54 büyük firmanın bu yönde planı olduğu belirtilmektedir. Bu sistemde büyük firmaların sadece kendi isimleriyle kullanabilecekleri web adresleri olabilecektir. Ocak 2009 itibariyle 27. şehirler. Nüfusun çoğunluğu 30 yaşın altındadır. Financial Times. Bu kesimlere yatırım yapmak gerekmektedir.tr/content. bir kısmı network numarası. Avrupa Birliği Bilgi Toplumu Komiserliği bu görevin sorumluluğunun uluslararası bir yapıya devredilmesini önermektedir. bir yazıcı ve tarayıcı şeklinde ekipman sağlanmıştır. Son yıllarda yapılan yatırımlarla okullarda BİT altyapısının kurulmasında büyük aşama kaydedilmiştir. ticari tescil işlemlerini. Türkiye’de Kurulu Olan Web Siteleri Alan Adı Tescil İşlemi Nedir? İnternet üzerinde her makinanın kendine özgü bir IP adresi bulunmaktadır.tr/static_pages/files/press_17052005. ABD Ticaret Bakanlığı ile anlaşmalı çalışan ve dünyanın tüm internet alan adlarını yönetmekle görevli kuruluştur. IP adresleri.

NET . Bilgi alanındaki isteyen herkese açıktır. ABD’de orta öğretim üzeri eğitim kuruluşları için kullanılmaktadır. icann.iana.INT . Uluslararası düzeyde alan adı vermeye yetkili firmaların listesine http://www. Jenerik üst seviye alan adı.nic. Employ Media LLC Sadece ABD askeriyesi içindir.BIZ . bu hizmeti doğrudan ya da alt bayilik yolu ile veren çok sayıda firma mevcuttur.07. Jenerik üst seviye alan adı. Bu alanda isteyen kişi ve kuruluşlar başvurabilir.NAME . Ülkemizde başta İnternet Servis Sağlayıcılar olarak. erişim: 27. Mobil ürün ve hizmet sağlayıcıları içindir.CAT . Seyahat sanayii içindir. Katalan dili ve topluluğu için. sorun çıkması durumunda teknik servis desteği olmalıdır.tr uzantılı olmayan alan adları için alan adı vermeye yetkili herhangi bir firmadan ya da bu firmaların alt bayiliğinden alan adı alınabilir. 44 http://www.html adresinden ulaşılabilmektedir. Doktor. alan adı transferi sürecinin kolay olması. avukat.EDU . Özel olarak ABD devleti için tahsis edilmiştir.org/domains/root/db/#.TRAVEL TÜRÜ Sponsor Altyapı Sponsor JenerikSınırlı Sponsor Jenerik Sponsor Sponsor Sponsor Jenerik Sponsor Sponsor Sponsor Sponsor Sponsor Jenerik -Sınırlı Jenerik Jenerik Jenerik -Sınırlı Sponsor Sponsor AMAÇ Havayolu-taşımacılığı sanayii içindir.COM . İletişim bilgilerini yayınlamak isteyen kişi ve kurumlar için. İnternet Mimarisi Kurulu’nun tavsiyesi yönünde sadece operasyonel olarak kritik altyapı kullanıcılarına tahsis edilmiştir. muhasebeci gibi sertifikalı meslek grupları içindir. Devletler arasında imzalanan anlaşmalarla kurulan kuruluşlara özeldir. Alan adı alınırken dikkat edilmesi gereken husus öncelikle firmanın güvenirliği. İlgili site. Bu alanda isteyen kişi ve kuruluşlar başvurabilir. sitenin üst düzey güvenlik özellikleri taşıması gibi özelliklere dikkat edilmelidir.COOP .GOV .MUSEUM .ORG . herkese açıktır.MIL .TEL .AERO .MOBI . Ayrıca alan adı işlemlerinin internet üzerinden bir kontrol paneli aracılığı ile yapılabilmesi.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Jenerik Üst Seviye Alan Adları44 ALAN ADI . Jenerik üst seviye alan adı. Kooperatif birlikleri için. Bu alanda isteyen kişi ve kuruluşlar başvurabilir.2009 38 .INFO . Bunun dışında .tr uzantılı alan adlarını verme yetkisi Orta Doğu Teknik Üniversitesi’ndedir. Müzeler için Kişiler içindir. Jenerik üst seviye alan adı. Bu alanda isteyen kişi ve kuruluşlar başvurabilir. Pan-Asia and Asia Pasifik Topluluğu İş içindir.ASIA . Ülkemizde . http://www.PRO .org/registrars/accredited-list.tr’dir.ARPA .JOBS . Yetki: Internet Assigned Numbers Authority Sadece insan kaynakları şirketlerine özgüdür.

07.154 3.com.2009 39 . Milli Eğitim Bakanlığı’nca onaylanmış ilköğretim. askeri kurum ve kuruluşları tarafından alınabilen alt alan adıdır. Sadece o adın sahibi olan kişi alabilir.tr net. Emniyet teşkilatı tarafından alınabilen alt alan adıdır.562 40 65 199.tr gov. T.tr name. Doktorlar tarafından alınabilen alt alan adıdır.C. Kişisel alan adlarıdır.C. Kişisel ve kurumsal başvurunun (genel) yapılabildiği ve “ilk gelen alır” ve “alan adı .C.kişi/kuruluş adı ilişkisi aranmaz” ilkeleri ile ad tahsisi yapılan alt alan adlarıdır.042 15. kar amacı bulunmayan oluşumlar ve benzeri sivil toplum örgüt ve kuruluşları tarafından alınabilen alt alan adıdır. Türkiye’de yaşayan kişiler ile faaliyet gösteren kuruluşların. BBS (Bulletin Board System) hizmeti veren kuruluşlar ve oluşumlar için alt alan adıdır.tr dr.tr biz.tr Toplam Serbest avukatlar. dernek. Türkiye’de kullandıkları her türlü telefon numarası ile bağlantılı olarak tahsis edilen alt alan adıdır.C. erişim: 27.658 2.tr uzantılı web sitesi sayısı 133.tr org. Yüksek Öğretim Kurumu’nca onaylanmış yüksek öğretim kurumları tarafından alınabilen alt alan adıdır. lise ve dengi okullar tarafından alınabilen alt alan adıdır T. Adet (27.662 6.796’dır.tr k12.tr tel. T.2009 itibariyle) 133.tr av.590.tr tsk.tr pol. İl. Kimler İçin? Yalnızca ticari faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlar tarafından-tescilleri doğrultusunda-alınabilen alt alan adlarıdır.590 7. tarama.kişi/kuruluş adı ilişkisi aranmaz” ilkeleri ile ad tahsisi yapılan alt alan adlarıdır.tr web. internet üzerinden portal.45 Alan Adlarının Alt Alan Adlarına Göre Dağılımı com.tr bel. T.023 2.tr gen.369 155 378 8 34 2.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Türkiye’de 22 Eylül 2009 itibariyle .tr. ilçe ve belde belediye teşkilatları tarafından alınabilen alt alan adıdır Yalnızca ticari faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlar tarafından-tescilleri doğrultusunda-alınabilen alt alan adlarıdır.tr mil. vatandaşları ile Türkiye’de yaşayan yabancı uyruklu kişiler tarafından alınabilen alt alan adıdır.alınabilen alt alan adlarıdır. hukuk büroları ve avukatlık ortaklıkları için alınabilen alt alan adıdır.tr edu. kamu kurum ve kuruluşları tarafından alınabilen alt alan adıdır.07. Kişisel ve kurumsal başvurunun (genel) yapılabildiği ve “ilk gelen alır” ve “alan adı .tr bbs.796 45 http://www. T.nic. toplamı ise 199. İnternete ilişkin erişim hizmeti.tr info. Yalnızca ticari faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlar tarafından -tescilleri doğrultusunda. Vakıf.tr nom. geniş ölçekli hizmetler ve uygulama servis sağlayıcılığı hizmetleri veren kurum ve oluşumlar tarafından alınabilen alt alan adıdır.569 9. e-posta gibi katma değerli.794 8.C.372 62 778 416 3.

46 The Economist Intelligence Unit. 2007 yılında gerçekleştirilen fakat teknik aksaklıklar nedeniyle yayımlanmayan “2007 yılı Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırması” sonuçlarını kamuya açıklamıştır.. bu oranlar 2008 yılı Ocak ayında sırasıyla % 90. bunların en büyük 10 tanesi tüm internet hesaplarının % 95’ini oluşturmaktadır46. geri kalanı da değişik gelir kaynaklarından elde etmektedir47. % 3’ünü e-ticaretten.info. Turkey: Telecoms and Technology Forecast. 40 .Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırması.1. TÜİK 2008 yılı araştırma sonuçlarını verdiği Bülten’de.4 olarak gerçekleşmiştir. İnternet erişimine sahip girişimlerin web sayfasına sahiplik oranları 2007 yılı Ocak ayında % 63.biz.06. adsoyad. 2009 47 The Economist Intelligence Unit.com. Girişimlerde bilgisayar kullanımı ve internet erişimi artarken web sayfası sahipliğinde önemli bir değişim olmamıştır. adsoyad.tr. 4. 2008 Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) metodolojisine uygun olarak “Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırması” ilk defa 2005 yılında gerçekleştirilmiş ve sonuçları 07. Turkey internet: Overview of e-commerce.6 ve % 89. TÜİK. ISP’ler gelirlerinin % 80’ini abonelik bedelinden.tr.tr alan adları nüfus cüzdanı ve TC Kimlik No ile tahsis edilmektedir. maliyetlerin yüksek olması. 2007. 2007 ve 2008 yılı araştırmaları Eurostat tarafından yenilenen metodolojiye uygun olarak yeniden düzenlenmiş ve seçilmiş sektörlerdeki 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimlere uygulanmıştır.7 ve % 85.4 iken. Girişimlerde bilgisayar kullanım ve internet erişimine sahiplik oranları 2007 yılı Ocak ayında % 88. Türkiye’de İnternet Hizmet Sağlayıcıları’nın (ISP) sayısı 2007 sonunda 75 civarında olmakla birlikte.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA adsoyad. % 10’unu reklamdan.3 Firmalarda BİT Kullanımı İşletmelerde bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımının yaygın olmamasının başlıca nedenleri.2’ye yükselmiştir. August 1. 2008 yılı Ocak ayında ise % 62. bu konudaki yetkinliğin az olması. Dial-up bağlantıdan ADSL genişbanda geçildikçe ISP’lerin sayısı azalmaya ve TTNet’in ağırlığı artmaya başlamıştır. bilgi ve iletişim teknolojilerinin sağladığı imkanların yeterince farkında olmamaları ve güvenlik kaygısıdır.2006 tarihinde yayımlanmıştı. March 12.

2007 yılı Ocak ayında. İnternet erişimi web sayfası sahipliği oranları Bilgisayar kullanımı İnternet Erişimi Web sayfası Sahipliği 2007 yılı Ocak ayında internet erişimi olan girişimlerde en çok kullanılan internet bağlantı tipi.5’i interneti “bankacılık ve finansal hizmetler” için. Girişimlerin % 12. 2006 yılında web sayfasına sahip olan girişimlerin. % 77 ve % 33. 2007 yılı araştırması sonuçlarına göre.2 ile DSL (ADSL.3 ile “girişimin ürünlerini pazarlamak”.6 ile “satış sonrası destek hizmetleri sağlanması”dır.4’ü bilişim teknolojileri ile ilgili bir güvenlik problemi ile karşılaşmıştır.4’tür.9’u “piyasayı takip etmek” ve % 32.6. Girişimlerin kamu kurum ve kuruluşları ile iletişimlerinde internet kullanımları artmıştır. 2008 yılı araştırması sonuçlarına göre ise 2007 yılında web sayfasına sahip olan girişimlerin. % 44.4 ile “satış sonrası destek hizmetleri sağlanması”dır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Girişimlerde yıllara göre bilgisayar kullanımı. 41 . 2008 yılı sonuçlarına göre ise 2007 yılında bu oran % 17.3’tür. bu sayfalar üzerinden sundukları hizmetler sırasıyla % 78.5 ile “girişim tarafından üretilen ürünlerin pazarlanması” ve % 28. vb. Bu oran 2008 yılı Ocak ayında % 95. 2008 yılı Ocak ayında bu oranlar sırasıyla % 77.)’dir. Bu oran 2008 yılı Ocak ayında ise % 12.5’i bilişim uzmanı istihdam etmektedir. bu sayfalar üzerinden sundukları hizmetler sırasıyla % 61.4’tür.7 ile “ürün kataloglarına ve fiyat listelerine erişimi sağlamak” ve % 39. Girişimlerin bilişim teknolojileri ile ilgili güvenlik problemleri artmaktadır.4 ile “ürün kataloglarına ve fiyat listelerine erişimi sağlamak”. % 75. internet erişimine sahip girişimlerin % 77. % 57.6’sı “eğitim ve öğretim” için kullanmaktadır. 2007 yılı Ocak ayında bilgisayar kullanılan girişimlerin % 10.5’dir.3’ü bilişim uzmanı istihdam etmiştir. 2007 yılı araştırması sonuçlarına göre 2006 yılında internet erişimine sahip girişimlerin %16. % 94.

4 98.4 84.2 100.1 83.4 95.4 87.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Girişimlerin % 15. kiralama ve iş faaliyetleri (Kısım K) 88.7 93.2 95.0 85.7 91.3 50-249 Bilgisayar kullanımı 250+ İnternet erişimi İnternet erişimi 2007 (%) 93.0 100.0 91.0 2007 (%) 99.0 95.3 2007 (%) 99.2 95.1 95.4 82.3 İnternet erişimi 2007 (%) 85.5 97.9 92.3 99.4’ü ise internet üzerinden sipariş almaktadır.1 93.4 100. motosiklet. Aşağıdaki tabloda da görüleceği gibi bilgisayar kullanımı ve internete erişim işletme büyüklüğü ile artmaktadır.4’ü internet üzerinden sipariş vermekte iken.8 94.9 85. 2008 yılı sonuçlarına göre 2007 yılında internet erişimine sahip girişimlerin % 15.2 97.2 90.0 2008 (%) 98.0 98.0 100.2 90.7 88.5 100.4 79.0 100. 50–249 işçi çalıştıran yerlerde % 95.8 79.5 99.7 2008 (%) 89.1 99.1 42 .2 89.3 98.4’ü internet üzerinden sipariş vermekte.5 100.3 88.7 81. % 9.0 99. Büyük işletmelerde web sitesi oranı daha çoktur.5 83.1 Bilgisayar kullanımı 2007 (%) 87.7 94. kişisel ve ev eşyalarının onarımı (Kısım G) Oteller ve moteller ile kamp yerleri ve diğer kısa süreli konaklama yerleri (Grup 55.8 98.4 2008 (%) 95.6 95.7 93.2 91.9 96.4 82.2 93.4’ü ise internet üzerinden sipariş almaktadır.5 88. motorlu taşıt.4 2008 (%) 95.4 100.0 100.6 90.8 100.1 94.0 98. 2007 ve 2008 Yılı Ocak Aylarında Bilgisayar Kullanılan ve İnternet Erişimine Sahip Girişimlerin Oranı Büyüklük grubu Toplam (10+) 10-49 Ekonomik faaliyet kolları (NACE Rev.0 97.6 83.1 90. 250 ve daha fazla çalışanı olan girişimlerde internet erişimi % 98.9 79.5 99.1 ve Grup 55.0 100.3 2008 (%) 87.1 99.4 Bilgisayar kullanımı 2007 (%) 95.5 86.2 99.2 99.5 96.0 98.6 93.1 80.1.7 İnternet erişimi 2007 (%) 83.5 2008 (%) 90.4 100.7 91.3 81.4 83.8 2008 (%) 89.6 87.1 78.5’dır. 1.0 100.4 97. % 9.5 83.8 83.3 95.2) Ulaştırma. Aynı oran web sitesi sahipliğinde de görülmektedir.9 95.0 97.1) Bilgisayar kullanımı 2007 (%) Genel İmalat Sanayi (Kısım D) İnşaat (Kısım F) Toptan ve perakende ticaret.6 91.8 87. 10–49 çalışanı olanlarda % 87.5 96.0 97.5 94.2 83.2 79.8 78.4 97.6 89.1 92.0 92.0 2008 (%) 98. depolama ve haberleşme (Kısım I) Gayrimenkul.

43 .9 31.9 33.6 52.5 8.2) Ulaştırma.1 50.0 16.3 39.9 92.5 68.3 88.3 92.7 87.8 17.5 32.1 Extranet 2007 (%) 6.8 96.0 100.4 34.1 36.1) ve büyüklük grubu Kablolu Yerel Ağ (LAN) 2007 (%) Genel İmalat Sanayi (Kısım D) İnşaat (Kısım F) Toptan ve perakende ticaret.4 Not: Bir girişim birden fazla bilgi ve iletişim teknolojisi tipine sahip olabildiği için satır toplamı bu tabloda 100’ü vermemektedir.1 ve Grup 92.7 11.3 100.0 100.9 27.6 87.3 2008 (%) 42.9 35.0 83.1 9.1 34.1 51.3 24.9 97.1 36.5 94.2 62.2 2.8 64.0 79.5 96.1 77.9 91.7 2008 (%) 87.1 48.0 27.3 38. 1.8 27.0 100.7 19.0 24.3 54.6 43.0 40.0 100.2) 93.6 32.2 35.4 96.4 26.7 6.2 91.6 6.1 ve Grup 55.9 6.3 3.2 10.7 4.9 6.4 42.1 ve Grup 92.9 5.3 89.9 29.0 81.0 32.7 31.6 45.9 93.2 9.0 12.3 38.0 2007 ve 2008 Yılı Ocak Aylarında Bilgisayar Kullanılan Girişimlerde Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sahiplik Oranı Bilgi ve İletişim Teknolojileri Ekonomik faaliyet kolları (NACE Rev.6 87. depolama ve haberleşme (Kısım I) Gayrimenkul.2 84.7 3.0 100.2 27. motosiklet.4 28.1 96.2 2008 (%) 27.4 5. kişisel ve ev eşyalarının onarımı (Kısım G) Oteller ve moteller ile kamp yerleri ve diğer kısa süreli konaklama yerleri (Grup 55. kiralama ve iş faaliyetleri (Kısım K) Sinema ve video filmleri ile ilgili faaliyetler ile radyo ve televizyon faaliyetleri (Grup 92.4 72.0 90.3 28.5 96.4 96.7 4.0 100.1 96.7 88.6 84. motorlu taşıt.2 66.4 2008 (%) 5.7 86.7 30.7 27.1 42.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Sinema ve video filmleri ile ilgili faaliyetler ile radyo ve televizyon faaliyetleri (Grup 92.2 22.2 İntranet 2007 (%) 31.7 Kablosuz Yerel Ağ (wireless LAN) 2007 (%) 31.8 35.2) Büyüklük Grubu Toplam (10+) 10-49 50-249 250+ 84.0 100.3 9.7 90.0 53.

2 89.1 69.2 78.5 31.4 32.0 34.6 41.4 2008 (%) 77.2 83.4 78.9 Not: Birden fazla kullanım amacı işaretlenebileceği için satır toplamı bu tabloda 100’ü vermemektedir.4 87.9 82.3 84.1 ve Grup 92.8 Ekonomik faaliyet kolları (NACE Rev.0 77.1 ve Grup 55. motosiklet.8 77.5 75.8 2008 (%) 77.1 67.2 71. kiralama ve iş faaliyetleri (Kısım K) Sinema ve video filmleri ile ilgili faaliyetler ile radyo ve televizyon faaliyetleri (Grup 92.5 80.2 77.9 2008 (%) 33.7 37.9 33.4 35.2 47.4 77.9 75.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2007 ve 2008 Yılı Ocak Aylarında İnternet Erişimi Olan Girişimlerde İnternet Kullanım Amaçları İnternet kullanım amacı Bankacılık ve finansal hizmetler 2007 (%) Genel İmalat Sanayi (Kısım D) İnşaat (Kısım F) Toptan ve perakende ticaret.9 71.9 81. depolama ve haberleşme (Kısım I) Gayrimenkul.6 76.4 30.2 75.7 71.2 77.9 84.6 72.5 29.2) Ulaştırma.0 30.0 74. 1.4 35.2 33.6 30.9 76. motorlu taşıt.6 32.7 69.1) ve büyüklük grubu Eğitim ve öğretim Piyasayı takip etmek 2007 (%) 32.0 78.7 41.5 77. kişisel ve ev eşyalarının onarımı (Kısım G) Oteller ve moteller ile kamp yerleri ve diğer kısa süreli konaklama yerleri (Grup 55.0 2007 (%) 75.8 73.7 91.0 26.5 50.1 50.7 83.5 79.6 75.8 39.5 75.6 39.6 75.1 86.3 76.1 76.2) Büyüklük Grubu Toplam (10+) 10-49 50-249 250+ 77.2 76.3 80.9 79. 44 .5 73.1 31.

2 74.2) Ulaştırma. kişisel ve ev eşyalarının onarımı (Kısım G) Oteller ve moteller ile kamp yerleri ve diğer kısa süreli konaklama yerleri (Grup 55.6 49.3 58.4 80. canlı yayınla desteklenmesinin sonucudur.5 70.1 84.3 76.0 73.7 80. hem sektörün kendine tüm dünyadan müşteri bulma ihtiyacı hem de tatil yapacak kişilerin kalacak yer araştırmada interneti öncelikle kullanmasının getirdiği.7 81.8 94. İşyerlerindeki web sitesi sahipliğine.0 61.1 69.4 ve % 86.4 69.9 95. dünyada ve Türkiye’de yaşanan kriz ortamında.7 2008 (%) 74. oteller ve moteller diye başlatan ekonomik faaliyet kolunda her grupta yüksek web sitesi sahipliği görülmektedir. motosiklet. 1.6 90.1) 10-49 2007 (%) 60.6 62.2 62. % 74.4 45.0 100. kişisel ve ev eşyalarının onarımı kategorisinde 250’den çok işçi çalıştıran işletmelerde web sitesi sahipliği hem diğer kategoriler için en yükseğidir (% 95.9 50. radyo-televizyonda web sitesi sahipliği % 100’dür.8 54.0 Türkiye’de 2008’de 10+.2) 63.2) hem de 2007 ile 2008 arasında % 79’dan % 95.9 68.0 93.5 59.1 81.7 86. motorlu taşıt. Toptan ve perakende ticaret.7 64.4 60.6 89.6 58.2’ye yükselişle en büyük artışı göstermiştir.0 79.8 Genel İmalat Sanayi (Kısım D) İnşaat (Kısım F) Toptan ve perakende ticaret .5 63.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2007 ve 2008 Yılı Ocak Aylarında İnternet Erişimi Olan Girişimlerde Web Sayfası Sahiplik Oranı Büyüklük grubu Toplam (10+) Ekonomik faaliyet kolları (NACE Rev.4 90.6 80. 50–249 ve 250+ işçi çalıştıran işletmelerde web sitesi sahiplik oranı sırasıyla % 62. arz-talep odaklı bir gelişmişlik söz konusudur. Bu artışın çeşitli nedenleri olduğu açıktır. verilen hizmetin internet yayıncılığı şeklinde yazılı ve görsel içerikle.9 52.2 67.2 60. motosiklet.1 65.7 81.4.7 52.7 69.2 85.1 ve Grup 92.4 95.2 2007 (%) 2008 (%) 62. internetten bilgi alma ve alışveriş alışkanlığının ve internet kullanıcı sayısının artışının firmaları internette alternatif perakendeciliğe ittiği yorumu yapılabilir.9 74.3 66. motorlu taşıt.7 95.7 2007 (%) 80. kiralama ve iş faaliyetleri (Kısım K) Sinema ve video filmleri ile ilgili faaliyetler ile radyo ve televizyon faaliyetleri (Grup 92.5 79.2 67.6’dır. Bu yayının kapsamı içinde.4 65. 45 . Burada da.8 71. Bu durum anlaşılır şekilde. 250 ve üzerinde işçi çalıştıran işyerlerinden sinema.3 50-249 2007 (%) 71.7 50.0 84.5 100.4.0 250+ 2008 (%) 86.3 80.2 2008 (%) 58. 10–49. en küçükten (10+) en büyüğe (250+) işçi çalıştıran işyerlerine bakıldığında.1 ve Grup 55. depolama ve haberleşme (Kısım I) Gayrimenkul.0 76. % 58.

9 39.2 55.5 44.3 8.6 20.7 78.7 9.7 34.9 22.9 18.4 33.2 55.4 27.4 28.8 74. 46 .5 7.3 13.9 59.4 9.6 23.9 Ekonomik faaliyet kolları (NACE Rev.9 77.1 11.4 (%) 28.0 16. motosiklet.8 17.5 22.9 13.6 13.0 86.0 14.9 16.4 71.2 39.6 4.4 33.2) Büyüklük Grubu Toplam (10+) 10-49 50-249 250+ 78.0 17.4 27.7 14.8 29.6 28. kişisel ve ev eşyalarının onarımı (Kısım G) Oteller ve moteller ile kamp yerleri ve diğer kısa süreli konaklama yerleri (Grup 55.3 44.7 10.1 ve Grup 92.4 46.7 (%) 44. rezervasyon ya da kayıt işlemi (%) 16.4 18.2 21.3 18.5 14.4 21. depolama ve haberleşme (Kısım I) Gayrimenkul.4 83.2 Çevrimiçi (online) sipariş.2 26.4 43.7 20.5 15.5 47.8 31.4 29.5 30.4 25.1 26.4 52.1) ve büyüklük grubu Online ödeme işlemleri Girişim tarafından üretilen ürünlerin pazarlanması Satış sonrası destek hizmetleri sağlanması Açık iş pozisyonları için ilanlar ve online iş başvurusu (%) 8.0 8.6 29.1 ve Grup 55.0 4.3 Not: Birden fazla hizmet türü işaretlenebileceği için satır toplamı bu tabloda 100’ü vermemektedir.2 13.4 (%) 26.6 20. motorlu taşıt.2) Ulaştırma.4 24.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2008 Yılı Ocak Ayında Web Sayfası Olan Girişimlerin Bu Sayfa Üzerinden Sunduğu Hizmetler Web üzerinden sunulan hizmet türleri Ürün kataloglarına ve fiyat listelerine erişimi sağlamak (%) Genel İmalat Sanayi (Kısım D) İnşaat (Kısım F) Toptan ve perakende ticaret.5 26. 1.1 45.3 15.9 24.3 28.0 57.3 11.8 5.5 15.2 Düzenli/ sürekli ziyaretçiler için web sitesinin içeriğinin kişiselleştirilebilmesi olanağı (%) 15.3 7.0 27.0 33.4 22.1 29.5 46.2 23.0 20.4 78. kiralama ve iş faaliyetleri (Kısım K) Sinema ve video filmleri ile ilgili faaliyetler ile radyo ve televizyon faaliyetleri (Grup 92.4 61.4 30.0 Ürünlerin siteyi ziyaret eden müşterilerin arzusuna göre tasarlanması veya hazırlanması imkanı (%) 27.3 28.5 83.3 7.

0 33. Dokuzuncu Kalkınma Planı. motorlu taşıt.1) ve büyüklük grubu Girişimin ürün/ hizmetlerinin İnternet üzerinden satış için uygun olmaması (%) Genel İmalat Sanayi (Kısım D) İnşaat (Kısım F) Toptan ve perakende ticaret. girişimcilik ve yenilikçiliği geliştirmeye yönelik çalışmalar çeşitli politika belgeleriyle ciddi biçimde gündeme alınmıştır.6 3. Avrupa Birliği ile 2007–2013 dönemini kapsayan Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) yürütülmektedir.2 26.2) Büyüklük Grubu Toplam (10+) 10-49 50-249 250+ 32.7 (%) 2. internet erişimi.6 Ödemeler ile ilgili güvenlik problemleri (%) 34.2 15.4 14.7 2.2 26.7 31.7 39.7 29.0 11.8 2.7 26.4 41.9 35. motosiklet.3 13.5 Müşterilerin İnternet üzerinden alım yapmaya hazır olmaması (%) 25.7 26. Not: Birden fazla kısıtlayıcı seçilebileceği için satır toplamı bu tabloda 100’ü vermemektedir.8 30.8 22.2 1.5 10.4 3.1 37. bilgisayar sahipliği.7 22.5 4. bilgi ve iletişim teknolojilerinin önemi konusunda giderek artan farkındalığın da katkısıyla.2 3.4 26.6 25.5 3.1 14.0 Lojistik sorunlar Diğer (%) 13. 47 .1 22.4 35.8 25.3 22. Birbirinden ayrı yürütülen bu çalışmalar ortak bir vizyon çerçevesinde yönlendirilerek.4 26. kiralama faaliyetleri (Kısım K) ve iş 29.9 34.0 Sinema ve video filmleri ile ilgili faaliyetler ile radyo ve televizyon faaliyetleri (Grup 92.7 23.6 25. KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı.2 e-ticaretin yasal çerçevesi ile ilgili belirsizlikler (%) 25.9 2.5 35.6 23.7 3.3 13.2 22.9 25.5 23. Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı. İhracata Yönelik Devlet Yardımları kapsamında uygulanan destekler. e-ticaret ve kurumsal kaynak planlaması ile tedarik zinciri yönetimi gibi modern iş uygulamalarının yaygınlaştırılması işletmelerin rekabet güçlerinin artırılması açısından önemli kazanımlar sağlayacaktır.5 17.6 11.1 34. kişisel ve ev eşyalarının onarımı (Kısım G) Oteller ve moteller ile kamp yerleri ve diğer kısa süreli konaklama yerleri (Grup 55.0 26. KOBİ’lerin bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımını artırmaya.6 28.9 9.5 29.9 22.1 ve Grup 55.4 13.5 (*) 2008 yılı Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırmasında 2007 yılına ilişkin olarak verilen cevaplara aittir.4 22.3 30. TÜBİTAK’ın “Vizyon 2023”ü.8 13.4 30.2 28.1 ve Grup 92. depolama ve haberleşme (Kısım I) Gayrimenkul.2) Ulaştırma. 1.1 14.2 32.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2007* Yılında İnternet Üzerinden Satış Yapan Girişimlerin Arasında Satışlarını Engelleyen veya Sınırlandıran Aşağıdaki Kısıtlayıcıların Çok Önemli Olduğunu Düşünen Girişimlerin Oranı Ekonomik faaliyet kolları (NACE Rev.7 25.9 2.3 34.

The Economist Intelligence Unit. 2007’de bu kriterlere. 2009 yılındaki kategoriler ve kriterler şunlardır49:  Bağlanma ve teknoloji altyapısı (% 20 ağırlığı var): Genişbant penetrasyonu ve uygun fiyatlarla kullanımı. The usage imperative. kişi başına BİT harcama düzeyi.  Kullanıcıların ve işletmelerin kullanımı (% 25): E-iş geliştirme düzeyi. interneti düzenleyen yasal çerçeve. pazar fırsatları. Ülkelerin bilgi ve iletişim teknolojileri altyapısının kalitesini ve tüketicilerin.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 4. Ülkeler bilgi ve iletişim teknolojilerini mevcut aktivitelerinde kullanma düzeyini artırdıkça ekonomi daha açık ve verimli hale gelir. finansman. internet güvenliği. yeni bir iş kurma kolaylığı.eui. her ülkenin kendisini diğerleriyle kıyaslamasını sağlar. yabancı yatırım politikası. işgücü piyasası. girişimcilik derecesi. internet kullanıcı sayısı.  Sosyal ve kültürel ortam (% 15): Eğitim düzeyi (okul hayatının uzunluğu ve nüfusun eğitime katılma oranı). Asya ülkelerinin etkileyici performansı nedeniyle devletin bilgi ve iletişim teknolojilerini kabulü ve desteğindeki rolü de eklenmiştir. e-devlet stratejisi. mobil telefon penetrasyonu. e-readiness Rankings 2008 ve e-readiness Rankings 2009 raporları 49 e-readiness rankings 2009. BM e-katılım indeksi temelinde e-katılım 48 The Economist Intelligence Unit. vergi rejimi. kişilerin on-line alışverişte ve bireysel konularda interneti kullanma düzeyi. devletin interneti sansürleme düzeyi.  Yasal ortam (% 10): Geleneksel yasal çerçevenin etkililiği. işgücünün teknik becerileri ve yenilikçilik düzeyi (patent-marka üretimi ve ar-ge harcamaları). e-Hazırlık bir ülkenin ekonomik ve sosyal gelişmesini artırmak amacıyla iletişim. Ana kategorilere yeni kriterler yıllar içinde eklenmektedir. işletmelerin ve kamunun bundan yararlanma becerisini gösterir.  Devlet politikası ve vizyonu (% 15): Devletin kişi başına yaptığı BİT harcaması. 2008 yılında Trinidad ve Tobago’nun eklenmesiyle sayısı 70 olan ülkenin gelişmişlik düzeyi 6 kategoride ölçülmektedir. on-line tedarik.com 48 . İkincisi ise BİT bakışı ile iş yapmak isteyen firmalara dünyanın en cazip ülkelerini gösterir48. Bu indeksin iki amacı vardır: İlki. vatandaş ve işletmelerin on-line kamu hizmetlerini kullanması. internet okuryazarlığı. elektronik kimlik kartı. makroekonomik çevre. on-line ticaret düzeyi. özel İş girişimcilere yönelik politikalar. uluslararası internet bağlantısı bant genişliği. dış ticaret ve kambiyo rejimleri.4 Türkiye’nin e-Hazırlık (e-readiness) Durumu The Economist Intelligence Unit’in IBM-Institute for Business Value ile birlikte yaptığı değerlendirmede. URL: http://db. ticaret ve kamu hizmetlerinde dijital kanalları kullanma becerisini ölçmektedir. dijital gelişme stratejisi.  ortamı (% 15): Genel politik ortam. işletmelere ve vatandaşlara sunulan on-line hizmetler.

Arabistan Mısır Nijerya Cezayir İran Tüm sıralamada -2009 (70 ülke) 27 34 41 43 50 51 57 61 67 68 e-hazırlık puanı . B. 7.A. 10. İsrail. 6. 2008’de 43. Danimarka.43 2009 yılı. 7. dünyada yaşanan ekonomik krizle birlikte 70 ülkeden 9’u hariç. Afrika Türkiye Ürdün S. 2008 sıralaması (70 ülke) 1. 8. sırada yer almıştır.46 3. 8.93 Yasal Ortam 5. 2007 sıralaması (69 ülke) 1.45 Devlet Politika ve Vizyonu 5.. 6. 49 .92 4. 5.09 6. Kolombiya ve İran artışla tabloda artışla yer almıştır.35 Kullanıcı ve İşletmelerin Benimsemesi 4.2009 7. 3. 9. ve 2007’de 42.94 Sosyal ve Kültürel Ortam 5.98 Orta Doğu ve Afrika e-hazırlık sıralamaları 2009 sıralaması 1. 2.68 5. 2006 sıralaması (68 ülke) 1 2 3 4 6 5 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6 7 8 2005 sıralaması Ülkeler İsrail BAE G. 10.89 3. 7.85 İş Ortamı 5. 6. 8. 4.12 5. 2. 4. Norveç. 5.34 Bağlantı ve Teknolojik Altyapı 4. 9. 10. 2. 3.34 4. hepsinde genel puanda düşüşe tanık olunmuştur. 5. 3. 2009 Türkiye Genel Puan 5. 9. Letonya..33 3.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Türkiye 2009’da 43.88 4. Estonya. 4. Trinidad & Tobago.E.

34 8.30 2007 8.12 6.90 7.42 8.19 8.09 7.22 8.74 8.28 6.16 2006 9.81 8.57 6.22 5.34 7.45 -6.09 7.74 8.54 8.60 8.32 6.90 7.85 8.81 7.07 Estonya İspanya İtalya İsrail Portekiz Slovenya Şili Ç.71 6.63 8.33 8.73 8.77 7.86 7.09 6.64 8.35 8.85 8.31 6.08 6.14 8.56 7.83 8.68 6.66 7.28 8.03 7.15 8.13 7.50 8.19 --6.35 8.19 6.08 8.88 8.60 8.86 7.62 8.84 6.95 7.91 8.32 6.33 8.05 8.74 8.51 7.98 7.46 7.29 7.04 2008 8.37 8.59 8.01 8.69 7.67 8.18 8.60 8.45 8.34 7.10 6.14 7.61 7.01 8.14 6.39 8.39 8.85 7.46 7.49 6.38 7.07 6.72 8.05 8.24 6.32 8.61 7.42 6.63 8.93 6.45 7.60 8.42 8.46 6.32 8.74 8.33 6.08 8.22 8.85 8.43 8.36 8.02 8.63 6.58 7.87 8.32 6.86 7.92 7.68 8.66 6.22 6.46 8.99 8.24 8.71 7.50 8.03 7.55 7.82 -7.64 8.67 8.03 7.59 -7.19 8.09 6.71 7.Cumhuriyeti Litvanya Yunanistan BAE  50 .97 6.61 8.28 8.00 7.72 6.89 7.14 6.04 8.19 7.30 8.14 2005 8.00 8.95 8.77 8.27 8.90 6.64 8.84 7.47 6.88 8.21 7.81 7.30 8.43 6.35 8.78 7.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Genel Sıralama (2005–2009 kıyaslamalı) GENEL SIRALAMADAKİ YERİ 2009 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 2008 5 3 7 11 1 4 6 2 12 13 16 9 8 10 22 19 14 21 15 20 17 18 23 28 26 25 24 27 29 32 31 38 30 35 2007 1 3 8 12 2 9 6 4 13 10 14 5 7 11 22 17 19 21 16 20 15 18 24 28 26 25 23 27 29 30 31 37 32 33 2006 1 4 6 11 2 8 13 10 9 7 14 3 5 14 19 23 12 16 18 17 20 21 -27 24 25 22 26 28 31 32 39 29 30 2005 1 3 8 9 2 10 11 6 12 6 16 4 5 14 19 22 12 15 18 17 -21 -26 23 24 20 25 27 31 29 37 28 -Ülke Danimarka İsveç Hollanda Norveç ABD Avustralya Singapur Hong Kong Kanada Finlandiya Yeni Zelanda İsviçre İngiltere Avusturya Fransa Tayvan Almanya İrlanda G Kore Belçika Bermuda Japonya Malta  ALDIĞI PUAN 2009 8.15 8.86 7.83 8.09 7.71 7.55 8.49 8.

17 4.10 5.44 5.88 6.46 2.85 3.90 4.93 3.56 5.07 5.46 5.50 3.47 4.69 3.03 4.91 4.22 3.17 4.65 5.01 4.58 4.25 5.64 5.07 5. 51 .06 5.02 3.03 5.53 4.44 4.98 3.30 4.97 5.46 3.06 5.66 4.56 4.39 2.84 5.04 5.08 S Arabistan Kolombiya Peru Filipinler Venezüella Çin Mısır Hindistan Rusya Ekvator Nijerya Ukrayna Sri Lanka Vietnam Endonezya Pakistan Cezayir İran Kazakistan Azerbaycan 2006’da dahil edilmiştir .53 5.97 3.89 3.  2008’de dahil edilmiştir.19 5.59 3.58 5.80 3.63 4.65 5.07 4.27 4.07 2.45 5.34 5.95 6.97 3.89 4.30 5.26 3.25 4.94 3.32 5.53 5.  2007’de dahil edilmiştir.62 3.80 5.33 5.97 5.71 4.92 4.43 5.83 6.68 5.67 4.42 5.40 5.92 3.31 3.96 4.33 3.11 5.22 4.93 2.51 5.38 4.22 5.88 5.63 3.73 6.61 5.43 4.80 3.03 5.66 4.33 3.61 3.78 5.78 3.10 3.02 4.82 -4.41 4.75 4.88 5.86 5.40 4.05 4.32 3.87 6.00 4.11 5.18 6.76 5.79 3.35 4.51 2.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70  33 36 37 34 41 40 39 42 43 49 44 50 48 45 47 53 46 58 51 55 52 56 57 54 59 63 62 61 60 65 68 64 67 70 66 69 34 39 41 36 40 38 35 43 42 46 44 -48 45 49 52 47 53 51 55 50 56 58 54 57 59 62 60 61 65 67 63 66 69 64 68 32 36 38 37 34 39 35 41 45 43 42 -44 49 47 54 46 51 49 56 48 57 55 53 52 58 60 61 59 66 62 67 63 65 64 68 30 34 40 35 32 36 32 38 43 41 39 -42 47 44 -46 48 50 51 45 54 53 49 52 55 58 57 56 61 60 64 63 59 62 65 Macaristan Slovakya Letonya Malezya Polonya Meksika G Afrika C Brezilya Türkiye Jamaika Arjantin Trinidad & Tobago Bulgaristan Romanya Tayland Ürdün  5.75 3.45 5.60 5.17 4.85 3.07 5.74 5.34 5.73 3.77 4.19 4.92 3.81 4.80 5.12 3.14 3.83 4.29 3.05 -5.29 4.03 3.97 3.85 4.89 4.88 3.05 5.15 5.17 5.68 4.98 4.43 5.03 3.14 4.16 6.83 3.85 3.23 5.90 3.07 -4.31 4.30 5.03 -4.12 4.21 5.77 5.06 2.51 3.39 3.42 4.02 5.04 4.84 4.08 5.27 4.26 4.86 4.03 3.72 3.18 4.69 4.25 4.

Güney Kıbrıs Tayland Slovenya Tunus Güney Afrika Macaristan Katar Hindistan Slovak Cumh..38 4.96 0.44 5.0.44 1.74 3.00 3.94 4.B.02 4.85 5.61 4.0.80 1.80 3.93 0.56 0. Letonya Bahreyn Jamaika Ürdün Suudi Arabistan Hırvatistan Hindistan Güney Afrika Kuveyt Umman Mauritius Adası Türkiye Yunanistan Çin Meksika Brezilya Kosta Rika Romanya Polonya Mısır Panama Uruguay 5.78 5.91 3.98 3.00 4.23 4.21 4.60 4.19 4.12 4. Y.87 3.67 3. Cumh. ve 2008’de 61. Macaristan Barbados Porto Rika Tayland Güney Kıbrıs İtalya Slovak Cumh.23 .23 .87 3.29 .18 1.D.17 5.47 5.14 4.19 5.26 4.24 .77 3.27 0.54 5.B.22 5.41 4. Singapur Danimarka İzlanda Finlandiya Kanada Tayvan İsveç İsviçre İngiltere Hong Kong Hollanda Norveç Kore.5 Dünya Ekonomik Forumu-Küresel Bilgi Teknolojileri Raporu Dünya Ekonomik Forumu’nun (World Economic Forum-WEF) INSEAD ile birlikte hazırladığı Küresel Bilgi Teknolojileri Raporu (The Global Information Technology Report) ülkelerin bilgi ve iletişim teknolojileri ağına hazırlık (Networked Readiness Index) düzeyini ölçmektedir.74 4.28 4.82 4.59 3.03 4.18 5.72 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 2006 (122 ülke) Danimarka İsveç Singapur Finlandiya İsviçre Hollanda A.35 4. Norveç Hong Kong İngiltere Kanada Avustralya Avusturya Almanya Tayvan.85 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 2007 (127 ülke) Danimarka İsveç İsviçre A.72 1.25 0.D.14 1.07 4.15 1.94 3.57 4.90 4.55 4. Cumh.05 4.74 3. Güney Kıbrıs R.30 5.18 5..84 5.0.51 0. İzlanda İngiltere Norveç Kanada Hong Kong Tayvan.00 0.35 5.00 3.36 4.01 4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 2008 (134 ülke) Danimarka İsveç A.08 4.71 5.03 0.86 3.43 5.28 4.11 0.58 5.B.39 1.89 1.31 5.54 5.28 1.66 3.36 0.28 5.91 3.47 0. Tunus Katar Tayland İtalya Litvanya Barbados Slovak Cum.0. sırada yer almıştır. Ürdün İtalya Çin Tayland Letonya Hırvatistan Umman Mauritius Adası Güney Afrika Jamaika Hindistan Yunanistan Kosta Rika Kuveyt Romanya Brezilya Azerbeycan Türkiye Ukrayna Brunei Darussalam Kolombiya Uruguay 5.0.63 4.47 4.07 4.99 3.19 4.11 5.10 5.98 4.19 0.27 5.93 4.02 4. Çin İsrail Japonya Estonya Fransa Yeni Zelanda İrlanda Lüksemburg Belçika Malezya Malta Portekiz Birleşik Arap E.93 3.31 1.24 5.53 5.59 5.27 5.53 5. 2006’da yeniden 52.68 3.54 1.25 .50 4.33 4.11 .34 0.52 4.42 5. Slovenya Şili İspanya Macaristan Çek Cumh.88 3.0.68 4. İspanya Litvanya Barbados Bahreyn Tunus Şili Suudi Arabistan Macaristan Porto Rika Slovak Cumh.16 4.33 4.48 5.0.80 0.35 5.04 .76 4.59 3.50 5.30 5.74 3.96 3.48 4. Letonya Güney Kıbrıs Hindistan Jamaika Hırvatistan Güney Afrika Yunanistan Meksika Bahreyn Mauritius Adası Türkiye Brezilya Kuveyt Romanya Kosta Rika Ürdün Polonya Çin Uruguay El Salvador Endonezya Arjantin Kolombiya Panama 5.94 3.0.14 5.24 .0.42 4.72 5.01 5.16 .28 5.89 3.04 5.30 5.21 4.16 0.87 3.0.42 4.45 5.03 5.09 4. Singapur İsviçre Finlandiya İzlanda Norveç Hollanda Kanada Kore.09 .50 5.14.36 0. Slovenya İspanya Katar Litvanya Şili Tunus Çek Cumh.18 4. Avustralya Japonya Almanya Avusturya İsrail İrlanda Yeni Zelanda Fransa Estonya Malezya Belçika Lüksemburg Portekiz Birleşik Arap E.94 3.80 3.06 4.17 5.0.44 1.14 5.05 4.02 5.17 4.0.14 4.07 0. 2007’de 55.08 0. Şili Malta İspanya Çek Cumh.86 3.19 4.23 0. Türkiye 2004’de 52.25 4.33 1.68 5.41 5.99 4.31 52 .51 1.15 4. Hong Kong Tayvan.03 4.18 1.90 3. İtalya Yunanistan Litvanya Mauritius Adası Kuveyt Ürdün Türkiye Bahreyn Çin Letonya Brezilya Polonya Jamaika Meksika Botswana Hırvatistan Romanya El Salvador Kazakistan Gana Kolombiya Mısır Bulgaristan Uruguay 2. Malezya Katar Portekiz Slovenya Çek Cumh..06 0.66 5.49 5.96 3.53 4.08 4.49 5.97 3.84 3.33 4.0.30 5.16 1.92 4.27 .0.78 1.01 3.48 1.33 0.B.0.32 4. .D.79 4.47 4.01 .14 5.24 4. 2005’de 48.18 4.19 5.03 . Estonya İrlanda Yeni Zelanda Fransa Belçika Lüksemburg Malezya Malta Portekiz Birleşik Arap E.69 3.17 5.28 4.13 4.08 0.07 4.37 5.76 4.81 3.10 4.87 3. Singapur Finlandiya Hollanda İzlanda Kore.0. Cumh.06 4.09 4.44 5.22 5.58 5.19 5.24 1.35 4.67 5.12 5.58 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 40 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 2005 (115 ülke) A.23 4.30 0.87 3.D.21 4.54 0. Cumh.97 3.34 4.25 4.41 4.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 4.31 .40 4.52 0.02 5.49 5.60 5.22 5.15 4.87 0.02 1.49 1.69 3.13 4.98 3.29 5.00 .35 0. Çin Japonya Avustralya Almanya Avusturya İsrail Kore.38 4. Çin Avustralya İngiltere Avusturya Japonya Estonya Fransa Almanya Lüksemburg Yeni Zelanda İrlanda Belçika İsrail Malta Birleşik Arap E.52 4.28 4.06 4.38 5.

431.156’e ulaşmıştır.238.448 12.363 18 404.603.112 2.643.tr) sağlamaktadır. s.bkm.951 17 Aralık 2006 Mart 2007 Ocak-Mart 2006 Dönemine Göre Değişim EkimAralık 2006 Dönemine Göre Değişim 83.367. yaşı 25 ile 34 arasında olan grup da buna eklenince oran yüzde 33’e çıkmaktadır. internet ve telefon bankacılığını teknolojiye ve güven sorununun aşılmasına paralel olarak artan ölçüde kullanmaktadır.385.220 15.785 709. Kredi kartı kullanıcıları.842. Bunun en önemli nedeni güvenli olduğuna inanılması ve kullanım kolaylığıdır.976. ayda ortalama 136 TL internet veya telefon alışverişlerinde harcanmaktadır. 147 53 .390 51 2.746 50 Aktaran: İnfomag Dergisi.591 198. Yüzde 13’lük bir kesim ise bu kanalda kredi kartlarını sürekli kullanmaktadır.531 71. 2009 yılının ilk üç ayında internette kayıtlı işyeri sayısı.778’dir. Kredi kartları ve sanal kartlarla.785 24.059. BKM’nin yaptığı BKM Kart Monitör Araştırması 2009’a göre.292 16.703 2.565 828. İnternet veya telefonla alışverişte en çok tercih edilen ödeme yöntemi % 86 ile kredi kartıdır.250 96.802 Kayıtlı 14. Bu verilere göre.683.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 4.com.066 806.395. 100 kişiden 87’si halen internet veya telefon bankacılığı ile alışveriş yapmamaktadır.281 781.250 19 780.923 18.350.6 Türkiye’de e-Ticaret Rakamları Bu konuda temel bilgileri Bankalararası Kart Merkezi (www.561 Aktif/Kayıtlı Müşteri 16 Oranı (%) KURUMSAL MÜŞTERİ Aktif Kayıtlı Aktif/Kayıtlı Müşteri Oranı (%) TOPLAM MÜŞTERİ Aktif Kayıtlı Aktif/Kayıtlı Oranı (%) Müşteri 332.461 2. 2009 Temmuz ayında 43. Türkiye Bankalar Birliği verilerine göre 2007 yılında bireysel müşteri ve kurumsal müşterilerin internet bankacılığı kullanımı şu şekildedir50: İnternet Bankacılığı Kullanan Müşteri Sayısı Mart 2006 BİREYSEL MÜŞTERİ Aktif 2.350 852.874. e-ticaretin gelişmesinde önemli olan kredi kartı sayısı.759 654.682. POS sayısı.741. bir önceki yıla göre % 44 artmıştır. Haziran 2007.463.053 47 3.670 19 3. Yaşı 18 ile 24 arasında olan kitlenin yüzde 19’u internet ve telefon üzerinden sipariş verebilmekte.838 47 3.857 17.573 17. 1.617 18 391.

Sanal POS: Bankalar tarafından işyerlerine sağlanan ve internet üzerinden kredi kartı aracılığı ile tahsilat yapılmasını sağlayan yazılımdır.09 843.868 287.6 12.224 Yurtdışı 105. — İnternetten Yapılan Ödül Programı: Sadakat programları doğrultusunda kredi kartı sahiplerine verilen puanların (bonus.522 57.18 7. her türlü malın ve servisin bilgisayar teknolojisi.803 493.74 39.332 1.675 76.38 83.54 8.24 54.307. world puan.905 320. — Yurtdışı İşlem Adedi/İşlem Hacmi: Bankanın kendi çıkardığı sanal kart yada sanal kredi kartlarının yurtdışı kullanım adet ve hacmidir.407 103.) eğer online kullanımı mümkün ise bu kullanımlara ilişkin işlem adetleri ve hacimlerdir. faks gibi) kullanarak satılması ve/veya satın alınması olarak kabul edilebilir. Burada yapılan çalışmada bu kapsamdaki tanım daraltılmış. — Toplam İşlem Adedi/İşlem Hacmi: Bankanın kendi çıkardığı sanal kart yada sanal kredi kartlarının yurtiçi ve yurtdışı toplam kullanım adet ve hacmidir.53 4.640 88.224 25.135 1.06 Dönem 2005 2006 2007 2008 2009 (OcakTemmuz) İnternetten Yapılan Ödül Toplam Yurtiçi Programı 540.com.233 638.42 120.59 16.145 İşlem Tutarı Sanal Kart ile Yapılan Yurtdışı 8.45 İnternetten Yapılan Ödül Toplam Programı 34.248 189. ödeme işleminin internet üzerinden yapıldığı ve kredi kartının ödeme aracı olarak kullanıldığı işlemler esas alınmıştır.64 51.505 304. Mektupla/Telefonla Sipariş: Kredi kartının fiziksel olarak bulunmadığı ortamda.101 925. 51 URL: http://www.5 5.77 23.801.79 15. elektronik fon transferi-EFT.tr 54 .369 Açıklamalar: — Yurtiçi İşlem Adedi/İşlem Hacmi: Bankanın kendi çıkardığı sanal kart yada sanal kredi kartlarının yurtiçi kullanım adet ve hacmidir.118 102.870 653. Elektronik ticaretin daha güvenli bir ortamda yapılmasını sağlamak amacıyla.88 73.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA BKM’ye51 göre elektronik ticaret tanımı ve diğer tanımlar şöyledir: “Elektronik ticaretin tek bir tanımı olmamakla beraber. Sanal Kart/ Sanal Kredi Kartı: Fiziksel olarak mevcut olan veya olmayan ve kart sahibi tarafından içerisine para aktarılmak suretiyle kullanılabilen kredi kartıdır. Elektronik ticaretin artmasıyla beraber güvenli ticaretin önemi artmıştır.” Sanal Kart/Sanal Kredi Kartı İşlemleri (Milyon TL) İşlem Adedi Sanal Kart ile Yapılan Yurtiçi 434. telefon veya internet aracılığı ile yapılan kredi kartıyla alışveriş işlemidir. mektup ile sipariş.17 5. POS terminalleri. ideal puan vb.23 22. bankalar tarafından “Sanal Kart” ve “Sanal Kredi Kart”ları çıkarılmıştır. elektronik iletişim kanalları ve ilgili teknolojiler (akıllı kart-smart card.04 37.545 409.bkm.

692.895 Toplam 18.412 34. “Yurtdışı”.145.08 191.326.119 3.39 263.180.861.13 7.593 Toplam 17.402 57.537.933.43 4.770.804 64.69 130.27 903.712.149 19.006.941.950.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Sanal POS İle Yapılan E-Ticaret İşlemleri İşlem Adedi Dönem 2005 2006 2007 2008 2009 (OcakTemmuz) Yerli Kartların Yurtiçi ve Yurtdışı Kullanımı Yurtiçi 16.949.613.77 8.01 229.75 5.037 54.605 34.366.941.689.541.016 53.037.259.79 1.000.6. Mayıs 2006’e göre “ürün ve hizmet satın almak için en çok hangi arama motorunu tercih ediyorsunuz?” sorusuna verilen cevaplar şunlardır: Google: % 86 MSN: % 6 Mynet: % 4 Yahoo: % 3 Arabul: % 1 55 .733 Yerli ve Yabancı Kartların Yurtiçi Kullanımı Yurtiçi 18. yerli kartların yurtdışı kullanımını gösterir.742 51.038.73 5.91 2.704 49.18 2.388.75 Yurtdışı 85.035 (Devamı) İşlem Tutarı (Milyon TL) Dönem 2005 2006 2007 2008 2009 (OcakTemmuz) Yerli Kartların Yurtiçi ve Yurtdışı Kullanımı Yurtiçi 1.021 779.438 1.31 Toplam 1. “Yurtiçi” yerli kartların yurtiçi kullanımını.521 61.656 2.068 36.686.748 36.140 Yurtdışı 248.591.286.41 4.716.14 Toplam 1.1 Kullanıcılarla İlgili İstatistikler TNS Piar Google Benchmark Survey.222 2.637.06 Açıklama: “Yerli ve Yabancı Kartların Yurtiçi Kullanımı” bilgilerinde.04 4.140 Yurtdışı 706.412.051.38 2.471.6 5.038 1. “Yurtdışı”.607 21.106.69 2282.776 21.89 Yerli ve Yabancı Kartların Yurtiçi Kullanımı Yurtiçi 1319.596. “Yerli Kartların Yurtiçi ve Yurtdışı Kullanımı” bilgilerinde.316.409. yerli kartların yurtiçi kullanımını. “Yurtiçi”.38 8.699.17 9.560.73 166. yabancı kartların yurtiçi kullanımını gösterir.962.75 Yurtdışı 68.143 1.801.68 5.587 21.668.088.64 387. 4.582 61.051.688.345.68 5.169 582.992.

9 4.1 4.1 3.2 4. ürün özelliklerini belirlemek yaygındır.1 3.1 4.3 4 4.2 4.3 4.6 4.8 56 . off-line alışveriş öncesinde internetten bilgi almak. Satın alma kararı öncesi bilgi toplanan kaynaklar ve bu kaynakların yardımcı olma seviyesine ilişkin araştırma sonucu şu şekildedir: Kullanım (%) Arama motoru Portal Ürünün kendi sitesi Arkadaşların tavsiyesi İnternet harici reklamlar Gazete haberleri Online mağaza Haber Sitesi TV Haberleri Ürün karşılaştırma siteleri Dergi Haberleri Açık artırma sitesi Fihrist sitesi İnternet reklamları Sarı sayfalar sitesi Radyo haberleri Tüketici raporu sitesi Sarı sayfalar kataloğu 97 43 21 19 18 12 11 11 9 9 8 7 7 5 3 3 2 2 Yardımcı Olma (1= Hiç olmadı 5= Çok yardımcı oldu) 4.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Off-line alışveriş için internetten araştırma yapma sonucu şu şekildedir:  Toplam: % 84  Erkek: % 85  Kadın: % 82  18-24 yaş: % 84  25-34 yaş: % 85  35-44 yaş: % 86  + yaş: % 69 45 Diğer ülke e-ticaret davranış alışkanlıkları ülkemizde de görülmekte olup.1 4 4.9 4 3.

BKM verilerine göre Eylül 2009’da 3D Secure kullanan e-perakendeci sayısı 3. Ancak bu alanda yapılan sahtekarlıklar da (fraud) artmaktadır. Kartınızı aldığınız bankadan alacağınız kişisel güvenlik mesajı – Personal Assurance Message (PAM) ve şifre ile herhangi bir sanal mağazadan alışveriş yaptığınızda ödemeniz sırasında kişisel güvenlik mesajınız ekranda gözükecektir. Milliyet. Kullanıcılar internet alışverişinin kolaylığı. Kayıt esnasında birkaç güvenlik sorusunun yanıtlanması. İnternet perakendeciliği. soruların ardından aşağıdaki iki tanımlamanın kişiye özel olarak yapılması gerekmektedir. daha uygun fiyatları.949’dur53. Teknoloji ve evde kullanılan elektronik eşyaların satışı artacaktır. BKM web sitesinde Türkiye’de 3D Secure uygulayan internet perakendecilerinin listesi bulunmaktadır. Sıkı güvenlik önlemleri kullanıcıların kredi kartına güvenini artırmaktadır. Başlangıçta yavaş olan dial-up bağlantı nedeniyle düşük olan on-line alışveriş. İnternet perakendecileri Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) adıyla sektörel örgütlenmeye gitmiştir. 52 Consumer Finance – Turkey. yukarıda değinilen sıkı güvenlik önlemleri. Euromonitor. nakliye kolaylığı. ücretsiz ürün kurulumu gibi çekici özellikleri nedeniyle daha çok on-line alışverişe yöneleceklerdir. internete erişim altyapısı.com isimli e-ticaret sitesine yatırım yapmasıdır54.5. Mesajın ekranda gözüküyor olması kartı tarafınıza gönderen bankanın web sitesine güvenli olarak bağlandığınızı göstermektedir. Bu alanda ülkemizde yaşanan önemli bir gelişme.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 4. dünyanın en büyük e-ticaret sitelerinden eBay’in gittigidiyor.7 İnternet Perakendeciliği Rakamları Ülkemizde ilk kez 1999’da uygulanmaya başlanan e-ticaret rakamlarının daha da büyüyeceği tahmin edilmektedir. Euromonitor’e göre 2008–2013 döneminde internet perakendeciliğinde işlem hacminde % 75’lik bir büyüme olacağı tahmini yapılmaktadır. Bunların kullanımı hemen kabul edilmiştir. fiyat ve ürün kıyaslama avantajları. Bu mesaj sadece siz ve kartınızı size gönderen banka tarafından bilinmektedir. Kart sahiplerinin kayıt işlemleri farklılık göstermektedir. hızlı bağlantı ve karşılanabilir PC’lerle birlikte erişim kolaylaştıkça artmaktadır. Nisan 2009 53 Erişim: 17/09/2009 54 “ebay gittigidiyor’la Türkiye pazarına girdi”. 4. Visa firması 3D Secure ve MasterCard SecureCode for MasterCard ile PIN kullanımını on-line işlemlerde geliştiren daha sağlam sistemler sunmaktadır. 2002’den itibaren geniş bant ADSL bağlantının Türk Telekom tarafından sunulmasıyla birlikte hızla artmaya başlamıştır52.2007 57 . 2008’de 6 milyon ADSL olmak üzere 8 milyon internet abonesine ulaşılmıştır.

Internet Retailing . sanal alışverişin Türkiye’de giderek daha çok alanda yaygınlaştığını göstermektedir.2 493.Oyunlar ve Oyuncaklar .7 29.Kozmetik ve Bakım Ürünleri .5 385.5 258.0 289.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnternet Perakendeciliği Değeri (2003-2008) TL Milyon İnternet Perakendeciliği .Kendin Yap (DIY).1 226. Bu kullanıcıların oranı henüz yüzde 5. 58 .Giyim ve Ayakkabı .5 20. Bahçe ve Donanım .0 8.Turkey BKM’nin Kart Monitör Araştırması 2009’a göre.0 2006 863.0 12.2 2007 1.Tüketici Elektronik Aletleri .5 251.331.0 6. internetten en çok kitap ve film satın alınmaktadır.0 2005 664. yapı malzemeleri.0 13. Giyim ve aksesuar sektörü internet veya telefonla alışveriş yapanların yüzde 30’u tarafından tercih edilirken.5 15.Ev Bakım Ürünleri . yüzde 2 gibi tek haneli rakamlarda kalsa da. Geçen yıl olduğu gibi üçüncü sırada yer alan sektör olan havayolları ve seyahat acentelerinin payı ise yüzde 37.5 24. elektronik eşya ve bilgisayar alışverişleri yüzde 53 ile ikinci sırayı alıyor. DVD ve CD siparişleri ilk sırayı alıyor.5 274.8 263.0 15. daha çok çalışan kesimin ve öğrencilerin tercih ettiği internetten yemek siparişi yüzde 21’lik oranla sıralamadaki yerini alıyor.9 91.4 8.9 143.Dekorasyon ve Ev Eşyaları .Medya Ürünleri .4 105.5 40.0 331. Yüzde 12’lik bir kesim markete gitmeden internet ve telefon üzerinden sipariş vermeyi tercih ederken.1 82. Bu sektörde de bir önceki yıla göre 11 puanlık bir artış söz konusu.Vitamin ve Beslenme Takviyeleri .4 Kaynak: Euromonitor.4 177.1 306.0 2004 545.Gıda ve İçki .6 48. mobilya. kuyumcular.0 2008 1.092.0 4.1 15.4 166.0 128.9 25. Ancak önceki yıla göre burada 12 puanlık bir artış yaşandığı da göze çarpıyor.9 59.Diğer 2003 463.8 294. araç satış ve yedek parça gibi sektörler de dikkat çekiyor. İnternet ve telefonla yapılan alışverişlerde yüzde 69’luk pay ile kitap.Evde Kullanılan Elektrikli Aletler .1 335. Daha önceki yıllarda ilk sırada yer alan elektrik.0 11.

6 5. Enucuz Pazarlama Turizm Reklam ve Telekomünikasyon Tic.3 0. Elektronik Ticaret ve Sanal Mağaza Hizmetleri A.6 .9 1. Netsa Internet Hizmetleri Ltd.0 9.7 1.1 100.7 100.5 3.6 1.5 0.Ş.9 6.2 100.1 3.1 79.2 66.9 100.9 4.Ş.5 4.5 0.8 9.2 62.0 Market/Gıda Alışverişi Elektrik/Elektronik Eşya/Bilgisayar Giyim ve Aksesuarı 2005 8. A.2 0.2 73./Hırdavat/ Nalburiye Doğrudan Pazarlama Havayolları/Seyahat Acenteleri Araba Kiralama Kitap/DVD/CD Kuyumcular Konaklama Saglık/Sağlık Ürünleri/Kozmetik Yemek Siparişi Kaynak: BKM Kart Monitor 2009.0 Sigortacılık 2008 18.8 0.5 0.8 1.8 0.5 1.5 9.6 2.Ş.2 2.0 Araç Satış/Servis/ Yedek Parça Mobilya ve Dekorasyon 2007 12. Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.4 7.7 1.8 100. s.1 0.0 4.Ş. Şti.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İNTERNET YA DA TELEFONLA ALIŞVERİŞ YAPILAN SEKTÖRLER 69 53 37 30 21 14 12 8 5 5 5 4 3 2 2 Yapı Malz.0 59 . Türkiye Genpa Telekomünikasyon ve İletişim Hizmetleri San. Dell Dağıtım (EMEA) Ltd.0 2006 11. İnternet Perakendecisi Firmaların Değersel Olarak Yüzdesi (2004-2008) TL Milyon (Satış vergisi çıkartıldığında % değeri) D-Market Elektronik Hizmetler A. 28 Euromonitor Internet Retailing Turkey raporunda yer alan diğer veriler aşağıya tablolar şeklinde sıralanmıştır.2 54.7 1.1 2. Diğerleri Toplam 2004 7.1 2. Şti. Tic.5 0. GittiGidiyor A.6 4.8 0.6 2.Ş. Ltd.

4 186. Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.5 1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnternet Perakendeciliğinde Markaların Değer Olarak Payı (2005–2008) Marka hepsiburada.0 128.2 62.201.6 5.525.1 335.9 6.6 363.com gittigidiyor.2 204.9 459.144.2 493. Enucuz Pazarlama Turizm Reklam ve Telekomüniksayon Tic. GittiGidiyor A.com Diğerleri Toplam Ait Olduğu Firma D-Market Elektronik Hizmetler A. Netsa Internet Hizmetleri Ltd.0 9.5 15.7 1.6 4.7 29.4 395.com Dell genpatech.0 331.Ş.7 1.Medya Ürünleri .5 0. A.6 980.8 2012 2.461.com estore.Ş.5 4.Ev Bakım Ürünleri .2 518. Bahçe ve Donanım . Elektronik Ticaret ve Sanal Mağaza Hizmetleri A.8 147.6 342.1 3. Şti.1 353.4 36.Ş.Vitamin ve Beslenme Takviyeleri .7 1.6 2.Giyim ve Ayakkabı .739.com 444cicek.5 16.2 0.1 223. Tic.8 9.1 373.6 2.7 644.9 4.0 İnternet Perakendeciliği Tahminleri: Değer (2008–2013) TL milyon İnternet Perakendeciliği .0 2007 12.Dekorasyon ve Ev Eşyaları .2 54.Diğer 2008 1.Kendin Yap (DIY).961.331.Gıda ve İçki . 2005 8.8 0.5 2010 1.7 591. Ltd.4 16.Tüketici Elektronik Aletleri .1 2.1 2011 1.com ebebek.6 50.9 100.5 2009 1.8 0.8 0.Evde Kullanılan Elektrikli Aletler .2 73.4 41.8 381.4 32.0 2008 18.9 60 .8 100.7 708.9 1.com biletix.0 45.4 7.0 2013 2. Dell Dağıtım (EMEA) Ltd.7 100.2 166.5 16.0 2006 11.Ş.5 581.5 0.2 100.Kozmetik ve Bakım Ürünleri . Türkiye Genpa Telekomünikasyon ve İletişim Hizmetleri San. Şti.5 1.Oyunlar ve Oyuncaklar .5 0.2 2.5 9.2 66.Ş.5 3.3 15.1 2.0 835.1 15.

5 11.Vitamin ve Beslenme Takviyeleri .1 132.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnternet Perakendeciliği Tahminleri: Değerdeki Artışın Yüzdesi (2008-2013) Sürekli Değer Artışı % İnternet Perakendeciliği .Evde Kullanılan Elektrikli Aletler .Ev Bakım Ürünleri .1 74.4 2.Diğer 14.Tüketici Elektronik Aletleri .2 15.8 2.Gıda ve İçki .Dekorasyon ve Ev Eşyaları .6 18.3 2008-13 CAGR (Yıllık Bileşik Büyüme Oranı) 13.Kendin Yap (DIY).9 11.Giyim ve Ayakkabı .1 2008-13 TOPLAM 84.8 73.Oyunlar ve Oyuncaklar .Kozmetik ve Bakım Ürünleri .1 11.Medya Ürünleri . Bahçe ve Donanım .2 - 61 .0 92.

bilgitoplumu.gov. BİLGİ TOPLUMU STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2006-2010) Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanmış olan Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem planı55 2006–2010 yılında ülkemizde uygulanacak bilgi toplumuna geçiş hedefleriyle ilgili detaylı çalışmaları belirlemektedir. işletmeler ve kamu kesimi ile tüm toplumun bilgi toplumuna dönüşümünün uyum içinde ve bütünleşik bir yapıda yürütülmesini amaçlamaktadır. küresel rekabette başarılı ve refah düzeyi yüksek bir ülke olmak” şeklinde belirlenmiştir. bilgi ve teknolojiyi etkin bir araç olarak kullanan.2006 tarihli ve 26242 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. işletmelerde bilgi ve iletişim teknolojileri ve e-ticaret kullanımı açısından ele alınmaktadır. 28. bilgiye dayalı karar alma süreçleriyle daha fazla değer üreten. e-Dönüşüm Türkiye Projesi. Bu süreçte. “Bilgi Toplumu Stratejisi ve ek’i Eylem Planı” 11. Bu bölümde konu.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 5. Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı. Projenin genel koordinasyonu görevi Devlet Planlama Teşkilatına verilmiş. vatandaşlar. Bu çalışma AB tarafından sürdürülen 2010 Lizbon Stratejisine de uyum sağlamayı içermektedir. “Bilim ve teknoloji üretiminde odak noktası haline gelmiş.07. 58 ve 59. yeni ve daha et55 http://www.tr 62 . Hükümet Acil Eylem Planında yer alan “e-Dönüşüm Türkiye Projesi” 2003 yılında başlatılmış. “İşletmelerin kendi iş süreçlerinde ve kamuyla olan iş ve işlemlerinde bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygın kullanımıyla bu sıkıntıların büyük oranda giderilmesi. Bilgi Toplumu Stratejisi ve eki Eylem Planı. Eylemler 2006 yılında başlatılmakta.07. talebin hızla tetiklenerek hedeflenen ekonomik ve sosyal faydaların gerçekleştirilmesi amacıyla 2007–2008 yıllarında yoğunlaşıp 2009–2010 yıllarında sonlanmaktadır. kamu. Politika Belgesinde. Sanayi ve Ticaret Bakanı ve üst düzey bürokratlar ile sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla e-Dönüşüm Türkiye İcra Kurulu. vatandaşlar. böylece ülkemizde yürütülmekte olan münferit çalışmalar tek proje çatısı altında toplanarak hızlandırılmıştır. Ulaştırma Bakanı. özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla da Danışma Kurulu oluşturulmuştur. kısacası toplumun her kesimi için önümüzdeki 5 yıllık dönemde temel referans belgesi olma ve gelecekte yürütülecek çalışmalara yol gösterme amacındadır.2006 tarihli ve 2006/38 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı’yla onaylanmış olup. ilgili tüm tarafların katılımıyla hazırlanan “Türkiye’nin Bilgi Toplumuna Dönüşüm Politikası” e-Dönüşüm Türkiye İcra Kurulu tarafından kabul edilmiştir. Türkiye’nin bilgi toplumuna dönüşüm vizyonu. kamu kesimi ve iş dünyası ile sivil toplum kuruluşları.

istihdamın ve verimliliğin artırılması. 5-6 63 .  Kamuda iş süreçlerinin gözden geçirilerek kamu yönetiminde ve işleyişinde modernizasyonunun sağlanması. Ancak. sayısal uçurumun azaltılması. KOBİ’ler içinde 1 ile 9 arasında çalışanı olan mikro ölçekli işletmeler de toplam işletmelerin yüzde 96. şirketler arasında oluşacak etkin iletişim platformlarıyla sektör içi ve sektörler arası sinerjiler ortaya çıkarılabilecektir.5 seviyelerinde kalmaktadır. Diğer taraftan. Bilgi Toplumu Stratejisi. Temmuz 2006. Ülkemizde KOBİ’ler toplam işletmelerin yüzde 99.  Vatandaşların bilgi toplumu imkanlarından azami düzeyde faydalanmalarının sağlanması. bu işletmelerin teknik bilgi ve beceri seviyelerinin. s. daha fazla katma değer yaratmak üzere. bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim fırsatlarının ve bu teknolojilerin sağladığı avantajlardan faydalanma kabiliyetlerinin sınırlı olmasının etkili olduğu değerlendirilmektedir. hızlı.”56 Bilgi toplumuna yönelik tüm bu girişimlerde ele alınan öncelikli alanlar ve aşılması gereken engeller genellikle aşağıdaki hususlarda yoğunlaşmaktadır57: Sürdürülebilir büyüme ve rekabetçiliğin artırılması Yaşam kalitesinin artırılması Sayısal uçurumun önlenmesi İnsan kaynağı yetkinliklerinin ve istihdamın artırılması Kamu hizmetlerinin çoklu platformlardan.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA kin iş süreçlerinin geliştirilmesi.3’ünü oluşturmaktadır. vatandaş odaklı ve etkin sunulması e-Ticaretin yaygınlaştırılması Bilgi toplumu uygulamalarında standardizasyon ve güvenliğin sağlanması Pazara uyumlu Ar-Ge ve yenilikçiliğin geliştirilerek değer yaratılması Genişbant iletişim altyapılarının yaygınlaştırılması İçeriğin ve bilgi toplumu uygulamalarının zenginleştirilmesi Teknolojilerin yakınsama potansiyelinden faydalanılması Bilgi toplumunun gelişiminde medya kanallarından faydalanılması Bilgi Toplumu Stratejisinin temel hedefleri. istihdamın ise yüzde 76. s.8’ini. KOBİ’lerde üretilen katma değerin düşük olmasında.  Bilgi ve iletişim teknolojilerinin. KOBİ’lerin GSMH içerisindeki payı yüzde 26. verimliliğin artırılması ve e-ticaretin yaygınlaşması ile küresel pazarlara erişim imkanları sayesinde satış potansiyelinin artması mümkün olabilecektir. 56 DPT. 10-11 57 DPT.7’sini oluşturmaktadır. işletmeler tarafından yaygın ve etkin kullanımının sağlanması.  Kamunun vatandaşlara ve iş dünyasına sunduğu hizmetlerin daha etkin. kolay erişilebilir ve verimli sunulması. Bilgi Toplumu Stratejisi. işletme maliyetlerinin azaltılması.

2010 Yılı Hedefleri-Sosyal Dönüşüm59 Temel Göstergeler * İnternet Kullanıcısı Bireyler — Öğrenciler — Çalışanlar — İşsizler Eğitim Amaçlı İnternet Kullanan Öğrenciler Çevrimiçi Bankacılık Yapan Bireyler Çevrimiçi Alışveriş Yapan Bireyler e-Devlet Hizmetlerini Kullanan Bireyler İnternete Bağlı Bilgisayar Bulunan Haneler KİEM’den İnternete Erişen Bireyler Güvenlik Problemi Yaşayan Kullanıcılar * 16–74 yaş arası bireyler için Mevcut Durum60 (%) 14 53 17 21 34 2. Türkiye’nin stratejik öncelikleri şunlardır58: 1. s.1 24 2. diğer yandan stratejik önem taşıyan sektör ve bölgelere ilişkin bilgi ve iletişim teknolojileri ihtiyacının belirlenerek bu ihtiyacı karşılamak üzere sektöre özel verimlilik programları hayata geçirilecektir. Bilgi Toplumu Stratejisi.1 2. “İşletmelere bilgi ve iletişim teknolojileri yoluyla rekabet avantajı”60 Bir yandan. Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin İş Dünyasına Nüfuzu. s.9 7 0. nitelikli ve uygun fiyatlarla hizmet sunumunu sağlayacak rekabetçi ortamın tesisi ile bilgi ve iletişim teknolojileri sektörünün büyümesinin sağlanması ve küresel rekabetçi bir sektör olarak konumlanmasıdır. Bilgi Toplumu Stratejisi 7 temel strateji altında eylemlerin yöneleceği müdahale alanlarını temalar şeklinde belirlemiştir. 24 60 TÜİK 2004 hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım anketi (16-74 yaş) (Genişbant İnternet abone yoğunluğu hariç) 64 .2 24 Hedef (%) 51 96 77 56 78 33 30 35 48 5. 20 59 Bilgi Toplumu Stratejisi.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  İletişim hizmetlerinde yaygın. “Herkes için bilgi ve iletişim teknolojileri fırsatı” Vatandaşların gündelik ve iş yaşamlarında bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin kullanımı ile ekonomik ve sosyal fayda artırılacaktır. 58 DPT.2 5.TÜİK 2004 hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım anketi (16–74 yaş)(Genişbant internet abone yoğunluğu hariç) 2. KOBİ’lerin bilgisayar sahipliği ve internet erişimi artırılarak e-ticaret yapmaya teşvik edilmeleri. Sosyal Dönüşüm.

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

2010 Yılı Hedefleri-Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin İş Dünyasına Nüfuzu
Temel Göstergeler * Elektronik kanallardan sunulan kamu hizmetlerinden yararlanan işletme oranı : • Bilgi alma • Form indirme • Çevrimiçi Form Doldurma • İşlemin tamamlanması Bilgisayarı olan işletme oranı Genişbant internet erişimine sahip işletme oranı e-Ticaret satışlarının toplam ciroya oranı Kurumsal Kaynak Planlaması kullanan işletme oranı Tedarik Zinciri Yönetimi kullanan işletme oranı Müşteri İlişkileri Yönetimi kullanan işletme oranı
* Küçük, orta ve büyük ölçekli (10 ve daha fazla çalışanı olan) işletmeler için

Mevcut Durum (%)

Hedef (%)

61 20 0-3 0-3 0-1 0-0,5

90 80 60 30 95 70 15 15 12 5

Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin İş Dünyasına Nüfuzu Stratejik Hedefine Yönelik Eylemin ana temaları: Devlet ile İş Yapma Kolaylıklarının Sağlanması
Eylem Açıklama — İşletmelerin çevre izinleri ile ilgili iş ve işlemlerini tek bir noktadan çevrimiçi olarak yapabilmeleri sağlanacaktır. — Yeni şirket kurulumu, çeşitli lisans başvuruları, mali destek ve teşvik başvuruları, çalışan SSK kayıtları, gümrük işlemleri, vergi beyan ve ödemeleri, iflas başvuruları, ünvan değişikliği ve genel kurul bildirimi gibi işlemler tek bir noktadan çevrimiçi olarak yapılabilecek, onaylanacak ve arşivlenecektir. Sorumlu (S) ve İlgili (İ) Kuruluşlar Çevre ve Orman Bakanlığı (S) İçişleri Bakanlığı (Mahalli İd. Gn. Md.) (İ) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (İ) Yerel Yönetimler (İ) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (S) Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Bşk.) (İ) Dış Ticaret Müsteşarlığı (İ) Gümrük Müsteşarlığı (İ) Sosyal Güvenlik Kurumu (İ) KOSGEB (İ) TÜRKSAT (İ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (İ)

Çevrimiçi Çevre İzinleri

Çevrimiçi Şirket İşlemleri

65

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

Dış Ticarette e-Belge Kullanımı

— Dış ticaret işlemlerinde kullanılan bilgi ve belgeler kurumlar arasında elektronik ortamda paylaşılacak ve tüm işlemler iş süreçlerinde taraf olan kurumlarca standart dış ticaret belgeleri kullanılarak elektronik ortamda gerçekleştirilecektir.

Gümrük Müsteşarlığı (S) Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Bşk.) (İ) Sağlık Bakanlığı (İ) Ulaştırma Bakanlığı (İ) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (İ) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (İ) Çevre ve Orman Bakanlığı (İ) Dış Ticaret Müsteşarlığı (İ) Türkiye İstatistik Kurumu (İ) Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (İ) Türk Standardları Enstitüsü (İ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (İ) Türkiye İhracatçılar Meclisi (İ)

Bilgi Edinme Ortamının Sağlanması
Eylem Açıklama Sorumlu (S) ve İlgili (İ) Kuruluşlar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (S) Ulaştırma Bakanlığı (İ) Dış Ticaret Müsteşarlığı (İ) Türkiye İş Kurumu (İ) KOSGEB (İ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (İ) Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (İ) İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları (İ) Hazine Müsteşarlığı (S) İçişleri Bakanlığı (Mahalli İd. Gn. Md.) (İ) Maliye Bakanlığı (Milli Emlak Gn. Md.) (İ) Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Bşk.) (İ) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (İ) Tapu ve Kadastro Gn. Md. (İ) Yerel Yönetimler (İ) Yabancı Sermaye Derneği (İ)

Tek Nokta Bilgilendirme Portalı

- Portal, KOBİ ve girişimcilere iş kurma, iş yapma, BİT kullanımı ve faaliyet gösterdikleri sektörler ile ilgili ihtiyaç duyacakları her türlü bilgiyi sunacaktır.

Yabancı Yatırımcı Odaklı Promosyon Portalı

- Yabancı yatırımcılar, Türkiye’deki mevzuat, sektörler ve verilen teşvikler ile temel girdiler hakkında bilgilendirilecektir. Ayrıca, yabancı yatırımcılara değişik yatırım seçenekleri sunulacaktır.

66

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

İşletme ve Çalışanların Bilgi ve İletişim Teknolojileri Yetkinliğinin Geliştirilmesi
Eylem İmalat Dışı Sektörler için Destek Hizmetleri Verecek Kurum Geliştirilmesi Açıklama - BİT desteklerinden tüm sektörlerdeki işletmelerin doğru ve planlı bir şekilde faydalanması amacıyla KOSGEB’in faaliyet alanı genişletilecektir. - e-Öğrenme yoluyla çalışanların mesleki bilgi ve beceri düzeyleri artırılacaktır. Dezavantajlı bölgelerde çalışanlar ve özürlülerin mesleki eğitim materyallerine ulaşmalarının önündeki engeller de kaldırılarak insan kaynağı niteliği geliştirilecektir. - Turizm Portalı oluşturularak tanıtım ve pazarlamaya katkı sağlanacak, turizm tesislerinin tanıtımı, çevrimiçi rezervasyon ve sektörde ilgili aktörler arasında bilgi paylaşımına uygun ortam sağlanacaktır. - İşletmelerde bilgisayar ve İnternet kullanımının yaygınlaştırılması ve bilgisayar kullanan çalışan sayısının artırılması amacıyla, temel altyapı maliyetlerinin bir kısmının devlet tarafından karşılanmasına yönelik destek verilecektir. - Tüm sektörlerdeki işletmelerin, iş süreçlerini yeniden tanımlamaları ve tüm süreçlerini elektronik ortama entegre ederek verimliliklerini artırmaları amacıyla destekler verilecektir. - Bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımı açısından oldukça geride olan kırsal kesim çalışanları BİT ile tanıştırılacak ve üreticilerin teknoloji, pazar ve sanayi ile entegrasyonunda bilgi ve iletişim teknolojilerinden azami ölçüde faydalanmaları sağlanacaktır. Sorumlu (S) ve İlgili (İ) Kuruluşlar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (S) KOSGEB (İ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (İ) Milli Eğitim Bakanlığı (S) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (İ) Türkiye İş Kurumu (İ) KOSGEB (İ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (İ) İşçi ve İşveren Sendikaları (İ) Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (İ) Meslek Kuruluşları (İ) Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (İ) TURSAB (İ) İlgili Sivil Toplum Kuruluşları (İ) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (S) Milli Eğitim Bakanlığı (İ) Maliye Bakanlığı (İ) Ulaştırma Bakanlığı (İ) KOSGEB (İ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (İ) İlgili Sivil Toplum Kuruluşları (İ) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (S) Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Bşk.) (İ) KOSGEB (İ) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (İ) Sivil Toplum Kuruluşları (İ) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (S) Milli Eğitim Bakanlığı (İ) Çevre ve Orman Bakanlığı (İ) Devlet Planlama Teşkilatı (İ) İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları (İ)

Sektörel Mesleki Eğitimler

Türkiye Turizm Portalı

BİT Altyapı ve Yetkinlik Geliştirme Destekleri

İş Süreçlerinin Elektronik Ortama Entegrasyonu

Kırsal Kalkınmada BİT Kullanımı

67

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

e-Ticaretin Geliştirilmesi
Eylem Açıklama - Güvenli e-ticaret için uygulanması gereken standartların belirlenerek e-ticaret yapan firmaların yetkilendirilmiş kuruluşlarca bu standartlara uygunluk açısından denetlenmesini esas alan bir sertifikasyon mekanizması kurularak İnternet üzerinden yapılan alışverişin güvenli ve güvenilir olması için uygun ortam oluşturulacaktır. Sorumlu (S) ve İlgili (İ) Kuruluşlar Türk Standardları Enstitüsü (S) Dış Ticaret Müsteşarlığı (İ) TÜBİTAK (UEKAE) (İ) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (İ) Türk Akreditasyon Kurumu (İ) Bankalararası Kart Merkezi (İ) İlgili Sivil Toplum Kuruluşları (İ)

e-Ticaret Güvenlik Altyapısı

e-Ticaretin Geliştirilmesi: e-Ticaret başta KOBİ’ler olmak üzere işletmelerin dünya ticaretinden daha fazla pay almalarına imkan sağlamaktadır. İşletmelerin bu imkandan en üst düzeyde faydalanabilmeleri için e-ticaretin önünde engel teşkil eden güvenlik problemi, e-imzanın yaygınlaşması ve diğer mevzuat düzenlemeleriyle giderilecek, e-ticaret yapan firmaların yetkilendirilmiş kuruluşlarca belirlenmiş standartlara uygunluk açısından denetlenmesini esas alan bir sertifikasyon mekanizması kurulacak ve işletmelerin bu konudaki farkındalığı artırılacaktır. İşletmelerin e-ticaret yapmalarını teşvik edecek programlar oluşturulacaktır. 3. Vatandaş Odaklı Hizmet Dönüşümü; “Yüksek standartlarda kamu hizmeti sunumu” 4. Kamu Yönetiminde Modernizasyon; “Bilgi ve iletişim teknolojileriyle desteklenen kamu yönetimi reformu” 5. Küresel Rekabetçi Bilgi Teknolojileri Sektörü; “Uluslararası oyuncu bilgi teknolojileri sektörü” 6. Rekabetçi, Yaygın ve Ucuz İletişim Altyapı ve Hizmetleri; “Toplumun her kesimine yüksek kalitede ve ucuz genişbant erişim imkanı” 2010 Yılı Hedefleri-Rekabetçi, Yaygın ve Ucuz İletişim Altyapı ve Hizmetleri
Temel Göstergeler Sektörün rekabetçiliğinin AB ülkeleri arasındaki yeri Genişbant erişim altyapıları tarafından kapsanan nüfusun toplam nüfusa oranı (%) Genişbant erişimin son kullanıcıya maliyetinin kişi başı gelire oranı (%)
* 2004 yılında ECTA’nın yaptığı çalışmada 10 AB ülkesine yer verilmiştir.

Mevcut Durum 10+* ≈ 75 5,4

Hedef 1–5 95 2

7. Ar-Ge ve Yenilikçiliğin Geliştirilmesi; “Küresel pazarın taleplerine uygun yeni ürün ve hizmetler”

68

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

5.1 E-Devlet E-Devlet hizmetlerinde temel ilke, bilgi ve iletişim teknolojilerinin kamu iş süreçlerinde etkinliğin artırılması için önemli bir araç olarak kullanılmasıdır. Hizmetler elektronik ortama dönüştürülürken; fayda-maliyet oranları, kullanımı yoğun ve getirisi yüksek hizmetlere öncelik verilmesi, vatandaş odaklılık ve birlikte çalışabilirliğe dikkat edilmektedir. e-Devletin omurgasında devletle her temas noktasında ve işlemde gerçek ve tüzel kişilere tek numara verilerek tanınmanın sağlanması ve adres kayıtları ile gayrimenkul mülkiyet bilgileri üzerinden gidilmesi planlanmaktadır. Başlıca e-Devlet Proje ve Uygulamaları Bilgitoplumu.gov.tr web adresine göre; e-Devlet hizmetlerinin münferit kurumsal uygulamalar yerine, bütünleşik bir yapıda sunulmasına, mükerrerliklerin ve kaynak israfının önlenmesine, kurum içi ve kurumlar arasında elektronik ortamda bilgi ve belge paylaşımına yönelik çalışmalar çeşitli kademelerde sürdürülmektedir. 18 Aralık 2008 tarihinde faaliyete geçirilen e-Devlet Ana Kapısı bu konularda önemli faydalar sağlayacaktır. Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS), Kimlik Paylaşım Sistemi, Vergi Daireleri Otomasyonu Projesi (VEDOP I-II), Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP), Gümrük İdaresinin Modernizasyonu Projesi (GİMOP), Polis Bilgi Ağı (POLNET), Saymanlık Otomasyon Sistemi (Say2000i), elektronik ortamda SSK bildirgelerinin doldurulduğu e-Bildirge ve Başbakanlık Mevzuat Bilgi Sistemi yaygın olarak hizmet veren başlıca e-Devlet uygulamalarıdır. Avrupa Komisyonu adına 2001 yılından bu yana Cap Gemini firması tarafından yürütülen 20 temel kamu hizmetinin elektronik ortamda sunumu kıyaslama çalışmasına 2007 yılında Türkiye de dahil olmuştur. AB tarafından belirlenen 20 temel kamu hizmetinin tamamen elektronik ortamda sunumunda, 2007 yılı itibarıyla AB 27+ (AB27 ve Türkiye, İzlanda, İsviçre, Norveç) ortalaması yüzde 59 iken, Türkiye için bu oran yüzde 55’tir. Bu hizmetlerin elektronik ortamda sunumunda ulaşılan olgunluk seviyesi, AB 27+ için yüzde 76 iken, Türkiye’de yüzde 69 olarak gerçekleşmiştir. İş dünyasına sunulan hizmetlerin olgunluk seviyesi açısından ise Türkiye yüzde 86 ile yüzde 84 olan AB 27+ ortalamasının da üzerindedir. Kullanıcı odaklı hizmet sunumu, AB 27+ için yüzde 19, Türkiye için yüzde 12 seviyesindedir. e-Devlet Ana Hizmet Kapısı: Turkiye.gov.tr e-Dönüşüm Türkiye Projesinin Kısa Dönem Eylem Planı gereği başlatılan ve TÜRKSAT A.Ş. tarafından yürütülen e-Devlet ana kapısı projesi kapsamında 2006 yılında başlayan çalışmalar tamamlanmıştır. Kamu Güvenli Ağını hayata geçirecek ekip oluşturulmuş, kamu kurumlarının ihtiyaçları tespit edilmiştir. e-Devlet kapısı hizmetlerinin yaygınlaştırılması kapsamında

69

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

39 kamu kurumu ile yapılan “e-Hizmetler Fizibilite Raporları” çerçevesinde 100’ün üzerinde elektronik hizmetin e-Devlet Kapısı üzerinden verilebilmesi ile ilgili teknik ve teknolojik altyapısının raporlaması tamamlanmıştır. e-Devlet Kapısı Projesi (www.turkiye.gov.tr) 23 çevrim içi hizmetle 18 Aralık 2008 tarihinde hizmete açılmıştır. Bu tarihten itibaren projenin oluşturduğu sistemin işletimi aşamasına geçilmiştir. e-Devlet Kapısı’na Mart 2009’a kadar entegre edilecek 23 yeni hizmet belirlenmiş ve bir İcra Kurulu Kararı haline getirilmiştir. Ayrıca, mobil e-devlet uygulamalarının 2009’da devreye girmesi için uygulama geliştirme çalışmaları ile SMS entegrasyonu, altyapı genişletme ve standardizasyon çalışmaları devam etmektedir. e-Devlet Kapısı, tüm kamu hizmetlerine tek bir noktadan erişim imkanı sağlayan büyük bir internet sitesidir. Kapı’nın amacı kamu hizmetlerini, vatandaşlara, işletmelere, kamu kurumlarına bilgi ve iletişim teknolojileriyle etkin ve verimli bir şekilde sunmaktır. e-Devlet Kapısı, “Vatandaş”, “İş” ve “Devlet” olmak üzere üç ana sayfadan oluşmaktadır. Öncelikli E-Devlet Projeleri Karar vericilerin ve uygulayıcıların ilerlemeleri değerlendirebilmeleri amacıyla “Bilgi Toplumu Stratejisi (2006–2010) - Ölçümleme Dokümanı” hazırlanmıştır. Temmuz 2007 ve Ocak 2009’da birbirinin devamı olan, iki tane Bilgi Toplumu Stratejisi (2006–2010) Ölçümleme Dökümanı yayınlanmıştır. Mart 2009’da ise Değerlendirme Raporu:3 hazırlanmıştır. Eylem Planı’nda yer verilen 111 eylemin, stratejik öncelikler itibariyle dağılımı şöyledir: Sosyal Dönüşüm başlığı altında 14, Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin İş Dünyasına Nüfuzu baslığı altında 12, Vatandaş Odaklı Hizmet Dönüşümü başlığı altında 41, Kamu Yönetiminde Modernizasyon başlığı altında 21, Küresel Rekabetçi Bilgi Teknolojileri Sektörü başlığı altında 13, Rekabetçi, Yaygın ve Ucuz İletişim Altyapı ve Hizmetleri başlığı altında 7 ve Ar-Ge ve Yenilikçiliğin Geliştirilmesi başlığı altında 3 eylem. Eylem Planı’nın uygulama durumu, eylemler bazında Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca izlenmekte ve belirli aralıklarla e-Dönüşüm Türkiye İcra Kurulu’na rapor edilmektedir. Eylem Planı’nın 2008 yılı sonu itibariyle uygulama sonuçlarına göre; eylemlerden 7 adedinin (% 6) tamamlandığı, 56 eylemin (% 51) çalışmalarında önemli aşama kaydedildiği ve 36 eylem (% 32) ile ilgili çalışmaların ise henüz başlangıç aşamasında olduğu görülmektedir. 111 eylem içinden henüz gerçekleşmeyenlerden; Vatandaşı en çok ilgilendiren, Kuyrukları bitirecek, Ticaret ve yatırımı kolaylaştıracak, Kısa zamanda sonuç verecek, Ek maliyet getirmeyecek

70

.tr 9 2 14 Bu projelerden “Yurtdışına e-Ticaret Projesi” nin gerçekleşmesine yönelik önemli mevzuat düzenlemeleri tamamlanmak üzeredir. Belediyelerde e-Vergi 7. Sanayi ve Tic. E-Devlet Danışma Grubu’nun. Tüketici Portalı 9.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA olduğuna inanılan öncelikli 11 proje seçilmiştir. E-Dönüşüm Türkiye İcra Kurulu’na 12.2009 tarihinde yaptığı sunumda belirtilen öncelikli 11 e-devlet projesi şunlardır: PROJENİN ADI 1. SÜRE (Ay) 12 6 12 6 8 9 9 www. e-İhale 6. Adalet Bak. bölümün son kısmında anlatılmaktadır. Kültür Portalı 10. Kültür ve Turizm Bak.tuketici. e-Adlı Sicil 3. 71 . Sanayi ve Tic. Bak.gov. e-Çevre İzni SORUMLU KURUM İçişleri Bak. Gümrük Müst. Bu konu 6. Online Şirket Kuruluşu 4. Adalet Bak. DTM Çevre ve Orman Bak. Kamu İhale Kurumu İçişleri Bak. Sağlık Bak. Online Araç Tescili 2.06. Sağlıkta e-Randevu 5. Bak. Yurtdışına e-Ticaret 11. Online Dava İşlemleri 8.

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 6.2007’de yayınlanmıştır62. 61 Yrd. Bu konuda çalışmalar yürütülmektedir. İstanbul Üniversitesi Bilişim Teknolojisi Hukuku Uygulama ve Araştırma Enstitüsü.1 Avrupa Birliği Mevzuatı 3 Ekim 2005’de başlayan müzakere sürecinde tüm yasal mevzuatımızı uyumlulaştırmaya çalıştığımız Avrupa Birliği’nde bu konuda uygulanan mevzuata değinmek gerekiyor61: – – – – – – – – – – – – – – 2010 Yılında Dünyanın en dinamik ve rekabetçi bilgi ekonomisi olma hedefi “e-Avrupa Projesi” Elektronik İmza (99/93/EC Sayılı Direktif) Elektronik Fatura (2001/115/EC Sayılı Direktif) Elektronik Ticaret (2000 E-Ticaret Direktifi) Avrupa Birliği Bilgi Güvenliği Ajansı Kuruluşu – ENISA (2004 Regülasyon) Elektronik Para Direktifi (2001 Direktifleri) Kişisel Verilerin Korunması (1995–2001 Yılındaki Direktifler) İnternet Üzerindeki Fikri Hakların Korunmasına İlişkin 2001 Yılındaki Copyright Direktifi Telekomünikasyon Çerçeve Regülasyonları (Erişim. http://www.edu.2006’da Mersin’de yapılan “Bilişim ve Hukuk Sempozyumu’nda yaptığı sunuş.tr 62 DPT Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı. http://bthukuku.Dr. 20 Haziran 2006 tarihinde imzalanan “Pan-Avrupa e-Devlet Hizmetlerinin İdareler.bilgitoplumu. Leyla Keser’in 21. Resmi Gazete’de 11. Nesil Cep Telefonu Hizmetleri Tavsiye Kararları Ağlar-Sistemler ve Cihazlar Arası Yakınlaşma (Convergence) Tavsiye ve İlke Kararları Bilişim Suçlarıyla Mücadele ve Adli Bilişim (Computer Forensic) Konusunda Tavsiye Kararları AB müktesebatına uyumda Türkiye için aciliyet taşıyan iki alan e-fatura ve sayısal haklar yönetimidir.gov. Arabağlantı. TÜRKİYE’DE BİLİŞİM TEKNOLOJİSİ HUKUKU BAKIMINDAN DURUM 6. Doç. Tarife Direktifleri) E-Devlet Hizmetleri Tavsiye Kararları Dijital Hak Yönetimi İnternet Üzerinde Hukuka Aykırı ve Zararlı İçerikle Mücadele Tavsiye Kararları Dijital Televizyon ve 3.bilgi.tr/mevzuat 72 . Lisanslama.01.03. İş Dünyası ve Vatandaşlara Birlikte İşler Sunumu Konusundaki Topluluk Programına (IDABC) Türkiye’nin Katılımı Hakkında Avrupa Topluluğu ve Türkiye Cumhuriyeti Arasında Yapılan Mutabakat Zaptı”nın onaylanması Bakanlar Kurulu’nca 6/2/2007 tarihinde kararlaştırılmış.

şube ağına sahip sigorta şirketleri.2004 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu • Bilişim Suçları • Kişisel Verilere Yönelik İşlenmiş Suçlar Telekomünikasyon Hukuku Mevzuatı (Yetkilendirme Rejimi-Telekom Sektöründe Kişisel Verilerin ve Tüketicilerin Korunması Hakkındaki Yönetmelik) Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun (Mesafeli Satış . 73 . bankalar ve finans kurumları.1 Yürürlükte Olan Pozitif Hukuk Kaynakları 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu ve İkincil Mevzuatı Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik (2004/8125) /R. Aşağıdaki düzeyin sağlanması için elektronik/sayısal/dijital imzanın yasalaşması gereklidir.11.12. üniversiteler.2007) 5809 Sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu (Kabul tarihi: 5.İnternet Üzerinden Yapılan Satışlar) Ceza Muhakemesi Kanunundaki Adli Bilişime Yönelik Hüküm (CMK 134) FSEK Bilgisayar Programlarının ve Veritabanlarının Korunması Vergi Usul Kanunu Mükerrer 242.2 Elektronik İmza Yasası Dünyadaki tüm bilgisayarlar aracılığıyla çok sayıda kişinin katıldığı internet ortamında ticari ve yasal işlemlerin yapılması için güvenlik sorununu değişik boyutlarıyla çözecek yaklaşımlara ihtiyaç duyulmuştur. Madde 5651 Sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (Kabul tarihi: 4. Sayı: 25658 Tarih: 02. kamu kurum ve kuruluşları.2008) 6. yüksek iletişim ve bilgi güvenliği gereksinimi olan organizasyonlar başta olmak üzere orta ve uzun vadede yaygın bir uygulama alanı bulabileceği değerlendirilmektedir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 6.2.5. holdingler ve diğer büyük şirketler. •Kimlik Doğrulama: Mesajı gönderenin kimliğinden emin olma •Bilgi Bütünlüğü: Mesajların içerinin değiştirilebilmesi •Gizlilik: Mesajların içeriklerinin görülmemesi •İnkar Edilemezlik: Mesajı gönderip/göndermediğini inkar edebilme Elektronik imzanın.2 Mevcut Durum 6.G.2.

21. 63 “Elektronik İmza ve Uygulamalar” sunumu. “3/b) Elektronik imza: Başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veri” dir. İade Talepleri Zaman Damgası Tüm e-ticaret ve m-ticaret işlemlerinin yapılma ve onay zamanlarını en kesin biçimde tespit etme. Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı. Yasin Beceni.tr/mevzuat/20040123_eimza. Mersin.gov. Elektronik Sertifika –Şifre-parola olmaksızın veya şifre/parola ile birlikte en güvenilir şekilde bankacılık işlemleri yapılacak ortama erişme Diğer Açık Anahtar Alt Yapı Uygulamaları –Şifrelenmiş veri gönderme ve saklama –Ağlar.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA E-imzanın uygulanma alanları şunlardır63: BANKACILIK VE SERMAYE PİYASASI İŞLEMLERİ Elektronik İmza –Hesap Açma/Kapama/ Sözleşme İmzalama –Kefilsiz Kredi Kartı veya her tür kredi başvurusu yapma –Hisse Senedi ve Diğer Sermaye Piyasası Enstrümanlarının Alım-SatımOpsiyon Talimatlarını Verme –Talimat Emri –Havale Emri –EFT Emri –Virman –Fon Alıp Satma –Yatırım İşlemleri –Dekont Gönderme Zaman Damgası –Tüm bankacılık işlemlerinin yapılma ve onay zamanlarını en kesin biçimde tespit etme. http://www.bilgitoplumu. Elektronik Sertifika –Şifre-parola olmaksızın veya şifre/parola ile birlikte en güvenilir şekilde e-ticaret veya m-ticaret işlemleri yapılacak ortama erişme Diğer Açık Anahtar Alt Yapı Uygulamaları Şifrelenmiş veri gönderme ve saklama Ağlar. kurumlar ve makineler arasında güvenli/ şifreli iletişim ortamı yaratma Adalet Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanarak 23 Ocak 2004 tarih ve 25355 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 23 Temmuz 2004’de yürürlüğe giren olan “Elektronik İmzanın Düzenlenmesi Hakkında Kanun”una göre64. Bilişim ve Hukuk Sempozyumu 64 DPT.pdf 74 . Av. bireyler. Elektronik Sertifika Şifre-parola olmaksızın veya şifre/parola ile birlikte en güvenilir şekilde e-devlet işlemleri yapılacak ortama erişme Diğer Açık Anahtar Alt Yapı Uygulamaları Şifrelenmiş veri gönderme ve saklama Ağlar. Egüven Baş Hukuk Danışmanı. Diğer Açık Anahtar Alt Yapı Uygulamaları Şifrelenmiş veri gönderme ve saklama Ağlar. müşteriler ve makineler arasında güvenli/şifreli iletişim ortamı yaratma KURUMLARARASI – KURUM İÇİ İŞLEMLER Elektronik İmza Personel İzin /Performans Formları Avans Talep/Masraf Onay Formları Bordro İşlemleri Yönetim Kurulu Kararları Şirket İçi Sirküler Cari Hesap Mutabakatları Sipariş Verme/Takip/ Onay İşlemleri Sözleşme yapma Kurumlar arası ve içi hukuki sonuç doğuran tüm iletişimler Elektronik Ödeme Elektronik Sertifika Yalnızca yetkili kişilerin ilgili kaynaklara erişebilmesi ve işlem yapabilmesi Zaman Damgası Tüm kurum içi ve Kurumlar arası işlemlerinin yapılma ve onay zamanlarını en kesin biçimde tespit etme.2006.01. müşteriler ve makineler arasında güvenli/ şifreli iletişim ortamı yaratma E-TİCARET VE MOBİLTİCARET İŞLEMLERİ Elektronik İmza E-Ödeme ve M – Ödeme Şans ve Talih Oyunları Sözleşme imzalama Sipariş/Talep/Sipariş Onay/İptal Müşteri Şikayetleri. müşteriler ve makineler arasında güvenli/şifreli iletişim ortamı yaratma E-DEVLET İŞLEMLERİ Elektronik İmza Dava ve Takip Açma Ticaret Sicil İşlemleri Dilekçe Verme Oy Verme Elektronik Fatura Vergi Dairesi -Maliye İşlemleri Gümrük işlemleri Dış ticaret işlemleri Yerel Yönetim İşlemleri Zaman Damgası Tüm e-devlet işlemlerinin yapılma ve onay zamanlarını en kesin biçimde tespit etme.

” Elektronik sertifikaların uygulama alanları nelerdir? Bütünlük. • Belge İletiminin İspatı: Hayati belgelerin hukusal açıdan zamanını ve tarihini doğrulamak için zaman damgasına ihtiyaç vardır. b) Sadece imza sahibinin tasarrufunda bulunan güvenli elektronik imza oluşturma aracı ile oluşturulan. • Belge Arşivi ve Edinilmesi: Kurumlar depolanmış mesajların değiştirilmediğinin doğrulanmasına gerek duyabilirler. 75 .. • Erişim Kontrolü: Bilgisayar sistem ve terminallerine.Güvenli elektronik imza. Kimlik Denetimi ve İnkar Edememezlik: Kurumlar mesajların doğru kişi tarafından. c) Nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlayan.Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı. imza oluşturma araçları olarak ifade edilen. d) İmzalanmış elektronik veride sonradan herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitini sağlayan. Güvenli Elektronik İmza ancak Nitelikli Elektronik Sertifika ile sağlanabilir. elle atılan imza ile aynı hukukî sonucu doğurur.. içeriği değiştirilmeden ve karşı tarafın inkar edemeyeceği şekilde iletimini sağlamak için sayısal sertifikalar kullanırlar. “Madde 4.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Güvenli elektronik imza ise. Kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukukî işlemler ile teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez. elektronik imza oluşturmak üzere kullanılan yazılım ve akıllı kart veya token olarak adlandırılan donanımlar vasıtasıyla oluşturulur. zaman damgası ve elektronik imzalarla ilgili hizmetleri sağlayan kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerdir.” “Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı Madde 8. elektronik sertifika. Nitelikli Elektronik Sertifika almak için başvurulabilecek kuruluşlar Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcılarıdır.. internet sitelerine. elektronik imzadır. a) Münhasıran imza sahibine bağlı olan. • Elektronik imza. intranetlere ve diğer sayısal ağlara erişim kontrolü için kullanılırlar.Güvenli elektronik imza. Güvenli elektronik imzanın hukukî sonucu ve uygulama alanı Madde 5.

URL: http://www.01. Nitelikli elektronik sertifikalara herkesçe erişilebilir olması esastır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Elektronik imza ile ilgili temel hatırlatmalar65: Nitelikli elektronik sertifika bireylerin (Gerçek Kişilerin) elektronik ortamdaki resmi kimlik kartıdır. Sertifika içerisinde yer alan bilgilerde değişiklik olduğu durumlarda derhal sertifika sahibi bu değişikliği ESHS’ye bildirerek sertifikasını iptal ettirmelidir.php?Page=Sunumlar&Tur=FirmaSunumlari 66 http://www.e-imza. Elektronik imza alınır-satılır bir eşya değil fiili bir olgunun adıdır. Elektronik imzalı veriyi alan bir taraf bu veriyle ilişkili sertifikanın içerisinde yer alan bilgileri ve sertifikanın geçerliliğini kontrol ederek işlem yapmalıdır.2009 76 .erişim: 27. Yasin Beceni. Süresi geçmiş olan nitelikli elektronik sertifikalarla ilişkili atılan elektronik imzalar geçerli değildir. Av.tr/eimza/eshs. 21. Bahsi geçen aracı ve şifreyi nitelikli elektronik sertifika sahibi dışında üçüncü kişilerin kullanması yasaktır. Mersin. Nitelikli elektronik sertifikaların belli geçerlilik süreleri vardır.2006. Nitelikli elektronik sertifikalar yalnızca elektronik sertifika hizmet sağlayıcılar tarafından düzenlenebilir. Nitelikli elektronik sertifikalar içerisine kişisel ve mesleki bilgilerin yanında kullanıma ve maddi kapsamına ilişkin sınırlamalar konulabilir. - - Elektronik imza oluşturmak için kullanılacak olan Nitelikli Elektronik İmza Sertifikaları (NES) 5070 Sayılı Elektronik İmza yasası uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na bildirimini yapmış ve Türkiye’de bu NES’leri vermeye yetkili “Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcılar”a (ESHS) yapılacak başvuru ile alınabilir.htm. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu nitelikli elektronik sertifika vermeye yetkili olan kuruluşları internet sayfasında duyurmaktadır. Bir kişinin birden fazla nitelikli elektronik sertifikası olabilir.tr/index.gen. Buna göre mevcut durumda NES hizmet sağlayıcıları şunlardır66: 65 “Elektronik İmza ve Uygulamalar” sunumu.btk. . Nitelikli elektronik sertifikalar yalnızca bireyler adına düzenlenebilir.11. Elektronik imza atma fiilini gerçekleştirmek için teknik olarak bir araca (güvenli elektronik imza oluşturma aracı) ve bu aracı aktif hale getirecek şifreye (imza oluşturma verisi) ihtiyaç vardır. Mersin Noter Odası Bilişim ve Hukuk Sempozyumu. Egüven Baş Hukuk Danışmanı.gov. Elektronik imza atma fiilini gerçekleştirmek için gerekli olan aracın (güvenli elektronik imza oluşturma aracı) ve bu aracı aktif hale getirecek şifrenin (imza oluşturma verisi) tek sahibi ve zilyedi olabilecek kişi olan adına nitelikli elektronik sertifika düzenlenmiş kişi aracın ve şifrenin güvenliğinden şüphe ederse derhal sertifikasını iptal ettirmek zorundadır. Bir nitelikli elektronik sertifika. sertifika içerisinde belirtilmek koşulu ile yalnızca sertifika içerisinde belirtilen hukuki işlemlerde kullanılabilir. tüzel kişiler adına sertifika düzenlenmez.

güvenli elektronik imza kullanımı ile yapılmasını mümkün kılmaktadır69.03.2005 31.btk.gov.2. Dahilde ve Hariçte İzleme İzin Belgeleri. Ancak kanunların resmi şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukuki işlemler ile teminat sözleşmelerinin güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilememektedir. Ayrıca güvenli elektronik imza elle atılan imza ile aynı ispat gücünü haiz olacaktır.05.2005 30.tr’de bu konuyla ilgili düzenlemeler sunulmaktadır.09.06. İletişim ve Bilişim Güvenliği Hizmetleri A.2006 Faaliyete Başlama Tarihi 24.06.06.2005 16.Ş.2. İTO Yayını.gov. Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının aynı kurumsal sertifika yapısı altında toplanmasını hedefleyen.2005 01. İcra Kurulu Toplantısı’nda kamu çalışanlarının kurumsal sertifikalarının tek merkezden sağlanması yönünde karar alınması sağlanmıştır. (E-Güven) TUBİTAK-UEKAE (Kamu Sertifikasyon Merkezi) TürkTrust Bilgi.3 Elektronik İmza Türk Hukuk Düzenine Neler Getirdi? Güvenli elektronik imza elle atılan imzaya eşdeğer olup elektronik imza ile oluşturulmuş veriler senet hükmündedir.dtm. 6.(E-Tugra) Bildirim Tarihi 25. Diğer bir deyişle. Yurt İçi Satış ve Teslim Belgeleri ile Vergi Resim ve 67 http://www. sadece kamu kurum ve kuruluşlarına kurumsal sertifikaların oluşturulması ve sertifika yaşam çevriminin yönetilmesini sağlayacak bu yapının gözden geçirilmesi ve uygunluğunun izlenmesi görev ve sorumluluğu ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na aittir.03.Ş.2005 13. Aysun. s. DİR Rejimi kapsamında ihracata ilişkin işlemlerin istenilen yerden ve makineden bağlanıp. 53 77 . bu veriler aksi ispat edilinceye kadar kesin delil olarak kabul edilecektir.Ş.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA ESHS Elektronik Bilgi Güvenliği A. EBG Bilişim Teknolojileri ve Hizmetleri A. Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler senet hükmünde sayılacak. Kısaca DİR Otomasyon denilen uygulama.2005 20.4 Türkiye’de E-imza Uygulamalarına Örnekler Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın İhracat Stratejik Planı kapsamında “Dahilde İşleme Rejiminin Elektronik Ortama Aktarılması Projesi” uygulamaya alınmıştır68.2006 Durum Faaliyetine devam etmektedir Faaliyetine devam etmektedir Faaliyetine devam etmektedir Faaliyetine devam etmektedir 10 Haziran 2004 tarihli e-Dönüşüm Türkiye VI.tr/basvuru/giris.jsp 69 Küçükyılmazlar.07. Bu karar uyarınca Kamu Sertifikasyon Merkezi yapısının kurulması ve işletilmesi görev ve sorumluluğu TÜBİTAK-UEKAE’ye verilmiştir67. veraset ve intikal. evlenme gibi işlemlerde elektronik imza kullanılamamaktadır. 2006-3. 6. Elektronik Ticaret Rehberi. kanunların merasimi ya da üçüncü tarafların şahitliğini gerek gördüğü emlak alım satımı. Şubat 2006. 68 https://edtm.

6 Haziran 2007. Nitelikli Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcılarından elektronik imza temin edilmesi gerekmektedir. Dahilde İşleme Rejiminin Elektronik Ortama Taşınması Projesi (DİR Otomasyon Projesi).gov.tr) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerine Verilecek Belgeler “Dahilde İşleme Rejimi Uygulamasını Kullanmak” istiyorum linki kullanılmalıdır (www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Harç İstisnası Belgelerinin.gov.tr) 70 Memoğlu. • Yurt içi alım ve satım faturalarını bildirme • Özel fatura ile yapılan satışlarını bildirme Belge kapsamında gerçekleşen ithalat ile ihracatlarını takip edebilme İptal talebinde bulunabilme Evraklarını takip edebilme • • DİR-Otomasyon kullanıcısı olmak için. Projenin amacı şöyledir:  Çağımızın en önemli değerinden biri olan bilgiye sahip olmak  Zaman tasarrufu sağlamak  Yapılan işlemlerin. – Takibini sağlamak – Ölçmek – Değerlendirmek suretiyle karar süreçlerini hızlandırma  Elektronik Evrak Akışı ve Arşiv gibi kazanımlarla iş yükünü hafifletme  hangi bir yere bağımlı olmaksızın bilgiye ulaşabilme ve işlem yapabilme.dtm. E-Ticaret Semineri İGEME-ATO. Ankara 78 . Canfer. Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü (İzleme ve Değerlendirme Dairesi). (Online Her Ofis) DİR Otomasyonda güvenli elektronik imza alan firmalar aşağıdaki işlemleri yapabilir: • - Belge müracaatı yapabilme İthalat/ihracat listelerini on-line/off-line hazırlayabilme Hammadde sarfiyat tablolarını on-line/off-line hazırlayabilme Mevcut belge bilgileri veya firma bilgileri ile ilgili her türlü revize talebi yapabilme İthalat veya İhracat listelerinde değişiklik talebi • Ek süre talebi • Yan sanayici revizesi • H kodlu belgeler için ülke revizesi • Y Kodlu belgeler için faaliyet revizesi Kapatma müracaatı yapabilme.dtm. firma başvurusundan taahhüt hesabının kapatılmasına kadar geçen bütün süreci elektronik ortamda ve elektronik imzayla gerçekleştiren bir projedir70. Yetkilendirme başvurusunda bulunulması (www.

6 Mobil İşlemlerde E-imza E-imzanın mobil telefonlarda ve bankacılık işlemlerinde kullanılması konusunda mobil telefon operatörü Turkcell cep telefonları için geliştirilmiş.5 KOSGEB E-İmza Desteği KOBİ’lerin e-imzaya geçişlerinin desteklenmesi amacıyla.6. iptal vs). Belge müracaatları için ise herhangi bir evrak istenmemektedir.2007 79 . 3. Gümrük memurları GTİP. Bu protokol ile KOBİ Beyannamesi ve Yararlanıcı Durum Tespit Formu onaylanan işletmelerin. sisteme tarafından gerçekleşen değerler üzerinden otomatik olarak hazırlanmaktadır. 7. 6. kapatma. Canfer. belge ile ilgili yapılan ithalat ve ihracat işlemlerini anında takip edebilmektedirler. Her belge müracaatı için istenen evraklar sadece bir defa istenmekte.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Başvurusu kabul edilen ve geçerli elektronik imzaya sahip firma yetkilisi elektronik imza içeren kartların kart okuyucularına takması ve açılan sayfada yer alan imzala butonuna basması gerekmektedir. bu evraklar süresi bitimine kadar yeniden istenmemektedir.aspx?hID=35. sadece KDV kısmının tedarikçiye ödenmesi suretiyle satın almalarına imkan hazırlanmıştır72. 6. İmzalama işlemi şifre kullanımı ve teyitlerin ardından gerçekleşir ve firma ana sayfası açılır. İthalat esnasında belgenin arkasına yapılan düşümler yapılmamaktadır. Yine belge kapatılmasında aranan beyanname teyitleri otomasyonlu gümrüklerden yapılan işlemlerde aranmamaktadır. 6. her türlü revize. Bu sistemde firmaların kazanımları şunlardır71.tr/Haber/haber.2. revize müracaatları ise aynı gün sonuçlandırılmaktadır. e-imza desteği başvurusunda bulunmak suretiyle 3 yıllık elektronik imza kullanım paketini. 2. Dahilde İşleme Rejiminin Elektronik Ortama Taşınması Projesi (DİR Otomasyon Projesi) 72 http://www. Ortalama 2 haftada sonuçlanan belge müracaatları aynı gün veya bir sonraki gün. Telekomünikasyon Kurumu tarafından yetkilendirilen Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı (ESHS) üç tedarikçi ile KOSGEB arasında bir İşbirliği Protokolü imzalanmıştır.gov. Teminatların iadesinde yaşanan sıkıntıların da önüne geçilebilecektir. 9.2. sistem tarafından otomatik olarak (birkaç saniye içinde) yapılmaktadır. 1. miktar ve değer gibi kontrolleri yapmamakta. yasal olarak ıslak imzaya eşdeğer elektro71 Memoğlu. Kapatma esnasında istenen hammadde sarfiyat tablosu istenmemekte. DTM ayrıca Serbest Bölgeler Bilgisayar Uygulama Programı’nı da bu şekilde yürütmektedir. erişim: 5. 8. Belge ile ilgili yapılan bütün işlemler takip edilebildiğinden kapatmada yaşanan zaman kaybının önüne geçilmiştir. 5. 4. Sisteme dahil olan firmalar bütün işlemlerini kendi ofislerinden yapabilmekte (müracaat.kosgeb.

yine elektronik ortamda yapılır. 4822. tapu gibi kanunen belirli bir şekilde törenle gerçekleştirilmesi şartı olan ve üçüncü kişilerin kefaletini gerektiren işlemler dışında.4077 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. yasal olarak ıslak imzaya eşdeğer yeni servisi Turkcell Mobil imzayı. Türkiye İş Bankası. görsel. Garanti. E-imza teknolojisini mobil ortama taşıyan Turkcell Mobil imza ile ayrı bir akıllı kart ve kart okuyucu kullanmaya gerek olmadan. . Turkcell Mobil imza ile kişilerin imza atarken kullanacakları “Nitelikli Elektronik Sertifika”lar E-Güven tarafından sağlanacaktır. evlilik.3 Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Kanun No.gen. Turkcell kullanıcıları. telefon ve elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi veya ifası kararlaştırılan sözleşmelerdir. Yapı Kredi ve HSBC işbirliğiyle müşterilerine sunmaktadır73.” ibaresiyle mal tanımı “elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım. ekstra cihaz ve elektronik sertifika yatırımı olmaksızın mevcut telefonlarıyla mobil imzanın sağladığı kolaylık ve ekstra güvenlikten yararlanabilecekler. Kabul Tarihi : 6. Turkcell Mobil İmza. “MADDE 14.3. .tr/index.2007. kamu ve banka işlemlerinin mobil olarak yapılabilmesine olanak sağlıyor. resmi başvurular uzaktan yapılabiliyor. bu bilgileri edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez. Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyid işlemi. ilk olarak internet bankacılığında Akbank. görüntü ve benzeri gayri maddi malları” şeklinde genişletilmiştir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA nik imza uygulamasını. ses. http://www. “MADDE 3. c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı.php?Page=Haberler&HaberNo=168 80 . imza gerektiren işlemlerin de internet bankacılığına taşınabiliyor.02. Mesafeli Sözleşmeler MADDE 9/A.4077 sayılı Kanuna 9 uncu maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir. Tüketici. ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılacak tebliğle belirlenecek bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur. Türk Ekonomi Bankası. 6.Mesafeli sözleşmeler. görüntü ve benzeri gayri maddi malları. ıslak imza gerektiren tüm özel. Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce. Turkcell. konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım. SIM kart üzerindeki ek güvenlik özellikleriyle beraber kullanıcılarının hizmetine sunmaktadır. . 73 21.e-imza.2003) 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunla ilgili olarak. ses. yazılı.

tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren otuz gün içerisinde edimini yerine getirir. unvan. Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasının veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesinin istenemeyeceğine ilişkin hükümler dışında kapıdan satışlara ilişkin hükümler mesafeli sözleşmelere de uygulanır. açık adres. f) Teslimat ve ifanın nasıl yapılacağına ve varsa buna ilişkin masrafların tutarı ve kimin tarafından karşılanacağına dair bilgiler. Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim edilen gayri maddî malların veya sunulan hizmetlerin teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını ispatla yükümlüdür.06. telefon ve varsa diğer erişim bilgileri. ı) Sözleşme konusu mal ya da hizmetin. tüketiciye daha önceden yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir. h) Tüketiciye bir maliyeti varsa kullanılan iletişim yollarının ücreti. j) Tüketicinin talep ve şikayetlerini iletebileceği satıcı veya sağlayıcının açık adres. hizmetler için de en geç sözleşmenin ifasından önce ön bilgileri içeren yazılı onayı almalıdır. d) Satıcı veya sağlayıcının fiyat dahil tüm vaatlerinin geçerlilik süresi. g) Cayma hakkı ve bu hakkın nasıl kullanılacağına dair bilgiler. teslim ve ifa tarihlerine ilişkin program. kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi gün içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür. e) Tüketicinin ödemelerinin nasıl yapılacağına dair bilgiler. “Madde 5 — Mesafeli sözleşmenin akdinden önce aşağıdaki bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur. ön bilgileri doğru ve eksiksiz olarak edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez. Satıcı veya sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on gün içinde almış olduğu bedeli. mallar için sözleşme konusu mal kendisine ulaşmadan. 81 . a) Satıcı veya sağlayıcının isim.2003’de yürürlüğe giren bu yönetmelik halen internet üzerinden yapılan satışları düzenleyen temel belgedir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Satıcı ve sağlayıcı.” Mesafeli Sözleşmeler Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 14. c) Sözleşme konusu mal ya da hizmetin tüm vergiler dahil satış fiyatı. Bu süre. b) Sözleşme konusu mal ya da hizmetin temel özellikleri. Ön Bilgilerin Doğruluğunun Yazılı Olarak Kanıtlanması Madde 6 — Tüketici. telefon ve varsa diğer erişim bilgileri. Tüketici. Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde bu teyit işlemi yine elektronik ortamda yapılır.

Ayrıca tüketici.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Sözleşmede Bulunması Gereken Şartlar Madde 7 — Mesafeli sözleşmenin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur. tüketici ifanın başlayacağı tarihe kadar cayma hakkını kullanabilir. yer alır. Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve tüketiciye anında teslim edilen mallara ilişkin sözleşmeler cayma hakkı ve kullanımına ilişkin hükümlere tabi değildir. Cayma hakkının kullanımından kaynaklanan masraflar satıcı veya sağlayıcıya aittir. h) Faiz miktarı. Sözleşmede. g) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak toplam satış fiyatı. d) Teslimat ve ifaya ilişkin masrafların tutarı ve kimin tarafından karşılanacağına dair bilgiler. c) Malın veya hizmetin teslim veya ifa tarihi ve şekli. Malın teslimi sözleşmeye taraf olan tüketici dışında bir kişiye yapılsa dahi tüketici cayma hakkını kullanabilir. bu süre sözleşmenin imzalandığı tarihte başlar. Hizmet sunumuna ilişkin mesafeli sözleşmelerde ise. hizmetin ifasının 7 günlük süre dolmadan yapılması kararlaştırılmışsa. Cayma Hakkı Madde 8 — Tüketici. e) Sözleşme konusu malın veya hizmetin cinsi veya türü. k) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları. satıcı veya sağlayıcının isim. miktarı ve varsa marka ve modeli. f) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin satış fiyatı. hızla bozulma veya son kullanma tarihi geçme ihtimali olan mallar söz konusu olduğunda cayma hakkını kullanamaz. faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede belirtilen faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı. telefon ve varsa diğer erişim bilgileri. Bu durumda satıcı malı 9 uncu maddenin dördüncü fıkrası hükmü uyarınca üçüncü kişiden teslim alır. b) Sözleşmenin düzenlendiği tarih. unvan. j) Ödeme planı. teslim aldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin malı reddederek sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. mal satışına ilişkin mesafeli sözleşmelerde. a) Tüketicinin. 82 . niteliği itibariyle iade edilemeyecek. Sözleşmede. açık adres. ı) Peşinat tutarı. Tüketicinin özel istek ve talepleri uyarınca üretilen veya üzerinde değişiklik ya da ilaveler yapılarak kişiye özel hale getirilen mallarda tüketici cayma hakkını kullanamaz.

cayma hakkının kullanılması halinde. Haklı bir sebebe dayanmak şartıyla satıcı veya sağlayıcı. sözleşmeden doğan ifa yükümlülüğünün süresi dolmadan tüketiciye bildirir. söz konusu eksikliğin giderildiğine dair bilginin yazılı olarak tüketiciye ulaştırıldığı tarihten itibaren başlar. tüketiciye eşit kalite ve fiyatta mal veya hizmet tedarik edebilir. Ödemiş olduğu bedel ve borç altına sokan tüm belgeleri 10 gün içinde tüketiciye iade eder. Bu süre tüketiciye daha önceden yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir. ödemenin kredi kartı veya benzeri bir ödeme kartı ile yapılması halinde tüketici. tüketicinin cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on gün içinde almış olduğu bedeli. ayrıca yirmi gün içinde de malı geri almakla yükümlüdür. kredi sözleşmesi de hiçbir tazminat veya cezai şart tutarını ödeme yükümlülüğü söz konusu olmaksızın kendiliğinden sona erer. kartın kendi rızası dışında ve hukuka aykırı biçimde kullanıldığı gerekçesiyle ödeme işleminin iptal edilmesini talep edebilir. Satıcı ve Sağlayıcının Yükümlülüğü Madde 9 — Satıcı veya sağlayıcı tüketicinin siparişi kendisine ulaştırdığı andan itibaren en geç otuz gün içerisinde edimini yerine getirmekle yükümlüdür. Satıcı veya sağlayıcı. Satıcı veya sağlayıcı mesafeli sözleşme konusu malın veya hizmetin tüketiciye teslimi veya ifasından önce sözleşmenin bir nüshasını ve ön bilgilerin teyidine ilişkin yazılı onayın bir nüshasını tüketicinin kendi el yazısı ile imzalanmasını sağlayarak teslim eder. Uyuşmazlık halinde ispat külfeti satıcı ve sağlayıcıya aittir. Ancak bunun için. 83 . sözleşmeden doğan ifa yükümlülüğünün süresi dolmadan ve sözleşmede belirtmesi şartıyla. Satıcı veya sağlayıcı. cayma bildiriminin kredi verene de yazılı olarak iletilmesi gerekir. Bu halde. bu durumu.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bu Yönetmeliğin 6 ncı ve 7 nci maddesindeki koşullardan biri eksik olduğu takdirde satıcı veya sağlayıcı en geç otuz gün içerisinde eksikliği giderir. kartı çıkaran kuruluş itirazın kendisine bildirilmesinden itibaren 10 gün içinde ödeme tutarını tüketiciye iade eder. sipariş konusu mal veya hizmetin yerine getirilmesinin imkansızlaştığını ileri sürerek. Geri Ödeme Madde 10 — Mesafeli sözleşmelerde. Bu durumda 7 günlük süre. Tüketicinin ödediği bedel kısmen veya tamamen satıcı veya sağlayıcı tarafından ya da satıcı veya sağlayıcı ile kredi veren arasındaki anlaşmaya dayanılarak karşılanıyorsa. kıymetli evrakı ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü belgeyi iade etmekle. sözleşme konusu yükümlülüklerini yerine getiremiyorsa.

ihbar. sigorta ile ilgili. f) Sağlayıcının üstlendiği.Yazılı şekilde yapılması öngörülen sözleşmelerde borç altına girenlerin imzalarının bulunması zorunludur. barınma.. b) Otomatik satış makineleri vasıtasıyla akdedilen.” 6. d) Açık arttırma yolu ile akdedilen. sözleşmelere uygulanmaz.4 Yürürlüğe Girecek Olan Pozitif Hukuk Kaynakları Türk Ticaret Kanunu Tasarısı: Tacirler arasındaki ihtar. içecek ve günlük tüketim için tüketicinin evine veya işyerine düzenli olarak sağlanan malların tedariki ile ilgili. Unsurları Madde 14.. »b.. teyit mektubu. sportif ve kültürel faaliyetler ve eğlence hizmetlerini özel bir günde veya sürede tedarik etmesine ilişkin hükümler içeren. 84 . toplantı çağırıları ve temerrüde düşürmeye ilişkin beyanlar Elektronik ticari defterler Elektronik Fatura Elektronik Konşimento Elektronik Arşivleme Elektronik Sigorta Poliçesi Elektronik Taşıma Senedi Elektronik Genel Kurul Elektronik Yönetim Kurulu Her Ticari Şirkete Web Sitesi Zorunluluğu Deniz Ticaret Hukukunda Taşıyan ile Taşıtan Arasındaki beyanlar Halka açık anonim şirketlerde genel kurulun elektronik ortamda yapılma zorunluluğu – Kişisel Verilerin Korunması Hakkındaki Kanun Tasarısı – Borçlar Kanunu Tasarısı • Yazılı Şekil –. ulaşım. a) Banka.. yemek tedariki. e) Gıda.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Kapsam Dışı Sözleşmeler Madde 11 — Bu Yönetmelik hükümleri. c) Halka açık jetonlu telefonlar vasıtasıyla akdedilen. teyit edilmiş faks.. imzalı bir mektup.. iştirak taahhütnamesi. asılları borç altına girenlerce imzalanmış telgraf. teleks veya güvenli elektronik imzayla gönderilip saklanabilen metinler de yazılı şekil yerine geçer. Kanunda aksi öngörülmedikçe.

özel denetçinin.” “ONİKİNCİ BÖLÜM-Cezaî Hükümler (11) Bu Kanunun 1524 üncü maddesinde öngörülen web sitesini bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde oluşturmayan veya web sitesi mevcut ise aynı süre içinde web sitesinin bir bölümünü bilgi toplumu hizmetlerine özgülemeyen anonim şirket yönetim kurulu üyeleri. İmza Madde 15. limited şirket müdürleri ve sermayesi paylara bölünmüş anonim şirkette komandite ortaklar altı aya kadar hapis ve yüz günden üçyüz güne kadar adlî para cezasıyla ve aynı madde 85 . pay sahipleri veya ortakları açısından önem taşıyan açıklamalara. hesap durumlarına. Bu hükümdeki yükümlülüğe uymama. “Madde 1524 . sayılacak içerik ile sınırlı olmamak üzere. İşletmeyle ilgili belgelerde web sitesi adresi ve numarasının yer alması gerekecektir: “ÜÇÜNCÜ KISIM-Ticaret Unvanı ve İşletme Adı: (2) Tescil olunan ticaret unvanı. Ayrıca tacirin kullandığı işletmeyle ilgili belgelerinde. ekleri.(1) Her sermaye şirketi bir web sitesi açmaya ve bu sitenin açıkça belirlenmiş bir bölümünü. bilgi almaya yönelik sorulara. cevaplara ve benzeri diğer işlemler ile bu Kanunda ve diğer kanunlarda pay sahiplerinin veya ortakların aydınlatılmasının öngörüldüğü konulara. i.” ii. işlem denetçilerinin raporlarına ve yetkili kurul ve bakanlıkların konulmasını istedikleri pay sahiplerini ve sermaye piyasasını ilgilendiren konulara ilişkin olarak. anılan kurulların yapılmasına ilişkin bilgilere. Ceza hükümleri saklıdır. tacir sermaye şirketi ise sermaye miktarı. Ayrıca. bu kurullara ait olanlar da dahil olmak üzere her türlü çağrıya. şirketin cevapları ve bildirimleri ve diğer ilgili hususlar şirketin web sitesinde yayınlanır. şeffaflık ve kamuyu aydınlatma yönünden zorunlu ve bilgi toplumu bağlamında yararlı görülen tüm hizmetlerin ve bilgilerin sunulmasına.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA »c. oy verme. Web sitesi kurulması zorunluluğu getirilmektedir. sicil numarası. ara finansal tablolara. bunların dipnotları. merkezi. borç altına girenin el yazısıyla atılması zorunludur. yönetim kurulunun yıllık raporu dahil. Yeni Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’na göre. şirketçe kanunen yapması gereken ilânlara. yönetim ve müdürler kurulu ile genel kurul toplantılarının hazırlıklarına. okunaklı bir şekilde yazılır. denetçinin. Güvenli elektronik imza da el yazısıyla atılmış imzanın bütün hukukî sonuçlarını doğurur. web sitesi adresi ve numarası da gösterilir. yönetim kurulunun kurumsal yönetim ilkelerine ne oranda uyulduğuna ilişkin yıllık değerleme açıklamasına.İmzanın. finansal tablolar. Finansal tabloları ile her türlü rapor üç yıl sitede kalır. kanuna aykırılığın ve yönetim kurulunun görevini yerine getirmemesinin bütün hukukî sonuçlarını doğurur. ortaklara ve pay sahiplerine sunulması gereken belgelerin yayımlanmasına. ticarî işletmenin giriş cephesinin herkes tarafından kolayca görülebilecek bir yerine. ticaret unvanı. özgülemek zorundadır.

tr web sitesi üzerinden sunulması (3) e-Ticaret istatistiklerinin oluşturulması ve yayımlanması Projenin faydaları ise şunlar olacaktır: Şirket ve vatandaşlar için: • Yurt dışına yönelik e-ticaretin yapılması teşvik edilecektir. • Yurt dışına yönelik e-ticaret istatistikleri Bankalararası Kart Merkezi (BKM). Gümrük. • e-Ticaretle ilgili sorunlar koordineli olarak çözülecektir. e-ticaret ölçülebilir hale gelecektir Bu çalışma öncesinde yapılan e-Ticaret için önemli mevzuat değişiklikleri şunlar olmuştur: 18 Haziran 2009 tarihinde TBMM’de yasalaşan “5911 sayılı Gümrük Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”: Gümrük Kanunu’nun 225. • e-Ticarete başlayanların ihracata geçişi kolaylaşacaktır. Kurumlar için: • e-Ticaret yoluyla ihracatta uygulamada yeknesaklık ve şeffaflık sağlanacaktır. (1) Dış Ticaret. Maddesinde yapılan değişiklikle “Dolaylı Temsilci” imkânı getirilmiştir. Posta Mevzuatının değiştirilmesi (2) Yurtdışına e-Ticaret Rehberinin hazırlanarak www. • İhracata yönelik e-ticaret ve lojistik maliyeti azaltılacaktır. Gümrük Müsteşarlığı ve TÜİK’le işbirliği halinde oluşturulacak.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA uyarınca web sitesine konulması gereken içeriği usulüne uygun bir şekilde koymayan bu bentte sayılan failler üç aya kadar hapis ve yüz güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılırlar” 6.e-ticaret.gov. ülkemiz ihracatı açısından çok önem taşıyan “Yurt Dışı’na E-Ticaret” projesi fiilen işlerlik kazanmıştır. 86 .5 Yurt Dışına E-Ticaret İçin Mevzuat Düzenlemesi 7 Ekim 2009 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan (Karar Sayısı : 2009/15481) “4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında” Bakanlar Kurulu Kararı ile. Aşağıda bu projenin Nisan 2008-Aralık 2009 arasında belirlenen iş tanımı verilmektedir. Başbakanlık E-Devlet Danışma Grubu’nun belirlediği 11 öncelikli E-Devlet projesinden. • Kapıdan e-ticaretle ihracat yapabilecektir.

ortaya çıkan kamu alacağından dolaylı temsilci yet- 87 . Posta Gönderilerinin Gümrük İşlemlerine İlişkin Yönetmeliği ve ihtiyaç duyulması halinde İhracat Yönetmeliğindeki değişiklikler ile Yurtdışına e-Ticaret Rehberinin tamamlanması planlanmaktadır. posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen.Md. Sorumluluk ve yetkinin iptali MADDE 128. Bu yetkinin kullanılmasında hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler için gümrük müşaviri istihdamı aranır.7. miktarı brüt 30 kilogramı ve değeri 1500 Avro’yu geçmeyen ihracat rejimine konu eşya ile aynı miktar ve değeri geçmeyen serbest dolaşıma giriş rejimine konu ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile numunelik eşya ve modellerin gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerine ilişkin faaliyetlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında. dış ticaret ve gümrük mevzuatı hükümlerine tabidir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - 12. “Yurtdışına e-ticaret kapsamındaki mal ihracıyla ilgili işlemler.2008 tarihli İhracat Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle e-Ticaret “Uzaktan iletişim araçlarıyla başka bir ülkeye yönelik olarak gerçekleştirilen mesafeli mal satışı” olarak (1. Müsteşarlıkça kolaylaştırılan gümrük beyanı kapsamında takip edip sonuçlandırdıkları gümrük işlemleri için verilen hizmet karşılığında ilave ücret alamaz. posta idaresi ile Müsteşarlıkça belirlenen koşulları taşıyan hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler dolaylı temsilci olarak yetkili kılınabilir.(1) 126 ncı madde uyarınca dolaylı temsilcilik yetkisi verilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin. “4458 SAYILI GÜMRÜK KANUNUNUN BAZI MADDELERİNİN UYGULANMASI HAKKINDA KARAR ONUNCU KISIM Posta İdaresi ya da Hızlı Kargo Taşımacılığı Yapan Şirketlerin Dolaylı Temsilci Olarak Yetkili Kılınmasına İlişkin Şartlar Dolaylı temsil yetkisi verilmesine ilişkin koşullar MADDE 126.) tanımlanmıştır.(1) 126 ncı madde uyarınca yetkilendirilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler. Md.(1) Kanunun 225 inci maddesi uyarınca. İşlemlerin ücretlendirilmesi MADDE 127.” (13. aynı maddede belirlenmiş nitelikleri taşıyan personelinin düzenleyip imzaladığı gümrük beyannamesi veya beyanname olarak kabul edilen diğer belgelerden dolayı gümrük mevzuatı uyarınca vergi kaybına neden olan bir fiilin işlendiğinin bilindiği veya bilinmesi gerektiği hallerde.) Bundan sonraki aşamada.

” 88 . Bu hususun bir takvim yılı içerisinde tekerrür etmesi halinde üç ay süreyle dolaylı temsil yetkisini kullanmaktan alıkonulur. Söz konusu posta idaresi ya da şirketler hakkında 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa muhalefetten kesinleşen hüküm bulunması durumunda ise 126 ncı madde kapsamında verilen dolaylı temsil yoluyla beyanda bulunma yetkisi iptal edilir ve iptal tarihinden itibaren üç yıl geçmedikçe 126 ncı madde uyarınca dolaylı temsil yoluyla beyanda bulunma yetkisi verilmez. gönderilen eşyada ise gönderici ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bu hususun bir takvim yılı içerisinde tekerrür etmesi halinde üç ay süreyle dolaylı temsil yoluyla gümrük beyanı yapılmasına izin verilmez. bununla birlikte. gelen eşyada alıcı. gerçekleştirilen gümrük işleminde kusurlu sayıldığı yazılı olarak bildirilir. (4) Müsteşarlıkça belirlenen koşulları sonradan kaybettiği ya da şartlara uymadığı tespit edilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlere. bu koşulları yeniden sağlayıncaya kadar ya da şartları yerine getirinceye kadar bu yetkiden yararlanmalarına izin verilmez.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA kisi verilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler tüzel kişilik olarak. ilk defasında gerçekleştirilen gümrük işleminde kusurlu sayıldığı yazılı olarak bildirilir. bu Kısımda yer alan hükümlere aykırı davrandıklarının tespiti halinde. (5) 126 ncı madde uyarınca yetkilendirilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin. ancak bu durumun bilgileri dışında olduğunun. (2) 126 ncı madde kapsamında yetkili kılınan posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin sahte belgelere dayanılarak yanlış beyanda bulunduğunun. bir araştırma sonucunda gerçek durumun öğrenilebileceğinin Müsteşarlığın merkez denetim elamanlarınca rapora bağlandığı durumlarda.

İGEME bünyesinde 2000 yılında başlatılan bir proje ile uzmanlarına İş Yönetim Sistemi (İYS) eğiticiliği/danışmanlığı eğitimi verilmiş. bu stratejiye uygun beceriler düzeyi ve nihayet günlük işlemlerin yapıldığı. Ürünü müşterinin istediği maliyette üretip teslim edebilmek (maliyet) PAZARLAMANIN AMAÇLARI 1. Bu sayede hem işe hem de yönetime bakışı ve bunlarla ilgili sorunları ele alışı kolaylaşacaktır. İŞ YÖNETİM SİSTEMİ’NİN İŞE. Müşterilerin istediği miktarda ürünü üretmek ve teslim edebilmek (miktar) 2. Bu yöntem firma yönetiminin işine. 3) Yönetici işinin iki temel işlevi olduğunu düşünmelidir. Rakiplerin müşterisinin firmadan almasını sağlamak ve kendi müşterilerini rakiplere kaptırmamak 3. Karlılığı sağlamak 4) Yönetici işini üç düzeyde görmelidir. İş Yönetim Sistemi iş dünyasının ve firma yönetiminin sahip olduğu tüm tanımları. maliyet ve zaman konusunda kendi isteklerini kabul ettiren işletmedir. amaçları sistematik olarak doğru yere oturtur74. sistemli ve kapsamlı bir iş modelidir. görevleri. Ürünü istenen zamanda teslim edebilmek (zaman) 4. 2) Rekabetçi işletme. Müşterilerin istediği kalite standardındaki ürünü üretip teslim edebilmek (kalite) 3. araçları. miktar. Üretim ve pazarlama işlevlerinin evrensel amaçları şunlardır: ÜRETİMİN AMAÇLARI 1. iç ve dış pazara nasıl bakması gerektiği konusunda pratiğe dönük. işletmesine.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 7. BMS ITC-EMDS (BM-Uluslararası Ticaret Merkezi-İşletme Yönetimi Geliştirme Bölümü) tarafından geliştirilmiş bir yönetim düşünme aracıdır. 20 İGEME uzmanı eğitici/danışman olarak sertifikalandırılmıştır. Bunlar üretim ve pazarlamadır. Mevcut müşterilerin işletmeden daha sık ve düzenli alım yapmalarını sağlamak ve aksine izin vermemek 2. Pazara yeni giren müşterilerin ilk kez firmadan almalarını sağlamak 4. Bu birikim eğitimlerle Türkiye genelinde firmalarımıza aktarılmaya çalışılmaktadır. Bu sistemin en önemli başlangıç önermeleri şunlardır: 1) Yönetici iş ile yönetimi birbirinden ayrı görmeye çalışmalıdır. üretimin gerçekleştirilip teslim edildiği ve alacakların toplandığı işlemler düzeyi. 5) Bir işletmenin pazara egemen olması üç şekilde olabilir: İnovasyonla rakipsiz duruma 74 Bkz: İş Yönetim Sistemi. alıcılarına ve tedarikçilerine kalite. stratejiye. Strateji düzeyi. yönetime. İGEME Yayını. 2005 ve İş Yönetim Sistemine Giriş. İGEME Yayını. İŞLETMEYE VE YÖNETİME İLİŞKİN TEMEL ÖNERMELERİ İş Yönetim Sistemi (Business Management System). 2008 89 . siparişin alınıp.

6) Bir işletmenin karlılığı sağlayarak seçtiği pazar bölümünde rakipsiz olmasının yöntemi firmanın iş tanımını ve stratejisini doğru oluşturmasından geçmektedir. İyi bir iş tanımı. firmanın iş tanımında açıkça belirtilmemiş olabilir. firmanın rakiplerinden farklı olarak ne teklif ettiğini içermelidir. buna dikkat edilmelidir. 10) Konumlandırma hedeflenen pazar bölümünün gereksinimlerini. Bir pazar bölümü. İşi üretim ve pazarlama işlevi ile tanımlarız. satın almadan beklenen faydanın ve satın alma davranış ve alışkanlıklarının benzerliğine göre seçtiği ve bunların henüz hiç karşılanmadığına veya kendisinin rakiplerinden daha iyi karşılayacağına inandığı bir alıcılar grubudur. rakiplerin girmeyeceği kadar küçük. zamanı ve maliyeti konusunda istediklerini kabul ettirmek için “yapılması gereken işleri seçmesine” strateji denir. alıcıların öncelikleri ve rakiplerin ne önerdiği hakkında detaylı bilgiye dayanarak kim için ne üretileceğini açıkça belirterek hazırlanabilir. firmanın bir pazardan gereksinimlerin. 7) Firma ne sattığını tanımlarken ürününü alan kişilerin neden aldıklarına bakmalıdır. 9) Bölümlendirme stratejinin iki temel bileşeninden biridir. İyi bir iş tanımı. zaman ve maliyetini tasarlayarak dikkatlice şekillendirmektir. İyi bir iş tanımı. Kimin firmadan satın aldığı.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA geçmek. Bu. KİM için NE üretildiğini doğru belirlemek demektir. bekledikleri faydayı ve satın alma davranış ve alışkanlıklarını rakipleri geride bırakarak benzersiz biçimde karşılamak için bir ürünün fiziksel. pazarı rakiplerin girmesinin onlar için cazip olmadığı yeteri büyüklükteki alt bölümlere ayırmaktır. böylelikle işletmenin hakim olabileceği bir pazar bölümü bulmaktır. Keskin rekabet ortamında başarılı olmak isteyen firma yönetimi bölümlendirme ve konumlandırmada başarılı olmak durumundadır. genel ve bütünleyici özelliklerini. işletmenin rakiplerinden daha çok kazanmasını sağlayacak. miktar. tedarikçilerine ve dağıtım kanalına üretim miktarı. Bu becerilerin oluşturulması için yapılması gereken görevler şunlardır: Pazarla İletişim Becerisi: Satış Dokümantasyonu Hazırlamak Tanıtım Programlarını Hazırlamak Reklam Programlarını Hazırlamak Dağıtım Kanallarını Kurmak Dağıtım Kanalı Kurma Becerisi: 90 . 8) Rakipleri yenmenin bir yolu. Pazarı alt bölümlere ayırmaya “bölümlemeKİM”. bu bölümün önceliklerine göre ürün tasarlamaya “ürün konumlandırma-NE” denir. 11) İşletmenin müşterilerine. 12) Pazarlama işlevinin iki temel becerisi vardır: Pazarlarla iletişim ve dağıtım. kalitesi. bulunulan pazar bölümünde rakipleri yenmek veya rekabetin hiç olmadığı bir pazar bulmak. pazarlık gücünün maksimum olduğu bir pazar tanımlar. Bölümlendirmenin amacı. üretimde kalite.

2. • Network ve İlişkiler’dir. 2. Bunlar. 4. Üretim Maliyetlerini Tahmin Etmek İş Emirlerini Hazırlamak Üretimi Programlamak Nakliye İşlemlerini Yapmak Etkili yönetim. Bu strateji çerçevesinde firmanın üretim ve pazarlama işlevlerinin amaçlarına ulaşması için gereken yönetim girdileri. 3. işletmenin hedeflerine ulaşmasını etkileyecek görevleri belirlemeli ve bunların etkin biçimde yerine getirilmesini sağlamalıdır. • İnsan Kaynakları. 91 . • Bilgi ve Know-how. İşletmenin hedefi onun stratejisi ile belirlenir. bu işlevlerdeki önceliklendirilmiş görevlere yönetim aktiviteleri aracılığıyla aktarılır. 3. • Mali ve Maddi Varlıklar. Yönetim 13) Bir yöneticinin işletmenin amaçlarına ulaşmasını ve hayatta kalmasını sağlamak üzere kullanabileceği dört temel girdi vardır. Fiyatlandırmak ve Teklif Sunmak Ürün Özelliklerini Saptamak ve Pazarlık Yapmak Satış Başvurularını Özendirmek ve Yanıtlamak İŞLEMLER DÜZEYİNDE ÜRETİMİN GÖREVLERİ 1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Üretim işlevinin becerileri ve bu becerileri yerine getirmek için gereken görevler: İstenen Miktarda Üretim Becerisi Fabrika Tasarımı Yapmak ve Yerleştirmek Endüstri Mühendisliği Fabrika Yerini Değerlendirmek ve Seçmek Üretim Cihaz ve Gereçlerini Sağlamak Zamanında Üretim Becerisi Envanter Gereksinimlerini Saptamak Malzeme Elleçlemek İstenen Maliyette Üretim Becerisi Üretim Hattını Dengelemek Tamir Bakım Sistemlerini Geliştirmek Üretim Metodlarını Geliştirmek Maliyet Düşürme Programlarını Yerleştirmek İstenen Kalitede Üretim Becerisi Kalite Standartlarını Geliştirmek Kalite Kontrol Yöntemlerini Geliştirmek Ürün Servis Bölümleri Tasarlamak Satın Alma ve Tedarik Stok Yönetimi İşlemler düzeyinde pazarlama ve üretim ile ilgili görevler: İŞLEMLER DÜZEYİNDE PAZARLAMANIN GÖREVLERİ 1.

(2) İşlerin etkin ve etkili olarak yapılıp yapılmadığını gösterecek ölçütler oluşturması. Aşağıdaki tabloda iş-yönetim ayrımı ve ilişkisini ve dört yönetim girdisini planlama-uygulama-kontrol yoluyla kullanan 45 adet yönetim aktivitesini bir arada görmek mümkündür. (6) İşlerin ne zaman yapılacağını belirlemesi.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Yöneticiler işlerin planlama. (8) İşlerin tatmin edici yapılıp yapılmadığını kontrol etmesi. bu görevleri yerine getirmek için yönetimin dört temel girdisini planlama-yürütme-kontrol yoluyla yöneteceği yönetim faaliyetlerini uygular. 92 . 14) Yöneticiden iş tanımı gereğince beklenenler şunlardır: (1) Ne yapılacağına karar vermesi. bölümlendirme ve konumlandırma bildirgelerinde detaylandırdığı pazarlama ve üretim fonksiyonlarının öncelikli amaçlarına ulaşmak için firmada mevcut veya oluşturulması gereken becerileri seçer. PLANLAMA YÜRÜTME KONTROL 15) Yönetici işletme işlevleri için üretim ve pazarlama ile ilgili görevleri yerine getirmelidir. Bu görevler toplam 26 tanedir. (3) Beklenen sonuçlar açısından yapılması gerekenleri doğrulaması. (4) İşlerin nasıl yapılacağına karar vermesi. 16) Tablonun özeti şudur: Firma yönetimi. bu becerilerle ilgili öncelikli ve acil görevleri belirler. yürütme ve kontrolünü bu dört yönetim kaynağını kullanan yönetim aktiviteleri yoluyla yerine getirirler. (9) İşlerin ne zaman yapıldığını gösterecek ölçütler geliştirmesi. (7) Uygulama için gerekli kaynak ihtiyacını belirlemesi ve temin etmesi. (5) İşlerin kim tarafından yapılacağına karar vermesi. (10) İşlerin gelecek sefere nasıl daha iyi yapılabileceğini değerlendirmesi.

44. 11. 31. 25. Maliyet Düşürme Programlarını Yerleştirmek D. 21. Malzeme Elleçlemek 10. 4. 5. 45. Fabrika Tasarımı Yapmak ve Yerleştirmek 13. 38. Nakliye İşlemlerini Yapmak  PLANLAMA  YÜRÜTME  KONTROL İNSAN KAYNAKLARI MALİ VE FİZİKSEL VARLIKLAR 33. DAĞITIM KANALI KURMA BECERİSİ VE BAĞLI GÖREV 4. 9. 14. İŞLEMLER DÜZEYİNDE PAZARLAMA İLE İLGİLİ GÖREVLER 5. 20. Üretim Cihaz ve Gereçlerini Sağlamak C. ZAMANINDA ÜRETME BECERİSİ VE BAĞLI GÖREVLER . Fabrika Yerini Değerlendirmek ve Seçmek 15. 18.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İŞ YÖNETİM SİSTEMİ ÖRGÜSÜ YÖNETİM GİRDİLERİ YÖNETİM AKTİVİTELERİ 1.ZAMAN 8. 15. 41. 26. 12. Fiyatlandırmak ve Teklif Sunmak ÜRETİM FONKSİYONU A. İşletme Yönetimi Gereksinimlerini Çözümleme Genel Muhasebe Sistemi Tasarlamak Maliyet Muhasebesi Sistemi Tasarlamak Müşteri Tutum Araştırmaları Yapmak Standart Maliyetleri Hesaplamak ve Kullanmak Ürün Geliştirme Çalışmalarını Yürütmek Pazar Potansiyelini Saptamak Denetim Yapma Kaynak Gereksinimlerini Saptamak Pazarı Değerlendirmek Satış Tahminleri Yapmak Şirket İçi Yayınlar Hazırlamak Fizibilite Etüdleri Hazırlamak Temel Araştırma Yapmak İletişim Kurma Örgüt Planlarını Geliştirme İş Tanımlama ve Değerlendirme Faaliyet Yerleştirme Ücret ve Maaş Planları Hazırlama İş Gücü Tahmini Tahkim Toplu İş Sözleşmelerini Yürütme Personel Danışmanlığı Yapma Personel ile İletişim Yönetici Geliştirme Programları Yürütme Personel Hizmetleri Sunma İşe Alma Takım Çalışması Personel Testleri Eğitim Personeli Değerlendirme Personel Performans Değerlendirme Metodları Şirket Politikalarını Belirleme İş Sistem ve Yöntemlerini Geliştirme İşlevsel Planlar Hazırlama Uzun Dönemli Planlar Hazırlama İşletme Sermayesini Yeterli Düzeyde Tutmak İhtiyat Akçesi Ayırmak Bütçe Kontrolü Yönetim Amaçlı Denetim Ürün Geliştirme Sürecini Gözden Geçirme İŞLETME FONKSİYONLARI. 22. Dağıtım Kanallarını Kurmak C. 16. Kalite Standartlarını Geliştirmek 21. Dış İlişkiler Kurma Cemiyet Faaliyetlerine Katılım Stratejik ortaklıklar kurma Hukuki Konularda Destek Alma 93 . Tanıtım Programlarını Hazırlamak 3. İş Emirlerini Hazırlamak 26. 24. Üretim Hattını Dengelemek 17. Stok Yönetimi B.  PLANLAMA  YÜRÜTME  KONTROL  PLANLAMA  YÜRÜTME  KONTROL NETWORK VE İLİŞKİLER 42. Üretim Maliyetlerinin Tahminini Yapmak 24. İSTENEN KALİTEDE ÜRETME BECERİSİ VE BAĞLI GÖREVLER KALİTE 20. Üretim Programlamak 25. Ürün Servis Bölümleri Tasarlamak E. Endüstri Mühendisliği 14. 40. İLETİŞİM BECERİLERİ VE BAĞLI GÖREVLER 1. 32. Üretim Metodlarını Geliştirmek 19. 7. 39. KABUL EDİLEBİLİR MALİYETTE ÜRETME BECERİSİ VE BAĞLI GÖREVLER . 34. 30.  PLANLAMA  YÜRÜTME  KONTROL BİLGİ VE KNOW-HOW 6. Tamir Bakım Sistemlerini Geliştirmek 18. 43. İSTENEN MİKTARDA ÜRETME BECERİSİ VE BAĞLI GÖREVLERMİKTAR 12. Satın Alma ve Tedarik 11. Envanter Gereksinimlerini Saptamak 9. 35. 17. 36. 8. BECERİLER VE GÖREVLER PAZARLAMA FONKSİYONU A. 3. Satış Taleplerini Özendirmek ve Yanıtlamak 6. Kalite Kontrol Yöntemlerini Geliştirmek 22. 23. 2. Satış Dokümantasyonu Hazırlamak 2. 19. 37. 28. 10. Reklam Programlarını Hazırlamak B. 27.MALİYET 16. 13. Ürün Özelliklerini Saptamak ve Pazarlık Yapmak 7. İŞLEMLER DÜZEYİNDE ÜRETİM İLE İLGİLİ GÖREVLER 23. 29.

çalışanlarla. iş zekası. farklılaşmak. ses. etkin ve düşük maliyetli işletmeler doğmaktadır. yaratma ve teslimde değişik etkileşim çeşitleri sunmaktadır. İŞLETMELERDE E-İŞ Rekabet ve değişen iş dünyası firma yöneticilerinin şu temel soruları daha sık kendilerine sormalarına neden oluyor75: 1. günlük iş hayatının zorunluluklarıyla rekabette öne geçerek baş etmede yönetimin ileri görüşlülüğünün. dağıtım filosu.Maliyetleri nasıl azaltabilirim? 2.İş zamanlarını nasıl kısaltabilirim? Operasyonları nasıl daha etkin kılabiliriz? Stokları nasıl azaltabiliriz? 4.Müşterilerle.Yeni yatırımlar ne zaman yapılmalı? (Teknoloji. yeni pazarlar)  Yeni kuşak internet (genişbant. Daha yakından bakarsak firmaları e-iş’e zorlayan gelişmeler şunlardır:  Müşterilere sunulan çözüm alternatifleri.  Firmaların görünen ve görünmeyen varlıklarını yeniden biçimlendirmeleri gerekiyor 75 Eslen. İstanbul 94 . iş aktivitelerinin yönetimine teknoloji desteğiyle yansımasıdır.  Yeni rakipler doğmaktadır. toplumla ilişkileri nasıl geliştirebilirim? 5. şube. vd. açık standartlar) Firmaların e-iş veya e-dönüşümü seçmeleri artık kaçınılmaz bir çalışma standardı haline gelmektedir. E-iş doğrudan ve sadece teknolojiyle çok haşır neşir olmakla ilgili değil. her yerden)  Birlikte çalışabilirlik (esneklik. düşük maliyet. Amaç.04. müşteri ilişkileri)  Artan çeşitlilik (yeni kullanımlar. daha hızlı. veri ve videonun entegrasyonu)  Yaygın erişim (her zaman. Küresel birleşmeler rekabeti artırmakta. daha ucuz ve daha iyi olmaktır. e-Business ve KOBİ’ler (IBM) 30. yaygın.  Teknoloji müşteriye tasarlama. Müşteriler bunun farkındadır ve talep etmektedir. depo. Bilgiye 24x7 saat erişim hizmet kadar önemli hale gelmiştir. bunların içeriği ve müşteriyle etkileşim yolları geliştirmiştir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 8. Gaye.) Yeni iş dünyasının kendini gösteren özellikleri ise şunlar:  İşlem sayısında patlama  Süper bilgisayarlar (artan bilgi işlem gücü)  Veri patlaması (web içeriği.Stratejik kararlardan beklenen fayda sağlanabilecek mi? 6.Çalışanların gelişimini nasıl sağlarım? 7.Gelirleri nasıl artırabilirim? 3.2004 tarihli E-ticaret Semineri.

• • • Yeni bir iş sistemi yaratmak veya Mevcut bir iş sürecini geliştirmek. Bu gelişim firma içinde. tedarikçilere. dağıtım kanalına. dönüştürmek veya Yeni bir icat için elektronik ağların ve bağlantılı teknolojilerin kullanımı olarak tanımlanabilir. bilgi ve network/ağ girdilerini yönetmesinde bir yönetim aracıdır. Sağlam bir rekabet gücü için operasyonel mükemmellik (etkin/verimli olma) ve müşteri hizmetleri en iyi başarılan konular olmalıdır. E-işe geçişin süresini ve aciliyetini belirleyecek olan. müşterilere. Müşterileri hedefleyen stratejik bir girişimdir. maddi ve mali varlıklar. E-iş. içe değil dışa.1 E-iş Nedir? Mevcut ve potansiyel müşterilere rakiplere kıyasla daha üstün değer sunmak amacıyla. 8. topluma ve çalışanlara odaklanmaları gerekmektedir.Standardizasyonun ve entegrasyonun önemi artıyor. İş  Her iş süreci kökten değişmekte ve sanayi standardı haline gelmektedir. 95 . firmalar arasında ve e-pazaryerleriyle oluyor. işletmenin stratejisini başarmak için insan kaynakları. Bu ortamda firmaların işe bakış açısını kökten değiştirmeleri. Özellikle Tedarik Zinciri Yönetimi’nde artan dış kaynak kullanımı ve maliyet baskısı ile artan müşteri taleplerini dengeleme gerekliliği firmaları zorlamaktadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  ortakları e-iş kullanmakta ve talep etmektedir.

Yönetim katalizörlük yapmalı. işe uygun eleman almalıdır. kurum kültürünün destekleyici olması. statik. Kurum personelinde istek olması. müşteri başvurularını yanıtlamak.1. b.1 İşin İdaresinde İzlenecek Aşamalar Başarılı e-dönüşümler için dört nokta kritiktir: a. d. Yapılan bağlantının yapısı. c. 8. c. konuyu içerde ve dışarıda duyurarak aciliyet duygusu yaratmalı. Yönetimin sahip çıkması ve yönlendirmesi.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA • • • Pazar koşulları Ürün özellikleri Network’ün çeşitli işlemleri kolaylaştırmada bir kanal olarak uygunluğudur.1. yenilikçi şekilde süreçte/iş modelinde farklılık. uygulamayı dışarıya açmalı. Teknolojinin ölçeklenebilir ve esnek olması.1. doğru yapılandırmayı oluşturmalı.2 E-İş’in Aşamaları Aşağıda en basitten karmaşığa sırayla yapılabilecek çalışmalar örneklenmeye çalışılmaktadır:  Pazarı bilgilendirmek için site kurma: Broşür gibi web siteleri. 96 . teşvik ve akıl hocalığı ile motive etmeli.Ürünün elektronik olarak sunulma imkanı varsa. ofis malzemeleri için on-line teklif isteme. pazarla iletişim ve müşteriye ulaşmak için marka oluşturma  Entegrasyon: İş ortaklarını süreçlere dahil etmek (Fedex’in kargo takibi)  Dönüşüm (Yeniden İcat): Daha önce hiç yapılmamış. b. tek yönlü  Otomasyon: Bazı süreçlerin otomasyonu. kullanıcıları eğitmeli. d. doğası nedir? Beklenen sonuçlar açısından e-iş uygulamasının nedenleri nelerdir? Kimler sisteme dahil olacak? Uygulama donanım/yazılımı nerede olacak? 8.3 E-Dönüşümde Tanımlanması Gerekenler Bir firma ne zaman tamamen dijital ortamda iş yapmayı düşünebilir?: 1. Süreçlerin iyi tanımlanmış. Yönetimin cevaplaması gereken öncelikli sorular şunlardır: a. en üst düzeyde değişimi sahiplenmeli. şeffaf ve entegre edilebilir olması. 8.

Çalışanların Birbirleriyle . Bunlarla üretim ve pazarlama ve bunların yönetimi amacıyla çeşitli ilişkilere girilmekte. 9. 13.Anında iletişimde bulunma gereği (on-line borsa) varsa. ürün geliştirmenin tasarım aşamasında iş ortaklarının katkısını almak için e-iş düşünülebilir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2. 97 . günlük ilişki yönetimi. 7.Paket olarak sunulma imkanı varsa. 5. 11.Sözleşme riski (fiyata bağlı alım riski) varsa. “Bilgi Fabrikası” mısınız? Bazı firmalar için entelektüel sermaye en önemli rekabet üstünlüğüdür.B2b işlemlerinde standartlaşmış süreçlerin kullanılması mümkünse. 12. hizmetlerde e-işe alma kullanılabilir. Örneğin Xerox firmasının dağıtım kanalı için e-iş ile yaptıkları: Değişik kategorideki satıcılar için özel ürün. E-iş bu işlerin yönetiminin teknoloji yardımıyla yeniden yapılandırılması. Başarılı bir firma yönetimi e-işe geçişte kendi konumunu ve yapılabilecek çalışmaların kapsamını belirlemek için aşağıdaki unsurlara dikkat etmelidir: 1234İş Süreçleri Ürün ve Hizmetler Pazar (Alıcılar ve Tedarikçiler) İlişkiler . E-işe Kimler Dahil Olabilir? Bir firmanın ilişki içinde olduğu temelde dört kesim vardır.2.Tedarikçi ve Dağıtıcılarla .Yeni ürün geliştirme için harcanan para çoksa. 6.Eksik beceriyi stratejik ortaklıkla tamamlamak söz konusu ise. tanıtım ve eğitim bilgileri.Müşterilerin hangileri on-line ve yapılan işlemlerin yoğunluğu nedir? 14.Müşteriye göre uyarlanabilirlik mümkünse.Kanal çeşidi ve kademeleri: Ne kadar çok katmanlı ise ilişki yönetimi için e-iş çözümü uygulamak işin akışını kolaylaştırır. işlemler gerçekleştirilmektedir. 4.Araştırma maliyeti: Müşterinin istediği doyurucu bilgiye ulaşması mümkünse. 10.Müşterilerle . doğrudan satış gücünün yarattığı satış başvurularını izlemek.Network etkisi: Çok sayıda insanın kullandığı bir standart haline gelmişse. hızlandırılmasıdır.Çok sayıda hammadde ve makina parçası kullanılıyorsa satın almada e-tedarik. basitleştirilip.İş Ortaklarıyla 8.Bilgi yoğunluğu çoksa. 3. performans izleme. 8. fiyat.

3. Tedarik Zinciri Yönetimi Müşterinin istediği kalite fiyat ve miktarda ürünün istenen zamanda ve yerde etkin ve etkili olarak sunulması için malzeme. ürün ve paranın entegre yönetimidir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Firma Operasyonları 8. bilgi. 98 .

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Başarılı Tedarik Zinciri Yönetimi şunları sağlar: • • • • • • • • • Elle yapılan işlerin.  Müşteriye teslim süresinin kısalması. Maliyetlerin azalması. Çalışan memnuniyeti. . kapasite kullanımı artar. işlemlerin verimliliğini ve finansal geri dönüşü artırmak için e-iş şunları sağlar: Uyarlanabilir başvuru yönetimi İçerik yönetimi Promosyon yönetimi Sipariş/teklif konfigürasyonu Danışmanlık satışı E-ticaret sitesi Tahmin ve planlama ABD menşeli. Satış tahminleri doğru yapılır. Tedarikçi ve dağıtıcılarla ilişkiler güçlenir. dünyanın en büyük endüstriyel aletler dağıtımcısı Grainger firması web sitesi aracılığıyla dağıtımcıların. eksiksiz sipariş ve esneklik. düşük maliyetli satın almalarını sağlamaktadır (Dağıtımcı kendi hesabında Kişisel Listesini kurarak kendi müşteri çevresinin en sık aldığı ürünleri belirtiyor ve istediği zaman bu listeden sipariş veriyor) 99 . Bu açıdan bakıldığında örneğin lojistik ve depo yönetim sistemlerine yapılan yatırımın müşteri bağlılığını sağlamadaki katkısı şu şekilde olacaktır:  Kendi deponun olması tedarik ve stok yönetiminde ve siparişi gerçekleştirmede daha iyi kontrol demektir.  Teslimatta alternatiflerle müşterilere karşı esnekliği artırma. Planlara uyulur.  Elleçleme ve yüklemede az hata yapılması. verimliliği ve yaratıcılığı artar. Dağıtım Kanalı için. Müşteri memnuniyeti sağlanır.  Sürat. tekrarların azalması. .24/7 sipariş vermesini sağlamaktadır. Başta da söylendiği gibi amaç daima müşterilerin isteklerini yerine getirmektir.Verimli. Stoklar azalır.  Eksik stok olmaması. İletişim hız ve kalitesinin artması. yetersiz stoktan satış kayıpları azalır.

kritik önem taşımayan işlevler dış kaynak kullanımı ile yürütülebilir. Pazarlama: Müşteriyi elde etmek için yapılacak çalışmalar. işleme.4 Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) Müşterilerle temas noktasının ve müşteri ile firma arasındaki işlemlere aracılık eden teknolojilerin artan kullanımına tanık oluyoruz. kampanya yürütme. kampanyaların tasarım. 8. bankacılık ve danışmanlık hizmetlerinde call center-çağrı merkezi uygulamalarının başka ülkelere kaydırılması. yürütme ve adaptasyonunun gerçek zamanlı yapılması. kişisel ve özel bire-bir pazarlama imkanı: Veri depolama. çok sayıda e-mail gönderme 100 . ilişkilerini buna göre yürütmelidir. cevap yönetimi araçları. Tasarruf: Kayıtlı dağıtımcılara özel teklif ve promosyonlar yapılmaktadır. Firmalar en karlı müşterilerini belirlemeli. Tıpta.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Fiyatları görmelerini sağlamaktadır. online siparişin aşamalarını ve geçmiş siparişlerin tarihini izleme imkanı vermektedir. CRM’e işletmenin en önemli varlığı olan müşterilerin daha iyi yönetimi de denilebilir kısaca. Müşterilerle ilişkileri üç aşamaya ayırırsak e-işteki çözümleri de bu üç aşamaya göre oluşturulduğunu anlayabiliriz: a. gazete ve dergilerin dağıtım ve yerelleşme maliyetleri için kaynak ülkesinde değil dağıtım bölgelerinde basılması outsourcing/dış kaynak kullanımı uygulamalarının en önde gelen örnekleridir. Anında bilgi ile hangi ürünün firma stoğunda olduğunu görmesini sağlıyor. Outsourcing İşletmenin ana işiyle ilgili olmayan.

Çin. performans bilgisine erişim. müşteri sadakati sağlamak için yapılacak çalışmalar Müşteri ilişkileri Yönetiminin Teknoloji Desteğiyle Yapılmasının Yararları Firmalara Müşterilere yönelik strateji geliştirilmesi Müşteri yönetim maliyetlerinin azaltılması Müşteri sadakatinin sağlanması Talep tahminlerinin daha iyi yapılması Kaynak kullanımının optimizasyonu Destek sistemlerinin entegrasyonu Müşterilere Özel hizmet alınması Erişim kanallarının artması ve iyileşmesi Alınan hizmetlerin iyileşmesi Müşteri ilişkilerinde call center (çağrı merkezi) uygulamaları giderek artmaktadır. broşür.org/wiki/VoIP) 101 .İnternet Protokolü üzerinden ses (Voice over IP. her türlü malzeme) yazılımı Ülkemizde ve dünyada üretim süreçlerini web üzerinden aynı zamanlı olarak isteyen müşterilere açan. (http:// tr. Aynı şekilde avukatlık. müşterilerin kendileriyle ilgili hesabı istediği zamanda. yönetilir) yazılımı Satış Gücü Otomasyonu: Satış konfigürasyonu. Tıpta video-konferans ile doktor kullanımı yaygınlaşmaktadır. telefon. sesli mesaj ile müşterilerle firmaların ilişkisinin yakınlaşması. VOIP76. Satış: Müşteriye doğru teklifin sunulması. sağlık hizmetleri gibi alanlarda da işgücünün daha düşük maliyetli olduğu ülkelerden hizmet alınmaktadır. kişiselleştirme. VoIP). kalite ve şeffaflığa yaptığı vurgu ile müşteri ilişkileri yönetiminde farklı yaklaşımlar sergileyen firmalar vardır. anında ürün konfigürasyonu. yerde ve araçla yapabilmesi imkanı artmaktadır. fiyat. çağrı merkezi uygulamalarının outsourcing’le hizmet ülkesinden başka ülkelere. Teklif sunma. CRM yazılımlarında rastlanan bazı terimler şunlardır: Kampanya Müdürü: Pazarlama aktivitelerini yürüten yazılım Kanal Müdürü: Müşteri etkileşimi (müşteri temas noktaları. içerik yönetimi (ürün katalogları. müşteri hesap karlılık bilgisi ile öncelik belirleme. IP üzerinden ses iletimi için kullanılan bir protokoldür. satış gücü. bu sayede müşteri güvenini sağlayan. ürünleri sunma c. Müşteri Hizmetleri: Müşteriyi elde tutmak.wikipedia. Hindistan.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA b. 76 IP. faks. Burada değinilmesi gereken başka bir konu. call center ve İnternet temelli müşteri etkileşim kanalları tek bir merkezde toplanıp. Türkiye gibi yerlere kaydırılmasıdır. Pratikte bu iş için tasarlanmış sunuculara özel telefon adaptörleri ile bağlanıp İnternet üzerinden normal telefon görüşmesi yapmayı kastetmektedir. Güney Afrika. Endonezya. E-mail.

etkinlik ve etkiliği artırmak için (Karar Destek. bilgi.6 Kurumsal Kaynak Planlaması (Enterprise Resource Planning-ERP) Firmaların elindeki veri hacmi her 5 yılda bir iki katına çıkmaktadır. Firmanın işiyle ilgili kaliteli. engelsiz. endeksli bilgi sağlanır. entegrasyonu ve ortak verilerin kullanımını sağlayarak optimize eden bir yaklaşım sunar. kişi ve iş uygulamalarına erişim mümkün olur. Geniş bir alana dağılmış satış ekibi olan firmalarda satışla ilgili otomasyon çalışmaları müşteri taleplerinin ürün stokları ve üretim programlaması ile entegrasyonunu mümkün kılacaktır. ERP aşağıdaki tüm iş süreçleri ve ilişkilerini merkezi bir bilgi sistemi yapısı üzerinde birleştirir: Pazarlama/Satış Yönetimi İnsan Kaynakları Yönetimi Üretim Yönetimi Tedarik Zinciri Finansal Sistemler Stratejik ve operasyonel karar almayı iyileştirmek. 8. Raporlama) amaçlı kullanılır. öğrenme ve yönetimin kontrol-yürütme-denetim becerilerini geliştirecektir. ERP bir kurumun iç operasyonlarını. anında. ERP uygulamaları ile verimlilik ve etkililik sağlanır: 102 .5 Çalışanlarla İlişkilerin Yönetimi Firma yönetimlerinin insan gücü kaynaklarının yönetimi ile ilgili öncelikle aşağıda sıralanan aktiviteleri teknoloji yardımıyla yerine getirmesi imkanı vardır: • • • • • • Şirket İçi Yayınlar Hazırlamak İletişim Takım Çalışması İşgücü Tahmini Personel Danışmanlığı E-Eğitim Firmaların içinde bilgi paylaşımı ve yönetimi için işletmenin merkezi sinir sistemi de denebilecek intranet kurması veya web temelli portal seçmesiyle her türlü veri. kapsamlı bilgi akışı işbirliği. Bir kurumun iç işlemlerini destekleyen bir dizi entegre yazılımı hayata geçiren teknolojik altyapıdır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 8. bireysel performans ölçümü ve takım çalışması. Kontrol.

8. bayi ağı satış çalışanları ve seramik uygulama ustaları için web üzerinde oluşturulan iki ayrı portal hazırlanmıştır: KALEWORKS Bayi Çalışanları İletişim Platformu (www. küçük başarılarla ilerleyin.  İyi Yönetim: Değişime güveni sağlayın. Çalışanlarla İlişkilerde Sosyal Paylaşım Ağları Mantığıyla Yeni Bir Bakış Örnek Olay: Çanakkale Seramik & Kalebodur’dan “İnteraktif Destekli Sektörel Sadakat Projesi”77 Çanakkale Seramik & Kalebodur tarafından yapılan ve dünyada da ilk olan “İnteraktif Destekli Sektörel Sadakat Projesi” iki bölümden oluşmaktadır.8. hızlanmış iş süreçleri • Tedarik zinciri yönetimi • Operasyonel ve bütçe yönetimin süreç seviyesine taşınabilmesi • İnsan kaynaklarının yönetimi • Tüm süreçler için ortak dil 8.KALETECH. hep bir adım ötesini düşünün. En iyi olduğunuz alanı e-işe daha önce taşırsanız daha rahat edersiniz. Örneğin.  Marka değerine olumlu katkıda bulunmak. devrimci değişimler mi? İşimizi güçlendirecek bir şey mi. kurumun tüm çalışanlarını dahil edin.com) Projede amaçlanan.KALEWORKS. yoksa onu yeniden mi icat edeceğiz? Öncelikle:  Becerilerinizi gözden geçirin.com) KALETECH Usta İletişim Platformu (www. çok büyük bir alıcıya kişisel satış bütçesi sunmak yerine e-ticaret.7 E-Dönüşümde Dikkat Edilecek Konular Küçük değişimler mi. Tarih: Mart 2009 103 . telefonla satışa geçmek gibi hatalara düşmek müşteri ilişkilerinin bozulmasına neden olabilir. Microsoft’un “Türkiye Bilişimle Kalkınıyor Projesi” kapsamında başarı hikayesi olarak seçilen projede.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Operasyonel Maliyetleri Azaltmak • • • • • • İşlem maliyetleri Raporlama ve mutabakat maliyetleri Veri doğruluk hassasiyeti İş süreçlerinin entegrasyonu Satın alma maliyetleri IT toplam satın alma maliyetleri Operasyonel Etkinliği Artırmak • Sadeleşmiş.  Değer zincirindeki tüm oyuncuları yakından tanımak. E-iş rüzgarı ile öncelikleri ve asıl yapılması gerekenleri atlanmamalıdır. 77 Firmanın İletişim ve Marka Grup Yöneticisi Ayşen Uz tarafından yapılan basın Açıklaması.  Kurum kültürünün bayilerde yaygınlaşmasını sağlamak.

 eğitim. kullanıcılara hem internet üzerinden hem de telefon ile sürekli destek verilmektedir. Bunun sonucunda platform üyeleri kişisel mutluluklarını. firma açısından pazar ile çift yönlü etkileşime olanak sağlamaktadır. Çalışan memnuniyeti ve çalıştıkları firmayla bütünleşmeleri teknolojinin basit ara yüzlerle sunulması sayesinden başarılmıştır. İş  Çalışanları eğiterek inşaat sektörüne kalifiye işgücü sağlamak ve  Müşteri memnuniyeti skalasını yükseltmektir. her konuda yoğun destek almaktadırlar. benzer yaşam tarzlarına sahip insanları aynı iletişim platformu üzerinden paylaşımda bulunur hale getirmektedir. markaların aidiyet duygusuna katkı sağladığı ve kullanıcı motivasyonunu artırdığı gözlemlenmiştir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Üreticiden nihai müşteriye kadar akan süreçte etkin değer katan bayi satış çalışanları. başarı ve endişelerini portal üzerinden birbirlerine aktarma fırsatı bulmuşlardır. seramik ustaları ve sektör profesyonellerinin kendi aralarında koordinasyonunu sağlamak. Pazar dinamikleri birebir operasyonu yöneten ve son kullanıcının satınalma davranışında etkili olan Portal kullanıcısı uzmanlar sayesinde güncel olarak takip edilebilmektedir. marka değerini artırmak. Firmanın satış ve pazarlama amaçlı yenilikleri daha hızlı olarak nihai müşterilere ulaşmaktadır. Portalların her ikisi de topluluk bazlı sosyalleşme fikrinin geliştirilmesi amacıyla bu anlamdaki ihtiyaçlara karşılık verebilen Facebook benzeri sosyal iletişim ağı yaratılması ile başlamıştır:  İletişim. iç müşteri dediğimiz kendi çalışanlarıdır) sayesinde. sosyal boyutta da aynı hedefleri olan. Platformlar aktive oldukları günden itibaren kullanıcılar duydukları memnuniyeti yüzlerce teşekkür mesajıyla iletmiştir. mantar pano üzerinde mutlu anlarının fotoğraflarını paylaşmalarına imkan verilmiştir. Bu sayede platform üyeleri firma merkezinden ihtiyaç duydukları her an. kurum kültürü ve dağıtım ağı ile yakın ilişki kurma amacına ulaşırken.  veriminin artmasını sağlamak. Forum ve chat bölümlerinde çeşitli konularda fikir geliştirilirken.  sosyalleşme ve  performans geliştirme gibi ana fonksiyonlar üzerine inşa edilen portallar. Örneğin. aynı bakış açısı ile hareket eden. Platformların en fazla ilgi 104 . Kısa vadede tüm bu etkileşimin. Çanakkale Seramik & Kalebodur her iki platformun kullanıcılarına “Sevgililer Günü” nedeniyle hediyeler dağıtmıştır. İlgili portallara hizmet vermek üzere kurulan “Müşteri İletişim Merkezi” (burada bahsedilen müşteri. Projenin firmaya işte verimlilik.

Çanakkale Seramik & Kalebodur tarafından düzenlenen kampanyalardan anında haberdar olup. sektörünün lider firması olarak bir kez daha inşaat sektörüne kalifiye işgücü desteği verme misyonunu da üstlenmiştir. ana bayilerindeki satış temsilcileri ile arasındaki sinerjiyi artırarak ortak kurum kültürü yaratmak. bilgi ve kariyerlerine katkıda bulunarak. merkezi olarak desteklenmesi mümkün olacaktır. Ülkemizde 2009 yılında başlatılan 3G teknolojisinin imkanlarını kullanarak uzaktan eğitim verme aktiviteleri yoğun bir şekilde planlamaya başlanmıştır. bu temsilcilerin sektöre fayda sağlamalarını uzun vadede destekleyerek paydaşların kazanımlarını artırmıştır. kariyer hedeflerini belirlemeleri ve bu hedefe doğru ilerlemeleri için gerekli desteği sağlamıştır. müşterilerle direkt temasta bulunan satış temsilcilerini yakından tanımaya başlamıştır. saha operasyonlarını mükemmelleştirmek için sektörde ilk defa bu kapsamda bir proje hayata geçirilmiş oldu.KALEWORKS. Çanakkale Seramik & Kalebodur sürekli verdiği güncel sektörel içerik ve yaşattığı soru bankası ile bayi çalışanlarının ve ustaların. Projenin iki farklı yüzüne daha yakından bakacak olursak: 1. Ürünler ve müşteriler konusunda deneyim sahibi olan temsilcileri tanıyarak. KALEWORKS Bayi Satış Çalışanı İletişim Platformu Çanakkale Seramik & Kalebodur. Üretici firmadan nihai müşteriye kadar akan süreçte etkin değer kattığına inanılan bayi satış çalışanları. Değer Zincirindeki Tüm Oyuncuları Yakından Tanımak: Firma üretici olarak yaratılan değer zincirinin son noktası olarak sadece bayilerini görmemektedir. sektöründe bir ilk olan KALEWORKS projesini hayata geçirmiştir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA gören fonksiyonlardan birisi de eğitim başlıklarıdır. Bu proje kapsamında www. Ortak Tek Hedefe Yöneltmek: Firma bu proje ile iletişim ağını güçlendirip hızlandırarak satış performansını geliştirecek şekilde satış personellerini tetikleyecek ve heyecan verecek direk kampanyalar ile aktivitelerine hız kazandırdı. Bu sayede sahadaki operasyonu yönetip nihai müşteri ile yüz yüze kalan satış personelinin performansına katkıda bulunabilmek için en hızlı şekilde. Satış temsilcilerinin performanslarını izleyerek. aidiyet duygusunu geliştirmek ve satış performanslarını takip ederek artırmak amacıyla.com portalı aracılığı ile satış temsilcilerini daha yakından tanımak. seramik ustaları ve sektör profesyonellerinin tümünün kendi aralarında da koordinasyonunu sağlayarak toplamda iş veriminin artmasını ve müşteri memnuniyeti skalasını yükseltmeyi amaçlamaktadır. onların ürünler hakkında güncel ve doğru bilgi sahibi olmalarını sağlamak. bu platform ile kendileri için çok stratejik öneme sahip olan. KALEWORKS projesinin öne çıkan faydaları: Satış Temsilcileri İle Uzun Vadeli Birliktelik: Çanakkale Seramik & Kalebodur. 105 .

Kaplamalık seramik malzemeleri sektöründe son kullanıcının beğenisinde ve mekânların doğru kurgulanmasında müşterilerine fikir veren seramik ustaları aracılığı ile sektöre canlılık getirmeyi hedeflemektedir. Türkiye’nin her bir köşesindeki bayileri. firmanın ürünlerinin daha yakından tanınarak daha doğru uygulanmasını sağlamak ve müşterilerin sesini dinleyerek piyasa koşullarına uygun çalışmalar gerçekleştirmek açısından da büyük önem taşımaktadır. seramik sektöründe uygulama sıkıntılarını ortadan kaldırarak müşteri memnuniyetini arttırmak. Çanakkale Seramik & Kalebodur markalarını. bilgili.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2. KALETECH İletişim Platformu. En yaygın bayi ağına sahip olan Çanakkale Seramik & Kalebodur.KALETECH. kullandığı malzemenin fiziğini bilen. 106 . KALETECH Usta İletişim Platformu KALETECH Usta İletişim Platformu. ustaları ve son tüketiciyi buluşturarak. Ayrıca KALETECH. kurduğu KALETECH İletişim Platformu sayesinde. Projenin ustalarla iletişimi güçlendirmek için kurulan www.com portalı sayesinde Türkiye’nin dört bir yanındaki sertifikalı ustaların iletişim bilgilerine ulaşılabilmektedir. Sektörde ilk kez yapılan bu uygulama ile nihai müşterinin yaptıracağı seramik uygulaması için eğitimli ve tecrübeli ustalara kolay ulaşması hedeflenmektedir. belgeli ustalar yetiştirilmesi amaçlamaktadır. Çanakkale Seramik & Kalebodur’un 52 yıllık tecrübesini seramik ustalarıyla paylaşmak ve ustaların bu birikimi mesleki tecrübeleri ile birleştirerek karşılıklı katma değer yaratmak hedefi ile kurulmuş bir iletişim platformudur. seramik uygulama kalitesini arttırma adına ilk özelliği taşıyan önemli bir projeyi yürütmektedir. bayi satış personeli ve seramik ustalarıyla bir araya getirecek bir projedir. KALETECH İletişim Platformu ve Kaleseramik Eğitim Vakfı (KSV) ile birlikte “Seramik ve Yer Duvar Kaplamacılığı Geliştirme ve Uyum Kursları” organize edilmektedir. “Geliştirme ve Uyum Kursları” ile inşaat sektörüne kalifiye. el becerisi arttırılmış. Ustaların meslekleri KSV tarafından Milli Eğitim Bakanlığı’ndan onaylı ulusal ve uluslararası geçerliliği olan “Kurs Başarı Belgesi” ile belgelendirilmektedir. bu malzemeye ait teknolojilerle donatılmış çağdaş.

Optimum pazar arayışına yönelmek önemlidir. 2004. istenen kalitede. ürünü ilk defa kullanacakların firmadan almalarını ve karlılığı sağlamak olarak özetlenebilir. John. uzakta olabilecekleri yakından görebilme. better. kültür ve ekonomilerine göre ciddi farklılıklar gösteriyor. çözüm ve faydayı satın almaktadır. rakiplerin müşterilerini kendine çevirmek. Her firmada iki ana işlev vardır. miktarda. firmayı karda tutacak işleyiş düzeyinde teslim etmek için üretim ve pazarlama görevlerinin yönetiminde nasıl kullanacağını acil olarak gündemlerine almak zorundadır. Graham ve Saunders.” Miyamota Musashi/ 17. yakındakilere ise uzaktan bakabilmektir. 23–27 107 . firmanın hizmet etmeyi seçtiği pazar bölümlerine en iyi hizmeti vermek yani. Marketing Strategy and Competitive Positioning. yüzyılda yaşamış bir Japon savaş düşünürü Pazarlamanın amacı üretimin ürettiği pazarlanabilir nitelikteki ürün ve hizmetleri satacak müşterileri bulmak. destek ve sabır gerektiren bilgi ve know-how’ın yönetimidir. Dünya tek bir pazar oluşturmaya doğru ilerliyor ama bu pazarın bireyleri coğrafya. Bölümlere ayrılır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 9. bu müşterileri korumak. Firmalarımız bilgi ve iletişim teknolojilerini ve modern çağın iletişim ve bilgi paylaşma ortamı olan interneti. en ucuz ve en iyi (faster. FT Prentice Hall. Pazarlama tüm firma çalışanlarının görevidir. Müşteri ürünü değil. Müşteri odaklı olmak gerekiyor. Artık en hızlı. Bu farklılıkları iyi anlamak gerekiyor. maliyet ve zamanda ürün/hizmeti. kullanımı kolay ama ısrarlı bir katılım. PAZARLAMA VE İNTERNET “Strateji belirlerken önemli olan. Firmalarımız teknoloji kullanımında hangi düzeyde olduklarını ve ne zaman bilgi ve iletişim teknolojilerine ve insan kaynakları yatırımı yapacaklarını kestirememektedir. İyi pazar bölümlendirmesi ve ürün konumlandırma her firmanın etkili kullanması gereken modern yönetim araçlarıdır. s. firmanın var olma nedenidir: Müşterilere ihtiyaç duydukları ürünleri satmak ve elde edilecek en çok kazancı sağlamak. kaynak sorununun yanında firmanın bugünkü konumunun ve teknolojiyle ilişkisinin onu gelecekte nereye yerleştireceğine ve teknolojinin toplum ve iş hayatına yansımasının gelecekte 78 Hooley. cheaper) olarak tanımlanan rekabetin alt eşiği için yapılması gerekenler ilgilenen herkese açık. Pazarlar çeşitlidir. Unutulmaması gereken. Önemli olan. pazarlama ve üretim. Günümüzde güncel pazarlamayı başarıyla yürütmek için öncelikle şu olguların anlaşılmasında fayda vardır78: • • • • • • • Pazarlar ve müşteriler sürekli değişmektedir.

Firma uygulamalarına etkileri şunlardır: 79 Bu bölümde yararlanılan temel kaynaklar: Clarke III. Barry. Amazon. • Ucuz ve etkili pazarlama bütçeleri (% 60–65 daha ucuz) oluşturulabilir. Irvine (Editor). Hershey. simplevent firmalara web tabanlı ortak çalışma araçları sunmaktadır. 2005. e-ticarete ve on-line pazarlamaya yer ayrılmalıdır.-(İnternete Dünya Serbest Ticaret Bölgesi de denilmektedir.com’u) ortaya çıkmıştır. 324–328 80 Centraldesktop. işlem ve ilişki sürdürme imkanları çok geniştir. 108 . iş hayatının tüm bu girdilerini ivedilikle anlamak ve yorumlamaktır. iLinc. yapılması gereken çalışmaları bir an önce başlatmaktır. En küçük bir firma bile internette büyüklerle eşit görünebilir. Teknolojiyi etkin ve etkili kullanan. 11–26. Advances in Electronic Marketing. “high-tech” ve “hightouch” (müşteriye temasta teknolojiyle en yakın ilişkiyi kurmak) olma zamanıdır. 86–101. FL. Bilgi kapsamlı ve dünyanın her yöresinden ağa bağlanabilen herkese açıktır. • İnternette herkes aynı düzeydedir. • Rekabetçi araştırma ve iş bilgisi edinmek mümkündür. 40–41. Batılı firma yöneticileri ve bilgili. Bunun en zorunlu ilk adımı ise işe. s.) • Firmalar arası ticarette (B2B) kullanımı inanılmaz bir hızla artmaktadır. çalışılan pazarlara. firma bilgi envanteri çıkarmalıdır. Gulf Breeze. Artık. Tariş’in www. Planlı davranılması önemlidir. Firmalarımız sahip oldukları bilgiyi (iş zekasını) ölçüp. Yönetimin elindeki dört temel girdiden özellikle network/ilişkiler ve insan kaynakları bu işlerin yürütülmesinde kritik öneme sahiptir. Silverstein. USA: Maximum Press. zengin ve güçlü. Firmaların genel pazarlama bütçesi içinde internete.1 İnternetin Pazarlamaya ve Firmalara Etkisi Genel olarak bakıldığında pazarlamaya ve yönetime etkileri şu şekildedir79: • İnternet sınırsızdır. müşterilerine hızlı dönen ve çözüm üreten bir firma olmak ve bu imajı göstermek daima avantajlıdır. üretime. İki veya beşer yıllık planlar hazırlanmalıdır. • Segmentasyon/bölümlendirme ve hedefleme için büyük fırsatlar sunmaktadır. • Küresel pazarlama ilk kez bir gerçek olmuştur. Küçükle büyük eşit ve herkes birbirine rakiptir. teknolojiye/yeniliğe ve hepsinden önemlisi müşterilere farklı bir bakış açısıyla bakmak. Güvenlik sağlandığında internetten alım satım daha da yaygınlaşacaktır. 9. • Yönetim için video konferans. 2001. Dell. PA. jott. USA: Idea Group Publishing.ta-ze. • Yeni bir satış ve dağıtım kanalı (örneğin. Hiç zaman kaybetmeden teknolojinin nimetlerini işe uygulamak gerekmektedir. İnterneti yaygınlaştıran bir başka olgu firmaların iş amaçlı yoğun kullanımıdır. • Kişiselleştirilmiş teklif yaratma. googlecalendar. s. sanal ofis gibi uygulamalarla iletişimi kolaylaştırır80. getdropbox.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA firma yönetiminden neleri isteyebileceğine doğru karar vererek. Business-to-Business İnternet Marketing. pazarlamaya. karar verme konumundaki kişiler yeni tedarikçi araştırmasında interneti çok sık kullanmaktadırlar.

• Küresel pazarlama ortaklıkları oluşturur. Alıcı Başvurularını Özendirme ve Yanıtlama (Alıcı talebi yaratma ve uygun olanı seçme) ii. İş ağlarına katılma ve etkili kullanma. onlara daha sık ve daha çok satmaktır. • Uluslararası iş kültürüne uyum sağlanır. Aşağıda sırayla interneti işimizde ve yönetimde nasıl kullanacağımız açıklanmaktadır. Ödeme: E-ticaret güvenli ödeme altyapıları ve ülkeler arası ortak ticari prosedürlerin kabulu ile yakın bir tarihte yaygın bir uygulama haline gelecektir. her pazar bölümüne özgü stratejimizdir. Dünyayı hiçbir başka araç bu kadar ucuza birbirine yaklaştırmamıştır. İşimizi tanımlayan kim için ne ürettiğimiz. Fiziksel engeller kalkar.2 İnternette Firmalarımız Neler Yapabilir? İnternet hem iş amaçlı hem de işimizi yönetmek için yönetim aktivitelerinin (haberleşmek.Rakip Analizi . • Sizi farklılaştıran verdiğiniz hizmet olacaktır. Satış sonrası hizmet 109 . Teslimat: Ürün bilgi içerikli ise teslimatı da İnternet üzerinden olabilir. ortaklık programları yaratmak ve yönetmek için kullanma mümkündür. Ürün Özelliklerini Belirlemek ve Müzakere b. eğitim vd. • Dünya çapında 7 gün/24 saat müşteri hizmeti sağlanır. c.Pazar Verisi ve Analizi B. Fiyatlandırma ve Teklif Sunma (Talebin siparişe dönüşmesi için gerekli yazışmaları yapma) iii. Reklam Programlarını Hazırlamak C. • Ürünler için sınırsız yer. e. Fiilen henüz keşfedilmemiş rakiplerden alım yapanlar ve henüz üretilen ürünü kullanmayanlar için İnternette çeşitli yöntemlerle çalışmak önemlidir.) yürütüldüğü bir araç olarak kullanılabilir.Strateji Tasarımı/Doğrulanmasının Görevleri . Sipariş Alma i.Müşteri Bulma-Üretim-Teslimatla İlgili Günlük Operasyonlar (Ürün ve hizmetleri pazarlamak için internet etkinliklerini kullanma) a. • Daha düşük maliyetli kampanya yürütme imkanı sağlar. Pazarla İletişim i. iletişim. • Kampanyayı anında değiştirebilirsiniz. d.Pazarlamanın İki Ana Becerisinin Oluşturulması a. 9.Pazar Araştırması . Mevcut müşterilerle ilişkileri sürdürme: Pazarlamanın birinci amacı mevcut müşterileri elde tutmak. yani pazarlama ve üretimin amaçlarının hepsinin ya da bazılarının bilinçlice seçiminden oluşturulan. Pazarlama iletişimi içinde diğer pazarlama araçlarıyla birlikte kullanıldığında başarılı olunur. • Doğru yönetilirse bire-bir pazarlama bir gerçek olur.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA • İnternet tek başına kurtarıcı değildir. • Firmanızın tüm dünyaya erişmesini sağlar. raf sunar. Dağıtım b. Satış Dokümantasyonu Hazırlamak ii. A. Tanıtım Programlarını Hazırlamak iii.

Örneğin. becerilerin buna göre oluşturulması ve operasyonların hızlı. reklam verme gibi çalışmalar sonraki bölümlerde detaylı olarak ele alınmaktadır. Dağıtım: Firmaların ürün ve hizmetlerinin son kullanıcıya ulaşıncaya kadar fiziki naklinin.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Buradaki görevlerden strateji tasarımı/doğrulanması. doğru ve karlı yapılması konusunda bilgi teknolojileri büyük imkanlar sunmaktadır. kanaldaki üyelerle bilgi. 110 . daha sonra da uygun fiyatla tatilcilere web üzerinden satmışlardır. Kayak turizmi satışıyla başlayan işlerinde büyük turizm acentalarının çok önem vermediği tatil kategorilerini seçip. İngiltere’de kurulan Iglu (http://www.iglu. İnternette kurulan işlerde tüm işlevlerin tamamen sanal ortamda yapılmasına dayanan yeni iş modelleri doğmuştur. İnternet aynı zamanda bir dağıtım kanalıdır. alıcı başvurularını özendirmek için e-maille pazarlama ve çekici web siteleri oluşturma. pazarla iletişim. bunlarda hizmet sağlayıcı tesisleri belirleyip. ürün/hizmet ve para değişiminin stratejiyle uyumlu olarak belirlenmesi.com) firması sipariş alma ve yerine getirmeyi tamamen web üzerinden yapan modeliyle çok başarılı olmuştur.

g. s. web log analizleri. Eşyayı alan müşteri ayrıca nakliye ücreti ödemez. kiosk aracılığıyla bağlanır. Tamamlayıcı ürünleri görme. International Journal of Retail & Distribution Management. Üst seviyede görsel/işitsel kalite Web Mağaza Katalog Kiosk Birden fazla kanalın kullanılması durumunda tüm bu kanallarda kullanılacak mesajlar ortak olmalı. diğer kanallarda olmayan bir sosyalleşme imkanı sunar. Mağaza içi kiosklar mağazada stokta kalmayan ürün nedeniyle müşterinin kaybedilmesi durumu buradan verilecek siparişle engellenir. paralel ve birbirini destekleyen yapıda olmalıdır. okunur. 147–156 82 A. Uzun süre raf ömrü Katalogda renklerin orjinale yakınlığı webe göre daha kalitelidir.e. Taşınabilirlik: Katalog her yere gider. Perakende mağazaları açmadan küresel pazara ve pazarlara erişim 7 gün 24 saat sipariş verebilme Katalogların baskı ve postalama maliyetinin webde olmaması Müşteri hizmet yetkilileri olmadan nakliye emrinin onaylanması Satış sunumunda görüntü (video) ve sesi kullanabilme Geçmiş ve mevcut müşterilere özel e-mail gönderebilme Engelli kişilerin fiziksel hareket sıkıntısı olmadan araştırma yapabilmesi Az rağbet gören ürünlerin stoğunu verimli ayarlama Fiziksel mağazalarda sunulmayan ürün çeşitlerini satışa sunabilme Web temelli alışverişi tercih eden segmentlere doğrudan seslenme Otomatik arayüz tekniklerini kullanma: ortaklaşa filtreleme. Bu konuda şunlar yapılabilir82: 81 Berman.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Aşağıda web dahil bazı kanalların firmalara sunduğu avantajlar sıralanmaktadır81: Kanal Avantajları Bir ürüne sanal olarak sınırsız yer ayrılabilir. deneme Satış personeli ile ilişki Alışveriş sosyal bir aktivite olarak. gerçek zamanlı Görselleştirme ve anketlerle müşterilerin spesifik ihtiyaçlarına göre teklifler geliştirme Tüketimde otomasyon (Örn: Çiçeklerin her ayın belirli gününde gönderilmesi isteğini gerçekleştirmek) Anındalık: Müşteri ürünü görüp beğendiğinde beraberinde götürebilir. cooki’ler. “A guide to developing and managing a well-integrated multi-channel retail strategy”. Volume 32. koklama) internete göre daha iyi tatmin eder. ürünü görme. Shawn. Berry ve Thelen. Küresel pazar ve pazarlara perakende mağazaları olmadan erişim 7 gün 24 saat sipariş verebilme Müşteriler arasında paylaşma ve değişme Algısal duyuları (görme. 111 .Number 3–2004. Müşteriler web erişimi için uğraşmaz.

on-line gönderilen dijital fotoğrafların en yakın mağazadan bir saatte basılı alınması. önceden izin alarak özel e-mailler gönderme ABD’de Wal-Marts firması yukarıda değinilen noktalara göre on-line ve off-line alışverişi birleştiren bir e-ticaret yaklaşımını kendi kaynaklarıyla başarılı biçimde kullanmaktadır.000 ürün varken webde bu sayı 200.2005 112 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Web adresine alışveriş torbalarında yer vermek Kataloglarda ve ticari reklamlarda web sitesi adresine yer vermek Mağazaya gelen müşterilere stokta kalmayan ürünleri web sitesinden. araba lastiği siparişlerinin alınarak Tyre and Lube Express outletlerinde değiştirilmesi hizmeti verilmiştir. taşıma ücreti alınmaksızın sipariş verebilmeleri için kiosklara yönlendirme En yakın mağazaları. okuyan kişi burada verilen linke tıkladığında sipariş verme sayfasına yönlendirilmektedir. e-mail ve webde mağazada kullanılabilecek indirim kuponlarını dağıtma Mağazalarda ve webde kataloglara yer verme Mağazada webde ve katalogda alışverişte kullanılacak kuponları dağıtma Müşterilere web aracılığıyla belirli mağazalardaki stok durumunu kontrol etme imkanı verme Tek kanalı tercih eden müşterileri belirleyerek diğerlerini de kullanmaya teşvik etme Mağaza müşterilerine geçmiş alışverişlerine bakarak ilgilenecekleri ürünle ilgili. Wal-Marts çok özellikli ve pahalı elektronik ürünleriyle modern mobilyaları sadece web sitesinde sunmaktadır. kıyaslamaları görmeli.com integrates its clicks and bricks”. kitap ve CD dahil değildir83. ürünlerle ilgili terimleri öğrenmelidir. telefonlarını. Gazetelerde verilen insertlerin on-line hali e-maille de gönderilmekte. Jonathan.7. Sitede diğer sitelerde daha önce denenmeyen. Tipik bir mağazada 110. çalışma saatlerini.000’ü bulmaktadır. Bu sayıya 800. harita ve yön tariflerini web sitesinde ve kataloglarda duyurma Müşterilerin katalogdaki ürün kodu ile webden sipariş vermelerini sağlama Doğrudan postalama. Bu yaklaşımda müşteriler. 7. “E-commerce Strategy: Walmart. Financial Times. 83 Birchall.000 DVD. mağazalara gelmeden önce web sitesinde araştırmasını yapmalı.

Öncelikle tüm pastane ürünleri yerine kutlama pastaları üretiminde uzmanlaşmayı. Firma başka alternatifleri denedikten sonra kendi aracını kullanmaya 84 Case Study: Icing on slice of web sales. virütük reklamla sağlanmaktadır. bilgisayar yazılım ve donanımı. Site kurulduktan 6 ay sonra ilk siparişler alınmaya başlanmıştır. yazılıma 200 sterlin.com isimli ödüllü sitenin öyküsü şu şekildedir84: Londra’da babadan kalma pastanecilik mesleği büyük süpermarketler tarafından tehdit edilen Tim ve Kevin Slatter kardeşler bu kötü gidişten iş modellerini yenileyerek ve dağıtım kanallarını farklılaştırarak çıkmışlardır.thecakestore. fizik) kabul edebilecek mi? Yeni kanal marka imajını nasıl etkiliyor? Yeni kanal eklemenin maliyetlerini tam olarak biliyor musunuz? Çoklu kanal kullanarak varlıkları kullanmanın yaratacağı fırsatlar nelerdir? Yeni kanalı yönetecek know-how’a sahip personel var mı? Yönetim yeni kanalla mevcut olanların yaratacağı sinerjiyi tam anlamıyla anlamış mıdır? Ek kanalı verimli çalıştıracak operasyonel bilgiye sahip misiniz? Kanalların hepsinde aynı imajı sergileyebilecek misiniz? İdari know-how’ı güçlendirmek için stratejik ortaklığa gidilebilir mi? Kanallar arasında sürekli bilgi akışı için mekanizma var mı? Tüm kanal yöneticileri perakendecinin genel vizyonunu biliyor mu? Müşterinin bir kanalda verdiği siparişi diğerinde teslim alması için gerekli lojistik altyapısı var mı? Yeni kanal için ek sermaye gereksinimi finanse edilebilecek mi? (Web sitesi kurma.2005 113 . lojistik altyapısı) Yeni kanal kurumunun başlarında doğabilecek kayıplara dayanılabilecek mi? Yatırım maliyetlerini düşürmek için stratejik ortak bulunabilir mi? Yeni kanal mevcut kanalları yıpratacak mı. 9. Reklam sadece evlilikle ilgili bir dergiye verilmektedir. Pastaların fotoğrafı çekilmiş. yetenekli pasta dekoratörlerine güvenerek tercih etmişlerdir. istenen zamanda ve tek parça olarak bir pastanın dağıtımı hiç de kolay değildir. parasal.000 hit. 200 sterlin fotoğraf makinasına ödendikten sonra arama motorlarına kayıt için dışarıdan destek alınmıştır. enerji. Sitenin trafiği arama motoru pazarlaması ve ağızdan ağıza.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnterneti içeren çoklu bir kanal inşası için firma yönetimlerinin cevaplaması gereken bazı sorular vardır: Yönetim Konuları Mali Konular Yeni kanallarla yeni pazar hedeflemeleri yapılabiliyor mu? Yeni kanal çapraz satış imkanı yaratıyor mu? Müşteri yeni kanalın getirdiği ek masrafları (zaman. Ancak taze. Financial Times. bir günde 10 onaylı sipariş almaktaydı. 30 sipariş telefonla alınmakta olup. güçlendirecek mi? Müşteriler Örnek: İngiltere’de kurulu http://www. İşin tutması üzerine 2001’de web sitesi kurulmuştur. bunlar pasta resimlerini webden gören ama daha özelleşmiş ürünler isteyen kişilerdir. sipariş sonrası üretilen.3. Bu işte teslimatın zamanı çok önemlidir. 2005’de site ayda 200.

4. 114 . Pazarla iletişimin amacı. İGEME Yayınları. hazırda bulundurması gerekmektedir. Aşağıda sunulan iletişim araçları teknolojinin izin verdiği sınırlarda en geniş listeyi sunmaktadır85: 1. Mektup zarfı. fiyat listeleri. tanıtım ve ürün CD’leri satış dokümantasyonun en bilinen örnekleridir. bire-bir iletişimi mümkün hale getirmektedir.igeme. Bunun için öncelikle firmaların satış dokümantasyonu dediğimiz firmayı tanıtıcı ve diğer tüm iletişim araçlarında kullanılacak materyali üretmesi. İnternet ve kitle iletişim teknolojilerindeki gelişmeler kişiye özel. Pazarla İletişim. Firma kapatmış olduğu dükkanlarının yerine 2004’de webden yapılan satışı desteklemek için bir dükkan (bricks-and-mortar) açmıştır.tr. Katalog ve fiyat listesi PC ekranından gösterilmektedir. stratejimizde belirlediğimiz müşterilere göre yarattığımız teklifimizi onlara ulaşılabilecek tüm araçlarla mesaj haline iletmektir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA başlamıştır. antetli kağıt. kartvizit. 2. Dükkanda çalışan. webe girmeye vakti olmayan anneler için iki PC vardır ve buradan sipariş alınmaktadır. Söz konusu yayına http://www. 3. satın alma arzusu yaratmak ve satış aşamasına geçirmektir.gov. Zeynep. isterse b2b’de karar verme konumundaki kişiler olsun. dağıtım ve satış çalışmasını buna göre yapmak esastır. amacımız bu kişilerin dikkatini çekmek. Reklam Kurumsal Kimlik Ürünün kendisi/ambalaj Marka 85 Bkz: İyiler. 2009. broşür/katalog. ilgisini uyandırmak. Pazarla İletişim: Pazarla iletişimde müşterileri birbirine yakın gruplara ayırıp (segment/bölüm) iletişim. “Mevzuat-İhracatta Pratik Bilgiler” altında PDF olarak erişim de mümkündür. Mesajımızı yönelttiğimiz ister son kullanıcı.

sosyal ve psikolojik risklerin azaltılması Başarısızlık durumunda tazmin etme. Özellikle b2b ticarette kurumsal kimlik ve web sitesi firmaların ve ürünlerinin tanıtımında güvenilirlik ve firma imajı açısından öne geçen pazarla iletişim araçları haline gelmektedir. 4 115 . Firmalar arası ve firma-tüketici ilişkilerinin on-line ortamdaki durumu86 aşağıdaki tabloda örneklendirilmeye çalışılmıştır: MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ/ETKİLEŞİMİN AŞAMALARI FİRMALAR ARASI (B2B) • • • • • • • • • • • • • • • • • • Pazarlarla iletişim. Sponsorluk Görüldüğü gibi. USA: Idea Group Publishing. s. Advances in Electronic Marketing. Satış Noktasında Tanıtım 11. doğru teslimat Mükemmel iletişim Beklentileri karşılama Problem olmaması veya fırsatçı davranmama Sürekli tatmin olma deneyimi sunma İstikrarlı teslimat Yeniden alımda uygun koşullar Katma değer sağlama Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) • • • • • • • • • • • • • • • • FİRMA-MÜŞTERİ (B2C) Pazarlarla iletişim. mali. 2005. web sitesi sahibi olmak ve beraberinde internetin sunduğu diğer tanıtım/reklam yöntemlerini kullanmak önemli bir pazarla iletişim aracıdır. Halkla İlişkiler 13.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 5. Irvine (Editor). PA. Doğrudan Pazarlama (E-maille pazarlama dahil) 10. Hershey. Web sitesi/İnternet 6. fiyat ve dağıtım Tüketici demografisi Tüketicinin psiko-sosyolojik özellikleri (yenilikçi. fiyat ve dağıtım Müşteri demografisi Teklife erişim kolaylığı. araştırmacı vd.) On-line alışverişe olumlu yaklaşım On-line işlevselliği tercih etmesi On-line deneyimi tercih etmesi Olumlu on-line deneyim Sonucun beklentileri karşılaması İşlevsel. düzeltme Sürekli tatmin olma deneyimi sunma İstikrarlı teslimat Satış sonrası destek Web sitesini sıklıkla güncelleme Bağlılık programları ve CRM Güven tesis etmek CEZBETME TATMİN ETME ELDE TUTMA 86 Clarke III. Müşteri Görüşü 12. Numune Göndermek 7. Kişisel Satış 8. verimlilik Sayısal veri transferi Özel bilgiye erişim Kaliteyi belgelemek Destek hizmetleri Geri alma garantisi Düşük fiyatlar Zamanında. Fuar 9.

3 B2B On-line Alıcıların Özellikleri Bu kesim öncelikle karar verme süreci için bilgi toplar. B2B on-line işlemler bazı sektörlerde daha yoğundur. B2B satın alma birimleri fiyata. garanti önemlidir. Genç olanlar daha uzun süreyi webde geçirirken. üretimdeki aşamaları izlemek ve faturalama gibi karşı tarafa sağlanan ek kolaylıklar Web sitesindeki bilginin güncelliği Potansiyel Tedarikçilerin Araştırılması Tekliflerin Toplanması ve Değerlendirme Seçim ve Satın Alma Geri Bildirim. oto araç parçaları ve yedek parçalar. teslimat koşullarına.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 9. İlişkilerde geri dönüş süresi. internet ve online veritabanlarını bu aşamalara göre etkili kullanmada yardımcı olabilir: POTANSİYEL ALICILARIN SATIN ALMA AŞAMALARI İhtiyacın Belirlenmesi FİRMANIZ/RAKİPLER NE YAPABİLİR? Müşterileri daha iyi tanımak için veritabanına bakmak.4 E-Pazarlama. pazarlamanın temel amaçlarına ulaşmak için beceriler düzeyinde pazarla iletişim ve dağıtımın ve operasyonel düzeydeki görevlerin internet ve bilgi teknolojileri kullanımı ile firmalarda aşamalı olarak uygulandığı bir dizi programdan oluşur.g. kullanıcıların görüşleri. Eğitim düzeyi yüksek kişiler yine webde daha çok kalmaktadır. Değerlendirme 9. problemleri. En basitinden en karmaşığına sıralarsak. teknolojiye karşı tutumları ve ekonomik faktörler karar verme sürecini etkiler87. ister ihracatı düşünün isterse bulunduğunuz pazar bölümlerinde. aletler ve bileşenler toplamın % 68’ini oluşturmaktadır. ilaç. soruları çabuk yanıtlamak Web sitesi açmak-webde reklam vermek-diğer sitelere link vermek-rehberlerde yer almak-sitede kaliteli bilgi sunmak-proaktif davranıp tanıtım yazıları göndermek Sanal topluluklar-Kullanıcı gruplarının onayı-Referans vermek-Simülasyon ve test etme imkanı sunmak İnternetten sipariş. profesyonel ve ticari ekipman ve malzemeler toplamın % 64’üdür.e. kültürel geçmişleri. elektrikli malzemeler.5-8 116 . İnternet Pazarlaması E-pazarlama. Duruma uygun faktörlere ve ürün özelliklerine dikkat ederler. Firmalar arası pazarlamada (b2b) satın alma kararındaki aşamaları iyi bilmek. bayanların webde daha az süre geçirdiği ama kişiler arası ilişkiye daha çok önem verdiği söylenmektedir. daha spesifik bilgiye önem verirler. s. Satın alma pozisyonundaki kişilerin demografik özellikleri.. İlişkiler daha yakın ve kişiseldir. mutlaka uygulanması gereken işler şunlardır: 87 A. Toptancı tüccarlık ise. B2B müşteriler büyük miktarda alım yaparlar. içki ve sigara. Kurumsal birimlerde kanıtlanmış kalite belgelerine ve satış sonrası desteğe önem verilir. Batı’da ulaştırma ekipmanları. ihtiyaçları öngörmeye çalışmak.

Web sitesi kurma.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA I. 3. internet pazarlamasına en hazır firmalar arasından sıyrılacaktır. Barry. b2b e-pazaryerlerinde bulunmak VI.1 İnternet Pazarlaması Eylem Planı 1. Business-to-Business Internet Marketing. yaşatma IV.Firmanızın internet pazarlamasına hazırlık düzeyini ölçün 2.Üst yönetimin internet tarafından belirlenecek olan pazarlamaya kendini hazırlaması gerekir. On-line pazaryerlerinde. Kendi satış sitesini açmak. Pazar araştırması. strateji oluşturma II. s. Yönetim anlayışınızı internetin egemen olacağı geleceğe.Eylem planı hazırlayın. Gulf Breeze. İyi bir internet eylem planında şu konulara yer verilmelidir88: Hedefler: Genel ve spesifik Tanıtılacak ürün ve hizmetler Rekabet ortamı Pazar fırsatları Pazarlama programı stratejisi İzleyici özellikleri ve seçim kriterleri Medya kullanımları ve entegrasyonu Teklif oluşturma Yaratıcı yürütme Talepleri belirleme. e-perakende sitelerinde satış Devam eden bölümlerde değinilen tüm bu konular detaylı olarak ele alınmıştır. USA: Maximum Press. Geleceğin başarılı firmaları e-ticarete. yerine getirme ve cevap verme yönetimi Talep ve satış izleme Taleplere cevap verme ve sonuçlarını analiz etme Ölçme kriterleri Uygulama için gerekli teknik özellikler Kurumsal ve personel ihtiyaçlar Program bütçeleri ve takvimleri 88 Silverstein. teknoloji odaklı düzeye çıkarın.4. 2001. E-maille müşteri bulma III. FL. 9. 331-332 117 . Ancak tüm bu çalışmalara başlangıç oluşturması için bir eylem planı örneği aşağıda sunulmuştur. Sitenin/firmanın reklamını yapmak V.

329-330                         118 ..Dışarıdan Extranet .Dışarıdan Intranet .g. işleme.Firma içinden işletilen . seminerler  On-line bilgi taleplerini yerine getirme  Mümkünse on-line demo ve deneme imkanları  Mümkünse on-line canlı ürün sağlama  Web topluluklarına katılım  Kendinizin oluşturduğu web topluluğu  Bağlılık (affliate) programlarına katılım  Kendinizin bağlılık programını kurmak  Web siteniz veya extranetiniz halen kullanıyor veya gelecek 12 ay içinde yapacak Web cevap verme formları  Ziyaretçi verilerini izlemek için internete entegre veritabanı bileşeni  Ziyaretçilere kişisel sayfalar sunacak web veri tabanı becerisi  Otomatik e-mail cevaplama becerisi  Ziyaretçi izleme için cookie teknolojisi  Elektronik (on-line) talep yerine getirme  Elektronik çözüm merkezi: Müşterilerin ihtiyaçları olan uygun ürün/  hizmeti bulma İnternetle güçlendirilmiş müşteri pazarlaması: Müşterilere özel alanlar  Elektronik ticaret: Sipariş girişi. s. izleme  89 A. siparişi yerine getirme veya izleme Diğer web sitelerine link verme  Banner. e-mail bültenlerine sponsorluk gibi on-line reklam yöntemleri  On-line etkinlikler.Dışarıdan İnternet kullanımından sorumlu bir web master veya başkası      HAYIR      Halen kullanıyor veya gelecek 12 ay içinde kullanmayı planlıyor Web sitesine trafik çekmek için doğrudan postalama ve diğer klasik  yöntemleri kullanma Doğrudan pazarlama kampanyalarında cevap verme yeri olarak web  sitesi Kampanyaya özgü URL’lerle geri dönüşü ölçme  Talep almak için webe formlar koyma  Firma dışından profesyonel bir yere e-mail kampanyası yaptırtarak  başvurulara cevap verme.Firma içinden işletilen .e.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnternet Pazarlaması Eylem Planı89 Tablosu İşletmenizde halen olan veya gelecek 12 ay içinde eklemek istedikleriniz EVET Firma içi network (LAN ve veya WAN) Kurumsal web sitesi .Firma içinden işletilen .

C.tr/referanslar. Uygulama. web üzerinden satışı da içeren siteler için önerilen konular olmakla birlikte. Marko.mx5roadstercoupe.htm 91 Merisavo. Bu bölümün e-ticaret bölümüyle birlikte yeniden ele alınması önerilir.com. USA: Idea Group Publishing. Müşteri ilişkileri ve marka bağımlılığı yaratma açısından bakıldığında üzerinde ısrarla durulan ve geliştirilmesi tavsiye edilen dört temel unsur vardır. Ana bir siteyle ilgili destek hizmeti veren sitedir. Bunlar sırasıyla91: A. kullanıcılara parfüm hediye ediliyordu. 90 Project House: http://www. Helsinki School of Economics.co.parfumunuyarat. Tüketim ürünleri pazarında müşteri bağımlılığı. 2005. Firma proje sonunda müşteri veritabanını 9. “The Effects of Digital Marketing on Customer Relationships”. Managing Business in a Multi-Channel World : Success Factors for E-Business.5 Mikrosite Mini site de denilebilir. 100. Saarinen. yeni ürün sunumu. kampanya yürütmek için esnek ve hızla kullanılabilecek bir yöntemdir. PA. Örneğin bir araba firması yeni ürünleri için özel bir site açarsa bu mikro site olur. 150. Timo (Editor).5 kat artırmıştır. D. pazarlamada farklılık yaratmak isteyen her firmanın temel alabileceği bir ilişki yönetimi modeli sunmaktadır.ph. B. Hershey.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 9. Eğer bu kişi üç arkadaşına bu sitenin bilgisini gönderirse (virütik pazarlama) kayıtta verilen referans numarası ile mağazaya gittiğinde sürpriz bir hediye kazanıyordu. Marka İçin Yapılacak İletişim Hizmet Kişiselleştirme İnteraktivitedir. Finland.uk/customer/maintenance. 91–102 119 .asp sitesi işlevini tamamlayınca dondurulmuştur. Daha önce hiç The Body Shop firmasına gitmemiş kişiler mağazaları ziyaret etmiştir90. Ülkemizde bu türde yapılan bir örnek kozmetik firması The Body Shop için hazırlanan www. Mazda’nın İngiltere’de satışa sunduğu Mx-5 Roadster Coupe modeli için Ekim 2006’da açılan ve hem ürün tanıtımı hem de ön sipariş almayı yaptığı https://www. ziyaretçinin o anki ruh halini anlamaya çalışan mini anket. Ayrıca sitede 50.com web sitesidir. 9. s.6 On-line Pazarlamanın Temel Unsurları Bu bölümde ele alınan konular çoğunlukla e-ticaret. anketin ardından sitede yerleşik bir programın 320 bin parfüm kombinasyonu arasından en uygununu seçmesi şeklindeydi.

diğer müşterilerle oyun oynama vd. feedback verme.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Dijital pazarlamada müşteri ilişkilerini geliştirmek için temel unsurlar Bu unsurlar hangi düzeyde bir site. Sanal topluluklar ve marka grupları da marka bilgisi ve deneyimini artırır.). İletişimde cevaplanması gereken üç önemli nokta vardır: Sıklık (haftada kaç marka mesajı gidecek?) İçerik (promosyon önerileri veya bilgi) İşlevsellik (müşteriler sitede bilgiyi ne kadar kolay bulabiliyor?) Marka iletişimi. A. Bu gruplar sayesinde marka bağımlılığı yüksek ve geri bildirimde bulunmaya daha istekli bir müşteri profili tanımlanmış olur. sürekli güncelleme ve uyarlama ve aktif tartışma ortamı sağlanmalıdır. ilgi çekici ve interaktif olması olması gerekir. başvuruda bulunma. zengin içerik. Marka İçin Yapılacak İletişim Marka iletişimi müşteri ile firma arasındaki tüm iletişim şekillerini kapsar. İnteraktif olabilir (bilgi araştırma. Topluluk yaratma yoluna gidilecekse en geniş coğrafi katılım. yazı sunmakla kişiselleştirilebilir. Marka iletişimi için dijital pazarlama kullanıldığında iletişimin bilgilendirici. daraltılmış odaklanma. eğlenceli. Marka bağımlılığı için yaratılan topluluk sitelerinde kontrol az olmalı ve mümkünse az reklam verilmelidir. pazarlamacılarla değişik aktivitelere girme. Bu başlıklar altında değinilebilecek özellikler aşağıda sunulmaktadır. 120 . hangi amaçla kurulursa kurulsun mevcut imkanlar ve teknoloji düzeyinde geliştirilecek çözümlerle mutlaka uygulanmalıdır. kişiye göre onun tercih ettiği kanaldan teklif.

On-line pazarlamada da firma-müşteri ilişkilerinde işlemden hizmete geçiş yaşanmaktadır. siparişin aşaması hakkında bilgi • Topluluk: Yorum linkleri. söylenti vd. esneklik. Hizmet Yeniden alımı sağlayan en önemli etken hizmettir. otel rezervasyonu. Nissan) marka bağımlılığı sitesidir.com beş Japon araba markasının (Honda. oyunlar. renk ve logo ile kişilik yaratma ve sunma 121 . Finlandiya’da 33 büyük firmanın yöneticileriyle yapılan bir ankette en değerli e-hizmetler olarak şunlar belirtilmiştir: Eğlendirici ve kullanışlı sanal dünyalar (örneğin. On-line pazarlamada müşterilerin öncelikli faydaları zamandan tasarruf. zevk alma. arızaları gidermeye. kargo takibi gibi hizmetlerle daha da artmaktadır. kullanım kolaylığı. Mazda. Self-servisin önemi on-line bankacılık. Müşteri taleplerine hızla geri dönme hizmette değer verilen başka bir özelliktir. etkinlik. bazı kişiler içinde arada bir başka insanın olmadan (kendi başına rahatsız edilmeden alışveriş) işlem yapabilmesidir. satın alma toplulukları.211 on-line müşteri arasında yapılan başka bir ankette marka bağımlılıklarını etkileyen faktörler sorulduğunda şu cevaplar alınmıştır: • Kişiye özelleştirme (customization) • Temas interaktivitesi (uygun ve etkin müşteri destek araçları.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Örnek olarak: Finlandiya’da kurulan Dynamiitti. Toyota. sohbet odası • Seçenek: Çok sayıda ve kategoride ürün sunma • Sitenin karakteri: Metin. iki yönlü iletişimin kolaylığı) • Müşteriye uygun bilgi ve teşviği sunma • Özen: Siparişlere. Mitsubishi. Müşteriler aldıkları hizmetin rakiplerden iyi olduğunu algıladığında ve tatmin olduklarında firma lehine bir durum olacaktır. uçak bileti rezervasyonu ve alımı. sitil. bilgi-dokümantasyon bulmanın desteği. sıkılmadan işlem yapabilme. Başarı için elektronik hizmet kalitesinin çok yüksek olması gerekir. gıda ev yemek pişirme ile ilgili web siteleri) Kişisel bilgiyi kontrol etme ve değiştirebilme Kişiye odaklanmış teklif veya davetler Sosyal etkileşim için yapılandırılmış ortamlar (örn. grafik. B. sohbetler) Kişisel mobil telefon modelindeki gibi kişisel hizmet ve iletişim Sporla ilgili anında sonuçlar Dijital kanallarla müşterilere özel hizmetler (dedikodu.) 1.

My Virtual Model (mvm. Müşteri web üzerinden bilgi formu doldurduğu anda aşağıdaki hizmetlerle kişiselleştirme ve hizmet imajı yaratılabilir: Siparişin veya ziyaretçinin talimatlarının alındığına dair yazı Siparişe ilişkin detaylı bilgi Kullanıcının özel ihtiyaçlarına göre düzenlenmiş bilgi Örnek. pazarlamacılarca önceden tahminle yapılan. ilgi ve karaktere göre yapılan düzenlemeler bu çalışmaları belirler. sitenin içeriği şu şekilde kişiselleştirilebilir: İsimle hitap Tavsiye Kişiselleştirilen dinamik.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA C. satış desteği alma imkanı vardır. 100 ürünle başlayan satış sürecinde şimdi tüm satışların % 20’sinin internetten gerçekleştirildiği belirtilmektedir. ücretsiz kullanım yazılımı. Kişiselleştirme Müşteriyle etkileşimde bulunma ve müşteriler ve pazar hakkında onlardan bilgi alma olarak tanımlanabilir. Yaşam tarzı ve ölçüye göre kıyafet seçebilmek mümkündür92. Sitede on-line alışverişte canlı soru sorma. 3D modeller üzerinde denenerek alım yapılmasına izin veren çok başarılı bir uygulamadır. bilgisi Ücretsiz interaktif seminer Mesajın. pazarlamacıların müşteriye göre yaptığı hedef teklifler. sofistike kişiselleştirme Bu konuda en iyi örnek ABD’de 1995’de açılışını yapan Landsend. bilgi vermeler. hizmet sayfaları Yeni ürün bilgisi Kullanım tavsiyeleri Yaşam tarzı ve boş zaman değerlendirme aktiviteleri ile ilgili bilgi Etkinliklere davet Özel satış teklifleri Kişi için önemli internet sitelerine link Tahmin motorları (anticipation engine): Kişinin ne yapacağını analiz eden. Bugün dünyanın en önemli kıyafet satım sitesi haline gelmiştir.com’dur. Benzer biçimde. Müşterilerin bizzat yaptığı tercihler. 92 http://www.com 122 . benzer davranış. doğum günündeki özel davetler.com) çok sayıda moda/giyim firmasının ürünlerinin birbiriyle kombine edilebildiği interaktif.landsend.

Kişisel ses veya e-mail etkileşimleri Satın alma ve talepleri izleme Bilgili müşteri hizmet temsilcileri (müşterinin geçmişini. Ama bu sunulan bilgi miktarında artışı getirecektir.” Jim McCann-CEO ABD’nin ve dünyanın en önde gelen çiçek satış sitesi www. iletişim Otomatik bir cevabın sağladığı rahatlık Uygulanma şekilleri: Self-servis: Bilgi arama. Kullanıcıya faydaları şunlardır: Anında tatmin Tam ve kapsamlı cevap: Müşteri hafızasının her bilgiyi her an hatırlaması mümkün değildir. İnteraktivite Kişiselleştirme ile çok yakından bağlıdır. Bire bir iletişim Kişisel yazışma. 123 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA D. tarihini bilen) “İroni şurda: Müşterilerimizle daha yakın olmak ve dükkanıma gelen her müşteriyi tanıdığım 30 yıl öncesindeki ilişkileri canlandırmak için teknolojiyi kullanıyoruz. İnteraktivite her seferinde kapsamlı bilgiye erişimi sağlar.1800flowers. işlem yapma.com’un kurucusu yukarıdaki sözleriyle başarısının ardında yatan önemli gerçeklerden birini vurgulamaktadır.

Sitede Noel’de eşlerin birbirine ses ve görüntülü mesaj bırakmasına imkan tanıyan yeni bir uygulama başlatılmıştır. http://www. karşılıklı sıcaklık ve empatinin internet ortamında insanların arasına giren makina ve yazılımlarla nasıl yeniden kurulabileceğine kafa yorulmasıdır. Kişiselleştirme ve karşılıklı etkileşim için firma ile müşteri arasındaki bilgi kanalının açık olması gerekir. E-mail alınabilecek her ilişki kanalı bu konuda uyarılmalı. erişim: 17. Burada önemli olan.2007 124 . Müşterilerin e-mail adreslerini iyi tutmak. Müşterilerle her temas noktasında onlardan geri bildirim alınmakta ve bu bilgilerin tüm girişimlerde kullanılması sağlanmaktadır. birebir müşteri ilişkilerinin. güçlendirmiştir. sık sık güncellemek gerekir. On-line ortamdaki satışları % 29 büyümüştür. Really).7 On-line Pazarlamada Müşteri Görüşlerinin Önemi İnternet pazarlamayı neredeyse her bir müşteriyi tek bir bölüm/segment gibi görmemizi sağlayacak araçlarla genişletmiş. bu bilginin çok değerli olduğu belirtilmelidir. Yes. yeni bir mecranın ve teknolojinin kendine özgü yönleriyle oluşturulan yeni bir yüzüdür.marketingsherpa. Gelecekte e-pazarlama uygulamaları daha da yenilikçi yöntemlerle devam ederken özellikle veri tabanı oluşturma ve müşteri görüşlerini toplama ve yorumlamaya özel ilgi gösterilmesi gerekecektir.com. 9.05.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnternetten satış ve pazarlama mevcut olanın alternatifi değil. Müşterilerin görüşlerine önem vererek on-line ortamda başarılı olan ABD’li Office Depot firmasının deneyimine göre93. 93 Secret Behind Office Depot’s Online Success (Hint: They Listen to Their Customers.

On-line katalogda “sayfa kıvırma” özelliği ekleyerek. Firmada kullanılan yöntemler şunlardır: a. fokus gruplarda bilgi alınmakta ve çok kanallı vizyonu şekillendirmede kullanılmaktadır. Geri bildirim toplamada proaktif olmak . .com gibi web sitelerinde reklam Google ve Yahoo’da arama motoru pazarlaması 94 Russell S. 23 (2009). logo. e. dolgun göstermek gerekmektedir. . müşterinin daha sonraki ziyaretlerinde işaretlediği yere bakmasını kolaylaştırmak etkili olmuştur. c.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Mağazada. s.Her hafta kalite güvence elemanları müşterileri arayarak siparişlerin doğruluğu ve zamanların dakikliği konusunda geri bildirim almaktadır. bunlar değerlendirilmektedir. d. kolay hale getirmek amaçlanmaktadır.Ziyaretçilerin siteyi kullanım rahatlığını anlamak için insanlar gerçekten kullanımda iken ölçüm yapılmaktadır. Firma webden yapılacak satışın diğer kanalları etkilemeyeceğine en baştan inanmış ve buna göre davranmıştır.com ve nymag.E-mail kampanyaları ve tüketici/b2b müşteri sitelerinden elde edilen verilerle davranışsal analizler yapılmaktadır. Ürün satışıyla ilgili tanıtıma on-line. moda firması olan Chanel’in yeni çıkarttığı Coco Mademoiselle parfümü için yeni medya yöntemleri yapılarak sürdürülen medya planı şu şekildedir94: nytimes. Az sayıda ürün olan web sayfalarını yenileriyle destekleyip. 9. g. . Wniner. “New Communications Approaches in Marketing: Issues and Research Directions”. ABD’de 1. kartvizit basımı gibi işlerini yapabilecekleri bir site bölüm oluşturulmuştur. . . Ziyaretçilere sunulan yeni özelliklerle on-line alışverişi daha keyifli. katalog. Mağazada verilen satış hizmetinde on-line satış işlemlerini tamamlama konusunda bilgi vermek önemlidir. çağrı merkezi ve fiziki mağazadaki satışın detaylarını eklemek.Mağaza çalışanları müşterilere anket yapıp bilgi toplamaları konusunda desteklenmektedir.“Müşteri Danışma Panelleri” ile çoklu kanal konuları tartışılmaktadır. web sitesinde.158 şubesi vardır ve web sitesi ile ayda 1.Alanda çalışan personelin b2b müşterilerin istek ve ihtiyaçlarını ölçmek için gönderdiği sürekli raporlar vardır. b. Müşterilerin pazarlama malzemesi. Journal of Interactive Marketing. e-maille. 108-117 125 . çağrı merkezi’nde.4 milyon satış işlemi yapılmaktadır.8 Chanel Firmasından Yeni Medya (E-Pazarlama) Kullanılarak Yapılan Bir Örnek Çalışma Önde gelen bir lüks tüketim. f. anketlerle.

com ve blogdorfgoodman. Beautyaddict. 2009. Vidya L. May 8. çoğu büyük firmalar olan müşterilerine en fazla önerdikleri pazarlama hizmetleri şunlardır: “Müşterilerinize düzenli olarak sunduğunuz en önemli üç pazarlama hizmeti hangileridir? (%) Doğal arama motoru optimizasyonu On-line görüntülü reklamlar E-mail pazarlaması Ücretli arama motoru pazarlaması Veri analizi/segmentasyon Mobil pazarlama Veritabanı tasarımı ve yönetimi Offline doğrudan pazarlama Diğerleri 24 19 18 17 14 9 8 2 6 En çok hizmet alan sektörler ise şunlardır: “Son 24 ay içinde web tasarımı.blogspot. 9.com isimli özel bir web sitesi. Sitenin adı daha sonra coco-mademoiselle.blogspot. 2009 126 .com gibi önemli blog yazarlarıyla iletişime geçme Blog yazarları ve VIP müşterilere gönderilen e-maillerde verilen şifrelerle İngiliz oyuncu Keira Knightly’nin Paris’te dolaşmasını konu alan özel bir TV reklamına özel erişim sağlanması. Burada Coco Chanel’in Paris’teki binası sanal tur şeklinde gezilebiliyor.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Mademoiselle-forever.9 ABD İnteraktif Pazarlama Şirketlerinin Müşterilerine Sunduğu Hizmetler Forrester’ın95 2009 yılı için ABD’nin en büyük interaktif pazarlama hizmeti veren 41 kuruluşla yaptığı araştırmanın sonucuna göre. geliştirilmesi veya uygulaması ile ilgili en önemli projeleriniz hangi sektörlerden oldu? Ambalajlı tüketici ürünleri Finansal hizmetler Perakende High-tech ürünler Sağlık Medya ve eğlence Tüketici elektroniği 18 14 13 12 11 10 7 95 Drego. Where To Find Help For Web Design Projects.com’a dönüştürüldü.

– Müşteri hizmetini geliştirin • En kısa sürede geri dönüş. • E-maile cevap verme hızı. malların ithalatçı ülkede belirlenen yerde hazır bulundurulmasıyla. 127 . son alım tarihi. değere göre müşteriler analiz edilmelidir. kendi dağıtım ağlarını aradan çıkartıp. malların o noktaya kadar taşınması ve gümrük formalitelerinin yerine getirilmesi ile ilgili riziko ve giderleri üstlenmek durumundadır (İthalat için ödenmesi gereken vergi resim ve harçlar hariç). büyük ölçüde internetin ve e-pazarlamanın sunduğu imkanlara yönelme olduğu gözlenmektedir.10 Krizde Pazarlama Önerileri 2007’de başlayan. Satıcı. malların ithal ülkesinde. DDU’da “Gümrük Resmi Ödenmemiş Olarak Teslim. Geleneksel dış ticaret pazarlarındaki daralma. • En kısa sürede ulaşılır olma. 2008’de İngiltere ve ABD’deki büyük bankaların iflası ile daha da büyüyen küresel finansal krizin reel sektöre de yansımasıyla tüm dünyada ekonomik büyüme ve ticaret yavaşlamıştır. Ülkemizde sanayi ürünleri üreticisi firmaların artan ölçüde b2c mantığıyla e-ticaret sitesi açıp. vergiler ve diğer ödemelerle birlikte bütün risk ve masrafları üstlenir. Mümkünse ürünü doğrudan kapıya teslim etmek (DDU-DDP)96 için çalışın. Segmentasyon mutlaka uygulanmalıdır: Alım sıklığı. Pazarlamanın etkinliğini ölçün. • Müşterileri elde tutma programları yapın. Bu süreçte firma düzeyinde yapılabilecek çalışmalara bakıldığında. • İlk görüşmede sorunu çözme. gümrük resmi dahil olmak üzere. • Geri ödeme kolaylığı ve destek ekibi 96 DDP “Delivered Duty Paid-Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim” terimi. pazarlamanın daha doğru ve düşük maliyetli yöntemlerle yapılmasını zorunlu hale getirmiştir. doğrudan son kullanıcıya ulaşmaya çalıştıklarını gözlemlemekteyiz. satıcının teslim yükümlülüğünün de yerine getirilmiş olacağını anlatır. Burada sunulan öneriler. malların gümrük giriş işlemleri tamamlanmış olarak tesliminde.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Profesyonel hizmetler İlaç Seyahat ve eğlence Otomotiv Telekom taşıyıcıları Devlet Sanayi ürünleri Diğer 6 5 5 4 3 3 1 10 9.Delivered Duty Unpaid “satıcının teslim yükümlülüğü. belirlenen yerde emre hazır tutulması ile sona erer. 2007–2009 döneminde özellikle b2b pazarlamada dünyada yapılan uygulamaların izlenmesiyle oluşturulmuştur: • • • • Alt-marka yaratın. Burada satıcı.

Kişiselleştirin. sosyal ağlardan “ağızdan ağıza pazarlama” için yararlanın. Ambalaj ve iskonto üzerinde durun. 128 . geliştirin. – Sitenizi her gün izleyin. Arama motoru pazarlamasını kullanın.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA • • • • • • • • • • Müşteriyle yakın ilişkiyle satılan değeri ve miktarı artırabilir. Müşterinin daralmadan nasıl etkilendiğini anlamaya çalışın. Hızla e-ticarete geçin – E-ticaret müdürü atayın. Stok kontrolü çok önemlidir. Rakiplere yakın olun. İnternetteki bloglardan. Webden satışta süreci kolaylaştırın. Teklifinize daima değer ekleyin. izleyin.

Aslında süreç kısaca. İzlenecek adımları kısaca şu şekilde özetlemek mümkündür: 97 CBI Export Manual-Digging For Gold (Internet as a source for marketing information). 3. PAZAR. müşteriler ve daha pek çok bilgiye ücretsiz olarak erişmek mümkündür. ikincisi ise bunları strateji-beceriler-operasyonlarımıza hızla ve doğru olarak yansıtabilmektir. Burada ilk sorun. pazarlama çalışmamızda olumlu tepki vermelerini sağlayacak programlarımıza girdi teşkil edecek kriterlerle tanımalıyız. kendi kapasitesini aşmayacak şekilde küçük parçalara ayırmaktır. Başlangıç olarak potansiyel müşterileri onlar açısından anlam taşıyan. STRATEJİ TASARIMI. 1709–1784) İhracatı düşünen herkesin kapsamlı bir e-pazarlama çalışmasından bağımsız olarak.1 Potansiyel Müşteriler Nasıl Tanımlanır? Öncelikle bölümlendirme (segmentasyon) yöntemi iyi anlaşılmalıdır. pazarlar. başarılı olduğumuzda satış ve servis hizmetlerini sürdürürüz. Bu şekilde tanımlanan bir pazar bölümü pazarlama ve üretim çalışmalarında firmaların işlerinin yönetimini kolaylaştıracaktır. sanayiler. MÜŞTERİ. İnternetin de yardımıyla ihracatta izleyeceğinizi bilimsel ve sizin için anlaşılması kolay bir yöntem var mıdır? Doğru bir pazara mı yöneldiniz? Aslında sizin için karlı olabilecek başka pazarlar var mı? Size en uygun pazar bölümünü nasıl bulabilirsiniz? Ülke analizinden müşteri bulmaya kadar izleyeceğiniz yol nedir? Bu ve benzeri soruların yanıtını internet ve bilgi teknolojilerinin yardımı ile alarak kaynaklarınızı ve zamanınızı yanlış alanlarda harcamanız engellenebilir.nl 129 . bu kaynakların hangileri olduğunu belirlemek. en başta internet sayesinde erişebileceği önemli bilgiler vardır. URL: http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 10. Ya bir konuyu bizzat kendimiz biliriz ya da bu konuda bilgiyi nereden bulacağımızı” (Samuel Johnson. internet kaynaklarını kullanarak yerine getirilmesidir. bilgi ve know-how’la alakalı iki önemli strateji oluşturma ve güncelleme aktivitesinin masa başında. Bu bireyleri tesbit ettiğimizde onları etkileyerek firmamızdan satın almalarını sağlamak için gerekli iletişim çalışmalarını yapar. s. 10. çok geniş kalabalıklardan birbirine benzeyen insan gruplarına.cbi. Bu çalışma temelde. Bölümlendirme: Bir pazarı burada ürün/hizmet satmak isteyen firma için çalışmayı karlı kılacak. rakipleri çekmeyecek. İnterneti içinde değerli hazineler olan bir altın madenine benzetmek mümkündür97. oradan da tek tek profillerini net biçimde çizebildiğimiz bireylere doğru ilerlemektir. pazar potansiyelinin ölçülmesi ve pazarın değerlendirilmesi dediğimiz. satın almadan bekledikleri faydalara ve satın alma davranış-alışkanlıklarının benzerliğine göre son derece homojen. potansiyel müşterileri istek ve ihtiyaçlarına. RAKİP ANALİZİNDE İNTERNETİN KULLANILMASI “Bilgi iki türlüdür. benzer gruplara ayırmaktır. Bölümlendirmede amaç. Ülkeler hakkında. ürünler. January 2006. DOĞRULANMASI.

Mevcut müşterilere daha fazla miktarda ve sıklıkla satış yapmak 2. Karlılığı sağlamak 5. çalışan sayısı. yatırım alanları. Pazarı bölümlendirme kriterleri İşletmelerin ve son kullanıcıların  İstek ve ihtiyaçları Bireysel istek ve ihtiyaçlar Başarma Teslim Olma Özgürlük Koruma Egemenlik Zarardan kaçınma Büyütme Oyun Uyma Ceza Yardım Sosyal İlişki Düşünme Seks Farklı olma Suçlama Direnme Dikkat çekme Düzen Alay (Henri Murray’a göre) Firmaların istek ve ihtiyaçları 1. Bir firma için üç müşteri grubu vardır: Kendi müşterileri. Pazar tanımlama kriterleri: B2C Coğrafi değişkenler Demografik değişkenler Yaşam tarzı değişkenleri Kişilik farklılıkları değişkenleri Kültürler ve alt kültürler arasındaki farklılıklar Sosyal sınıfları gösteren değişkenler B2B Coğrafi değişkenler Sanayi sınıflandırmaları: Sektör. rakiplerin müşterileri ve ürünü henüz kullanmayanlar C.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA I. Henüz ürünü kullanmayanlar alım yapmaya başlayınca kendi müşterisi yapmak 4. makina-teçhizat. İstenen ürün ve hizmetleri kabul edilebilir maliyetlerde üretmek ve teslim etmek (maliyet) 8. Ürün ve hizmetleri istenilen zamanda teslim etmek (zaman) 7. B. İstenen ürün ve hizmetleri arzulanan kalitede üretmektir (kalite) 130 . Pazarı daha yakından tanımlama kriterleri: A. Rakiplerin müşterisini çekmek ve kendi müşterisini rakiplere kaptırmamak 3. İstenen miktarda ürün ve hizmeti üretmek ve teslim etmek (miktar) 6. teknoloji II. Pazarlar önce tüketim ürünleri (b2c) ve sanayi ürünleri/firmalar arası (b2b) olmak üzere ikiye ayrılır.

tamir aletlerini yanında taşımama gibi faydaları olacaktır.. bunu satın alacak kişiler açısından sıkıntının azlığı.var mı? Etkileyen? Karar veren? Alıcı? Satın almada kullanılan SEÇİM KRİTERLERİ? Ürünün kullanım şekilleri: NASIL KULLANILIYOR? Satın alma ZAMANI? Satın alma yeri: NEREDEN? Satın alma nedeni: NİÇİN? Ülkemizde segmentasyonu en etkili uygulayan. enerji tasarrufu ve çevreye az zarar veren bir makina kullanmanın verdiği gurur ilave faydalardır. satış mağazalarının sunumuna. Şimdi bu bilgileri bulmamıza yardımcı olacak ücretsiz ve ücretli internet ve elektronik medya temelli kaynaklara bakalım. pahalı bir çamaşır makinası daha çok ürünü daha az enerji ve deterjanla yıkıyorsa. bunu web sitesine. 131 .  Satın alma davranış ve alışkanlıkları Satın alan ve kullanan KİM? ➢ Bireysel özellikler ➢ Kurumsal özellikler ➢ Satın alma biriminin özellikleri (kullanıcı kim? giriş tutucu -sekreter vd. reklam ve tanıtıma yansıta firmalarımızdan birisi de Çilek Mobilya’dır. Kişisel bir alıcı açısından bakıldığında.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Satın almadan bekledikleri fayda: Bisiklet satan bir firma patlamayan bir teker yapmışsa. Alıcı firma siparişini internetten ve pazar günü de verebiliyorsa bunlar satın almadan beklenen faydalar demektir.

org: Bu siteye “gelişmekte olan ülkeler” bölümünde ücretsiz herkes üye olup kullanabilir.gtis.dtm. Bunun için her firma sattığı ürünlerin Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunu (GTİP)98 iyi bilmelidir. firmala- 98 İngilizcesi Harmonised System Code’dur (HS Code) 132 .com/gta: İGEME’nin ücretli üye olduğu. Kodu 90 Milli alt açılım kodu 11 İstatistik kodu 1. Ürün nereye ihraç ediliyor? Nereden ihraç ediliyor? Pazarın boyutları nelerdir? Ürünün ticari trendi nedir? sorularına yanıt vermemizi kolaylaştırır. ticari basından.gov.tr 2. iş zekasına dönüştürmek yönetimin ve pazarlama biriminin görevidir.Türkiye’nin alım ve satım yaptığı ülkeler ve değerleri . http://www.tr): Türkiye İhracatçılar Rehberi ve Dış Ticaret İstatistikleri. World Trade Atlas: http://www.Türkiye İstatistik Kurumu web sitesi (www.tr) -DTM (http://www.gumrukler.İhracatçı Birlikleri 3.gov.tuik. Firmamız bulunduğu ortamdan. Bu bilgiyi doğrulamak ve geliştirmek için hedef ülkeleri seçmede istatistikler önemli verilerdir. derneklerden/birliklerden hangi ülkelerden talep olduğunu öğrenmiş olabilir.Ürün Sınıflandırması: HS No için aşağıdaki web siteleri kullanılabilir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 10. . 540761 CN Kodu 90 AS Nom.2 Dış Ticaret İstatistikleri (Alım Talebi/İthalatı Yüksek Ülkelerin Belirlenmesi) Uluslararası ve Türkiye dış ticaret istatistiklerinden firmanın ürettiği mal/hizmetleri halen alan.trademap.gov. Bu istatistikler. ithalatında artış olan ülkelerin belirlenmesi.Dünya İhracat ve İthalat İstatistikleri Interactive TradeMap: http://www.igeme.tr http://www. Bu veriyi bilgiye ve stratejimiz için öngörüye.gov.

musavirlikler. DEİK gibi kurumların web siteleri öncelikle bakılacak veri merkezleridir. Şili.tr .htm . dış ticaret düzenlemeleri.http://rru.Birleşmiş Milletler (http://www.eu.İGEME Ticari Bilgi Kaynakları Rehberi: http://www.org.) . Litvanya.ito. firmalarımız bu bilgileri İGEME Kütüphaneleri aracılığıyla kullanabilirler.int/ .edu . herkese açıktır.APEC (Asia Pacific Economic Cooperation)-http://www.http://www.tr .AB İhracat Yardım sayfası: http://export-help. Kanada. 20 ülke): http://www.intracen. yasal engeller vd.Avrupa Birliği (http://europa.doingbusiness.oecd. Consumer Goods and Retail Forecast. Ticaret ve Sanayi Odaları.dtm. Avustralya.gov.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - rımıza istenilen bilgiyi verdiği önemli bir veri tabanıdır.COMESA (Common Market for East and South Africa. temasa geçilmesi gereken kurum bilgileri gibi son derece önemli ve güncel verileri içermektedir. Brezilya.wto.worldbank. ABD.gov.eu.igeme. 10.org) .org .UNCTAD: (http://www.apec.4.tr .DEİK: http://www.The Economist Intelligence Unit Country Reports-http://db.Müşavirlikler Web Sitesi: http://www. Uluslararası Kuruluşlar ve Önemli Ülke.Dünya Ticaret Örgütü (http://www.OECD (http://www.org.tr/pazaragiris/ilkgiris.3 Pazar Araştırmasında Kullanılabilecek Türkiye’deki Veri Kaynakları Türkiye’de DTM.org) .Uluslararası Ticaret Merkezi-ITC (http://www.CIA World Fact Book: http://www.tr 10.un.org) . Ukrayna. Beverages and Tobacco Forecast) Bu veri tabanına İGEME kurumsal üyedir.org) .Dünya Tarım Örgütü: http://www. 2009 yılında kapsanan ülkeler: Arjantin.msu.org) .odci. UN Stats: http://www. . Çin.org .un.gov.wb.fao.unctad.gov.org) . iş yapma.com (Ülke raporları.org .gov/cia/publications/factbook/ . Hindistan. .unstats.İGEME Ülke Raporları (basılı) ve Ülke profilleri (on-line): http://www.cec.DTM Pazara Giriş Servisi: http://www. ülke profilleri. İhracatçı Birlikleri. int . 133 . Kuruluş Web Siteleri Aşağıda ismi verilen ülke veya uluslararası kuruluşların web siteleri ülke bilgileri. Meksika.int) .tr .Dünya Bankası (http://www.comesa. Food. Rusya.deik.igeme.org/unsd/comtrade: Ücretsiz. Güney Afrika. İGEME. ITC’nin TradeMap’i de burayı kullanmaktadır.GlobalEdge (Michigan State University) http://globaledge. sektörel standart ve regülasyonlar.İTO: http://www.eiu.org (yatırımla ilgili.

statistics.go.ca .tradeport.www.stats.au (Avustralya istatistikleri) .http://www.com.gov/tradtest.gov.ita.www.gov.itaiep.dti.www.sippo.setc.Hollanda: http://www.govt.jp (Japonya istatistikleri) .doc.www.uk (İngiltere ulusal istatistikleri) .gov (ABD istatistikleri) .doc.austrade.www.http://www.BDT Ülkeleri ve Rusya: http://www.gov.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - FITA-http://www.www.bisnis.ic. www.gov/bisnis.uk .eurostat.tradepartners.insee.com (AB istatistikleri) .uk.www.abs.cn.jp .0_45571467&_ dad=portal&_schema=PORTAL Bazı ülke kuruluşlarının önemli dış ticaret siteleri: .infoexport.gov.ca-http://www.nsf Country Library of Tradeport: Ülke profilleri http://www.stats.ca (Kanada istatistikleri) .au/ .org/ ABD Ticaret Bakanlığı-Trade Information Center (TIC): http://www.www.stat-usa.gov-http://faostat.census.Swiss Import Promotion Programme .gov/ The National Trade Data Bank (Ücretli): http://www.gov http://dataweb.1136217. http://www.gc.gov (ABD) .www.fas.bund (Almanya istatistikleri) .fao.ec.gov (ABD devlet bilgileri) .statistcis.chinaonline.gov.eurasianet.Australian Trade Commission: http://www.jetro.stats.fita.gov.org Aşağıda sıralı ABD kaynaklı sitelerde bu ülke ihracatçılarının bakış açısıyla diğer ülkelerin incelendiği bölümler son derece yararlı bilgiler içermektedir: ABD Tarım Bakanlığı: http://www.cn (Çin istatistik ve bilgi siteleri) AB üretim ve dış ticaret istatistikleri http://epp.gc.eu/portal/page?_pageid=0.www.İngiltere: http://www.usitc.gov.nz (Yeni Zelanda istatistikleri) .fr (Fransız istatikleri) .usda.org Eurasianet Orta Asya Ülke ve Pazar Bilgileri: www.htmlS Ayrıca dış ticaret için son derece yararlı olan aşağıdaki siteleri de kullanmakta fayda vardır: İstatistik Siteleri .gov 134 .Japonya: http://www.stats-usa.ch .Eurostat.europa.go.cbi.eu .strategis.fedstats. www.doc.Kanada: http://www.statcan. http://www.www.org/ts/countries/ index.

yararlı adresler gibi son derece önemli bilgiler vardır.5.org World Customs Organization .wcoomd.unctad. tarım ve tüketim ürünlerine ilişkin olarak tüm Avrupa Birliği üyesi ülkelerdeki pazarları.bitd.com: Ücretlidir.6. dağıtım.usitc.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Hollanda’da Gelişmekte Olan Ülkelerden İthalatı Geliştirme Merkezi olan CBI (http:// www.mendel-online. fuarlar. firmalarımıza talep ettikleri raporlar ulaştırılmaktadır.eu): Pazar araştırması için önemli bilgiler sunmaktadır. 123456789101112131415161718AUTOMOTIVE PART S BUSINESS PROCESS OUTSOURCING CASTINGS AND FORGING S CUT FLOWERS AND FOLIAG E ELECTRONIC COMPONENT S ENGINEERING PRODUCT S ENGINEERING SERVICE S FISHERY PRODUCT S FOOD INGREDIENT S FOOTWEA R FRESH FRUIT AND VEGETABLE S FURNITUR E GARMENT S GIFTS AND DECORATIVE ITEM S HOME TEXTILE S HOUSEHOLD UTENSIL S IT OUTSOURCING SERVICE S JEWELLER Y 19202122232425262728293031323334LEATHER GOOD S MEDICAL AND LABORATORY EQUIPMEN T NATURAL INGREDIENTS FOR COSMETIC S NATURAL INGREDIENTS FOR PHARMACEUTICALS NATURAL STONE PRODUCT S PAINTS AND COATING S PERSONAL PROTECTIVE EQUIPMEN T PHARMACEUTICAL PRODUCT S PIPE AND PROCESS EQUIPMEN T PLANTS AND YOUNG PLANT MATERIA L SANITARY WARE AND CERAMIC TILE S SPORTS AND CAMPING GOOD S STATIONERY. Aşağıda kapsanan sektörler görülmektedir. 10.apectariff. kalite belgeleri.int ABD Gümrük Vergileri: http://www. fiyatlar. tüketici trendleri.org Tarım Ürünleri: Public Ledger.org/cpb 135 .macmap. Fiyat Bilgisi Kaynakları ITC: http://www. standartlar. müşterilerin satın almada nelere önem verdikleri.http://export-help.org MendelOnline: http://www. Sanayi.eu. Gümrük Vergilerine İlişkin Siteler ITC Pazara Giriş Haritası (Market Access Map): http://www.eu. International Customs Tariffs Bureau-http://www. vergiler. OFFICE AND SCHOOL SUPPLIE S TIMBER AND TIMBER PRODUCT S TOURIS M WIN E 10.org: Bir çok ülkenin gümrük işlemleriyle ilgili sitelerine yönlendirme yapmaktadır.dataweb. reklam verilebilecek ticari basın.cec.gov Asya-Pasifik Ülkeleri: http://www.p-maps.org Avrupa Birliği Gümrük Vergileri ve Diğer Ülkeler http://mkaccdb. Ücretli olan siteye İGEME üye olup.cbi. Food News (Bu kaynaklar İGEME kütüphanesi aracılığıyla kullanılabilir) UNCTAD-Commodity Price Statistics: http://stats.http://www.int EU Helpdesk For Developing Countries .

internette ürün özelliklerini ve fiyatlarını kıyaslamada öne çıkan çok sayıda web sitesi vardır.ciao.expodatabase.com http://www.7 Uluslararası Fuarlar Ülkemizde uygulanan fuar destek ve düzenleme mevzuatında fuarlara bireysel ve milli katılım şeklinde katılarak devlet yardımlarından yararlanmak mümkün olmaktadır. Yabancı dildeki bir web sitesinin içeriğini burayı kullanarak Türkçe olarak incelemeniz mümkündür. hedef pazarınızda olan diğer fuarları aşağıda verilen veritabanlarından ücretsiz olarak öğrenebilirsiniz.akakce.com/products): Aynı sitedir.expocentral.ecb.froogle. hedef pazarınızdaki dağıtımcıların web sitelerinin İngilizce dışında.com http://www.msn.com http://shopping. Bu durumda karşınıza çıkan sitenin veya size gönderilen bir mesajın içeriğini kısa bir sürede öğrenmek istiyorsanız aşağıdaki sitelerde sunulan imkanlarla çeşitli diller arasında çeviri yapmanız mümkündür. firma sayısı vd.cimri. Bu fuarların listesi http://www.tr ve ilgili İhracatçı Birlikleri web sitelerinden99 alınabilir.gov. 136 .com 10.uk http://www. 99 İhracatçı Birlikleri web siteleri bölüm sonunda yararlı adresler bölümünde verilmektedir.fuarplus.co.Doğu Avrupa) Bu kaynaklar dışında. Bu iki kategori dışında. http://www.) http://www. Seçilen fuarın detay bilgileri –katılımcı ülkeler. sektörler. Bunlara örnekler: http://www.com http://www.dtm. Google çeviri dilleri arasına Türkçe’yi de eklemiştir.com http://www.pricerunner.de http://www. Nakliye masrafları ve gümrük vergileri bilindiği takdirde rakiplerin fiyatını yaklaşık olarak öğrenmek mümkün olabilir.8 Çeviri ve Döviz Dönüştürme Siteleri Potansiyel alıcılar.int/pub/pdf/scpops/ecbocp57.auma-messen. 10.şifre istenen bölümleri İGEME Kütüphanesi aracılığıyla öğrenmeniz mümkündür.agricommodityprices.com (Microsoft Bing ile bağlantılı) http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA AB Fiyat Hareketleri http://www.com http://www.kelkoo.com Ayrıca yukarıda değinilen istatistik kaynaklarında (trademap ve world trade atlas) ülkelerin yıllık ihracat ve ithalatı miktar ve değer olarak verilmektedir. o ülkenin yerel dilinde hazırlanmış olması doğaldır.com (http://www.yahoo..pdf (G. E-perakende/e-ticaret siteleri arasında kıyaslama yapmalarıyla bir çeşit e-ticaret siteleri arama motorları olarak görülebilirler.com (İGEME üyedir. ticaret ortakları. http://shopping.google.

com http://windowslivetranslator.jsp http://dict.acnielsen. raporlarını veya istatistiklerini genellikle ücretli olarak kullandıran yerler olup.euromonitor.icongrouponline. 2.http://www.int/eurodicautom/login. http://www.tr/index/index. http://www.cmaiglobal.com.com: Bu sitede tüm global para birimlerinin değeri ve ayrıca geçmiş tarihteki değerlerine erişim mümkündür.arab.org http://www. tanınmış. liste bunlarla sınırlı değildir.tcmb. World Markets Online (Automotive): http://www.9 Sektörel Pazar Bilgisi / İş Yapılacak Firma İsimleri Veren Ücretli Veri Tabanları Aşağıda sunulan siteler uluslararası alanda en önde gelen.tr Oanda .com (İGEME’de mevcuttur) 11.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA http://translate.yahoo. Euromonitor GMID-http://www.amad.datamonitor.marketlineinfo. Bazılarında hem bilgi hem de firma bilgilerinin yer aldığı b2b firma katalog bölümleri vardır.oanda. http://www.xe.com/login.asp 7.freetranslation.com/ucc: Tüm uluslararası para birimlerini dönüştürür.com. http://www.com (petro-kimya) 13. Economist Intelligence Unit: http://db. ACNielsen Trends and Insights: http://www.globalbusinessinsights.frost.dnb. http://www.finar. 10.C. Firmanızın ihracat stratejisi için ve girdiğiniz pazarı sürekli olarak izlemek için bu şekilde ücretli veritabanlarını da kullanmakta yarar vardır.com 14.net Datamonitor:http://www. Dun & Bradstreet: http://www. http://www.gfk.gov.com Agricultural Market Access Database: http://www.com http://europa.com.com (İGEME’de mevcuttur) 8. Frost & Sullivan: http://www.icislor. GfK. 1.google. (İGEME’de mevcuttur) 9.com 12.com http://babelfish. Growth from knowledge: http://www.globalinsight.http://www.leo.eiu.asp (İGEME’de mevcuttur) 6.org Arab Net: http://www.productscan. 4. Başka çok sayıda bu türden hizmet veren kuruluşlar da mevcuttur. com (İGEME’de mevcuttur) 5.com 10. 3.freedonai.com 137 . Universal Currency Converter™ . Merkez Bankası: http://www.com Para Birimlerinin Değeri ve Çeşitli Döviz Birimleri Arasındaki Dönüşüm Oranı T.com.com (petro-kimya) 15.eu.com. http://www.

Nielsen Netratings: http://www.com 29.com 38.com 25.com (çoklu) 26.uk/GlobalFrame. Htp://www.isa-world. 10. Synovate (Research Reinvented): http://www.com 22.infores.marketresearch. Buradan “Market Analysis Tools” bölümüne girildiğinde beş başlık karşımıza çıkar. ambalaj. Ana sayfa intracen.com 17.researchandmarkets. fiyatlandırma. http://www. http://www. http://www.luxuryboard. 138 .marketsearch-dir. Mintel (http://www.nielsen-netratings.com (Ortadoğu) 37.synovate. ABD. http://www.com 19. WorldGlobalStyleNetwork: http://www. Pazar araştırması raporlarını daha çok kullanmayı bir alışkanlık haline getirmelisiniz.keynote.npd.10 ITC (Uluslararası Ticaret Merkezi) Pazar Analiz Araçları Önceki bölümlerde değinildi ancak bir kere daha ITC’nin sunduğu hizmetlere toplu bakmakta fayda var. içerik belirlemenize değeri ölçülemez katkılar sağlayacaktır.wgsn. http://www.internationalbusinessstrategies. http://www.imriresearch.com 27. http://www. http://www. http://www.com (çoklu) 23. çok sayıda uzmanın geniş ilişkiler ağı içinde hazırladığı bu türden raporlar da güvenilir bilgiler sunmaktadır. Ayrıca kimlerin bunları kullandığına. Gelişmekte olan ülkelerden kullanıcılar şifre alarak ücretsiz olarak tek bir şifreyle hepsine birden giriş yapabilirler.co. http://www.htm 21. http://usa.snapdata.businessmonitor. http://www. http://www.com 33.com 40.com 31. Firmalarımıza önerimiz. Ülkemizde firmalarımızın hala anlayamadığı bir gelişim şudur: Strateji oluşturmak için rakiplerinizden farklı olarak elde edeceğiniz bilgiler. reklam.com (Moda) 36.com 28.com 24. bu türden veri kaynaklarını kullanırken karşı taraftan ücretsiz rapor özeti veya örnekleri talep edilmesidir.org’dur. Reuters: Değişik medya kaynaklarından anında bilgi.com İnternette her bilgiye ücretsiz erişmek mümkün değildir. http://www. Textiles Intelligence: http://www. http://www. IRI Information Resources: http://www.com 20. pazarı daha iyi yorumlama ve buna göre dağıtım.zawya.com 18.mintel. Taylor Nelson EU tracking http://www. İngiltere tüketim ürünleri pazarı 30.bizminer.onesource. referans listesine bakmak da size sağlayabileceği katma değeri anlamanıza yardımcı olacaktır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 16.kellysearch. özel sanayi raporları 32. Ücretli. http://www.com (Fransızca) 35.infores.textilesintelligence.warc.tns-sofres.com 39.com): Avrupa.com (Tekstil) 34. tanıtım.

http://www. tarife oranları ve karşı tarafın gümrüğünde istenen belgeler.com: ABD’ye giren her konteynıra ilişkin.com: Dış ticaretin her boyutu ile ilgili bilgi veren.ic. Burada bazı ülkelerde “İthalatçı Birlikleri” bilgisi de verildiği için yakından izlemekte fayda vardır.gc. pazar araştırması.org: ABD odaklı olmasına rağmen uluslararası bölümünden değişik konularda pazar araştırması yapan kurumların bilgisine ulaşılmaktadır. http://www. Trade Competitiveness Map (http://www. önemli b2b site isimleri gibi bilgiler vardır. Bu alanda özelleşmiş bir arama motorudur.jurisint. hangi firmalardan hangi fiyata geliyor bilgisini ücretli olarak vermektedir.corporateinformation. http://www. http://www.intracen.org): Ülkelerin GTİP 6’lı bazda ithalat-ihracat rakamları Market Access Map http://www.greenbook.exportnavigator. ihracat planı ile ilgili önemli bilgiler vardır. http://www. internet üzerindeki veri kaynakları.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Trade Map (http://www. çok değerli bir web sitesidir.org: Bir ülkeden diğerine bir ürün gönderildiğinde uygulanan gümrük rejimi. Forbes tarafından en iyi site seçilmiştir. http://www.canadabusiness. rekabet analizi. 10.ca: İngilizce bölümde iş planı. İngilizce. http://www.org/countries): Ülkelerin ticari açıdan rekabet durumu ve ayrıca bilgi almak için başvurulacak ulusal adresler verilir.edu/guides/business/busres.investmentmap.com: The International Union of Commercial Agents and Brokers: AB merkezli ülkelerde kayıtlı resmi acenta ve aracıların listesine belirli bir ücret karşılığında erişme imkanı vermektedir.ecnext.importgenius.11 Dış Ticaretle İlgili Diğer Önemli Web Adresleri http://newarkwww. satış ve fiyatlarıyla ile ilgili ücretli bilgi vermektedir.htm: İşle ve pazarla ilgili araştırma yapmada izlenecek yöntemlerle ilgilidir. 139 .org/invmap/en/index.shtml: Önemli araştırma kuruluşlarının isimleri verilmektedir.nsf/en/home (Kanadalı ithalatçılar): Kanada’da yerleşik ithalatçıları ürün-şehir-ithalat yapılan ülkelere göre vermektedir.com/commercial/index.trademap.com: Firmaların finansal durumu.export911. http://www.rutgers.iuacb.org): Firmalar açısından sürekli izlenmesi gereken bir bölümdür. http://www. Ürün ve sektörle ilgili bilgiler.com: İnternette sunulan ülke-sektör-ürünlerle ilgili raporları sizin için araştırıp.com: Pazarlama ve pazar araştırması ile ilgili yöntemle ilgili bilgiler vardır. http://www.macmap.p-maps.ca/epic/site/cid-dic.knowthis. Investment Map (http://www. derli toplu sunan bir web sitesidir.org: BM’e ait sitede çeşitli konularda sözleşme örnekleri bulunmaktadır. Product Map (http://www. http://www.aspx?prg=): Yatırım durumunda bakılacak verilere yer verilmektedir.

http://www.trendwatching.com: Mimarlık ve ev tasarımı ile ilgili yenilikler 10. tüketici tercihlerindeki değişim ve teknoloji gibi konularda bilgi veren web siteleri ve bloglardan bazılarına yer verilmektedir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA http://www.Amaç) “Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteği Hakkında Tebliğ”in 4’üncü maddesinin (b) bendi şu şekildedir: “b) Yurt dışına yönelik pazarlama stratejileri ve eylem planlarının oluşturulabilmesi amacıyla 140 .trendhunter. diğer uygulamalarla kıyaslamanızda fayda vardır. dünya çapında yapılan yenilikler. tekstil ve çeşitli sektörlerden.com: En son yenilikler ve icatlar hakkındadır. yeni fikirleri ve yeni ürünleri tanıtan önemli bir sitedir. müşterileri vd.12 “Pazar Araştırması Raporları ve İstatistik Satın Alınması ile Üyelik Giderlerinin Desteklenmesi” Desteği Şirketler ile Sektörel Dış Ticaret Şirketleri’nin bir önceki bölümde değinilen ve daha burada bahsedilemeyen başka araştırma kuruluşlarından. “Türkiye’de sınai ve/veya ticari faaliyette bulunan şirketler ile yazılım sektöründe iştigal eden şirketlerin. Firmanızın teknolojik olarak gelişkenliğini.secondarydata. alıcılara ücretli olarak sağlayan.com: İnovasyon alanındaki son gelişmeler. yurt dışına yönelik pazarlama stratejileri ve eylem planlarının oluşturulabilmesi için “Pazar Araştırması Raporları ve İstatistik Satın Alınması ile Üyelik Giderlerinin Desteklenmesi” amacıyla bir devlet desteği mevcuttur. http://www.com: Dünyada tüketici tercihlerinde yaşanan gelişmeleri ve buna göre yenilikçi ürünler geliştiren firmaları takip edebilirsiniz. Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteği Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2006/6) Desteğin amacı. uzmanlık alanları. http://www. http://www.panjiva. potansiyel pazarlar hakkında sistematik ve objektif bilgi sağlanması. http://www. Aşağıda.com: Yenilik/icat haberleri sitelerindendir. http://www.treehugger.inhabitat.com: Pazar araştırması ile ilgili kuramsal bilgi ve pratikte dünyada belirli ülkelerde bu hizmeti veren firmaların adresleri gibi çok yararlı bilgiler vardır.com: ABD’deki büyük alıcılar için. internetin son dönemdeki başarılı iş girişimlerindendir.springwise.” (Madde 1. http://ww. Ücretsiz e-mail servisi ile az ama yararlı bilgiler mailbox’ınıza gelecektir.com: Trendwathing tarzında.globalwatchonline. sevkıyat miktarları. yeni ihraç pazarları yaratılması ve geleneksel pazarlarda pazar payımızın artırılmasına yönelik olarak gerçekleştirecekleri faaliyetlere ilişkin giderlerinin belirli bir bölümünün Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan karşılanmasıdır. 190 ülkeden 1 milyon tedarikçi firmanın güvenilirliğini. üçüncü taraflarca denetlenen objektif kriterlerle/bilgilerle takip ederek.

Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteğine İlişkin Tebliğin Uygulama Usul ve Esasları’nın ilgili maddeleri şu şekildedir: “Madde 9. Madde 10. nitelik ve yayınlanma sıklığına göre bu süre uzatılabilir)” Bu konuda detaylı bilgi ve başvuru formlarına DTM web sitesinden (http://www.”oranında desteklenir. şirket kurma ve dış ticaret prosedürleri gibi genel mevzuat bilgilerine dayanmaması.gov. Destek süresinin başlangıç tarihi olarak ilk destek ödemesine esas teşkil eden fatura.Pazar araştırma raporlarının güncel (en fazla iki yıllık) olması gerekmektedir. 141 . istatistik ve benzeri belgeler ile üye olunmak istenen kurum ve/veya kuruluşlar için İGEME’nin ön onayının alınması gerekmektedir. kamuya ilan edilmiş fiyat tarifesi olan raporlar hariç olmak üzere satın alınmak istenilen raporların aşağıda belirtilen Ön Onay Kriterlerini taşımaları gerekmektedir: • • • Raporların sektör/ülke bazında pazara giriş ve ihracat imkanlarını ve pazar potansiyelini tespit etmeye yarayacak bilgiler içermesi. Uluslararası geçerliliği olan kurum/kuruluşlarca hazırlanmış.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Müsteşarlıkça uygun görülen pazar araştırması hizmeti veren kurum ve/veya kuruluşlardan satın alacakları pazar araştırması raporları ve istatistikler vb. Uygulayıcı kuruluş İGEME olup.Şirket ile SDŞ’lerin bu Uygulama Usul ve Esaslarının 8’inci maddesinde belirtilen destek unsurlarından yararlandırılabilmesi için “Başvuru Formu” (EK 2). şirketler için %50. kapsam. rapor örneği ve/veya taslağıyla İGEME’ye müracaat edilmesi ve satın alınması planlanan rapor. Ham madde ithalatı veya üretim teknolojisini geliştirmek amaçlı değil. raporlar için önceden İGEME’nin onayının alınması gereklidir. Madde 11. SDŞ’ler için %60 oranında ve yıllık en fazla 20.tr) erişmek mümkündür. Rapor içeriğinin sadece yatırım.Bu Uygulama Usul ve Esaslarının 8’inci maddesinde belirtilen destek unsurundan şirketler ve SDŞ’ler. en fazla üç yıl süresince yararlanabilir. esas alınır. nihai mal ihracatını artıracak içerikte olması.’ne ilişkin giderler ile bu kurum ve/veya kuruluşlara üyelik giderleri. çek tarihi vb.000 ABD Doları. banka dekontu. imza sirküleri.dtm. (Pazara giriş bilgileri içeriğinde ilave olarak mevzuat bilgileri bulunabilir). (Müsteşarlıkça uygun görülmesi durumunda raporun içerik. döküman.

Burada dikkat edilecek nokta aramada kullanılacak kelimeleri doğru seçmektir.fruitnet. horticulture and/or floriculture kullanılabilir. Google gibi arama motorlarına ilgilenilen kelimeleri yazarak çıkan sonuçları değerlendirerek bir liste oluşturabilir.http://www. Bu şekilde son derece yararlı bilgilere yönlendirme yapan bazı portalların isimleri şunlardır:  Leathernet .com/  Fruitnet . Portallar rehberlere göre daha az sayıda kategoriyi kapsayan.intracen.fis. cut flowers.http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 10. flower. B. Portal ve Rehberler: Bunlar elle. Germany. Rehberler (Directory) www.edu/) gibi rehberlerde ülkelere ilişkin önemli bilgileri aynı sitede arama yaparak bulmak mümkündür.com/ Fis C.http://www. uzmanlarca kendilerine yapılan başvuruları değerlendirip bu rehberlerde yer almak isteyen firmaları doğru sektör kategorilerine koymalarıyla oluşturulmaktadır. flowers.com ve REENIC. Örneğin Almanya’ya çiçek satmak isteyen Türkiye’den bir firma araştırmasını önce İngilizce sonra Almanca kelimelerle yapabilir. iii. çeşitli konularda internete giriş kapılarıdır. Ancak özel olarak bu konuda araştırma yapılacaksa izlenecek yöntem şu çalışmaları içerecektir: A. ‘Really useful links’ ‘Business Directories and Trade Information’ ‘Industry Specific Directories’ ‘Textiles and Apparel Directories’ seçildiğinde bu konuda önemli rehberlerin web adreslerine ulaşılabilir.org/countries bölümünde “Trade Contacts Network” altında “World Directory of Importers’ Associations.org uluslararası ticaret alanında bir portal olarak kullanıldığında “Market Research” altında.leathernet. www.com/  (Fish Information & Services) .utexas. Örneğin http://www. i.Dünya İthalatçı Birlikleri 142 .about. iv. Hedef pazardaki kuruluşlara/derneklere/ticaret ve sanayi odalarına e-posta veya faks yoluyla sormak. ii.13.Russian and Eastern European Network Information Systems (http://reenic. Potansiyel Müşteri Adresleri Bölümün başından beri değinilen veritabanlarından bazıları aynı zamanda alıcı/üretici/satıcı/ distribütör bilgilerine erişilebilecek kaynaklardır. Arama Motorları: Yahoo.yahoo.fita. Bunların listesine şu sitelerden erişim mümkündür: International Trade Center-http://www.

webchamber.chamberofcommerce.gov. Hollanda ağırlıklı) Thomas Global Register Europe – http://www.org http://www. Almanya. b.aumamessen.odci. arama motorlarına da fuar adı-yıl-katılımcı listesi şeklinde arama yaptırabilirsiniz. İGEME Kaynakları: a.worldchambers. Ülkemizi temsil eden Ticaret Müşavirlikleri’ne sormak: Ticaret Müşavirlikleri web sitesindeki (http://www. Buradan çeşitli ülkelerdeki çeşitli sektörlerde kaydolmuş ithalatçı birlikleri adresleri vardır.html International Chamber of Commerce – http://www.com http://www.gksoft. d.com (Avrupa ülkeleri) Kompass.com http:// www.com http://www. E.tr) bilgilere baktıktan sonra yeterli bilgi yoksa firmayı ve ilgi alanını kısa ve öz biçimde ifade eden bir talep yazısı e-maille gönderilebilir.gov.tr) F.gov/cia/publications/factbook/index.biz G. kamu siteleri) World Factbook – http://www.chamberfind.de’den sektörünüzle ilgili fuarların isimlerini ve bir önceki dönem yapılan fuarın özel sayfasını bulup. Uluslararası Fuarların Web Siteleri: http://www. e. oradan katılımcı listesi içinden “distibutor-agent-importer“u seçerek bilgi edinebilirsiniz.expodatabase.com (Tüm dünya) Kellysearch.iccwbo.com (Tüm dünya) Alibaba. İGEME Ticari Bilgi Kaynakları Rehberi (http://www.igeme.chamberdirectory. tbrh@tbrh. 143 .musavirlikler. c.trem. Aynı şekilde. http://www.com (İngiltere. Bu listeden firmalarımıza ilk elden önerebileceklerimiz şunlardır: a.com/govt (İnternette bulunan devlet.gov.worldchambers.fita.tr e-posta adresine hedef pazar ve ilgi duyulan ticari ortak türü (ithalatçı/distribütör/üretici) ve üretim yapılan alan spesifik olarak belirtilerek talepte bulunmak b. Europages.com D.com ve http://www. “Elektronik Pazaryerlerinin İşlev ve Faydaları” bölümünün sonunda verilen web adreslerini incelemek: Bu adreslerden çeşitli sektörlerde firma bilgilerine ücretsiz erişim mümkündür.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Rehberi” vardır. İGEME web sitesinde Ülke-Sektör-Yerinde Pazar Araştırması-İhracatta Pratik Bilgiler serilerinde sunulan yararlı adreslere bakmak c.org/ (Yabancı odalarla ilgili araştırma yapmak için aşağıdaki sitelerin incelenmesi önerilir) http://www.com http://www.

fuarlar. Do-it-Yourself Advertising & Promotion. Hahn 100 ABD’de 50’den fazla çalışanı olan işyerlerinde yapılan ankette. 2009. April 24. halkla ilişkiler. podcasts. mektup. E-MAİLLE MÜŞTERİ BULMA. “Kurumunuzda pazarlama birimi hangi yöntemleri kullanıyor?” Yüzde Firma web sitesi E-mail Fuarlar Halkla İlişkiler Arama Motoru Pazarlaması Doğrudan Postalama Basılı materyaller İçerden Satış Sponsorluk Webinars Üst düzey yöneticilere yönelik özel etkinlikler Online resimli reklamlar (banners) Video. Buna göre. 2003. 3rd ed.0 yöntemler Açık Hava/Outdoor Radyo TV Sanal ticaret fuarları 94% 84% 84% 81% 68% 67% 67% 62% 56% 56% 54% 47% 43% 32% 30% 25% 11% 9% 9% 9% x x x x x x x x x x %5 %3 %8 %7 % 14 %6 x x x x x x x x Klasik Yöntemler İnteraktif Yöntemler x x Bütçeden Aldığı Pay % 11 %8 % 20 % 11 %9 % 15 % 13 % 13 %9 %7 % 10 %6 %5 100 Hahn. B2B Marketers’ 2009 Budget Trends. etc. 21 101 Forrester. John Wiley & Sons. E-mail diğerlerine göre maliyeti en düşük araçlardan birisidir. arama motoru pazarlaması. Bloglar Forum ve topluluklar Diğer Web 2. s.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 11. satışı faydalar yapar” Fred E. Aşağıdaki tabloda verilen cevaplar yüzde olarak sunulmaktadır. firmalar arası pazarlamadan sorumlu 317 kişiye “Kurumunuzda pazarlama birimi hangi yöntemleri kullanıyor?” sorusu sorulmuştur101. firma web sitesi. Fred E. vd. e-mail.. doğrudan postalama (broşür. Dollars Shift To Digital Tactics As The Recession Provokes Deep Cuts 144 . SİTEYE ZİYARETÇİ ÇEKME “Ürün özellikleri bilgilendirir.) en önde gelen yöntemlerdir.

kullanıcılardan alıntılar kullanabilirsiniz. 3. 158 145 .Merak: Güçlü bir motivasyon olabilir. Bunun için reklamınızda kanıtlar sunabilir. Hem firmanın teklifi sunulur. hem de web sitesi tanıtılır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA E-maille pazarlamanın firmaya katkıları şunlardır: • • • • Firma tanıtımı. spam programları çalışırken ve yüzlerce e-mailin içinden mesajımızı silinmekten nasıl kurtarabiliriz? Okuyucunun dikkati nasıl çekilebilir? E-pazarlama yaparken insan psikolojisinin bazı ortak özelliklerini dikkate alabilirsiniz102: 1. Tekliflerinizi genele değil ünvanlara göre. Pazarlık yapmak istekleri baskındır. s. İkincisi ise memnun kalınmadığı taktirde geri alma garantisidir. yanlış karar verme korkusu: Bu genelde tüm reklamlarda üstesinden gelinmesi gereken en büyük engeldir. en basit ve düşük maliyetli yöntemdir. tek olma: İnsanlar sadece kendilerine özel yapılan teklifleri duymak isterler. 2. E-pazarlamada e-maili kullanırken bakış açımız şudur: Virüs korkusu varken. ölçüsüzlük: İnsanlar hem her şeyin en iyisini almak isterler hem de düşük rakamla. 157. fayda sunan öneriniz) 102 Milutinovic.Hata yapma. Alıcılara daha önce sıklıkla yalan söylendiği için böyledir. önemli b2b siteleri. İsimlerini söylemek bir yöntemdir. webden kayıt yaptıranlar) b) Teklifiniz (Karşı taraf için ihtiyacını çözecek. Ürününüzden yeni bir fayda sağlanacaksa ve bu ilk kez olacaksa bunu belirtin ve sipariş vermelerini sağlayın. İkna için ürünün üretilme sürecini ve maliyetlerini anlatabilirsiniz.Özel. reklamı Siteye trafik çekme Marka oluşturma Yeni müşteri bulma Bazen bunların hepsi birden tek bir mesajda amaçlanabilir. Yurt dışına yönelik müşteri bulma çalışmasında firmalarımızın öncelikle uygulayabileceği. 11. örneğin sadece yöneticilere.1 E-Maille Tanıtımı Programlama İyi bir kampanyanın bileşenleri şunlardır: a) Doğru adres listeleri (kendi listeniz. Üçüncü yol denemelerine izin vermektir. İnsanlar bir şeyleri kaçırmaktan korkarlar. yapmak sonuç getirici olabilir. Genellikle doğrudan pazarlama başlığı altında geçer. 4.Aşırılık.

E-mail okuyucuları ilk iki satırı okuEn duklarında geri kalan kısma devam edip etmemeye karar vermektedirler. b2b sitelerden. e-mail. firmanın sunduğu kalite belgeleri gibi kanıtlar. müşterinin satın alma zamanı) d) Yaratıcı içerik (kişisel hitap. v v v v v Webden kayıt alın Satış ekibinizden toplayın Fuarlarda toplanan veriler Firmanızla telefonla temasa geçenler Gerçekleştirilen tüm iletişim faaliyetlerinden toplanan adresler 11. referanslar. İngilizce AIDA kelimesi ile özetlenen aşamalardır bunlar: A-Attention (Dikkat) I-Interest (İlgi) D-Desire (Arzu) A-Action (Satın alma) İlgi uyandırmak için yapılacaklar: Girişin çarpıcı olması. farklılığı sergilemesi. etkisinden emin olabilirsiniz.1. işyerinizde ziyaret edenler olabilir. isme hitap etmesi  Mesajın konu başlığını dikkatli ve çekici seçin. dikkatini çekmek. internet üzerinde ücretsiz firma bilgisi sağlayan kaynaklardan. satın alma arzusu uyandırma ve satış aşamasına geçirmektir.  Mesajı mümkün olduğunca kişiselleştirin. Firmanızı çeşitli vesilelerle fuarda. 146 . firmayı ve ürünü doğru ve etkili tanıtım. web sitelerindeki kaynaklar e-mail ve adres bilgisi için önemli veri kaynaklarıdır. yurt dışından Ticaret Müşavirlikleri’nden gelen listeler.  önemli bilgiyi mesajın baş kısmına yerleştirin. Buraya alıcı için en önemli faydayı yazabilirsiniz. Mesajınızı yakın çevrenizde deneyerek. varsa isim kullanın. İGEME benzeri kuruluşların Kütüphanelerindeki. faks. web sitenizden bu türden bilgi alıyorsanız oradan gelenler. telefon işbirliği. bu kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinden adres listeleri edinebilirsiniz. e-maille bilgi talep edenler. Güven ve tanışıklık duygusu için bire bir hitap edin.2 Yaratıcı İçerik ve Teklif İçeriği Pazarla iletişimin amacı potansiyel alıcıda teklife karşı ilgi uyandırmak. Ayrıca hedef pazardaki üretici/mesleki/profesyonel kuruluşlardan. ) e) Başvuruların sistemli ve çabuk yanıtlanması (en geç iki gün) 11. telefonla.1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA c) Zamanlama (posta.1 Doğru Adres Listeleri Her fırsatta görüştüğünüz kişilerin e-mailini almaya özen gösterin.

renk. Bütünleyici özellikler (imaj. kalite ve üretim belgesi. yoksa kullanıcının yanında kaynak takımı ve pompa taşımaması mı? • Ürünün daha uzun süre kullanılması? • “777 beygir gücünde motor” mu. Bir teklifin üç boyutu vardır: 1. satışı faydalar yapar”. müşterilerden alıntılar. koku. E. Fred. Bölüm başında vurgulandığı gibi “Ürün özellikleri bilgilendirir. iş ve firma ihtiyaçlarıyla ilgili çözülmemiş bir soruna seslenmek gerekir. Daha sonra faydalarda yoğunlaşın. Alıcıya birden fazla yarar. 203 104 Hahn. Anlamayı kolaylaştırır. Fayda müşteriye “kullanırlarsa üründe kendileri için ilaveten neler olduğunu anlatır”104. yararlarına değinmek gerekir.e. deyimleriyle yazın. Ürünle karşılanan ihtiyaç (ihtiyacın giderilirken elde edilen faydalar) 3. dağıtım) E-maille yapılan tanıtımlarda bu bilgilere öz ve ikna edici bir dille değinmek gerekir ama özellikle üzerinde fikir yürütülmesi. beyin fırtınası yapılması gereken ihtiyaçlar ve bu ihtiyaçların giderilmesi sürecinde elde edilecek olan faydalardır.1. Fred E. 11.103 Satın Alma Arzusu Uyandırma: İhtiyacın çözümü için firmayı ve ürünü konumlandırmak. s. biçim. 103 Hahn..g. fiyat. a.e.3 Teklif Teklif sizinle müşteri arasındaki özel anlaşmadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Müşterinin bakış açısını bildiğinizi gösterin. Bu çalışmaya firmadaki ilgili herkesi dahil edin. Onun diliyle. “3 saniyede 0’dan 135 km’ye çıkması” mı? Kanıt Sunma: Her türlü test. 20 147 . Önce özelliklerle başlayıp. Her bir ürün için en az altı tane fayda bulabilirsiniz: • Patlamaz bisiklet lastiğinin sağlam kauçuktan yapılması mı önemlidir.g.) 2. vd. Burada müşterinin gerçekten istediği yararlara değinmek önemlidir.  Mesajınız kısa ve amacı tam ifade eden şekilde olsun. s. Onlara ürün/hizmetinizi satın aldıklarında belirttiğiniz şeyleri elde etme sözü vermiş olursunuz. yani satın alma nedeni sunuyorsanız bunları “bullet” larla. alt alta sıralayın. Mesajınızı okuyacak kişilere rakiplerden değil de sizden almaları için nedenler sunmalısınız.. Dikkat Çekmek: Kişisel. a. referanslar. liste haline getirin. Fiziksel özellikler: Ürünün/hizmetin oluşturulması için gereken her türlü maddi özellik (hammadde. tasarım.

evrensel (yaşam boyu garanti) şeklinde olabilir105. Genelde e-maillerde bu noktaya gereken önem verilmemekte. Müşterinin hemen satın almasını mı istiyorsunuz? Sizden fiyat teklifi istemelerini mi? Telefonla bilgi almalarını mı? Sitenizi ziyaret etmelerini mi? “View product specifications” “Download your white paper” “Register today for this Webinar” Sizinle temasa geçilmesi için (formlara erişmek için link. sözlere (her zaman gülümseyerek hizmet gibi). bu nedeni koşula ve zamana bağlayarak hemen satın almalarını. motivasyonu ve aciliyet duygusu yaratma.. garantilere (asla kırılmaz veya parayı geri ödeme). hizmete. s.1. geri dönüş nedeni. çok vurgulu ifadelere (dünyanın kırılmayan tek borusu).g. karşı tarafı hareket geçirmek için bir çağrıda bulunulmamaktadır. Burada karar verirken şu sorulara cevap vermeye çalışın: • Bir kerelik bir satış mı yapacaksınız yoksa sürekli bir ilişki mi kuracaksınız? Bunların size maliyeti nedir? • Tanıtım için harcadığınız parayı ne kadar sürede geri kazanabilirsiniz? Teklifi daha cazip hale getirirseniz bu geri dönüş hızlanacak mı? • Rakipleriniz ne teklif ediyor. 22 148 . bu seviyede mi yoksa daha cazip teklifte mi bulunacaksınız? Bu şekilde bir teklif savaşının size ve rakiplerinize etkileri neler olabilir? • Bu seçeneklerin acil maliyetleri ve kara geçme noktaları nelerdir? Başarılı olmaları için ne kadar ödenmesi gerekiyor? 11. ücretsiz numaralar ve e-mail adresleri) kullanılabilecek yolları anlatın. faydası. sizinle temasa geçmelerini sağlamalısınız. Yerine getiremeyeceğiniz sözler vermeyin.). Tüm bunları yaparken e-mail listenizdeki firmaya sizden mesaj almak istemiyorlarsa açıkça “listeden çıkma” seçeneği sunun. 105 A.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Teklifler indirimden. sınırlı süreli (teklifin geçerli olduğu son günü belirtme). Teklifiniz abartılı olmamalıdır.4 Alıcıyı Harekete Geçmeye Davet Etme Geri dönüş yöntemleri. imalara (İsveç kalitesi vd.e. Alıcılara neden sizden almalarını belirttikten sonra.

3 En önemli bilgiyi mesajın baş kısmına yerleştirin 3 Mesajı mümkün olduğunca kişiselleştirin. (İçerisinde ortalama 200 paragraf ve resim depolama sitelerine –flickr gibi link barındıran bir mail ortalama olarak 700 KB boyutunda olur. Firewall uygulamaları özellikle subject/konu alanında -?. deyimleriyle yazın. 3 “Subject/konu” kısmı 60 karakteri geçmemelidir.-” karakterleri kullanılmamalıdır. 3 Müşterinin bakış açısını bildiğinizi gösterin. Onun diliyle. 3 Mesajınız kısa ve amacı tam ifade eden şekilde olsun. 37–39 149 .!. 3 Maildeki her bir satır en fazla 65 karakter olmalıdır. şeklinde başlasın. Varsa mini ankete yönlendirin./.(soru işareti) içeren maillere karşı çok daha hassastırlar. Sitenizde verilen “giriş sayfası” e-maille davet ettiğiniz kişilere anlattığınız bilgileri destekleyici. Ayrıca firmanın sitesine yapılan yönlendirmelerde URL’yi tam verin: http://www. 3 Mail boyutu 900 KB sınırını aşmamalıdır. 3 Subject tanımlaması içerisinde kesinlikle “?. 3 Mutlaka imla kontrolü yapın 3 Hızlı yükleme için HTML kullanmayın 106 CBI Export Manual: Website Promotion. Güven ve tanışıklık duygusu için bire bir hitap edin. 3 Mesajın konu başlığını dikkatli ve çekici seçin.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 11. 3 Metinde cevap verme linkleri olabilir. Bu sınır üzerindeki mailler Firewall’lar tarafından çoğunlukla içeriğe bakılmaksızın “SPAM” olarak etiketlenirler. “Bize fikirlerinizi iletin” çağrısı yapın yazıda. Bu nedenle Mailing yaparken potansiyel alıcıları 15’erlik gruplar halinde hazırlayarak. varsa isim kullanın. 3 Soru sorma. 3 İlk e-mailde “attachement/ekleme dosya” göndermemeye çalışın. 3 Bilgisayarlarımızdan mail yolladığımızda MAIL SERVER her maile bir sayaç numarası ekler. 3 Okuyucudan ne yapmasını istiyorsanız belirtin (geri dönüş vd) 3 Geri dönüşü sağlamak için ücretsiz bir şey önermek ürün ve durum uygunsa düşünülebilir. hakaret etmek olarak algılanabilir. Bu sebeple eğer bir maili aynı anda 60 kullanıcıya yolluyorsak Firewall sırasıyla 1’den 20’ye kadar olan maillerin dağıtımına izin verecek ancak diğer mailleri SPAM olarak işaretleyip göndermeyecek veya sistemin ayarına göre direkt olarak silecektir. yollama işlemi yapılırsa sorun yaşanmayacaktır.) 3 Mail içerisinde resim kullanılması mail’e attach edilmiş olarak değil. yorum yapma fırsatı verin. s.2 E-mail Yazarken Dikkat Edilmesi Gereken Konular Maillerinizi yazarken dikkat edilmesi gereken özellikleri şu şekilde sıralayabiliriz106: 3 Mesaj asla büyük harfle yazılmamalıdır. Bu yazım şekli karşı tarafa bağırmak. ilgili bölüm olsun. popüler resim depolama siteleri üzerindeki linkleri ile gönderilmelidir.

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

3 3 3 3 3

Arka plan beyaz ve formatı basit olursa yüklemesi kolay olur Hafta ortasında ve yoğun olmayan saatte gönderin. Cevaba mutlaka cevap verin. Unutmayın: e-mail mesajları sizin kişiliğinizi de taşıyor. Çok sayıda kişiye gönderim yapıyorsanız BCC-Görünmeyen Karbon Kopya kullanın Kimden (From) kısmı için anlamlı bir isim belirleyin. Kişisel olacaksa yanına firma adını yazın. 3 Mesajlarınızın ve adreslerin daima kopyasını başka bir PC’de tutun. Sisteminiz çökerse rahat edersiniz. Aynı şekilde başka bir kurumdan mail server hizmeti alıyorsanız, maillerinizi sadece burada tutmayın, sistemin çökmesi durumunda yedekleme de alınmıyorsa son derece değerli bilgileriniz bir anda yok olabilir. 3 Mutlaka imza kullanın: Değişik durumlar için değişik imzalar üretin. 4–5 satır, en fazla 60 karakter, on-line off-line tüm iletişim bilgilerini verin, sitenizi belirtin ve hyperlink verin, müşteri için önemli bir faydayı kısa bir slogan olarak yazın. Fuar, yarışma, ödül duyurusu da olabilir.

E-mail pazarlamasında deneyimli uzmanların görüşüne göre mailbox’ına e-mail gelen kişiler önce “from-kimden”’e ardından “subject-konu”ya baktıktan sonra silip silmemeye karar vermektedir. Ardından da uygun bir zamanda ön elemeden gçen e-mailler okunmaktadır107. 11.3 Ticari Taleplere Yanıt Verme • En önemli sorulara yanıt vermek için materyalleri oluşturun ve satın alma kararı için gerekecek kadar bilgiyi sunun • E-maille gönderilebilecek şekilde ürünlerinizin dijital kataloglarını oluşturun. E-mailden sonra firmaya telefon açıp ilgili kişiyle görüşmeye çalışın, ardından ürününüzle ilgili hazırlamış olduğunuz PDF veya PPT tanıtım dosyanızı gönderin. Bu yöntem, karar alma grup haline yapılıyorsa veya sizin temasa geçtiğiniz kişi üstlerine sunacaksa onun ikna etme sürecini kısaltacak şekilde düzenlenmelidir. • Fiyat listesini ve güncel grafikleri ayrı dosya halinde tutun. • Yabancı distribütör ve alıcılar alım kararını hemen vermezler. İlk temastan itibaren 9–18 aylık bir süre beklemek gerekebilir. • Alıcıyı belirledikten sonra Ticaret Müşavirliği, ilgili ülkenin Ticaret ve Sanayi Odaları, profesyonel kuruluşlardan (D&B, Coface gibi) güvenilirliği ve mali durumunu sorun. • Bazı ülkelerde yasa gereği sadece tek bir distribütör ile anlaşabilirsiniz. Bu ayrıntılara dikkat edin. • Gelen talepleri dikkatlice değerlendirin. Büyük miktarlar isteyen ve hiçbir yerde ismine rastlamadığınız teklifleri ciddiye almayın. • “letter of intent”, “letter of interest” yazan taleplere dikkat. Bunları dikkate almayın. • “Her türlü ürünün ticaretini yaparız” diyenlere dikkat.
107 MarketinSherpa Annual ad: tech Study; Biggest Web Advertisers Rate Best & Worst Tactics of 2006 and Reveal 2007 Plans, http:// www.marketingsherpa.com/article.php?ident=29857, erişim: 2.2.2007, s. 20

150

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

• Yazılı dokümanlar yerine telefon görüşmesini tercih ederim diyenlerden şüphelenin. • Vize almak için sizden davetiye isteyenlere dikkat. • Müşterilerle görüşmelerinizi e-maille yazılı olarak yapmaya çalışın. Ticari anlaşmazlıklar durumunda yazılı görüşmelerin size kanıt sağlamada faydası olacaktır. 11.4 Firma Tanıtım Yazıları İçin Örnek Düşünme Tablosu Aşağıda tablo içinde firmanız ve ürünleriniz için verilen ana başlıkları hedef pazardaki müşteri profili ve kültürünü düşünerek geliştirmeye çalışın.
FİRMANIN Firma Kimliği Misyon, vizyon, strateji Kurum kimliği Yöneticiler Firma geçmişi Yönetim ilkeleri Değerler İHRACAT YÖNETİMİ Firma yönetimi ile çalışmanın faydaları Genel Özellikler (Karşılanan ihtiyaç ve sizinle çalışmasının ve sizin ürünlerinizi almanın sağlayacağı faydalar) Her ürünün sağladığı faydalar Müşterinin ürünü kullanmasından elde ettiği “katma değer” İnsanların yaşamını nasıl daha kolaylaştırıyoruz? ÜRÜNLERİN Fiziksel Özellikler Miktar Kalite Maliyet ve fiyat Zaman Genişletilmiş Özellikler Ürünün Nihai Fiyatı Kalitesi, Servisi, Dağıtımı İmajı/Markası

Yukarıdaki tablonun mantığını gösteren bir uygulamayı, http://www.elden.com.tr web adresinden takip edebilirsiniz. “Kavrulur Kavrulmaz” sloganı ile eşsiz nitelikte Giresun fındığını web üzerinden küçük miktarlarda sipariş alıp, geleneksel tavalarda kavurup vakumlu ambalajlarda müşterilere ulaştıran firmanın yönetimi son derece başarılı olan “Hakkımızda” bölümüyle “teklif nasıl oluşturulur ve ürün nasıl konumlandırılır?” sorularına doğru yanıtlar vermektedir. 11.5 B2b Ticarette Alıcı Firmaya Sunabileceğiniz Faydalar Tüm pazarla iletişim araçlarında kullanılacak bir bakış açısıyla, segmente ettiğiniz ve hedeflediğiniz pazar bölümlerinizdeki ihtiyaçları ve faydaları daha fazla düşünmenizi önermek istiyoruz. Hem e-mail yazışmalarında hem de web sitenizdeki ilgili bölümlerde bu yöntemle kendinize özgü olarak çıkarttığınız ifadeleri kullanarak etkileyici bir firma olabilirsiniz. Aşağıdaki bilgiler, düşünme sürecinizi kolaylaştırmak için hazırlanmıştır. Müşterinizin yaşadığı sıkıntıları, bu sıkıntıların yaşamlarını nasıl zorlaştırdığını ve sizin bunları nasıl ortadan kaldırdığınızı düşünün. Genel ihtiyaçların çözülmesinin getireceği faydayı, ürünlerinizin tek tek faydalarını ve firmanızla çalışmanın faydalarını düşünün

151

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

ÜRETİM Müşterilerine istenen miktarda ürün sunma Müşterilerine istenen kalitede ürün sunma Müşterilerine istenen zamanda ürün sunma Müşterilerine istenen maliyette ürün sunma Yeni ürün geliştirme departmanı HIZ Hızlı karar verme Hızlı ürün teslimatı Hızlı envanter döngüsü YÜKSEK ÜRETKENLİK Daha iyi iş akışları Daha motive çalışanlar Daha az hata PROBLEMLERİ ENGELLEME Deneyimli, bilgili olma Yasal yolları kullanmama Riskleri tanımlama YÖNETİM DESTEĞİ Yardımcı olan personel İhracatta deneyimli personel Güçlü ihracat pazarlama ve operasyon bölümü Hızlı olma Haberleşme, iletişim kolaylığı Sorunların hızlı çözümü Tarafsızlık Yeni projelere destek verme Pilot proje sunma Performansa göre ödeme Tatil günlerinde teslimat İnternetten sipariş, faturalama, izleme Satışları artırma

PAZARLAMA Mevcut müşterilerine daha çok satış yapma Rakiplerin müşterisini alma Ürünü ilk defa kullanacakların kendisinden almasını sağlama Karlılık SATIŞ AÇISINDAN Pazar payını artırma Daha bağlı müşteriler yaratma KİŞİSEL TATMİN Sizin firmanızla çalışmanın prestiji Konuşma, bilgi alışverişi için güvenilir yer Düşünsel açıdan teşvik edici, ilham verici

Müşterilerinizin ürün kullanım döngüsünü düşünerek de fark yaratabilirsiniz: 1. Montaj: Müşteri ürünü nasıl kullanıma geçiriyor? Bu konuda ona nasıl yardımcı olunur? 2. Depolama ve taşıma: Ürünün depolama aşamasında müşterinin çektiği en büyük sıkıntı nedir? Ne yaparak hayranlığı arttırılabilir? 3. Kullanım: Müşteri ürünü kullanırken ne oluyor? Müşterinin kullanım esnasında ne tür yardıma ihtiyacı oluyor?

152

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

4. Tamir ve iade: Ürünün tamire ihtiyacı olduğunda, ya da iade ya da iptal durumunda ne olur? 5. Servis: Ürünün servise ihtiyacı olduğu zaman ne oluyor? Bu servis nasıl veriliyor? 6. Elden çıkarma: Ürünün artık yararı kalmadığında müşteri bu ürünü ne şekilde elden çıkarır? 11.6 E-Mail Konu (Subject) Bölümüne ve Mektubun Girişine Yazılabilecek Başlıklar Faydadan bahsedin108. • • • • Zaman: Teklifinizin kısa süreli olduğunu belirtebilirsiniz İlgili: Hedef kitel için en önemli şeyler nelerdir? Spesifik: Soru sorabilirsiniz. Benzersiz yapın.

Değinebileceğiniz faydaları (konu başlığında ve metin içinde en başta) okuyan kişin iş amaçları ve firma hedefleri için dikkat çekici halde kullanın. - Ürünün dayanma süresinin uzunluğu (rakiplerle kıyaslayarak 3.7 süresi daha uzundur gibi) - Maliyeti % 28 düşüktür - 90 gün deneme ve iade garantisi İngilizce bazı kullanım önerileri: - Value - Cost-savings (Save xxx $ over the course of a year.) - Increased revenue opportunities - Free trials, special discounts - Customer testimonials • • • • • • • • • • • Would you like to see your factory’s production increase by 15% or more? Wouldn’t you prefer to have your wedding pictures taken by the leader in the field? In 1996 we helped over 250 small businesses like yours to increase their productivity. Electronic Sensor Features New Patented Technology Spring 2008 GearX Catalog Now Available Online Top Ten Resaons Why Hydraulic Pumps Fail Is you hydraulic pump at risk or failure? Just published CAD drawings now available Company x launches three diode lasers Discover how to.... Exclusive offers

108 Marketing Maven, Online Marketing for the Industrial Sector. Httop://marketingmaven.globalspec.cpm

153

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

• • • • • • • • • •

30-second news on XX Save big on (Brand X) favorites “X Company Launches Next Release of Market Leading ABC Product” X rocks the data modeling world by adding profiling capabilites to ca ”XYZ Lesson #1: How to xxxx” ”13 Secrets to xxxx” “xxx Deadly Sins of xxxx” “xx Costly Mistakes” ”xx Golden Rules of xxxx” ”The truth about xxxx”

E-mail filtrelerine takılma olasılığı olup asla kullanılmaması gereken sözcükler: “Free” “Complimentary” “Act no”” “Buy now” “Guaranteed” 11.7 E-Bülten, E-Maille Dağıtılan E-Dergi Hazırlama E-dergi E-dergiler normal dergilerin sanal ortamdaki örnekleridir109. Hedef pazar bölümünüze hitap etmesini sağlarsanız önemli bir pazarlama aracı haline gelebilir. Doğrudan reklam aracıdır, hedeflenen isimler bellidir. Yeni müşteri bulmada etkilidir ama asıl ağırlığı mevcut müşterileri memnun etme, onları yeni ürün ve hizmetler hakkında bilgilendirme işlevindedir. Bunları kendiniz de hazırlayabilirsiniz, başkaları da. Başkaları tarafından hazırlananlara reklam vermeden önce iyi inceleyip, normal olarak reklam verenlerin kaç kere verdiğine, size reklam sonuçları hakkında bilgi sağlanmasına, sitenize hiperlink verilip verilmediğine dikkat etmelisiniz. Burada firmalara önerimiz; düzenli, sürekli, güncel ve ilgili haber gönderemeyeceklerse hiç başlamamalarıdır. Firma gerçekten alanında uzman olmuşsa, sitesi ilgi çekici ise, veritabanı oluşturma becerisi varsa son derece yaratıcı ve üst düzey bir araş olan e-dergiyi hazırlayabilir. E-dergiyle ilgili başka bir seçenek, başka kurumların, firmaların çıkardığı e-dergilere yazı, reklam, sponsorluk şeklinde olabilir. Bir yandan da basın açıklamaları göndermeyi ihmal etmeyin. E-dergiler için şunlara dikkat edilmelidir:

109 Sweeney, Susan. 101 Ways to Promote Your Web Site, Maximum Press, USA, s. 350

154

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

• • • • • • • • • • • • • • • • • •

E-bülten için düzenli periyotlar (15 günlük, aylık) belirlenmelidir. 5 dakikada okunabilir olsun. Okuyucunun arkadaşlarına göndermesini tavsiye edin. İlgi çekici, bilgilendirici haberler, yazılar olmalıdır. Zengin içerik oluşturmak. Girişte içindekileri gösterin. Konu başlığı içindekileri yansıtsın, ilgi çekici olsun. Değişik tarayıcılarda nasıl okunduğunu kontrol edin. En önemli 4-5 haber/makaleye yer verin. En önemli haberinizin e-mailde okunmasını sağlayın. Özel teklifler yapın, anketler sunun. Önemli kaynak sitelerine linkler verebilirsiniz. Eski sayılardan bazılarının listesine en altta yer verin. Abonelerin adresini gizli tutun. Abonelikten çıkma seçeneği sunun. Her sayfada fiziki adresi ekleyin. İmzanızı ekleyin. Çabuk dönüş yapın.

155

• Satış sonrası bilgi hizmeti verme. firmanın strateji oluşturma ve stratejiyi sınama. Bu dinamik ortamın firmalara kurumsal imaj. Son sayıma göre internetteki web sitesi sayısı 156 milyondur111. Susan Rice. Sy. % 29’u sadece on-line yöntemlerle tedarikçi bulmaktadır110. müşteri bağlılığı yaratmada yeni bir araç. 110 CBI Export Manual: Website Promotion. uluslararası pazarları ve müşterileri hedefleyenlerin etkili web siteleri olmalıdır. rakip ve pazar analizi yapma araçlarındandır. ETKİLİ WEB SİTESİ OLUŞTURMA Bunları biliyor musunuz? On-line ortamda iyi bir izlenim için sadece 8 saniyeniz olduğunu Bir sitede olumsuz deneyim yaşadığında ziyaretçilerin % 40’ı geri dönmemektedir. İnternet hem bir yönetim aracı hem de pazarlama ve üretim görevlerinin yerine getirilmesi. müşteri ilişkileri ve üretim görevlerinin yönetimi için sunduğu imkanları kullanmamak. Alman GfK firmasının bir araştırmasına göre b2b pazarında en önemli alıcılar interneti çok yoğun kullanmaktadır. marka. Site sahibi olmanın yararları firmanın pazarlama. Yeni dağıtım kanalı kurmak. 10 111 Lincoln. 47 156 . kişisel blog açılmaktadır. satış ve üretimdeki amaçlarına göre farklılaşacaktır ama genel hatlarıyla şunlar öne çıkar: • • • • • Haberleşme maliyetlerini düşürmek. özellikle de ihracatı düşünen. Örneğin Almanya’da satın alma kararının verenlerin % 76’sı interneti satın alma sürecinde önemli bir araştırma aracı olarak kullanmakta. rekabette geride kalmak. Pazar araştırması yapmak. dağıtım. Firma imajını güçlendirmek: Firmayı sevdirmede. vizyoner olmamak demektir. Yeni müşteri bulmak. reklam ve tanıtım. • Yeni Türk Ticaret Kanun Tasarısı ile sermaye şirketlerine zorunlu hale getirilmesi planlanıyor. Firmaların. satış. Sitenizin bilgisayarda görünen ekranı dünyanın en pahalı gayrimenkul alanıdır. İnternette her saniye yeni bir web sitesi. s. Pazarla iletişim araçları içinde en düşük maliyetli ama bin kişiye erişim açısından en etkili olanı web sitesi açmaktır. Web sitesi ziyaretçilerinin % 83’ü ihtiyaç duydukları bilgiyi bulamamaktadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 12.

Bu özellikler tam olarak anlaşıldığında firmalarımızın kendilerini kıyaslayacakları bir referans noktası olacaktır: 123456Nitelikli İçerik Sitede Rahat Dolaşım Bilginin İletilme Şekli (ifade ve yazım kuralları) Kolay Erişim/Yükleme Etkili Ana Sayfa Sürekli Güncelleme Kullanıcı merkezli bir web sitesinin tasarımına başka bir açıdan bakıldığında beş özellikten bahsedilebilir112: 1.) verilmektedir.Ana Sayfa: Etkili arama aracı olan. içecek. 179–190 113 http://www. dünyanın en iyi web sitelerinin ortak özelliklerinin neler olduğudur. Siteyi en yaygın şekilde tanıtma. 3. pazarlama. Lorenzon. çevrim içi bankacılık. kesin ve yeterli açıklamalar. üretim/sanayi. basit ve net bir sayfa. e-ticaret. Kontrol ve değerlendirme. “On-line Trust: State of the Art.Müşteri Hizmeti: Kolay erişim ve müşteri problemleri ve ilgili konularda iletişim adresleri. New Frontiers. otomotiv. Burada kullanılan dokuz temel kriter vardır: 112 Urban. Siteyi oluşturma ve geliştirme.1 Web Sitesi Kurma İşinin Yürütülmesi 1234Pazarlama amacının ve hedef grupların belirlenmesi.altinorumcek. Journal of Interactive Marketing 23 (2009). Amyx. bloglar.Çıkış ve kayıt kolaylığı Altın Örümcek Web Ödülleri Ülkemizde ilk kez 2002 yılında başlayan ve başarılı web sitelerini ödüllendiren “Altın Örümcek Web Ödülleri”113 çok çeşitli kategorilerde (aktivite-kampanya. 2.Ürün Bilgisi: Açık resimler. 4.Kategorileştirme: Hizmetlerin. ürünlerin anlaşılır biçimde kıyaslanması.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 12.com 157 . 5. ana işlevlerin açıkça anlatıldığı. araçların ve ürünlerin basit yerleştirimi ve sınıflandırılması. and Research Potential”. vd. iletişim. İlk izlenim iyi olmadığında bir daha sitenize gelinmeme olasılığı vardır. Bu konuda alt başlıklara geçmeden önce bilinmesi gereken bir konu.

389–393 158 . Firmaların gerek yerel gerekse uluslararası pazarda e-pazarlama amaçlı web sitesi işletmede şu üç aşamadan birinde yer almaları söz konusudur114: • Düzey–1: Bir site-çok sayıda çevre: Yapılan şey siteyi firma ve ürün broşürü gibi konumlandırmaktır. Yine de bu seviyede karşılıklı etkileşim e-maille yapıldığı için en üst seviyede gerçekleşmez. www. sitenizin b2b veya b2c olmasına ve e-ticareti hangi seviyede gerçekleştirdiğine bağlı olarak geliştirilecek özellikleri olacaktır. Site sayesinde broşür basma masrafı azalır. arko. Bunlara ek olarak.twist.com. ve www. 114 Hollensen. “high-tech” imajı vermesine yardım eder. çevre) firmanın vizyonunu.istikbal.com’dur.tr. ürünlerini.tr. tarihini.kaleplus.biletix. Siteden çok sayıda kesime bilgi verilir. organizasyon yapısını. tedarikçiler.com.com. perakendecilik/mağazacılıkta www.com ve www. s.com.hepsiburada. Genelde firmaların çoğu bunu yapmaktadır. yöneticiler.tr.ta-ze.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Tasarım Navigasyon İçerik Teknoloji Etkileşim Pazarlama Yaratıcılık/Yenilik Gizlilik/Bilgi Güvenliği Genel Deneyim/Kullanılabilirlik Görme Engellilere Uygunluk Altın Örümcek 2008 web ödüllerinde e-ticarette dereceye girenler www. Firma web sitesini on-line ve off-line tanıtarak ziyaretçi çekmeye çalışır.kalede.beymenclub. Müşteriler güncel bilgilerle desteklenir. www. www. www.tr. www. Rakiplerden etkilenme ile site açılır.com ve www.com. Global Marketing. işe alma duyurularını.com. • Düzey–2: Doğrudan hedefleme: Bu düzeyde firmalar klasik pazarlama araçlarıyla internetin interaktivite ve kişiselleştirme temelli farklılığını anlamıştır. Webde var olmalarının gerekli olduğunu hissederler ama belirli bir pazarlama amacına ulaşmak için siteyi bir araç olarak görmezler. çalışanlar.sahibinden. Firma paydaşlarıyla (müşteriler.com. etkileşime geçilir. Site firmanın çevresine teknolojiyi izleyen. çeşitli aktivitelerini paylaşır.tr.tr’dir.com. Site sahibi firma tek taraflı bilgi vermeye ek olarak siteyi ziyaret eden müşteri ve potansiyel müşterilerin ürün/hizmete ilişkin istek ve ihtiyaçlarına ilişkin görüşlerini alır.com. Üretim/sanayi’de www.hotic. moda kategorisinde www.doluca.

4. interaktif pazarlama stratejisi: Alıcı ve satıcı arasındaki en üst düzeyde etkileşim gerçekleşir. 2. gelir kaynağı. Bunlar.2 Amaçlar ve Hedef Gruplar Web sitesi kuran firma yönetimi bu siteden ne beklendiğini açıkça belirlemelidir. geliştirilmelidir. Açık ve detaylı amaçlar olmadan sitenizi etkin kullanamazsınız. Bunlara ek olarak bilgi yoğun bir ürün söz konusu veya üretim süreçleri bilgi akışının web ile entegrasyonu mevcut ise üretimin dört ana işlevinden miktar. 1. 159 . Firmanın dağıtım stratejisi açısından internetteki sitesi ile hedef pazarındaki kanalının birbiri ile çakışmamasına özen göstermesi gerekir. Mevcut müşterilere daha fazla miktarda ve sıklıkla satış yapmak. Aslında üçüncü düzey e-ticaretin en gelişmiş aşamasına geçişi gösterir. İhracat ve pazarlamanın ilk koşulu işe uygun eleman istihdamıdır. maliyet düşürme aracı ve iş süreçlerini basitleştirme yöntemi olarak görürler. 12. Henüz ürünü kullanmayanlar alım yapmaya başlayınca kendi müşterisi yapmak. firmanın web sitesi aracılığıyla üstlendiği pazarlama görevlerinin sürekli olarak bu işle görevlendirilmiş elemanlarca takibini gerektirir. 2-5-10 yıl sonra firmayı görmek istediğiniz yerin gerektireceği web ve e-iş uygulamalarını öngörmeye çalışmak gereklidir. 3. Karlılığı sağlamaktır. Her işte olduğu gibi web sitesi kurma ve geliştirmede de yönetimin tam katkısı ve konunun önemini algılaması birincil önemdedir. İtalya’da deri çanta satan bir firma İspanya’da bir butik mağaza aracılığıyla satış ve dağıtım yaparken bir de site üzerinden sipariş kabul ederse.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA • Düzey–3: Bire-bir. uyarlama işinden anlayan bir kişinin istihdamı önemlidir. Sitenizin amaçları genel olarak pazarlamanın dört amacından kaynaklanır. Firmadaki tüm birimlerin görüşünün alınması. Bu amaçlar her yıl gözden geçirilmeli. Her durumda firmada istenildiği zaman webe ekleme yapma ve weble ilgili bilgileri yorumlama. İhracat için firmalarımızın öncelikle ilk iki düzeyde yoğunlaşmaları gereklidir. Yine üzerinde önemle durulması gereken bir konu müşterilere yaşatılmak istenen deneyime karar verilmesidir. Aynı gerçek kendisini. bu İspanya’daki fiziksel kanalın katkısını almasını engelleyebilir. Firmalar bu süreçte e-pazarlamayı işle ilgili tüm stratejilerinin bir parçası gibi oluşturur. zaman ve maliyet de internet sitesi aracılığıyla yerine getirilebilir. Rakiplerin müşterisini çekmek ve kendi müşterisini rakiplere kaptırmamak. Webden sipariş alma ve dağıtım yapılır. teknolojide ve internet uygulamalarında yaşanan değişimlerle revize edilmeli. Firma sanal ortamda tedarik zincirinin bir parçası gibi çalışır.

Almanya’yı veya Fransa’yı hedef pazarınız olarak seçtiğinizde burada toptancıları mı. performansı bu çerçevede ölçülmelidir. Yeni müşteri bulmak (1 yılda 50 gibi) Mevcut müşterilere daha çok satış yapmak Maliyetleri azaltmak şeklinde genel amaçlarla başlatılıp. Hedef pazarın internet kullanma alışkanlıkları dikkatle incelenmelidir. Pazar Bölümünün Belirlenmesi Bu konuda. alım pozisyonundaki kişi olsun. Amaçlar belirlenirken aşağıdaki kıstaslar çerçeveyi belirlemede yol gösterebilir: Spesifik (web sitesi aracılığıyla bir yılda 20 yeni müşteri) Ölçülebilir (siteyi ziyaret eden kişi sayısı.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Genel olarak firmaların pazarlamanın dört ana amacının hepsini. pazarın nasıl tanımlanacağı.1 Hedef Kitlenin. verilen reklamlardan siteye yapılan tıklama gibi ölçülebilir) Gerçekçi (gerçekleştirilebilir ama aynı zamanda zorlayıcı) Zamanla sınırlı Şimdi aşamalarla web sitesi geliştirmeyi ele alalım: 12. Yeni gireceğimiz hedef pazarlardaki pazar bölümünün. son kullanıcıyı mı. daha sonra sürekli aynı memnuniyeti sunarak müşterilerini elinde tutmaya çalışmalıdır. isterse bir kurum adına karar veren.2. ne türden kıstasların kullanılacağı önceki bölümde aktarılmıştı. sizden alım yapmalarını sağlamaya çalışacaksınız? Bu kişiler ister bireysel tüketici olsun. segmentin belirlenmesi önemlidir. Hangi saatlerde kullanılıyor? Ticarette neye önem veriyorlar? Müşteri ile ilgili düşünme soruları: 115 CBI Export Manual: Website Promotion. distribütörleri mi etkilemeye. 4-9 160 . Belirlenen hedef pazarın konuştuğu dilde hazırlanacak bir site ile belirli bir zaman diliminde115. farkında olarak veya olmayarak web sitesi üzerinden gerçekleştirmeye çalıştıklarını gözlemliyoruz. Başlangıçta potansiyel alıcıları kendi teklifine çekmeye çalışan firma. İhracatı düşünen firmalarımız sitelerini ihracatın gerektireceği bilgi ve görevlere göre düzenlemelidir. onların anlayacağı iş dilinden konuşmayı başarmak gerekir. s.

Site profesyonel görünümlü. müşteriye değer sunan.04. gereksiz bilgilerle boşa harcamayın 2.2.com/content996. potansiyel müşterilerin on-line davranış ve alışkanlıkları ve firmanızın dış dünyaya aktarmak istediği bilgilere karar verilmesi gerekir. Müşterilerin değerli zamanını onlara ihtiyacı olmayan bir şeyi satmaya çalışarak. http://www. 3.2007 161 . Potansiyel müşterilerin sitenizi detaylıca araştırıp ürün ve hizmetleri keşfedecek yeterli zamanı yok. Michale J. Aşağıdaki tablo bu konuda yardımcı olacaktır: 116 Theriault.php (American Marketing Association). 12. erişim tarihi: 03.marketingpower. Ancak şu üç şeyi asla unutmamak gerekir116: 1. sizin hakkınızda ne düşünmelerini.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Müşteri işinizin ne olduğunu biliyor mu? Anlıyor mu? Müşterinizin mutlaka bilmesi gereken bilgiler nelerdir? Müşteri sitede neyi görmeyi bekliyor? Firma müşterilerine neleri aktarmak istiyor? Firmanın sitesi sanayideki diğer sitelerden hangi yönüyle farklı olacak? Estetik ve bilgilendirme amaçlı olarak metin ve grafikler nasıl kullanılacak? Müşteri bilgisi site aracılığıyla veya diğer e-pazarlama yöntemleriyle toplanacak mı? Nasıl? Müşteriden kendisi hakkında bilgi istemek onları rahatsız eder veya gücendirir mi? Böyleyse bu durum nasıl engellenir? Siteye konulan içeriğin belirlenmesinde hedef pazar. nasıl bir imaja sahip olmalarını ve ne türden bilgi talep etmelerini bekliyorsanız netleştirmelisiniz. Web Site Development Overview.2 İçerik Belirleme İçerik belirlerken hedef pazarla birlikte sitenizi ziyaret edenlerin ne türde davranışta bulunmalarını. güvenli işlem sağlayan yapıda ve görünümde olmalıdır.

Teklif isteme .Hızlı Güvenilir Kaliteye önem veren Fedakar Hızlı SUNACAĞINIZ BİLGİ TÜRÜ Ürün örnekleri Kalite belgeleri Deneyim.Fiyat teklifi isteme ... öz ama ikna edici biçimde yansıtmalıdır. Bir kağıda diyagram çizerek.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA WEB İÇERİĞİ MATRİSİ İÇERİK AMAÇLARI HEDEF GRUPLAR NE YAPMALARINI İSTİYORSUNUZ? ... s. Site oluşturma/geliştirme aşamasında bulunduğunuz sektörde Türkiye’de.. Site için en uygun anahtar kelimeleri düşünmeniz içerik yazımında ve arama motoru optimizasyonunda işinizi kolaylaştıracaktır. The Ultimate Guide to Electronic Marketing for Small Business.. 9-10 118 İyiler.. hangi düğmelerle nereye gidileceğine dair bir taslak oluşturmak işinizi kolaylaştıracaktır.e-ticaret.Güvenilir . referans .. 162 ..tr’de yayınlanmaktadır.Telefonla broşür isteme .Numune isteme (webdeki formu doldurarak) .Siparişin hangi aşamada olduğunu öğrenme .. Özellikle b2b pazarında iseniz. Web siteleri internet ortamında herkesin bilgi elçisidir... Kaynak: CBI Export Manual: WebSite Promotion Sitenizde sunduğunuz bilgi ve deneyimle sizinle çalışacak kesimlere firmanızın kimliğini ve imajını sunarsınız. Metin ekleme. hedef pazarınızda ve genel olarak dünyada webde olan bilgiler. diğer tamamlayıcı ürünler . siteler.Satılabilecek. strateji ifadesi: Her firma kendisinden alım yapanların ne için aldığını. sitesinde de kısa.Kaliteye önem veren .Sipariş verme .. SİZİN HAKKINIZDA NE DÜŞÜNMELERİNİ İSTİYORSUNUZ? (TUTUM) . Doğru bir iş tanımı. Tom. Sitenin güncellenmesi işini web tasarımcıları ile uğraşmak yerine firma bünyesinde yürütmek yine işinizi kolaylaştıracaktır. sayı 29. asıl alıcının kim olduğunu. “KOBİ’lerin Pazarlamada Bilgi Teknolojisi Kullanımı (Pazarlama Amaçlı KOBİ Web Sitelerinin Etkinleştirilmesi)”. web sitenizde sunduğunuz bilgiler profesyonelliğinizi ve güvenilirliğinizi kanıtlamada önem kazanacaktır.gov. İGEME’den Bakış. Ocak-Nisan 2005. firma yönetimince aşama aşama düşünülmesi ve geliştirilmesinde yarar görülen içerik başlıkları sıralanmıştır118: a. Bir web yazım programını öğrenmeniz zor olmayacaktır. rakiplere göre farklılaşmak için stratejisini nasıl oluşturması ve yansıtması gerektiğini detaylandırıp. . grafik eklemeyi kolaylıkla öğrenebilirsiniz117. Aşağıda. bunların yapılandırılma şekline. yararlı siteleri kaydetmek önemlidir. 117 Antion. ayrıca http://www.. sitede nelere yer vereceğinize.. Almanya’daki yeni ithalatçılar Almanya’da halen firmadan alan ithalatçılar . yeni sayfa ve hyperlink yapma. sektör önderlerini araştırmak.. Zeynep.

MarketingSherpa. İkincisi. kişilik sahibi bir oluşumu hissetmelerine katkıda bulunacaktır. Kurumsal kimlik ve imajın belirlenmesi120: Kurumsal kimlik. Bu kimlik uzun yıllar boyunca değişmeden sürecek.com. İGEME Yayını. Sitenizi ziyaret eden bir kişi ilk olarak detaylı tabloları. 2006. Charles. 50-53 163 . firma kurucularının firmalarına kazandırmak istediği kimliktir. hedef kitlede olumlu izlenim yaratacak ve firmayla etkileşime geçtikleri her vesilede oluşan imajıyla. s. Birincisi. çok fazla bilgi yüklemesi yapılmamalıdır. bu mesajların yeknesak olmasına ve müşteriyle her temas noktasında ısrarla. dönem dönem bazısı daha öne çıkacaktır. Firmanın farklılıklarının belirlenmesi: Karşı taraf sizden ürünü değil sunduğunuz çözümü.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Müşterilerinize ulaşmak için mesaj yazarken. Firma kendisini yenilikçi. sembol. Marketing Sherpa Wisdom Report. Bilgiyi vermek için görsel açıdan hoş ama toparlayıcı tablolar kullanın. d. Sayıları metin içinde. sektörünüzde dünya çapında kullanılan en doğru anahtar kelimelerle ürün/hizmet seçeneklerinizi vermeye çalışın. sosyal sorumluluk sahibi vd. Ziyaretçilerin işini kolaylaştıracak “Sık Sorulan Sorular”. Kompleks ürünleri anlatmada sürekli müşterilerinizin bu ürünleri nasıl tarif ettiklerine bakarak daha çekici anlatım yolları bulabilirsiniz. Aralık 2005. faydayı satın alır. s. Zeynep. s. Pazarlarla İletişim. çevre dostu. ücretsiz arama hatları veya e-mail adresleri ile en kısa sürede cevap verileceğini anlatmak onları rahatlatacaktır119. Kurumsal kimlik işletme stratejisini logo. Ürün/hizmetin yansıtılması: Bu başlıkta üzerinde durulacak iki nokta var.e. b. vazgeçilmeksizin kullanılmasına özen gösterilmelidir. Web sitesi de firmanın yüzü olduğu için aynı ilke burası için de geçerlidir. ne yaptığınızı ve nasıl yaptığınızı yansıtır. özelliklerle tanımlarsa. 60-62 121 A.14 120 İyiler. Karmaşık. ürün matrislerini görmek yerine öz bir bilgi ile neyle karşılaşacaklarını. sitenizi ziyaret eden kişilerin ilk bakışta görüp. bilgi yığını tablolar yerine “info-grafikleri” kullanın.g. İkinci olarak. sayfanın en üstünde doğru bir başlık ve firma sloganı (“dünyanın en önemli organik bal üreticilerinden” gibi) altında mümkünse en fazla 5–6 satırlık iki paragrafta. hemen algılayabileceği şekilde. c. slogan ve tasarımla görünür hale getirir ve kim olduğunuzu. sitenizde bir broşür/katalog tarzında bilgi sunacaksanız üzerinde durmanız gereken başlıklar şunlardır121: Ürün ne yapıyor? Nerede kullanılıyor ve nasıl? Hangi işlevi rakiplerden daha iyi yerine getiriyor? Nasıl yapılmış? 119 Warnock. yatırımcı. anlatılanları desteklemek için kullanın. Önemli iş dergilerinde bunların örnekleri vardır. bu bölümde hangi bilginin sunulduğunu görmelidirler. http://www.

2006. sayfada hazır mesaj yazma bölümleri mutlaka verilmelidir. broşür isteme vd. Sosyal sorumluluk çalışmaları g. Weble ilgili yazışmalarda sorumlu birimin seçilmesi l.): Geri dönüşte ne kadar çok yol sunarsanız o kadar çok başvuru alırsınız122. Chicago. Dağıtım politikası i.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Genel olarak bir broşürde yer verilecek bilgi başlıkları şunlardır:  Giriş  Faydaları  Özellikleri  Nasıl çalıştığı  Kullanılan pazarlar  Uygulamaları  Ürünün hangi biçim/ölçülerde sunulduğu  Fiyatlandırma  Teknik özellikler  Alınan ödüller  Soru ve Cevaplar  Firma Tarihi  Ürün Desteği (Servis)  Size ulaşmak için ne yapılması gerekli? Bunları sunmada düz metnin yanında sitede kullanılacak teknik çözümlerle. Alınan ödüller k. En etkili karşılıklı iletişim imkanlarını sunmak (iletişim formu. İletişim bölümünde ilgili kişilerin adı. İşletme hakkında doğru ve kaliteli bilgi: Firmanın kuruluşu. üretim tesisleri. organizasyon yapısı f. 6 164 . kalite belgeleri. İşçi çalıştırma ve çevreye ilişkin yaklaşım h. s. 122 Gordon. yönetim politikası. yöneticileri. kısa tarihi. teklif isteme. USA: Dearbron Trade. Maximum Marketing. Kim T. Referanslar j. e. Minimum Dollars: The Top 50 Ways to Grow Your Small Business.  Etkileşimli iletişim  Elektronik kataloglar  Multimedya tanıtımları ve  Tercihen kısa bir kayıt formu doldurtarak yüklenebilecek. e-mail. tercihen PDF ürün özellikleri ve kullanım kılavuzları da kullanılabilir. e-mail ve cep telefonları. MSN ve skype numaraları ve gömülü (embeded).

ilişkili diğer sitelere link verilecek mi? Bu linklerle birlikte isim. Ama firma isminde sektörü. kurs.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA ÖNEMLİ: ADRES. mantıklı olmalıdır. dosya veya yazılım indirilmesine izin verilecek mi? E-ticaret soruları  Siteden satış yapılacak mı?  Ürün ve hizmetler potansiyel müşterilere nasıl sunulacak?  Müşterilerin hoşlandığı sunum şekilleri hangileridir?  Müşterilere sunulacak ilave fayda veya teşvikler olacak mı?  teşvik ve ilave destekler maksimum fayda için nasıl aktarılacak? Bu  Kaç tane ürün satılacak?  Satış sürecinde resim veya grafik kullanılacak mı?  Küçük veya büyük imajlar kullanılacak mı?  Animasyon kullanılacak mı? Neden? Bu müşterinin ziyaretini daha eğlenceli yapacak mı? Ürün veya hizmeti satın almalarına katkıda bulunacak mı?  Ödemeler nasıl işlemden geçirilecek? 12. fotoğraf ve diğer materyallerden yararlanılabilir mi?  Renk?  Yazıda hangi sitil ve ifade şekli olacak?  Sitede hangi diller kullanılacak?  Firmanın kullandığı. yardım bilgisi olacak mı?  Bağlı. adres  Yatırımcılar için bilgi verilecek mi?  almada kullanılacak mı? İşe  On-line ders. reklam banner’ı veya diğer içerik de ilişkilendirilecek mi?  Siteden bilgi.2.3 Sitenin İsminin Belirlenmesi Site adı (domain name) işle/sektörle ilgili. işi gösteren bir kelime 165 . logo. URL. İLETİŞİM BİLGİSİ HER SAYFANIN ALTINDA OLMALIDIR. metni kim yazacak?  Masrafları kısmak için pazarlamanın halen kullandığı metin. Eğer daha önce başkası tarafından kaydedilmemişse en iyisi firma ismidir. İçerikle İlgili Diğer Sorular:  Sitede kaç sayfa olacak?  sayfada sunulacak metni ve grafik Her  Grafikler nereden gelecek. bilinen bir logosu varsa bu sitede nasıl kullanılacak?  Sitede ses olacak mı? Neden? Müzik? Neden?  Görüntülü video veya video klipler olacak mı? Neden?  Fabrika ve ofisleri gösteren harita/krokiler kullanılacak mı?  Basın duyuruları ve makalelere yer verilecek mi? Evetse nasıl?  Telefon ve fask numaraları.

b.com veya . hepsini aynı yere yönlendirebilirsiniz. şu başlıklarda toplanabilir123: 1. Hosting Hizmeti Seçilmesi Sitenizin teknik olarak kurulmasında çeşitli alternatifler olabilir: a.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA olması daha iyi olacaktır. Site programlama ve grafik yazılımlarının alınması veya oluşturulması 2.tv gibi uzantılar vardır. Site kurma maliyetleri. alan adı alındıktan sonra. firewalls (güvenlik duvarları) ve diğer yazılımlar • İletişim hatları ve hizmetleri 123 Theriault. İyi. 12. Birden çok site ismi kaydedip. sektörle ilgili bir alan adı ve hatırlanabilir bir URL kullanıcıların hatırlamasını ve arama motorlarının sonuçlarında en üstte çıkmayı kolaylaştıracaktır. site tam işlevsel olduğunda yayına geçmelidir. . .com. Siteden toplanan bilginin elde edilmesi. Firmadan bir kişinin amatörce öğrenerek yapması. depolanması ve işlemden geçirilmesi için gerekli donanım ve yazılım: • Veri tabanı yazılımı • Raporlama yazılımı • Sunucu (server) programı yazılımı • Güvenlik yazılımı • Kredi kartı ve kontrol süreçleri yazılımı • Bilgi toplama yazılımı • E-mail ve otomatik cevaplama yazılımı • Diğer arka plan yazılımları 3.net. c. Alan adı kaydetme ve web sitesi hosting maliyetleri • Sunucu (server) donanımı. Acele edilmemeli. Firmalarımızın dikkat etmesi gereken başka bir konu.3 Web Tasarımcısı. Ayrıca .org. Dışardan web tasarımcısına yaptırmak. İşle ilgili halen en yaygını .tr’dir. Web Site Development Overview 166 . e-ticaret ve ödemenin de kapsandığı bir modelde. .eu uzantısı da düşünülebilir. site tam olarak kurulmadan “yapım aşamasında-under construction” yazısı ile eksik bir siteyi açmamalarıdır. Alan adı uzantısı işle ilgili seçilmelidir: . Firmadan bir web programcısının yapması. Web sitesi kurma işinin maliyeti bir kaç yüz dolardan başlayıp binlerce dolara kadar ulaşabilir.com. Burada siteden beklenen işlevler ve hizmetleri yerine getirmek için arka planda çalışması gereken süreçler belirleyicidir. Michale J.

. bölümleri ve alt başlıkları belli. özgünlükten uzak siteler olacaktır.E-mail sayısı 8.Server’lar güçlü mü? Güvenli mi? 6. önceden hazır. com 12. sadece içine konulacak içeriğin ve resimlerin farklılaştığı örnek site yapılarıdır.Sizin web üzerinden siteyi yönetmenize izin var mı? 7. a. s.Autoresponder (gelen e-maillere otomatik cevaplama) veriyor mu? 2. Ayrıca. 5. ürün/hizmetin türüne göre şablon sitenin başlıkları. s. Sadece firmaya özel yapılan site tasarımlarına göre esneklikten yoksun. 124 Antion. Minimum Dollars.Multimedia ve CGI-Script yönetebilir mi? 3.4 Sitede Rahat Dolaşım (Navigasyon) Siteyi sol tarafta navigasyon araç çubuğu ve üstte navigasyon düğmeleri ile organize edebilirsiniz. Siteniz iyi organize edilmiş.) 4.g. Malzeme için fiziksel ortam hazırlama ve diğer bağlı maliyetler Destek personeli Donanım ve yazılımın sürekli güncellenme ve bakım maliyetleri Bakım ve koruma masrafları Pazarlama ve reklam maliyetleri Personel istihdamı Ayrıca web sitesi tasarımı ve hosting hizmeti veren firmalarda şablon veya sizin için özel yapılmış site tasarımları ile karşılaşabilirsiniz.Bağlantı hızı? 5. 6. Örneğin bir anaokulu yönetimi ürün odaklı bir site tasarımını seçtiğinde sıkıntı yaşayabilir. Maximum Marketing. İnsanlar kendilerini kaybederlerse sitenizi kullanamayacaktır. 6-9 167 . adlandırmalarının uygun olup olmadığı dikkatlice test edilmelidir.e.Kesintisiz hizmet var mı? (7/24) 9. Hosting hizmeti almada teklif sunan firmayı değerlendirirken şu sorulara cevap aramakta fayda vardır124: 1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA • • • 4. Burada üç tıklama kuralı düşünülebilir: Ana sayfadan en fazla üç tıklama uzaklıkta aranan ürün ve hizmet bulunabilmelidir125. Kim T. ziyaretçinin aradığı şeyi kolayca bulacağı biçimde yapılmalıdır.Back up var mı? Ne kadar sıklıkta back-up alıyorlar? Sitenizde yanlış giden bir şey olursa yeniden kurulması ne kadar zaman alacak? (Her durumda kendi back-up’ınızı alın.anybrowser. Tom. 6-7 125 Gordon. Şablon (template).Uzun süreli anlaşma yapmayın Sitenizin değişik browser’lardan nasıl göründüğünü kontrol edin: http://www.

Yüklenmesini istediğiniz bilgiyi PDF olarak ve önünde bu dosyada ne olduğunu gösteren bir açıklama ile verin. özellikle büyük sitelerde kullanıcıya nerede olduğunu gösterir. Dış hiperlinkler ayrı bir pencerede açılmalıdır. sade ve bir bakışta okunabilecek şekilde olmalıdır. Diğer konular Site haritası. Word ve PDF dosyalar Word halinde az sayıda bilgi verin. Her sayfada print alındığında URL adresi ve varsa kontak bilgileri çıksın. Kaynak: CBI Export Manual: Web Site Promotion 168 . Çalışan kullanıcı arayüzleri Her sayfada sunulan ana navigation çubuğu sayesinde konu kategorileri görünür. Ana sayfaya götüren düğme her sayfada görünür. Ana kategorilerin düğmeleri ile yardım-arama-diğer konulardaki düğmelerin ayrımı nettir. Logo. Kategorileri ve sayfaları gösteren iyi bir site haritası olmalıdır. En önemli düğmeler (button) sola veya en üste yerleştirilir. Firma ismi her sayfada gösterilir. Herkes içeriğe ilişkin net fikir sahibidir. Bir menüde 9’dan fazla alt kategori vermeyin. detay bilgiye yer verilmez. Etkili ana sayfa Ana sayfa kullanıcıya kim olduğunuzu ve sitenin amacını açıkça belirtmelidir. Link rengi veya şekliyle ayırt edilebilir olmalıdır. Mümkünse linkleri metin sonunda verin. geri dönme (back) NAVİGASYONU DEĞERLENDİRME İçindekileri açıkça gösteren plan Ana kategoriler ve alt kategorilerin açık ismi var. Kullanıcı “back-geri” düğmesi ile geriye gitme şansına sahip olmalıdır. Açık hyperlinkler Okuyucunun dikkatinin dağılmaması için metinde az sayıda hyperlink verilmelidir. Ayrıca logo’ya basınca da ana sayfaya gidilebilir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - İçindekileri açıkça gösteren plan (layout) Çalışan kullanıcı arayüzleri Açık hyperlinkler Etkili ana sayfa Sayfa düzenlemesinin açık olması Word ve PDF dosyalar Site haritası. Açık sayfa düzenlemesi Sayfanın görünümü açık. sekiz kelimede hedef kitleye sitenin katma değerini anlatan başlık (tagline) ve hoş bir hoşgeldiniz yazısı Ziyaretçinin ihtiyaç duymadığı.

teklif sunma gibi işlevleri birlikte yaparlar. İkna için deneyimleriniz. sadece sizin ürününüzde bulunan bir özellik. potansiyel müşterilerin en çok önem verdiği faydaları kullanabilirsiniz. Tom. Kim T. 12. İçerikle ilgili en önemli maddeleri vurgulayın. ilgili ve bir bakışta göz gezdirme ile rahatça anlaşılabilecek tarzda verilmelidir. s. üretim yöntemleri. sitil ve metin üzerinde dikkatle durulmalıdır127: 126 CBI Export Manual: Website Promotion. Genellikle firmalar kurumsal sitelerinde aynı anda tanıtım. s. İçeriğin anlaşılır ve düzgün sunulması önemlidir. Bilgiler kısa. “special and organic production from clean mountains”. 13–14 127 Bu bölüm için Bkz: Antion.e. 12. Çok fazla sayıda grafik. pazarlama. “Firmamız Hakkında/About Us” başlığı altında istediğiniz detayı verin ama bunları ana sayfaya yığmayın. resim. Artık b2b pazarında potansiyel müşteriler bir firma ile temasa geçmeden önce mutlaka web sitesini ziyaret ederek bir kanaat sahibi olmaya çalışmaktadır. Maximum Marketing. Uzun ifadeler sıkıcı olabilir. Siteye gelen bir kişi ilk 8 saniyede sitenizden hoşlanmazsa devam etmeyecektir126.1 Ana Sayfanın (Home Page) Önemi Web sitesinin on-line katalogdan farklı ele alınması gerekir. s.5 Bilginin İletilme Şekli (İfade ve Yazım Kuralları) Bilginin iletilmesi iki konuyu kapsar: Bilginin sunumunun erişilebilir olması ve anlaşılabilir metin ve sitil.. diyagram kullanmayın. s. çekici olabilir. Ana sayfada potansiyel müşterilerinize sitenizin diğer bölümlerini de inceleme isteği uyandıracak bilgiyi ve estetiği birlikte sunmalısınız. 50-51. sitelerinde sunulan bilginin ikna ediciliğine göre seçiyorlar. A.g. Web için yazım normal yazımdan farklıdır.4. İletişimde başarı için bilginin sunulma şekline erişim. Firma bilgilerini gruplandırarak verin. örneğin “We are the world’s only certifed organic shrimp farm” Veya yerelliğinizi vurguladığınız bir ifade. kalite (sertifikasyon). Minimum Dollars. müşteri hizmeti ve ikna etmede yaşamsal önemde bir araç olarak değerlendirmek gerekir. CBI Export Manual: Website Promotion.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 12. Satış olmasa bile. Ziyaretçilere webde firmanızla ilgili deneyimi yaşatmanın en önemli yolu web sitenizdir. Bunun ötesine geçip. kendi arşivlerine alacakları firmaları webden. İkinci olarak ana sayfanın başına yazacağınız bir slogan (tagline) cümlesi. Gordon. kesin. 8-9 169 .

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Hitapta kullanılan ton: Ne yukarıdan bir ifade şekli. kesin. Profesyonel ama okuyan kesimin anladığı jargonla yazıma özen gösterilmelidir. pasif değil. Platform ve tarayıcıdan bağımsız bir siteniz olursa düşük teknolojili yazılım kullanan yerlerden de rahatça okunabilir siteniz.” 12. Yükleme sırasında ne kadar süre kaldığını gösterirseniz ziyaretçi memnun olacaktır. web sitesinin toplam içeriği 30 kb’den az. en fazla iki tür (Times. Metinle arka plan arasında renk zıtlığı olmalıdır. Metinler kısa olmalıdır. Çok az grafik kullanın. Aktif yazım şekli olmalıdır. trafiği artır. Sitenizin optimizasyonunu http://www. İtalik kelimeleri ekranda okumak zordur. Webde çalışmayan formatlama örnekleri kullanmayın. Font kullanımı uyumlu olmalı.websiteoptimization. resimler 25 kb’den düşük olsun. Ziyaretçi bunun hyperlink olduğunu düşünebilir. Sitenizin değişik tarayıcılardan nasıl göründüğünü http://www. Mümkünse flash kullanmayın.com’dan test edebilirsiniz.com/services/analyze/ web adresinden görebilirsiniz. sabırsız kişilerdir. Web sayfalarınızın yükleme süresini sekiz saniyeden kısa tutmanızda yarar vardır128. farklı ekran boyutlarında sitenizin nasıl göründüğünü kontrol edin. Farklı tarayıcılarda. Aralara bir boşluk konulur.6 Kolay Erişim-Yükleme Webde arama yapanlar çabuk davranan. Helvetica) kullanılmalıdır. Bilgiler kısa. Yazı rengi asla arka plan rengiyle aynı veya onun tonunda olmasın. Metin 5–6 satırlık kısa paragraflarla verilir. Alt çizgili yazı karakteri (underline) kullanmayın. Kısa başlıklarda “Initial Cups-Büyük Harfle Başlıklar” kullanılabilir Sadece bir şeyi kısaca vurgulamak istediğinizde büyük harf kullanın. Her sayfada bir bold başlık olmalıdır. ilgili ve bir bakışta göz gezdirme ile rahatça anlaşılabilecek tarzda sunulmalıdır. 128 CBI Export Manual: Website Promotion. ne de çok esprili.anybrowser. Arama motorunun robotu bunu görmeyebilir. sokak dili olmalıdır. amatör bir imaj oluşturur. kullanırsanız bold yapın. Diğer durumlarda bu karşınızdakine bağırmak anlamına gelir. Yazıların ortalayarak verilmesi profesyonel olmayan. Mümkünse kullanmayın. 12 170 . “Grafiği azalt. Ana bilgi hep sayfanın başında verilmelidir. S.

Bu bölümde öncelikle bilinmesi gereken tanımlamalar şunlardır: Ziyaretçi (visitor): Sitenize bir oturumda giren ve değişik sayfaları izleyen. geldikleri bölgeler. sürekli değişen müşteri ve pazar yapısına göre düzenlemeler yaptırabilirsiniz. Aslında b2b sitelerde girişte bir kapı gibi Flash veya diğer animasyonlarla karşılaşmak ve geçen zaman firmaya ulaşımda engel sayılacağı için olumsuz olarak değerlendirilebilir. kullanan kişi değil. Kullanılan bilgisayardan yapılan girişler ölçülür. 12. Sitemizi ziyaret edenlerin özellikleri. dosya indiren bireysel ziyaretçi Hit: Kendi bilgisayarından bağlanan bir kullanıcının ziyaret ettiği siteden indirdiği her bir dosya. ne türden sorular sorduklarını inceliyorsa aynı şey web siteniz için de geçerlidir. en çok neyle ilgilendiğini bilmek çalışmalarınıza yol gösterecektir. s. Sitenize bağlanan bilgisayardaki kullanıcının siteden talep ettiği tüm bilgiler HTML dosyaları olarak istenir ve bunlar trafik analizi yazılımları tarafından yorumlanır. 397–406 171 . en çok hangi saatte gelip. 52-53. Sweeney. Burada şuna dikkat edilmelidir: Üzerinde 10 tane grafik olan bir sayfada iseniz ziyaretiniz 11 sayılır. giriş ve çıkış sayfalarını bildiğinizde buralara daha çok önem verip. s. Mümkünse 129 CBI Export Manual: Website Promotion. içerikte düzenlemeler yapmanız mümkün olacaktır. Sitenizde yeni açılan bir bölüme ilgi tespit ettiğinizde bu öngörüden yola çıkarak e-maille bülten ve bilgilendirme hizmeti verebilirsiniz. Ziyaretçi Profili Ne kadar ziyaretçiyi çekiyoruz? Bunlar kim? Hedef pazarlarınızın olduğu bölgeler mi. Susan.7 Site Trafiğinin Ölçümü Bir mağaza işleticisi nasıl kimlerin geldiğini. Sayfa İzleme (Page View): Ziyaretçinin baktığı sayfa sayısı Log File’lar: Kimlik bilgisayarın IP numarasından tespit edilir. kullanım alışkanlıkları gibi bilgiler siteyi geliştirmek. Site trafiğini ölçtüğünüzde siteden beklediğiniz amaçlar için doğru ve etkili yöntemler kullandığınızdan emin olabilir. En çok izlenen. neyle ilgilendiklerini. 12. Flash kullanma durumunda daima “Skip Flash” seçeneği kullanılmalıdır. 101 Ways to Promote Your Web Site. farklı yerler mi? Ziyaretçilerin neler yaptığını.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Kullanıcılardan bilgiye erişim için kayıt olmalarını istiyorsanız neden istediğinizi belirtin. Gelenlerin kullandığı tarayıcılar eski ise muhtemelen Java ve Flash’la hazırlanmış bilgileri göremeyeceklerdir. potansiyel müşterilerin istek ve ihtiyaçlarına göre ayarlamalar yapmak ve reklam programlarını düzenlemek için önem taşımaktadır129.7.1. istediği zaman “abonelikten çıkarma-unsubscribe” olacağını belirtin.

com’dur. onların bilgilenme satın alma sürecini destekleyecek görsellikler yaratabilirsiniz. kıyaslayabilirsiniz. Anahtar kelimeler. b. Bunlara web trafik analizi yazılımları-trackers denilir. İnternet sitenizi internet hizmet sağlayıcısı (ISP)-hosting firmasında tutuyorsanız normal olarak bu işletmelerin site trafiği ölçümü hizmetini de vermeleri gerekir. Siteniz kendi sunucunuzda ise ücretsiz veya ücretli trafik ölçüm yazılımları kullanabilirsiniz. Alexa. En çok puan verilen tracker’lar şunlardır: 172 .)? İşletim sistemi Ekran çözünürlükleri Site trafiğini ölçmek için kullanılan yöntemler şunlardır: a. İngilizce ücretsiz tracker programlarını http://tellertest. Ne kadar kişi tekrar geri dönüyor? Kaç sayfamıza bakılıyor? Hangi arama motorlarından geliyorlar? Tipik web-hosting düzenlemeleri nedir? Aramada hangi anahtar kelimeleri kullanıyorlar? Ne zaman geliyorlar? Siteye nereden giriyorlar? Nereden çıkıyorlar? Bedava içerik için mi geliyorlar? Kaç sayfa okuyorlar? Hangi linklere tıklıyorlar? En popüler sayfalar? Ne tip bağlantı kullanıyor (DSL. alt tagları ve sayfa başlıklarını oluşturma ve reklam metinlerini düzenleme imkanı verir.com/en sitesinden öğrenip. Bu sitede de ücretsiz site trafiği istatistikleri sunulmaktadır. Arama motorundan giriş yapılan sayfalar (referral) hangi arama motorlarından daha çok gelindiğini gösterirken. tıklama başına ödeme türünden reklam verecekseniz hangilerinde yoğunlaşacağınızı belirlemiş olursunuz. dial-up vb.com’daki verilere göre ülkemizde en çok kullanılan web sitelerinden birisi https://extremetracking. meta-tag’ları.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA bu türden uygulamalardan kaçınmak gerekir. firmanızın önemli olduğuna inandığı ve bu yönde belirleme yaptığı kelimelerle araştırma yapan kişilerin aslında neye göre arama yapıp sitenize geldiklerini belirleme ve buna göre sayfa metinlerini. Ama sitenize gelen ziyaretçiler gelişmiş tarayıcı ve yazılımlara sahipse istediğiniz tarzda. Firmalarımız site trafiğini ölçmenin önemini yeni anlamaya başladıkları için bu konuda önceden talepte bulunmamaktadırlar.

’nin sunduğu istatistik hizmetleri bilgi sağlaması için verilmektedir131: İZLENME ANALİZİ Ziyaretçi Başına Sayfa Gösterimi Ort.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  http://www.Ş. TRİPTEK Yazılım ve Bilişim Hizmetleri A.com/aspx/reports.com/web/home/index.com  WEBCOUNTER.mrunix.tr/ito_isbirligi.ibm. Site trafiği ölçüm hizmetlerinde kapsanan başlıklar çeşitlidir.Bir Oturum Süresi Saatlik Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam Sayfa Gösterimi Tekil Ziyaretçi Sayısı Ziyaretçi Frekansı Saatlik Sayfa Gösterimi Ziyaret Sayısı STRATEJİK ANALİZ Gelinen Domainler Siteye Giriş Noktaları Ülke/Bölge Bağlılık Oranı Şehir İnternet Servis Sağlayıcıları (ISS) Siteden Çıkış noktaları Kıta En Çok Ziyaret Edilen Sayfa Sayfa Gösterimi Ziyaretçi ilişkisi Siteye Nasıl Giriş Yapıldı 130 http://www.com)  Webalizer (http://www.google.com)  Web-Stat Traffic Analysis (http://www.04.websitetrafficreport.10.2009 173 .statcounter.trip.jsp.html)  TheCounter (http://www. Firefox’un özel bir hizmetidir.tr 131 http://www1.net/webalizer)  Web Site Traffic Reports (http://www.com/funnel_web/analyzer)  HitBox (http://www.com) Kullandığınız ücretli veya ücretsiz site analitiği yazılımlarının uygulamada başarılı olup olmadıklarını ve kalite seviyelerini ölçmek için WASP (Web Analytics Solution Profiler) kullanılabilir.quest.BE Bunların dışında deneyebileceğiniz trafik analizi hizmetleri şunlardır:  Analog (http://www.com)  IBM Surfaid Analytics (http://surfaid.cqcounter.aspx?nav=i  http://www.onestat.hitbox.analog.com/  LetsStat X1  http://www.2007.web-stat.com/analytics/  http://www.thecounter. 28.Sayfada Kalış Süresi Ort.cx)  Funnel Web Analyzer (http://www.dfw. Aşağıda İTO-İstanbul Ticaret Odası130 webinde tanıtımı yapılan.org.com. erişim tarihi: 04.Tekil Ziyaretçi Sayısı Ort.ito.

Daimi olarak kullanacağınız bir e-mail adresi ile birlikte şifre oluşturulmaktadır. Türkçe arayüzü olan yazılımda yapabileceğiniz çok sayıda işlem vardır. Koray.2 Google Analytics Türkiye’de Marmara Bölgesi’nde yerleşik bir kimya firmasının web sitesinin site trafiği izlemesini de yapan web tasarımcısı. 132 DAĞLAR. web sitenizin URL’sini girerek çalışmaya başlayabilirsiniz. Bunun için profesyonel yardım gerekebilir.com/analytics adresinden bir hesap açıp. Google Analytics’de son günlerde Arjantin’den giriş olduğunu belirler. Google Analytics sayesinde bu firmanın hangi kentten olduğu (Puerto Madero) da önceden bilinmekteydi132. Burada başlangıçta Analytics’in sizin sitenize özgü verdiği bir Java Script kodunun web sitenizin sayfa kodlarına. Firmanın ne Arjantin’e yönelik bir hedef pazar çalışması vardır ne de oradan gelen bir talep. Aşağıda en önemlileri sıralanmıştır.7. Site analizi için kullanılabilecek en basit ve ücretsiz yöntemlerden birincisi Google Analytics’dir. 11 Kasım 2009. Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası 174 . Bunu firmanın pazarlama yetkilisine iletir. Kısa bir süre sonra beklenen olur ve Arjantin’den bir firma numune için üreticiyi firmayı arar. “İhracata Yönelik İnternet Sitelerinin Etkili Kullanımı”.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA TEKNİK ANALİZ İşletim Sistemleri Ekran Çözünürlükleri Bağlantı Tipleri Browser Java Desteği Cookie Desteği Ekran Renkleri Flash Versiyonları Flash Desteği Dil ve Bölgesel Ayarlar Adobe Acrobat Desteği Windows Media Player Desteği Real audio Player Desteği Quictime Audio Player Desteği Adobe SVG Viewer Desteği Shockwave for Director Desteği Autodesk Express Viewer Desteği Acrobat Reader Versiyonları ARAMA MOTORU ANALİZİ Anahtar Kelime Arama motorları Arama Motoru Bazinda Kelimeler Kelime Bazında Arama Motorları Arama Motorundan Giriş Yapılan Sayfalar 12. Google. her sayfaya </body> etiketinin hemen önüne yerleştirilmesi gerekir. Böylece bu kodla birlikte siteniz Google Analytics tarafından izlenmeye başlar.

sitede geçirilen süre.7. benzersiz ziyaretçi adedi.com/webmasters bölümünde sunulan yeni bir Google hizmeti sitenizi çeşitli açılardan değerlendirme imkanı vermektedir. 1. Gelenlerin hangi ülkelerden geldiğini. satın alma isteği yaratarak ilişkiyi siparişle sonuçlandırmaya çalışmaktır. ortalama sayfa görüntüleme sayısı. Harita Yerleşimi: İhracatçılar için bu bölüm çok önemlidir.8 Web Sitesinin Tanıtımı (E-Pazarlama) İnternetin sunduğu pazarlama (iletişim. kaç adet benzersiz ziyaretçi olduğunu. Burada sitenize hangi araştırma kelimeleriyle gelindiği. Firefox. sayfa görüntüleme sayısı. Tarayıcı Yetenekleri: Tarayıcı hızları. piksel bazda ekran çözünürlükleri ve ekran renkleri Trafik Kaynakları: Hangi arama motorlarından ve sitelerden geliyorlar? Anahtar Kelimeler: Hangi anahtar kelimelerle arama yapıldığında size geliyorlar? 12.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Ziyaretçi Profili: Ziyaret adedi. sayfalara girmeye çalışırken yaşanan sorunları ve çözümlerini. Önemli tarayıcılar Internet Explorer.3 Google Webmaster Tools http://www. aramalarda siz nerede çıkıyorsunuz. anahtar kelime belirleme. Chrome. tüm sayfalarınızın indeksli olup olmadığı. sitede ne kadar ve hangi bölümde vakit geçirdiklerini gösterir. siteniz dışardan hacklendiğinde haber verme gibi hizmetleriyle ücretsiz bir araçtır. Opera ve Safari’dir. hemen çıkma oranı ve yeni ziyaretler yüzdesi vd.google. animasyon büyüklükleri. Bağlantı Hızı: Sitenizin resim büyüklükleri. dağıtım) ve satış imkanlarından üst düzeyde yararlanmak için ihracatı düşünen firmalarımızın etkili bir siteye sahip olmalarının önemini ve bunun için yapılması gerekenleri önceki bölümde aktarmaya çalıştık.6 milyardan fazla internet kullanıcısı içinde kendimize hedef pazar olarak seçtiğimiz ülkede yaşayan son kullanıcıları veya bizden alım yapacak olan firmaların karar vericilerini firmamızın on-line varlığından haberdar etmek için yapılması gerekenler öncelikle şunlardır: 175 . site büyüklüğü kısaca site optimizasyonu bu hız miktarlarına göre yeniden düzenlenebilir. Şimdiki adımımız ise sitemize hedef pazardaki potansiyel müşterileri ve sürekli müşterileri çekerek teklifimize ilgilerini uyandırmak. sizin içeriğinizle arama kelimeleri arasındaki uygunluk. sitenizde rahat dolaşılması için yapabileceğiniz tag düzeltmeleri. Teknik Profil: Sitenize gelenler hangi tarayıcıyı (browser) kullanarak gelmektedir. 12. sitenize verilen linkler. işletim sistemleri.

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

i. Arama motorlarını etkili kullanmak (Arama Motoru Optimizasyonu) - Arama motorlarında yapılan organik (doğal) arama sonuçlarında öne çıkmak - Arama Motoru Pazarlaması (pay per click-tıklama başına ve pay per action-hareket başına reklam yöntemleri) ile görünmeyi sağlamak ii. Klasik pazarla iletişim araçlarında duyuru yapmak iii. Potansiyel müşterilere e-maille ve posta ile bilgi vermek iv. İş rehberlerine kaydolmak v. Ücretli ve ücretsiz b2b e-pazaryerlerine girmek vi. On-line reklam yöntemlerini kullanmak vii. E-bülten ve e-dergi hazırlamak WEB SİTESİNİ AMAÇ, İŞLEYİŞ VE KULLANICILAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRME133
AMAÇ Web sitesinin hedefi sıradan gözlemci için ne oranda anlaşılır görünüyor?  Bilgilendirmek  Güven oluşturmak  Firma imajını güçlendirmek  Firmanın farklılığını vurgulamak  Alım talebi yaratmak  Sipariş almak  Müşterilere hizmet sağlamak

Sitenin bir (veya daha çok) özel amacı var mı?

Site amacını yerine getirme becerisine sahip görünüyor mu? ZIYARETÇILER Sıradan ziyaretçi bu sitenin kimler için hazırlandığını anlayabilir mi? Site sadece özel bir (veya daha çok) izleyici kesimini mi seçmiştir? Site hedeflediği kesimi kendine çekme ve elinde tutma becerisine sahip görünüyor mu? İZLEYİCİ MEMNUNİYETİ Yararlılığı Site hedeflenen kesimin siteyi ve içeriğini anlamasına yardımcı olacak bir şekilde yapılandırılmış mı?  Başlıklar, tanımlar, menü çubuğu  Yapılandırılmış görünüm  Tekrarların olmaması  Site içi arama motoru  Site Haritası  Bilgiye erişmek için yapılacak tıklama sayısı  Bulma sırasını hatırlamak kolay mı?  Dikkatli seçilmiş meta-tag’lar  Yardım Bölümü  Login ile sınırlanmış erişim

Hedeflenen kesimin sitede aradığı şeyleri bulması kolay mı?

133 ITC, e-Trade Bridge Programme, Winning With the Web, Guidelines for National Consultants

176

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

Site hedef kesimine yararlı olabilecek tüm potansiyel bilgiyi sunuyor mu?

             

Yararlı İç Linkler Ürün bilgisi Perakendeci bilgisi FAQ Özel bilgi Öngörü, tahmin chat room tartışma grubu e-mail hizmeti mailing list elektronik gazete üyelik on-line sipariş güvenlik

Site hedeflediği kesime ilaveten yardımcı olabilecek tüm hizmetleri sunuyor mu?

Sitenin içeriği belirlediği amacın ve izleyici kesiminin gereksinimlerini karşılayacak sıklıkta güncelleniyor mu?

 Sayfalara tarih konulmuş mu?  Son güncelleme ne zaman?  Materyalin güncel olduğunu gösteren başka belirti var mı?         Doküman talep formu Soru formu E-mail adresi Telefon ve faks numarası Kayıt Kullanıcı profili seçimi webcam Anlamayı güçlendirmek için flash animasyonları veya color-coding

Sitede site sahibi ile etkileşimi sağlamak için sunulan mekanizmalar ne derecede uygun? Hedeflediği kesim için sitenin yararlılığını geliştirme durumunda site kullanıcıya göre kişiselleştirilmiş bir deneyim sunuyor mu? Site hedeflediği kesim için sitenin yararlılığını geliştirmek için web teknolojilerinin yaratıcı kullanımlarını geliştirdi mi? KULLANICI DENEYIMI

Web sitesini temel internet araçlarıyla bulmak kolay mı?

 Arama motoru sonuçları/sıralaması  Doğal/görünen URL  Bu sitenin doğal/görünen URL’sinde başka web sitesinin olmaması  URL başka bir web sitesinin doğal/açık web sitesi ile karıştırılmıyor Kopmayan linkler animasyonlar menus ok Ortalama yükleme zamanı Sayfa hacmi ve karışıklığı Hızı artırmak için daha basit versiyon Küçük optimize grafikler PDF, MPG gibi ağır formatların yeteri kadar kullanımı  Renk şeması  Hoşa giden görünüm                     Ağır flash animasyonları zorunlu plug-in’ler istenmeyen reklam ilgisiz reklam tam göz önünde olan reklam vahşi pop-up pencereler Kullanıcının yararına olmayan kayıtlar Yersiz kişisel bilgi talebi Telaffuz hataları Daima yapım aşamasında notu Sürekli tekrarlar Doğruluk

Site istendiği gibi çalışıyor mu?

Site hedeflediği kesimin beklentilerini tatmin edecek kadar karşılık veriyor mu?

Sitenin sunumu, ergonomisi ve kullanım kolaylığı hedeflediği kesimde olumlu bir kullanıcı deneyimi sağlıyor mu? Sitede gereksiz ağır süslemeler var mıdır?

Sitede sıkıntılı ve hoşa gitmeyen hatalar var mı?

177

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

13. ARAMA MOTORU PAZARLAMASI 13.1 Firmanızı Tanıtmak İçin Arama Motorlarından Nasıl Yararlanabilirsiniz? Şimdiki adımımız, sitemize hedef pazardaki potansiyel müşterileri ve sürekli müşterileri çekerek teklifimize ilgilerini uyandırmak, satın alma isteği yaratarak ilişkiyi siparişle sonuçlandırmaya çalışmaktır. İnternette sitesi olan firmaların arama motorlarından faydalanmada iki alternatifi vardır: Doğal arama sonuçlarında iyi bir yer edinmek ve arama motorlarının sunduğu reklam imkanlarını kullanmak. Araştırmalara göre herhangi bir siteye gelenlerin çoğu bir arama motorundan gelmektedir. Sitenin hedef kitlesi tarafından görülmesi ve firmanın pazarlama amaçlarına ulaşması için Arama Motoru Optimizasyonu her zaman dikkatle izlenmesi gereken bir konudur. BMW, IBM, Microsoft gibi büyük, tanınan bir firma değilseniz arama motoru sıralamasındaki yeriniz kritik öneme sahiptir. Birincisi sitenin içerik, görünüm, tasarım ve diğer sitelerle link değişimini arama motorlarının bilinen genel bazı kriterlerine göre, “robotlara/örümceklere sevimli görünme” amacı ile oluşturmaktır. Bu durumda doğal/organik arama sonuçlarına göre ilk sayfalarda, en üstte yer alarak potansiyel alıcıların dikkatini çekmeye, ilgisini uyandırmaya doğru önemli bir adım atılmış olur. Web sitenizi arama motorları aracılığıyla pazarlamaya Arama Motoru Pazarlaması (Search Engine Marketing-SEM) denilmektedir. Genellikle sitenin içeriğinin ve görünümünün tasarlanması sırasında dikkat edilmesi gereken noktaları ve aşağıda detaylıca anlatılan konuları öne çıkarırlar. Mevcut bir site ise bu ölçülere göre değerlendirilip gerekli düzeltmeler yapılmalıdır. Sitenizin Arama Motoru Optimizasyonu (Search Engine Optimization-SEO) ile düzenlenmesi gerekir. Arama motorunda web sitesi sıralamasını anlamak için arama motorlarının nasıl çalıştığını bilmek gerekir. Arama motoruna bir kelime yazıldığında robot, örümcek veya crawler denilen yazılımlar çok kısa bir zaman diliminde kendi indeksini ve referans aldığı rehber ve arama motorlarındaki bilgileri, linkleri tarayarak, mevcut web sitelerindeki metinleri, görüntüleri ve kaynak kodlarını tarayarak ilgililiğe göre sıralar. Arama motoruna bir kelime yazıldığında indeksi aracılığıyla aramayı yapar. Her arama motoru kendi web sitesi sıralama algoritması ile çalışır. Algoritmalar sırdır ama önemli arama motorlarının izlediği bazı genel kurallar vardır134. Sitenin içeriği, meta-tag’lar ve sayfa sıralaması en önde gelen ölçütlerdir.

134 http://mimech.com/search-engines/ranking.asp, erişim: 21.02.2007

178

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

Arama Motorları Nasıl Çalışır?135 Spiders / Crawlers: Arama motorları, WEB in hyperlink yapısını kullanarak hareket eden örümcek veya robot olarak adlandırılan programlar kullanır. Bu programlar periyodik olarak sayfaları ve dökümanları gezer ve değişiklikleri yakalar. Indeksleme: Programlar tarafından elde edilen veriler, çok büyük bir veritabanına getirilir ve burada saklanır. Bu veritabanına arama motorunun index’i denir. Sorgulama: Arama motoru kullanıcıları, herhangi bir bilgiye ulaşmak adına bir sorgu yaptıklarında, bu sorgu arama motoru indeksine iletilir ve sonuçlar kullanıcıya gösterilir. Arama motorları arasındaki temel rekabet unsurunun büyük bir bölümü “ilintili sonuç gösterme, sıralama” aşamasında olur. Sıralama: Yapılan sorgu ile ilgili dokuman ve sayfalar belirlendiğinde, bunların sıralanmış bir şekilde kullanıcılara gösterilmesi gerekir. Bunda arama motoru algoritmaları rol alır ve kullanıcıya en ilintili sonuçları en yukarda çıkarmaya çalışırlar. Kullanıcılar organik sonuçları sponsor/paralı sonuçlara göre daha çok tercih etmektedir. Normal olarak arama motoruna ücretsiz kayıt yapıldığında sitenizin incelenmesi ve indekse kaydı 1–2 ay gibi süreleri bulmaktadır. Bu süreç uzundur ve sürekli izlemeyi gerektirir. Arama motorları “bookmark (işaretlenmiş favori site)”lerin yerini almıştır. Artık internette arama yapanların çoğu kısa sürede aradıkları sitenin ismini arama motoruna yazarak bulmayı tercih ediyor. Mega marka denilebilecek eBay gibi siteler bu nedenle arama işlevine büyük yatırımlar yapıyor136. Gelecek dönemde çok sayıda firmanın AMP’ye daha çok yatırım yapacağı beklenmektedir. Aşağıdaki tabloda organik sonuçlarla ücretli (pay-per-click) arasındaki farka değinilmektedir137.

135 Savaş, Hüseyin. “Arama Motorlarında Pazarlama” eğitimi, 30 Mayıs 2007, Doğrudan Pazarlama İletişimcileri Derneği, İstanbul 136 MarketinSherpa Annual ad: tech Study; Biggest Web Advertisers Rate Best & Worst Tactics of 2006 and Reveal 2007 Plans, http:// www.marketingsherpa.com/article.php?ident=29857, erişim: 2.2.2007 137 Savaş, Hüseyin. “Arama Motorlarında Pazarlama” Eğitimi

179

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

ARAMA MOTORLARINDA SONUÇLARDA ÇIKMAK

ORGANİK

ÜCRETLİ (PAY-PER-CLICK) Hemen sonuçlar alınmaya başlanır. Kontrolü ve yönetimi daha kolaydır. İstenildiği anda sonlandırılabilir. Maliyeti daha fazladır. Rekabetin olduğu yerlerde de trafik elde etmek mümkündür. İlintili sitelerde reklam gösterimi sağlanabilir (Adsense) Lokal pazarları hedeflemek mümkündür

2 hafta ile 4 ay gibi bir süre içerisinde sonuçlar alınır. Sürekli çaba gerektirir. Trafiği kontrol etmek çok zordur. Daha maliyet-etkindir. SERP’ler sponsor listelerden daha çok tıklanır. Rekabetin çok olduğu yerlerde başarılı olmak çok zorlaşır. Lokal pazarları hedeflemek çok zordur.

13.2 Arama Motorlarının Kullanımıyla İlgili Önemli İstatistikler Temmuz 2009’da tüm dünyada 113 milyar adet araştırma yapılmıştır. Bu oran 2008’e göre % 41 artışı göstermektedir. Temmuz 2009’da Avrupa’da 36 milyar adet araştırma yapılmıştır138. İnternet kullanıcılarının % 81’i internete arama motoru sayfasından giriş yapmaktadır. Örneğin, araba almak isteyen kişilerin % 80’i araştırmaya webden başlamaktadırlar. On-line araştırma yapanların % 67’si özel bir firma, ürün, hizmet veya slogan araştırmasına off-line/klasik bilgi kanallarından edindikleri bilgiyle başlamaktadır. Comscore’un 2007’de yaptığı bir araştırmaya göre; araştırma yapanların % 71’i önemli markaların araştırmada da en üstte çıkması gerektiğini düşünmektedir. % 36’sı linkin yerine göre firmanın önemli veya önemsiz olduğuna karar vermektedir. Uluslararası düzeyde en önemli arama motoru Google’dır139. 13-15 Şubat 2007’de Londra’da yapılan Arama Motoru Stratejileri Konferansı’nda Hitwise araştırma kuruluşunun İngiltere ile ilgili verilerine göre: Google İngiliz arama motorlarının % 77’sine destek vermektedir. Arama motoru kullanıcıların internete giriş noktası olmuştur. Kullanıcılar farklı arama motorlarında farklı davranmaktadır. Örneğin ask.com aramaları daha ticari niteliklidir. Jupiter Research’ün yaptığı SEMPO Europen User Study’nin sonuçlarından bazıları şöyledir: Reklamcıların % 62’si arama motoru harcamasını gelecek bir yıl içinde artırmayı planlıyor. Mobil telefondan araştırma, video araştırması ve arama başına ödeme (pay per call) yöntemlerinden yararlanma planları yapılmaktadır.

138 Pozniak, Andrew (Google, Industry Leader, Emerging Markets), “Consumers and Marketing Strategies in the Digital Space”, Webit, 8 Ekim 2009, Sofya 139 Greg Jarbo, “Stats Show Google Dominates the International Search Landscape”, http://searchenginewatch.com/showPage. html?page=3625072, erişim: 22.02.2007

180

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

iCrossing raporuna140 göre on-line alışveriş yapan yetişkinlerin % 88’i satın alma öncesinde arama motorlarını kullanmaktadır. On-line araştırma yapanların % 40’ı doğrudan arama motorlarına gitmektedir. iProspect araştırmasına göre kullanıcıların % 62’si ilk sayfadaki sonuçlara tıklarken % 90’ı ilk üç sayfaya bakmaktadır 141. Buradan çıkan sonuç ilk sayfada yer almak dikkat çekmek ve incelenmek için çok önemlidir. SEMPO’ya göre AMP 2005’de 5.75 milyar dolardı. 2010’da bu rakamın ikiye katlanarak 11.1 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. 2006’da bu rakamın 7.2 milyar dolar, 2007’de ise % 15.3 artışla 8.3 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. ABD’de Ağustos 2009’da arama motoru kullanımı istatistiği şu şekildedir:
Arama Motoru Toplam Google Yahoo MSN/WindowsLive/Bing AOL Ask.com My Web Comcast Yellow Pages NexTag Local.com Arama Sayısı (000) 10,812,734 6,986,580 1,726,060 1,156,415 333,231 186,270 128,432 50,328 37,923 31,830 16,314 Bir önceki aya göre büyüme (%) 2.9 2.6 -4.2 22.1 1.8 2.9 0.5 -21.6 2.7 0.4 2.9 Toplam Aramada Yüzdesi 100 64.6 16 10.7 3.1 1.7 1.2 0.5 0.4 0.3 0.2

Kaynak: Nielsen MegaView Search (http://www.searchenginewatch.com)

13.3 Arama Motoru Optimizasyonu İçin Yapılması Gerekenler142 Arama motorları sitenizin tasarımı aşamasında düşünülmesi gereken yerlerdir. Site tasarımı başlamadan kendinize sormanız gerekenler: Arama motorlarına sitemize trafik/ziyaretçi çekmek için yaşamsal bir yöntem olarak bakıyor muyuz? Sürekli görünmek istediğimiz arama motorları hangileri? Sıralamada nerede olmak bizi tatmin edecek?

140 http://www.sempo.org/learning_center/research/industry/How_America_Searches_-_On-line_Shopping.pdf, erişim: 14.03.2007 141 http://searchmarketing.yahoo.com/srch/keystats.php, erişim: 14.03.2007 142 Bu başlık için yararlanılan kaynaklar: Exporting On-line, Austrade (Astralian Government), http.//www.exportingon-line.gov.au, Antion, Tom, The Ultimate Guide to Electronic Marketing for Small Business, John Wiley & Sons, 2005, s. 14-22, “Secrets to Search Engine Positioning”, s. 199-215, Web Site Promotion, CBI Export Manual, January 2006 (update) URL: http://www.cni.eu, s 10-14, Jay B. Lipe, The Marketing Toolkit for Growing Businesses, Chammerson Press, 2002, s. 199-215

181

Sayfa rengi ile kullanılan yazı karakterinin rengi farklı olmalıdır. Sitenize alan adı (domain name) alın.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 13.//www. Kendinizi sektörünüzde arama yapanların yerine koyun ve bir kağıda sizinle ilgili tüm kelimeleri yazın. dağıtımcılarınıza. “Hoşgeldiniz/Welcome”.1 Sitenin Tasarımı Aşamasında: a. 13. Arka planda renk farkıyla anahtar kelime gizlemek (örn. 14-22 182 . beyaz zemine beyaz karakterle anahtar kelimeler yazmak) robotları kandırmada etkili değildir. s. b. ürettiğiniz ürünü gösterecek şekilde isimler bulmaya çalışın. Arama robotlarının önem verdiği bir noktadır. Aynı siteye yönlendirilen birden fazla domain name olması da sitenizin daha fazla konu ve anahtar kelime aramasında indekslenmesini sağlayacaktır. http. Moda ve Rahatlık” gibi bir başlık yaptığınız işi vurgulayacaktır. sayfanın en başında verilmelidir. Austrade (Astralian Government). Site ismini belirlerken mümkünse yaptığınız işi. 143 Exporting On-line. Bunun yerine. Ayrıca bir ziyaretçi sitenizi favori sitelere eklediğinde kayda alınan ismi titletag’dır. 2005. sektörel kelimeler taşıyan sayfa isimlerini severler.exportingon-line. örneğin bayan giyimi üretiyorsanız “XYZ Women Apparel.au 144 Antion. Bunun nedeni öncelikle sitenize gelenlerin ilk bakışta ilgili bilgiyi almasını sağlamak. Sayfa İsmi (Tag Line): Sitenizin en üstünde yer alan yazıdır.3. John Wiley & Sons. ikincisi ise arama robotların aramaya sayfanın yukarısından aşağıya doğru bakmasıdır. Profesyonel bir işletmenin kendi adına kayıtlı bir alan adı olmalıdır.2 Anahtar Kelimeler Anahtar kelimelerin kullanılacağı alanlar şunlardır: Sayfa isminde (title-tag) Meta tanımlama etiketlerinde (meta description tag) Anahtar kelime meta etiketlerinde (keyword description tag) Heading tag’larda Alt description tag’larda Grafiklerde Link metinlerde Düz metinde Ürünleriniz hedef pazarlarınızda hangi kelimelerle aranıyor? Müşterilerinize.3. The Ultimate Guide to Electronic Marketing for Small Business.gov. c. Robotlar tanımlayıcı. Site isminde yaptığınız işle ilgili bir kelime olması sitenin arama kelimesi ile ilgililiğini gösterir. Tom. Fashion and Comfort Products/XYZ Bayan Giyim. Doğru anahtar kelimeleri bulmaya özen gösterin yoksa siteniz asla bulunamayacaktır.144 Bu kelimeler firmanın faaliyet tanımı ve etkili tanıtımı amacıyla hazırlanan metinlerde. tedarikçilerinize ve çalışanlarınıza sorun143. “Anasayfa/Homepage” gibi boş ifadeler arama motoru robotlarına sevimli görünmede etkisizidir.

 Aynı anahtar kelime veya tanımlamaları defalarca sayfa içeriğinde. bölüm başlıklarına. rakiplerinizin hangi kelimeleri seçtiğini görmeniz de mümkündür.webjectives. s. 100 kelimde 6 anahtar kelime olsun. İngilizce Internet Explorer kullanıyorsanız “view-source” seçeneğinden. En başta ve sıklıkla görülen anahtar kelimeler robotta sitenin aranan kelime ile en ilgili yer olduğu düşüncesini uyandıracaktır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Anahtar kelime (keyword) belirlemede ipuçları İnternette arama motorlarını kullanan kişilerin hangi sektörde hangi kelimelerle arama yaptığını bulabileceğimiz siteler vardır. İstatistikler arama yapanların tek kelime yerine 2-3 kelime yazarak arama yaptıklarını gösteriyor145.com/rc/srch/(eski adı: Inventory)  https://adwords.yahoo. 146 Exporting On-line. 145 http://www.com  http://www. ilgilenenler için anahtar kelime seçiminde kullanılabilecek matematiksel (Anahtar Kelime Etkililik İndeksi-Keyword Effectiveness Index) yöntemi açıklanmaktadır.com/  http://www. Bu yöntemi kullanarak diğer sitelerin.payperclicksearchengines.com/articles/68/1/Keyword-selection: Bu yazıda.webtrends. Google Insight for Search de bu amaçla kullanılabilir.google. Türkçe’de “görünümkaynak” menüsünden meta-tag’ları ve anahtar kelimeleri görebilirsiniz.com  http://www. metatag’larda veya herhangi bir HTML alanında kullanmayın.com/entrypoint.php?a=46673 (ücretli. seçilen ülkelerde ve kentlerde internete bağlanan kişilerin hangi kelimelerle arama yaptıklarını izlemek mümkündür.  Ortak yapılan yazım hatalarını da kullanın: Ukrayna yerine Ukranya.clicktracks.com (ücretli-deneme kullanımı var)  http://www.com/keyword.wordtracker.google.com/select/KeywordToolExternal  http://www.keyworddensity. En başta gelenleri:  http://searchmarketing.com/trends) son günlerde dünyada.  kelime yerine birkaç kelimeden oluşan tanımlamaları kullanın: ‘internet yerine ‘İnBir ternet Danışmanlığı’gibi. deneme kullanımı var)  http://www.htm Ayrıca Google’un yeni başlatılan Google Trends hizmetinde (http://www.seochat. grafik/resim isimlerine koyun.com (ücretli-deneme kullanımı var)  http://www.goodkeywords. marketing’e ek olarak ‘marekting’. ‘markeitnig’ gibi  Anahtar kelimeleri sayfada kullanma: En baş kısma. Tek kelimelerde rekabet de yoğundur.  Anahtar kelimelerde bir ürünün/hizmetin hem kısa hem uzun kelimelerle kullanılışını yazın. 5 183 . İçerikte % 6 yoğunluğu ilkesi önerilmektedir146.

Bazen aramalarda “bu sayfa frameler kullanıyor ama sizin tarayıcınız desteklemiyor” yazısı okunur. Bu sayede iletişim bilginiz ellerinde olacaktır.  Java script kullanmayın. bunları ülkesel.  Firma adresini ve iletişim bilgisini her sayfanın altına yazın. 13. 147 Jay B. Ayrıca ziyaretçiler genellikle ilgilendikleri sayfadan çıktı alırlar. tercihen </ title> Tag’den sonra yazılmalıdır. PR. Great Answers to Tough Marketing Questions.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 13. s. 204 148 Smith. frame kullanan büyük sitelerin site haritası olmalıdır. Bir robot sitenize geldiğinde metatag’lara bakarak o sayfanın özetini görür.com sitesini kullanabilirsiniz. yavaş hareket eden arama motorları için uygundur.  Mümkünse çok az grafik kullanın: “Grafiği Azalt.3. 2002. Kullanmanız gerekirse sayfanın baş kısmında olmasın ve HTML kaynak kodunda değil dış bir kaynak olarak yerleştirin. Robotlar grafikleri sevmez. Bu robotlar açısından erişimi artıracaktır. Site içeriğini sunmak istediğiniz dilleri ana sayfada indeksleyin. Bir başka neden. Meta tag yoksa sayfadaki yazılara bakar. Bu taglar crawler tarzı. 2004. Trafiği Artır” diye güzel bir deyim vardır148. Özellikle Java Script’leri kullanmayın. <META NAME=”Description” CONTENT=” En fazla 150 kelime olabilir. s. Her alanda ayrı metin ve rafik kullanılabilir. Arama sonuçlarında gelen sonuçlarda ilk görünen sayfa ismi (title tag).  “No Frames Tag”: Frame kullanıyorsanız ve arama yapıldığında sitenizle ilgili bu mesajın çıkmasını istemiyorsanız ‘no frames tag’ kullanın. Her bir dil için farklı metatag’lar kullanıp. Ayrıca site haritanıza bir link ekleyin. kaynak kodlarında bulunan tanımlamasıdır147. 2nd ed.  Birden fazla dilde site olması ve farklı metatag’lar kullanılması İngilizce en yaygını olmakla birlikte hedef pazarlarınız kendi dilinde iş yapmayı terci ediyorsa sitenizin içeriğinin bu dillere çevrilmesi gerekir. Lipe. Bu sayede arama robotu bu bilgiyi de tarayıp indeksine alacaktır.scrubtheweb. Sitenin her sayfasından buraya link verilmelidir. Site tanıtımı için. META Tags <head> and </head> etiketleri arasına. Frameler bir sayfayı birden çok alana böler. The Marketing Toolkit for Growing Businesses. Sitenizin metatag’ları ve doğru kullanım önerileri için http://www. fiziksel adres sayesinde firmanın güvenilirliğinin artmasıdır. Burada ise grafik veya hoşuna gitmeyen karakterler görürse sitenizin içeriği arama ekranına yansıtılmayacaktır. En önemli mesaj ilk okunacak cümlede verilmelidir. Kogan Page. alttaki açıklama ise sayfanızın gizli bölümünde yer alan metatag açıklamasıdır. gösterin. Tanıtım metnini <NOFRAMES/> başlığı arasına yazın. Chammerson Press. Maksimum uzunluk 874 karakterdir. Bu yapıda arama robotu her bölümü ayrı bir sayfa gibi görmeye çalışacağı için zorlanır.4 Robotlara Sevimli Görünmek İçin Diğer Öneriler:  Aynı sayfayı ismini değiştirerek defalarca arama motorlarına kaydetmeyin. bu alanı boş olarak algılar.3 Meta-Tag’lar Bunlar sitenizin görünmeyen. Çoğu arama motoru robotu sadece ilk 13 kelimeyi okur.3.  Çerçeve (frame) kullanmayın. Burada bir anahtar kelime en fazla üç defa yazılabilir. 260 184 .

portal ve rehberler ayrıca kaydedilir.uk www.siteismi yazmaktır. URL: http://www. Her dil için ayrı bir alan adı (homepage) kaydedilir. Domain: yazan yere URL’nizi yazın ve ‘Go’ya basın. portallarını http://www.iconinteractive. Her dil için farklı domain name alınması: Çok dilli bir sitede ikinci seçenek budur. Google. Arama motoru.fr 13. Sitenizle ilgili linkleri görmek için diğer bir yöntem doğrudan arama motoruna gidip “search” yapılacak bölüme link: www. Hotbot.firma. www.com/tools/pop/index. s.4 Firmanızın ve Rakiplerin Link Popülaritesini Ölçmek Firmanızın ve rakiplerin web sitelerinin önemli rehberler ve arama motorlarında kaç linkle yer aldığını görmek için htp://www. 20.nl.000 popüler.com’dan ve http://www.php’den arama yapabilirsiniz. Ülkelerin önemli arama motorlarını. İlk üçte yer alanlar alexa’dan trafik ölçümü. CBI Export Manual. Masrafı daha çok olmakla birlikte bu yöntem firmanızın profesyonel algılanmasını güçlendirir. kaynakları görmeniz mümkündür.alexa.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA bölgesel arama motorlarına.firma. 149 Web Site Promotion.whitelines. portallara kaydedebilirsiniz. altavista. 24–25 185 . 100.com’dan (Avrupa için) bulabilirsiniz149.firma. Yahoo!) siteye verilen linkleri görebilirsiniz. Bu şekilde sizin sitenizin geçtiği diğer siteleri. Web siteleri ayrı şekilde server’larda host edilir.cni. DMOZ ve Zeal rehberlerindeki durumla 6 önemli arama motorunda (alltheweb. Sitenize verilen linkleri burada (view)’a basarak görebilirsiniz.000 link verilenler ortalama.ru www. MSN.000’in üzerindekiler “hit/icon” site sayılmaktadır. 1000–5. rehberlere.co.

s. Google.666 8. com.684 8.317 1.7 80. Vertical Search: Maximizing the Second Tier.689 7.413 2. İnternet kafe.5 1. Cars. 150 Electronic Marketing for Small Business.com. 30 January 2009 152 http://searchenginewatch.allmyfaves.com. mobil ve PDA girişleri dahil edilmemiştir. 40 151 Andrews. Buraya kabul edilmeniz 2–3 hafta sürebilir ama kendi rehberi bulunan arama motorlarının öncelikle baktığı ve sitenizi rehberlerine kendiliğinden eklediği bir yerdir150. Busines.554 48.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 13.1 1. İnternet kullanıcıları dünya genelinde en çok aşağıdaki siteleri kullanmaktadır:152 Dünya Arama Motoru Pazarı (Temmuz 2008-Temmuz 2009 Kıyaslaması) Arama Sayısı (Milyon) Temmuz 2008 Toplam Google siteleri Yahoo! siteleri Baidu. Kayak.291 1.org olup. Bunların en önemlisi http://dmoz. Yellowpages.023 879 Değişim (%) 41 58 2 8 41 41 23 39 94 -11 18 Pay (%) 100 67.com/3634922 186 . Shopzilla.243 929 663 1.290 1.com’dur. Zillow.685 76.898 7.1 0. Buna ek olarak http://www. Şu anda dünyada en önemli dört arama motoru. Kaboodle’a ait www.com.com b2b aramalarına sıklıkla tercih edilmeye başlamıştır. Dikey arama motorları belirli alanlarda yoğunlaşmıştır. Expedia.com. Kanoodle.526 1. Blinkx (video arama).8 7 2. Miva. Shopping.5 Dünya ve Türkiye’deki Arama Motorları Öncelikle tüm arama motorlarının temel aldığı rehberlere (directory) kayıt yapılması gerekir. Türkçesi de vardır.com Kaynak: comScore Search.349 1. Özellikle değerlendirilmesi gerekir.148 743 Notes: Kullanıcılar 15 yaşından büyük evden ve işten arama yapanları kapsamaktadır. Google ve Yahoo’nun da rehberleri vardır ve DMOZ Open Directory Projet olarak bilinen rehber çoğuna kaynaklık eder.723 1.com Inc. 2009 Temmuz 2009 113. Microsoft siteleri eBay NHN Corporation Ask Network Yandex AOL LLC Facebook. Microsoft MSN ve Ask. Pricegarbber. business.com (emlak sektörü). com en önemli dikey arama motorlarıdır151.223 1.976 3.9 0. Yahoo. LookSmart. Evan. Forrester.3 1.9 1.com pek çok kategorideki yüzlerce dikey arama motorunu listeleyen önemli bir web hizmetidir. Yahoo ve Microsoft Temmuz 2009’da 10 yıllık bir arama motoru işbirliği anlaşması imzalamıştır.5 7.

31.net turkarama. 32. 35.com usanba.com. 22.com/arama. b.com 19. 11.net rehber. 27. Buradan seçilen arama motoru ekrana gelince önce açıklama sonra da “submit” düğmesi görülür. c.mynet. 8. Elle girmek: Yukarıda birinci sütunda verilen her bir arama motoruna tek tek giriş yapmanız önerilir.gen. 25-26 154 Lincoln.org tekbul.net webtarama. 30.com tnn.whitelines.com Turkdunya. 28. 15.com nerede.com web-reyting. 6. 9. 16. Dışardan profesyonel destek almak: Normalde web sitesi tasarımı hizmeti veren firmaların bu hizmeti de veriyor olması gerekir. Susan Rice.0. 24.com arabul.com xarama.e-kolay. 4.asp hemenbul. 2. 17.net: “Major search engines” bölümü seçilir. 18. Düğmenin mavi olması kaydın ücretsiz.com acelebul. 10.de turkish-media.  Maviye basınca sizi doğrudan örneğin google seçmişseniz onun kayıt sayfasına götürüyor.com İnternetrehberi.83 187 .com webgezgini. 26.com arama.net bigglook. Öncelikle ücretsizlerden başlamanız önerilir. Mastering Web 2. 29.net arama.tr. 21.com arama-tr.superon-line.cx arama. 12.com bekliyorum. 14. kırmızı olması ücretli olduğunu gösterir.com arama. 3. 23. AdanZye.whitelines.com sumengen.com 153 Web Site Promotion. 34. 2009. 13. 5.com arrama.turk.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Arama motorlarına kayıt üç şekilde yapılabilir: a. 25. 20. s. Kogan Page.com turkce-arama.com baybul. sy.com mavinokta. 33. netbul. Paralı kayıt: Bazı arama motorları bu hizmeti vermektedir.net’ten de yararlanılabileceği belirtiliyor:  www.com mynet. Kayıt için tüm sitelerde kullanacağınız şekilde aşağıdaki bilgileri hazır bulundurmanızda fayda vardır154: • • • • • • • • Sitenizin ana URL’si Sitedeki diğer sayfalarının URL’leri Sitenizin başlığı (title) Site/sayfa içeriğini anlatan 10-20 kelimelik tanım Site/sayfa içeriğini anlatan daha uzun 30-50 kelimelik tanım Başvuruda bulunan kişinin e-maili Site sahibinin e-maili Firmanızın adres ve iletişim bilgileri TÜRKİYE’YE YÖNELİK TÜRKÇE ARAMA MOTORLARI 1. CBI’in rehberinde153 www. 7.medyatext. CBI.net sayfa.tr arabul.com netteyim.tr rehber.

net’in ‘statistics’ bölümü Avrupa’daki en popüler arama motorlarını vermektedir.5.int/eurodicautom/login. http://www. http://www.eu.1 Ülkelere Özgü Arama Motorları Nasıl Bulunur? Hedef Pazar olan ülkelerde bulunan önemli arama motorlarına kayıt: Bunları öğrenmek için google veya bir arama motoruna ilgilendiğiniz ülke Danimarka ise “search engine-denmark” gibi ifadeler girin. e. b. c. Google veya Yahoo!’dan ‘search engine-ülke ismi’ şeklinde arama yaparsanız önemlilerine ulaşabiliyorsunuz.jsp http://dict.alexa.google.google.org http://www.leo. Bunun için ülke seçip.whitelines.altavista.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 13.com http://europa. http://www.com/language_tools: Bu sitede google’ın yerel sitelerinin adresleri var. d. o ülkedeki en çok ziyaret edilen 100 sitenin içinden özellikle arama motorunu aramak gerekir. Sitede sizin anlayacağınız bir dil yoksa çeviri için şu siteleri kullanabilirsiniz: http://babelfish.com a. 188 .freetranslation.com’dan her ülkedeki en popüler siteler içinden en önemli arama motorlarını görmek mümkün.com http://translate. Onlara da kayıt yaptırılabilir.

com AltaVista Direct Hit Fast Overture Google HotBot Lycos MSN Northern Light DMOZ What-U-Seek Yahoo Kaynak: Exporting On-line 189 .de Yahoo Germany YellowMap Mexico Search Engine > Explora Mexico Mexico Web Guide Radar Netherlands Search Engine > Lycos Nederland Zoek Kanada Search Engine > Alcanseek AltaVista Canada British Columbia Community Pages Canada.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Avustralya ve Yeni Zelanda Search Engine > Access New Zealand Alta Vista Anzwers AOL The Aussie Index Google NineMSN Sensis WebWombat Yahoo Danimarka Search Engine > Jubii Fransa Search Engine > CoCorico! Écila France Pratique Lycos France Nomade Sharelook France Yahoo France Jamaika Search Engine > CaribSeek Jamaica NetSEARCH Jamaica Top 5 Jamaica Japonya Search Engine > Google Japan Goo Infoseek Japan Lycos Japan Kenya Search Engine > KenyaWeb Search Spain Search Engine > BIWE-Buscador Españoles El Índice Olé! Ozú tu Spain Ugabula İsveç Search Engine > Lycos Sverige İsviçre Search Engine > Lycos Switzerland Swiss Search The Blue Window İngiltere Search Engine > BritIndex Interview Lifestyle.com Crawler.Link Everything On-line Lycos Germany Sharelook Deutschland Suchmaschine.UK SearchUK UK Plus Yahoo UK & Ireland Yell Belçika Search Engine > WebWatch Brezilya Search Engine > Cadê Almanya Search Engine > AdGuide Aladin AltaVista Germany bellnet.com Web.De Dino Fireball Focus Netguide Kostenlos LEO .com Maple Square Pagemontreal Search Canada Ontario Web Guide Yahoo Canada National Library of Canada Norveç Search Engine > Fast Portekiz Search Engine > AEIOU Sapo İsrail Search Engine > Maven Çin Halk C. Search Engine > HKSrch Yahoo! Chinese Yahoo! Hong Kong Yahoo! Taiwan İtalya Search Engine > Abacho Italia Google Italia Il Trovatore Multisoft Italiano ShinySeek Virgilio Yahoo! Italia Güney Afrika C. Search Engine > Aardvark Ananzi South Africa South Africa On-line South Africa Web-Chart ABD Search Engine > About.

Marketing Türkiye. Bu yöntem on-line reklam alternatiflerinden en yaygın kullanılanıdır. Paralı arama sonuçlarından.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 13. belirli kelimelerle ve belirli saatlerde yaptığı aramalarda yer almak istiyorlarsa bunu spesifik olarak programlayabilmektedirler. 2006. 2006.6 Arama Motoru Pazarlaması (AMP) Arama motorlarında yer almanın ikinci yöntemi bedelini ödeyerek arama motorlarının genellikle sağ tarafında yer alan “sponsored section” da yer almaktır. Burada doğru anahtar kelimeleri seçmek. May 23. AMP beraberinde anahtar kelimeler için açık artırma tekniğiyle ilgili yazılımları ve webi analitik açıdan izleyen araçları. 3 190 . genellikle tıklama başına ödeme (pay per click) yöntemiyle yararlanmak isteyen firma yöneticileri kendileri için hedef pazar olan ülkelerdeki kullanıcıların. eğlence ve medyadır (% 9)156. Vision Report. 155 “Arama Motorları Pazarlamanın Neresinde?”. Sponsor bağlantıda ilanların performansını gerçek zamanlı izleme. ölçümleme ve müdahale etme imkanı sunulmaktadır. ABD’de AMP’i en yaygın kullanan kesimler perakendecilik (% 16). s. 2005 156 US SEM Executive Survey. tıklama hareketini sağlayan metinle ilgili copywriting. Genellikle bu hizmetler dışarıdan özel bir arama motoru pazarlaması firmasından destek alınmasını gerektirebilir155. tıkladıktan sonra ulaşılan iniş sayfası (landing page) ve siteye gelen trafiğin firmaya sağladığı katma değerin ölçümlenip raporlanması gibi detaylı çalışmanın ve ölçümlemenin yapılması gerekmektedir. raporlama yöntemlerini kullanmayı beraberinde getirmektedir.

marka bilinirliği yaratmak. Arama motoru on-line satışları artırmak. Özellikle alışveriş arama motorları (shopping search engines) hızla büyümüştür. Bu artışın bir nedeni anahtar kelime fiyatlarının artması ve yeni arama hizmeti sağlayıcılara doğru genişlemedir. Doğrudan pazarlama şekli olsa da diğer pazarla iletişim yöntemleriyle birlikte kullanılması firmalara önemli yararlar sağlar. Aşağıda JupiterResearch’ün US SEM Executive Survey araştırmasından iki grafikte sofistike arama motoru yöntemleri kullanan pazarlamacılarla kullanmayanların arama motoru tercihi ve arama motoru pazarlaması hizmeti veren ajanları seçim kriterleri verilmektedir. Bu oran 2004’de % 12 idi.000 ABD dolarından fazla harcamıştır. marka genişlemesi. 191 . online ve off-line ürünlere talep yaratılması ve çağrı merkezine yapılan aramaları artırmak için kullanılmaktadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Arama motoru pazarlamacılarının % 24’ü 2005’de 500. Anahtar kelimelerde trafiği sağlayacak en popülerden en az bilinene kadar tüm kelimeler için açık artırmaya çıkılmıştır.

B-to-B Search Marketing: Focusing on Business Leads in Consumer-Oriented Environment 192 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Küçük bütçeli firmalar ile büyükler arasında AMP hizmeti almak istedikleri ajansları seçmede farklılıklar olmakla birlikte temel başlıklar aynıdır. Firmalara arası ticarette arama motoru pazarlamasının kullanımına ilişkin iki tablo aşağıda verilmektedir157. July 2006. B2B Arama Motoru Pazarlamacıları Güçlü Dönüştürme Metrikleri Belirlemeli Araştırmacıları Belirlemek Anahtar Kelime Stratejisi Reklam Metni Arama motoru Ziyaretçileri Elde Tutmak Eyleme Geçmelerini Teşvik Bülten Yüklemeler/ Downloads Bilgi Talebi Giriş Yapılan Sayfa Optimizasyonu İkna Edici İçerik Sitede Açık Yönlendirme Source: JupiterResearch (7/06) 95 157 Sapna Satagopan.

e. 2006. Winning Results with Google Adwords. The Economist. dünyadaki neredeyse tüm internet kullanıcılarının giriş noktası olan arama motorları ve diğer trafiği çok yüksek veya endüstri spesifik platformlarda yer almaya çalışmak olmalıdır. JupiterResearch. 327.000 civarındadır.7 Arama Motorlarına Ücretli Reklam Verme On-line reklam piyasasının nasıl çalıştığını. 193 . Google sunduğu hizmetlerle mobil haldeki kişiler için iş ve özel hayatında kullanabileceği çözümler sunmaktadır. Dünyada en çok ziyaretçi çeken site bir arama motoru olan Google’dır. McGraw-Hill Osborne..5 katıdır159: 130 milyar dolar. Microsoft MSN ve Ask. Andrew. March 10. yıllık geliri 10 milyar dolar. Concept Report.g. En büyük arama motoru olan Google işini “dünyadaki tüm bilgileri organize edip tüm dünya tarafından erişilir ve faydalanılabilir hale getirmek olarak” tanımlamaktadır160. 76 159 “Yahoo! Terry Semel’s long pause”. çalışan sayısı 8. Bu firmalar içinden bir tek Google ilk başta arama motoru olarak kurulmuştur. Google’un piyasa değeri Yahoo’nun 3.161 En büyük arama siteleri sırasıyla Google. Understanding Google.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA B2B Pazarlamacıların AMP Hedefleri Yaratıcı Taktikleri Gerektiriyor Yeni anahtar kelimeler eklemek Giriş sayfası optimizasyonu Reklam metnini değiştirmek Diğer kampanyalarla entegre etmek Teklif isteme sayısını artırmak Off-line (klasik) ile araştırmayı koordine etmek Tüm Paz arlamacılar B-to-B Paz arlamacıları 0% 58% 60% 45% 38% 36% 20% 19% 14% 14% 23% 70% 53% 28% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Arama Motoru Paz arlamacılarının Yüz de si Kaynak: JupiterResearch 13. Yahoo bir portal olarak 158 Goodman. s. s. 2006 160 Google Türkiye sunumu 161 A.com’dur. neye ücret ödendiğini bilmek paralı aramayı ve gelecek yıllarda ortaya çıkacak değişik modelleri anlamayı kolaylaştıracaktır158. Sept 28. 2005. İster organik denilen türde isterse paralı rehbere girme veya pay-per-click denilen arama motorlarında yer almayla olsun her firmanın hedefi. Yahoo!.

326 164 “The alliance against Google. Google sadece pay-per-click (tıklama başına ödeme) türünde reklam alırken Yahoo! değişik türleri denemiştir.10. GMail.google. eBay Mayıs 2006’da bu defa Yahoo! ile anlaşarak oradan gelen reklamlara sitesinde yer vermeye başlamıştır. Google Base.com’u (Swahili dilinde ‘köy’ demektir) kurmuştur163. Toolbar/Deskbar.. Inktomi daha sonra Yahoo! tarafından satın alındı. July 6.tr verilmektedir. 2006.g. İnternetteki en büyük iki e-ticaret sitesi Amazon ve eBay’dir. Microsoft Facebook ile reklam anlaşması yapmıştır162. MySpace. 26. Check Out (on-line güvenilir ödeme sistemi) bunlardan bazılarıdır. site operatörlerinin çektikleri trafikten para kazanır düzeye geldiğini göstermektedir. eBay ABD’nin en büyük seri ilan sitesi Craiglist’i almış. Google’un tüm ürünlerini http://www. dünya için ise Kijiji.” The Economist. Google’un ise bu ortaklıktan istediği düzeyde değil.2006 163 A. 162 “USA İnternet: Investors sceptical of Yahoo strategy”. e-ticaret sitesi) Google’dan gelen arama sonuçlarından son derece memnundur164. Sitede Türkiye’deki bağlı site olarak İntoko. eBay (açık artırma.com. The Economist. eBay Google’un en büyük reklam ortaklarındandır. Blogger. Finacial Times. August 10. Yahoo web mailden ve finans ve genel haberlerden para kazanmaktadır. Video. dünyanın en büyük video paylaşım sitesi YouTube’u 1. Google Print (fiki mülkiyet hakkı alınmış özel eserlerin basılmak üzere saklanması). eBay siteden satış yapan müşterilerinin kendi web sitelerini açması ve reklam için doğrudan Google ile çalışmayı seçmeleri nedeniyle zor duruma düşmektedir.65 milyar dolara aldığını duyurmuştur. 13-15 194 . s. eBay reklamda Google ve diğer ortaklıkları aracılığıyla büyük gelir elde etmektedir. Webmaster’lar Inktomi’ye bir URL’yi kaydederek reklam tarzında değil ama listede içerilmesini.com/labs adresinden görebilirsiniz. on-line reklamda rekabetin arttığını. Google ayrıca MySpace ile reklam ortaklığı anlaşması yapmıştır. Google Ekim 2006’da. Google Picasa (resim saklama ve izleme). Sitenin gelirlerinin % 12’sinin dolaylı olarak Google’dan geldiği. 13. Google ayrıca AOL’den önemli bir pay almıştır.e. Facebook.7. Goodman. %3’lük gelir payı ile yararlandığı belirtilmektedir. gösterilmesini sağladılar. Yahoo! Bu ortaklıkta eBay’in ödeme sistemi PayPal’i kendi sitesi üzerinde yapılacak ödeme işlemleri için kullanarak yararlanmaktadır. 2007 165 The ultimate marketing machine.1 Arama Motorlarında Reklamın Geçmişi165: • Inktomi firması dünyada ilk en önemli ücretli arama indekslemesi yapan firmaydı. Maps. AOL sitesinde Google’un arama ve reklam teknolojisi kullanılmaktadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA on-line medya firması görünümünde olmuştur. YouTube ve eBay gibi sitelerden bahsedilmesinin nedeni. s.

Yerel arama sayfalarına ücretsiz arama numaraları yerleştirilerek ziyaretçinin bu numarayı arayarak sunulan teklifi satın alması teşvik edilmektedir. 2005’de Google Adwords ve AdSense ile 6. kendi kendine hizmet (self-serving) ve pazar talebinin reklam fiyatlarını belirlediği sisteme geçildi166. herhangi bir aramada anahtar kelime/reklam grupları için ücret ödeyen firmaların reklamlarını organik aramanın yanına. 2003’de Yahoo! Overture’ü 1.6 milyar dolara satın aldı. Böylece sabit fiyat ve reklamcıyla yayıncının pazarlık etmesi ortadan kalkarak. muhasebeciler. karma bir ücretlendirme ödediler. Yahoo Index’de görülmek istenen siteler. Yahoo! daha önce arama teknolojisi için Google’a yüksek lisans ücretleri ödüyordu. Microsoft adCenter’ı kurdu. Şimdilik yerel düzeyde. Google. ticaretin genişlemesi sağlanabilir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA • • • • • • • • • • • GoTo. ayrı bir bölüme koyan yöntemdir. Google CPM temelli adwords’ün bir versiyonunu Ekim 2000’de başlattı. şimdi “Site Match” olarak adlandırılan hizmete dahil olmak ve listede görülüp tıklandığında da pay per click tarzı. s.com (sonradan adı Overture oldu ve Yahoo! satın aldı) “ücretli aramapaid search” ve “tıklama başına ödeme (pay-per-click/PPC)”i geliştirdi. Bu durumda uluslarası aramalar ücretsiz olarak yapılıp. Overture’dan esinlenen. avukatlar.78 195 . Şubat 2002: Google pay-per-click Adwords programını başlattı. tamirciler ve diğer hizmet sağlayıcılar bu sayede kendilerine talep gelmesini sağlayabilirler. eBay Skype’ı aldıktan sonra pay-per-call’u geliştirmek için reklam alan yayıncıların sitesine Skype buttonu yerleştirerek reklamdaki numaraların anında aranmasını teşvik etmeye çalışmayı planlamaktadır. Bu uygulama. sabit ücretli “bin kişinin izleme oranı (CPM)” temelli reklamlardan dinamik tıklama başına ödemeye ve anahtar kelimeler için açık artırmaya geçiş sayesinde internet arama motoru reklamları daha düşük bütçelerle ve herkesin yapabileceği bir hale gelmiştir. Ingenio isimli firma “arama başına ödeme (pay-per-call)” da gelişme sağladı. Anlaşılacağı üzere. eBay AdContext’i kurdu. eBay’in PayPal’ine rakip on-line ödeme sistemi Checkout ile reklamlara tıklayan bir ziyaretçinin işlemi geçtiği sitede sürdürerek satın alma ve ödeme yapmasını izleyebilecektir. Yaz 2003: Google AdSense sistemi ile reklamları daha geniş ortamda yayınlatabileceği teknik yapıyı ve yayıncı networkünü kurdu. 2001’de firmanın kurucusu siteyi Google’a satmak istedi ama Google buna yanaşmadı. Google’un gelirinin % 98’inin reklamdan geldiği düşünülmektedir.1 milyar dolarlık gelir elde etmiştir. 166 Goodman.

7 % 2005 25 % 18.com veya IndustryBrains gibi özellikle b2b veya high-tech ürünler arayanların başvurabileceği siteler dışında ikincil arama motorları da değerlendirilebilir ama önceliğin bu sayılanlara verilmesinde fayda vardır. www.2 % 7. MSN.10 dolarla en fazla 30 dolar arasında olabilir ama ortalama 0.2007). Yahoo (Overture). Ayrıca reklam veren zeytinyağı firması reklam ağında kendi hedef kitlesine uygun olanları seçtiğinde.7 % 57.4 % 47. 227-229 196 .2 % 19. % 2007 Kaynak: eMarketer Daily (22.8 % 66. ABD’DE EN BÜYÜK DÖRT PORTALIN REKLAM GELİRLERİ (Toplamın yüzdesi. s. 2006 169 Goodman.8 % 19. the Economist.eMarketer. Google (Ask Jeeves.4 % 7.03.4 % 6.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bu ve devamında Google Adsense ile reklam ağına çok sayıda sitenin katılarak bir reklamın ve firma tanıtımının sadece arama sırasında değil. 2004-2007) 2004 Google Yahoo! AOL MSN TOPLAM 13. Kullanıcılara Google’un AdWords sistemini kullanmayı öğrendikten sonra Yahoo veya diğerlerine geçilmesi önerilmektedir169. Ask.6. 23 Nov. AOL) ve Yahoo! ayrıca diğer arama motorları ile işbirliği yaparak bu reklamların görünme ortamlarını ve sıklıklarını artırmışlardır. Her bir tıklama için ödenen fiyat 0.1 % 18.8 % 9.7 % 9.3 % 7. Pay-per-click modeli klasik reklamlara göre açıktır.1 % 6. s.8 % 53. Birincil arama motorları olan Google.. bağlamsal reklam kapsamında başka yerlerde de reklamı görünebilir.5 % 6. Reklam metní onları aradıkları konuyla ilgili bir firmayla karşılaştıkları izlenimini uyandırırsa tıkladıklarında doğrudan o firmanın sitesine giderler.com ve FindWhat’dan sonra veya Business. 15 168 Trouble clicks. bağlamsal reklam yazılımı ve firmaların özellikle seçtiği sitelerde (affliates) de görünmesi ile ücretli arama motoru reklamcılığı ileri doğru büyük bir atılım gerçekleştirmiştir167. A. Zeytinyağı konusunda internette arama motorlarında araştırma yapan kişiler sitenin uygulama biçimine göre ekranın belirli yerlerinde ilgili firmaların reklamlarını görmektedirler.4 % 2006 32.com. 167 Goodman. Reklam verenler küçük bir bütçe ile reklam tecrübesi.ge.50 dolar civarındadır168. kendilerine yönelik odaklanmış talep isteği ile karşılaşırlar.1 % 18.

 Reklamcı (Advertiser): Reklamı veren firma  Ajans (agency): Reklamları hazırlayan. Bunun için ödeyeceğiniz miktar. a. 170 171 Sweeney.g. 170 Sweeney. Burada Google’ın hesabı ile reklamcının sitesindeki istatistik hesabı arasında bazen farklılık olduğu görülür. Google benzer bir modeli Turn.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 13. com ile denemektedir172.e. a. CTR = Tıklama/görünme Eğer reklamınız 100 kere göründü ama 8 tıklama aldıysa CTR’niz % 8 olur. programlayan kurum  Günü saat dilimlerine bölme (Dayparting): Banner’ınıza tıklanma günleri ve saatleri belirli aralıklarda toplanıyorsa bu sürelere dikkat edip özellikle bu zamanlarda gösterilmesi sağlanabilir171. Bu sitede ilan veren bir havayolu firması ancak müşteri bilet alırsa veya sitesinden yükleme yaparsa reklam parası ödeyecektir. kampanyada seçtiğiniz anahtar kelime fiyatıdır.  per Action (Hareket Başına Ödeme) Pay Inktomi’nin yaratıcısı Idealab’ın kurucusu. Google’da bu seçeneğe AdSense Yahoo’da Publisher Network denilmektedir. bağlamsal reklam kapsamında istenirse reklam ortağı olan sektör/konu/bilgi ile ilgili bir sitede görünebilir170..7.  Yayıncı (Publisher): Network içinde yer alan ve reklamın kendi sitesinde götsreilmesine izin veren taraf.g.e. siteye gelen kişinin hemen bir bakışla tekrar çıkması ama analiz programının kayda alması için daha fazla süre veya sayfa yüklemesinin gerekmesi olabilir. s. Bu aslında performans temelli bir reklam yöntemidir. Hem Google hem de Yahoo kendi reklamcılar networklerini kurmuşlardır. The Economist. Nedeni. s. 2006 197 .2 Bazı Tanımlar Arama motoru reklamcılığı ile bilinmesinde fayda olan bazı deyimler şunlardır:  Bağlamsal Reklam (Contextual Advertising): Google veya Overture/Yahoo’dan pay-per-click hizmeti alan bir firmanın reklamı. pay-per-click modelinin yaratıcısı Bill Gross Şubat 2006’da Snap. Arama motorlarının sayfa tarama tekniği (spidering) web sitelerinin içeriğini ileri düzeyde tespit etmektedir.com’u kurarak “eylem başına ödeme (cost-per-action/CPA)” yönetimini geliştirmeye çalışmaktadır.  Tıklama Oranı/CTR (Click through rate): Tıklama reklamınızı gören bir kişinin buna tıklaması ve sizin sitenize geçmesidir. Bağlamsal reklam geliştikçe yayınlayıcı site bağlı olduğu network sistemindeki ortak müşteri veri tabanından bilgi alma ve ileri düzey filtreleme tekniği ile reklamların tutulduğu server’dan seçim yapma imkanına da kavuşacaktır.. 171 172 Trouble clicks. 23 Nov.

Bu bölümü sık sık ziyaret edip bakılması gerekir. Ama pazarlamacılar müşterilere ve pazarlamaya uzun dönemli bakmalıdır.5’dır.  ROI (Return on Investment-yatırımın geri dönüş oranı): Diyelim ki üç hafta boyunca Adwords için 300 dolar harcadınız ve üç ücretsiz deneme kullanıcısının ikisini müşteriniz yaptınız. bültene abone olma da hesaba katılabilir. JupiterResearch. Üç hafta sonra bu sürede siteyi öğrenen ve hizmeti deneyen müşteri adaylarından bazıları gelirse gelir 375 dolar olursa ROI % 125 olmuş demektir. Önemli olan bu satışın Adwords’den kaynaklandığını kanıtlamaktır.  Dönüştürme Oranı: Reklam sonrasında oluşan satış veya firmadan bilgi talebi. 109 174 Publishers’ Ad Sales Strategies. s. bir müşteri edinmenin maliyeti (cost-per-acquisition) ve ROI (yatırımın geri dönüşü)dür. Kampanyaya ödediğiniz paranın değip değmediğine karar vermede kullanacağınız en iyi iki ölçü. Bağlamsal reklamlar % 20 oranında tercih edilmektedir.95 değil 0. Google bunu “Conversion Tracking-Dönüştürme İzleme”den sunmaktadır. bilgi formu doldurma.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA CPC konusunda ne Google ne de Overture açık veriler yayınlamamaktadır. sıradaki 0. August 17. Bazı durumlarda ise sadece satış değil. ABD’de Fathom On-line isimli özel bir araştırma kurumu Anahtar Kelime Fiyat İndeksi (Keyword Price Index) yayınlamaktadır.90 dolar verdi ama okuyucu sizin reklamınızı tıkladı ise 0. Bunun için siteye gelenleri izleme yazılımı ile nerden geldiklerini görebilirsiniz.95 dolar önerdiniz. Dönüşme oranlarına ilişkin spesifik rakamlar henüz telaffuz edilmemekle birlikte genelin %1. Dönüştürme Oranı = Satış Sayısı/Toplam Tıklama Sayısı Bir günde 200 tıklama sonrası 3 satış yapılıyorsa dönüştürme oranı % 1. 3.91 dolar ödersiniz. Ödedikleri rakam 150 dolar. ROI bu durumda % 50’dir. Anahtar kelime için ödediğiniz fiyattan daha fazla ödemezsiniz çünkü Google “bid discounterteklif indirimi” uygular. JupiterResearch’ün bir araştırmasından alınan aşağıdaki tabloda174 ABD’de arama motoru pazarlamasında reklamın etkililiğini artırmak için izlenen yöntemlerin yüzde dağılımı görülmektedir. 2006 198 . Concept Report. bazen de % 5 olduğu söylenmektedir173. Diyelim ki 2. Bu teknik olarak para kaybı anlamına gelir. Addressing Advertisers’ Hot Buttons. sıradasınız ve 0. 173 Goodman.

Tam oranı ölçülemiyor olsa da sahte tıklamaların tüm tıklama trafiğinin % 10’unu oluşturduğu düşünülmektedir175. 2006 199 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Arama Pazarlamasını Daha Etkili Yapma Stratejileri Yeni anahtar kelimeler eklemek Reklam metnini değiştirmek Tıklanınca gelinen site sayfasını değiştirmek Kelime için açık artırma fiyatını yükseltmek Eşleştirmeyi kullanmak Yeni arama motorlarını kullanmak Aramayı off-line yöntemlerle birleştirmek Bağlamsal reklam kullanmak Reklamı günün saatlerine göre ayarlamak 13% Arama Pazarlamacılarının Yüzdesi Kaynak: JupiterResearch.Üç katmanlı savunma sistemi: • • • Daha önce belirlenmiş sahtekarların tıklamalarını eleme İstatistikçilerin ve yazılımların şüpheli tıklamaları belirlemesi Reklam verenlerle işbirliği 175 Trouble clicks. Publishers’ Ad Sales Strategies 72% 56% 45% 40% 33% 27% 26% 20% 13. the Economist. Bunları önlenmek için bazı yöntemler geliştirilmiştir: . 23 Nov. Ayrıca reklam alan sitelerin istismarı da söz konusu olabilir.3 “Click Fraud”-Tıklama Başına Ödeme Sorunları Sahte tıklamalarla o linkle/reklamla aslında ilgilenmeyen kişilerin reklam maliyetini artıması sorunu yaşanmaktadır. Bu sahtekarlığı reklam veren firmalar da yapabilir (kendi sitesine yönelik tıklama sayısını artımak için başkalarından veya bu iş için geliştirilen makinalarla sürekli tıklama).7. Reklam ödemelerini artırıp karşı tarafı zor duruma sokmak amacıyla rakipler tarafından da yapılabilir.

Bakıldığında en başarılı olduğu kanıtlanan iki PPC programı Google AdWords (http://adwords. 77 177 Sweeney.com) ve şimdi Yahoo’ya geçen Overture (http://www. s. a. Reklamınız yeteri sayıda tıklama almazsa yayından kalkar. Yahoo! Haziran 2006’da tıklama sahtekarlığını tespit eden CheckMate firması ile anlaşırken. Burada aşama aşama izlenecek yöntem özetle şöyledir: Anahtar kelime seçimi Kampanya organizasyonu Açık artırma stratejisi Reklam metni Reklama eklenecek URL’ler (sitenizde tıklama sonrası gelinmesini istediğiniz sayfanın linki) En uygun site sayfalarının tespiti 176 Goodman..ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Hareket Başına Ödeme (Pay per Action): ABD’de Snap ve Turn. Yahoo’nun ve diğer arama motorlarının firmaları önce ücretli rehbere dahil etmesi de istenen talebi yaratmamıştır176. Adwords veya diğer PPC yazılımları çok kontrollü. bu konuda bir müşterisine tazminat ödeyen Google kendi bünyesinde “trafik kalitesi avukatı” atamıştır. 2007’de bu reklam türüyle ilgili standartları oluşturma çalışmasına başlamıştır.e. a.7. gerçek zamanlı raporlardır. Seçtiğiniz reklema anahtar kelimeleri veya grupları istediğiniz sonucu vermezse bunların da kaldırılmasını ister sistem sizden. kampanyalarını günü gününe. Raporlama en geç iki saat sonra yapılan. gün içinde saatlere göre değiştirebildikleri bir reklam sistemidir.g. pay-per-click’le ilgili bir izleme ve sertifikasyon kurarak. ülkede. Firma yöneticisi sisteme kredi kartını girer. Kontrol çok önemlidir.g.com ile eylembaşına-ödeme (pay per action) denenmeye başlanmıştır. s.e. PPC. Reklamınızın istediğiniz sitede. Interactive Advertising Bureau (IAB) sanayi tarafından fonlanan. reklam vermek isteyenlere büyük esneklik sağlayan.com) dur177. saatte ve biçimde gösterilmesini planlamak tamamen reklam veren olarak girişimcilerin insiyatifindedir. a. google. 13.4 Pay Per Click (Tıklama Başına Ödeme) CPM’in (1000 kişinin görme maliyeti) performansla ilgili açığı (yani bakan kişinin reklamı tam anladığı ve kendisinden bekleneni yaptığı varsayımı) nedeniyle bu modelin tam diğer ucunda yer alan satın alma maliyeti veya eylem maliyeti vardır..overture. sıkı programlardır178.g. 79 200 .161 178 Goodman.e.

. Kampanya Bütçesi Oluşturmak: Her bir reklam grubuna ilişkin maksimum CPC ve kampanyanıza ilişkin günlük bütçenizi oluşturabilirsiniz. s. Reklamını yapacağınız ürün sayısı. Adwords’de 24-72 saat içinde reklama gösterilen ilgiyi ölçerek reklam metni veya anahtar kelime grupları seçiminde yenilikler yapabilirsiniz. AdWords reklamcılara kampanyada istenen sonuç için oluşturulması gereken yaklaşık bütçeyi tavsiye etmektedir. Her bir Adgroup’taki reklamlar belirlenince bununla ilişkilendirilecek anahtar kelimeler seçilir. Burada önemli olan müşteriyi iyi tanımak. coğrafi bölge seçimleri. İyi seçilmiş ve kullanılan bir e-maili atayın. - - - 179 Sweeney.e. temalar. Farklı ülke ve dil parametreleri oluşturabilirsiniz. Tüm reklam gruplarını tek bir başlık altında toplamak yönetimi güçleştirebilir. kolay bir süreç değildir. yaptığı açık artırmada seçtiği anahtar kelime ile bağlantılı gelen reklamı sonrası en çok tıklanan firma en üstlerde yer alır179. ilişkilendirilir. Her reklam bir başlık ve tanımdan oluşur.5 Google Adwords Google’un başarılı olmasının nedenleri: Anahtar kelime sponsorluğu (satın alma ve bu kelimeler arandığında sağ bölümde görünme) ve kelime gruplarını CPC temelinde almak ve hedeflenmiş bir tanıtım sağlamak Google’un sisteminde en çok parayı veren değil. onun kafasından neler geçtiğini iyi anlamaktır. Reklamınız hem alıcıların ilgisini çekme hem de talep yaratmada bütünleşik çalışan bir sistemin parçasıdır. Bu durum en düşük bütçeli firmaların bile denemesini mümkün kılar.g. 162 180 Goodman. Bu e-mail ayrıca Google’ın sizinle temasa geçtiği e-mail olacaktır. Reklam Grubu (Ad Group) oluşturmak: Google veya ortağı olan sitelerde görünmesini istediğiniz bir veya birden fazla reklam.110 201 .g. a. En başta düşünmeniz ve karar vermeniz gereken konular vardır: Reklamınızın başka hangi sitelerde görünmesini istiyorsunuz? Kullanıcı ismi ve password oluşturulması (kullanıcı ismi genellikle e-mailinizdir). içerik odaklı reklam veya farklı hesap yöneticileri varsa ayırmak yönetimi kolaylaştırır. Ayrıca bütçe kontrolü kolaylaşır. Raporlamada etkisiz reklamlarla ilgili bilgilendirme gönderildiğinde anında görerek kampanyanızı değiştirmeniz gerekebilir. Bu başlık ve tanımla seçilen anahtar kelimeler eşleştirilir.. Kampanya organizasyonu180: Adwords ile birden fazla kampanya yürütebilirsiniz.e.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 13.7. s. Google Adwords 15–20 dakikada tamamlanan. Ülke ayrımı kelime satın almada farklılık yaratabilir. 94. a. Basit hesaplarda 2-3 kampanya idealdir.

alttaki iki satırlık tanımlama için her satıra 35 karakter185. Diyelim ki bir konu ile ilgili bir reklam grubunda 5 tane değişik reklam oluşturdunuz. AOL. Adwords günlük bütçenizi oluşturmada seçilmiş kelime ve kelime gruplarında günlük olarak yapılan aramaları gösteren bir bölümüyle günlük trafiğe göre izlenme ve tıklanma oranınızı tahmin etmenize yardımcı olmaktadır. s. Bütçe günlüktür. Her bir AdGroup’un birden fazla reklam içermesinin nedeni. kısaltmalar dışında büyük harf kullanılmamalı.. font çeşidi veya diğer gözü cezbedecek şeyler kullanılmaz. hatta CTR oranının daha yüksek olduğunu belirtmektedir184. a. İlk defa başladığınızda bu seçeneği boş bırakıp deneyim kazandıkça tercih edebilirsiniz.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - - - - - Maksimum CPC 0. Bütçe için Google’da tavsiye edilen rakama dikkat edin.e. Aynı hizmet Yahoo’da da vardır. Başlık için 25 karakter.g. Bu numaraları reklam tıklandığında gidilecek sayfayı reklamla ilişkilendirmede kullanabilirsiniz. 162 183 A. Adwords’de grafik. Reklamın altında görünecek URL en fazla 35 karakter olabilir. s. İçerik Ağı (Content Network): Başka sitelerde yayınlanması için seçim yapmak. New York Times. Bu kez sistem sadece en etkili olanları gösterir. doğrudan bir dil kullanmak faydalıdır. bunların içinden istenen trafiği yaratmayan. mümkünse bununla başlayın.05 ile 50 dolar arasında değişebilir181. Google bunları sırasıyla arama yapıldığında gösterir. 164 184 Goodman. 181 A. farklı reklamlar yazabilirsiniz. 102 185 A. Arama sırasında görülen reklamın tıklanma oranıyla bağlamsal sayfalardaki tıklanma farklıdır. Dikkat çekmek için hile yapılmamalı.g. Reklamınızın yayınlanması içerik sayfasındaki anahtar kelimelerle sizin seçtiklerinize ve ödediğiniz ücrete bağlıdır. Tek bir reklamı tüm ülkelere göstermeye çalışmak doğal olarak para harcanması demektir. Kampanyaları numaralarla adlandırın. s. Reklamlarınız Nerelerde Görünecek? Adwords reklam networkünü seçerseniz reklamlarınız Google dışında başka sitelerde de görünecektir.g. Ask Jeeves. Google bir makale veya bilgi okurken görülen reklama da sıklıkla tıklanabileceğini. Ürününüzün hangi ülkelerde satılabileceğini düşünüyorsanız oraları seçmelisiniz. yayınlayan. 120 202 . Ülke ve Dil Seçimi: Her bir dil için ayrı kampanya oluşturup farklı anahtar kelimeler seçip. 163 182 Sweeney. bunların arama motorlarında yapılan aramalarda da reklamlarınız görünebilir183.g. renk.. etkisiz olanların elenerek geriye kalan iyilerin gösterilmeye devam edilmesidir182. Reklam Yazmak: Google’da yazmak için küçük bir alanınız vardır. noktalama yapılmamalıdır.e. reklamı Google aracılığıyla kabul eden siteler ise Adsense ağında yer almış olurlar. Açık. Netscape gibi sitelerde de.e. gereksiz tekrar.. Sonuçta bazıları istenen tıklamayı sağlayacak.e.Search Network’ü seçin. Reklamı veren “içerik hedeflemesi-bağlamsal reklam”ı seçmiş olurken. s. bazısı etkisiz olacaktır.

üçüncül kelimeleri seçebilirsiniz. Okuyan kişinin anlayamayacağı kısaltmaları kullanmayın. 186 A. “Helezonik yaylar”ı araştıran bir kişi bununla ilgili reklama tıkladığında “adres/iletişim” veya “hakkımızda” bölümü yerine doğrudan doğruya helezonik yayları. Gerçek zamanlı olarak bu ilgi ölçülür ve tıklama oranı önemlidir. Reklam oluştururken sitedeki ilgili sayfaları da yenilemeli. Kısa reklamda bir en faazla iki mesaj yollayabilirsiniz.e.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - - - - - On-line reklamda da klasik bir pazarlama gerçeği gizlidir186: Reklamınızı okuyan kişi bir istek.g. Detayı tıklama sonrası gelinen sayfaya bırakın. Hitap şekli ve tıklama sonrası gelinen sayfada sunulan bilgi bunu sağlama araçlarıdır. sipariş ve teslim koşullarını anlatan sayfaya indirilmelidir. Bu kişilerin müşteriye dönüştürülmesi zor olacaktır. Bütçeyi Artırmamak İçin: Başlangıçta en yüksek artırma yapılan kelimeler yerine etkili olduğu belirlenen ikincil. 86 203 . Amaç mutlaka birinci sırada görünmek olmamalıdır187. bu tam aradığım şey” demelidir.e. eyleme dönüştürecek bilgiyi içeren doğru sayfalar olmasıdır. Reklamınız arama yapanları cezbedecek şekilde yapılmış olabilir ama bu defa da ilgisiz kişiler tıklayabilir. 108 188 A. ihtiyaç veya beklentisine cevap görürse ilgilenecektir. Değer önerinizin anlaşılır ve etkileyici şekilde iletilmesi hepsinin temelindedir. Burada tıklama ile aranan ilgiyi eyleme dönüştürecek olan “bilgi”dir.e. sıralarda olmanın iyi bir seçim olduğu söylenmektedir. Ayrıca sıralamada en üstte yer almak yerine görünebileceğiniz daha alt sıraları tercih edebilirsiniz. B2b bir reklamcının sitesinde tıklama le gelindiğinde bilgiyi karşı tarafa bir kişisel bilgiler formu doldurtarak vermek de bir yöntemdir. s.g. Reklam Yeri Nasıl Belirlenir?: Google’da 10 sıra vardır reklamlar için. Dar bir alanda açıkça dillendirilmiş bir teklif ilaveten de şunlardan birisini yapabilirsiniz: a.. size en uygun kelimelerle ilişkilendirilmesi ve reklam metninin açık. reklamlarınızın dikkatli seçilmiş. s.. Doğru Kesimlere Görünmek: Kampanya amacınız sadece reklamınızın görünmesi ve tıklanması olmamalıdır. Google’daki sıralamada anahtar kelimeye yapılan açık artırma önemlidir ama belirleyici bir diğer unsur ziyaretçilerin gösterdiği ilgidir188. reklamı test etmektir. Reklamı geliştirmede ikinci nokta. anlaşılır olmasıdır. Değer önerisi veya üçüncü bir taraftan onaylama b. Rakipleri elimine edecek özel ifadeler. Gelinen sayfada teklifin özelliklerini ve faydalarını anlatan ve müşteriyi “hemen sipariş verin”e götürecek bakış açısı sunulmalıdır. İniş Sayfası/Landing Page: Tıklama sonrası gelinen sayfanın satın alma kararını teşvik edip. 187 A. 2-5. Reklam okuyucuda eyleme geçme isteği uyandıracak kadar konuyla ilgili ama bu eyleme sadece gerçek ilgilileri davet edecek şekilde sınırlandırıcı olmalıdır. 159-185’den yararlanılmıştır. bunların özelliklerini. Bunun için kişiselleştirmeyi başarmalısınız. Spesifik bir eyleme davet c. Bakan ve okuyan “evet. s.g. bir kaç alternatif oluşturarak deneme sonrası en iyisine karar vermelisiniz. Bunu önlemenin yolu.

reklam seçenekleri ve raporlama görevleri yürütülür. A firmasının reklamını görenlerden tıklayanların oranı % 2. B’ninki % 1. Yahoo birden fazla oluşturulmuş reklamı sırasıyla göstererek en etkilisini bulmak şeklinde bir hizmet vermemektedir.6 Diğer Yöntemler Yahoo!. A’nın reklam sırası 1.53 x 1. Buradan ödeme yöntemi. 13. Sayfanın en üstünde ilk üç sırada görünen arama sonucu. bir arama motoru olarak saygınlığını sürdürmesi arama sonucunun doğruluğu ve finansal açıdan sağlamlığı tıklama oranının yüksekliği sayesinde olacaktır. Rekabete C firması girdi ve kelimelere 48 sent verdi ama CTR’si % 4. Oluşturulan reklamın başlığı ve alttaki tanım spesifik olarak arama yapılan kelimelerle ilişkilendirilmelidir. En üst sırayı en önemli anahtar kelimeleri satın alarak tutmak hemen reklam bütçesini de şişirecektir. B firması ise aynı kelime grubu için 1.7 ise yeri 2. Bu merkezde arama yapılan kelimeler ve bunlar satın alma ücreti gösterilir.7.26 ile iki firmanın reklamının üzerinde olacaktır. gösterilen ilgi ve tıklama nedeniyle daha üstte olacaktır. daha düşük kelime satın almasına karşın. B 1. Yine tek bir reklam birden fazla arama yapılan kelime ile ilişkilendirilebilir. önemli bri karar destek bölümüdür. ücretli reklamdır. Bu yönetim “The Direct Traffic Center ”da yapılır.4 ise.08 x 2 = 2. Bu yaklaşımınn Google’a faydası.53 dolar verdi. Ayrıca geçen ay en çok yapılan anahtar kelime ve kelime grupları ile siz bu kelimeleri seçerseniz kaç kere tıklanma olasılığınız olduğu tahmin edilir. Yahoo’da görünme reklam verenin bütçesine bağlıdır büyük ölçüde. anahtar kelime “sponsorluğu (satın alma)”.4 = 2.14 iken. Reklam çeşitleri arasında hangisinin daha iyi gittiğini bu merkezden izlemek ve bu arada anahtar kelime için yapılan diğer ücret artırımlarını görerek teklif vermek mümkündür. 204 . Anahtar kelime öneri bölümü (keyword suggestion tool) çok işe yarayan.08 dolar teklif etti.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Belirli bir kelime grubunda reklam sıralaması = Bu kelimelerdeki CTR (tıklama oranı) x Maksimum teklif Bunu şöyle açıklayabiliriz: A firması “keten bayan gömleği” kelimeleri arandığında kendi reklamının görünmesi için tıklama başına 1.16. Reklamcı en çok ödemeyi yaptığı sürece en üsttedir. MSN ve Alta Vista başta olmak üzere kendi networküne sahiptir.

European Online Advertising Through 2013.6 2011 6.2 3.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 14.0 11. milyar) Ücretli Arama Görüntülü Reklam (Banner) İlanlar Toplam 2007 3. Forrester 205 .2 14. Norveç ve İsveç büyük artış yaşamış ve oran olarak on-line nüfusu daha çok olan diğer ülkelerden daha çok harcama yapılmaktadır.8 8. Bu nedenle Güney Avrupa’da on-line reklam harcaması daha düşüktür.7 2.7 2009 5.7 1.4 2. milyon) 3099 2138 1158 506 501 440 411 399 340 149 144 108 107 72 69 62 7 189 Elliott.9 3.7 2013 8.0 10. Ülkeler İngiltere Almanya Fransa İtalya Hollanda Norveç Danimarka İsveç İspanya İsviçre Belçika Finlandiya Avusturya Portekiz Yunanistan İrlanda Lüksemburg Değer (Avro. Nate. 2009. İtalya ve İspanya’da kullanıcılar sosyal paylaşım siteleri veya arama motorlarında daha az vakit harcamaktadır.8 3.1 12. ONLİNE REKLAM YÖNTEMLERİ On-line reklam piyasasının değerine ilişkin çeşitli tahminler yapılmaktadır189: Batı Avrupa on-line reklam harcamaları (Avro.9 2.0 2. February 4.5 4.9 9. Danimarka.4 2.2 13. Almanya ve Fransa Batı Avrupa on-line reklam pazarının % 66’sını oluşturmaktadır. Hollanda.1 4. İngiltere.6 3.8 2008’de Batı Avrupa’da ülkeler bazında on-line reklam harcamaları tutarları aşağıda verilmektedir.7 2012 7.7 2010 6.0 1.4 2008 4.1 2.

2006. büyük küçük tüm firmaların kullanabildiği “pay-per-click”’dir. İngiltere. Japonya. On-line video reklamları yıllık % 300 artışla 12 milyon Sterline ulaşmıştır.183 986 608 4. 316. 190 Adland’s test tube. 1.138 2010 1. December 13. Kriz ortamında reklam verenlerin on-line ortamı daha çok kullanması beklenmektedir.5’üne ulaşmıştır191.2 düşüş olmuştur.660 2012 1.5% 2011 14.05 milyon Sterlin.411 İnternette yapılan reklam harcamalarının yakın gelecekte toplam reklam harcamalarının % 20’sine ulaşması beklenmektedir.752 milyon Sterlinle toplamın % 23.3% 2012 14.3% 2010 13. On-line reklamlarda en hızlı büyüyen kesim.432 1.742 2008 789 790 239 1.5 milyon Sterlin ve % 18 oranla görüntülü reklamlar gelmektedir. ABD. Bu kategoride % 5. the Guardian. Dünyada 2009’da ilk olarak Danimarka.1% 2013’de video ve zengin medya (rich media) görüntülü reklam harcamalarının % 59’unu oluşturacaktır. Aşağıda Batı Avrupa’da toplam reklam harcamalarının on-line’a ayrılan yüzdesi görülmektedir.291 2. On-line reklamda en büyük pay sırasıyla.186 3.010 2013 1.004 2009 927 830 323 1.8% 2009 12.634 1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Arama Motoru harcaması en büyük bölümü oluşturmaktadır.058 3. İngiltere’de 2009’un ilk altı ayında reklam harcamaları içinde internete ayrılan kısım 1.073 797 708 4.8% 2013 15. Fransa ve İtalya’dadır190.2009 206 . 30.09.249 977 606 828 3. sonra da İngiltere 2009’da on-line reklamın TV reklamcılığını geçtiği ülkeler olmuştur. Video en fazla büyüme potansiyeli olan on-line reklam bölümüdür. Bu rakamın % 60’ı. 2007 9. milyon 650 646 155 1.359 2011 1. Google başta olmak üzere arama motoru pazarlamasında kullanılmıştır.4% 2008 10. 385 milyon Sterlinle % 22’si on-line seri ilanlar.086 893 434 946 3. The Economist 191 “UK advertisers spend more on internet than TV”. 2007 Zengin Medya Metin Video İmaj Toplam (Avro. Almanya.

30. Procter & Gamble Olay yüz kremi için 2008’in ilk altı ayında Çin’de yaklaşık 500 milyon ABD doları harcamıştır.2009 Harcama Tutarı (Mn. Ocak-Haziran Reklam Harcamaları Reklam Mecrası İnternet Televizyon Basılı yayın (gazete. Doğu veya Afrika %8 % 16 % 45 ABD 192 Global Online Advertising.4 3.09.1 2011 18.3 1 İnternet Reklamcılık Bürosu (IAB) ilk kez 1998’de ölçtüğünde harcanan rakam 19. (Değer: milyar ABD Doları) Batı Avrupa ABD 2007 10. On-line’da küresel pazarda en çok rağbet görenler banner reklamla arama motoru kampanyalarıdır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2009. Volume 2. 2008. TV reklamcılığı 2009’un ilk ayında % 17 düşüş göstermiştir. Ülkeleri % 16 % 32 Çin % 11 % 32 Latin Amerika % 14 % 19 Japonya % 15 % 16 Diğer Asya Ülkeleri %3 % 19 O.9 18. Batı Avrupa dışında dünyanın diğer bölgelerinin on-line reklam rakamlarına bakarsak192 ABD’nin tek başına en büyük pazara sahip olduğu görülmektedir.9 2008 12.5 11.9 23.5 21.8 27. Ancak bu oranlar ABD’nin klasik reklam harcamalarındaki büyüklüğünü gizleyemez.7 2010 16.4 31. Sterlin) 1752 1638 1383 860 820 358 330 248 75 Pazar Payı (%) 23. dergi) Doğrudan Postalama Basılı yayın ilanları Açık Hava Rehberler Radyo Sinema Kaynak: The Guardian.8 4. Kanada ABD’nin en çok reklam verdiği ülkedir.4 milyon Sterlindi.0 İnternetin sınır tanımayan yapısı içinde ABD’li ve Avrupalı reklamcıların dünyanın diğer bölgelerinde verdiği reklamların yüzdesine ilişkin tabloya bakıldığında Avrupalı reklamcıların daha aktif olduğu görülmektedir.1 34.8 2009 14.7 39. Forrester 207 .9 2012 19. Kanada ABD’li Reklamcılar Avrupalı Reklamcılar % 41 % 19 İngiltere % 32 % 42 Almanya % 19 % 39 Fransa % 20 % 32 Diğer Avr.9 19.5 11 4.

0 21.129 20.4 Tutar (milyar $) 661 1.0 18.7 2.972 1.2 4.0 15.4 14.5 3.0 15.8 14.172 1.0 22.3 8.764 1.7 3. Oyuncak ve Spor Aletleri Tüketici Elektroniği Bilgisayar Yazılım ve Donanım Haberleşme Medya ve Eğlence Finansal Hizmetler Otomotiv Seyahat Diğer Toplam 3.1 6.0 8.9 10.0 2.9 4.182 3.5 15.0 Tutar (milyar $) 601 889 866 462 662 1.959 1.584 15.535 2.4 10. 10/06 (US Only) 208 .0 4.3 100 Offline % 8.3 16.7 7.4 Tutar (milyar $) 501 666 712 383 566 1. bunun toplam on-line harcamalarda ve off-line (klasik reklam araçları) harcamalardaki yüzdesini ve yıllık büyüme hızını göstermektedir193: 2008 2009 2010 2011 Online % Giyim Ambalajlı Tüketim Ürünleri Sağlık Oyun.1 6.292 3.5 3.5 4.6 11.6 7.8 4.097 3.408 1.9 7.912 2.1 4. % 11’i ilgili ülkede ürün tanıtım kampanyası öncesi farkındalık yaratmayı amaçlamaktadır.9 16.3 7.5 17.2 16.3 12.5 100 Offline % 9.0 7.8 8.8 9.194 1.0 7.4 10.2 4.2 10.2 4.0 10. % 17 ile yerel sitedeki içeriğe çekmeye çalışmakta. 2008–2011 yılları arasında ABD’deki sektörlerin on-line reklama ayırdıkları rakamı.2 7. Pantene gibi markaların 50’den fazla yerel dilde siteleri mevcuttur.7 2.0 7. büyüme hızı: 2006–2011 yılları arasındaki yıllık büyüme hızı 193 Jupiter Research Internet Advertising Model.8 4.3 1. % 12 oranla off-line satın almaya yöneltmeye çalışmakta.3 4.427 4.4 16.1 23.4 15.1 8.3 11.1 11.0 10.111 1.761 2.6 7.3 17.0 16.0 20.491 1.3 5. P&G.5 10.7 2.3 4.6 10.8 10.2 2.5 10.9 11.395 Online % 3.0 9. % 35 oranında kullanıcıları kendi ABD sitelerine çekmeye çalışmakta.691 1.6 16.1 7.1 21.0 3.8 7.672 1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Reklamda içerik önemlidir ve yerel dilde olması kullanıcılar açısından tercih edilenidir.5 4.285 1.6 7. % 18’le yerel siteden alışverişi arzulamakta.4 100 Off-line % 8.7 9.7 2.2 16.917 18. Aşağıdaki tablo.7 9.3 12.8 16.4 100 Off-line % 9.7 16.7 Tutar (milyar $) 548 765 784 423 611 1.5 6.6 2.6 7.6 2. Pampers.044 962 500 721 1.1 10.8 3.5 8.491 Online % 3.304 1.175 1. % 28’le ABD’deki sitelerinden alışveriş yapmalarını istemekte.874 Online % 3.418 1.1 3. ABD’li firmalar on-line reklam çalışmalarında.5 3.7 11.979 3.748 16.8 6.6 7.2 9.5 3.341 Büyüme Hızı (%) (06–11) 10.5 8.4 3.392 1.7 On-line %: On-line ortamda yapılan tüm sektörel harcamalar içinde bu sektörün oranı Off-line %: Online dışında yapılan reklam harcamaları içinde online’ın yüzdesi Tutar: On-line reklam harcamalarının tutarı.8 15.8 2.202 3.6 8.

iletim tarihi: 09.1 Türkiye’deki Firma Yöneticilerinin On-line Pazarlamaya Bakışı Firmalar genelde reklam mecralarının sadece TV.02. Türk firmalarından değişik on-line imkanları denemeler ve yatırım yapanlar kazançlı çıkacaktır. 0 10 20 30 40 50 45 22 12 22 22 16 13 4 1 7 Sadece ABD 15 26 25 32 31 31 36 49 60 Ağızdan Ağıza veya Viritük Kampanya Sosyal networklerde profil sayfaları Bloglarda metin reklamı veya banner Yalnız bir blog yaratmak Video ve sosyal paylaşım sitelerine video yükleme Müşterilerin içerik yaratmasına yol açan reklam Sosyal networklerde banner/metin reklamı RSS feeder'larda reklam verme Sanal dünyalarda reklam verme Çok Ülkede Çalışan 14.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA ABD’li reklam verenlerden birden çok ülkede çalışma yapanla iç pazara yönelik olanların sosyal medya taktiklerine yakından bakarsak.2007 209 . Türkiye’deki internet kullanıcıların satın alım öncesinde arama motoru kullanımına ilişkin aşağıdaki tablo da incelenebilir194: 194 MMD Türkiye. Aşağıda 2007’de Google’ın Türkiye’de Halkla İlişkiler faaliyetini yürüten MMD Türkiye Ofisi tarafından hazırlanan bir sunuşta yer alan. Google Ülke Müdürü Erem Karabey’in sunumu. kaynak olarak Reklamcılar Derneği verilen. Türkiye’deki medya tüketimi ve reklam harcamalarını gösteren veriler sunulmaktadır. On-line pazarlama ikinci planda kalmaktadır. gazete ve radyodan oluştuğunu düşünmektedir.

com Netbul. Türkiye’de on-line reklam pazarı 2006’da 40 milyon dolar olmuştur.net Lycos Diğer Arama Motoru Kullanmadım 0% 1% 6% 1% 2% 97% 39% 32% 22% 13% 88% 6% 5% 1% 1% 1% 2% 20% 40% 60% 80% 100% 120% Kullanılan Arama Motorları En S ık Kullanılan Arama Motoru Ülkemizde de Batılı ülkelerdeki gibi detaylı ve düzenli araştırmalar son dönemlerde.com TNN. yaratıcı fikirlere imkan tanıma195 Aktaran: İnfomag Dergisi. Reklam verenler interneti “hedef kitleye erişim sağlaması” ve “ölçümlenebilir” olması açısından tercih etmektedirler.com Arabul. Buna göre on-line medya trendleri hızla değişmektedir ve on-line pazarlama diğer geleneksel medya pazarlama aktiviteleri arasında ikinci büyük penetrasyona sahiptir.com Arama.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Satın Alım Öncesi Araştırma İçin Kullanılan Arama Motorları Google MSN Yahoo Mynet. Haziran 2007 210 . Düşük maliyetli ve hızlı olması. Bu rakamın 2010’da 200 milyon dolara çıkacağı tahmin edilmektedir. Örneğin MSN (Microsoft) ve Millward Brown firmalarının Türkiye medya trendleri ile ilgili araştırmasına göre195. özellikle pazarın yabancı firmalara açılmasıyla birlikte artmıştır.

On-line reklamın hazırlanması ve sürdürülmesi klasik medyaya göre daha düşük maliyetlidir. 2009’da Sofya’da yapılan Webit konferansında Türkiye on-line reklam pazarının. Winning Results with Google Adwords. 309-310. Klasik reklam medyasında CPM (Bin Kişilik Maliyet) ortalama 20 dolar iken.com 199 Sweeney.51 dolara yükselmiştir198. satış başvurusu yaratmak mı? Bu hedefler dar veya geniş bir kesime yönelik kampanya yürütmenizi gerektirecektir. Goodman. Advertising and Public Relations Industry. Gelecek 3 yılda on-line reklamın toplam reklam bütçelerindeki payının sırasıyla % 17. infotrac. 14. Bütçe imkanlarınız ne kadar? Devlet yardımlarını biliyor musunuz? 196 Sweeney. 308-309 197 Ashridge.. PR Newswire. alım talebi ve satış yaratmak mümkündür. Internet Advertising 198 Average Keyword Price for Online Advertising Rises % 2 in the Fourth Quarter to $ 1.. On-line reklamın çeşitli avantajları vardır196: Bu reklamların geri dönüşü web trafiği analizleriyle aynı gün ölçülebilir. yeni medyada 50 senttir. a. USA. s. July 6. On-line reklam kampanyası ile.e.e. s. İstediğiniz kadar bilgiyi sitenizde sunarak klasik reklamların limitinden kurtulursunuz. 2005. % 20 ve % 24 oranında olacağı tahmin edilmektedir. ziyaretçi çekmek mi. Feb.g.51. “The Ultimate Marketing Machine”. The Economist. İnternetin reklamda savurganlığı engellediği ve değerini daha ölçülebilir hale getirdiği düşünülmektedir197. 131 milyon Avro’ya ulaştığı belirtilmiştir. Güney Doğu Avrupa’nın en büyüğü olarak.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA sı olumlu özelliklerdir.2 On-line Reklamın Faydaları Günümüzde firmaların pazarlama bütçesi içinde internet ve mobil iletişim temelli reklam uygulamalarına yer vermesi kaçınılmaz olmuştur.galegroup. a.g. 6. Interactive Advertising Bureau’nun tahminine göre yılda ABD’de 112 milyar dolar.london. dünyada ise 220 milyar dolar reklam harcaması doğru kitlesine ulaşamamaktadır. - - On-line reklam kampanyasında firmaların cevaplaması gereken sorular şunlardır199: Hedef pazar bölümünüz kimlerden oluşuyor? Kaç kişi? Hangi ülkede yaşıyorlar? Hedef kitlenizin demografik ve davranışsal özellikleri nelerdir? Kampanyanın spesifik hedefleri nedir? Marka bilinirliği mi. 2007. 2006. http://www. siteye ziyaretçi çekmek. Andrew. Business Special. Fathom On-line’ın yaptığı Keyword Price Index’e göre on-line reklamcıların anahtar kelimeler için arama motorlarında yaptıkları açık artırmada ortalama kelime maliyeti 2006’da 1. başarısız uygulamalara anında müdahale edilir. 76 211 .. McGraw-Hill Osborne. marka bilinirliği yaratmak. s.

boş sayfalar elimine edildi mi? Sitenizin kullanımı kolay mı? Başarınızı nasıl değerlendireceksiniz? Gelen bilgi alma talebi mi.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Reklam verilecek site hedef kitlenizce izleniyor mu? Başka hangi siteler olabilir? Banner verilecekse o sayfada kaç tane reklam var? Reklam alan sitenin rakiplerinin fiyatı nedir? Banner değişebileceğiniz siteler var mı? Reklam metninizi sürekli test etmek için sisteminiz var mı? Anahtar kelime keşfi ve geliştirilmesi için sürekli bir çalışmanız olacak mı? Reklamdan tıklama veya yönlendirmeyle sitenizde gelinen sayfa (landing page) sizi en iyi ifade edecek şekilde düzenlendi mi? Kırık. satışlar mı? Tüketim ürünleri pazarını açıklayan verilere göre ABD’de kadın ve erkek internet kullanıcıları satın alma kararı verirken şu araçları kullanıyorlar: 212 .

Direkt satış geliri (m-commerce) sağlar. 2006 201 Cihangir Altan. Doğrudan hedef kitleyi hedef alır. networkler Büyük boyutlu reklam birimleri 14. August 17.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2006’da on-line reklamcılığı olumlu etkileyecek unsurlar nedir şeklinde yapılan bir araştırmaya verilen cevapların yüzdesi şu şekilde sıralanmaktadır200: Reklamcılar (Firmalar) 33 % 32 % 28 % 23 % 22 % 21 % 18 % 15 % 10 % Ajanslar 24 % 43 % 21 % 21 % 37 % 29 % 24 % 8% 6% Coğrafi hedefleme Planlama ve ölçme aletleri İçerik/bağlam hedeflemesi Yeni yaratıcı formatlar Davranışsal hedefleme Reklam server’ı. kullanıcının ekranına gelir. JupiterResearch. 200 Publishers’ Ad Sales Strategies. 14.3. Yeni model cep telefonunu daha ucuza alır. Mobil Reklam. Genç nesle ulaşmak için üzerinde en çok durulan ve efektif yöntemdir. 12. Yönetim Kurulu Başkanı. Addressing Advertisers’ Hot Buttons.2006. Müşteri sadakatini geliştirir. TIME Seminerinda yapılan sunuşu 213 . Telemedya Grubu. Direkt pazarlama için uygun özellikler taşır. Concept Report.12. Klasik reklam yöntemleriyle ulaşılamayan kesime ulaşmak için etkilidir. Banner veya Video olarak gelen reklamlardır201. MMS. Kişiye özel kampanya imkanı sunar. trafik teknolojisi CPC’nin (Tıklama başına ödeme) daha çok yaygınlaşması Otomatik optimizasyon araçları. Etkinliklere katılmayı kolaylaştırır. Mobil reklamın faydaları:         Müşteri datası oluşturur. Cep telefonu kullanıcısı daha ucuza konuşur. Çapraz satıştan gelir imkanı.1 Mobil Pazarlama Ürünleri Mobil reklam cep telefonlarımıza SMS.3 On-line Reklam Çeşitleri On-line reklam mobil ve masaüstü (desktop) pazarlaması olarak ikiye ayrılabilir.

İnternet üzerinden olan türünde ise ya doğrudan tüketim ürünleri üreticisi firmanın webinden veya kupon sitelerinden print edilen kuponlarla kampanyaya katılan kuruluşlardaki indirimlerden yararlanmak mümkündür.com Türkiye’den. M-Crm/Cross Promosyon: “Üründeki şifreyi yaz 9999’a SMS gönder ve hediyeyi kazan!!” En çok rastlanan türlerdendir. eğlence. M-Voucher/M-Kupon: Cep telefonuna gelen bir şifre ile indirim sağlayan bir yerden alışveriş yapılması mümkün olur.26 milyar’ı bulacağı tahmin edilmektedir. Mobil Ürün Reklamı Yerleştirilmesi (grafik banner veya click to call): Ürün ambalajından çıkan şifreyi SMS ile belirtilen numaraya gönderip sunulan mobil seçeneklerden birine kavuşma imkanı sağlamaktadır. müzik. 10 yıl içinde ABD’de reklam verenlerin bütçelerinin %25’ini mobil mecralarda harcayacağı varsayılmaktadır. En iyi bilinen örneği McDonalds tarafından yapılan “Finding Nemo” isimli reklam çalışmasıdır. TIME 2006 sunumu 214 . ABD’de cep telefonu reklam harcamaları 2005 yılında 45 milyon dolardır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Çeşitleri202 Mobil Kazı & Katıl (Mobile Text & Win): Cep telefonu ekranına gelen soruya doğru cevap verdiğinizde çok sayıda kişi arasından yapılan çekilişe katılma ve kazanırsanız ödülü alma hakkı kazanıyorsunuz. Sadakat Çözümleri: Mevcut müşterilere interaktif ve düşük maliyetli mobil çözümler sunarak bağlılıklarını geliştirme. kup10. coupons.com. Bu rakamın 2009 yılına kadar 1. 202 Aradiom Online Pazarlama Çözümleri. coolsavings.com. Mobil Oylama: Herhangi bir konuda belirli sayıda taraf arasında tercih yaparsınız. Mobil Yarışma: Günün sorusu olarak sorulan soruya doğru yanıt verenler ödül kazanır. sanat ile ilgili bir ankette görüşünüz sorulabilir. Günümüzde bazı reklam verenler bütçelerinin %7–8 ini mobil medyada kullanmaya başlamıştır. eversave. Mobil Anket: Genel kültür.com ABD’den örnek kupon siteleridir. Ülkemizde sık kullanılan bir yöntemdir.

Örnek: MySpace’de Aquafino firması bir video yaratma yarışması (Beastie Boys) ile kazanana Sundance Film Festivali’ne gitme imkanı tanımıştır. demografik hedeflemede bulunmaz bir kaynaktır bu bilgiler. Sanal topluluklarda virütük pazarlama ile etki alanı çok genişleyebilir. her gün yeniden yaratılan içeriği izleyen kavramsal eşleştirme yazılımları ile değişen konuya göre reklamı konumlandırmak kolaylaşacaktır. Kullanıcılar içeriği sürekli yeniler ve tartışırken verilecek. Sanal topluluklarda yapılacak yaratıcı reklam çalışması. Google’un AdWords hizmeti kapsamında verilmektedir.2 Desktop Pazarlama Ürünleri . Dünyada en bilinen örneği ABD’den işletilen Facebook’dur. bir bankanın üniversite öğrencilerine yönelik hizmetinin tanıtıldığı interaktif reklamı “işte burdayım” sol üstte görülmektedir203. URL: http://www. siteyi inceleme tarihi: 19. meslekler vd. Sosyal ağlardan profesyonel amaçlı. The Top 5 Benefits of Advertising in Online Communities. bakış açısı) amacıyla oluşturulmuş sitelerde banner reklamla hedef kitleye ulaşmaya çalışmaktır. - 203 http://www. üniversite öğrencilerinin buluşma noktası http://www. tahmin. Ele alınan. Bloglar da bu kategoridedir. giyim. “çekme-pull” yapacak ve interaktivite sağlanacaktır. bebek bakım. On-line Topluluklarda Reklam Vermenin En Önemli 5 Faydası204: Sanal toplulukların katılımcıları en baştan ilgilerini ve katılımlarını gösterdikleri için üst düzeyde katılımcı bir izleyici grubu vardır. sosyal paylaşım (fikir paylaşımı.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 14. erişim: 12. markayla reklam verilen alandaki etkileşimin daha geniş bir alanda devamını sağlar.akampus. iş odaklı olanlar vardır. sağlık hizmetleri. bebek. sosyal temalar etrafında. kreş gibi kurumların reklamlarını vermesi mümkündür.03. deneyim. çocuk. beslenme. wiki’lerde bizzat yaratma sürecinde yer alırlar. Bu kampanyada doğrudan müzikle ve yaratıcı konularla ilgili bir kesim hedeflenmiştir. Aşağıdaki örnekte 2006 Altın Örümcek yarışmasında “Topluluk/Sosyal İletişim” grubunda ikinci seçilen. Bunlar bloglarda.06.3.aspx. gruplarda.altinorumcek. teknolojinin ve çeşitli pratiklerin yardımıyla.com’da verilen bisküvi reklamı sağ tarafta. Aile ile ilgili bir sosyal network sitesinde hastanelerin. Sanal topluluklar üye kaydederken demografik özellikleri en başta kaydederler. çeşitli hobiler. Reklamcılar için güvenilir ve etkileşimde bulunulacak bir kesim vardır.E-Ticaret Siteleri: Bu sitelerde genellikle tüketim ürünleri satışı yapılmaktadır. Reklamcılar için.btobonline. Yaratılan içerik odaklandıkları konudur. Ama firmalar buralarda yer alarak hem tanıtım hem de reklam imkanlarını değerlendirebilirler. Bu şekilde ROI yüksektir.2007 215 .com/Kazananlar.com. konuyla ilgili reklamlar. Bu reklamlar. . cinsiyet. öğrencilik.2007 204 ITtoolbox.Sosyal Ağlar (Social Networking): Aile.

com . Google.000 byte’dır. işbirlikçi bilgi yaratma. Bu siteler topluluğun ortak bilgisini yansıtır. http://www. dosya boyutu: 100.140 2011 2. Uygulanan reklam modeline Page Skin denilmektedir. bunlar sık sık değişmektedir. özel konulu niş sosyal ağları. temel aktivitesi sosyal ağ kurmak olan siteler dahil edilmiştir.235 2008 1.810 745 2.2007.555 2010 2.wikipedia.Web 2. edit ettiği.115 3. erişim: 31. milyon dolar 2006 ABD Diğer Ülkeler Tüm Dünya 350 95 445 2007 900 335 1.org) arka plana reklam almakta.170 970 3. birbiriyle bağlı sayfalardan oluşan. depolama ve organize etmeye izin veren bu tarzda mega sitelerden Türkiye’deki Ekşi Sözlük (http:// sozluk. 216 .910 2009 1. Boyut: 1000 x 600 piksel.515 1.emarketer. Kaynak: eMarketer.5.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Dünya’da Sosyal Ağ Reklam Harcamaları (2006–2011).630 Not: Tanım. İçeriği kullanıcıların oluşturduğu. Mayıs 2007. pazarlamacıların sponse ettiği ayrı veya büyük bir pazarlama sitesinin parçası olan sosyal ağları ve hem buralarda yapılan reklam harcamalarını hem de site/ profil sayfa geliştirme maliyetlerini kapsıyor.380 530 1.org’tur.0/ Wikis: Dünyada bilinen örneği http://www.sourtimes. Sabit olarak kullanılan ve lansman zamanı ve tüm imaj kampanyaları için yaratılmış olan bir modeldir. Yahoo. MSN gibi sosyal ağ hizmeti sunan portallar.

IM kullanıcıları daha genç ve interneti daha yoğun kullanan bir kesimdir205. 24 January 2007 207 Kalaora Murat. . (Genel Müdür. In-Game Advertising. Öncelikli amacı pazarlama amaçlı mesajların verilmesini sağlamak ve marka bilinirliğini artırmaktır. 2006 206 Jupiter Research. Nedenler. Engaged Audience via an Underused Medium). Örneğin Yahoo Carl’s Jr. Windows Live MSN Messanger. Örnekler. çok yaygın olmayan ama gelecekte daha çok kullanılacağı düşünülen bir yöntemdir. Advergaming. Kullanıcılar sohbet amaçlı bağlandıklarında çok uzun süreler geçirmektedir. Magiclick). IMVironment.Anında Mesajlaşma-Instant Message (IM): Ülkemizde başta MSN olmak üzere anında mesajlaşma yaygın kullanılmaktadır. etkili bir veri toplama aracı.Peer to Peer: Skype gibi internet telefonlarının kullanma ekranlarında görünen reklamlar. Google Talk (Gmail’le entegre edildi). . 205 JupiterReseach. On-line oyunun kullanılma nedenleri şunlardır207: Pozitif/eğlenceli marka tecrübesi sağlamak. lokantasını bulma hizmeti vermektedir. Tanımlar. Bu ekranlarda verilecek reklamlardır. Instant Messaging (Reaching a Young. April 24. etkili bir eğitim aracı ve esnekliği. konsollara ve on-line oynanan oyunlara hard coded veya dinamik olarak yerleştirilen ve oyun sırasında oyunun doğal çevresinde bilboard ve ürün görüntülerinin/nesnelerinin yerleştirilmesi biçiminde kullanılan reklamlardır206. Önemli portallar ve arama motorları IM hizmetleri sunmaktadır: AOL.Advergaming: PC oyunlarına. Yahoo! Search. TIME 2006 sunumu 217 . bağımlılık.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA . anında mesajlaşma sırasında on-line oyunlara katılma ve en yakın Carl’s JR. Daha çok geniş reklam bütçesine sahip büyük firmalar tarafından kullanılan.

sektörel site. Tek başına ilk hedefi budur banner’ların: Okuyan kişinin tıklayarak reklamcı siteye gelmesi. Oynayanlardan eğlence karşılığında dikkatini markaya vermesi istenmektedir. sosyalleşme amaçlı oynayanları hedeflemektedir. 24 January 2007 209 Janoschka. Anja. 3 dakika ile 20 dakika arasında olabilir. ihtiyaçlarına göre çözümler sunma) aşamalarının hepsini yerine getirmek durumundadır.1 Görüntülü Reklam (Banner) Bu tür masa üstü reklamcılığa girmektedir ancak yaygınlığı nedeniyle geniş ele alınmayı hak etmektedir. Banner reklamın amacı. Oyunlar bulmacalı/esrarengiz (puzzle/mstery). Banner’a tıklandığında reklamcı siteye yönlendirme olur. Firmaların on-line reklam stratejisi olmalıdır. on-line gazete/dergiler. Reklama doymuş bir pazarda farklılaşma modeli sunmaktadır. arama motoru.com 218 . hafif aksiyonlu (platform/Shoot ‘Em Up).3. Web reklamları pazarla iletişimde. % 50. hedef kesimin oyunları kullanma ile ilgili demografik özelliklerini öğrenmek. 14. Banner’ın iyi hazırlanması ve en doğru siteye ve yere yerleştirilmesi gerekir. portal.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bilgisayar oyunu oynayan kesim sıkı ve keyfi oyuncular olarak ikiye ayrılabilir. yani kısa sürede rahatlama. kart oyunları şeklinde. b2b vd. Markaya ait bir mesajı kullanma. sağlık sektörü için hazırlanan “Turuncu Gece” (Bayer Healthcare) ve “Fortis Türkiye Kupası On-line” advergaminge en iyi örneklerdendir. reklam veren siteye ziyaretçi çekmek için. sitelere reklam vermektir. reklam siteleri. Web Advertising. statik banner olarak HotWired isimli internet dergisi tarafından uygulanmıştır209.4’ü kadın.2. 54. potansiyel müşterilerin en fazla ziyaret ettiği. Bu kesim 30–60 yaş arası. 2004. Ülkemizde bu alanda en önemli çalışmaları yapan firmalardan birisi MagiClick’tir.ebrary. Bu reklam tarzı ilk kez 1994’de tamamen metne dayalı. In-Game Advertising. Efes Pilsen için yapılan “Escape From Artemis”. kafa dağıtma. trafiği yoğun. Advergaming keyfi. http://site.6’sı erkeklerden oluşmaktadır. müşterinin dikkatini çekme (kullanıcıyı o anda sitede bulunan tüm diğer görüntülerden koparıp reklama çekmesi) ilgi uyandırma (banner’a tıklayarak reklamın arkasındaki teklifi görme isteği) ve satın alma arzusu uyandırma (ziyaretçinin beklentilerini karşılama. dikkati dağıtan pop-up tarzı tasarımlara yer vermemek ve gerçek hayatta kullanılan durumları yansıtan görüntüleri oyuna yerleştirmek advergaming stratejisi için düşülmesi gereken noktalardır208. s. New forms of communication on the İnternet. 208 Jupiter Research. John Benjamin Publishing Company. % 49.

77-78 A. reklam verilen sitenin ve reklama tıklandığında gelen sitenin kısa sürede yüklenmesi (10 saniyenin altında. aşağı doğru kaydırma barına yakın olanlar ve önce görünmeyip daha aşağıda çıkanlar daha etkilidir). 50-51 Dolanbay. s. Yerin sınırlı olması mesajın. Sayfaya girildiğinde aniden ortaya çıkar. Meteksan Sistem yayıncılık. Ölçü olarak IAB’nin (the Interactive Advertising Bureau-http://www. Kule Banner (Skyscraper): 120 x 600 piksel. 60 piksel yükseklik (468 x 60 pixels). Genelde reklam için reklam networklerinin temsilcilerine başvurulur. Bu yönüyle TV reklamlarına benzer. Animasyon reklamlarda grafik formatı GIF kullanılır. Coşkun.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Web reklamlarında görüntü ve mesajın kısaca ifade edilmesi.net) belirlediği boyutlar şöyledir: “Full Banner”: 468 piksel en. Reklamın istenen sonucu yaratması için211.. Rectangle: 180 x 150 piksel Aniden Fırlayan Kare Banner (square pop-ups): 150 x 150 piksel. 89 219 . Web reklamları banner.g. Dikey (Vertical) Banner: 120 x 240 piksel Butonlar (Buttons): 120 x 90 piksel. Rahatsız edicilik düzeyi yüksek olabilir. görüntünün. Ağustos 2000.diye çevrilebilecek olan ad traps’dir: “Sitenizde virüs tehdidi var” tarzında ilanlar buna örnektir. Banner’lar statikten animasyona ve interaktiflere doğru gelişmiştir212. Her durumda. Dikkat çekmede etkilidir. s. Bir başka reklam yöntemi -reklam tuzağı. s. Ayrıca reklam verilen sitenin editoryal içeriği de reklamın etkisini artırır210. 76 A.e. ortalama 8.g. 10-30 saniye arasında süresi değişebilir. yerleştirildiği yer (sağ tarafta. Bu alanda grafik ve metin daha rahat kullanılır.e. Daha çok şirket adı ve adresini ön plana alırlar. Full banner’dan sonra en çok tercih edilen boyut skyscrapers’dır. - - “Half Banner”: 234 x 60 piksel. s. Strateji ve yöntemler. hedef kitlenin ilgi alanının ve demografik özelliklerinin iyi analiz edilmesini gerektirir.e. 210 211 212 213 A.g..57 sn) gerekmektedir. düğme (button) ve pop-up windows şeklinde olabilir. Unicast reklamlar: Ayrı açılan bir pop-up pencerede kısa süreli TV reklamı tarzında görüntülü reklamdır. Ardı ardına sunulan resimlerle hareket duygusu yaratılır. fazla animasyon içermezler213. Sürekli veya bir noktada biten sırası olabilir.aib. Halen en yaygın kullanılan türdür. duygusal boyut çok önemlidir.. E-ticaret. Reklamın algılanması ve hatırlanması boyutunun büyüklüğü ile doğrudan ilgilidir. Ölçüleri bu şekilde olmayan çok sayıda bannera rastlanmaktadır. Engellenmesi mümkün değildir.

Banner Değişimi: Sizin hedef kitlenizin kullandığı bir site tespit ederseniz onlarla yazışıp. CPM (Cost per thousand-Bin kişilik maliyet): Eğer reklam izlenme. Yer değiştiren (rotating) banner’lar aynı sitenin değişik sayfalarında görünür. a. Flash daha hızlı web siteleri. - 214 Janoschka. s.net) reklam türlerine ilişkin görüntülü açıklamalar bulunmaktadır.g. interaktif reklamlar yaratma imkanı veren tekniklerdir. Hedef coğrafi gruba yönelik odaklanmış bir reklam yapılmış olur. Bannerın hızla görülmesi için flash veya shockwave öncelikle düşünülebilir. 56 215 Sweeney. Banner reklam bedelinin hesaplanmasında kullanılır genellikle. Bir kişi aynı sayfayı 6 kere ziyaret etmişse izlenme 6’dır.g. etki denir. a. etki sayısı ile fiyatlandırılacaksa CPM hesaplaması yapılır. sitenizi tarif ederek o sitenin banner’ını sitenizde nereye yerleştirebileceğinizi belirterek sizin banner’ı yayınlama imkanlarını sorabilirsiniz. 314 220 . Bannner’larla ilgili bilinmesi gereken diğer deyimler şöyledir: Etki/İzlenme/Görünme (Impression): Banner bir görüldüğünde buna izlenme. Flash ve Shockwave bannerlar zengin medya dediğimiz hareketli.. kullanıcıya kişisel bir ihtiyacında karar vermede kullandığı ölçülerden birisi ile ilgili arama yapma imkanı veren penceresi vardır. Java. animasyonlar ve reklam üretmede kullanılır.. Eğer fiyatlandırma tıklama (click-through) başına yapılacaksa işin büyük kısmı reklam verendedir. s. Ülkemizde en büyük on-line reklam şirketi olan Medyanet’in web sitesinde (http://www. Bu yöntem trafiği çok yoğun siteler için uygundur. Coğrafi Hedefleme (Geotargeting): Yeni bir eğilimdir. Java teknik olarak en gelişmişi olmakla birlikte yüklenmesi uzundur ve izlenmeme riski olabilir. internette her ülkeden bağlanan bilgisayarların tek bir IP adresi vardır.e.e. Bazıları 15–30 saniyede bir aynı sayfada da görünebilir215. En çok kullanılan hesaplama yöntemi izlenme’dir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - güçlü ve eyleme davet eden (tıklayarak teklife ulaşma) bir yapısı olmalıdır214. Normalde izlenme’nin tıklamadan düşük olması beklenir. Bu adres o ülkeye özgü olarak verilir. Banner reklam fiyatları belirlenirken görülme sayısı ile maliyet çıkartılacaksa o sitenin trafiğinin yoğun olacağı ve bu trafiği yaratmada reklam yayınlayıcısının sorumlu olduğu düşünülebilir. İnteraktif reklamda kullanıcıyla etkileşim vardır. Reklamları programlarken sadece belirli ülkelerden bağlanan kişilere gösterilmesi istenebilir.medyanet. Hazırlanacak banner’ın bakan kişide tıklama isteği yaratması için içerik ve görsellikte çekici olması gerekir.

com (animasyon bannerlar) Animated Communications: http://www. 6. animasyon.g. Böylece grafik izleme özelliği kapatılmış ziyaretçilerin en azından banner’da ne olduğunu anlaması ve tıklaması mümkün olur. Geç yüklenen bir sitede hemen açılan banner izleyicinin dikkatini çekecektir.Internet Explorer kullanıyorsanız banner dosyasının büyüklüğünü anlamak için banner’ın üstünde mouse’un sağ tuşuna tıklayın.Banner’da mutlaka “Alt tags” kullanın. s. Bankacılık. 315-317 221 .com The Banner Generator: http://www. 2. 3.e. kullanıcı siteye girdiğinde onun bilgisayarına cookies aktarılır.Görselliği ve okunup algılanması kolay olsun. Bazı tarayıcılarda yasaklanmış olabilir. çıkışı gibi bilgileri izlemek için kullanılan programlardır. geri döndüğünde tanır. Metin. font renkliliği bilgi yığılması ve sıkılmaya neden olabilir. Renk ve font seçiminde dikkatli olun. on-line alışveriş gibi sitelerde. Kullanılan bilgisayardan yapılan girişler ölçülür.. Bannerları sık sık kontrol ederek linkin aktif kalmasını sağlayın.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Reklamın Etkisinin Ölçümü216: Tıklanma Oranı (Click-through rate-CTR): Reklamın etkisini ölçmek için kaç kere gösterildiği ile üzerine kaç kere tıklandığını ölçek için kullanılan bir yöntemdir.coder.Banner’ın yüklenmesi çabuk olmalıdır. kalışı. Bazı siteler kullanıcıdan cookies için izin ister.Banner basit olmalıdır. http://www.coder. Sitedeki davranışları izler. kullanan kişi değil.3dtextmaker. s. 79-80 217 Sweeney. Log-files’da kimlik bilgisayarın IP numarasından tespit edilir.com (animasyon bannerlar) Animation Online: http://www.animation. 5. Daha kişisel bilgiler için cookies kullanılır. properties’i (özellikler) seçin. renk. Hacmi 5 K’dan küçük olsun.com/creations/banner The Media Builder: http://www. Log-files ve cookies: Kullanıcıların siteye gelişi.com/creations/banner Banner hazırlanmasıyla ilgili bazı pratik öneriler217: 1. a.Banner’a tıklanınca sitenizde gelinen sayfanın optimum bir sayfa olması gerekir. 4. 1000 kere görülen bir reklama 10 kişi tıklamışsa CTR oranı % 1’dir. Kendi banner’ınızı yapabilirsiniz: İnternet üzerinde ücretsiz banner oluşturma siteleri vardır. Cookies kullanıcının siteye kayıtta verdiği bilgileri hatırlar..animationonline. 216 A.g.e.

dili hafif ve arkadaşça olabilir. Gelen başvurulara verdiğiniz cevapları kaydedin218.Banner’ı farklı tarayıcılarda ve ekran çözünürlüklerinde deneyin. Okuyan kişinin sizden daha fazla bilgi talep etmesini sağlarken.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 7. Görülmesini istediğiniz gibi görüleceğinden emin olun. 323-324 222 . 9. 8.. öz ama etkileyici nedenler sunun.g.Reklamdan ve grafik tasarımından anlamıyorsanız bu işi profesyonellere bırakın.Banner’da mutlaka ne yapılmasını istediğinizi belirtin: “Lütfen tıklayınız!” gibi. Farklı seri ilan örnekleri hazırlayıp farklı e-mailler vererek hangisinin daha çok ilgi gördüğünü test edebilirsiniz. Başlığı çekici olmalıdır. İnsanlarda psikolojik olarak kendilerine söyleneni yapma eğilimi vardır. 218 Sweeney. 10. bunun için kısa. Sadece bununla da yetinmeyin. Seri İlanlar bölümü için öneriler: Seri ilanlar basılı medyadaki gibidir. a. Okuyucudan ne türde eylemde bulunmasını istiyorsanız belirtin.e.Animasyonlu banner kullanacaksanız en fazla 4 çerçeve kullanın.

373 223 . Bu açıdan bakıldığında aşağıdaki kategorileri e-ticaret içinde tanımlamak mümkündür:       Pazarlama Satış İnternetten ürün. s. 36 220 Goottschalk. E-Business Strategy. 1999. PA. dış ticaret işlemleri Kaynak: Goottschalk. hizmet alma Bankacılık On-line kamu hizmetleri Gümrük. s. Petter. 6 219 Ersoy (İyiler). satımını veya değişimini tanımlamaktadır. E-ticarete. Zeynep. İGEME Yayını. e-ticaret ise ne yaptığıdır denebilir220. USA: Idea Group Publishing. Sourcing and Governance. hizmet ve bilginin interneti de içeren bilgisayar ağları aracılığıyla alımını. E-ticaret e-iş’in bir bölümüdür ve firmalar açısından düşünüldüğünde pazarlama ve satışla ilgili temel faaliyetlerin internet ve diğer bilgi ve iletişim teknolojileri yardımıyla yürütülmesidir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 15. geniş bir deyim olarak kullanılmaktadır. ticari ortakları ile ilişkisinin etkinliğini artırmak için gelişmiş bilgi teknolojisi yardımıyla hayata geçirilmesi olarak bakmak da mümkündür221. Hershey. E-TİCARET E-ticaretin çeşitli tanımları vardır. “Doğrudan fiziksel bağlantı kurmaya ya da fiziksel değiş tokuş işlemine gerek kalmadan tarafların elektronik olarak iletişim kurdukları her türlü ticari iş etkinliği” denilebilir219. E-Business Strategy. E-iş firmanın ne olduğu. Elektronik Ticaret ve Ticaret Noktaları. Günümüzde e-ticaret pek çok şeyi kapsayan. s. s. Global Marketing. Ürün. 16 221 Hollensen. İşletme yönetiminin vizyonunun.

gittigidiyor. giyim. veritabanı hizmetleri (istatistik. Etsy. 15. On-line alışverişte müşterilerin genelde sergiledikleri davranış özellikleri şunlardır:  Mağazayı ziyaret edip on-line alışveriş öncesi bilgi toplamak. kütüphanecilik. kişisel bakım ürünleri webde en çok satışı yapılan ürünlerin başında gelmektedir. fiyat bilgisi). mali. hediyelik eşya. C2C’nin bir başka türü olarak. sohbet. finansal hizmetler.com’un dağıtım sistemi  Firmadan Devlete (B2G): SSK işlemleri  Tüketiciden/Vatandaştan Devlete (C2G): Belediyelerin on-line işlemleri Bunlara son dönemde sanal toplulukların ve mobil çağın jenerasyonunun yoğun kullanma alışkanlığıyla belirlenen. 376 224 . ambalajlı gıda ürünleri. oyun.2 Müşteri Davranışları Firmaların müşterilerin internet ortamında alışveriş yaparken nasıl davrandıklarını. sarı sayfalar (yellow pages) ilk akla gelen örneklerdir. Firmalar arası ticaret (B2B) hacmi en büyük kategori olup. PC. gap  Tüketiciden Tüketiciye (C2C): eBay. Grainger.com. GM-Ford ve DaimlerChrysler’in oto parçalarını ortak satın aldığı. tedarikçilerin kaydolduğu sistem.com  Firmadan Firmaya (B2B): EDI. bilgi amaçlı içerik. basım-yayım. peer-to-peer (P2P) denilen. Global Marketing. elektronik cihazlar. eBay firması olarak daha çok el işçiliği ile yapılan özgün ürünlerin satışındaki modeli ve kullanıcı sayısıyla başarılı bir örnektir. B2C’den beş kat büyük olduğu tahmin edilmektedir222. müzik ve film.1 E-Ticaretin Taraflarına Göre Tanımı  Firmadan Tüketiciye (B2C): Dell. piyasa haberi. Fiziksel ürünlerin pazarlanmasında kullanıcılara sunulan ara yüz ve ağa bağlanma ortamının etkisi büyüktür. sertifikasyon. yazılım dağıtım hizmetleri. geliştirilecek çözümlerin etkililiği açısından son derece önemlidir. etoys. eBay ve Amazon e-ticarette dünyanın en büyük iki firması olarak bu alanda başarılı olan modeller yaratmıştır. ürünü değerlendirmek  İnternet vasıtasıyla ürünü/satıcıyı tespit edip mağazadan alışverişe gitmek  İnternetten bir katalog sayesinde satın alma kararı vermek 222 Hollensen. eğlenme.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İnternetten satışı yapılan ürün ve hizmetler iki gruba ayrılabilir: Fiziksel ürün ve hizmetler ve tamamen sayısallaştırılmış (digitalized) ürün ve hizmetler. reklam. Sayısal hizmetlere. amazon. s. kitap. 15. satın alma alışkanlıklarını iyi anlamaları. arkadaşlar arası denebilecek bir tür daha eklenmiştir.

s. e-Consultancy.  E-ticaret tüm dünyada artmaktadır. August 2008 225 application service provider (ASP ): uygulama hizmet sağlayıcısı 225 .g. 24 saat ulaşabilme Geniş ürün yelpazesi.  Küçük olsanız bile büyüklerle rekabet edebilirsiniz.3 Firmadan Müşteriye (B2C)’de On-line Pazaryerlerinin Faydaları B2C’de on-line pazaryerlerinin müşterilere sunduğu avantajlar şunlardır223: • • • • • • • • • • • • Ürüne 7 gün. On-line alışverişin % 38’i iş dışı saatlerdedir. Kriz döneminde perakende satışlar düşerken bile e-ticaret artmaktadır. Beginner’s Guide.  gün 24 saat alışveriş: Araştırmalar çalışan kişilerin alışverişlerini iş saatleri dışınde 7 evden yaptıklarını göstermektedir.e.  Coğrafi sınırlamalardan kurtulma: Tüm dünyaya satış imkanı. 9-10 224 E-Commerce.  Gelir düzeyi yüksek kesimler alışverişlerini daha çok on-line yapmaktadır. 223 A.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Hem satın alma kararını hem de satın almayı internet/on-line kaynaklar aracılığıyla yapmak 15.  Müşterilerin benzer sorularına telefonla veya bire bir cevap vermenin yükünden kurtulma  E-ticaret sitesi işletmek gittikçe ucuzlamaktadır. ASP225’ler KOBİ’lere ekonomik pazaryerleri sağlamaktadır. çok özel ürünlerin bulunması Daha düşük fiyatlar Hızlı teslimat Müşteri hizmetleri Kişisel muamele görme İki yönlü iletişim fırsatı Evden veya işyerinden alışveriş yapabilme Satış görevlisinin baskısının olmaması Araştırma ve kıyaslama yapma kolaylığı Alışılmış biz mağazadan bir başkasına geçmenin maliyetinin düşük olması İşbirlikçi eleme faydaları Firma bakış açısından interneti pazara açılan bir satış kanalı olarak kullanmanın faydaları şunlardır224:  Satışların artması  Ürünlerinizin Google ve diğer arama motorlarında daha sık görünmesi: Kullanıcılar nihai olarak alışverişi off-line veya on-line yapsa da ürün ve hizmet bulmak için arama motorlarını kullanıyorlar.

% 57’si genişbant erişimine sahip . sohbet) Mobil telefon biçiminde haberleşme ve kişisel servisler Anında spor haberleri Avrupalı On-line Alışveriş Yapanlarla Yapmayanların Ana Özellikleri On-line Olup Alışveriş Yapmayanlar .  Müşterilerin sitedeki davranış şekilleri onlar hakkındaki davranışsal bilgilerinizi artırır.% 50’si interneti sık kullanıyor .Haftada ortalama 3 saat internette . yeni tekliflerin etkililik düzeyini artırır.% 79’u interneti sık kullanıyor .% 50’si bayan . sağlık) Kişisel bilgiyi kontrol etme ve değiştirme imkanı Son derece odaklanmış teklif ve davetiyeler Sosyal interaktivite için yapılandırılmış ortamlar (oyun.% 61’i satın almayı düşündüğü ürünün web sitesini ziyaret etmiş .% 55’i of-line alışveriş öncesi on-line araştırma yapıyor 226 .% 27’si off-line alışveriş öncesi on-line araştırma yapıyor Kaynak: JupiterResearch226 226 European Retail Consumer Survey-Leveraging Online Presence to Drive Off-line Sales.% 31’i 45 yaş ve üstü .% 41’i 45 yaş ve üstünde . 2007 On-line Alışveriş Yapanlar . bilginin olmaması Yavaş teslimattan doğan memnuniyetsizlik Siparişi tamamlamada zorluk olması Kandırılma potansiyeli On-line mağaza işleticileri ile olumsuz etkileşim Ürünü satın almadan önce görememe.% 32’si beş yıldan fazla süredir on-line .% 28’i satın almayı düşündüğü ürünün web sitesini ziyaret etmiş . inceleyememe On-line alışveriş deneyiminin düşük marka bağımlılığı PC sahibi olma ve networke bağlanma maliyeti Yavaş modemler ve sitede yavaş yüklenme olması Müşteriler için değerli e-servisler şunlar olabilir: Eğlenceli ve yararlı on-line dünyalar (yemek. Potansiyel dezavantajları şunlar olabilir: • • • • • • • • • Kişisel gizliliğin.% 46’sı beş yıldan uzun süredir on-line .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Ürünlere yerel pazarda talep az olsa bile e-ticaretle dünyanın diğer bölgerindeki ihtiyaç sahiplerine ulaşılabilir.Vision Report March 22.% 60’ı erkek .Haftada ortalama 7 saat internette .% 74 genişbant erişime sahip .

Siteye daha çok ziyaretçi çekmek için kuponla indirim sağlamak. March 31. 227 European Retail Consumer Survey 228 JupiterResearch. tavsiyeler. oyun oynama.4 Ziyaretçilerin Tüketim Ürünleri Sitelerini Ziyaret Nedenleri JupiterResearch’ün ABD için yaptığı araştırmaya göre ambalajlı tüketim ürünleri web sitelerini ziyaret edenleri kuponla teşvik edince sitelerin diğer nedenlerle ziyaret oranında da artış olduğu tespit edilmiştir. Fransa.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Ülkelere Göre Sık Alışveriş Yapanlarla En Fazla Harcamayı Yapanların Yüzdesi Sık Alışveriş Yapan Ülkeler (%) İngiltere Fransa İsveç Almanya İtalya İspanya Ağırlıklı Ortalama Kaynak: JupiterResearch227 En Fazla Parayı Harcayan Ülkeler (%) İtalya İngiltere Fransa Almanya İsveç İspanya Ağırlıklı Ortalama 51 47 36 32 27 22 36 64 50 46 43 41 19 49 Ürün Kategorilerinde Cinsiyete Göre Online Alışverişlerin Yüzdesi Oyuncak Kişisel Bakım Bakkaliye Bilgisayar Oyunu Spor Malzemeleri Giysi CD Kitap Erkek Kadın Kaynak: JupiterResearch Kapsanan ülkeler: İngiltere. Almanya. görüşler. 2005 227 . İspanya. İsveç. İtalya 6 6 6 11 12 8 10 5 11 8 22 36 34 37 40% 45 59 60% 80% 0% 20% 15. tarifler. Online Coupons (Coupon Clippers Most Valuable to Web Sites). e-maille bilgi verme gibi interaktif içerik hazırlamak üzerinde önemle durulmalıdır228.

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bu rapora göre genel olarak ziyaretçiler. TV/radyo/basılı reklam (% 8) ve on-line reklamlarla (% 5) bulmaktadır. ürün ambalajında sitenin ismini görerek bulma (% 18). ürün ismiyle arama (% 19). firmanın e-maili ile (% 13). Tüketim Ürünleri Sitelerinin Ziyaret Edilme Nedenleri Oyun oynama Tavsiye isteme Mağaza yeri bulma Geri bildirim Tarif almak Yarışmaya katılım Ücretsiz hediye 0% 10% 20% 16% 10% 19% 26% 28% 33% 49% 54% 75% 50% 60% 70% 80% 20% 17% 22% 27% 31% 30% 40% Normal ziyaretçi Kupon beklentisi olanlar Kaynak: Jupiter Research. ambalajlı tüketim ürünleri sitelerini marka bazlı arama (% 24). 228 .

g. erişim: 28. Otel kabul ederse işlem tamamlanır. Escrow. sistem işleticisi (Priceline) katılımcılara veya kendi özel veritabanına duyuru yaparak akdin yerine getirilmesini sağlar. Hizmet sağlayıcıların ise klasik dağıtım kanalını bozmaları engellenmiş olur230. Örnek: PayPal.5 İnternette E-İş Modelleri İş modeli bir işletmenin varlığını sürdürmesi. http://digitalenterprise. Örnek: eBay. Michael. Respond.com. kar elde etmesi için kendini değer zincirinde nerede konumlandırdığını. Örnekleri: CarsDirect. 379 229 . İşleticileri bağımsız veya sanayi konsorsiyumları tarafından destekleniyor olabilir. Örnekleri: Orbitz.com Talep Toplama Sistemi: Bu sistemin patentli kurucusu Priceline. Business Models on the Web. Bir kişi San Francisco’da ismi belli bir otelde bir gece kalmak için 100 dolar ödeyeceğini sisteme belirtirse Priceline bu otele teklifi götürür. Örnekleri: Priceline. hizmeti sağlarlar. B2C ve C2C’de önemlidirler. E*Trade. İmtiyazlı dağıtıcılarla onların ticaret ortakları arasındaki işlemleri kolaylaştırırlar. Genelde aracı her bir işlem için ücret veya komisyon alır. Açık artırma takdim ve artırma kuralları çok çeşitlidir.1 Aracılar Aracılar piyasa yapıcıdır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 15. Havayolu ve otel gibi son dakikada rezervasyon iptali olan yerlerse müşterilerin az da olsa düşük fiyata yararlanma imkanı doğar. Potansiyel alıcı bir ürün veya hizmete ödeyeceği nihai rakamı kredi kartı ile birlikte bildirir. hangi metodu izlediğini gösterir229. - - - - 229 Rappa. Çok sayıda ürün üreticisini yine çok sayıda hacimli alım yapan perakendecilerle buluşturur. s.com. ChemConnect Alım/Satımı Tamamlama: Müşterilerden fiyat ve teslimat koşulları ile ilgili talepleri alarak bir ürünün alım veya satımını yapar.2007 230 Hollensen. a. QXL İşlem Aracısı : Alıcı ile satıcı arasında ticari bir alım-satım işleminin gerçekleşmesi için üçüncü taraf olarak ödeme mekanizması vd. pazarlık ve siparişin yerine getirilmesi dahil gerçek bir pazaryerinde olan tüm işlemler burada yerine getirilir. 15.05.org/models/models. İşletici satıcıya hem sitede listelendiği için hem de işlem değerinin belli oranında masraf yazar. piyasa değerlendirmesi.e.com Açık Artırma Aracıları: Bireysel veya ticari satıcılar için açık artırma düzenlerler. Expedia Distribütörler: Katalog operasyonudur.html.. Alıcılarla satıcıları bir araya getirir ve işlemleri kolaylaştırırlar. B2B. autobytel. Bu tutarı belirlemede değişik formüller kullanılabilir. Bu modelde değinilebilecek olanlar şöyledir: Tam Pazaryeri: İşlemlerin yapılması.com’dur.5.

bu konuda reklam vermiş olanların reklamını - - - - - 230 . Reklam banner’ları ya tek ya da en önemli gelir kaynağıdır.com. bloglar gibi hizmetler de sunulabilir. sitede ücretli veya ücretsiz içerikle birlikte e-mail. Ayrıca otomatik işlem ve ilişkisel pazarlama hizmetleri de verebilirler. Örnek: Amazon.com Kullanıcı Kaydı: Erişimi ücretsiz ama kullanımı için kayıt isteyen içerik siteleridir. Örneğin kayıt isteyen bir tarayıcı kullanıcı bunu doldurunca burada verilen bilgilerle ilişkili olarak ziyaretçi webde olduğu süre içinde reklam linki veya pop-up’lar gösterir. Listelenme ücreti sabit. Mynet. Örnek: Claria İçerik Hedefleyen Reklam: Google’un bulduğu bu sistemde Google ziyaretçinin bulunduğu sayfanın içeriğini tespit edip. Örnek: Yahoo!. aynı zamanda bir de üyelik bedeli alınıyor olabilir. Bu model siteye gelen ziyaretçi sayısının çok veya sitenin özelleşmiş bir konuda olup buna göre ziyaretçileri çekmesi durumunda en iyi sonucu üretir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Arama Ajanı: Bir yazılım veya robot alıcının özelliklerini belirlediği ürün/hizmetin fiyatını ve mevcut olup olmadığını veya bulunması çok zor bir bilginin yerini araştırır. Superonline. sahibinden. Craigslist.e-kolay.net. listeleme ve işlem maliyetlerini tüccarlardan alan sanal mağaza. Yüksek ziyaretçi hacmi reklamdan geliri artırdığı gibi site hizmetlerinin daha da çeşitlendirilmesine imkan verir. Match.5. Burada yayıncı web sitesi sahibi olup. Yahoo Bağlamsal Reklam / Davranışsal Pazarlama: Reklamla ürün yakından bağlanır. kurulum. Portal: Genellikle değişik konularda içerik ve hizmetleri içeren arama motorlarıdır.com Seri İlanlar (Classifieds): Satılık veya satın alınmak için aranan şeylerin listelendiği site. Anında Mesajlaşma (IM). Örnekler: Monster. Örnek: NYTimes.com. Radikal Arama Sonrası Ücretli Reklam Yerleştirmesi: Kullanıcıların belirli bir kelimede arama yapması sırasında göze görüneni en favori yerlerde ücretli başvurusunu yapmış olanların reklam niteliğindeki linkinin verilmesi (sponsor linkler) Örnek: Google.2 Reklam Modeli Klasik medya yayın modelinin on-line ortamdaki versiyonudur. http://www. Kaydı yapılan kişilerin demografik bilgileri ve site içindeki dolaşımları izlenerek davranışsal özelliklerle hedeflenmiş reklam kampanyalarına veri üretirler.com 15. Sanal Pazaryeri: On-line perakendeciler için yer ve işletme hizmeti sağlayan.

Örnek: CBS MarketWatch Ultramercials: Bunlar da interaktif on-line reklamlardır ve ziyaretçi ulaşmak istediği siteye girmeden önce bunlara cevap vermeden geçemez. Örnek: Edmunds (arabalarla ilgili) - - 15. Bilgi aracıları alıcı ve satıcıların pazarı anlamaları sürecinde her iki tarafa da yardımcı olurlar. bağlamsal reklama en iyi örnektir. 15. Örnek: Google Adsense.5. Pek çok site bir ağ oluşturur. Üreticiler ve ürünleri hakkında bağımsız bir yerin topladığı bilgiye müşteriler önem verirler. Örnek: Nielsen//Netratings Teşvik Pazarlaması: Müşterilere değiştirme noktalarını bildirme veya katılımcı perakendecilerden alışveriş için kupon sağlama gibi müşteri bağlılığı sağlama programları. Sanal Mağaza ( e-tailer): Sadece web üzerinde satış yapar. 231 . Satışlar liste fiyatına göre veya açık artırma ile oluşabilir. Intromercials: Kullanıcı istediği içeriğin olduğu siteye girmeden önce karşısına çıkan tam sayfa anime reklamlar. Örnek: DoubleClick İzleyici Ölçüm Hizmetleri: Tamamen on-line kullanıcıların özelliklerini araştıran pazar araştırması kuruluşları. Örnek: Coolsavings Meta Aracılar (Metamediary): Alıcı ve satıcı arasında kapsamlı bilgi ve destek hizmetleri sağlayan ama ürün/hizmetlerin gerçek değişiminde yer almayan.com.3 Bilgi Aracılığı Modeli Müşteriler ve onların tüketim alışkanlıkları hedeflenmiş pazarlama kampanyaları yürütürken çok önemlidir. işlem kolaylaştırıcılar. Reklam ağları web kullanıcıları hakkında bilgi toplayarak pazarlamanın etkililiğini analiz etmeye yardımcı olurlar.5. Örnek: Mercedes-Benz ile işbirliği içinde Salon. Profili belirlenen ziyaretçi belirli bir konuda araştırma yaparken aynı yerde bir reklam çıkabilir. Kullanıcılar hakkında toplanan veri hedeflenmiş reklam için satılır. Örnek: Amazon.4 Mağaza Modelleri Ürün ve hizmetlerin toptan veya perakende satışını yapanlar.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA otomatik olarak bu sitelerde gösterir. Reklam Ağları: Banner reklamları network üyesi sitelere dağıtarak reklamcıların daha geniş ölçekli kampanya yürütmelerine yardımcı olurlar.

Örnek: Barnes & Noble BİT Dağıtıcısı (Vendor): Bu modelde mağaza işleticisi tamamen sayısallaştırılmış ürünlerin satış ve dağıtımını webden yapar. Örnek: Apple iTunes Music Store Örnek-1: ABD’nin en büyük zincir mağazalarından Target. isteyen kişiler ise avatarlara tıklayarak American Apparel’in webdeki gerçek sanal mağazasına gidip. Proenza Schouler Target isimli kolleksiyondaki bazı parçalar yanlışlıkla target.com’da sergilenince çok kısa sürede 4.2007 232 .com/article_print.marketingsherpa. “With Proenza Schouler.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Katalog Tüccarı: Web temelli katalogla postayla sipariş sistemi. Colette will hit a low-price target”. Hi/lo isimli akım kapsamındaki ünlü tasarımcıların zincir mağazalarla anlaşarak orta-üst segmentlere satabileceği türde ve fiyatta ürünleri üretmesi ile geniş bir alıcı kesimine ulaşması amaçlanıyor. 2007 232 http://www. Lazaro Hernandez ve Jack McCollough isimli tasarımcıların yükselişteki markası Proenza Schouler ile bir anlaşma imzaladı. Burada yaşayan kişilerin avatarları parçası 1 dolardan kıyafet alabilmekte.000 hit almış ve internetten ucuza alınan giysiler anında eBay’de daha yüksek fiyatla satışa sunulmuştur. February 6.html?id=29916. Örnek: Lands’ End Click and Mortar: Klasik mağazaların webde mağaza açması. gerçek kıyafetler satın alabilmektedir. erişim: 04. Tuesday.231 Örnek-2: American Apparel firmasının Second Life isimli 3D (üç boyutlu) sanal dünyada açtığı mağazasından görüntüler232 sunulmaktadır.03. telefon ve online siparişi birleştiren bir modeldir. 231 IHT. Posta.

Bazen sürenin sonunda mülkiyet alıcıya geçebilir. Site tasarımıyla uluslararası ödül kazanmıştır. Üreticiler hangi ürün kategorileri ve kanal yapısının kendilerine doğrudan satışta en büyük fırsatı sunduğuna hangi kriterlerle karar verecekler? 3.1 Üretici Firmaların Web Sitesi Taktikleri Burada öne çıkan üç soru vardır: 1. Satış: Mülkiyet alıcıya devredilir. Müşteriler üretici firma web sitelerini satın alma sürecinde nasıl kullanıyor? 2. Lisanslama: Kullanım Anlaşması ile kullanım hakkı alıcıya geçer ama mülkiyet üreticidedir.com e-ticaret satış sitesi dört ülkeye doğrudan satış yapmaktadır. Örnek: yazılım lisansları Markayla Entegre İçerik: Ücretli reklamdan farklı olarak üretici yeni ürün tanıtımında markayla bütünleşik içerik hazırlar. artan müşteri hizmeti ve müşterileri daha iyi anlamak önemlidir.5 Üretici Modeli Üreticinin doğrudan müşterilere ulaştığı. aracıları kullanmadığı model.ta-ze. 15.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 15.5. Kiralama: Belirlenen sürenin sonunda kullanım hakkı dolar ve ürün yeniden üreticiye döner.5.5. On-line üreticiler on-line dağıtıcıların pazarını ellerinden almakta mıdır? 233 . Örnek: Dell Computer ve tasarımcıların kendi satışlarını yaptığı siteler. Bu modelde verimlilik. Örnek: bmwfilms Tariş’in www.

On-line satışlar halen toplam perakende satışların düşük bir oranıdır ve faydalanılabilecek bir bölüm üreticiler ve perakendeciler için mevcuttur. Kaliteli marka imajı olan ürün satan ve ürünlerinin teknik özellikleri olan üreticilerin on-line doğrudan satış yapması doğrudur. September 9. Alım yapacakları sitenin tanınırlığına bakmaktadırlar. Ek olarak marka bilinirliğini artırmak. On-line imkanları düşünen pazarlamacılar konuya bütünsel olarak yaklaşmalı ve markanın geniş resmi içinde internetin nereye uyduğuna karar vermelidir. Jupiter Reseach. üretici firmanın halen elde edebileceği % 3. 2004 234 . 2. Bunlar somut yararlar gibi görünmektedir. On-line ürün portföyü dağıtıcı karmasının ötesine genişletilebilir: Perakendecilerin kendinde tutmadığı ürünler için. Ürün farklı dağıtıcıların sunduğu farklı tekliflerle gölgede kalmış mıdır? 3. tüketici elektronik ürünlerinde perakendedeki tüm satışlar 500 milyon dolar iken on-line dağıtıcıları 20 milyon dolar yapmaktadır. On-line toplam perakende satışların ürün kategorisinin on-line penetrasyonundan düşük olması: Şöyle bir örnekle açıklarsak. Evaluating the Online Opportunity. gelişmiş müşteri hizmeti sağlamaya ve farklılaştırılmış pazarlama kampanyaları uygulamaya odaklanması gerekmektedir. kullanım senaryolarıyla ilgili araştırma kapasitesi. Düşük fiyatlı. müşteri bilgisi toplama ve müşteri memnuniyeti de sağlanacak yararlardandır. Müşterilerin % 43’ü araştırmaya üretici firmanın web sitesinden başlamıştır. Bu % 4 demektir. 5.1’lik bir bölüm var demektir. Bu türden alıcılar ürün konfigürasyon araçlarını ve sitelerin önerilerini önemsemektedir. 233 Manufacturer Tactics. tamir ve yenileme parçaları için web düşünülebilir. Öte yandan on-line tüm üreticilerin yaptığı satışlar genelin % 7. Üretici firmaların on-line doğrudan satış stratejisi belirlerken düşünmesi gereken beş faktör vardır: 1.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Jupiter Research’ün yaptığı bir araştırmaya göre233 dikkatli düşünülerek alınması gereken ürünlerde on-line alışveriş yapanların % 25’i alışverişlerini doğrudan üretici firma web sitelerinden yapmıştır. Ürün uzman satışa ve müşteri desteğine gerek duyuyor mu?: Geniş ürün bilgisi. Burada hem yüksek kar hem de artan satış söz konusu olacaktır. tamir ve hizmet modelleri düşünülmelidir. On-line dağıtıcı pazarlama desteği göreli olarak basit mi? 4. Bu rakam üreticilerin doğrudan müşterilerle ilişkisinde webin önemli fırsatlar sunduğunu göstermektedir.1’i ise. Üretici firmaların sunduğu zengin bilgi müşterileri kendine çekmektedir. Doğrudan müşteriye satan firmaların benzersiz ürünler sunmaya. çabuk karar verilen emtia ürünlerinde üretici siteleri kullanılmıyor ve cazip müşteriler değiller.

a gift for understatement”. June 6-7. telefonla/e-maille tezgahtara bağlanma Özel teklifler.orlakiely. Sitede giysi. kendine güvenen ve modaya kurban olmamış kadınlar” içindir. bilgi sayfaları.g.. International Herald Tribune. çanta. Ürünleri “en gençten en yaşlıya ne istediğini bilen. Satışları 2007’ye göre % 24 artmıştır. ilgili diğer sitelere linkler. arama ve tarama işlevleri.000 hit almıştır. şevklendirici bilgi Ana sayfa Arayüz sürekliliği. Kendisine ait olan www. aksesuar. mağazanın organizasyonu. 2009.234 15.5.2 Perakendecilikte Çoklu Kanal Kullanımı Fiziksel mağaza ile internetteki sanal mağazanın farklılıkları şunlardır235: Fiziksel Mağaza: Pazaryeri Tezgahtarlık hizmeti Mağazanın tanıtımı Mağaza vitrin düzenlemeleri Mağaza atmosferi Orta yerlere konulan toplu ürün sepetleri Mağaza düzeni Mağazadaki kat sayıları Mağazanın giriş sayıları ve outlet/şubeleri Çıkış ödeme noktası Ürünü görme ve dokunma Mağazayı ziyaret eden kişi sayısı Periyodik satışlar On-line Perakende Mağazası: Pazar Alanı Ürün tarifleri. ev eşyaları ve kırtasiye ürünleri doğrudan son kullanıcıya satılmaktadır.5.e.orlakiely. Nordstrom. hediye hizmetleri. Ayrıca New York Modern Sanatlar Müzesi’nin sattığı kırtasiye ürünlerini tasarlıyor. ABD’de Target dışında Neiman Marcus. a. 1960 ve 70’lerin neşeli. Dört ülkede doğrudan satış mağazaları var. imaj haritaları Mağazanın hiyerarşik seviyeleri Özel bir on-line mağazaya verilen linkler On-line alışveriş sepeti ve sipariş formu İmaj kalite ve tanımıyla sınırlıdır. Bloomingdale ve Antropholigie’de de tasarımlarını taşıyan özel ürünler satılmaktadır. ABD’de Target 1. s. Japonya’da da hayranları vardır. grafikler Mağazanın hiyerarşik seviye başlangıçlarında gösterilen ürünler Ekran derinliği. arama işlevi. on-line oyun ve çekilişler.com 2008’de 863. 235 Hollensen.684 mağazasında onun adıyla ev dekorasyon ürünlerini satışa çıkartmıştır. çok renkli desenleri bugün için havalı ve kaliteli görünmektedir. 384 235 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Örnek-3: www.cm/uk: 1993’de Royal College of Art’ı bitirdikten sonra önemli İngiliz markalarının mağaza bölümlerini yöneten ve ürün tasarlayan Orla Kiely’nin ürünleri çok değişik kanallardan satılmaktadır. göstergeler. ses ve görsel uygulamalarda potansiyel vardır On-line mağazaya yapılan bireysel ziyaretler Periyodik satışlar 234 “In overwrought times.

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

15.5.6 Ortaklık (Affiliate) Modeli Ortaklık içinde olan sitelerden birinde bu ortak sitelerden birinin reklamı görünür ve bununla bağlantılı olarak diğer siteye geçilerek satın alma veya arzulanan diğer işlemler yapılırsa gelirden, reklama yer veren siteye de verilir. Performansa dayalı bir ödeme sistemidir. Webin karakterine uygun bir sistemdir. Türleri şunlardır: Banner değişimi: Network üyesi sitelerde banner’ların sürekli yerleştirilmesi Pay-per-click (tıklama başına ödeme): Ziyaretçi başka bir sitede banner’ı veya reklamı görünce tıklayarak bu siteye gelince yapılan ödeme Gelir paylaşımı: Tıklayan kişi alışveriş yaparsan gönderen siteye satış komisyonu ödenmesi. Örnek: Amazon.com, Google ve eBay

15.5.7 Topluluk Modeli Topluluk modelinin başarısı kullanıcı bağlılığına dayanır. Kullanıcılar topluluğa zaman ve tutku gösterirler. Sosyal network sitelerinde değinildiği gibi bu alan webin en gelişime açık alanlarındandır. Sitede ek ürünlerin/hizmetlerin satışından, gönüllü katkılardan, üyelik ücretlerinden veya içeriksel reklamdan sağlanabilir. Açık Kaynak (Open Source): Kodları açık olarak paylaşan dünya çapındaki programcıların kurduğu bir sistemdir. Bir kodu lisans ücreti ile kullandırma yerine sistem entegrasyonu, ürün desteği veya kullanıcı dokümantasyonu ile elde edilen gelire dayanır. Örnek: Red Hat Açık İçerik: Gönüllü çalışan küresel katkıda bulunuculardan oluşan erişimi açık içerik. Örnek: Wikipedia, Ekşi Sözlük Kamusal Yayımcılık: Gönüllü katkılar ile radyo ve TV yayıncılığı desteklenir. Örnek: The Classical Station (WCPE.org) Sosyal Network Siteleri: Önceden belirlenmiş ortak noktalar etrafında bireylerin diğer bireylerle bağlanmasını sağlayan siteler. Bu konular; mesleki, hobisel, ilişki olabilir. Bu siteler içerik reklamı ve üyelik ücreti gibi ücretler alabilirler. Örnek: Flickr, Friendster, Orkut, IVillage, Onpunto.com, YouTube, herkesdinlesin.com, sosyomat.com, Pilli Network, Ortakantin.com, Gayet.net, bebek.com

-

236

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

15.5.8 Abonelik Modeli Kullanıcılar bir hizmetten yararlanmak için dönemsel ücretler öder. Üyelik bedeli ve reklam iki ana kaynaktır. İçerik Hizmetleri: Metin, ses, video içeriği sağlar. (Listen.com, Netflix) Kişiden Kişiye Networking Hizmetleri: Bireylerin yarattığı içeriğe ulaşmak için aracılık yapar. Örneğin eski okul arkadaşları (Classmates), Yonja.com, Cember.net Güvenilirlik Servisleri: Truste İnternet Hizmet Sağlayıcıları (ISPs) Dönemsel üyelik bedeliyle network bağlantısı ve bununla ilgili diğer hizmetleri sağlar. Örnek: America Online, TTnet

15.5.9 Kullandıkça Öde Modeli Dünyanın bazı yerlerinde internetle ilgili örneğin bağlantı hizmetleri kullanıldıkça, ölçümle ücretlendirilir. Kullanımın Ölçümü: Kullanıcıları bir hizmeti kullandıkça ölçer ve faturalandırır. Aboneliğin ölçümü: İçeriğe önceden belirli ölçülere göre faturalandırır. Örneğin, izlenen sayfa sayısı gibi. Örnek: Slashdot

15.6 E-Ticaret Perakende Satış Sitelerinin Başarısı ABD’de hazır giyim ürünlerinin internette satışında müşterilerin on-line satın alma alışkanlıkları, demografik özellikleri ve satın alma sürecinde e-ticaret sitesi işleticilerinin sunduğu özelliklerin hangilerine daha çok önem verdiği ile ilgili bir araştırmanın sonucuna göre236 ; on-line alışverişte yapılan alışverişin toplam işlem maliyeti, kullanıcının siteden kendine göre istediği bilgiyi çeşitli interaktif yöntemlerle alabilmesi, sitenin giysilerin denenmesi için tasarlanması ve teşvik programları önem sırasıyla belirlenmiştir.

236 Kim, Young Eun ve Kim Youn-Kyung, “Predicting online purchase intentions for clothing products”, Europen Journal of Marketing, Vol. 38, No. 7, 2004, s. 883-897

237

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

Aşağıda bu başlıkların alt detayları da görülmektedir. Benzer sonuçlar yine ABD temelli iki başka araştırmada, on-line giysi alımındaki en büyük çekincenin, satın alma öncesi deneme imkanının olmaması olduğu belirtilmiştir237. Buna yönelik olarak ürün bilgisini çok doyurucu seviyede verme, interaktiviteyi artırma ve Lands End firmasının sunduğu üç boyutlu imaj üzerinde sanal deneme imkanı sunulması ilk akla gelen çözümlerdir. Hazır giyim-değerli takılar-saat ve hediyelik eşya sektöründe e-ticaret sitelerinin başarısı için bu konulara Türkiye’deki kullanıcı profili göz önünde tutularak dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
İşlem Maliyeti (1) Kredi kartı güvenliği Hızlı teslimat Düşük fiyat Nakliye masrafının azlığı Parayı geri ödeme garantisi Kişisel bilgilerin saklanması Önemli kredi kartlarını kullanabilme Satıcının güvenilirliği hakkında bilgi Site Tasarımı (3) 3D ürün simülasyonları Eğitimli, lisanslı değerlendirici Sanal tur/deneyim Sesli onaylama Özel “deneme mağazaları” Ücretsiz şikayet hatları

İnteraktivite (2) Ürünleri inceleme Bilgiyi tarama ve update etme Hangi kişisel bilgilerin toplandığını bilme Satıcının kişisel bilgi alma hakkını seçme

Teşvik Programları (4) Hediye dağıtımı Sık ziyaret edilen sayfaları bildirme Ücretsiz deneme Eğlence On-line klüp üyeliği yararları On-line indirime dönüşen kuponlar

Kuzey Avrupa’nın (İsveç) en büyük e-perakendecisi MTG firmasının coon.com, nelly.com, gymgrossistem.com, bodystore.com gibi e-ticaret siteleri var. Başarılılar çünkü: • • • • • Çekici ürün bileşimi sunuluyor. Siteye ziyaretçi çekiyorlar. Gelen trafiğin alışveriş yapmasını sağlıyorlar. Güvenilir sipariş ve ödeme sistemi var. Müşterinin yeniden gelerek daha çok almasını sağlıyorlar.

237 Siddiqui, Noreen. O’Malley Antonia vd. “Retailer and Consumer Perceptions of Online Fashion Retailers”. Journal of Fashion Marketing and Management, Vol. 7, No: 4, 2003, s. 345-335; Eunyoung, Jang. “Components of apparel retailing web sites”. Journal of Fashion Marketing and Management, Vol. 8, No: 4, 2004, s. 375-378

238

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

Giyim satışı amaçlı sitelerde yer verilecek bilgi türleri:
I- ÜRÜN BİLGİSİ İplik içeriği Kumaş yapısı Fiyat Ürün fotoğrafı (2D, 3D) Fotoğraf genişletmesi Renk tanımları (görsel, sözlü) Stil ve modaya uygunluk Dikiş özellikleri Bakım Giyim şekli (görsel, sözel) Hediye edilme özelliği Ölçü bilgileri (S, M, L, XL) Ayarlama, tamir Menşe ülkesi Mevcut ölçülerin stoktaki durumu II-MÜŞTERİ HİZMETLERİ Teslimat masrafı Uluslararası teslimat bilgisi Özel hizmetlerin fiyatları Ödeme bilgisi (kabul edilen yöntemler, kartlar) Satış vergisi Teslimat türleri Teslimat zamanı İade koşulları En uygun iade bilgisi Parayı geri ödeme garantisi Ürün siparişinin onaylanması Ürün süreç bilgisi Müşteri hizmetleri iletişim bilgisi Interaktif chat Gizlilik koşulları

III- WEB KALİTESİ Arama motoru var mı? Faydalı sitelere bağlantı Arama deneyimini güçlendirecek multimedya dosyaları Diğer alışveriş kaynakları hakkında bilgi (katalog, mağaza) Firma profili ve bilgisi Fazla stok veya indirim bilgisi

ABD’deki e-ticareti yansıtan perakende rakamları şu şekildedir238:
Tahmini 2007 On-line perakende satışları* (US$ milyar) Toplam ABD perakende satışlarına yüzdesi 125,1 5% 2008 141,3 5% 2009 156,1 6% 2010 176,9 6% 2011 194,4 7% 2012 211,7 8% 2013 229,1 8%

*Buradaki rakamlarda otomotiv, seyahat ve reçeteli ilaçlar dahil edilmemiştir.

238 Mulpuru, Sucharita The State Of Retailing Online 2009: Marketing, June 5, 2009, Forrester Research

239

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

E-ticaretin sektörel dağılımı ise şu şekildedir:
Gerçekleşen 2008 Toplam ABD on-line satışları (ABD , milyar) Büyüme Hazır Giyim, Ayakkabı ve Aksesuarları Ev Bakımı ve Aletleri Sanat ve Elden Çıkarılabilir Değerli Ürünler Otomotiv Parçaları Kitap Bilgisayar Donanımı, Yazılımı ve Bununla İlgili Kullanım Ürünleri Tüketici Elektroniği Organziasyon biletleri Çiçek Gıda ve İçecek Mobilya Mücevherat Film biletleri Müzik/video Ofis ürünleri Serbest Alınıp Satılan İlaçlar ve Kişisel Bakım Ürünleri Ev Hayvanları Spor Malzemeleri Oyuncak ve video oyunları Diğerleri 141,3 13% 23,6 17,2 1,7 3,2 5,1 25,5 11,1 5,0 2,2 7,3 1,6 3,1 1,0 5,5 5,2 5,0 1,5 2,7 6,7 7,2 2009 156,1 11% 27,0 19,2 1,8 3,6 5,4 27,2 12,5 5,2 2,4 8,6 1,8 3,4 1,1 6,2 5,5 5,9 1,8 2,9 7,2 7,4 2010 176,9 13% 30,9 22,5 2,2 4,2 5,9 30,1 14,6 5,6 2,7 10,3 2,3 4,0 1,2 7,1 6,0 6,9 2,1 3,2 7,6 7,5 Tahminler 2011 194,4 10% 34,1 25,2 2,5 4,7 6,3 32,4 16,3 6,0 2,9 11,9 2,7 4,5 1,3 7,8 6,5 7,8 2,5 3,4 8,0 7,6 2012 211,7 9% 37,2 27,8 2,9 5,2 6,7 34,3 17,8 6,3 3,1 13,6 3,2 5,0 1,4 8,4 6,9 8,7 2,9 3,6 8,9 7,7 2013 229,1 8% 40,3 30,3 3,2 5,8 7,1 36,0 19,2 6,7 3,3 15,4 3,7 5,5 1,5 8,8 7,4 9,6 3,3 3,9 10,4 7,8

Kaynak: Forrester Research Internet Shopping Model, 12/08 (US)

ABD’de on-line alışveriş tarihinde ilk defa 2006’da giysi satışları PC, printer ve kelime işlemcisi programların satışını geçmiştir. Buna göre on-line giyim satışından elde edilen ciro 18.3 milyar dolar, ikinci kategori ise 17.2 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir239. Bu artış webden giysi satma ile ilgili bazı önyargıların yavaş yavaş kaybolmakta olduğunu da göstermektedir.
239 Barbaro, Michael, Clothing sales make big inroads on the Web, IHT, 14.05.2007

240

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA

ABD’de 2006’da toplam kıyafet alımının % 8’i, bilgisayarların % 41’i, kitapların % 21’i ve bebek malzemelerinin % 15’i on-line olarak yapılmıştır. Seyahat ve bilet satışları dahil ABD’de on-line satışlar 2006’da % 25 büyüme ile 220 milyar dolara ulaşmıştır. Bu rakam toplam satışların halen % 6’sına denktir. 2007’de on-line kıyafet satışlarının % 10’a ulaşması beklenmektedir240. Toplamın ise 2007’de $259 milyar dolar olması bekleniyor. Bu artışta satış sitelerinin ürünü geri alma garantisi vermelerinin, nakliyenin ücretsiz olmasının ve genişbant internet erişimi ile ürün imajlarının kısa sürede yüklenerek, büyük görüntülerle renk, kumaş, görümüne ilişkin daha ikna edici bilgiye sahip olunmasının rolü büyüktür. Ayrıca GAP’in ayakkabı satan Piperlime’ı, Amazon’un ayakkabı ve çanta satan Endless’i, eBags’in ayakkabı ve çanta satan 6pm.com’u ile dev firmaların on-line alışverişe gösterdiği ilgi de alıcıların buraya yönelmesini teşvik etmiştir. Aynı şekilde Timberland firmasının Timberland.com sitesinde müşteriler ayakkabılarını kendilerini tasarlayabilmektedir. Oluşturulan modeli kendi etrafında döndürebilmekte, bükebilmekte ve görüntüyü daha da büyütebilmektedirler. Forrester’ın ABD’deki e-ticaret satışlarla ilgili olarak yaptığı araştırmada site işleticilerine sorduğu iki soru ve buna verilen cevaplar aşağıda sunulmaktadır: Soru: “On-line işinize 2009’da daha çok harcama yapacağınızı belirttiniz. Bundan en fazla etkilenecek alanlar hangileridir?”
Arama motoru harcamasını artırmak E-mail harcamasını artırmak Sosyal siteler harcamasını artırmak Büyük girişimlerde öncelikle yoğunlaşmak Önemli yeniden platform oluşturmayı hızlandırmak Personeli artırmak veya aynı seviyede tutmak Ortaklık programları pazarlama harcamalarını artırmak Küçük girişimlerde yoğunlaşmak Cevaplayan: 20 on-line perakendeci (çoklu cevaplar kabul edilmiştir) 80% 65% 60% 50% 45% 45% 30% 30%

240 http://www.shop.org/soro07/pr-051407.asp

241

Bundan en fazla etkilenecek alanlar hangileridir?” Personel alımını azaltmak veya aynı seviyede tutmak Arama motoru harcamasını azaltmak Küçük girişimlerde öncelikle yoğunlaşmak Önemli yeniden platform oluşturmaları durdurmak Ortaklık programları pazarlama harcamalarını azaltmak 4 88% 56% 48% 44% 28% 24% 12% 4% Sosyal sitelerde yapılan harcamaları azaltmak Büyük girişimlerde öncelikle yoğunlaşmak E-mail harcamasını azaltmak Cevaplayan: 25 on-line perakendeci (çoklu cevaplar kabul edilmiştir) Arama Motorları En Önemli Müşteri Bulma Araçları Başarılı Müşteri Kazanma Taktikleri Arama Motoru Pazarlaması Organik Arama Sonucu Ortaklık Programları Kataloglar Alışveriş Kıyaslama Siteleri Off-line Reklam Sosyal paylaşım Siteleri Bahisler Banner (görüntülü) reklamlar Potansiyel Müşteri Listelerine E-Mail Göndermek Diğer Sitelere Ortak Kayıt Kredi Kartı/Mağaza Kartı İlaveleri Yeni Portal Anlaşmaları Klasik Portal Anlaşmaları SMS/Mobil Alışveriş Uygulamaları Bloglar Diğerleri Cevaplayan: 81 on-line perakendeci 83% 51% 41% 25% 22% 20% 11% 11% 9% 6% 2% 2% 2% 2% 1% 0% 0% 242 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Soru: “On-line işinize 2009’da daha az harcama yapacağınızı belirttiniz.

E-mailin 2009’da öncelikle hangi amaçlar için kullanılacağına verilen cevaplar ise şunlardır: Müşterileri belirttikleri tercihlere veya sayın alma verilerine göre segmente ederek e-mail göndermek Müşteri geri bildirimi veya anketlere katılmaya davet etmek Yeni ürün varlığından haberdar etmek Sadece on-line promosyonlar Alışverişteki iptali takip etmek Ürünlerin yüklenmesini bildirme Newsletter (E-Bülten) Müşteri davranışları veya satın alma verilerine gore kişiselleştirilmiş/ özel e-mailler Çok kanallı tanıtım kampanyaları Müşteri satın aldığında bunun onaylamak için e-mail gönderme Müşteri satın aldığında başka ürün satma fırsatı için e-mail gönderme “Sizi özledik” e-maili veya promosyonları Müşteri davranışlarına cevaben Sadece mağaza veya katalog promosyonlarını duyurmak Ortakların promosyonu Cevaplayanlar: 80 on-line perakendeci 71% 55% 55% 53% 51% 48% 48% 46% 44% 43% 40% 35% 33% 19% 13% 15. yürütme ve kontrolde başarıyı ve yönetim girdilerinin istenen etkinlik ve etkililikte olmasını gerektirir. Burada değinilen. planlama. işin özü bir kaç nokta var: 243 .7 E-Ticarette Başarı Her işte olduğu gibi e-ticarette başarı da önceden yapılacak ciddi fizibilite analizlerini.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA En Başarılı Taktikler Kendi E-mail Listesine Göndermek Performansa Göre (Pay-for-performance) arama motoru yerleştirmeleri Arama Motoru Optimizasyonu (SEO)/Doğal Arama Alışveriş Karşılaştırma Siteleri Davranışsal Hedefleme Potansiyel Müşteri Listelerine E-Mail Göndermek On-line banner’lar Yeni Portal Anlaşmaları Klasik Portal Anlaşmaları Cevaplayan: 81 on-line perakendeci 89% 80% 53% 16% 11% 9% 7% 5% 1% Yukarıdaki tabloda da görüldüğü üzere en önemli müşteri bulma aracı e-maildir.

15.8 Geleceğin Pazaryeleri Nasıl Olacak? AOL’nin Strateji ve Öngörüler Yöneticisi Andrew Bradford’a göre beş yıl sonra ortaya çıkacak dört senaryo vardır241.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Sahip olduğunuz iş fikrini pazar araştırması yaparak sınayın. yapanlar ise doğru parametreler kullanmamaktadır. pazarda müşterilerde güven uyandırmak için belirli sürelere ihtiyaç vardır. AOL). pazarı iyi anlamak ve tabii ki stratejiyi uygulayacak kaynaklara sahip olmak gerekir. 241 Bradford. enerji ve tam isteklilik gerektirir. Andrew (Director of Insights & Strategy.  Her anlamda farklı olmaya çalışmak gerekir: İyi bir strateji. Bunlar. Çoğu girişimci sadece yapmayı düşündüğü işe odaklanıp. webit. Gerçekleri isteklerinizle eşleştirin. Buna göre en büyük olasılık bireydeki değer-katılımcı bağımlılık bölümündeki. 7 Ekim 2009 244 . (E-Business and E-Marketing Exhibiton and Conferences for South Eastern Europe). Sofya. The Near Future of Internet Marketing. 100 metre mi.  İyi network ve ilişkiler e-ticarette çok daha kritiktir.  Her iş zaman. maraton mu? Bir e-ticaret sitesinden kurulduğu ilk gün sipariş almayı beklemek gerçekçi değildir. griyle belirtilen ortamdır. bunun karşılığında pazarda bu yönde bir talep. istek ve ihtiyaç var mı sorgulaması yapmamakta. bireylerin istekli ve çekingen katılımı ve değerin bireyde veya toplulukta olmasına göre dört eksende özetlenmiştir.

raporlar ve araştırmalar yayınlamaktadır. Sitede anlaşılması kolay bir dil/anlatım şekli kullanıyor mu? 12. İnteraktif unsurlar beklendiği şekilde davranıyor mu? 19. veritabanındaki araştırma raporları ve analizlere ulaşmaktadır. Metnin okunması kolay mı? 14. Sitede anlaşılması kolay grafik.0) Forrester. Site gizlilik ve güvenlik politikalarını toplu şekilde. birlikte sunuyor mu? 21 Lokasyon işaretleri kullanıcıyı yönlendiriyor mu? 22. Site kullanıcının el ve göz koordinasyonuna uygun muduru? GÜVEN 20. Menü kategorileri hemen alt kategorilerini gösterir veya açıklar şekilde midir? 7. Görev akışı verimli midir? 9. Siteye üye olan dünya çapında yaklaşık 2. Sitenin işlevselliği kullanıcının eylemlerine açık geri bildirim sağlıyor mu? 23. DEĞER 1. araştırma kuruluşlarının e-iş ve e-ticaret alanında küresel bir bakış açısı oluşturmasına katkı sağlamak amacıyla pratik ve ileriye dönük öneriler sunmakta. Ürünler mantıksal olarak sınıflandırılmış mıdır? 8. Giriş yapılan sayfa(lar) kullanıcıda (sitede) amaçlarına ulaşacağı düşüncesi uyandırıyor mu? 2. Alanın kullanımı etkili mi? 16. Form alanları ve interaktif unsurlar mantıksal olarak yerleştirilmiş midir? 17. İnteraktif unsurlar kolaylıkla fark edilebiliyor mu? 18. Gerekli bilgi ve işlevler sayfadaki tasarımda öne çıkartılmış mıdır? NAVİGASYON/SİTEDE DOLAŞIM ŞEKLİ 5. ikon ve semboller kullanılıyor mu? 13. Anahtar kelime temelli araştırmalar kapsamlı ve net midir? SUNUM 11. Gerek duyulan bilgi olması gereken yerde midir? 3. Metnin biçimlendirilmesi ve sayfaya yerleşimi hızlı göz taramasını destekliyor mu? 15. Site kullanıcının hata yapmasını engelliyor ve yapılan hataları hemen düzelttiriyor mu? 25.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA FORRESTER FİRMASININ WEB SİTESİ DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ (7.500 şirket. Önemli noktalarda açıklama metinleri kullanıcıya yardım ediyor mu? 24. Sitenin performansı iyi mi? 245 . Hiperlink ve kontrollerdeki kelimeler açık ve bilgilendirici midir? 10. Gerekli işlevler ihtiyaç duyulan yerde sunulmakta mıdır? 4. Kategori ve alt kategori isimleri açık ve birbirinden ayırt edilebilir şekilde midir? 6.

Bu gelişmeler pazarlama stratejilerini temelden değiştirmiştir. Networkteki her ortağın erişimini artırmak. Bilginin hızla yayıldığı. Management Decision. Bireysel bakıldığında rekabet edenler firmalardır ama firmaların içinde yer aldıkları network rekabetteki dayanıklılığı yakından etkilemektedir. s. Taktik açıdansa müşterilerle çok yakın olunacak ilişkiler. 40-41 246 . Gerekli. bu ortamın imkanlarını birlikte oluşturan ve kullanan firmalar dışarıdakilere göre daha avantajlı konumdadır242.1 Ön Hazırlıklar Firmanız elektronik rehberlerde ve e-pazaryerlerinde yer alırken öncesinde yapılmış olması gereken çalışmalar vardır. veri tabanları kurma. Rekabet firmaların kendilerini sürekli farklılaştırmalarını gerektiriyor. kıyaslama ve fiyat açısından hizmet beklentilerini artırmaktadır. 445-451 243 Antion. a. 16.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 16. küresel/bölgesel veya ülke bazlı elektronik pazaryerlerinde.g.e. (2003) “B2b relationships and networks in the Internet age”. network ve ilişkilerin önemini stratejik düzeyde algılamayı ve firma uygulamalarını buna göre biçimlendirmeyi dayatmaktadır. internet networklerin networküdür. Kısaca bakarsak243:  Siteniz mümkün olduğunca profesyonel görünmelidir. minimum altyapının maliyetlerini düşürme. Dijital dünyada. 242 Kandampully. Nitekim. müşteri odaklı hizmet sistemleri ile bire bir etkileşimi mümkün kılmaya ihtiyaç duyuluyor. Tom. 41/5 (2003). Networkler. Artık birbiriyle rakip olan ama yine de bir network içinde. ilişki networkleri aracılığıyla birbirine bağlı firmalardan oluşan küresel bir dünya öngörülmektedir. doğru bir yaklaşımla yer almaktır. etkileyici bir logo olmalıdır. internetin ve özel ağların sunduğu imkanlardan faydalanmanın bir başka boyutu sektörel veya genel. Tüm network üyelerinin aynı anda ürün ve hizmetleri değişimini ve bilgilenmesini sağlama görevlerini yerine getirir. İlişkileri süreç yönetimi açısından ele almaları gerekiyor. iletişim yöntemlerinin gelişmesiyle ticaretteki işlem maliyetleri ve süresinin kısaldığı günümüzde.. İnternet temelli iş modelleri müşterilerin özellikle hız.  Firma ismine uygun. Jay. Sitenize bakacak olanlar gerçek kişilerdir. ELEKTRONİK PAZARYERLERİ (B2B E-MARKETPLACES) Günümüzün rekabet ortamında bilgi ve iletişim altyapıları. s. Firmalar kendilerini hizmet kurumu gibi yeniden konumlandırıyorlar.

“Benefits and barriers of electronic marketplace participation: an SME perspective”. distribütörlük varsa hangi firmalar için yapıldığı. gerçekçi yapın. altyapı sağlayıcıları ve interneti iletişim ve işlem amaçlı kullanan müşterilerden oluşan ayrı bir sistem’dir244. Volume 12. firmayı tanıtacak bilgiler önceden titizlikle hazırlanmalı.  Sitenizle. Tanım 2: Tedarikçiler. İnternet Research: Electronic Networking Applications and Policy. faks. satış ofisi ve fabrikanın fiziki adresleri. elle takip edeceğiniz yöntemleri seçin. The Journal of Enterprise Information Management. ürün spesifikasyonları.  Rehberde doğru kategoride yer almaya özen gösterin. çalışır durumda olmalıdır.  Siteniz haftanın her günü ulaşılabilir olmalıdır. s. s. varsa belirli dillerde iletişim kurulacak yetkililer.  Rehberlerde yer almak ve sitenize link verilmesi site popülaritesini artıracaktır. E-pazaryerleri için gerekli. ürünlerin resimleri. kalite belgeleri.  Mümkünse firmanızın ismi “A” harfi ile başlasın önerisi yapılmaktadır. teslim şekilleri gerekli dilde ve kapsamda (ne uzun. 2002. 221–234 245 Stockdale. faaliyet alanı. Rosemary ve Standing. çalışır halde olmalıdır. e-mailler ve web sitesi. Craig. kontrol edilmelidir: Firma ismi. sahip olunan markalar (trademarks).  Adresinizin her sayfada açıkça görünmesini sağlayın. 302 247 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Sitenizin tüm bölümleri işlevsel. işinizle ilgili tanım yapacaksanız abartmadan. dağıtımcılar. Telefon numaraları ve e-mail adresi doğru. Kırık.  Sayfadaki imajlar tam ve hızlı yüklenmelidir. üretimdeki minimum ve maksimum çeşitler. Volume 17-Number4–2004. “yapım aşamasında” gibi ibareler firmanızın imajını bozar. Bulunduğunuz sektörü ve sektörle ilgili deyimleri doğru tespit edin.”245 244 Stockdale.  Rehber İngilizce ise sitenizin İngilizce bölümü olmalıdır. 16. ürün çeşitleri. telefon. Firmaların sıralaması alfabetik olduğu için en üstte yer alma imkanı olacaktır.  Ana sayfanın başlığı firma ismini doğrulayacak şekilde olmalıdır. Craig.  Rehberlere kayıt için otomatik değil. açılmayan sayfalar. (2002) “A framework for the selection of electronic marketplaces: a content analysis approach”. ticaret hizmet sağlayıcıları. Rosemary ve Standing. ne kısa) hazırlanmalıdır. Number 3. Tanım 3: “Çok sayıda alıcı ve satıcının ve başka katılımcıların ek hizmetlerle desteklenen dinamik ve merkezi bir pazaryeri sayesinde iletişimde bulunmalarını ve işlem yapmalarını sağlayan kurumlar arası bilgi sistemidir.2 E-Pazaryeri Nedir? Tanım 1: Katılımcı olan alıcı ve satıcıların fiyatlar ve ürün özellikleri hakkında bilgi değişimine imkan veren kurumsal bilgi sistemleri olarak tanımlanabilir.

O. İşlem maliyetlerinin düşmesi: Anlaşmalarda.com 248 . (alibaba. Kullanılmış Makina gibi) Açık Artırma (Auction) Ters Açık Artırma (Reverse Auction) Otomotiv sektöründe 2000’de kurulan Covisint’te 250 müşteri olarak büyük otomobil üretim firmaları vardır. kompass. iş yapma metodlarını basitleştirir. Ülke bazlı tedarikçi firma listeleri (Türkiye’de bu türde çok sayıda b2b sitesi vardır) Bölgesel bazlı tedarikçi ve/veya alıcı siteleri (Karadeniz. ABD) Sektörel-sınırlı katılımcı (otomotiv için covisint) veya tüm dünya (petrol ekipmanları) Genel-tüm dünya şeklinde de olabilir. Benefits and Barrires on B2B E-Marketplaces. ödeme ve tahsilde ve sipariş süreçlerinde otomasyon ve standardizasyon işlem maliyetlerini azaltır. El.3 Firmalara Faydaları246 Satın alma maliyetlerinin düşmesi: B2B e-ticaret ortamlarını kullanan firmalar doğrudan malzeme alımında % 15’lik bir tasarruf olduğunu belirtmektedirler. Alım ve satım talebine yer verenler. Bunun nedeni israfı ve aracı marjlarını engellemektir. http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bu sitelerin türleri. B2b pazaryerleri yapılan ticari işleme göre şu şekilde sınıflandırılabilir: 1. Tedarik zincirinde otomasyon sistemlerini kullanarak verimliliği artırır. Ayrıca tüm dünyadan 25. 4. globalsources) Alım ve Satım İlanı Verme (Matchmaking) Satım İlanları (2.Doğu) Belirli bir ülkeye yönelik ithalatçıların/tedarikçilerin sitesi (örneğin Rusya. 246 Ghazaly. Yeni iş ortağı bulma ve iş yapmayı sağlar. 3. 2.000 tedarikçiye ulaşmak mümkündür. Ya da her ikisini birden yapanlar şeklinde olabilir. Ayrıca. Fiyatlar açık hale gelir.emarketservices. 16. Sammy El. Alıcı ve/veya satıcı firma profili ve ürün detaylarını içeren rehberler. başvuruda. AB.

Bilgi kaynaklarının güvenini sağlamak için özel çaba gösterilmesi gerekebilir. Bazı siteler üyelerine pazarlama desteği de verir. Rosemary ve Standing. ihaleye çıkma ve tasarım amaçlarıyla multimedya uygulamalarıyla desteklenir. alıcı/tedarikçi tabanını genişletmek mümküdür. Craig. Çoğu e-pazaryeri katalogların. Bilginin daha çok değişimi pazarlama. Ayrıca elektronik işlem süreçleri (sipariş girişi. Aynı sektörde çalışan firmalar rakiplerinin ürünlerini inceleyerek kendilerinin nerelerde farklı olduklarını görebilirler. Ticaret ortaklarıyla etkileşimin kolaylaşması. E-pazaryerlerinin sağladığı becerilerle müşteri hizmetleri kişilere göreleştirilebilir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Genel Olarak E-pazaryerlerinin KOBİ’lere Faydaları247 Avantaj Çok sayıda geniş pazara erişim Faydalar Tedarikçiler için: Firmanın hedef pazarlarını küresel açılımı olan pazaryerleri sayesinde genişletmek Alıcılar için: Tedarikçi listesi daha düşük fiyatlı ve yeni ürünlere ulaşmak için genişletilir. Hem site işleticileri hem de katılımcı firmaların iyi bilgilenmesi herkesin yararınadır. Ancak küresel on-line açık artırma zamanlarına çok dikkatli uymak gerekir. müşteriler siparişlerini kendi zamanlarıyla verebilirler. Büyük firmalar tedarikçi veritabanlarını e-pazaryerleri sayesinde genişletmektedir. Maliyet ve hız avantajı sayesinde daha önce büyük firmalara teklif sunamayan küçük firmalar da değerlendirme sürecine girebilmektedir. Örneğin elektronik iletişimde zaman farklılıkları daha az problem yaratır. Örneğin Ford bayilerinden on-line ortamda ürün özelliklerini aldıktan sonra iki hafta içinde üretimi teslim edebileceğini açıklamıştır. ödeme ve takip) daha etkili ve düşük maliyetlidir. Çoğu e-pazaryerinin faydası bilgiyi tek bir sitede toplamasıdır. Klasik basılı katalogların basımı ve dağıtımı daha pahalı ve zaman alıcıdır. Yeni alıcı/tedarikçileri araştırma maliyeti oldukça düşüktür. “Benefits and barriers of electronic marketplace participaiton: an SME perspective” 249 . Elektronik ortamların kullanılması ile idari prosedürlerin esnekliği ve doğruluğu sağlanır. Elektronik iletişimde kullanılan e-mail ve multimedya programları sayesinde birbirinden çok uzak bölgeler arasında ilişki kurmak. On-line güncellemelerin maliyeti daha düşüktür. ürün özelliklerinin ve konfigürasyonlarının anında değiştirilmesine imkan verir. firma içi ve dışı ortaklıklar arası iletişim kolaylaşır. fiyat listelerinin. İhalede tasarımlar ve planlar çizim imkanı veren yazılımlarla sunulabilir. Yeni ortaklıklar için daha büyük potansiyel Yönetim ve haberleşmede esneklik Uygunluk (24/7 saat erişilebilme) Bilgi Gelişmiş müşteri servisi Bilginin güncellenmesi Düşük işlem maliyetleri Ürün/hizmetlerin farklılaştırılması Büyük firmaların tedarik zincirine girme becerisi 247 Stockdale.

kullanıcılara ilave değerler sunması gereklidir248.4 Engeller Genel olarak bakıldığında KOBİ’lerin e-pazaryerlerine uzak kalmalarının nedenleri şu şekilde özetlenebilir: a. Her pazaryerinin kendine özgü standardı geliştirmesi. “Benefits and barriers of electronic marketplace participaiton: an SME perspective”. çözüm geliştirme zorunluluğu olduğunda bire bir ilişkinin azalmasından da endişe duyulabilir. Planlama. yani zaman. c. Satıcılar bunu bildiklerinde girmeyeceklerdir. 16. Rosemary ve Standing. f. zaman ve maliyet tasarruflarını ve siparişi izlemedeki önemini anlamaları gerekmektedir. E-pazaryerlerini kuran işleticilerin küçük firmaları değil. KOBİ’ler genellikle internetin ve e-pazaryerlerinin yapısını. büyükleri hedeflemeleri ve giriş ücretlerini yüksek tutmaları b. e. Müşterilerle bire bir. j. Elektronik ortamda ilişki kurmak. Ne kadar e-pazaryeri varsa neredeyse o kadar firma/ürün tanımlama standardı vardır. l. KOBİ’lerin içinde bulunduğu sanayi ortamı inovasyonu ve teknolojide uygulama cesaretini göstermiyorsa bu firmalara da yansımaktadır. müşteri temsilcileri aracılığıyla ilgilenme. off-line yöntemlerle kıyaslandığında en az onlar kadar zengin. bakım ve haberleşme masrafları. E-pazaryerleri ve elektronik ortam sayesinde bilginin paylaşımı. Ticaretin fiziksel tarafı yabancı dil. faydaları anlamaması. Firmada yönetimin ve iş ortamının değişime direnmesi. 301–311 250 . emek ve katılımı gerektirir. KOBİ’lerin e-pazaryerlerinin kendilerine sağlayacağı faydaları anlayamaması ve bu nedenle gerekli yatırımı yapmaması d. yönetim ve pazarlamadaki pozisyonunu anlayamamaktadır. sanayiye veya teknolojiye göre ortak uygulamaların kullanılmaması. yazılım ve donanım. Craig. Bazı e-pazaryeleri alıcılar için avantajlıdır. Kısa dönemde fayda alınamayacağını düşünme. h. Kullanılan teknolojinin sayısı ve karmaşıklığı KOBİ’leri ürkütmektedir. bu süreçte elektronik yöntemlerin kolaylaştırıcı ve destekleyici rolünü anlayamamıştır. kültür farklılığını ve ihracat/ithalat prosedürlerini ayrıca ele almayı. Örneğin otomotiv sektörü yan sanayisi ile birlikte daha atak ve uygulamalarda ileri düzeydedir.5 Elektronik Pazaryerlerini Anlamak E-pazaryerinin klasik. 248 Stockdale. firma işinde. dünyanın değişik bölgelerinde yapılan üretimlerin tek bir üründe birleştirilmesi sürecini. kompleks ve tam olması. elektronik sipariş verme ve almayı.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 16. bu işe uzun dönemli bakamama. zamanı ve mesafeyi kapatmak belirli ölçüde mümkündür. s. Küçük firmalar uluslararası tedarik zincirindeki gelişmeleri. k. i. m. E-pazaryerlerinde yapılan işlemlerde bilgi güvenliğine güvenmeme. g.

İşlem odaklı olanlar.com açık artırmada.Quadrem. 16. Katılımcıların belirli payı vardır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA E-pazaryerlerinin yapısı söz konusu olduğunda önem taşıyan üç konu vardır: • • • • Pazaryerinin sahibi ve işleticisi kim? Pazaryerinde sunulan işlem mekanizmaları nelerdir? Katılımcılara sunulan ek faydalar. Konsorsiyum: Aynı sanayide yer alan rakipler ortak bir pazar yerinde toplanarak tedarikçi olarak büyük firmaların alım listesine girmeye çalışırlar. Hiyerarşik Yapılar: Özel olarak çok büyük kuruluşlar ve kamu otoriteleri kendi pazaryerlerini kurarak alım ve ihale işlemlerini buradan gerçekleştirirler. haberler. On-line açık artırmada 30 çeşit vardır.FreeMarkets. www.6 Mülkiyet Modelleri Aracılar: Çeşitli sanayi sektörlerini kapsayan. alıcılarla satıcılara açık artırma ve diğer kayma değerli hizmetlerle hizmet sunan modeller. işlem odaklı kolaylıklar ilk başta sıralanabilir. Kooperatifler: Gelecekte sayılarının artacağı tahmin ediliyor. Büyük yatırım ve teknik uzmanlık gerektirirler. 251 .com ise müzakere. on-line ödeme. Örneğin www. Örneğin sanayideki etkinliklerin duyurulması. Özel bir amaçla kurulmuş veya belirli bir bölgeyi ve sanayiyi kapsıyor olabilirler. araştırma raporları. Katalog türleri sayılamayacak kadar çoktur. hizmetler Katılım hizmetlerini ücretlendirme modelleri 16. sigorta. katalog ve açık artırmada uzmanlaşmıştır.7 İşlem Mekanizmaları Çok sayıda işlem mekanizmaları vardır: On-line kataloglar Açık artırmalar Alım satım (exchange) Müzakare Bunların kendi içinde de alt kategoriler olduğu belirlenmiştir. 16.8 Katılımcılara Sunulan Ek Faydalar Pazaryeri işleticileri burayı daha çekici hale getirmek ve rakiplere göre öne çıkmak için ek hizmetler tasarlayabilir. Borsalar ise değişime örnektir.

yıllık/dönemlik üyelik bedeli gibi modeller olabilir. sanayi ile ilgili bilginin satışı Lojistik ve finansal hizmetler gibi ilave hizmet bedelleri Danışmanlık bedeli 16. reklam ve pazarlama verilerinin satışı.9 Ücretlendirme Modeli İşlem başına alınan ücret. 16. Bu çapta olmasa da katılacağınız e-pazaryerini seçmede titiz ve bilgili olmak doğru ortamlarda bulunmak için önemlidir.10 E-Pazaryerlerini Seçerken İzlenecek Yöntem KOBİ’ler için fiziki bir fuara katılımın zaman. E-pazaryerlerinin ana gelir kaynakları şunlardır: Üyelik bedeli Temel/basit hizmetlerden daha fazla ürün bilgisi sunulması durumunda talep edilen bedel Reklam (banner ve link) İşlem tutarının yüzdesi Tamamlanan her işlem için sabit bir tutar Firmanın ürün kataloğunu host etmek için alınan bedel E-ticaret yazılımının satımı veya leasingi Derlenen. veri depolama. lisans ücreti. emek ve yapılacak işlerin karmaşıklığı açısından büyük bir görev olduğunu biliyoruz.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA emanet. Güven konusu potansiyel ticaret ortaklarının araştırılması ve kimlik doğrulanması (verification) ile sağlanabilir. siparişlerin takibi olabilir. gümrük belgelerinin tamamlanması. 252 .

Bazısı kredi çeki sağlar. Üye sayısı kaçtır? b.tr) Ticari Bilgi Kaynakları Rehberi b. . Araştırma için: .emarketservices. Sahibi ve işleticisi kimdir? Site ne kadar süredir çalışmaktadır? Kar elde ediyor veya masraflarını karşılayabiliyorlar mı? E-pazaryerini destekleyecek büyük yatırımcılar.Üyelerine.Kayıt olmak gerekli mi? .Önemli stratejik ortaklıkların ismi . diğer sitelerle kıyaslamaya çalışın. satış. Önemli referans müşterilerin isimleri c. girişimciler var mı? .Genellikle FAQ (Sık Sorulan Sorular) bölümünde bu bilgi verilir. -Firmanızın burayı kullanması için özellikleri uygun mu? . satın alma ? Mevcut e-pazaryerleri hangileridir? a.emarketservices. d. .Genellikle “About us” bölümünde bulunur . teklif isteme sayıları .Sunulan iş fırsatlarının. c. ciddi firmalarla karşılaşılacağı düşünülebilir. .Ücretler nelerdir ve ne zaman toplanmaktadır? -Ücretleri kim ödemektedir? .igeme.Bazı e-pazaryerleri yaratılan ticaret hacmini gösteren istatistik verirler: .Üyelik ve Maliyeti: Profesyonel e-pazaryerlerinde kayıt için bir bölüm bulunur.Satışların değeri .Sahipleri ve geçmişine bakarak mali açıdan sağlam siteleri seçin Hangi nedenlerle e-pazaryerlerini kullanmak istiyorsunuz? Tanıtım.Kendi sanayi dalınızda yurt içinde ve dışında ve hedef pazarlarınızda bulunan e-pazaryerlerinin listesini oluşturun a. . aynı alanda hizmet veren diğer siteleri maliyet/fayda açısından kıyaslamaya çalışın a.Tamamlanan satış sayısı .Anlaşmanın içeriği nedir? .Bazı siteler mali bilgilerini güven sağlamak için sitelerinde yayınlarlar.Önemli iş bağlantıları hakkında örnek olaylar 4.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Aşağıda firmalarımıza yol gösterecek bir eylem planı sunulmaktadır249: 1. .com 253 . b.Bazı siteler yeni üyelerinin meşruluğunu onaylar.İGEME web sitesi (www.Önemli bir rakibiniz veya müşteriniz sitenin sahibi olabilir! 3. kullanıcılarına bakarak buradan nasıl yararlanacağınızı anlamaya. Yaklaşık olarak site aracılığıyla gerçekleşen ticaret hacmi . Bu türden bir kayıtla ciddi bir e-pazaryerinde.Hangi türden üyelik bedelleri var? Sabit bir işlem bedeli/üyelik bedeli/ işlemden alınan yüzde/ katalogda yer verme bedeli/ talep yayınlama bedeli/ hepsinden bir parça içeren karma sistem 249 Checklist-Selecting an e-markeplace. URL: www.Bazı siteler bu bilgileri açıkça verir.gov. Ücret yapısını inceleyip.İGEME sektör ve ülke uzmanları 2.com . . . Bu finansal destek sağlar.Bazı siteler büyük sanayi oyuncuları tarafından desteklenirler.Genel bilgi “Terms and Conditions” bölümünde bulunabilir.www.

Firmanız. İnternette bu amaçla kurulmuş www. sadece bir veya ikisine yoğunlaşmak ise buranın niş bir alanı seçtiğini gösterir.E-pazaryerlerinin “Privacy policy” bölümünü okuyun. Teknik açıdan güvenlik ikiye ayrılır: İşlem güvenliği ve veri saklanması.Bu araçlar firmanızın ihtiyaç duyduğu şeyler mi? Çeşit sayısı e-pazaryerinin kalitesini gösterdiği gibi.com. fiyat manipülasyonlarına karşı bu konuları değerlendirmelisiniz.Firmanızın ERP sistemine kimler erişebiliyor? .Gözetim şirketleriyle on-line link/stratejik işbirliği (www. İşlem güvenliği için sağlanan yöntemlere bakın.E-pazaryeri firmanızla ilgili hassas bilgilere ilişkin yaklaşımını açıklıyor mu? . . www. ne zaman satıp ne zaman alacağınıza.Bu araçlar sanayideki sıkıntılı işlemlere hitap ediyor mu? . com) .Ticaretle İlgili Sunulan Araçlar: E-pazaryerinden yararlanma kapasitesini belirleyen bir başka unsur sizinle potansiyel ticaret ortakları arasındaki ilişkiyi sağlayacak olan araç çeşitleridir.sgs.Katılımcı firmalar nasıl seçiliyor? Kabul ediliyor? .Bilgi Teknolojisi Güvenliği Politikası var mı? Personel güvenliğin önemini anlıyor mu? . fiyat-kalite-teslimat-diğer koşulları müzakere etmenize imkan sağladığı için daha yararlı olacaktır.dnb.Sistemin güvenlik denetlemesi yapılıyor mu? . . Ürününüz sabit.İşlem güvenliği için server temelli SSL veya bireysel sertifikalara dayanan PKI kullanılıyor olabilir.Güvenlik ve Gizlilik: Bazı kullanıcılar kimliklerini gizlemek isteyebilir. açık mı? .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 5.Belirli ölçüde kimlik gizlenmesine izin veriliyor mu? . 6. www.Kredi değerlendirme kurumlarıyla on-line link/ stratejik ortaklık (örn: Dun & Bradstreet. fiyatlar ve ticaret tarihi kaydediliyor mu? . .escrow.com sitesi vardır. belge veya senet verilmesi.E-pazaryerinde sunulan ticari işlem araçları nelerdir? .E-pazaryeri bağımsızlığını koruyacak bir ortaklığa/ hissedar dağılımına sahip mi? .com) .bureauveritas.Etik konusu ise operasyonel düzeydedir ev daha çok sanayi konsorsiyumlarınca kurulan yerler için söz konusudur.E-pazaryeri üyelerinin kimliğini açıklıyor mu? . .Bağımsız bir değerlendirmeciye satıcının üretim ve ticaret yapma becerisini ölçtüren on-line link/ stratejik ortaklık Site bu iki konuda riski yönetmenize yardımcı oluyor mu? 254 .Veri güvenliği hem teknik altyapı hem de operasyonel süreçlerle ilgilidir. . 8.Emanet servisi: Belirli bir işlem oluncaya kadar muhazafa edilmesi ve olay vukuu bulunca veya koşul yerine gelince verilmek üzere üçüncü tarafa yazı. 7.İş Etiği: Hileli davranışlara. karmaşık ve siparişe göre değişen türdeyse takas (exchange). değişmeyen özelliklere sahipse katalog türünden hizmetler.Ödeme yapılmaması veya düşük standartlı ürün gönderilme riskleri: E-pazaryeri riskleri önlemek için şu hizmetleri sunuyor mu?: . .Firmanızın bilgisi e-pazaryerinin veya sizin server’ınızda mı saklanıyor? Şifreli mi.

probleminiz olduğunda çok önemli hale gelir. Destek zaman kaybını önlemede ve e-pazaryerlerini kıyaslamada bir kriter olarak mutlaka değerlendirilmelidir.000 ABD dolarına kadar ödenmesi desteği.Lojistik ve cif fiyat ve buna eklenen gümrük vergilerini de içeren tüm diğer maliyetleri (landed cost) hesaplamada destek: İşlemin lojistikle bağlantılı maliyetlerinin hesaplanması önemli bir hizmettir. . 16. 12. sitenin hizmet yönelimini anlamak için önemlidir. çalışan sayısını gösteren bir göstergedir. maddeler nelerdir? .11 Elektronik Ticaret Sitelerine Üyelikte Verilen Devlet Desteği İnternetin ve elektronik yöntemlerin firmalarımızın uluslararası pazarlama strateji ve uygulamalarına katacağı değer.E-pazaryeri kullanıma başlamadan önce iletişim kurulabilir olmalıdır.Bazı e-pazaryerlerinde gümrük vergileri ile ilgili sitelere yönlendirme vardır.Kendi zaman diliminizde desteğe ihtiyaç duyduğunuzda bunu sunabiliyorlar mı? .Anlaşmazlık durumunda adil bir anlaşmazlık çözümü olabilir mi? 10. bir e-pazaryerinin çeşitli yazılım uygulamalarıyla iletişimde bulunabilmesi demektir.Üyelik öncesi size geri dönüş düzeylerini mutlaka ölçün. . . Önemli olabilir çünkü her bir e-pazaryeri için ayrı bir düzenleme yapılmadan firmanın mevcut sistemleri ile e-pazaryerlerinin sistemleri konuşabilir.Yasal Risk Yönetimi: Yapacağınız işlemin yasal risklerini ve yükümlülüklerini öğrenin.Ürünler ne kadar sürede ve maliyetle teslim edilebilir? . Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın 2006’nın son döneminde uygulamaya aldığı e-ticaret sitelerine üyelikte yıllık üyelik ve aynı sitede on-line reklam bedelinin % 50’sinin üç yıl boyunca. yaratıcı. yıllık 10.Telefonla veya yüz yüze eğitim desteği veriliyor mu? .Bazı e-pazaryerleri anlaşmazlık durumunda hızlı ve mahkemeye gitmeden sorunu çözmek için aracılık hizmeti de verebilir. bu bölüme kadar tüm detaylarıyla anlatılmaya çalışılmıştır. -Yasal Uyarılar (Legal Notices) ve Kayıt ve Şartlar (Terms and Conditions) bölümünü dikkatli okuyun.Hizmet Yaklaşımı: E-pazaryeri kullanıcılarına eğitim ve kullanım desteği vermesi. Tarafların yükümlülükleri.Yasal koşullar.Karşılıklı işleyişlilikle (interoperability) ilgili ihtiyaçlarınız.E-pazaryeri haftada 7 gün 24 saat çalışıyor mu? .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 9. görevleri ve sorumlulukları burada belirtilir.bitd. Örn: International Customs Tariffs Bureau-www. maddi bir girdi olmasının ötesinde firma yönetimlerine sunulan ileri görüşlü. 11. e-ticaret alışkanlıklarını artırıcı bir destek olarak değerlendirilmelidir. .Firmanızın e-pazaryeri ile firmanızdaki ERP sistemi arasında işleyiş kurulmasına ihtiyacı olacak mı? Karşılıklı işleyişlilik.İletişim bilgileri kolay bulunuyor mu? . 255 . -Kullanıcı Anlaşması imzalamanız gerekebilir.Siteye üyelik öncesi nasıl çalıştığını gösteren demo var mı? .E-pazaryerinin on-line link/stratejik ortaklık şeklinde lojistikle ilgili bir e-pazaryeri veya hizmet sağlayıcısı ile ilişkisi var mı? . Servis. .org ülkelere göre gümrük oranlarını vermektedir. .Bazı siteler landed cost için hesap makinası sunar. .

ve 3.gov. Marmara Bölge Müdürlüğü ve Ege Bölge Müdürlüğü destek başvurularını kabul etmektedirler. İstanbul (% 39).Ağustos 2009 döneminde 42 ilden 982 firma 1183 başvuru yapmıştır. İzmir (% 6). kez yapılan üyelikleri de kapsamaktadır. e-ticaret sitelerine üyelik giderleri desteğinden faydalanmak isteyen şirketlerin en az bir yabancı dilde hizmet veren web sitesi olması zorunludur ‘Başvurudan sonra yapılan / hazırlanan yabancı dildeki arayüzün hizmete girdiği tarih firma tarafından beyan edilir ve ilgili sayfaların İGEME tarafından çıktısının alındığı tarih ödemeye esas alınır’ İGEME.tr .Bu kapsamdaki destek unsurundan şirketler ve SDŞ’ler. e-Ticaret 256 . şirket. Gaziantep (% 2) oranla en çok başvuru yapan iller olmuştur.gov.tr web adreslerinde. Kocaeli (%3) Mersin.igeme. 2006 .tr ve www.Şirketler ile SDŞ’lerin ürünlerinin yurt dışına yönelik olarak elektronik ortamda pazarlanabilmesi amacıyla Müsteşarlıkça uygun görülen ve nihai tüketiciye yönelik olmayan e-ticaret sitelerine üyelik giderleri. Madde 18. İGEME Merkez. en fazla üç yıl (birbirini takip eden) süresince yararlanabilir. “Devlet Yardımları” bölümünde elektronik ortamda bulunmaktadır. Denizli. www. Türkiye’de sınai ve/veya ticari faaliyette bulunan veya yazılım sektöründe iştigal eden şirketler yararlandırılabilir. Konya (%18).000 ABD Dolarına kadar desteklenir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteği Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2006/6) Destekten yararlanabilecekler: “Madde 2 — (1) Bu Tebliğ kapsamındaki desteklerden. Ankara (% 9). Destek süresinin başlangıç tarihi olarak ilk destek ödemesine esas teşkil eden fatura tarihi esas alınır.dtm. şirketler için %50. SDŞ’ler için %60 oranında ve yıllık en fazla 10. Bursa (% 5).3.Elektronik Ticaret (e-ticaret) Sitelerine Üyelik Giderlerinin Desteklenmesi Madde 17. Bunların bir kısmı aynı sitelere 2.” Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteğine İlişkin Tebliğin Uygulama Usul ve Esasları’nın Madde 17-19’da düzenlenen destek kalemi şu şekildedir: “Ç. SDŞ ve e-ticaret sitelerinden gerekli gördüğü tüm bilgi/belgeleri ister.igeme.Devlet Yardımları / “4.” Gerekli açıklama ve başvuru belgeleri www. İGEME tarafından ön onay verilmiş olan ve firmaların doğrudan ödeme belgeleri ile başvurabileceği b2b sitelere ilişkin bilgiler.gov. Kayseri (% 3).

İGEME’den ön onay almış siteler şunlardır (Aralık 2009)250: www. tarafımızca derlenen web adresleri verilmektedir.gov. Üyeliğe bağlı olarak ihracat bağlantısı kurduğunu belirtenlerin % 28.bncnetwork.bau-portal. üyeliği takiben site vasıtasıyla herhangi bir ihracat bağlantısı gerçekleştiremediğini belirtenlerin oranı % 68. % 47.com www. Firmalarımızın görevlendirecekleri bir kişinin sırf bu siteleri incelemek ve içlerinden hangilerinin gerçekten kendi hedef pazarlarına ulaşmada etkili olacağını araştırmaları en doğru yoldur. 250 http://www.4’ü e-ticaret sitesi üzerinden gelen talepler yoluyla toplam ihracatlarında % 10’a varan artışlar olduğunu ifade ederken. mutlaka önerildiği sonucu çıkartılmamalıdır.igeme.steelorbis.directindustry.12 Firmanıza En Uygun Siteleri Nasıl Belirleyebilirsiniz? Aşağıda çeşitli uluslararası kuruluşların yararlı adresler bölümünde önerilen. İGEME web sitesinde sunulan “B2B e-Ticaret ve e-Pazaryerleri” adlı yayından faydalanabilirsiniz.tr 257 .kompass. Burada hemen belirtilmeliyiz ki.6’lık kısım e-ticaret sitelerine yapılan üyeliği takiben site vasıtasıyla en az bir ihracat bağlantısı gerçekleştirdiğini ifade ederken. bazısı ücretsizdir.6’sı 0–3 ay içinde.todl.go4worldbusiness.fibre2fashion.nauticexpo.techpilot. % 23. başlangıç noktası oluşturması için sunulmaktadır. Bu konuda.com www.com www. Buna göre. % 100 ve üzeri artışlar olduğunu ifade edenlerin oranı ise % 3.com İGEME tarafından Temmuz 2009’da destekten yararlanan 433 firmaya anket gönderilmiş.9 olarak gerçekleşmiştir. Bu paylaşımdan listedeki tüm sitelerin aynı etkinlikte. kapsam ve erişimde olduğu.com www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA sitelerine üyelik giderleri desteği kapsamında İGEME’den ön onay almış e-ticaret siteleri listesi” bölümünde sunulmaktadır. ayrıca ülkemizde bu konuda ilk girişimleri yapmış firmalarımızın çevreleriyle paylaştığı önemli b2b e-ticaret web sitelerinin.mfg.com www.army-technology. % 82.com www.net www. % 25’e varan artışlar olduğunu ifade edenlerin oranı % 13.com www.6’sı ise 7–12 ay ve sonrasına ait dönemde ihracat bağlantısı gerçekleştirdiğini ifade etmiştir. 97 cevap alınmıştır.com www.com www.4’dür.archiexpo. • • • % 31.globalsources.com www.7.sourcingparts.com www. Sitelerin bazısı ücretli.stonebtb.com www.alibaba. bu bilgi firmalarımıza araştırma yapacakları sitelere ait ön fikir vermesi.tradekey.com www.com www.net www. 16.com www.com www.8’i 4–6 ay içinde.europages.com www.bizeurope.

com’a bakılabilir.1 Önemli b2b Web Siteleri İhracatta iddialı ve kararlı olan bir firmanın en az beş veya altı tane ücretli b2b sitesine kayıt yaptırması.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bu siteleri değerlendirirken yukarıda değinilen kriterlerle birlikte kısa sürede bir fikir sahibi olmak için. Devlet Yardımları bölümünde Ön Onay Kriterleri (Ek-10) seçeceğiniz b2b firmasını dışardan. Ayrıca Google Insights for Search ile yine site trafiğini diğer sitelerle kıyaslayarak görme imkanınız vardır. artıyor mu? En çok hangi bölümlerinden yararlanılıyor? - Bu bilgi için http://www.12.compete.iconinteractive.com/tools’dan link popülaritesi bölümüne bakılabilir. Kaç üyesi var? Büyüme hızı? Site kaynaklı ticaretin hacmi? Kuruluş yılı? Sitenin kullanımı kolay mı? Alıcı firma araştırmada zorlanıyor mu? Türkiye’den üye firmalar var mı? Varsa bunlarla temasa geçerek görüş sorabilirsiniz. Sitenin yönetim ekibinde kaç kişi var? Site firmanın güvenilirliği için ayrı bir araştırma yapıyor mu?251 İGEME web sitesinde.alexa. Alexa’nın bize sunduğu bir diğer yararlı bilgi. Bir diğer trafik izleme yöntemi http://www. hedef kitleyi kendine çekmek için bilinçli bir tanıtım çalışması yapmayan sitelere olumlu puan verilmemelidir. Bu çalışmanın Dünya’da ilk olduğu düşünülmektedir. ücretli/ücretsiz üye olmayı düşünen veya sadece firma bilgisi bulmak isteyen firmalar için birkaç tane kısa kritere bakmalarını önerebiliriz: Bu sitenin link popülaritesi nedir? Belirli bir konuda arama yapıldığında önemli arama motorlarında bu site kaç kere görünecektir? Çok az yere kendi reklamını yapmış. bunun dışında da önemli ve ücretsiz sitelerde firma profili veya satış teklifiyle bulunması gereklidir. Hangi sitelere hangi tarihte üye olunduğu ve şifre bilgileri firmada herkesin ulaşabileceği elektronik dosyalarda tutulmalıdır. Bunun için http://www. 251 Alibaba firması ücretli aldığı firmayı tam kabul etmeden önce dışardan hizmet alarak Global Sign’a arattırmaktadır.com’a bakmaktır. 258 . değerlendirme amaçlı URL’sini yazdığımız siteye gelenlerin ayrıca başka hangi siteleri kullandığı ve hangi ülke kökenli oldukları bilgisidir. 16. objektif bir gözle değerlendirmeniz için çok sayıda kriter sunmaktadır. Sitenin izlenme trafiği nedir? Azalıyor mu.

com/forum/index. 21.doc.gov (Türki Cumhuriyetler) http://www.com http://www. 11.com http://www.citd. 24. 18.org http://eng. 33.b2bpointer.com http://www. Kuveyt.com/ http://allactiontrade.it/opportunitaaffari/offertaitaliana/web_new/Visualizza11.abc-d. 6.ameinfo. 29. Kazakistan vd.bvdep.com http://tradescandinavia. 23. 19. Lübnan. 2.su (Rusya. 16. BAE) http://www. 31.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Firmalarımıza internette yapacakları.com (Dünya geneli ithalatçı ve distribütör firma profilleri) 259 .asiannet.allproducts.Bahreyn.com http://mintportal.com http://www.com (Arap Dünyası) http://www.org http://marketmeeting.alibaba. 20. Ukrayna.bikudo. http://www. 30. Katar. 28. 1.wtca. Suudi Arabistan.arabia. 13.com http://tradewithlatinamerica.com http://www.algomtl.trade. 22.com http://tradeturkey.php http://www.worldchambers. Bunların büyük kısmı genel/çeşitli sektörleri kapsayan (yatay) b2b e-pazaryeri iken bir kısmı tek bir ülkeyi veya bölgeyi hedef alan. 25. 4.abcinfos.asp (İtalyan Ticaret Merkezi-ICE) http://b2b. 27.aimlink.globalsources. ticaret yapılan ortamları keşfetme ve işleyiş mantığını anlamada yardımcı olması amacıyla aşağıdaki genel liste sunulmaktadır.com http://elcamino.ice.html http://www.com/partner. İran. 3.asp?pagina=Prepara RicercaAttivita.asia.com/ http://auriga.allactiontrade.com http://www.com http://www. 34. 7. 9.bisnis.com http://iserve. 14. Suriye.asiakingworld. 8.about. 32.manufacturers. 26. 10.com (Ortadoğu Ülkeleri. yani temelde o ülkedeki/bölgedeki alıcı firmalara servis vermeyi hedefleyen sitelerdir. Umman.africa-business.) http://exportbureao.asiatrade.com http://arabtradepoint. 15.bizeurope.com (Balkan ülkeleri Ticaret Odaları üst kuruluşu) http//www. Mısır.com http://www.com http://allproducts. 12.com http://www. kendilerine en uygun siteleri bulma. 17.com http://gbx. 5.com http://www.tradeholding.fr (Fransa’ya özgü) http://www. Beyaz Rusya.com http://www.

54.htm http://www.eximinfo.com http://www.com (ücretsiz tanıtım.com (ücretsiz talep ve tanıtım yerleştirme) http://www.consupro.commerceasia. 71.eurotradeconcept. 72.corporateinformation. http://www. 69. 58. 70. alım taleplerine cevap verme) http://www.buysellco. 49.com/sell.sg http://exportid. sırada.distributorcentral.e-worldtrade. ücretsiz satın alım talebi yerleştirme.busytrade.eceurope. 51.nl (International Distribution Network Associated Importers & Distributors ) http://www.com http://www.com http://www.com/services. 57.easytrade. 60.asp http://www. 55.ecrobot.asp http://www.com http://www. 41. 47.com.net http://www. 63. Buraya mutlaka kaydolun) http://www.emerix. 64.export.com http://www.com 260 . 46. 56.com (önemli bir sitedir) http://www.786. 61. sektör. 67. 45.tw http://www. 68.exportbureau. 43.bsbin.ecplaza. 44.com http://www.cometotrade. Alexa’da 1.com/ (Teknoloji.ecvv. bölge olarak önemli sitelere yer verir.com (globaltradevillage.exporters.com http://www.com http://www.ec21.chinabusinessworld. 66. 52.com (Distribütör ve üretici-ücretsiz) http://www. savunma) http://www. 39.emarketservices.europeansourcing.com http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 35.distributor-search. 42.com http://www.com http://www.de http://www. 38.business.dubai-bizdirectory. 50. 40.net http://www.com (İnternetin en çok ziyaret edilen iş sitelerinden.ebr.com (Yatırımcılar için firma araştırması) http://www.com http://www.citd. 37.directindustry.org (ücretli) European Business Register) http://www. 36.com http://www.com (alım-satım acentaları için) http://www. 48.exporthotline.com http://www.com http://www. 65. Ülke. 53. 59.ecoframeb2b.ec51.com (Avrupa) http://www.com ile aynı site) http://www.) http://www.gov/eac/trade_leads.distributormatch.eximturk.commerce.com (b2b site rehberidir. 62.org http://www.europages.

importers-trade-leads.jp (Japon talep eşleştirme kuruluşu) http://www. 96.indiamart.doc.jigsaw.KobiExport.or.export-worldguide. 95. 74.importers.com http://www.za/orgs/co4s.export-leads. önemli bir ortamda bilgi sergilemek açısından çok önemlidir.com 261 .com http://www.freemarkets.com http://www. B2b çalışıyorsanız.htm (COMESA) http://www.fita.kompass.mbendi. 81. 104.freetradefront. 82.germanybusinesshub.exportyellowpages.import-export-guide. 109.mac. ara malı üretiyorsanız buradan firma adresi bulabilirsiniz. Türkiye ve Fransa’dan ziyaretçi sayısı çok) http://www.com http://www.nambuyerseller.com http://www. 93.co.com (İnternetin en önemli iş ve firma bilgisi toplayan bilgi sitelerinden.com (ABD ve Kanada) http://www.com (İtalya. 105.com http://www.gov (Merkezi ve Doğu Avrupa) http://www.com http://www.com http://www.hoovers. Alexa sıralaması yüksek) http://www.com/en/world/index. 75.impexpobiz.go4worldbusiness.net http://www.com http://www. 87. 78. 91. Almanya. 94. 103.made-in-china. 97.com http://www.extrade. 89.industrystock.infobel.globalsources.foreign-trade. 106. 98. 86.exportpages.com http://www.com/english/html/default.com http://www.com http://www.com http://www. 88. 99.) http://www. Brezilya. 90.com http://www.mercantil.org http://www.com http://www. 108.org http://www.com http://www. 79. 101. 84.onesource.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 73.asp http://www.inetgiant.ibo.com http://gulfbusiness.infousa.) http://www.aspx (telefon rehberi) http://www. Burada yer almak sadece talep bulmak olarak değil. 107.com (Körfez ve İslam ülkelerinde izlenme oranı yüksek.com http://www. 100.fuzing. 85.kobinet. 102.com http://www. 83.com (L.manaonline.com http://www.tradeholding. 76. Amerika) http://www. 92.org. http://www.tr http://www.hellotrade. 77. 80.com (ABD’deki ihracatçı firmaların iletişim ve kontak bilgileri.

http://www. http://www.scoot.tradexpro. http://www.com/Selectory/Login.seibt.com http://www.com 121.tradecenterturkey. htp://www.tradepoint.tradeattache.tradewithlatinamerica.retail-index.com 135.tradeleadscenter.turkishexporter.traderlisting.ücretli-üreticiler kendini kaydediyor.com 126. 143.aspx 132.tradechannel.com http://www. http://www. http://www.com 115.premierbc.com 136. 139. http://www. 150.com http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 110.turkfreezone.com (çok sayıda rehber hakkında toplu bilgi) http://www. http://www.com http://www.turkishtradeguide. 141.com http://www.smetc.thomasnet. http://www. 149.net 153.com 112. http://www.rusbiz.com 122.co.tradefromturkey.146) 129. http://www.tradeasy. 138.com 134. 147. 146.com (Almanca-Avrupa pazarı) 119. 152.toboc.com/ 128. http://www. 140.com (Alexa sıralamasında 9.com http://www. Kanada) 124.thomasnet.tbc-world.com http://www. 144.turk-trade. 118. http://www. http://www.tradeturkey.sektorel.com 133.biz http://www. http://www. http://www.tpage. http://www.org http://www.panjiva.tradexpro.turbolinker.com 113.com (Avrupa. http://www. http://www. http://www. http://www. http://www. 151.ru 111.com http://www.openrussia. http://www.tradeget.com 125.com (Avrupalı ithalatçılar ve distribütörler).scoot.proodle.com 131. 148.selectoryonline.tradetuber.net 262 . 145. 142.sales8europe.co.com 123.aspx (ABD.schober.com http://www.tradezone.com 116.trem. http://www.com 130.trade-directory.com (ABD) yeni hali: http://beta. http://www.com 127.net.com 137. http://www.uk (İngiltere merkezli firma rehberi) 120.tradekey. http://www.com http://www.tootoo.tradescandinavia.com/userinterface/list.sectorpages. http://www. 15 ülke) 114. http://www. http://www.uk 117.com http://www.

com 263 .com 168.thomasglobal.worldbid. http://www.com http://www. http://www.com/ 160.html (Venezuella) 158.com 159.com http://www.wtopharma.com 165. http://www.usgtn.de/start/DE/en/index.go.worldtradedb. Hollanda.html 162. İrlanda.about. demiryolu) http://www.com İnşaat/Yapım http://www. İspanya. Yunanistan.electrexnet. ABD’deki acenta ve aracılar listesi) 155.partsbase.glassglobal.com http://www.thomasregister.com 172.wtcankara.com Elektrik-Elektronik-Mühendislik http://www.econstroi.constructionexnet. Litvanya.com Sağlık-İlaç http://www.com http://www. http://www2.WorldTradExnet.com 163.com http://www.venexport.ghx.com http://www.wlw.com(dövme-döküm) http://www.com 164. http://worldyellowpages.com 173.com Maden-Metal http://www. Fransa. http://www. su.worldtradeaa. Norveç.net http://www. http://www.petrolplaza. http://www.packing-technology. Kanada. http://www.com http://www. http://www.globalspec. İtalya.com Filtreleme-Ayırma http://www. http://vendigital.steelorbis.edilportale.nl/nl (Avusturya.com (ABD) 161.com Enerji http://www.worldvideobusiness.eutilia.emporis.trpackaging.com 170.com http://www.de http://www.com Cam http://www. Almanya.com 167.com http://www.forgefinder. http://www.theice. İsveç. telekom.com (ABD-Kanada) 171.netwron.com Hediyelik Eşya-Promosyon Ürünleri http://www.com (elektrik. http://www. http://www. Belçika.jetro.net 156.endorsia.com Havacılık http://www. http://www.bravobuilt.iucab.europeansourcing.com http://www.yescoltd.org.distributorcentral.wand. İsviçre.com http://www.webstersonline.quadrem. http://www.tr 169.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 154.com/en/ 157.metals. Meksika.com 166.filtraguide.it http://www. Finlandiya.com/index2-in.com (dövme-döküm) http://www. Kıbrıs. İngiltere. Türk Firmaları Rehberi: http://trfirms.psionline. http://www. http://wdtrade.jp/ttppoas/index.com http://www. http://www3.html (JETRO Business Matching Database) Sektörel Odaklı Önemli Siteler Ambalaj http://www. gaz. Danimarka.subcontractsolutions.glassonline.

123madeira.water-waste-environmentmarketplace.chemchannels.com Fordaq.foodexnet.com/ Spaix – http://spaix.com http://www.com http://www.com http://www.com 264 .com http://www.com Woodplanet – http://www.com http://www.com Wood me .com Gıda/Tarım Sektörü http://efresh.tarimsalpazarlama.21food.html Boru ve Süreç Ekipmanları Ariba – http://www.wateronline.machinetools.com http://www.bio-e-market.com http://www.com http://www.net http://www.timberweb.elemica.com http://www.foodforsale.agroterra.efreshportal.greentrade.bearingnet.worldstonex.foodshowcase.com http://www.com http://www.com/Content/01_01_Home.com http://www.beverageonline.com http://www.de/ http://www.chemagility.com http://www.freemarkets.ask4plastic.com http://www.chemdeals.timbertrade.com http://www.http://www.com (sertifikalı organik ürünler) http://www.foodservice-index.com Tubenet .ChemDeals.com http://www.com http://www.foodandbeverage-network.fordaq.freshplaza.zipmec.derevo-info.buyersguidechem.net Timberweb .foodsfortrade.process-cooling.com http://www.chemicalregister.com http://www.net Tube First .stoneexpozone.com Wood web – http://www.com http://www.oliveoilturkey.org/organics http://www.eu http://www.com/default.chemexnet.com http://www.sourcingparts.com http://www.com http://www.foodtime.tomatoland.com Derevo-http://www.cfm http://www.http://www.agrelma.chemconnect.marbleinstitute.chemorbis.steeltubestrade.http://www.techpilot.com Metal-Sentetik İşleme (Tasarım.chemdeals.industrial-chemical-s.com http://www.org/ Water Online .com Global wood – http://www.findstone.fruitlogistica.tubenet.com http://www.efoodcommerce.mfgquote.net SteelTubesTrade – http://www.asp?lin=2 (Meyvesebze) Orman-Orman Ürünleri (AB’de en çok kullanılanlar) 123 Madeira – http://www.com/tradeleads/ http://www.com (İspanyolca) http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Makina-Ekipman http://www.com http://www.gulfoilandgas.org IHB – http://www.http://www.com http://pump-manufacturers.fruchtportal.woodweb.com http://www.tubefirst.com http://www.wood-me.com/ Mermer http://www.com http://www.woodplanet.com http://www.com http://www.com/ http://www.aspx http://www.intracen.net (rulman ve güç aktarıcılar) http://ez-oem.foodonline.com http://www.archiexpo.com/ (Ukrayna) Woodbusinessportal.http://www.foodtrader.net Mobilya http://www.globalwood.foodmarketexchange.virtualmarket.com/index.com/content/home_welcome/english/? http://www.com http://www. Üretim) http://www.agriculturexnet.com/search/index.com Gulfoilandgas http://www.organicts.de (Almanca) http://www.com/ (180 günde teklifler siliniyor) http://www.http://www.productscan.com/ Kimya http://www.com http://www.com/ Water-waste-environment-marketplace http://www.

worldwideretailexchange.antondell.com/index.eximinter.com http://www.com China Texnet .com Textile Web: http://www.com Fibre2Fashion: http://www.com Virtual Rags .textileonly.com (İran kökenli.com Global Search Light: http://www.com Textileclub: http://www.com Modemonline http://www.org http://www.textileweb.com Fahion United – http://www.nauticexpo.wotol.com (Türkiye) 265 .uk TextileExnet: http://www.http://www.automotiveexnet.intengo. 7 dil) Texmondo: http://www.tendersinfo.webtex.com http://www.ag Yarns & Fibers: http://www.texmondo. halı sektörü) Otomotiv http://www.php Tasarım/Mimari http://www.modemonline.fashionunited.com http://www.com (Türkiye) http://www.textile.ru (Rusya) Textileonly: http://www.http://www.todl.com http://www.bau-portal.textileclub.textilemarketplace.texwatch.virtualrags.de (Almanca) http://en.co.allworldautomotive.tecdoc. www.com (Türkiye) Textile Source: http://www.com Bharattextile.bncnetwork.http://www.chinatexnet.com (Hindistan) Texindex: http://www.com/fashion http://www.com (Türkiye.com Worldwide Retail Exchange.com Texwatch .supplyon.truckscout.net Yatçılık http://www.globalsearchlight.texindex.textilesource.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Tekstil Anton Dell.com Webtex: http://www.http://www.yarnsandfibers.com http://www.textilexnet.brands2match.textilebuyers.com http://www.eparsmart.com (İtalya) Textilebuyers: http://www.softreseller.com İhale http://www.fibre2fashion.com Textilemarketplace: http://www.com http://www.com Yazılım http://www.com Eximinter: http://www.

Ş bu tür yapılara ülkemizden başarılı bir örnek olarak gösterilebilir. 2005 yılında makine sektörüne yönelik bir pilot uygulama olarak başlatılan ve üst çatı halinde diğer imalat sektörlerine hizmet vermeye başlayan OSO Ortak Satınalma Organizasyonu Elektronik Ticaret. Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçılar Birliği üyeleri ve yönetim kurulu katılımı ve Dış Ticaret Müsteşarlığı desteği ile oluşturulan geniş tabanlı bir satınalma organizasyonudur. Yüksek girdi maliyetleri ile imalat yapan firmalarımız yurtdışı rekabette Çin ve Tayvan gibi ithal girdileri ortak alan devletlerin üreticilerinin ve de çok uluslu şirketlerin karşısında haksız rekabete uğramakta ve zorlanmaktadır. İhale ve Siparişle Yapılması: OSO Line Örnek: OSO Ortak Satınalma Organizasyonu Elektronik Ticaret. küçük ve orta ölçekli çok sayıda firmanın oluşturduğu dağınık yapı ölçek ekonomisine ulaşmada en büyük engeldir. Günümüzde elektronik tedarik sistemleri ile giderek artan oranda internette karşılaşılmaktadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 16.13 Üretim Tedariklerinin On-line Sipariş Toplama. Ortakları ve üyelerinin alım miktarlarını birleştirerek yarattığı pazarlık gücü ile satınalma maliyetlerinde ciddi avantaj sağlamakta.Ş252.Ş imalatçıları ve ihracatçıları satınalma faaliyetleri özelinde disipline ederek alım taleplerini tek bir merkezde toplamış ve oluşan büyük hacimden aldığı pazarlık gücü ile girdi maliyetlerini minimize eden bir çözüm projesi olarak devreye sokulmuştur. Bu gelişmeler Türk imalat sanayiinin rekabetçiliğini koruyacak bir mekanizmaya olan ihtiyacı acil hale getirmiştir. Uzak Doğu ve Güney Asya şirketlerinin devlet kanalı ile yapılan toplu alımlardan yararlanması sureti ile ölçek ekonomisi uygulayabilmesi. OSO maliyet avantajlarının yanında. OSO A.Ş. bu şirketlerin çok uluslu batılı şirketlerle rekabet edebilir ve pazardan pay alabilir hale gelmesi dengeleri değiştirici yönü ile en çarpıcı örnektir. Küresel rekabetin giderek hızlanması ülkelerin daha yaratıcı. Böylelikle ürün kalitesinin yükseltilmesi. 252 OSO A.Ş. 07. Sayın Merih ESKİN ve Genel Koordinatör Sayın Abdurrahman YILDIRIM’ın değerli katkılarıyla bu yayın için hazırladıkları. Veri ve İletişim Hizmetleri A.2009 tarihli yazı bu bölümde değiştirilmeden kullanılmıştır. Yönetim Kurulu Başkan Yrd. satınalma fonksiyonunu üstlenerek ortak ve üyelerin üretim. makine sektöründe imalatçı-ihracatçı niteliğinde faaliyet gösteren firma ve temsilcilerin bir araya gelerek.09. OSO A. Türkiye’de mikro. yeni ürünlerin geliştirilmesi için firmalara imkan yaratılmaktadır. yönetim ve satışa konsantre olmasını sağlamaktadır. böylelikle yurt dışı pazarlarda onların rekabet gücünü arttırmaktadır. Veri ve İletişim Hizmetleri A. farklı ve akılcı yöntemlerle hareket etmesine sebep olmuştur. 266 .

ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Alıcı Firma Açısından Avantajlar Girdi maliyetlerinde ortalama %15 . satın alma sürecinde zamansal kayıplar en aza inmektedir. Kısa süreli kazanç değil. pazarlama maliyetleri azalmaktadır. Satın alma internetten katalog sistemi üzerinden yapıldığı için ürünleri ve bunların fiyatlarını görme ve diğer markaların fiyatları ile kıyaslama şansı bulunabilmektedir. OSO A. Pazar hakkında daha geniş boyutta bilgi sahibi olmaktadır.Ş ortaklarını makine imalatçısı firmaların yanı sıra . Alıcının istenilen özellikte ve miktarda ürüne en kısa sürede ulaşması sağlanmaktadır. Oluşan talep ve sisteme duyulan ihtiyaç gözönüne alındığında. en ucuz fiyata ve en kısa zamanda ürün alımı sağlanmaktır. Küçük tedarikçilere büyük pazarlarda rekabet olanağı sağlanmıştır. OSO ortakları teknik alım ve hizmetlerden. telefon faks. Yeni bir sanal pazar ve rekabet ortamı sunmaktadır. Bugün ortaklık yapısında 96 firma bulunmaktadır ve ortak firmaların toplam konsolide cirosu 2 milyar doların üzerindedir.%40 oranında düşüş sağlanmaktadır. En iyi kalitede. Tedarikçi Firma Açısından Avantajlar - - Depolama ve stok maliyetleri azalmaktadır. uzun süreli kalite ve kazanç kazanımı sağlanmaktadır. Reklam. ortak satın almada güç kazandıracak stratejik önem arz eden firmalardan seçmektedir. OSO’nun büyüme sürecinde hantal bir organizasyona dönüşmesini engelleyecek.Ş satınalma faaliyetlerine 2006 yılında başlamıştır. Alıcı – Tedarikçi arasında. Alıcı için satın alma karar aşamasında rahat bir ortam sunulmaktadır. belirlenen OSO genişleme stratejisi “sisteme finansman desteği sağlayarak kontrollü büyüme ile tabana yayılım sağlamak ” şeklinde özetlenmektedir. kırtasiye ve diğer maliyetler minimum seviyeye inmektedir. Tedarikçi portföyü gelişmektedir. Tedarikçi firma bilgilerine rahatlıkla ulaşım sağlamaktadır. hızını ve esnekliğini sürekli kılacak bir sistem oluşumu planlanmış ve çift yönlü strateji uygulamasına gidilmiştir: 267 . Sağlıklı üretim planlaması imkanı oluşmaktadır. Siparişler internet üzerinden gerçekleştiği için hem zaman yönünden hem de. Daha kaliteli ve dünya standartları düzeyinde üretim yapmalarının yolu açılacaktır OSO A. Fiyatlar ve indirim oranları anlaşma süresince sabitlendiği için alıcı firma maliyet hesaplamalarını kolayca yapabilmektedir. üye firmalar ise şu an için yalnızca hizmet sözleşmelerinden yararlanabilmektedir. Yine daha küçük ölçekli firmaların da sistemde belirli ölçüde faydalanabilmesi ve bazı tüketimlerde ölçeğe katkı sağlamaları için 2008 yılı ikinci yarısında üyelik sistemi işletilmeye başlanmıştır.

OSO çatısı altında toplanarak. ihaleye yönelik uyulması gereken kriter ve kurallar. kullanım miktarı.ortaklardan gelen bilgiler. Personel istihdamı bu ortaklarca yapılacağından. tedarikçiye ise ödeme garantisi veren bir sistemin KGF teminatı ile sağlanması yönünde çalışmalar başlatılmıştır. kalite.Ş’nin beklentilerini en üst düzeyde karşılayabilecek firma seçilir. gerekirse tedarikçiler tekrar fiyatlamaya çağrılır. şartnameler ile ilgili detaylar. web tabanlı bir çalışma sistemidir ve satın alma organizasyonunda süreç genel olarak şu şekilde işlemektedir: 1) İlgili alt mal grubuna göre satınalma anlaşması yapılacak alanlarda. gibi detayları içeren veri seti belirlenir. kalite ve operasyon gücü bakımından OSO A. fikirsel-bilgiye dayalı bir organizasyon olarak faaliyetlere devam edilecektir. tüm paydaşların beklentisini karşılayacak standart talep toplama veri cetvelleri oluşturulur.) 2) Sistemin sürekliliğini sağlamak için ise tedarikçileri daha düşük fiyat vermeye motive edecek. 5) Bu sürece paralel olarak. OSO hızlı ve esnek kararlar alabilen. şirket ortakları içerisinde ilgili konuda en fazla alımı yapan ve teknik bilgiye sahip olan firmaların satınalma müdürleri ve ortaklarından oluşturulan Satınalma Komitesi oluşturulur. Daha önce oluşmuş ve ortadan kaybolmuş alım ölçeklerinin yarattığı kötü örnekler sebebiyle bu tür yapıların güvenilirliğinin sarsılması engellenecek. vade vb. OSO.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 1) Sisteme üye alım sürecini yönetecek stratejik öneme sahip ortaklar almak: Operasyonel yüklerin paylaşıldığı. (OSO sisteminden geçen alımlara yönelik . OSO’nun altyapısı ve edindiği tecrübeden faydalanmaları sağlanacak ve öğrenme maliyeti minimize edilecektir. ortak ve üyelere yollanır.) Aynı zamanda ölçek oluşturmak amacı ile başlatılan uygulamalar ve oluşturulan yapılar. 268 . ortak ya da üyeleri ise üretimin kesintisiz devamını sağlamak için düzenli alıma yöneltecek OSO sistemine özgü bir finans mekanizması tasarlanmıştır. elektronik satınalma prensibine dayalı. 2) İhaleye çıkılacak alana ilişkin bilgilerin toplanması için. ölçek oluşturmaya müsait yani en çok kullanıcıyı bir araya getiren alımlar göz önünde bulundurularak satın alma ihalelerine konu olacak kalemlerde önceliklendirme yapılır. karşılığında ise edindiği gelirlerin bir bölümünün aktarıldığı bu ortaklar sayesinde tabana yayılırken. sistemin hem sürekliliğini hem de denetimini sağlamak mümkün olacaktır. 7) Komite tarafından değerlendirilen teklifler sonucunda fiyat. 4) Talep toplama veri cetvellerinde yeralan veriler derlenir ve analiz edilerek ihaleye çıkılacak toplam talep belirlenir. tedarikçi ile görüşmelerin alt yapısını oluşturan ve marka.daha hızlı büyüyen ve tam olarak tabana nüfus edebilen bir ölçek oluşturulacaktır. (Bu nedenle üyelik alımları izleyen dönemde üyenin faaliyet gösterdiği sektörü temsil eden sektörel dernekler ve kümelenmeler vasıtası ile operasyonel yük ve sorumluluk paylaşımına dayalı olarak yapılacaktır. Satınalmaya yönelik temel standartlar. alıcıya fatura karşılığı mal alım kredisi sunan. incelenir. önem arz eden girdiler. 6) Bu doğrultuda potansiyel tedarikçi firmalar ile kontak kurularak kategoriler bazında fiyat teklifleri toplanır. satınalma ve taleplerinin konsolidasyonu gibi konularda satınalma komisyonun kararı yetkili kılınır. 3) Temel satınalma verilerinin toplanması için.

Ş yönetimine ulaşmakta ve onaylaması durumunda anında sistemde gerekli değişim kontrollü bir şekilde gerçekleşmektedir. gerekli düzeltme veya iyileştirilmenin gerçekleştirilmesini müteakip OSO A. güvenilir bir yapı oluşturmaktadır. OSO A. Elektronik satın alma sisteminde bulunan bir diğer arayüz ise tedarikçiler için kurgulanmıştır. Yapılan İhalelerin Ekonomik Faydası Daha önce en ucuza alan firmaya getirilen avantaj Rulman İhalesi Elektrik Şalt satın almasında Metal Bağlantı Elemanları El Aletleri satın almasında %11 %14 %11.Ş yönetiminin onayı ile tekrar açılmakta veya sistemden çıkartılmaktadır. dış market raporları. Onay sonrasında imzalanan sözleşme sonrası yıllık kullanım miktarlarına göre fiyat kataloglarından belirli indirimler şeklinde veya net fiyat üzerinden anlaşılan ürünler kataloglar şeklinde elektronik sisteme yüklenir ve kullanım başlatılır.4 %8 Daha önce en pahalıya alan firmaya kazandırılan avantaj %65 %47 %87. Bu şekilde kampanya talepleri.5 %63 Haziran 2007 yılında sistem işletim altyapısının oluşturulması tamamlanmakla birlikte. değişen market koşulları ve rekabet sebebi ile fiyat düşürme talepleri.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 8) Seçilen firma ve teklifi Yönetim Kurulu’nda görüşe açılır. muadil veya yeni ürün ekleme talepleri gibi tedarikçi işlemleri on-line olarak sistem üzerinden OSO A. 9) Yüklenen bu kataloglar anlaşma devam ettiği sürece sistemde durur. sistemin. Buna örnek olarak “on-line kampanya ve spot satış duyuru ağı kullanımı sunacak şekilde tedarikçi ara yüzünde yapılan geliştirmeler” verilebilir. yaşayan organizmaların hücre yenilemesi gibi OSO sisteminde de sürekli bir güncel duruma uygun yazılımsal eklemeler yapılmaktadır. dolayısı ile oluşturulan ölçeğin zarar görmemesi için kullanıcı bazında ödeme ve diğer hususlardaki olası aksaklıklar takip edilerek gerektiğinde ortak. Alt gruplar özelinde ise firma ilgililerine yönelik bilgi portalı oluşturulma çalışmaları. 269 . sistemin bütününe koruma ve süreklilik sağlayan dinamik . piyasa ve borsalara yönelik detay bilgilendirme planlamaya alınmıştır. Anlaşmalı tedarikçilere verilen kullanıcı ismi ve şifre vasıtası ile firmalar sisteme girebilmekte ve sadece kendi ürünleri ile ilgili işlem yapabilmektedirler. İşletim ve denetim mekanizmasının yukarıdaki adımları içerecek şekilde kurulması. Ayrıca.Ş ortak ve üyeleri kendilerine verilen kullanıcı adları ve şifreleri ile sisteme giriş yaparak anlaşmalı tedarikçi kataloglarından dilediği miktar ve çeşitteki ürünü fiyat farkı olmaksızın sipariş vererek satın alır. üye veya tedarikçinin sistem kullanımı durdurulmakta.

madeni yağlar.Ş yakın gelecekte fizibilite ve fiyat araştırma çalışmaları yürütülmekte olan elektrik motorları. hız kontrol cihazları. taşıma . antrepo. bilgisayar.istifleme yardımcı ekipmanları anlaşmaları. konaklama. araç kiralama.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bugüne kadar teknik alımlarda rulman. bağlantı elemanları. hizmet grubunda ise akaryakıt. gümrükleme. kesici ve aşındırıcılar. paslanmaz sac – boru – profil gibi teknik malzemeler ile uçak bileti. kalite ve yönetim danışmalığı gibi hizmet anlaşmalarını da yaparak sitemine dahil edecektir. pinomatik piston ve valflar. 270 . OSO A. yurtiçi yurtdışı kargo. yazılım. elektrik şalt malzemeleri. elektrik panoları. kaynak telleri. eğitim. sigorta. boru profil. klemens. redüktörler. kırtasiye anlaşmaları yapılarak sistem üzerinden kullanıma sunulmuştur.

Kurumun misyonu: “Türkiye’nin sürekli ve istikrarlı ihracat artışının sağlanmasına yönelik. Meslekuruluşları ve dernekleri vb. dinamik ve yenilikçi ilk başvuru merkezi olmak. Tic. İGEME. Türkiye ihracatının geliştirilmesi ve sağlıklı bir yapıya kavuşturulması amacına yönelik faaliyetleri. çeşitli illerde İl Temsilcilikleri ve Rotterdam ve Lefkoşe’de iki yurt dışı ofisi ile dış ticaret çevrelerine hizmetlerini ulaştırmaktadır. İGEME faaliyetleri 6 ana grupta toplanmaktadır: • • • • • • Ticari Bilgi ve Danışmanlık Hizmetleri Araştırma. başkanlığını Dış Ticaret Müsteşarının yaptığı Yönetim Kurulu tarafından yönetilmektedir.igeme.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 17. ticari bilgi sağlama ve tanıtım hizmetlerini firma odaklı ve güncel bir yaklaşımla sunmak” tır. değişen koşullara uyarlayarak ve yenileyerek sürdürmektedir. İhracattan sorumlu Müsteşar Yardımcısı İGEME Genel Sekreteri olup. İstanbul’da Marmara Bölge Müdürlüğü.”tır. Vizyonu: “Dış ticaretin geliştirilmesi alanında markalaşmış.tr) İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi-İGEME 1960 yılında kurulmuştur. Kurum Merkezi Ankara’da.Geliştirme Yayın ve Tanıtım Eğitim Devlet Yardımlarında Uygulama Uluslararası Projelere Katılım İGEME’nin hedef kitlesi temel olarak şu kesimlerden oluşmaktadır: • • • • • • İhracatçılar / Üreticiler Potansiyel ihracatçılar Öğrenciler ve akademik çevreler Yabancı İthalatçılar Dış Ticaret İle İlgili Ulusal Kurumlar: İhracatçı Birlikleri. eğitim. İzmir’de Ege Bölge Müdürlüğü. ulusal kuruluşlar Dış Ticaret İle İlgili Yabancı Kurumlarla İlişkiler 271 . firmalarımızın küresel rekabet gücünün artırılması amacıyla ulusal ve uluslararası düzeyde araştırma. ve San.gov. öncü. Odaları. İGEME’NİN İŞ DÜNYASINA ON-LİNE ORTAMDA SUNDUĞU E-TİCARET VE BİLGİ HİZMETLERİ İGEME (www. Genel Sekreter Yardımcısı İGEME birimlerinin yöneticisidir.

tr) İGEME’ye ait 20 adet e-hizmet e-Devlet Ana Kapısı üzerinde yer alan “İş Başlığı” altında kullanıcılara sunulmaktadır.E-Devlet Ana Kapısı (www.000’e yaklaşmıştır. Sitedeki tüm hizmetlerden yararlanmak için “Kayıtlı Kullanıcı” olmak gerekmektedir. iv. danışmanlık. Bunu ticari bilgi. uygulayıcısı olduğu devlet yardımları ve çeşitli e-ticaret araçlarını firmalara sunarak yerine getirmeye çalışmaktadır.Hollanda Türk Ticareti Geliştirme Ofisi: http://www.org . Günlük ihracat işlemlerini yürütme ve yeni müşteri bulma Sözleşme imzalama-düzenli sipariş almada e-ticaret bilgi ve yöntemlerinin öğrenilmesi ve yaygınlaştırılması amacıyla sürdürülmektedir. Ziyaret edilen toplam sayfa sayısı 2.balkantrade. Kişisel ve kurumsal kayıtlı kullanıcı sayısı 38. HİZMETLER253 1.ttponl.Balkan Ticareti Geliştirme Bölge Merkezi: http://www. Firmalarda pazarlama yönetimi.org .KKTC Temsilciliği: http://www.gov.000 olup.igeme. eğitim. iii. yeni pazarlar bulma ve bunları yorumlama Bu pazarlara yönelik etkili strateji ve beceriler oluşturma Firma tanıtımını bütünleşik pazarla iletişim yaklaşımıyla yapma İletişim ve dağıtımda önemli elektronik ortamları anlama ve buralarda yer alma.250 kullanıcı tarafından ziyaret edilmiştir. ii. İGEME’nin İşlettiği Web Siteleri İGEME dört adet web sitesi kurmuş ve işletmektedir: . vi.gov.tr .tr/ Mevzuat/İhracatta Pratik Bilgiler altında 272 . http://www. Toplam ziyaret sayısı 500.Merkez: http://www. i. 253 İGEME’nin İş Dünyasına Sunduğu e-Hizmetler ve Yürüttüğü e-Ticaret Faaliyetleri.igeme.200.igemekktc.turkiye.gov. v.org İGEME web sitesi 2009 yılının ilk 10 ayında. ziyaretçilerin 163 ülkeden geldiği bilinmektedir. İGEME çalışanlarının tüm faaliyetleri girebildiği web sisteminde bir duyuru yapıldığında otomatik olarak e-posta ile kayıtlı kullanıcılara da bilgi gitmektedir.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İGEME’nin e-ticaret çalışmaları ve hizmetleri.000 olmuştur. hafta içi günlük mükerrer olmayan 1.

EN KISA ZAMANDA .  İhracatçı firmalar birimin İGEME web sitesi (www.STANDART ŞEKİLDE ” Ticari Bilgi Rehberlik Hizmetleri Birimi ile İGEME’de verilmekte olan ticari bilgi hizmetlerinin tek noktadan.gov.TBKR İhracatçı firmalarımızın ihtiyaç duydukları ticari bilgiye en kısa zamanda. rehberlik hizmeti sağlanması ve firma veritabanı oluşturulması amaçlanmıştır.tr) ana sayfasındaki “Ticari Bilgi Talebi” başlığı altında yer alan web tabanlı başvuru formunu doldurarak faydalanmaktadır. • Merkezimizin yurtdışı milli katılımını düzenlediği ticari fuarlar ile yurtdışında düzenlenen ticari fuarların listesi. Taleplerin cevaplandırılmasında ortalama 3 günde yanıt ilkesi benimsenmiştir. • Uzman kadro tarafından hazırlanmış sektör ve dış pazar bilgileri. en kısa zamanda. • Ticari talep.igeme.gov.  Araştırma gerektiren ve doğrudan uzman kadro tarafından cevaplandırılması gereken talepler ilgili birimlere yönlendirilmekte ve cevaplar yine ilgili birimlerden firmalarımıza iletilmektedir.GÜNCEL . işbirliği ve tekliflerinin Dış Ticaret Bülteni’nde yayınlanması.Ticari Bilgi Rehberlik Hizmetleri (TBRH) “TEK NOKTADAN . • Bilgi temin edilebilecek ilgili diğer kamu ve özel kuruluşlara yönlendirme 3. • Uzman kadro tarafından hazırlanmış sektör bilgileri. • Uluslararası dış ticaret istatistikleri.Ticari Bilgi Kaynakları Rehberi . Kurumsal kimliğe sahip olmayan talep sahipleri taleplerini doğrudan tbrh@igeme. doğrudan ve bulundukları yerden ulaşmalarını temin etmek amacıyla hazırlanmış olan web tabanlı “Ticari Bilgi 273 .ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2. Sağlanan bilgi türleri şunlardır: İhracatçı firmalara • Yurtdışındaki ithalatçı/ toptancı/ dağıtıcı/ üretici adresleri. • Türkiye’de düzenlenen ticari fuarların listesi.tr adresine gönderebilmektedir. Böylece İGEME firma veritabanına otomatik olarak eklenmektedir. • Türkiye’deki ihracatçı firma listeleri. • Uluslararası dış ticaret istatistikleri.  Yurt dışındaki ithalatçılar web sitesinin İngilizce ara yüzünde “Trade Information Inquiries” başlığı altında yer alan formu doldurarak taleplerini iletmektedirler. güncel ve standart bir şekilde ihracatçı ve ithalatçı firmalara iletilmesi. • Bilgi temin edilebilecek diğer yerli ve yabancı kuruluşların listesi/ yararlı bağlantılar ve benzeri bilgiler Ülkemizden ithalat yapmak isteyen firmalara • Türkiye’deki ihracatçı firma listeleri.

Sistem web sitesinin Türkçe ve İngilizce olarak yayınlanan bölümlerinde Türk ve yabancı firmalar için ayrı olarak hazırlanmış dinamik sayfalarla işletilmektedir.000 yerli 3.Ticari Talep Eşleştirme (TTE) Hizmeti İGEME web sitesi üzerinde Türk ihracatçısı ile yabancı ithalatçının buluşmasını kolaylaştırmak için “Ticari Talep Eşleştirme (TTE)” bölümü hizmet vermektedir. 2009 yılının ilk 10 ayında 494 adet talep kaydedilmiştir.000 yabancı olmak üzere 21. kar amacı gütmeyen ve sistemdeki firmaların güvenilirliğini belli ölçülerde kontrol eden bir site olarak tasarlanmıştır. KOBİ’lerin uluslararası ticarete etkin katılımları ve nihai olarak küresel ticaret ağı oluşturulmasını hedefleyen Federasyon’un web sitesi http://www.Ankara Ticaret Noktası /TP Ankara (Trade Point) İGEME. 40 adet alım talebi mevcuttur. Kar amacı 274 .178 elektronik ticari bilgi kaynağı mevcuttur.Dış Ticaret Bülteni Farklı kaynaklardan İGEME’ye ulaşan dış ticaret talepleri. Otomatik mesaj gönderme fonksiyonu ile alım/satım/işbirliği taleplerini girildiği anda elektronik mesaj olarak alabilir. işletmeler arası (B2B) e-ticaret odaklı olarak. Burayı kullanmak için ayrıca üye olmak gerekmektedir. ticari bilgi hizmetlerinin yanı sıra.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Kaynakları Rehberi”nde 100 ülke ve 36 bilgi türüne ait 1.org.tradepoint. Tarih. fuarlara ilişkin duyurular ile İGEME faaliyetlerinin günlük olarak yayınlandığı ve e-posta yoluyla abonelere ulaştırılan Dış Ticaret Bülteni 2006 yılı Ocak ayı itibariyle web sitesi üzerinden verilmeye başlanmıştır. Ankara Ticaret Noktası (ATN) faaliyetlerini yürütmektedir. TBKR’de dört kriterle arama yapmak mümkündür. uluslararası ihaleler. Talepleri ürün grubuna göre listeleyebilir. Sisteme giriş yapan kullanıcı: • • • • Yeni girilen talepleri firma bilgileri ile birlikte görebilir. Kendi firması adına yeni talep girişi yapabilir. mevzuat değişiklikleri. 70 ülke ve 100’ün üzerinde Ticaret Noktası’nın katılımıyla oluşturulan Dünya Ticaret Noktaları Federasyonu (WTPF) üyesi olarak.000 firma kayıtlıdır. Sistem üzerinde Türk firmalarına ait 560 satım. 2008 yılında 554 adet. ülke ve konu kategorileri bazında sorgulanabilir sistem kayıtlı kullanıcılara açık ve ücretsizdir. 6.: • • • • Ülke Kuruluş tipi Bilgi türü Ürün grubu 4. 5. “İş Fırsatları” bölümünde 18.

7. İngilizce veya Türkçe ürün adlarına göre ayrı ayrı sorgulama yapılabilmektedir. 10. Zengin kütüphane koleksiyonuna sahip Merkezimiz kütüphaneleri tarafından 13. internette önemli bir referans noktası olan İGEME web sitesinden kendi sitelerine verilen linkin sitelerinin link popularitesini yükseltmesidir. Federasyonun (http://www. 8.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA gütmemesi WTPF web sitesini diğer B2B sitelerinden farklı kılan en önemli özelliktir. 2009 yılında 12 adet elektronik veri tabanı ve 9 adet elektronik dergiye abone olunarak ihracatçı firmalara hizmet sunulmaktadır.Kütüphane İGEME Merkez ve Bölge Müdürlükleri kütüphaneleri Türkiye’nin dış ticaret alanında ihtisaslaşmış önde gelen hizmet birimleridir. 4 ve 6 fasıllı HS (Harmonized System-Armonize Sistem) kodlarına.383 yayın ile ihracatçı firmalarımıza hizmet sunulmaktadır. KOBİ web siteleri İGEME web sitesinin Türkçe Bölümünde “Firma Veri Bankası” başlığı altında ve İngilizce bölümünde “Company Databases” başlığı altında “Company Web Sites” ismiyle verilmektedir.GTİP Kod Rehberi Sitenin kayıtlı kurumsal kullanıcılarına açık olan bu bölüme ana sayfada yer alan “Rehberler” başlığı altından ulaşılmaktadır. Ana sayfada “Kütüphane” başlığı altındaki “yayın arama” bölümünden ulaşılabilir.org) web sitesi üzerinden sunulan Küresel Ticaret Rehberi (Global Trade Directory System) GTDS ve diğer hizmetleri ile ilgili ayrıntılı Türkçe açıklamaya İGEME web sitesi Ankara Ticaret Noktası bölümünden ulaşabilir.tradepoint. 275 . 2. KOBİ Web siteleri bölümünün firmalarımıza faydalarından birisi. GTİP cetveli olarak bilinen ve ticarete konu olan bütün mal gruplarının nümerik sınıflandırılmasından oluşan Cetvel’e “e-sözlük” niteliğinde erişimin sağlanması amacıyla hazırlanmıştır. İhracatçılarımız ve ilgili diğer kullanıcılarımız e-posta yoluyla veya bizzat gelerek bilgi taleplerini Merkezimize iletmektedirler. Bilgi taleplerinin TBRH görev tanımı dışında olanlar uzman kadro tarafından diğerleri ise Birimimiz tarafından yukarıdaki ilgili veritabanları kullanılarak cevaplandırılmaktadır. Kaynakların tamamına öz (abstract) çıkarma işlemi devam etmektedir.KOBİ Web siteleri Web sitesi sahibi ihracatçı KOBİ’lerimizin web site adresleri ve site açıklamaları “KOBİ Web siteleri” bölümünde yayınlanmaktadır.E-Kütüphane İGEME Kütüphanelerinde bulunan tüm basılı kaynakların kataloğu tam bibliyografik künye ve ile web sitesi üzerinden erişilir durumdadır. 9.

metalbulletin.indmin. textilesintelligence.agra-net.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA İGEME’nin hem kendi araştırmaları hem de ihracatçı firmaların ihtiyaçlarına cevap vermek için üye olduğu elektronik veritabanları ve e-dergiler şunlardır: İŞ-PAZAR-MÜŞTERİ BİLGİSİ SAĞLAYAN VERİTABANLARI • Business and Company Research Center with Newspaper and PROMT • Business Insights • CBI Market Information Database CBI Market Information Database • The Economist Intelligence Unit Country Reports • Export-Leads • Forrester • Global Trade Atlas (World Trade Atlas) • Kompass International • Marketline Libraries • Passport GMID/ Global Market Information Database • Product Launch Analytics • World Markets Online: Automotive • • • • • • • E-DERGİLER Foodnews (www.com) Public Ledger (www.com) Freshinfo (www.com) Metal Bulletin (www.com) 276 .news.organicstandard.com) Organic Standard (www.com) • Textile Outlook International (www. textilesintelligence.com) Industrial Minerals (www.com) Technical Textile Markets (http://www.com/tisttm) • Tomatonews (http://www.tomato.freshinfo.agra-net.

Bu şirketlerin. 2006/6 sayılı Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteği Tebliği.gov. Burada e-ticaretle ilgili olanlarına yer verilmiştir. 2005/4 sayılı Yurt Dışı Ofis-Mağaza Yardımı Tebliği. 18.1 Pazar Araştırması Projelerinin Desteklenmesi Bu destekten yazılım sektöründe yer alan firmalar da yararlanmaktadır. potansiyel pazarlar hakkında sistematik ve objektif bilgi sağlanması. Bu destek kapsamındaki dört ana faaliyet grubu için ayrı başvurmak gerekmektedir. 2007/6 sayılı Eğitim ve Danışmanlık Yardımı Tebliği. 2006/4 sayılı Marka Yardımı Tebliği. e-işle ilgili devlet yardımlarına kısaca değinilmektedir. Aşağıda e-ticaret. yeni ihraç pazarları yaratılması ve geleneksel pazarlarda pazar payımızın artırılmasına yönelik olarak gerçekleştirecekleri faaliyetlere ilişkin giderlerinin belirli bölümü karşılanmaktadır. 2006/3 sayılı Çevre Maliyetlerinin Desteklenmesi Tebliği. yazılım sektöründe iştigal eden şirketler başvurabilir.1. • • • • • • • • • 98/10 ve 2001/3 sayılı AR-GE Tebliği.1 2006/6 sayılı Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteği Tebliği Kimler yararlanabilir?: Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde sınai ve/veya ticari faaliyette bulunan şirketler.dtm. on-line tanıtım ve pazarlama. E-İŞ’E VE ON-LINE TANITIMA YÖNELİK DEVLET YARDIMLARI Bakanlar Kurulu’nun 27.12. Nihai onay mercii DTM’dir.1994 tarih ve 94/6401 sayılı Kararının 4’üncü maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Müsteşarlığımızca AB ve GATT normlarına uygun olarak hazırlanan. E-TİCARET’E. 18. 2000/1 sayılı İstihdam Yardımı Tebliği. 277 . 95/7 sayılı Yurt İçi Fuar Yardımı Tebliği uygulamaları yürütülmektedir. 2004/6 sayılı Yurt Dışı Fuar Yardımı Tebliği. Bu destekler batılı ülkelerin uygulamalarına paralel bir şekilde ve “bir faaliyetin yapılması” şartına bağlı olarak sağlanmaktadır. İhracatçı Birlikleri gibi kurumlara verilmiştir. Bu destekler Dış Ticaret Müsteşarlığı yetki alanında olup. desteğin uzmanlık alanına göre uygulanması İGEME.tr web adresinden ulaşmak mümkündür.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 18. Bu konuda tam bilgiye http://www.

2 Yurt Dışında Ofis-Mağaza Açma. Bu konuda detaylı bilgiye yayının 16. doküman alma. Pazar araştırma raporlarının güncel (en fazla iki yıllık) olması gerekmektedir. mağaza. 18.’ne ilişkin giderleri ile b) Bu kurum ve/veya kuruluşlara üyelik giderleri. Ön onay mercii İGEME’dir. konaklama.000 ABD Dolarına kadar. İşletme ve Marka Tanıtım Yardımı (2005/4 Sayılı Tebliği) Yararlanan Şirketler: Türkiye’de yerleşik. şirketler için % 50. Destek süresinin başlangıç tarihi olarak ilk başvuru tarihi esas alınır. en fazla üç yıl süresince desteklenir. SDŞ’ler. şirketler için % 50.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Şirketler ile SDŞ’ler tarafından ürünleri ve/veya sektörleriyle ilgili olarak gerçekleştirilen pazar araştırması projelerine ilişkin giderleri. DTSŞ’ler ve yazılım sektöründe iştigal eden şirketler.1. Destekte ayrıca tanıtıma ve marka tesciline ilişkin kalemler de vardır.000 ABD Dolarına kadar desteklenir. şirketler için % 70. SDŞ’ler için % 80 oranında ve proje başına en fazla 10. sınai/ticari veya ticari faaliyette bulunan firmalar. SDŞ veya bir firmadan en fazla iki çalışanın araştırma yapılacak ülkelere ulaşım.000 ABD Dolarına kadar. SDŞ’ler için % 60 oranında ve yıllık en fazla 20.1. 18.10 başlıklı bölümünde bulunabilir. Bu destek kapsamında yurt dışında ofis. Limitler dahilinde bir şirketin yıllık en fazla 5 adet. SDŞ’nin ise yıllık en fazla 10 adet pazar araştırması projesi desteklenebilir. tercümanlık. a) Pazar araştırması hizmeti veren kurum ve/veya kuruluşlardan satın alacakları pazar araştırması raporları ve istatistikler vb.3 Elektronik Ticaret (e-ticaret) Sitelerine Üyelik Giderlerinin Desteklenmesi Şirketler ile SDŞ’lerin ürünlerinin yurt dışına yönelik olarak elektronik ortamda pazarlanabilmesi amacıyla Müsteşarlıkça uygun görülen ve nihai tüketiciye yönelik olmayan e-ticaret sitelerine üyelik giderleri. Bu konuda detaylı bilgi yayının 10. en fazla üç yıl boyunca desteklenir.2 Pazar Araştırması Raporları ve İstatistik Satın Alınması ile Üyelik Giderlerinin Desteklenmesi Şirketler ile SDŞ’lerin yurt dışına yönelik pazarlama stratejileri ve eylem planlarının oluşturulabilmesi amacıyla Müsteşarlıkça uygun görülen. Başvuru mercii İGEME ve İhracatçı Birlikleri’dir. araç kiralama. SDŞ’ler için % 60 oranında ve yıllık en fazla 20. 18.11 başlıklı bölümden ulaşmak mümkündür. İlgili başvuru mercii İGEME’dir. depo/showroom şeklinde açılacak birimlerin demirbaş ve kirası belirli ölçülerde karşılanmaktadır. numune gönderme giderleri limitler dahilinde sundukları dosya uygun görülürse desteklenmektedir. Tebliğ’in Uygulama Usul ve Esasları’na göre bunlar şu şekilde özetlenebilir: 278 .

Üretici Dernek/Birlikleri. Uygulama Usul ve Esasları’na göre aşağıdaki tabloda belirtilmektedir: [YURT DIŞI BİRİMİ OLAN] Madde 22-a) DTSŞ ve SDŞ’lerin ürünleriyle ilgili olarak yurtdışında gerçekleştireceği reklam. % 50 oranında ve yıllık en fazla 75. vb • Web sayfasına ilişkin tasarımlar. • Kokteyl. tanıtım ve pazarlama faaliyetlerini hayata geçirecekleri aktiviteler) (Madde 24) • Görsel ve yazılı tanıtım (Avrupa’ya yönelik yayın yapan Türk televizyonları.000 ABD Doları. desteklenir. • Seminer.Yurtdışı birimi bulunmayan ancak yurtiçi ve tanıtım yapacağı ülkede marka tescil belgesine sahip şirket/ DTSŞ/SDŞ’lerin ürünleriyle ilgili olarak yurtdışında gerçekleştireceği reklam. Tebliğ’de sıralanan özelliklere sahip firmaların desteklenecek reklam. • Eşantiyon ve promosyon malzemeleri. defile. Türk Malı İmajının Yerleştirilmesi ve Turquality®’nin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (2006/4) Yararlanan Şirketler: İhracatçı Birlikleri.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 18.2. vb. tanıtım ve pazarlama giderleri.3 Türk Ürünlerinin Yurtdışında Markalaşması. tanıtım ve pazarlama giderleri.000 ABD Doları desteklenir [YURT DIŞI BİRİMİ OLMAYAN] 18. konferans. % 50 oranında ve yıllık en fazla 50.000 ABD Doları. • Sponsorluk. broşürler. (Yurt dışı birimi olan ve olmayan. tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine ilişkin giderler şirketlerin yurt dışı birimi bulunup bulunmamasına göre aşağıda belirtilen limitler dahilinde karşılanmaktadır. harcamaları mezkur maddelerde belirtilen oran ve limitler dahilinde desteklenir. % 50 oranında ve yıllık en fazla 300. Bu faaliyetler. 279 . % 50 oranında ve yıllık en fazla 150. • Yabancı dilde hazırlanmış firma katalogları. gazeteleri. Türkiye’de ticari ve/veya sınai faaliyette bulunan şirketler. b) Yurtiçi marka tescil belgesine sahip şirketlerin ürünleriyle ilgili olarak yurtdışında gerçekleştireceği reklam. • Elektronik ortamda tanıtım sitelerine verilen reklam. tanıtım ve pazarlama giderleri. • Reklam panoları.) • Show. Madde 23. c) Yurtiçi marka tescil belgesi bulunmayan şirketlerin Türk ürünleriyle ilgili olarak yurtdışında gerçekleştireceği reklam. tanıtım ve pazarlama giderleri. vb. basın yayın organlarında verilecek reklamlara ilişkin harcamalar destek kapsamında değerlendirilmez.1 Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Reklam.000 ABD Doları.

destek kapsamına alındığı tarihten itibaren en fazla dört yıl süreyle destek ödemesinden yararlandırılabilir.2 Şirketler TURQUALITY® Destek Programı ve Marka Destek Programı kapsamına alınan şirketlerin dünya markası olmaları için yönetim ve iş açısından hemen hemen her konuda desteklenmeleri. basın yayın organlarında verilecek reklamlara ilişkin harcamalar destek kapsamında değerlendirilmez. reklam ve pazarlamanın on-line yöntemlerle yapılamasına ilişkin değerlendirilebilecek olanlar şunlardır: 280 . Web Reklam panoları. vb.000 ABD Doları’na kadar desteklenir.3. vb. gazeteleri.. konferans. özel sergi. % 80 oranında ve yıllık en fazla 250.  imaj kampanyası. vb.turquality. Üretici Dernek/Birliklerinin Faaliyetlerinin Desteklenmesi Tebliğin Uygulama Usul ve Esasları’nda düzenlenen.  sayfasına ilişkin tasarımlar. Pazar  Sponsorluk. Ülke  araştırması. Birlikler.   Elektronik ortamda tanıtım sitelerine verilen reklam. sunum. ilgili oldukları üretim alanında yer alan ürünlerinin yurtdışı pazarlarda markalaşması amacıyla destek kapsamına alındığı tarihten sonra gerçekleştirilecek Görsel ve yazılı tanıtım (Avrupa’ya yönelik  yayın yapan Türk televizyonları. %50 oranında ve yıllık en fazla 100.   Elektronik ortamda tanıtım sitelerine verilen reklam.  Seminer. Pazar  Sponsorluk. konferans.  sayfasına ilişkin tasarımlar.   Yabancı dilde hazırlanmış kataloglar. gazeteleri. reklam ve pazarlama faaliyetlerine ilişkin harcamalar.  Marka-promosyon ajansı ve stratejik danışmanlık giderleri. Bu çerçevede verilen desteklerden tanıtım. Eşantiyon ve promosyon malzemeleri.3.  Yabancı dilde hazırlanmış kataloglar.) Show. En fazla dört yıl süreyle destek ödemesinden yararlandırılabilir.  imaj kampanyası.. tanıtım. vb.  Marka-promosyon ajansı ve stratejik danışmanlık giderleri.1 İhracatçı Birlikleri.com web sitesi takip edilebilir. vb. tanıtım.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Bu destekle ilgili http://www. pazarlama çalışmaları. iştigal sahasına giren ürünlerinin yurtdışı pazarlarda markalaşması amacıyla destek kapsamına alındığı tarihten sonra gerçekleştirilecek. reklam ve pazarlama faaliyetlerine ilişkin harcamalar.  Kokteyl. yurt dışı pazarlarda markalaşma amacıyla yapılacak tanıtım. 18. İHRACATÇI BİRLİKLERi Destek kapsamına alınan Birlikler tarafından.  Kokteyl.) Show. Web  Reklam panoları.  defile. vb.  defile. geliştirilmeleri amaçlanmaktadır. ÜRETİCİ DERNEKLERİ/BİRLİKLERİNİN DESTEKLENMESİ Destek kapsamına alınan Üretici Derneği/Birliği tarafından. 18. Ülke  araştırması. Görsel  ve yazılı tanıtım (Avrupa’ya yönelik yayın yapan Türk televizyonları. özel sergi.000 ABD Doları’na kadar desteklenir. reklam. Eşantiyon ve promosyon malzemeleri. basın yayın organlarında verilecek reklamlara ilişkin harcamalar destek kapsamında değerlendirilmez.  Seminer.

gizli müşteri. 281 . imaj amaçlı ve sportif sponsorluklar vb. vb. araştırmalar).. konferans.  Her türlü reklam panoları ve duvar reklamları. ürün lansmanı vs).  Halkla İlişkiler-Basınla İlişkiler ajansı harcamaları.). tanıtımları.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 18. fiyatlama. promosyonları.  Ülke imaj kampanyası.  Periyodik mağaza dergilerinde yer alma.  Medya satın alım ajansı harcamaları. imaj.  Zincir marketlerin raflarına girebilmek için bir defaya mahsus ödenen listeleme bedeli. defile.  Web sitesine ilişkin tasarımlar ve bu tasarımların uygulamaları. müşteri memnuniyeti.3. dağıtım kanalı ve iletişim-tanıtımla ilgili her türlü stratejik danışmanlık giderleri). rekabet. dağıtım kanalı.  Kokteyl (açılış.  Üretilen kataloglarla ilgili her türlü giderler.2. vb.  Stratejik danışmanlık giderleri (ürün tasarımı-yönetimi-geliştirmesi.  Pazar araştırması (segmentasyon.  Elektronik ortamda tanıtım sitelerine verilen reklam.  Direct mailing ile ilgili harcamalar. vb. harcamaları % 50 oranında desteklenir.  Görsel ve yazılı tanıtım (Avrupa’ya yönelik yayın yapan Türk televizyonları. özel sergi. gazeteleri.  Sponsorluk (kültürel. Reklam ve Pazarlama Faaliyetlerinin Desteklenmesi TURQUALITY® Destek Programı ve Marka Destek Programı kapsamındaki şirketlerin markalı ürünleriyle ilgili olarak Stratejik İş Planlarında hedef pazarlar olarak belirtecekleri ülkelerde destek kapsamına alındığı tarihten sonra gerçekleştireceği. basın yayın organlarında verilecek reklamlara ilişkin harcamalar destek kapsamında değerlendirilmez. sunum vb.  Yabancı dilde hazırlanmış firma katalogları ile her türlü basılı iletişim malzemesi.  Eşantiyon ve promosyon malzemeleri.1 Tanıtım. iletişim fiyat. sezon açılışı. lokasyon.  Seminer.)  Tanıtım ve pazarlama organizasyonları (Show.) düzenleme ve katılım giderleri. vb.  Ürünlerin yurt dışına yönelik olarak elektronik ortamda pazarlanabilmesi amacıyla Müsteşarlıkça uygun görülen ve nihai tüketiciye yönelik olmayan e-ticaret sitelerine üyelik giderleri. sosyal sorumluluk. algı. kampanya uzantısı.  Radyo reklamları.  Marka-promosyon iletişim ajansı harcamaları.

Kalite kontrol sistemi oluşturulması.2. bu numunelerin üzerinde gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra son numunelerin üretilmesi ve ana kalıplarının dijital ortamda hazırlanması) satın alma ve tedarik.1 Danışmanlık Desteği TURQUALITY® Destek Programı kapsamına alınan şirketlerin destek kapsamına alındıkları tarihten sonra. Yukarıda değinilen. şirket kuruluşu. 282 . (ürün tasarımı-yönetimi-geliştirmesi. dağıtım kanalı ve iletişim-tanıtımla ilgili her türlü stratejik danışmanlık giderleri). Numune tesis yapılandırılması. ticari bariyerler.4 Türkiye’de İhracata Yönelik Sektörel On-line Tanıtım Girişimleri Ülkemiz için değer olarak önem taşıyan tekil ihraç ürünlerinin ve sektörlerin tanıtımı için elektronik yöntemlerden yararlanma çalışmaları uzun süredir devam etmektedir. Uluslararası hukuk.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 18. Stratejik şirket yapılandırılması. İhracatçı Birlikleri ve Üretici Dernekleri/Birlikleri’nin üretim alanında yer alan ürünlerinin yurtdışı pazarlarına girişi. perakende operasyonlar. • • • • • • Kurumsal kimlik oluşturulması. Müşteri ilişkileri yönetimi (CRM). Maliyet muhasebesi. tutundurması. fiyatlama. Bilgi-işlem • • • • • • gibi uluslararası pazarlarda rekabet avantajını artırıcı alanlarda Müsteşarlık tarafından akredite edilmiş danışmanlık firmalarından satın alacakları danışmanlık giderleri. Türk malı imajı oluşturulması ve yerleştirilmesi için proje sunarak sektörel tanıtımın yaygınlaştırılması öngörülmektedir. Risk yönetimi. Moda ve trendler. ihracat. 18. %50 oranında desteklenir. ülkelerarası ilişkiler gibi uluslararası ticareti ve bununla ilgili şirket ve operasyon yapılanmasını ilgilendiren her türlü danışmanlıklar. kısaca Marka ve Turquality® desteği denebilecek düzenlemede.ürün ve ambalaj tasarımı. Modelizm (tasarımcının/endüstriyel ürün tasarımcısının çizdiği ürünlerin ilk numunelerinin üretilmesi.3. Stratejik pazarlama. mağaza açılması ve işletilmesi. Bu çalışmaların içinde.

tr ABD’de 1997 yılında başlayan çalışmalar 2006 yılında da devam etmiştir. Aşağıda öncelikle destek kapsamında yürütülen projelere değinilecektir: 1. Ülkenin büyüklüğü ve fındık üreticisi olması dikkate alınarak “Oregon Fındık Pazarlama Bordu” ve “American Gıda İthalatçıları Birliği” iştirakiyle “Fındık Konseyi” kurulmuştur.tr) site ve OAİB’nin seramikle ilgili (http://www.org. Bu sitelerin genel özellikleri sektörü tanıtımları. e-bülten ile ilgililere ulaşılmaya çalışılmaktadır.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  Web sayfasına ilişkin tasarımlar. 254 İstanbul Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği. fuar bilgileri ve üretici/ihracatçı firma bilgilerine yer vermeleridir. Çin gibi ülkelerde yapılacak on-line reklam. Çağın trendine uygun olarak. Japonya: Bu ülkede çalışmalar 2000’de başlamıştır.  Elektronik ortamda tanıtım sitelerine verilen reklam.jtr. en önemli pazarlarımızı oluşturan AB ülkeleri başta olmak üzere. haberler. o ülke dillerinde hazırlanan ürün bazlı tanıtım siteleri ve sektörel çapta hazırlanacak etkili web sitelerinin yeni pazarlar bulma ve mevcutlarla interaktif ilişki sürdürmedeki faydaları kısa sürede görülecektir. Halen İhracatçı Birlikleri tarafından sürdürülen çalışmaları şu şekilde özetleyebiliriz: Bu Birliklerden İMMİB’e bağlı İstanbul Değerli Maden ve Mücevherat İhracatçıları Birliği tarafından ilk olarak Jewellery Türk Craft (http://www. Site (http://www. 2006 Yılı Faaliyet Raporu.org. Bu ülke için hazırlanan site: www.org’dur.tr) olarak kurulup daha sonra Turkish Jewellery Association’a çevrilen (http://www.  Ürünlerin yurt dışına yönelik olarak elektronik ortamda pazarlanabilmesi amacıyla Müsteşarlıkça uygun görülen ve nihai tüketiciye yönelik olmayan e-ticaret sitelerine üyelik giderleri de kapsanmıştır.24 283 . s.turkishceramics.hazelnutcouncil.taj.org) sürekli güncellenmekte. Bir kısmı sektörel tanıtım gruplarının çalışmaları kapsamındadır. ürün ve firma tanıtımının kurumsal tanıtımla birlikte verildiği gözlenmektedir. Sektörel tanıtım sitelerinden bazılarının zaman içinde bağlı olunan İhracatçı Birliği’nin resmi sitesi haline dönüştüğü.ftg. Japonya.turkishhazelnut. ABD. Rusya.Fındık Tanıtım Grubu Faaliyetleri254: Site: http://www.com) web sitesi destekten yararlanarak kurulmuştur.org.

Antep Fıstığı Tanıtım Grubu Site: http://www. tanıtım ve markalaşma konusunda kalıcı faaliyetleri organize etmek amacıyla kurulmuştur. Ar-Ge ve pazarlama. 284 . Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Türk deri sektörü işbirliğinde. firma adı ve HS kodu ile arama yapmak mümkündür. yemek tarifleri gibi bilgiler vardır. 4.aspx Deri Tanıtım Grubu (DTG). Ege.turkishleather.aftg. geleneksel ihraç ürünlerimizden olan Antep Fıstığı’nın iç ve dış tüketiminin ve ihracatının artırılması amacıyla yapılacak ar-ge ve tanıtım çalışmalarını organize etmek ve yürütmektir. DTG. Doğal taşlarla ilgili güncel bilgilere.org ve http://www. başta ihracat pazarları olmak üzere bütün dünyada sektörün pazar payını artırmak. Güneydoğu Anadolu ve İstanbul Kuru Meyveler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurullarının uygun gördüğü 2’şer üye.turkishstones. Sitede ürün. Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan 1 üye (İhracat Genel Müdürlüğü Tarım Ürünleri Dairesi Başkanı) olmak üzere 7 üyeden oluşur. fuar haberlerine yer verilmektedir. Deri Tanıtım Grubu yurtdışı tanıtım faaliyetlerine 2006 yılından itibaren başlamış ve ABD hedef pazar seçilmiştir.Doğal Taş/Doğal Mineraller Site: www. 3. Türk derisini iç ve dış pazarlarda tanıtmak.turkishminerals. Sitede iller bazında ihracatçı firma listesi. pazar ve ihracat potansiyelini artırmak.com/dtg/home.Deri Tanıtım Grubu Site: http://www. İstanbul Deri ve Deri Mamülleri İhracatçıları Birliği ve Ege Deri ve Deri Mamülleri İhracatçıları Birliği organizasyonunda kurulmuştur. hazırlanacak projeleri hayata geçirmek amacıyla 2005 yılında kurulmuş bir örgüttür. Türk deri ve deri mamülleri ve ayakkabı sektörlerinin ihracatına ivme kazandıracak bir pazarlama. İngilizce ve Türkçe olan sitede üyeler şehir. pazar geliştirme. Deri Tanıtım Grubu. antep fıstığının besin değeri.org. dünyada Türk derisi imajını yerleştirmek. deri sektöründe faaliyet gösteren firmaların desteği ile Dış Ticaret Müsteşarlığı koordinasyonu.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 2. isim ve taş çeşidiyle aranabilmektedir.tr Antep Fıstığı Tanıtım Grubu (AFTG)’nun amacı. tanıtım stratejisi oluşturmak.org İMMİB’e bağlı İstanbul Maden İhracatçıları Birliği’nin tanıtım sitesi ve firma tanıtım bilgileri birlikte verilmektedir.

turkishceramics.com sitesi açılmıştır.org) Site Türkçe. Almanca. araştırma raporları gibi bilgilerle hem yurt içindeki ihracatçılar bilgilendirmekte.Rusya Kağıt-Karton Ambalaj Projesi Site: http://www. Japonca ve Rusça olmak üzere yedi dilde hazırlanmıştır. hem de İngilizce bölümü aracılığıyla sektör tanıtımı yapılmakta.jtr. ihracat yapılan ülke portföyünün genişletilmesi ve sektör ihracatında istikrarın sağlanması amacıyla 2004 yılı başında bir tanıtım projesi başlatılmıştır. 7. üye bilgi bankası (firma. 8.JTR – Türk Mücevhercileri Birliği Site: http://www.turkishmachinery. Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği’ne aittir. Akdeniz. Arapça. Bu kapsamda İngilizce ve Rusça dillerinde www. adres bilgisi düzeyinde firma bilgileri ve varsa web adresleri verilmektedir. araştırma raporları. Sitede seramik fayans ve sıhhi tesisat ürünleri sektörleri tanıtılmakta.org. Proje İstanbul.Seramik Tanıtım Grubu Site: http://www.turkishpackology. Arapça ve Almanca dillerinde hazırlanmıştır. ülke. 285 .turkishpackology. teşvikler. Sektörden haberler. koordinasyon çalışmaları İİB Genel Sekreterliği tarafından yürütülmektedir. istatistikler.Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri’nin Diğer Siteleri Makine Birlik (Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği) (www. 6. Makina sanayii hakkında bilgi.com Büyük bir potansiyele sahip olan Türk kağıt-karton ambalaj sektörünün ihracatının artırılması. altın piyasaları. Altın ithalat rakamları. İngilizce.com) (www. üye ihracatçı firmalar. fuar takvimleri. Ege ve Orta Anadolu Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri İhracatçı Birlikleri’nin katılımıyla oluşturulmuş olup. üretici bilgileri hem sitede verilmektedir. Türkçe. Site.tr İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri içinde yer alan İstanbul Değerli Maden ve Mücevherat İhracatçıları Birliği tarafından sunulan projede sektörel tanıtım için bir de web sitesi açılmıştır. ürün adıyla arama yapılmaktadır).com Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından yürütülen ve sektörün önemli kurumlarının da desteklediği proje kapsamında İngilizce web sitesi kurulmuştur. İngilizce. istatistikler sitede sunulan bilgilerdir.makinebirlik.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 5. İspanyolca. sektörle ilgili kurumlar. fuarlar.

org Mutfak eşyaları üreticisi firmalar için oluşturulmuştur. makyaj malzemeleri. Yönetim Kurulu ve/veya anılın Birliğin Genel Kurul Üyeleri arasından seçilen dokuz kişi olmak üzere toplam 10 üyeden oluşmaktadır. Kozmetik Ürünleri Site: http://www. Site: http://www. 9. Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu tarafından makine sektörünün yurt dışında daha etkin bir şekilde tanıtılabilmesi. Firmalar.İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri’nin Diğer Siteleri Mutfak Eşyaları Site: http://www. Fuarlar ve sektörle ilgili detaylı bilgi ve haberler vardır.turkishpaper. Site Türkçe ve İngilizce olarak iki dildedir. uluslararası fuarlar.org http://www.turkishfurniture. cam.org http://www. alimünyum-bakır. OAİB hakkında. Üye bilgisi yoktur. paslanmaz çelik. markalaşma. Ayrıca. AR-GE ve ortak tanıtım çalışmalarının organize edilmesi amacıyla gerekli finansmanın sağlanmasına yönelik olarak kararlaştırılmış ve söz konusu Birliğin 11 Nisan 2007 tarihinde gerçekleştirilen 2006 yılı Olağan Genel Kurulu’nda kararlaştırılarak faaliyete geçmiştir. kaşık takımı.turkishkitchenware.turkishcosmetics. plastik mutfak eşyaları. Birlik Yönetim Kurulu üyeleri arasından bir kişi eşbaşkan olarak seçilmektedir.turkishwood. İMMİB’in tasarımla ilgili çalışmaları. kısa firma bilgileri şeklinde verilmektedir. hediyelik eşya. 286 . Sektörel ve kurumsal bilgiler mevcuttur. Grup.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA Makine Tanıtım Grubu-MTG (www. iki dilde hazırlanmıştır. sektör.org) Makine Tanıtım Grubu (MTG). porselen ve seramik. marka ve estetik vurgusu çok başarılı olan bir sitedir.makinetanitimgrubu. ürün ve anahtar kelimelerle arama yapılmaktadır) yer verilmiştir.org Bu siteler Orta Anadolu Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği’ne aittir.org Kozmetik sektöründeki kişisel bakım. İngilizce ve Türkçe. makine ve aksamları sektörünün ihracatının artırılması. Haberler. DTM İhracat Genel Müdürlüğü’nden Başkan olarak görev yapan bir temsilci ile Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu’nca. yurt içinde ve yurt dışında imajının geliştirilmesine yönelik faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi. cilt bakım ürünleri ve parfüm üretici/ihracatçılarını tanıtan. elektrikli mutfak aletleri kategorilerinde. sektör hakkında bilgiye. üye firma bilgilerine (firma. sektörel üretim ve ihracat bilgilere de yer verilmiştir.

2. NTG’nin lansmanı 8. iştigal konularına giren maddeler itibariyle ihracat ve madde politikalarının geliştirilmesi.tr) 2008’de DTM başkanlığında kurulmuştur. Turkey is Ready (http://www. Karadeniz.org Birliğin üyelerini. Karton Ambalaj Tanıtım Grubu Kağıt Ürünleri ve Kırtasiye Tanıtım Grubu Orman Tali Ürünleri Tanıtım Grubu Baharat ve Şifalı Bitkiler Tanıtım Grubu 11. greyfurt ve portakal üreticilerinin hedef pazarlarda tanıtımı için on-line ve klasik pazarlama yöntemlerinin kullanılması ve Türk Malı imajını güçlendirmek için 2007’de kurulmuştur.Yaş Meyve Sebze Tanıtım Grubu (www. İstanbul.gov. Üye firmalar siteden İngilizce olarak tanıtılmaktadır.Su Ürünleri Tanıtım Grubu (www.Narenciye Tanıtım Grubu (www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA 10. Sekretaryasını Ege İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği yürütmektedir. Akdeniz Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Yönetim Kurulu üyelerinden oluşmaktadır.turkishseafood.yms.ieuhazelnut. 13.turkeyisready.2009’da yapılmıştır. Antalya ve Uludağ Yaş Meyve Sebze İhracatçı Birlikleri temsil edilmektedir.ntg. Ege.com) İİB’ne bağlı çeşitli sektörlerin tanıtımı için ana bir sayfadan toplam yedi dilde ayrı sektör sitesine geçilmektedir.tr) Mandalin.org. DTM başkanlığında Akdeniz Yaş-Meyve Sebze İhracatçıları Birliği ve İstanbul. 12. • • • • • Mobilya Tanıtım Grubu Kağıt. sektörde ve sektöre yönelik uygulamalarla ilgili uyum ve koordinasyonun sağlanması ve uluslararası kuruluşlarla mesleki ilişkilerin kurulması amacına yönelik olarak halihazırda kurulu. Sekretaryası Akdeniz İhracatçı Birlikleri tarafından yapılan grupta. Hedef ülkeler belirlenmiş ve önemli uluslar arası fuarlara katılım sağlanmaktadır.tr) Yaş Meyve Sebze İhracatçı Birlikleri Ortak Yönetim Kurulu. Ege. 287 . fındık sektörünü tanıtıcı bir sitedir.İstanbul İhracatçı Birlikleri (İİB) İİB-Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Site: http://www.org. limon.

Karadeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği 6 Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği temsilcilerinin bir araya gelmesinden oluşmuştur. bölümde ele alınan “Etkili Web Sitesi Oluşturma” konusunda dikkat edilmesi gereken noktalar ana hatlarıyla sektörel tanıtım amaçlı siteler için de geçerlidir. 288 . İngilizce ve Türkçe olan sitede “Firmalar” bölümünde firma adı. 14.org. 15. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği.designturkey.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği. ihracatta ve ulusal pazarda ürüne katma değer ve rekabetçi üstünlük kazandıran iyi tasarımı ödüllendirmek amacıyla TURQUALITY® programı dahilinde.1 Tanıtım Amaçlı Sitelerin Değerlendirilmesi 12. 16. Tanıtım çalışmalarındaki ana eksenin zeytin ve zeytinyağının insan sağlığına faydaları ve doğallığı olacağı belirtilmiştir.cicektanitimgrubu. sertfikalar ve ihracat yapılan ülkeler kriterlerinde arama yapmak mümkündür. Uludağ Yaş Meyve sebze İhracatçıları Birliği.tr Design Turkey Endüstriyel Tasarım Ödülleri. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ve Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşunun (ETMK) işbirliği çerçevesinde düzenlenen bir tasarım değerlendirme sistemidir. Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM). Antalya Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği.Zeytin ve Zeytinyağı Tanıtım Grubu Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Türk zeytin ve zeytinyağının uluslararası piyasalarda daha etkin bir şekilde tanıtılabilmesi ve dünya ihracatından Türkiye’nin daha fazla pay alabilmesi için kurulan grubun Yönetim Kurulu Nisan 2007’de belirlenmiştir. 18. şehir.4. bağlı olunan birlik.http://www. Türkiye’de kullanıcının ihtiyaçlarını gözeten.Çiçek Tanıtım Grubu http://www.org Antalya Kesme Çiçek İhracatçı Birlikleri ile birlikte pek çok ilin Çiçekçiler Derneği ve dört ilin Ticaret Odası ve Çiçek Üretim ve Pazarlama Kooperatiflerinin kurduğu grup iç pazardaki tüketimi artırma amacına yönelik çalışmalar yapmaktadır. İstanbul Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği.

Bu sitelerin ilgili çevrelere duyurulması. estetiğe. Bu durumda site kurucularının firmaları bilinçlendirme. doğru yönlendirecek içerikte mi? İhracatçı firmaya link veriliyor mu? Firma web sitesi doyurucu mu? Yabancı alıcılar site aracılığıyla sunulan bilgiler aracılığıyla ihracatçı firmayla temasa geçmek istediğinde bu firmada yeteri düzeyde yabancı dil bilgisi ve gerekli eleman olmazsa bu sıkıntı verebilir. Gelen her türlü bilgi talebine en kısa sürede geri dönüş yapılmalıdır. yoksa her ikisi birlikte mi? Bu durumda b2b ve b2c müşteriler için ciddi segmentasyon çalışması yapılmalı. Firmanın. Sitelerden firma bilgisi aramanın kolay ve kullanıcının kendi bilgisayarına indirmesine uygun yapıda sunulması önemlidir. B2b arama motorları. onlar için önemli konulara yer verilmelidir. sağlığa. sade. şehir-ticareti yapılan ürün gruplarıüretici/ihracatçı-ihracat yapılan ülkeler-sahip olunan kalite belgeleri/sertifikalar gibi kriterlerle aranması kullanıcı dostu siteler olmalarına katkı sağlayacaktır. çok fazla frame kullanılmayan yapıda olması kullanımını kolaylaştıracaktır. Site ile ulaşılmak istenen hedef müşteri kesimlerine sunulan temel ve destek hizmetleri nelerdir? Bunlar önem sırasına göre sitede anlaşılır biçimde sunuluyor mu? Firma bilgileri araştırma yapan kişileri tatmin edecek. yurt dışı ile yazışma teknikleri. müşteri ilişkileri yönetimi konularında sürekli eğitim ve teknik yardım desteği verilmelidir. Sitelerin sürekli güncellenmesi. son kullanıcı için mi (ürünün faydaları. sürekli ziyaretçi sağlanması için dikkatle izlenmesinde büyük yarar vardır. info-standla katılım önemlidir. gerekirse tercüme ve teknik yardım desteği vermesi önemli bir hizmet olacaktır. on-line ve offline reklam yöntemleri. - - - 289 . telefonlarında değişiklik olduğunda derhal yansıtılması gerekir. Sitenin yüklenmesi kolay. Sitede tanıtılan firma çalışanlarına yönelik e-ticaret yöntemleri. firma adreslerinde. yurt dışı ve içi fuarlarda tanıtım broşürleri dağıtılması.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA  likli İçerik Nite  Sitede Rahat Dolaşım  Bilginin İletilmesi  Kolay Erişim/Yükleme  Sürekli Güncelleme Sektörel tanıtım sitesi aracılığıyla amaçlanan nedir? Sektörel marka imajı yaratmak? Alım talebi yaratmak ? Sipariş almak ? Sektörlerin tanıtımı ve bilinirliliğini sağlamak? Site b2b (firmalar için mi). yaşam tarzına faydası). önemli sektörel siteler.

Özellikle üretim birimlerinden canlı veya 2-3 dakikalık videolar interaktif pazarlamanın özüne.com 290 . ürün/ sektörle birlikte bölgeyi de marka olarak konumlandıracak çalışmalar yapılmalıdır. kullanımı kolay.com http://www. http://www.inxpo. 18. mikro site.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - - İnternet kullanıcılarının işle ilgili de olsa bulundukları web alanlarında eğlenmeyi.on24.unisfair. e-dergiler ürün ve sektör tanıtımında yaygınlıkla kullanılmalıdır. video. Ülkemiz adına kurulan siteler de hem sektörleri hem de ülke imajını sergiledikleri için dinamik. açılardan öne çıkan özellikler varsa. Aşağıda bu alanda dünyadaki en önemli dört firmanın adresi verilmektedir.expo3d.com http://www. çağın trendlerine uygun olacaktır. Yöresel açıdan tarih/kültür/mutfak/doğa vd. profesyonel. interaktiviteyi ve bilgilenmeyi önemsedikleri açıktır. içeriği etkili sanal bilgi ve reklam merkezleri olmalıdır. Hem firma hem de sektörel kuruluşlar açısından bu uygulamaların yakından izlenerek ülkemize uygun projelerin geliştirilmesi çok önemlidir. Podcast.5 “Gerçek” Sanal Fuarlar İnternette 3 boyutlu ve interaktif uygulamalarla ekran başında birisi oturuyor olsa da olmasa da gerçek fuarların bire bir yansıtıldığı sanal fuar uygulamaları gittikçe yaygınlık kazanmaya başlamıştır.com http://www.

3gamericas.05.07. 4822.Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırması.2003) Yeni Türk Ticaret Yasası Taslağı Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteği Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2006/6) ITC. Nisan 2009 DPT.org/index. Winning With the Web.3. cfm?fuseaction=page&pageid=566.“Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması. 2008 TÜİK. Sayın Merih ESKİN ve Genel Koordinatör Sayın Abdurrahman YILDIRIM’ın 07.C.Ölçümleme Dokümanı. Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı. WCIS.Ş. 2005 TÜİK.06. 10.2008 tarihli değişiklik 7 Ekim 2009 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan (Karar Sayısı: 2009/15481) “4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında” Bakanlar Kurulu Kararı Çanakkale Seramik & Kalebodur “İnteraktif Destekli Sektörel Sadakat Projesi” basın açıklaması. Bilgi Toplumu Stratejisi (2006-2010) DPT.06. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu. URL: http://www.2009 tarihli yazısı Informa Telecoms & Media. e-Trade Bridge Programme.03. 2004 TÜİK. Ocak 2009 Bilgi Toplumu Stratejisi Değerlendirme Raporu:3. Sayı: 93. Girişimlerde Bilgi Teknolojileri Kullanma Araştırması. erişim: 25.tk. Temmuz 2006 TÜBİTAK “Vizyon 2023” İhracata Yönelik Devlet Yardımları Mevzuatı Avrupa Birliği. Strategic Coherence Framework “Elektronik İmzanın Düzenlenmesi Hakkında Kanun” (23 Ocak 2004 tarih ve 25355 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 23 Temmuz 2004’de yürürlüğe giren) Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Kanun No.tr/Basin_Duyurular/Bulten/2009/bb_mcks_10032009. 16 Kasım 2005. Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA).09. Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması.gov.2009 T. erişim tarihi: 25. March 2009’dan aktaran: http://www. 2006 Yılı Faaliyet Raporu Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BT) İstatistikleri BKM Kart Monitör Araştırması 2009 Gümrük Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 5911 sayılı Kanun (18. Temmuz 2007.2009. (2005) TÜİK Haber Bülteni. Mart 2009 KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı DPT. Sayı : 179 Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007–2013) 2007 Yılı Programı TÜİK. Basın Bülteni. Hanelerde Bilişim Teknolojileri Ekipman Durumu. 7 Haziran 2006 TÜİK 2004 Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Anketi TÜİK.2003) Mesafeli Sözleşmeler Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (14.2009. Mayıs 2009 Bilgi Toplumu Stratejisi (2006–2010) .pdf 291 .2009) İhracat Yönetmeliği’nde yapılan 12.05. Kabul Tarihi: 6.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA KAYNAKLAR DOKÜMANLAR TÜİK Haber Bülteni. Mart 2009 OSO A. Yönetim Kurulu Başkan Yrd. Guidelines for National Consultants İstanbul Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği.Bilgi Toplumu Eylem Planı (2006–2010) DPT-Bilgi Toplumu İstatistikleri.

Akdeniz İhracatçı Birlikleri. “İhracat Planı Hazırlama”.2008. Dr. 3 Haziran 2009.02. 7 Ekim 2009 Cihangir Altan. E-Ticaret ve Etkili Web Yönetimi.. Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü (İzleme ve Değerlendirme Dairesi). Yeni Başlayanlar İçin İhracata Hazırlık Çalıştayı. Koray. Zeynep. “Arama Motorlarında Pazarlama” eğitimi.2006’da Mersin’de yapılan “Bilişim ve Hukuk Sempozyumu’nda yaptığı sunuş. Mersin.6.04. 20 Ekim 2009. Demokratikleşen İçerik.php?Page=Sunumlar&Tur=F irmaSunumlari Bradford. Tokyo. İSO-İGEME Keskin. “İhracat Planı Uygulama”. TIME sunuşu Aradiom Online Pazarlama Çözümleri. Mobil Reklam. Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası Eslen. 6 Haziran 2007. 23 Mart 2009. “Ürün-Pazar Eşleştirme”.2007 Murat Kalaora. İstanbul Kültür Üniversitesi.2006. 4-5 Mayıs 2009. Andrew (Director of Insights & Strategy. İhracatta E-Pazarlama Uygulamaları Semineri. 11 Kasım 2009. IGF Internet Governance Workshop. “İhracata Yönelik İnternet Sitelerinin Etkili Kullanımı”. AOL). Telemedya Grubu. “Devlet Yardımları”. Location Based Servivces. AB Dış Ticaret Koçları Projesi İyiler. TIME 2006 Semineri. Mersin Noter Odası Bilişim ve Hukuk Sempozyumu. Zeynep. Ankara MMD Türkiye. Mobil Reklam.2006. 11-12 Aralık 2006. İstanbul.2006. “İhracat Pazarı Hakkında Bilgi Toplama”.2004 tarihli E-ticaret Semineri. İhracatta E-Pazarlama Uygulamaları (İnternette Müşteri Bulma ve Pazarlama).Hizmetleri. Yönetim Kurulu Başkanı. The Near Future of Internet Marketing. 22 Ekim 2009. E-Ticaret Semineri İGEME-ATO.bilgi.) “Elektronik İmza ve Uygulamalar” sunumu. Canfer. 9 Mayıs 2007 Yrd. İGEME-UİB İyiler.e-imza. Genel Müdür. Zeynep. Emre. Gemlik Ticaret ve Sanayi Odası. iletim tarihi: 09. Tanımlar. http://bthukuku.edu. TIME 2006 sunumu Przemek Pluta. Adapazarı İyiler. İstanbul İyiler. Avea Pazarlama Direktörü. Sofya. TIME 2006 sunumu Beceni.12. Zeynep. Zeynep. İhracata Hazırlık Çalıştayı. “E-Ticaret ve KOBİ’lere Faydaları”. İstanbul Memoğlu. Meral. TIME Seminerinde yapılan sunuşu Dağlar. 21 Mayıs 2009 Günerman. Yasin (Av. (E-Business and E-Marketing Exhibiton and Conferences for South Eastern Europe). İhracata Yönelik Pazar Araştırmalarında İnternet Kullanımı. URL: http://www. Doğrudan Pazarlama İletişimcileri Derneği. 24.12. İstanbul Gündüz. 30 Mayıs 2007. Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası İyiler. 5. İGEME-SATSO. e-Business ve KOBİ’ler (IBM) 30.”Dış Ticarette Bilgi Kaynakları”. Advergaming. ICANN). “Hedef Pazarda Kullanabileceğiniz Tanıtım Yöntemleri”. TIME 2006 Sunumu. Zeynep. 8 Ekim 2009.gen. webit (E-Business and E-Marketing Exhibiton and Conferences for South Eastersn Eurpe).01. Örnekler. The Future of the Internet. Trabzon. 12. webit. İSO İyiler. Gaye. KOBİ’ler ve Verimlilik Kongresi. 21. “Cross-Border E-Commerce” sunuşu. Doç.tr/index.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA SUNUŞLAR Altan. 12. Dr. İstanbul Üniversitesi Bilişim Teknolojisi Hukuku Uygulama ve Araştırma Enstitüsü. Magiclick. Dış Ticaret Bilgilendirme Semineri. Cihangir.01. Japan. Dahilde İşleme Rejiminin Elektronik Ortama Taşınması Projesi (DİR Otomasyon Projesi). Zeynep. Google Ülke Müdürü Erem Karabey’in sunumu. Hüseyin. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü. 11-12 Aralık 2006. Leyla Keser’in 21. E-Ticaret Sitelerine Üyelik Giderleri Desteği. İstanbul Twomey. İGEME’nin e-Ticaret Konusundaki Çalışmaları ve e-Hizmetleri. 25-26 Kasım 2008 İyiler. Sofya Savaş. Gürkan. İhracatta E-Ticaret. Paul (President and CEO.tr - 292 . İGEME’nin E. Doğu Karadeniz İhracatçı Birlikleri. Nedenler.

galegroup. erişim: 21. siteyi inceleme tarihi: 19.ft. http://www. Erişim tarihi: 2. http://www. Vol.0.09. (http://video.3. s.05. “Stats Show Google Dominates the International Search Landscape”.ph. PR Newswire. Financial Times. Milliyet. Financial Times. Volume 32. Özgür. International Herald Tribune.1. Living a Second Life”. erişim: 15.com/3634922 http://searchmarketing. 147–156 Birchall.com.kosgeb.e-imza.com. erişim: 5. 30.aspx?hID=35. guardian. a gift for understatement”. 8. “E-commerce Strategy: Walmart.2007 Financial Times. Smart Marketing Journal.iana. the Guardian. Journal of Fashion Marketing and Management.Number 3–2004. The Economist.2007 http://www. Bkz: http://www. 6.com/3gsmworldcongress/). erişim 30. 2007.2007 “In overwrought times.2007 http://mimech.6. 2005 “Dot organization”. “Virtual worlds are getting a second life”. http://www. s. s.3. 2006. “A guide to developing and managing a well-integrated multichannel retail strategy”. June 6-7.tr/index.51.” The Economist.2007 293 . Jonathan. 28. International Journal of Retail & Distribution Management. 26-27 Gaye Ör. Marketing Türkiye.03. “Is virtual boom our industrial revolution”.tr/smj/mayis06..com. erişim: 22. 9. http://secondlife. http://www.07.com/Kazananlar. 21. Financial Times.org/wiki/Web_2. 26 January 2007.2006. Michael.tr/smj/mayis06.10. http://searchenginewatch. CNNTURK.yahoo.5. onunla yapılan söyleşi Smart Marketing Journal’de yer almaktadır. The Economist Alaz.html?page=3625072. 4.gen.2006. Berry ve Thelen. July 6. May 29 2009 Fortune. “Get a (second) life”.altinorumcek.asp. 2009. 16.11.2009 “No expense spared in the virtual world”. “Components of apparel retailing web sites”.htm Financial Times.emarketer.com Barbaro.infotrac. 2007.wikipedia. The Economist.2007 http://www.2007 Berman.com integrates its clicks and bricks”.htm Greg Jarbo.tr/Haber/haber.11. 27. “Second Life Markam için doğru bir yer mi?”. guardian. 17. ph. Business Special. 2007 “UK advertisers spend more on internet than TV”.london. 2006 Average Keyword Price for Online Advertising Rises % 2 in the Fourth Quarter to $ 1.7.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA MAKALELER-HABERLER “A survey of telecoms convergence”. erişim: 15. Sept 28. Advertising and Public Relations Industry. Financial Times.2009 “Yahoo! Terry Semel’s long pause”. http://www.com/showPage.co.com/srch/keystats.php Ashridge.tr/smj/smart_facts_mart07. December 13.02.09.uk.com/whatis/economy_stats.02.co. 14.htm. “Microsoft Xbox to gain Access to Sky channels”. February 5.uk.com.2009 “Virtual Online Worlds. 2004 Fırat Kayakıran.2007 Eunyoung.com/search-engines/ranking. International Herald Tribune.10.2006 “Arama Motorları Pazarlamanın Neresinde?”. “The Ultimate Marketing Machine”.2007 http://searchenginewatch.2009 “ebay gittigidiyor’la Türkiye pazarına girdi”.2005 Case Study: Icing on slice of web sales. The Economist. Internet Advertising. Feb.2005 eMarketer. August 10.org/domains/root/db/# http://www. No: 4. The Economist. 7.php http://tr.ph.aspx.02. Jang. IHT. “Mobilizing Social Networking Sites”. 2006 Adland’s test tube. Clothing sales make big inroads on the Web. 80-81.com.gov. Shawn.10.2009 “The alliance against Google.php?Page=Haberler&HaberNo=168. 14. Marketing Türkiye.

38.com/article_print. Tuesday. 2003 Stockdale. Really). (2003) “B2b relationships and networks in the Internet age”. Haziran 2007. 9. “Retailer and Consumer Perceptions of Online Fashion Retailers”. İnternet Research: Electronic Networking Applications and Policy. Wniner. Ocak-Nisan 2005.tr/smj/serhatakkilic_eylul06. February 12.btobonline.pdf. Craig. 2002.03. Biggest Web Advertisers Rate Best & Worst Tactics of 2006 and Reveal 2007 Plans. http://www. Secret Behind Office Depot’s Online Success (Hint: They Listen to Their Customers.com/article. Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası Sakarya Ekonomi Dergisi. Webit (E-Business and E-Marketing Exhibiton and Conferences for South Eastern Europe )8 Ekim 2009. 2008 (http://events.5. Young Eun ve Kim Youn-Kyung. Sakarya Ekonomi Dergisi. “Davos’tan Pazarlama Departmanlarına”. Pozniak. Journal of Interactive Marketing. Nisan-Haziran 2009 Kandampully.2009 MarketinSherpa Annual ad: tech Study.payperclicksearchengines. “Content gains new ground”. Europen Journal of Marketing.pdf?PHPSESSID=1247712757662496 62531767.com/article. Biggest Web Advertisers Rate Best & Worst Tactics of 2006 and Reveal 2007 Plans. com. Management Decision. Ocak-Mart 2009 İyiler. Smart Marketing Journal.2.03. Emerging Markets). Andrew (Google. “Sizinki Blackberry mi yoksa Crackberry mi?”.com.2007. “KOBİ’lerin Pazarlamada Bilgi Teknolojisi Kullanımı (Pazarlama Amaçlı KOBİ Web Sitelerinin Etkinleştirilmesi)”. Journal of Fashion Marketing and Management. Zeynep. O’Malley Antonia vd. “İhracatta Teklif Oluşturma ve Broşür Hazırlama”.com/articles/68/1/Keyword-selection http://www.marketingsherpa. Project House. Industry Leader. Sofya Project House: http://www.nic.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - http://www.htm Siddiqui. erişim: 14. Monday.tr/static_pages/files/press_17052005. “With Proenza Schouler.2007. erişim: 23. The Journal of Enterprise Information Management.2007 İnfomag Dergisi. erişim: 2.marketingsherpa.pdf). 2007 ITtoolbox. Craig. Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası. İGEME’den Bakış.org/learning_center/research/industry/How_America_Searches_-_On-line_Shopping.2007 http://www.10.2007 https://www. “New Communications Approaches in Marketing: Issues and Research Directions”.htm Russell S.ph.php?ident=29857. The Top 5 Benefits of Advertising in Online Communities. s. 302 294 . erişim: 12. Jay.Number 4–2004. 10 Haziran 2007 IHT.05. Zeynep. 41/5 (2003) Kim.ph. No: 4.nokia. 23 (2009) Second Life Goes Global. Number 3. Rosemary ve Standing. erişim: 10.com.html?id=29916.tr/content. Zeynep.2009 Hürriyet.09.2007 Olli-Pekka Kallasvuo.2.marketingsherpa. 2004 Ma. 147 İyiler. December 2.marketingsherpa. “Predicting online purchase intentions for clothing products”. “İhracat ve Pazarlama Yöntemleri”. February 6. erişim: 04. http://www.” Nokia World 2008. URL: http://www. Yes. sayı 29 İyiler. Jack (Alibaba’nın kurucusu ve CEO’su). “Benefits and barriers of electronic marketplace participation: an SME perspective”. http://www. s. Vol. URL: http://www. Rosemary ve Standing. Colette will hit a low-price target”. 221–234 Stockdale. eMarketer. “Consumers and Marketing Strategies in the Digital Space”. 27. No. (2002) “A framework for the selection of electronic marketplaces: a content analysis approach”.06. 7. İK.com/ nokiaworld/assets/pdf/OPK. Vol. 2007 International Herald Tribune.php?ident=29857. International Herald Tribune.2007 Serhat Akkılıç.05. erişim: 17. s.sempo. Noreen. “Transforming The Way We Connect. Volume 12.com. 7.tr/referanslar.2007 MarketinSherpa Annual ad: tech Study. Volume 17. “Small is beautiful”. erişim: 2.

Martin “Globalisation’s future is the big long-term question”. com European Retail Consumer Survey-Leveraging Online Presence to Drive Off-line Sales. Engaged Audience via an Underused Medium). 9 Ocak 2007 ARAŞTIRMA RAPORLARI April 21. 2008. February 5. Forrester Research Manufacturer Tactics. 2008. 2009.com/content996.0 Market Forecast: 2007 To 2013. In-Game Advertising. B2B Marketers’ 2009 Budget Trends. Forrester Mulpuru. Where To Find Help For Web Design Projects. July 6. Oliver Young. Michale J. 24 January 2007 JupiterReseach. The Economist. 2006 Theriault. 2009. New Frontiers. 2005 JupiterResearch.marketingpower. Vision Report. July 2006. URL: http://db. 26. A Phenomenon in Search of a Business Model. 2006 Sapna Satagopan.ft. Addressing Advertisers’ Hot Buttons. September 9. “On-line Trust: State of the Art. Amyx. June 5. 2006 JupiterResearch. July 21. 23 Nov. erişim tarihi: 03. 2009 Elliott. JupiterResearch. Evaluating the Online Opportunity. 2008. Volume 2. US On-line Consumer Survey. 2006 Türkiye’nin ilk sanal oteli ‘Second Life’ta. Concept Report.2007 JupiterResearch. B-to-B Search Marketing: Focusing on Business Leads in ConsumerOriented Environment Social and Business Networks. 2007 Andrews.2006 Wolf. European Online Advertising Through 2013. August 17. Evan. 2009. Lorenzon. May 3.3. Forrester. Milliyet. 2009. and Research Potential”. 2009. 9. Forrester Research 295 . 1. Corina. February 4. Global Enterprise Web 2. Sucharita The State Of Retailing Online 2009: Marketing. Concept Report. 2006 Publishers’ Ad Sales Strategies. A Deep Dive Into European Consumers’ On-line Behavior. Oliver Young Benchmark 2008: Mobile Is Everywhere. May 2009.0 Market Forecast: 2007 To 2013. Instant Messaging (Reaching a Young. Dollars Shift To Digital Tactics As The Recession Provokes Deep Cuts Forrester. 2004 Social Location On Mobile Phones: A Niche But Promising Trend. April 24. Forrester Research Publishers’ Ad Sales Strategies. Online Coupons (Coupon Clippers Most Valuable to Web Sites). Financial Times. Jupiter Reseach. Web Site Development Overview http://www. Financial Times (http://www. 2008. US On-line Consumer Survey: Technology in The Home. Concept Report. Nisan 2009 Drego. G.04. March 10. Vertical Serach: Maximzing teh Second Tier. The Economist Intelligence Unit. the Economist. Addressing Advertisers’ Hot Buttons. 30 January 2009 Forrester. Forrester Research Consumer Finance – Turkey.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - The ultimate marketing machine.com). Forrester e-readiness rankings 2009. Global Online Advertising. php (American Marketing Association). Olesia. March 31. May 8.2007 Urban.2007 Trouble clicks. Nate. Forrester JupiterResearch.10. 2008. 179–190 USA Internet: Investors sceptical of Yahoo strategy”. Euromonitor. G. April 21.6. Social Networking Sites-Defining Advertising Opportunities in a Competitive Landscape. Understanding Google. 2009. Vidya L. JupiterResearch.Vision Report March 22. Vision Report. JupiterResearch.eui. 31 Mayıs 2007 Klevchuk. Journal of Interactive Marketing 23 (2009). 2004 Matiesanu. August 17. 2007. 2006. Global Enterprise Web 2. April 24. The usage imperative.

. 2006. 2005 B2B E-Ticaret ve e. 3rd ed. 1999 Exporting On-line. USA: Idea Group Publishing. Fred E. Jay B. İTO Yayını. FT Prentice Hall. Kogan Page. John Wiley & Sons. Advances in Electronic Marketing. Meteksan Sistem yayıncılık. Şubat 2006 Lincoln. Marketing Strategy and Competitive Positioning.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - The Economist Intelligence Unit. Susan Rice.emarketservices. Hershey. The Marketing Toolkit for Growing Businesses.//www. “Mevzuat-İhracatta Pratik Bilgiler” altında PDF olarak mevcut) Janoschka. Networked Readiness Index.gov. e-readiness Rankings 2009. “Global Online Population Forecast. Dave. URL: www. Aysun. Ruth. İGEME Yayını. 2007 Checklist-Selecting an e-markeplace. The Ultimate Guide to Electronic Marketing for Small Business. Andrew. August 1. 2005 Dolanbay. 2009. USA: Dearbron Trade. 2006.gov. MRS. Business to Business Market Research. 3 Wigder .emarketservices. (http://www. 2008 İyiler. PA. http://www. August 2008 Ersoy (İyiler). İGEME Yayını. Maximum Marketing. 2008. MRKTNGZONE (Management Center Turkey). 2003. Elektronik Ticaret Rehberi.Pazaryerleri. Forrester World Economic Forum-WEF. Elektronik Ticaret ve Ticaret Noktaları. 2006. Anja. Turkey Telecoms and Technology Report. 3rd ed. Graham. 2009 The Economist Intelligence Unit. USA: Idea Group Publishing Gordon. Web Advertising. Beginner’s Guide. Winning Results with Google Adwords. 2007 296 . Vision Report. John Benjamin Publishing Company. January 2006 Chaffey. Turkey internet: Overview of e-commerce. 2005. 2005 İş Yönetim Sistemine Giriş.exportingonline. Coşkun. Nisan 2009 Küçükyılmazlar. 2008 Raporları The Economist Intelligence Unit. Benefits and Barriers on B2B E-Marketplaces. New Jersey. TNS Piar Google Benchmark Survey. 2004 Kriz Döneminde ve Sonrasında Pazarlama. Zeynep. March 2009 The Economist Intelligence Unit. Svend. John Wiley & Sons Hollensen. Chammerson Press.com Goodman. Hershey. http://www.. McGraw-Hill Osborne. İGEME.tr/ Mevzuat/İhracatta Pratik Bilgiler altında İş Yönetim Sistemi.tr. PA. Minimum Dollars: The Top 50 Ways to Grow Your Small Business. Irvine (Editor). May 23. How to promote your website in the EU. Turkey: Telecoms and Technology Forecast. s. İGEME Yayını. Ağustos 2000 E-Commerce. E-Business and E-Commerce Management. January 2006 CBI Export Manual: Website Promotion. Tom. 2005 Goottschalk. A Decision Oriented Approach. Global Marketing. Petter. Zeynep. http. Sourcing and Governance.com Clarke III. 2008 to 2013”. 2008 KİTAPLAR Antion.0. E-ticaret. 2004 Hooley. The Global Information Technology Report.igeme. New forms of communication on the Internet. Aralık 2008 CBI Export Manual: Digging For Gold (Internet as a source for marketing information). 2002 McNeill. 2007. FT Prentice Hall. Pazarla İletişim. March 12. Matering Web 2.igeme.au Ghazaly. Sammy El. gov. Mayıs 2006 US SEM Executive Survey. 2009 Lipe. 2006-3. Zia Daniell. FT Prentice Hall. İGEME Yayınları. Saunders John. Chicago. Strateji ve Yöntemler. Austrade (Astralian Government). Kim T. Do-it-Yourself Advertising & Promotion. 3rd ed. July 23. E-Business Strategy. e-Consultancy. 2006 Hahn. 2004 İGEME’nin İş Dünyasına Sunduğu e-Hizmetler ve Yürüttüğü e-Ticaret Faaliyetleri. 2007.

Charles.com http://www.globalspec.Pazarlama Zirvesi Hazırlık Çalıştayı ve Notları.etsy. Marko.gov.org. Helsinki School of Economics. 11 Mayıs 2009 Marketing Maven.tr http://www.com http://www. “E-Marketing on the Internet”. Michael.bkm.com.expo3d.dtm. Baskı.05. NLD.com http://www.org/models/models.com http://tr.tr http://www. Business-to-Business Internet Marketing. FL. Great Answers to Tough Marketing Questions. Timo (Editor).tr http://www.aftg.org http://www.2007 Silverstein. 7th Edition (2008) Warnock.com http://www.btk.) http://bthukuku.gen. 2004 Sweeney.com http://www.bilgitoplumu.org http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA - MRKTNGZONE 11. http://digitalenterprise. Managing Business in a Multi-Channel World : Success Factors for E-Business.tr http://www. Barry. Veljko (ed).altinorumcek. Business Models on the Web. “The Effects of Digital Marketing on Customer Relationships”.com. Gulf Breeze. Susan.com http://www.com http://www. PA. Hershey.com http://www. Online Marketing for the Industrial Sector.com http://www.tr http://www.gov.cpm Merisavo..wikipedia.gov. Marketing Sherpa Wisdom Report.cilek.edu.com http://www.designturkey.com http://www.bilgi.getdropbox. USA.org http://ihracat. 2005 Milutinovic. USA: Maximum Press.e-imza. Saarinen.org. Temmuz 2009 Rappa. 2001 Smith.tr http://jott.amazon. ve 15. PR. 2002 Özmen.com 297 . 3.tr http://digitalenterprise.alexa.dtm. Kogan Page.btobonline.com http://www. Ağ Ekonomisinde Yeni Ticaret Yolu.egeliihracatcilar.cicektanitimgrubu.1-800-flowers.ft. bölümlerdeki web adresleri listeyi uzatmamak için ayrıca burada verilmemiştir. erişim: 28.tr http://www. e-ticaret.html.centraldesktop. 101 Ways to Promote Your Web Site.org.tr http://www.tr http://www. 2nd ed. E-Business and E-Challanges.ftg.eMarketer.gov. Şule Işınsu (Prof.business. Bilgi Ün. USA: Idea Group Publishing. http://marketingmaven. Amsterdam. 2006 KAYNAK OLUŞTURAN WEB SİTELERİ (Yayının 10.tr http://www. Maximum Press. IOS Pres. Finland. Dr.

ntg.com/smj http://www.uk http://www.com http://www.com http://www.tr http://www.org.org http://www.com http://www.ta-ze.com http://www.tr http://www.ito.searchenginewatch.tr http://www.ph.org.com http://www.turkishleather.internetworldstats.turkishfurniture.com http://www.landsend.com http://www.iib.google.lonak.com http://www.hazelnutcouncil.tr 298 .turkish-hazelnut.marketingsherpa.org http://www.com http://www.org.com http://www.org http://www.com http://wwww.thecakestore.org http://www.org http://www.gov.org http://www.tr http://www.shop.makinetanitimgrubu.com http://www.orlakiely.org http://www.turkeyisready.com http://www.tr http://www.org http://www.on24.org http://www.com http://www.turkishminerals.globalspec.turkishceramics.turkishcosmetics.turkishmachinery.guardian.com http://www.iconinteractive.org.mvm.com http://www.turkishkitchenware.osoline.gov.igeme.iht.com http://www.inxpo.nic.co.org http://www.com http://www.tr http://www.intracen.org http://www.org http://www.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA http://www.com http://www.iLinc.org http://www.turkishpackology.turkishseafood.makinebirlik.jtr.kosgeb.com http://www.com http://www.com http://www.net http://www.org http://www.com http://www.tr http://www.grainger.org.iglu.icann.parfumunuyarat.iana.ieuhazelnut.com http://www.turkishpaper.

tr/ito_isbirligi.immib.org.tr www.yms.org http://www.aib.com.uib.org.tr/basvuru/giris.tr www.org.egebirlik.oaib.tr www.com http://www.org.tr www.tr www.org.dkib.iib.kib.tr http://www1.org.dtm.tr www.daib.org.tr www.tr 299 .tr www.tr www.jsp https://edtm.itkib.org.tr www.jsp İHRACATÇI BİRLİKLERİ WEB SİTELERİ Akdeniz İhracatçı Birlikleri Antalya İhracatçı Birlikleri Denizli Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Doğu Anadolu İhracatçı Birlikleri: Doğu Karadeniz İhracatçıları Birliği Ege İhracatçı Birlikleri Güney Doğu Anadolu İhracatçı Birlikleri İstanbul İhracatçı Birlikleri İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Karadeniz İhracatçı Birlikleri Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri Uludağ İhracatçı Birlikleri www.com http:// www.akib.gov.org.turkishstones.ELEKTRONİK TİCARET VE PAZARLAMA http://www.gov.org ve http://www.gaib.org.tr www.org.trip.detkib.org.tr www.turkishwood.unisfair.yahoo.org.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful