T.C.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HUKUK ANABİLİMDALI ÖZEL HUKUK BİLİM DALI

KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİ
Doktora Tezi

MEHMET DENİZ YENER

İstanbul 2006

II

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HUKUK ANABİLİMDALI ÖZEL HUKUK BİLİM DALI

KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİ
Doktora Tezi

MEHMET DENİZ YENER

Danışman Prof. Dr. Cevdet YAVUZ

İstanbul 2006

I

İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER ..................................................................................................I KISALTMALAR ............................................................................................. V GİRİŞ ............................................................................................................. 1
BİRİNCİ BÖLÜM

KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI UNSURLARI VE HUKUKİ NİTELİĞİ

§ 1) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI ....................... 4 I) Kredi Açma Sözleşmesinin Tanımı....................................................... 4 II) Kredi Kavramı ve Niteliği.................................................................... 7 A) Sübjektif Unsur .............................................................................. 10 B) Objektif Unsur................................................................................ 11 III) Kredi Açma Sözleşmesinin Özellikleri............................................. 12 IV) Kredi Açma Sözleşmesinin Unsurları .............................................. 13 A) Kredi Açma ve Kullandırma Taahhüdü......................................... 13 a) Kredi Açma ve İfa Hazırlığı........................................................ 13 b) Kredi Sınırı ve Sözleşme Süresinin Belirlenmesi....................... 15 c) Nakit Devri veya Sorumluluk Üstlenilmesi ................................ 16 B) Münferit Kredi İşlemleri İçerme ve Ayrılık Prensibi..................... 17 a) Münferit Kredileri Kademeli Şekilde Kullandırma İradesi ........ 17 b) Münferit Kredi İşlemleri ile Amaçlarda Ayrılık......................... 19 c) Münferit Krediler ile Hukuki Yapılarda Ayrılık......................... 20 d) Münferit Kredilerin İçeriğini Belirleme ve Edim Bağlılığı ........ 21 D) Kredi Alanın Talep Hakkı.............................................................. 23 a) Talep Hakkının Hukuki Niteliği ................................................. 23 b) Kredi Talebinde Serbestlik ......................................................... 27 c) Tekrar Eden Talep İmkanı .......................................................... 29 d) Kredi Talebinin Devri ve Haczi.................................................. 30 E) Güven Unsuru ................................................................................ 33 F) Kredi Alanın İade ve Karşılık Bedel Taahhüdü ............................. 34

II

G) Tarafların Anlaşması...................................................................... 36 H) Süreklilik Unsuru........................................................................... 38 V) Sözleşmenin Şekli.............................................................................. 39 § 2) MÜNFERİT KREDİ TÜRLERİ ................................................................ 41 I) Nakdi Krediler ..................................................................................... 41 A) Karz Şeklinde Kullandırılan Krediler ............................................ 41 B) Cari Hesap Şeklinde Kullandırılan Krediler .................................. 42 C) Akreditif Kredisi ............................................................................ 47 D) Kıymetli Evrak İskontosu, İştirası Şeklinde Krediler .................... 50 E) Senet ve Emtia Karşılığı Krediler .................................................. 52 II- Gayri Nakdi Krediler ......................................................................... 53 A) Teminat Mektubu Kredisi .............................................................. 55 B) Kefalet Kredisi ............................................................................... 57 C) Kabul Kredisi ................................................................................. 59 D) Aval Kredisi................................................................................... 60 E) Ciro Kredisi .................................................................................... 60 § 3) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ ............................. 62 I) Karz ( Ödünç ) Sözleşmesini Esas Alan Görüşler............................... 62 A) Ödünç Sözleşmesi Görüşü ............................................................. 62 B) Ödünç Benzeri Sözleşme Görüşü .................................................. 65 C) Ödünç Vaadi Sözleşmesi Görüşü................................................... 66 D) Şartlı Ödünç Sözleşmesi Görüşü ................................................... 67 II) Çok Aşamalı Sözleşme Görüşü.......................................................... 68 A) Önsözleşme Görüşü ....................................................................... 68 B) Opsiyon Sözleşmesi Görüşü .......................................................... 70 C) Çerçeve Sözleşme Görüşü ............................................................. 72 III) Tek Aşamalı Sözleşme Görüşü......................................................... 77 A) Tek Aşamalı Şartlı Sözleşme Görüşü ............................................ 78 B) Çerçeve Nitelikli Borçlandırıcı Sözleşme Görüşü ......................... 80 a) Niteliği Kredi İşlemine Bağlı Çerçeve Sözleşme ....................... 82 b) Çerçeve Nitelikli Sui Generis Sözleşme..................................... 84

.......................... 114 I) Kredi Alanın Borçları ....................................... 129 D) Sır Saklama Borcu ....... 125 II) Bankanın Borçları ................................... 98 E) Kendine Özgü Yapısı Olan ( Sui Generis ) Sözleşme.................................................................................................................................................................................................. 96 D) Sürekli Borç İlişkisi Oluşturan Sözleşme ....................................... 106 İKİNCİ BÖLÜM KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ VE SONA ERMESİ § 5) MÜZAKERE AŞAMASINDA TARAFLARIN BORÇLARI................ 123 F) Krediyi Kararlaştırılan Alanda Kullanma Borcu.... 114 B) Komisyon Ödeme Borcu................................................................................................................... 134 § 7) BORCA AYKIRILIK HALLERİ VE SONUÇLARI ......... 135 II) Kredi Alanın Temerrüdü ve Sonuçları.. 126 A) Krediyi Hazır Bulundurma ve Kullandırma Borcu............................................................................................ 121 D) Denetim izni ve Bilgi Verme ......................... 129 C) Alınan Senetlerin İadesi .... 135 I) Bankanın Temerrüdü ve Sonuçları...................................... 140 III) Üçüncü Şahısların Zararlarından Sorumluluk ...................... 85 B) Rızai Sözleşme ................................................ 132 B) İfa Yeri ............................................................ 85 A) Tek Aşamalı Çerçeve Nitelikli Borçlandırıcı Sözleşme .................................... 100 II ) Uygulanacak Hukuk Kurallarının Tespiti ............................. 130 III) Sözleşmenin İfa Zamanı ve Yeri ................................................................... 124 G) Teminat Verme Borcu .............................III § 4) DEĞERLENDİRME VE UYGULANACAK HUKUK KURALLARI ..... 132 A) İfa Zamanı....... 95 C) İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşme .... 114 A) Faiz Ödeme Borcu .... 126 B) Kredi Alana İşlemlerinde Destek Olma ...................... 119 C) Kredinin İadesi ve Tazmin Yükümü ................ 146 ........................................... 111 § 6) SÖZLEŞME SÜRESİNCE TARAFLARIN BORÇLARI .............. 85 I) Genel Değerlendirme ................................................................................................................................................................................................................................................................ 122 E) Krediyi Kullanma Borcu ..............................................................................................................................................................................................

175 II) Sözleşme Süresinin Dolması............................................................. 177 IV) Belirsiz Süreli Sözleşmenin Olağan Feshi ..... 173 § 10) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ ............................. 199 YARARLANILAN ESERLER .................................. 152 B) Kamu Düzenine ve Ahlaka Aykırılık...........................IV § 8) GENEL İŞLEM ŞARTLARININ VE HÜKÜMLERİN DENETİMİ ............. 154 D) Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağına Aykırılık............................................................... 172 VI) Takip Hukuku ve Zamanaşımı Kayıtları........................................................................... 193 SONUÇ ........... 148 I) Yürürlük Denetimi .................................................................................................................. 165 III) Banka Kayıtlarının Geçerliliği ile İlgili Hükümler............................. 175 III) Kredi Alanın Ölümü ve Tarafların İflası ........................................ 156 III) Genel İşlem Şartlarında Geçersizliğin Sonuçları.......................................................................................... 203 ....................................................................................................... 158 II) Faiz Oranlarını Belirlenme ve Değiştirme Yetkileri.... 169 IV) Sorumsuzluk Kayıtları......... 148 II) İçerik Denetimi ................. 178 V) Haklı Nedenle Fesih............................................................................... 181 VI) Sözleşmenin Kredi Alanın Aczi Sebebiyle Feshi........................................................................................... ....................................................... 186 VII) Sözleşmenin İptali ......... 151 A) Emredici Hukuk Kurallarına ve Kişilik Haklarına Aykırılık..... ...... 153 C) Gabin......................................... 158 I) Bankanın Tek Taraflı Fesih Yetkisi ..... 171 V) Teminatlar Hakkındaki Kayıtlar.............................................................................................. 190 § 11) SONA ERMENİN MÜNFERİT KREDİ İŞLEMLERİNE ETKİSİ ........................... 175 I) Tarafların Anlaşması ... 156 § 9) SÖZLEŞMEDEKİ HÜKÜMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ................................................................................................................

AGB age.V KISALTMALAR Aufl. GİŞ Auflage ( Bası ) Ankara Barosu Dergisi Adalet Dergisi Aynı eser Allgemeine Geschaeftsbedingungen Adı Geçen Eser Adı Geçen Makale Adı Geçen Tez Artikel ( madde ) Aşağıda Allgemeiner Teil Band ( Cilt ) Bürgerliches Gesetzbuch Bundesgerichtsentscheide Bundesgerichtshof Borçlar Kanunu Borçlar Kanunu Tasarısı Bakınız Besonderer Teil Cilt Çeviren Dissertation Dipnot Esas fıkra Genel İşlem Şartları . BT C. agm. Aşa. E f. ABD AD ae. agt. dn. Art. BGB BGE BGH BK BKT Bkz. AT Bd. Çev. Diss.

NJW OR Örn. s.VI HBM HD HGB HGK Hk. BK İBD İİK İKİD İMKB İÜHFM JuS JW K KWG m. MDR MTO N. RG RGZ S. Hukuki Bilgiler Mecmuası ( Yargıtay ) Hukuk Dairesi Handelsgesetzbuch Hukuk Genel Kurulu Hakkında Hukuk Umumi Heyeti Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu İstanbul Barosu Bilgi Bankası İsviçre Borçlar Kanunu İçtihadı Birleştirme Kararı İstanbul Barosu Dergisi İcra İflas Kanunu İlmi Kazai İçtihatlar Dergisi İstanbul Menkul Kıymetler Borsası İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası Juristische Schulung Juristische Wochenschrift Karar Gesetz über das Kreditwesen Madde Monatsschrift für Deutsches Recht Milletlerarası Ticaret Odası Numara Neue Juristische Wochenschrift Obligationenrecht Örneğin Resmi Gazete Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen Sayı Sermaye Piyasası Kanunu Schweizerisches Privatrecht Sayfa . SPK SPR. HUH HUMK İBBB İBK İçt.

VII t. TD TİA TİK TMK TTK WM vb. Yuk. Yarg. YD YKD Ylt. ZGB ZHR ZSR Tarih Ticaret Dairesi Türk İçtihatlar Ansiklopedisi Türk İçtihatlar Külliyatı Türk Medeni Kanunu Türk Ticaret Kanunu Wertpapier-Mitteilungen ve benzeri ve devamı Yargıtay Yargıtay Dergisi Yargıtay Kararları Dergisi Yüksek Lisans Tezi Yukarıda Zivilgesetzbuch Zeitschrift für das gesamte Handelsrecht Zeitschrift für schweizerisches Recht . vd.

Kredi alanın kendisine sağlanan krediyi ihtiyacı halinde ve istediği miktarda kullanabilme imkânı.1 GİRİŞ Modern endüstri toplumunun ekonomik yapısı ve süreklilik gösteren yatırım ihtiyaçları sürekli artan kredi ihtiyacını beraberinde getirmiştir. aval. para ödüncü yanında. Kredi açma sözleşmesini sadece bir ödünç sözleşmesi olarak kabul etmeye imkân yoktur. ticaretin gelişimi. Kredi açma sözleşmesi. Kredi açma sözleşmesi kredi alanı acil kredi ihtiyacı gerçekleştiğinde kredi bulamama riskinden de korumaktadır. iş sahiplerine talepleri halinde belli bir miktar krediyi ihtiyaçları ölçüsünde. teminat verme gibi çok çeşitli bankacılık işlemlerini içeren kendine has ve bağımsız gelişen bir bankacılık sözleşmesi haline gelmiştir1. kısmen ve tamamen kullanabilme imkanı vermektedir. . bu sözleşme kendine has özelliklerini bankacılık uygulamaları sonucu elde etmiştir ve sözleşme içeriğini 1 STAUDER. kabul. Kredi verme taahhüdü olarak kabul edilebilecek ödünç verme işlemleri Türk hukuk sisteminde sadece Borçlar Kanununda ödünç sözleşmesi kısmında faizsiz ve faizli karz olarak düzenlenmiştir. erken dönemde ihtiyacından fazla kredi alma ve onun için fazladan faiz ve masraf ödeme yükümlülüklerinden korumaktadır. kabul gibi nakdi olmayan kredi işlemi talepleri sonucu sözleşme para ödüncü taahhüdü niteliğini aşmıştır. Kredi açma sözleşmesinin kredi alana verdiği en önemli imkân bu sözleşmeye dayanarak kullanacağı kredi miktarını ve kullanma zamanını seçebilme imkânıdır. çeşitli finans kuruluşları ve bankaların artması. 20. lüzumsuz yere. tüketim toplumunun gelişim aşamasında sadece üretim değil tüketimde de yoğun şekilde kredi kullanımı gerçekleşmektedir. Bielefeld 1968. işlemlerinin genişlemesi ve geçen yüzyılın sonuna doğru yoğun bir şekilde ortaya çıkan teminat verme. Bernd: Der bankgeschäftliche Krediteröffnungsvertrag. Uygulamada bankacılık işlemlerinin büyük kısmını kredi işlemleri oluşturmaktadır ve bu işlemler temelde tipik bir bankacılık sözleşmesi olan kredi açma sözleşmesine dayanmaktadır. Kredi açma sözleşmesi önceleri asli olarak bir para ödüncü taahhüdü olarak kabul edilmekteyken. s. Kredi açma sözleşmesi.

maddesinde çalışma ve sözleşme özgürlüğü kapsamında ve Borçlar Kanunu madde 19/1 hükmünde açıkça düzenlenmiştir. kabul kredisi şeklinde gayri nakdi kredileri. Kredi sözleşmesi deyimi tek bir kredi işlemini akla getirdiğinden. müşteriye ait senetleri tahsil. farklı nitelikte. havalelerin gönderilmesi. bu durum sözleşmenin tarafları arasındaki dengenin zayıf durumdaki kredi alan aleyhine bozulmasına yol açmıştır. Bankacılık uygulamasında kredi açma sözleşmesi standart sözleşmeler yoluyla düzenlenmekte ve bu tür sözleşmelerde genel işlem şartları yoluyla bankalar kendilerini koruyan hükümlere yer vermektedirler. aval. Sözleşme özgürlüğü prensibi Anayasanın 48. Kredi açma sözleşmesi de.2 oluşturan kabul. sözleşmenin hukuki niteliği konusunda bu yönde az sayıda farklı görüş saklı kalmak şartıyla bir isimsiz sözleşme olarak kabul edilmektedir. Sözleşme doktrinde genel olarak kredi açma sözleşmesi olarak adlandırılmaktadır. bunun yanında kredi sözleşmesi ve özellikle bankacılık uygulamasında genel kredi sözleşmesi olarak ta adlandırılmaktadır. Kredi açma sözleşmesinde müşteri genelde ticari işletmesinin ihtiyaçları için kredi alan tacir olmakta ve genel işlem şartlarının güven kuramı esaslarına göre sözleşme içeriği olmasında tacirlerin tüketicilere nazaran daha az korunacağı . teminat gibi bir nakit aktarımı sağlamayan. kanunda düzenlenmeyen farklı tiplerde sözleşme yapma ve sözleşmenin içeriğini belirleme özgürlüğüne sahiptir. Kredi açma sözleşmesinin konusu tarafların anlaşmasına bağlı olarak bir miktar paranın verilmesi olabileceği gibi. hesaba paraların işlenmesi. teminat mektubu. Bu şekilde kanunda düzenlenmemiş sözleşmeler isimsiz sözleşme olarak adlandırılmaktadırlar. sözleşmenin nakdi ve gayri nakdi kredileri kapsayan geniş kapsamını açıklayamamaktadır. çeklerin ödenmesi. Borçlar Kanunu’nda düzenlenen sözleşme tiplerine ilişkin kurallar sınırlayıcı nitelikte değildir ve kişiler kanunda düzenlenen sözleşme tipleri dışında. Kredi açma sözleşmesi bankacılık uygulamasında yaygın şekilde kullanılmasına rağmen hukuk sistemimizde düzenlenmemiş bir sözleşmedir. münhasır kredi işlemleri ile özel bir bankacılık sözleşmesi olarak tanımlanır hale gelmiştir. ödemeleri kabul gibi banka uygulamasının kredi açma sözleşmesine bağladığı olağan hizmetleri de kapsamaktadır.

onun unsurları haline gelen önemli genel işlem şartlarının denetimi ve hükümleri. kredi veren bankanın ve kredi alanın borçları olarak iki başlık altında ve ayrı bir başlık olarak sözleşmeye aykırılık halleri ile birlikte değerlendirilecektir. bu sebeple tezde kredi verme taahhüdü altına giren taraf “kredi veren” veya banka. Sözleşmenin hukuki niteliğinin ve uygulanacak hukuk kurallarının tespiti. genel işlem şartlarının değerlendirilmesi ve bu konudaki sorunlar kredi açma sözleşmesinde özellikle incelenmesi lüzumu olan konular olarak ortaya çıkmaktadır. sona ermenin sözleşmenin konusunu oluşturan münferit kredi sözleşmeleri üzerinde etkileri incelenecek. değerlendirilecektir. Münferit kredi sözleşmeleri de kendine özgü özellikleri ve hükümleri olan sözleşmeler olduğu için genel hatları ve hükümleri ile incelenmiştir. hükümleri ve sona ermesi. Tezin ikinci bölümünde ise tarafların hak ve borçları. uluslararası finans kuruluşlarının da kredi açması mümkündür. teminat türleri. Merkez Bankasının. kredi açma sözleşmesinin yapısıyla doğrudan ilişkili olmadığı ve bağımsız hükümleri ile ayrı bir inceleme konusu oluşturacağı için sadece bu borcun kapsamı incelenmiş teminatlar ayrıntılı olarak incelenmemiştir. Tezin sonuç kısmında ise çalışmada varılan sonuçlar genel hatları ile ifade edilecektir. unsurları. Kredi açma sözleşmelerinde teminat konusu ayrıntılı olarak düzenlenmektedir. kredi açma sözleşmesinin sona ermesi. bunun dışında.3 kabul edilmektedir. . gerçek kişilerin. kamu kurumlarının. kredi açma sözleşmesi kapsamında yaygın şekilde kullanılan. Tarafların hak ve borçları. konusunu oluşturan münhasır kredi sözleşmeleri ve kredi açma sözleşmesinin hukuki niteliği incelenecektir. tarafların hak ve yükümlülükleri. Birinci bölümde kredi açma sözleşmesinin tanımı. Kredi açma sözleşmesinde kredi veren taraf genellikle bir banka olmaktadır. kredi alan taraf ise “müşteri” veya “kredi alan” olarak tanımlanmıştır. Kredinin teminat altına alınma şekli. Tezin konusu olan kredi açma sözleşmesi giriş bölümü ve iki bölümde incelenmekte ve sonuç kısmı ile tamamlanmaktadır.

1966. s. Kredi açma sözleşmesi eski öğretide. 249 dan naklen) HUGHES. Kredi veren şartları önceden belirlenmiş şekilde bir miktar parayı ödünç alana vermekte bunun karşılığında kredi alan ise faiz ve komisyon gibi karşılıklar ödeme borcu altına girmektedir. BAUMBACH. bir miktar nakit paranın kredi alana devri amaçlı bir sözleşme olarak tanımlanmıştır.. 17. Ülkü. Kommentar.. Bankacılık Hukuku ve İşletmesi: İstanbul 2004. şartları ve sınırları önceden belirlenmiş bir miktar paranın ödünç verilmesi oluşturur. 2002. Sözleşme bazı özellikler ve değişiklikler içerse de nakit devri amaçlı bir karz sözleşmesidir ve bu sözleşmenin hükümlerine tabidir3. Sait/YÜKSEL. 1842-1845. (YÜKSEL A. Fransız Ticaret Hukuku reform komisyonu tasarısında düzenlenmiştir. 406. İnternational Banking Text and Cases. s. München und Berlin.4 BİRİNCİ BÖLÜM KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI UNSURLARI VE HUKUKİ NİTELİĞİ § 1) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI I) Kredi Açma Sözleşmesinin Tanımı Kredi açma sözleşmesi Türk.. Aufl. H. Adolf / DUDEN. HONSELL. US Boston.) . Schweizerisches Obligationenrecht Besonderer Teil. Sözleşmenin tanımında konusunu oluşturan kredi türleri esas alınmış ve bu kapsamda konuyu sadece nakdi kredilerle sınırlayan ve bu yönde tanımlama geliştiren görüşü takiben. Konrad: Handelsgesetzbuch. ( yazarlar kredi sözleşmelerini mutlak anlamda para ödüncü kapsamına sokmamakla beraber özellikle uluslar arası bankacılık uygulamalarında kredi açma sözleşmesinin konusunun ağırlıklı olarak bir miktar paranın ödünç alana verilmesi şartlı nakdi krediler olması sebebiyle bu sözleşmenin bir tür ödünç olduğu ve ona ilişkin hükümlere tabi olacağından bahsetmektedirler. Bu durumda kredi açma sözleşmesine karz Bağımsız bir bankacılık sözleşmesi olarak kredi açma sözleşmesi 1942 tarihli İtalyan CCI m. Kredi veren ile müşteri arasındaki kredi ilişkisinin temelini. Aslı/YÜKSEL. MACDONALD. Bu tanıma göre kredi açma sözleşmesinin konusu nakdi kredilerle sınırlıdır ve gayri nakdi krediler bu sözleşmenin konusu dışında kalmaktadır. 3 2 . dn. N. 98 vd. 1965 tarihli Eski Yugoslav bankalar ve kredi işleri kanununda. nakdi kredilerle birlikte gayri nakdi kredileri de sözleşmenin kapsamına alan ikinci görüş ortaya çıkmıştır. Alman ve İsviçre hukuk sistemlerinde bağımsız bir sözleşme tipi olarak düzenlenmemiştir2. Jane/Scott.520.

Claus W.: Geld und Geldgeschäfte. Zürich 1980. İstanbul 1989 s. Berlin 1988. 36 II 529. 433. N. 316’dan naklen ) . 1529 OR.A Global View. Bürgerliches Gesetzbuch. 312–318 ) hükümleri uygulanacaktır. Zürich 1986. § 488 N. 24 den naklen ).. OR Art. 63. ( TEKİNALP. LOMBARDINI. München. Borçlar Hukuku. Bankgeschäftsrecht. s. PALANDT. Akdin Muhtelif 5 4 .: Bankvertragsrecht. FEYZİOĞLU. N. CANARIS. s. Basler Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht. 353 vd. Bern 1995. Kredi verme işlemi için kredi veren ve alan arasında sözleşmenin yapılmasını takiben bir nakit devri gerçekleşmez.ALLEN.I/2. s. Banka kredi sözleşmeleri karz sözleşmelerine yaklaşmakla birlikte. s. Banka Hukukunun Esasları. Özel Borç İlişkileri. Zürich 2002. BGH NJW 1978 947. kredi alan lehine kefalet ve garanti taahhüdünde bulunulması.Linda. İstanbul 1988. Klaus/MÜLBERT. Bu yönde Alman Federal Mahkemesi kararları.318 ). Dagmar. ( ARAL. Peter W. cari hesap. Capital Markets and Institutions. 1989. Necmeddin: Borçlar Hukuku. s. Kredi açma sözleşmesi bu nitelikleriyle günümüzde yaygın olarak kabul edilen görüşe göre. 1984. dn. s. 1927. 210 TEKİNALP. karzın konusu sadece para veya misli bir malın ödünç verilmesi iken kredi sözleşmesinin konusu daha geniştir. İsviçre Federal Mahkemesi de bazı kararlarında sözleşmeyi karz olarak kabul etmiştir. Daniel: Die Verträge der schweizerischen Bankpraxis. 236. kredi kullandırma borcu çerçevesinde çeşitli edimlerde bulunma yükümlülüğü altına sokan kendine özgü yapısı olan bir sözleşmedir 5. 1628. NUISSL. Obligationenrecht I Art. iskonto. s. 29. Ankara 1999. Heinz/MAURENBRECHER Benedikt: Die Leihe (Art. s. JW 1907 708. poliçelerin kabulü. 1997. BGE. HASLER. Carlo : Droit bancaire suisse. 91. Krediteröffnungsvertrag. kabul ve teminat kredilerinin ön sözleşmesi niteliğindedir.II — Özel Borç ilişkileri.New York 1997. s. Bankkredit und Darlehen im deutschen Recht.. Fahrettin . 332. Hendrik. Das schweizerische Obligationenrecht. iskonto yapılması kararlaştırılabilir. s. HEFERMEHL. N. Hans. yazarlara göre kredi açma sözleşmesi. m. 321.305. s. Tübingen 2003. 20. 308: SCHÄRER. aval verilmesi. GUGGENHEIM. Stuttgart. özellikle günümüz bankacılık uygulamasında bu şart değildir. STAUDER. 238. s. 864. s. Bu sebeplerle kredi açma sözleşmesi kredi açanı tek bir borç. Müşterinin kredi kullanma imkânını daha sonra kısmen veya tamamen. Allgemeine Geschäfts – Bedingungen der Banken. GUHL/MERZ/KUMMER. WM 1958 1294 1295. Otto/PUTZO.235. TANDOĞAN Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. Diss. Basel 2003. Auflage. 519. 95. Ünal: Banka Hukukunun Esasları. 306–312 ( BGB § 488–490. Peter: Kreditrecht. 396 da ödünç benzeri şeklinde ifade edilmiştir. bu sözleşme ile para ödenmesi yanında. HEERMANN. WM 1978 234. s. 2004. 255 dn 7 den naklen. Berlin. 99. Basel. F. kredi veren bakımından kredi verme işlemleri için başlangıç yükümlülüklerini belirleyen ve kredi kullandırma yoluyla müşterinin ödeme gücünü destekleme taahhüdünü içeren çerçeve nitelikli bir sözleşmedir4. ( GUGGENHEIM. nakdi veya nakdi olmayan krediler gibi farklı şekillerde kullanması mümkündür. İstanbul 1977. TUNÇOMAĞ Kenan: Türk Borçlar Hukuku c. Kaiserslautern. ( Bank und Kapitalmarktrecht für die Praxis ). 2. HOPT.5 sözleşmesine ilişkin BK.

864 .I. K. kredi verme edimini bir ödünç sözleşmesi olarak kabul eden görüş ve düzenlemelerin kabul edilmesi mümkün değildir. 10. bu işlemler asıl olarak bir miktar paranın ödünç verilmesi senetlerin iskonto edilmesi veya faktoring işlemleri şeklinde gerçekleşen nakdi krediler ve temelde bir sorumluluk üstlenilmesi kapsamında bir edimi içeren. fasikül ). kredi yeterliliğini destekleme amaçlı. BERGER. Ankara 1993 ( çev. Banka ile kredi alan Nevileri (Özel Borç İlişkileri) c. Kredi açma sözleşmesi ile temelleri belirlenen farklı türdeki kredi işlemlerinin tek bir hukuksal nitelemeye tabi tutulması lüzumsuz. 864 6 7 8 CANARİS. banka teminatları gibi nakdi olmayan banka kredi işlemleridir7. s. bazı hallerde menfaat dengelerine aykırı sonuçlar meydana getirebilecektir. aval verme. Banka garantileri ve senet iskontoları dikkate alındığında. A. s. s. Herman: İsviçre Medeni Kanunu Şerhi/Borçlar Hukuku. Kredi açma sözleşmesi için kesin bir hukuki nitelemenin yapılmasına ihtiyaç olmadığı gibi aksine böyle bir niteleme tarafları kısıtlayacak. Köln 2003. Şener. İstanbul 2001. Kreditvertragsrecht und Schuldrechtsreform. 312 N. BECKER. asli unsuru olan kredi açma ve kullandırma edimleri esas alınarak. N. Suat DURA). 565. CANARİS. Kredi açma sözleşmesinin asli edimleri sözleşmenin konusunu oluşturan kredi açma. 864 CANARİS. bankanın kredi alana doğrudan bir ödemede bulunmadığı. farklı hukuksal temellere dayanan çeşitli kredi verme işlemlerinin tek bir hukuksal kavramın etki ve kontrolünde düzenlenmesi mümkün değildir8.6 Kredi veren “banka” bakımından kredi alana ödediği tutarı geri alamama riskini içeren ve çoğu kez bir miktar parayı ödünç verme şeklinde bir ifayı içeren bu sözleşmeye. 865. 95. kredi işleminin Latince kökeni olan "credere" kelimesinden gelen kredi sözleşmesi ismi verilmiştir6. N. 99 vd. 6 vd. s. STAUDER. N. 29 CANARİS. ( Özel Borç İlişkileri 3. N. Banka Sözleşmeleri. Bölüm-Özel Borç İlişkileri. m. İstanbul 1980. kabul kredisi. 76. Bir kredi açma sözleşmesinde çok sayıda ve farklı türde kredi işlemi düzenlenebilir. hazır bulundurma ve kullandırma edimleridir. II. AKYOL. Peter. kredi alanın ödeme gücü. Yargıtay Yayını No: 24. GUGGENHEIM.

7

arasında kararlaştırılan kredinin türü ise kurucu unsur olmamakla birlikte, bu sözleşmenin kavramsal unsurlarından birini oluşturmaktadır9. Son dönemde doktrinde oluşan fikirler dikkate alındığında kredi açma sözleşmesi; kredi verenin ( banka ), kredi alana, belirli bir sınıra kadar, belli veya belirsiz bir zaman süreci içinde, müşterinin karşı talebine göre belirlenecek miktarda ödünç para vermeyi veya herhangi bir biçimde kendi kredisini lehtarın emrine tahsis etmeyi, kredi alanın da; açılan kredileri geri ödemeyi ve kredi açanın zararını tazmin etmeyi veya borçtan kurtarmayı, faiz veya komisyon vermeyi karşılıklı olarak üstlendikleri bir sözleşmedir10.

II) Kredi Kavramı ve Niteliği
Genel olarak kredi, bir kişinin veya işletmenin ( Kredi alanın ) belirli bir süre için kendisine yapılan ödemeyi kararlaştırıldığı gibi geri vermesi konusunda yeteneğine duyulan güvendir, bu şekilde banka, müşterinin alacaklısı olur11. Kredi mübadelenin bir şeklidir, kredi işlemlerinde yerine getirilmiş bir edim ile belirli bir vade sonunda yerine getirilmesi vaat edilen bir edim mübadele edilir. Bankacılık bakımından kredi, belirli bir vade sonunda belirli bir miktar paranın ödenmesi vaadine karşılık belirli bir miktar paranın, kefalet veya teminatın bir kimseye verilmesini ifade eder12.

LOMBARDINI, s. 526 N.15; UYAN, Göktürk: Çerçeve Sözleşme Kavramı ve Genel Kredi Sözleşmesi Kavramı İle İlişkisi, İBD, C. 79, S. 2005/4, s. 1136. YÜKSEL A. Sait: Bankacılık Yönünden Kredi Açma Sözleşmesi, İstanbul 1972, s. 24; YÜKSEL A. Sait/YÜKSEL, Aslı/YÜKSEL, Ülkü: Bankacılık Hukuku ve İşletmesi, İstanbul 2004, s. 519; TEKİNALP,Banka Hukukunun Esasları s. 353; STAUDER, s. 56; ALICA Türkay: Türk Hukukunda Banka Genel Kredi Açma Sözleşmesi, ylt., İstanbul 1990, s. 9. ALICI Yaşar: Banka Kredi Sözleşmelerinin Mali ve Hukuki Yönü, doktora tezi, İstanbul 2000, s. 63 vd.; HOPT, Klaus J.; Rechtspflichten der Kreditinstitute zur Kreditversorgung, Kreditbelassung und Sanierung von Unternehmen, ZHR 143 1979, s. 157; CANARİS, N. 864; LOMBARDINI, s. 526 N.15; HOPT/MÜLBERT, N. 238. YÜKSEL, Bankacılık, s. 519; OY, Osman; Kredi Teminatları ve Kredi Suçları, İstanbul 2003, s. 10 vd; BARCHEWITZ, Adolf; Das Bankrecht, Hamburg 1957, s. 58.
12 11 10

9

ZARAKOLU, Avni: Para ve Banka, 2. Baskı, Ankara, 1965, s. 66; LOMBARDINI, s. 521 N.2; ALTUĞ, Osman; Bankacılık İşlemleri ve Muhasebesi, İstanbul 2000, s.24 vd;

8

Türk Hukuku’nda kredinin yasal tanımı verilmemiştir13, 5387 sayılı Bankacılık Kanununun 48. maddesinin 1. bendi, bu kavrama çok geniş bir kapsam tanımıştır. Söz konusu maddeye göre kredi, nakit veya teminat mektubu, kefalet, aval, ciro ve kabuller gibi gayri nakdi olabilir. Bir bankanın satın alacağı tahvil ve benzeri sermaye piyasası araçları, tevdiatta bulunmak suretiyle yada herhangi bir şekil ve surette vereceği ödünçler, varlıkların vadeli satışından doğan alacakları, vadesi geçmiş nakdi krediler ve gayri nakdi kredilerin nakde tahvil olan bedelleri, izlendikleri hesaba bakılmaksızın ortaklık payları, kalkınma ve yatırım bankalarının finansal kiralama yöntemiyle sağladığı finansmanlar ile katılım bankalarının taşınır ve taşınmaz mal ve hizmet bedellerinin ödenmesi suretiyle veya kâr ve zarar ortaklığı yatırımları, taşınmaz, ekipman veya emtia temini veya finansal kiralama, mal karşılığı vesaikin finansmanı, ortak yatırımlar veya benzer yöntemlerle sağladıkları finansmanlar Bankacılık Kanunu açısından kredi sayılırlar.

13

BK. 399 ile 400–403. maddelerde düzenlenmiş bulunan itibar mektubu (kredi mektubu) ve itibar emri (kredi vekilliği) kurumlarında itibar kelimesi kredi karşılığında kullanılmıştır. İki kurum da, âmirin gösterdiği bir üçüncü kişiye kredi sağlamak amacı ile verilmiş vekâlettir. İtibar mektubu vekillik ve havale hükümlerine tabidir, kredi mektubuyla mektubun yollandığı kişiye, yani muhataba, mektubun hamiline, isteyeceği miktarda para veya benzeri bir nesnenin verilmesi emrolunur. Sınırın belirtilmediği durumlarda, kendisine kredi açılan kişi, mektubu ihdas eden ile mektup hamilinin durumlarıyla orantılı olmayacak ölçüde istemde bulunacak olursa, yollanan bu hususu yollayana bildirmek ve ödemeyi cevap alıncaya kadar ertelemek zorundadır.

Muhatabın, kredi mektubunun bizzat içerdiği vekillik borcunun kapsamı ile bağlı tutulması, ancak mektubu belirli bir miktar para için kabul etmiş bulunmasına bağlıdır (BK 399/3). Adı itibar, yani kredi mektubu olmasına rağmen, itibar mektubu bir ödeme aracıdır, yoksa söz konusu mektupla hâmile kredi verilmemektedir. Karşılık ilişkisinde ödeme credendi causa olmayıp solvendi'dir. Meselâ, yurt dışına giden kişi, orada ihtiyaç duyacağı parayı ülkesindeki bankaya öder, bu banka da kredi mektubunu bir diğer bankaya yazar. Mektup hâmili seyyah, yabancı ülkede muhatap bankaya mektubu ibraz edince -daha önce yatırmış bulunduğu- para kendisine ödenir. Aynı hukukî yapıya dayanan seyahat çeki ve kredi kartları çıktığından beri, kredi mektubu kullanılmaz olmuştur. ( TEKİNALP, Banka Hukukunun Esasları s. 351 ) Kredi görevlendirmesi diye ifade edilebilecek itibar (kredi) emrinde ise vekil, vekillik verenin talimatına uygun olarak, kendi ad ve hesabına üçüncü bir kişiye kredi verme veya verilmiş krediyi yenileme borcu altına girer; vekillik veren de tahsis edilen veya yenilenen krediden kefil gibi sorumlu olmayı kabullenir. Burada vekalete ilişkin, vekalet verenin vekili edimini yerine getirirken yüklendiği borçlardan kurtarması ilkesinden farklı olarak vekalet verenin kredi borcundan kefil gibi sorumlu tutulması yolu ile kredinin güvence altına alınması söz konusudur, itibar emri bu özellikleri ile kefalete yaklaşır. Her iki kurumda da kredi kelimesi kullanılmış olmasına rağmen, Borçlar Kanunu’nda öngörülen hükümlerden yararlanılarak kredinin tanımlanmasına imkan bulunmamaktadır, söz konusu kurumlarda kredi tanımlanmadığı gibi kavramı belirlemeye yarayan unsurlara da yer verilmemiştir. ( TEKİNALP, s. 352 )

9

Bankacılık Kanunu'na göre kredi, nakit, kefalet ve teminat şekil ve niteliğinde ve hatta diğer bir şekil ve nitelikte dahi olabilmektedir. Bu durumda banka kredilerinin nitelikleri açısından nakdi krediler ve gayri nakdi krediler olarak ikiye ayrılmaktadırlar. Krediler, vadeleri açısından; kısa vadeli krediler, orta vadeli krediler, uzun vadeli krediler; veriliş amacı açısından; yatırım kredileri, donatım kredileri, işletme kredileri; güvence açısından; güvencesiz krediler, güvenceli krediler; iş konusu açısından; ticari krediler, sanayici kredileri, ihracat kredileri, tarım kredileri, konut kredileri, tüketici kredileri; izin açısından; şube yetkili krediler, otorize krediler; kaynak açısından; banka kaynağından kullandırılan krediler, dış kaynaklı krediler olarak çeşitli türlere ayrılabilmektedirler14. Kredi işlemleri Alman Hukukunda KWG § 1 N. 2 de para ödüncü ve kabul kredileri şeklinde tanımlanmıştır. Para ödüncü ile öncelikle doğrudan nakit devri içeren nakdi krediler ve konusu çeşitli şekillerde nakit aktarımı sağlayan, iskonto ve faktoring gibi sözleşmeler anlaşılmaktadır15. Kabul kredisi ise doğrudan nakit devri içermeyen sorumluluk üstlenilmesi şeklinde kredilere örnek oluşturmaktadır. Burada sınırlı olarak belirtilmiş sorumluluk kredileri kabul kredisi ile sınırlı değildir, bankanın müşterisi lehine onun kredi itibarını arttırmak için, müşterisinin taraf olduğu sözleşmelerde sözleşmenin karşı tarafına verdiği çeşitli türdeki teminatlar şeklinde geniş sorumluluk kredisi imkânları uygulamada mevcuttur16. Kredi kavramı için KWG § 1’de verilen tanım doktrinde eleştirilmiştir; tanımın kredi için genel bir kabul getirmesi çok kullanışlı kabul edilmemiştir. Kredi tanımı ayrıca iskonto ve garantiler gibi kredi fonksiyonu

SUNGUR, Turgut: Banka Tekniği, Ankara, 1999, s.66; ORMAN, Rasim: Banka Hukukunda Kredi ve Kredi Sınırları, ylt, İstanbul 2003, s. 8 vd.; LOMBARDINI, s. 522 N.5; REİSOĞLU, Seza, Bankalar Kanunu Şerhi, Ankara 2000, s. 349; BATTAL, Ahmet; Bankalar Kanunu Şerhi, Ankara 2004, s. 113 vd.; BATTAL, Ahmet; Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu, Ankara 2001, s. 241 vd.; TAHAN, Mehmet; Bankacılık, Ankara 2002, , 191 vd.; KAVCIOĞLU, Şahap; Ticari Bankalarda Sorunlu Kredilerin Yönetimi Çözüm Yolları ve Takibi, İstanbul 2003, s.4 vd.; ALTAN, Mikail; Fonksiyonlar ve İşlemler Açısından Bankacılık, İstanbul 2001, s. 137.
15

14

CANARIS, N. 609; NUISSL, N. 207; HUBNER, Klaus Christian, German Banking Law and Practice in International Perspective, Berlin, 1999, s. 152. NUISSL, N. 208; REITHMANN, Cristoph/MARTINY, Dieter; Internationales Vertragsrecht, 6. Auflage, Köln, 2004, N. 1218 vd.; CANARIS, N.610.

16

10

şüphesiz olan işlemleri kapsamamış ve hükümde sadece temel kredi işlemleri kapsama alınmıştır17. Kredi verme işleminin konusu dikkate alındığında, dışarıdan nakdi bir fon talebi olarak tanımlanabilir. Kredi, amacı bakımından incelendiğinde, satın alma gücünün devrini içeren ve bu yolla alım gücünün de canlı tutulmasını sağlayan ekonomik nitelikli bir işlem olarak görülmektedir18. Bu satın alma gücü sadece nakit değil, her türlü parasal değerin geçici olarak aktarılması şeklinde gerçekleşebilir. Banka açısından, kredi alana sözleşme ile verdiği ödeme gücü desteği geçici niteliktedir, önceden belirlenmiş bir sürenin dolması veya şartların gerçekleşmesi ile sona erecektir, ertelenmiş bir iade borcu işlemin temelini oluşturur ve bu ertelemede bankanın, kredi müşterisine duyduğu güven temel unsurdur ve işlemin manevi unsurunu oluşturur. Uygulama ve doktrindeki tanımlardan anlaşıldığı şekliyle kredi işleminin iki temel unsuru vardır.

A) Sübjektif Unsur
Kredi işleminde taraflar arasındaki güven sübjektif unsurudur, kredi esas olarak güven anlamına gelir ve Latince bir kimsenin irade, istek veya ödeme gücüne güven anlamındaki “credere” kelimesinden türetilmiştir. Güven unsuru her türlü hukuki ilişkinin temelini oluşturur ancak ifası zamana yayılmış hukuki ilişkilerde öncelikli bir unsurdur. Nakit, mal, teminat ve kefalet biçiminde veya herhangi bir şekilde verilen kredi belirli bir süre sonunda geri ödenmek koşulu taşıdığından bu ilişkide güvenin bulunması gereklidir. Bu ise kredi borçlusunun karakterine ve kapasitesine bağlıdır. Karakter, kredi borçlusunun krediyi her durumda Ödemek istekliliği ve kararlığını, kapasite ise kredi borçlusunun krediyi geri ödemek imkânına sahip olmasını ifade etmektedir19.

17 18

CANARIS, N. 609

CANARIS, N. 608; ALBISETTI, Emilio/GSELL, Max/NYFFELER, Paul; Bankgeschäfte, Zürich, 1990 s. 57; STAUDER, s. 28 ALICI, s. 14.

19

TEKİNALP. Satın alma gücü. bu tür bir sorumluluk üstlenilmesi. TEKİNALP. banka tarafından kredi alan lehine sorumluluk üstlenilmesi şeklinde de olabilir. ekonomik tanımda yer alan. 352. belli bir satın alma gücünden belli ve geçici bir süre ile vazgeçme unsuru hukuken de önemli olup. 28. 26. 521. Kredi borçlusuna tanınan süreyle doğru orantılı olarak risk de artar. 608 STAUDER. bankacılıkta risk nakdi kredinin geri ödenmesine. . gayri nakdi kredilerle ilgili taahhüdün yerine getirilmesine kadar geçen süredeki belirsizliktir. LOMBARDINI. N. Banka Hukukunun Esasları. s. kredi vaadi şeklinde de olabilir. kredi kavramını en geniş anlamda açıklayacak niteliktedir22. müşterinin ekonomik anlamda gücünü. Bankacılık. 352. 20 21 22 23 24 STAUDER. Satın alma gücü kavramı geniş anlamlıdır ve sadece parayla sınırlandırılamaz. Bu ifanın konusu bir maddi gücün veya paranın devri olabileceği gibi. Çiftçiye verilen tohumluğun bedelinin Ziraat Bankası tarafından ödenmesinde olduğu gibi23. s.11 B) Objektif Unsur Satın alma gücü veya ödeme gücünün geçici bir zaman için kredi alana devri. 14. kredi yeterliliğini yükselttiği için parasal değer ifade etmektedir. işlemin objektif unsurudur20. Bu nedenle kredi tanımında zaman unsuru büyük öneme sahiptir. bir riskten doğacak sorumluluğu her hangi bir şekilde üstlenme de bu deyimin kapsamı içine girer. Kredi sözleşmesindeki hükümlere kredi borçlusunun uymaması ile risk oluşur. s. kredi isteyene belli bir malın tahsisi ile de sağlanabilir. Burada da teminat mektubu vererek veya poliçeyi kabul ederek banka tacire belli bir süreye bağlı olarak satın alma gücü sağlamıştır24. CANARIS. s. s. YÜKSEL. 519. N. CANARIS. Kredi işlemi bu gücün devri şeklinde fiili bir ifa olabileceği gibi. 12 vd. ALICI. 608. ALICI. s. Kredi olarak ödünç verilen satın alma gücünün ya da kredi alan lehine sunulan itibarın belli bir zaman sonra iade edilmesi gerekir. Risk için sorumluluk yüklenilmesine ise garanti sözleşmesi ile kefalet örnek oluşturur. Banka Hukukunun Esasları s.21 Kredinin hukuksal tanımı da kavramın ekonomik tanımından hareketle verilebilir.

N. en azından bu şart değildir. bu aynı zamanda kredi açma sözleşmesi para ödüncü sözleşmesinin de temel ayrımını oluşturur. nakdi üst limitleri ve sürelerini belirleyen bir çerçeve oluşturur. Normal bir para ödüncünde. ona dayanarak yapılan münferit kredilerin ifası öncesinde onların niteliklerini. zamana yayılmış ve müşterinin talebine bağlı kredi kullanma imkanı ise kredi açma sözleşmesinin varlığını gösterir. derhal para ödenmesi genelde sadece münferit bir para ödüncünü. 259. Kredi alanın birbirini takip eden şekilde ifa talep edebilmesi de genelde kredi açma sözleşmesinin unsurlarından biri olarak görülmektedir.12 III) Kredi Açma Sözleşmesinin Özellikleri Kredi açma sözleşmesinin tanımında olduğu gibi karakteristik özelliklerini belirleme konusunda da farklı görüşler ileri sürülmüştür. para verme borcu derhal doğar. temel unsurlarını ve kullandırılmaları borcunu içeren bir sözleşmedir. Kreditrecht. birbirini takip eden talepler yoluyla kullanabilecektir. münferit kredi işlemlerinin niteliklerini. Kredi açma sözleşmesinin kurulması ile banka krediyi talep anında vermeye hazır bulunduracak ve bu hazırlık. kredi alana karşı yükümlendiği kredi kullandırma borcu olduğu genel olarak kabul edilmekte ise de. sözleşmenin ilk aşamada ifasını oluşturacaktır. 248. Kredi açma sözleşmesinin genel olarak kabul edilen özelliklerinden biri müşterinin. Müşteri kredi kullanmak isterse. Kredi açma sözleşmesi. ancak sözleşmenin hükümleri anlamında kredinin fiili olarak derhal kullandırılması gerçekleşmez. sözleşmede belirtilen şekillerde tek bir talep halinde veya kısmi olarak. kapsamı ve münferit kredilerin neler olacağı tartışmalı bir konudur. Kredi açma sözleşmesine bağlı olarak. onun ifası şeklinde gerçekleşen münferit kredi işlemlerinden belli limit dâhilinde para ödüncü veya iskonto 25 HOPT/MÜLBERT. kredi açma sözleşmesinde ise müşterinin isteği önemlidir25. . bu kredi taahhüdünden ne anlaşılacağı. sözleşme konusu kredinin kullandırılmasını talep konusunda bir borcunun bulunmamasıdır. Bir kredi açma sözleşmesinde temel unsurun bankanın.

bu yönüyle çok sayıda kredi işleminin. N. Senetlerin kabulü. kredi müşterisine karşı kredi kullandırma borcu altına girmektedir. bu kredi sınırı kredi açma sözleşmesinin esaslı unsurudur27. s. N. Kredi açma sözleşmesinde bankanın sorumluluğu belli bir limite kadar kredi kullandırmadır. tarafların belirlediği çerçeve ve şartlarda.13 işlemlerinin kredi açma sözleşmesinin karakteristik içeriğini oluşturduğu ve onun yapısında düzenlendiği genel olarak kabul edilmektedir26.1/79. N. HOPT/MÜLBERT. 613 (Yazar ayrıca kredi limitinin de açıkça kararlaştırılmasının. 241 vd. 259. HUBNER. Münferit kredi türleri açıkça belirtilmemişse kredi alan sadece ifa zamanı ve miktarını değil kullanacağı kredi türünü de seçecektir. N. kredi ilişkisinin asli temelidir. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 97. 32. kredi açma sözleşmesinin kurucu unsuru olduğunu belirtmektedir. N. N. belli olmasının. German Banking Law. Kredi açma sözleşmesinde bir kredi açılması. aval gibi banka kredilerinin kredi açma sözleşmesinin bünyesinden doğan onun karakteristik unsuru olarak mevcut sözleşmeler olup olmadığı tartışmalıdır. münferit kredilerin türü kredi açma sözleşmesinin asli unsuru değildir. s. 627. bu limit sözleşme şartlarında belirlenir ve kredi alan belli limite kadar krediyi kullanma hakkına sahiptir. IV) Kredi Açma Sözleşmesinin Unsurları A) Kredi Açma ve Kullandırma Taahhüdü a) Kredi Açma ve İfa Hazırlığı Kredi açma sözleşmesinde kredi veren banka. bu konuda iradeleri içerir ve onların çerçevesini belirler. 27 CANARIS. Sözleşmenin kurulması ile birlikte vaat edilen kredi kullandırma borcu doğar ancak ifa aşaması kredi talebi ile başlayacaktır. 157.. STAUDER. 620 ). CANARİS. s. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinde kredi türü açıkça kararlaştırılmayabilir veya farklı türde çok sayıda münferit kredi işlemi belirlenebilir. Kredi açma sözleşmesi içerdiği kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayacak münferit kredi işlemlerini kendi yapısında düzenler. . Kredi açma sözleşmesi doğrudan nakit para ödüncünün verilmesi veya senetlerin iskontosu 26 STAUDER. krediyi ifa etme hazırlığı söz konusudur.

N. 267. Kredi açma unsuru. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 211. HEERMANN. s. 24. Bu durumda talepten önce bankanın ödünç parayı veya GUGGENHEIM.. YÜKSEL. 626. aslında kullandırma borcunun ifa öncesi bir görünümü olan bu borç müşterinin talep hakkını kullanması halinde somut bir ifa borcuna dönüşecektir29. banka teminatları gibi üçüncü kişiye karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklinde gerçekleşen. s. N. Kredi açma sözleşmesinin kurulması ile derhal bir nakdi kredi verilmediği hallerde kredi alana karşı talep anına kadar fiilen kredi kullandırma borcu muaccel olmayan bankanın. Krediyi hazır bulundurma kavramı. TEKİNALP. Canaris’e göre bankanın kredi kullandırma borcu özel olarak krediyi hazır tutmak şeklinde bir borcu da içermez. 29 30 31 28 STAUDER. Kreditrecht. 248. müşteri tarafından kullanılabilecek talep hakkına karşı her zaman ifaya hazır olmak zorundadır. 322. NUISSL. 99.Banka Hukukunun Esasları s. 357. doğrudan bir nakit devri içermeyen kredi işlemlerinin unsurlarını içerir ve bunların sebebini oluşturur. Bazı yazarlar ise mutlak bir hazır bulundurma borcunun varlığını kredi açma sözleşmesinin unsuru olarak görmemektedir.14 yoluyla satış bedellerinin ödenmesi şeklindeki nakdi kredilerin ve aval. kredi açma sözleşmesinin bir kerede sona ermeyen. HOPT/MÜLBERT. CHRIST Bernhard: Der Darlehensvertrag. SCHÄRER/MAURENBRECHER. N. s. s. banka kredi açma sözleşmesi ile kararlaştırılan krediyi müşterisinin kullanımına hazır tutmakta ve bazı hallerde kuruluş sonrası ek bir talep yapılmadan kredi kullandırma kapsamında münferit işlemle para verilmekte veya sonradan kredi talebiyle ifası başlayan münferit kredi işlemleri yoluyla ifa yapılabilmektedir. Banka. Kredi Açma Sözleşmesi. N. Kredi alanın talebi ile kredi kullandırma borcu tam olarak belirli hale gelir ve ifası talep edilebilir ancak bu borç sözleşmenin kuruluş anından itibaren krediyi hazır bulundurma şeklinde özel bir borcun varlığına bağlı bulunmamaktadır31. 1628.1/77. Banka talep hakkının kullanılması anında ifa gücünün bulunmaması halinde kredi alana karşı sorumludur. German Banking Law. 97 STAUDER. s. s. birbiri ardınca gerçekleşebilecek kredi taleplerini karşılama özelliğini ifade eder30. SPR VII/2. Basel 1979. 158 CANARIS. krediyi açma ile birlikte hazır bulundurma borcu altına da girdiği genel olarak kabul edilmektedir28. . 49. kredi kullandırma işlemlerinin ön hazırlığıdır. HUBNER.

N. N. Tüm tipik düzenlemeler olsa bile kredi açma ve kullandırma iradesi yoksa burada bir kredi açma sözleşmesi değil. N. kredi türlerinin belirlenmesi gibi unsurların yanında. SCHOEN. tek seferde kullandırabilir ancak kredi açma sözleşmeleri genelde birden fazla münferit kredi sözleşmesi yapmak için kurulurlar. Hazır bulundurma kredi açma sözleşmesinde düzenlenen asli borç olarak. kredi açma sözleşmesinin çerçevesi ve şartlarına uygun bir şekilde nakdi veya nakdi olmayan kredileri müşterinin talebi halinde kullandırmaya hazır olmasıdır. Kredi açma sözleşmesinin mevcudiyeti için belli bir limitin belirlenmesi. 248 . Kredi açma kapsamında hazır bulundurma borcunun da bulunduğu genel olarak kabul edilmektedir. 620. ihtiyaç ve bu kapsamda oluşacak talep tam belirli değildir. Der Krediteröffnungsvertrag als schuldrechtliche Rahmenverpflichtung. s. kredi alanın talebi zamanında ifa edebilmesi yeterlidir. 102. Kredi ihtiyacının son durumu. b) Kredi Sınırı ve Sözleşme Süresinin Belirlenmesi Kredi açma sözleşmelerinde banka müşteriye bir miktar nakdi krediyi doğrudan kredi açma sözleşmesinin kuruluşu ile ek bir talep olmaksızın. SCHOEN. ne zaman ve ne miktarda olacağını talep eden belirleyecektir.15 münferit işleme göre kredi karşılığını hazır bulundurma görevi yoktur. HEERMANN. 105. Müşterinin kredi kullanımı belirli süreli kredi açma sözleşmelerinde iki ayrı sınırlamaya tabi olmaktadır CANARIS. şartları belirleyen bir norm anlaşması vardır33. Kredi kullandırma borcunun temeli kredi açma sözleşmesidir ancak bunun ifası. içeriği niteliği ve ne miktarda olacağı kredi alanın çekme talebi ile belirlenir. HOPT/MÜLBERT. bu talep içerik belirleyen bir düzenleme hakkıdır. 626. bu yolla bankanın ifa borcu gelişir ve muaccel olur. Gerd. 322. Kreditrecht. Nürnberg 1965. ertelenmiş bir talebe bağlıdır. ileriki münferit işlemlerin içeriklerini belirleyen. s. s. düzenleyen bir standart sözleşme. mutlak bir tahsis borcu içermez32. Banka için süreklilik gösteren ve önceye uzanan ifaya hazırlıklı olma durumu. bankanın bir kredi talebine karşı kendisini sürekli olarak ifaya hazır şekilde tutması. kredi kullandırma borcunun bulunması yani bankanın bu konuda bir yükümlülük altına girmesi lazımdır. 33 32 CANARIS.

N. 620. Kreditrecht. S. 242. Kredi açma sözleşmesinin süresi ise asli ve zorunlu bir unsur olarak kabul edilmemektedir. 627 . 620. STAUDER. Kredi açma sözleşmesinde bir kredi üst sınırı belirlenmeli ve bu tutar taahhüt edilmelidir. AVANCINI/IRO/KOZIOL. N. SCHOEN. German Banking Law. 527 N. 56. German Banking. HUBNER.1/79. AVANCINI/IRO/KOZIOL. sözleşme konu olarak bir miktar paranın kullandırılması şeklinde nakdi kredilerin ifasını düzenleyebileceği gibi. Sözleşmesinin konusu bünyesinde ifa şekli 34 CANARIS. s. 246. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht. N. 24. Eğer banka limit belirlememiş ve sözleşmenin yorumu. N. s. 37 CANARIS. 321. diğeri ise sürekli borç ilişkisi oluşturan kredi açma sözleşmesinin süresidir. s. belirsiz süreli kredi açma sözleşmeleri kurulabilmekte. CANARIS. 50. 24 . uygun limit ve ihtiyaçlara göre belirlenecek limit gibi belirsiz kavramlarla yetinmişse bu durum uygulama yönünden hatalı olacağı gibi taraf işlemlerinde keyfilik yasağına da aykırıdır35. N. bu sebeple belirli bir kredi limiti sözleşmenin temel unsurlarından biri kabul edilmektedir36. 527 N. 157 HEERMANN. N. 35 36 TEKİNALP. eğer böyle bir sınır belirlenmemişse genel görüş kredi açma sözleşmesinin geçerliliğini etkileyecek bir unsurun bulunmadığı yolundadır34. 103. HUBNER. STAUDER. CANARIS. 38 . German Banking. s. NUISSL. TEKİNALP.1/79. HOPT/MÜLBERT. s 157.. 353. 211. 352 vd. N. NUISSL. s. s. Kredi açma sözleşmesi ile kredi alana genelde doğrudan bir kredi verilmemekte. N. çeşitli kredi türlerini sözleşmede kararlaştırılan belirli bir limite kadar ve belirli veya belirsiz bir süre içinde kullanma imkânı sağlanmaktadır. belli bir projenin finansmanı için verilmiş kredilerde bu projenin süresi sözleşme süresini belirlemekte ve kredi açma.16 bunlardan birincisi sözleşmede kararlaştırılmış olan kredi limiti. N. N. bankanın sorumluluk üstlenmesi şeklinde kredi kullandırma imkânlarını da düzenler38. HUBNER. kullandırma süresi sözleşmenin mutlak anlamda zorunlu unsurunu oluşturmamaktadır37. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 620. Bankacılık. 255. Banka Hukukunun Esasları s. YÜKSEL. 627. s 152. N.. LOMBARDINI. s. 519. LOMBARDINI. c) Nakit Devri veya Sorumluluk Üstlenilmesi Kredi açma sözleşmesinin niteliği ve uygulaması dikkate alındığında onu sadece nakit devri kapsamında kredi işlemleri ile sınırlamak mümkün değildir. s.1/79. 211.

banka garantileri gibi kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinde düzenlenen temel içeriklerdir. vadeye bağlanmış para ödüncü. 322. HOPT/MÜLBERT. bu kredi açma ve hazır bulundurma devresidir. Para ödüncü. GUGGENHEIM. s. s. N. bununla birlikte akreditif gibi özel nitelikli sözleşmelerde kredi açma sözleşmesinin kapsamında düzenlenebilmektedir. Kreditrecht.17 olarak unsurlarını düzenlediği kredi işlemleri yoluyla doğrudan bir miktar paranın verilmesi veya banka tarafından sorumluluk üstlenilmesi olabilir. Kredi açma sözleşmesinin mutlak amacı münferit kredilerin ifası değildir. kullandırma borcu ve kapsamında ifayı sağlayacak münferit kredilerin unsurlarına ilişkin iradeleri içerir. Eğer tek bir kredi işlemi yapılacaksa. Bazı hallerde ise tek bir sözleşme kurulmuş ancak henüz kredi verme borcunun ifası gerçekleşmemişse burada ifası ertelenmiş. B) Münferit Kredi İşlemleri İçerme ve Ayrılık Prensibi a) Münferit Kredileri Kademeli Şekilde Kullandırma İradesi Kredi açma sözleşmesinin kuruluş anı ile kredi kullandırma borcunun ifası arasında eğer kuruluşla birlikte bir nakdi kredi ödemesi yapılmamışsa genelde belirli bir müddet vardır. bu kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin ifasına hizmet ederler40. iskonto. iş görme veya alacak satın alınması yoluyla kredi temininin söz konusu olduğu ve kredi açma sözleşmesinin mevcut olamayacağı da belirtilmektedir39. 50. HEERMANN. 241. Aval işlemleri genelde kredi açma sözleşmesinden bağımsız şekilde düzenlenmekle beraber sözleşmenin kapsamında düzenlenmesi de hukuken mümkündür. . 211. N. onlardan bağımsız kredi tahsisi. 241. kabul. 39 40 Kredi açma STAUDER. 100. N. HOPT/MÜLBERT. örneğin sadece bir para ödüncü sözleşmesi kurma vaadi varsa ve kredi açma sözleşmesi fazla sayıda münferit kredilerin ifasına yönelik iradeleri ve bunların ifası amaçlı hazır bulundurma evresini içermiyorsa. s. s. 322. NUISSL. HEERMANN. Kreditrecht. sadece bu sözleşmeyi kurmaya yönelikse bu durumda kredi açma sözleşmesi bir ön sözleşme niteliği gösterecektir.

18 sözleşmesinde farklı türde. Kredi talebi. Kredi açma sözleşmesi çok sayıda kredi kullandırma amaçlı münferit işlemin temelini oluşturur bunların unsurlarına ilişkin iradeleri içerir ve bu münferit krediler. 97. Kredi açma sözleşmesinde kullandırma borcunun ifasının başlaması yani kredi işlemlerinin belirli hale gelmesiyle bu kredi işlemleriyle kredi açma sözleşmesi arasındaki birlik bozulur ve nitelik. kredi alan talebinde ifa zamanı ve miktarı yanında kullandırma borcunun içeriğini oluşturan kredi türünü de belirler 41. Sonradan ifa edilen münferit kredilerin unsurları asli olarak kredi açma sözleşmesi kapsamında kararlaştırılmıştır. Kredi açma sözleşmesi bağımsız kredi kullandırma borcu içerir ve bu borcun ifası sözleşme kapsamında başlangıç aşamasında genel unsurları belirli ancak niteliği. bazen talep olmadan nakdi ödemeler ona dayanarak yapılır varlığı kredi işlemlerinin baştan açık iradelerle veya sonradan taleple belirlenerek ifa edilmelerine bağlı değildir. 243 . İfayı sağlayan münferit işlemler olmadan da kredi açma sözleşmesi bağımsız varlık ve yükümlülük içerir. Münferit işlemlerin şartlarını. 157. şartları genel olarak belirlenmiş münferit kredilere ilişkin taraf iradelerini açığa çıkartır. Münferit kredi türleri açıkça belirtilmemişse. 627. N. Çok sayıda münferit kredinin ifasını gerçekleştirme iradesi ve bu konuda hazırlık kredi açma sözleşmesinin esaslı unsuru. münferit kredilerin türü kredi açma sözleşmesinin asli unsuru değildir. HOPT/MÜLBERT. s. CANARIS. s. 616. kredi alanın talebine bağlı olarak belli bir zamana yayılmış şekilde ifa edilirler. zaman ve türünü belirlemesi kredi talebi şeklindeki taraf iradesi ile mümkün olmaktadır42. STAUDER. N. German Banking Law. HUBNER. işleyiş ve sona erme 41 42 CANARIS. bazen kredi verenin üçüncü şahıslarla ilişkiye gireceği çok sayıda münferit kredi işlemi belirlenebilir veya bu konuda açıklık olmayabilir. Kreditrecht. mutlak varlık şartı olmasa da karakteristik bir özelliğidir. bunların çerçevesini kredi açma sözleşmesi belirler ve bu işlemler de kredi açma sözleşmesinin ifası niteliğindedir. unsurlarını düzenleyen iradeler kredi açma sözleşmesinde belirlidir ve bazen içerik olarak belirsiz olabilen iradelerin somut hale gelerek kredi kullandırma borcunun içeriğini oluşturan ve ifasını sağlayacak münferit işlemlerin miktar. türü ve ifa zamanı çoğu zaman belirsiz olabilen münferit kredi işlemleriyle gerçekleşir. N. kredi kullandırma borcunun ifası amacıyla.

332 44 . münferit işlemlerle kastedilen. HEERMANN.. GUGGENHEIM. N. STAUDER. 614. Ayrılık prensibine göre kredi açma sözleşmesi ile münferit kredi işlemleri amaç. s. 43 CANARIS. kredi açma sözleşmesinin feshinin ileriye etkili olması ve münferit işlemlerle nitelik farkı onlar üzerinde zamana yayılmış kısmi bir etkiye sebep olur. 100. Kreditrecht. 614. bazı hallerde taraf ve sona erme bakımından farklı hükümlere tabidir ve bu ayrılık özellikle akde aykırılık ve fesih gibi işlemlerin etkisinde kendisini gösterir. Banka üçüncü kişilerle bir borç ilişkisine girmiş onlara karşı taahhütte bulunmuştur. 324. b) Münferit Kredi İşlemleri ile Amaçlarda Ayrılık Kredi açma sözleşmesi ile münferit kredi işlemleri ilişkisinin niteliği çelişkilidir. fesih. s. 50. nitelik. iskonto. farklı amaçlara yönelme bu sonucu meydana getirmiştir44. HOPT/MÜLBERT. N. 242. s. para ödüncü. süre bitimiyle sona erme gibi durumların ani etkisi münferit krediler üzerinde doğrudan gerçekleşmez. Banka bu kredilerde kredi kullandırma borcunun ifasını sorumluluk üstlenerek gerçekleştirmiş ancak sonuçta bu borcun ifası ayrı bir sözleşmenin kurulmasına sebep olmuştur. CANARIS.19 yönünden farklılıklar oluşmaya başlar. bu ayrılık prensibidir ve temelini. kavramsal açıklığını ifa aşamasındaki işlem amaçlarının farklı olmasında bulur. Kredi açma sözleşmesinin feshinden özellikle aval ve banka garantisi gibi gayri nakdi krediler doğrudan etkilenmez. HEERMANN. N. s. teminat. Bu işlemler kredi açma sözleşmesinin kapsamında düzenlenir ve onun çerçevesinde ifa edilirler. Münferit kredi işlemleri ile kredi açma sözleşmesi kuruluşta birlik gösterseler de ifa aşamasında nitelik olarak ve bağlı oldukları kural ve uygulamalar yönünden birbirinden nispi şekilde ayrılırlar. kabul kredisi gibi kredi işlemleridir. Kredi açma sözleşmesi üzerinde gerçekleşen akde aykırılık. Kredi açma sözleşmesinin sona ermesi kural olarak sözleşmenin tarafları arasındaki iç ilişkide etkilidir ve üçüncü şahısların bu sözleşme sonucu olarak doğmuş ve halen geçerli bulunan hakları korunur. bu durum doktrinde ayrılık prensibi ile açıklanmıştır43.

N. 614. Kredi açma sözleşmesi ile münferit krediler arası ayrım yapılması lüzumu bu ikisinin ifa aşamasında hukuki kaderi. N. ancak bazı yazarlara göre onun borcu mutlak anlamda hazır bulundurmayı içermez. Bankanın üçüncü şahıslara karşı sorumluluk üstlendiği nakdi olmayan kredi 45 46 CANARIS. CANARIS. amacı ise nakdi bir tutarın sağlanması veya sorumluluk üstlenilmesidir. c) Münferit Krediler ile Hukuki Yapılarda Ayrılık Kredi açma sözleşmesi münferit kredi işlemlerini düzenler ve çerçevesini belirler ancak aralarında hukuki nitelik. Kredi açma sözleşmesinin içeriğinde şartları belirlenen ve kullandırma borcunun ifasına hizmet eden münferit işlemlerin konusu. Kredi açma sözleşmesi ile münferit kredi işlemleri ifa aşamasında birbirinden kısmen bağımsız hale geldikleri gibi münferit kredi işlemleri arasında ve kredi açma sözleşmesi çerçevesinde bankanın kredi alan lehine üçüncü şahıslarla kurduğu ve kredi alanın doğrudan taraf olmadığı teminat amaçlı kredi işlemleri arasında bağımsızlık vardır. sona erme şekilleri ve bunların sebepleri yönünden farklılıklar vardır. ihlal ederse sözleşmeye aykırılık sebebiyle tazminatla sorumlu olabilir46. 242 .HOPT/MÜLBERT. N. 325. talep anına kadar yapma borcu niteliğinde kredi açma ve kullandırma borcu vardır ve bir başlangıç aşaması söz konusudur45. Kreditrecht. Bazen sözleşmenin kuruluşuyla bazense müşterinin kredi talebi ile birlikte bankanın kredi kullandırma borcunun ifa zamanı gelir ve banka bundan sonra borcunu ifa etmez. temelde belli bir çerçeve içinde kredi hazır bulundurma durumu. amacı ve hükümlerinin farklı olması sebebiyle ortaya çıkar. 614. HEERMANN.20 Kredi açma sözleşmesinde banka kural olarak kuruluşla birlikte hazır bulundurma ve kullandırma taahhüdü altına girmiştir. kullandırma taahhüdüdür. s. Kredi açma sözleşmesindeki kredi açma ve kullandırma borcu kapsamında ifa aşamasına girmiş nakit para verme veya sorumluluk üstlenme şeklindeki kredi işlemleri ayrı nitelik gösterir. Kredi açma sözleşmesi asli başlangıçtır.

HEFERMEHL. 242. N. Kredi açma sözleşmesinin edimleri münferit kredilerin ifasına yönelik talepten bağımsız şekilde mevcuttur. s.. N. HOPT/MÜLBERT. 242. Para ödüncü. 212.II. Mesela bir para ödüncünü. burada banka kredi kullandırma borcunu sorumluluk üstlenerek yerine getirmiştir. HEERMANN. N. Münferit kredilerin ifası. GUGGENHEIM. HEERMANN. ihbarla fesih gibi sona erme hallerinde kendine bağlı olarak kurulmuş münferit krediyi özellikle üçüncü şahıslarında ilişkiye girdiği işlemleri doğrudan etkilemez. HOPT/MÜLBERT. s. 241. Kredi kullandırma dışındaki borçların ifası banka yönünden esasen başlamıştır. N. Kredi açma sözleşmesinde kullandırma borcunun ifasını sağlayan ve sözleşme bünyesinde düzenlenmiş bulunan münferit kredi işlemlerinin ifası müşteri talebi şeklindeki işlemin yapılmasına bağlıdır47. Kredi açma sözleşmesinin edimi kredi kullandırmanın şekli de genelde taleple belirlendiği için ek bir hukuki işleme ihtiyaç gösterir. HOPT/MÜLBERT. 324. münferit kredi işlemlerinin edimi ise talebin yapılmasıyla belirleneceği için hâlihazır kullandırmaya yönelik edimdir48. banka garantisini temin edilir. bunların şartları. Münferit kredi işlemleri genelde önceden bir kredi açma sözleşmesi kurulmadan yapılmazlar. N. 1/73. banka garantileri gibi kredi işlemlerini düzenleyen iradeler. icra edilir halde bırakır ona etkili olmaz49. 322 49 50 48 CANARİS. NUISSL. ifa şekilleri. d) Münferit Kredilerin İçeriğini Belirleme ve Edim Bağlılığı Kredi açma sözleşmesinde öncelikle münferit kredilerin şartları belirlenir ve bunların unsurlarına yönelik iradeler oluşur. Kreditrecht. N. 91. 1/74. AVANCINI/lRO/KOZIOL.21 işlemlerinde taraf farklılığı da vardır. Peter/lRO Gert/KOZIOL Helmut: Österreichisches Bankvertragsrecht Bd. sözleşme süresi ve kredi limiti sınırları dahilinde serbestçe talep edilebilecektir. 615. s. Kreditrecht. s. Kreditrecht. Kredi açma 47 AVANCINI. Wien 1993. ancak kredi açma sözleşmesinin süre bitimi. kredi açma sözleşmesinde önceden belirlenen şartlara göre. kredi açma sözleşmesinin kapsamında önceden düzenlenir50. N. kullandırma borcunun ifası da herhangi bir şarta bağlı değildir. 100. .

22 sözleşmesinin süresinin bitmesi veya tahsis edilen kredi miktarının tüketilmesi halinde banka kredi taleplerini reddedebilecektir. faiz. Üçüncü şahıslarla girişilen kredi açma sözleşmesine bağlı kredi ilişkilerinde ödeme. kredi açma sözleşmesinin kapsamı dışındadır ve bu konuda özel. s. 259 vd. ayrı bir sözleşmenin yapılmasına ihtiyaç gösterir51. N. ancak bunların kredi açma sözleşmesinde açıkça belirlenmesi şart değildir. Kredi açma sözleşmesinde üçüncü şahıslarla girişilecek münferit işlemler konusunda yetkiler. kabul edilecek senetlerin niteliği. bunların sınır ve nitelikleri belirlenir. Münferit sözleşmelerin ifa zamanı. bu borçlar bireysel krediye göre de belirlenebilir ve doğabilir. Sözleşme süresinin bitiminden sonra yapılan her türlü kredi işlemi. aval provizyonu. . Kredi açma sözleşmesinin haklı sebeplere dayanan fesihle sona ermesi münferit kredilerinde sona ermesine sebep olabilir. münferit kredi işlemlerin haksız şekilde kullandırılmaması halinde tazminat talebi söz konusu edim birliği sebebiyle kredi açma sözleşmesine dayanır. ödemelerin şekli. iade. bankanın ücretlerini beraberinde getirir. temeli kredi açma sözleşmesi olduğu gibi aralarında kredi ücretleri kapsamında edim bağlantısı da vardır. teminatlar. fesih sebepleri gibi münferit kredilerin içeriği kredi açma sözleşmesinde yeknesak şekilde belirlenir ve bunlar aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin karşı edimi haline getirilirler. münferit kredi işlemleri ifa amaçlıdır. Kredi açma sözleşmesinin genel çerçeve niteliği ayrım prensibine göre bağımsız yükümlere izin vermektedir52 Münferit krediler sebebiyle oluşan sözleşmeye aykırılık. Ücretler. Kredi açma sözleşmesinin kurulması. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesindeki kredi kullandırma borcu kapsamında ifa edilecek münferit kredilerin sözleşme dahilinde genel kapsamı belirlenir ve içeriği tespit edilir. tazminat ve iflasta hakların kullanılma sebebi kredi açma sözleşmesi olduğu gibi münferit kredilerin karşı edimleri olan faiz ve komisyonlar ifa amaçlı olmaları sebebiyle aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin karşı edimidir yani edimler arası sıkı bir ifa bağlantısı vardır. para birimi. Kreditrecht. niteliği ve talep tutarı eğer baştan 51 52 STAUDER. kabul komisyonu gibi. 50. Kredi açma sözleşmesi ile münferit işlemler bakımından ayrılık nispidir.

kredi talebinin yapılmasının veya kredi ihtiyacının doğmasının bu şartın 53 54 NUISSL. N. HOPT/MÜLBERT. Münferit kredi işlemlerindeki standartlar. Banka. bu sebeple kredi açma sözleşmesindeki hüküm ve şartlar. tarafların hak ve borçlarının sınırları ve kapsamı önceden karşılıklı anlaşma yoluyla kredi açma sözleşmesi yapısında edimlerde bağlantı oluşturarak belirlenir. D) Kredi Alanın Talep Hakkı a) Talep Hakkının Hukuki Niteliği Kredi açma sözleşmesinde banka. Kredi açma sözleşmesinin veya kullandırma borcunun erteleyici şarta bağlı olduğu. 242-243. mutlak. müşterinin talebi halinde sözleşmenin çerçevesinde düzenlenen münferit krediler yoluyla kredi kullandırma. STAUDER. şartlara uygun kredi talebinin banka tarafından karşılanacağı güvencesi altındadır. Kredi alanın talep hakkı serbestliği normal bir sözleşme yapısından farklı. ayırt edici bir özelliktir. sıkı bir şekilde uygulanacak taraf yükümlülüğü olarak kabul edilemez54. 212 . bu yöndeki hizmetlerini ifa etme borcu altındadır. s. krediyi hazır bulundurma. 20. kredi açma sözleşmesinde önceden belirlenen şartlara uymayan krediler hakkındaki ifa taleplerini kabulden kaçınabilme hakkına sahip olduğu gibi. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen şartlar bağlayıcıdır ancak münferit kredilerin ifası sırasında karşılıklı anlaşma yoluyla bu şartlarda değişiklik yapmak her zaman için mümkündür. planladığı işlerin giderlerini karşılama bakımından aleyhe bir değişiklik olmamasını sağlar. şartlar. Kreditrecht. s. müşteri de sözleşmeyle bağlantılı karşı edimlerini bilmektedir. normatif. 51. 210. N. Müşteri yapmayı planladığı işler için lüzumlu kredi ihtiyacını bu şekilde teminat altına alır.23 kesin olarak belirlenmemişse kredi açma sözleşmesi çerçevesinde müşterinin iradesine bağlı olarak sonradan gerçekleşecek kredi talebiyle ortaya çıkacaktır53. Kredi açma sözleşmesinin yapısı ve niteliği kredinin hiç kullanılmaması veya kısmen kullanılmasına imkan verir. SCHINNERER. NUISSL. N.

24 gerçekleşmesini sağladığı bazı yazarlarca kabul edilmiştir55. N. Borçlar Hukuku. 58 STAUDER. s. 328 vd. 1/78. Kredi açma sözleşmesini opsiyon sözleşme olarak kabul eden görüşe göre de kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit kredi işlemleri kredi talebi yapılması şeklindeki kurucu unsura bağlıdır ve bu yapısıyla kredi açma sözleşmesi münferit kredi sözleşmesinin kurulmasını sağlayan bir opsiyon sözleşmesi niteliğindedir56. M.7 . s. des ouvertures de Crédit. Sözleşmedeki hazır bulundurma ve kullandırma borçlarının varlığı şarta bağlı da değildir.. sözleşmenin kapsamında unsurları ve nitelikleri belirlenen münferit kredi işlemleri ile kredi kullandırma borcu altındadır. Haluk N. 221. Les ouvertures de Crédit. 27 56 57 55 AVANCINI/lRO/KOZIOL. CANARIS. Kemal/ÖZ. Genel Hükümler. ( STAUDER. 81. Borçlar Hukuku. . Paris 1945 s. 616. Kredi açma sözleşmesinde krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcunun doğumu için değil ancak münferit FALLOİSE. kredi alan tarafından talep yapılana kadar kullandırma borcunu ifa etme yükümü altında değildir çünkü borcun ifa zamanı gelmemiştir. s. Bir hukuki işlemin hüküm ifade etmesi veya hükümden düşmesi. kredi açma sözleşmesi sadece sonraki kredi işlemlerinin sebebini oluşturan ilk aşama değildir. s. DIERYK. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. Kredi açma sözleşmesinde bankanın. Albert. Kredi açma sözleşmesinde tarafların iradesi sözleşmenin kuruluşu ile bankanın kredi kullandırma borcu altına girmesi yönündedir ve bu borç herhangi bir şarta bağlı olmadan kuruluş anında varlık kazanır. s. taraf iradeleriyle ileride gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsiz bir olguya bağlanmışsa. s. Kredi talebi ise niteliğine uygun ve açık bir kavram olarak ifa zamanını belirleyen bir yenilik doğurucu işlemdir58. krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu şarta bağlı olmadığından kuruluş anında hemen doğar ve banka hazır bulundurma komisyonu gibi ücretlere hak kazanır ancak banka. Genel Hükümler. Bankaların standart kredi sözleşmelerine ilişkin uygulamaları ve taraf iradeleri sözleşme kapsamında bir geciktirici şartın kabulüne imkân vermez. İstanbul 2000. Kredi açma sözleşmesinde banka. doğrudan alacak hakkı sağlar. 1891. şarta bağlı işlem söz konusudur57. OĞUZMAN. 847. Traité. N. Borçlar Hukuku. 70 ten naklen ). Turgut. İstanbul 2003. NOMER. Paris.

Vadeyi tayin hakkı bir yenilik doğuran hak ve muacceliyet ihbarı bir yenilik doğuran muameledir60. 2. içerik olarak değiştiren veya bu ilişkiyi ortadan kaldırma amacı taşıyan haklardır63. GAUCH Peter/SCHLUEP Walter R. 106 hükmünce 59 60 61 62 STAUDER. Kredi talebi vade ve içerik belirleyici bir yenilik doğuran haktır. onunla başka bir kişi arasında hukuksal bir ilişki kuran.: Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil Bd./SCHMID Jörg/REY Heinz. içeriğini belirleyen seçim hakkı niteliğindedir ve banka için bağlayıcı sonuçlar meydana getiren bir işlemdir61. Bu durumda vade söz konusu şahsın kendisine tanınan hakkı kullanması ile tayin edilecektir. s. Bu hakkın kullanılmasına muacceliyet ihbarı denir. Genel Hükümler. Kreditrecht. NUISSL. . ancak vadeyi belirleme yetkisi bir şahsa ve genellikle alacaklıya tanınmış olabilir. 211. Yenilik doğuran hak tek taraflı bir hukuki işlem yoluyla yabancı bir hukuk alanında hukuksal bir değişim ortaya çıkmasını sağlayan bir haktır62. Borçlar Hukuku. İstanbul 1975. N. I. İstanbul 1993. 48. 81. C. 16. hukuki durumda değişiklik oluşturan.25 işlemler yoluyla ifanın gerçekleşmesi için bir vade belirleyici işlem ya da ihbarın varlığı kabul edilebilir59. Kredi açma sözleşmesinde talep hakkının kullanılması ile unsurları sözleşmede düzenlenmiş. 242 CANARIS. Sözleşmelerde vade bazen önceden belirlenmez. 616. HEFERMEHL. 242–243. N. s. N. bir borçlu gecikmesi veya sözleşmeye aykırılık durumu doğmayacaktır. kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayacak münferit kredilerin. s.. s. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP : Tekinay Borçlar Hukuku.Aufl. 63 BUCHER Eugen. hak sahibinin tek taraflı irade açıklaması ile hukuksal durumda bir değişiklik meydana getiren yani yenilik doğuran sonuçlandırıcı olgu ile hak sahibine verilmiş. değiştirici yenilik doğuran haklar ve sürekli borç ilişkilerinde fesih yetkisi. Schweizerisches Obligationenrecht. s. s. Yenilik doğuran haklar. I. türü ve bunların ifa zamanı belirli hale gelir. Yenilik doğuran haklar kullanılmaları sonucu yeni bir ilişki oluşturan kurucu yenilik doğuran haklar. SEROZAN Rona. N. HOPT/MÜLBERT. N. Bu düzenleme hakkı kredi kullandırma borcunun ifasını başlatan. 61. 241. 58. Allgemeiner Teil. HOPT/MÜLBERT. Sözleşmeden Dönme. BK m. Kreditrecht. EREN Fikret. OĞUZMAN/ÖZ. 35. s. 92. İstanbul. bu hak kullanılmadığı sürece kredi verme borcunun ifasına başlanmayacağı ve münferit kredi işleminin türü belirlenmediği için. Zürich 1998. Zürich 1988. 1998. Genel Hükümler.

Sözleşmeden Dönme. 65 66 67 64 GAUCH/SCHLUEP. Bd. s. Bu kredi talebinde serbestlik ve değişik hukuki yapı ve sonuçları.. 35. 212. Kredi açma sözleşmesi çerçevesinde genel hatları. s. Hans.. Kredi açma sözleşmesi özel yapısı sebebiyle kendi çerçevesinde kredi alana krediyi talep etme ve türünü belirleme konusunda tam bir serbestlik sağlar. Yenilik doğuran haklar hak sahibine dilediği sonuçları irade açıklaması yoluyla. 3. bir düzenleme hakkı olarak kredi talebini diğer düzenleme haklarından farklı özel bir duruma getirir. bu hakların başkaları tarafından ihlal edilmeleri mümkün değildir. İrade açıklamasının hukuksal etkileri açıklayanın iradesine göre belirlenir.26 dönme hakkı gibi hukuki durumu ortadan kaldıran bozucu yenilik doğuran haklar olarak şeklinde ayrıma tabi tutulmaktadır64. N. değiştirir veya bozarlar66. ifanın türü ve zamanını belirginleştirir. türü ve miktarı belirsiz olan münferit kredi işleminin niteliği ve miktarı kredi talebi ile tam olarak belirlenir. 23. II. HOPT/MÜLBERT. N. Zürich 1974. N. Aufl. von Tuhr. tür ve miktar bakımından içeriği belirli BUCHER. Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrecht. CANARIS. unsurları. bir hukuksal ilişkiyi kurar. SEROZAN. AT. Andreas/Peter. Değiştirici ve bozucu nitelikteki düzenleme hakları belirli bir irade açıklaması ile mevcut hukuki ilişkiye doğrudan etki ederek onun içeriğini değiştirir veya tamamen ortadan kaldırır. . 113. 50. üst sınırı ve süresi belirlenmiş ancak ifa zamanı. NUISSL. N. s. İçerik belirleyici düzenleme hakkı denebilecek bu işlem ifanın içeriğini tek taraflı bir irade açıklaması ile belirler. bu şekilde kredi kullandırma borcunun ifa zamanı ve kapsamı ortaya çıkar67. İçerik belirleyici düzenleme hakkı ise hukuki durumu değiştiren veya ortadan kaldıran diğer düzenleme haklarından farklı olarak ifanın içeriğini değiştirmez. Kreditrecht.616. Bu haklarda hukuki işlem kavramının temelini oluşturan yenilik doğurmaya yönelmiş irade açıklaması belirleyici unsurdur65. 243. bu sebeple yenilik doğuran hakların kullanılması sonucu fiilen ortaya çıkan yenilik doğurucu hukuksal işlemler. karşı tarafın etkisi olmaksızın ortaya çıkarma imkânı verir.

miktarı ve zamanı tam olarak belirlenmemiş bir sözleşmede tarafların ifa aşamasında tekrar sözleşme görüşmelerinde bulunması ihtiyacını kaldırarak içeriğin belirlenmesini sağladığı için özel bir yere sahiptir69. Kreditrecht. kredi alana kredi işleminin belirli şekillerde çok sayıda. kredi açma sözleşmesi yapısında düzenlenmiş kredi işlemlerinin ifasına hizmet eder. kapsam ve miktar yönünden belirli hale getirir. bu durumda artık belirli bir hale getirilecek talep hakkı yoktur. içeriğini belirler. Bu hak. Düzenleme hakları kullanılmaları ile sona ererler ancak kredi talep hakkı. krediyi ifa zamanı. düzenleme hakkının kullanılmasına ilişkin her açıklamasında. kredi açma sözleşmesinin çerçevesi dışında onu aşan bir talep geçerli değildir. 243. kurulmuş ancak ifa konusu. 82. s. CANARIS. Bu imkân kredi açma sözleşmesi kapsamında. İçerik belirleyici düzenleme hakkı ancak mevcut bir talep hakkının kapsamını. CANARIS. 616. . İçerik belirlemenin bir tür değiştirici etkiye sahip olduğu ve bu nedenle değiştirici düzenleme haklarının bir türü olduğu kabul edilebilirse de buradaki içerik belirleyici unsurun diğerlerinden farklı bir karaktere sahip olması onu yeni bir tür düzenleme hakkı olarak kabul etmeye imkân verir. müşterinin temel bir talep hakkına dayanarak. N.616. belirsiz bir ihtiyaç bu hakkın kullanılması ile belirli bir talep haline gelir68. müşterinin bu hakkı için herhangi bir şekilde objektif sınırlama getirilmez. N. b) Kredi Talebinde Serbestlik Talep hakkının kullanılması tamamen müşterinin takdirine bırakılmıştır. her 68 69 STAUDER. Kredi açma sözleşmesindeki kredi kullandırma borcunun kapsamında miktar ve süre ile sınırlı olmak üzere kredi alan birbiri ardınca yeni kredi taleplerinde bulunabilir. N. tekrar eden şekilde ifa zamanı ve içeriğini belirleme imkânı verir. kredi sınırı ve kapsamında çok sayıda ve farklı zamanlarda düzenleme hakkı kullanabilmesi şeklinde gerçekleşir ve açılan kredi limiti tükenene kadar sürer.27 hale getirir. Kredi alan. HOPT/MÜLBERT.

28

münferit ilişkinin tabiatından doğacak kısıtlamalar dikkate alınarak, dürüstlük ve güven ilkesi esaslarını ihlal etmemek şartıyla serbestçe kullanabilir70. Kredi alan kredi açma sözleşmesine, mevcut veya gelecekte gerçekleşecek ihtiyaçlarının, yatırımlarının karşılanması, işletmeleriyle ilgili giderlerin, mal ve hizmet alımlarının gerçekleşmesi amacıyla taraf olur, sözleşmenin kuruluş amacı müşterinin mali ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Kredi açma sözleşmesinin dayandığı asli ekonomik sebep müşterinin kredi ihtiyacıdır, bu sebeple kredi alan kısmi ve birbiri ardınca kredi taleplerinde bulunabileceği gibi ihtiyacının bulunmaması halinde kredi talep etmeme imkânına da sahip olacaktır. Kredi açma sözleşmesi çerçevesinde müşteri nakdi olarak kredi verilmesini talep edebileceği gibi bankanın kendi lehine üçüncü kişilere karşı garanti vermesini de talep edebilecektir71. Bazı yazarlara göre kredi alan objektif olarak kredi ihtiyacının doğması halinde bu talebi yapma borcu altına girer72, ancak bu tür bir düşünce kredi açma sözleşmesinin niteliğine aykırıdır, ayrıca objektif kredi ihtiyacının takdiri, ispatı da çok zor bir konudur, kredi alan bağımsız, tamamen serbest kararı ile kredi ihtiyacının olup olmadığına karar verecektir. . Kredi alan, kural olarak ihtiyacı olduğunda veya böyle bir ihtiyacının olduğunu düşündüğünde kredi talep edebilecek, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa hiç talepte bulunmayacağı gibi başka bir kredi kuruluşundan da kredi talebinde bulunabilecektir, bu durum kredi açma sözleşmesinin negatif olgusal karakteristiğidir73. Talep ve kredi kullanma borcunun olmaması kredi açma sözleşmesini karz sözleşmesinden ayıran temel özelliktir ve kredi alan lehine negatif sorumsuzluk imkanı olarak tanımlanır74. Kredi kullanma zorunluluğu, kullanmama halinde de faiz ödeme gibi borçlar kredi açma sözleşmesinin genel yapısına uygun değildir, ancak bu tür düzenlemelerin yapılması da mümkündür. Bazı yazarlara göre kredi

70 71 72 73 74

HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 243. LOMBARDINI, s. 530, N. 26.; NUISSL, N. 212 DIERYK, s. 27 vd.; NUISSL, N. 212. CANARIS, N. 613; HEERMANN, s. 324; LOMBARDINI, s. 530 N. 28. CANARIS, N. 613; LOMBARDINI, s. 530, N. 28-29; NUISSL, N. 211; HEERMANN, s. 324.

29

kullanmama halinde dahi faiz ödemenin kararlaştırılması, kredi kullanma zorunluluğu veya garanti komisyonu gibi bedeller sözleşmeyi kredi açma sözleşmesi niteliğinden çıkartır ve içeriğine uygun bağımsız bir kredi işlemi haline sokar, ancak genel olarak kredi talebinde serbestliğin kredi açma sözleşmesinin zorunlu unsuru olmadığı kabul edilmektedir75. Kredi açma sözleşmesinde talep zorunluluğunun düzenlenmesi ve farklı bankaya müracaat hakkının kredi açma sözleşmesi ile kısıtlanması mümkündür. Müşteri talep hakkını kullanırken bankaya zarar verme iradesi ile keyfi şekilde hareket etmemelidir, zarar verme kasdının bulunması veya davranışın dürüstlük ve güven ilkelerine aykırılık oluşturması halinde talep hakkında serbestlik sona erer76. Müşteriye hazır bulundurma ücreti ödeme borcu yüklenebilir, hazır bulundurma veya kullanmama komisyonu olarak adlandırılabilecek bu tutar, banka tarafından hazır bulundurulan ancak kullanılmayan krediler için sözleşmede karalaştırılan bir karşılık ücrettir. Sözleşme serbestliği esaslarına göre kredi talep etme yükü veya verilen krediyi kullanma borcunun, kredi açma sözleşmesinde kararlaştırılabileceği genel olarak kabul edilmektedir, sık rastlanmasa da böyle bir borcun varlığı sözleşme veya münferit işlemin şartlarından, taraf iradelerinden açıkça anlaşılması halinde geçerli olarak kabul edilebilecektir77.

c) Tekrar Eden Talep İmkanı
Kredi açma sözleşmesi asli niteliği veya unsuru olmamakla beraber, birbiri ardınca, fazla sayıda kredi talebine imkan verir, bu talep imkanının ek bir şart ile kararlaştırılması veya uygulamada yoğun şekilde kullanılan cari hesap işletilmesi şeklinde gerçekleştirilmesi hukuken mümkündür. Tekrar eden talep imkanı kredi

75 76

CANARIS, N. 613; HEERMANN, s. 324; LOMBARDINI, s. 530

SCHOEN, s. 116; AESCHLİMANN, Otto, Der Krediteröffnungsvertrag nach schweizerischem Recht, Diss. Bern 1925, s. 68 vd. ( Stauder’in eserinden alınmıştır. ), s.31; STAUDER, s. 52; NUISSL, N. 212. Alman Federal Mahkemesi de bazı kararlarında bu yönde görüş açıklamıştır; BGH 1962, 116; kredi açma sözleşmesi kurulduğu sırada, sözleşme şartı olarak açıkça kararlaştırılan, banka tarafından açıklanan, kredi alan tarafından da kesin bir şekilde kabul edilmiş bulunan kredi kullanma borcu ile kredi alan bağlıdır, bu şekilde bir borç sözleşme şartı olarak kabul edilebilir…..
77

30

açma sözleşmesinde veya münferit işlemler yapılırken düzenlenebilir ancak bu imkan kredi açma sözleşmesinin mutlak karakteristik bir unsuru değildir78. Kredi alan sözleşmede belirlenen üst limite kadar kredi kullanmışsa ek bir talep hakkı olmaz, yeni kredi talebi ancak kredi limiti talep anında henüz dolmamışsa mümkündür. Her bir münferit kredi işlemi, kredi açma sözleşmesindeki limit dahilinde onu karşılayacak şekilde gerçekleştirilir ve kredi limitinin dolması halinde bankanın kredi tahsisi ve kullandırma borcu sona erer. Cari hesaba dayanmayan, ancak kredi açma sözleşmesinde kredi alana verilen yetki ile işleyen dönüşümlü kredi işlemlerinde her bir talep ve kredi işlemi yeni bir bağımsız ifa kabul edilir. Bu tür tekrar eden kredi işlemlerinden farklı olarak cari hesaba dayanan kredi işlemlerinde kredi ifası cari hesap sözleşmesinin ve tek işleme dayanan kredi kullandırma borcunun ifasına hizmet eder ve bu yolla müşterinin borç durumu hakkında bilgi verir79.

d) Kredi Talebinin Devri ve Haczi
Kredi açma sözleşmesi özellikle kredi alanın mali gücü, kişisel özellikleri dikkate alınarak kurulan bir sözleşme niteliğindedir, bu sebeple sözleşme nitelik olarak taraf değişikliğine uygun değildir. Kredi açma sözleşmesinde kredi, genelde kredi alanın uygulamak istediği bir projesinin finansmanı için açılır, bazı kredi türlerinde banka açılan kredinin belirtilen amaç için kullanılıp kullanılmadığını incelemekle yükümlüdür. Kredi belirli bir amaç için tahsis edilmişse, kredi veren banka kredinin bu amaç dışında kullanılmasına engel olabileceği gibi kredi alan dışındaki kişilerin bedeli çekmesine ve kullanmasına engel olabilir80. Kredinin belirli proje ve amaçlara bağlanmış olduğu hallerde taraflar arasındaki kişisel güven, sözleşmenin önemli unsurlarındandır; bu durumda kredi talep hakkı ve kullanma alacağının üçüncü şahıslara devri geçerli

STAUDER, s. 33-52; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 257; AVANCINI/IRO/KOZIOL, N.1/79.
79

78

STAUDER, s. 171; GUGGENHEIM, s. 96; ALBISETTI/GSELL/NYFFELER, s. 76; AVANCINI/IRO/KOZIOL, N.1/79. YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi , s. 137; STAUDER, s. 131; CANARIS, N. 629;

80

31

değildir. Ancak bu konuda tarafların anlaşması mümkün olduğu gibi, devralan şahsın doğrudan o projenin içinde olması onu desteklemesi mesela ortak olması halinde devir mümkün olabilir81. Kredinin belli bir amaca tahsis edilme durumu veya devrin bankaca yasaklanmış olması halleri dışında kredi kullanma alacağının kredi alan tarafından başka bir kişiye devredilebileceği kabul edilmektedir. Bir alacak hakkı niteliğinde olmayan, içerik ve vadeyi belirleyen bir düzenleme hakkı olan kredi talebi ise genel kabule göre kredi alanca yapılabilecektir82. Kredi alan talep sonrası belirli hale gelen kredi kullanma alacağının bir başka kimse tarafından çekilmesine izin verebilecektir, bu bir alacağın devri ve iade borcunun ise iç yüklenilmesi şeklinde gerçekleşir. Bankanın alacağını tehlikeye sokmayan bu tür bir işlem sözleşmenin devri anlamına da gelmez. Kredi sağlama alacağını temlik eden müşteri bu durumda banka yönünden asıl borçlu durumundadır, ancak kredinin tamamının veya belirli bir kısmının üçüncü bir şahsa ödenmesi konusundaki talep hakkını ve kredi alacağını devretmiş olmaktadır83. Kredinin çekilmesine izin verme halinde sözleşmenin yenilenmesi veya taraf değişikliği söz konusu değildir, bu durumda önceden yapılmış bir sözleşmenin ifası, kredinin müşterinin adı ve hesabına üçüncü bir şahsa verilmesi söz konusudur84. Sözleşme taraflarının durumunda bir değişiklik olmaz, bankanın borçlusu hala kredi alan müşteridir, kredi alan taraf durumunu koruduğu için, kredi bedellerini, komisyon ve faizleri, kullanılan kredinin iadesini ifa bakımından kredi alan sorumludur85. Haklı sebeplerle olağanüstü fesih veya aciz sebebiyle ödemeden kaçınma şartları müşterinin durumuna göre belirlenecek, fesih beyanı da onun şahsına karşı yapılacaktır. Devralan kişiler kredi açma sözleşmesini tüm hak ve borçlarıyla

81

CANARIS, N. 629; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 280, 281; AVANCINI/IRO/KOZIOL, N.1/82. STAUDER, s. 133; CANARIS, N. 629; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 276 STAUDER, s. 133; CANARIS, N. 629; HEERMANN, s. 324; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 276 vd; HUBNER, German Banking Law, s. 157. YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi , s. 138; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 277. CANARIS, N. 629; AVANCINI/IRO/KOZIOL, N.1/83; HUBNER, German Banking Law, s. 157.

82 83

84 85

kredinin iadesini kredi alandan talep etme hakkına sahip olmaya devam edecektir (BK. 276. N. müşterinin kredisinin haczi durumu her zaman için bankaya haklı nedenle fesih veya aciz sebebiyle kredi temininden kaçınma ve fesih imkanı verir89. 276. N. N. 136 vd. 630. 630 . HOPT/MÜLBERT. s. bu durumda ödeme kredi açılan kimseden başkasına yapılacak ancak banka. HOPT/MÜLBERT. 277. N. 87 88 89 CANARIS. Kredi açma sözleşmesinde krediyi kullanan taraf borcun nakli yoluyla krediyi iade borcunu devralabilir. bu durumda tüm haklar ve borçlar kredi alan taraf olarak bu kişiler için geçerli olur88. 277. STAUDER. N. tüm sorumluluklarla sözleşmenin devri sözleşme özgürlüğü kapsamında mümkündür. 277 CANARIS. . kredi alan yine borçlu durumundadır ve hukuki durumda her hangi bir değişiklik olmaz. Kredi açma sözleşmesinin tüm hak ve borçlarıyla devredildiği devir anlaşmasına kredi veren bankanın da katılımı ve onayı lazımdır86. Kreditrecht. Haciz imkanı kredi için ancak sınırlı hallerde mümkün olabilecektir. Haciz alacaklısı bankaya tamamen yabancı bir kişidir. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesi kişisel özelliklerin dikkate alındığı güven esaslarına göre kurulan bir sözleşme olduğu için kredi ile ilgili talep hakkının haczi veya rehni içinde aynı sınırlamalar geçerlidir. s. Sözleşmenin kuruluş aşamasında birden fazla kişi kredi alan sıfatıyla sözleşme tarafı olabilir. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 630. N. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht. AVANCINI/IRO/KOZIOL. ancak kredinin kullanım amacına hizmet etme. 111). Kreditrecht.32 devralabilirler. N. N. Kredinin çekilmesine izin verme sözleşmede üçüncü şahıs lehine şart olarak düzenlenebilir. 133. N. STAUDER. uygunluk gibi şartların gerçekleşmesi ve özellikle konuya bağlı kredilerde bankanın nakil onayı gibi teminat gösterilmesine veya haczine onay vermesi gibi durumlarda teminat gösterme veya haciz mümkündür.1/83.1/83. ancak bu şekilde iade borcunun devri de bankanın onayına bağlıdır87. . Kreditrecht. 86 CANARIS.

N. Kredi alana karşı güven konusunda yapılacak hata önemli olmakla beraber genelde bu hata saik hatası sayılmaktadır90. Güven ilişkisi sözleşmenin kurulması için lüzumlu. N. müşterinin kişiliği önemlidir. . 248 YÜKSEL. mirasçıların da kredi alabilecekleri kararlaştırılabilir. 53. HOPT/MÜLBERT. müşterisinin kredi konusundaki yeterliliğini incelerken müşterinin maddi ve manevi özelliklerini dikkate alabilir. karşılıklı güven esaslı bir unsur olmamakla beraber hiçbir etkinliği veya bağlayıcılığı olmayan sıradan bir sebep de değildir. banka ise bu mali imkanı daha sonra. Sözleşmeye konacak özel bir hükümle rehinlerin kredi alanın ölümünden sonraki kredi kullanımlarını da karşılayacağı.33 E) Güven Unsuru Karşılıklı güven kredi açma sözleşmesinin sübjektif yönüdür. Kreditrecht. iade zamanı geldiğinde kendisine iade edileceğine güvenerek müşteriye aktarmaktadır. psikolojik ve gerçek bir ön şart olarak kabul edilmektedir. 90 91 CANARIS. s. 614. Özellikle günümüz ticari hayatında kredi işlemleri ile ilgili tüm talepler genelde ayni teminatlarla güvence altına alınmakta ise de müşterinin ödeme gücü ve niyeti önemini korumaktadır. s. bu konuda açık bir hüküm olmaması halinde kredi açma sözleşmesi yorumlanarak bir sonuç çıkarılabilecektir91. kredi alan. STAUDER. 23. Banka. Karşılıklı güven ilişkisinin kredi açma sözleşmesinde önemli bir yeri olmakla beraber sözleşmenin bir unsuru olarak görülmemektedir. sözleşmede belirlenen çerçevede ve talep zamanında kredi verileceğine güvenmekte ve işlerini buna göre planlamaktadır. müşterinin güvenilirliğini belirlemek için yapılmaktadır. Kredi alanın şahsına duyulan güvenin etkisi sonucu sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa. kredi alanın ölümü ile kredi kapanır. Karşılıklı güven tüm kredi ilişkisini kapsar ve bu yolla takip eden münferit kredi işlemleri üzerinde de etkili olur. Tüm kredi açma sözleşmelerinde mevcut kredi değerlendirilmesi. Kredi Açma Sözleşmesi.

kredi işlemi bir para ödüncü ise bu iadenin kapsamı kredi açma sözleşmesi yanında para ödüncüne ilişkin hukuki düzenlemelerde kıyasen uygulanarak belirlenir. 245. 92 STAUDER. aval gibi kredi işlemlerinde yapılan ödemenin karşılanması ve bunların ücretleri ilgili şartlar kredi açma sözleşmesi kapsamında düzenlenir. Kabul ve Aval kredisi işlemlerinde de müşteri senet sorumlusu sıfatıyla bankanın yaptığı ödemeleri karşılayacaktır. Kredi Açma Sözleşmesi.34 F) Kredi Alanın İade ve Karşılık Bedel Taahhüdü Kredi açma sözleşmesinde müşterinin karşılık borçlarının niteliği ve kapsamı tartışmalıdır. . Kreditrecht. Sorumluluk sebebiyle bankaca yapılan ödemelerin kredi alan tarafından karşılanması borcu ise esas olarak bir tür hukuki sorumluluk sebebiyle tazminat veya tasfiye borcudur ve kredi açma sözleşmesinin esaslı ve kurucu unsuru değildir. İade borcunun sebebi münferit kredi işlemlerine göre farklılıklar gösterir. 19. German Banking. 324. N. HUBNER. s. nakdi olmayan kredilerde bankanın yaptığı ödemenin karşılanması borcu birbirinden farklı nitelik gösterir ve ayırt edilmesi uygun olacaktır. Para ödüncüne ilişkin kredi işlemlerinde iade borcu ödünç sözleşmesine ve iade borcuna ilişkin hukuki nitelemelere göre yan borç. HOPT/MÜLBERT. Senet iskontosu şeklinde kredi işleminde. s. Kredi açma sözleşmesi kapsamında iade borcu. 54. 259 vd. nakdi kredilerde paranın iadesi. YÜKSEL. 211. NUISSL. HEERMANN. s 160. tasfiye borcu olarak kabul edilebilecektir. tasfiye borcu olarak kabul edilmektedir. s. Nakdi kredilerde iade borcu. kredi alanın sorumluluğu sözleşme şartları yanında. nakdi olmayan kredi işlemleri ile doğar ve sebebi doğrudan kredi açma sözleşmesi olmasa da onun kapsamında kredi talebi ile meydana gelen bir kredi işleminin kapatılmasıdır92. Kredi karşılığı faiz ve komisyon gibi ücretlerle. Sorumluluk kredilerine ilişkin müşterinin krediyi karşılama borcu her zaman için kredi açma sözleşmesinin unsurları arasında sebepleri ile birlikte düzenlenir. bunun şekil ve kapsamı. N. Bankanın üçüncü kişilere karşı üstlendiği sorumluluğun karşılanması borcu. senet borçlusu veya senet için teminat veren kişi sıfatıyla gerçekleşebilecek ve bu şekilde kredi borcunun iadesi yapılacaktır. banka garantileri.

hazır bulundurma komisyonu ve gayri nakdi kredilere ilişkin diğer komisyonlar şeklinde düzenlenir. HUBNER. BARCHEWITZ. 93 94 STAUDER. 322. s. kredi açma sözleşmesinde açıkça belirlenmesi şart değildir. ( Yazarlar. s. NUISSL. Kreditrecht. onun açılmasıyla da belirlenebilecektir97. LOMBARDINI. 95 STAUDER. Hazır bulundurma sebebiyle müşteri kredi kullanmasa bile belli bir miktar hazır bulundurma ücreti ödeme borcu altına girebilmektedir. 33. s. NUISSL. Kredi açma sözleşmesi kapsamındaki kredi tahsisi bir bankacılık işlemi olarak çoğu zaman değişik şekillerde bir ücret karşılığında gerçekleştirilir ve bu tutar krediyi hazır bulundurmanın karşılığı ve sözleşmenin bir unsurudur93. 259 vd. ancak münferit kredi işlemlerinin karşılığını oluşturabilir. s 157. 68 vd. 157. N. bireysel krediye göre. German Banking Law. N. bankanın ücretlerini beraberinde getireceğini. BARCHEWITZ. 55. Özellikle para ödüncü ve iskonto şeklindeki kredi işlemlerinde banka. Kredi açma sözleşmesinin genel çerçeve niteliği sebebiyle ücretlerin. ) 97 96 HOPT/MÜLBERT. 178. ödünç faizi. Faiz ödeme borcu kredi açma sözleşmesi çerçevesinde kredi kullandırmanın karşılığıdır ancak faizin münferit kredi işlemi şeklindeki para ödüncünün karşılığı olduğu kredi açma sözleşmesinin ise tam bir karşılığı olamayacağı ancak edim bağlılığı ve tasfiye yönünden birlik gösterebileceği de savunulmaktadır96. N. s. ancak bu ücretin kredi açma sözleşmesinin asli. s. HEERMANN. 212. SCHOEN. AESCHLİMANN. N. HUBNER. CANARIS. HOPT/MÜLBERT. 531 N. ALLEN. s. vazgeçilmez bir özelliği olmadığı genel olarak kabul edilmektedir94. HEERMANN. s. s. 157. . müşterinin her talebinde ödenmek üzere belli bir miktar parayı hazır bulundurmaktadır. kabul komisyonu gibi. Kreditrecht. STAUDER. 322. 639.( Stauder’in eserinden alınmıştır. bu durum kredi açma sözleşmesine iki tarafa borç yükleyen sözleşme niteliği verir95. s. 212. German Banking. N. N. kredi açma sözleşmesinin kurulmasının. aval provizyonu. 133.. 178. SCHOEN. Yazara göre Ücret olarak belirlenen edimler kredi açma taahhüdünün karşılığını oluşturmaz. CANARIS. s. German Banking Law. s. s. 3. Komisyon ve kredi tahsis ücreti. kredi tahsisinin ve verilmesinin gerçek anlamda karşılığıdır ve hukuki dayanaklarını münferit işlemde değil doğrudan kredi açma sözleşmesinde bulur. 254 HUBNER. 33. 434. 613. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen ve kredi ücreti olarak tanımlanan faiz komisyonlar kredi açmanın ve kullandırmanın karşılığını oluşturan edimlerdir aralarında karşılıklılık ve değişim ilişkisi vardır (synallagma).35 Kredi açma sözleşmesinde karşılık ücretler genelde faiz. 132.

) 98 HOPT/MÜLBERT. G) Tarafların Anlaşması Kredi açma sözleşmesinin varlığı için asli unsur bankanın. Kreditrecht. ayrım prensibinin geçerli olduğunu belirtmektedir. Görüşmeler kredinin verilip verilmeyeceği. bu tür unsurlar kararlaştırılmamışsa sözleşmenin yorumlanması yoluyla tespit edilirler ve sorumluluğun kapsamı münferit işleme göre de belirlenebilir. kabul veya banka garantileri gibi doğrudan nakit devri içermeyen. teminatların belirlenmesi ve sağlanması. oranı taraflar arasındaki anlaşmaya göre değişen komisyonla birlikte. iskonto gibi kredi işlemlerinde. kredi türlerinin açıkça kararlaştırılması şart değildir. Bununla birlikte açık bir kredi kullandırma vaadinin bulunmaması sözleşmenin ancak bunların kredi açma sözleşmesinde açıkça belirlenmesinin şart olmadığını. verilecekse bunun şartlarını belirlemeye yöneliktir. Kredi açma sözleşmesinin genel çerçeve niteliği bağımsız yükümlere izin vermektedir. Kredi açma sözleşmesinin kurulmasına ilişkin görüşmeler müşterinin kredi talebinde bulunması ile başlar ve bankanın kredi kullandırma borcu altına girmesi ile tamamlanır. ancak müzakere aşamasındaki sorumluluğa ( culpa in contrahendo ) ilişkin taleplere imkan verebilir98. Kredi yeterliliği konusunda banka tarafından yapılan incelemeler. banka tarafından üçüncü şahıslara karşı sorumluluk üstlenilmesi kapsamındaki kredi işlemlerinde ise karşılık bir miktar komisyon olarak belirlenir. Ön görüşmeler hukuken bağlayıcı nitelikte değildir. Sözleşmenin süresi. bireysel krediye göre de belirlenebileceğini hatta ona bağlı olarak da doğabileceğini. Aval. müşteriye karşı kredi kullandırma taahhüdü altına girmesidir. genel işlem şartları konusunda müşterinin bilgilendirilmesi gibi ileri görüşme aşamaları dahi kredi açma sözleşmesinin kurulduğunu göstermez. faiz veya iskonto bedeli ödeme borcu doğar ve tüm bunlar kredi açma sözleşmesine göre kredi kullandırmanın karşılığıdır. N. münferit krediler ve ifa şekilleri hakkında görüşmeler. 252 . krediye ait hesap açılması ve kredi için cari hesap sözleşmesi yapılması.36 Nakdi bir ödeme niteliğindeki para ödüncü.

Bankanın sözleşme hükümlerine göre yapacağı ifa genel olarak müşterinin talebinde ve kredi sözleşmesinin kurulmasına ilişkin müzakere safhasında belirlenir. N. Hukuku işlemlerin kuruluşu hakkında Borçlar Kanununda düzenlenen genel hükümler kredi açma sözleşmesine de uygulanır. 1 kapsamında gerçekleşecektir. 249. N. Sözleşme süresi ve kredi limiti belirlenmemiş olsa bile kredi veren tarafından yerine getirilecek kredi kullandırma taahhüdünün varlığı halinde geçerli bir kredi açma sözleşmesi kurulmuştur. Genel sözleşme kuramı şekil şartına bağlı olmayan sözleşmelerin kurulmasında zımni iradeleri kabul eder.37 yorumlanması sırasında onu bir ön sözleşme veya norm sözleşmesi haline getirebilir99. bu tür işlemlerin yorumu ile sözleşmenin kurulduğu tarih belirlenir. diğer sözleşmeler gibi icap ve buna uygun kabul beyanıyla kredi açma sözleşmesi kurulur. Kredi açma sözleşmesinin kurulması için tarafların tüm esaslı noktalar üzerinde anlaşmaları lazımdır. s. bu sebeple zımni iradelerle münferit 99 CANARIS. Taraflar bu şekilde asıl sözleşmeyi kurabilecekleri gibi ileride kredi açma sözleşmesi kurmayı amaçlayan bir ön sözleşme de yapabilirler. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesi iki tarafa borç yükleyen niteliktedir. bu durumda sözleşmenin kuruluşu genel ve şartlar ve müşterinin talebi dikkate alınarak kredi açma sözleşmesinin yorumu ile tespit edilir. 157. bununla beraber bireysel olaylarda müşteri talebinin kredi veren banka tarafından hangi anda kabul edildiğinin tespiti bazı zorluklar gösterebilir. bu şekilde açık yazılı bir sözleşme yoksa banka tarafından kısmen dahi olsa kredinin verilmeye başlandığı zamandır. Sözleşmenin kuruluş BK m. HUBNER. Kredi alanın hukuki işlem ehliyetine sahip olmaması halinde sözleşmeyi kanuni temsilcisi kurabilir. HOPT/MÜLBERT. Genel olarak kabul zamanı sözleşmenin banka tarafından onaylandığı. kredi açma sözleşmesinde esaslı unsurlar krediyi hazır bulundurma ve kullandırma vaadi ve karşılık bedellerdir. kredi alanın tek başına sözleşme kurabilmesi için tam ehliyetli olması lazımdır. BK m 22 hükmüne göre buna engel bir durum yoktur. German Banking Law. sınırlı ehliyetsizler kanuni temsilcilerinin rıza veya onayı ile sözleşmeyi kurabilirler.620. .

BAUMBACH/DUDEN. HOPT/MÜLBERT. N. German Banking Law. s. HOPT/MÜLBERT. N. Das Schweizerische Obligationenrecht. kabul ve aval gibi işlemler bu şekilde zımni iradelere örnek oluştur ancak bu sözleşmelerin kurulmuş olması tarafların zımni iradesi ile bir kredi açma sözleşmesinin sorumluluğu altına girdiklerini mutlak anlamda göstermez. garanti verilmesi. JW 1934. bir kısım yazar ise bu imkanın sözleşmede veya sonraki münferit krediler temel alınarak yada onlar verilirken 100 101 102 103 CANARIS. s. Kredi açma sözleşmesinin varlığı belirlenemezse sorumluluğun kapsamı ve genel şartlar münferit kredi işleminin kapsamına göre belirlenebilecektir101. N. Bir kısım yazar.323. ( Stauder’in eserinden alınmıştır. Karşılıksız çekin ödenmesi. yani tekrar eden talep imkanının hatta cari hesap sözleşmesi niteliğinin kredi açma sözleşmesinin yapısından kaynaklanan bir özellik olduğunu103. limit dahilinde tekrar eden birbirini takip eden. Aufl. 2745 vd. 249. Zürich 1956. Diss. Rudolph. bir kısım yazar ise ayrı bir sözleşme ve bu konuda bir düzenleme olmasa da süre bitiminden önce kısmi ödemeler yapmak şartıyla. iki sözleşme arasında ayrımın ancak tarafların kararlaştırması halinde mümkün olacağını belirtmektedir. Adolf..) 104 .( Stauder ‘dan naklen ) SCHÖNKE. German Banking Law. Die Einwirkung der Konkursöffnung auf Krediteröffnungs und Kontokorrentverträge. Die Sicherung des Bankkredits. 157. N. H) Süreklilik Unsuru Kredi açma sözleşmesinde bankanın asli borcu olan kredi vermenin kullandırılma şekli de tartışma konusu olmuştur. hatta kredi açma sözleşmesinin mutlak anlamda bir cari hesap sözleşmesini beraberinde getirdiğini104. KADERLİ. 406. kredi kullandırmanın sözleşmede belirlenen süre ve limit dahilinde bir defada olabileceğini102. 5. kredi kullanımlarının mümkün olacağını süreklilik veya dönerlik olarak adlandırılan bu imkanın kredi açma sözleşmesinin karakteristik özelliği olduğunu. GUHL. 6. HUBNER. s. Kredi açma sözleşmesi bakımından özellikle bir kredi limitinin belirlenmesi tipik unsur olduğundan kredi alan için bu unsurun ve kredi açma sözleşmesinin varlığını ispat yükü doğar100. 157.619. HUBNER.38 kredi sözleşmelerinin kurulması ve yürümesi mümkündür. 249. Bern 1938. ) ( Yazar burada kredi açma sözleşmesinin mutlak anlamda bir cari hesap sözleşmesiyle bağlantısı bulunduğunu. Theo. s.

264 vd. HUBNER. 105 STAUDER. 1628.171 vd. ihtiyacına göre her seferinde farklı veya aynı türden krediler alabilir. 875. s. SCHÄRER/MAURENBRECHER. s. bu şekilde kredi kullandırma taahhüdünde süreklilik oluşmaktadır. N. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Kanunda açık bir düzenleme olmadıkça sözleşmenin geçerliliği bir şekle bağlı değildir ( BK m 11 ). STAUDER. HUBNER.39 düzenlenebileceğini yani tekrar eden talep imkanının kredi açma sözleşmesinin mutlak karakteri ve unsuru olmadığını kabul etmektedir105. Belirlenen limit dahilinde farklı türde kredilerin aynı anda alınması ve farklı zamanlarda ödenerek tekrar yararlanılması mümkündür107. TUNÇOMAĞ. N. Dönerlik imkanı müşterinin krediyi geri ödemesi ile sözleşmenin sona ermemesini sağlar. Kreditrecht. Sözleşmenin tarafları şekil şartını ispat vasıtası olarak kabul etmişlerse buna aykırılık sözleşmenin hükümsüzlüğü sonucunu meydana getirmez. s. her iki halde de kredi alan sözleşme süresi sona erinceye kadar kararlaştırılan krediyi limit dahilinde tekrar kullanıp geri ödeyebilir.1/79..353. CANARIS. s. s. N. sözleşme belirli veya belirsiz süreli yapılabilir. 108 EREN. 673. s . bu durumda sözleşme bu şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz108. 106 107 TEKİNALP. 266 . HOPT/MÜLBERT.1/79. 52. 246.332. s. 154. s. German Banking Law. Kredi açma sözleşmesinde bankanın yükümlendiği kredi açma ve kullandırma taahhüdü ve fiilen krediyi kullandırması esasen sözleşmeye süreklilik sağlayan bir niteliktir106. N. 257. 33-52. Taraflar kanunen şekle bağlanmamış bir sözleşmenin geçerliliğini şekle bağlayabilirler. s. Tekrar eden talep imkanı kredi açma sözleşmesi devamlılık göstermesini sağlayan önemli bir unsurdur. N. CHRIST. s. TANDOĞAN. AVANCINI/IRO/KOZIOL. V) Sözleşmenin Şekli Kredi açma sözleşmesi diğer isimsiz sözleşmeler gibi kanunda düzenlenmemiştir ve bu sebeple sözleşmenin şeklini belirleyen bir hüküm de yoktur.. German Banking Law. HOPT/MÜLBERT. 153.

109 110 KURU/ASLAN/YILMAZ. 288 hükmünce bir hakkın doğumu. Medeni Usul Hukuku. 619. HOPT/MÜLBERT. Belli tutarda nakdi kredi kullanımlarına izin. bunun dışında kalan kesin deliller olan. s. kredi alana belli bir limit dahilinde bir hesap üzerinden kredi tahsisi zımni iradelerle kurulmuş bir kredi açma sözleşmesinin varlığını gösterebilmektedir111. HOPT/MÜLBERT. HUBNER. 111 . 351. Ankara 1997. s. 251. kesin hüküm ve ikrarda kesin delil anlamındadır ve bu hükmün kapsamına girer. CANARIS. 620. HUBNER. Kreditrecht. CANARIS. N. bu ispat kuralı fiilen sözleşmelerin senetle yapılması lüzumlu kılmaktadır109. German Banking Law. değiştirilmesi.40 Kredi açma sözleşmesinin geçerli olarak kurulabilmesi için kanunen bir şekil zorunluluğu yoktur ancak HUMK m. 156. Burada söz konusu olan senet kesin delillerin en önemlisidir. EREN. ertelenmesi amaçlı hukuki işlemlerin yapıldıkları zamanki miktar ve değerinin dört yüz milyon Türk Lirasını geçmesi halinde senetle ispat edilmesi lazımdır. 249. N. tarafların zımni iradesiyle kredi açma sözleşmesinin kurulabileceği kabul edilmektedir110. senet kabulleri. German Banking Law. devri. Kreditrecht. s. 156. N. yemin. N. 249. Şekil şartı ispat bakımından önemli olmakla birlikte sözleşmenin geçerliliğine etkili değildir. s. teminat verilmesi.

akreditif sözleşmesi nakdi kredi sözleşmeleri olarak kabul edilmektedir. German Banking Law. 127. bu krediler genel kredi açma sözleşmesine bağlı olarak verilebildiği gibi ayrı münferit sözleşme şeklinde banka müşterilerine verilebilmektedirler. 1667. leasing sözleşmesi.1. Banka teminatları olarak da adlandırılan banka teminat mektupları. Bu sözleşmeler içinde cari hesap sözleşmesi kredisi. s. HUBNER. senet ve emtia avansı kredisi sözleşmesi. karz sözleşmesi. 157. C. I) Nakdi Krediler Nakdi krediler bankanın müşterisine nakden Türk Lirası veya döviz cinsinden kullandırdığı krediler olup üç şekilde kullandırılabilmektedirler: A) Karz Şeklinde Kullandırılan Krediler Kredi tutarının tamamının bir defada veya kısmi olarak nakdi şekilde ödendiği kredi sözleşmeleridir. . ciro kredisi gibi sözleşmeler ise gayrı nakdi kredi sözleşmeleri olarak isimlendirilmektedir112. Kredi tutarı önceden belirlenen vadede bir defada veya taksitler halinde faizi ile birlikte tahsil edilerek tasfiye edilir. Banka Sözleşmeleri Hukuku. s. Ankara. faktoring sözleşmesi. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. 1667. kefalet kredisi. 1996 s. s. Uygulamada bu tarz verilen krediye sabit vadeli para ödüncü adı verilmektedir. İbrahim. maddede 112 113 KAPLAN. kabul kredisi. aval kredisi.41 § 2) MÜNFERİT KREDİ TÜRLERİ Banka kredileri nitelikleri bakımından nakdi ve gayri nakdi şeklinde ikili bir ayırıma tabi tutulmaktadır. 65. Bu tür kredilere Borçlar Kanunu'nun 306-312. Borçlar Kanununda karz akdi 306. Günümüzde tüketici kredileri genelde bu şekilde verilmektedir. s. maddelerinde düzenlenen karz akdi hükümlerinin uygulanacağı kabul edilmektedir. Bu kredilerin verilmesi banka ile müşterisi arasında bir ticari karz meydana getirmektedir113. ERTAN. ERTAN. kıymetli evrakın ıskontosu ve iştirası için yapılan kredi sözleşmeleri.

386. JURA. İstanbul 2002. karz sözleşmesinde ödünç veren. 10/2002. GUGGENHEIM. 96. s. Kanun'un tarifine göre. s. Klaus/WILLINGMANN. Jürgen/MAİFELD. jan/GÖRİNG. PALANDT/PUTZO. m. Ödünç alanın kendisine verilen şeyi tüketebileceği. ödünç veren sözleşmenin sona ermesi durumunda sadece şahsi hakka dayanarak bir iade talebinde bulunabilecektir. 67. s. s. Das neue Schuldrecht. Kompaktkommenter. 2 117 116 115 114 TUNÇOMAĞ. § 488 N. bir akittir ki onunla ödünç veren. s. KOHTE. Cevdet.675. KÖNDGEN Johannes. München 2003. 2 . § 488. B) Cari Hesap Şeklinde Kullandırılan Krediler Kredi açma sözleşmesi yaygın bir bankacılık sözleşmesi olarak müşteri ve banka arasındaki genel iş ilişkilerini düzenler ve kapsamına alır. s. PALANDT/PUTZO. 2/2001. Anne/RÖCKEN. onun kapsamında bazı sözleşmelerin yapılmasına neden olmuştur. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. 1641vd. GUGGENHEIM. WM. 647. ( BGB § 488-490). 362. Matthias. KÖNDGEN. Das neue Schuldrecht. 7. Peter/TONNER. s. Darlehens und Kreditrecht nach dem Schuldrechtsmodernisierungsgesetz. Der Darlehensvertrag. 65. REİSOĞLU. Armin. Stefan. s. 35/2001. 312 N. ödünç alan da aynı miktar ve nitelikte şeyi iade etmeyi taahhüt etmektedir114.. Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler. § 488 N. m. Hans/ROTT. s. Karz sözleşmesi hukuki nitelik bakımından borç doğuran ve rızai bir sözleşmedir116. ( BGB § 488-490). GRUNDMANN. 583. Kredi açma sözleşmesi ile birlikte YAVUZ. BECKER. s. ( BGB § 488-490) Berlin 2001. s. RÄNTSCH. Dagmar. 1642. bir miktar para veya bir misli şeyin mülkiyetini belirli bir süre için ödünç alana geçirmeyi. BECKER. 1-7. COESTER. BKR. bir miktar paranın yahut diğer bir misli şeyin mülkiyetini ödünç alan kimseye nakil ve bu kimse dahi buna karşı miktar ve vasıfta müsavi aynı neviden şeyleri geri vermekle mükellef olur" denmek sureti ile tarif edilmiştir. s. Ticari hayatın ihtiyaçları kredi açma sözleşmesine ek olarak. Wolfhard/MICKLITZ. Darlehen. ödünç verilen şeyin ödünç alana teslimi ile bu şey üzerindeki mülkiyet hakkının ödünç alana geçtiği kabul edilmektedir115. 778. Sözleşme eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme niteliği taşır ancak bankaların müşterilerine sabit vadeli para ödüncü şeklinde kredi vermelerine ilişkin sözleşmeler müşterinin faiz ödemesi şartını içerir ve bu da müşterinin karşı edimi olarak kabul edilmekte ve bu sebeple karz şeklindeki kredi sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme haline gelmektedir117. 312 N. PALANDT/PUTZO. Kredit und finanzierte Geschäfte nach neuem Schuldrecht ( BGB § 488-490). 96.42 "karz.

672-673. s. konusunu oluşturan nakdi kredi ise mevcut kredi açma sözleşmesi ilişkisine dayanarak. iskonto ve kabul kredisinde de mümkündür. 65. 257. kredi açma sözleşmesine dayanmaktadır. 171. N. . hukuken kendisinden bağımsız nitelikte olan cari hesap sözleşmesinin temelini oluşturur. Tekrar eden talep imkânı veren ve kredi açma sözleşmesine bağlı olarak yapılan kredi işlemlerinde her bir talep ve kredi işlemi yeni bir münferit işlem ve bağımsız ifa kabul edilirken. 119 118 CANARIS. onun şartlarına uygun olarak verilecektir119. HOPT/MÜLBERT. fazla sayıda birbiri ardınca para talep edebilme imkânı verir. Bu sürekli yenilenen kredi imkânı. 101. kredi alana belli bir limit çerçevesinde tekrar eder şekilde kredi kullanabilme. sınırlamaları içeren özel bir muhasebeye dayanır.43 kurulan bu sözleşmelerden biri cari hesap sözleşmesi ve bu cari hesaba bağlı olarak tekrar eder şekilde kredi kullandırma şartıdır. Kredi açma sözleşmesine dayanan kredi temini işlemleri genelde tek bir ifa ile sona ermez. s. tüm yükümlülükler ifa edildiği sürece. uzun zamana yayılmış çok sayıda kredi talebi ve kredi verme şeklinde ifa fiillerinden oluşur. sadeleştirme imkanına sahip olurlar. cari hesap sözleşmesi ise kredi işlemlerinin ifasını özel şekilde düzenler.. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. Kredi alanın yükümlülükleri ve bunların vadesi esas olarak kredi açma sözleşmesinde düzenlenir ancak kredi açma sözleşmesinin STAUDER. Kreditrecht. s. N. Dönerli. Cari hesap sözleşmesi belli dönemlerde denkleştirmelerin yapıldığı. s. bu tür tekrar eden kredi işlemlerinden farklı olarak cari hesaba dayanan kredi işlemlerinde işlem ayrılığı yoktur. Kredi işlemleri cari hesap üzerinde işlemekte ise de ödemelerin sebebi ve kredi verme. ödemelerin karşılıklı denkleştirilmesi gibi işlemler temel kredi ilişkisine. Kredi ifası cari hesap sözleşmesi ve kredi açma sözleşmesinin ifasına hizmet eder ve aynı zamanda bu ifa yöntemi müşterinin borç durumu hakkında bilgi alınmasını kolaylaştırır118. 65. Taraflar cari hesap sözleşmesi yoluyla kredi açma sözleşmesinin zamana yayılmış tedrici talep ve ifalarını düzenleme. tekrar eden talep imkânlı kredi işlemlerinin bir uygulama türü olan bu düzenleme. Kredi açma sözleşmesi. BARCHEWITZ. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER.

s.1989 286/493. Yargıtay. 11. söz konusu kredi verme işleminde kredi müşterisinin banka karşısında alacaklı duruma geçmesinin söz konusu olmadığını kabul etmektedir. borçlu cari hesabı olarak adlandırılan. YKD.02.44 devamı halinde cari hesap sözleşmesinde de bu tür düzenlemelerin yapılması mümkündür. 461. hizmet ve diğer hususlardan dolayı birbirlerindeki alacaklarını ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem zimmet ve matlup şekline çevirerek hesabın kesilmesinden çıkacak bakiyeyi isteyebileceklerine dair bulunan mukaveleye cari hesap mukavelesi denir" şeklinde verilmiştir. Bu görüşü ileri süren yazarlar.HD. s. ALTAN. karz akdinin varlığının söz konusu olduğuna karar vermiştir120. maddesinde "iki kimsenin para. Kredi müşterisine bir veya birden çok cari hesap açılır. Banka uygulamasında nakdi krediler çok büyük ölçüde cari hesap sözleşmelerine dayanmaktadır.1978 1977/11-213-1978 856. maddesinde düzenlenen cari hesap tanımına uymadığını.03. c. fıkrasında ise cari hesap mukavelesinin yazılı olması gerektiği aksi takdirde anılan sözleşmenin geçersiz olacağı düzenlenmiştir. mal.140 120 . Hukuk Genel Kurulu da vermiş olduğu bir kararda banka ile müşterisi arasında hesabı cari şeklinde yapılan sözleşme uyarınca gerçekleştirilen işlemler sonucunda müşterinin hiçbir zaman alacaklı duruma geçmediğini ve bu halde ortada gerçekte bir cari hesap sözleşmesi değil. cari hesap şeklinde çalıştırılan kredi sözleşmelerinin karz akdi olarak nitelendirilemeyeceğini zira karz akdi çerçevesinde bankanın müşterisine Yarg. Müşteri nakde ihtiyacı oldukça bu hesaptan kredi çekmek. V. HGK. Ancak doktrinde.10. nakit imkanı olduğunda da geri ödeme yapmak sureti ile krediyi kullanır. bankaların müşterilerine tahsis ettikleri kredilere ilişkin hesapların Türk Ticaret Kanunu'nun 87. Cari hesabın tarifi Türk Ticaret Kanunu'nun 87. Söz konusu maddenin 2. 20. Yargıtay'ın cari hesapta mutlaka tarafların birbirlerinden karşılıklı olarak alacaklı ve birbirlerine borçlu olmaları gerektiği şeklindeki görüşü kabul görmemekte ve tarafların bir kredi sözleşmesini cari hesap olarak işletme konusunda iradelerini birleştirmek suretiyle cari hesabın hukuki sonuçlarını kabul etmeleri ve kredi sözleşmesini cari hesap şeklinde çalıştırmaları halinde ortada karz akdinden farklı bir akdin mevcut olduğunu kabul etmek gerektiği savunulmaktadır.

HOPT/MÜLBERT. ARSLANLI. Halil. Kredi açma sözleşmesinde ifaya yönelik işlemler cari hesap şeklinde işlediğinde de bankanın yükümlülüğü kredi açma sözleşmesinde belirlenen limite göre belirlenecektir. 85 122 121 STAUDER. C.45 ödünç verdiği meblağın müşteri tarafından bankaya geri ödenmesi halinde banka ile müşteri arasındaki akdi ilişkinin sona erdiğini oysa tarafların kredi verme işleminin cari hesap şeklinde yürütülmesi konusunda anlaştıkları hallerde müşteri ödünç aldığı meblağı tam olarak geri ödese dahi taraflar arasında yeni bir kredi sözleşmesi yapmaya gerek olmaksızın müşterinin kredi limiti içinde kalmak kaydıyla tekrar kredi kullanabileceğini ve bu şekilde aldığı miktarın zimmet ve hesaba yatırdığı paranın ise matlup olarak kaydedileceğini. Kreditrecht. Haluk. s. komisyon gibi karşı ifaları da dikkate alınacak ve bu borçlunun hesap durumunu gösterecektir. Kredi alanın belli bir talep anında faiz ve diğer ücretlerin toplanmasıyla oluşan cari hesaptaki borç durumu sözleşme de belirlenen sınırı aşmış ise bankanın ifa yükümlülüğü ortadan kalkacaktır122. s. olağanüstü sebeplerle fesih yoluyla. Bankaların Cari Hesap Suretiyle İkrazat Mukavelelerinin Hukuki Mahiyeti. 239 vd. 1963. Kredi verme işlemleri kredi açma sözleşmesinde belirlenen süre dahilinde ifa edilecektir. 2. s. TANDOĞAN. İstanbul 1960. Olağanüstü sebepler kredi açma sözleşmesinin de sona ermesine sebep olmuşsa artık sona erme tarihinden sonra yeni kredi verme borcu ortadan kalkar. ancak bu kredi limiti ile birlikte borçlunun faiz. Cari hesapla birlikte sona ermeyen kredi ilişkisi sözleşmede belirlenen süreye kadar devam eder. BATIDER. Cari hesap sözleşmesi karşılıklı borçların talep ve ifasının bir tür ertelenme şeklidir. Kara Ticaret Hukuku Umumi Hükümler. Cari hesap sözleşmesi aynı zamanda tarafların karşılıklı taleplerinde uzlaşmanın sağlanmasına yardımcı olur. S. N. aynı zamanda hesap durumunu belirler özellikle banka için müşterinin taleplerinin karşılanma durumunu ve talep edebileceği kredi tutarının belirlenmesini sağlar. bu tür bir ilişkinin uzun yıllar boyunca sürebileceğini belirtmektedirler121. ifa ve karşılık bedeller bağımsız olarak ödenir. Cari hesap sözleşmesi tarafların anlaşması. kredi ilişkisi etkilenmeksizin sona erdirilebileceği gibi onunla paralel olarak ta sona erdirilebilir. 171.. 1. 257 .

s. Banka kredi açma sözleşmesinde belirlenen sözleşme süresi tamamlanıncaya kadar kedi vermekle yükümlüdür. Bu tür kredi işlemlerinde kredi verme borcunun varlığı için kredi açma sözleşmesinde belirlenen kredi sınırının aşılmamış olması lazımdır. ifa ve karşılık bedeller bağımsız olarak ödenir. Kredi limitine bağlı olarak açılan kredilerle birlikte müşterinin de karşılık ödeme borcu artacaktır. şartları ve 123 124 . kredi alan tarafından yapılan ön ödeme niteliğindeki kısmi geri ödemeler de hesaba katılır ve kredi borcundan düşülür. Dönüşümlü kredi işlemlerinde iade ve karşılık ödeme borçlarının ifası her zaman için mümkün olmakla beraber. aval. . karşılama borcu kural olarak senetlerin vadesinde doğar. s. bu durumda banka kredi açma sözleşmesi kapsamında. AESCHLİMANN. bu borcun devamı için kredi alan. eğer sözleşmedeki sınır tamamlanmamışsa ifa ile sona ermez. 20. 165. Kredi talebine bağlı olarak gerçekleşecek kredi temini normal kredi açma sözleşmesinden farklı değildir. talebin kabulü. kredi alan bu borçlarını vadesinden önce ödemek zorunda değildir. para ödünçlerinde belirlenen şekilde kısmi ödeme yapma. talep edilen kredi tutarları kredi sınırına ulaşıncaya kadar devam eder asli borç olan kredi kullandırma borcu da bu kapsamda devam eder123. banka garantileri. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. Olağanüstü sebepler kredi açma sözleşmesinin de sona ermesine sebep olmuşsa artık sona erme tarihinden sonra yeni kredi verme borcu ortadan kalkar Dönüşümlü veya dönerli kredi olarak adlandırılan kredi işlemleri de genelde cari hesaba bağlı olarak kullandırılır. Bankanın borcu. Kabul ve iskonto işlemlerinde. ödemeleri karşılama borcu altındadır. sadece kullanmış olduğu kredilerin faiz ve komisyon gibi karşılıklarını ödeme. Geri ödeme veya sorumluluğu karşılama borcu 124 dönüşümlü kredi işlemlerinin devamı için ön şart niteliğindedir . kredi sınırının aşılıp aşılmadığı bu tutarların düşülmesiyle belirlenir. 76 STAUDER. kararlaştırılan belli bir limit dahilinde tekrar eder şekilde kredi verme borcu altına girer. s. kabul gibi bankanın üçüncü kişilere karşı sorumluluk altına girdiği kredi işlemlerinde ise bu kredi işlemi sebebiyle uğranılan kayıpları.46 Cari hesapla birlikte sona ermeyen kredi ilişkisi sözleşmede belirlenen süreye kadar devam eder. sözleşmede belirlenen sürede.

ihracatçıya akreditif açtığı vakit ona karşı akreditif bedelini ödeme yükümlülüğü altına girmektedir. Sözleşmenin tamamlanması ancak sürenin dolması ile gerçekleşir. Borcu azaltıcı nitelikteki ara ifalar sözleşmeyi sona erdirmez ve bankanın belirlenen üst sınıra kadar kredi verme yükümlülüğü devam eder. Özellikle uluslararası ticarette ödeme yöntemi olarak Ticaret ve Banka Hukuku'nda önemli yeri olan akreditif ne Türk Ticaret Kanunu'nda ne de Borçlar Kanunu'nda düzenlenmemiştir. belirli bir süre ve belgeler karşılığında ve öngörülen şartların yerine getirilmesi kaydıyla. bunlar sadece . bununla birlikte kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi niteliği gösteren bir sözleşmedir ve bu tür borç ilişkileri için geçerli olan sürenin tamamlanmasından önce tarafların tek taraflı fesih imkanı da aynı şekilde sözleşmenin sona ermesine neden olur. uluslararası bir ticarette. ulusal bir hukuk sisteminden ziyade. Ancak. bir bankanın belirli bir limite kadar. değişen ihtiyaçlar karşısında yeniden gözden geçirilmiştir.47 sınırlamaları benzer hükümlere bağlıdır. ithalatçının talimatına dayanarak. Adı geçen kurallar daha ileriki yıllarda ve nihayet 1993 yılında. Akreditif bankası. Kredi açma sözleşmesindeki üst sınırın tamamlanması halinde dahi kredi alan tarafından yapılacak kısmi ödeme borçtan mahsup edilir ve buna bağlı olarak azalan miktardan üst sınıra kadar olan kısım için bankanın borcu müşterinin iadesi oranında yeniden doğar. Kredi alan sözleşme süresinin bitimine kadar karşılık borçlarını ifa ettiği sürece kredi talep hakkına sahiptir. söz konusu kurallar kanun gücünde yada emredici nitelikte değildir. C) Akreditif Kredisi Akreditif. Değişik ülkelerin ticaret ve hukuk sistemlerindeki farklılıklar. Milletlerarası Ticaret Odası tarafından hazırlanan Akreditifler için Yeknesak Adet ve Tatbikat Kuralları adı altında ilk defa 1933 yılında yayınlanmıştır. Buna paralel olarak akreditifin uluslararası kuralları. ihracatçıya ödeme yapacağını veya ihracatçı tarafından keşide edilen poliçeleri kabul veya iştira edeceğini ihracatçıya karşı yazılı olarak taahhüt etmesi olarak tarif edilmektedir. Bu kurallar bugün kısaca UCP 500 olarak anılmaktadırlar. uluslararası kuralların uygulanmasını yararlı ve hatta zorunlu kılmaktadır.

malları yüklediğine dair evrakları kendi bankasına verir ve bu evraklar alıcı durumdaki akreditif amirine gönderilir. ŞANLI/EKŞİ. Akreditif işlemi akreditif amirinin bankasına müracaatı ile başlar. akreditif metninde taraflar arasındaki sözleşmeden bahsedilmiş olsa da bu bankaları ilgilendirmez ve bankanın yaptığı ödeme. 431 . amirin gelen evrakları alıp malları gümrükten alabilmesi için ödeme. havale edilene karşı bir borç yüklemez iken. Bu bağımsızlık 500 sayılı broşürün üçüncü maddesinde belirtilmiştir. Akreditif ödeme yöntemi olarak satım sözleşmesi veya diğer hukuki ilişkilerden doğan ödeme yükümlülüklerinin ifası için de kullanılabilir. Havale. Akreditif. Akreditif. Akreditifin açılmasıyla taraflar arasındaki ticari sözleşmenin yanında bir de bankacılık sözleşmesi kurulmuş olur. s. 100. doktrinde hakim olan görüşe göre bir tür havaledir. amir ile lehdar arasındaki ilişki bir satış sözleşmesi veya başka bir sözleşme olabilir. ancak bu iki sözleşme birbirinden bağımsızdır. akreditif bir sözleşme iken havale tek taraflı hukuki işlem yoluyla çifte yönlü yetkilendirmedir. başka türlü anlaşma olmadığı hallerde uygulama alanı bulabilmektedirler125. s. akreditifte ödeme yapmak bankanın borcudur. kabul gibi işlemler. banka akreditif metnini hazırlar ve bunu ihracatçının bankasına yani muhabir bankaya gönderir bu banka ise gelen metni lehdara verir. Bütün bu farklara rağmen havale nitelendirmesi işleme katılanlar 125 126 127 ŞANLI/EKŞİ. TEKİNALP. akreditif emri vekalet sözleşmesi bakımından bir icap bankanın akreditif açması ise kabul niteliğindedir127.48 taraflarca akreditif sözleşmelerine uygulanmaları konusunda anlaşma yapıldığı. akreditifte banka ile amir arasında havale yanında vekalet sözleşmesi de vardır. 101. temeldeki hukuki ilişkiden bağımsızdır. Temelde benzer nitelikte olmalarına rağmen akreditif ile havale arasında farklılıklar mevcuttur. s. kredi veya hesapta bloke etme şeklinde mal bedelini karşılamış olması lazımdır126. akreditif amiri havale eden. lehdar mal teslim edecek olan şahıstır. akreditif bankası havale edilen ve lehdar ise havale alıcısı durumundadır. amir ve lehdar arasındaki ilişkilerden kaynaklanan talep ve savunmalara tabi değildir.

muhabir bankanın da lehdara karşı ödeme taahhüdü vardır ve bu sebeple lehdar muhabir bankaya müracaat edecektir131. Akreditif amiri ile lehdar arasında akreditif şartını içeren satım veya eser sözleşmesi temel ilişkiyi oluşturur. GÖĞER. .49 arasındaki ilişkileri. akreditif bir banka kredisi değildir.. Akreditif akdi banka ile akreditif amiri arasında yapılan bir akittir. Parçalama kuramına göre ise akreditif çifte yetki veren tek taraflı hukuki işlem olan havaleden farklı olarak her biri ayrı nitelikte sözleşmeler dizisinden oluşur. Lehdar bakımından akreditif bankası ile muhabir ilişkisi dönülebilir ve dönülemez akreditifte vekalet şeklindedir. Akreditif ile akreditif kredisi birbirinden farklı kavramlardır. akreditif bedeli alıcı tarafından bankaya yatırılıp. 57. E. s. s. Ankara 1980. akreditif bedelinin banka tarafından 128 129 130 131 TEKİNALP. amir ile akreditif bankası arasında bir görüşe göre eser. s. 55. 432 GÖĞER. dış ilişkide ise akreditif amiri yönünden ifa yardımcısı veya ikame vekil olarak kabul edilmektedir. Akreditif esas itibariyle banka aracılığı ve garantisi ile yapılan bir ödeme yöntemidir. Bu görüşe göre. akreditif belgelerinin ibrazı üzerinde satıcısına ödenebileceği gibi. GÖĞER. bağlantıları açıklığa kavuşturmakta ve akreditif kavram olarak anlaşılmasına yardım etmektedir128. sözleşmeler arasında ekonomik bağ vardır fakat hukuken birbirlerinden bağımsızdırlar129. Akreditif bankasının muhabir bankaya. Akreditif Muamelesi ve Hukuki Mahiyeti. 53. satıcı da gerek açık gerekse zımni bir biçimde bu şartları kabul edince akreditif açılmış ve taraflar arasında akdi bağ kurulmuştur. Banka ile amir arasında yapılan bu aktin koşulları banka tarafından satıcıya bildirilip. s. muhabir bankanın alacaklıya karşı soyut borç taahhüdü yoktur130. Akreditif bankası ile muhabir banka arasındaki ilişki genel olarak vekalet olarak kabul edilmektedir. bankaca blokede tutularak. Teyitli Akreditifte ise muhabir banka akreditif alacaklısının doğrudan borçlusu durumundadır. diğer bir görüşe göre ise vekalet sözleşmesi vardır. Tüm akreditif türlerinde muhabir bankanın akreditif bildirisini göndermesi ile akreditif sözleşmesi oluşur. Akreditifin açılması ve bağın doğması sırasında.

senet hamiline verilmiş bir kredi olarak kabul edilmektedir. Senet bedeli ile banka tarafından hamile ödenen miktar arasındaki farka da iskonto adı verilmektedir.50 alıcıya açılacak kredi ile ödenmesi de söz konusu olabilir. bankaya borçlanmış olmaktadır. Bu işleme uygulamada kıymetli evrakın ıskontosu ve iştiraı yolu ile kredi verilmesi denilmektedir. bu evraklar bir bankaya verilerek senet karşılığı kredi alınabilir. 97. Ticari senetler henüz muaccel olmadıkları için bankanın faiz miktarınca kesinti yaparak bedeli ödemesi. D) Kıymetli Evrak İskontosu. İştirası Şeklinde Krediler İskonto işleminde kredi müşterisinin temlik cirosu ile bankaya tevdi ettiği kıymetli evrak peşin değeri karşılığında satın alınarak nakden veya hesaben ödeme yapılır. komisyon ve diğer masraflar indirilerek bedeli ödenmek yoluyla satın alınır. s 159. 103. 29. Banka Sözleşmeleri. s. Bankanın akreditif bedelini ödemesi ile bu kredi tutarında alıcı. Senet ıskontosu ile senet iştiraı genel olarak aynı işlemi ifade eden kavramlardır. 68. HUBNER. s. Akreditife yabancı olan bu kredi kullandırma işlemi ile alıcının kredi itibarına dayanılarak yapılmış bir işlem söz konusu olmaktadır. s. Banka ile amir arasındaki bu kredi ilişkisi banka müşterisine verilmiş nakdi bir kredidir ve banka ile akreditif amiri arasında daha önce yapılmış bir kredi açma sözleşmesine dayanır. AKYOL. İskonto işlemine konu olan kıymetli evrakın henüz vadesi gelmemiştir ve hamilinden vade farkı isminde faiz. s. bu durumda senetlerin vadelerine kadar işleyecek faizleri indirilip bakiye ödenecektir133. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. bu sözleşmeye göre kredinin akreditif şeklinde kullanılacağı kararlaştırılır. GUGGENHEIM. s. German Banking. Alıcı tarafından bu borcun bankaya ödenmesi sonucu akreditif ve akreditif kredisi işlemi tamamlanmış ve sözleşmesel ilişki sona ermiş olur. Akreditif işlemi sebebiyle düzenlenen belgeler kredi sağlanmasında kullanılabilir ve kredi açma sözleşmesine konu olabilir. . 80. BARCHEWITZ. Bu durumda akreditif bedelini açılan krediden karşılayan banka ile akreditif amiri arasındaki ilişkinin temelini kredi açma sözleşmesi oluşturur132. iki işlem arasındaki tek fark iskonto işlemine 132 133 ALICA.

347.51 konu senedin keşide ve ödeme yerinin aynı şehirde olması. s. I/2 s. bunun gider vergisini ve iştira söz konusu olan durumlarda muhabere masraflarını indirerek kalanı senedi ciro edene ödediğini. ALTAN. 347 TANDOĞAN. 362 vd. Yazarlardan bir kısmı. burada senedin cirosu karşılığında kendisine para ödenen kişinin vadede bu parayı geri ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını. 347. TEKİNALP. tarafların bu konuda anlaşmaları vardır136. her ne kadar banka senedi iskontoya veya iştiraya arz eden kimseye bir kredi tahsis etmekte ise de. kıymetli evrakın banka tarafından iktisap edilmesinin bu evrakın banka tarafından satın alınması niteliğinde olduğu görüşünden hareketle satım sözleşmesi olarak kabul etmekte. Karz sözleşmesinin aksine senedi iskonto ettirenin aldığı parayı iade yükümlülüğü yoktur ve ödenmeyen senetlerin satıcıya iadesi işlemenin satım sözleşmesi olma niteliğini değiştirmez . 97. TANDOĞAN. Senedin bankaya devrinin sebebi ifadır ve senet rehin olarak verilmemiştir.140. 98. GUGGENHEIM. s. s. I/2. s. . s. bankanın evrakı ciro edene müracaatının ancak senet bedelinin senedin asıl borçlusundan tahsil edilememesi durumunda söz konusu olacağını ileri sürmektedir135. Öğretide. bu gibi işlemlerde bankanın henüz vadesi gelmemiş bir ticari senedin kendisine ciro edilmesi karşılığında senette yazılı tutardan vadeye kadar olan faizi. banka iskonto ve iştira ile müşterisine kredi sağlaması işlemin satım sözleşmesi olması özelliğini değiştirmez ve sözleşmeye karz niteliği vermez. Banka. diğer bazı yazarlar ise bu işlemin bir ödünç yada atipik bir ödünç sözleşmesi olduğunu ileri sürmektedirler. iskonto yada iştira işleminin hukuki niteliği hakkında başlıca iki farklı görüş mevcuttur. I/2 s. söz konusu işlemi. Kredi Açma Sözleşmesi. Satım sözleşmesi niteliğinde olduğunu kabul eden yazarlar. bu hususun yapılan işlemin kıymetli evrak alımı mahiyetini değiştirmeyeceğini ve ona karz niteliğini vermeyeceğini. Bu durumda senedin tahsili ödeme yerinde bulunan başka bir banka veya aynı bankanın ödeme yerindeki şubesi tarafından yapılır.. s. GUGGENHEIM. 55. öte yandan iştira işlemine konu senedin keşide ve ödeme yerlerinin ise birbirinden farklı yerler olmasıdır134. YÜKSEL. 134 135 136 TANDOĞAN.

mal veya senede bağlı olabileceği gibi böyle bir bağlılık olmayabilir. Alman ve İsviçre Hukuklarında baskın görüş kıymetli evrakın ıskontosu veya iştiraı işleminin hukuki niteliğinin satım sözleşmesi olduğu yönündedir. rehin verilen menkul malın rehin alana teslimi şarttır. Senede bağlı olsun veya olmasın alacağın rehni TMK m. s. iskontonun kredi olma özelliğini açıklayamadığını. E) Senet ve Emtia Karşılığı Krediler Kredi açma sözleşmesine dayanan bir kredi ilişkisinde banka bir alacağın rehni yoluyla da kredi kullandırabilir. YÜKSEL. II. nama yazılı olanlarda temlik ve teslim ve hamile yazılı olanlarda sadece teslim yeterlidir. 57. Kredi Açma Sözleşmesi. alacak bir kıymetli evraka. emtia veya alacağın mülkiyeti kredi alanda kalır. s. Burada bir rehin işlemi vardır ve bu işlem rehnin konusuna göre değişiklik gösterebilir. kredi vermenin oluşturduğunu ve bankanın senetleri ifa yerine değil ifa uğruna aldığını ve bu nedenle bedeli asıl borçludan tahsil edilemeyen senetlerin bu senetleri bankaya ciro eden banka müşterisine geri döndüğünü ifade etmektedirler. satım sözleşmesi görüşünün. bankanın bir senedi satın alarak müşterisine kredi vermesinin mümkün olmadığını. işlemin ağırlığını satımın değil. senet. iştira işleminin ödünç ya da atipik bir ödünç olduğu görüşünü savunanlar ise. s. Senet ve emtia karşılığı kredide iskonto ve iştiradan farklı olarak bankaya rehin verilen doğan alacağını temin amacıyla rehin hakkı vardır138. bunlar üzerinde bankanın kredi sözleşmesinden 137 138 TUNÇOMAĞ. Bu durumda bankanın amacı senetleri satın almak değil kredi alana sağladığı kredi karşılığı komisyon ve faiz almaktır137. TEKİNALP.52 İskonto. Menkul rehinlerinde ise hayvan rehni hariç. 955 hükmünce yazılı yapılır ve eğer alacak senede bağlı ise bu senet teslim edilir.361. 315. İskonto ve iştira işlemini alacağın temliki olarak nitelendiren görüşler de mevcuttur. . emre yazılı kıymetli evrakta rehin cirosu ve teslim.

Bankanın. Teminatlı kredilerde kredi tutarı değerli bir şeyle güvence altına alınır ve kredi tutarının belirlenmesinde teminat konusundaki değer düşmelerine karşı marj isimli belli bir pay hesaplanır. gayrı nakdi krediler olarak bankalar tarafından verilen teminat mektuplarını. müşterisinin bu hukuki ilişki sebebiyle söz konusu olan borcunu yerine getirmemesi halinde doğacak zararı tazmin etmeyi garanti ettiği hallerde banka müşterisi lehine bir kredi tahsis edilmiş olduğu kabul edilmektedir.25. rehinleri mümkün olur (TMK. . ALICA. 553. rehin senedi ciro ve teslim yoluyla devredilebilirler ve temsil ettikleri mallar taşınmadan satışları.53 Senet veya emtia rehni karşılığı kredide. m. 957). Bankanın bir para ödemesi 139 140 141 ALICA.25. bu teminat ilişkisinin hukuki niteliği rehindir. kredi alana ait deponun kiralanması. üçüncü kişiye tevdii. müşterinin kişiliğinden çok rehin konusunun niteliği önemlidir ve verilen kredinin bu malın satışı yoluyla geri alınabilmesi öncelikle dikkate alınır140.Gayri Nakdi Krediler Bankacılık Kanunu. Rehin konusu mal bankaya ait bir depoda olabileceği gibi. ciro ve kabulleri saymıştır. kredinin hukuki niteliği ise ödünç sözleşmesi olarak kabul edilmektedir139. YÜKSEL. II. Kredi açma sözleşmesi kapsamında kullanılan senet veya emtia karşılığı kredi genelde cari hesap şeklinde kullandırılmaktadır ve bu şekilde kredi alan kredi limitine kadar kullandığı krediyi iade edip ihtiyacı olması halinde tekrar kullanabilmektedir141. s. s. s. kredi ile birlikte bir teminat ilişkisi de vardır. aval. müşterisi ile hukuki bir ilişki içinde olan üçüncü bir şahsa. Umumi mağazaların makbuz senedi. Bu işlemler tahdidi olmayıp. Emtia karşılığı kredi zamanla değeri eksilmeyen. fiyatları kararlı ve paraya çevrilmesi kolay ürün ve emtianın rehni karşılığında açılan bir kredidir. Bankacılık. gayrı nakdi kredi kavramına geniş bir anlam verilmiştir. kefaletleri. umumi mağazalara bırakılması mümkündür.

Bu ilişki kefalet ya da garanti sözleşmesi şeklinde olabileceği gibi kambiyo senedinde yer alan hamil.367 TEKİNALP. Banka ile temel ilişkideki alacaklı arasındaki ilişki ise teminat ilişkisi olarak adlandırılır. 142 143 144 TEKİNALP. bu bir borçlar hukuku sözleşmesi veya hazineye karşı bir ödeme yükümü içeren kamusal ilişki olabilir. garanti sözleşmeleri kapsamında olduğu kabul edilen banka teminat mektupları. 370. Bu ilişki içinde bankanın risk gerçekleşmesi halinde yapacağı ödeme için müşterisine başvurduğunda ödediğini geri almasını sağlayan karşı garanti şeklinde bir teminat sözleşmesine de yer verir143. Bankanın müşterisi ile ilişkiye giren kişi ancak o risk banka tarafından üstlenilirse müşteri ile sözleşmeyi belirlenen şartlara göre yapabilecektir. Kredi alan müşteri ile alacaklı yani sözleşmenin diğer tarafını oluşturan kişi arasındaki ilişki temel ilişkiyi oluşturmaktadır. 371. ciranta. s. kredi alan müşteri bankaya müracaat ederek komisyon karşılığında kendisi ile sözleşme yapacak kişinin çekindiği bir riskin gerçekleşmesi halinde yüklendiği borcun veya meydana gelecek zararın tazminini garanti etmesini istemektedir. TEKİNALP. Banka ile kredi müşterisi arasındaki ilişki ise karşılık ilişkidir. s. bankanın müşterisi lehine kefalet vermesi.54 yapmadan müşterisine sağladığı bu kredi gayrı nakdi kredi olarak ifade edilmektedir142. aval veren. bankanın müşterisinin keşide ettiği bir poliçeyi kabul etmesi. müşterisinin bir poliçe veya bonodan doğmuş sorumluluğuna aval vermesi işlemleridir. kabul eden muhatap gibi sıfatlardan veya soyut bir borç ikrarından doğabilir144. poliçe veya bonoya değer kazandırmak için bunları ciro edip ciro zincirine katılması. Gayrı nakdi kredilerin uygulamada en yaygın olarak görülen şekilleri. s. . Gayri nakdi krediler üçlü bir ilişkiyi içermektedirler. Bu ilişki aynı zamanda bir kredi açma sözleşmesine dayanan bir kredi tahsisini de içerir.

ALTAN.10. s. . Banka teminat mektubu. teminat mektubunu düzenleyen banka ile aralarında bir kontrgaranti sözleşmesi yapılır148. s. Banka Sözleşmeleri. lehine teminat mektubu verilmesini talep eden kişinin banka ile DOĞAN. REİSOĞLU. Ankara 2002.207. ŞANLI/EKŞİ. Karşı garanti veren bir banka ise. o müşteriye bir gayrı nakdi kredi açılmasını ifade etmektedir.55 A) Teminat Mektubu Kredisi Banka tarafından bir müşterinin borcu için o müşteri lehine bir üçüncü şahıs olan alacaklısına hitaben teminat mektubu düzenlenmesi. Bankalar bu şekilde belirli bir işin gerçekleşmesini veya bir malın teslimini muhataba taahhüt eden müşterisinin önceden belirlenen şartlara uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemesi halinde belirli bir miktar parayı muhataba ödemeyi taahhüt ederler. s. s.205. doktrinde. 81. s.32 vd. Banka ile lehine gayrı nakdi kredi verilen müşteri arasındaki hukuki ilişkiyi belirleyen sözleşmeye uygulamada kontrgaranti sözleşmesi adı verilmekte ise de. Vahit. Bu durumda bankanın karşı garanti ( kontrgaranti ) alması söz konusudur. Seza. s.143. Türk Hukukunda ve Bankacılık Uygulamasında Teminat Mektupları Kontrgarantiler. İstanbul 2000. Türk Hukuk Sisteminde Banka Teminat Mektupları. Uluslararası Ticaret Hukuku. Teminat mektubu bankayı maddi bakımdan bir risk altına sokmaktadır. Nami. Ankara 1983. Bu şekilde garanti veren lehine teminat mektubu düzenlenen kişi olabileceği gibi başka bir banka da olabilir. s. ŞANLI. bu riskin ileride gerçekleşip gerçekleşmeyeceği başlangıçta belli değildir.. Banka Teminat Mektupları. Nuray. 7. banka teminat mektubu vermekle ilerde doğması muhtemel bir riski üstlenmektedir fakat herhangi bir fiili ödemede bulunmamaktadır145. Bankaya üstlendiği bu riske karşı lehine teminat verdiği kişi tarafından ayni yada şahsi teminatlar verilebilir. İstanbul 1986. Banka borçlunun üzerine aldığı edimi sözleşme hükümlerine göre yerine getirmezse muhatap alacaklının talebi ile ayrıca bir hükme lüzum olmadan mektupta yazılı tutarın alacaklıya ödenmesi taahhüt edilmektedir147. AKYOL. s. Cemal /EKŞİ. BARCHEWITZ. teminat veren banka ile teminat alan muhatap arasında kefalet veya garanti niteliğinde veya karma nitelikte bir garanti ilişkisi oluşturur146. 146 147 148 145 BARLAS. 128.

Garanti sözleşmesinin Borçlar Kanununun 110. 149 Yarg. lehdara bir işin verilmesi kolaylaşır. gerçekte bir kimsenin kendi borcunu ödeyeceğini ayrıca garanti etmesinin bir teminat oluşturmayacağını.02. Banka teminat mektubu ilişkisinde kural olarak üç tarafın menfaati vardır. maddesindeki düzenlemenin garanti sözleşmeleri bakımından yeterli olmadığı ileri sürülmekte ve Kanun'un özel kısmında yer alacak maddelerle garanti mukavelesinin tanımının verilmesi ve garanti alan. Teminat veren banka ise bunun karşılığında komisyon almaktadır.56 imzaladığı sözleşmeyi kontrgaranti sözleşmesi olarak nitelendirmenin doğru olmadığı. 906 sayılı kararı . bir kimsenin fer'i olmayan bir mukavele ile başkasına bir teşebbüsün belirli bir sonuca ulaşacağını garanti etmesi. edimi temin edilen arasındaki ilişkinin ayrıntılı bir şekilde düzenlenmesi gerektiği üzerinde durulmaktadır. maddesinde yer alan başkasının fiilini taahhüt kurumu ile benzer nitelikte olduğu kabul edilmektedir. Söz konusu kararda garanti sözleşmesi ise. şeklinde tarif edilmiştir. aralarındaki benzerliklere rağmen.. Garanti mukavelesi. bir kimsenin başkasını belli bir hareket tarzına yöneltmek amacıyla bu hareket tarzından o kişi için doğacak tehlikeleri kısmen veya tamamen üzerine alması borcunu doğuran bağımsız nitelikte bir sözleşmedir" demek suretiyle vermiştir149. “garanti sözleşmesi. Yargıtay ise vermiş olduğu bir kararda garanti sözleşmesinin tanımını. Banka teminat mektuplarının hukuki niteliği doktrinde uzun süre tartışılmış ve 1969 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı ile banka teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde oldukları kabul edilmiştir. bu durumda ancak bankanın müşteriye rücu imkanını düzenleyen bir gayrı nakdi kredi sözleşmesinin mevcut olduğu savunulmaktadır. 346 K. bankanın teminat mektubu vermesiyle lehdarın itibarının yerini bankanın itibarı alır. 27. garanti veren. garanti verenin bağımsız bir taahhütle üzerine aldığı sözleşme olarak tanımlanmaktadır.1979 t. garanti alanın belli bir davranışa yönelmesinden veya kendisiyle borç ilişkisine girdiği bir üçüncü kişinin edimini yerine getirmemesinden doğan zarar tehlikesini. HD. Ancak doktrinde. taraflardan biri lehine teminat verilen lehdardır. Borçlar Kanunu'nun 110. E. 11.

207. 208. BARCHEWITZ. 128. Teminat mektubu lehdarın karşı garantisine dayanarak ve onun talimatıyla düzenlenir ancak bu ilişkiden kaynaklanan teminat ilişkisi banka ile muhatap arasında meydana gelmektedir ve bu sebeple lehdar teminat ilişkisine taraf olmaz151. BARLAS. Teminat mektubunun muhatap tarafından kabulü ile lehdar taraf olmamakla birlikte. 8 vd. Teminat mektubu ilişkisinde üç tarafın menfaati olmakla beraber teminat ilişkisinin iki tarafı vardır.57 teminat mektubu paraya çevrilse bile karşı garantiden ödediği tutarı geri alması mümkündür150. Teminat verilen muhatap alacaklı için ise teminat verenin bir banka olması önemli bir güven unsurudur. ŞANLI/EKŞİ. s. s.. kredi alan müşteri ile kredi veren banka arasında teminat mektubu verilmesi şeklindeki kredi ilişkisinin akdi çerçevesini belirler. bu sözleşme ile muhataba banka tarafından şahsi teminat verilmesi genellikle banka ile lehtar durumundaki müşteri arasında daha önce kurulmuş bir kredi açma sözleşmesine dayanır153. s. Lehdar teminat mektubu ilişkisinin tarafı değildir ancak edimi veya fiili taahhüt edilmiştir. lehdar taahhütlerini yerine getirmezse oluşacak zararlarını banka teminat mektubunu paraya çevirerek karşılayabilecektir. Teminat mektuplarında banka müşterisinin önceden bedeli nakit olarak yatırması karşılığında düzenlenmesi de mümkündür. Kredi açma sözleşmesi. s. Standart kredi açma sözleşmelerinde müşterinin. B) Kefalet Kredisi Bankanın müşterisine kefalet kredisi vermesi ile banka tarafından müşterisinin borcu için bir üçüncü şahsa kefalet verilmesi kastedilmektedir. ALICA. BARLAS. . 39. s. 28. 41. s. Burada da söz konusu olan bir gayri nakdi kredi işlemidir. Teminat mektubu verilmesi bir banka hizmeti olmanın yanında aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturabilecek kredi işlemi niteliğindedir152. bankaca talep halinde teminat bedelini kısmen veya tamamen yatırmayı taahhüt ettiğine dair hükümler konmaktadır. s. ALICA. taraflar taahhüt altına giren banka ile garanti alan durumundaki muhataptır. Banka kefalet 150 151 152 153 ŞANLI/EKŞİ.

s. Asıl borçlu olan kredi alan müşteri borcunu ödemezse. 154 155 156 TANDOĞAN. ödeme nispetinde alacaklının haklarına kanunen halef olurken. Garanti sözleşmesi ile kefalet birbirinden farklı kavramlardır. Garanti sözleşmesinde ise garanti verenin borcu temel borç ilişkisinden bağımsızdır. Her iki sözleşme arasındaki en önemli fark kendisini kefalet sözleşmesinin garanti sözleşmesinin aksine fer'i nitelikte olmasında gösterir. Bankalar kefaletlerini aynen teminat mektuplarında olduğu bir komisyon karşılığında verirler ve bu komisyon asıl borçludan yani kredi müşterisinden alınır156. 398 . maddeleri arasında yer almaktadır. Kefil yerine getirdiği borç oranında alacaklının yerine geçer. Kefalet kredisi uygulamada en çok müşteri lehine teminat mektubu verilmesi şeklinde kullanılmaktadır. Kefilin borcu tazminat borcu niteliğindedir ve asıl borç ile özdeşlik göstermez. banka alacaklının borcun yerine getirilmesinden beklediği menfaati yani ifa edilmemeden doğan müspet zararı tazmin edecektir154. ona halef olur. garanti veren için bu tarz bir kanuni halefiyet söz konusu olmayacaktır. ancak ivaz kararlaştırılmasına bir engel yoktur. Banka tarafından teminat mektubu başlığı ile verilen gayrı nakdi kredinin garanti sözleşmesi mi yoksa kefalet mi olduğu hususunun dikkatle değerlendirilmesi gerekecektir.99. Kefalet sözleşmesine ilişkin hükümler Borçlar Kanununun 483-503. Kefil asıl borçluya ait bütün def ileri alacaklıya karşı ileri sürebilir. Kefalet akdi daima geçerli bir temel borç ilişkisinin varlığına ihtiyaç duymasıdır.58 sözleşmesi ile asıl borçlunun borcunu yerine getirmemesi halinde alacaklıya karşı sorumlu olmayı kabul etmiştir. garanti sözleşmesinde ise garanti verenin üçüncü şahsa ait defileri ileri sürme hakkı bulunmamaktadır. II. Garanti sözleşmesinden farklı olarak. s. 397 TEKİNALP. s. TEKİNALP. Kefilin borcu tazminat borcu olduğu için para ile ölçülebilen tüm borçlara. yapma ve yapmama borçlarına kefil olunabilir155. asıl borçlunun borcunu yerine getirmemesi halinde kefil asıl borçlunun borcunu değil kendi borcunu ödemiş olur. kefalet sözleşmesi Borçlar Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiştir. Kefalet kural olarak ivazsız ve tek tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Geçerli bir borcun varlığı ve yazılı bir şekilde yapılma. Ayrıca kefil. ona yabancı niteliktedir.

C) Kabul Kredisi Kabul kredisinde banka. ihtar ve fesih giderlerinden sorumludur. GUGGENHEIM. Müşteri. Bu yolla banka. senedi başka bir bankada iskonto ettirebileceği gibi.658.59 alacaklının ve borçlunun adlarının belli olması yani sorumluluğu yüklenilen borcun ferdileşmesi. 82. s. ifa amacıyla alacaklısına da verebilir. Ancak alacaklının dava giderlerini isteyebilmesi için kefilin kendisine dava açılmasını önleyebilmesi amacıyla ona yeterli zamanın verilmesi. Banka Sözleşmeleri. Sorumluluk kredisi olarak da ifade edilen kabul kredisi bu yönü itibariyle gayrı nakdi krediler arasında yer almaktadır. asıl borcun ödenmesi. müşterisine bir para elde etme imkanı tanımış olmaktadır. diğer bir ifade ile ona nakit ödemesinde bulunmamaktadır. kabul kredisinin hukuki niteliğinin iş 157 158 159 160 TEKİNALP. . s. s. Cezai şart gibi sözleşmeden doğan yükümler ise ancak kefil tarafından ayrıca yüklenilmişse ona karşı ileri sürülebilir. 401. 97. TEKİNALP. sürenin dolması. BARCHEWITZ. asıl borçlunun değişmesi. s. asıl borcun ortadan kalkması. poliçenin vadesinden en geç bir gün önce poliçe bedelini kabul bankasına yatırır. TEKİNALP. alacaklının lüzumlu ihtarları yapmış olması lazımdır. Banka. s. müşterisinin. N. 106. GUGGENHEIM. müşterisine nakden bir satın alma gücü sağlamamakta. Öğretide. AKYOL. 401. Kefalet. ifanın borçlunun kusuru olmadan imkansız hale gelmesi. s. Kefil asıl borçtan başka borçlunun kusur ve temerrüdünün bütün kanuni sonuçlarından dava. CANARIS. sebep ve kapsamının kefalet senedinde gösterilmesi sorumlu olunacak üst limitin belli olması kefaletin geçerlilik şartlarıdır157. borcun niteliği. 97. s. taraflarca kararlaştırılan bedeli içeren poliçeyi kendi üzerine çekmesine müsaade ve bu poliçeyi kabul etmeyi taahhüt etmektedir159. alacaklı ve borçlu sıfatlarının sona ermesi. s. 398 TEKİNALP. Bankanın kabulü gibi birinci sınıf bir kabule sahip müşteri. sözleşme ile tanınan feshi ihbar imkanının kullanılması ve diğer kanuni sebeplerle sona erer158. Banka da poliçe hamiline bedeli ödemek suretiyle kambiyo ilişkisine son verir160. 400. takip.

143 CANARIS. E) Ciro Kredisi Ciro kredisinde banka. bunun ancak aval hükmünde kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Banka ile müşteri arasındaki kredi ilişkisi ise genel kredi açma sözleşmesi hükümlerine tabi olacaktır. N. Buna göre. bankanın avalden doğan yükümlülüklerine bu maddeler uygulanacaktır. Türk Ticaret Kanunu'nun 612-614. sadece garanti vermek amacıyla yapılmış olan cironun temlik fonksiyonuna sahip olmadığı ve bu nedenle geçersiz olacağı. s. Bankanın da sorumluluk altına girdiği böyle bir senedi müşteri kolayca değerlendirebilmektedir. müşterisinin keşide ettiği veya ciranta yada kabul eden muhatap olarak kambiyo sorumluluğu yüklendiği senede. sadece sorumluluk altına girmektedir. müşterinin karşılığı sağlayacağı ve masrafları ödeyeceğine ait borcuna ise vekalet sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği savunulmaktadır162. maddeleri arasında düzenlenmiştir. bankanın poliçe üzerine avalini alan müşteri o senedi kolayca iskonto ettirebilmekte veya onu ifa amacıyla devir edebilmektedir163. haklarını elde edebileceği hususunda ek bir teminat teşkil etmektedir. poliçe hamiline. s. cirantanın müracaat 161 162 163 CANARIS. s. ALTAN. Doktrinde. Aval kredisinde. BARCHEWITZ. D) Aval Kredisi Aval kredisinde banka kredi alana nakit ödeme yapmamakta. maddesi de hamiline yazılı bir çek üzerine yapılan cironun geçerli olacağını. Ancak baskın görüş garanti cirosunu geçerli kabul etmektedir. Bu durumda da banka müşteri lehine gayrı nakdi kredi vermiş olmaktadır. Aval. Aval.662. bu durumda her ne kadar ciro temlik fonksiyonunu haiz olmasa da. cirosunu koymakta ve böylelikle ciro zincirinde yer alıp sorumluluk üstlenmektedir.60 görme sözleşmesi olduğu baskın görüştür161.658 vd. N. TEKİNALP. 402 . 107. Türk Ticaret Kanunu'nun 703. Bankanın poliçeyi kabul edeceğine dair yükümüne eser.

61 borçlusu haline geleceğini düzenlemektedir.1989 tarihli. K.88/6711. Hukuk Dairesi'nin 30. . E.89/4001 sayılı kararı da aynı yöndedir.06. Yargıtay 11.

s.675. YAVUZ. 2 166 . GRUNDMANN. müşteri de önceden belirlenen şartlara göre geri ödemeyi taahhüt etmiştir. Aşağıda bu görüşler ayrıntılı olarak incelenecektir. aynı neviden şeyleri geri verme borcu altına girdiği bir sözleşmedir165. 12. m. ödünç verenin bir miktar para yada diğer bir misli şeyi ödünç alana verdiği. Kural olarak karz eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. s.62 § 3) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ I) Karz ( Ödünç ) Sözleşmesini Esas Alan Görüşler Kredi açma sözleşmesi ile Roma Hukukundan yaygın olan Pactum de mutuo dando arasında benzerlik bulunur. 164 165 TEKİNALP. 647. BERGER. Sözleşmenin kurulabilmesi için tarafların anlaşması yeterli olup. s. ödünç alanın da buna karşılık miktar ve nitelik olarak eşit. 312 N. 362. Banka Hukukunun Esasları s. COESTER. bu görüşü savunanlara göre kredi açma sözleşmesi de aynen Pactum de mutuo dando gibi ödünç verme borcu doğurmaz. s. s. KOHTE/MICKLITZ/ROTT/TONNER/WILLINGMANN. (BGB § 488-490). RÄNTSCH. s. bu sözleşmede bir kişi diğerine belirli bir tutarda ödünç para vereceği konusunda taahhüt altına girmektedir164. ( BGB § 488-490) . konu bir ödünç sözleşmesi kurmaktır ve bu sebeple ön ödünç sözleşmesidir. 1. KÖNDGEN. A) Ödünç Sözleşmesi Görüşü Karz sözleşmesi. § 488 N. BECKER. 67. Bir kısım yazara göre ise kredi açma sözleşmesi bir ödünç sözleşmesidir. s. sözleşme konusunun ödün alana devredilmesi gerekli değildir. PALANDT/PUTZO. 1641. ( BGB § 488-490). 583. bu sebeple rızai bir sözleşmedir166. 354. bu sözleşme ile banka bir miktar paranın mülkiyetini müşteriye geçirmeyi. Roma Hukukunda Pactum de mutuo dando ödünç verme borcu doğurmayan bir sözleşmedir.

kabul ve teminat kredilerinin ön sözleşmesi niteliğindedir. Ödünç sözleşmesi taraftarlarına göre. ödünç verenin iade isteme konusunda bir alacak hakkı kazanma amacı bakımından alacak sebebine ( causa credendi ) dayanır169.63 ödünç veren. 4. Bu görüş özellikle son dönem yazarlarınca kabul edilmemektedir. BT. içeriği ve taraf iradeleri incelendiğinde sözleşmenin asli konusu. ancak bir kredi açma sözleşmesinde tarafların 167 168 YAVUZ. N. 307/2 ) karz sözleşmesi ivazlı olabilmektedir168. BGE. Borçlar Hukuku. Kredi açma sözleşmesinde banka bir miktar para ödüncü verme borcu altına girerken. Kemal/BARLAS. s. Banka Hukukunun Esasları. PIKART. s. s. kredi açma sözleşmesinin kuruluşu. iskonto. WM 1958. Ankara 1999.s. Frankfurt 2002. s. ödünç konusunu geri verme borcu ödünç konusunu teslim aldıktan ve bu şekilde mülkiyetini kazandıktan sonra ortaya çıkar.). 1294. bir miktar para ödüncü borcudur. 316’dan naklen ). İnternational Banking. N. Dirk . M. cari hesap. Bu sebeple karz sözleşmesinde tarafların borçları karşılıklılık içinde olmamaktadır167. Bu sebeple kredi açma sözleşmesi iki tarafa borç yükleyen ve rızai bir karz sözleşmesidir171.) BAUMBACH/ DUDEN. 433. 396 da ödünç benzeri şeklinde ifade edilmiştir. s. . s. 20. ancak adi muamelelerde sözleşme ile faiz kararlaştırılması durumunda.ALLEN. 255 dn 7 den naklen.Kaynaklar. İsviçre Federal Mahkemesi de bazı kararlarında sözleşmeyi karz olarak kabul etmiştir.Temel Kavramlar. 36 II 529. İstanbul 2002. Karz sözleşmesi kural olarak ivazsız sözleşmelerdendir. s.( ARAL. yazarlara göre kredi açma sözleşmesi. kredi alan ise bunun karşılığında faiz ve komisyon gibi ücretler ödeme borcunu yüklenmektedir170. Medeni Hukuk. Nami . Die Rechtsprechung des Bundesgerichtshofs zum Kreditvertrag.585. 98 vd. ödünç konusunu sözleşmenin kurulması ile birlikte mülkiyetini geçirme ve teslim borcu altına girer. 362. ödünç sözleşmesinde ödünç veren para veya misli bir şeyi ödünç alana geçici olarak verme borcu altına girmektedir. s. 123. Fahrettin . HUGHES/MACDONALD. HONSELL. s. Roland/BUHLMANN. buna karşılık ödünç alanın. ( TEKİNALP. Ödünç sözleşmesi kazandırma sebebi bakımından ödünç verenin taahhüdünü yerine getirmek için yaptığı ödeme ile ödeme sebebine ( causa solvendi ). OĞUZMAN. Özel Borç İlişkileri. 236. RÄNTSCH/MAİFELD/GÖRİNG/RÖCKEN. m. GUHL/MERZ/KUMMER. 171 170 169 . 406. FEYZİOĞLU. HASLER. Giriş. s. ( mutlak anlamda para ödüncü olmasa da uluslararası bankacılık uygulamalarında konu ağırlıklı olarak bir miktar paranın ödünç alana verilmesi şeklinde nakdi krediler olması sebebiyle bir tür ödünç olduğu ve ona ilişkin hükümlere tabi olacağından bahsetmektedirler. Frankfurter Handbuch zum neuen Schuldrecht. SCHIMMEL. ticari muamelelerde kanun hükmü gereği faiz alınması durumunda ( BK. 762.

bu yönüyle geniş anlamda bir iş görme sözleşmesidir. s. m. Bu durumda. Ödünç sözleşmesi görüşünün kabulü halinde kredi açma sözleşmesi sadece bir miktar paranın verilmesi borcunu içeren kısıtlı bir sözleşme olacaktır. N. 99. sözleşmede belirtilen sürede ve belli bir limit dahilinde çok sayıda kredi işlemi yapılmasına imkan verir. 332. kredi açma sözleşmesinin kapsamına. 60. 312 N. sadece bir ödünç sözleşmesinin varlığı kabul edilecek olursa. BECKER. 312 N. 172 PALANDT/PUTZO. garanti verme vaatleri olabileceği gibi.64 yükümlülükleri çok daha fazla ve nitelikleri farklıdır172. N. limit dahilinde paranın yeniden bir çok defa çekilip yatırılma imkanı kararlaştırılabilmektedir. kredi alan tarafından kullanılan para geri verilince sözleşme sona ermemekte. I/2 s. 244. s. § 488 N. m. 614. BECKER. sözleşmenin konusunu oluşturan ve bir tür satış sözleşmesi olarak kabul edilen iskonto işlemlerini yada kredi alana karşı hiçbir şekilde bir nakit devrini içermeyen ancak banka tarafından kredi alan lehine üçüncü kişilere karşı garanti verilmesi borçlarını içeren. N. STAUDER. 332. 245. 10. iş görme ve garanti sözleşmelerine ait unsurları içerir onların çerçevesini oluşturur ve birbirini takip eden farklı kredi işlemlerinin yapılmasını sağlar. Ödünç sözleşmesinde olamayacak şekilde farklı. CANARİS. GUGENHEIM. ayrıca nakdi kredi verilmesi taahhüdünü içeren kredi açma sözleşmesinin konusu karz sözleşmesinden farklı olarak sadece bir miktar paranın ödünç olarak verilmesidir174. Kreditrecht. satım. s. Halbuki kredi açma sözleşmesi asli olarak kredinin açılması ve kredi alanın talebine kadar hazır bulundurulması borcunu içerir. halbuki bu tür kredi işlemleri uygulamada kredi açma sözleşmesine bağlı olarak yoğun bir şekilde gerçekleştirilmektedir. AESCHLİMANN. sorumluluk üstlenilmesi konulu nakdi olmayan kredileri dahil etme imkanı olmayacaktır. TANDOĞAN. Kredinin hazır bulundurulması ve diğer hizmet edimleri incelendiğinde kredi açma sözleşmesinin kapsamını sadece verme “dare” değil yapma’ya “facere” ilişkin borçlarından kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturduğu görülür173. HOPT/MÜLBERT.24. 3. Kreditrecht. . 174 173 TANDOĞAN. Kredi açma sözleşmesinde karzdan başka kefalet. 10. HOPT/MÜLBERT. I/2 s.

21 vd. ancak ifa aşamasında tekrar eden. birbirini takip eden ifaları içeren bir ödünç sözleşmesidir. ödünce ilişkin düzenlemelere göre sorunlar çözülecektir. Temelde kredi açma sözleşmesi bir ödünç sözleşmesidir. 1927. 175 HASLER. Bu görüş kredi açmanın niteliğini açıkça belirleyememesi. bununla birlikte kredi açma sözleşmesinde belirlenen kredi kullandırma borcu sonraki işlemlerden bağımsız olarak devam edecektir175. Diss. Der Krediteröffnungsvertrag. kendi içinde çelişkili olması ve sadece bir miktar paranın verilmesi dışında. Adolf. sonradan kurulun münferit kredi sözleşmelerini ondan ayrı tutmuştur bu ayrım ise kendi içinde çelişkili bir durumdur. Kredi alan tarafından bankaya karşı yöneltilecek olan talep ile ifa aşaması başlayacak ve bu ifaya bağlı olarak ta münferit para ödüncü sözleşmesi yapılacaktır. banka için yeknesak. s. Hasler’e göre kredi açma sözleşmesinin konusu sadece nakdi krediler değil. bunların hepsini genel olarak ödünç sınıfına sokmuştur. tekrar eder şekilde kullanabileceği para ödüncü imkanı vermektedir. Bu görüş kredi açma sözleşmesini ödünç benzeri sözleşme olarak tanımlarken. geniş kapsamlı edimleri içeren kredi açma sözleşmesini tamamen bir tür para ödüncü kabul edip onun hükümlerine bağlaması sebebiyle özellikle geniş ve güncel banka uygulamaları karşısında fazla kabul görmemiştir. bu münferit işlem kredi açma sözleşmesinden ayrı bir sözleşmedir ve onun ifasına da hizmet eder. Serbest talep imkanı ve kredi hazır bulundurmaya bağlı tekrar eden ve süreklilik gösteren talepler ise para ödüncüne ilişkin düzenlemeden sapmayı oluşturan temel unsurlardır. Kredi açma sözleşmesi ödünç benzeri bir sözleşme de olsa neticede kredi açma borcu yükler ve ifa aşaması için yeni bir ödünç sözleşmesinin yapılması şarttır. .65 B) Ödünç Benzeri Sözleşme Görüşü Kredi açma sözleşmesi uygulama ve ticari hayatın ihtiyaçlarına göre şekillenmiş bir sözleşmedir. sorumluluk yüklenilmesi şeklinde nakdi olmayan kredilerdir. Basel. sürekli bir hazır bulundurma borcu getirmekte ve müşteri için ise ihtiyaç halinde.

Anlaşmalarda davacı banka. Yazarlar kredi açma sözleşmesini bir ödünç vaadi. Asıl sözleşmenin içeriğinin ön sözleşmede belli olması şartı bu şekilde sağlanmaktadır. ( İçtihatlar Külliyatı Yıl 1971. alacak hakkı satın alınması niteliğindeki iskonto işlemleri. Joseph. BACH. E. kredi açma sözleşmesinde belirlenen limit ve süre sebebiyle de talep zamanı ve ödüncün miktarı belirlenebilir durumdadır. 97 ( D’Overture de Crédit 1892 ). Buradaki kredi açma ve kullandırma borcu. Günümüz uygulamasındaki sürekli hazır bulundurmaya yönelik bir borç olarak kredi açma ve hazır tutma edimini sadece bir ödünç sözleşmesi yapma vaadi olarak düşünmek taraf iradelerine ve kredi açma sözleşmesinin amacına uygulamadaki süreklilik gösteren ve farklı nitelikteki kredi kullandırma işleminin temelini oluşturan yapısına aykırıdır. Bu teorinin getirdiği sonuç. davalılardan asıl… borçlu ile hesabı cari suretiyle ikraz mukavelenamesi imzalamış bulunmaktadır. YTD. Bu şekilde ileride yapılacak asıl sözleşmenin asli unsurları tarafları edimleri. ödünç sözleşmesi yapma vaadidir ve burada ileride kurulacak asıl sözleşmenin unsurları belirlenmektedir. 187. kambiyo senedi yani kıymetli evrak vererek borç altına girmek demektir. faiz ve komisyon gibi karşılıklar ise asıl ödünç sözleşmesinin karşılığı olacaktır177. ( Stauder. ve bir tür iş görme niteliğinde olan aval ve banka garantisi gibi kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin konusu olamayacaktır176. Armand. kabul edenin. K. S. Keşidecinin. Yani bir karz vaadi ile bu vaadden doğacak borçlara karşı kefalet mevcut olup bir kambiyo taahhüdü bulunmamaktadır. dn.66 C) Ödünç Vaadi Sözleşmesi Görüşü Kredi açma sözleşmesini temelde kredi kullandırma vaadi ve bunun yerine getirilmesi aşamaları şeklinde kısımlara bölen bu görüş özellikle Fransız doktrininde geniş kabul görmüştür. 19 ). davalıya sözleşmede yazılı limit dahilinde kredi küşadından doğacak borçları için bankaya karşı müteselsil kefil olmuştur. hazırlığı olarak tanımlamışlardır . bu durumda para ödüncü niteliği göstermeyen. “Davacı banka. Esasen bu görüşte Bu görüş özellikle Fransız yazarlar. 1971/2594 sayılı kararında bu görüşü kabul etmiştir. s. talep zamanı ve ödüncün miktarı dışında ki edimler kesin olarak önceden belirlenmektedir. HAMEL. Kredi verme taahhüdü. aval verenin ve cirantanın taahhütleri bu şekildedir. ) 177 176 . s. 2. 1971/840. 583 ( Les formes internationales des crédits bancaires ) tarafından savunulmuştur. s. bir ödünç vaadi sözleşmesinin neticesinde asıl ödünç sözleşmesinin kurulmasıdır. bir yapma “facere” edimi olarak sadece asıl ödünç sözleşmesinin kurulmasına yöneliktir ve süreklilik göstermeyecek asıl sözleşmenin kurulması ile sona erecektir. Kambiyo taahhüdü.

s. kredi açma sözleşmesinin süreklilik gösteren ve özellikle günümüzde onun konusunu oluşturan. Esasen ödünç sözleşmesini esas alan görüşlerin tamamı kredi açma sözleşmesinde belirlenen kredi limitini dikkate almış bunu bir para ödüncünün varlığı için yeterli saymış ve banka uygulamalarına da ters bir şekilde onu kısıtlamışlardır. Doktrinde bir kısım Fransız yazar tarafından179 eski dönemde savunulan bu görüş kredi açma sözleşmesine bağlı olarak birbiri ardınca kurulan iskonto gibi farklı nitelikte kredi sözleşmelerini ve onun çok sayıda işleme izin veren yapısını açıklayamamakta ve günümüzün kapsamlı kredi açma sözleşmesinin niteliğini sadece kredi limitini dikkate alarak ödünç sözleşmesi olarak tanımlamaktadır. 62. 615. . tekrar eden nitelikte farklı münferit kredi sözleşmelerini kapsayan onların çerçevesini belirleyen yapısını açıklamak için yetersiz kalmıştır. bunun dışında kredi açma sözleşmesinde belirlenen para limiti bir para ödüncüne ilişkindin ve sözleşme onun ifasına yöneliktir. kendisinde gelişen ve süreklilik gösteren edimlere aykırı. CANARİS. 586. Bu görüşler. 7. hükümlerini geciktiren bir şart niteliğindedir. s. s. D) Şartlı Ödünç Sözleşmesi Görüşü Kredi açma sözleşmesini şartlı bir ödünç sözleşmesi kabul eden bu teoriye göre kredi alanın talep hakkı sözleşmenin ifasını. N. HAMEL.67 ödünç sözleşmesini rızai değil ayni sözleşme olarak kabul eden ve bu sebeple bir ödünç vaadine ihtiyaç duyan fikirlerin etkisiyle gelişmiş ve kredi açma sözleşmesini aşırı derecede kısıtlayan. onları karşılamayan çözümleri ile artık kredi açma sözleşmesinin niteliğini ve sorunlarını çözümlemekten uzak bir fikir haline gelmiştir178. uygulamadaki genel niteliklerine. FALLOİSE. 178 179 STAUDER.

Aufl. yazarlara göre kredi açma sözleşmesi sonradan kurulacak. Das Obligationenrecht. 64. 22. Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch. sadece açılış basamağını oluşturur ve sadece bir açılış karakteri taşımakla. 2. aksi takdirde sözleşme içeriğinin. kredinin fiilen verilmesini sağlayan münferit kredi sözleşmeleriyle kesin olarak ayrılır. satın alma vaadi gibi neticesi kredi kullandırma amaçlı olmak üzere çeşitli hukuki işlemleri kurmaya yönelik bir ön sözleşmedir.68 II) Çok Aşamalı Sözleşme Görüşü Bu görüşe göre. Kredi açma sözleşmesi sadece bir para ödüncü sözleşmesinin kurulmasına yönelik önsözleşme değildir. onun kredi isteği ile asıl sözleşme yapılacaktır. Aufl. Wilhelm. STAUDER. bu sebeple kredi açma sözleşmesi tek tarafa borç yükleyen bir önsözleşmedir. asıl sözleşmeyi kurmaya yönelik borcu olan taraf sadece bankadır. aynı zamanda münferit işlemin niteliğine göre hizmet verilmesi. N. Teil. onları kurma vaadi içeren bir ön sözleşmedir180. Bununla birlikte sözleşmenin içeriğinde vaat edilen münferit işlemler belirtilmelidir. kredi karakteri taşıyan sözleşmelerin niteliğini. 2. bir sözleşme hazırlığıdır. BECKER. 2. A) Önsözleşme Görüşü Kredi açma sözleşmesinin kredi açma taahhüdü içermesi ve bir ön aşama niteliğinde olması. sonraki kredi işlemleri için gerekli bir ön hazırlık evresi Bu görüşü kabul eden niteliği göstermesi bu görüşün temel dayanaklarıdır. sözleşme aşamalı olarak gelişen bir hukuki ilişkiyi tasarlar. Sözleşmenin içeriği ve unsurları doğrudan bir para ödüncü vermeye yönelik değildir. 181 . konusunun belirsiz olması sebebiyle geçersizlik söz konusu olabilecektir181. Zürich 1929. Sözleşmenin yapılması müşterinin talebine bağlıdır. Hugo/SCHÖNENBERGER. 1. Teil. V. Band. Kredi talebi 180 OSER. şekillerini belirleyen. Zürich 1936. Kredi açma sözleşmesinin içeriğini oluşturan unsur bir kredi verilmesi vaadi şeklindedir.. kredi açma sözleşmesi tamamlanmış bir sözleşme değildir. N. ancak krediyi talep etme borcu yoktur.. 322.

bunun kabulüyle birlikte kredi veren için gerçek anlamda yükümlülük doğacaktır. Önsözleşme asıl sözleşmenin kurulması ile sona erer. aksi halde asıl sözleşmenin kurulması teklifini kabul etmek zorundadır. münferit kredi işlemlerinden farklı olarak kredi açmanın kapsam ve amacı temel borç ilişkisi niteliğindeki tüm kredi ilişkisine yöneliktir. münferit krediler kredi açma sözleşmesi bünyesinde taraf iradeleriyle düzenlenmiştir ve kredinin kullandırılması yararlandırma borcunun ifasını sağlarlar182. halbuki taraf iradeleri ve kredi açma sözleşmesinin niteliği incelendiğinde temel unsurların kredi açma sözleşmesi ile münferit işlemlerin ayrılması yönünde olduğu görülür. Kredi açma sözleşmesi kapsam ve süre bakımından bağımsız niteliktedir. Kredi açma sözleşmesinin konusu.69 asıl sözleşmeyi kurmaya yönelik bir tekliftir. Ayrıca çok sayıda ve çeşitli nitelikte münferit hukuki ilişkiler bir önsözleşmenin konusunu oluşturamaz. Kreditrecht. esas olarak kredi açılması ve kullandırılmasıdır geniş anlamda bir hizmet edimi olan kredi açma ediminin hükümleri münferit işlemlerin ifasıyla sona ermediği gibi. kredi açma sözleşmesinde bazı noktalarda hukuki bakımdan bir ön sözleşme görünümü olsa da. 242 . HOPT/MÜLBERT. Banka bu teklifi ancak ön sözleşme olan kredi açma sözleşmesindeki önceden belirlenen şartlara aykırı nitelik göstermesi halinde reddedebilecektir. Kredi açma sözleşmesinde ise asli edim kredi açılmasıdır. işlem konusu senetlerin yetersiz ve güvenilir nitelikte olmaması her zaman için bir ret sebebi oluşturabilecektir. bu zaten ayrım prensibinin de temelini oluşturur. 241 CANARİS. 182 183 HOPT/MÜLBERT. Bununla birlikte iskonto ve kabul gibi işlemlerde. Öncelikle önsözleşme asıl olarak ve sadece bir tane esas sözleşme ilişkisi kurmaya yönelmiştir bu konuda borç içerir ve bu sözleşmenin yapılmasıyla sona erer. Kreditrecht. onların sona ermesine rağmen devam ettiği ve daha sonra başka münferit kredi işlemlerinin temelini oluşturduğu haller de çoğunluktadır183. 615. N. Bu görüş genel kabul görmemiştir. N. N. birçok esaslı noktada ön sözleşmeden ayrılır. kredinin hazır bulundurulmasıdır ve sözleşmenin kurulması ile bu edim yönünden sözleşme hükümlerini meydana getirmektedir.

iki şekilde gerçekleşebilir. 253. CANARİS. hangi 184 185 SCHOEN. N. JuS H. Kreditrecht. bu hakkı meydana getiren sözleşmeye de opsiyon sözleşmesi denmektedir185. s. EREN.70 Kredi açma sözleşmesi aynı zamanda münferit işlemlerin genel çerçevesini belirler. WEBER Martin.. İstanbul. 1993. tek taraflı irade açıklamasıyla önceden kapsamı belirlenmiş bir borç ilişkisini kurma hakkı verir.. Dusseldorf. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 10. s. B) Opsiyon Sözleşmesi Görüşü Opsiyon hakkı. 85 SCHUMANN. N. Werner. N. s. N. Bu sözleşme kurulduğu anda teklifte bulunana doğrudan bir borç yüklemez. Opsiyon hakkı. Diss. 194. 80 vd. Yıl Armağanı. 615. ANTALYA. . temellerini oluşturur. Ayrıca taraf iradeleri de bir sözleşme vaadine. s. ikinci şekli ise temel sözleşme içinde opsiyon hakkının saklı tutulması yoluyla gerçekleştirilir188. münferit işlemden sonra bile kredi limiti ve süreye göre kredi kullandırma devam eder sözleşme talebe açık niteliktedir184. teklifte bulunan tarafından karşı tarafa yöneltilmiş. s. Müşteri kredi kullanma konusundaki hakkı kullanıp kullanmamakta serbesttir. 1/73-74. taraflardan birine. HOPT/MÜLBERT. sözleşmeden doğan bir yetki olarak. 187 188 186 AVANCINI/lRO/KOZIOL. münferit işlemler ondaki taahhütlere bağlı olarak ifa edilirler. 242. 1/85. sözleşme ile kararlaştırılan münferit kredi açma sözleşmeleri kurma teklifini taşımaktadır187. Kredi açma sözleşmesi ise onların varlığından bağımsız ve sürekli niteliktedir.. talep kredinin kullanılmasına yönelik bir kabul niteliğindedir. sözleşme kurmaya yönelik teklifi içerir186. birinci şekli önce opsiyon sözleşmesi yapılması ve onu dayanarak hazırlanan asıl sözleşme. Gökhan. kurulduğu anda kredi verene bir kredi verme borcu yüklememekte. Opsiyon Akdi ve Opsiyon Hakkı. 1969. Die Option. para ödüncü yapmaya yönelik bir ön sözleşme kurmaya yönelik değil bir kredi açılmasına ve münferit işlemleri yoluyla kullandırılmasına yöneliktir. Kredi açma sözleşmesin de opsiyon sözleşmesi olduğunu kabul edenlere göre kredi açma sözleşmesi. AVANCINI/lRO/KOZIOL.4 (1990). 290 vd. 29. Der Optionsvertrag.

bankanın tekrar bir irade açıklaması yapmasına. Opsiyon sözleşme ve buna bağlı olarak gerçekleştirilen teklifin geçerliliği bunun kredi açma sözleşmesinin içeriğinde belirlenmiş olması. N. Kredi açma sözleşmesi yapısında şartları belirlenmiş münferit krediler ise kredi talebi ile belirli ve muaccel hale gelecektir. 241 . tarafların iradesi ve dürüstlük ve güven ilkelerine göre belirlenecektir. temel niteliklerine uyumlu değildir. Opsiyon sözleşme görüşü banka pratiğinde kısmen kabul görmüş olsa da kredi açma sözleşmesinin yapısına. miktar ve süreleri de opsiyon sözleşme niteliğindeki kredi açma sözleşmesinde belirlenir. asıl sözleşmenin yapılması için taraf iradelerinin tekrar bir araya getirilmesine lüzum yoktur. Ön sözleşmeden farklı olarak opsiyon sözleşme görüşünde sonraki kredi sözleşmesinin kurulması için. Münferit kredilerin ifası kredi açma 189 190 191 AVANCINI/lRO/KOZIOL. belli bir limitte kredi taahhüdü ve kredi işlemleri kapsamının varlığı halinde geçerlidir. Kredi açma sözleşmesinin içeriği. N. Kreditrecht. 1/85. HOPT/MÜLBERT. Kredi alanın talebi kredi açma sözleşmesi ile kullandırılması taahhüt edilen krediden bir şekilde yararlanmaya yani münferit kredilerin ifası yoluyla kredi kullanmaya yöneliktir. 1/85 AVANCINI/lRO/KOZIOL. Kredi açma sözleşmesinde tarafların asli hedefi derhal bir akdi bağlantı içine girmektir. Kredi kullandırma borcunun ifası sözleşme kapsamında düzenlenmiş bulunan münferit işlemler yoluyla gerçekleşecektir.71 türde kredi işlemlerinin yapılacağı. sözleşme yapısında belirlenmiş bulunan münferit krediler kredi açma sözleşmesinin ifasına hizmet etmek amacıyla düzenlenmiştir191. kredi alanın kabulü ile sözleşme kurulmuş olur banka zaten kendisini bağlar şekilde teklifini yapmıştır190. N. tarafların anlaşması ile sözleşme kurulur ve kredinin hazır bulundurulması ve kullandırılması şeklindeki hükümlerini icra etmeye başlar. Bu şekliyle münferit işlemler miktar ve nitelik olarak tam belirli olmasa da sözleşmenin temel içeriği belirli hale gelmiştir. Kredi alan tarafından gerçekleştirilecek kredi talebi düzenleme hakkı niteliğinde münferit işlemlerin kurulmasını sağlayan erteleyici özelliği olan kurucu işlemdir189. krediyi hazır bulundurma ve kullandırma taahhüdünün oluşturulmasıdır. Tarafların kredi açma sözleşmesi kurulduğundaki asli amacı ayrı münferit kredi işlemleri kurmak veya ifa etmek değil.

tamamlanmış bir sözleşme olarak niteliğini belirlediği münferit kredi sözleşmedir. borçlandırıcı nitelikteki münferit sözleşmeler ise çerçeve sözleşmeden sonraki aşamayı oluşturur. Çerçeve sözleşmede de istisnai olarak taraflardan biri veya her ikisi gelecekte. Kredi açma sözleşmesini genel bir çerçeve sözleşme olarak kabul eden görüşlere göre kredi açılması. Bir çerçeve sözleşme ek yükümlülükler içeren standart sözleşme unsurları içerebilir ancak bu şart değildir192. ifanın kapsamı veya kurulacak sözleşmelerin temel nitelik ve unsurları çerçeve sözleşmede genel olarak belirlenmektedir. C) Çerçeve Sözleşme Görüşü Kredi açma sözleşmesinin münferit kredilerin temelini oluşturma yanında doğrudan bir kredi hazırlanması ve tahsisi borcunu içermesi farklı görüşlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kredi açma sözleşmesi sadece bir ön sözleşme değildir. ilk aşama veya sözleşme hazırlığı değildir. tamamlanmış 192 ifa yükümü içeren. sonraki sözleşmelerin niteliklerinin önceden belirlenmesi ve borçlandırıcı. Kredi açma sözleşmesi taraf iradeleri ve unsurları dikkate alındığında. Bu sebeplerle opsiyon sözleşme yapısı da ön sözleşmede olduğu gibi kredi açma sözleşmesinin niteliğine uymamaktadır. Kredi açma sözleşmesi bir STAUDER. içerdiği edimlerle oluşan bağımsız yapısı nedeniyle. bu nitelikleriyle kredi açma sözleşmesi bir çerçeve sözleşme olarak tanımlanabilir. onu sonradan gerçekleşecek sözleşmelerin sadece hazırlığı olarak tanımlamak hatalı olur. bağımsız nitelikte sözleşme yapma veya ifa borcu altına girebilmektedir. bütünlük gösteren. 77 . tarafları bağlayıcı unsurlar bir ön sözleşme yapısını aşan niteliklerdir. s. bu ise kredi açma sözleşmesinin temel özelliklerine aykırıdır. birçok yönde tarafların talepleri kredi açma sözleşmesine dayanacağı gibi sözleşme başka münferit işlemlerin yapılmasına da imkan verir.72 sözleşmesini sona erdirmez. Çerçeve sözleşme esas olarak sonraki sözleşmelerin yapılarını belirleme amaçlıdır ve içeriğinde bu sözleşmelerin nitelik ve unsurları düzenlenir bu sebeple ilk aşama özelliği gösterir.

73 işlemlerinden önce gelir ve onların temel unsurlarını belirler. para ödüncü. sebebini oluşturur. hukuki ve ekonomik alt yapısını oluşturan. 22 vd. kurulması düşünülen. s. Kredi açma sözleşmesinin. Kredi açma sözleşmesi kredi alana bir tür düzenleme hakkı verir ve kredi alan bu hakkı kullanarak münferit kredi sözleşmelerinin kurulmasını sağlar. Otto. Kredi açma sözleşmesi bir temel ve sebep sözleşmedir. Teorinin temelinde Aeschlimann. alacak satın alınması. Kredi açma sözleşmesi bir çerçeve sözleşme olarak kredi alana bireysel hak vermektedir ve kredi alan serbest iradesi ile kredi açma sözleşmesinde nitelik ve şartları belirlenen. Der Krediteröffnungsvertrag nach schweizerischem Recht. ( STAUDER. iş görme. sadece sonraki asıl sözleşmelerin yapılması vaadini içeren bir ön sözleşme olduğu görüşü ilk olarak Aeschlimann tarafından reddedilmiştir. temel çerçevesi çizilen münferit kredi sözleşmelerinin kurulmasını sağlayacaktır. Bu sebeple kredi açma sözleşmesi bir sui generis sözleşme veya bir tür isimsiz sözleşmedir. ) . geniş kapsamlı bir sebep ve çerçevedir. garanti verme gibi farklı edimleri içeren sözleşmelerdir. 67’den naklen. s. 1925. bu sebeple çerçeve nitelik gösterir ancak doğrudan yükümlülükler içerdiğinden tipik bir çerçeve sözleşme değildir. genel çerçevedir ve hukuki nitelik olarak kanunlarda düzenlenmiş tipik sözleşmelerin hiç birine tabi değildir. Kredi açma sözleşmesi ise onlardan bağımsız hukuki niteliği olan ve onların kurulması imkânını içeren bir sebep sözleşmedir194. Öğretide bu görüşün ilk savunucuları Aeschlimann ve Klausing’dir193. kendilerine göre farklı hukuki nitelikleri olan. sonradan kurulan sözleşmeler ondan ayrı kapsamda. bir isimsiz sebep sözleşme olarak tanımladığı kredi açma 193 194 STAUDER. Sonraki sözleşmelerin kapsamını ve sürelerini belirlediği gibi önceden belirlenen kapsam ve süreye göre kurulmalarını sağlar. kredi açma sözleşmesi sonradan yapılacak kredi işlemlerinin kapsam ve niteliklerini belirleyen. Diss. AESCHLIMANN. Günümüz kredi açma sözleşmesinin teorik temelleri bu şekilde Aeschlimann tarafından kurulmuştur. Kredi açma sözleşmesini bir tür çerçeve sözleşme olarak kabul eden görüşlere göre. s. Kredi kullanma talebine ve sonradan kurulacak münferit kredi işlemlerine verilecek anlama göre bu görüş kendi içinde bazı farklılıklar göstermektedir. Bern. 67.

s. Kredi açma sözleşmesi. süreklilik gösteren ve münferit sözleşmelerin temel özelliklerini belirleyen çerçeve niteliğine de sahiptir. Sözleşme temelde bir ödünç sözleşmesi yapma vaadi içerir. 78 ( Stauder. tek taraflı bir düzenleme hakkı ile kullanılacaktır. Kredi talebi. in: Zeitschrift für Ausländisches und Internationales Privatrecht 1932. Klausing. genel anlamda bir önsözleşmeden çok daha geniştir. Friedrich. müşterinin talebine bağlı olarak. onların kapsam ve standartlarını önceden belirleyen çerçeve nitelik. Bu sebeple kredi açma fiili anlamda bir kredi verme işlemi değildir. Kredi açma sözleşmesi ona bağlı olarak açılan münferit krediler birbirinden ayrıdır. sürekli ve tekrar eder şekilde kredi vermektir. 618 vd. Klausing’de Aeschlimann gibi kredi açma sözleşmesinin asli özellikleri olan. iki taraflı ve sürekli borç ilişkisi kuran atipik bir sözleşmedir195. Kredi açma sözleşmesinde kredi açma şeklinde tanımlanan kredi vaadi.74 sözleşmesini onu takip eden münferit kredi sözleşmelerinden tam olarak ayırt etmektedir. müşterinin iradesine bağlı ve münferit ödünç sözleşmesinin kurulmasını sağlayan teklif niteliğindedir. kredi açma sözleşmesi münferit sözleşmelerin öncesinde var olan ve onların şartlarını belirleyen temel çerçeve sözleşmedir. Bankanın borcu. aynı zamanda. belli bir zaman içinde. kendi isteğine bağlı. münferit sözleşmeleri kurma borcu kredi açma sözleşmesinin içeriğinde mevcuttur. alınmıştır ) 195 . kredi açma sözleşmesi temel sözleşme olarak onu takip eden münferit işlemlerin temellerini oluşturmaktadır. Canaris. tekrar eden talep imkanı gibi unsurları tespit etmiştir. kredi vaadi. münferit sözleşmelerin temelini oluşturma. bankanın. 68. talebe bağlı olarak kredi sözleşmeleri kurma borcu içerirken. Kredi açma sözleşmesinin kapsamı. bu bedel sürekli borç ilişkisi niteliğindeki kredi açma sözleşmesinde sözleşmenin Klausing. s. banka tarafından kredinin hazır bulundurulması karşılığı alınan hazır bulundurma komisyonunun bir tür tazminat niteliğinde olduğunu belirlemiştir. kredi açılması ve önceden belirlenen unsurlar ile sonraki münferit işlemlerin yapılmasının sebebidir ve kredi açma sözleşmesinde verilen bu imkânlar kredi alan tarafından. Der Krediteröffnungsvertrag. münferit kredi sözleşmesi kurma veya cari hesap şeklinde işleyen bir kredi hesabı ile kredi vermeye yönelik borcudur. süreklilik. münferit işlemleri ise verilen kredi türüne göre farklı edimler içermekte ve hukuki nitelikler göstermektedir. N.

Böyle bir yükümlülük varsa. taraflar bir çerçeve sözleşmede. kredi açma sözleşmesinin kapsamında unsurları belirlenen kredi işlemleri ile kredi kullandırma borcu altındadır. Kredi alanın talep konusundaki serbestliğini de bu şekilde kolaylıkla açıklamışlardır. önsözleşme unsurlarıyla bağlantılı olarak münferit kredileri kurma borcunu açıklamaya çalışmışlardır. çerçeve sözleşmede taraflar için ileride kurmayı düşündükleri münferit sözleşmeleri kurma konusunda bir yükümlülük olmadığını ve bunun da çerçeve sözleşme ve ön sözleşme kavramı arasındaki farkı oluşturduğunu belirtmektedir. krediyi hazır bulundurma ve istenildiğinde kullandırma borcu altına girdiği görülür. Çerçeve Sözleşme Kavramı ve Çerçeve Sözleşmelerin Özellikleri. belli bir para ödüncü 196 197 STAUDER. 69 BARLAS. onlardan farklı olarak. Erdoğan Moroğlu'na Armağan. Banka. Bu yönüyle sözleşmenin tamamlanması ve ifası borcunun doğrudan çerçeve nitelikli kredi açma sözleşmesinden doğmasının ya da bir önsözleşme olarak kabulünün önemi yoktur. açıkça bir münferit sözleşme kurma borcu altına girmişlerse burada bir önsözleşme vardır ve bu unsur baskın durumdadır197. çerçeve sözleşme görünümünde olsa da bir ön akid vardır ve bu karakter baskın durumdadır.75 devamı süresince hazır tutulan kredinin kullanılmaması nedeniyle bankanın uğradığı zararları tazmine yöneliktir196. Bu yönüyle kredi açma sözleşmesi sonradan kurulacak çok sayıda ve farklı türde kredi sözleşmelerinin esaslarını belirlediği gibi. onların kurulması vaadi ve hazırlığıdır. ileride kurulacak sözleşmede yer alacak hak ve borçlarla ilgili düzenlemelerin olabileceğini. kredi kullandırma kapsamlı sözleşmeleri kurma değil. çerçeve sözleşmelerde de. Prof. Nami. s. sözleşmenin kurulması ile birlikte bankanın. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen para limiti ve süreyi. İstanbul 1999. Genel çerçeve sözleşme fikrini kabul eden görüşler kredi açma sözleşmesini sonradan kurulacak sözleşmelerin çerçevesi olarak kabul etmiş ve temelde çerçeve sözleşme kapsamında. ( Yazar.822. Kredi açma sözleşmesindeki taraf iradeleri dikkate alındığında. Dr. s. Kredi açma sözleşmesini bir sözleşme hazırlığı kabul etmek ve önsözleşme esasları ile açıklamak pratik ve sade bir yol olarak görünse de günümüz bankacılık uygulamaları ve kredi açma sözleşmesinin kuruluşu sırasındaki taraf iradeleri dikkate alındığında onu tam olarak açıklayamaması nedeniyle yazarların bu yöndeki görüşleri kabul görmemiştir. ) . ön sözleşmelerde olduğu gibi. Ancak bununla birlikte. Kredi açma sözleşmesi sonraki kredi işlemlerinin sebebini oluşturan ilk aşama değildir.

616. Kredi açma sözleşmesini sözleşme vaadi ve hazırlığı gören iki aşamalılık görüşü aynı zamanda münferit kredi sözleşmelerinin bir genel kredi sözleşmesini takip edeceğini. esaslarını belirleyen. günümüz banka uygulamasında az rastlansa da kredi açma sözleşmesi yapılmadan münferit krediler verilebilmektedir. HUECK. s. taraflara borçlar yükleyen niteliktedir ve bağlayıcıdır. ondan sonra ve ona bağlı olarak kurulabileceğini de kabul etmektedir. ancak aynı şekil ve tipteki hukuki işlemleri düzenlemektedirler. Bu yönde çok aşamalılık durumu taraf iradelerine ve bankacılık uygulamalarına uymamaktadır. Standart sözleşme fikri ilk olarak İş Hukuku sözleşmeleri alanında Hueck tarafından ileri sürülmüş ve geliştirilmiştir. taraflar için bağlayıcı nitelikte edim yükümlülükleri meydana getirmeyen. 33. 1923. Standart sözleşme. sonradan kurulacak sözleşmelerin temelini oluşturan. bu şekilde oluşan kitle veya formüler sözleşme içeriğini kısmen veya tamamen genel işlem şartlarının oluşturduğu bir sözleşme türü olarak ortaya çıkmaktadır.615. SCHOEN. açıklayan sözleşmeler ise. çerçeve nitelikli ilke. Banka sözleşmeleri. . etki bakımından farklı. s. Berlin. genel standart sözleşme yapısının bir uygulaması şeklindedir. rehber ya da norm sözleşmesi olarak tanımlanmışlardır199. STAUDER. Bu durum da banka uygulaması ile uyumlu değildir. N.76 sözleşmesinin yapılması hazırlığı ve vaadi gören iki aşamalılık görüşü. Normenverträge. s. kredi işlemini kredi verme borcunun ifası ve kredi açma sözleşmesini de ifa sebebi sayan banka uygulaması ve bu kapsamdaki kredi açma sözleşmesi kavramına da uygun değildir198. rehber nitelikli. taraflar bu sözleşmede sonraki sözleşmeleri yapmayı ve belirledikleri esasları bu şekilde sonradan kurulacak sözleşmelerin içeriğine dâhil ederek ifa etmeyi taahhüt ederler.69. Yapısı standart sözleşmeye benzemekle beraber. Önceden 198 199 CANARİS. Alfred. 86. herhangi bir ön aşama şartı veya ihtiyacı yoktur. Bankalar da müşterileri ile ilişkilerinde önceden soyut olarak formüle edilmiş şartlar hazırlamakta ve bu şekilde gelecekte kurulacak belirsiz sayıda.

CANARIS. esasları tek aşamada. 620 AVANCINI/IRO/KOZIOL. İstanbul 2003. N. s. bir defada belirlenmekte ve temel olarak kredi açma sözleşmesine dayanmaktadır. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. taraflar açısından bağlayıcı nitelikte borçlar içerdiğinden çerçeve nitelikli standart norm sözleşmesi değildir. Bu şekilde bir belirsiz çerçeve sözleşme yapısının oluştuğu durumlarda bir çerçeve norm kararlaştırma sözleşmesi mevcuttur202. Borçlar Hukuku.1/76 . Takip eden kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin kapsamında düzenlenmekte. bu yönde hukuken bağlanma iradesinin olmadığı hallerde kredi açma sözleşmesinden ileride münferit kredi kredileri ifa etme ve bu şekilde kredi kullandırma borcu doğmayacaktır.85. bu kayıtları içeren sözleşmeler formüler veya standart sözleşme olarak adlandırılmaktadır200. Kredi limiti ve türü gibi kredi açma sözleşmesinin tipik unsurları kararlaştırılmış olmasına rağmen. içerik ve sözleşme yapma borcu içermeyip.1. C. s. 201 202 203 200 KLAUSING. Arif B. s. kredi açma sözleşmesi sadece bir sözleşme hazırlığı veya sonradan kurulacak münferit kredi sözleşmelerinin çerçevesini belirleyen bir KOCAMAN.77 hazırlanan tipik kayıtlar genel işlem şartları olarak adlandırılmaktadır. banka kredi verme konusunda bir yükümlülük altına girmemiş ve bu şartlar sadece ileride yapılacak kredi işlemlerinin içeriğini belirleme yönünde bir irade ile belirlenmiş ise ortada bir norm kararlaştırma sözleşmesi bulunmaktadır203. 1086.: Bankaların Tacir ve Sanayiciler İle Yapmış Oldukları Genel Kredi Sözleşmelerindeki Genel İşlem Şartlarının Hukuki Açıdan Değerlendirilmesi ve Çözüm Önerileri. Kredi açma sözleşmesini opsiyon sözleşmesi olarak kabul eden yazarlara göre de. III) Tek Aşamalı Sözleşme Görüşü Bu görüşe göre. N. bankanın doğrudan kredi kullandırma borcu altına girmediği. 155. Kredi açma sözleşmesi sadece ilke. Ünal Tekinalp’e Armağan. Kredi açma sözleşmesi sonradan ifa edilecek münferit kredilerin esaslarını belirlediği için bu yönüyle çerçeve nitelikli standart sözleşmeye benzer201.

70. karşılıklı borçlar içeren ve ifa safhasının kredi alanca kredi talebi yapılmasına bağlı olduğu şartlı bir sözleşmedir. SCHOEN. Kredi verme taahhüdü sonradan ve buna bağlı olarak gerçekleşen. müşteriye karşı bir fon temini borcunu içerir. 616. bu etki bazı yazarlarca bir tür şart kabul edilmiş kredi talebi veya müşterinin kredi ihtiyacının. 204 205 206 STAUDER.78 temel sözleşme olarak tanımlanamaz. N. 70. kredi alan bu krediyi kullandıktan bir süre sonra iade edecektir. bankanın. Falloise ve Dieryk tarafından ortaya atılmıştır206 . kredi talebi veya ihtiyacı bir geciktirici şart etkisi yaratır ve bazı hallerde hukuki nitelik gösteren talebin bazı hallerde ise ekonomik kavram olan kredi ihtiyacının ortaya çıkması anını dikkate alan yaklaşımlarla sonuçları açısından farklılıklar gösterir. tarafların iradeleri incelendiğinde buradaki taraf yükümlülüklerinin sadece sonraki bir sözleşme ilişkisi kurmaya yönelmediği asli yükümlülüğün bir kredi açma ve kullandırma taahhüdü olduğu ortaya çıkar. Bu kesin ve kendi başına varlık ifade eden bir sözleşmedir ve sözleşmede asli olarak tek aşamalı akdi bir kredi kullandırma borcu bulunmaktadır204. aval ve banka garantisi gibi kredi işlemlerinden ayrı nitelikte. ( Falloise.271. A) Tek Aşamalı Şartlı Sözleşme Görüşü Kredi alanın kullanmaya yönelik iradesi kredi talebinin olumlu niteliğidir ve bankanın borçlarının güncellenmesini sağlar205. bankanın asli borcudur. s. kredi talebine yönelik serbest iradesinin niteliği ve ona verilecek anlama göre bu hukuki tanımlama farklılıklar gösterebilir. STAUDER. para ödüncü. Falloise’e göre sözleşme sui generis nitelikli. 17 ) . taleple birlikte bu bekleme durumu sona erecek ve ifa aşaması başlayacaktır. Kredi alanın. CANARİS. bu sözleşme için. iskonto. yazarlara göre kredi açma sözleşmesi tek aşamalı bir sözleşmedir. Bu farklılıklar temelde iki görüşün ortaya çıkmasına sebep olmuştur. s. Kredi açma sözleşmesi. Bu görüş ilk olarak Belçikalı araştırmacılar. s. ancak bu borç müşterinin kredi verilmesine yönelik talebine kadar askıdadır. kredi açma sözleşmesinin icra safhasını başlatan bir etkiye sahip olduğu kabul edilmiştir.

kredi talebinden bağımsız ve objektif niteliktedir. Kredi alan talep hakkında serbesttir ve kredi ihtiyacının doğması halinde bu talebi yapacak ve sözleşmenin ifa aşaması için beklenen şart gerçekleşecektir. banka kredi açma taahhüdü altındadır. ancak edimin güncellenmesini sağlayıcı ve münferit kredi işlemlerinin belirlenmesi. geciktirici şart niteliğinde değildir. s. sözleşme şartlı niteliktedir. Yazara göre kredi ihtiyacı. hükümlerini meydana getirmeye başlamıştır. kredi talebi ile şart gerçekleşecektir. Talep borcun güncellenmesini ve münferit kredi işlemlerinin ifa aşamalarına girmelerini sağlayacaktır.. 89. sözleşme. sözleşmedeki borçların güncellenmesini sağlayan etkiye sahip olmakla beraber. DIERYK. taraflara doğrudan borçlar yükleyen yeknesak bir sözleşmedir. Genel kabul gören ayrım prensibine de aykırı görüş. sui generis ödünç sözleşmesi kavramından etkilenmiştir. Bu sebeplerle müşterinin talebi geciktirici bir şart kabul edilemez. çünkü kredi açma sözleşmesindeki asli edim bir kredinin açılmasıdır. halbuki şart kısımlara veya belli zaman aralıklarına bölünemez. Bu durumda kredi alan teorik olarak sadece kredi ihtiyacının 207 208 STAUDER. bir anlamda sözleşmenin kuruluşunu ödünç verilmesine bağlayan ayni nitelikli.71. s. Kredi ihtiyacını şart olarak kabul eden görüş ise ilk olarak Belçikalı araştırmacı Diéryk tarafından savunulmuştur208. sözleşme hüküm ve sonuçlarını meydana getirmeye başlamıştır. 27 vd. kredi alansa bu krediyi kullanması halinde iade borcu altına girecektir. bu talep ise müşterinin ihtiyacına bağlı durumdadır. Ayrıca kredinin belli zaman aralıkları ile ve kısmi olarak kullanılması mümkündür. başlamasını bekletici etkisi vardır. .79 Yazarın görüşleri bir çok noktada kredi açma sözleşmesi’nin yapısı ile uyuşmamaktadır. yoksa münferit işlemlerin yapılması veya belli bir miktar paranın verilmesi değildir. onun izlerini taşır207. tarafların uyuşması ile birlikte kurulmuştur ve kredinin açılması sebebiyle kredi açma hizmet edimi niteliğindeki hükümlerini zaten meydana getirmektedir. çünkü kredi açma sözleşmesi tarafların anlaşması ile kurulmuş ve asli edim olan kredi banka tarafından açılmış kullandırma borcu doğmuştur. kredi talebi. Müşterinin hiç talepte bulunmaması halinde dahi kredi açma sözleşmesi mevcuttur. Kredi açma sözleşmesi bir önsözleşme değil. şart olmaya daha uygundur.

kademeli olarak ifası niteliğindedir210. bunun kredi alan için bir borç olarak düzenlenebileceğini belirtir. ayrıca kredi ihtiyacı hukuki değil ekonomik bir durumdur209. s. Ayrıca uygulamada. kredi alan kararlarında tamamen serbesttir. B) Çerçeve Nitelikli Borçlandırıcı Sözleşme Görüşü Kredi açma sözleşmesinin hukuki niteliği tespit edilirken taraf iradeleri de dikkate alınmalıdır. 242. kademeli olarak ifa edilen münferit kredi işlemleri ise. kredi talebinin kredi alana bağlı olduğunu kabul eder ancak. HEFERMEHL. talep ise güncellemeyi sağlayacak ve kredi açılmasına bağlı olarak. s.73. SCHOEN. Yazar. sözleşmeye hüküm konması halinde kredi ihtiyacının doğumu halinde. Bu görüş kredi ifasının kısmi ve aşamalı olabileceği ihtimalini de ihmal etmektedir. bu ihtiyacına bağlı olarak kredi talebinde bulunacaktır. kredi ihtiyacının doğmamış olmasına rağmen kredi alabilmekte veya böyle bir ihtiyacı olmasına rağmen talepte bulunmayabilmektedir.90. bu durum ise kredi açma sözleşmesinin hukuki yapısına aykırıdır. s. banka uygulamasına yönelik pratik yararlar sağlayabilecek bir görüş olarak uygulamada kısmen kabul görmüştür. 92. Kreditrecht.HOPT/MÜLBERT. . asli edim yani kredi açılmış krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu doğmuştur. kredi açma sözleşmesinde tarafların sözleşmenin esaslı unsurlarında karşılıklı anlaşması ile sözleşme ilişkisi kurulmuştur.80 doğmasından sonra. N. Falloise için getirilen eleştiriler burada da tekrarlanabilir.73. sözleşme hükümlerini meydana getirmektedir. şart kavramına aykırıdır. kredi ilişkisinde taraf iradeleri ve sözleşme şartları incelendiğinde. s. 209 210 STAUDER. sözleşmenin çok aşamalı olmadığı görülür. STAUDER. kredi açma sözleşmesinin birbiri ardınca gerçekleşen zamana yayılmış. ifa aşaması herhangi bir geciktirici şartın gerçekleşmesine bağlı değildir. kredi ihtiyacı şartının aşamalı olması. sonraki kredi işlemlerinin kurulmasını sağlayacak bir yenilik doğuran haktır.

bu yönüyle karşılaştırıldığında normal bir çerçeve sözleşmenin hukuki yapı ve kavramından farklı olarak. Çerçeve sözleşme esas olarak sonraki sözleşmeleri düzenleme ve içeriğini belirleme amaçlıdır ve bu sebeple ilk aşama özelliği gösterir. bağımsız nitelikte sözleşmeler kurma veya ifa borcu meydana getirebileceği kabul edilmektedir ve kurulacak sözleşmelerin temel nitelik ve unsurları çerçeve sözleşmede genel olarak belirlenmektedir. 88. tam olarak tamamlanmış. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinde bir kredi açma vaat edilir ve sonraki kredi işlemlerinin nitelikleri önceden belirlenir. 77.81 Kredi açma sözleşmesinde bankanın. 617. Kredi açma sözleşmesi. münferit 211 212 CANARIS. Tam olarak tanım ve unsurları belirlenmiş olmasa da genel olarak çerçeve nitelikli sözleşmenin taraflardan biri veya her ikisi için gelecekte. N. İlk aşama veya sözleşme hazırlığı değildir ve tamamlanmış bir sözleşme olarak kredi kullandırma ve hazır bulundurma asli borcu ile bağımsız ifa yükümlülükleri içerir. kredi açma ve hazır bulundurma borcu. ifa yükümü içeren. tamamlanmış bir sözleşmedir. bu ise kredi açma sözleşmesinin temel özelliklerine aykırıdır. STAUDER. borçlandırıcı çerçeve sözleşme olarak tanımlanabilir211. Bir çerçeve sözleşme de yükümlülükler içeren standart sözleşme niteliği gösterebilir212. 242 . bu yönüyle tüm kredi ilişkisindeki taraf yükümlülüklerine etkili bir işlemdir. Banka bakımından yükümlülük içermesi ve talep hakkının kullanılması ile ifa niteliğinde kredi verme işlemlerinin yapılması tipik çerçeve sözleşme hukuksal kurum ve yapısından farklıdır. Kredi açma sözleşmesi taraf iradeleri ve unsurları dikkate alındığında. bütünlük gösteren. müşterinin ise kredi ilişkisi devam ettiği sürece istediği zaman kredi talep hakkı bulunmaktadır. borçlandırıcı nitelikteki münferit sözleşmeler ise çerçeve sözleşmeden sonraki aşamayı oluşturur. s. SCHOEN. HOPT/MÜLBERT. Talep hakkı ayrıca düzenlenmiş ve taraflarca sözleşme unsuru olarak açıkça belirlenmiş olmasa bile sözleşmenin esaslı karakteristik özelliğidir. s. Kredi açma sözleşmesinin doğrudan kredi kullandırma borcu içermesi ve bağlayıcı niteliği onun bir ön sözleşme olarak tanımlanmasına imkan vermez. N. bir sözleşme niteliğindedir ancak münferit kredi işlemlerinin unsurlarını belirlemesi sebebiyle çerçeve nitelikli bir sözleşme olarak tanımlanabilir.

s. . satım veya iş yönetimi niteliğindeki sözleşmelere göre belirlenecek ve kendi yapısında ifa edilen bu işlemlerin esaslarına tabi olacaktır. s. Genelde ortak hükümler içermekle beraber. bu sebeple çerçeve nitelik gösterir. kredi açma sözleşmesi ile BGB § 675’te düzenlenen. onun konusunu oluşturan ve kanunda unsurları önceden belli şekilde düzenlenmiş bulunan.73. onlarla ilgili hukuksal sorunlarda benzer çözümler getirmeye imkan verir. bir çerçeve sözleşme olarak. kanunlarda düzenlenmiş tipik sözleşmelerde değişiklikler meydana getirebilir ve bu durum onun çerçeve niteliğinden kaynaklanmaktadır213. Kredi açma sözleşmesi kendi başına bir hukuki niteliğe sahip değildir. Kredi açma sözleşmelerinde bulunan ortak ve özel nitelikteki hükümler. Her iki sözleşme de 213 STAUDER. ön sözleşmelerde olduğu gibi niteliğini onun yapısında düzenlenip ifa edilen münferit kredi işlemleri belirler. nakdi veya sorumluluk üstlenilmesi şeklinde nakdi olmayan kredi işlemleridir. borçlandırıcı nitelikli bir çerçeve sözleşmedir. onu belirli bir sözleşme sınıfına dahil etme imkanı. Bu durumda hukuki niteliği ve hükümleri. Kredi açma sözleşmesini tam olarak bir sui generis sözleşme şeklinde tanımlamak şart değildir. sebebini oluşturur.82 kredi işlemlerinden önce gelir ve onların temel unsurlarını belirler. kendi yapısında şartları ve türü önceden belirlenmiş bir münferit kredi işleminin konu olarak belirlenmesi ile oluşur Stauder’e göre. a) Niteliği Kredi İşlemine Bağlı Çerçeve Sözleşme Bu görüşü göre. Kredi açma sözleşmesinden kaynaklanan ve onun konusunu oluşturan kredi kullandırma işlemleri. bu sözleşme de hizmet veya iş görme şeklinde bir içeriğe ihtiyaç duymakta ve tam anlamıyla bağımsız bir ifa yükümü içermemektedir. SCHOEN. sözleşmede şartları ve türü belirlenen. genel yönetim veya iş idaresi olarak adlandırılabilecek sözleşme arasında paralellik vardır. ödünç. kredi açma sözleşmesi kredi talebine bağlı olarak çok sayıda münferit kredi işleminin ifa yükümünü içeren.90 vd. taraflar iradeleri kredi açma sözleşmesinin içeriğini oluşturan.

tipik münferit kredi işleminin hukuki niteliği dikkate alınarak belirlenecektir.90 vd. bütün kredi ilişkisinin karakterini belirleyecektir215. s. içerik açısından değişikliklere uğrayabilecekler. kanunda düzenlenmiş bulunan tiplerinden farklı özellikler taşıyabileceklerdir. 73 vd . hukuki niteliği belirsiz bir sözleşmedir. önceden belirleniş şartlara uygun olarak. s. Bunun sonucu olarak ta kredi açma sözleşmesi sadece bir para ödüncü değil. onda önceden belirlenen şartlara göre uğradıkları değişikliklerle. Bununla birlikte sözleşme serbestliğinin sonucu olarak tüm bu münferit krediler çerçeve sözleşmenin kapsamında. Kredi açma sözleşmesi hakkında düzenleme olmaması ona sui generis bir sözleşme niteliği vermez. garanti sözleşmesi veya genel anlamıyla iş idaresi sözleşmeleri olarak adlandırılırlar216. Kredi açma sözleşmesi çerçeve nitelikli bir sözleşme olduğundun. iş idaresi sözleşmesi ve benzeri hukuki ilişkilerdir. Kredi açma sözleşmesinin karakteri onun çerçevesinde belirlenen münferit kredilere bağlıdır ve sözleşmeye uygulanacak hukuk. s. s.84. 214 215 216 STAUDER. Bu sebeple kredi açma sözleşmesi renksizdir. kredi talebi ile içeriği ortaya çıkan ve ifasına başlanan belirli kredi işlemleri onun hukuki niteliğini belirler. konusunu kredi vermenin oluşturduğu satım sözleşmesi.91. STAUDER. . avali. STAUDER.73. iskontosu. Kredi açma sözleşmesine bağlı olarak. kredi açma sözleşmesi ön sözleşmelerde olduğu gibi konusunu oluşturan ve sonradan ifa aşamasına giren münferit kredilerin karakterini alacaktır.84. s. SCHOEN. SCHOEN.83 ifa bakımından sonraki münferit işlemlere dayanmaktadır ve bu sözleşmelere hukuki niteliklerini veren konusunu oluşturan sonraki işlemlerdir214. içeriğinin ve konusunun belirlenmesiyle yani kredi talebi sonucu ifa aşamasını oluşturan münferit krediler ile ortaya çıkacak ve kredi açma sözleşmesi ile birlikte. açılın bu münferit kredi işlemleri artık kredi açma sözleşmesi ödüncü. hukuki nitelik. kanunda düzenlenmiş.

Murat/PETEK. N. GUGGENHEIM. çerçeve nitelikli kredi açma sözleşmesinde de bu şekilde ön sözleşmelerde görülen sözleşme öncesi yapıya benzeşmeyle. kredi açma sözleşmesinde ise bu münferit kredi işlemleri olarak ortaya çıkar. teminat. İstanbul 1992. N. Hasan. kredi işlemi. Abdülkadir. Rona/ARPACI. s. teminat veya satım sözleşmesine ilişkin unsurlar asli değildir. iş yönetimi. hazır bulundurma ve kullandırma borcunu içerir. Kredi açma sözleşmesi temelde bir kredi kullandırma taahhüdüdür ve bu yönüyle temelde para ödüncüne dayanır.84 b) Çerçeve Nitelikli Sui Generis Sözleşme Çerçeve nitelikli bir sözleşmede sözleşme tipinin belirlenmesinde temel nokta bu çerçeve sözleşmeye bağlı olarak. borçlar hukuku anlamında sözleşme tipleriyle ilişkiyi münferit kredi işlemi belirler217. tahsisi sözleşmenin temelinde hatta sözleşme öncesi yapıda vardır. s. Ön sözleşmede temel olarak asıl. TANDOĞAN. 617. alacak satın alım sözleşmesi gibi münferit işlem sözleşme tipinin belirlenmesinde etkilidir fakat bu kural mutlak olarak uygulanamaz. N. hükümleri tam olarak belirli ve tüm bankacılık uygulamalarında geçerli bir kredi açma sözleşmesi yoktur fakat bununla birlikte tüm kredi açma sözleşmelerine uygulanan ortak hükümler ve kurallar vardır218. 618. bu durum ortak değer ve hükümler oluşturmaya imkan sağlar. hizmet alımı. 53. onun bünyesinde kurulup ifa edilen münferit sözleşmelerdir. Kredi açma sözleşmesi temel sözleşme olduğu için ön sözleşmeye benzer ve bu yönüyle onun temelini oluşturan prensip burada da uygulanabilir. Bu ortak yön ve değerler kredi açma sözleşmeleri arası farklılıklardan çoktur. Aydın /AYDOĞDU. ALICI. 100. s. FEYZİOĞLU. ödünç. 280. Ankara 1998. Şüphesiz yeknesak. 217 218 219 CANARIS. CANARIS. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri. 333. 67. . s. HATEMİ. münferit işlemlerin farklılığı ikinci plandadır ve kredi açma sözleşmesi Borçlar Hukukunda düzenlenen tüm sözleşmelerin dışında bir sui generis sözleşmedir219. I/2 s. NUISSL. s. hedef sözleşmenin hukuki niteliğini taşır. Bunun ötesinde kredi açma sözleşmesi kredi sebebini. Kredi açma sözleşmesinde kredi açma ve kullandırma yani kredi işlemi hukuki temeli oluşturur ve bu tüm kredi açma sözleşmelerinde ortak yöndür. Borçlar Hukuku Özel Bölüm. ZEVKLİLER. iş idaresi. Hüseyin/SEROZAN.210.

GAUCH/SCHLUEP. s. iş birliği anlaşması veya manto sözleşme olarak ta adlandırılmaktadır222. 808. ZSR 106 I (1987). belirli bir takım şartların kısmen veya tamamen bu sözleşmelerde yer alması konusunda önceden anlaşmaya varmalarıdır220. her bir sözleşmenin kuruluşu sırasında ayrıca kararlaştırılmasına gerek kalmaksızın. YAVUZ. 117. Çerçeve sözleşme. KAPLAN. 100. Schuldrecht I. München 1987. s.252 . N. LARENZ Karl: Lehrbuch des Schuldrechts.. 403. Schweizerisches Obligationenrecht. 106. 609. s. Eray. çerçeve sözleşmede taraflardan birinin münferit sözleşmeyi kurmaya yanaşmaması halinde bunun çerçeve sözleşmeye yönelik bir 565. s. ileride aynı türden birden fazla sözleşme kurmayı amaçlayan kişilerin. FIKENTSCHER Wolfgang: Schuldrecht. s. SCHMIDT Karsten : Handelsrecht. s. München 1991. KOCAYUSUFPAŞAOĞLU Necip: Borçlar Hukuku Genel Hükümler.REIFNER. İsviçre. s. Buna karşılık bazı yazarlar. SCHMIDT. LARENZ. Tübingen 1965. s. 49. TUNÇOMAĞ. Allgemeiner Teil. 111. s.88. ABD. s. München 1994. ancak sözleşme özgürlüğü ilkesi çerçeve sözleşme kurulmasına imkan vermektedir. BARLAS. İstanbul. Band 1. çerçeve sözleşme kavramı. BARLAS. 24. I. WEBER Martin. WEBER Rolf H. N.85 § 4) DEĞERLENDİRME VE UYGULANACAK HUKUK KURALLARI I) Genel Değerlendirme A) Tek Aşamalı Çerçeve Nitelikli Borçlandırıcı Sözleşme Çerçeve sözleşme. Handbuch des Kreditrechts.: Rahmenverträge als Mittel zur rechtlichen Ordnung langfristiger .79. 618. 221 222 220 HENRICH. GUGGENHEIM. 76. s. Bd. s. Vorrechtsvertrag. Udo. öğretide temel sözleşme221. s. 88. KARINCA. 1099. s. Banka Kredi Sözleşmeleri. 785. Türk Borçlar Kanunlarında ve Alman Medeni Kanununda yer almamıştır. 814 vd. Çerçeve sözleşme de ön sözleşme ve opsiyon sözleşmesi gibi ileride kurulacak münferit sözleşmelerde yer alacak bazı hükümleri önceden düzenleyen onlara hazırlık oluşturan sözleşmelere benzemekle birlikte. KRAMER. ) Geschäftsbeziehungen. 223 . taraflara münferit sözleşmeler kurma borcu yüklememesi yönünden bu sözleşmelerden ayrılır223. CANARIS. 2001/3. s. N. 809. (BARLAS. s. s. 609. Optionsvertrag. Dieter: Vorvertrag. 106. Berlin 1997. N.

379. 241 Buradaki banka sözleşmesi deyimi bankaların genel işlem şartlarına dayalı olarak müşteri ile fiilen kurmuş olduğu sözleşmelerdir. Çerçeve sözleşme esas olarak ileride ilerde kurulacak münferit sözleşmelerin içeriğinin önemli bir kısmını düzenler. yapılacak değişikliklere ilişkin kayıtlar. borca aykırılığın sonuçları. s. ) LARENZ Karl/WOLF Manfred: Allgemeiner Teil des bürgerlichen Rechts. s. Bu şekilde bir tanımlama. ( BARLAS. N. N. s. istikrar sağlamaya yönelik yükümler. s. s.867.86 olumlu sözleşme ihlali oluşturacağını ve tazminat sorumluluğuna yol açacağını savunmaktadırlar224. ( CANARIS. 241 . Bir banka sözleşmesi olarak. PALANDT/HEINRICHS. vergi düzenlemeleri. s 159. Ileride asıl sözleşmeyi kurma borcu doğuran çerçeve sözleşme ön sözleşme niteliğindedir. yazar çerçeve sözleşmeyi ileride münferit sözleşmeler kurma borcu doğuran ve doğurmayan olarak ikiye ayırmaktadır. Kreditrecht. s. 815). s. değişen koşullara ilişkin uyarlama kayıtları.. 2. bu deyim Alman hukukunda yer alan Genel Banka Sözleşmesi kavramından farklıdır.410. N. 467. LARENZ/WOLF. Çerçeve sözleşmenin içeriğinin belirlenmesi sırasında önceden belirlenmiş genel işlem şartlarından yararlanılması ve bu şartların çerçeve sözleşmenin içeriğini teşkil etmesi mümkündür ancak genel işlem şartları tek taraflı belirlenmiş özel kurallar topluluğu olduğu halde çerçeve sözleşme gerçek anlamda bir sözleşme niteliğindedir226. 810 ) 226 227 225 224 BARLAS.811 .Banka Hukukunun Esasları. genel Banka Sözleşmesi belirli hizmetlerden yararlanmak için banka ile işlem ilişkisine giren müşteriyle banka arasındaki bağı açıklamak için kullanılan bir kavramdır. s. asıl olarak münferit sözleşmeye eşlik eder ve onun içindeki boşlukları doldurur225. Banka sözleşmeleri de çoğunlukla genel işlem şartlarına dayalı bir çerçeve sözleşme olarak kurulmaktadır227. s 467. çerçeve sözleşmede genellikle ileride kurulacak münferit sözleşmelere yönelik olarak. s. KAPLAN. Tübingen 1989. kredi açma sözleşmesinin çerçeve nitelikli bir sözleşme olarak kabul edilmesine imkan verir228. 414. Bazı yazarlara göre ise çerçeve sözleşme ileride münferit sözleşmeler kurma yönünde taraflardan en az birine bir kök yükümlülük yüklemektedir. N. yaptırımlar. sonradan kurulması ihtimal dahilinde olan asıl sözleşmeler. HOPT/MÜLBERT. German Banking. değer koruma kayıtları. s. içerik ve ifa yükümlülüklerini sonradan gerçekleşecek kredi işlemlerine etkili şekilde önceden düzenlemiş olması. TEKİNALP. önceden çerçeve sözleşme ile saptanmış bir içeriğe sahiptirler. kredi açma LARENZ/WOLF.250 ) HUBNER. yetkili yargı yeri. Joachim: Das Schuldverhältnis: Begründung und Änderung -Pflichten und Strukturen — Drittwirkungen. 19 ( BARLAS. 228 SCHOEN. Çerçeve sözleşme mutlak anlamda ve sadece sonradan kurulacak asıl münferit sözleşmelerin hazırlık aşaması değildir. GERNHUBER.90. uygulanacak hukuk gibi konular düzenlenebilir. ( WEBER Rolf. München 1997. Çerçeve sözleşme esas olarak ileride kurulacak ve nitelikli münferit sözleşmelerin bağlayıcı çerçevesini belirlemekte ve sürekli borç ilişkisi meydana getirmektedir. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht. 22..

332.242 ALICA. Sözleşmenin amacı kredi sözleşmelerinin kurulması değil para verme veya garanti sağlama konulu münferit kredilerin ifası yoluyla kendi asli edimi olan kredi kullandırma borcunun ifasını sağlamaktır. Kreditrecht. SCHOEN. s. 73. bankanın üçüncü şahsa karşı sorumluluk altına girdiği krediler üçüncü şahısla banka arasında ayrı bir akdi ilişki oluşturur ancak bu durumda da banka tarafından sorumluluk üstlenme şeklinde kredi kullandırılmıştır. FEYZİOĞLU. N.87 sözleşmesinin banka uygulaması ve ekonomik hayatın ihtiyaçları ile değişen. Nakdi olmayan. satım garanti ve kefalet gibi bir sözleşme yapma değil doğrudan kredi açılması ve kullandırılması için anlaşmışlardır230. STAUDER. 73. I/2. s. Taraflar kredi açma sözleşmesi ile kullanılacak kredi türüne göre ileride karz. 771. münferit kredi işlemini kredi verme borcunun 229 TANDOĞAN. Kredi açma sözleşmesi kuruluş anında hazır bulundurma ve doğrudan kredi kullandırma borcu içerdiğinden sonraki kredi işlemlerinin sadece sebebini ve çerçevesini oluşturmak amaçlı kurulmuş bir ilk aşama değildir. Banka. s. 86. Kredi açma sözleşmesinin asli amacı üçüncü şahısla banka arasında teminat amaçlı bir sözleşme kurulması değil nakdi olmayan şekilde kredi kullandırılmasıdır.69. ALICA. gelişen yapısını ve içerdiği farklılıkları açıklama ve bankacılık uygulamasının kredi açma sözleşmelerinde ihtiyaç duyduğu dinamik yapıyı sağlama açısından da faydalıdır. 241.615. s. CANARİS. 230 . Bazı hallerde talep olmadan doğrudan cari hesaba para aktarılmakta bu ödeme kredi açma sözleşmesine dayanmaktadır. 616. kredi kullandırmanın sonucudur. kredi açma sözleşmesi kapsamında krediyi hazır bulundurma ve asli unsurları belirlenen nakdi ödeme veya sorumluluk üstlenme şeklindeki yapma borçlarının ifasını sağlayan münferit kredi işlemleri yoluyla kredi kullandırma borcu altındadır ve sözleşme kredi alana doğrudan alacak hakkı sağlar229. s. HOPT/MÜLBERT. s. N. Kredi kullandırma borcunun ifası ayrı bir sözleşmenin kurulmasına sebep olabilir ancak bu sözleşmenin amacı değil. Kredi açma sözleşmesini belli bir para ödüncü sözleşmesinin yapılması hazırlığı ve vaadi gören iki aşamalılık görüşü.

1811 kararları da bu yöndedir.69. 1810. tahsisi bazen doğrudan hesaba para aktarma yoluyla bazense vadeye bağlı kullandırma borçlarını içerir ve banka bu kredi tahsisi sebebiyle hazır bulundurma komisyonu talep edebilir. N. 100. CANARIS. GUGGENHEIM. kurucu nitelikte bir düzenleme hakkı değildir. N. SCHOEN. genel özellikleri düzenlenmiş ancak çoğu zaman ifa bakımından şekli ve türü belirlenmemiş münferit kredilerin niteliklerini ve ifa zamanlarını belirler ve bu işlemleri güncelleyerek kredi kullandırma borcunun ifa şeklini ve içeriğini oluşturur232. s. Kredi alanın talebi münferit kredi sözleşmeleri kurma amaçlı değil. Kredi talebi yeni sözleşmeler kurma amaçlı değildir. N. STAUDER. Kredi ilişkisinde genel sözleşme şartları incelendiğinde kredi açma sözleşmesine göre ifa edilen münferit krediler kredi açma sözleşmesinin asli unsuru olan kredi kullandırma borcunun birbiri ardınca gerçekleşen zamana 231 232 CANARİS. STAUDER. s.242. s. 241. 616.83. Kreditrecht.HOPT/MÜLBERT. Kullandırma borcunun ifasına hizmet eden münferit işlemler kredi açma sözleşmesi kapsamında. BGH NJW 1982. Banka uygulamasında az rastlansa da kredi açma sözleşmesi yapılmadan münferit krediler verilebilmektedir. herhangi bir ön aşama şartı veya ihtiyacı yoktur. Banka uygulamaları ve benzer bankacılık sözleşmeleri dikkate alındığında kredi açma sözleşmesi doğrudan kredi hazırlığı. bir yenilik doğuran hak olarak. içeriğini belirleme amaçlıdır. s. 323. Bu sebeplerle çok aşamalılık durumu taraf iradelerine ve bankacılık uygulamalarına uymamaktadır. HEERMANN. 86. . İki aşamalılık görüşü aynı zamanda münferit kredi sözleşmelerinin ancak kredi açma sözleşmesine bağlı olarak ve ondan sonra kurulabileceğini de kabul etmektedir. 616. nitelikleri ve ifa zamanları açıkça belirtilmese de genel şartlarıyla düzenlenmiş durumdadırlar. Kredi açma sözleşmesinin asli unsurlarından biri olan kredi talebi. Alman Federal Mahkemesi BGH 83. kullandırma borcunun zamanını.88 ifası ve kredi açma sözleşmesini de ifa sebebi sayan banka uygulaması ve taraf iradelerine uygun bir yaklaşım değildir231. sözleşmede unsurları. 76. s.615. aslında sözleşmenin kapsamında şartları belirlenmiş ve kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit kredilerin ifa zamanını ve türünü belirleyen bir işlemdir.

Kredi açma sözleşmesi çok aşamalı sözleşme türleri olan karz vaadi veya genel ön sözleşme yapılarıyla açıklanamaz. 88. 233 234 SCHOEN. 91.STAUDER. Kreditrecht. 100. Doğrudan ifa yükümü ve kullandırma amaçlı kredi verme işlemlerinin ifası borcu tipik çerçeve sözleşme hukuksal kurum ve yapısından farklıdır. kredi açma sözleşmesi kapsamında kredi açma taahhüdünde bulunulması ile bunun fiilen kullanılmasını sağlayacak işlemlerin yapılmasını ayrı aşamalar olarak kabul etmektedir. sözleşmenin kurulması ile kullandırma borcunun ifası farklı zamanlarda olmaktadır. s. N. Kredi açma sözleşmesi banka bakımından kredi açma. s. Bankanın. German Banking Law. bu sebeple kredi açma sözleşmesi tipik bir çerçeve sözleşmenin hukuki yapısından farklı nitelikte yükümlülük içeren borçlandırıcı nitelikli çerçeve sözleşmedir234. s. hazır bulundurma ve kullandırma şeklinde yükümlülük içerir ve hazır bulundurmanın ifası kuruluşla. kefalet veya satım sözleşmesi yapma konularında değil doğrudan kredi açılması. s. kullandırma borcunun ifası bazen kuruluşla birlikte ifa aşamasına giren nakdi ödemeyle bazen de talep hakkının kullanılması ile gerçekleşmektedir. GUGGENHEIM. HOPT/MÜLBERT.73 CANARIS. HEFERMEHL. bu durumda kredi açma sözleşmesi kredi kullanımını sağlayacak sonraki sözleşmeyi hazırlayan bir sözleşmedir. kredi müşterisinin ise sözleşme de açıkça belirlenmiş olmasa bile sözleşmenin esaslı karakteristik özelliği olarak sözleşme süresince kredi talep hakkı vardır ve bunlar tüm kredi ilişkisindeki ücret ve iade borcu ile ilgili taraf yükümlülüklerine etkilidir. taraflar ileride bir karz. kredi açma sözleşmesinin ifası niteliğindedir. s.89 yayılmış. SCHOEN. 615. bu görüş kredi açma sözleşmesinin niteliğine aykırıdır. bu durum ise ona çok aşamalı sözleşme özelliği vermez. kullandırılması konusunda anlaşmışlardır. . Doğrudan nakdi ödeme veya sorumluluk üstlenme amaçlı kredi işlemleri olarak isimlendirilen farklı türdeki kredilere göre kredi kullanılması. HUBNER. N. Çok aşamalı sözleşme kavramına dayanan görüşler. s. 242. Kredi açma sözleşmesinde taraflar kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit kredi işlemlerinin kuruluşu için ayrıca anlaşma yapmazlar. 158. krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu. Münferit işlemlere göre kredi kullandırılacağı zaman.90. kademeli ifası niteliğindedir.. kredi açma sözleşmesinin sonraki aşamaları niteliğinde değildir233.

235 . talep yerine getirilmezse lehine sözleşme yapma vaadinde bulunulan kişi karşı tarafa karşı vaat olunan sözleşmeyi kurmaya zorlama amacıyla dava açabilir. ALICA. bu belirsizliğin sebebi sözleşmenin çok aşamalı olması değildir. s. 74. 242-243. Kredi açma sözleşmesinde kullandırılacak olan kredinin türü genelde kesin olarak belirlenmez. ancak ifa zamanı ve şekli kredi talebi ile belirli hale gelecektir. Kredi açma sözleşmesinin amacı da başka sözleşmeler kurmak değil zaten asli edimi olan kredi kullandırma borcunu nakdi veya nakdi olmayan kredi işlemleri ile ifa etmektir. Kreditrecht. s. Kredi açma sözleşmesi taraflardan birine ileride bir sözleşme kurma hakkı tanımayı değil doğrudan karşılıklı hak ve borçlar meydana getirmeyi amaçlar ve bu sebeple opsiyon sözleşme olarak ta kabul edilemez. 100. Ön sözleşme taraflara asıl sözleşmenin. s. bir kredi işleminin ifa aşamasına girmesi kredi açma sözleşmesini sona erdirmeyecek ve ona dayanarak daha fazla münferit işlem yapılabilecektir. Genelde bir yatırımcı veya tacir olan müşterinin ihtiyaçları farklı olabilmektedir. N. borçlandırıcı nitelikteki işlemin yapılması konusunda talep hakkı verir. alacak haklarının doğumu bir başka sözleşmenin kurulmasına bağlı değildir. HEERMANN. HOPT/MÜLBERT. 96 vd )235. banka hazır bulundurma komisyonu konusunda doğrudan bir alacak hakkına sahiptir. 323. banka sorumluluk üstlenerek kullandırma borcunu ifa etmiştir. Kredi alan farklı türlerde kredi kullanma talebinde bulunabilirken. müşteri ihtiyaçlarına göre ne tür bir kredi kullanacağını kendisi belirleyecektir veya bu belirlemeyi ileri bir tarihe erteleyecektir. m. münferit işlemlerin şartları ise kredi kullandırma borcuna bağlı olarak sözleşme kapsamında zaten düzenlenmiştir. Kredi açma sözleşmesi ise kendi içinde taahhüt içermektedir ve buna uygun olarak bankanın münferit krediler yoluyla kredi kullandırma borcunu ifa etmemesi doğrudan borca aykırılık durumu oluşturacak ve onun hükümlerine tabi olacaktır ( BK. Bu sebeple GUGGENHEIM.90 hatta nakdi olmayan kredilerde bazen kredi alan münferit işlemde taraf değildir. Kredi kullandırma borcu ve tarafların iradelerine göre kredi işlemleri nitelikleri belirginleşmese de kredi açma sözleşmesi kapsamında düzenlenmiş durumdadır.

Kredi açma sözleşmesi krediyi hazır bulundurma borcu. s. 242. Genel kuraldan farklı olarak kredi açma sözleşmesinde seçim hakkı işin niteliği sonucu kredi alana aittir. teminat verme. 615. N. bu düzenleme hakkı banka için kural olarak bağlayıcı sonuçlar meydana getiren bir tür seçim hakkı niteliğindedir237. özellikle 236 237 238 239 240 CANARIS. Kredi açma sözleşmesinde bankanın borcu seçimlik borç. bu durum münferit işlemlerin varlığını sağlayan unsurları oluşturur236. GUGGENHEIM. eğer doğrudan nakdi ödeme yoksa. Seçimlik borçlarda taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa BK m. Kredi açma sözleşmesinde tarafların kredi işlemlerine ilişkin iradeleri mevcuttur ve bunlar talep hakkının kullanılması ile tamamen belirli hale gelir. Kredi açma sözleşmesinin dönerlik unsuru sebebiyle kredinin iadesinden sonra müşterinin yeni seçim hakkı doğar239. 616. Kreditrecht. Seçim hakkı değiştirici ve kredi açma sözleşmesine özgü yapısıyla içerik belirleyici yenilik doğuran işlemdir ve kullanılması ile mevcut hukuki durum değişir. alacak satışı gibi çeşitli bankacılık işlemlerini konu olarak içermektedir. Sözleşmeden doğan kredi kullandırma borcu seçim hakkının kullanılması ile belli bir kredi işlemi ile ifa edilen kredi türüne dönüşür. CANARIS. Kredi açma sözleşmenin kurulması ile banka kredi kullandırma taahhüdü altına girmiştir. 616 CANARIS. 75.91 standart kredi açma sözleşmelerinde kredinin belli kullanım şekilleri belirtildikten sonra bunlarla sınırlı olmaksızın bankanın krediyi her türlü bankacılık ve kredi işlemlerinde kullandırmaya yetkili olduğu konusunda kayıtlara yer verilmektedir. CANARIS. N. ALICA. 71 hükmünce seçim hakkı borçluya aittir.83. kredi kullandırma olarak isimlendirilen bu borcun ifa zamanı ve ne tür bir kredi edimini içereceği müşterinin seçim hakkını kullanması ile belirlenecektir238. s. N. satım. s. N. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesi bir temel çerçeve sözleşme olarak iş idaresi. . s. ALICA. 81. STAUDER. 75. N. 100. müşterinin kredi talebi ise içerik ve ifa zamanını belirleyen yenilik doğurucu haktır. bu sebeple sadece bir ödünç veya garanti sözleşmesi olarak kabul edilemez240. kullanacağı kredinin türünü kredi alan kendisi tespit eder. 616. STAUDER.

s. ifa aşamasında yapısal bir bölünme söz konusudur. buna muhalefet ve edimini yerine getirmeme sözleşmeye aykırılık oluşturur. Kreditrecht. isteğe göre ifa edilecek kredi işlemlerinin temelini oluşturma ve onları bir ayrıma tabi tutmaktır. GUGGENHEIM. Kredi açma sözleşmesinde tarafların ifa yükümü içeren bir çerçeve oluşturmaktaki amaçları nitelikleri belirginleşip. Taraflar arasında talepler esas olarak kredi açma sözleşmesine dayanarak ileri sürülecektir. 242. kredi açma sözleşmesi sadece genel işlem şartlarından oluşan standart sözleşme değildir. 243. bu durumda karşı tarafın tazminat talebi ve dönme hakkı oluşur. genel kabul çerçeve sözleşmeden doğrudan ifa veya ileride yeni sözleşmeler kurma yükümlülüğünün meydana gelmeyeceği yönündedir. N. Talep hakkının kullanılması yani kredi isteği ile bankanın borcu güncellenmekte ve kredinin kapsamı münferit işlemin niteliği belirlenmektedir. HOPT/MÜLBERT. 817. doğrudan ifayı talep hakkı verir. N. burada ihlal edilen çerçeve sözleşme değil içeriği çerçeve sözleşmeye göre belirlenmiş münferit sözleşmedir241. kredi kullandırma şeklinde borç içerdiğinden. s. Kreditrecht. Kredi talep edilene kadar olan aşamada sözleşme tamamlanmış durumdadır ancak kuruluşla birlikte doğrudan bir kredi kullanımı gerçekleşmemiş veya sözleşme 241 242 243 BARLAS. müşterinin sözleşmede belirlenen şekilde kullanacağı talep ile bankanın ifa borcu hemen muaccel olacak ve münferit kredi işlemi yoluyla ifa edilecektir243. bir edim. 100. . kredinin hazır bulundurulması ve kullandırma borcu doğrudan ona dayanır ve münferit işlemlerin varlığından bağımsız serbest kredi talebi hakkı verir242. Bir çerçeve sözleşme yapısında da sonraki aşamada münferit sözleşmeler kurulduğunda taraflar bu sözleşmelerin içeriğinin çerçeve sözleşmeye uygun olmasını kabul etmek zorundadırlar.92 derhal sağladığı nakdi kredi imkanı veya ifası kredi talebine bağlı kredi kullandırma borcu yönüyle de tipik bir çerçeve sözleşme yapısından ayrılır. bu aynı zamanda ayırım prensibinin temelini oluşturur. Taraflar arasında doğrudan genel sözleşmeyle kredi kullandırma veya ona dayanan münferit kredi işlemleri ile ifayı gerçekleştirme iradesi vardır. Kredi açma sözleşmesi. HOPT/MÜLBERT.

323. CANARIS. CANARIS. N. Kredi için talepte bulunan müşteri. s. düzenlenmiş taraf iradelerini açığa çıkartan bir hukuki işlemdir. isteğini tek taraflı olarak bildirmekte ve bu istek yeni bir sözleşme kurulmasını değil mevcut kullandırma borcunun ifasını ve bunun ifasını sağlayan münferit işlemlerin belirlenmesini sağlamaktadır. ifa zamanının belirlenmesi kredi talebi şeklindeki taraf iradesi ile mümkün olmaktadır244. 245 246 247 244 UYAN. Kredi açma sözleşmesi ile münferit işlem arasına talep şeklinde bir işlem girdiğine göre çok aşamalılık çekirdeği. ifa zamanı ve türü belirlenmektedir. serbest dönme hakkını saklı tutabilmekte veya kredi verme borcunun ifasını ilerde isterlerse kuracakları bir kredi sözleşmesine bırakmaktadırlar245.620. AVANCINI/lRO/KOZIOL. aslında münferit işlemleri de içeren iradeler kredi açma sözleşmesinde belirlidir ve kredi kullanım şeklini belirleyen iradelerin somut hale gelmesi. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmelerinde bankalar bazen genel işlem şartları yoluyla kredi verme yönünde borç altına girmediklerini beyan etmekte. 217. Kredi talebi sözleşmede belirlenmiş. 100. 1/76. . HEERMANN. kullandırma borcunun münferit işlemler yoluyla ifası taleple gerçekleşmekte. Bu durumda bir tür çerçeve sözleşme yapısı olan standart norm kararlaştırma sözleşmesi niteliği ortaya çıkacaktır247. N. 1141. N. yapısının varlığı şeklen görülse de burada kredi açma sözleşmesindeki borçların doğumu veya ifayı sağlayan münferit sözleşmelerin kuruluşu değil. s. Bu yönüyle kredi açma sözleşmesi tipik bir çerçeve sözleşme yapısına yaklaşmaktadır. German Banking Law. Kredi limiti ve türü gibi tüm tipik kredi açma sözleşmesi hükümleri kararlaştırılmış olsa bile bankanın kredi verme yönünde borç altına girmediği bu yönde iradesinin olmadığı hallerde kredi açma sözleşmesinden ileride münferit kredi sözleşmesi yapma borcunun doğmaması söz konusudur. 243. N. 616. HOPT/MÜLBERT. s. GUGGENHEIM. NUISSL. HUBNER. sözleşme ile sadece ileride kurulacak olan münferit işlemlerin içeriği belirlenmektedir. 158.93 kapsamında açıkça kullanım şekli belirlenmemişse asli edim olan kredi kullandırma türü belirsizdir. N. tarafların iradesi içerik belirleme yönündedir246. s.

KOSTAKOĞLU. CANARIS. NUISSL. 262 248 . tek aşamalı. 105. N.HOPT/MÜLBERT. başka bir işleme ihtiyaç olmaksızın borçlar tesis eden ve kredinin hazır bulundurulması asli borcunun da hemen ifa aşamasına geldiği bir Bkz.1/87. Genel işlem şartlarında yer alan bu unsurlar kredi açma sözleşmesinin borçlandırıcı çerçeve anlaşma olma niteliğinin değerlendirilmesinde dikkate alınmamalıdır. bu tür hükümlerin geçerliliği sözleşme serbestliği ve iyiniyet kuralları kapsamında değerlendirilecek bir konudur. 2/2 ( ZGB 2/2 ) hükmünce hakkın kötüye kullanılması halidir ve kanun tarafından korunmaz248. 102. 1681. İstanbul 2003. kredi açma sözleşmesi içeriğinde genel olarak bankalar kredi kullandırma borcu altına girmekle birlikte sözleşmeye. hükümler kanaatimce bankanın kredi hazırlığı ve kullandırma şeklindeki asli borçlarını ortadan kaldırmamakla birlikte onun açısından sözleşmeden serbest dönmeye yönelik imkanlar olarak kabul edilmelidir. 644. Legal Hukuk Dergisi. N. S. asli. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Kerem. Bölüm 2. N.94 Bankacılık uygulamasında. açılan krediyi ihtiyacı olduğu türde ve zamanda kullanma konusunda alacak hakkı vermektedir ve haklı bir sebep olmaksızın talep edilen kredinin verilmemesi sözleşmeye aykırılık oluşturacaktır. GUGGENHEIM. bu genel işlem şartlarına rağmen kredi açma sözleşmesi kredi alana. Kullandırmadan kaçınmaya imkan veren kayıtlara rağmen sözleşmenin borç içeren yapısı ortadan kalkmaz ve bu yapısıyla kredi açma sözleşmesi tipik bir çerçeve sözleşme olmamakta içeriğinde kredi kullandırmaya yönelik edim yükümlülükleri taşıması sebebiyle çerçeve sözleşme kavramı ile önemli bir farkı taşımaktadır. ifa yükümlülükleri içeren. I. ERTAN. Kredi talebinin bankanın onayına. Kredi açma sözleşmesi. Banka Kredi Açma Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği ve Özellikle Çerçeve Anlaşma Olma Özelliği. müşterinin kredi talebi anında yapacakları şeklinde değerlendirmelere hükümler göre krediyi bu hiç kullandırmayabilecekleri koymaktadır. 9. 217. N. uygun görüşüne bırakılması standart sözleşmeleri bankaların düzenlemiş olmasından kaynaklanmaktadır. Banka Sözleşmeleri. 146. s. kurulması ile doğrudan. Kredinin istendiği zaman kesilmesi ve sözleşmenin feshi imkanının haklı bir sebep olmadan banka tarafından kötüye kullanılması genel işlem şartları ve sözleşme hükümlerinin değerlendirilmesine ilişkin bölümde ayrıntılı şekilde inceleneceği üzere TMK m. s. AKYOL. Kreditrecht.

620. TANDOĞAN. N. Türk Hukukunda sözleşmeler kural olarak rızai niteliktedir. mesela bir miktar kredi kullanılması. CANARIS. 323. 333. s. Banka Sözleşmeleri. . Kredi açma sözleşmesinin kurulması için tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradelerinin bulunması yeterlidir. 93. s. Tarafların açık veya zımni irade açıklamaları ile kredi açma sözleşmesi kurulabilir. TEKİNALP. HEERMANN. N. belli bir limit üzerinden birbirini takip eder şekilde kredi taleplerinin karşılanması somut ilişkiye göre değişebilecek diğer şartların değerlendirilmesi ile sözleşmenin varlığını gösterebilir251. s.I/2 s. B) Rızai Sözleşme Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradeleri bir sözleşmenin kurulması için yeterli olduğunda bu sözleşme rızai sözleşme niteliğindedir250. 522. Banka Hukukunun Esasları. 617 250 251 249 EREN. Sözleşmenin konusu olan kredinin verilmesine lüzum yoktur. 281. Bankacılık.95 sözleşmedir bu yönüyle tipik bir çerçeve sözleşme değildir. Kredi alana verilen talep hakkı içerik belirleyen yenilik doğurucu haktır ve sözleşmede belirlenen sınıra kadar bu içerik belirleyen ve borcu güncelleyen yenilik doğurucu hakkı kullanmak müşterinin takdirine bırakılmıştır249. 1/73. 619. CANARIS. Kredi açma sözleşmesi kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit işlemlere eşlik etmesi ve onların boşluklarını doldurması yönüyle çerçeve nitelik gösteren bir sözleşmedir. AVANCINI/lRO/KOZIOL. YÜKSEL. Kredi açma sözleşmesi bu genel kurala bağlı olarak rızai niteliktedir ve kurulması için banka ve müşterinin karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları yeterlidir. 356. N. s. sadece bir kredi açma iradesi yani kredi kullandırma borcunun banka tarafından yüklenilmesi asli edim olarak sözleşmenin kurulması için yeterlidir bunun dışında ayrıca münferit kredi işlemler üzerinde anlaşılması bunların açıkça belirlenmesi şart değildir. AKYOL. s.

krediyi iade etme ve istisnai hallerde krediyi kullanma gibi yan borçlar altındadır. N. eksik iki tarafa borç yükleyen veya tam iki tarafa borç yükleyen sözleşme türlerinden hangisine dahil edileceği konusunda güçlüklere sebep olmaktadır252. AVANCINI/lRO/KOZIOL. kredi işlemleri yoluyla ifa aşamasının başlamasıyla güncellenir. N. . CANARIS. esasen bu borçlar sözleşmenin yapısında kurulma anından itibaren mevcuttur ancak talep anından itibaren tam olarak açığa çıkarlar.616. 134. edim birliği sebebiyle kredi açma sözleşmesinin karşı edimi olurlar253. 1/73. 252 253 STAUDER.115.114. Kredi alan tarafından kullanım zamanı serbestçe belirlenecek düzenleme hakkı olan kredi kullanma talebinin sözleşmedeki karşılıklı borçların varlığına etkisi yoktur. Kredi açma sözleşmesinde tarafların borçları aralarında kararlaştırdıkları şartlara göre de değişiklik gösterebilmektedir. Müşteri talep hakkını kullanmadığı sürece hazır bulundurma komisyonu dışındaki kredi açma sözleşmesine özgü ve sözleşmede belirlenmiş olan münferit sözleşmelerin ifası ile güncellenecek diğer karşılıklı borçlar muaccel olmaz ancak bu borçlar sözleşmenin bünyesinde mevcuttur. kredi alan ise faiz. kredi kullanılmasa bile müşteri tarafından ödenecek bir karşılık bedeldir. SCHOEN. sözleşmede kararlaştırılmışsa teminat sağlama. tek tarafa borç yükleyen. Kredi açma sözleşmesinde banka lehine bir hazır bulundurma komisyonu kararlaştırılmışsa bu tutar. banka krediyi hazır bulundurma ve kullandırma. s. s. s. Sözleşmenin bünyesinde mevcut olan ancak talep hakkı kullanılmadığı için gizli durumda bulunan bu borçlar kredi alan tarafından kredi talebinin yapılması. Kredi açma sözleşmesinde kredi açma ve kullandırma borcu ile münferit işlemlere göre belirlenecek kredi bedelleri edimler arası bağlantı sebebiyle karşılıklılık içindedir. belirli hale gelirler ve edimler arası bağlantı. STAUDER. Kredi alanın yükümlülükleri bakımından özellikle değişiklik gösteren bu şartlar kredi açma sözleşmesinin.96 C) İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşme Kredi açma sözleşmesinin iki tarafı da ifa yükümlülüğü altındadır. komisyon gibi karşılık bedeller ödeme.

N. faiz ve komisyonlar münferit kredilerle birlikte kredi açma sözleşmesinin de karşı edimi durumundadır ve edimler arasında ifa ve devam yönünden bağlılık vardır. 406. s. s. SCHINNERER.613-616. Kredi açma sözleşmesinde kapsam ve münferit işlemlerle edim bağlantısı sebebiyle tarafların edimleri arasında doğuş yönünden karşılıklılık vardır. 254 . Taraflardan biri karşı tarafın kendi yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya buna hazır olduğunu beyan etmemesi halinde borçlanmış olduğu edimi yerine getirmekten kaçınabilir. N. Kredi kullanma borcu şeklinde bir düzenlemenin sözleşmede yer alması halinde kredi kullanmaya ilişkin diğer ücretler gibi bu borç ta sözleşmede karşılık ilişki içerisinde yer alacak ve yerine getirmeme sözleşmenin devamı açısından diğer borçlar gibi doğrudan etkili şekilde yapısal ve fonksiyonel karşılıklılık ilişkisine dahil olacaktır. 140. STAUDER. CANARIS.97 talep hakkının kullanılması ve ifanın başlaması ikincil bir konudur ve bu borçların varlığını etkilemez ancak içerik belirleme yönünden etkisi vardır254. Kredi açma sözleşmesinde bankanın krediyi hazır bulundurma karşılığında hazır bulundurma komisyonu kararlaştırılır ve bu komisyonun ifası müşterinin kredi kullanma konusundaki beyanına bağlı tutulur. Genel olarak kredi açma sözleşmelerinde faiz ödeme borcu ve diğer karşılıklar münferit sözleşmelerle kredi kullanımı olmadan ortaya çıkmasa bile uygulamada nakdi kredilerde kredi açma sözleşmesinin kurulması ile nakdi kredilerde tutar bir cari hesaba aktarılmakta ve buna faiz işletilmektedir.5. 134. kredinin iadesini güvence altına alma amaçlı olarak sözleşmeye dahil edilen bu borçlar iade ve tazmin gibi sonraki aşamalarda gerçekleşebilecek riskleri teminat altına alma amaçlıdır fakat ifa aşamasında karşılık ilişkiye dahil olmadıklarından yan borç niteliğindedirler. Kredi açma sözleşmelerinde kredi alan için kredi kullanma borcu nadiren düzenlenir ancak banka lehine bu yönde bir düzenleme yapılması ve sözleşmenin genel yapısında değişikliğe gidilmesi mümkündür.116. Kredi alan için sözleşmede teminat sağlama borçları kararlaştırılabilir. Taraflardan birinin borç altına girmesi diğer tarafın açık veya zımni şekilde yapacağı borçlanma beyanının geçerliliğine bağlı tutulmuştur. SCHOEN. bu BK m. BAUMBACH/DUDEN.81 hükmü kapsamında gerçekleşen bağlılıktır. N. s.

255 256 257 STAUDER. CANARIS. 7. Schuldrecht. KELLER. 817. 104. Bunun yanında sözleşme kapsamına göre ifa şekli münferit işlemlerle. I. Zürcher Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht. Das Schweizerische Schuldrecht. aval. Aufl.. sözleşmedeki karşılık ilişkiyi oluşturur. komisyon kredi ücretlerinin ödenmesi arasındadır. N. ayrıca kararlaştırılmasına lüzum kalmadan bu sözleşmelerin içeriğini oluşturmaktadır. s. 3. BARLAS. bu sebeple ani edimli bir borç ilişkisi değildir. Edimin zaman içerisinde sürekli olarak yerine getirilmesi sürekli edim olarak tanımlanmakta ve bu tür bir edimi içeren borç ilişkileri sürekli borç ilişkisi olarak tanımlanmaktadır257. Çerçeve sözleşmede de önceden belirlenen koşullar münferit sözleşmeye yansıyarak taraflar için bağlayıcı hale gelmektedir258. Die Wirkung der Obligationen. Bd. s. s. 35. s. Christian.98 Kredi açma sözleşmesinde bankanın. s. SCHÖNENBERGER/JAEGGİ. I. N. Sözleşmedeki temel karşılık ilişki özellikle bir miktar para verilmesi konulu nakdi kredilerde münferit işlemle kredi kullandırma ve bunun karşılığını oluşturan faiz.14. sürekli borç ilişkisi oluşturur256. s. OĞUZMAN/ÖZ. Bd. von Tuhr. Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrecht. Allgemeiner Teil. BGH BB 1962 116. s. s. Bd.I . 224. 258 . Basel/Frankfurt 1988. bu yönüyle münferit işlemin karşılığı aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin karşılığını oluşturmaktadır. D) Sürekli Borç İlişkisi Oluşturan Sözleşme Kredi açma sözleşmesi. SCHOEN. Zürich 1974. Hans.s. s. 120 WEBER Rolf. 626 TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. Aufl. krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcuna karşılık müşterinin faiz. II. komisyon ödeme ve bazı hallerde kredi kullanma borcu karşılık ilişki içerisindedir ve tüm bu yönleriyle sözleşme tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme niteliğindedir255. 49. garanti verilmesi konulu kredi açma sözleşmelerinde bu hizmetin ifası ve bunun karşılığı bir miktar iş görme bedeli olarak komisyon. Max/SCHÖBİ.EREN. ESSER/SCHMIDT.. 412. sürekli nitelikte kredi hazır bulundurma ve kullandırma borcu içermekte. Andreas/Peter. çerçeve niteliği ile ileride münferit krediler ifa edildikçe doğrudan. 3. 305. Allgemeinen Lehren des Vertragsrechts. Heidelberg 1984. 115.

948 (HEERMANN’den naklen ) . 947. 819.99 Sözleşmenin çerçevesinde belirlenen şartlara göre. SEROZAN. CANARIS. HEERMANN. kredinin açılması. Belli bir miktar nakit para verilmesi şeklinde gerçekleşen para ödüncü. Sözleşmeden Dönme. 1229. BGH 83. bu sebeple rahatlıkla uygulanma imkanı yoktur262. 32 vd. 81. üçüncü kişilere karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklinde gerçekleşen aval.84. Bu asli borç çeşitli kredi verme işlemleri ile ifa edilir ve sona erdirilir. kredi açma sözleşmesindeki asli ve sürekli nitelikteki kredi kullandırma borcudur. limit dahilinde çok sayıda kredi talebi yapma ve birbiri ardınca ifa talep etme hakkı verebilir ve tüm bu ifa fiillerinin dayanağı. kredi alana. 1228. s. banka tarafından sözleşme süresince hazır bulundurulması ve münferit kredi işlemleri yoluyla kullandırılması şeklinde ifaları kapsayan uzun bir döneme. BGH NJW 1978. Borçlar Kanununa Göre Sözleşmeden Doğan Sürekli Borç İlişkilerinin Sona Ermesi. güven ön plana çıkacaktır. kredi kullandırma borcunun ifası amaçlı münferit kredi işlemleridir. s. 175 vd. s. 39. Sözleşmeden Dönme. s. s. Özer. s. OĞUZMAN/ÖZ. 415.322. 261 262 263 260 259 SELİÇİ. s. BGH NJW 55. 368. s. SELİÇİ. SELİÇİ. bu sebeple sözleşmeden ileriye etkili olarak kurtulma menfaatler dengesine uygun olacaktır263.. STAUDER. iskonto sonucu karşılık bedelin ödenmesi. s. Sürekli borç ilişkisi niteliği taşıması sonucunda kredi açma sözleşmesi taraflar arasında istikrarlı bir hukuksal bağ ve sıkı kişisel ilişki oluşturacaktır. 411. s. 57. BGH NJW 55. WEBER Rolf. dürüstlük kuralının özel olarak önemli hale gelmesi ve işleyen zaman süresince ortaya çıkan sonuçların ortadan kaldırılamaması gibi sonuçlar ortaya çıkacaktır260. s. BARLAS. Sözleşmede kısmi ve sürekli kredi kullanımları ile ifa sürekli niteliktedir ve bu özelliği ile de sürekli borç ilişkisi niteliğindedir259. 76. sözleşme süresine yayılmış bir ifa yükümü sözleşme kapsamında düzenlenir. . N. Kredi Açma Sözleşmesi. 19-20 ) veya taraflardan birince iptal halinde sözleşmenin başlangıçtan itibaren hükümsüz sayılması kuralı ve buna bağlı olarak tasfiye şekilleri sürekli borç ilişkisinin yapısına uymamaktadır261. İstanbul 1997.82. Kesin geçersizlik ( BK m. Alman Federal Mahkemesinin kredinin çek çekilmesi şeklinde kullanımı şartıyla yapılması durumunda sözleşmenin devamlı nitelik göstereceği şeklindeki kararı hk. Kredi açma sözleşmesinin ifası genelde kısmi ve tek bir ifa şeklinde gerçekleşmez. Schuldrecht I. Bu durumda çerçeve nitelikli sürekli borç ilişkisi oluşturan bir SCHOEN. SEROZAN. s. YÜKSEL. LARENZ.615. 22. 172. garanti verme.

N. 24. KUNTALP. FEYZİOĞLU. karma ve sui generis ( kendine özgü ) sözleşme olarak üçe ayrılırlar266. Lehrbuch des Schuldrechts. BUCHER. AT. 1987. 102. Ş/KÜÇÜKGÜNGÖR. Birleşik sözleşmeler. Aufl. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. AKİPEK. İfa bozuklukları ve ihbarla fesih gibi imkanlar sürekli borç ilişkisi olması sebebiyle kredi açma sözleşmesinde uygulama alanı bulacaktır265. s. 431 CANARIS. İstanbul 1985. birbirinden ayrı ve bağımsız nitelikte olan sözleşmelerin. LARENZ. EREN. kanunda düzenlenen sözleşme unsurlarının kanunda öngörülmeyen tarzda bir araya getirilmesini ifade eder.1. bu sözleşme tipinde. s. Dar anlamda karma sözleşme. 52. tarafların isteği ile edim ve karşı edim ilişkisi şeklinde birbirleriyle bağlanmaları halinde söz konusu olur. 252.100 sözleşmede ifa olunan kısım bakımından taraf menfaatleri dikkate alınarak geçmişe etkinin uygulanmaması uygun olacaktır264. Karl .. F. (ARAL. 615. E. s. geniş anlamda karma sözleşme ise kanunda düzenlenmeyen sözleşme unsurlarını içerecek şekilde genişletilerek. s. 267 . İstanbul. ARAL. ZEVKLİLER. Necmettin. s. YAVUZ. s. Kendine özgü sözleşmede ise taraflar sözleşme tipini belirleme serbestliğine dayanarak. s. Bd. GAUCH/SCHLUEP. s. 371. TANDOĞAN. II. İsimsiz sözleşmeler. s. TANDOĞAN. I/1. Bu tür sözleşmeleri oluşturan sözleşme tipleri kendilerine özgü yapılarını kaybetmeden bir araya getirilmişlerdir. s. Karışık Muhtevalı Akit. 12. 10 vd. s.. 820. München 1976. Ankara 1971.. N. E. s. ARAL. Sözleşmeler Rehberi. 14. I/1. 11. s. C. Doktrinde karma sözleşmeler dar anlamda ve geniş anlamda karma sözleşme olarak ikiye ayrılmaktadır. bir sözleşmenin unsurlarını kısmen veya tamamen 264 265 266 BARLAS. 423. kanunda düzenlensin veya düzenlenmesin her türlü sözleşme unsurunun. Karma sözleşme farklı sözleşmelere ait unsurların bir sözleşme oluşturmak üzere bir araya getirilmesidir. Besondere Teil. E) Kendine Özgü Yapısı Olan ( Sui Generis ) Sözleşme Kredi açma sözleşmesi.10 vd. s. Ankara 2002. 52 ). 49. 24 vd. birleşik sözleşmeler. Borçlar Kanunu’nun özel kısmında veya özel bir kanunda düzenlenmemiştir bu sebeple isimsiz sözleşme niteliğindedir.196 vd. ARAL. kanunda düzenlenen sözleşme tiplerine ait unsurlar kanunda düzenlenmeyen bir tarzda bir araya getirilmektedir267. s.Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. 49. WEBER Rolf. kanunda öngörülmeyen şekilde bir araya getirilmesi şeklinde ifade edilmektedir.

SCHLUEP. BUCHER. s.: Berner Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch. Kendine özgü sözleşmede asli olarak aranacak nitelik onun iç bütünlüğe sahip olmasıdır269. Eugen . 119 V 134. SCHLUEP. Kommentar zu Art. s. kendisini oluşturan unsurların bir kısmı veya tamamı kanunen düzenlenmiş bulunan sözleşme tiplerinin hiçbirinde mevcut olmayan sözleşmelerdir271. Allgemeine Bestimmungen. Obligationenrecht. HATEMİ/SEROZAN/ARPACI. Schweizerisches Privatrecht. Besondere Vertragsverhältnisse. Band VI.776. bu tür sözleşmeler karma sözleşme olarak tanımlanamaz. I/1. düzenlenmemiş ise isimsiz 268 ARAL. Kanunda düzenlenen sözleşme unsurlarından kısmen veya tamamen farklı şekilde yeni bir sözleşme kurarlar. 776. Walter. Basel. kendine özgü (sui generis) sözleşme ismini alırlar268. KELLER/SCHÖBI. Türk Hukukunda genel olarak kabul edilen tanımlamaya göre sui generis sözleşme. Aufl. s. TANDOĞAN. Kanunda düzenlenme durumunun somut olarak belirlenmesi. bir sözleşme hem karma hem de sui generis sözleşme olarak nitelendirilebilir. bu konuda temel ölçü sözleşmenin esaslı unsurlarının kanunda düzenlenip düzenlenmediğidir. s. 2. SCHLUEP. Bu anlamı ile incelenecek olursa. 25. BGE 120 V 304. s. KRAMER. s. s. 52. s. 269 270 271 272 .. 56. Besondere Teil. Abteilung. Bern 1991. s. s. I. Obligationenrecht. BUCHER. Bd. dar anlamı ile sui generis sözleşmeler kanunen düzenlenmiş hiçbir sözleşme tipinde mevcut olmayan unsurları içeren sözleşmelerdir272.24. 97. Bir sözleşmenin esaslı unsurları kanunda düzenlenmiş ise isimli bir sözleşme. Das Obligationenrecht. N. Türk Hukukunda verilen tanım geniş anlamda sui generis sözleşmeleri ifade ederken. 776. YAVUZ. BGE 119 II 394. 770. Zürich 1988. 25. 19-22 OR. s. bu durumun tespiti bazen zorluklar gösterebilir. 21. sözleşmenin isimli olup olmadığı onun kanunda düzenlenmiş olmasına göre belirlenir270. s. SCHLUEP. N. KRAMER Ernst A. 102.50. Bir sözleşmeden kanun maddeleri içinde sadece isim olarak söz edilmesi onu isimli bir sözleşme haline getirmez. VII. 1979. AT. 3. s. Bir başka ayrım sui generis sözleşmeleri dar ve geniş olarak iki tipte tanımlar.101 kanunda bağımsız olarak düzenlenmiş bir sözleşmenin içeriğinde yer almayan unsurlardan bir araya getirirler.13. YAVUZ. BUCHER. BT. Teilband Unterteiband Inhalt des Vertrages. 77. s. TANDOĞAN. 65. I/1. 13.

278 YÜKSEL. ancak bir kredi açma sözleşmesinde tarafların yükümlülükleri bu şekilde kısıtlanmamıştır daha farklı yükümlülükler bulunmaktadır277. Kredi açma sözleşmesinde tarafların edimleri dikkate alındığında değişik sözleşmelere ait unsurlar sözleşmenin kapsamında yer alabilmektedir. 332. İfa aşamasında tüm kredi türleri için kararlaştırılan dönerlik unsuru ve müşterinin asli edimi olan hazır bulundurma komisyonu kanunda düzenlenmiş hiçbir sözleşmede yer almayan unsurladır. Bd. 95. Ergun. Kredi açma sözleşmesi konu olarak alacak satışı şeklinde işlemlerini yada kredi alana bir miktar para verilmesini kapsamayan ve banka tarafından kredi alan lehine üçüncü kişilere karşı garanti verilmesi borçlarını içeren. 275 276 277 274 İŞGÜZAR. s. 2660 vd. ancak sözleşmenin esaslı unsuru olan kredi açma. s. s. CANARIS. alacak satımı ve banka teminatı gibi kredi işlemlerinin de sözleşmesinin konusunu oluşturması ve müşterinin kendisine tahsis edilen krediyi kullanmak zorunda olmaması kredi açma sözleşmesi karz sözleşmesi olarak tanımlamaya imkan vermez. Tek Satıcılık Sözleşmesi. Moderne Vertragstypen. 4. HUBNER. 19. I/2 s.2. 244 PALANDT/PUTZO.. ancak kredi kullandırma sadece para vermeyi kapsamaz.III. § 488 N. HOPT/MÜLBERT. I. 23 vd. Karz sözleşmesinde ödünç veren para veya misli bir şeyi ödünç alana geçici olarak verme borcu altına girmektedir. ÖNEN. 24. I/1. Baki. Kredi açma sözleşmesinin ifası aşamasında.. H. C.. 1991. sözleşmenin konusu asli olarak kredinin açılması ve müşterinin talebine kadar hazır bulundurulması talep halinde kullandırılması borcudur. BGE 97 II 55. Kredi Açma Sözleşmesi. Ankara 1972. s. bu yönüyle geniş anlamda bir iş görme sözleşmesidir278. I/1. 273 KELLER/SCHÖBI. s. I/1.. Ankara 1989. MARTINEK. TANDOĞAN. hazır bulundurma ve kullandırma borcudur. München. 157. . TANDOĞAN. münferit kredi yoluyla nakdi anlamda bir miktar para verme borcu karz sözleşmesinin unsurudur. Sulh Sözleşmesi274. s. BGE 95 II 615. Kreditrecht. KURU. German Banking Law. N. N. 618. Kredi açma sözleşmesi sadece bir miktar paranın verilmesi borcunu içeren bir sözleşme değildir.102 bir sözleşme mevcuttur273. Michael . sorumluluk üstlenilmesi konulu nakdi olmayan kredi işlemlerini birer ifa şekli olarak içermektedir. BGE 93 II 185. s. 27. Medeni Yargılama Hukukunda Sulh. kendine özgü sözleşmelerin başlıca örnekleridir. TANDOĞAN. Ankara 1982. tek satıcılık275 ve satış için bırakma sözleşmeleri276. Bası. 14. s. Hukuk Muhakemeleri Usulü. Leasing und Factoring. TANDOĞAN.

Kredi açma sözleşmesinin birleşik sözleşme olarak değerlendirilmesi de mümkün değildir. s. kanunda belirlenen sözleşme tiplerinin hiçbirine dahil edilemez. I/2 s. ayrıca kredi açma sözleşmesindeki nakdi kredilerin konusu misli eşyaları içeren karzdan farklı olarak sadece para verilmesine ilişkindir bu sebeple de sözleşme bir tür karz sözleşmesi olamayacağı gibi karz vaadi de değildir280. CANARİS. 614. ancak sözleşmeyi tarafların belirleyecekleri edimlere göre tamamen farklı değerlendirmek hukuk güvenliğine uygun bir çözüm yolu değildir bu sebeple kredi açma sözleşmesi tek tip bir sözleşme olarak nitelendirilemez. Sözleşme farklı münferit kredi işlemlerine ait unsurları içerir ve kredi kullandırma borcunun ifası amacıyla sözleşmede belirtilen sürede ve belli bir limit dahilinde çok sayıda münferit kredinin kullandırılmasına imkan verir. HOPT/MÜLBERT. alacak satımı. STAUDER. 239-244 vd.103 Kredi açma sözleşmesi. YÜKSEL. N. 24. Kreditrecht. kullandırma borçlarının yanında çeşitli hizmet edimleri de yer almaktadır. Kredi açma sözleşmesinde bir miktar paranın kullandırılması borcuyla birlikte. iş görme ve garanti sözleşmelerine ilişkin unsurları içerir ve kredi ilişkisinin genel çerçevesini oluşturur. 614. N. Kredi açma sözleşmesinin bankaların uygulamalarına göre çok değişken yapısı. 332. s. TANDOĞAN. garanti sözleşmelerine ilişkin edimlerin ifası borçları aynı anda bulunabilir. N. değişik kredi ilişkilerinde farklı sözleşme tiplerine ait unsurların ortaya çıkmasına imkan vermektedir. bu sebeple sözleşmesinin konusunu oluşturan edimler. AESCHLİMANN. burada iki ayrı tip sözleşmenin bir araya gelmesi söz konusu GUGENHEIM. karz sözleşmesinin konusunu oluşturmayan. Kreditrecht.24. N. s. 240 280 279 . HOPT/MÜLBERT. Kredinin kullanımı her zaman bir nakdi tutarın devri şeklinde gerçekleşmemekte. kredi alan tarafından kullanılan para geri verilince sözleşme sona ermemekte. HUBNER.. German Banking Law. CANARİS. s. s. iş görme ve teminat edimlerini de içeren kredi kullanımları da gerçekleşmektedir. Kredi Açma Sözleşmesi. kefalet. sadece vermeye “dare” yönelik değil yapmaya “facere” yöneliktir279. limit dahilinde paranın yeniden bir çok defa çekilip yatırılma imkanı kararlaştırılabilmektedir. 157. Kredi açma sözleşmesinde kararlaştırılan kredi kullanıma hazır bulundurulmakta ve hazır bulundurma. 99. 60.

hukuki nitelik.90 vd. Çerçeve nitelikli sözleşmelerin de ön sözleşmelerde olduğu gibi ona bağlı olarak sonradan kurulan sözleşmelerin karakterini alacağını ve kredi açma sözleşmesi çerçeve nitelikli bir sözleşme olduğundun. s. temel farklılıklar değildir. s. hizmet ve vekalet sözleşmesi gibi tip sözleşmelerin unsurlarını bazı hallerde kısmen taşımakta bazen de bu sözleşmelere ait unsurlar hiç bulunmamaktadır. 73 vd . içeriğinin ve konusunun belirlenmesiyle yani kredi talebi sonucu ifa aşamasını oluşturan münferit kredi işlemi ile ortaya çıkacak ve bütün kredi ilişkisinin karakterini belirleyecektir281. Bu sebeple kredi açma sözleşmesi renksiz şekilde tanımladıkları. Kredi açma sözleşmesinde kanunda belirlenen sözleşmelerin esaslı unsurlarının kanunun öngörmediği şekilde bir araya getirilmesi söz konusu olmadığından sözleşmenin karma sözleşme olarak tanımlanması da mümkün değildir. garanti.104 değildir. Kredi açma sözleşmeleri arasında çerçevelerini oluşturdukları münferit kredi işlemleri sebebiyle farklılıkların doğduğu açıktır ancak bunlar asli. kredi açma sözleşmesinin kanunlarda düzenlenmemiş olmasının.84. hukuki niteliği belirsiz bir sözleşmedir. Bir kısım yazar. . Sözleşme alacak satımı. kredi talebi ile içeriği ortaya çıkan belirli kredi sözleşmelerinin onun hukuki niteliğini belirleyeceğini kabul etmektedirler. hazır bulundurma ve kullandırma borcunun kanunda düzenlenmiş bulunan hiçbir sözleşmede bulunmaması. Kredi açma sözleşmesi bir nakdi krediyi içerdiği ve karz sözleşmesinin unsurlarını taşıdığı durumlarda bile müşterinin kredi kullanma zorunluluğu yoktur. Kredi açma sözleşmesi isminden de anlaşıldığı gibi bir kredi kullandırma taahhüdüdür ve bu durum bütün kredi açma sözleşmelerinde ortak 281 SCHOEN. Asli edimler olan kredi açma. karşı edim olan komisyon ve tekrar edebilen talep imkanı gibi unsurlar kredi açma sözleşmesinin sui generis bir sözleşme olarak kabul edilmesine imkan verir. STAUDER. ona tam anlamıyla sui generis bir sözleşme niteliği vermeyeceğini kabul etmektedir. değişkenlik gösteren yapısı ve kendine has asli edimi ile kredi açma sözleşmesi kanunda belirlenen sözleşmelerden hiçbirinin esaslı unsurunu taşımamaktadır.

maddelerinde ifade edilen. Borçlar Hukukunda düzenlenen tüm sözleşmelerin dışında. FEYZİOĞLU. 526 N. sözleşmenin BK m. Kredi açma sözleşmesinin kendine has özellikleri sonuçta münferit işleme uygulanacak hukuku tamamen değiştirmez.I/2.2. 83. C. Konusunu oluşturan kredi işlemlerine yaptığı etki dışında. münferit işlemlerin farklılığı ikinci planda kalır ve bu durum kredi açma sözleşmesine. ayrıca farklı türde kredi işlemlerini kapsayan bir sözleşmeyi kapsamında yer alan bir münferit işlemin hükümlerine tabi tutmak mümkün değildir. ortak değer ve hükümler oluşturmaya imkan sağlar. bu işlemlere kendi düzenlemeleri de kıyasen CANARIS.79. 2001. İsmail.ZEVKLİLER/AYDOĞDU/PETEK. belirlenen özel şartlar. karşılıklı taahhütleri içeren bir nitelikte bulunamayacağını ve bu nedenle de kredi açma sözleşmesinin kendine özel koşulları içinde bir borçlar hukuku sözleşmesi olarak kabul edilmesinin uygun olacağını savunmaktadır. birbirini takip eder şekilde kredi verilmesine imkan verir. bağımsız bir sözleşme olarak kredi açma sözleşmesinin kendine has belirli özellikleri vardır.s333. yapısında sıklıkla ve benzer şekilde düzenlenen. kredi açma vadinin ifasında ihtiyarına bırakılan irade sorumsuzluğunun karşılıklı taahhütlerdeki dengeyi ortadan kaldırması bakımından. 1997. s. 280. s. hazır bulundurma ve kullandırma şeklindeki banka işlemleri hukuki temeli oluşturmaktadır.s. teminat veya alacak satımı şeklindeki münferit işlemlere ait unsurlar kredi açma sözleşmesinin asli unsurları değildir. GÜHFD. 145 ( Yazar. Cengiz . 53.565. Kredi açma sözleşmesi.1. bu şart ve değişiklikler kredi açma sözleşmelerine konu benzer tüm kredi işlemlerine uygulanmaktadır.14 . 618.TANDOĞAN. Ankara. 81. KOSTAKOĞLU. ifa şekilleri ile içerdiği münferit kredi türlerinin yapısında değişiklikler yapabilmekte. tüm kredi açma sözleşmeleri için ortak olan bu unsurlar. Bankanın.TUNÇOMAĞ. s.s.105 yöndür ve bu yönüyle kullandırma borcunun ifa aşamasını oluşturan para ödüncü. tüm bu sebeplerle kredi açma sözleşmesi kendine özgü yapısı olan ( sui generis ) bir sözleşmedir282. LOMBARDINI. sözleşmenin tarafı olan bankanın. ALICA. zaman sürecine yayılmış çeşitli nitelikteki ifaları tek bir borç olan kredi kullandırma borcundan doğmuştur. iş idaresi. Banka Kredi Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar ve Akreditif. sözleşmedeki yükümlülüğünü. fazla sayı ve farklı nitelikte kredi verme amaçlı ifa fiillerine sebep oluşturur. KAYAR. 282 . Kredi Sözleşmelerinde Bankaya Tek Yanlı Faiz Artırma Yetkisi Veren Hükümlerin Geçerliliği ve Uygulaması. 82. şartlarında düzenlenmiş olması halinde. kendine özgü yapısı olan bir sözleşme niteliği verir.HATEMİ/SEROZAN/ARPACI s. S. s. N. Kredi açma sözleşmesinde kredi açma.785.

ancak kredinin nakdi olmayan şekillerinin kredi kullandırma kapsamına girmesi ve bu edimin aynı zamanda banka için hazır bulundurma. iş görme. 157. münferit işlem şekillerini ve ek anlaşmaları istedikleri şekilde düzenleyebilirler. kredi açma CANARIS. N. Sözleşme serbestliğinin sınırlarını belirleyen özellikle Borçlar Kanunun 19. HUBNER. Münferit uygulamalar sözleşmenin kuruluşu ve unsurları bakımından temel noktadır. hizmet vaatlerini içermesi karz sözleşmesinin uygulanma imkanını da ortadan kaldırmaktadır. s. s. Kredi alan ve banka borçlar hukukunda düzenlenen sözleşme serbestliği ilkesinin emredici kurallar ve genel ahlak kuralları gibi sınırlamalarına uygun olmak şartıyla. II ) Uygulanacak Hukuk Kurallarının Tespiti Kredi açma sözleşmesi hukukumuzda bağımsız ve tipik bir sözleşme olarak düzenlenmemiştir.15. bunun yanında kredi açma sözleşmelerinde ortak olan diğer hükümler kredi ilişkisi bakımından temel ölçü olarak hala geçerlidir283. Tüm bankacılık işlemleri gibi kredi açma sözleşmesi de geniş ölçüde genel işlem şartlarına tabi olmaktadır ancak yukarıda açıklandığı gibi. maddelerinde düzenlenen emredici nitelikteki hükümler kredi açma sözleşmesinde ekonomik olarak zayıf olan kredi müşterisini koruyucu nitelikte olacaktır284. LOMBARDINI. 239. 81 . 618. Özellikle iş hayatında önemli yeri olan ve kanunlarda açıkça düzenlenmemiş tüm hukuki işlem türlerinde taraf iradelerinin önemi daha da artar bu durum kredi açma sözleşmesi için de geçerlidir. Sözleşmenin esaslı unsuru olan kredi kullandırma borcunun ifası eğer nakdi bir münferit kredi ile gerçekleşecek ise karz sözleşmesinin bir unsuru olarak kabul edilebilir. Kreditrecht.106 uygulanır. ancak asli edim olan kredi kullandırma ve hazır bulundurma edimi kanunda düzenlenmiş sözleşmelerin hiçbirinde açıkça düzenlenmemiştir. Taraf iradeleri sözleşmeler için ayırt edici bir unsurdur. tarafların edimleri ve sözleşmenin kuruluş şekline göre değişik sözleşme tiplerine ait unsurlar kredi açma sözleşmesinde ortaya çıkabilmektedir.HOPT/MÜLBERT. kredi açma sözleşmesindeki hak ve borçlarını. German Banking Law. vd. N. 526 N. 284 283 ALICA.

Bu tür boşluklar sözleşmenin sistematiğinden doğarlar ve hemen 285 286 287 STAUDER. Tarafların sözleşmede belli bir hukuki sorunu isteyerek ve istemeyerek hiç düzenlememiş olmaları halinde gerçek bir sözleşme boşluğu vardır. teknik kurallara. 102. STAUDER. Söz konusu şartlar sözleşmeye dahil etme veya atıf yoluyla sözleşme hukuku haline gelir ve etkinlik kazanır. teamüle. bu tür bağlantı olmadığı hallerde bile konu ile ilgili genel işlem şartları yorumda etkin olabilmektedir. . Kredi işlemlerine ilişkin sözleşmelerde genelde bu konudaki genel işlem şartları sözleşmeye dahil edilebileceği gibi sözleşmedeki vaatlere bağlı olarak ilgili işlem şartlarına atıfta da bulunulabilir. Önceden belirlenen ve sözleşmeye dahil edilen genel işlem şartları sözleşme hukukunun parçasını oluşturur ve içeriğini belirlerler. borçlar hukukunun taraf iradeleri ile ilgili kısıtlamaları dikkate alınmak şartı ile genel yorum kurallarından öncelikli olarak uygulanacaktır286. s. Kredi verenin tek taraflı takdiri ile düzenlenmiş ve sözleşmeye dahil edilmiş olmalarına rağmen genel işlem şartları sözleşmenin yorumunda ve uygulanmasında. 87. yani taraflar sözleşmenin önemli bir unsurunu açık ve zımni olarak sözleşme içi bir kuralla düzenlememişlerse. 87. banka tarafından tek taraflı olarak belirlenmiş ve sözleşmeye dahil edilmiş genel işlem şartlarından öncelikli olarak dikkate alınacaktır. özel hukuka ait kanun hükümlerine. Kredi açma sözleşmesinin yorumunda genel işlem şartlarının içeriği dikkate alınacaktır. tarafların aralarındaki eski uygulamalara. banka genel işlem şartlarına atıf yoksa veya sözleşme kurulduktan sonra taraflar anlaşarak ek kurallar koymamışlarsa bu durumda tamamlanması gereken bir sözleşme mevcuttur287. s. Genel işlem şartları ve taraf iradelerinin yorumu kredi açma sözleşmesinin hükümlerini belirleme bakımından yeterli olmazsa. daha özel ve öncelikli şartlar bütünü olarak. tarafların düzenledikleri konular üzerinde etkili olurlar285. KAPLAN. s. s.37. genel banka örf ve adetine. GUGGENHEIM.107 sözleşmesinde tarafların karşılıklı olarak özel şekilde düzenledikleri unsurlar.

karz sözleşmesi. özellikle nakdi kredilerde karz sözleşmesine ait hükümler kıyas yoluyla Bu tür boşluklar genel soyut hükümler içeren sözleşmelerde bir hukuki sorun hakkında tatmin edici JAEGGI/GAUCH. tarafların hiç dikkate almadıkları veya yanlışlıkla düzenlemedikleri hukuki konularla ilgilidirler288. nitelikleri izin verdiği oranda benzedikleri sözleşme tiplerine ilişkin kanun hükümleri uygulanır. bu imkan da yoksa somut sözleşmenin kanunda düzenlenmiş somut bir sözleşme tipine dahil edilmesine çalışılır290. FEYZİOĞLU. kefalet. s. GUGGENHEIM. 9. s.. 102. Aufl.108 anlaşılabilir niteliktedirler.37. Teilband VI Art. garanti.37. ancak bunlar kıyas yoluyla ve sözleşmenin yapısıyla bağdaştığı oranda uygulanabilirler. TANDOĞAN. İsimsiz bir sözleşmenin tamamlanması gerekiyorsa onun mutlak anlamda bir isimli sözleşme kapsamına sokulması şart değildir. satım. s. bu düzenlemeler kanunda belirtilen tanımlama ve hükümlere mutlak olarak bağlı kalmadan. mantıksaldırlar. s. 13. önemli olan isimsiz sözleşmeye ilişkin ortaya çıkan soruna belirli bir sözleşmedeki hükümlerin uygulanıp uygulanamayacağıdır. 785.36’ dan naklen ) 289 290 291 288 KAPLAN. s. s. I/1 s. sözleşmenin kendine özgü yapısına uygun olarak belli şekillerde değişim geçirmiş. s. Hakim banka sözleşmelerindeki boşluğu mevcudiyeti ispatlanmış bir banka teamülü ile doldurmaya çalışabilir. s. 381. iş görme ve cari hesaba ilişkin hukuki düzenlemelerden yararlanılabilecektir. Kanunlarda yer alan sözleşmelere ait unsurlar kendine özgü bir sözleşmeye doğrudan uygulanamaz. Zürich 1980. 3. TUNÇOMAĞ. ZEVKLİLER. ( KAPLAN. s. genel yapıya uydurulmuş şekilde ve somut sözleşmenin niteliğine uygun düştüğü hallerde kıyasen uygulanır291. Tarafların bir hukuki sorunu genel hatlarıyla düzenlemeleri halinde gerçek olmayan boşluklar ortaya çıkabilir. 18 OR. . 497 KAPLAN. Bu sözleşmelere. Özel Borç İlişkileri. cevap bulunamadığı hallerde görülür289. V Obligationenrecht. 493. Soyut hükümlerin somut duruma uygulanabilmesi somut değerlendirme yapılmasına bağlıdır. Zürcher Kommentar Bd. JAEGGI/GAUCH. Kredi açma sözleşmesi ilişkin ihtilafların çözümünde. münferit kredi işleminin niteliğine göre.

GUGGENHEIM. 522. mahkeme içtihatlarıyla tespit edilmiş âdet hukukunu dikkate alarak karar verecektir296. YAVUZ. SCHOEN.109 uygulanabilecektir292. Borçlar Hukuku. Şener. 614. Bu durumda boşluk genel hükümler uygulanarak dolduracak ve tamamlanacaktır. Kıyas imkanı kullanılırken münferit kredinin niteliğine göre en yakın sözleşmenin hükümleri kıyasen uygulanacaktır. işin niteliği. ALICI. N. s. iyiniyet kurallarına ve işlerde yaygın teamüllere göre dolduracak ve tamamlayacaktır. s. 333. s. KAPLAN. YÜKSEL. ALICA. banka ve üçüncü şahıs arasındaki ilişkinin hukuki niteliğine göre ilgili sözleşme tipine ait hükümler kıyasen uygulanabilecektir293. Açılan kredi türüne göre ilişkiye teminat mektuplarında olduğu gibi bir üçüncü şahıs girmiş ise kredi alan. 102. 80. KAPLAN. Cari hesap şeklinde kullanılan kredide cari hesap sözleşmesine ilişkin.38. CANARIS. Boşluklarının Tamamlanması ve Yorumlanması. .84. bu konuda iş hayatında geçerli olan örf ve teamülleri. GUGGENHEIM. s. 797. 244 vd. s. s. S. 618. N. s. 275. TMK.13. AKYOL. FEYZİOĞLU. NUISSL. İÜHFM C. 803. s. Hakim.15. s.24. SCHLUEP. 68. s. 296 297 KAPLAN.39. 1995. s. fasikül. TANDOĞAN. s. HOPT/MÜLBERT. 293 294 295 292 ALICA. s. s. tarafların menfaat durumu.38.16. SCHLUEP. s. CANARIS. N. s. s. 80. GUGGENHEIM. Kreditrecht. OKTAY. s. İstanbul 1984 s 10. STAUDER. Bankacılık. Saibe. 38. GUGGENHEIM. Bu imkan da kullanılamazsa hakim sözleşmeyi kendisi kural koyarak tamamlayacaktır294. s. TANDOĞAN. Hakim sözleşmedeki boşluğu tarafların farazi iradelerini dikkate alarak. İsimsiz Sözleşmelerin Geçerliliği. teminat mektubu kredisinde mektubun niteliğine göre kefalet ve iskonto ve iştira kredisinde satım sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanabilir. LV. 210. s.86. 1. İsimsiz sözleşme niteliğindeki kredi açma sözleşmesinde sorunlar Borçlar Kanununun genel hükümleri kullanılarak ta çözülebilir. 102. TUNÇOMAĞ. 1-2. 1'in kendisine tanıdığı yetkiye dayanarak kendisi kanun koyucuymuş gibi hareket edecek ve hukuk kuralı oluşturarak karşılaştığı sorunları çözecektir295. I/2 s. N. Hakimin tamamladığı boşluk somut bir sözleşme boşluğudur ancak bu boşluk doldurma genelleştirildiğinde bu şekilde oluşturulan hüküm TMK m. m.7. I/2. soyut ve olaya uygun olacaktır297.1 anlamında genel. Özel Borç İlişkileri.

110 Genel yorum ilkeleri dikkate alındığında hakim sözleşmeyi düzenleyenin aleyhine yorumlayacak ve sözleşmeyi geçersiz kılan yorum yerine geçerli kılacak yorumu benimseyecektir298. Kredi işlemlerinin yaygınlığı ve toplumsal alandaki önemi özellikle banka kaynaklı kredi sözleşmelerine uygulanmak üzere kamusal nitelikli düzenlemelerin yapılmasına sebep olmuştur. içeriğini oluşturan sözleşmelerde de farklılaşma ve değişimlere neden olmuştur. . 298 ALICA. 38. sözleşmenin kendine özgü ifa şekli ve yapısı onunla ilgili genel uygulama ve kuralların ortaya çıkmasına neden olmuş. KAPLAN. s. Bankacılık Kanunları yoluyla düzenlenen kredi miktarı. Kredi açma sözleşmesi ifa şekli sebebiyle sürekli borç ilişkisi meydana getirmektedir ve bu tür borç ilişkilerine uygulanan kurallarda da sözleşmeye uygulanacaktır. kişi ve yetki sınırlamalarına ilişkin kurallar kredi açma sözleşmesine de uygulanabilecektir.81. Kredi açma edimi.

Açıklama borcu çerçevesinde banka ve müşteri. s. 2 gereği sözleşmenin kurulmasına etki edecek konularda dürüst davranma. N. 525 N. Kredi açma sözleşmelerinde genel olarak tarafların birbirlerine karşı açıklamada bulunma. birbirlerine. 550. s. 40.’nun 2/1’deki dürüstlük kuralı esaslarına göre özen yükümlülükleri doğar. .K. koruyup gözetme borçları olduğu kabul edilmektedir300. doğru bilgi verme. bilgi verme. LOMBARDINI. 252. GUGGENHEIM. Kredi açma sözleşmesinde tarafların sözleşme görüşmeleri sırasında ortaya çıkan koruma borçlarının kapsamı. 621. gerekli bilgileri vermekle yükümlüdürler. dürüst davranma. 979. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. sözleşmenin kurulması ve işlemesi bakımından önem taşıyan hususları açıklamak. s. KAPLAN. Bu yükümlülükler sözleşmeden doğan edim yükümlülüklerinden farklı olarak davranış yükümlülükleri ismini alırlar ve kanundan doğarlar299. her bir somut sözleşme bakımından farklı olabilir. sözleşmenin müzakereleri sırasında tarafların bilgi verme ve açıklama yapma yükümlülükleri çok daha fazla anlam ve önem taşımaktadır. 300 299 CANARIS. N. s. 41. Sözleşme görüşmelerine başlanmasıyla taraflar arasında oluşan borç ilişkisinin asli edimden bağımsız olduğu kabul edilmektedir. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesi sürekli bir borç ilişkisi kurduğu ve sözleşenlerin kişilikleri birbirleri için önem taşıdığından. gerekli açıklamalarda bulunma. s. I. birbirlerine hiçbir şekilde zarar vermeme gibi koruma yükümlülükleri altına girerler. EREN. görüşmeler başladığında taraflar arasında güven ilişkisi oluşur ve bu ilişkiden M.13.111 İKİNCİ BÖLÜM KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ VE SONA ERMESİ § 5) MÜZAKERE AŞAMASINDA TARAFLARIN BORÇLARI Kredi açma sözleşmesinde sözleşme görüşmelerinin başlamasıyla birlikte taraflar birbirlerine karşı. MK md.

Sözleşme görüşmeleri sırasında tarafların birbirlerine karşı açık ve dürüst davranmaları. yanlış anlaşılmaya meydan verecek davranış ve ifadelerden kaçınmaları gereklidir. N. 301 . kredi yoluyla desteklenecek söz konusu faaliyet bakımından maddi imkânlarının ne olduğunu. 130. 110. s. Ankara 2001. kredi müşterisine onun kendisiyle kredi açma sözleşmesi kurmasında etkili olacak noktalarda gereken bilgileri vermesi. Banka tarafından oluşturulmuş kredi verileceğine dair ciddi bir BATTAL. genel olarak kredi alana sözleşmenin kurulması ve işleyişi bakımından hatalı varsayımların oluşmasına engel olacak şekilde her türlü açıklamaları. bilge verme borcunun yanı sıra tarafların sadakat borcundan doğan sır saklama yükümlülükleri gereği sözleşme görüşmeleri sırasında birbirlerine açıkladıkları ve üçüncü kişilere açıklanmasında sakıncalı olabilecek kredi konusu iş ve mesleki bilgileri açıklamamaları. s. Açıklama. Banka da. SEROZAN.. Sözleşme özgürlüğü kuralına göre her vazgeçme sorumluluğa yol açmaz. Bu araştırma sırasında da kredi alan kendisine. kuruluş aşamasında sözleşme görüşmeleri hakkında basına bilgi vermemeleri gerekmektedir. 252. HOPT/MÜLBERT. müşterinin bu krediyi uygun şekilde kullanıp iade edecek mali güç ve imkânları olup olmadığını ve lüzumlu nitelikleri taşıyıp taşımadığını araştıracaktır.112 Kredi açma sözleşmesi alım gücünün devri amaçlı bir sözleşmedir ve banka. Sözleşme müzakereleri neticesinde kredi açma sözleşmesi kurulmamış olsa bile taraflar müzakere sırasındaki kusurlarından – culpa in contrahendosorumludurlar. kredi verilen faaliyet ile ilgili olarak gelecekle ilgili plânlarını açık ve doğru olarak açıklamakla yükümlü olacaktır. doğru ve yeterli olarak yapması gerekmektedir. sadece genel bir kredi vaadi sorumluluğun oluşumu için yeterli değildir. halen başka bir kredi kuruluşu ile kredi ilişkisi içinde olup olmadığı başkaca taahhütleri. Hukuki işlemin geçersizliğine yol açarak karşı tarafı zarara uğratan kişinin sorumluluğu söz konusu fiil mutlak anlamda bir hukuka aykırılık oluşturmadığından doğrudan haksız fiil sorumluluğuna yol açmaz ve geçerli bir sözleşme de bulunmadığından sözleşmeye aykırılığın genel hükümlerinden de doğrudan faydalanılamaz301. Bankaların Hukuki Sorumluluğu .

252. N. I. N. N. 62. s. Menfi zararlar için yapılan tazminatın hesabında banka eğer bu sözleşmeyi yapmasaydı oluşacak menfaat ve taraf getirileri hesap edilecek. s. s. 304 305 306 307 . BATTAL. bankalar özel güvene dayanarak faaliyet gösteren kuruluşlardır ve bu sebeple bankacılık işlemleri için bu sonuç öncelikle geçerli olmalıdır305. ihmal derecesi. N. Bu sorumluluğa BK. Sözleşme içi sorumluluk hükümlerinin uygulanması halinde tazminat alacaklısı lehinedir. güvenin özel ağırlığı ve önemi bu sorumluluğun kapsamını ve sınırlarını genişletir. Bankaların Hukuki Sorumluluğu s. 217. Haluk. 403. yokluğunu zarar veren ispat edecektir. doktrinde çoğunluk sözleşme içi sorumluluk hükümlerinin uygulanmasından yanadır303. 41 vd. 433. 621. haksız fiil hükümlerinin mi yoksa BK. düzenlenmiş sözleşme içi sorumluluk kurallarının mı uygulanacağı tartışma konusudur. 220. müşterinin güveni ve bu güven sebebiyle başka yerden alabileceği kredilerin kaybı dikkate alınacaktır. 347. 979.113 güven. 252. 302 303 CANARIS. Müzakere aşamasındaki kusurdan sorumluluğun temelinde güven ilkesi yer almaktadır. 100 hükümleri uygulanacaktır304. HOPT/MÜLBERT. HOPT/MÜLBERT. N. 40. 1960. TANDOĞAN. Türk Mesuliyet Hukuku. 433. EREN. 432. mali durumu konusunda bankayı eksik bilgilendirmesi gibi unsurların varlığı halinde tazminat hakkı düşecektir307. N.. 55 değil BK. 131. s. bu durumda kusurun varlığını zarar gören değil. 350. Ankara 1961. GUGGENHEIM. BGH WM 56. tazminatın zamanaşımı süresi on yıl olacak ve yardımcı şahısların verdiği zararlar için BK. 252. Bankanın sorumlu tutulacağı hallerde.. müşterinin ihmali. BGH WM 60. 96 vd. 621. CANARIS. Sorumluluğun sonucunda banka menfi zararları tazmin etmekle yükümlü olacak ancak sınırlı hallerde bankanın benzer şartlardaki davranışlarına bağlılık bulunmaması ve tutarsızlığının bulunması durumunda müspet zararların tazmini ile sorumlu tutulabilecektir306. 621. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. CANARIS. HOPT/MÜLBERT. tutarsız davranışlarda bulunma gibi durumlar kusurun oluşumuna neden olur302.

3. German Banking Law. 631. 178. BECKER. BARCHEWITZ. 307/2 ). senedin ciro günü ile vade tarihi arasında işleyecek faiz. Kredi açma sözleşmesinde tarafların borçları kredi talebi ile güncel hale gelir. Kredi açma sözleşmesinde faiz ve komisyon şeklinde belirlenen bu ücretler. N. s. 322. 159. Kredi kuruluşları tacir niteliğindedirler ve yaptıkları ticari işler neticesi olarak ücrete hak kazanırlar. 212. . s. hukuken müşteriden alınmış faiz niteliğinde değildir. Kredi işlemleri bankaların ve diğer kredi kuruluşlarının asli faaliyet konusudur ve kredi açma sözleşmesine taraf olan kredi kuruluşları bu işlemi her zaman için bir ücret karşılığında yaparlar. m. N. Kredi açma sözleşmelerinde kredi alandan istenen karşı edimlerin çoğu faiz olarak adlandırılmaktadır ancak faiz niteliği göstermezler. Kreditrecht.114 § 6) SÖZLEŞME SÜRESİNCE TARAFLARIN BORÇLARI I) Kredi Alanın Borçları A) Faiz Ödeme Borcu Kredi açma sözleşmesinde bankanın sözleşmede belirlenen şekilde kredi kullandırma borcuna karşılık kredi alanda kredi bedellerini ödeme borcu altındadır. Özellikle bankaların taraf olduğu nakdi kredi konulu kredi açma sözleşmelerinde kararlaştırılmasa bile para ödüncüne ilişkin genel hükümlere göre faiz verilmesi lazımdır ( BK. N. bu işlemler alacak hakkının satışı niteliğindedir. 314 N. Hatır için senet kabulleri veya bedelsiz para ödünçleri kredi açma sözleşmesinin konusuna girmez. bu konuda anlaşma olmasa bile ticari iş ve ticari karz hükümlerine göre kendilerine ücret ödenir. s. s. STAUDER. müşteri eğer doğrudan bir nakdi ödeme veya cari hesaba para aktarımı şeklinde kredi kullanmamışsa ancak talep hakkının kullanılması ve kredinin çekilmesi ile karşılık bedeller ödeme ve iade gibi borçlar altına girer. devredenin devralan 308 CANARIS. 103. HEERMANN. NUISSL. HUBNER. kredi açma ve kullandırma ediminin karşılığını oluştururlar308. İskonto ve iştira kredisinde kredi alana ödenecek bedelden düşülen. HOPT/MÜLBERT. 254.

530 N. 148. Kredi açma sözleşmesi kapsamında kararlaştırılan bedeller uygulamada çeşitlilik göstermektedir. 101. yoksa senet bedeli ödenmedikçe bankanın sermayenin kullanılmasından vazgeçme sebebiyle aldığı bir karşılık söz konusu olmaz. üstlenilen rizikonun karşılığıdır. Faiz oranı kredi açma sözleşmesi kapsamında serbestçe belirlenir ancak taraflar Bankacılık Kanunu’nun 144. 178. asıl alacak sona erdiğinde faiz de sona erer. fer’i hak niteliğindedir. Teminat mektubu kredilerinde mektup bedeli üzerinden alının bedeller. Faiz. . “Bakanlar Kurulu. s. Kabul kredilerinde de poliçe bedelinin belirli bir oranı üzerinden alınan meblağlar. Kredi Açma Sözleşmesi. sözleşme bünyesinde farklı türde bedellerin kararlaştırılmasına engel yoktur. bu bağlılık mutlak değildir bazı hallerde alacaklı faiz alacağını asıl alacaktan bağımsız olarak talep edebilir veya üçüncü kişiye temlik edebilir. m. Faiz belli bir para tutarının belli bir zaman için kullandırılmasının bedelidir ve kullanımı takip eden sürede bazen tüm olarak bazen ise kısmi olarak ödenir. 309 310 ALICA. YÜKSEL. Para ödüncüne ilişkin kredi açma sözleşmelerinde faiz kredinin talebi ve kullanılmasını takiben ödenmeye başlanır. bunlarla birlikte başkaca ek ücretlerde kararlaştırılabilmektedir. s. LOMBARDINI. s. buna göre. Faiz ve komisyonlar bazı hallerde kredinin üst limitinin tamamı üzerinden kararlaştırılabilirken bazı hallerde kullanılan kredi ve yapılan her bir münferit kredi işlemindeki kısmi tutara göre hesaplanabilmektedir310. Uygulamada en yaygın olarak kararlaştırılan bedeller faiz ve komisyonlardır. asıl alacağın varlık ve devamına bağlıdır. garanti taahhüdüne karşı bir ücret niteliğindedir. ( Eski Bankalar Kanunu. s. 31 vd. Faiz ödenmesi kredi kullanımına bağlı ise de uygulamada bankalar müşterinin cari hesabına nakdi kredi aktarımı yapmakta ve buna faiz işletebilmektedirler. Sözleşmedeki şartlara göre faiz ve komisyonların oranı. ödeme şekilleri farklılıklar gösterebilir. BARCHEWITZ. 40/1 ) maddesindeki sınırlamaya uymak zorundadırlar.115 karşı bir para borcu olmadığı için faiz ödemesi de söz konu olmaz burada bir satış bedeli söz konusudur309.

HEERMANN. katılma hesaplarında kâr ve zarara katılma oranlarını. Bu hükmün sınırları dahilinde tarafların serbest iradeleri kural olarak geçerlidir. dürüstlük kuralına ve ahlaka aykırı. s. STAUDER. 92. NUISSL.03. Kredinin kullanım dönemi içinde yetkili mercilerce faiz oranının arttırılması 311 312 29. Kredi açma sözleşmesinde akdi faizin tespit edilmemiş olduğu hallerde bankanın aynı türden krediye uyguladığı cari kredi faizi oranı uygulanacaktır. 28. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen faiz oranı. bankalar söz konusu karar ile tespit ettikleri faiz oranını ilan etme ve Merkez Bankasına bildirme yükümlülüğü altındadır ve kredi açma sözleşmesinin kurulması sırasında belirli bir faiz oranı mevcuttur. Merkez Bankası ise yayınladığı bir tebliğ ile bankaların reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulayacakları azami faiz oranlarını ve bunların yürürlük tarihlerini serbestçe tayin etmelerini kararlaştırmıştır311. bankaca belirlenip ilan edilen oranda olmalı. PALANDT/HEINRICHS § 138 N. N. Bakanlar Kurulu. ayrıca Bakanlar Kurulu veya Merkez Bankası tarafından miktar ya da oranların tespit edildiği durumlarda. özel cari hesaplar dâhil bu maddede belirtilen işlemlerde sağlanacak diğer menfaatlerin nitelikleri ile azami miktar ya da oranlarını tespit etmeye.116 bankaların ödünç para verme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulanacak azami faiz oranlarını. gabin oluşturabilecek kadar yüksek olmamalıdır. 322. bu yetkilerini Merkez Bankasına devredebilir. 2002/27 sayılı duyuru.” Bakanlar Kurulu faizleri serbest bırakma yetkisini 2002/3707 sayılı kararıyla Merkez Bankası’na devretmiştir.2002 t. s. idarî para cezası uygulanır. Faiz oranlarının serbest bırakılmış olması faiz sınırlaması ile ilgili hükmü işlevsiz bırakmaz. söz konusu miktar ve oranlara aykırı şekilde faiz alınması veya verilmesi ya da menfaat sağlanması hâlinde. Bu karara göre bankalar tespit ettikleri faiz oranlarını halkın görebileceği şekilde ilan ederler ve ilan ettikleri faiz oranlarını Merkez Bankasına bildirirler. bunları kısmen veya tamamen serbest bırakmaya yetkilidir. sağlanan menfaat tutarı kadar. 221. aksi durum kredi açma sözleşmesinin faiz ile ilgili hükmünün geçersizliğine sebep olabilir312. Bu madde uyarınca alınan kararlara ve yapılan düzenlemelere uyulmaması hâlinde yirmi bin Yeni Türk Lirası. .

k. N. NUISSL. bu hak öncelikle TTK. NUISSL.kazanci. banka tarafından karşılıksız çeklerin ödenmesi ve diğer sebeplerle borçlu bakiye veren ticari mevduat hesaplarının ticari kredi hesabına dönüşeceğine ve bankanın bu tür kredilere uygulanan oranda faiz istemek hakkına sahip olduğunu kabul etmiştir314. Yarg.com. 212. H. 19. 3. 11. miktarın belirlenmesinde bankacılık örf ve adetleri etkili olur. HD. (www.117 halinde bu artışında krediye uygulanacak faiz oranına yansıtılacağına dair sözleşme hükmünün uygulanmasında faiz artışına dair çıkarılan kararın tarihinden sonraki kredi dönemine uygulanması gerektiği kabul edilmektedir313. PALANDT/HEINRICHS § 138 N.D.1991 t. 24.D. s.) STAUDER. arttırılan faiz oranının kullanılan 313 314 krediye uygulanacağının borçluya duyurulmasının gereksizliği Yarg. Yarg. H. Bankalar münhasıran para alıp verme işleriyle uğraşan kuruluşlardır.gov. Alman Merkez Bankasının kabul ettiği oran ortalama % 5 civarındadır. 19. 99/6854–99/6951 s. 92.3.2000 t. s. Banka tarafından tek taraflı olarak faiz oranlarında yapılacak değişikliklerin ihtara gerek kalmaksızın uygulanmasına ilişkin hükümler serbest irade ile kabul edilmiş olduğundan geçerlidir ancak bankanın bu yetkisini kullanırken fahiş kazanç amacı ile faizi haklı görülmeyecek bir orana yükseltmesi dürüstlük kuralları ile bağdaşmaz sözleşmenin feshine veya hükmün geçersizliğine neden olur316. ( www. 89/8083 91/206 sayılı kararı. STAUDER. 104..com.D. s. 28. 24.tr . HEERMANN. ( KOSTAKOĞLU. 1993/9674-1994/9893 sayılı kararı. bu şekilde yapılan uygulamadaki oranın ekonomik ve sosyal koşullara ve objektif iyiniyet kurallarına uygun olup olmadığının denetlenmesi yargının görev ve yetkisindedir. 99/8010-2000/1603 sayılı kararı ( www. 221.yargitay. 249. www.01.tr ).tr. s. Faiz artışına ilişkin karar kredi alana ihbar edilecektir. bankanın cari faiz uygulamasına yollama yapıldığında.1993 t.Bankaların Hukuki Sorumluluğu . H.. 19.tr ). Yarg. kredi açma sözleşmesinde faiz oranı belirlenmeyip.kazanci.149 ) BATTAL. 22/2‘den kaynaklanır.11. N. 322 316 315 . Faiz oranının kararlaştırılmadığı hallerde Merkez Bankalarının kredilere uyguladığı faiz oranının kredi açma sözleşmelerine uygulanabileceği de uygulama ve doktrinde kabul edilmektedir ancak bu oran iyiniyet kurallarına aykırı olmamalı ve müşteri için gabin teşkil edecek şekilde yüksek belirlenmemelidir315.10. s.1999 t. Yargıtay verdiği kararlarda. Bu konuda sözleşmede hüküm olmasına da ihtiyaç yoktur.com. eğer kredi alan tacir değilse % 4 gibi daha düşük oranlar sözleşmeye uygulanmaktadır.kazanci. işletmelerinin devamı verdikleri paraların faizleriyle tahsiline bağlıdır. 19. ihbar yapılmaksızın faiz artışına gidilebileceğine dair sözleşme hükmü. .

maddesinin 1. Görüldüğü gibi cari hesaplarda ve borçlu bakımından ticari iş niteliğinde olan karz akidlerinde devre sonları faizinin ana paraya eklenerek tekrar faiz (mürekkep faiz) yürütülmesi anılan Yasa hükümleri uyarınca mümkündür….'nun 8. söz konusu maddenin 1.tr ) Yarg. Bankaların Hukuki Sorumluluğu.D.'nun 8. maddesine uygundur. yalnız cari hesaplarla. faiz ve komisyon miktarlarını sözleşme ile tayin edebilecekleri düzenlenmiştir. Bazı istisnai hallerde sözleşmede faiz yerine belli miktarda paranın 317 318 Yarg.kazanci. hesap devrelerini. hesap devrelerini. H. fıkrasında TTK. Sözleşme hükümlerinin ağırlaştırılıp borcun artmasına neden olacak bir uygulamanın kredi alana ihbar edilmesi iyiniyet kurallarının bir gereğidir.1993 t. H. . YKD. maddesi saklı tutulmuştur. 19. borçlu bakımından ticari iş niteliğini haiz bulunan karz sözleşmelerinde geçerlidir. üç aydan aşağı olmamak üzere faizin ana paraya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesi şartı. BK. Saklı tutulan bu hükme göre.96/6-96/2976. Kredi sözleşmesinde üçer aylık devre faizlerinin anaparaya ilave edilerek tekrar faiz yürütülebileceği kabul edilmiştir.yargitay.com.D. 92/6388 93/5533 sayalı kararı.1994 t.D. Taraflar arasındaki ticari ilişki kredi sözleşmesinden kaynaklandığından uyuşmazlığın bu sözleşme hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekir. 2. 16. fıkrasında tarafların üç aydan aşağı olmamak üzere diledikleri zaman faizlerin ana paraya eklenmesini kararlaştırabilecekleri gibi. Yarg.09. fıkrasında tarafların üç aydan aşağı olmamak üzere diledikleri zaman faizlerin ana paraya eklenmesini kararlaştırabilecekleri. 212. bu hüküm TTK. 93/9676-94/9893 ( www. üç aydan aşağı olmamak üzere faizin anaparaya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesi şartı. maddesi saklı tutulmuştur. 113/2 hükmünce halin icabından dolayı bu hakkını saklı tutmuş olduğu kabul edilmelidir319. Bu durumda kredi açma sözleşmesine bağlı cari hesaplar ve borçlu bakımından ticari iş niteliğinde olan karz sözleşmelerinde devre sonları faizinin anaparaya eklenerek tekrar faiz (mürekkep faiz) yürütülmesi söz konusu kanun hükümlerine göre kararlaştırılabilir318.10. 24.” ( www. 263. 19. 2. borçlu bakımından ticari iş niteliğini haiz bulunan karz sözleşmelerinde geçerlidir. Kredi sözleşmesinde üçer aylık devre faizlerinin ana paraya ilave edilerek tekrar faiz yürütülebileceği kararlaştırılabilir.. faiz ve komisyon miktarlarını dahi mukavele ile tayin edebilecekleri hükme bağlanmış. 113/1 hükmünce bu hakkını kaybetmez.02.'nun 94.'nun 94.tr ) 319 BATTAL.1994. maddesindeki emredici hüküm göz ardı edilemez317.118 anlamında yorumlanmaz. H. 19. bu hükme göre. fıkrada ise TTK. MK’nun 2. 250. 20. s. yalnız cari hesaplarla. N. NUISSL. s. TTK.gov. Banka kredinin aslını tahsil ederken faizini istememiş veya bu hakkını saklı tutmamış olsa dahi BK.

T. N. 110 STAUDER. eğer komisyon hiçbir hizmet veya riski karşılamıyorsa yani banka kredi tahsisiyle ilgili hiçbir işlem yapmamışsa. 29. HOPT/MÜLBERT. . Komisyon belli bir hizmet veya riskin karşılığını oluşturmalıdır. Kredi açma sözleşmesinin kurulması ile kredi alan için sonraki taleplerden bağımsız olarak hazır bulundurma komisyonu ödeme borcu doğar.323. bankanın kredi açma sebebiyle girdiği teşebbüs ve üstlendiği risklerin. kredi açma sözleşmesi . 104 vd. Kredinin. STAUDER. Komisyon. s. YÜKSEL. 632. Bankanın komisyona hak kazanabilmesi için gerçek anlamda hukuki ilişkiye girmiş ve sözleşmeyle bağlı şekilde krediyi hazır bulundurmuş olması lazımdır324.119 ödenmesi kararlaştırılabilmektedir ancak belirsizlik halinde faiz ödeneceği kabul edilmelidir320. N. ancak faiz ödemeleri ile birlikte de tahsil edilebilmektedir. yaptığı masrafların karşılığıdır322. N. 111 YÜKSEL. bozulması gibi sebeplerle kullandırılmaması halinde dahi 320 321 322 323 324 325 STAUDER. bu tutar talep edilemez. s. müşterinin mali durumunun yetersizliği. 104 CANARIS. CANARIS. s. 146. 530 N. Uygulamada hazır bulundurma komisyonu kredinin kullanılmaması veya az miktarda kullanımı halinde bankanın asgari getirisini garanti etmeyi amaçlar bu sebeple müşterinin komisyon borcunun doğumu için krediyi fiilen kullanması şart değildir. s. Yarg. s. BARCHEWITZ. YÜKSEL. ödenmişse bile sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi talep edilebilir325. Kreditrecht.D. N. s. 254. Bu bedel genelde kredi kullanma talebinin yapılması ve kredinin çekilmesi sırasında kredi alandan tahsil edilir. 1958/2546-1959/117. Kredi Açma Sözleşmesi. s. Banka. 178. LOMBARDINI. 631. B) Komisyon Ödeme Borcu Kredi açma sözleşmesinde kredinin hazır bulundurulmasının ve kullandırılmasının karşılığı sözleşmenin asli edimlerinden biri de müşterinin komisyon ödeme borcudur321. 254. Kreditrecht. 104. s. HOPT/MÜLBERT.

yapılan hizmet ve üstlenilen riske oranla yüksek tutarlarda belirlenmiş olan faiz oranlarını kredi alan sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri alabilecektir328. ancak Türkiye Bankalar Birliği’nin kararları ile de bankaların müşteri hesabına yaptıkları hizmetler karşılığında faiz dışında tahsil edecekleri komisyon. Kabul kredilerinde hazır bulundurma komisyonu yanında kabul işlemlerine özgü kabul komisyonu belirlenmektedir. s. teminat konulu nakdi olmayan krediler. STAUDER. hazır bulundurma komisyonunun ödenmesi de kararlaştırılabilir. s. Aval kredilerinde de tarafların iradelerine göre komisyon belirlenir. 346.120 bankanın bu tahsis sebebiyle ücrete hak kazanacağı hatta yanıltılmışsa ek tazminat talebinde bulunabileceği kabul edilmektedir326. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinde bu konuda herhangi bir düzenleme yoksa burada da ticari işlerdeki ücret esasları uygulanır. 105. N. Kredi işlemlerine ilişkin komisyon oranı da faiz oranını düzenleyen Bankacılık Kanunundaki sınırlamalara tabidir. Genel olarak tüm sorumluluk kredilerinde banka kredinin türüne göre komisyon almaya hak 326 327 328 329 CANARIS. bu komisyon kabul edilen tutarın tamamı üzerinden belli bir oran uygulanarak tahsil edilir. İskonto ücreti faiz niteliğinde olmasa da faiz olarak adlandırılmaktadır. ALICA. N.. Kredi Açma Sözleşmesi. s. Aşırı yüksek faiz oranları ile ilgili esaslar komisyon oranları için de geçerlidir. kabul işlemleri nitelik olarak geniş anlamda iş görme sözleşmesi olarak kabul edilmektedir. 111. 254. İskonto ücreti ile birlikte. s. 157. BGH WM 68. HOPT/MÜLBERT. . YÜKSEL. İskonto işlemlerinde kredi alan bir miktar iskonto ücreti ödeme borcu altındadır. Banka garantileri. Kredi açma sözleşmesinde taraflar arasında açıkça bir iskonto ücreti kararlaştırılmamışsa bu oran ticari işlerdeki ortalama faize göre belirlenir329. STAUDER. 107. Komisyon oranı taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabilmekle birlikte dürüstlük kurallarına aykırı. 631. sözleşmede ücret kararlaştırılmış olmasa bile tacir yaptığı işler sebebiyle her zaman ücrete hak kazanacağı için yapılan işin değerine göre ücret hesaplanacaktır. aşırı yüksek bir oran kararlaştırılamaz. 348. ücret ve masrafları üst sınırları belirlenmektedir327.

254. N. şartın gerçekleşmesi yani kredinin kullanılması ile birlikte bu yükümlülük geçmişe etkili olarak varlık kazanır. 633. s. s. 254. . BGB § 488 ). 632. 110. ( Yazara göre İade yükümlülüğü kredi açma sözleşmesinin yapılması ile birlikte doğar ancak müşterinin bu krediyi kullanması şartına bağlıdır. Para ödüncü konulu kredi açma sözleşmelerinde karz sözleşmesine ait taraf yükümlülükleri ve iadeye ilişkin hükümler dikkate alınacak ve iadenin niteliğinin tespitinde etkili olacaktır ( BK. 111. STAUDER. N. Kredi açma sözleşmesini tek aşamalı ve asli sözleşme olarak kabul eden görüşlere göre ise iade borcu doğrudan kredi açma sözleşmesinin bünyesinden doğar ve onun tasfiyesi aşamasında bir yan borç niteliğindedir331. Karz sözleşmesindeki asli edim bir miktar para veya misli şeyin kullanılmasının sağlanmasıdır ve alınan bedelin iadesi tasfiye aşamasında bir yan borç niteliğinde kabul edilmektedir333. STAUDER. s. 254. ) 333 STAUDER. 106 vd.CANARIS. Kreditrecht. YÜKSEL. STAUDER. HOPT/MÜLBERT. N. m. bunun yanında. CANARIS.121 kazanır. s. 95. s. N. HOPT/MÜLBERT. kredi sebebiyle üçüncü şahıslara belli bir bedel ödemesi halinde komisyon yanında faiz talep etme hakkı da doğar330. N. 633. 111. N. Kreditrecht. Kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit işlemle kredi açma sözleşmesi arasındaki edim bağlılığı nedeniyle her iki ihtimalde de münferit kredi işleminin türü iade ve tasfiye ilişkisi bakımından dikkate alınacaktır332. N. Kredi Açma Sözleşmesi. İskonto işlemlerinde iade ise özellikle kredi açma 330 331 332 CANARIS. 633.CANARIS. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht. C) Kredinin İadesi ve Tazmin Yükümü Kredi açma sözleşmesi çerçevesinde gerçekleştirilen münferit kredi işlemlerinin türüne göre banka bazı hallerde bir miktar nakdi tutarı müşteriye devreder bazı hallerde ise sorumluluk üstlenerek kredi kullandırma borcunu yerine getirir. müşteri her iki halde de aldığı bu krediyi işlemin niteliğine uygun şekilde iade etmek zorundadır. 306. Kredi açma sözleşmesini ön sözleşme veya genel çerçeve sözleşme olarak kabul eden görüşlere göre bu iade borcu ve şartları sonraki aşamada gerçekleştirilen münferit kredi işlemlerine bağlı ve onların tasfiyesi niteliğindedir.

bankayı üçüncü şahsa karşı üstlendiği borçtan kurtarma yoluyla iade borcunu yerine getirir.122 sözleşmesinin şartlarına bağımlıdır. iskonto işlemi alacakların satın alınması işlemi olarak kabul edilmektedir ve alacak satım bedelinin banka tarafından ödenmesi ile sözleşme sona erer. m. Bu senetlerin kısmen ve tamamen tahsil edilememesi halinde ise müşteriden iade talebi ancak kredi açma sözleşmesinde onun tarafından verilmiş bir garantiye dayanır ve karşılığı tahsil edilemeyen senetlerin bedelleri bir yan borç olarak kredi alandan talep edilebilir. N. ALICA. STAUDER. Kredinin boyutuna ve niteliğine göre kredi alan. bu genel bir borç olarak kredi açma sözleşmesinde düzenlenebilir. Bu tür kredilerde satım ve kıymetli evraka ilişkin hükümler iade borcuna uygulanacaktır. esasen bu borcun sözleşmenin niteliğinden doğan bir borç olduğu genel olarak kabul edilmektedir. kefalet niteliğindeki teminat mektubu kredilerinde BK. s. 169/2)334. kabul kredilerinde Ticaret Hukuku’nun kıymetli evrakla ilgili hükümleri uygulanır336. banka bu sözleşmeler sebebiyle bir ödemede bulunabilmektedir. defter ve kayıtlarının incelenmesi konusunda izin vermek zorundadır. Bu tür kredi işlemlerinde bankanın müşterisi lehine üçüncü şahıslara yaptığı ödemelerin geri alınması genelde kredi açma sözleşmesinde iade konusunda verilmiş olan garantiye dayanır ve sözleşmeye dayanan karşılığın iadesi. 144. 145. Müşterinin ödeme gücü ve ekonomik durumu hakkında yapacağı açıklamalar aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin kurulmasına ilişkin 334 335 336 ALICA. Bu tür kredilerde kredi alan. Aval. alıcıya karşı borçlunun ödeme gücünü de taahhüt edebilir ( BK. 496. tazmin niteliğinde yan borçtur335. 111.CANARIS. 633. alacağın satımında satıcı. kabul ve banka garantileri gibi bankanın sorumluluk üstlendiği kredi işlemlerinde. s. s. . D) Denetim izni ve Bilgi Verme Banka kredi vaadini müşterinin ekonomik gücü ve finans yapısı hakkında yapacağı incelemelere bağlı olarak gerçekleştirir. Standart kredi açma sözleşmelerinde bu konuda açık hükümler yer almaktadır. aval.

HUBNER. ancak aksi kararlaştırılmamışsa başka kişilerle girdiği kredi ilişkileri. 13. Kredi açma sözleşmesinde. CANARIS. 13. E. 635. banka hakkındaki bilgileri saklama. Yargıtay’da banka tarafından. Yargıtay benzer bir kararında. 19. HEERMANN. s. s. 535 N. 338 339 340 341 337 Yarg.123 unsurlardan kabul edilmektedir. s. .147 ) NUISSL.12. N. 159.12. Banka tarafından kredinin talebi ve kullanılmasına ilişkin borç sözleşme serbestliği prensibinin bir sonucu olarak kredi açma sözleşmesinde düzenlenebilir.1993 t. s. N. 159. 19. 93/8640 sayılı kararı ( KOSTAKOĞLU. 44. bu denetim sözleşme kapsamında açıkça düzenlenmişse sürekli bir borç niteliğindedir337.D. projeye uygun harcanmaması ve iadesindeki riskin önlenmesi bakımından kredi alan kuruluşu denetime yetkili bulunduğunun sözleşmede kabul edilebileceğini ve bu yönde bir zarardan bankanın sorumlu tutulamayacağına karar vermiştir339. LOMBARDINI. sır saklama borcu altındadır. güvenilir açıklamalarda bulunma. 92/10657 K. N. 324. H. STAUDER. NUISSL. Kredi alan aynı zamanda doğru. 535 N. HUBNER. 44. bu hakkın kullanılmaması sonucu banka için bir zarar doğmuşsa bile bunun kredi müşterisinden tazmini talep edilemez341. kredi alan sözleşme süresinin tamamında ekonomik durumu hakkında denetime izin verme borcu altına da girebilir.1993 t. s. German Banking Law. s. H. s. E) Krediyi Kullanma Borcu Kredi alanın kredi talebini istediği veya ihtiyaç duyduğu zaman serbest iradesiyle yapabilme hakkı kredi açma sözleşmesinin karakteristik bir unsurudur. 214. bankanın kredinin yerine harcanmakta olup olmadığı ve amaç dışı kullanılması. kredi riskinin önlenmesi bakımından kredi alanı denetime yönelik sözleşmeye konulan hükümleri geçerli kabul etmiş ve bu hükümlerin banka aleyhine yorumlanarak bankanın sorumluluğu sonucuna varılamayacağına karar vermiştir338. German Banking Law. Kredi talebi ifanın içeriğini belirleyen bir yenilik doğuran haktır.D. sözleşmeler ve bu konudaki teklifler hakkında bilgi verme borcu altında değildir340. 113. s. LOMBARDINI. 1992/10657-1993/8640 sayılı kararı ( KOSTAKOĞLU. 144 ) Yarg. 214.

F) Krediyi Kararlaştırılan Alanda Kullanma Borcu Kredi açma sözleşmesinde belirlenen türde kredinin belirli alanlarda kullanılması kararlaştırılabilir. BGH WM 62. s. üçüncü kişilere kullandırılma imkânının bulunması ve bunun gerçekleştirilememiş olması sebebiyle zarar doğmuş olması hallerinde bu borcun varlığını kabul etmektedir344. 324. 635. 324 ALICA. s. s. N. Sözleşme şartlarının genel olarak değerlendirilmesi sonucu da böyle bir borcun varlığı kabul edilebilir. HEERMANN. AKYOL. ). hukuken yasak işlemlerde kullanılması. 143. N. 65. iyiniyet ve dürüstlük ilkelerine aykırı kullanılması kredi açma sözleşmesinin feshine veya 342 343 344 AKYOL. . 115. bu hallerde dahi talep borcu ancak yan borç niteliğindedir. 66 BGH JW 1937 2765. Hazır bulundurma komisyonu kararlaştırılan hallerde aynı zamanda krediyi kullanma borcunun bulunması irade özgürlüğünün aşırı sınırlandırılması sebebiyle geçersiz sayılabilir342. HEERMANN. s. 635. sözleşme şartı olarak düzenlenmesi halinde varlığı kabul edilebilir. 114. ( STAUDER. taraf iradelerine aykırı kullanılması. Uygulamada genelde kredi kullanmama halinde hazır bulundurma komisyonu ödenmesi kararlaştırılmaktadır. Alman Yüksek Mahkemesi kredi kullanma borcu ve menfaat konusunu incelediği kararlarında bankanın kredinin kullanılması sonucu önemli derecede bir yararının olması veya bu krediyi hazır bulundurmanın maliyetli olması. 108. s. kredinin tahsis amacına. CANARIS.124 Bu yönde bir borcun istisnai olması ve sözleşmenin genel karakteristik niteliğine dahil olmaması sebebiyle ancak açık bir unsur. s. Bu yükümlülüğün dürüstlük kuralı çerçevesinde irade özgürlüğünü ve kişilik haklarını aşırı sınırlandırmadığı sonucuna varılırsa müşterinin bu yönde borcunun varlığı kabul edilecektir343. 1962 116. CANARIS. Sözleşmenin yorumu ve unsurlarının genel olarak değerlendirilmesi yoluyla kredi kullanma borcunun varlığı ancak istisnai hallerde ve bankanın önemli menfaatlerinin bulunması durumunda söz konusu olabilir.

G) Teminat Verme Borcu Kredi işlemleri karşılıklı güven esasına göre yürütülen işlemlerdir. s. resmi izin ve yeterlilik belgelerini bankaya vermeyi taahhüt eder. İşletme. Kredi açma sözleşmesi genel yapısı ve unsurları bakımından kredi alana herhangi bir şekilde teminat verme borcu yüklemez. s. 112. 91. serbest meslek kredileri belirli bankalarca üstlenilir ve standart sözleşmelerde bu kredilerin belirlenmiş alanlarda kullanılması şartına yer verilir. şartname. kredi veren özellikle nakdi kredilerde talep halinde belli bir miktar parayı müşterinin mal varlığına nakletmektedir. 44. s. 147. Bu tür kredi açma sözleşmelerinde taraflar zımnen. LOMBARDINI. N. 346 347 SCHOEN. 158. 98. 345 STAUDER. 535 N. Kredi açma sözleşmesinde ihtiyaçtan fazla teminat kararlaştırılması halinde bu durum kredi alanın ekonomik faaliyetlerini aşırı derecede kısıtlar nitelikte ise söz konusu hüküm geçersiz olur. Kredi Açma Sözleşmesi. STAUDER. bu fonlardan verilmiş kredileri müşteri belirli alanlarda kullanmayı taahhüt etmiştir. ancak bu konunun taraflarca sözleşmede bir kuruluş şartı olarak kararlaştırılması mümkündür347. keşif. Tarımsal krediler. NUISSL. kredinin geri iade edilmemesi kredi veren açısından risk oluşturmaktadır ve bu riskin mümkün olduğunca düşük tutulması şarttır. HUBNER. YÜKSEL. konut kredileri. kredi alan bunlara ilişkin proje.125 hükümsüzlüğüne sebep olur345. s. s. Uygulamada bankalar. İfa aksaklıkları. Teminat konusunda düzenleme kredi açma sözleşmesi bakımından yan borç niteliğindedir ancak günümüz bankacılık uygulamasında genel olarak talep edilmekte ve yerine getirilmemesi kredi veren banka açısından haklı nedenle fesih sebebi oluşturabilmektedir. 219. 118. yatırım donatım kredileri de belli amaç için verilmiş kredilerdir. ( yazara göre. bu tür sözleşmeler bozucu şarta bağlı sözleşmelerdir. kanun ve kendi statülerinde belirlenmiş alanlarda kredi verilmek üzere fonlar tahsis ederler. aynı zamanda kredinin verilmesi halinde bankanın denetim ve gözetimini sağlamayı ve bu konularda bilgi vermeyi de taahhüt edebilir346. German Banking Law. kredinin kararlaştırılan alandan başka yerde kullanılmasını bozucu şart olarak belirlemişlerdir ) ALICA. .

Banka münferit kredi işlemleri için krediyi hazır bulundurma ve talep halinde kullandırma yükümlülüğü altındadır ve bu yükümlülüklerini sonradan tek yanlı olarak kendi takdiri ile değiştiremez. N. . NUISSL. münferit sözleşmelerin türü kredi açma sözleşmesinin asli unsuru değildir. N. ekonomik gücü geçici olarak aktarır. verilmesi. Banka tarafından gerçekleştirilen kredi kullandırma kredi açma sözleşmesinde belirlenen şekilde münferit işlemler yoluyla bir miktar paranın ödünç. bu limit sözleşme şartlarında belirlenir ve kredi alan belli limite 348 CANARIS. iskonto bedelinin ödenmesi. 626. 213. 95. Senet müşterinin kredi açma sözleşmesinden doğan borçlarının varlığını gösteren bir ispat vasıtası niteliğindedir. garanti işlemleri şeklinde gerçekleştirir348. Bu aktarım doğrudan nakit verilmesi şeklinde olabileceği gibi üçüncü kişiye karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklinde de olabilir. Kredi açma sözleşmesinde kredi türü kararlaştırılmayabilir veya farklı türde çok sayıda münferit kredi işlemi kararlaştırılabilir.STAUDER.126 Özellikle nakdi kredilere ilişkin kredi açma sözleşmelerinde kredi alan için senet verme borcu kararlaştırılabilir. kabul işlemleri. s. Bu borç kredi talebi ve bunun banka tarafından yerine getirilmesiyle muaccel hale gelirse de uygulamada genelde kredi tahsisinden önce bankalara borç senetleri teslim edilmektedir. Münferit kredi türleri açıkça belirtilmemişse bile temel unsur ve şartlar mevcuttur. bu durumda kredi alan sadece ifa zamanı ve miktarını değil kullanacağı kredi türünü de seçecektir. Kredi açma sözleşmesinde bankanın sorumluluğu belli bir limite kadar kredi kullandırmadır. Bu şekilde banka kredi alana bir miktar satın alma gücünü. II) Bankanın Borçları A) Krediyi Hazır Bulundurma ve Kullandırma Borcu Bankanın asli borcu kredi açma sözleşmesinde kararlaştırılan şekilde kredinin hazır bulundurulması ve kullandırılmasıdır.

bu belirli limitle borçluluk kredi açma sözleşmesinin esaslı unsurudur349. NUISSL. banka sözleşme süresince krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu altındadır351. N. 213. . yazara göre her an ifaya hazır olma ve nakit bekletme değil talep anında ifayı gerçekleştirebilme. s. 352 353 CANARIS. s. N. s. s. CANARIS. Bazı yazarlarca bankanın mutlak anlamda bir hazır bulundurma borcu olmadığı hatta nakdi kredilerde dahi kredi açmanın bir para taahhüdü değil yapma borcu olduğu savunulsa da352. Kredi kullandırma borcunun belli bir amaca bağlı olup olmadığı veya sürenin belirli olmadığı hallerde amaca göre belirlenecek sözleşme süresi. N. Bu tür dönerlik unsuru kredi açma sözleşmesinin tabii bir unsuru olmamakla birlikte ek bir anlaşma yoluyla kredi açma sözleşmesinin şartlarına dâhil edilmesi mümkündür. N. s. 626. 627. 97. 100. CANARIS. s. s. 97. 100. tarafların örtülü iradelerinden. 627.. s. SCHOEN. HEERMANN. tarafların anlaşması ve kredi limitinin arttırılması mümkündür.127 kadar krediyi kullanma hakkına sahiptir. SCHOEN. bu tür bir imkân kredinin tahsis gayesinden. 100. STAUDER. limit aşımı hallerinde ek bir ödeme yükümünün varlığı taraf iradelerinin yorumu yoluyla belirlenecektir. genel görüşe göre. Kredi açma sözleşmesinde dönerli kredi olarak adlandırılan tekrar eden talep imkânı kararlaştırılmışsa. NUISSL. 213. Kredi açma sözleşmesinde eğer bir süre belirlenmişse. banka her zaman için ifaya hazır olmak zorundadır ancak krediyi kullandırma borcu müşterinin talebi ile belirli ve muaccel hale gelir. süreklilik gösteren işlemlerden de çıkabilir350. bu konuda bankanın imkanlarının olması yeterlidir. 325 STAUDER. 164. 97. N. Bu yönüyle kredi açma sözleşmesi bankayı sürekli olarak ekonomik kapsamlı bir ifa borcu altında tutar353. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen sürenin dolmasıyla kredi kullandırma borcu da sona erer ancak taraflarca sözleşme süresinin açık 349 350 351 CANARIS. Aksi görüşte. müşterinin geri ödemeleri de dikkate alınarak kısım kısım yeni kredi ödemelerinde bulunulabilir. Kredi limitini aşan talepler hukuki sonuç oluşturmaz ancak bankanın sonradan vereceği açık veya limit üstü ödemeleri kabul şeklindeki zımni onayla. N. SCHOEN. 627. STAUDER. STAUDER.

Bu içerik belirleyici düzenleme hakkı kredi kullandırma borcunun ifa zamanını ve şeklini belirleyen bir işlemdir355. İskonto işlemlerinde kredi verme borcunun ifası senetlerin iskontosu ve belli bir faiz oranı ile kesinti yapıldıktan sonra iskonto bedellerinin kredi alana ödenmesi ile gerçekleşir. CANARIS. s. s. Kredi müşterisinin çeklerinin ödenmesi. Kredi açma sözleşmesinde bankanın kullandırma borcunun ifası. kredi alan tarafından belirlenen üçüncü şahıslara ödeme yapılması gibi farklı şekillerde nakdi krediler kullandırılmaktadır. ALICA. N. 306. BGB § 488 )356. ödünç sözleşmesi kapsamında düzenlenen haliyle bir miktar paranın kullandırılmasıdır ( BK. 100. SCHOEN. Belirlenen kredi türüne göre bankanın edimi yapma veya verme edimi olabilir. 130 . 627 CANARIS. Banka senetleri kabul eder ve senet bedellerinin ödenmesi konusunda üçüncü kişilere karşı borç altına girer. müşterinin krediyi talep etme hakkını kullanması ile başlar. Kredi açma sözleşmesinde ifa aşamasında belirlenen münferit kredi türlerine göre bankanın borcu çeşitlilik gösterir. Aval ve kabul kredilerinde bankanın borcu müşteri tarafından kendisine ibraz edilen senetlere aval verilmesi veya senetlerin kabul edilmesidir. s. N.128 iradelerle veya kredi kullanıma devam gibi zımni iradelerle uzatılması mümkündür354. Tüm bu durumlarda kredi verme borcu müşterinin veya onun belirttiği üçüncü şahsın talebi ile doğmaktadır. 354 355 356 357 CANARIS. Para ödünçlerinde bankanın borcu bir miktar nakit meblağı hazır bulundurma ve talep halinde kredi alana teslim etme. N. Günümüz bankacılık uygulamasında para teslimi farklı şekillerde gerçekleştirilebilmektedir. Gayri nakdi kredilerde ifa kredinin türüne göre üçüncü şahıs tarafından istenen işlemin tamamlanması ile gerçekleştirilir357. NUISSL. Banka tarafından gerçekleştirilen her ifa kredi limitinin belli bir kısmına denk gelse dahi tüm kredi verme borcunun kısmen ifası niteliğinde değil tek bir kredi kullandırma borcundan doğan ve kredi alan tarafından açık ve zımni şekilde yapılan kredi taleplerinin ifası yani sürekli ifa aşaması sürecinde kredi taleplerinin karşılığıdır. N. 628. 212. 626 STAUDER. 98.

David/ELLIOT. 2000. 69. C) Alınan Senetlerin İadesi Banka. s. işlemler dürüstlük ve güven ilkesine. zarar oluşmasını önleyici işlemleri yapma yükümlülüğü altındadır. bankacılık işlemlerinde geçerli olan adetlere uygun olarak yürütülür358. BGHZ 40. 65 . Kredi verenin. özellikle nakdi kredilerin çekilmesi sırasında kredi alan tarafından kendisine verilmiş bulunan borç senetlerini ve teminat amaçlı diğer kıymetli evrakı. BGH NJW 1967. German Banking Law. s. 159. Kreditrecht. N. kredinin geri ödenmesi sırasında iade etmekle yükümlüdür360. Sorumluluk üstlenilmesi şeklindeki kredilerde banka üçüncü kişilerle girişilen ilişkiler ve bunlarla ilgili değişiklikleri kredi alana haber verme. N. 4/57. Bunun dışında banka üçüncü şahıslar tarafından getirilen müşteri çeklerini kredi sınırları içerisinde ödeme yükümlülüğü altına girebilir. 101. London. s. s. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesi güven temeline dayanan ve süreklilik gösteren bir borç ilişkisi oluşturur. 62. Senetler 358 STAUDER. HUBNER. Tüm bu yönleriyle kredi açma sözleşmesi hizmet ve destek vermeye ilişkin çeşitli yan borçlar içerebilmektedir. Bankaların hizmet ve koruma yükümlülüklerini ihlali tazminat sorumluluğuna yol açacaktır359. WARNE. HOPT/MÜLBERT. Nicholas.. 103 . 2/52. HUBNER. 258. WARNE/ELLIOT. bu hesabın yürütülmesi ile ilgili işlemler bankanın bir hizmetidir ve onun sorumluluğu altındadır. 159. Banking Litigation.1036. kredi işlemleri sırasında kusurlu davranışlarının bulunması halinde sorumlu olacağına dair kararlar. hakkı koruyucu beyanlarda bulunma ve lüzumlu hallerde dava açma. 258. N. Yan borçların temeli bankanın koruma yükümlülükleri. dürüstlük ve güven ilkesine dayanmaktadır. Kreditrecht. 360 359 STAUDER.129 B) Kredi Alana İşlemlerinde Destek Olma Kredi açma sözleşmesinde bankalar tarafından gerçekleştirilen nakdi kredi işlemleri doğrudan belli bir meblağın ödenmesi veya bir cari hesap üzerinden müşteriye kısmi kredi kullandırılması şeklinde yürütülür ve bu hesap kredilendirilir. German Banking Law. N. 1022.

Sır saklama yükümlülüğü. WARNE/ELLIOT. 535 N. ticari uygulamalar. bunlardan birincisi bankanın kendisi ile ilgili bilgiler. s. Kredi açma sözleşmesi genelde açık şekilde sır saklama yükümüne ilişkin bir hüküm içermez. Bankalar iki türde sır saklamaktadırlar. D) Sır Saklama Borcu Banka tarafından yapılacak kredi değerlendirmesi ve kullanım konusundaki incelemeleri sırasında müşterinin mali durumu ve ödeme gücü hakkında kesin bilgiler elde edebilmektedir. . N. Müşteri ve yakınları hakkında iradi ve gayri iradi olarak edinilen bilgiler müşteri sırrı kapsamındadır361. ancak tarafların bu yönde örtülü iradeleri. taraflar arasında sözleşme ilişkisi varsa öncelikle bu sözleşmenin yan yükümlülüklerinden biridir. 301. dürüstlük ve güven ilkeleri. karşılıklı güven ve banka gizliliği ilkesinin bir sonucu olarak kredi açma sözleşmelerinde bu yönde bir yan borcun varlığı genel olarak kabul edilmektedir. Sözleşmede bu konuda 361 362 TEKİNALP. Bankaların makul sınırlar içerisinde birbirlerine müşterileri hakkında bilgi vermeleri. defterler ve diğer kayıtlar genelde kredi alana düzenli olarak gösterilmektedir. eğer kısmi ödeme varsa kredi alan bu kısmi ödeme için makbuz verilmesini ve ödenen tutarın senet üzerine yazılmasını talep edebilir ( BK. LOMBARDINI. s. Kredi alan tarafından borcun tamamının ödenmesi halinde senetler bir makbuzla birlikte iade edilecektir.130 kredinin verilmesi sırasında alınabileceği gibi kredi açma sözleşmesinin kuruluşu aşamasında da alınabilir ve bunların kredinin iadesi. 2/02. sözleşme süresinin dolması ve herhangi bir şekilde sözleşmenin sona ermesi halinde kredi alana iade edilmesi bir yan borç niteliğindedir. 87/2 ). ikincisi ise müşterileri ile ilgili bilgilerdir. 287. Kredi alan kendisi ve işletmesi hakkında sağladığı bu açık ve kesin bilgilerin korunması ve başkalarına açıklanmamasını bekleme hakkına sahiptir. sır saklama yükümünün ihlali kapsamında sayılmamaktadır. Banka. Yıllık bütçe. 48. Bankacılık sistemi dışına çıkarılmamak şartıyla bir sırrın başka bir bankada bulunmasında sakınca görülmemektedir362. TEKİNALP. Banka. 62.s.

366 367 368 369 TEKİNALP. 296. s. s. TEKİNALP. Sır saklama yükümüne aykırı hareket kredi açma sözleşmesinin kredi açma sözleşmesinin müspet ihlali niteliğindedir ve kredi veren banka bir kusuru olmadığını ispat etmedikçe BK. 2/62 YÜKSEL. 23. Ayrıca Bankacılık Kanunu’nun 73. 2/1 dir364. 94. s. 297. Şerh. s. 64. ALICA. N. WARNE/ELLIOT. s. s. 96 hükmünce müşterinin bu sebeple uğradığı zararı tazmin etmek zorundadır368. 2/62. 48. 211. Ayrıca şahsiyet haklarına tecavüz devam ediyorsa bunun durdurulması da istenebilir369. m. s. REİSOĞLU. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Sözleşmeden doğan sorumluluğun kapsamı belirlenirken iş görme sözleşmelerinin temel türü olan vekâlet sözleşmesinin hükümlerine başvurulacaktır ve bankanın özen borcu buna göre belirlenecektir367. Kredi Açma Sözleşmesi. Banka. s. LOMBARDINI. s. 299. 2/1 de düzenlenmiş bulunan dürüstlük kuralıdır ve edim yükümlerinden bağımsız niteliktedirler. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. s. BATTAL. 4/57. maddesi banka yönetimi ve çalışanlarına sır saklama yükümlülüğü getirmiştir. Banka. YÜKSEL.131 hüküm bulunmasa bile sır saklama yükümü her sözleşmede bulunan ve nitelik olarak yan yüküm olan koruma yükümlülüğünden kaynaklanır363. 139. s. Koruma yükümlerinin kaynağı TMK. GUGGENHEIM. Kredi açma sözleşmesinin güvene dayalı sürekli borç ilişkisi oluşturması 363 364 365 TEKİNALP. GUGGENHEIM. s. Bankanın tazminat sorumluluğunun doğumu için müşterinin sırrının açıklandığını ve zararının doğduğunu ispat etmesi yeterlidir. . 212. Sözleşmeden doğan sır saklama borcunun yasal dayanağı TMK. 44. burada kural olarak idari cezai sorumluluklar düzenlenmişse de özel hukuk bakamından bankanın sorumluluğunu düzenleyen dolaylı bir kaynak niteliğindedir366. s. Banka. 563. Sır saklama borcunun ihlali ikinci olarak maddelerinde ifade edilen kişilik haklarının ihlali niteliğinde olabilir. 24 ) bu durumda ihlalin yaptırımı haksız fiil hükümlerine göre tespit edilir365. 212. N. Banka. 45 BATTAL. 535 N. 64. BATTAL. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. YÜKSEL. WARNE/ELLIOT. Sır saklama yükümlülüğünün ihlali hallerinde sorumluluğun kapsamı haksız fiilden çok sözleşmeden doğan sorumluluk kapsamında değerlendirilmektedir. ( TMK.

370 371 TEKİNALP. 308. STAUDER. Faiz ve kredi çeşidine göre kullanım ücreti şeklindeki komisyonlar ise münferit kredilerin kullanım zamanına göre belirlenirler. s. Özellikle sır saklamanın asli edim niteliğinde olduğu hallerde güven ihlali nedeniyle fesih yetkisi tanınmalıdır370. kendine özgü şartlarına göre belirlenir. III) Sözleşmenin İfa Zamanı ve Yeri A) İfa Zamanı Kredi açma sözleşmesinde taraf yükümlülüklerinin ifa zamanı BK. Kredi alan için ise kredi kullanma yükümlülüğünün düzenlendiği istisnai durumlar hariç. 74 hükmünce sözleşmede bu konuya ilişkin unsurlara veya işin niteliğine. bu sürekli borç sözleşmenin kurulması ile birlikte ifa edilir. WARNE/ELLIOT. ifa zamanı gelecektir. Eğer bu konularda özel hüküm yoksa BK. Aval provizyonu. kredi talebine kadar hazır bulundurma komisyonu dışında bir yükümlülük doğmaz. Banka. Kredi açma sözleşmeleri genelde kredi ilişkisinde ifa zamanı hakkında açık hükümler içermektedir. m. m. onun tarafından içerik belirleyen yenilik doğuran hakkın kullanılmasıyla yani kredi talebinin yapılmasıyla borç güncellenecek. banka garantisi gibi nakdi olmayan kredilere ilişkin ücretler ise kredi verenin üçüncü şahsa karşı bu yönde sorumluluk üstlenmesine ilişkin münferit kredi işleminin yapılmasıyla muaccel olur. para ödünçlerinde kıyasen uygulanabilir. kredi kullandırma borcunun ifası ise müşterinin kredi talebi ile başlar. 299. buna göre faiz ilk bir yılda ya da geri iade anında muaccel olur.125. s. Kredi kullandırma borcunun muaccel olması kredi alanın katılımıyla gerçekleşecek. Banka için kredi kullandırma borcunun ifa zamanı kredi alanın talebine göre belirlenirken kredi alan için hazır bulundurma komisyonu veya bu nitelikte bir kredi ücreti şart koşulmuşsa bu gibi ücretlerin ifa zamanı genelde sözleşmenin kurulduğu zamandır371. s.132 sebebiyle sırrın ihlali halinde müşterinin sözleşmeyi feshedebileceği kabul edilmektedir. 2/62 STAUDER. kalıcı şekilde ifaya hazır olma borcu altındadır. . ( BGB § 488 ). 118. Kredi açma sözleşmesinde banka sözleşme süresince krediyi hazır bulundurma. N.

80/2 )373. Kredi verenin mali durumunda değişiklik. ancak cari hesap şeklinde işleyen ve dönerli şekilde kullandırılan kredilerde ise müşterinin aldığı tutarı iade edip sonra tekrar kullanma imkanı olduğu için sözleşme süresinin bitiminden önce kısmen iade imkanı işin niteliğinden doğar çünkü açılan kredi geri ödemelerle kendisini yenilemektedir374. s. Kredi açma sözleşmesinde banka bir ücret karşılığında kredi kullandırmaktadır ve bu sebeple verdiği krediyi vadesinden önce talep edemez ve ücrette iade ile birlikte ödenir.133 Kredinin geri iadesi veya bankanın sorumluluktan kurtarılması hakkında sözleşmelerde açık hükümler yer almaktadır. 372 373 374 STAUDER. özellikle bozulma gibi haller veya iskonto edilen senetlerin ifasına ilişkin bankaya fesih hakkı veren sorunlarda fesih ile birlikte kredi alanın borçlarını ifa zamanı gelir. . ALICA. s. Müşterinin aldığı kredi tutarına göre değişen faiz ödeme borcu. sorumluluktan kurtarma sorumluluğa ilişkin vadeden önce ve nakdi kredilerde iade burada belirlenen zamanda genelde sözleşme süresinin bitim tarihinde yapılır372. Banka miktarı belirli ve tamamı muaccel olan iade borcunun kısmen ödenmesini kabul etmeyebilir ( BK: m. STAUDER. derhal muaccel olur. sözleşmenin son aşamasında yerine getirilecek borçlardandır ve aksi kararlaştırılmamışsa iade tarihinde muaccel olur. 146. 119. s. Bankalarca açılan kredilerde faiz uygulandığı için vadenin belirli olduğu hallerde banka kabul etmedikçe kredi alan vadeden önce iade borcunu ifa edemez. Bankanın üçüncü şahıslara yaptığı ödemeleri tazmin için genellikle sözleşmenin bitim tarihi ödeme zamanı olarak kararlaştırılır. Kredi alanın teminat verme gibi yan borçları ve diğer borçlarının ifa tarihi kredi açma sözleşmesinin kuruluş tarihidir. 68/1 ). ancak vade belirlenmemişse dilediği zaman krediyi iade edebilir. Kredi alan aldığı krediyi vadesinden önce iade ederse bu sebeple faiz ve komisyon ödeme borcundan indirim isteyemez ( BK: m. 118.

Aynı zamanda kredi verenin borcu olan krediyi hazır bulundurma borcunun ifası da burada olacaktır. ücret. Müşterinin. 375 376 STAUDER. Bu durumda müşterinin krediyi aldığı şubeden başka bir şubede iade etmesi halinde havale masrafları kendisine ait olacaktır376. 145. m. Bu durum BK. ifa yeri nakdi kredilerde olduğu gibi kredi verenin iş yeridir375. Özellikle banka uygulamasında geleneksel olarak tarafları bu konuda zımnen anlaştıkları kabul olunur. 73/1 hükmünden de çıkarılabilir. Banka uygulamasında da adet gereği tarafların örtülü anlaşmalarıyla kredi kullandırma borcunun ifa yeri banka şubesi olarak kabul edilmektedir. ifa yeri açıkça kararlaştırılmamışsa bankalarca verilen krediler için işin niteliği gereği kredi veren bankanın şubesidir. 120. s. Kredi işlemi banka garantisi veya aval gibi üçüncü şahsa karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklinde ifa edilecekse. . ALICA. Özellikle nakdi para ödüncü ve iskonto gibi kredilerde borçlunun işyeri yani bankanın bir şubesidir. komisyon ve krediyi iade borçlarının ifa yeri de aynı şekilde kredi verenin iş yeridir.134 B) İfa Yeri Kredi açma sözleşmesinde ifa yeri taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabilir. Kredi açma sözleşmesi genelde düzenli şekilde bir kredi hesabı üzerinden işletilir ve kredi için işleyen hesabın bulunduğu banka şubesi ifa yeridir. s.

AVANCINI/IRO/KOZIOL. 117 hükümleri kredi açma sözleşmesinde uygulama alanı bulur377. 133. 106. LOMBARDINI. ödemezlik define ilişkin BK 81 ve ifa imkansızlığının sonuçlarını düzenleyen BK. Kredi açma sözleşmesi karşılıklı edimleri içeren bir sözleşmedir. N. aval ve banka teminatları gibi şahsi edimleri kapsayan bir kredi türü ise bankanın ifa etmemesi halinde aynen ifa imkânsız hale gelir. s.135 § 7) BORCA AYKIRILIK HALLERİ VE SONUÇLARI Kredi açma sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmedir. ALICA.128. 262. 377 378 379 ALICA. 105. 105. s. GUGGENHEIM.1/78.124.. HOPT/MÜLBERT. Müşteri aynen ifa talebi yanında gecikme faizi ve ek zararlarının tazminini talep edebileceği gibi sözleşmeyi bu sebeple feshetmek imkânına da sahiptir ( BK. s. 533 N. GUGGENHEIM. STAUDER. Tam iki taraflı sözleşmelerde temerrüdün sonuçlarını düzenleyen BK. iskonto. s. kredi alan ve veren tarafın yükümlülükleri birbirine bağlı ve değişim ilişkisi içindedir. temerrüt durumu kredi alanın alacağını ve talep hakkını ortadan kaldırmaz. 106 )379. bankanın karşılık ilişkide yer alan asli borcu kredi kullandırmadır ve borcunu yerine getirmemesi halinde müşteri iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdeki temerrüt şartlarının kendisine sağladığı imkânlardan yararlanabilecektir. Münferit işlem. . Kreditrecht. Sözleşmenin konusu bir miktar paranın kullandırılması ise müşterinin aynen ifa talebi her zaman için mümkündür. s. N. I) Bankanın Temerrüdü ve Sonuçları Kredi alanın talebi ile güncellenen kredi kullandırma borcunun banka tarafından zamanında yerine getirilmemesi. 40. kredi alanın kredinin kullandırılması konusunda alacak hakkı vardır ve gecikmeye rağmen bu hak varlığını sürdürür378. s.

s. s. 626. TANDOĞAN. müşterinin talebine rağmen krediyi kullandırma borcunu ifa etmez veya sözleşmeyi haksız şekilde sona erdirirse BK. kredi kullanılmadığı sürece ortada para borcu olmayacağından temerrüt faizinin de olamayacağını ancak aynen ifa talebiyle birlikte sözleşmeye aykırılık sebebiyle doğan zararların tazmin edilebileceği380. 265. 103’e göre gecikme faizi ödemek zorundadır ve bu faizden parayı vaktinde verseydi müşteriden alacağı akdi faizi indirmeye hakkı yoktur383. 93. BECKER. Müşterinin uğradığı ek zararların tazmini için bunların geçmiş günler faizinden fazla olması ve bankanın kendisine hiçbir kusurun isnat 380 381 382 383 384 YÜKSEL. N.124. 380. 652 vd. s. 325 ALICA. taraflardan birine ifa gününü ihbar ile belirleme yetkisi verilmişse ayrıca ihtara lüzum yoktur ( BK. s. N. bu görüşe göre krediyi kullandırma borcu özellikle talep anına kadar yapma borcudur ve ifa edilmemesi halinde aynen ifa yerine tazminat talebi uygun olacaktır381. projelerin yürütülememesi sebebiyle oluşan tüm zararlardır384. 626. Banka. Taraflar ifa gününü açıkça kararlaştırmışlarsa. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesinde bankanın borcunun kredi müşterisinin nakdi kredi türlerinden birini seçmesi ile başlangıçtan itibaren para borcu olarak belirleneceği genel olarak kabul edilmektedir382.136 Bankanın kredi açma sözleşmesinden doğan borcunun bir miktar paranın verilmesi değil sözleşme şartları belirlenen şekilde kredinin hazır bulundurulması ve kullandırılması olduğunu. Kredi Açma Sözleşmesi. tazminatın kapsamı kredi kullandırma borcunun ihlali sebebiyle oluşan kar kayıpları işlerin. kural olarak temerrüdün varlığı için BK m. 133. s. Kredi talebi bu anlamda ifa gününü belirleyen ihbar niteliğindedir. 312 N. m. HOPT/MÜLBERT. . 13. Banka gecikme faizinin yanında müşterinin uğradığı tüm mali kayıpları tazmine mecburdur. CANARIS. s. 102. 101 hükmünce müşterinin ihtarına ihtiyaç vardır. STAUDER. Kreditrecht. N. GUGGENHEIM. 101/2 ). GUGGENHEIM. m. I/2 s. 655. Müşterinin talepte bulunması ve seçim hakkını kullanması ile bankanın edimi belirli hale gelir. N. 262. 102. HEERMANN. hatta kredi açmanın bir yapma borcu olması sebebiyle aynen ifasının talep edilemeyeceği ancak ifa edilmemesi halinde tazminat talep edilebileceği de savunulmaktadır. CANARIS.

13. s.124.. 652. 93. GUGGENHEIM. s. banka işlemleriyle doğrudan bir nedensellik bağı bulunup bulunmadığı. GUGGENHEIM. s. s. s. 533 N. Burada sözleşmeden dönme ve menfi zararların tazmini söz konusudur. ticari faaliyetlerde bozulmalar. zarara kredi alanın idaresinin yol açıp açmadığı incelenecek CANARIS. 105. s. Kredi açma sözleşmesi kısmen ifa edilmişse tazminat ifa edilmeyen kısımlar sebebiyle oluşan zararları kapsar. Kredi kullandırılmaması ve bu sebeple oluşan zararlı sonuç arasındaki bağlantıyı ispat yükü ise kredi alana aittir390. s. s. 262265. kredi açma sözleşmesi. münferit işleme ilişkin gecikme hesaba katılır387. 386 387 388 389 390 385 BECKER.639. 105.124. LOMBARDINI. N. CANARIS. Nakdi kredinin verilmemesi. YÜKSEL. bu durumda kredi alan kredi bedelini ödemesine karşılık yerine getirilmeyen kredi verme ediminin tam karşılığını gecikme faiziyle birlikte talep edebilecektir. ancak edimler belli oranda yerine getirilmişse bu durumda dönme yerine ileriye etkili olarak fesih yoluyla sözleşme sona erdirilebilecektir389. Kredi Açma Sözleşmesi. 652. CANARIS. LOMBARDINI. (Müşterinin zararını tespitte değişim teorisinin uygun ve kredi alan lehinde olacağı genel olarak kabul edilmektedir. STAUDER. N. N. GUGGENHEIM. 13. nakit sıkışıklığı sebebiyle kurulmuş veya işletilmekte olan yatırımlarda oluşan zararlar tazminatın hesabında dikkate alınacaktır.105)385. s. HOPT/MÜLBERT. haksız şekilde kabul ve avalden kaçınılması gibi durumlarda müşterinin talep kapsamı münferit olaya göre belirlenecektir. 350. 105. 639. Gecikme faizinden farklı olarak ek zararların tespitinde müşterinin krediyi zamanında ve tam olarak kullanması halinde ödeyeceği ödünç faizi ve kullanmama sebebiyle yaptığı tasarruf tazminatın hesabında dikkate alınabilecek ve bu tutar hesaplanan tazminattan düşülecektir386. Kredinin zamanında ödenmemesi sonucu gecikmelerden doğan her türlü zarar. 312 N. 639. N. GUGGENHEIM. STAUDER. CANARIS. N. 265. 40. 261-262.124’ den naklen ) . 312 N. BECKER. STAUDER. s. s. 92 vd. Kreditrecht. 533 N. s. N. I/2 s. 105. 639.40. HOPT/MÜLBERT. Temerrüt sebebiyle kredi alınmasının anlamı kalmadığı veya kredi alanın başka yerden kredi temin ettiği hallerde aynen ifa faydasız olacak bu durumda kredi alan sözleşmeyi sona erdirerek zararlarının tazminini talep edebilecektir388. ALICA. m. Tazminat tespit edilirken müşterinin işlerinin aksamasının objektif nedenlerinin neler olduğu. HOPT/MÜLBERT.125. TANDOĞAN. 135. 253. HOPT/MÜLBERT. N. CANARIS. 262. s. STAUDER. YÜKSEL. m. N. Kreditrecht. N.137 edilemeyeceğini ispat edememesi lazımdır (BK. Kreditrecht.

N. 44/1)392.tr ) CANARIS. 262. objektif iyiniyet kurallarına aykırılık olmaması şartıyla sorumluluğu olmaz. Banka sözleşmenin kuruluşu aşamasında araştırma ve değerlendirme yaparken hataya düşerse bu durum da kural olarak onun 391 392 393 CANARIS. feshin gerçek sebebi araştırılır ve uygunluğu denetlenir394. HOPT/MÜLBERT. davalı banka işlemleriyle doğrudan bir nedensellik bağı bulunup bulunmadığı. Bankanın gerçek anlamda haklı nedene dayandığı veya müşterinin mali durumunu ciddi şekilde araştırmasına rağmen belli oranda hataya düşerek sözleşmeyi feshettiği hallerde. eğer davalı bankanın hesapları kat'ına bağlı bir zarar varsa bunun somut kalemleri ve miktarlarının neler olduğuna.7.594 ) TL. 652. 2003/1472K. müşterinin aleyhinde girişilen icra takiplerinin niteliği. 2003/7237 T. maddi zararın dava tarihinde ( 36.”: ….2003“…kredi hesaplarının gereksiz kat'ı ve haksız icra takipleriyle. bankanın kusuru ve kötü niyeti varsa bu zararlar tazmin edilecektir391. Hakim zararı tespit ederken haksız fiile ilişkin indirim sebeplerini de dikkate alacak. N. HD. E. GUGGENHEIM..331. 158 394 . Olağanüstü fesih hallerinde önemli olan sebebin haklılığıdır. 3. bu kalemlerden oluşan ( 25. bu duruma davacı şirketin doğru yönetilip yönetilmemesinin yol açıp açmadığı. HOPT/MÜLBERT. kredi ilişkisi sırasındaki genel ekonomik durum gibi tüm veriler dikkate alınacaktır. N. 105.00 ) TL. karar sonucu davacının birkaç önemli ihaleyi kaybettiği. Kredi açma sözleşmesinin feshi müşterinin mali durumunun kötüleşmesi sebebine dayanabilir ancak banka bu durumda da tamamen takdiri şekilde fesih uygulayamaz. German Banking Law.nun 89/1 maddesine göre yapılan hacizlerin ve haciz ihbarnamelerinin bankacılık usul ve teamülleri ile etiğine aykırı olduğu.514. müşteri zararın oluşumu veya artmasına sebep olmuşsa tazminatta indirim yapabileceği gibi tazminat verilmemesine de karar verebilecektir ( BK m. HOPT/MÜLBERT. s. 253. Yarg.138 ve bu şekilde müşterinin kredi açma sözleşmesinin feshine bağlı zararı tespit edilecek. 11. 652. Yargıtay. HUBNER. manevi tazminatın yerel faiziyle birlikte davalıdan alınması….ye ulaştığı.” şeklindeki davada. fesih objektif iyiniyet kurallarına uygun olmalıdır. davalının sözleşmeye aykırı davranmasından dolayı manevi tazminat istenemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile ( 10 ) milyar TL.358.davacının üstlenildiği taahhüt işlerinin aksaması veya bir kısmının ihale makamlarınca feshinin objektif nedenlerinin neler olduğu.554. 261. konularında uzman bilirkişilerden alınacak raporlar doğrultusunda karar vermek gerekir…. s. Kreditrecht. s.kazanci.” Şeklinde karar vermiştir ( www. davacının iş yaptığı kurum ve kuruluşlara yönelik İİK. N. davacının kredibilitesinin ortadan kalktığı gibi yeni iş ve ihaleler alamadığı. Kreditrecht.. 105 vd.com. Fesih sebebinin geçerliliği tespit edilirken. Bankanın kredi sözleşmelerini tek yanlı feshi ve hesabı kapatmasının hakkın kötüye kullanılması bakımından ve bankacılık teamüllerine uygunluk taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi gereklidir aksi takdirde bankanın bu durumda da tazminat yükümü doğacaktır393. N. GUGGENHEIM.

HOPT/MÜLBERT. örneğin üçüncü kişileri karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklindeki kredilerde üçüncü kişinin bu yönde talebinin olmaması da ifa imkânsızlığına yol açabilir. ayrılık prensibine göre bu işlemlerin kendilerine ait sona erme süreleri beklenir. 1/88. N. 652 . 253 CANARIS. bu ve benzeri şekildeki ifa imkânsızlığı hallerinde kredi kullandırma borcundan kurtulur ancak hazır bulundurma komisyonu dışındaki kredi bedellerini talep hakkını da kaybeder. Bankanın bağımsız yan borçlarını kusurlu olarak ifa etmemesi sorumluluğuna sebep olur. N. bunun sonucu olarak müşterinin karşılık ödeme borcu da ortadan kalkar396. kusurun varlığı her sözleşme ihlalinde ayrı olarak incelenecektir. Kreditrecht. . Bu durumun kural olarak diğer kredi işlemlerine doğrudan etkisi yoktur.139 sorumluluğuna yol açmaz çünkü araştırma bankanın kendi lehine yaptığı faaliyettir ve müşteriye karşı bir borç ifası değildir395. N. ifada gecikme sebebiyle oluşan ek zararlarını da talep edebilir. Kreditrecht. Bu durumda bir yapma borcunun ifasında temerrüt durumu vardır ve yükümlülüğün yerine getirilmemesi sebebiyle ifa imkansızlığı oluştuğundan kredi alan tazminat talep edebileceği gibi. N. Banka. 639. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 253. bunlar bağımsız yan borç niteliğindedir. 262. teminat verme sözleşmenin tamamlanması için sadece bir ön şart değil aynı zamanda müşterinin ön ifada bulunmak zorunda olduğu bir borç 395 396 397 CANARIS. N. bu durumda da kredi açma sözleşmesinin feshi ileriye etkili olarak kredi işlemlerini sona erdirecektir397. HOPT/MÜLBERT. 639. Sorumluluğun temeli bankanın kusurudur. Kredi açma sözleşmesinde bankanın kredi kullandırma borcunu ifa etmemesi aynı zamanda müşteriye sözleşmeyi olağanüstü fesih yetkisi verir. Banka hiç bir kusuru olmadan kredi kullandırma borcunu yerine getiremeyebilir. N. Kreditrecht. kredi alana karşı kredi ile ilgili işlerde yardım ve destek konusunda borç altına girebilir. Ancak ciddi sebepler. kredi açma sözleşmesinin ifa amacı sarsacak nitelikteyse münferit kredi işlemlerinin de feshi ve iadesi sağlanabilir. 262 CANARIS. N. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesinde kredi alan genellikle teminat vermekle yükümlü olmaktadır.

Kredi alanın. N. Banka veya yanında çalıştırdığı kişiler sır saklama borcunu ihlal ederler ve müşteri aleyhine üçüncü şahıslara yardımda bulunurlarsa. 638. 102. HEERMANN. s. 652 STAUDER. HOPT/MÜLBERT. II) Kredi Alanın Temerrüdü ve Sonuçları Kredi açma sözleşmesinde krediyi hazır bulundurma ve kullandırma karşılığı faiz ve çeşitli komisyonlar kararlaştırılmaktadır. Kredi açma sözleşmesi kapsamında genel olarak bankaların sır saklama ve kredi alan aleyhine bilgi vermeme üçüncü kişilere müşteri aleyhine yardım etmeme borcunun bulunduğu kabul edilmektedir399. faiz ve komisyon gibi karşılık kredi bedellerini ödememesi ve iade borcunu yerine getirmemesi kredi açma sözleşmesinin ihlalidir. Kredi ücretlerinden ilk aşamada verilecek karşılık bedellerin 398 399 400 401 402 STAUDER. . BGB § 321 )398. BGB § 288 )402. Kreditrecht. N. komisyon krediyi hazır bulundurma ve faiz ise kullandırma borcunun karşılığını oluşturur. 652 CANARIS. 96. 103. s. 81.K m. N.140 niteliğinde ise kredi alan. Kredi alanın temerrüdü. 254 Doktrinde hakim olan görüşü göre mürekkep faiz yasağı komisyon ödeme borçlarına uygulanamaz çünkü komisyon faiz niteliğinde değildir. müşterinin zararlarını ispat etmesi halinde tazminat ödemekle yükümlü olur. güven ilişkisi ve banka gizliliği kusurlu olarak ihlal edildiği için sözleşmenin olumlu ihlali söz konusudur ve banka. bankanın ekonomik durumunda önemli derecede bozulmalar ve kayıpların bulunması hallerinde teminat verme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir ( BK. karşılık ilişki içinde yer alır ve müşteri krediyi kullanmasa da eğer bankanın kredi tahsisi işlemi varsa hazır bulundurma sebebiyle komisyon ödemekle yükümlüdür401. CANARIS. Bankanın sır saklama borcunu ihlal etmesi ile kredi açma sözleşmesinin tarafları arasında güven ilişkisi ağır derecede sarsılır ve müşteri sözleşme ile bağlı olmaya devam etmeksizin olağanüstü fesih imkânını kullanabilir400. 324. s. bankaya karşılık bedelleri aynen ifa talebi yanında gecikmeden dolayı temerrüt faizi ve tazminat talep edebilme hakkı verir (B. N.125.125 CANARIS.

N. 106-108 ( BGB § 326 ) hükümlerinden yararlanıp. bu durumda sürekli borç ilişkisi niteliğindeki sözleşme ileriye etkili şekilde bozulur. BECKER. Münferit kredi işlemlerinin yapılması ve kredinin kısmen dahi kullandırılması halinde kredi açma sözleşmesi ifa aşamasına girer. 626. talep yapılana kadar faize faiz yürütülemez ancak faize faiz hesaplanmasının geçerli olduğu cari hesap ilişkisi bunun istisnasını oluşturur406.ALICA. 261. 104/1 ). N. 6. Müşteri anapara faizinin ödenmesinde temerrüde düşmüş ise bu tutar için geçmiş günler faizi ancak icraya veya mahkemeye müracaat gününden itibaren istenebilecektir ( BK. Kredi açma sözleşmesi çerçevesinde çok sayıda kredi işlemlerinin yapıldığı bir ilişkide genel kabule göre edim bağlantısı sebebiyle faiz münferit kredilerle birlikte kredi açma sözleşmesi kapsamında karşılık ilişki içerisindedir. German Banking Law. 38. N. 1/88. parayı temin etme maliyetleri. borçlu temerrüdü sebebiyle sözleşmeden dönebilir403. iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdeki temerrüt şartlarını düzenleyen BK. m. 158. N. LARENZ. 638. 1/88. HOPT/MÜLBERT. 404 405 403 STAUDER. AT. LOMBARDINI. s. s. 324. başka yerde kullanması halinde ek kazançları. temerrüt sebebiyle dönme hakkının yerine ileriye etkili fesih imkanı kullanılabilir407. s. 156 406 407 . N.. 639. HUBNER. N.141 ödenmesinde temerrüt halinde banka henüz krediyi kullandırmamış ise ödemezlik defi yoluyla ifadan kaçınabileceği gibi. N. 261. AVANCINI/IRO/KOZIOL. N. Kredi açma sözleşmesinin temerrüt sebebiyle sona ermesi halinde bankanın kredi kullandırma borcu sona erer ve karşılık bedeller için ifa talebini kaybeder bunun yerine tazminat talep edebilir404. CANARIS. m. 638 CANARIS. Kreditrecht. 314 N. yapabileceği karlı CANARIS. Kreditrecht. 533 N. AVANCINI/IRO/KOZIOL. HEERMANN. HOPT/MÜLBERT. 324. 26. Banka bedel ve iadeye ilişkin tüm alacakları için gecikme faizi yanında ek bir zararı ve müşterinin kusuru varsa ispat etme şartıyla bunun tazminini de talep edebilir.129. HEERMANN. 638. Müşteri tarafından faiz ödeme borcunun yerine getirilmemesi halinde banka kredi açma sözleşmesini temerrüt sebebiyle mutlak olarak fesih imkanına ve haklı nedenle fesih imkanı sahip olur405. Bankanın ispat etmesi gereken ek zararları. s. N. s. CANARIS. CANARIS. N.

maddeleri hükümleri gereği kendisine hiçbir kusurun isnat edilemeyeceğini ispat edemedikçe bundan doğan zararı tazmine mecburdur 409. 1995/19-48 K. Alacaklının hakkını kısmen veya tamamen elde edememesi halinde borçlu B. E.D. 29. temerrüdün sonuçları kredi açma sözleşmesinin üzerinde doğrudan kendisini gösterir. HOPT/MÜLBERT. 639. Bu ölçüler içinde değerlendirme yapılarak. 408 409 LOMBARDINI. Ek zararlar hesap edilirken.. 19. banka kredi açma sözleşmesine dayanarak aynen ifa yanında gecikme faizi ve ek zararların tazminini ve haklı nedenle sözleşmenin feshini talep edebilir 411. B. komisyon benzeri ücretler karşılık ilişkide kredi açma sözleşmesinin edimleridir410.K. alacaklının zararını talep edebileceği geçmiş günler faizinden fazla olması halinde. K. borçlu mütemerrit olmasaydı ve borcunu zamanında ödeseydi alacaklının varlığı ne duruma gelecek idi ise o durum sağlanmalıdır..102. 39.. maddesine göre. Kredi alanın iadeye ilişkin borçlarını yerine getirmemesi. Kreditrecht.Ş. H.04. borçlu kendisine hiç bir kusur isnat edilemeyeceğini ispat etmedikçe bu zararı da tazminle sorumludur.com. Bu durumda temerrüde konu ve faize hak veren yasal bir alacağın varlığı yeterlidir. HEERMANN. s. Kreditrecht. davalı bankanın döviz yükümlülüklerini göz önünde tutarak gerekli olan tutarda döviz bulundurmak zorunda olduğu…” şeklindeki kararında ısrar etmesi üzerine yukarıda belirtilen kararı vermiştir.1992 t. sözleşmelerden doğan veya haksız fiile dayalı alacakların tamamı dahildir. A. taraflar arasındaki banka kredi sözleşmesine dayanarak aval veren davalı bankanın avalist olarak yaptığı ödeme sonucu doğan borçtan davacıların sorumluluğunu kaldıran hukuki bir neden bulunmadığı ve bu yoldaki . 261. 105.nun 105. HOPT/MÜLBERT. 1995/253 T. 261 Yarg.”: söz konusu kararda Hukuk Genel Kurulu. N. 28. N.’nun 96. münferit kredilerin ve kredi açma sözleşmesinin tasfiyesi amaçlı yan borç niteliğindedir. Kredinin iadesi ve üçüncü şahıslara yapılan ödemeleri tazmin amaçlı garanti borcu kredi açma sözleşmesinin karşı edimi niteliğinde değil. “kredi veren hakkında bankalar arası serbest piyasada serbest kur üzerinden döviz satın alarak döviz pozisyonundaki açığını kapatmasının davacının sorumluluğunda olmayacağı. Yarg.142 işlemlerdir ve bunlara dayanarak tazminat talebinde bulunabilecektir408. 533 N. kabul kredisini kapatmaması.. s.3.. 332. maddesindeki zarara dayanak alınan alacak kavramına. Kredi komisyonlarının ödenmemesi bankaya temerrüt sebebiyle kredi açma sözleşmesini fesih hakkı verirse de bu durum ifası gerçekleşmiş münferit kredi işlemlerini doğrudan etkilemez. 92/1819–1772 sayılı kararı “. para ödüncünü ödememesi halinde banka iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüdüne ilişkin ek imkanları kullanamaz ancak bu durumda genel anlamda sözleşmeye aykırılık ve borçlu temerrüdü söz konusudur. H.kazanci. ( www.K.tr ) 410 411 CANARIS.1995.G.mütemerrit olan borçlu borcunun gecikmeyle ifasından dolayı zarardan sorumludur. Borçlar Kanununun 105. N. İlk derece mahkemesinin. faizle karşılanamayan alacaklı zararı tazmin edilecektir…. “:. tarafından ithal edilen mal bedeline karşılık bu şirkete keşide edilmiş ve kabul gören poliçelere.

kredinin kullanılması ve bu şekilde iade borcunun muacceliyet anının sözleşmede belirlenen şekilde gelmiş olması lazımdır. 639. ihtarın çekildiği tarihte değil. İadeye ilişkin borçlar karşılık ilişkide yer almadığı ve münferit işlemlerin tasfiyesine yönelik olduğu için ayrılık prensibine göre genel ve mutlak bir fesih sebebi oluşturmazlar. 639. STAUDER. HOPT/MÜLBERT. s.128. ancak bu durumlarda olaydaki şartlara göre fesih imkanı incelenmelidir415. Kredinin iadesi. Faiz veya kısmi ödemelerde bu şekilde tüm sözleşmeyi etkileyecek ihlal ancak süreklilik gösteren ifa aksaklıklarıdır. Kreditrecht. 310.143 Bankanın iade ve tazmin konusundaki alacakları kredi açma sözleşmesinin temerrüt sebebiyle mutlak anlamda feshine imkan vermez. STAUDER. N. Kreditrecht. H. BGB § 490 ).3.tr ) CANARIS. HOPT/MÜLBERT. 261 Yarg. iadenin karşılık ilişkide yer almaması yanında münferit kredilerle ayrılık prensibi geçerlidir ancak bu durumda banka için kredi açma sözleşmesini haklı sebeple fesih imkanı vardır.kazanci.com. 93/1710-94/185 sayılı kararı ( www. 261. tazminat talebinin aksine haklı nedenle fesih için müşterinin kusuru bulunması da şart değildir412. Münferit işleme ait ifa bozukluğu.kazanci. N. tebliği ile ihtarda ödeme için tanınmış bir süre varsa bu sürenin sonunda oluşacaktır414. N. 261 . HOPT/MÜLBERT. yazılı şekilde kabulü usul ve yasaya aykırıdır.D. HEERMANN. s. s. İfa etmeme kredi alanın kusuru veya mali durumunda bozulmalara dayanabilir. garanti ve tazmin borçları konusunda ifa bozukluğunun oluşumu için öncelikle.tr ) CANARIS. kredi alanın aczi sebebiyle fesih yetkisine sahip olduğu gibi ( BK. 329. N. 1. N.128. bedel veya iadeye ilişkin kısmi aksamaların çerçeve nitelikli kredi açma sözleşmesine doğrudan etkisinin söz konusu olabilmesi için tüm sözleşme ilişkisinin ifasını. Kredi cari hesabının sona ermesi üzerine oluşan banka alacağı yönünden temerrüt. sözleşme amacının gerçekleştirilmesini tehlikeye sokmuş olması lazımdır. 19. Kreditrecht. N. BGB § 321 )413. ( www. genel anlamda aciz haline dayanarak ifadan kaçınabilir (BK 82. banka bu durumda kredi açma sözleşmesini haklı nedenle. Münferit kredi işlemlerine ait kısmi ifa bozukluklarından kredi açma sözleşmesi doğrudan davacılar İddiasının usulüne uygun kanıtlarla ispatlanamadığı nedeniyle davayı reddetmesi gerekirken.1994 t. 413 414 415 412 CANARIS.com. Faiz ödemede kısa süreli gecikme fesih imkanı vermez. 639 .

N. 99/7929 K. E. haksız bir davranışın olup olmadığı bilirkişi ile saptanması gerekir. sayılı kararları.10.döviz ve prefinans kredisini zamanında Kapatmaması sebebiyle davalı bankanın ödediği cezalar için müşteriye rücu su kötü niyet sayılamaz. Yarg.kazanci. ( STAUDINGER/RIEDEL.2000 t. 13.2000 t. 629.2002 t. İcra Takip Talepnamesinde yer alan geçmiş günler faizi olarak talep edilen miktar ve faiz oranına ilişkindir.kazanci.maddesinde ) temerrüt halinde. tüm bu durumlarda genelde kredi açma sözleşmesinin temelini oluşturan karşılıklı güven ilişkisi bozulur ve kredi açma sözleşmesinin feshi için ön şartlar oluşmaya başlar416.tr ) 418 .D. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin ( 10. E.144 etkilenmeyeceği gibi bu durum diğer münferit kredileri de etkilenmez. 1993/101471994/10028 . ( www. bankanın temerrüt tarihinde. Kredi sözleşmelerinde temerrüt faizinin. Yargıtay bu şekildeki hükümleri geçerli kabul etmektedir. 11.com. 2003/1472 K.01. kredi alanın itirazının olması halinde bu konu incelenecek ve temerrüt faiz oranının makul ölçülerde bulunup bulunmadığı saptanacaktır418.D. bankaca yapılacak arttırmanın iyi niyet kurallarına uygun olması lazımdır.D. 23.4. bu şekilde kesin 416 417 CANARIS. Faizin arttırılmasının bankanın tek taraflı iradesine bırakıldığı hallerde. “Davalıların temyizi. 2001/4137-466 sayalı kararı. 2000/1771.com. 19.2003 “…. 3. E. H. Kredi alanın üçüncü kişilere karşı yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi sebebiyle banka üçüncü kişilere bir ceza veya tazminat ödemişse bu ödediği cezalar için kredi alana rücu edebilir böyle bir durum kötü niyet sayılamaz417 Kredi açma sözleşmelerinde temerrüt faizi akdi faizin belli oranda fazlası olarak kararlaştırılabilir. 639. BGH WM 59.3. H. E. 99/8001 K.7. 2003/7237 T. 17. 19. Münferit ilişkideki bozukluk ayrılık prensibine göre diğer işlemleri doğrudan etkilemez. H. 2000/2904. 6.4. Yarg. bankanın kısa vadeli ticari kredilere uyguladığı cari kredi faizinin %50 fazlası oranında temerrüt faizi uygulanacağı öngörülmüş bulunduğundan mahkemece bu yön dikkate alınarak. 19. KOCAMAN. 2000/2791. 626. 6. kısa vadeli ticari kredilere uygulamakta olduğu kredi faizi belirlenip bunun %50 fazlası oranında temerrüt faizine uygulanması gerekirken bilirkişi raporunda bu araştırmanın diğer bankaların uygulamakta oldukları temerrüt faizi dikkate alınmak suretiyle belirlenmeye çalışıldığı gözetilmeden faiz oranı yönünden bilirkişi raporunda belirtilen seçenekli görüş ve icra takip talebinde yer alan faiz oranı esas alınmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli değildir…” ( www. HD 26.2000 t.tr ). temerrüt tarihinde bankaca uygulanan en yüksek cari kredi faizinin belli oranda fazlası olarak serbest irade ile kararlaştırılmış olması hukuken geçerli ise de temerrüt tarihindeki bankanın tek taraflı olarak saptayıp uyguladığı cari faizin objektif iyiniyet içinde oluşturulduğunun ve aynı tür kredilere aynı cari faiz oranının uygulanıp uygulanmadığı. s. Kredi açma sözleşmesinde açık bir şekilde temerrüt faiz oranı belirlenmişse.1994 t. 1119. § 609 ) Yarg. 2000/883 K. Yarg.

125 ALICA. ifa aşamasında müşteri ifayı kabul etmezse alacaklı temerrüdüne düşer. 328 STAUDER. s. 106 uyarınca süre vermek ve bu sürenin sonunda borç yerine getirilmezse sözleşmeyi feshetmek yoluyla menfi zararlarının tazminini talep edebilir422. s. 81 hükmünce ifadan kaçınabilir. Müşterinin teminat vermeden kaçınması halinde banka BK m. . banka tarafından mali durumu hakkında yapılacak denetimlere rıza göstermesi kararlaştırılabilir. s. Kredinin verilmesinden sonra teminat göstermekten kaçınma halinde banka BK. m.1994 t. Alacaklı temerrüdünün oluşumunda bankanın kusurunun bulunmaması halinde edim tehlikesi kredi alanın üzerindedir. H. eğer sözleşmede müşteri için kullanma yükümlülüğü açıkça düzenlenmemişse sözleşmeye aykırılık. Kredi açma sözleşmesinde kredi alanın kendisine tahsis edilen krediyi kullanmaması. aynı zamanda kredi alan karşılık bedelleri de ödemek zorunda kalır. 19.128. bankanın krediyi kullandırma borcunun ifası başlayacaktır. ifa bozukluğu oluşturmaz. teminat verme sözleşmenin tamamlanması için sadece bir ön şart değil aynı zamanda müşterinin ön ifada bulunmak zorunda olduğu bir yan borç niteliğinde kabul edilmektedir421. HEERMANN.201 ) STAUDER. Kredi alanın talebi üzerine.2. s. sözleşmenin güvene dayalı nitelik göstermesi sebebiyle kredi açma sözleşmesinin unsurlarından biri sayılmaktadır. ( KOSTAKOĞLU. Müşteri tarafından yerine getirilecek olan teminat gösterme borcu. s. 326. Kredi açma sözleşmesinde müşterinin.145 olarak belirlenen temerrüt faizi oranından fazla talepte bulunulması haklı kabul edilemez419.D. bu bağımsız nitelikte yan edim yükümlülüğüdür ve kredi müşterisi bu denetime izin vermezse yan edim yükümlülüğünün ihlali sebebiyle tazminat ödemekle yükümlü olur. 93/423-94/719 sayılı kararı. Kredi açma sözleşmesinde müşteri genellikle teminat vermekle yükümlü olmaktadır. Aynı zamanda bu durum kredi açma sözleşmelerinde bir fesih sebebi olarak düzenlenmektedir. 419 420 421 422 Yarg. 158. Örneğin yabancı para verilmesi şeklindeki kredilerde para değerinin düşmesi hallerinde edim tehlikesi kredi alanın üzerindedir420. 1. s. HEERMANN.

TEKİNALP. Bu sözleşme kapsamında banka tarafından kredi alana güven aktarması gerçekleşir423. s. GUGGENHEIM. 407. GUGGENHEIM. 255. . 258 BATTAL. Mali durumu bozuk olan bir kişiye bilerek ve üçüncü kişileri aldatma amacıyla kredi açan ve üçüncü kişilerde hatalı güven duygusu uyandıran banka. ancak banka aynı zamanda söz konusu kredinin kullanımını denetlemeden de sorumlu ise asli edimi bulunmayan kanuni borç ilişkisi teorisine göre sözleşme içi sorumluluğa tabi olabilecektir425. s. Güven aktarması. HOPT/MÜLBERT. s. 251. ticari itibarın devri bazı hallerde buna güvenip kredi alanla iş ilişkisine giren üçüncü kişilerin zararlarına yol açabilir. s. kötü durumu gizlemeye yönelik bir amaç varsa bu da bir sorumluluk sebebidir. s. ancak taraflar arasındaki hukuki ilişki böyle bir hakkı yorum yapana verebilir424. Bankaların Hukuki Sorumluluğu . 107. Banka. kendi itibarını kredi alanın itibarı yerine geçirerek ona satın alma gücü temin eder. Banka tarafından yapılan değerlendirme başkası tarafından yorumlanmış ve yorum yapan kişi zarar görmüşse banka bu zarardan sorumlu tutulamaz. 108. Tüm bu durumlarda ispat yükü zarar gören 423 424 425 426 BATTAL. ödeme gücüne sahip olmayan bir kişiye kredi açabilir ve bu şekilde üçüncü kişiler karşısında yanlış kanaat uyandırabilir. Ticari itibarın varlığına yönelik olarak banka kredisinden kaynaklanan zarar nedeniyle zarar eden üçüncü kişilere karşı bankanın kural olarak sorumlu olmadığı kabul edilmektedir.. zarar vermeye yönelik bir kast olmamakla birlikte. Kreditrecht.146 III) Üçüncü Şahısların Zararlarından Sorumluluk Kredi açma sözleşmesinde kredi veren banka. kural olarak durumu kendi menfaatlerine uygun değerlendirmek hakkına sahiptir. 407. GUGGENHEIM. Müşteri tarafından kredinin kötüye kullanılması halinde bankanın üçüncü kişilere karşı sorumluluğu yoktur. N. TEKİNALP. s. Bankaların Hukuki Sorumluluğu s. Her gerçek veya tüzel kişi gibi banka da bir kimse ile ilişkiye girer veya ilişkisini devam ettirirken.. 103. Banka. bundan doğan zararı tazmin etmek zorundadır426. Banka zarar verme kastı olmamasına rağmen.

. 429 430 STAUDER. 68. Bankanın. ( Roblot ) s. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 255. . 252. 107. s.. bazı hallerde iyiniyet sorumluluktan kurtulmaya yetmeyecektir. s. s. BATTAL. Responsabilite. GUGGENHEIM. s. Sorumluluğun tespitinde temel ölçü bankanın kredi verirken müşteriyi zor durumdan kurtarmayı amaçlamış olup olmadığıdır. teminatlı kredi nedeniyle başkalarının güvenip zarar görmesinden sorumlu tutulamaz. Ribert. s. Stoufflet. 109. Kredinin kamu hizmeti niteliği ve ekonomik önemi dikkate alınarak bankanın sorumluluğunun ağırlaştırılmasını önerilmektedir. üçüncü kişi ile arasında bir sözleşme ilişkisi yoktur. önceden alacaklı durumuna geçmiş kişilerin paylaşacakları öz varlık kötü idare nedeniyle azalacaktır bu durum da haklı görülemez. Bankalar genelde belirli bir tutarın üzerinde teminatsız kredi kullandırmamaktadırlar ve teminatlı kredilerde ise kredi alanın mali durumuna baştan güvendikleri kabul edilmemektedir. örneğin banka iflas etmesi muhtemel bir tacire iflası geciktirmek amacıyla kredi vermişse sorumlu tutulabilir ancak bunun için zarar mevcut olmalı ve bankanın bu kötü durumu bildiği yada bilmesi gerektiği ispatlanmalıdır 428 . s. s. 109. 92. zararı ve illiyet bağını ispatlaması gerekir. Bankaların Hukuki Sorumluluğu s. bu durumda sorumluluğa haksız fiil hükümleri uygulanabilecektir.. s. 24. 427 428 BATTAL. bu tür işlemlerin üçüncü kişiler için gerçek anlamda güven uyanmasına sebep olduğu kabul edilmektedir427. Vasseur. ( Fransız doktrini. 253’ten naklen ). Bankanın sorumluluğu için zarar görenin kusuru. Kredi alanın ekonomik durumu konusunda sadece üçüncü şahısları aldatmayı amaçlayan kredi açma sözleşmelerinin sonuç olarak hükümsüz olduğu ancak bankanın sorumluluğuna yol açacağı kabul edilmektedir429. 2' den kaynaklanan güven ilişkisi bulunduğu ve asli edimi bulunmayan kanuni borç ilişkisi teorisine göre sözleşme içi sorumluluk hükümlerinin de banka aleyhine uygulanabileceği de kabul edilmektedir430. Zarar gören müşteri olmasa da onunla kredi veren banka arasında MK.Bankaların Hukuki Sorumluluğu.147 kişiye aittir. GUGGENHEIM. bu durumda banka. BATTAL. 85. Bankanın sorumluluğunun teminatsız kredide gündeme geleceği. GUGGENHEIM. banka bu krediden olağan karı sağlamayı amaçladığını ispatlarsa sorumlu tutulamaz. Kredi işleminden sonra.

Bu sınırlandırma ihtiyacı özellikle eşit olmayan imkanların yoğun şekilde yaşandığı banka ilişkilerinde ortaya çıkmaktadır. . hukuki durumları veya sosyal şartları nedeniyle eşit olmayan taraflar arasındaki ilişkilerde zayıf taraf lehine sınırlandırılabilmektedir. I. 2’den kaynaklanan dürüstlük kuralı.148 § 8) GENEL İŞLEM ŞARTLARININ VE HÜKÜMLERİN DENETİMİ I) Yürürlük Denetimi Sözleşme özgürlüğü ilkesi. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. ahlaka ve adaba uygunluk ilkeleri genel sınırları oluşturur. s. s. 431 432 433 434 BATTAL. 1086. 157. 104. Bu şekilde önceden hazırlanan tipik kayıtlar için genel işlem şartları deyimi kullanılmaktadır434. Öncelikle kanunun emredici hükümleri ve MK. 161 ve benzeri maddelerdeki emredici hükümlerin belirlediği sınırların dışına çıkamazlar432. 493. 99. C. bu şekilde tarafların güçleri de eşitlenmiş olmaktadır431. Genel işlem şartlarının bağlayıcılıklarının denetlenmesi ikinci sınırlamadır. s. KOCAMAN. 155. s. 100. Bankaların Tacir ve Sanayiciler İle Yapmış Oldukları Genel Kredi Sözleşmelerindeki Genel İşlem Şartlarının Hukuki Açıdan Değerlendirilmesi ve Çözüm Önerileri. Bu denetleme yoluyla güçlü taraf durumundaki bankanın dayatmaları önlenmeye çalışılır. Arif. İstanbul 2003. Ünal Tekinalp’e Armağan. TUNÇOMAĞ. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Taraflar sözleşme özgürlüğü ilkesinin sonucu olarak özen borcunun ve sorumluluğun ölçüsünü genişletebilir ve daraltabilirler ancak BK. Bankalar müşterilerle ilişkilerinde önceden soyut olarak formüle edilmiş şartlar hazırlamakta ve bunlarla gelecekte kurulacak belirsiz sayıda ancak aynı türde hukuki işlemleri düzenlemekte ve içeriğini kısmen veya tamamen genel işlem şartlarının oluşturduğu kitle veya formüler sözleşme ortaya çıkmaktadır433. Sözleşme özgürlüğü ilkesi bankaların taraf olduğu hukuki işlemlerde temelde üç yönden sınırlanmıştır.

Genel işlem şartı kullanımının ticari teamül haline geldiği branşlarda açık ve zımni bir atıf olmasa dahi tacir sözleşmenin kurulması yönündeki kabul beyanı ile genel işlem şartlarının sözleşme içeriği olduğunu kabul etmiş olacaktır. 2 hükmü 435 ATAMER. Alman ve İsviçre Hukukunda tüketici ve tacir ayrımı istisnasız olarak kabul edilmekte ve genel işlem şartı kullanımı konusunda tacire açık uyarı yapılmasa dahi bunlarla bağlı olacakları kabul edilmektedir. İstanbul 2001. Genel işlem şartları kullanan tarafın bunları sözleşmeye dahil etmek amacıyla açık bir beyanda bulunması ve bu beyanının karşı tarafça kabulü en güvenli ve tartışma oluşturmayacak yoldur. Türk Hukuku bakımından ise TTK m. Genel İşlem Şartlarının Denetiminde Yeni Açılımlar. TEKİNALP. Yeşim. 6/3 hükmünce bir sözleşme hükmü önceden hazırlanmış ve standart sözleşmede yer alması sebebiyle tüketici içeriğine etki edememişse o sözleşme hükmünün tüketici ile müzakere edilmediği kabul edilmektedir. s. s. Kocayusufpaşaoğlu Armağanı.. Kredi açma sözleşmesinde ise kredi alan taraf tacir olmaktadır ve genel işlem şartlarının güven kuramı esaslarına göre sözleşme içeriği olmasında tacirlerin tüketicilere nazaran daha az korunacağı kabul edilmektedir. s. Yasa hayatın doğal akışına uygun bir düzenleme ile genel işlem şartının pazarlık konusu edilmeyeceğinden yola çıkmış ve ispat yükü dağılımı getirmiştir. 299 ( 291–331 ) 436 . Ancak uygulamada müşteri kendisine sunulan metni açık ve örtülü olarak kabul edebilir. 271.149 Genel işlem şartlarının sözleşmenin içeriği haline gelmesi için bunların müşterinin okuyup anlayabileceği tarzda kaleme alınmış olması lazımdır. Banka. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda bir genel işlem şartının müzakere edilip edilmediği konusunda ihtilaf olması durumunda ispat yükü düzenlenmiştir. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması Sorunu Çerçevesinde Genel İşlem Şartlarının Denetlenmesi. Yeşim M. TKHK m. 5/3 )436. ATAMER. Bu durumda Genel işlem şartları içinde yer alan sözleşme hükümlerinin pazarlık konusu edildiğini bu şartları kullanan ispat edecektir ( TKHK m. 6/5 Yönetmelik m. 102. Müşteri çoğu zaman kendisine sunulan metni değiştirme ümidi olmadığı ve anlayamadığı için okumadan imzalamaktadır bu durum global kabul olarak adlandırılmaktadır435. bunun aksini iddia edenin ispat etmesi gerekir.

iki tarafında üzerinde uzlaştığı. 278. s. işleme yabancı bir hüküm söz konusudur438. Sözleşmenin tümü dikkate alındığında işlem hayatı bakımından normal sayılandan farklı. Kredi Sözleşmeleri. beklenmez ve şaşırtıcı olma ile kastedilen ise bir hükmün somut olayda müşteri ve işletme arasında kurulan sözleşme bakımından ilgili çevrede beklenmez olmasıdır. Kişilik haklarına aykırı. s. Alışılmamış kayıtlar geçersiz sayılırken. AT. Yeşim. PALANDT/HEINRICHS § 138 N. Kredi Sözleşmeleri. Banka. 28. 221. BGE 109 II 452. Alman ve İsviçre Mahkemeleri ve doktrin bu tür şartların uyuşmazlık halinde hakim tarafından inceleneceğini kabul etmektedir. TEKİNALP. Türk. LARENZ/WOLF. ATAMER. İTO Yayın No: 2001/08. 22.150 esas alındığında tarafların irade beyanlarının yorumunda ticari teamüller dikkate alınacaktır437. s. N. Kural olarak sadece zayıf ve deneyimsiz olan taraf beklenmezlik kuralına dayanabilirse de bu kişinin mutlak anlamda tüketici olması gerekmez. 457 ATAMER. Standart banka sözleşmelerinde müşteri için şaşırtıcı. Kredi Sözleşmeleri. 793. Alman hukukunda da beklenmeyen hükümlerin sözleşme içeriği olamayacağına ilişkin esasların tacirlere uygulanacağı ve onların da beklenmez hükümlere karşı korunacağı kabul edilmektedir440. İstanbul 2001. 22. 21. NUISSL. sözleşme çekirdeğini mantıklı ve anlamlı bir şekilde tamamlamayan. . s. Uyuşmazlık halinde hakim açık olmayan şartları metni kaleme alan aleyhine yorumlayacaktır. Bankaların Kredi Sözleşmelerinden Kaynaklanan Sorunlar ve Hukuki Çözüm Yolları. s. 22. beklenemez hükümlerin özellikle global kabul halinde sözleşme içeriğine dahil olmaması sağlanmaktadır. Tacirlerin de kurdukları sözleşmelerde deneyimsiz olma ihtimalleri vardır ve bu durumda tacirlik sıfatı teknik bir sıfata değil somut olayda şahsın beklenmeyen bir hükmün etkilerini değerlendirebilecek kadar deneyime sahip olup olmadığına göre değerlendirilecektir. şaşırtıcı kayıtlar sözleşme içeriğine dahil edilmeyeceklerdir. onları ATAMER. 439 440 438 437 ATAMER. Kredi açma sözleşmesinin tarafı olan tacir için dahi bazı hükümlerin beklenemez ve şaşırtıcı olarak kabul edilmesi mümkündür. s. Bir tacirin genel işlem şartları çerçevesinde sözleşme kurmaktan başka imkânı olmaması halinde onun da zayıf taraf olarak kabul edilmesi mümkündür439.

GİŞ. Bunlarla birlikte hakkın kötüye kullanılması yasağını düzenleyen TMK m. 442 441 . 2. BGE 109 II 213. Genel İşlem Şartları. Hirsch’in Hatırasına Armağan. 1100. ( s. Ünal.151 sınırlayan kayıtlar hükümsüz olacaktır441. bu durum global kabul hallerinde de geçerlidir442. 142. 23 ). 1141. s. 3. 2/2 ve gabin sebebiyle sözleşmeyi iptal KOCAMAN. anlaşılmaz koşulların düzenleyenin aleyhine karşı tarafın lehine yorumlanacağı ( BKT m. s. Adalet Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Borçlar Kanunu Komisyonu tarafından hazırlanan Borçlar Kanunu taslağında. beklemediği bir sonuç meydana getiriyorsa söz konusu hüküm geçersizdir. ATAMER. Bu hükümlere göre sözleşme hükümleri emredici hükümlere. genel işlem koşullarında yer alan açık olmayan. kamu düzenine aykırı ve imkansız olamaz. sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan genel işlem şartlarının yazılmamış sayılacağı ( BKT m.D. 125-147 ). NUISSL. 221. TEKİNALP. 115. kredi alan tarafın tacir olduğu kredi açma sözleşmelerinde. İstanbul 1986. 4263/6098 sayılı kararı YKD. Ernst E. hükümlerin açık şekilde kaleme alınmış olması hallerinde hakimin sözleşmeye müdahale imkanı kalmamaktadır.6. s. H. Okunmadan veya açık atıf yapılmadan kabul edilmiş hükümlerin sözleşmenin içeriğine dahil olmayacağı kuralı. N. 21 ) açıkça düzenlenmiştir. II) İçerik Denetimi Yürürlük denetimi ve yorum kuralları yoluyla müşteriler genel işlem şartlarına karşı korunabiliyorsa da bu imkanlar ancak kısmi bir koruma sağlayabilmektedir. Sözleşme görüşmelerinde genel işlem şartları kullanımının ve içeriğinin özellikle vurgulanmış olması.1998 t. ahlaka. 1998. Borçlar kanununun sözleşme içeriği hakkında getirdiği temel kısıtlamalar 19 ve 20. Bu durumda son çare olarak içerik denetimi yapılabilecektir. s. maddelerden çıkmaktadır. Yarg. özellikle genel işlem şartlarının ticari teamül olduğu konularda sınırlı olarak uygulanabilecektir. Okunmadan kabul edilmiş bir sözleşmenin kısmen veya tamamen güven ilkesinin sınırları dışına çıkması ve işletmenin dikkat çekmemesi halinde müşteri o hükmü hesaba katmayacaksa.

Örneğin kredi açma sözleşmelerine getirilen kredi kullanma sınırları ve şartları sözleşme özgürlüğüne doğrudan etki yapmaktadır444. 99. 189. sözleşmenin güçlü tarafının dayatması ile zayıf tarafın kişiliğini. Banka. zamanaşımı sürelerinin kısaltılamayacağı ile ilgili BK m. AKYOL. s. 230 hükümleri. A) Emredici Hukuk Kurallarına ve Kişilik Haklarına Aykırılık Genel işlem şartı içeren sözleşmeler diğer tüm sözleşmelerde olduğu gibi kanunda belirlenmiş emredici hükümlere uygun olmak zorundadır. Özellikle sorumsuzluk anlaşmaları hakkında sınırlamalar ( BK.152 imkanı veren BK. şeref ve itibarının zedelenmesi kabul edilemez446. 20 uyarınca şartları batıl olmasına sebep olur. kefalet sınırı ve yazılı şekil konusunda BK m 484/1. Banka Sözleşmeleri. 147. m. GİŞ. bu durumda bir sınırlama oluşturmaktadır.25. s. 156. 196. ekonomik varlığını. 1106. Kredi Sözleşmeleri. Sözleşme eşitliğinin ve adaletinin hedefi zayıf olanı korumaktır. s. 114 vd. 139/1. s. m. TEKİNALP. s. Kamu düzeninin sağlanması amacıyla konulmuş bulunan kamu hukuku hükümlerinin de özel hukuka doğrudan ve dolaylı olarak etkileri olmaktadır. 21’de bazı hallerde sözleşme içeriğine müdahale imkanı vermektedir443. mürekkep faiz yasağı ile ilgili TTK m. halin icabı olan bankaların benzer işlemlerdeki uygulamaları TEKİNALP. m. Bu durumda kredi açma sözleşmesine dayanılarak kullandırılan kredinin faiz tahakkuk süresi yönünden sözleşmede oluşan boşluk. 8/2 ve kişilik haklarını ihlal eden hükümlerin TMK m. 126–127. satıcının tekeffülü konusunda BK. ATAMER. . 275. Kredi Sözleşmeleri. KOCAMAN. ATAMER. s. 100 ). s. 1105. Örneğin kredi açma sözleşmesinde dönem faizlerinin ikişer aylık sürelerde hesaplanıp anaparaya ilave edileceğine dair hüküm TTK’nun 8/2 maddesine aykırı olduğundan geçersiz sayılacaktır. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Genel işlem şartları içinde bu hükümlere aykırılık olması BK m. 444 445 446 443 BATTAL. KOCAMAN. Aşağıda içerik denetimine ilişkin imkânlar kısaca açıklanacaktır. 26. 23 hükmünce batıl sayılması bu sınırlamalara örnek oluşturmaktadır445.

19 ahlaka aykırılığı da sözleşme içeriğine ilişkin sınırlamalar içerisinde saymıştır. Yazılı olmayan hukuk normları ve hukuk düzeninin temel yargıları da bu kavramın içeriğine dahildir. Kredi Sözleşmeleri. toplumda var olan temel değer yargıları dikkate alınmalıdır. 33.com.153 dikkate alınarak. yasaya.kazanci. 19 da düzenlenmiş bir sözleşme içeriği sınırıdır. eşitlik ilkesi. . H. tüketicilerin korunması ( AY m. Teminatlara ilişkin anlaşmaların şekil eksikliği veya irade bozukluğu gibi sebeplerle hükümsüz olması hallerinde de kredi açma sözleşmesinin hükümsüzlüğü veya feshi mümkündür.D. Kredi açma sözleşmesinin hükümsüzlük sebeplerinden biri kredi alanın ehliyetsizliğidir. Emredici hukuk kurallarına aykırılığın yanı sıra bazı hallerde yedek hukuk kurallarına aykırılık ta kamu düzeni ihlallerine sebep olabilir. Eğer teminat anlaşması kredi açma sözleşmesinin içeriğine dahil edilmişse bunun geçersiz olması veya belirsizliği tüm kredi açma sözleşmesinin geçersizliğine sebep olabilir çünkü banka bu teminatlar karşılığı kredi ilişkisine girmeye razı olmuştur. s. BK m. 19. Anayasa kuralları da kamu düzeni kavramı yoluyla dolaylı olarak özel hukuk alanına uygulanabilir. Ehliyete ilişkin hükümler emredici nitelikte olduğu için aksi genel işlem şartlarıyla kararlaştırılamaz. Kişiler arsındaki sosyal ilişkileri düzenleyen. Türk hukukunda özellikle faiz 447 448 Yarg. B) Kamu Düzenine ve Ahlaka Aykırılık Kamu düzenine aykırılık BK m. 25 ). 172 ) gibi ilkeler bu yoldan sözleşme içeriğinin sınırını oluşturabilir448. hak ve nesafete uygun olur447. Sosyal hukuk devleti ilkesi ( AY m. bu hususlar sözleşmenin kuruluş şartı niteliğinde ise eksiklikleri sözleşmenin tamamlanmasına engel olur. Kredi alanın sınırlı ehliyetsiz olması halinde kredi açma sözleşmesi ancak kanuni temsilcinin onayı ile geçerli hale gelebilir. üçer aylık dönem sonlarında faizin tahakkuk ettirilmesi gerektiği şeklinde yorumlanarak doldurulması. bu onay verilene kadar sözleşmenin geçerliliği askıdadır.96/6-96/2976 ( www. hukuki işlem ehliyetine sahip olmayan kişiler tarafından yapılan tüm kredi işlemleri hükümsüzdür.tr ) ATAMER.

622. Kredi açma sözleşmesinde para ödüncü şeklinde kredi kullandırılması halinde müşteri komisyon yanında kullandığı nakit karşılığı belli oranda anapara faizi verme borcu altına girmektedir. s. gabine uğrayana sözleşmeyi iptal hakkı vermiştir. 1962. C) Gabin Gabin. NUISSL. Kredi alanın ekonomik 449 450 451 452 AKYOL. 1388. 1955. s. bu durum bazı hallerde karşılıklı edimler arasında uygunluk ve denge bulunması kuralına aykırılık oluşturabilmektedir452. faiz oranlarını sonradan tek yanlı arttırma ve bu durumda ödeme yapılmazsa vadeden önce asıl alacakların muaccel olması gibi hükümlerin ahlaka aykırılık sebebiyle batıl olacağı savunulmaktadır. edimler arası dengeyi bozan bir durumun varlığı ekonomik olarak incelenecektir ( BGH 1951. 1964. BGH WM 1959. 193. Örneğin yüksek ve aşırı faize karşı gabin hükümlerine dayanılabilecektir451. anlam ve önemini tam kavrayamadan kabul etmektedir. uzmanların yardımıyla hazırlarken. N. s. karşılıklı edimler arasında açık bir nispetsizlik bulunması ve bu durumun. STAUDER. Üstün bir durumda hatta fiili bir tekel durumunda olan bankaların kredi açma sözleşmelerine koydukları. 5. bu durum ise gabinin sübjektif koşulu olan tecrübesizlik koşulu olarak nitelenebilir450. 114. 92. 21. s. BK m. hafiflik veya tecrübesizliğinden ileri gelmiş olması durumudur. 1884. 1032. banka kayıtlarının tek delil olacağı gibi hükümler ahlaken kabul edilebilir bulunmamaktadır449. 221 AKYOL. 179. N. AKYOL. kredi açma sözleşmesinde ekonomik bakımdan güçlü durumdaki banka.154 konusunda ahlaka aykırılık denetiminin uygulanmasının yerinde olacağı belirtilmektedir. sözleşmenin kuruluşu sırasında genel işlem şartlarıyla karşılaşan taraf kısıtlı bir zamanda. gabine uğrayanın müzayaka. CANARIS. 1109. Borçlar. 686. Genel işlem şartları kullanan taraf bunu büyük bir özen ve dikkatle. KOCAMAN. kredi alanı aşırı derecede yüksek faiz oranlarına razı edebilmektedir. 221. NUISSL. § 138 N. N. . s. 1580. 1966. PALANDT.). Borçlar. Burada faiz kredi kullandırma karşılığında alınan edim niteliğindedir. 962. Banka sözleşmeleri. Kredi ilişkisini sebepsiz olarak bitirme. 671.

Söz konusu Alman Federal Mahkeme kararında kredi açma sözleşmesinde % 90 oranında faiz kararlaştırılması. 518. gabin hükümlerinin aşırılık ve nispetsizlik gibi şartlar aranmadan sözleşme hükümsüz sayılmıştır. Kredi sözleşmesi. BGH NJW 1959. Edimler arasındaki nispetsizlik işin niteliği. N. diğer bütün sözleşme koşulları ve yan edimler dikkate alınacaktır. 74. münferit sözleşmedeki riskin normal şartlara göre yüksek olması sebebiyle bu yüksek faiz oranı bu özel şartlar sebebiyle uygun sayılabilir454. 1401. 221. Nispetsizliğin tespitinde temel alınacak kıstaslar ekonomiktir. kredi işlemlerindeki genel durum. parasal durum. NUISSL. ispat kurallarını düzenleyen çok sayıda hüküm içerir ve bunların değerlendirilmesinde edimler arası dengesizliği tespit etmek güç olabilecektir456. CANARIS. 73. 622.155 imkanlarını ve faaliyetlerini aşırı derecede kısıtlayan yüksek miktarlı teminatların kararlaştırılması da kredi açma sözleşmesinin iptaline sebep olabilir453. 92. N. PALANDT/HEINRICHS § 138 N. 1379. 1377. Tarafların edimleri arasındaki dengesizlik tespit edilirken sadece asli edimler değil. Bazı hallerde özellikle enflasyonun düşük olduğu şartlarda uzun vadeli kredilerde % 6 faiz oranı yüksek kabul edilmiş. STAUDER. bu durumda dengesizliğin açık olması halinde objektif şart gerçekleşmiş sayılacaktır. 519.. Edim kavramı geniş yorumlansa da genel işlem şartları ve sözleşme koşullar. N. NUISSL. N. s. eğer taraflar arasında kara ve zarara katılma şeklinde bir gizli şirket anlaşması yoksa sözleşmenin hükümsüzlüğüne sebep olacak bir hüküm olarak tespit edilmiştir. 225. 221. Kredi açma sözleşmesinde talep edilen faiz tutarı ve komisyonlar bazı hallerde aşırı derecede yüksek kararlaştırılabilir ancak normal şartlara göre piyasada aşırı nakit sıkıntısının olması. 221. BGH WM 73. münferit kredi ilişkisinin niteliği ve bu ilişki ile ilgili bankanın aldığı risk dikkate alınacaktır. amacı ve sözleşme şartlarına göre objektif olarak tespit edilecektir. 1725. ( naklen. 1959. 93 ) 456 ATAMER. 28. Sözleşmenin kuruluşu ve devamı sırasında oluşan ücretler. s. 30. . Gabini ileri sürmenin bir yıllık süreye bağlı olması ve geçersizlik durumunu hâkimin resen dikkate alamaması bu yolla denetim imkânını önemli ölçüde sınırlandırmaktadır. NUISSL. s. 349. 1966. Taraflardan birinin genel işlem şartı kullanma yoluyla yararlar edim kavramı içinde alınabilecektir. 190. ifa etmemenin sonuçlarını. kredinin getirisi. 453 454 455 STAUDER. bulunması halinde gabin sebebiyle sözleşme geçersiz olabilecektir455. BGH 1967. imkânlar ve riskler her olayın özelliklerine göre dikkate alınacaktır.

H. Örneğin faizi dilediği gibi arttırma veya dilediği zaman ifa etme hakkının tanındığı hallerde bu hak işletme tarafından ancak MK m. s. İşletmeye takdir hakkı tanıyan birçok Genel işlem şartına bu hüküm uygulanabilecektir. Kredi sözleşmeleri. Kredi açma sözleşmeleri için Yarg. özellikle kredi alanın menfaatinin bulunması halinde sözleşmenin devam edeceği kabul edilmektedir. 457 ATAMER. 30.D’de genel işlem şartlarına dayanarak bankanın faiz oranını tek taraflı olarak artırması durumunda MK m. III) Genel İşlem Şartlarında Geçersizliğin Sonuçları Kredi açma sözleşmesinin hükümlerinden sadece bir tanesi iyiniyet kurallarına. ancak taraf iradeleri ve işin niteliğine göre bu şart olmaksızın da sözleşmenin gerçekleşebileceği. söz konusu hüküm hakların açıkça kötüye kullanılmasının hukuken himaye edilmeyeceğini ifade etmektedir. Adalet Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Borçlar Kanunu Komisyonu tarafından hazırlanan taslakta da genel işlem koşullarında yer alan hükümlerden. KOCAMAN. 25 ). 2’ye dayanan kararlar vermiştir. bu konu aşağıda tek taraflı faiz artırma kararlarının geçerliliği bölümünde ayrıca incelenmiştir. Kredi açma sözleşmesi içeriğinde hükümsüz şart sözleşme ilişkisinin devamı için hayati ve asli nitelikte olmamalıdır. . s. ikinci fıkrası ise hakkın kötüye kullanılması yasağını düzenlemektedir. burada mevcut bir hakkın sınırları belirlenmektedir457. bunun zorunlu şart olmadığı kabul edilebilmelidir.156 D) Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağına Aykırılık Medeni Kanunun 2’nin birinci fıkrası dürüstlük kuralını. 2/2 çerçevesinde kullanılabilecektir. 19. karşı tarafa dürüstlük kurallarına aykırı olarak zarar verici veya durumunu ağırlaştırıcı nitelikte olanların geçersiz olacağı hükme bağlanmıştır ( BKT m. 1109. kamu düzenine aykırı ise bu durum sözleşmenin tamamının hükümsüz hale gelmesine sebep olmaz.

157 bu durumda kısmi hükümsüzlük söz konusudur458. hak ve nesafete uygun bir yorumla sözleşme boşluğunu dolduracaktır. özgürlük sınırını aşan sözleşme hükümleri yok farz edilecektir461. kural olarak burada da ileriye etkili olarak sözleşme sona erdirilir. Kredi sözleşmeleri konusu yönünden normal şartlarda kanuna.K. 20/2 hükmünden farklı bir düzenleme getirmiştir462. STAUDER. Bu durumda. Tasarıda bu konu yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi başlığı ile düzenlenmiştir ( BKT m.’nun 4. yok sayılan bu hükümle sözleşmede oluşan boşluğun tarafların ittifakı ile doldurulması mümkündür. 626. sözleşme tümüyle hükümsüz olmayacak. N. N. NUISSL. yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak olduğunu ileri süremez. Adalet Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Borçlar Kanunu Komisyonu tarafından hazırlanan taslakta da kısmi hükümsüzlük yönünde çözüm benimsenmiştir. sözleşme hükümlerinin bütünlüğü içinde. Bu hükme göre “sözleşmenin yazılmamış sayılan genel işlem koşulları dışındaki hükümleri geçerliliğini korur.’nun 20/1. maddeleri ile M. kredi açma sözleşmelerinde kanunun tanıdığı sözleşme özgürlüğü sınırını aşan hükümlerin varlığı halinde. Taraflar iade için sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanırlarsa da tasfiye şartları asıl sözleşme olan kredi açma sözleşmesi hükümlerine ve genel işlem şartlarına tabi olacaktır460. icabı hal benzer işlemlerdeki uygulamalara göre belirlenecektir. Bu durumda düzenleyen. .” Taslak BK m. 222. maddesinde düzenlenen kurallara göre sözleşmenin oluşumunda tarafların gerçek iradesini araştıracak. 22 ). 2/2 ve 18. Taraflar arası uyuşma gerçekleşmezse hâkim BK m. NUISSL. 458 459 460 461 462 CANARIS. BK. SCHOEN. 167 CANARIS. s. 222. banka ödediği krediler için faize ve ücrete hak kazanır459. N. Kredi açma sözleşmesinin tamamının geçersizliği söz konusu olursa sürekli borç ilişkilerine ait sonuçlar gerçekleşir. 625. maddesi hükmünce sözleşmenin tümünün geçersizliği söz konusu edilemez. 187 KOCAMAN. s. 146. PALANDT/THOMAS § 817 KOSTAKOĞLU. halin icabına. ahlak ve adaba aykırı olmadığından kural olarak. 1113. N.

Bankalar. s. s. 217. 17. s. Kredi alana güvenin azaldığı. 226.158 § 9) SÖZLEŞMEDEKİ HÜKÜMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ I) Bankanın Tek Taraflı Fesih Yetkisi Kredi açma sözleşmelerinde kredi veren durumundaki bankaların sözleşmeyi tek yanlı olarak feshetme yetkisi genel işlem şartlarında düzenlenmektedir. s. Serbest fesih yetkisinin B.1/87. 158. 145. LOMBARDINI. Belirsiz süreli sürekli borç ilişkilerinde taraflar fesih için uygun bir mehil vererek sözleşmeye sona erdirme imkânına sahiptirler. HUBNER. bu durum olağan fesih olarak tanımlanmaktadır. 262. . sürekli borç ilişkilerinde taraflar sözleşmenin sona erme tarihini kuruluş sırasında belirleyebilirler veya sözleşmeyi belirsiz süreli olarak kurabilirler. GUGGENHEIM. sebep göstermeksizin ve ileriye etkili olarak sona erdirebilme imkânıdır. belirli ya da belirsiz süreli sürekli borç ilişkilerinde sözleşmeyi süresinden önce mehil vermeden. maddelerine aykırı olduğu. German Banking Law. 132-156 vd. kredi açma sözleşmelerinde serbest fesih imkanı veren hükümler yoluyla tedbir alarak batık krediler sebebiyle zarara uğramamaya çalışmaktadırlar. kredinin açılmasına sebep olan şartların kaybedildiği ve kredi alanın mali durumunun bozulduğu hallerde bankaların kredi açma sözleşmesini derhal feshedebileceği ve bu sebeple sorumlu olmayacakları genel olarak kabul edilmektedir464. Kreditrecht. AVANCINI/IRO/KOZIOL. KOSTAKOĞLU. N. ve 82. NUISSL. BATTAL. N. 243.K. bu tür sözleşme koşullarının kredi alanı çok zor durumda bıraktığı ve işlemin iyiniyet kurallarına aykırı olduğu da bazı yazarlarca 463 464 SELİÇİ. Fesih düzenlemesinde söz konusu olan. Kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi oluşturan bir sözleşmedir. Bunun yanında. s. HOPT/MÜLBERT. N. s.’nun 19. taraflar haklı bir sebebin varlığı halinde bir fesih süresine bağlı kalmaksızın sözleşmeyi feshedebilirler bu ise olağanüstü fesih imkânıdır463. Bankaların Hukuki Sorumluluğu.130. 526 N.

CANARIS. Sürekli borç ilişkilerinde sözleşme tarafları. ( s.. WEBER s. İstanbul 1993. LARENZ. GUGGENHEIM. Sürekli borç ilişkileri ani edimli olanlardan daha sıkı ve daha güçlü bir güven ilişkisi kurmaktadır471. sözleşmenin istikrarlı şekilde devam edeceği inancıyla sözleşme yaparlar468. KOSTAKOĞLU. s. 470 471 . Banka sözleşmeleri. NUISSL. s. s. Borçlar Kanununun 106. 1121. İSO Yayını.1/87. 170-183 ) . N. SELİÇİ. ZGB Art. Kredi açma sözleşmesinde müşteri borçların sözleşmeye uygun şekilde yerine getirileceğine güvenerek bu ilişkiye girmektedir. 368. ALICA. s. AKYOL. SELİÇİ. s. 172. 102. 116. ( ATAMER. 2/2 ) 467. I. Yargıtay ve doktrin genel olarak bankaya tek taraflı fesih yetkisi veren hükümlerin objektif iyiniyet kurallarına uygun şekilde kullanılması halinde geçerli olacağını kabul etmektedir ( TMK m. Hasan. bir süre tayin etmeden fesih imkânı sağlayan bu tür hükümlerin geçerli sayılması bankanın haksız yere korunması anlamındadır466. s. Atamer’e göre ise. 104. s. OĞUZMAN/ÖZ. Bankaların Genel İşlem Şartları Şeklinde Düzenledikleri Kredi Sözleşmelerinin Özellikleri ve Hükümleri. 217. SEROZAN. ve 82. yasanın temel ilkelerine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmelidir. 411. 34. 32. 146. Kredi Sözleşmeleri. 415. Sürekli borç ilişkileri taraflar arasında güven ön plana çıktığı için istikrarlı bir hukuksal bağ ve sıkı kişisel ilişki oluşturur. İşletmelerin Ödeme Güçlüğü Sorunları ve Banka İlişkileri Sempozyumu. dürüstlük kuralı özel olarak önemli hale gelir ve ilişki süresince ortaya çıkan sonuçların ortadan kaldırılamaması gibi sonuçlar doğar469. 2. s. N. 644. banka açısından bir süre tayin etmeden fesih imkanının genel işlem şartları içinde yer verilmesi. s. bu güven sadece bir kez talep ettiği kredinin sağlanmasına yönelik değil.159 belirtilmektedir465. 32 vd. s. maddelerinin sağladığı çözümler ve haklı sebeple fesih imkânı varken bankalara diledikleri anda. 44 ) 468 469 SELİÇİ. N. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi oluşturan bir sözleşmedir ve sona erme şekilleri bu niteliği sebebiyle özellikler gösterir. ileride doğacak kredi ihtiyaçlarının da sağlanacağına ve iadenin de şartlara uygun şekilde isteneceğine duyulan güvendir470. 176. Banka ile müşteri arasındaki ilişki belirsiz süreli ise iki tarafta uygun bir süre vererek sözleşmenin feshini ihbar edebilir. Sözleşme serbestliğinin bir sonucu olarak belirsiz süreli sürekli borç ilişkilerinde taraflar herhangi bir sebebe bağlı olmadan sözleşmeyi sona NERAD. 466 467 465 KOCAMAN. s.

bankaya teminatlarını teslim etmektedir. maddesindeki hakkın kullanılmasının suiistimal .1994 t. 472 CANARIS. Yarg. Bazı sözleşmelerde bankalar kredi açma sözleşmelerine ekledikleri kayıtlarla fesih yetkisinden dahi söz etmeden. German Banking Law. 526 N. Banka tek taraflı fesih yetkisini kullanırken bu hükmün uygulanmasında objektif iyiniyet kurallarına uygun davranmalıdır. sözleşmenin kurulması ile kredi açılacağına güvenmekte.11. cari hesap bakiyesinin iadesini talep etmek yetkisinin bankaya tanınmasına ilişkin hükmü ekonomik faaliyet hürriyetini kısıtlayıcı olarak kabul etmemiştir. 108. N. HUBNER. N. 226.1/87. kredi limitini azaltma veya kredinin tamamını her an kesme hakkına kayıtsız şartsız sahip olacaklarını düzenlemektedirler. Kredi kullandırmaktan serbest şekilde vazgeçmeye yönelik banka lehindeki kayıtlar geçersiz olacağı gibi müşteri kredinin verilmemesi sebebiyle uğradığı zararlarının tazminini bankadan talep edebilir474. CANARIS.D. Kreditrecht. 19. Banka Sözleşmeleri. 217.160 erdirme hakkına sahiptirler. 262.K. HOPT/MÜLBERT. N. Bütün sürekli borç ilişkilerinin sona erdirilmesi dürüstlük kuralı ile sınırlandırılmıştır472. maddesindeki objektif iyi niyet ve 2/2. Süresiz bir kredi açma sözleşmesine dayanarak kullandırılan bir kredinin haklı bir neden olmaksızın. kısa bir süre sonra feshedildiğini beyanla iade istemesi halinde bankanın sözleşmede kendisine tanınan hakkı M. s. AVANCINI/IRO/KOZIOL. meğer ki. banka tarafından bu hakkın kullanılmasında MK’nun 2. açılmış bulunan krediyi tamamen veya kısmen kullandırmama. 17. N. . 217. Sürekli borç ilişkisinin istikrar ve güven unsurları keyfi bir fesihle karşılaşan tarafın menfaatlerini korur. bankanın krediyi hiç kullandırmaması halinde müşteri önemli zararlara uğrayabilecektir473.’nun 2. N. NUISSL. 652. kredi veren bankanın da aynı haklara aynı hakları sözleşme ile sağlamasında yararlar dengesi yönünden bir sakınca görülemez. vadesiz kredi sözleşmelerinde bankanın dilediği zaman kredileri azaltmak ve kullanımını durdurmak veya kesmek . 473 474 AKYOL. N. maddesindeki iyiniyet kurallarına uygun kullandığı kabul edilemez ve yapılan fesih de geçersiz olur. 102. s. 1994/6472-11467 sayılı karar ( Yargıtay bu kararında. Kredi müşterisi. H. s. 25. s. kural olarak belli bir önel verme şartıyla kullanılabilecek bu yetki haklı sebeplerin varlığı halinde. LOMBARDINI. NUISSL. 157. 652. Banka tarafından kullandırılan kredinin tehlikede olması veya kredi alanın ödeme zaafına yaklaşması hallerinde fesih yetkisinin kullanılması hukukun emredici kurallarına aykırılık oluşturmaz. Vadesiz kredi sözleşmelerine dayanılarak açılan ve cari hesap şeklinde işletilen vadesiz krediyi kullanan kredi müşterisinin kullandığı kredinin bir kısmını veya tamamını dilediği zamanda bankaya iade edip tekrar limit içinde kullanması ve cari hesabı sıfırlaması veya kapatması hakkına sahip olması karşısında. keyfi olmamak üzere önelsiz kullanılabilir..GUGGENHEIM.

zararın oluşumuna kredi alan kuruluşun idaresinin yol açıp açmadığı tespit edilecektir. N. 149. eğer davalı bankanın hesapları kat'ına bağlı bir zarar varsa bunun somut kalemleri ve miktarlarının neler olduğuna. AVANCINI/IRO/KOZIOL.7.. s. davacının kredibilitesinin ortadan kalktığı gibi yeni iş ve ihaleler alamadığı.161 Fesih hakkının kötüye kullanılması konusunda çeşitli ölçüler belirlenmiştir.554.1/87. davalı banka işlemleriyle doğrudan bir nedensellik bağı bulunup bulunmadığı.”: ….2003“…kredi hesaplarının gereksiz kat'ı ve haksız icra takipleriyle. edilmemesi kurallarına aykırı davranılmamış olsun. Yargıtay. Fesih hakkının kullanılmasında taraf menfaatlerinin karşılaştırılması haklı fesih durumunun belirlenmesinde genel olarak benimsenen bir yöntemdir.gov. 149. davalının sözleşmeye aykırı davranmasından dolayı manevi tazminat istenemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile ( 10 ) milyar TL. s. Kusur esasından hareketle kaçınılması gerekli bir hafiflik ve ihmalle fesih hakkının kullanılması ölçütü kusur kavramı ve derecelerinde belirsizlik sebebiyle eleştirilmiştir475. 1122 475 476 477 TEKİNALP. karar sonucu davacının birkaç önemli ihaleyi kaybettiği.. NUISSL. Bozulma durumunda kredi alanın aleyhinde girişilen icra takiplerinin niteliği. Kredi alanın mali durumunun ciddi şekilde bozulması sebebiyle sözleşme tek yanlı olarak feshedilebilecektir.358. genel ekonomik durum gibi tüm veri ve olgular göz önüne alınarak. ( yargitay. 2003/1472K. 3. s. GUGGENHEIM. SELİÇİ.davacının üstlenildiği taahhüt işlerinin aksaması veya bir kısmının ihale makamlarınca feshinin objektif nedenlerinin neler olduğu.594 ) TL. E. manevi tazminatın yerel faiziyle birlikte davalıdan alınması…. bu duruma davacı şirketin doğru yönetilip yönetilmemesinin yol açıp açmadığı.514. Fesih durumunda kredi alanın işlerinin aksamasının objektif nedenlerinin neler olduğu. s. Yarg.331. 358. davacının iş yaptığı kurum ve kuruluşlara yönelik İİK. 11. bu kalemlerden oluşan ( 25. CANARIS. konularında uzman bilirkişilerden 478 . 2003/7237 T. bununla birlikte fesih hakkının amaç dışı kullanılması ve saptırılması kriteri de kullanılmaktadır476. 217. davalı banka işlemleriyle doğrudan bir nedensellik bağı bulunup bulunmadığı. Kredi alanın kredi açma sözleşmesinin feshi. HD. maddi zararın dava tarihinde ( 36. KOCAMAN.00 ) TL.nun 89/1 maddesine göre yapılan hacizlerin ve haciz ihbarnamelerinin bankacılık usul ve teamülleri ile etiğine aykırı olduğu. s. hesapları kat'ına bağlı bir zararı varsa bunlar tespit edilecek bankanın kusuru ve kötü niyeti varsa zarar tazmin edilecektir478. N. 655. 102. bankacılık teamüllerine uygunluk taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi gereklidir477.ye ulaştığı.” şeklindeki davada.tr ). kredi veren bankanın kredi sözleşmelerini tek yanlı feshi ve hesabı kat'ının hakkın kötüye kullanılması olup olmadığı. SELİÇİ. N.

245. 158. Teminatlı kredilerde kredi alanın borcunu karşılamaya yeterli teminatının bulunması halinde mali durumundaki bozulmaların risk oluşturmayacağı kabul edilebilir ancak bu durumda taraflar arasındaki güven ilişkisi de bozulmuş olacağından bankanın fesih yetkisinin bulunacağı kabul edilmektedir481. 481 HUBNER. BATTAL. krizler ve kredi ile ilgili yasaklar kredi alanın davranışları ile ilgili değildir ve bankanın güvenini sarstığı kabul edilemez. s. AVANCINI/IRO/KOZIOL. N.. 243. alınacak raporlar doğrultusunda ( www.kazanci. s. 71. Vadeli kredi sözleşmelerinde kredi veren banka basiretli bir tacir gibi davranmalı ve vade süresince olabilecek değişimleri öngörmelidir.162 Kredi açma sözleşmelerinde fesih hakkı temelde dürüstlük kuralları ile sınırlandırılmıştır. bu hakkın keyfi kullanılması hukuken korunmaz.Bankaların Hukuki Sorumluluğu. aksi durumda banka tamamen keyfi olarak hiçbir haklı sebep olmadan sözleşmeyi feshedebilecektir. HUBNER. 482 . BATTAL. Ekonomik yapıda genel bozulmalar. CANARIS. N. 649. 158. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. bu konuda tedbir almalıdır. German Banking Law. 655.tr ) 479 480 karar vermek gerekir” Şeklinde karar vermiştir. vadesi belirli bir kredi borcunu kredi alanın ihlal etmediği hallerde bankaya fesih imkanı verilemez482. bazı hallerde bunu faiz ve masraf taleplerine itiraz eden kredi alana karşı kullanabilecektir479.1/87. 655. German Banking Law. CANARIS. HUBNER. CANARIS. Kredi alanın krediyi kullanma ve ödeme koşullarını ihlal halleri bu konunun kapsamı dışındadır. Önceden hiçbir şekilde belirlenemeyen gelişmeler için ise banka vadeden önce fesih hakkına sahip olamayacaktır. Bankanın teminatsız kredi kullandırdığı hallerde dürüstlük kuralına uygun şekilde serbest fesih yetkisinin olacağı genel olarak kabul edilmektedir. AKYOL. 146. N. bu haller banka için fesih sebebi olarak kabul edilemez480. N. s. 158. German Banking Law. Vadesiz ve cari hesap şeklinde işletilen kredilerde uygulama olanağı bulan derhal fesih imkanı senet iskontosu ve tüketici kredileri gibi vadeleri belirli olarak kullandırılmış kredilerin vadenin dolmasından önce feshine imkan sağlamaz. KOSTAKOĞLU. s. s.com.

11.163 Bankanın fesih hakkını mehilsiz olarak kullanması çoğu zaman bir ölçüde hakkın ihlalidir. Fesih hakkının kullanılması ile ilgili belirsizlik hallerinde.10.1995. bu durumda objektif iyiniyet kurallarına aykırı olmayan bir fesihle varılan sonuç genel anlamda fesih için haklı sebebin bulunması halidir. 94/11467 sayılı kararı. YKD. Süreli veya süresiz kredi açma sözleşmelerinde güvenin kaybolması ve fesih yetkisinin oluşması belli ölçülerle kabul edilebilecektir. borçlunun maddi durumunun kötüleşmesi.01. 246’dan naklen ) 485 . Objektif anlamda geçerli bir imkan olmadığında ise fesih haksız olacaktır.1994 t. kredi alanın mali durumunun kötüleştiği şeklindeki gazete haberlerine dayanarak girdiği kredi ilişkisinden doğan borçlarını ifadan kaçınamayacağına karar vermiştir485.. 25.D. maddi durumu hakkında yanlış bilgiler verme. 21. Haklı sebeple fesih imkânının kullanılması da 483 484 BATTAL. s. 25. 245. Kredi alanın menfaatlerini korumanın yolu güven ilkesi esaslarına uygun olarak bankanın fesih hakkının etkisiz hale geldiğini kabul etmektir. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Ancak bankanın ekonomik menfaatlerinin olduğu hallerde veya fesih hakkını kullanmayacağına güvenmesinin haklı görülmeyeceği hallerde bankaya fesih hakkının tanınması uygun bir çözüm olacaktır483. Yarg. 3134/6159 sayılı kararı ( BATTAL. 19. HD. KOSTAKOĞLU. Haklı sebeplerin bulunduğu haller özetle. bankanın haklı teminat taleplerini reddetme ve ifa aksaklıklarıdır. ancak hakkın kötüye kullanılması halinin varlığını kredi alanın ispatlayacağı kabul edilmektedir. Yarg. 146. müşterinin mali durumunda veya ödemelerinde aksama olmaması veya fesih hakkının kullanılmayacağına ilişkin bir güvenin oluştuğu durumlarda korunmaya layık güvenin varlığı kabul edilmelidir. s. Belirli ve belirsiz süreli kredi açma sözleşmelerinde haklı sebeplerin bulunduğu hallerde esasen her zaman için tarafların haklı sebeple fesih imkanı vardır ve banka bir fesih öneli vermeden sözleşmeyi fesih beyanı ile sona erdirebilecektir. Yargıtay bir kararında bankanın. Bankaların Hukuki Sorumluluğu s. 86. cari hesap şeklinde işleyen belirsiz süreli kredi sözleşmelerinde fesih hakkının saklı tutulmasının uygun olacağına karar vermiştir484. 11. H. E. 94/6472 K. Yargıtay çeşitli kararlarında.1988 t.

N. 98.1/87. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 148. 3. s. 217.CANARIS. E. YÜKSEL. Kredi açma sözleşmesi için aynen ifa yerine tazminat imkânının uygun olacağı genel olarak kabul edilmektedir. s. Almanya’da bankacılık işlemlerinde kullanılan genel işlem şartlarında bu süre makul bir süre olarak tanımlanmış fakat açıkça belirlenmemiştir. 150. 358. s. ATAMER. 262 Yarg. s. davalı bankanın kredi sözleşmelerini tek 491 . 158. ATAMER. D. 11. 626. NUISSL.2003 “…. Müşteri için vaktinde kullanamadığı bir kredinin genelde önemi kalmaz. ALICA. TEKİNALP. Haklı ve iyiniyet kurallarına göre uygun bir sebebin bulunmaması halinde ise sözleşmenin feshi için tanınacak süre somut olaya göre belirlenecektir. H. dava yoluyla aynen ifa mümkün olsa da aradan geçecek zaman sebebiyle bunun yararı olmayacaktır. 97 ) hükümlerine göre kredi alanın zararlarına tazmin edecektir490. 217. N. 150. Kreditrecht. N.7. Kreditrecht. borcun büyük kısmının tasfiyesi amacıyla düzenlenen 2. 119. ilgili dönemlerdeki genel ekonomik konjonktür gibi tüm veri ve olgular göz önüne alınarak. s. Fesih hakkının kötüye kullanılması halinde bu hak hukuken korunmaz.. bu sonuç özellikle hizmet sözleşmeleri için kabul edilmektedir489. 488 489 490 SELİÇİ. GUGGENHEIM. NUISSL. HUBNER.487 Kredi açma sözleşmesi belirli süreli ise sürenin sonuna kadar beklenecek eğer belirsiz süreli ise bu konuda hâkim takdir yetkisini kullanacaktır. N. s. 262. s. 486 487 SELİÇİ. 924. 2003/7237 T. bu durumda fesih geçersiz olur ve borç ilişkisi devam eder488. Diğer görüşe göre ise haksız fesih durumunda fesih geçerlidir ancak bu hakkı kötüye kullanan taraf karşı tarafın bu sebeple uğradığı zararı tazminle mükelleftir. II. Kredi Sözleşmeleri. N. s. s. Taraflar arasındaki güven de sarsıldığından devam sürekli borç ilişkisinin yapısına uygun olmayabilir. 102. Bankanın fesih sebebiyle sorumluluğunun bulunduğu hallerde. taraflar arasındaki kredi sözleşmelerinin seyrine nazaran ödenmeyen borç tutarları. 2003/1472K. German Banking Law.164 hakkın kötüye kullanılması yasağının sınırları içerisindedir486. kredi alanın mali durumunun zayıflığı zararın doğumuna etki etmiş veya yardımcı olmuşsa bankanın tazminat sorumluluğu bu ölçüde azalacaktır491. 45.bankaca kredi hesapları kat edilmezden önceki dönemde davacı şirketin içinde bulunduğu mali ve özkaynak durumu. s. 45. 655.1992 tarihli protokol hükümlerinin içeriği ve ne şekilde uygulandığı. bu sözleşmelerle verilen taşınmaz ipoteği güvencesinin borcu karşılama oranı. HOPT/MÜLBERT. HOPT/MÜLBERT. s.7. SELİÇİ. Kredi Sözleşmeleri. Kredi Açma Sözleşmesi. davacı aleyhinde girişilen icra takiplerinin niteliği ve niceliği. bu durumda banka kredi kullandırma borcunu ihlal ettiği için BK m 96 vd. ( OR m. N. TUNÇOMAĞ.

19. NUISSL. H. KAYAR. 492 KOSTAKOĞLU. Faruk/ALTINOK. 494 493 BATTAL. Haluk. şartları değişen sözleşme kredi alanın yeni oranları kabul etmemesi halinde fesih yoluyla sona erdirilebilecektir. s. Oğuz İmregün’e Armağan. Bankaların faiz artırma yetkisinin geçerli olmaması ve şartların değişmesine rağmen faiz oranının değiştirilememesi halinde doğacak zarar bankaya yüklenecektir. 112. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. Vadeli kredi açma sözleşmelerinde de faiz oranlarının bankaca tek taraflı olarak artırılabileceği. ( www. NERAD. 41.. s. 281. N. KAPLAN. 246. 1. Hayri. HUBNER.11. YKD.1995. s.165 II) Faiz Oranlarını Belirlenme ve Değiştirme Yetkileri Kredi açma sözleşmesinde vadenin belirlenmediği hallerde bankanın tek yanlı olarak faiz artırma yetkisinin geçerli olduğu ve baştan sözleşmeye konacak hükümle kararlaştırılabileceği genel olarak kabul edilmektedir. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. yanlı feshi ve hesabı kat'ının hakkın kötüye kullanılması veya bankacılık teamüllerine uygunluk taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi ve şayet bir zarar varsa salt davalı eyleminden kaynaklanıp kaynaklanmadığının saptanması gereklidir…. Böyle bir düzenleme basiretli bir tacirin gelecekte meydana gelebilecek olaylara karşı tedbiri niteliğinde görülmektedir493.D. Akın/TANDOĞAN. s. İstanbul 1988. s. 21. 87. 115. Kredi Sözleşmesi. s. EREM. 25. Vadesiz kredi açma sözleşmesi sürekli niteliktedir ve her iki tarafın sözleşmeyi fesih yetkisi vardır. S. 173. Yarg. 246. Butlan sebepleri dışında kalmak kaydıyla bu yetkinin geçerli olabileceği kabul edilmektedir494. Resmi Mevduata Düşük Faiz Uygulamasında Hatalar. DOMANİÇ. 248.tr ) . 86. Fransız Hukuku’nda uzun vadeli kredilerde kullanılan bu tür kayıtlar 1958’de genel olarak yasaklanmakla beraber önemli. Ankara 1989. ( s. Bankalar Kanunu Şerhi. BATTAL. kapsamlı ve istisnai . German Banking Law. 215. kanuni sınırlar içinde kalmak şartıyla faiz artışı yapabilme yetkisinin baştan sözleşmeye konacak hükümle kararlaştırılmasının mümkün olduğu doktrinde kabul edilmektedir. 82–93 ). bu durum belirsiz süreli sözleşmelerde mevcut olan belirsizlik nedeniyle adaletsizliğe sebep olur ve bankanın zararına yol açabilir ancak bu yetkinin objektif iyiniyet kuralları doğrultusunda kullanılması lazımdır492. İsmail. 2.1994 t ve 94/6472-11467 sayılı kararı.Bankaların Hukuki Sorumluluğu. s.kazanci. Kredi Sözleşmelerinde Bankaya Tek Yanlı Faiz Artırma Yetkisi Veren Hükümlerin Geçerliliği ve Uygulanması.com. ATAMER.01. 148 vd. 1997. BATTAL. s. 159.

19 ve 20 hükümlerince kişilik haklarına ve ahlaka aykırı ve batıldır495. 21. 1994/6472–11467 sayılı kararı.248 ) ( www.1997 t E. 88. Yaklaşım. sözleşmede anılan bu hükmün 498 497 496 495 . Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 963 ). ( YKD C. Bankalar ile Kredi Müşterileri Arasında Düzenlenen Kredi Sözleşmesindeki Faiz Oranı Miktarını. s. Yarg. daha fazlasını isteyemez ve bankanın aksine uygulama yaparak müşteri aleyhine tek yanlı faiz artırması işlemi geçersizdir496. s. 97/831 ( YKD. karşı taraftan aşırı çıkarlar sağlama imkanı verebilir ve iktisadi faaliyet hürriyetini felce uğratacak niteliktedir.kazanci. s.166 Bankanın faiz artırma yetkisinin bulunmadığını kabul eden görüşlere göre.com.K. Haziran 1997. 308 hükmüne aykırı olacağını kabul etmektedir.tr ). 96/3416 K. DOĞANAY. Alman hukukunda da hallerde geçerliliği kabul edilmiş ancak borcun taksitlere bölündüğü işlemlerde bu tür kayıtların geçersiz olacağı kabul edilmiştir. Yarg. 1.2. Kredi açma sözleşmesini tipik bir karz sözleşmesi kabul eden görüş ise faiz artışının BK m. Bu kuralın sonucu olarak bankanın fahiş bir kazanç amacı ile faiz oranını tek taraflı arttırma yetkisine dayanarak haklı görülemeyecek bir orana yükseltmesi. Bankanın iradesine bırakılan faiz oranını arttırma yetkisi kullanılırken doğruluk ve dürüstlük kurallarına uyulması gerekir.11. Kredi veren banka kredi açma sözleşmelerinin tümünde faiz artırma yetkisinin tanındığı hallerde bu yetkisini kullanırken kredi alanın gösterdiği güveni kötüye kullanmamalıdır. Bankaların Genel Kredi Sözleşmelerindeki Faiz Oranlarını Geçmişe Dönük Olarak Diledikleri Oranda Artırma Yetkisi Veren Maddelerin. H. 91 vd. tacirler arasında sözleşme faizi ile temerrüt faizinin sözleşme serbestisi içinde belirlenmesinin BK’nun 19/1 maddesine uygun olacağı. 89 ). 1628/10946 sayılı kararı. Ocak 1995. H. SUNGURBEY. faiz oranının haklı görülmeyecek bir oranda yükseltilmesi hakkın kötüye kullanılması niteliğini taşır498. 23. S. S. Bu hükme göre kredi açıp ödünç veren banka o müşteriden ancak parayı verdiği tarihte kararlaştırılan faiz oranı ile sınırlı faiz isteyebilir. Yargıtay söz konusu kararlarında.12. İstanbul 1994.D. 4. 2’nin koruması altındadır. müşteri MK m. Ahlaka Aykırılıktan Dolayı Batıl Olduğu Konusunda Etüd.1996 t. 23. kamu düzenine yahut ahlaka aykırı batıl bir hüküm niteliği taşımadığı. 25. faiz oranını sonradan artırma yetkisi bankaya. S. 13 vd. s. 6. Bankalar Müşterileri Aleyhine tek Taraflı Olarak Değiştirebilirler mi ?. s. Ancak bir tarafın iradesine bırakılan yetkinin kullanılmasında doğruluk ve dürüstlük kuralları içinde davranılması da uyulması gereken yasanın bir emredici hükmüdür ( M. 6. Bankaların kredi açma sözleşmelerinde tek yanlı faiz artırma yetkileri hakkındaki hükümler Yargıtay kararlarında ve doktrinde çoğunlukla geçerli kabul edilmektedir. C. hakkın suiistimalini oluşturacağından. 19. ( BATTAL.1996 t.D. 1994. banka kendisine duyulan güvene aykırı davranışta bulunmamalıdır497. İsmet. İsmail. 2). 19. söz konusu kayıtlar TMK m 23/2 ve BK m.

23. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Bankanın ihbarda bulunmaksızın faiz oranını arttırabileceğine ilişkin sözleşme hükmü. hakkın suiistimalini oluşturacağından. H. 22. 26.1996 t. 19. ve 20. İhbar. 249. 1114 ) Davacı. maddesine göre. German Banking Law. Kredi açma sözleşmelerinde tek yanlı faiz artırma yetkisi kural olarak hukuka uygun olmakla birlikte bu durumun kredi alana ihbar edilmesine lüzum olmadığına dair kayıtlar objektif iyiniyet kurallarına aykırıdır. 70 ). 96/6 .tr ) NUISSL. Davacı ile davalı banka arasında imzalanan kredi sözleşmesinin 6. C.'nun 2. HUBNER. Ancak Sözleşmenin bu maddesi ile davalı bankanın iradesine bırakılan faiz oranını artırma ile ilgili yetkinin kullanılmasında doğruluk ve dürüstlük kuralları içinde davranılması. ( YKD. Yarg.1994 t. BGH NJW 1986 1803. Bu kuralın sonucu olarak bankanın fahiş kazanç amacı ile faiz oranını tek yanlı artırma yetkisine dayanarak haklı görülmeyecek bir orana yükseltmesi. sözleşmedeki anılan bu hükmün uygulanmasında kredi müşterisinin M. uygulanmasında. Faiz oranını belirleme yetkisini kullanırken banka. ( www. 29. 11. 97/831 ( YKD. H. artan faiz oranlarının uygulanacağı davacının kabulünde olduğundan bu durum B. ATAMER. 147/432 sayılı kararı ( REİSOĞLU.D.2. kredi müşterisinin.'nun 19.com. 4. s. H. Haziran 1997. s. s.K. Yarg.1997 t E. S. BATTAL. 7 Temmuz 1996. kredi sözleşmesi. yeni oranın kredi borçlusuna duyurulmasının gereksizliği anlamında yorumlanamaz.K. M.’nun 2.kazanci. 19. S. ve 3. kredi olarak verdiği paranın bankaya olan maliyetini. maddesinin uyulması gereken emredici bir hükmüdür.96/2976. s. 96/3416 K. bankanın kendisine duyulan güvene aykırı davranışı bulunup bulunmadığının saptanması gerekir. s. kısa sürelerle faiz oranının artırılarak 250'ye çıkarıldığını bu oranın fahiş olduğunu bu nedenle uygulanamayacağını da ileri sürmüştür. 93/10147 94/10028 sayılı kararı ( KOSTAKOĞLU. 215. 963 ).D. cari giderleri ve uygun bir karın da ilavesi ile bulunacak oranda saptayacaktır.D. H. bununla birlikte faiz artırımı halinde müşteriye sözleşmeyi fesih imkanı da tanınmalıdır499. kredi alanın durumu değerlendirmesini ve şartlar uygun değilse sözleşmeyi sona erdirmesini sağlar500.D. s.10. s.167 BGB § 315’den faydalanarak aynı sonuca varılmaktadır. C. 6. maddesinin korumasında bulunduğunun kabulü gerekir.gov. maddelerinin korunmasında bulunduğunun kabulü gerekir.yargitay. M. Yargıtay başka bir kararında ise faiz artışının kredi alana tebliğ edilmeksizin geçerli olacağını kabul etmiştir. Yarg. Şerh.tr ) Yarg.'nun 2. 19. Taraflardan birini edimi tek taraflı olarak belirleme yetkisinin olması halinde bunu ancak hakkaniyete uygun olarak kullanabileceğini ifade eden bu hüküm uyarınca mahkemeler faiz intibak hükümlerinin uygulanmasını denetlemektedirler.” ( www. 159.1804. Bu artış borcun artmasına yol açacak bir uygulamadır. Bir başka deyişle. 41.K.01. Bulunacak bu oranın bir veya birkaç misli fazlası ile faizin tespit edilmesi ve uygulanması haklı görülemez. Kredi açma sözleşmesine dayanarak bankanın hak etmediği bir yararı sağlaması hukuken himaye edilemez.K. 778 ) 500 499 . N. maddelerine aykırılık teşkil etmez.

. Kredinin söz konusu ilandan önce açıldığı kişilere genel tebligat hükümlerine göre bildirim yapılacaktır. bu yetki kredi alanın öngörmediği ve bekleyemeyeceği sonuçların oluşmasına yol açabilecek sözleşmeyi yeni duruma uyarlama yetkisi olarak görülmektedir. Yargıtay bir kararında faiz oranının geçmişe etkili olarak artırılmasını ve ödenmiş taksitlerin faizlerinin yükseltilmesini sağlayan hükmü geçerli saymış503.D.kazanci. Yarg. 4 ). 9676/9893 sayılı kararı ( REİSOĞLU. 93/4382 94/1549 Yarg. H. 86/2945–3631 sayılı kararı (www.10. 1993/9674.149. başka bir kararında ise bu şekildeki hükmü geçerli olarak kabul etmemiştir504. 215. artan faiz oranlarını banka panolarından öğrenmesini istemek pratik olmadığı gibi hukuka da aykırıdır502.1986 t. s. s. 19.tr ). ancak ödenmiş bir taksit için yeni durum ve uyarlama ihtiyacı söz konusu olamaz505.1993 t. Yarg. H. 779. 24.1994 t.168 sözleşme koşullarını ağırlaşmasına neden olacaktır.D. 11. Kullandırılan krediye yeni faiz oranının uygulanması ile artan borca tahammül edemeyecek olan borçlunun hesabını kapatmasına imkân verilmesi iyi niyetli bir ticari işletmeden beklenen davranıştır. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 501 KOSTAKOĞLU. ) BATTAL. 249. s. s. Mevduat ve Kredi Faiz Oranları Hakkında 2002/3707 sayılı Bakanlar Kurulu kararında belirlenecek faiz oranlarının banka şubelerinde halkın göreceği şekilde ilan edileceği öngörülmektedir ( m. Yarg.6. Şerh. H. 150.D 28.com.12.1994/9893 sayılı karar. bu karar bankaların iç işleyişi ile ilgilidir. KAYAR. 90. 19. N. H. NUISSL. Faiz oranının geçmişe etkili olarak artırılmasına imkân sağlayan yetki şartının geçerliliği doktrinde haklı olarak eleştirilmiştir. 11. Kullandırılan kredi dönemi içinde arttırılan faiz oranlarının artış kararından ileriye yönelik olarak uygulanması lazımdır.D. Kredi borçlusunun haberdar edilmesi iyiniyet kurallarının bir gereğidir. Faiz artışı geçmişe dönük olarak uygulanamaz. s. ihbar edilmeksizin artan kredi faizinin borca uzun bir süre uygulanması haklı görülemez501. 502 503 504 505 506 .1994 t.10. Önceden kredi almış kişilerin. 24. Bunun aksine olarak faiz artışına dair kararın tarihinden önceki kredi kullanım dönemine uygulanması sözleşmedeki yetkiye dayanmış olsa dahi iyiniyet kuralları ile bağdaşmaz506. 18. KOSTAKOĞLU.

2’deki dürüstlük kuralının ve hakkın kötüye kullanılması yasağının sağladığı denetim geçerli olacaktır. . Yarg.2000 t.1997 t. 99/7929 K. s.3. 97/6740/-10954.2000 t. Kredi açma sözleşmelerinde temerrüt faizinin.1994 t.2000 t. Delil sözleşmelerine ait hükümler HUMK 507 508 KOCAMAN. 97/4228–9181 sayılı kararları ( www.5.1998 t. kredi veren banka faiz artırımını kredi alana ihbar ederek onun bu artırımı kabul etmemesi halinde hesabı kapatmasına imkân tanımak zorundadır.D.11. 2 hükmünce dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağının sınırları ve denetimi içinde kullanılabilecektir.kazanci.4. 13. HD 26. 6.4. İkinci sonuç olarak.3. 11. 19. Bu durumda da MK m. s.1997 t. Yarg. 2000/2791. 2000/1771. KOCAMAN. HUBNER.2. Ancak ihbar ile hesap kapatma tarihi arasında yeni faiz oranı uygulanabilecektir507.1998 t. Hakkın kötüye kullanılması yasağının denetimi sonucu. 97/5982–9028. 23. 23. kredi faizine belli bir oran eklenerek tespitine dair hükümler yer almaktadır. 2000/883 K. 99/3468–99/4115. 159.1997 t. 2000/2904.com. 217. 19. HD. 99/8001 K.tr ). banka fahiş kazanç amacı ile faizi haklı görülemeyecek derecede aşırı bir orana yükseltemez. 1118.10.1999 t. 358. Yargıtay ve doktrin tarafından genel olarak benimsenen görüşe göre. 1119.tr ) Yarg. Bankanın faiz artış yetkisine dayanarak uyguladığı temerrüt faizi oranının da haksız ve fahiş kazanç amaçlı olmaması lazımdır508.12. 17. 4. Ancak bu yetki MK m. 24.kazanci. kredi açma sözleşmesi sözleşmelerinde de bu tür sınırlandırıcı hükümler yer alabilir510. 97/7790–98/2182. 23. E. 97/8187–10988.10. 15.6. 510 509 TEKİNALP. 19. E. 97/8216–98/1137. s. bankalara kredi açma sözleşmeleri kapsamında tek taraflı faiz artırımı yetkisi veren hükümler geçerlidir.12. s. Temerrüt faizinin tespitine yönelik olarak akdi faize benzer hükümler için objektif iyiniyet kurallarına uygun bir artış hukuken geçerli olacaktır509. III) Banka Kayıtlarının Geçerliliği ile İlgili Hükümler Müşteri ile banka arasında çıkan ihtilaflarda banka kayıtlarının kesin delil olacağına ilişkin genel işlem şartları arasında yer alan hükümler sınırlandırıcı delil sözleşmesi niteliğindedir.com. H.169 Sonuç olarak.1998 t. ( www.1997 t. German Banking Law. 20. NUISSL. E. N. 1993/10147-1994/10028 . 98/1073–3465.

1983 t. Bankanın kendi kayıtları ile kendi alacağını ispat etmesi Yargıtay tarafından mümkün görülmektedir. 11. bu durum ticari defterlerle ispat sistemine yakındır. . Yarg.D. ( BATTAL. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 21.1981 t 799/2280. 25. 11. s.5. 88.170 287/2 maddesine göre genellikle geçerli olarak kabul edilmektedir.9. 1979. Delil sözleşmelerinin hangi hukuki ilişki için geçerli olduğu ve ne tür delillerin kullanılabileceği belirtilmelidir. bu imkanlar içinde bankalar tarafından en çok kullanılan şekil sınırlandırıcı delil sözleşmeleridir. Yargıtay. Bankalar ticari defterlerini bilgisayar yardımı ile tutmaktadırlar. 8. 89 ) BATTAL. s. bu kayıtların delil olarak kullanılabilmesi için ise kanuni tasdik şartlarına uygun defterlere ve yetkililerce imzalanmış belgelere aktarılması lazımdır. 83/1021–1228 sayılı kararı. H. s. Delil sözleşmeleriyle sadece banka kayıtlarının geçerliliğinin kararlaştırılmış olması halinde bu sözleşme hükmünün hesap yada kredi alacaklısının elindeki makbuz ve diğer belgelerin ispat fonksiyonu görmesini engelleyecek nitelikte olmadığı yani sınırlandırıcı delil sözleşmesi niteliğinde olmadığı ancak iddianın karşı taraftan sadır olan belgeyle ispatlanması kuralına istisna oluşturmaya yönelik genişletici ve kolaylaştırıcı bir delil sözleşmesi olarak geçerliliğini koruyacağı yönündedir. 4109/3982.D. Münhasır delil sözleşmeleri de denilen şekildir ve bir hususun yalnızca belli bir delille ispat edileceği kararlaştırılabilir511. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Banka kayıtlarının tek yanlı delil olarak kullanılması bankaların güven kuruluşu olmalarının sonucudur 511 512 513 BATTAL.1981 t. KURU. tüm şartlar gerçekleşmiş olmasına rağmen sadece banka kayıtlarının delil olarak kullanılması kötüye kullanılabilir. s. H. Delil sözleşmesi yardımıyla ispat yükü ağırlaştırılabileceği gibi kolaylaştırılabilir de.91. Yarg. Banka kayıtlarının tek yanlı delil olacağına ilişkin hüküm ancak kayıtların doğru ve isabetli tutulması halinde mümkündür513. sözleşmede sadece banka kayıtlarının delil olarak geçerli olacağının kararlaştırılmış olmasının usul hukukunun delillere ilişkin hükümlerini ortadan kaldırmayacağını kabul etmektedir512.02. Kayıtlarla ilgili tüm bu tedbirlere rağmen müşterileri suiistimallerden tam olarak korumak mümkün değildir.

H.’nun 99/2 hükmünce hafif kusurlarından bile sorumlu olabilirler515.K. hâkimin müdahalesini sağlayarak bankayı hafif kusurdan da sorumlu tutabilir. Yarg.1981 t. TTK’nun 20/2 maddesince tüm işlemlerinde basiretli tacir gibi hareket etmek zorundadırlar bu sebeple B. Yargıtay’a göre de bankalar özel yasaları uyarınca kuruluşları Bakanlar Kurulunun iznine tabi ve imtiyaz suretiyle verilen bir işi yapan kuruluşlardır. Bankaların Hukuki Sorumluluğu 162 ) .’nun 99/2 hükmünce ancak bankanın hafif kusuru için geçerli olacaktır.D. Kredi açma sözleşmesinde.171 ve bunun sonucu olarak müşterinin de banka kayıtlarına dayanması imkânı oluşmaktadır514.K. Bankaların hafif kusur sebebiyle doğacak sorumluluktan kurtulmalarını sağlayan hükümleri 99/1 maddesine göre geçersiz saymakta ve hâkimin takdir yetkisini bankalar yönünden 514 515 BATTAL. 11.’nun 99/2 ve 100/3 maddelerinde sayılan hükümet tarafından imtiyaz suretiyle verilen bir sanatın icrası kapsamında sayılmakta ve bu hükümlerin bankalara uygulanacağı kabul edilmektedir. 11–178/398 sayılı kararları ( BATTAL. Taraflar arasındaki dengesizliğin süreklilik göstermesi sebebiyle Yargıtay geçersizliği genel bir kural haline getirme eğilimi içindedir. IV) Sorumsuzluk Kayıtları. 99/1 maddesine aykırı ve hukuken geçersizdir. s. Banka kendisinin ve dolayısıyla temsil organının. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. sözleşmenin ifası sırasında verdiği zararlardan sorumlu olmayacağını kararlaştırmışsa bu anlaşma B. bu anlaşma da B. yöneticilerinin. banka görevlilerinin.1994 t. hile ve ağır kusurları sonucu kredi alana verilecek zararlardan bankanın sorumlu tutulamayacağına ilişkin sözleşmede yer alan hüküm BK. müstahdemlerinin borcu ifa sırasında verdikleri zararlardan sorumlu olmayacağını kararlaştırabilir. 15.6.11.G. bu durumda dahi alacaklı.K.K’nun 100/3 maddesi hükmünce hafif kusur hali için geçerli olacaktır. Bu ihtimalde ise hâkimin bu anlaşmayı geçersiz sayma ihtimali yoktur. Bankaların faaliyetleri B. 4625/5043.K. Yarg. 26. 93. Kredi açma sözleşmesinde banka. H.

H. Eğer kefalet kredi açma sözleşmesinden ayrı bir şekilde yapılmamışsa aynı sözleşme içerisinde yer alıyorsa kredi açma sözleşmesi kefil tarafından da imzalanmalıdır. 45. Bir alacaklı lehine borçlunun ileride doğabilecek bütün alacakları için rehin hakkı kurulması irade özgürlüğünün aşırı derecede BATTAL. Kredi sözleşmelerinin teminatı olarak verilen gayrimenkul ipoteğinin şekli TMK. s. 484/1 ).10. 19. s. KOSTAKOĞLU. kefalet sorumluluğu kredi sözleşmesinde yazılı olan miktarla sınırlıdır517.K. bu hükme göre gayrimenkul rehni tapu siciline kayıt ile tesis olunur. KAPLAN. . Gayrimenkul rehnine ilişkin sözleşme ancak resmi şekilde yapılırsa geçerli olur. H.1993 t. s. Bu durumda kefil için ayrıca sorumluluk limiti kararlaştırılmamışsa. 6.D. 517 518 516 KOSTAKOĞLU. Yasanın belirlediği şekil dışında ipotek sözleşmeleri yapılmasını öngören sözleşme hükümleri hukuken geçersizdir. maddesi hükmünce belirlenmiştir. Kredi açma sözleşmesi ile kefaletin ayrı bir sözleşme ile yapılması halinde kefalet sözleşmesi yazılı yapılmalıdır ( B. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Kredi açma sözleşmesinde kredi miktarının ve veya bir limitin bulunmadığı hallerde kefalet sorumluluğu oluşmaz518. Kredi açma sözleşmelerinde ipotek sözleşmesinin veya kefalet sözleşmesinin şekli ve şartları ile ilgili hükümler yer almaktadır. 18. Bu sözleşmede kefilin sorumluluğu bir limit içerisinde gösterilmelidir. 189. Teminatın menkul rehni olması halinde şarta bağlı ve ileride doğacak alacakların bu şekilde teminat altına alınması mümkünse de bu alacakların belirlenebilir olması lazımdır. Kredi açma sözleşmesine kefalet ile ilgili konulacak kanunun yukarıda belirtilen emredici kurallarına aykırı hükümler ve kefilin bu konudaki itiraz imkânlarını sınırlayan hükümler geçersizdir. 821/9243 sayılı kararı. 189.D. 1992/8306. Yarg.’nun 771. 163. 19.172 sınırlamakta ve bankaların hafif kusurdan sorumsuzluk kayıtlarının geçersizliğini kural haline getirmeyi benimsemektedir516. s. Yarg.12.1996 t. V) Teminatlar Hakkındaki Kayıtlar.

173 sınırlandırdığı ve kişilik haklarını ihlal ettiği kabul edilerek geçersiz kabul edilmektedir519. icra müdürlüğünce dikkate alınamaz.D. s. 126. 1992/11451–1993/5697 sayılı kararı.yargitay. 26. TEKİNALP. 22. Kredi açma sözleşmelerinde bankanın yapacağı icra takiplerinde uygulanacak vekâlet ücreti oranlarının avukatlık asgari ücret tarifesindeki oranları aşan miktarı geçersizdir.D. rehin olarak gösterilmiş malları İcra İflas Kanunu hükümleri dışında kendisinin belirleyeceği şekil ve şartlarda özel olarak satma yetkisi verilmektedir. VI) Takip Hukuku ve Zamanaşımı Kayıtları.gov. Eşya Hukuku. Sözleşmede avukatlık ücret tarifesinin altında veya üzerinde kararlaştırılmış vekalet ücreti taraflardan birinin yararı düşünülmeksizin geçersizdir.1993 t. 751 ALICA.9.tr ) Yarg. 1992/4340–1993/384. 293.1. İstanbul 2002.522. Bu tür hükümler genel olarak geçerli kabul edilmektedir521. İcra takiplerinde alacaklı yararına yapılan tahsilâtlardan alının cezaevi harcı alacaklının yükümlülüğündedir. s. Bu harcın taraflarca sözleşmeye konulacak bir hükümle yükümlüsü değiştirilemez. sayılı kararı ( www. mahkemece sözleşmedeki taraf iradelerine uygun miktar ve oranda vekalet ücretine hükmedilmelidir523. Takip hukuku ile ilgili olarak kararlaştırılan vekalet ücretine bakılmaksızın. Kredi alanın. . icra memuru tarafından avukatlık ücret tarifesine göre hesaplama yapılır. 19. H. 19.1994 t. aksine bir yasal düzenleme olmadığından. teminat mektupları için rehin hakkına sahip olduğu şeklindeki hükümler de diğer teminatlar için söz konusu olan sınırlama ve belirlilik gibi yönlerden geçersizliğe tabi olabilecektir520. s. kredi veren bankada mevcut veya olabilecek alacakları. Kredi açma sözleşmelerinde bankaya. mevduat ve bloke hesapları. icra müdürlüğünce cezaevi harcı yükümlüsünün alacaklı olduğu resen dikkate 519 520 521 522 523 OĞUZMAN/SELİÇİ. H. Ancak uyuşmazlığın mahkemeye intikal etmesi üzerine vekille temsil edilecek olan banka yararına hükmedilecek vekalet ücretinin miktar ve oranına ilişkin sözleşmeye konulacak hükümlerin geçersiz sayılması gerekmez. Yarg.

188 ) 525 524 KOSTAKOĞLU.D. maddesine göre aynı kanunun 125. B. Bu emredici hükümler sebebiyle kredi sözleşmelerine bu yönde konulacak hükümler geçersiz ve yok sayılacaktır525. maddelerinde tespit edilen zamanaşımı süreleri sözleşme ile uzatılamaz. Kredi açma sözleşmelerinde banka alacağı yönünden zamanaşımının işlemeyeceğine veya kredi borçlusunun zamanaşımı definde bulunmayacağına ilişkin hükümler konulmaktadır.3. B. 19. 1992/13327-5011 sayılı kararları ( KOSTAKOĞLU.174 alınmalıdır. ve 126. s . .1994 t. bu konuda aksine sözleşme hükümlerine dayanan takip taleplerinin dikkate alınmaması lazımdır524. Yarg. s. 1. H.’nun 139/1 maddesine göre önceden zamanaşımından feragat geçersizdir.K’nun 127. 189.K.10. kısaltılamaz veya ortadan kaldırılamaz.1992 t. 13. 1993/1710-1994/1851.

Kredi açma sözleşmesi sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona ererse de müşterinin kredi kullanmaya devam etmesi bankanın bunu kabul etmesi ve yeni teminatlar alması zımni olarak sürenin uzatılmış olduğu anlamına gelir ve bankaya feshi ihbar konusunda ek yükümlülükler getirebilir527. Kreditrecht. dönme beyanı gibi tek taraflı yenilik doğurucu işlemleriyle sona erdirilir526. HEERMANN. II) Sözleşme Süresinin Dolması Kredi açma sözleşmesi kapsamında münferit kredi işlemlerine dayanarak verilen krediler için iade zamanı sözleşme kuruluşunda veya bu işlemler yapılırken belirlenebilir. Kredi açma sözleşmesinin iki tarafın karşılıklı rızası ile sona erdirilmesi istisnai bir durumdur. fesih. bankaya olan iade ve tazmin borcu ile bankadan alacaklı olduğu tutarların takas edilmesini talep edebilir. Kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi oluşturmaktadır ve sözleşme kapsamındaki borçların ifasına başlanmışsa. N. Taraflar arasında kredinin iadesi konusunda vade açıkça kararlaştırılmış ise sözleşmenin feshi ve iade için ayrıca bir ihbara ve süre verilmesine lüzum yoktur. s. 256 . HOPT/MÜLBERT. s.175 § 10) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ I) Tarafların Anlaşması Kredi açma sözleşmesi tarafların karşılıklı anlaşması yoluyla sona erdirilebilir. bu durumda eğer kredi alanın karşı alacağı yeterli ise borçlar ve kredi ilişkisi sona erer. 333. 526 527 STAUDER. 145. Müşteri. güven temeline dayanan kredi açma sözleşmesi genelde bu güvenin sarsılması hallerinde tarafların. tarafların anlaşması akdi ilişkiyi ileriye etkili olarak “ex nunc” sona erdirir.

dönerli kredi imkanının düzenlenmemiş olması. N. 332. Bazı hallerde kredi açma sözleşmesi sona ermesine rağmen münferit krediler devam edebilir. NUISSL. N. CANARIS. N. NUISSL. bu durumlarda kredi açma sözleşmesi sona ermesine rağmen münferit işlemler kendi sürelerine bağlı olarak devam edeceklerdir531. aksi kararlaştırılmamışsa mevcut kredi işlemleri bundan etkilenmez528. N. belirli bir amaç için kullanılmasına göre belirlenmiş olabilir. N. kabul ve banka garantileri gibi teminat içeren kredi işlemlerinde tam olarak geçerlidir. vade tarihi kredinin belirli bir işte. 637. 253. bunun sonucu olarak ta kredi açma sözleşmesinin süresinin bitmiş olması. Kredi açma sözleşmesine bağlı sona erme yerine münferit işleme tercihen kendi yürürlük süresi uygulanacaktır. 637. N. s. bu prensibe göre özellikle sona erme bakımından ifa aşamasına girmiş münferit işlem ile kredi açma sözleşmesi temel olarak birbirinden ayrılmıştır. age. 224. münferit işlem sırasında da belirlenebilir. 332. Ayrılık prensibinin uygulama alanı bulacağı bu tür işlemlerde bu krediler. bu durumda müşteri krediyi geri öder ve ihtiyacı varsa tekrar çekebilir. Bununla birlikte sonradan şartların değişmesi. . HOPT/MÜLBERT. 637. vadelerin uzun olması. 253. Yürürlük süresi sözleşmede kararlaştırılmış olabileceği gibi. s. N. HOPT/MÜLBERT. bu tür münferit krediler banka ile üçüncü şahıs arasındadır. 224. faiz oranlarının artması gibi sebeplerle banka yeniden kredi vermekten kaçınabilir. CANARIS.176 Kredi açma sözleşmesinin süre bitimi sebebiyle sona ermesi ileriye etkilidir ve bankanın gelecekteki kredi temin borcunu ortadan kaldırır. Ayrılık prensibi para ödünçleri için de uygulanır. Bazı hallerde münferit işlemin süresi biterken kredi açma sözleşmesi devam edebilir. HEERMANN. 636. HEERMANN. Kreditrecht. İleriye etkili sona erme özellikle aval. CANARIS. N. münferit ilişkinin aniden sonlandırılması gibi bir ihtimali ortadan kaldırır530. banka ile müşteri arasındaki temel ilişkinin süre bitimiyle ortadan kalkmasından etkilenmezler529. 528 529 530 531 CANARIS. Münferit işlem için süre belirlenmemişse nakdi kredilerde karz sözleşmesinin sona ermesine ilişkin hükümler münferit işleme uygulanır ve kredi açma sözleşmesi ile karışması önlenmiş olur.

533 534 532 STAUDER. Kredi alanın ölümü ve fiil ehliyetini kaybetmesi sonucu kredi sözleşmesinin kural olarak sona ereceği kabul edilmektedir532. istisna sözleşmesinde müteahhidin ölüm ve aciz hali (BK m. 331. sözleşme iş görme edimlerini içermektedir. . HOPT/MÜLBERT. kredinin birden fazla kişinin lehine açılması halinde ise bunlardan birinin ölümü halinde hayatta kalanların krediyi alacağı sözleşmede kararlaştırılabilir. s. ALICA. CANARIS. Kredi Açma Sözleşmesi. s. N. fiil ehliyetini kaybı veya iflası halinde sözleşmenin sona ereceği kabul edilmiştir. Bununla birlikte kredi alanın ölümü halinde kredinin mirasçılara ödenebileceği.177 III) Kredi Alanın Ölümü ve Tarafların İflası Kredi açma sözleşmesinde banka. Kreditrecht. HEERMANN. Bu durumda kredi alanın ölümü ve fiil ehliyetini kaybı halinde sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kredi açma sözleşmesinin sona ereceği kabul edilmelidir. Borçlar Kanunu’nda. iflas kredi açma sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesine sebep olmaz ancak bu durumda güven ilişkisi bozulacağından bankanın kredi kullandırmaktan kaçınma ve sözleşmeyi haklı sebeple fesih imkânı vardır534. N. 284. aynı esas kredi açma sözleşmesine kıyasen daha geniş bir koruma sağlayarak BK m. 347/1-2). 165. Kredi alanın iflası durumda hakkı tehlikeye giren banka borcunu genel hükümlere göre yerine getirmekten kaçınabilir ve sözleşmenin feshini isteyebilir ( BK m. 143 ve orada anılan yazarlar. Kredi açma sözleşmesinde karşılıklı güven ilişkisi ve tarafların kişisel özellikleri önem taşır. bu sebeple vekalet sözleşmesindeki hükümler kıyasen uygulanabilir. s. Kredi alanın iflasını kendiliğinden sona erme sebebi sayan yazarlar varsa da533. 535/2-3). vekalet sözleşmesinde taraflardan birinin ölümü. 147. 371). s. Kredi alanın tüzel kişilik olması halinde. 82 ). kredi alanın şahsını ve kişisel özelliklerini dikkate alarak onunla kredi ilişkisine girer. adi şirket sözleşmesinde ortaklardan birinin ölümü (BK m. hizmet sözleşmesinde işçinin ölümü ve işverenin şahsının önemli olduğu hallerde onun ölümü (BK m. 283. bu tüzel kişiliğin sona ermesi de gerçek kişinin ölümü gibi kredi açma sözleşmesinin sona ermesine sebep olacaktır. 657. 310 ( BGB § 490 ) YÜKSEL.

AVANCINI/IRO/KOZIOL. kredi kullandırma borcunun ifasını imkânsızlaştırmadığı sürece. N. 111 vd. Kredi veren bankanın iflası. HOPT/MÜLBERT. Bu durumda banka yerine iflas idaresi İİK m. kendiliğinden kredi açma sözleşmesinin sona ermesine sebep olmaz. Kredi açma sözleşmesinin belirsiz süreli olarak kurulmuşsa sözleşmede borca aykırılık veya sona erdirme için başka bir haklı sebebin bulunmaması halinde taraflar ancak olağan fesih yoluyla sözleşmeyi sona erdirebileceklerdir. IV) Belirsiz Süreli Sözleşmenin Olağan Feshi Kredi açma sözleşmesinde taraflar sözleşmenin sona erme zamanını belirlememişlerse veya kredi belli bir proje veya faaliyetin finansmanı için verilip onun süresi ile sınırlı kurulmamışsa sözleşme belirsiz sürelidir.178 hükmünde karz sebebiyle tekrar edilmiştir535. Bu zaten işlemin amacından ve konusundan da ortaya çıkan ve kredi müşterisini sözleşme süresince güvenceye alan açık bir durumdur537. N. CANARIS. İflastan önce gerçekleşmiş münferit kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin iflas sebebi ile sona erdirilmesinden etkilenmezler. Belirsiz süreli sürekli borç ilişkilerinde taraflardan her birine. s. HEERMANN.1/87. 535 536 537 YÜKSEL. . 103. 284. N. ayrılık prensibine göre devam ederler ancak kredi açma sözleşmesinin feshi daha fazla kredi temini borcunu ortadan kaldırır536. Kredi Açma Sözleşmesi. 644. Açık vade veya belli şartların gerçekleşmesine bağlı olarak iade zamanının tespit edilmiş olduğu hallerde bu özel düzenlemelerin şartları gerçekleşmeden olağan fesih mümkün olmaz. Kreditrecht. GUGGENHEIM. HOPT/MÜLBERT. tek taraflı irade beyanıyla uygun süre vererek bu ilişkiyi ileriye etkili sona erdirme imkanı tanınmıştır538. 143. 198 hükmünce sözleşmeye devam ettiği müddetçe kredi açma sözleşmesine dayanan kredi ilişkisi de devam edecektir. 333. 538 SELİÇİ. Kreditrecht. N. bu durumda sözleşmenin kendi bitim süresi vardır ve olağan fesih imkânı kredi açma sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa ortadan kalkar. s. s. 285.

Söz konusu madde uyarınca taraflar iade borcunun istenildiği zamanda muacceliyet zamanının geleceğini kararlaştırabilirler ancak bu hüküm genel işlem şartları içinde değil bireysel anlaşma konusu olmuşsa geçerli sayılabilecektir540. s. 157. ATAMER. s. 348 542 543 ARSLANLI. Kredi Açma Sözleşmesi. Kredi Sözleşmeleri. 44. s. Ticaret Hukuku. s.179 Bir kısım yazar. 43 540 541 539 ATAMER. Kredi Sözleşmeleri. KARAYALÇIN. 1998. sözleşme güven ilişkisinin bozulduğu hallerde mehil dahi vermeden sözleşmeyi feshedebileceklerdir543. Sabih. s. s. Arslanlı ise. cari hesap sözleşmesi ise ifa şeklini belirleyen ek bir sözleşme olarak kredi açma sözleşmesinin içeriğine dahil edilebilmektedir. bu durumda BGB § 489 üç aylık süre geçerli olacaktır. teminat veya hizmet edimi içeren sözleşmelerin edimleri kredi açma sözleşmesinin konusunu ve ifa şeklini oluşturabilmekte. 96/2 hükmünce fesih hakkını kullanacak bu durumda bir kısım yazara göre ihbarın karşı tarafa ulaştığı anda fesih hüküm ifade edecektir541. Yaşar. Para ödüncü.97 hükmünce bu durumda on gün önceden feshin ihbarı gereklidir. ifası nakdi kredi verilmesi şeklinde gerçekleşen kredi açma sözleşmelerinde açık şekilde bir iade zamanı belirlenmemiş veya en kısa zamanda iade şart edilmiş ise karz sözleşmelerindeki iade ile ilgili şartlar ve sürenin uygulama alanı bulabileceğini belirtmektedir 539 . s. ancak tüm bu sözleşmeler kredi YÜKSEL. 1968. ARKAN. 590 ( ATAMER. 43 .43 ten naklen). Kredi Sözleşmeleri. Taraflar arasındaki ilişkiye karz sözleşmesinin hükümlerinin kıyasen uygulanabileceği hallerde BK m. s. Kredi Sözleşmeleri. Açık ve örtülü şekilde bir süre sözleşmeden tespit edilemiyorsa veya önümüzdeki hafta veya aylarda şeklinde belirsiz bir iade süresi varsa. 312 uyarınca 6 haftalık bir fesih öneline bağlı kalınarak fesih imkânı kullanılabilecektir. Ankara. . Belirli süreli bir cari hesap sözleşmesinin varlığı halinde ise ancak haklı nedenle fesih mümkün olacaktır. 147. Taraflar arasındaki ilişkiye vekalet sözleşmesinin hükümleri uygulanırsa. Ölüm ve fiil ehliyetinin kaybı haklı sebeptir TTK m. 240 ATAMER. Banka ile müşteri arasında cari hesap sözleşmesinin varlığı kabul edilebilirse bu durumda iki tarafta TTK m. STAUDER. Ticari İşletme Hukuku. fesih sürelerinin amacının karşı tarafın kendisini sözleşmenin bitimine hazırlaması olduğundan her zaman için makul bir sürenin verilmesinin uygun olacağını belirtmektedir542.

312 ( BGB § 489 ) hükmü kredi açma sözleşmesi kapsamındaki münferit ödünç işleminin feshi için ancak kıyasen uygulanabilir. Kreditrecht. bunların sona ermeleri hakkındaki şartların sözleşmeye doğrudan uygulanabilmesine imkan vermez. Kredi açma sözleşmesinin sona erdirilmesi için lüzumlu ihbar süresi her somut sözleşme ilişkisinde farklı uzunlukta olabilir.180 açma sözleşmesinin yapısından. kullanım alanı her ilişkide farklı özellikler gösterebilir. N. 526 N. Feshi ihbar süreleri konusunda taraflar anlaşamazlarsa bu süreleri hakim hakkaniyete göre belirleyecektir. çerçeve ilişkinin durumu ve ona dayanarak daha sonra münferit kredi işlemleri yapma yükümünden kurtulma imkanıdır544. Kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturan münferit işlem genelde para ödüncüdür ancak çerçeve nitelikli sözleşmenin içeriği. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliğini. kredi alanın yaptığı yatırımların büyüklüğü ve yeni kredi CANARIS. sözleşmeye dayanarak yapılan işlerin. kredinin amacı. Para ödüncünün olağan fesihle sona ermesine ilişkin BK m. HEERMANN. Feshi ihbar süresinin hakkaniyete uygun olup olmadığı her somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. N. s. 17. ilişkinin süresi. 333. taahhütlere girilmiş olabilir. HOPT/MÜLBERT. 312 ye göre belirlenebilir. LOMBARDINI. Feshi ihbar süreleri saptanırken. amacı. niteliği farklıdır ve sona erme ile ilgili açık kalan hususlar ödünçle örtüşmemektedir. sona ermeleri farklılık gösterir. Kredi açma sözleşmesi bağlı olarak kullandırılmış para ödünçlerinin durumu öncelikle çerçeve sözleşmenin unsurlarına ve eğer kredi açma sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa BK m. 264. Kredi açma sözleşmesine güvenerek önemli yatırımlar yapılmış. Yan sözleşme niteliğindeki cari hesap sözleşmesinin ve belli şekillerde ödünç. ifa şekilleri. hukuki niteliğinden ayrıdır. GUGGENHEIM. 645. 544 . Bu nedenle sözleşmenin sona erdirilmesi kredi alana başka şekilde ekonomik imkan sağlamaya imkan verecek bir feshi ihbar süresine bağlı tutulmalıdır. yükümlülüklerin kapsamı. garanti ve vekalet sözleşmesi niteliği gösterebilen münferit işlemlerin kredi açma sözleşmesi kapsamında varlığı. s. Münferit kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin ifasına hizmet ederler ve edim bağlılığı sebebiyle ona bağlılıkları devam eder. Kredi açma sözleşmesindeki sorun ödüncün feshi ve iadesi değil. s. 102.

s. NUISSL. 333. N. 546 547 548 549 545 SELİÇİ.1/87. Haklı nedenle fesih imkânı kanunda düzenlenmiş olan sürekli borç ilişkisi oluşturan sözleşmeler yanında atipik nitelikteki sürekli borç ilişkileri bakımından da MK m. N. 150 vd. Müşteri tarafından olağan fesih kurumuna esasen ihtiyaç yoktur. 550 SELİÇİ. 531 N. çünkü kredi müşterisinin talep borcu genel olarak yoktur. AVANCINI/IRO/KOZIOL. adi kirada BK m. 150. HUBNER. CANARIS. 103. belirli veya belirsiz süreli sürekli borç ilişkisinin. hasılat kirasında m. 159. GUGGENHEIM. Olağan fesih hakkının kötüye kullanılması halinde. fesih beyanında bulunan YÜKSEL. s. N. V) Haklı Nedenle Fesih Olağanüstü fesih. . German Banking Law. German Banking Law. Bu imkan doğrudan kredi açma sözleşmesinin tabiatından doğar ve bu konuda sözleşmeye ayrı bir hüküm konmasına dahi gerek yoktur549. Borçlar Kanunu’nda bazı sözleşmeler için önemli ve haklı nedenle fesih imkânı düzenlenmiştir. 648. 264. 35. Kredi Açma Sözleşmesi. s. AVANCINI/IRO/KOZIOL. s. Kredi açma sözleşmesinde de taraflardan biri haklı nedenlerin ortaya çıkması halinde belirli veya belirsiz sözleşmeyi önelsiz olarak derhal feshedebilir. fesih geçersiz sayılacak ve borç ilişkisi devam edecektir546. s. s. haklı nedenlerin varlığı halinde süresinden önce ve ileriye etkili olarak sona erdirilmesidir548. CANARIS. 147. hizmet sözleşmesinde m.. 27 vd. Haklı sebep. 226. ÖZ. LOMBARDINI. 649. N. N. s. 344 bu düzenlemelere örnek oluşturmaktadır. 286. 264. N. N. Bütün bunlara rağmen müşteri kredi açma sözleşmesinde özel yükümlülük altına girdiği hallerde olağan fesih imkânından yararlanabilecektir547. Kreditrecht. İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi. 264. CANARIS. HOPT/MÜLBERT. s. HEERMANN. HOPT/MÜLBERT. 203. İstanbul 1989.181 bulmak için ihtiyacı olan süre gibi unsurlar dikkate alınacaktır545. Kreditrecht. SELİÇİ. 645. s. 158. bu sadece bir haktır. N. 2 dürüstlük kuralı hükmünce var olan bir imkândır550. HUBNER. s. Turgut. Hazır bulundurma ücreti ise genelde sözleşmenin sona ermesi sırasında tahsil edilmektedir.1/87.

edim karşı edim arasındaki dengenin bozulması veya sözleşmenin amacına ulaşma imkânının sürekli olarak ortadan kalkması. güven ilişkisinin bozulması gibi taraflar arasındaki iş ilişkisini etkileyecek durumlar. 17 den naklen ) SELİÇİ. 1968. 186 vd. s. N. SELİÇİ. N. sözleşmede belirlenen veya ihbarla belirlenecek bir sürenin beklenmesine lüzum kalmadan kredi açma sözleşmesi olağanüstü fesih yoluyla sona erdirilebilir553. bu durumda fesih şartları ve sebepleri sözleşmeye göre belirlenecektir. LOMBARDINI. Sözleşmede fesih imkânının kullanılması için ayrıca ihbar ve ihbarla birlikte uygun süre verilmesi kararlaştırılabilir. Kredi açma sözleşmesi özellikle kredi alanın kişiliği ve ekonomik durumu dikkate alınarak kurulan ve karşılıklı olarak sıkı bir güven ilişkisinin varlığı ile devam eden bir sözleşmedir. s. Olağanüstü fesih imkânı kredi açma sözleşmesinin şartlarında düzenlenebilir. HOPT/MÜLBERT. HOPT/MÜLBERT. CANARIS. Kredi açma sözleşmesinde düzenlendiği hallerde olağanüstü fesih şartları ve kullanılış şekli sözleşmenin yorumu ile belirlenecektir. işlem temelinin çökmesi gibi durumlardan da kaynaklanabilir. N. ayıplı ifa. 171. s. N. 531 N. ifa engeli olarak ortaya çıkan bir durumun ne zaman sözleşme ile bağlı kalmayı bu engelden zarar gören taraf için tahammül edilmez hale soktuğu her somut ilişkide. 264. 263. 171 dn. Bu engel taraflardan birinin kötü ifası. Kreditrecht. NUISSL. Freiburg. Gülçin. 103. tarafların dışındaki bir takım olgular sebebiyle. Kredi ilişkisine ait sorunun şartları. 649. GRASSINGER. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Çekilmezlik durumunun ortaya çıkıp çıkmadığı.1/88 553 552 551 N. CANARIS. 78. kusurlu ifa imkânsızlığı gibi sözleşmeye aykırı davranışından kaynaklanabileceği gibi. Sponsorluk Sözleşmesi. 196. GUGGENHEIM. N. taraf menfaatleri dikkate alındığında şartlar uygunsa.35. GAUCH. Ankara 2003. 649. System der Beendigung von Dauervertragen. bu ilişkinin niteliğine göre ve objektif olarak değerlendirilecek bir durumdur552. Peter.182 taraf için sözleşme ile bağlı kalmayı çekilmez hale sokan bir ifa engelinin ortaya çıkması durumudur.. s. AVANCINI/IRO/KOZIOL. s.1/77. sözleşmeden beklenen faydanın gerçekleşmesine engel olabilecek şekilde ifa engelleri ilişkiyi çekilmez hale getirebilecektir. Kreditrecht. N. Genel olarak dürüstlük kuralı çerçevesinde sözleşme ile bağlı kalmayı tahammül edilmez hale sokan sebepler sözleşmeyi haklı nedenle feshe imkân verirler551. 173 vd ( Grassinger. s. . s. 226.

ancak sözleşmenin sürekli borç ilişkisi niteliğinde olması sebebiyle haklı nedenle fesih imkanının varlığı çıkarılabilir. ancak sürekli sonraki borç ilişkisinde direnime ve düşenin gereği tutum gibi ve davranışlarından edimlerinde süresinde yerine getirilemeyeceği açıkça anlaşılıyorsa sözleşme önelsiz olarak feshedilebilir. ve orada belirtilen yazarlar. . Kreditrecht. 227. 227. N. Kredi açma sözleşmesinde her borç ihlali önelsiz fesih imkânı vermez. STAUDINGER.. kredi alanın faiz ve komisyon ödeme borcunda kısa süreli direnimi veya önemsiz bir tutarın ödenmemesi tek başına sözleşmenin haklı nedenle feshi için yeterli değildir. N. 1531. 555 556 554 SELİÇİ. 264. 158. s. Türk Hukukunda kredi açma sözleşmesi tipik bir sözleşme olarak düzenlenmemiştir. 649. 103. kredinin amacına uygun kullanılması gibi yan yükümlülüklere aykırılık halleri. Tarafların birbirleri hakkında öğrendikleri bilgileri ve gizli kalması gereken konuları açıklamaları. BGH NJW 1958. 735. GUGGENHEIM. NUISSL.1/88. teminat verme veya bunları güçlendirme konusunda bankaca yapılan taleplerin değerlendirilmemesi olağanüstü fesih için haklı sebep olacaktır556. § 242 N. German Banking Law. AVANCINI/IRO/KOZIOL. N. haklı sebeplerin neler olduğunu belerlerken MK m.. s. İfanın BGB § 242 de belirtilen dürüstlük ve güven ilkelerine uygun şekilde gerçekleştirilmediği ve taraflar bakımından sözleşmeye bağlılığın beklenemeyeceği hallerde olağanüstü fesih imkanı olacağı hk. CANARIS. s.. HUBNER. N. CANARIS. 158. N. Bu düzenlemede de haklı nedenin takdiri hakime bırakılmıştır. 4 hükmü uyarınca her somut olayda hakkaniyete göre karar verecektir. kredi alanın ekonomik durumu hakkında asılsız bilgi vermesi. s. NUISSL. sır saklama. Hakim. Kredi açma sözleşmesinin iş görme edimlerini de içermesi sebebiyle hizmet sözleşmesinin haklı nedenlerle feshini düzenleyen BK m. STAUDER. N. güven ilişkisini ortadan kaldıran borca aykırılık hali asli edimlere ait olabileceği gibi yan edim borcuna da aykırı olabilir555. 201. ekonomik durumunda bozulmalar. İfa engeli olarak ortaya çıkan. 1963 1451. 344 hükmünden kıyas yoluyla yararlanılabilir.. 649. HOPT/MÜLBERT.183 Kredi açma sözleşmesinin olağanüstü fesih yoluyla sona erdirilebilmesi için bu konuda sözleşmede hüküm bulunması şart değildir. İfa aksaklıkları ve borçların ifasında dürüstlük ve güven ilkelerine aykırılık hallerinde taraflar bakımından sözleşmeye bağlılığın beklenemeyeceği şartlar oluşmuşsa olağanüstü fesih yoluyla sürekli borç ilişkisi niteliğindeki sözleşmenin sona erdirilmesi imkanı doğar554.

N. s. s. Kredi alana. 264. ödeme borcunun bir kereden fazla sayıda geciktirilmesi veya ödenmemesi halinde bu durumun olağanüstü fesih sebebi olacağı veya kredinin geri ödenmesi borcunun doğrudan muaccel hale geleceği şeklindeki düzenlemelerin geçerli olacağı kabul edilmektedir. s. SCHOEN. BGH BB 1956. AVANCINI/IRO/KOZIOL. § 242 N. Alman Federal Mahkeme kararlarında da kredi alanın işlerindeki ciddi bozulmalar ve iflas tehlikesinin oluşması halinde kredi verenden sözleşmeyi uzatmasının veya daha fazla kredi vermesinin beklenemeyeceği belirtilmektedir.159 STAUDER. 164. ATAMER. STAUDINGER.. 45 560 559 . işlerini kötü idaresi veya teminatlarının değerinin düşmesi gibi durumlar olağanüstü fesih sebebi olarak kabul edilmektedir560. Bu imkân sözleşmenin ifa aşaması başlamadan önce de bazı yan borçların ihlali halinde de kullanılabilir. 419. HOPT/MÜLBERT.159. s. BGH WM 1956. dürüstlük ve güven esaslarına göre ek süre verilmesi 557 558 BGH 1937 2765. iflas tehlikesinin oluşması.184 Öncelikle ifa aksaklıkları müşteri ve veren tarafın kredi açma sözleşmesini olağanüstü fesih yoluyla sona erdirmesine imkânı verir. STAUDER. 217. s. Kredi alanın iflası. HUBNER. s. N. N. 103. Kreditrecht. 1958 1295. kredi alana kusur yüklenemediği hallerde olağanüstü fesih yoluyla sözleşme sona erdirilemeyecektir558.. BGH NJW 1951 836. 649. ancak sözleşmede faiz ödeme konusundaki aksaklıkların olağanüstü fesih sebebi olarak açıkça düzenlenmesi mümkündür. CANARIS. Faiz ile ilgili feshe imkân veren örtülü Faiz düzenlemelerin. Kredi açma sözleşmesinde kararlaştırılan karşı edim niteliğindeki faiz ödeme borcunun bir defa belli bir süre yerine getirilmemesi kural olarak olağanüstü fesih yoluyla sözleşmenin sona erdirilmesine imkân vermez. Kredi Sözleşmeleri. GUGGENHEIM. 736. German Banking Law. 158. müşteri tarafından faiz ödenmemesi halinde fesih hakkını uygun bir zamanda ve gecikmeden kullanabilecek aksi takdirde bu hakkını kaybedecektir. aynı zamanda gecikme kredi alanın kusuruna dayanmalıdır.1/88. bankanın bu türden kayıplarının kısa sürede karşılandığı ve buna rağmen acilen fesih yoluna gidildiği hallerde geçerli olamayacaktır557. Banka. Kredi alanın ekonomik durumundaki her türlü bozulma da olağanüstü fesih sebebi olarak kabul edilmektedir ancak bu bozulmaların kredi tutarının veya gerekli karşılıkların iadesini tehlikeye düşürecek ölçüde olması lazımdır559.

CANARIS. Kredi verilmesi konusunda bankalara getirilen kısıtlamalar. 1451.160. s. ( BGB § 488–490) . N. Olağanüstü fesih şartları dürüstlük ve güven esaslarına göre değerlendirilecektir564. s. 103. SELİÇİ. s. . 650. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht. STAUDINGER. N. ATAMER.160. 263. s. s. German Banking Law. Müşteri ise bu sebeplerle olağanüstü fesih imkânını kullanabileceği kabul edilmektedir563. STAUDER. 103. 729 . s. HOPT/MÜLBERT. STAUDINGER. Kreditrecht. RÄNTSCH.. 567 566 STAUDER. 148. 158. s. Kredi Sözleşmeleri. Fesih şartlarının oluşumunda taraflardan birinin kusurlu olması aranmaz.160. ek teminat aranabileceği hallerde bunun oluşan riski karşılar yeterli miktarda olması lüzumludur. 264. s. § 609 N. 45. BGH WM 1960. durumun haklı gösterdiği bazı hallerde taraflardan hiçbirine kusur yüklenemese de olağanüstü fesih imkânı kullanılabilir ancak hakkın kötüye kullanılması yasağı haklı sebeple fesih imkânının sınırını oluşturacaktır565. s. CANARIS. § 242 N. 576. genel ekonomik bozulmalar banka için olağanüstü fesih sebebi olarak kabul edilmemektedir562. § 242 N. STAUDER. Olağanüstü feshin ciddi ve geri alınamaz sonuçları sebebiyle hangi hallerin tam bir fesih imkanı sağladığı ve sürekli borç ilişkisinin kısmen devam etmesinin mümkün olup olmadığı kredi ilişkisindeki şartlara göre değerlendirilecektir566. s. GUGGENHEIM. olağan fesih imkânının ise belli bir süre ile sınırlı olarak kaldırılabileceği kabul edilmektedir. 564 SELİÇİ. 8.185 veya teminatlarını arttırma imkânının tanınması kredi ilişkisindeki şartlara göre değerlendirilecektir561. bankanın nakit darlığına düşmesi veya müşterinin satışlarında gerçekleşen düşmeler. 649. BGH NJW 1963. Özellikle banka için fesih imkânının uzun bir süre ortadan kaldırılabileceği Alman doktrininde kabul edilmektedir567. Olağanüstü fesih imkânının kredi açma sözleşmesine konacak bir hükümle ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığı.BGH NJW 1951. Kredi Sözleşmeleri. s. iyiniyet kurallarına aykırılık ve gabin hükümlerine 561 562 563 SCHOEN. 585 STAUDER. SCHOEN. BGH NJW 1963. CANARIS. 649. 148. N. Müşteri kredi açma sözleşmesinin zayıf tarafıdır ve sözleşmeyi fesih imkânının uzun bir süre için kaldırılması ekonomik özgürlüğüne aşırı kısıtlama getireceği için. 45. 650.161. GUGGENHEIM. HUBNER. N. STAUDINGER.166. N. N.. s. 1451. 726. 165. 836. s. s. Fesih şartlarının iyiniyet ilkeleri ışığında değerlendirileceği hk.. 264. ATAMER. 565 CANARIS.

I/2. 1645. N. 1.. 264.161. NUISSL. . STAUDER. 143. Müşterinin aczi. örneğin iflası veya aleyhindeki haczin neticesiz kalması sonucu güven ilişkisi bozulacağından. 158. N. VI) Sözleşmenin Kredi Alanın Aczi Sebebiyle Feshi Kredi alanın ekonomik durumunda kredi açma sözleşmesinin kuruluşu aşamasından sonra oluşan kötüleşmeler bankaya ön edim niteliğindeki yükümlülüklerini yerine getirmekten kaçınma ve sonuç olarak sözleşmeden çekilme imkânı verir569. 82 ). BECKER. HOPT/MÜLBERT. 316 N. Tüm bu durumlarda kaçınma. N. 2. N. N. bankanın kredi kullandırmaktan kaçınma ve sözleşmeyi haklı sebeple fesih imkanı vardır. 569 570 568 CANARIS. 213. 351. BECKER. TANDOĞAN. 158. 587. (BGB § 488– 490). ( BGB § 488–490) . s. 654. 571 572 YÜKSEL. CANARIS. Bu durumda hakkı tehlikeye giren banka borcunu genel hükümlere göre yerine getirmekten kaçınabilir ve sözleşmenin feshini isteyebilir ( BK m. sözleşmesinin kuruluşundan sonra gerçekleşen kredinin iadesi konusundaki belirsizlikler de bankaya sözleşmeyi fesih yetkisi verir572. RÄNTSCH. Aynı esas kredi açma sözleşmesine kıyasen daha geniş bir koruma sağlayarak BK m. 351. 654. N. 213. HUBNER. YÜKSEL. German Banking Law. N. 654. TANDOĞAN. Kredi Açma Sözleşmesi. s. 82’den farklı olarak sadece teminat gösterilinceye kadar kaçınma imkânı değil ödünç konusunu ifadan kesin olarak kaçınma imkânı verir570.. NUISSL. Ancak kredi alana fesih için belli veya uygun bir süre önceden ihbar yapma yükümü getiren hükümler geçerli olarak kabul edilmektedir. s. HUBNER. CANARIS. NUISSL. KÖNDGEN. German Banking Law. s. s. 143. Kredi Açma Sözleşmesi.. Kredi alanın ekonomik durumunda ve malvarlığında kredinin iadesini tehlikeye düşürecek ölçüde ciddi bozulmalar. s. s. hukuken sözleşmeden dönme anlamındadır571. m.186 göre geçersiz kabul edilmelidir568. 316 N. m. 212. 310 hükmünde karz sebebiyle tekrar edilmiştir. Kreditrecht. tecrübesiz ve bilgisiz durumdaki taraftan aşırı faydalanma amaçlı olarak yapılan işlemlerin hükümsüz olacağı kuralına göre kredi alanı süresiz olarak bağlayan hükümlerin geçersiz olacağını belirtmektedir. I/2. Yazar BGB § 138 de belirtilen iyiniyet kurallarına aykırı işlemlerin geçersizliği ve zayıf. düzenleme BK m.

Banka kredi açma sözleşmesinin kurulduğu sırada kredi alanın ekonomik durumundaki bozulmaları biliyorsa. bu yönde yardım amaçlı iş ilişkisinin varlığı belli olmuyorsa. 11. N. 1646 574 575 576 573 TANDOĞAN. Kredi Açma Sözleşmesi. 316 N. 654. YÜKSEL. 316 N.187 Kredi açma sözleşmesi kredi alanın şahsi durumunun önemli olduğu bir sözleşmedir. 351. 351 . sözleşmeyi değil bir paranın teslimini ve diğer kredi kullandırma borçlarını yerine getirmekten kaçınmaktadır. borçlar hukuku anlamında sözleşmenin bağlayıcı olmadığının ileri sürülmesinden farklı bir durumdur. Bu şartlarda cayma ve ret halinde kredi alanın yeni teminatlar vermesi bile bankayı kredi vermeye zorlayamaz575. özellikle Alman Hukuku’nda BGB § 490 hükmünün sona erme hakkındaki ayrıntılı düzenlemesinin benzer kredi işlemlerine de uygulanabileceği yönündedir576. § 609 N. I/2. 587 . esaslı hata sayılabilir ve ayrıca sözleşmenin de iptaline imkan verir. m. 587. I/2. 2. bir hatanın varlığı kabul edilmeli ve kredi verenden bilmeme konusunda çok sıkı delil istenmemelidir573. Müşterinin ödeme kabiliyetinde hata özellikle kredi açma sözleşmesi için ticari doğruluk gereği akdin lüzumlu vasıflarında hata niteliğindedir. Müşterinin mali durumundaki bozukluğu düzeltme amacıyla kredi verilmemişse. PALANDT/PUTZO. ( BGB § 488-490) . s. ifaya başlamışsa artık bu sebebe dayanarak fesih imkânını kullanamaz574. s. 1. CANARIS. bu konuda hataya düşmemiş ve sözleşmenin kurulmasını kabul etmiş. m. 316. Bankanın para ödüncüne ilişkin sözleşmelerde BK. TANDOĞAN. BECKER. RÄNTSCH. (BGB § 488-490). diğer kredi işlemlerine ise kıyas yoluyla dahi uygulanamayacağı ve iki tarafa borç yükleyen BECKER. STAUDINGER. s.. s. 316 N. 143. ( BGB § 488-490) . s. onun aczi kredi açma sözleşmesinin kuruluşundan sonra meydana gelmemişse yani mali durumu ve kredi yeterliliği konusunda hata yapılmışsa bile ödemeden kaçınma imkânı vardır. KÖNDGEN. Müşterinin ödeme gücünün tespitinde hataya düşen taraf. BECKER. § 490. Karz sözleşmesine ait bu düzenlemenin para ödünçlerine uygulanabilecek bir hüküm olduğu. BGB § 490) düzenlenen ifadan kaçınma imkânının tüm kredi açma sözleşmelerine kıyasen uygulanabilirliği tartışmalıdır. 310 ’da (OR m. m. RÄNTSCH. genel görüş bu hükmün uygulama yönünden sadece para ödünçleriyle sınırlı olmadığı. Söz konusu maddenin kapsamındaki hata. 4.

N. kredi alacaklarının iadesinin tehlikeye düşmesi hallerinde çekilme imkanı veren bir hüküm niteliğindedir. BGB § 490 ) da düzenlenen haliyle karz sözleşmesine özgü bir imkandır. 4. 316 N. s. sadece onunla sınırlı değildir. s. s. BECKER. maddesi karşı edimin tehlikeye düştüğü tüm durumlarda uygulama alanı bulur ve ifadan kaçınma imkanı verirken. 310 ( İBK 316. Bu görüşe göre ödünç alanın aczi sebebiyle ifadan kaçınma imkanı BK m. STAUDER. KÖNDGEN. 1647 PALANDT/PUTZO. CANARIS. kredi açma sözleşmesine bağlı olarak kurulan nakdi kredilere kıyasen uygulanabilirse de özellikle nakdi nitelik göstermeyen diğer münferit kredi işlemlerine uygulanamaz578. s. Aciz sebebiyle ifadan kaçınma konusundaki genel düzenlemenin de BK. 82 ( BGB § 321 ) düzenlemesi ile katı bir şekilde iade borcunu dışlamadan tüm kredi sözleşmeleri için ifadan kaçınma imkanı verebilecek genel hüküm 577 578 579 580 STAUDER. Bu durum ayrılık prensibine göre kredi açma sözleşmesi bakımından genel ve mutlak bir fesih sebebi oluşturmaz. Kredi alanın mali durumundaki bozulmalar sebebiyle iadenin tehlikeye girdiği hallerde BK m. 310 düzenlemesi iade borcunu da kapsayan özel bir düzenleme olarak sözleşmeyi aciz haline dayanarak fesih imkanı verir580. m. Borçlar Kanununun 82. STAUDER.129. 82 ( BGB § 321 ) hükmüne göre krediler için daha dar genellemeler getirir.128. STAUDINGER. kredi ile ilgili tüm iş ilişkilerine kıyas yoluyla uygulanabilecek bir hüküm ve kredi ile ilgili işlemlerin sonlandırılmasını sağlayacak genel şartları belirleyen bir düzenlemedir579. 316 N. 654 CANARIS. BECKER. BK m. 639. Bu hüküm Alman Hukuku bakımından ayrıntılı bir risk belirlemesi ve dağıtımı sağlar. 310 ise özellikle para ödünçlerinde alınan paranın iadesi borcunu da kapsar şekilde.188 bir sözleşme olması sebebiyle kredi açma sözleşmesine dayanan diğer münferit kredilere aciz defi uygulanabileceği de belirtilmektedir577.148. m. burada söz konusu olan fesih imkanı ve şartları karz sözleşmesine ve benzer içerik taşıyan sözleşmelere uygulanabilecek niteliktedir. . § 490. tüm iki tarafa borç yükleyen sözleşmelere uygulanan BK m. (BGB § 488-490). 7. N. 2. Kredi açma sözleşmesi bakımından alınan kredinin iadesi karşılık ilişkide yer almaz ve münferit işlemlerin tasfiyesine yöneliktir. Bu özel düzenleme öncelikle para ödünçlerine uygulanacaksa da. § 610 N.

189

niteliğinde olduğu kabul edilmektedir. Bankanın önceden ifa konusunda borç altına girdiği tüm kredi sözleşmelerinde aciz defi ( BK. m 82 ) kredi alanın mali durumunun kötüleştiği ve bunun düzelmesinin zor olduğu, özellikle devamlı ödemelerin yer aldığı durumlarda genel olarak uygulanabilir ve kredi verene kredi açmaya ilişkin borçlarını ifadan kaçınma imkânı verir, bu sebeple kaçınma hakkı ve dönme hakkı birbirini tamamlar niteliktedir581. Ancak krediler için daha somut ve dar genellemeler getiren ve uygulama kolaylığı sağlayan BGB’nin aksine BK m. 310 düzenlemesi kapsamlı değildir, yine de kredi sözleşmeleri bakımından aciz durumunun ve iade borcunu da kapsar şekilde sonucunun tespiti edilmesi bu hükme göre daha kolaydır. Müşterinin ekonomik durumu ve mal varlığındaki azalmalar objektif esaslara göre değerlendirilecektir, burada kredi verenin şahsi düşünce ve yorumunun önemi yoktur. Herhangi bir ekonomik zorluk ve kapsamına göre sözleşmeyi etkilemeyecek nitelikteki azalmalar ciddi bozulma sayılamaz. Kredi alanın ekonomik durumundaki bozulmaların ciddi sayılabilmesi için bir iflas tehlikesinin doğumu veya iflası da şart değildir, iadeyi tehlikeye sokabilecek derecede görülebilen bozulmalar ciddi bozulma olarak kabul edilebilir, parasal imkan ve şartlarda temel bozulmalar kredinin iadesinin bu sebeple tehlikeye girmesi, ciddi gelir azalmaları, borçların artması, olası iflas durumu önemli ekonomik bozulma olarak kabul edilebilir582. Bankanın alacakları yeterli şekilde teminat altına alınmışsa fesih imkânının ortadan kalkacağı, bununla birlikte teminatların azalması ve güçlendirilmemesi halinde fesih imkanının olacağı kabul edilmektedir583. Gelir ve malvarlığı azalması genel anlamda bir bozulma ve zor durumsa da bu şart değildir, mali bozukluklar, iyi yapılandırılmış mali durum görünümünün devam ettirilememesi, kredi açma sözleşmesi sonucu oluşacak borç birikimi dahi aciz durumunun kabulü için yeterli kabul edilmektedir584. Ekonomik durumdaki genel bozulma ve krizler, savaş tehlikesi, banka kredilerine getirilen kısıtlamalar BK. m. 310 hükmüne dayanarak banka lehine
581 582 583 584

STAUDER, s. 149; CANARIS, N. 655; NUISSL, N. 213. CANARIS, N. 655. STAUDER, s.148. CANARIS, N. 655; NUISSL, N. 212.

190

fesih yetkisi vermez, genel olağanüstü durumlar sebebiyle kredi veren bankanın ekonomik durumu bozulmuş olsa bile fesih imkânının doğmayacağı genel olarak kabul edilmektedir585. Bankanın ekonomik durumundaki bozulmalar dürüstlük ilkesine göre ona fesih imkânı vermez ve kredi verme borcunu ifa etmemesi halinde sözleşmeye aykırı davranmış olur, akdin müspet ihlali sebebiyle tazminat ödeme borcu altına girebilir. Kredi alan dava yoluyla tazminat talebinin yanında taahhüt edilen kredinin kendisine verilmesini de talep edebilir586. Geçerli bir fesih para ödüncü konulu kredi açma sözleşmesini ve tarafların bu sözleşmeye dayanan hak ve yükümlülüklerini sona erdirir.

VII) Sözleşmenin İptali
Bankanın aciz sebebiyle kredi açma sözleşmesini sona erdirebilmesi için kredi alanın ekonomik sonraki durumundaki bozulmaların olması kredi sözleşmesinin sözleşme kuruluşundan aşamada gerçekleşmiş lazımdır,

kurulmadan önce mevcut olmasına rağmen varlığı sonradan ortaya çıkan bozulmalar bankaya ancak hata, hile gibi irade bozukluğu hallerine dayanarak sözleşmeyi fesih imkânı verir587. Kredi alanın bankaya mali durumu hakkında yanlış bilgi vermesi, verdiği teminatlarda yanıltması, hatalı bilgi vermesi, farklı ve yetersiz teminat getirmesi, mesela ipotek vaadine rağmen başka teminat göstermesi gibi durumlar hile sebebiyle fesih imkânı verir588. Kredi alanın mali durumu hakkında yapılan değerlendirmeler kredi açma sözleşmesinin kuruluşunda gizli ama sözleşmenin temelini oluşturan onu şekillendiren öğelerden biridir. Kredi alanın mali durumu ve ödeme gücü her

585 586 587

CANARIS, N. 655; SCHOEN, s. 157; STAUDINGER, § 609 N. 8.; STAUDER, s.148 STAUDER, s.150; STAUDINGER, § 609 N. 8; CANARIS, N. 655

CANARIS, N. 622; STAUDER, s.148; SCHOEN, s. 157, yazarlar kredi alanın ekonomik durumunda önceden var olan bozuklukların BGB § 119 da düzenlenen esaslı hata halleri, şahsın vasıflarında hata, BGB § 123 hükmünde düzenlenen hile ve BGB § 133, 157 hükümlerinde belirtilen dürüstlük ilkelerine göre fesih imkanı vereceğini kabul etmektedirler. Fesih imkanı veren ekonomik güçlüklerin sonradan ortaya çıkması lüzumu yönünde Alman Federal Mahkeme kararı BGH WM 1957, 949; YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi, 143
588

CANARIS, N. 622; NUISSL, N. 220.

191

sözleşmenin kuruluş aşamasında detaylı olarak incelenen bir ön şart niteliğindedir ve uygulamada bu işlemler yapılmadan kredi açma sözleşmesi kurulmaz. Banka, kredi alanın ekonomik durumu, ödeme gücü ve iradesi konusunda hataya düşerse esaslı vasıf hatası sebebiyle sözleşmeyi fesih hakkına sahip olur589. Kredi alanın ekonomik durumu hakkında düşülecek bir hata aslında borçlar hukuku esaslarına göre bir tür saik hatasıdır ancak mali durum özellikle kredi açma sözleşmesi için ticari doğruluğun sözleşmenin lüzumlu vasıflarından olarak dikkate alınmasını gerektiren bir unsuru olduğu için esaslı hata niteliğinde kabul edilebilir. Banka her zaman inceleme yapma, bilgi edinme ve buna göre kredi verme yükümü altındadır. Banka yaptığı detaylı incelemelere rağmen yeterli bilgi edinememiş, hafif ihmali ile görünüşe göre işlem yaparak kredi alanın davranışları, teklifi, mal beyanı gibi hususlara dayanmış ve onun malvarlığı, ödeme gücü konusunda hataya düşmüşse bu sebeple iptal imkânı doğacaktır. Bankanın, kredi alanın şahsı veya sözleşmenin kurulmasına etkili önemli bir özelliği hakkında yaptığı hata esaslı hata sayılır ve sözleşmenin iptaline imkân verir ( BK m. 24 ). Kredi alanın ekonomik durumu konusunda düşülen hatanın iptal hakkı vermeyen saik hatası mı yoksa esaslı bir hatamı olduğu her olayda ayrıca incelenecek ve şartları dar yorumlanacaktır. Araştırma, denetim ve bilgi edinme yükümü sıkı yorumlanmalıdır, bankanın dikkatli ve sıkı araştırma yapma yükümü vardır, bu konuda ihmali bulunmamalıdır590. Müşteri, ödeme gücü, mali durumu veya getirdiği teminatların değerleri konusunda bankayı yanıltmışsa, kasıtlı olarak eksik bilgi vermişse, bankanın hile sebebiyle kredi açma sözleşmesini iptal etmeye ve oluşan zararları talep etmeye hakkı vardır591. Kredi alan kredi sözleşmesinin kuruluşu aşamasında iade ve ücret borcunu banka ile arasındaki uyuşmazlık konusu alacağına mahsup etme niyetinde ise yani kredi alma amaca değil de mahsup ödeşme amaçlı olarak sözleşme ilişkisine girmişse, teminatlar konusunda bankayı yanıltmışsa banka bu

589 590 591

STAUDER, s.147; NUISSL, N. 220; YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi, 143. STAUDER, s. 94. CANARIS, N. 626; YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi, 144

192

sebeple

hile

hükümlerine
592

dayanarak

sözleşmeyi

iptal

edebilir.

( BK 26; BGB § 123 )

.

Kredi açma sözleşmesinin iptali konusunda sözleşmelerin iptaline ilişkin genel kurallar geçerlidir. ( BK, 23 vd.; BGB § 119, 123 ). Taraflar irade bozukluğu hallerinin varlığı halinde kredi açma sözleşmesini geçmişe etkili bir şekilde sona erdirebilirler. Sözleşme ifa aşamasına gelmemişse geçmişe etkili olarak sona erme sorunsuz olarak gerçekleşir, ancak geçmişe etkili olarak sona erme durumu kısmen dahi olsa ifa aşamasına girmiş bulunan bir sürekli borç ilişkisinin yapısına aykırıdır593. İfa aşamasına girmiş olan kredi açma sözleşmesinde diğer sürekli borç ilişkilerinde olduğu gibi geçmişe etkili iptal yerine fesih imkanı kullanılabilecektir, sona erme ileriye etkili olacak banka o zamana kadar yapmış olduğu hizmetlerin bedelini ve kullandırdığı tutarın faizini talep edebilecektir, taraflar karşılıklı olarak verdiklerini sebepsiz zenginleşme esaslarına göre iade edeceklerdir594.

592 593 594

CANARIS, N. 626; STAUDER, s.148; NUISSL, N. 220. CANARIS, N. 622.; STAUDER, s.148 STAUDER, s.140; CANARIS, N. 625; YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi, 144.

genel unsurları kredi açma sözleşmesinde düzenlenmiş ve müşterinin talebi ile türü ve kapsamı belirlenen kredi işlemleridir. Kredi açma sözleşmesi ile özellikle sorumluluk üstlenme şeklinde gerçekleşen ve bankanın üçüncü şahıslarla akdi ilişkiye girdiği ayrı sözleşme özelliği gösteren kredi işlemleri arasında yapı ve nitelik açısından ifa aşaması ile başlayan ayrılık söz konusudur ve bu durum ayrılık prensibi olarak adlandırılmaktadır. Kredi açma sözleşmesine bağlı kredi ilişkisinin olağan fesih veya süre bitimi sebebiyle sona ermesi. münferit kredi işlemleri ise kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayan. Bu tür krediler esas olarak sorumluluk üstlenme şeklinde kredi kullandırma borcunun ifasına hizmet etseler de ayrı bir sözleşme niteliği gösterirler. sona erme zamanına kadar devam eder ve banka feshi ihbar etse de kural olarak ihbarda belirtilen sürenin sonuna kadar kredi alanın taleplerini karşılamak zorundadır. ileriye etkili sona erme ve ayrılık prensibinin sonucu olarak o zamana kadar gerçekleşmiş ifa amaçlı münferit işlemleri etkilemez. Olağan fesih halinde ifasına başlanmış münferit kredilerin kullandırılması devam eder. sürekli borç ilişkisi niteliğindeki kredi . İfa bozukluklarının etkileri ve sona erme doğrudan münferit işlemleri etkilemez ancak bu kural özelikle ifa bozukluklarının varlığı halinde oluşan sonuçların hiçbir şekilde münferit sözleşmeleri etkilemeyeceği anlamına gelmemektedir.193 § 11) SONA ERMENİN MÜNFERİT KREDİ İŞLEMLERİNE ETKİSİ Kredi açma sözleşmesi önceden belirtildiği gibi kredi kullandırma borcu ve kredi ilişkisine ait genel şartları içeren çerçeve nitelikli bir sözleşme. Kredi açma sözleşmesinin taraflara yüklediği tüm hak ve yükümlülükler borçlar hukukunun temel prensiplerine göre sözleşme süresince. Kredi açma sözleşmesine dayanan kredi ilişkisi ve münferit kredi birbirinden bağımsız şekilde sona erdirilebilecektir. Fesih nitelik olarak ileriye etkili şekilde gerçekleşecek ve belirtilen sürenin sonuna kadar kısmi olarak ifa gerçekleşmişse ifa edilmeyen kısımlar için fesih etkili olacaktır.

s.194 açma sözleşmesinin feshi ileriye etkilidir. banka teminatları ve aval gibi bankanın üçüncü şahıslara karşı sorumluluk üstlendiği gayri nakdi krediler genellikle kredi açma sözleşmesinin süresini aşar ve ondan bağımsız olarak sona ererler 598. taleple birlikte bankanın kredi kullandırma borcu mutlak olarak doğar.1/88. HOPT/MÜLBERT. CANARIS. N. kuruluş. Kreditrecht. HOPT. konu. s. HEERMANN. İleriye etkili fesih özelliği ve ayrılık prensibinin sonucu olarak kredi açma sözleşmesinin feshi ifasına başlanmış münferit krediler üzerinde doğrudan sona erme etkisi yapmaz. aksi halde bankalar kredi tahsisindeki gecikmelerden ve bundan doğan sorumluluklardan olağan fesih yoluyla rahatça kurtulabilme imkanına sahip olurlar ki bu da kredi açma sözleşmesinin amacına aykırıdır599. N. N. 647. 263. amaç ve süre bakımından tam bağlılık gösteren nitelikte olmalıdır597. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Kreditrecht. ZHR. ZHR. 263. 645. 272. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 596 597 598 599 595 HOPT/MÜLBERT. bu şekilde tam bir birlik olduğu hallerde kredi açma sözleşmesinin olağanüstü feshi.162. N. Bazı hallerde ise kredi açma sözleşmesi doğrudan tek bir para ödüncü şeklinde münferit işleme hizmet edebilir. 253. . 253. N. Ayrılık prensibinin istisnalarından birini oluşturan bu durum özellikle tek ödemeli para ödüncü şeklindeki kredilerde görülse de. Fesih kullandırılmış kredileri etkilememekle birlikte yeni kredi talebi imkânını ortadan kaldırır ancak eğer lüzumluysa münferit işlemler de ayrıca feshin kapsamına dâhil edilebilecektir 595. 266. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesinin müşteri tarafından olağan feshi halinde de münferit krediler geçerli CANARIS. 330. 159 HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht. HOPT. 272. Bu durum fesih öncesinde ortadan kaldırılamaz. kredi tahsisi şart hale gelir çünkü fesih ileriye etkilidir. s. Münferit işlemlere etkisizlik durumu henüz ödenmemiş olmakla birlikte müşteri tarafından talep edilmiş krediler için de geçerlidir. N. N. 253.1/88. 160. s. Kredi açma sözleşmesine bağlı olarak sona erme için münferit işlem doğrudan kredi açma sözleşmesine bağlı halde yapılmış. Kreditrecht. olağan fesih ve süre dolması hallerinde olduğu gibi münferit işlemi sona erdirmeye yetecektir596. N. STAUDER.

331. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Kredi açma sözleşmesinin feshi edimlerin yerine getirilmemesi veya münferit işlemlerin bedel ve iadelerinde ciddi ifa bozuklukları. 650. CANARIS. N. 650. HOPT. s.195 kalacak. bankanın kredi temini borcunu sona erdirir. N. N. hâlihazırda verilmiş kredileri etkilemez. Bu hükümlerde genel olarak sözleşmenin önemli nedenlerle feshinin açılmış bulunan kredileri derhal sona erdireceği ve iadesinin sağlanacağı taraflarca kabul edilmektedir. 648. irade bozukluğu hallerine dayanıyorsa bu durumlar edim bağlılığı sebebiyle kredi işlemlerinde güven ilişkisini ortadan kaldıracak ve kredi açma sözleşmesi ile birlikte diğer münferit kredilerin iadesi için uygun sebep oluşturabilecektir 601. Kredi açma sözleşmesinin önemli nedenlerle feshi halinde yapılacak yorum ve beyanın değerlendirilmesinde işin niteliği ve beyanın kapsamına göre açık bir tespit yapılamaması. N. CANARIS. STAUDER. 602 603 AVANCINI/IRO/KOZIOL. N. N. Fesih için ileri sürülen sebebin münferit kredilerin ifası 600 601 CANARIS. 650.1/88. HOPT. Kredi açma sözleşmesi veya münferit işlem bakımından akde aykırılık ve irade bozukluğu hallerinde özellikle münferit kredinin konusu para ödüncü ise edim ve işlem bağlılığı sebebiyle ayrılık prensibi mutlak bir şekilde uygulama alanı bulamaz. fesih sebebin önemi. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht. 331.1/88. Kredi açma sözleşmesinin veya münferit kredilerden birinin edimlerinde ilişkin ciddi ifa aksaklıklarının bulunması halinde banka tarafından yapılacak fesih beyanının diğer münferit işlemleri sona erdirme amacının varlığının tespiti. s. s. s. Kredi açma sözleşmesinin olağanüstü fesih yoluyla süre verilmeden sona erdirilmesi de kural olarak ileriye etkilidir. 160. örneğin para ödüncünün feshi ve iade için karz sözleşmesinin olağan feshi ve iadesine ilişkin düzenleme kıyasen uygulama alanı bulabilecektir 600. N. HEERMANN. bu şekilde düzenleme bulunması halinde kredi açma sözleşmesinin feshi münferit işlemler üzerinde doğrudan etki yapacak ve sona erme yoluyla iadeyi sağlayacaktır603. şüphe bulunması halinde sadece kredi açma sözleşmesinin sona erdirildiği kabul edilmelidir602. N.163. Kredi açma sözleşmesinin taraflarca belirlenen hükümlerinde veya genel işlem şartlarında önemli nedenlerle fesih konusu ve bunun etkileri düzenlenmektedir. ZHR. CANARIS.1/88. 160. . HEERMANN. ZHR. AVANCINI/IRO/KOZIOL. fesih beyanının kapsamı ve yorumuna göre belirlenir. 253. s. 263.

çünkü banka burada üçüncü kişilerle bir borç ilişkisine girmiş onlara karşı taahhütte bulunmuştur. s. N. 650. N. HOPT/MÜLBERT. 266. 160. 650-655. CANARIS. s.163.163. ciddi ifa ihlalleri dışında. mesela ciddi ifa bozuklukları. Kreditrecht. N. HUBNER.. kişisel ilişkileri. Kredi alanın kredi açma sözleşmesi veya münferit kredilerden birine ait bedel ve iadeye ilişkin yükümlülüklerini sürekli şekilde ve büyük ölçüde aksatması veya mali durumunda ciddi bozulmaların bulunması halinde banka kredi açma sözleşmesi ile birlikte münferit kredi işlemlerini ifa etmekten kaçınma ve onları sona erdirebilme imkânına sahip olur. Sürekli borç ilişkisi niteliğindeki kredi açma sözleşmesinin feshi için mutlaka kredi alanın kusurunun bulunması şart değildir. N. banka teminatları şeklindeki kredilerde sona erme anına kadar yapılmış bulunan işlemlerden banka sorumlu durumdadır ancak bundan sonraki aşamada teminat yükümlülüğü ortadan kalkar605. N. AVANCINI/IRO/KOZIOL.1/88. kredi talebinin uygun olmaması. PALANDT/PUTZO. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht.196 bakımından önemi incelenecek ve güven ilişkisinin bozulması halinde olağanüstü fesih şartlarına tabi olması mümkün olacaktır604. müşterinin mali yetersizliği. yeni teminat gösterilmemesi gibi sebeplerle feshi ifa edilmiş münferit kredi işlemlerini etkilemez. 266. s. N. HOPT/MÜLBERT. 158. 332. CANARIS. HOPT. Para ödüncü de sürekli borç ilişkisi oluşturmakla birlikte. Gayri nakdi kredilerde bazen münferit kredi üzerinde ani etkinin doğacağı kabul edilebilir. German Banking Law. HEERMANN. 264. taraflar arası yardımlaşma ve sürekli STAUDER. 336. Kredi açma sözleşmesinin. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Kredi açma sözleşmesinin teminatlarında ciddi azalmalar açılmış kredileri vadeye kadar temin edecek durumdan çıkmışsa münferit kredilerinde sona ermesine sebep olabilir. ZHR. N. § 490. 253. BGH WM 69.1/88 606 605 604 . Kredi açma sözleşmesinin feshinden özellikle aval ve banka garantisi gibi gayri nakdi kredilerin etkilenmemesi asıldır. Kreditrecht. s. 335. s. STAUDER. teminatların yetersizliği gibi durumlarda banka borçtan kurtarılma veya ek teminat verilmesi gibi talepler ileri sürebilir606. Kredi açma sözleşmesinin sona ermesi kural olarak sözleşmenin tarafları arasındaki iç ilişkide etkilidir ve üçüncü şahısların bu sözleşme sonucu olarak doğmuş ve halen geçerli bulunan hakları korunur. Özellikle senet kabulleri.

197 hizmeti gerektiren. s. Kreditrecht. Münferit işlemi sona erdiren haklı sebep kredi açma sözleşmesinin feshi için geçerli sebep olmayabilir aynı şekilde kredi açma sözleşmesinin feshi sebebi mutlak anlamda para ödüncünün iadesine de sebep oluşturmaz. Olağanüstü feshin müşterinin talep ettiği ancak kullanmaya başlamadığı kredilere etkisi öncelikle feshin gerçekleştiği zaman ve feshe sebep olan şartlar dikkate alınarak tespit edilecektir. Kredi açma sözleşmesinin olağanüstü feshine sebep olan şartlar genelde ondan temel alan borçlarında ortadan kalkmasına sebep olurlar608. hâlihazırda tamamlanmış olan ifalar iptal edilmez ve etkilenmezler. HEERMANN. bunlara ihtiyaç gösteren sürekli borç ilişkisi değildir. fesih sebebinin önemli olması münferit işlemlerin sona ermesine imkân verebilir ancak şüphe halinde açıklık yoksa sadece kredi açma sözleşmesinin sona erdiği kabul edilmelidir607. AVANCINI/IRO/KOZIOL. N. münferit kredi işlemenin durumu. Sürekli borç ilişkisinde tarafların yerine getirdikleri edimlerin geçmişe etkili olarak ters yönde tasfiyesi ve bu kurumun kredi açma sözleşmesinin yapısına uydurulması ancak kısıtlı hallerde mümkün olabilir. N. 261. 651. 1/88. tarafların menfaatleri fesih sebebinin takdirinde etkilidir. Kredi açma sözleşmesinin kendine özgü ve süreklilik gösteren yapısı nedeniyle sözleşmenin sona erdirilmesi kural olarak geçmişe etkili olmayan fesih yoluyla gerçekleştirilir ve fesih sözleşmenin gelecekte gerçekleşecek ve gerçekleşme aşamasına gelmiş olan kısımlarına etkili olur. kredi açma sözleşmesini ortadan kaldırmaya yarayan sebepler para ödüncünde her zaman uygulama alanı bulamaz. s. 651. N. Bunun dışında henüz kuruluş aşamasında kredi açma sözleşmesini geçersiz kılan sebeplerle sözleşmenin dönme yoluyla sona erdirilmesi de mümkündür. Bankanın kredi ilişkisine devamının adil olup olmadığı fesih sebebinin önemine göre belirlenir. Kişisel ilişkilerden kaynaklanan. 331. N. HOPT/MÜLBERT. Sözleşmeden dönme imkânı kredi açma sözleşmesinin süreklilik gösteren yapısına aykırıdır. Bu durumun bir sonucu olarak kredi açma sözleşmesinin sona ermesi ile birlikte müşterinin münferit işlemlere ilişkin CANARIS. N. HOPT. kredi ilişkisinin şartları. Kreditrecht. 263 . 159. HOPT/MÜLBERT. ZHR. 608 607 CANARIS. ancak güven ilişkisinin sarsılması halinde fesih mümkündür.

HOPT/MÜLBERT.198 ücretleri ödeme borcu ortadan kalkar ancak sözleşmenin yürürlükte olduğu dönem için bankanın faiz ve komisyon alacağı mevcuttur609. taraf yükümlülükleri asıl sözleşme olan kredi açma sözleşmesi hükümlerine ve genel işlem şartlarına tabi olacaktır611. PALANDT/THOMAS § 817. . s. N. 253. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Müşterinin teminat sağlama yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve tarafların karşılıklı güven ilkesine aykırı davranışları halinde sözleşmenin ilk aşamada dönme yoluyla tasfiyesi mümkündür610.1/88. 263. N. N. N. CANARIS.147. Kredi açma sözleşmesinde münferit kredileri etkileyen olağanüstü fesih halleri dahi bankanın kredi kullandırma borcunu ortadan kaldırıp kredinin iadesini sağlayacak ancak kullandırma karşılığı faiz ve diğer kredi ücretlerine etkili olmayacaktır. NUISSL. 610 611 609 STAUDER. STAUDER. s. 657. Kredi açma sözleşmesinin ve ona bağlı münferit kredilerin sona ermesi halinde banka verdiği kredinin iadesi için sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanabilecek ancak tasfiye şartları.162. Kredi açma sözleşmesinin mutlak anlamda geçmişe etkili sona erdirilebilmesi yani dönme durumu ancak sözleşmenin ilk aşamasında. bu sebeple geçmişe etkisi sınırlıdır. tarafların ifa fiillerine başlamadıkları sırada mümkün olabilir. 222. Kreditrecht.

199

SONUÇ
Kredi açma sözleşmesi kredi verene, belli bir bedel karşılığı kredi hazır bulundurma ve kullandırma borcu yükleyen bir sözleşmedir. Kullanılacak kredinin miktarı ve zamanı ise müşterinin ihtiyaçlarına göre onun tarafından yapılacak taleple belirlenecektir. Kredi açma sözleşmesinin temel unsurları ve özellikleri banka uygulaması yoluyla ortaya çıkmıştır çünkü kredi açma sözleşmesi bankacılık uygulaması tarafından ortaya çıkartılmış ve kredi işlemlerinde kullanılmaya başlanmıştır, temeli bankacılık uygulamalarına dayanır. Banka kredi işlemlerinde kullanılan ve sözleşmenin konusunu oluşturan kredi işlemlerinin çeşitliliği sebebiyle, kredi açma sözleşmesi sadece para ödüncü veya konusunu para ödünçlerinin oluşturduğu bir sözleşme olarak tanımlanamaz. Kredi açma sözleşmesinin konusunu para ödüncü yanında aval, banka garantileri gibi nakdi olmayan, üçüncü şahıslara karşı teminat amaçlı krediler, iskonto gibi alacak satışı olarak tanımlanan işlemler de oluşturabilmektedir. Kredi açma sözleşmesini münferit kredi kullandırma işlemlerinin ön hazırlığı veya bir tür önsözleşme, çok aşamalı sözleşme olarak açıklamaya çalışan görüşler de bankacılık uygulaması ve sözleşmenin taraflarının iradeleriyle uyuşmamaktadır. Kredi açma sözleşmesinde tarafların amacı daha sonra kurulacak sözleşmelere bir ön hazırlık veya onların kurulmasına yönelik taahhüt altına girmek değildir, bankanın krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu eğer kararlaştırılmışsa müşterinin komisyon ödeme borcu sözleşmenin kuruluşu ile başlar. Sözleşmede tarafların borç altına girmeye yönelik iradeleri ilk kuruluş aşamasında belirgin niteliktedir, kredi açma sözleşmesi içeriğinde nitelik olarak belirginleşmese de münferit kredi işlemleri yoluyla çeşitli türlerde kredi kullandırma borcu içeren tek aşamalı bir sözleşmedir. Kredi açma sözleşmesini, ödünç, ödünç benzeri sözleşme yada hukuki niteliğini konusunu oluşturan münferit kredinin belirlediği bir sözleşme olarak kabul eden görüşler vardır. Kredi açma sözleşmesi genel kabule göre kendine has özellikleri olan yaygın uygulamalara göre ortak nitelikleri belirginleşmiş sui generis bir sözleşmedir. Konusunu oluşturan münferit kredi işlemlerinin çerçevesini belirlemekle birlikte tipik bir çerçeve sözleşme değildir sadece tüm

200

münferit kredilere uygulanacak ortak hükümleri belirlemekle kalmaz, aynı zamanda banka için kredi açma ve kullandırma borcunu, münferit sözleşmelerin kuruluşuna ilişkin iradeleri içerir bu sebeple borçlandırıcı nitelikli çerçeve sözleşmedir. Banka, sonraki münferit kredi sözleşmelerini kurma değil, kredi açma sözleşmesinin kapsamında veya kredi talebi ile niteliği belirlenen ifa aşamasını oluşturan münferit krediler ile kredi kullandırma borcu altındadır, yani kredi açma sözleşmesi sonraki kredilerin sebebini oluşturan ilk aşama değildir doğrudan kredi kullanma şeklinde alacak hakkı sağlar. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen para limiti ve süreyi, belli bir para ödüncü sözleşmesinin yapılması hazırlığı ve vaadi gören iki aşamalılık görüşü, kredi işlemini kredi verme borcunun ifası ve kredi açma sözleşmesini de ifa sebebi sayan banka uygulaması ve bu kapsamdaki kredi açma sözleşmesi kavramına da uygun değildir. Kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturan münferit kredi işlemleri çeşitlilik göstermekte ve zamanla değişik türde bankacılık işlemleri de sözleşmenin içeriğine dahil olmaktadır. İlk uygulamalarda para ödüncü, aval, iskonto ve teminat mektubu gibi banka garantileri sözleşmenin kapsamına girerken zamanla bankaların akreditif, faktoring gibi işlem ve hizmetlerinin kapsamı da kredi açma sözleşmesi dahilinde belirlenmeye başlamıştır. Münferit kredi işlemlerinin temelini kredi açma sözleşmesi oluşturmaktadır, bu sözleşmeler de kredi açma sözleşmesinin ifası niteliğindedir ve aralarında edim bağlılığı vardır. Kredi açma sözleşmesi ile münferit krediler arasında ifa aşamasında başlayan hukuki nitelik ve amaçlar, sona erme yönünden farklılık ve kısmi bağımsızlık söz konusudur, bu durum doktrinde ayrılık prensibi olarak adlandırılmaktadır. Kredi açma sözleşmesi hukuki nitelik ve amaç yönünden münferit işlemlerden farklı olduğu gibi sözleşmeye aykırılık ve sona erme durumu da münferit kredileri doğrudan etkilemeyecektir. Kredi açma sözleşmesi münferit kredilerdeki standartları, şartları önceden belirler yani kredi açma sözleşmesinde karşılıklı anlaşma yoluyla tarafların hak ve borçlarının sınırlarının ve kapsamının yeknesak olarak belirlenmektedir. Banka, kredi açma sözleşmesinde önceden belirlenen şartlara uymayan kredi taleplerini

201

kabulden kaçınabilme hakkına sahip olduğu gibi, müşteri de şartlara uygun kredi talebinin banka tarafından karşılanacağı güvencesi altındadır. Kredi açma sözleşmesinde bankanın, krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu şarta bağlı değildir, sözleşmenin kurulması ile birlikte hemen doğar ancak banka, kredi alan tarafından talep yapılana kadar bu borcu ifa etme yükümü altında değildir. Kredi talebi, kredi kullandırma ediminin vadesini ve içeriğini belirleyen bir işlemdir. Kredi açma sözleşmesinde mevcut taraf iradeleri eğer açıkça bir kredi türü kararlaştırılmamışsa talep hakkının kullanılması ile belirli hale gelir, bu düzenleme hakkı bir tür seçim hakkı niteliğindedir ve banka için kural olarak bağlayıcı sonuçlar meydana getiren bir işlemdir. Kredi açma sözleşmeleri farklı türde münferit kredi işlemlerinin çerçevesini oluşturabilmektedir ve bu durum uygulama yönünden farklılıklara sebep olmaktadır ancak bunlar asli, temel farklılıklar değildir. Kredi açma sözleşmesi bir kredi kullandırma taahhüdüdür, bu durum bütün kredi açma sözleşmelerinde ortak yöndür ve ifa aşamasını oluşturan para ödüncü, iş idaresi ve teminat, alacak satımı sözleşmesi ise kredi açma sözleşmesinin asli unsurları değildir. Kredi açma sözleşmesi ilişkin ihtilafların çözümünde özellikle nakdi kredilerde karz sözleşmesi, diğer işlemler için; satım, garanti, kefalet, iş görme ve cari hesaba ilişkin hukuki düzenlemelerden kıyas yoluyla ve sözleşmenin yapısıyla bağdaştığı oranda yararlanılabilecektir. Kredi açma sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmedir, banka ve müşterinin borçları birbirine bağlı ve değişim ilişkisi içindedir. Bu sebeple tam iki taraflı sözleşmelerde temerrüdün sonuçlarını düzenleyen BK. 106, ödemezlik define ilişkin BK 81 ve ifa imkansızlığının sonuçlarını düzenleyen BK. 117 hükümleri kredi açma sözleşmesinde uygulama alanı bulur. Kredi alanın talebi ile güncellenen kredi kullandırma borcunun banka tarafından zamanında yerine getirilmemesi, temerrüt durumu kredi alanın alacağını ve talep hakkını ortadan kaldırmaz, kredi alanın kredinin kendisine verilmesi konusunda alacak hakkı vardır ve gecikmeye rağmen bu hak varlığını

202

sürdürür. Sözleşmeye aykırılık halinde her iki tarafta gecikme faizi ve ek zararların tazminini isteyebilecektir. Kredi açma sözleşmesi güven temeline dayanmaktadır ve genelde bu güvenin sarsılması hallerinde tarafların, olağan ve olağanüstü fesih, dönme beyanı gibi tek taraflı yenilik doğurucu işlemleriyle sona erdirilir, iki tarafın karşılıklı rızası ile sona erdirilmesi istisnai bir durumdur. Kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi oluşturmaktadır ve sözleşme kapsamındaki borçların ifasına başlanmışsa tarafların anlaşması akdi ilişkiyi ileriye etkili olarak sona erdirir, yeni kredi talebi imkanını ortadan kaldırır, ifasına başlanmış olan münferit kredi işlemleri bu sona ermeden etkilenmez.

Yaşar: Banka Kredi Sözleşmelerinin Mali ve Hukuki Yönü. Fonksiyonlar ve İşlemler Açısından Bankacılık. ylt. 291-330 ATAMER. ALTAN. İstanbul 2001. ( Özel Borç İlişkileri 3. İstanbul. Borçlar Hukuku. İstanbul 2000 ALLEN. İstanbul 2001 AKYOL. s. AVANCINI. Özel Borç İlişkileri. Linda. fasikül.. 1960 ATAMER. Sözleşmeler Rehberi. Kara Ticaret Hukuku Dersleri. 1993. İstanbul 1990 ALICI. ANTALYA. Emilio/GSELL. 193-213. A Global View. 1. New York 1997. Ankara 1999. Yeşim: Genel İşlem Şartlarının Denetiminde Yeni Açılımlar. Capital Markets and Institutions. Halil. Yıl Armağanı. s. Ankara 2002.203 YARARLANILAN ESERLER AKİPEK. Umumi Hükümler. doktora tezi. Şener. Şener. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 10. 1990. Paul. Zürich. İstanbul 2001. İstanbul 2000. Ş/KÜÇÜKGÜNGÖR. AKYOL. Kredi Sözleşmeleri ) ATAMER. Helmut: Österreichisches . E. İstanbul. Banka Sözleşmeleri. Mikail.II. Peter/lRO Gert/KOZIOL Bankvertragsrecht Bd. Wien 1993. Türkay: Türk Hukukunda Banka Genel Kredi Açma Sözleşmesi. Osman. ALTUĞ. İstanbul 1984 ALBISETTI. ARSLANLI. İstanbul 2001. Max/NYFFELER. ARAL. Fahrettin . Borçlar Hukuku. Yeşim: Bankaların Kredi Sözleşmelerinden Kaynaklanan Sorunlar ve Hukuki Çözüm Yolları. doktora tezi. İstanbul 2004. İTO yayını. Yeşim: Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması Sorunu Çerçevesinde Genel İşlem Şartlarının Denetlenmesi. Bankacılık İşlemleri ve Muhasebesi. Bankgeschäfte. Gökhan: Opsiyon Akdi ve Opsiyon Hakkı. ALICA. Kocayusufpaşaoğlu Armağanı. fasikül ). ( Kısaltılmışı.

Dr.807-828. Der Darlehensvertrag. 2..Aufl. Berlin 1988. 1. Ankara 2002. Zürich 1988 CANARIS. Yaklaşım. s. Köln 2003.219-276 COESTER. Ahmet. Hamburg 1957. İstanbul 1986 BATTAL. Fikret: Borçlar Hukuku. Schweizerisches Obligationenrecht. Peter.204 BARCHEWITZ. İstanbul. İstanbul 1999. Herman: İsviçre Medeni Kanunu Şerhi/Borçlar Hukuku. 1941 BERGER. Eugen . Bankalar Kanunu ) BATTAL. Hayri. Eugen . BARLAS. BölümÖzel Borç İlişkileri. Das Bankrecht. Ankara 2004 ( Kısaltılmışı. Nami. . Ankara 1993 BECKER. Bd. 2. Banka Teminat Mektupları. Vahit.Aufl. İstanbul 1988 EREN. Oğuz İmregün’e Armağan. JURA. 248.675-678. Bern. Ankara 2001 ( Kısaltılmışı. Dagmar. 1-183 OR ). BUCHER. s. A. Abt. K.Yargıtay Yayını No: 24. Genel Hükümler. VI.. BARLAS. Allgemeine Bestimmungen ( Art. Besondere Teil. s.3 . DOĞAN. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Kreditvertragsrecht und Schuldrechtsreform. 1994 DOMANİÇ. Obligationenrecht. C. Türk Hukuk Sisteminde Banka Teminat Mektupları. Allgemeiner Teil. Obligationenrecht. CHRIST Bernhard: Der Darlehensvertrag. Zürich 1988. 1-2. Erdoğan Moroğlu'na Armağan. Bankalar ile Kredi Müşterileri Arasında Düzenlenen Kredi Sözleşmesindeki Faiz Oranı Miktarını. Basel 1979... Bankaların Hukuki Sorumluluğu ) BECKER. 1998. Herman: Berner Kommentar. Adolf. Bankalar Müşterileri Aleyhine tek Taraflı Olarak Değiştirebilirler mi ?. DOĞANAY. Resmi Mevduata Düşük Faiz Uygulamasında Hatalar. Bankalar Kanunu Şerhi. İsmail. II. BUCHER. 10/2002. Prof. Claus W. s. SPR VII/2. Ahmet. Nami: Çerçeve Sözleşme Kavramı ve Çerçeve Sözleşmelerin Özellikleri.: Bankvertragsrecht.

BKR.G. Ankara 2003 GRUNDMANN. Allgemeine Geschäfts – Bedingungen der Banken. Optionsvertrag.I. İstanbul 2003. ZHR 143 1979. HEFERMEHL. Necmeddin: Borçlar Hukuku. 1665-1683. Borçlar Hukuku Genel Hükümler.: Geld und Geldgeschäfte. F. Kreditbelassung und Sanierung von Unternehmen. Aufl. Twenty-Sixth edition. Akdin Muhtelif Nevileri (Özel Borç İlişkileri) c. Vorrechtsvertrag. Schuldrecht. Rechtspflichten der Kreditinstitute zur Kreditversorgung. Necmettin. GUEST.205 ERTAN..I. FEYZİOĞLU. GERNHUBER. FIKENTSCHER Wolfgang: Schuldrecht. Hendrik. HOPT. İstanbul 1992. Hüseyin/SEROZAN. İstanbul 1980.. Akreditif Muamelesi ve Hukuki Mahiyeti. Daniel: Die Verträge der schweizerischen Bankpraxis. s. 139 – 173. C. Tübingen 2003. Abdülkadir. HENRICH. Borçlar Hukuku Özel Bölüm. Zürich 1998. Peter W. Ankara 1980 GRASSINGER. Tübingen 1965. Bd.. İstanbul. Kerem: Banka Kredi Açma Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği ve Özellikle Çerçeve Anlaşma Olma Özelliği. Heidelberg 1984./SCHMID Jörg/REY Heinz: Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil Bd. Sponsorluk Sözleşmesi. s. 1984. HEERMANN. Joachim: Das Schuldverhältnis: Begründung und Änderung Pflichten und Strukturen — Drittwirkungen. Allgemeiner Teil. Legal Hukuk Dergisi.I . A. 1984. E. ESSER/SCHMIDT. Theo: Das Schweizerische Obligationenrecht. F. FEYZİOĞLU. GUHL. s.1. Stuttgart. Oxford. Rona/ARPACI. 2/2001. 66-77. . Tübingen 1989 GÖĞER. Anson’s Law of Contract. Klaus J. Berlin 1997 GAUCH Peter/SCHLUEP Walter R. Dieter: Vorvertrag. GUGGENHEIM. Stefan.. 1987. Zürich 1956 HATEMİ. Gülçin. Darlehens und Kreditrecht nach dem Schuldrechtsmodernisierungsgesetz. 5. Zürich 1986.

Rudolph: Die Sicherung des Bankkredits.2. s. Kompaktkommenter. KELLER. Bern 1995 HUBNER. Eray. Bd. İsmail. Alfred: Normenverträge. S. İstanbul 2003. Christian.. München 2003. Tek Satıcılık Sözleşmesi. Berlin. Besondere Teil. KOCAMAN. Bankkredit und Darlehen im deutschen Recht. Ünal Tekinalp’e Armağan. Schweizerisches Obligationenrecht. KÖNDGEN Johannes. (forma halinde ). C. Kredit und finanzierte Geschäfte nach neuem Schuldrecht. Klaus Christian : German Banking Law and Practice in International Perspective. Das neue Schuldrecht. 1997. Kreditrecht ) HONSELL. 1923. ABD. Ankara.: Bankaların Tacir ve Sanayiciler İle Yapmış Oldukları Genel Kredi Sözleşmelerindeki Genel İşlem Şartlarının Hukuki Açıdan Değerlendirilmesi ve Çözüm Önerileri. C. Banka Kredi Sözleşmeleri. s. ( Kısaltılmışı. Peter/TONNER. 3. Kredi Sözleşmelerinde Bankaya Tek Yanlı Faiz Artırma Yetkisi Veren Hükümlerin Geçerliliği ve Uygulaması. Hans/ROTT. Diss. 2002. Arif B. KOHTE. Aufl. Peter: Kreditrecht.1. İŞGÜZAR. Max/SCHÖBİ.1648 .( BGB § 488-490) WM. 1996 KARINCA. 2001. 1999 HUECK. MACDONALD: İnternational Banking Text and Cases. Darlehen.. Ankara. 2001/3. İstanbul 2003. KOSTAKOĞLU. HUGHES. Aufl. KAYAR. Klaus/WILLINGMANN. s.. Basel/Frankfurt 1988 KOCAYUSUFPAŞAOĞLU. Ankara 1989 KADERLİ. 1989.1. Berlin. 35/2001.206 HOPT. Das Schweizerische Schuldrecht. s. GÜHFD. Wolfhard/MICKLITZ. US Boston. I. Armin. Jane/Scott. C. 82-93.1. 48-58. 1085-1127. Bern 1938 KAPLAN. Heinrich. Ticari Bankalarda Sorunlu Kredilerin Yönetimi Çözüm Yolları ve Takibi. KAVCIOĞLU. Necip: Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Şahap. Berlin. İbrahim: Banka Sözleşmeleri Hukuku. Cengiz . Klaus/MÜLBERT. Allgemeinen Lehren des Vertragsrechts. 3.. Banka Kredi Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar ve Akreditif. İstanbul. ( BGB § 488-490). H. 1637.

1991 MAURENBRECHER.: Berner Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch. NOMER. Türk. Band 1. Giriş. Bası. Hukuk Muhakemeleri Usulü. KURU.. S. İngiliz. 1-2. M. İstanbul 2000. MARTINEK. Bd. 2. Saibe. I. NUISSL. 4. Genel Hükümler. s. Allgemeine Bestimmungen. Ankara 1997. LARENZ Karl: Lehrbuch des Schuldrechts. Allgemeiner Teil. Kemal/BARLAS. Bd. NERAD. Borçlar Hukuku. München 1997. Bankgeschäftsrecht. II. Nami . München 1976 LARENZ Karl/WOLF Manfred: Allgemeiner Teil des bürgerlichen Rechts. Karışık Muhtevalı Akit. Dagmar.207 KRAMER Ernst A. İÜHFM C. Kemal/ÖZ. İstanbul 2002 OKTAY. Hasan: Bankaların Genel İşlem Şartları Şeklinde Düzenledikleri Kredi Sözleşmelerinin Özellikleri ve Hükümleri. Avrupa Topluluğu Enstitüsü-İSO. ZSR 109 I ( 1990 ). Turgut. s. Kommentar zu Art.KaynaklarTemel Kavramlar. LOMBARDINI. Kaiserslautern. C.III. Lehrbuch des Schuldrechts. LARENZ. Benedikt: Die Vereinbarung der allgemeinen Geschäftsbedingungen der Banken — Rahmenvereinbarung und Geschäftsverbindungsvertrag. Baki. Michael . E. Boşluklarının Tamamlanması ve Yorumlanması. Besondere Teil. KUNTALP. Ankara 1971. ABD Hukukunda İşletmelerin Ödeme Güçlüğü Sorunları ve Banka İlişkileri Sempozyumu. Medeni Hukuk. Borçlar Hukuku. OĞUZMAN. LV.170-183. Genel Hükümler. Ankara 1982 KURU/ASLAN/YILMAZ.. Haluk N. Abteilung. 1997. Leasing und Factoring. München 1987. Medeni Usul Hukuku. Karl . İstanbul 2003. I.173-210. OĞUZMAN. 11. Bern 1991. Aufl. 19-22 OR. Bank und Kapitalmarktrecht für die Praxis. Das Obligationenrecht. İsimsiz Sözleşmelerin Geçerliliği. Moderne Vertragstypen. M. Band VI. Teilband Unterteiband Inhalt des Vertrages. Carlo : Droit bancaire suisse. München. Zürich 2002. 1995 .

Heinz/MAURENBRECHER Benedikt: Die Leihe (Art. ( BGB § 488-490) Berlin 2001. Handbuch des Kreditrechts. İstanbul 1989 PALANDT. Jürgen/MAİFELD. s. Band. SCHÖNENBERGER/JAEGGİ. 2. ) . Cristoph/MARTINY. 2745 vd. İstanbul 2003. Walter. 2004. München. 68-83 OR ) SCHÖNKE. REIFNER.208 ORMAN. 1. München 1991.318 ). Schweizerisches Privatrecht. Kredi Teminatları ve Kredi Suçları. München 1994. Das neue Schuldrecht.305. Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch. Matthias. Besondere Vertragsverhältnisse. REİSOĞLU. Türk Hukukunda ve Bankacılık Uygulamasında Teminat Mektupları Kontrgarantiler. 63. Zürcher Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht. Internationales Vertragsrecht. Frankfurt 2002. Dieter. Basel. SCHIMMEL.. Udo. Dirk . Roland/BUHLMANN. Auflage. Bd. Ankara 2000 REİSOĞLU. Die Wirkung der Obligationen ( Art. ( Stauder’in eserinden alınmıştır. Auflage. ÖNEN. Frankfurter Handbuch zum neuen Schuldrecht. Hugo/SCHÖNENBERGER: Wilhelm. 1979. Ergun. Seza. Das Obligationenrecht. SCHMIDT Karsten : Handelsrecht. Ankara 1972 ÖZ. OY. Teil. Zürich 1936. Basel 2003.. 1529 OR. ylt. 2. 6.1609-1656. Osman. Bürgerliches Gesetzbuch. Teil. Rasim: Banka Hukukunda Kredi ve Kredi Sınırları. jan/GÖRİNG. JW 1934. OSER. RÄNTSCH. Basler Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht. SCHLUEP. Nürnberg 1965. İstanbul 2003. İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi. Adolf: Die Einwirkung der Konkursöffnung auf Krediteröffnungs und Kontokorrentverträge. Aufl. Otto. Köln. Turgut. Aufl. Seza. V. Bankalar Kanunu Şerhi. 2. 2004. Obligationenrecht. Obligationenrecht I Art. Zürich 1929. Ankara 1983 SCHÄRER. SCHOEN Gerd : Der Krediteröffnungsvertrag als schuldrechtliche Rahmenverpflichtung. REITHMANN. Medeni Yargılama Hukukunda Sulh. VII. Anne/RÖCKEN.

TEKİNALP. SELİÇİ. İstanbul 1997. Bankacılık. 123-160. Banka Kredi Sözleşmeleri Üzerine Bir İnceleme. Ünal: Banka Hukukunun Esasları. 1999.II — Özel Borç ilişkileri. SUNGUR. İstanbul 1988. Ünal: Genel Kredi Sınırlarının Kaldırılması Üzerine Düşünceler.I/2.II. Ankara 2002 TANDOĞAN. SOMUNCUOĞLU. Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. İstanbul. Ünal: Türk Bankacılık Uygulamasında Genel İşlem Şartları. TANDOĞAN. İstanbul 1986. Bankaların Genel Kredi Sözleşmelerindeki Faiz Oranlarını Geçmişe Dönük Olarak Diledikleri Oranda Artırma Yetkisi Veren Maddelerin. Borçlar Kanununa Göre Sözleşmeden Doğan Sürekli Borç İlişkilerinin Sona Ermesi. Dusseldorf. İBD. s.I/1. Ünal. İBD. 2005/4. Sözleşmeden Dönme. SEROZAN. TUNÇOMAĞ.1143. Hirsch’in Hatırasına Armağan. Mehmet. Göktürk: Çerçeve Sözleşme Kavramı ve Genel Kredi Sözleşmesi Kavramı İle İlişkisi. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP : Tekinay Borçlar Hukuku. TANDOĞAN. Erdoğan Moroğlu’na 65. S. STAUDER. Ankara 1987. İstanbul 1989. . Özer. Ankara.. Ernst E. İstanbul 1975.. Ankara 1961 TEKİNALP. Werner: Die Option. Yaş Günü Armağanı. Nuray. Türk Mesuliyet Hukuku. 1976. Kenan: Türk Borçlar Hukuku C. İstanbul 1977. Cemal /EKŞİ. Haluk. Turgut: Banka Tekniği. C. TAHAN. 50 s. Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. İstanbul 1985. UYAN. 21-26. s. 1969. İstanbul 1994 ŞANLI.209 SCHUMANN. 1999. s. 1129. İsmet. C. TANDOĞAN. Diss. İstanbul 2000. SUNGURBEY. Rona. Bernd: Der bankgeschäftliche Krediteröffnungsvertrag. TEKİNALP. İstanbul 1993. Bielefeld 1968. Uluslararası Ticaret Hukuku. 669-677. Ahlaka Aykırılıktan Dolayı Batıl Olduğu Konusunda Etüd. 79. Genel Hükümler.

Ankara. s.: Rahmenverträge als Mittel zur rechtlichen Ordnung langfristiger Geschäftsbeziehungen.. WEBER Rolf H. İstanbul 2002 YÜKSEL A. Ülkü. Hasan. 1965. Bankacılık Hukuku ve İşletmesi: İstanbul 2004. ( Kısaltılmışı. Murat/PETEK. Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrecht. Baskı. Hans. Avni: Para ve Banka. Sait: Bankacılık Yönünden Kredi Açma Sözleşmesi. 3. Aslı/YÜKSEL. Nicholas. 2000. 2. Aydın /AYDOĞDU.210 von Tuhr. II. İstanbul 1972. London. . YAVUZ. WEBER Martin: Der Optionsvertrag. Sait/YÜKSEL. Cevdet. Zürich 1974 WARNE.4 (1990). Bankacılık ) ZARAKOLU. ZSR 106 I (1987). ( Kısaltılmışı. s. Kredi Açma Sözleşmesi ) YÜKSEL A. Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler.403-434. Bd. Banking Litigation. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri. Ankara 1998. Andreas/Peter.249-256. ZEVKLİLER. JuS H. Aufl. David/ELLIOT.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful