P. 1
Kredi Acma Sozlesmesi Credit Contract

Kredi Acma Sozlesmesi Credit Contract

|Views: 25|Likes:
Yayınlayan: yucelenes

More info:

Published by: yucelenes on Mar 04, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/04/2012

pdf

text

original

T.C.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HUKUK ANABİLİMDALI ÖZEL HUKUK BİLİM DALI

KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİ
Doktora Tezi

MEHMET DENİZ YENER

İstanbul 2006

II

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HUKUK ANABİLİMDALI ÖZEL HUKUK BİLİM DALI

KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİ
Doktora Tezi

MEHMET DENİZ YENER

Danışman Prof. Dr. Cevdet YAVUZ

İstanbul 2006

I

İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER ..................................................................................................I KISALTMALAR ............................................................................................. V GİRİŞ ............................................................................................................. 1
BİRİNCİ BÖLÜM

KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI UNSURLARI VE HUKUKİ NİTELİĞİ

§ 1) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI ....................... 4 I) Kredi Açma Sözleşmesinin Tanımı....................................................... 4 II) Kredi Kavramı ve Niteliği.................................................................... 7 A) Sübjektif Unsur .............................................................................. 10 B) Objektif Unsur................................................................................ 11 III) Kredi Açma Sözleşmesinin Özellikleri............................................. 12 IV) Kredi Açma Sözleşmesinin Unsurları .............................................. 13 A) Kredi Açma ve Kullandırma Taahhüdü......................................... 13 a) Kredi Açma ve İfa Hazırlığı........................................................ 13 b) Kredi Sınırı ve Sözleşme Süresinin Belirlenmesi....................... 15 c) Nakit Devri veya Sorumluluk Üstlenilmesi ................................ 16 B) Münferit Kredi İşlemleri İçerme ve Ayrılık Prensibi..................... 17 a) Münferit Kredileri Kademeli Şekilde Kullandırma İradesi ........ 17 b) Münferit Kredi İşlemleri ile Amaçlarda Ayrılık......................... 19 c) Münferit Krediler ile Hukuki Yapılarda Ayrılık......................... 20 d) Münferit Kredilerin İçeriğini Belirleme ve Edim Bağlılığı ........ 21 D) Kredi Alanın Talep Hakkı.............................................................. 23 a) Talep Hakkının Hukuki Niteliği ................................................. 23 b) Kredi Talebinde Serbestlik ......................................................... 27 c) Tekrar Eden Talep İmkanı .......................................................... 29 d) Kredi Talebinin Devri ve Haczi.................................................. 30 E) Güven Unsuru ................................................................................ 33 F) Kredi Alanın İade ve Karşılık Bedel Taahhüdü ............................. 34

II

G) Tarafların Anlaşması...................................................................... 36 H) Süreklilik Unsuru........................................................................... 38 V) Sözleşmenin Şekli.............................................................................. 39 § 2) MÜNFERİT KREDİ TÜRLERİ ................................................................ 41 I) Nakdi Krediler ..................................................................................... 41 A) Karz Şeklinde Kullandırılan Krediler ............................................ 41 B) Cari Hesap Şeklinde Kullandırılan Krediler .................................. 42 C) Akreditif Kredisi ............................................................................ 47 D) Kıymetli Evrak İskontosu, İştirası Şeklinde Krediler .................... 50 E) Senet ve Emtia Karşılığı Krediler .................................................. 52 II- Gayri Nakdi Krediler ......................................................................... 53 A) Teminat Mektubu Kredisi .............................................................. 55 B) Kefalet Kredisi ............................................................................... 57 C) Kabul Kredisi ................................................................................. 59 D) Aval Kredisi................................................................................... 60 E) Ciro Kredisi .................................................................................... 60 § 3) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ ............................. 62 I) Karz ( Ödünç ) Sözleşmesini Esas Alan Görüşler............................... 62 A) Ödünç Sözleşmesi Görüşü ............................................................. 62 B) Ödünç Benzeri Sözleşme Görüşü .................................................. 65 C) Ödünç Vaadi Sözleşmesi Görüşü................................................... 66 D) Şartlı Ödünç Sözleşmesi Görüşü ................................................... 67 II) Çok Aşamalı Sözleşme Görüşü.......................................................... 68 A) Önsözleşme Görüşü ....................................................................... 68 B) Opsiyon Sözleşmesi Görüşü .......................................................... 70 C) Çerçeve Sözleşme Görüşü ............................................................. 72 III) Tek Aşamalı Sözleşme Görüşü......................................................... 77 A) Tek Aşamalı Şartlı Sözleşme Görüşü ............................................ 78 B) Çerçeve Nitelikli Borçlandırıcı Sözleşme Görüşü ......................... 80 a) Niteliği Kredi İşlemine Bağlı Çerçeve Sözleşme ....................... 82 b) Çerçeve Nitelikli Sui Generis Sözleşme..................................... 84

......................... 130 III) Sözleşmenin İfa Zamanı ve Yeri .... 132 A) İfa Zamanı...................... 132 B) İfa Yeri ............................. 100 II ) Uygulanacak Hukuk Kurallarının Tespiti .......................... 111 § 6) SÖZLEŞME SÜRESİNCE TARAFLARIN BORÇLARI ............................................................................................... 135 I) Bankanın Temerrüdü ve Sonuçları................................................................................................................................................................................................ 85 I) Genel Değerlendirme ............ 134 § 7) BORCA AYKIRILIK HALLERİ VE SONUÇLARI ............ 96 D) Sürekli Borç İlişkisi Oluşturan Sözleşme .............. 129 D) Sır Saklama Borcu ............................................................................................................................................................. 95 C) İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşme .. 114 B) Komisyon Ödeme Borcu...................................................................................................................................... 122 E) Krediyi Kullanma Borcu .................................. 114 A) Faiz Ödeme Borcu ................................. 119 C) Kredinin İadesi ve Tazmin Yükümü ....................................................... 98 E) Kendine Özgü Yapısı Olan ( Sui Generis ) Sözleşme............... 121 D) Denetim izni ve Bilgi Verme ..................................................................................................................................................................................................................................................... 85 A) Tek Aşamalı Çerçeve Nitelikli Borçlandırıcı Sözleşme ............ 140 III) Üçüncü Şahısların Zararlarından Sorumluluk ........ 135 II) Kredi Alanın Temerrüdü ve Sonuçları....................................................... 125 II) Bankanın Borçları .......... 106 İKİNCİ BÖLÜM KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ VE SONA ERMESİ § 5) MÜZAKERE AŞAMASINDA TARAFLARIN BORÇLARI.........III § 4) DEĞERLENDİRME VE UYGULANACAK HUKUK KURALLARI ................................................................... 85 B) Rızai Sözleşme ................................................................ 124 G) Teminat Verme Borcu ................... 129 C) Alınan Senetlerin İadesi ................................ 146 ........... 126 A) Krediyi Hazır Bulundurma ve Kullandırma Borcu...................... 123 F) Krediyi Kararlaştırılan Alanda Kullanma Borcu............................................................ 126 B) Kredi Alana İşlemlerinde Destek Olma .. 114 I) Kredi Alanın Borçları ....................

.... 181 VI) Sözleşmenin Kredi Alanın Aczi Sebebiyle Feshi................................................................................................................. 151 A) Emredici Hukuk Kurallarına ve Kişilik Haklarına Aykırılık.................. 152 B) Kamu Düzenine ve Ahlaka Aykırılık............ 148 II) İçerik Denetimi ............................................. 175 II) Sözleşme Süresinin Dolması.......................................................................................... 186 VII) Sözleşmenin İptali . 199 YARARLANILAN ESERLER ...................................................... 190 § 11) SONA ERMENİN MÜNFERİT KREDİ İŞLEMLERİNE ETKİSİ ........................................................................................... 158 I) Bankanın Tek Taraflı Fesih Yetkisi .... 165 III) Banka Kayıtlarının Geçerliliği ile İlgili Hükümler..................... 178 V) Haklı Nedenle Fesih......................... 171 V) Teminatlar Hakkındaki Kayıtlar...... 175 I) Tarafların Anlaşması .......................... 175 III) Kredi Alanın Ölümü ve Tarafların İflası ..... 154 D) Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağına Aykırılık............................. 203 ................................................................... 169 IV) Sorumsuzluk Kayıtları............................... 156 § 9) SÖZLEŞMEDEKİ HÜKÜMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ................................................... 173 § 10) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ ........................................ 158 II) Faiz Oranlarını Belirlenme ve Değiştirme Yetkileri.............................. 193 SONUÇ ............................................................................................................................... ................................................................................... 156 III) Genel İşlem Şartlarında Geçersizliğin Sonuçları...................... 172 VI) Takip Hukuku ve Zamanaşımı Kayıtları...................... 148 I) Yürürlük Denetimi ......................................IV § 8) GENEL İŞLEM ŞARTLARININ VE HÜKÜMLERİN DENETİMİ ............................. 153 C) Gabin... .................................................................................................................................. 177 IV) Belirsiz Süreli Sözleşmenin Olağan Feshi ..................................

AGB age. Aşa. agt. ABD AD ae. GİŞ Auflage ( Bası ) Ankara Barosu Dergisi Adalet Dergisi Aynı eser Allgemeine Geschaeftsbedingungen Adı Geçen Eser Adı Geçen Makale Adı Geçen Tez Artikel ( madde ) Aşağıda Allgemeiner Teil Band ( Cilt ) Bürgerliches Gesetzbuch Bundesgerichtsentscheide Bundesgerichtshof Borçlar Kanunu Borçlar Kanunu Tasarısı Bakınız Besonderer Teil Cilt Çeviren Dissertation Dipnot Esas fıkra Genel İşlem Şartları . BGB BGE BGH BK BKT Bkz. E f. Diss. agm. dn. AT Bd. BT C. Art.V KISALTMALAR Aufl. Çev.

NJW OR Örn. MDR MTO N. SPK SPR. s. RG RGZ S.VI HBM HD HGB HGK Hk. BK İBD İİK İKİD İMKB İÜHFM JuS JW K KWG m. HUH HUMK İBBB İBK İçt. Hukuki Bilgiler Mecmuası ( Yargıtay ) Hukuk Dairesi Handelsgesetzbuch Hukuk Genel Kurulu Hakkında Hukuk Umumi Heyeti Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu İstanbul Barosu Bilgi Bankası İsviçre Borçlar Kanunu İçtihadı Birleştirme Kararı İstanbul Barosu Dergisi İcra İflas Kanunu İlmi Kazai İçtihatlar Dergisi İstanbul Menkul Kıymetler Borsası İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası Juristische Schulung Juristische Wochenschrift Karar Gesetz über das Kreditwesen Madde Monatsschrift für Deutsches Recht Milletlerarası Ticaret Odası Numara Neue Juristische Wochenschrift Obligationenrecht Örneğin Resmi Gazete Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen Sayı Sermaye Piyasası Kanunu Schweizerisches Privatrecht Sayfa .

VII t. TD TİA TİK TMK TTK WM vb. vd. YD YKD Ylt. Yuk. ZGB ZHR ZSR Tarih Ticaret Dairesi Türk İçtihatlar Ansiklopedisi Türk İçtihatlar Külliyatı Türk Medeni Kanunu Türk Ticaret Kanunu Wertpapier-Mitteilungen ve benzeri ve devamı Yargıtay Yargıtay Dergisi Yargıtay Kararları Dergisi Yüksek Lisans Tezi Yukarıda Zivilgesetzbuch Zeitschrift für das gesamte Handelsrecht Zeitschrift für schweizerisches Recht . Yarg.

aval. ticaretin gelişimi. Kredi açma sözleşmesini sadece bir ödünç sözleşmesi olarak kabul etmeye imkân yoktur. lüzumsuz yere. Uygulamada bankacılık işlemlerinin büyük kısmını kredi işlemleri oluşturmaktadır ve bu işlemler temelde tipik bir bankacılık sözleşmesi olan kredi açma sözleşmesine dayanmaktadır. çeşitli finans kuruluşları ve bankaların artması. . iş sahiplerine talepleri halinde belli bir miktar krediyi ihtiyaçları ölçüsünde. Kredi açma sözleşmesi kredi alanı acil kredi ihtiyacı gerçekleştiğinde kredi bulamama riskinden de korumaktadır. Kredi açma sözleşmesi önceleri asli olarak bir para ödüncü taahhüdü olarak kabul edilmekteyken. Kredi verme taahhüdü olarak kabul edilebilecek ödünç verme işlemleri Türk hukuk sisteminde sadece Borçlar Kanununda ödünç sözleşmesi kısmında faizsiz ve faizli karz olarak düzenlenmiştir. Kredi açma sözleşmesi.1 GİRİŞ Modern endüstri toplumunun ekonomik yapısı ve süreklilik gösteren yatırım ihtiyaçları sürekli artan kredi ihtiyacını beraberinde getirmiştir. 20. Kredi açma sözleşmesi. işlemlerinin genişlemesi ve geçen yüzyılın sonuna doğru yoğun bir şekilde ortaya çıkan teminat verme. para ödüncü yanında. s. Kredi alanın kendisine sağlanan krediyi ihtiyacı halinde ve istediği miktarda kullanabilme imkânı. kabul. Bielefeld 1968. tüketim toplumunun gelişim aşamasında sadece üretim değil tüketimde de yoğun şekilde kredi kullanımı gerçekleşmektedir. kabul gibi nakdi olmayan kredi işlemi talepleri sonucu sözleşme para ödüncü taahhüdü niteliğini aşmıştır. kısmen ve tamamen kullanabilme imkanı vermektedir. teminat verme gibi çok çeşitli bankacılık işlemlerini içeren kendine has ve bağımsız gelişen bir bankacılık sözleşmesi haline gelmiştir1. Bernd: Der bankgeschäftliche Krediteröffnungsvertrag. bu sözleşme kendine has özelliklerini bankacılık uygulamaları sonucu elde etmiştir ve sözleşme içeriğini 1 STAUDER. erken dönemde ihtiyacından fazla kredi alma ve onun için fazladan faiz ve masraf ödeme yükümlülüklerinden korumaktadır. Kredi açma sözleşmesinin kredi alana verdiği en önemli imkân bu sözleşmeye dayanarak kullanacağı kredi miktarını ve kullanma zamanını seçebilme imkânıdır.

Kredi açma sözleşmesi bankacılık uygulamasında yaygın şekilde kullanılmasına rağmen hukuk sistemimizde düzenlenmemiş bir sözleşmedir. ödemeleri kabul gibi banka uygulamasının kredi açma sözleşmesine bağladığı olağan hizmetleri de kapsamaktadır. Kredi açma sözleşmesinin konusu tarafların anlaşmasına bağlı olarak bir miktar paranın verilmesi olabileceği gibi. müşteriye ait senetleri tahsil. Sözleşme özgürlüğü prensibi Anayasanın 48. hesaba paraların işlenmesi. Kredi sözleşmesi deyimi tek bir kredi işlemini akla getirdiğinden.2 oluşturan kabul. maddesinde çalışma ve sözleşme özgürlüğü kapsamında ve Borçlar Kanunu madde 19/1 hükmünde açıkça düzenlenmiştir. Borçlar Kanunu’nda düzenlenen sözleşme tiplerine ilişkin kurallar sınırlayıcı nitelikte değildir ve kişiler kanunda düzenlenen sözleşme tipleri dışında. bu durum sözleşmenin tarafları arasındaki dengenin zayıf durumdaki kredi alan aleyhine bozulmasına yol açmıştır. çeklerin ödenmesi. münhasır kredi işlemleri ile özel bir bankacılık sözleşmesi olarak tanımlanır hale gelmiştir. kabul kredisi şeklinde gayri nakdi kredileri. havalelerin gönderilmesi. Sözleşme doktrinde genel olarak kredi açma sözleşmesi olarak adlandırılmaktadır. aval. teminat gibi bir nakit aktarımı sağlamayan. Kredi açma sözleşmesinde müşteri genelde ticari işletmesinin ihtiyaçları için kredi alan tacir olmakta ve genel işlem şartlarının güven kuramı esaslarına göre sözleşme içeriği olmasında tacirlerin tüketicilere nazaran daha az korunacağı . farklı nitelikte. Bankacılık uygulamasında kredi açma sözleşmesi standart sözleşmeler yoluyla düzenlenmekte ve bu tür sözleşmelerde genel işlem şartları yoluyla bankalar kendilerini koruyan hükümlere yer vermektedirler. Bu şekilde kanunda düzenlenmemiş sözleşmeler isimsiz sözleşme olarak adlandırılmaktadırlar. bunun yanında kredi sözleşmesi ve özellikle bankacılık uygulamasında genel kredi sözleşmesi olarak ta adlandırılmaktadır. sözleşmenin hukuki niteliği konusunda bu yönde az sayıda farklı görüş saklı kalmak şartıyla bir isimsiz sözleşme olarak kabul edilmektedir. Kredi açma sözleşmesi de. kanunda düzenlenmeyen farklı tiplerde sözleşme yapma ve sözleşmenin içeriğini belirleme özgürlüğüne sahiptir. teminat mektubu. sözleşmenin nakdi ve gayri nakdi kredileri kapsayan geniş kapsamını açıklayamamaktadır.

kredi açma sözleşmesi kapsamında yaygın şekilde kullanılan. kredi veren bankanın ve kredi alanın borçları olarak iki başlık altında ve ayrı bir başlık olarak sözleşmeye aykırılık halleri ile birlikte değerlendirilecektir. kredi açma sözleşmesinin sona ermesi. Tezin konusu olan kredi açma sözleşmesi giriş bölümü ve iki bölümde incelenmekte ve sonuç kısmı ile tamamlanmaktadır. Kredinin teminat altına alınma şekli. Merkez Bankasının. Tarafların hak ve borçları. sona ermenin sözleşmenin konusunu oluşturan münferit kredi sözleşmeleri üzerinde etkileri incelenecek. Kredi açma sözleşmelerinde teminat konusu ayrıntılı olarak düzenlenmektedir. . hükümleri ve sona ermesi. Sözleşmenin hukuki niteliğinin ve uygulanacak hukuk kurallarının tespiti. bunun dışında. Münferit kredi sözleşmeleri de kendine özgü özellikleri ve hükümleri olan sözleşmeler olduğu için genel hatları ve hükümleri ile incelenmiştir. değerlendirilecektir. gerçek kişilerin. kamu kurumlarının. genel işlem şartlarının değerlendirilmesi ve bu konudaki sorunlar kredi açma sözleşmesinde özellikle incelenmesi lüzumu olan konular olarak ortaya çıkmaktadır.3 kabul edilmektedir. tarafların hak ve yükümlülükleri. Kredi açma sözleşmesinde kredi veren taraf genellikle bir banka olmaktadır. kredi alan taraf ise “müşteri” veya “kredi alan” olarak tanımlanmıştır. teminat türleri. Tezin sonuç kısmında ise çalışmada varılan sonuçlar genel hatları ile ifade edilecektir. Birinci bölümde kredi açma sözleşmesinin tanımı. uluslararası finans kuruluşlarının da kredi açması mümkündür. kredi açma sözleşmesinin yapısıyla doğrudan ilişkili olmadığı ve bağımsız hükümleri ile ayrı bir inceleme konusu oluşturacağı için sadece bu borcun kapsamı incelenmiş teminatlar ayrıntılı olarak incelenmemiştir. konusunu oluşturan münhasır kredi sözleşmeleri ve kredi açma sözleşmesinin hukuki niteliği incelenecektir. Tezin ikinci bölümünde ise tarafların hak ve borçları. onun unsurları haline gelen önemli genel işlem şartlarının denetimi ve hükümleri. bu sebeple tezde kredi verme taahhüdü altına giren taraf “kredi veren” veya banka. unsurları.

. Jane/Scott. nakdi kredilerle birlikte gayri nakdi kredileri de sözleşmenin kapsamına alan ikinci görüş ortaya çıkmıştır. 1842-1845..4 BİRİNCİ BÖLÜM KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI UNSURLARI VE HUKUKİ NİTELİĞİ § 1) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI I) Kredi Açma Sözleşmesinin Tanımı Kredi açma sözleşmesi Türk. Aufl. İnternational Banking Text and Cases. 98 vd. bir miktar nakit paranın kredi alana devri amaçlı bir sözleşme olarak tanımlanmıştır. N. H. s. 249 dan naklen) HUGHES. Konrad: Handelsgesetzbuch.. (YÜKSEL A. US Boston. Bankacılık Hukuku ve İşletmesi: İstanbul 2004. Kredi veren ile müşteri arasındaki kredi ilişkisinin temelini. 3 2 . HONSELL. dn. Alman ve İsviçre hukuk sistemlerinde bağımsız bir sözleşme tipi olarak düzenlenmemiştir2. 1965 tarihli Eski Yugoslav bankalar ve kredi işleri kanununda. 2002. Sözleşmenin tanımında konusunu oluşturan kredi türleri esas alınmış ve bu kapsamda konuyu sadece nakdi kredilerle sınırlayan ve bu yönde tanımlama geliştiren görüşü takiben. Bu durumda kredi açma sözleşmesine karz Bağımsız bir bankacılık sözleşmesi olarak kredi açma sözleşmesi 1942 tarihli İtalyan CCI m. Bu tanıma göre kredi açma sözleşmesinin konusu nakdi kredilerle sınırlıdır ve gayri nakdi krediler bu sözleşmenin konusu dışında kalmaktadır. şartları ve sınırları önceden belirlenmiş bir miktar paranın ödünç verilmesi oluşturur. s. Schweizerisches Obligationenrecht Besonderer Teil. MACDONALD. Fransız Ticaret Hukuku reform komisyonu tasarısında düzenlenmiştir. München und Berlin.) . Sait/YÜKSEL. 1966. ( yazarlar kredi sözleşmelerini mutlak anlamda para ödüncü kapsamına sokmamakla beraber özellikle uluslar arası bankacılık uygulamalarında kredi açma sözleşmesinin konusunun ağırlıklı olarak bir miktar paranın ödünç alana verilmesi şartlı nakdi krediler olması sebebiyle bu sözleşmenin bir tür ödünç olduğu ve ona ilişkin hükümlere tabi olacağından bahsetmektedirler. Kommentar.520. 406. Aslı/YÜKSEL. Adolf / DUDEN. BAUMBACH. Kredi açma sözleşmesi eski öğretide. Kredi veren şartları önceden belirlenmiş şekilde bir miktar parayı ödünç alana vermekte bunun karşılığında kredi alan ise faiz ve komisyon gibi karşılıklar ödeme borcu altına girmektedir. Sözleşme bazı özellikler ve değişiklikler içerse de nakit devri amaçlı bir karz sözleşmesidir ve bu sözleşmenin hükümlerine tabidir3. 17. Ülkü.

GUGGENHEIM. İstanbul 1977. Allgemeine Geschäfts – Bedingungen der Banken. TANDOĞAN Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. JW 1907 708. s. HOPT. 332. CANARIS. 312–318 ) hükümleri uygulanacaktır. Banka kredi sözleşmeleri karz sözleşmelerine yaklaşmakla birlikte.A Global View. Capital Markets and Institutions. WM 1978 234. F. özellikle günümüz bankacılık uygulamasında bu şart değildir. kredi veren bakımından kredi verme işlemleri için başlangıç yükümlülüklerini belirleyen ve kredi kullandırma yoluyla müşterinin ödeme gücünü destekleme taahhüdünü içeren çerçeve nitelikli bir sözleşmedir4. Zürich 1980. 24 den naklen ). Fahrettin . kabul ve teminat kredilerinin ön sözleşmesi niteliğindedir. Bu sebeplerle kredi açma sözleşmesi kredi açanı tek bir borç. Hendrik. ( ARAL. § 488 N. s. Tübingen 2003. 1997. 236. s. GUHL/MERZ/KUMMER. Peter W. 36 II 529.318 ). FEYZİOĞLU. 433. 255 dn 7 den naklen. cari hesap. kredi alan lehine kefalet ve garanti taahhüdünde bulunulması. m. München. 1989. Berlin 1988. aval verilmesi. Borçlar Hukuku. 91. s. Claus W. s. s. Ankara 1999. ( TEKİNALP.ALLEN. nakdi veya nakdi olmayan krediler gibi farklı şekillerde kullanması mümkündür.5 sözleşmesine ilişkin BK. s. 238. Carlo : Droit bancaire suisse. 1984. Bürgerliches Gesetzbuch. 210 TEKİNALP.: Bankvertragsrecht. Kredi verme işlemi için kredi veren ve alan arasında sözleşmenin yapılmasını takiben bir nakit devri gerçekleşmez. Krediteröffnungsvertrag. Bankkredit und Darlehen im deutschen Recht. İstanbul 1989 s. Peter: Kreditrecht. 308: SCHÄRER. dn.. Kredi açma sözleşmesi bu nitelikleriyle günümüzde yaygın olarak kabul edilen görüşe göre. iskonto. Basel 2003.. poliçelerin kabulü. Bankgeschäftsrecht. 63. 1628. Auflage. OR Art. HEERMANN. Diss. Özel Borç İlişkileri. Akdin Muhtelif 5 4 . Ünal: Banka Hukukunun Esasları. N. Berlin. Daniel: Die Verträge der schweizerischen Bankpraxis.II — Özel Borç ilişkileri. 95. Dagmar. yazarlara göre kredi açma sözleşmesi.305. s. Klaus/MÜLBERT. PALANDT. STAUDER. 99. 396 da ödünç benzeri şeklinde ifade edilmiştir.: Geld und Geldgeschäfte. TUNÇOMAĞ Kenan: Türk Borçlar Hukuku c. 353 vd. 1927. 316’dan naklen ) . ( Bank und Kapitalmarktrecht für die Praxis ). kredi kullandırma borcu çerçevesinde çeşitli edimlerde bulunma yükümlülüğü altına sokan kendine özgü yapısı olan bir sözleşmedir 5. s. 20. BGH NJW 1978 947.235. s. 864. karzın konusu sadece para veya misli bir malın ödünç verilmesi iken kredi sözleşmesinin konusu daha geniştir. 2. Bu yönde Alman Federal Mahkemesi kararları. 29. 2004. ( GUGGENHEIM. Heinz/MAURENBRECHER Benedikt: Die Leihe (Art. HEFERMEHL. s. N.I/2. WM 1958 1294 1295. NUISSL. Hans. s.New York 1997. Basler Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht. 321. Stuttgart. s. iskonto yapılması kararlaştırılabilir. 1529 OR. Das schweizerische Obligationenrecht. İsviçre Federal Mahkemesi de bazı kararlarında sözleşmeyi karz olarak kabul etmiştir. N. 306–312 ( BGB § 488–490. Kaiserslautern. Necmeddin: Borçlar Hukuku. Zürich 1986. Müşterinin kredi kullanma imkânını daha sonra kısmen veya tamamen. Banka Hukukunun Esasları. s. Otto/PUTZO. Basel. BGE. İstanbul 1988. 519. Obligationenrecht I Art.Linda. Bern 1995. Zürich 2002. bu sözleşme ile para ödenmesi yanında. LOMBARDINI. HASLER.

bazı hallerde menfaat dengelerine aykırı sonuçlar meydana getirebilecektir. s. ( Özel Borç İlişkileri 3. kredi alanın ödeme gücü. s. 865. 6 vd. bu işlemler asıl olarak bir miktar paranın ödünç verilmesi senetlerin iskonto edilmesi veya faktoring işlemleri şeklinde gerçekleşen nakdi krediler ve temelde bir sorumluluk üstlenilmesi kapsamında bir edimi içeren. hazır bulundurma ve kullandırma edimleridir. N. 76. Banka garantileri ve senet iskontoları dikkate alındığında. kredi yeterliliğini destekleme amaçlı. Kredi açma sözleşmesinin asli edimleri sözleşmenin konusunu oluşturan kredi açma. m. 864 . Kreditvertragsrecht und Schuldrechtsreform. Kredi açma sözleşmesi ile temelleri belirlenen farklı türdeki kredi işlemlerinin tek bir hukuksal nitelemeye tabi tutulması lüzumsuz. kredi işleminin Latince kökeni olan "credere" kelimesinden gelen kredi sözleşmesi ismi verilmiştir6. 312 N. STAUDER. Herman: İsviçre Medeni Kanunu Şerhi/Borçlar Hukuku. 864 6 7 8 CANARİS. II. 95. Peter. AKYOL. N. Banka ile kredi alan Nevileri (Özel Borç İlişkileri) c. Şener. 864 CANARİS. 10. fasikül ). kabul kredisi. farklı hukuksal temellere dayanan çeşitli kredi verme işlemlerinin tek bir hukuksal kavramın etki ve kontrolünde düzenlenmesi mümkün değildir8. Köln 2003. kredi verme edimini bir ödünç sözleşmesi olarak kabul eden görüş ve düzenlemelerin kabul edilmesi mümkün değildir. aval verme. banka teminatları gibi nakdi olmayan banka kredi işlemleridir7. CANARİS. Yargıtay Yayını No: 24. s. 29 CANARİS. K. 99 vd. BERGER. Suat DURA). GUGGENHEIM. s. Bölüm-Özel Borç İlişkileri. Ankara 1993 ( çev. İstanbul 1980. bankanın kredi alana doğrudan bir ödemede bulunmadığı.I. N. Banka Sözleşmeleri. Bir kredi açma sözleşmesinde çok sayıda ve farklı türde kredi işlemi düzenlenebilir. BECKER. N. 565. A. Kredi açma sözleşmesi için kesin bir hukuki nitelemenin yapılmasına ihtiyaç olmadığı gibi aksine böyle bir niteleme tarafları kısıtlayacak. asli unsuru olan kredi açma ve kullandırma edimleri esas alınarak. İstanbul 2001.6 Kredi veren “banka” bakımından kredi alana ödediği tutarı geri alamama riskini içeren ve çoğu kez bir miktar parayı ödünç verme şeklinde bir ifayı içeren bu sözleşmeye.

7

arasında kararlaştırılan kredinin türü ise kurucu unsur olmamakla birlikte, bu sözleşmenin kavramsal unsurlarından birini oluşturmaktadır9. Son dönemde doktrinde oluşan fikirler dikkate alındığında kredi açma sözleşmesi; kredi verenin ( banka ), kredi alana, belirli bir sınıra kadar, belli veya belirsiz bir zaman süreci içinde, müşterinin karşı talebine göre belirlenecek miktarda ödünç para vermeyi veya herhangi bir biçimde kendi kredisini lehtarın emrine tahsis etmeyi, kredi alanın da; açılan kredileri geri ödemeyi ve kredi açanın zararını tazmin etmeyi veya borçtan kurtarmayı, faiz veya komisyon vermeyi karşılıklı olarak üstlendikleri bir sözleşmedir10.

II) Kredi Kavramı ve Niteliği
Genel olarak kredi, bir kişinin veya işletmenin ( Kredi alanın ) belirli bir süre için kendisine yapılan ödemeyi kararlaştırıldığı gibi geri vermesi konusunda yeteneğine duyulan güvendir, bu şekilde banka, müşterinin alacaklısı olur11. Kredi mübadelenin bir şeklidir, kredi işlemlerinde yerine getirilmiş bir edim ile belirli bir vade sonunda yerine getirilmesi vaat edilen bir edim mübadele edilir. Bankacılık bakımından kredi, belirli bir vade sonunda belirli bir miktar paranın ödenmesi vaadine karşılık belirli bir miktar paranın, kefalet veya teminatın bir kimseye verilmesini ifade eder12.

LOMBARDINI, s. 526 N.15; UYAN, Göktürk: Çerçeve Sözleşme Kavramı ve Genel Kredi Sözleşmesi Kavramı İle İlişkisi, İBD, C. 79, S. 2005/4, s. 1136. YÜKSEL A. Sait: Bankacılık Yönünden Kredi Açma Sözleşmesi, İstanbul 1972, s. 24; YÜKSEL A. Sait/YÜKSEL, Aslı/YÜKSEL, Ülkü: Bankacılık Hukuku ve İşletmesi, İstanbul 2004, s. 519; TEKİNALP,Banka Hukukunun Esasları s. 353; STAUDER, s. 56; ALICA Türkay: Türk Hukukunda Banka Genel Kredi Açma Sözleşmesi, ylt., İstanbul 1990, s. 9. ALICI Yaşar: Banka Kredi Sözleşmelerinin Mali ve Hukuki Yönü, doktora tezi, İstanbul 2000, s. 63 vd.; HOPT, Klaus J.; Rechtspflichten der Kreditinstitute zur Kreditversorgung, Kreditbelassung und Sanierung von Unternehmen, ZHR 143 1979, s. 157; CANARİS, N. 864; LOMBARDINI, s. 526 N.15; HOPT/MÜLBERT, N. 238. YÜKSEL, Bankacılık, s. 519; OY, Osman; Kredi Teminatları ve Kredi Suçları, İstanbul 2003, s. 10 vd; BARCHEWITZ, Adolf; Das Bankrecht, Hamburg 1957, s. 58.
12 11 10

9

ZARAKOLU, Avni: Para ve Banka, 2. Baskı, Ankara, 1965, s. 66; LOMBARDINI, s. 521 N.2; ALTUĞ, Osman; Bankacılık İşlemleri ve Muhasebesi, İstanbul 2000, s.24 vd;

8

Türk Hukuku’nda kredinin yasal tanımı verilmemiştir13, 5387 sayılı Bankacılık Kanununun 48. maddesinin 1. bendi, bu kavrama çok geniş bir kapsam tanımıştır. Söz konusu maddeye göre kredi, nakit veya teminat mektubu, kefalet, aval, ciro ve kabuller gibi gayri nakdi olabilir. Bir bankanın satın alacağı tahvil ve benzeri sermaye piyasası araçları, tevdiatta bulunmak suretiyle yada herhangi bir şekil ve surette vereceği ödünçler, varlıkların vadeli satışından doğan alacakları, vadesi geçmiş nakdi krediler ve gayri nakdi kredilerin nakde tahvil olan bedelleri, izlendikleri hesaba bakılmaksızın ortaklık payları, kalkınma ve yatırım bankalarının finansal kiralama yöntemiyle sağladığı finansmanlar ile katılım bankalarının taşınır ve taşınmaz mal ve hizmet bedellerinin ödenmesi suretiyle veya kâr ve zarar ortaklığı yatırımları, taşınmaz, ekipman veya emtia temini veya finansal kiralama, mal karşılığı vesaikin finansmanı, ortak yatırımlar veya benzer yöntemlerle sağladıkları finansmanlar Bankacılık Kanunu açısından kredi sayılırlar.

13

BK. 399 ile 400–403. maddelerde düzenlenmiş bulunan itibar mektubu (kredi mektubu) ve itibar emri (kredi vekilliği) kurumlarında itibar kelimesi kredi karşılığında kullanılmıştır. İki kurum da, âmirin gösterdiği bir üçüncü kişiye kredi sağlamak amacı ile verilmiş vekâlettir. İtibar mektubu vekillik ve havale hükümlerine tabidir, kredi mektubuyla mektubun yollandığı kişiye, yani muhataba, mektubun hamiline, isteyeceği miktarda para veya benzeri bir nesnenin verilmesi emrolunur. Sınırın belirtilmediği durumlarda, kendisine kredi açılan kişi, mektubu ihdas eden ile mektup hamilinin durumlarıyla orantılı olmayacak ölçüde istemde bulunacak olursa, yollanan bu hususu yollayana bildirmek ve ödemeyi cevap alıncaya kadar ertelemek zorundadır.

Muhatabın, kredi mektubunun bizzat içerdiği vekillik borcunun kapsamı ile bağlı tutulması, ancak mektubu belirli bir miktar para için kabul etmiş bulunmasına bağlıdır (BK 399/3). Adı itibar, yani kredi mektubu olmasına rağmen, itibar mektubu bir ödeme aracıdır, yoksa söz konusu mektupla hâmile kredi verilmemektedir. Karşılık ilişkisinde ödeme credendi causa olmayıp solvendi'dir. Meselâ, yurt dışına giden kişi, orada ihtiyaç duyacağı parayı ülkesindeki bankaya öder, bu banka da kredi mektubunu bir diğer bankaya yazar. Mektup hâmili seyyah, yabancı ülkede muhatap bankaya mektubu ibraz edince -daha önce yatırmış bulunduğu- para kendisine ödenir. Aynı hukukî yapıya dayanan seyahat çeki ve kredi kartları çıktığından beri, kredi mektubu kullanılmaz olmuştur. ( TEKİNALP, Banka Hukukunun Esasları s. 351 ) Kredi görevlendirmesi diye ifade edilebilecek itibar (kredi) emrinde ise vekil, vekillik verenin talimatına uygun olarak, kendi ad ve hesabına üçüncü bir kişiye kredi verme veya verilmiş krediyi yenileme borcu altına girer; vekillik veren de tahsis edilen veya yenilenen krediden kefil gibi sorumlu olmayı kabullenir. Burada vekalete ilişkin, vekalet verenin vekili edimini yerine getirirken yüklendiği borçlardan kurtarması ilkesinden farklı olarak vekalet verenin kredi borcundan kefil gibi sorumlu tutulması yolu ile kredinin güvence altına alınması söz konusudur, itibar emri bu özellikleri ile kefalete yaklaşır. Her iki kurumda da kredi kelimesi kullanılmış olmasına rağmen, Borçlar Kanunu’nda öngörülen hükümlerden yararlanılarak kredinin tanımlanmasına imkan bulunmamaktadır, söz konusu kurumlarda kredi tanımlanmadığı gibi kavramı belirlemeye yarayan unsurlara da yer verilmemiştir. ( TEKİNALP, s. 352 )

9

Bankacılık Kanunu'na göre kredi, nakit, kefalet ve teminat şekil ve niteliğinde ve hatta diğer bir şekil ve nitelikte dahi olabilmektedir. Bu durumda banka kredilerinin nitelikleri açısından nakdi krediler ve gayri nakdi krediler olarak ikiye ayrılmaktadırlar. Krediler, vadeleri açısından; kısa vadeli krediler, orta vadeli krediler, uzun vadeli krediler; veriliş amacı açısından; yatırım kredileri, donatım kredileri, işletme kredileri; güvence açısından; güvencesiz krediler, güvenceli krediler; iş konusu açısından; ticari krediler, sanayici kredileri, ihracat kredileri, tarım kredileri, konut kredileri, tüketici kredileri; izin açısından; şube yetkili krediler, otorize krediler; kaynak açısından; banka kaynağından kullandırılan krediler, dış kaynaklı krediler olarak çeşitli türlere ayrılabilmektedirler14. Kredi işlemleri Alman Hukukunda KWG § 1 N. 2 de para ödüncü ve kabul kredileri şeklinde tanımlanmıştır. Para ödüncü ile öncelikle doğrudan nakit devri içeren nakdi krediler ve konusu çeşitli şekillerde nakit aktarımı sağlayan, iskonto ve faktoring gibi sözleşmeler anlaşılmaktadır15. Kabul kredisi ise doğrudan nakit devri içermeyen sorumluluk üstlenilmesi şeklinde kredilere örnek oluşturmaktadır. Burada sınırlı olarak belirtilmiş sorumluluk kredileri kabul kredisi ile sınırlı değildir, bankanın müşterisi lehine onun kredi itibarını arttırmak için, müşterisinin taraf olduğu sözleşmelerde sözleşmenin karşı tarafına verdiği çeşitli türdeki teminatlar şeklinde geniş sorumluluk kredisi imkânları uygulamada mevcuttur16. Kredi kavramı için KWG § 1’de verilen tanım doktrinde eleştirilmiştir; tanımın kredi için genel bir kabul getirmesi çok kullanışlı kabul edilmemiştir. Kredi tanımı ayrıca iskonto ve garantiler gibi kredi fonksiyonu

SUNGUR, Turgut: Banka Tekniği, Ankara, 1999, s.66; ORMAN, Rasim: Banka Hukukunda Kredi ve Kredi Sınırları, ylt, İstanbul 2003, s. 8 vd.; LOMBARDINI, s. 522 N.5; REİSOĞLU, Seza, Bankalar Kanunu Şerhi, Ankara 2000, s. 349; BATTAL, Ahmet; Bankalar Kanunu Şerhi, Ankara 2004, s. 113 vd.; BATTAL, Ahmet; Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu, Ankara 2001, s. 241 vd.; TAHAN, Mehmet; Bankacılık, Ankara 2002, , 191 vd.; KAVCIOĞLU, Şahap; Ticari Bankalarda Sorunlu Kredilerin Yönetimi Çözüm Yolları ve Takibi, İstanbul 2003, s.4 vd.; ALTAN, Mikail; Fonksiyonlar ve İşlemler Açısından Bankacılık, İstanbul 2001, s. 137.
15

14

CANARIS, N. 609; NUISSL, N. 207; HUBNER, Klaus Christian, German Banking Law and Practice in International Perspective, Berlin, 1999, s. 152. NUISSL, N. 208; REITHMANN, Cristoph/MARTINY, Dieter; Internationales Vertragsrecht, 6. Auflage, Köln, 2004, N. 1218 vd.; CANARIS, N.610.

16

10

şüphesiz olan işlemleri kapsamamış ve hükümde sadece temel kredi işlemleri kapsama alınmıştır17. Kredi verme işleminin konusu dikkate alındığında, dışarıdan nakdi bir fon talebi olarak tanımlanabilir. Kredi, amacı bakımından incelendiğinde, satın alma gücünün devrini içeren ve bu yolla alım gücünün de canlı tutulmasını sağlayan ekonomik nitelikli bir işlem olarak görülmektedir18. Bu satın alma gücü sadece nakit değil, her türlü parasal değerin geçici olarak aktarılması şeklinde gerçekleşebilir. Banka açısından, kredi alana sözleşme ile verdiği ödeme gücü desteği geçici niteliktedir, önceden belirlenmiş bir sürenin dolması veya şartların gerçekleşmesi ile sona erecektir, ertelenmiş bir iade borcu işlemin temelini oluşturur ve bu ertelemede bankanın, kredi müşterisine duyduğu güven temel unsurdur ve işlemin manevi unsurunu oluşturur. Uygulama ve doktrindeki tanımlardan anlaşıldığı şekliyle kredi işleminin iki temel unsuru vardır.

A) Sübjektif Unsur
Kredi işleminde taraflar arasındaki güven sübjektif unsurudur, kredi esas olarak güven anlamına gelir ve Latince bir kimsenin irade, istek veya ödeme gücüne güven anlamındaki “credere” kelimesinden türetilmiştir. Güven unsuru her türlü hukuki ilişkinin temelini oluşturur ancak ifası zamana yayılmış hukuki ilişkilerde öncelikli bir unsurdur. Nakit, mal, teminat ve kefalet biçiminde veya herhangi bir şekilde verilen kredi belirli bir süre sonunda geri ödenmek koşulu taşıdığından bu ilişkide güvenin bulunması gereklidir. Bu ise kredi borçlusunun karakterine ve kapasitesine bağlıdır. Karakter, kredi borçlusunun krediyi her durumda Ödemek istekliliği ve kararlığını, kapasite ise kredi borçlusunun krediyi geri ödemek imkânına sahip olmasını ifade etmektedir19.

17 18

CANARIS, N. 609

CANARIS, N. 608; ALBISETTI, Emilio/GSELL, Max/NYFFELER, Paul; Bankgeschäfte, Zürich, 1990 s. 57; STAUDER, s. 28 ALICI, s. 14.

19

Banka Hukukunun Esasları. s. Kredi olarak ödünç verilen satın alma gücünün ya da kredi alan lehine sunulan itibarın belli bir zaman sonra iade edilmesi gerekir. Burada da teminat mektubu vererek veya poliçeyi kabul ederek banka tacire belli bir süreye bağlı olarak satın alma gücü sağlamıştır24.11 B) Objektif Unsur Satın alma gücü veya ödeme gücünün geçici bir zaman için kredi alana devri. s. s. CANARIS. banka tarafından kredi alan lehine sorumluluk üstlenilmesi şeklinde de olabilir. s. TEKİNALP. Kredi sözleşmesindeki hükümlere kredi borçlusunun uymaması ile risk oluşur. Satın alma gücü kavramı geniş anlamlıdır ve sadece parayla sınırlandırılamaz. TEKİNALP. 14. bu tür bir sorumluluk üstlenilmesi. N. bankacılıkta risk nakdi kredinin geri ödenmesine. s.21 Kredinin hukuksal tanımı da kavramın ekonomik tanımından hareketle verilebilir. müşterinin ekonomik anlamda gücünü. Çiftçiye verilen tohumluğun bedelinin Ziraat Bankası tarafından ödenmesinde olduğu gibi23. 352. Bankacılık. 28. Satın alma gücü. Bu nedenle kredi tanımında zaman unsuru büyük öneme sahiptir. ALICI. YÜKSEL. 608. 12 vd. Kredi işlemi bu gücün devri şeklinde fiili bir ifa olabileceği gibi. Kredi borçlusuna tanınan süreyle doğru orantılı olarak risk de artar. 20 21 22 23 24 STAUDER. bir riskten doğacak sorumluluğu her hangi bir şekilde üstlenme de bu deyimin kapsamı içine girer. kredi vaadi şeklinde de olabilir. 26. ekonomik tanımda yer alan. Risk için sorumluluk yüklenilmesine ise garanti sözleşmesi ile kefalet örnek oluşturur. ALICI. Bu ifanın konusu bir maddi gücün veya paranın devri olabileceği gibi. N. 521. kredi yeterliliğini yükselttiği için parasal değer ifade etmektedir. işlemin objektif unsurudur20. CANARIS. kredi kavramını en geniş anlamda açıklayacak niteliktedir22. belli bir satın alma gücünden belli ve geçici bir süre ile vazgeçme unsuru hukuken de önemli olup. 519. . kredi isteyene belli bir malın tahsisi ile de sağlanabilir. s. 352. LOMBARDINI. Banka Hukukunun Esasları s. gayri nakdi kredilerle ilgili taahhüdün yerine getirilmesine kadar geçen süredeki belirsizliktir. 608 STAUDER.

sözleşmenin ilk aşamada ifasını oluşturacaktır.12 III) Kredi Açma Sözleşmesinin Özellikleri Kredi açma sözleşmesinin tanımında olduğu gibi karakteristik özelliklerini belirleme konusunda da farklı görüşler ileri sürülmüştür. kredi alana karşı yükümlendiği kredi kullandırma borcu olduğu genel olarak kabul edilmekte ise de. nakdi üst limitleri ve sürelerini belirleyen bir çerçeve oluşturur. ancak sözleşmenin hükümleri anlamında kredinin fiili olarak derhal kullandırılması gerçekleşmez. münferit kredi işlemlerinin niteliklerini. zamana yayılmış ve müşterinin talebine bağlı kredi kullanma imkanı ise kredi açma sözleşmesinin varlığını gösterir. Kredi açma sözleşmesinin genel olarak kabul edilen özelliklerinden biri müşterinin. birbirini takip eden talepler yoluyla kullanabilecektir. onun ifası şeklinde gerçekleşen münferit kredi işlemlerinden belli limit dâhilinde para ödüncü veya iskonto 25 HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesi. Bir kredi açma sözleşmesinde temel unsurun bankanın. . bu kredi taahhüdünden ne anlaşılacağı. ona dayanarak yapılan münferit kredilerin ifası öncesinde onların niteliklerini. 259. Kredi alanın birbirini takip eden şekilde ifa talep edebilmesi de genelde kredi açma sözleşmesinin unsurlarından biri olarak görülmektedir. temel unsurlarını ve kullandırılmaları borcunu içeren bir sözleşmedir. bu aynı zamanda kredi açma sözleşmesi para ödüncü sözleşmesinin de temel ayrımını oluşturur. sözleşmede belirtilen şekillerde tek bir talep halinde veya kısmi olarak. sözleşme konusu kredinin kullandırılmasını talep konusunda bir borcunun bulunmamasıdır. Kredi açma sözleşmesine bağlı olarak. kapsamı ve münferit kredilerin neler olacağı tartışmalı bir konudur. derhal para ödenmesi genelde sadece münferit bir para ödüncünü. Kredi açma sözleşmesinin kurulması ile banka krediyi talep anında vermeye hazır bulunduracak ve bu hazırlık. Kreditrecht. Müşteri kredi kullanmak isterse. Normal bir para ödüncünde. N. 248. kredi açma sözleşmesinde ise müşterinin isteği önemlidir25. en azından bu şart değildir. para verme borcu derhal doğar.

N. HUBNER. s. N. kredi açma sözleşmesinin kurucu unsuru olduğunu belirtmektedir. bu konuda iradeleri içerir ve onların çerçevesini belirler. 157. belli olmasının. N. HOPT/MÜLBERT. German Banking Law. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinde bir kredi açılması. Kredi açma sözleşmesinde bankanın sorumluluğu belli bir limite kadar kredi kullandırmadır.1/79. . 613 (Yazar ayrıca kredi limitinin de açıkça kararlaştırılmasının. bu yönüyle çok sayıda kredi işleminin. Kredi açma sözleşmesinde kredi türü açıkça kararlaştırılmayabilir veya farklı türde çok sayıda münferit kredi işlemi belirlenebilir. s. Kredi açma sözleşmesi doğrudan nakit para ödüncünün verilmesi veya senetlerin iskontosu 26 STAUDER. kredi ilişkisinin asli temelidir. IV) Kredi Açma Sözleşmesinin Unsurları A) Kredi Açma ve Kullandırma Taahhüdü a) Kredi Açma ve İfa Hazırlığı Kredi açma sözleşmesinde kredi veren banka. kredi müşterisine karşı kredi kullandırma borcu altına girmektedir. 620 ). 259. münferit kredilerin türü kredi açma sözleşmesinin asli unsuru değildir. N. krediyi ifa etme hazırlığı söz konusudur. bu limit sözleşme şartlarında belirlenir ve kredi alan belli limite kadar krediyi kullanma hakkına sahiptir. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 97. CANARİS..13 işlemlerinin kredi açma sözleşmesinin karakteristik içeriğini oluşturduğu ve onun yapısında düzenlendiği genel olarak kabul edilmektedir26. N. 241 vd. 27 CANARIS. Senetlerin kabulü. s. Kredi açma sözleşmesi içerdiği kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayacak münferit kredi işlemlerini kendi yapısında düzenler. tarafların belirlediği çerçeve ve şartlarda. N. aval gibi banka kredilerinin kredi açma sözleşmesinin bünyesinden doğan onun karakteristik unsuru olarak mevcut sözleşmeler olup olmadığı tartışmalıdır. Sözleşmenin kurulması ile birlikte vaat edilen kredi kullandırma borcu doğar ancak ifa aşaması kredi talebi ile başlayacaktır. STAUDER. bu kredi sınırı kredi açma sözleşmesinin esaslı unsurudur27. 32. 627. Münferit kredi türleri açıkça belirtilmemişse kredi alan sadece ifa zamanı ve miktarını değil kullanacağı kredi türünü de seçecektir.

322. German Banking Law. 97 STAUDER. 158 CANARIS. 99. müşteri tarafından kullanılabilecek talep hakkına karşı her zaman ifaya hazır olmak zorundadır. 211. N. 29 30 31 28 STAUDER. aslında kullandırma borcunun ifa öncesi bir görünümü olan bu borç müşterinin talep hakkını kullanması halinde somut bir ifa borcuna dönüşecektir29. Bazı yazarlar ise mutlak bir hazır bulundurma borcunun varlığını kredi açma sözleşmesinin unsuru olarak görmemektedir. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 1628. HEERMANN. Bu durumda talepten önce bankanın ödünç parayı veya GUGGENHEIM. 24. birbiri ardınca gerçekleşebilecek kredi taleplerini karşılama özelliğini ifade eder30. N.14 yoluyla satış bedellerinin ödenmesi şeklindeki nakdi kredilerin ve aval. 357. HOPT/MÜLBERT. s. s. Banka talep hakkının kullanılması anında ifa gücünün bulunmaması halinde kredi alana karşı sorumludur. SCHÄRER/MAURENBRECHER. Krediyi hazır bulundurma kavramı. s. Kredi açma unsuru. krediyi açma ile birlikte hazır bulundurma borcu altına da girdiği genel olarak kabul edilmektedir28. 248. Kredi Açma Sözleşmesi. TEKİNALP. s. banka kredi açma sözleşmesi ile kararlaştırılan krediyi müşterisinin kullanımına hazır tutmakta ve bazı hallerde kuruluş sonrası ek bir talep yapılmadan kredi kullandırma kapsamında münferit işlemle para verilmekte veya sonradan kredi talebiyle ifası başlayan münferit kredi işlemleri yoluyla ifa yapılabilmektedir. Kredi açma sözleşmesinin kurulması ile derhal bir nakdi kredi verilmediği hallerde kredi alana karşı talep anına kadar fiilen kredi kullandırma borcu muaccel olmayan bankanın. Basel 1979. s. NUISSL. YÜKSEL. kredi kullandırma işlemlerinin ön hazırlığıdır. kredi açma sözleşmesinin bir kerede sona ermeyen. SPR VII/2. CHRIST Bernhard: Der Darlehensvertrag. N. 626. Banka. banka teminatları gibi üçüncü kişiye karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklinde gerçekleşen.Banka Hukukunun Esasları s. 49. doğrudan bir nakit devri içermeyen kredi işlemlerinin unsurlarını içerir ve bunların sebebini oluşturur. Kreditrecht. Canaris’e göre bankanın kredi kullandırma borcu özel olarak krediyi hazır tutmak şeklinde bir borcu da içermez. Kredi alanın talebi ile kredi kullandırma borcu tam olarak belirli hale gelir ve ifası talep edilebilir ancak bu borç sözleşmenin kuruluş anından itibaren krediyi hazır bulundurma şeklinde özel bir borcun varlığına bağlı bulunmamaktadır31. . HUBNER.. N. s. 267.1/77.

Der Krediteröffnungsvertrag als schuldrechtliche Rahmenverpflichtung. s. Gerd. N. ileriki münferit işlemlerin içeriklerini belirleyen. kredi kullandırma borcunun bulunması yani bankanın bu konuda bir yükümlülük altına girmesi lazımdır. bu yolla bankanın ifa borcu gelişir ve muaccel olur. 248 . HOPT/MÜLBERT. s. bu talep içerik belirleyen bir düzenleme hakkıdır. Nürnberg 1965. kredi açma sözleşmesinin çerçevesi ve şartlarına uygun bir şekilde nakdi veya nakdi olmayan kredileri müşterinin talebi halinde kullandırmaya hazır olmasıdır. bankanın bir kredi talebine karşı kendisini sürekli olarak ifaya hazır şekilde tutması. Kredi açma kapsamında hazır bulundurma borcunun da bulunduğu genel olarak kabul edilmektedir. Kredi kullandırma borcunun temeli kredi açma sözleşmesidir ancak bunun ifası. N. N. Kreditrecht. ne zaman ve ne miktarda olacağını talep eden belirleyecektir. ihtiyaç ve bu kapsamda oluşacak talep tam belirli değildir. düzenleyen bir standart sözleşme. Hazır bulundurma kredi açma sözleşmesinde düzenlenen asli borç olarak. 105. s. kredi türlerinin belirlenmesi gibi unsurların yanında. Müşterinin kredi kullanımı belirli süreli kredi açma sözleşmelerinde iki ayrı sınırlamaya tabi olmaktadır CANARIS. SCHOEN. ertelenmiş bir talebe bağlıdır. 102. SCHOEN. 626. 33 32 CANARIS. 620. Tüm tipik düzenlemeler olsa bile kredi açma ve kullandırma iradesi yoksa burada bir kredi açma sözleşmesi değil.15 münferit işleme göre kredi karşılığını hazır bulundurma görevi yoktur. şartları belirleyen bir norm anlaşması vardır33. mutlak bir tahsis borcu içermez32. 322. Banka için süreklilik gösteren ve önceye uzanan ifaya hazırlıklı olma durumu. tek seferde kullandırabilir ancak kredi açma sözleşmeleri genelde birden fazla münferit kredi sözleşmesi yapmak için kurulurlar. Kredi ihtiyacının son durumu. HEERMANN. içeriği niteliği ve ne miktarda olacağı kredi alanın çekme talebi ile belirlenir. kredi alanın talebi zamanında ifa edebilmesi yeterlidir. Kredi açma sözleşmesinin mevcudiyeti için belli bir limitin belirlenmesi. b) Kredi Sınırı ve Sözleşme Süresinin Belirlenmesi Kredi açma sözleşmelerinde banka müşteriye bir miktar nakdi krediyi doğrudan kredi açma sözleşmesinin kuruluşu ile ek bir talep olmaksızın.

.1/79. 242. eğer böyle bir sınır belirlenmemişse genel görüş kredi açma sözleşmesinin geçerliliğini etkileyecek bir unsurun bulunmadığı yolundadır34. 38 . 157 HEERMANN. 352 vd. diğeri ise sürekli borç ilişkisi oluşturan kredi açma sözleşmesinin süresidir. 627 . Kredi açma sözleşmesi ile kredi alana genelde doğrudan bir kredi verilmemekte. N. 211. s. 37 CANARIS. 50. Eğer banka limit belirlememiş ve sözleşmenin yorumu. 353. N. N. 321. s. Kredi açma sözleşmesinde bir kredi üst sınırı belirlenmeli ve bu tutar taahhüt edilmelidir.16 bunlardan birincisi sözleşmede kararlaştırılmış olan kredi limiti. AVANCINI/IRO/KOZIOL.1/79. 24 . AVANCINI/IRO/KOZIOL. N. 620. belli bir projenin finansmanı için verilmiş kredilerde bu projenin süresi sözleşme süresini belirlemekte ve kredi açma.1/79. NUISSL. çeşitli kredi türlerini sözleşmede kararlaştırılan belirli bir limite kadar ve belirli veya belirsiz bir süre içinde kullanma imkânı sağlanmaktadır. s. Kreditrecht. Bankacılık. HUBNER. s. N. STAUDER. N. N. 211. Banka Hukukunun Esasları s. s. LOMBARDINI. sözleşme konu olarak bir miktar paranın kullandırılması şeklinde nakdi kredilerin ifasını düzenleyebileceği gibi. 620. 35 36 TEKİNALP. uygun limit ve ihtiyaçlara göre belirlenecek limit gibi belirsiz kavramlarla yetinmişse bu durum uygulama yönünden hatalı olacağı gibi taraf işlemlerinde keyfilik yasağına da aykırıdır35. LOMBARDINI. N. 246. Kredi açma sözleşmesinin süresi ise asli ve zorunlu bir unsur olarak kabul edilmemektedir. HUBNER. c) Nakit Devri veya Sorumluluk Üstlenilmesi Kredi açma sözleşmesinin niteliği ve uygulaması dikkate alındığında onu sadece nakit devri kapsamında kredi işlemleri ile sınırlamak mümkün değildir. 519. 24. s. HOPT/MÜLBERT. N. HUBNER. 527 N. s 152. 527 N. belirsiz süreli kredi açma sözleşmeleri kurulabilmekte. SCHOEN. s 157. CANARIS. German Banking. TEKİNALP. N. kullandırma süresi sözleşmenin mutlak anlamda zorunlu unsurunu oluşturmamaktadır37. bu sebeple belirli bir kredi limiti sözleşmenin temel unsurlarından biri kabul edilmektedir36. HOPT/MÜLBERT. 255. STAUDER. s. s. German Banking Law.. 103. Sözleşmesinin konusu bünyesinde ifa şekli 34 CANARIS. NUISSL. Kreditrecht. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 627. CANARIS. German Banking. 620. N. YÜKSEL. S. bankanın sorumluluk üstlenmesi şeklinde kredi kullandırma imkânlarını da düzenler38. 56.

HOPT/MÜLBERT. örneğin sadece bir para ödüncü sözleşmesi kurma vaadi varsa ve kredi açma sözleşmesi fazla sayıda münferit kredilerin ifasına yönelik iradeleri ve bunların ifası amaçlı hazır bulundurma evresini içermiyorsa.17 olarak unsurlarını düzenlediği kredi işlemleri yoluyla doğrudan bir miktar paranın verilmesi veya banka tarafından sorumluluk üstlenilmesi olabilir. Aval işlemleri genelde kredi açma sözleşmesinden bağımsız şekilde düzenlenmekle beraber sözleşmenin kapsamında düzenlenmesi de hukuken mümkündür. N. 211. iş görme veya alacak satın alınması yoluyla kredi temininin söz konusu olduğu ve kredi açma sözleşmesinin mevcut olamayacağı da belirtilmektedir39. Bazı hallerde ise tek bir sözleşme kurulmuş ancak henüz kredi verme borcunun ifası gerçekleşmemişse burada ifası ertelenmiş. HEERMANN. 322. sadece bu sözleşmeyi kurmaya yönelikse bu durumda kredi açma sözleşmesi bir ön sözleşme niteliği gösterecektir. 322. banka garantileri gibi kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinde düzenlenen temel içeriklerdir. kullandırma borcu ve kapsamında ifayı sağlayacak münferit kredilerin unsurlarına ilişkin iradeleri içerir. vadeye bağlanmış para ödüncü. s. 100. onlardan bağımsız kredi tahsisi. . N. Kreditrecht. Kreditrecht. kabul. 50. s. bu kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin ifasına hizmet ederler40. N. bununla birlikte akreditif gibi özel nitelikli sözleşmelerde kredi açma sözleşmesinin kapsamında düzenlenebilmektedir. HOPT/MÜLBERT. Para ödüncü. 241. HEERMANN. 39 40 Kredi açma STAUDER. GUGGENHEIM. iskonto. s. Eğer tek bir kredi işlemi yapılacaksa. Kredi açma sözleşmesinin mutlak amacı münferit kredilerin ifası değildir. bu kredi açma ve hazır bulundurma devresidir. 241. NUISSL. B) Münferit Kredi İşlemleri İçerme ve Ayrılık Prensibi a) Münferit Kredileri Kademeli Şekilde Kullandırma İradesi Kredi açma sözleşmesinin kuruluş anı ile kredi kullandırma borcunun ifası arasında eğer kuruluşla birlikte bir nakdi kredi ödemesi yapılmamışsa genelde belirli bir müddet vardır. s.

mutlak varlık şartı olmasa da karakteristik bir özelliğidir. Kredi talebi. 627. kredi kullandırma borcunun ifası amacıyla. Kredi açma sözleşmesi çok sayıda kredi kullandırma amaçlı münferit işlemin temelini oluşturur bunların unsurlarına ilişkin iradeleri içerir ve bu münferit krediler. İfayı sağlayan münferit işlemler olmadan da kredi açma sözleşmesi bağımsız varlık ve yükümlülük içerir. Kredi açma sözleşmesinde kullandırma borcunun ifasının başlaması yani kredi işlemlerinin belirli hale gelmesiyle bu kredi işlemleriyle kredi açma sözleşmesi arasındaki birlik bozulur ve nitelik. 243 . Münferit kredi türleri açıkça belirtilmemişse. HUBNER. münferit kredilerin türü kredi açma sözleşmesinin asli unsuru değildir. N. 616. s. Kredi açma sözleşmesi bağımsız kredi kullandırma borcu içerir ve bu borcun ifası sözleşme kapsamında başlangıç aşamasında genel unsurları belirli ancak niteliği. işleyiş ve sona erme 41 42 CANARIS. şartları genel olarak belirlenmiş münferit kredilere ilişkin taraf iradelerini açığa çıkartır. HOPT/MÜLBERT. N. Sonradan ifa edilen münferit kredilerin unsurları asli olarak kredi açma sözleşmesi kapsamında kararlaştırılmıştır. CANARIS. Çok sayıda münferit kredinin ifasını gerçekleştirme iradesi ve bu konuda hazırlık kredi açma sözleşmesinin esaslı unsuru. 157. zaman ve türünü belirlemesi kredi talebi şeklindeki taraf iradesi ile mümkün olmaktadır42. türü ve ifa zamanı çoğu zaman belirsiz olabilen münferit kredi işlemleriyle gerçekleşir. STAUDER. German Banking Law. Kreditrecht. unsurlarını düzenleyen iradeler kredi açma sözleşmesinde belirlidir ve bazen içerik olarak belirsiz olabilen iradelerin somut hale gelerek kredi kullandırma borcunun içeriğini oluşturan ve ifasını sağlayacak münferit işlemlerin miktar. 97.18 sözleşmesinde farklı türde. bazen kredi verenin üçüncü şahıslarla ilişkiye gireceği çok sayıda münferit kredi işlemi belirlenebilir veya bu konuda açıklık olmayabilir. s. bazen talep olmadan nakdi ödemeler ona dayanarak yapılır varlığı kredi işlemlerinin baştan açık iradelerle veya sonradan taleple belirlenerek ifa edilmelerine bağlı değildir. Münferit işlemlerin şartlarını. kredi alan talebinde ifa zamanı ve miktarı yanında kullandırma borcunun içeriğini oluşturan kredi türünü de belirler 41. bunların çerçevesini kredi açma sözleşmesi belirler ve bu işlemler de kredi açma sözleşmesinin ifası niteliğindedir. N. kredi alanın talebine bağlı olarak belli bir zamana yayılmış şekilde ifa edilirler.

nitelik. STAUDER. 100. Münferit kredi işlemleri ile kredi açma sözleşmesi kuruluşta birlik gösterseler de ifa aşamasında nitelik olarak ve bağlı oldukları kural ve uygulamalar yönünden birbirinden nispi şekilde ayrılırlar. s. HEERMANN. 614. kredi açma sözleşmesinin feshinin ileriye etkili olması ve münferit işlemlerle nitelik farkı onlar üzerinde zamana yayılmış kısmi bir etkiye sebep olur. para ödüncü. 242. münferit işlemlerle kastedilen.19 yönünden farklılıklar oluşmaya başlar. b) Münferit Kredi İşlemleri ile Amaçlarda Ayrılık Kredi açma sözleşmesi ile münferit kredi işlemleri ilişkisinin niteliği çelişkilidir. teminat. 50. 43 CANARIS. N. 324. N. kavramsal açıklığını ifa aşamasındaki işlem amaçlarının farklı olmasında bulur. 332 44 . Banka üçüncü kişilerle bir borç ilişkisine girmiş onlara karşı taahhütte bulunmuştur. Kredi açma sözleşmesinin sona ermesi kural olarak sözleşmenin tarafları arasındaki iç ilişkide etkilidir ve üçüncü şahısların bu sözleşme sonucu olarak doğmuş ve halen geçerli bulunan hakları korunur. GUGGENHEIM. s. farklı amaçlara yönelme bu sonucu meydana getirmiştir44. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinin feshinden özellikle aval ve banka garantisi gibi gayri nakdi krediler doğrudan etkilenmez. bazı hallerde taraf ve sona erme bakımından farklı hükümlere tabidir ve bu ayrılık özellikle akde aykırılık ve fesih gibi işlemlerin etkisinde kendisini gösterir. bu ayrılık prensibidir ve temelini. fesih. bu durum doktrinde ayrılık prensibi ile açıklanmıştır43. HEERMANN.. iskonto. s. Kredi açma sözleşmesi üzerinde gerçekleşen akde aykırılık. 614. kabul kredisi gibi kredi işlemleridir. N. Bu işlemler kredi açma sözleşmesinin kapsamında düzenlenir ve onun çerçevesinde ifa edilirler. Banka bu kredilerde kredi kullandırma borcunun ifasını sorumluluk üstlenerek gerçekleştirmiş ancak sonuçta bu borcun ifası ayrı bir sözleşmenin kurulmasına sebep olmuştur. s. Ayrılık prensibine göre kredi açma sözleşmesi ile münferit kredi işlemleri amaç. süre bitimiyle sona erme gibi durumların ani etkisi münferit krediler üzerinde doğrudan gerçekleşmez. CANARIS.

ihlal ederse sözleşmeye aykırılık sebebiyle tazminatla sorumlu olabilir46. amacı ise nakdi bir tutarın sağlanması veya sorumluluk üstlenilmesidir. 325. Bazen sözleşmenin kuruluşuyla bazense müşterinin kredi talebi ile birlikte bankanın kredi kullandırma borcunun ifa zamanı gelir ve banka bundan sonra borcunu ifa etmez. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinin içeriğinde şartları belirlenen ve kullandırma borcunun ifasına hizmet eden münferit işlemlerin konusu. HEERMANN. sona erme şekilleri ve bunların sebepleri yönünden farklılıklar vardır. temelde belli bir çerçeve içinde kredi hazır bulundurma durumu. Kredi açma sözleşmesi asli başlangıçtır. 242 . s. Kredi açma sözleşmesi ile münferit krediler arası ayrım yapılması lüzumu bu ikisinin ifa aşamasında hukuki kaderi. kullandırma taahhüdüdür.20 Kredi açma sözleşmesinde banka kural olarak kuruluşla birlikte hazır bulundurma ve kullandırma taahhüdü altına girmiştir. Kredi açma sözleşmesindeki kredi açma ve kullandırma borcu kapsamında ifa aşamasına girmiş nakit para verme veya sorumluluk üstlenme şeklindeki kredi işlemleri ayrı nitelik gösterir. amacı ve hükümlerinin farklı olması sebebiyle ortaya çıkar. N. N. talep anına kadar yapma borcu niteliğinde kredi açma ve kullandırma borcu vardır ve bir başlangıç aşaması söz konusudur45. ancak bazı yazarlara göre onun borcu mutlak anlamda hazır bulundurmayı içermez. c) Münferit Krediler ile Hukuki Yapılarda Ayrılık Kredi açma sözleşmesi münferit kredi işlemlerini düzenler ve çerçevesini belirler ancak aralarında hukuki nitelik. 614. N. 614. Bankanın üçüncü şahıslara karşı sorumluluk üstlendiği nakdi olmayan kredi 45 46 CANARIS. CANARIS. Kredi açma sözleşmesi ile münferit kredi işlemleri ifa aşamasında birbirinden kısmen bağımsız hale geldikleri gibi münferit kredi işlemleri arasında ve kredi açma sözleşmesi çerçevesinde bankanın kredi alan lehine üçüncü şahıslarla kurduğu ve kredi alanın doğrudan taraf olmadığı teminat amaçlı kredi işlemleri arasında bağımsızlık vardır.HOPT/MÜLBERT.

münferit kredi işlemlerinin edimi ise talebin yapılmasıyla belirleneceği için hâlihazır kullandırmaya yönelik edimdir48. N. 242. Kredi açma 47 AVANCINI. Peter/lRO Gert/KOZIOL Helmut: Österreichisches Bankvertragsrecht Bd. 322 49 50 48 CANARİS. 324. 242. Kredi açma sözleşmesinin edimleri münferit kredilerin ifasına yönelik talepten bağımsız şekilde mevcuttur. HOPT/MÜLBERT. Kreditrecht.. Kreditrecht. Kreditrecht. Mesela bir para ödüncünü. NUISSL. 1/74. banka garantisini temin edilir. s. HEERMANN. N. N. Münferit kredilerin ifası. s. banka garantileri gibi kredi işlemlerini düzenleyen iradeler. Wien 1993. HOPT/MÜLBERT. 100. burada banka kredi kullandırma borcunu sorumluluk üstlenerek yerine getirmiştir. . 212. 1/73. N. Kredi açma sözleşmesinin edimi kredi kullandırmanın şekli de genelde taleple belirlendiği için ek bir hukuki işleme ihtiyaç gösterir. Münferit kredi işlemleri genelde önceden bir kredi açma sözleşmesi kurulmadan yapılmazlar. 91. 615. s. N. HEERMANN. N. ancak kredi açma sözleşmesinin süre bitimi. kredi açma sözleşmesinde önceden belirlenen şartlara göre. bunların şartları. ifa şekilleri. Kredi kullandırma dışındaki borçların ifası banka yönünden esasen başlamıştır. GUGGENHEIM. d) Münferit Kredilerin İçeriğini Belirleme ve Edim Bağlılığı Kredi açma sözleşmesinde öncelikle münferit kredilerin şartları belirlenir ve bunların unsurlarına yönelik iradeler oluşur. icra edilir halde bırakır ona etkili olmaz49. Kredi açma sözleşmesinde kullandırma borcunun ifasını sağlayan ve sözleşme bünyesinde düzenlenmiş bulunan münferit kredi işlemlerinin ifası müşteri talebi şeklindeki işlemin yapılmasına bağlıdır47. sözleşme süresi ve kredi limiti sınırları dahilinde serbestçe talep edilebilecektir. HEFERMEHL. s. Para ödüncü. HOPT/MÜLBERT. kullandırma borcunun ifası da herhangi bir şarta bağlı değildir.21 işlemlerinde taraf farklılığı da vardır. AVANCINI/lRO/KOZIOL. N. kredi açma sözleşmesinin kapsamında önceden düzenlenir50. 241. ihbarla fesih gibi sona erme hallerinde kendine bağlı olarak kurulmuş münferit krediyi özellikle üçüncü şahıslarında ilişkiye girdiği işlemleri doğrudan etkilemez.II.

259 vd. tazminat ve iflasta hakların kullanılma sebebi kredi açma sözleşmesi olduğu gibi münferit kredilerin karşı edimleri olan faiz ve komisyonlar ifa amaçlı olmaları sebebiyle aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin karşı edimidir yani edimler arası sıkı bir ifa bağlantısı vardır. münferit kredi işlemleri ifa amaçlıdır. 50. Sözleşme süresinin bitiminden sonra yapılan her türlü kredi işlemi. fesih sebepleri gibi münferit kredilerin içeriği kredi açma sözleşmesinde yeknesak şekilde belirlenir ve bunlar aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin karşı edimi haline getirilirler. iade. s. Kredi açma sözleşmesinin kurulması. para birimi. aval provizyonu. kabul edilecek senetlerin niteliği. Kredi açma sözleşmesinin haklı sebeplere dayanan fesihle sona ermesi münferit kredilerinde sona ermesine sebep olabilir. Üçüncü şahıslarla girişilen kredi açma sözleşmesine bağlı kredi ilişkilerinde ödeme. bankanın ücretlerini beraberinde getirir. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinin genel çerçeve niteliği ayrım prensibine göre bağımsız yükümlere izin vermektedir52 Münferit krediler sebebiyle oluşan sözleşmeye aykırılık. münferit kredi işlemlerin haksız şekilde kullandırılmaması halinde tazminat talebi söz konusu edim birliği sebebiyle kredi açma sözleşmesine dayanır. Ücretler.22 sözleşmesinin süresinin bitmesi veya tahsis edilen kredi miktarının tüketilmesi halinde banka kredi taleplerini reddedebilecektir. kabul komisyonu gibi. Münferit sözleşmelerin ifa zamanı. bunların sınır ve nitelikleri belirlenir. ödemelerin şekli. Kredi açma sözleşmesinde üçüncü şahıslarla girişilecek münferit işlemler konusunda yetkiler. ancak bunların kredi açma sözleşmesinde açıkça belirlenmesi şart değildir. teminatlar. . bu borçlar bireysel krediye göre de belirlenebilir ve doğabilir. kredi açma sözleşmesinin kapsamı dışındadır ve bu konuda özel. temeli kredi açma sözleşmesi olduğu gibi aralarında kredi ücretleri kapsamında edim bağlantısı da vardır. ayrı bir sözleşmenin yapılmasına ihtiyaç gösterir51. niteliği ve talep tutarı eğer baştan 51 52 STAUDER. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesi ile münferit işlemler bakımından ayrılık nispidir. N. faiz. Kredi açma sözleşmesindeki kredi kullandırma borcu kapsamında ifa edilecek münferit kredilerin sözleşme dahilinde genel kapsamı belirlenir ve içeriği tespit edilir.

51. HOPT/MÜLBERT. 242-243. NUISSL. N. 212 . Banka. kredi açma sözleşmesinde önceden belirlenen şartlara uymayan krediler hakkındaki ifa taleplerini kabulden kaçınabilme hakkına sahip olduğu gibi. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen şartlar bağlayıcıdır ancak münferit kredilerin ifası sırasında karşılıklı anlaşma yoluyla bu şartlarda değişiklik yapmak her zaman için mümkündür. 20. s. Kredi açma sözleşmesinin yapısı ve niteliği kredinin hiç kullanılmaması veya kısmen kullanılmasına imkan verir. şartlar. mutlak. D) Kredi Alanın Talep Hakkı a) Talep Hakkının Hukuki Niteliği Kredi açma sözleşmesinde banka. müşteri de sözleşmeyle bağlantılı karşı edimlerini bilmektedir. STAUDER. tarafların hak ve borçlarının sınırları ve kapsamı önceden karşılıklı anlaşma yoluyla kredi açma sözleşmesi yapısında edimlerde bağlantı oluşturarak belirlenir. bu sebeple kredi açma sözleşmesindeki hüküm ve şartlar.23 kesin olarak belirlenmemişse kredi açma sözleşmesi çerçevesinde müşterinin iradesine bağlı olarak sonradan gerçekleşecek kredi talebiyle ortaya çıkacaktır53. s. ayırt edici bir özelliktir. N. Kreditrecht. Münferit kredi işlemlerindeki standartlar. 210. Kredi açma sözleşmesinin veya kullandırma borcunun erteleyici şarta bağlı olduğu. planladığı işlerin giderlerini karşılama bakımından aleyhe bir değişiklik olmamasını sağlar. kredi talebinin yapılmasının veya kredi ihtiyacının doğmasının bu şartın 53 54 NUISSL. sıkı bir şekilde uygulanacak taraf yükümlülüğü olarak kabul edilemez54. Müşteri yapmayı planladığı işler için lüzumlu kredi ihtiyacını bu şekilde teminat altına alır. müşterinin talebi halinde sözleşmenin çerçevesinde düzenlenen münferit krediler yoluyla kredi kullandırma. Kredi alanın talep hakkı serbestliği normal bir sözleşme yapısından farklı. bu yöndeki hizmetlerini ifa etme borcu altındadır. şartlara uygun kredi talebinin banka tarafından karşılanacağı güvencesi altındadır. normatif. SCHINNERER. krediyi hazır bulundurma. N.

İstanbul 2003. ( STAUDER. 58 STAUDER. Paris 1945 s. İstanbul 2000. s. kredi alan tarafından talep yapılana kadar kullandırma borcunu ifa etme yükümü altında değildir çünkü borcun ifa zamanı gelmemiştir. doğrudan alacak hakkı sağlar. NOMER. 1/78. Borçlar Hukuku. CANARIS. 847.. Bankaların standart kredi sözleşmelerine ilişkin uygulamaları ve taraf iradeleri sözleşme kapsamında bir geciktirici şartın kabulüne imkân vermez. Kredi açma sözleşmesinde krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcunun doğumu için değil ancak münferit FALLOİSE. Les ouvertures de Crédit. N. M. Sözleşmedeki hazır bulundurma ve kullandırma borçlarının varlığı şarta bağlı da değildir. s. s. Kemal/ÖZ. N. Kredi açma sözleşmesini opsiyon sözleşme olarak kabul eden görüşe göre de kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit kredi işlemleri kredi talebi yapılması şeklindeki kurucu unsura bağlıdır ve bu yapısıyla kredi açma sözleşmesi münferit kredi sözleşmesinin kurulmasını sağlayan bir opsiyon sözleşmesi niteliğindedir56. Genel Hükümler. des ouvertures de Crédit. s. 221.7 . 328 vd. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. sözleşmenin kapsamında unsurları ve nitelikleri belirlenen münferit kredi işlemleri ile kredi kullandırma borcu altındadır. Bir hukuki işlemin hüküm ifade etmesi veya hükümden düşmesi. 27 56 57 55 AVANCINI/lRO/KOZIOL. kredi açma sözleşmesi sadece sonraki kredi işlemlerinin sebebini oluşturan ilk aşama değildir. Kredi talebi ise niteliğine uygun ve açık bir kavram olarak ifa zamanını belirleyen bir yenilik doğurucu işlemdir58. Haluk N. s. DIERYK. Genel Hükümler. Borçlar Hukuku. 70 ten naklen ). taraf iradeleriyle ileride gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsiz bir olguya bağlanmışsa. s. Traité. . 1891. Paris. 81.24 gerçekleşmesini sağladığı bazı yazarlarca kabul edilmiştir55. krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu şarta bağlı olmadığından kuruluş anında hemen doğar ve banka hazır bulundurma komisyonu gibi ücretlere hak kazanır ancak banka. Kredi açma sözleşmesinde tarafların iradesi sözleşmenin kuruluşu ile bankanın kredi kullandırma borcu altına girmesi yönündedir ve bu borç herhangi bir şarta bağlı olmadan kuruluş anında varlık kazanır. Borçlar Hukuku. şarta bağlı işlem söz konusudur57. 616. Albert. OĞUZMAN. Kredi açma sözleşmesinde banka. Turgut. Kredi açma sözleşmesinde bankanın.

/SCHMID Jörg/REY Heinz. OĞUZMAN/ÖZ. Kreditrecht. 2. GAUCH Peter/SCHLUEP Walter R. N. Sözleşmeden Dönme. N. kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayacak münferit kredilerin. 1998. İstanbul. 48. I. s. Sözleşmelerde vade bazen önceden belirlenmez. s. hukuki durumda değişiklik oluşturan. s. 35. Kreditrecht. 63 BUCHER Eugen. 242 CANARIS. Bu durumda vade söz konusu şahsın kendisine tanınan hakkı kullanması ile tayin edilecektir. içerik olarak değiştiren veya bu ilişkiyi ortadan kaldırma amacı taşıyan haklardır63.: Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil Bd. Zürich 1988. Bu düzenleme hakkı kredi kullandırma borcunun ifasını başlatan. BK m. 242–243. 241. s. I. C. değiştirici yenilik doğuran haklar ve sürekli borç ilişkilerinde fesih yetkisi. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP : Tekinay Borçlar Hukuku. İstanbul 1993. Allgemeiner Teil. 58. Genel Hükümler. N. Genel Hükümler. s. HOPT/MÜLBERT. bu hak kullanılmadığı sürece kredi verme borcunun ifasına başlanmayacağı ve münferit kredi işleminin türü belirlenmediği için. N. İstanbul 1975. 106 hükmünce 59 60 61 62 STAUDER. 616. Yenilik doğuran haklar. 92. hak sahibinin tek taraflı irade açıklaması ile hukuksal durumda bir değişiklik meydana getiren yani yenilik doğuran sonuçlandırıcı olgu ile hak sahibine verilmiş.. Yenilik doğuran haklar kullanılmaları sonucu yeni bir ilişki oluşturan kurucu yenilik doğuran haklar. Yenilik doğuran hak tek taraflı bir hukuki işlem yoluyla yabancı bir hukuk alanında hukuksal bir değişim ortaya çıkmasını sağlayan bir haktır62. Borçlar Hukuku. EREN Fikret. Zürich 1998. Kredi açma sözleşmesinde talep hakkının kullanılması ile unsurları sözleşmede düzenlenmiş. 61. N. 81. SEROZAN Rona. ancak vadeyi belirleme yetkisi bir şahsa ve genellikle alacaklıya tanınmış olabilir. 211. bir borçlu gecikmesi veya sözleşmeye aykırılık durumu doğmayacaktır. s. HOPT/MÜLBERT.Aufl. HEFERMEHL. içeriğini belirleyen seçim hakkı niteliğindedir ve banka için bağlayıcı sonuçlar meydana getiren bir işlemdir61. Bu hakkın kullanılmasına muacceliyet ihbarı denir. Kredi talebi vade ve içerik belirleyici bir yenilik doğuran haktır. . s. türü ve bunların ifa zamanı belirli hale gelir. onunla başka bir kişi arasında hukuksal bir ilişki kuran.25 işlemler yoluyla ifanın gerçekleşmesi için bir vade belirleyici işlem ya da ihbarın varlığı kabul edilebilir59. 16. Schweizerisches Obligationenrecht. NUISSL. Vadeyi tayin hakkı bir yenilik doğuran hak ve muacceliyet ihbarı bir yenilik doğuran muameledir60.

Zürich 1974. Yenilik doğuran haklar hak sahibine dilediği sonuçları irade açıklaması yoluyla. 65 66 67 64 GAUCH/SCHLUEP. değiştirir veya bozarlar66. N. s. Andreas/Peter. CANARIS. Hans. 23. von Tuhr.616. İçerik belirleyici düzenleme hakkı ise hukuki durumu değiştiren veya ortadan kaldıran diğer düzenleme haklarından farklı olarak ifanın içeriğini değiştirmez. AT. ifanın türü ve zamanını belirginleştirir. Değiştirici ve bozucu nitelikteki düzenleme hakları belirli bir irade açıklaması ile mevcut hukuki ilişkiye doğrudan etki ederek onun içeriğini değiştirir veya tamamen ortadan kaldırır. N. HOPT/MÜLBERT.26 dönme hakkı gibi hukuki durumu ortadan kaldıran bozucu yenilik doğuran haklar olarak şeklinde ayrıma tabi tutulmaktadır64. Bd. NUISSL. 212. II. Sözleşmeden Dönme. s. Kredi açma sözleşmesi çerçevesinde genel hatları. Bu haklarda hukuki işlem kavramının temelini oluşturan yenilik doğurmaya yönelmiş irade açıklaması belirleyici unsurdur65. tür ve miktar bakımından içeriği belirli BUCHER. Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrecht. üst sınırı ve süresi belirlenmiş ancak ifa zamanı. karşı tarafın etkisi olmaksızın ortaya çıkarma imkânı verir. türü ve miktarı belirsiz olan münferit kredi işleminin niteliği ve miktarı kredi talebi ile tam olarak belirlenir. SEROZAN.. İçerik belirleyici düzenleme hakkı denebilecek bu işlem ifanın içeriğini tek taraflı bir irade açıklaması ile belirler. 243.. bu sebeple yenilik doğuran hakların kullanılması sonucu fiilen ortaya çıkan yenilik doğurucu hukuksal işlemler. bu hakların başkaları tarafından ihlal edilmeleri mümkün değildir. bir hukuksal ilişkiyi kurar. unsurları. bir düzenleme hakkı olarak kredi talebini diğer düzenleme haklarından farklı özel bir duruma getirir. s. 35. N. Kreditrecht. N. 3. İrade açıklamasının hukuksal etkileri açıklayanın iradesine göre belirlenir. 50. bu şekilde kredi kullandırma borcunun ifa zamanı ve kapsamı ortaya çıkar67. Bu kredi talebinde serbestlik ve değişik hukuki yapı ve sonuçları. . 113. Aufl. Kredi açma sözleşmesi özel yapısı sebebiyle kendi çerçevesinde kredi alana krediyi talep etme ve türünü belirleme konusunda tam bir serbestlik sağlar.

kredi açma sözleşmesi yapısında düzenlenmiş kredi işlemlerinin ifasına hizmet eder. Bu imkân kredi açma sözleşmesi kapsamında. kapsam ve miktar yönünden belirli hale getirir. Bu hak. s. tekrar eden şekilde ifa zamanı ve içeriğini belirleme imkânı verir. kredi alana kredi işleminin belirli şekillerde çok sayıda. kredi açma sözleşmesinin çerçevesi dışında onu aşan bir talep geçerli değildir. N. b) Kredi Talebinde Serbestlik Talep hakkının kullanılması tamamen müşterinin takdirine bırakılmıştır. İçerik belirlemenin bir tür değiştirici etkiye sahip olduğu ve bu nedenle değiştirici düzenleme haklarının bir türü olduğu kabul edilebilirse de buradaki içerik belirleyici unsurun diğerlerinden farklı bir karaktere sahip olması onu yeni bir tür düzenleme hakkı olarak kabul etmeye imkân verir. Kreditrecht. kredi sınırı ve kapsamında çok sayıda ve farklı zamanlarda düzenleme hakkı kullanabilmesi şeklinde gerçekleşir ve açılan kredi limiti tükenene kadar sürer. krediyi ifa zamanı. içeriğini belirler. . her 68 69 STAUDER. CANARIS. İçerik belirleyici düzenleme hakkı ancak mevcut bir talep hakkının kapsamını. Kredi açma sözleşmesindeki kredi kullandırma borcunun kapsamında miktar ve süre ile sınırlı olmak üzere kredi alan birbiri ardınca yeni kredi taleplerinde bulunabilir.27 hale getirir. kurulmuş ancak ifa konusu. bu durumda artık belirli bir hale getirilecek talep hakkı yoktur. N. belirsiz bir ihtiyaç bu hakkın kullanılması ile belirli bir talep haline gelir68.616. 243. N. Düzenleme hakları kullanılmaları ile sona ererler ancak kredi talep hakkı. CANARIS. Kredi alan. düzenleme hakkının kullanılmasına ilişkin her açıklamasında. HOPT/MÜLBERT. 82. miktarı ve zamanı tam olarak belirlenmemiş bir sözleşmede tarafların ifa aşamasında tekrar sözleşme görüşmelerinde bulunması ihtiyacını kaldırarak içeriğin belirlenmesini sağladığı için özel bir yere sahiptir69. 616. müşterinin bu hakkı için herhangi bir şekilde objektif sınırlama getirilmez. müşterinin temel bir talep hakkına dayanarak.

28

münferit ilişkinin tabiatından doğacak kısıtlamalar dikkate alınarak, dürüstlük ve güven ilkesi esaslarını ihlal etmemek şartıyla serbestçe kullanabilir70. Kredi alan kredi açma sözleşmesine, mevcut veya gelecekte gerçekleşecek ihtiyaçlarının, yatırımlarının karşılanması, işletmeleriyle ilgili giderlerin, mal ve hizmet alımlarının gerçekleşmesi amacıyla taraf olur, sözleşmenin kuruluş amacı müşterinin mali ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Kredi açma sözleşmesinin dayandığı asli ekonomik sebep müşterinin kredi ihtiyacıdır, bu sebeple kredi alan kısmi ve birbiri ardınca kredi taleplerinde bulunabileceği gibi ihtiyacının bulunmaması halinde kredi talep etmeme imkânına da sahip olacaktır. Kredi açma sözleşmesi çerçevesinde müşteri nakdi olarak kredi verilmesini talep edebileceği gibi bankanın kendi lehine üçüncü kişilere karşı garanti vermesini de talep edebilecektir71. Bazı yazarlara göre kredi alan objektif olarak kredi ihtiyacının doğması halinde bu talebi yapma borcu altına girer72, ancak bu tür bir düşünce kredi açma sözleşmesinin niteliğine aykırıdır, ayrıca objektif kredi ihtiyacının takdiri, ispatı da çok zor bir konudur, kredi alan bağımsız, tamamen serbest kararı ile kredi ihtiyacının olup olmadığına karar verecektir. . Kredi alan, kural olarak ihtiyacı olduğunda veya böyle bir ihtiyacının olduğunu düşündüğünde kredi talep edebilecek, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa hiç talepte bulunmayacağı gibi başka bir kredi kuruluşundan da kredi talebinde bulunabilecektir, bu durum kredi açma sözleşmesinin negatif olgusal karakteristiğidir73. Talep ve kredi kullanma borcunun olmaması kredi açma sözleşmesini karz sözleşmesinden ayıran temel özelliktir ve kredi alan lehine negatif sorumsuzluk imkanı olarak tanımlanır74. Kredi kullanma zorunluluğu, kullanmama halinde de faiz ödeme gibi borçlar kredi açma sözleşmesinin genel yapısına uygun değildir, ancak bu tür düzenlemelerin yapılması da mümkündür. Bazı yazarlara göre kredi

70 71 72 73 74

HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 243. LOMBARDINI, s. 530, N. 26.; NUISSL, N. 212 DIERYK, s. 27 vd.; NUISSL, N. 212. CANARIS, N. 613; HEERMANN, s. 324; LOMBARDINI, s. 530 N. 28. CANARIS, N. 613; LOMBARDINI, s. 530, N. 28-29; NUISSL, N. 211; HEERMANN, s. 324.

29

kullanmama halinde dahi faiz ödemenin kararlaştırılması, kredi kullanma zorunluluğu veya garanti komisyonu gibi bedeller sözleşmeyi kredi açma sözleşmesi niteliğinden çıkartır ve içeriğine uygun bağımsız bir kredi işlemi haline sokar, ancak genel olarak kredi talebinde serbestliğin kredi açma sözleşmesinin zorunlu unsuru olmadığı kabul edilmektedir75. Kredi açma sözleşmesinde talep zorunluluğunun düzenlenmesi ve farklı bankaya müracaat hakkının kredi açma sözleşmesi ile kısıtlanması mümkündür. Müşteri talep hakkını kullanırken bankaya zarar verme iradesi ile keyfi şekilde hareket etmemelidir, zarar verme kasdının bulunması veya davranışın dürüstlük ve güven ilkelerine aykırılık oluşturması halinde talep hakkında serbestlik sona erer76. Müşteriye hazır bulundurma ücreti ödeme borcu yüklenebilir, hazır bulundurma veya kullanmama komisyonu olarak adlandırılabilecek bu tutar, banka tarafından hazır bulundurulan ancak kullanılmayan krediler için sözleşmede karalaştırılan bir karşılık ücrettir. Sözleşme serbestliği esaslarına göre kredi talep etme yükü veya verilen krediyi kullanma borcunun, kredi açma sözleşmesinde kararlaştırılabileceği genel olarak kabul edilmektedir, sık rastlanmasa da böyle bir borcun varlığı sözleşme veya münferit işlemin şartlarından, taraf iradelerinden açıkça anlaşılması halinde geçerli olarak kabul edilebilecektir77.

c) Tekrar Eden Talep İmkanı
Kredi açma sözleşmesi asli niteliği veya unsuru olmamakla beraber, birbiri ardınca, fazla sayıda kredi talebine imkan verir, bu talep imkanının ek bir şart ile kararlaştırılması veya uygulamada yoğun şekilde kullanılan cari hesap işletilmesi şeklinde gerçekleştirilmesi hukuken mümkündür. Tekrar eden talep imkanı kredi

75 76

CANARIS, N. 613; HEERMANN, s. 324; LOMBARDINI, s. 530

SCHOEN, s. 116; AESCHLİMANN, Otto, Der Krediteröffnungsvertrag nach schweizerischem Recht, Diss. Bern 1925, s. 68 vd. ( Stauder’in eserinden alınmıştır. ), s.31; STAUDER, s. 52; NUISSL, N. 212. Alman Federal Mahkemesi de bazı kararlarında bu yönde görüş açıklamıştır; BGH 1962, 116; kredi açma sözleşmesi kurulduğu sırada, sözleşme şartı olarak açıkça kararlaştırılan, banka tarafından açıklanan, kredi alan tarafından da kesin bir şekilde kabul edilmiş bulunan kredi kullanma borcu ile kredi alan bağlıdır, bu şekilde bir borç sözleşme şartı olarak kabul edilebilir…..
77

30

açma sözleşmesinde veya münferit işlemler yapılırken düzenlenebilir ancak bu imkan kredi açma sözleşmesinin mutlak karakteristik bir unsuru değildir78. Kredi alan sözleşmede belirlenen üst limite kadar kredi kullanmışsa ek bir talep hakkı olmaz, yeni kredi talebi ancak kredi limiti talep anında henüz dolmamışsa mümkündür. Her bir münferit kredi işlemi, kredi açma sözleşmesindeki limit dahilinde onu karşılayacak şekilde gerçekleştirilir ve kredi limitinin dolması halinde bankanın kredi tahsisi ve kullandırma borcu sona erer. Cari hesaba dayanmayan, ancak kredi açma sözleşmesinde kredi alana verilen yetki ile işleyen dönüşümlü kredi işlemlerinde her bir talep ve kredi işlemi yeni bir bağımsız ifa kabul edilir. Bu tür tekrar eden kredi işlemlerinden farklı olarak cari hesaba dayanan kredi işlemlerinde kredi ifası cari hesap sözleşmesinin ve tek işleme dayanan kredi kullandırma borcunun ifasına hizmet eder ve bu yolla müşterinin borç durumu hakkında bilgi verir79.

d) Kredi Talebinin Devri ve Haczi
Kredi açma sözleşmesi özellikle kredi alanın mali gücü, kişisel özellikleri dikkate alınarak kurulan bir sözleşme niteliğindedir, bu sebeple sözleşme nitelik olarak taraf değişikliğine uygun değildir. Kredi açma sözleşmesinde kredi, genelde kredi alanın uygulamak istediği bir projesinin finansmanı için açılır, bazı kredi türlerinde banka açılan kredinin belirtilen amaç için kullanılıp kullanılmadığını incelemekle yükümlüdür. Kredi belirli bir amaç için tahsis edilmişse, kredi veren banka kredinin bu amaç dışında kullanılmasına engel olabileceği gibi kredi alan dışındaki kişilerin bedeli çekmesine ve kullanmasına engel olabilir80. Kredinin belirli proje ve amaçlara bağlanmış olduğu hallerde taraflar arasındaki kişisel güven, sözleşmenin önemli unsurlarındandır; bu durumda kredi talep hakkı ve kullanma alacağının üçüncü şahıslara devri geçerli

STAUDER, s. 33-52; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 257; AVANCINI/IRO/KOZIOL, N.1/79.
79

78

STAUDER, s. 171; GUGGENHEIM, s. 96; ALBISETTI/GSELL/NYFFELER, s. 76; AVANCINI/IRO/KOZIOL, N.1/79. YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi , s. 137; STAUDER, s. 131; CANARIS, N. 629;

80

31

değildir. Ancak bu konuda tarafların anlaşması mümkün olduğu gibi, devralan şahsın doğrudan o projenin içinde olması onu desteklemesi mesela ortak olması halinde devir mümkün olabilir81. Kredinin belli bir amaca tahsis edilme durumu veya devrin bankaca yasaklanmış olması halleri dışında kredi kullanma alacağının kredi alan tarafından başka bir kişiye devredilebileceği kabul edilmektedir. Bir alacak hakkı niteliğinde olmayan, içerik ve vadeyi belirleyen bir düzenleme hakkı olan kredi talebi ise genel kabule göre kredi alanca yapılabilecektir82. Kredi alan talep sonrası belirli hale gelen kredi kullanma alacağının bir başka kimse tarafından çekilmesine izin verebilecektir, bu bir alacağın devri ve iade borcunun ise iç yüklenilmesi şeklinde gerçekleşir. Bankanın alacağını tehlikeye sokmayan bu tür bir işlem sözleşmenin devri anlamına da gelmez. Kredi sağlama alacağını temlik eden müşteri bu durumda banka yönünden asıl borçlu durumundadır, ancak kredinin tamamının veya belirli bir kısmının üçüncü bir şahsa ödenmesi konusundaki talep hakkını ve kredi alacağını devretmiş olmaktadır83. Kredinin çekilmesine izin verme halinde sözleşmenin yenilenmesi veya taraf değişikliği söz konusu değildir, bu durumda önceden yapılmış bir sözleşmenin ifası, kredinin müşterinin adı ve hesabına üçüncü bir şahsa verilmesi söz konusudur84. Sözleşme taraflarının durumunda bir değişiklik olmaz, bankanın borçlusu hala kredi alan müşteridir, kredi alan taraf durumunu koruduğu için, kredi bedellerini, komisyon ve faizleri, kullanılan kredinin iadesini ifa bakımından kredi alan sorumludur85. Haklı sebeplerle olağanüstü fesih veya aciz sebebiyle ödemeden kaçınma şartları müşterinin durumuna göre belirlenecek, fesih beyanı da onun şahsına karşı yapılacaktır. Devralan kişiler kredi açma sözleşmesini tüm hak ve borçlarıyla

81

CANARIS, N. 629; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 280, 281; AVANCINI/IRO/KOZIOL, N.1/82. STAUDER, s. 133; CANARIS, N. 629; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 276 STAUDER, s. 133; CANARIS, N. 629; HEERMANN, s. 324; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 276 vd; HUBNER, German Banking Law, s. 157. YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi , s. 138; HOPT/MÜLBERT, Kreditrecht, N. 277. CANARIS, N. 629; AVANCINI/IRO/KOZIOL, N.1/83; HUBNER, German Banking Law, s. 157.

82 83

84 85

630.1/83.1/83. HOPT/MÜLBERT. AVANCINI/IRO/KOZIOL. s. 630. Haciz imkanı kredi için ancak sınırlı hallerde mümkün olabilecektir. 276.32 devralabilirler. Kredi açma sözleşmesinde krediyi kullanan taraf borcun nakli yoluyla krediyi iade borcunu devralabilir. s. 86 CANARIS. uygunluk gibi şartların gerçekleşmesi ve özellikle konuya bağlı kredilerde bankanın nakil onayı gibi teminat gösterilmesine veya haczine onay vermesi gibi durumlarda teminat gösterme veya haciz mümkündür. Kredi açma sözleşmesi kişisel özelliklerin dikkate alındığı güven esaslarına göre kurulan bir sözleşme olduğu için kredi ile ilgili talep hakkının haczi veya rehni içinde aynı sınırlamalar geçerlidir. bu durumda ödeme kredi açılan kimseden başkasına yapılacak ancak banka. 277. Kreditrecht. Haciz alacaklısı bankaya tamamen yabancı bir kişidir. N. 277 CANARIS. Kreditrecht. HOPT/MÜLBERT. N. ancak kredinin kullanım amacına hizmet etme. N. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 630 . HOPT/MÜLBERT. HOPT/MÜLBERT. N. N. Kreditrecht. STAUDER. . 276. Sözleşmenin kuruluş aşamasında birden fazla kişi kredi alan sıfatıyla sözleşme tarafı olabilir. N. 111). STAUDER. tüm sorumluluklarla sözleşmenin devri sözleşme özgürlüğü kapsamında mümkündür. N. N. 136 vd. 133. kredinin iadesini kredi alandan talep etme hakkına sahip olmaya devam edecektir (BK. bu durumda tüm haklar ve borçlar kredi alan taraf olarak bu kişiler için geçerli olur88. 87 88 89 CANARIS. kredi alan yine borçlu durumundadır ve hukuki durumda her hangi bir değişiklik olmaz. . Kreditrecht. müşterinin kredisinin haczi durumu her zaman için bankaya haklı nedenle fesih veya aciz sebebiyle kredi temininden kaçınma ve fesih imkanı verir89. Kredinin çekilmesine izin verme sözleşmede üçüncü şahıs lehine şart olarak düzenlenebilir. 277. Kredi açma sözleşmesinin tüm hak ve borçlarıyla devredildiği devir anlaşmasına kredi veren bankanın da katılımı ve onayı lazımdır86. N. ancak bu şekilde iade borcunun devri de bankanın onayına bağlıdır87.

N. N. s. mirasçıların da kredi alabilecekleri kararlaştırılabilir. müşterisinin kredi konusundaki yeterliliğini incelerken müşterinin maddi ve manevi özelliklerini dikkate alabilir. . 53. müşterinin kişiliği önemlidir. banka ise bu mali imkanı daha sonra. 248 YÜKSEL. kredi alanın ölümü ile kredi kapanır. Kredi alana karşı güven konusunda yapılacak hata önemli olmakla beraber genelde bu hata saik hatası sayılmaktadır90. 90 91 CANARIS. Karşılıklı güven ilişkisinin kredi açma sözleşmesinde önemli bir yeri olmakla beraber sözleşmenin bir unsuru olarak görülmemektedir. HOPT/MÜLBERT. karşılıklı güven esaslı bir unsur olmamakla beraber hiçbir etkinliği veya bağlayıcılığı olmayan sıradan bir sebep de değildir. Sözleşmeye konacak özel bir hükümle rehinlerin kredi alanın ölümünden sonraki kredi kullanımlarını da karşılayacağı. Kreditrecht. STAUDER. Tüm kredi açma sözleşmelerinde mevcut kredi değerlendirilmesi.33 E) Güven Unsuru Karşılıklı güven kredi açma sözleşmesinin sübjektif yönüdür. sözleşmede belirlenen çerçevede ve talep zamanında kredi verileceğine güvenmekte ve işlerini buna göre planlamaktadır. Güven ilişkisi sözleşmenin kurulması için lüzumlu. bu konuda açık bir hüküm olmaması halinde kredi açma sözleşmesi yorumlanarak bir sonuç çıkarılabilecektir91. Kredi Açma Sözleşmesi. Özellikle günümüz ticari hayatında kredi işlemleri ile ilgili tüm talepler genelde ayni teminatlarla güvence altına alınmakta ise de müşterinin ödeme gücü ve niyeti önemini korumaktadır. psikolojik ve gerçek bir ön şart olarak kabul edilmektedir. iade zamanı geldiğinde kendisine iade edileceğine güvenerek müşteriye aktarmaktadır. kredi alan. Kredi alanın şahsına duyulan güvenin etkisi sonucu sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa. 23. Banka. 614. s. Karşılıklı güven tüm kredi ilişkisini kapsar ve bu yolla takip eden münferit kredi işlemleri üzerinde de etkili olur. müşterinin güvenilirliğini belirlemek için yapılmaktadır.

nakdi kredilerde paranın iadesi. Bankanın üçüncü kişilere karşı üstlendiği sorumluluğun karşılanması borcu.34 F) Kredi Alanın İade ve Karşılık Bedel Taahhüdü Kredi açma sözleşmesinde müşterinin karşılık borçlarının niteliği ve kapsamı tartışmalıdır. HEERMANN. Kabul ve Aval kredisi işlemlerinde de müşteri senet sorumlusu sıfatıyla bankanın yaptığı ödemeleri karşılayacaktır. 92 STAUDER. N. s. 54. Para ödüncüne ilişkin kredi işlemlerinde iade borcu ödünç sözleşmesine ve iade borcuna ilişkin hukuki nitelemelere göre yan borç. nakdi olmayan kredilerde bankanın yaptığı ödemenin karşılanması borcu birbirinden farklı nitelik gösterir ve ayırt edilmesi uygun olacaktır. kredi alanın sorumluluğu sözleşme şartları yanında. Senet iskontosu şeklinde kredi işleminde. Kredi karşılığı faiz ve komisyon gibi ücretlerle. aval gibi kredi işlemlerinde yapılan ödemenin karşılanması ve bunların ücretleri ilgili şartlar kredi açma sözleşmesi kapsamında düzenlenir. 211. NUISSL. tasfiye borcu olarak kabul edilmektedir. Kredi açma sözleşmesi kapsamında iade borcu. İade borcunun sebebi münferit kredi işlemlerine göre farklılıklar gösterir. kredi işlemi bir para ödüncü ise bu iadenin kapsamı kredi açma sözleşmesi yanında para ödüncüne ilişkin hukuki düzenlemelerde kıyasen uygulanarak belirlenir. 19. HOPT/MÜLBERT. Nakdi kredilerde iade borcu. HUBNER. bunun şekil ve kapsamı. YÜKSEL. 245. s 160. 324. Sorumluluk sebebiyle bankaca yapılan ödemelerin kredi alan tarafından karşılanması borcu ise esas olarak bir tür hukuki sorumluluk sebebiyle tazminat veya tasfiye borcudur ve kredi açma sözleşmesinin esaslı ve kurucu unsuru değildir. N. senet borçlusu veya senet için teminat veren kişi sıfatıyla gerçekleşebilecek ve bu şekilde kredi borcunun iadesi yapılacaktır. German Banking. s. Kredi Açma Sözleşmesi. s. Kreditrecht. tasfiye borcu olarak kabul edilebilecektir. nakdi olmayan kredi işlemleri ile doğar ve sebebi doğrudan kredi açma sözleşmesi olmasa da onun kapsamında kredi talebi ile meydana gelen bir kredi işleminin kapatılmasıdır92. . banka garantileri. Sorumluluk kredilerine ilişkin müşterinin krediyi karşılama borcu her zaman için kredi açma sözleşmesinin unsurları arasında sebepleri ile birlikte düzenlenir. 259 vd.

157. hazır bulundurma komisyonu ve gayri nakdi kredilere ilişkin diğer komisyonlar şeklinde düzenlenir. AESCHLİMANN. s. ancak münferit kredi işlemlerinin karşılığını oluşturabilir. Kredi açma sözleşmesi kapsamındaki kredi tahsisi bir bankacılık işlemi olarak çoğu zaman değişik şekillerde bir ücret karşılığında gerçekleştirilir ve bu tutar krediyi hazır bulundurmanın karşılığı ve sözleşmenin bir unsurudur93. 259 vd. 531 N. STAUDER. onun açılmasıyla da belirlenebilecektir97. German Banking. kabul komisyonu gibi. 212. ALLEN. s. German Banking Law. BARCHEWITZ. 639. s. 434. Kreditrecht. LOMBARDINI. Faiz ödeme borcu kredi açma sözleşmesi çerçevesinde kredi kullandırmanın karşılığıdır ancak faizin münferit kredi işlemi şeklindeki para ödüncünün karşılığı olduğu kredi açma sözleşmesinin ise tam bir karşılığı olamayacağı ancak edim bağlılığı ve tasfiye yönünden birlik gösterebileceği de savunulmaktadır96. Hazır bulundurma sebebiyle müşteri kredi kullanmasa bile belli bir miktar hazır bulundurma ücreti ödeme borcu altına girebilmektedir. s. müşterinin her talebinde ödenmek üzere belli bir miktar parayı hazır bulundurmaktadır. 322. NUISSL. 322. HEERMANN. Komisyon ve kredi tahsis ücreti. ancak bu ücretin kredi açma sözleşmesinin asli. N. 33. . 178. 178. NUISSL. 254 HUBNER. kredi açma sözleşmesinin kurulmasının. 68 vd. kredi tahsisinin ve verilmesinin gerçek anlamda karşılığıdır ve hukuki dayanaklarını münferit işlemde değil doğrudan kredi açma sözleşmesinde bulur. HUBNER. N. HUBNER. bu durum kredi açma sözleşmesine iki tarafa borç yükleyen sözleşme niteliği verir95. N.. bireysel krediye göre. ) 97 96 HOPT/MÜLBERT. SCHOEN. s. 133. 613. aval provizyonu. 93 94 STAUDER. 132. German Banking Law. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen ve kredi ücreti olarak tanımlanan faiz komisyonlar kredi açmanın ve kullandırmanın karşılığını oluşturan edimlerdir aralarında karşılıklılık ve değişim ilişkisi vardır (synallagma). HEERMANN. N.( Stauder’in eserinden alınmıştır. HOPT/MÜLBERT. s. 3.35 Kredi açma sözleşmesinde karşılık ücretler genelde faiz. ( Yazarlar. Kreditrecht. s. Yazara göre Ücret olarak belirlenen edimler kredi açma taahhüdünün karşılığını oluşturmaz. ödünç faizi. BARCHEWITZ. s. s 157. s. Kredi açma sözleşmesinin genel çerçeve niteliği sebebiyle ücretlerin. 55. 157. kredi açma sözleşmesinde açıkça belirlenmesi şart değildir. 212. CANARIS. N. vazgeçilmez bir özelliği olmadığı genel olarak kabul edilmektedir94. bankanın ücretlerini beraberinde getireceğini. s. CANARIS. 95 STAUDER. 33. s. SCHOEN. Özellikle para ödüncü ve iskonto şeklindeki kredi işlemlerinde banka. N. s.

bireysel krediye göre de belirlenebileceğini hatta ona bağlı olarak da doğabileceğini. müşteriye karşı kredi kullandırma taahhüdü altına girmesidir. iskonto gibi kredi işlemlerinde. ) 98 HOPT/MÜLBERT. banka tarafından üçüncü şahıslara karşı sorumluluk üstlenilmesi kapsamındaki kredi işlemlerinde ise karşılık bir miktar komisyon olarak belirlenir. Ön görüşmeler hukuken bağlayıcı nitelikte değildir. N. bu tür unsurlar kararlaştırılmamışsa sözleşmenin yorumlanması yoluyla tespit edilirler ve sorumluluğun kapsamı münferit işleme göre de belirlenebilir. kredi türlerinin açıkça kararlaştırılması şart değildir. ayrım prensibinin geçerli olduğunu belirtmektedir.36 Nakdi bir ödeme niteliğindeki para ödüncü. ancak müzakere aşamasındaki sorumluluğa ( culpa in contrahendo ) ilişkin taleplere imkan verebilir98. oranı taraflar arasındaki anlaşmaya göre değişen komisyonla birlikte. genel işlem şartları konusunda müşterinin bilgilendirilmesi gibi ileri görüşme aşamaları dahi kredi açma sözleşmesinin kurulduğunu göstermez. teminatların belirlenmesi ve sağlanması. Aval. krediye ait hesap açılması ve kredi için cari hesap sözleşmesi yapılması. 252 . Kreditrecht. Sözleşmenin süresi. Kredi açma sözleşmesinin genel çerçeve niteliği bağımsız yükümlere izin vermektedir. Görüşmeler kredinin verilip verilmeyeceği. kabul veya banka garantileri gibi doğrudan nakit devri içermeyen. verilecekse bunun şartlarını belirlemeye yöneliktir. G) Tarafların Anlaşması Kredi açma sözleşmesinin varlığı için asli unsur bankanın. Kredi açma sözleşmesinin kurulmasına ilişkin görüşmeler müşterinin kredi talebinde bulunması ile başlar ve bankanın kredi kullandırma borcu altına girmesi ile tamamlanır. Bununla birlikte açık bir kredi kullandırma vaadinin bulunmaması sözleşmenin ancak bunların kredi açma sözleşmesinde açıkça belirlenmesinin şart olmadığını. münferit krediler ve ifa şekilleri hakkında görüşmeler. Kredi yeterliliği konusunda banka tarafından yapılan incelemeler. faiz veya iskonto bedeli ödeme borcu doğar ve tüm bunlar kredi açma sözleşmesine göre kredi kullandırmanın karşılığıdır.

N. HOPT/MÜLBERT. N. Genel olarak kabul zamanı sözleşmenin banka tarafından onaylandığı. bununla beraber bireysel olaylarda müşteri talebinin kredi veren banka tarafından hangi anda kabul edildiğinin tespiti bazı zorluklar gösterebilir. kredi açma sözleşmesinde esaslı unsurlar krediyi hazır bulundurma ve kullandırma vaadi ve karşılık bedellerdir. 1 kapsamında gerçekleşecektir. Hukuku işlemlerin kuruluşu hakkında Borçlar Kanununda düzenlenen genel hükümler kredi açma sözleşmesine de uygulanır. Kredi açma sözleşmesinin kurulması için tarafların tüm esaslı noktalar üzerinde anlaşmaları lazımdır. Sözleşme süresi ve kredi limiti belirlenmemiş olsa bile kredi veren tarafından yerine getirilecek kredi kullandırma taahhüdünün varlığı halinde geçerli bir kredi açma sözleşmesi kurulmuştur. bu tür işlemlerin yorumu ile sözleşmenin kurulduğu tarih belirlenir. Kredi alanın hukuki işlem ehliyetine sahip olmaması halinde sözleşmeyi kanuni temsilcisi kurabilir. s. Kreditrecht. Genel sözleşme kuramı şekil şartına bağlı olmayan sözleşmelerin kurulmasında zımni iradeleri kabul eder. Kredi açma sözleşmesi iki tarafa borç yükleyen niteliktedir. sınırlı ehliyetsizler kanuni temsilcilerinin rıza veya onayı ile sözleşmeyi kurabilirler. bu şekilde açık yazılı bir sözleşme yoksa banka tarafından kısmen dahi olsa kredinin verilmeye başlandığı zamandır. diğer sözleşmeler gibi icap ve buna uygun kabul beyanıyla kredi açma sözleşmesi kurulur. bu durumda sözleşmenin kuruluşu genel ve şartlar ve müşterinin talebi dikkate alınarak kredi açma sözleşmesinin yorumu ile tespit edilir. 249. bu sebeple zımni iradelerle münferit 99 CANARIS. BK m 22 hükmüne göre buna engel bir durum yoktur. German Banking Law.37 yorumlanması sırasında onu bir ön sözleşme veya norm sözleşmesi haline getirebilir99. HUBNER. Sözleşmenin kuruluş BK m. Taraflar bu şekilde asıl sözleşmeyi kurabilecekleri gibi ileride kredi açma sözleşmesi kurmayı amaçlayan bir ön sözleşme de yapabilirler. 157. kredi alanın tek başına sözleşme kurabilmesi için tam ehliyetli olması lazımdır. Bankanın sözleşme hükümlerine göre yapacağı ifa genel olarak müşterinin talebinde ve kredi sözleşmesinin kurulmasına ilişkin müzakere safhasında belirlenir. .620.

bir kısım yazar ise bu imkanın sözleşmede veya sonraki münferit krediler temel alınarak yada onlar verilirken 100 101 102 103 CANARIS.. ) ( Yazar burada kredi açma sözleşmesinin mutlak anlamda bir cari hesap sözleşmesiyle bağlantısı bulunduğunu. BAUMBACH/DUDEN. kredi kullanımlarının mümkün olacağını süreklilik veya dönerlik olarak adlandırılan bu imkanın kredi açma sözleşmesinin karakteristik özelliği olduğunu. Theo. s. 2745 vd. Adolf. s. 249. limit dahilinde tekrar eden birbirini takip eden. 157. Aufl. garanti verilmesi.( Stauder ‘dan naklen ) SCHÖNKE. HOPT/MÜLBERT.) 104 . Bern 1938. 5. HUBNER. Kredi açma sözleşmesi bakımından özellikle bir kredi limitinin belirlenmesi tipik unsur olduğundan kredi alan için bu unsurun ve kredi açma sözleşmesinin varlığını ispat yükü doğar100. s. Die Sicherung des Bankkredits. yani tekrar eden talep imkanının hatta cari hesap sözleşmesi niteliğinin kredi açma sözleşmesinin yapısından kaynaklanan bir özellik olduğunu103. N. Bir kısım yazar. GUHL. Zürich 1956. German Banking Law.619. hatta kredi açma sözleşmesinin mutlak anlamda bir cari hesap sözleşmesini beraberinde getirdiğini104. HOPT/MÜLBERT. KADERLİ. Das Schweizerische Obligationenrecht. kabul ve aval gibi işlemler bu şekilde zımni iradelere örnek oluştur ancak bu sözleşmelerin kurulmuş olması tarafların zımni iradesi ile bir kredi açma sözleşmesinin sorumluluğu altına girdiklerini mutlak anlamda göstermez. N. Karşılıksız çekin ödenmesi. 6. kredi kullandırmanın sözleşmede belirlenen süre ve limit dahilinde bir defada olabileceğini102.38 kredi sözleşmelerinin kurulması ve yürümesi mümkündür. bir kısım yazar ise ayrı bir sözleşme ve bu konuda bir düzenleme olmasa da süre bitiminden önce kısmi ödemeler yapmak şartıyla. s. H) Süreklilik Unsuru Kredi açma sözleşmesinde bankanın asli borcu olan kredi vermenin kullandırılma şekli de tartışma konusu olmuştur. Kredi açma sözleşmesinin varlığı belirlenemezse sorumluluğun kapsamı ve genel şartlar münferit kredi işleminin kapsamına göre belirlenebilecektir101. Die Einwirkung der Konkursöffnung auf Krediteröffnungs und Kontokorrentverträge. German Banking Law. Diss.323. N. iki sözleşme arasında ayrımın ancak tarafların kararlaştırması halinde mümkün olacağını belirtmektedir. 406. N. 157. Rudolph. HUBNER. ( Stauder’in eserinden alınmıştır. JW 1934. 249.

TUNÇOMAĞ.1/79. HUBNER. HUBNER. s. Dönerlik imkanı müşterinin krediyi geri ödemesi ile sözleşmenin sona ermemesini sağlar. s. Tekrar eden talep imkanı kredi açma sözleşmesi devamlılık göstermesini sağlayan önemli bir unsurdur. 246. V) Sözleşmenin Şekli Kredi açma sözleşmesi diğer isimsiz sözleşmeler gibi kanunda düzenlenmemiştir ve bu sebeple sözleşmenin şeklini belirleyen bir hüküm de yoktur.1/79. 106 107 TEKİNALP. 108 EREN. 33-52. 52.39 düzenlenebileceğini yani tekrar eden talep imkanının kredi açma sözleşmesinin mutlak karakteri ve unsuru olmadığını kabul etmektedir105. TANDOĞAN. s. Taraflar kanunen şekle bağlanmamış bir sözleşmenin geçerliliğini şekle bağlayabilirler. 257. 673. Kreditrecht.. N.. STAUDER. Sözleşmenin tarafları şekil şartını ispat vasıtası olarak kabul etmişlerse buna aykırılık sözleşmenin hükümsüzlüğü sonucunu meydana getirmez. CHRIST. s. N. Kanunda açık bir düzenleme olmadıkça sözleşmenin geçerliliği bir şekle bağlı değildir ( BK m 11 ). SCHÄRER/MAURENBRECHER. German Banking Law.171 vd. AVANCINI/IRO/KOZIOL. s. Belirlenen limit dahilinde farklı türde kredilerin aynı anda alınması ve farklı zamanlarda ödenerek tekrar yararlanılması mümkündür107. s. s . ihtiyacına göre her seferinde farklı veya aynı türden krediler alabilir. N. 154. 153. s. AVANCINI/IRO/KOZIOL. bu durumda sözleşme bu şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz108. s.332. N. s. CANARIS. her iki halde de kredi alan sözleşme süresi sona erinceye kadar kararlaştırılan krediyi limit dahilinde tekrar kullanıp geri ödeyebilir. German Banking Law. 105 STAUDER. 1628. bu şekilde kredi kullandırma taahhüdünde süreklilik oluşmaktadır. sözleşme belirli veya belirsiz süreli yapılabilir. 875.353. 264 vd. 266 . N. HOPT/MÜLBERT. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesinde bankanın yükümlendiği kredi açma ve kullandırma taahhüdü ve fiilen krediyi kullandırması esasen sözleşmeye süreklilik sağlayan bir niteliktir106.

German Banking Law. s. 288 hükmünce bir hakkın doğumu. ertelenmesi amaçlı hukuki işlemlerin yapıldıkları zamanki miktar ve değerinin dört yüz milyon Türk Lirasını geçmesi halinde senetle ispat edilmesi lazımdır. Burada söz konusu olan senet kesin delillerin en önemlisidir. 249. Medeni Usul Hukuku. s. HUBNER. EREN. s. 156. 351. 251. N. HUBNER. yemin. N. CANARIS. teminat verilmesi. N. Kreditrecht. 619. 156. HOPT/MÜLBERT. s. CANARIS. Kreditrecht. 620. Şekil şartı ispat bakımından önemli olmakla birlikte sözleşmenin geçerliliğine etkili değildir. devri. değiştirilmesi. 111 .40 Kredi açma sözleşmesinin geçerli olarak kurulabilmesi için kanunen bir şekil zorunluluğu yoktur ancak HUMK m. kesin hüküm ve ikrarda kesin delil anlamındadır ve bu hükmün kapsamına girer. German Banking Law. senet kabulleri. N. 109 110 KURU/ASLAN/YILMAZ. kredi alana belli bir limit dahilinde bir hesap üzerinden kredi tahsisi zımni iradelerle kurulmuş bir kredi açma sözleşmesinin varlığını gösterebilmektedir111. Belli tutarda nakdi kredi kullanımlarına izin. bunun dışında kalan kesin deliller olan. Ankara 1997. tarafların zımni iradesiyle kredi açma sözleşmesinin kurulabileceği kabul edilmektedir110. bu ispat kuralı fiilen sözleşmelerin senetle yapılması lüzumlu kılmaktadır109. 249. HOPT/MÜLBERT.

akreditif sözleşmesi nakdi kredi sözleşmeleri olarak kabul edilmektedir. Uygulamada bu tarz verilen krediye sabit vadeli para ödüncü adı verilmektedir. s. C. 65. leasing sözleşmesi. Bu kredilerin verilmesi banka ile müşterisi arasında bir ticari karz meydana getirmektedir113. German Banking Law. 1667. aval kredisi. Banka teminatları olarak da adlandırılan banka teminat mektupları. s. senet ve emtia avansı kredisi sözleşmesi. 157. s. ciro kredisi gibi sözleşmeler ise gayrı nakdi kredi sözleşmeleri olarak isimlendirilmektedir112. HUBNER. bu krediler genel kredi açma sözleşmesine bağlı olarak verilebildiği gibi ayrı münferit sözleşme şeklinde banka müşterilerine verilebilmektedirler. Kredi tutarı önceden belirlenen vadede bir defada veya taksitler halinde faizi ile birlikte tahsil edilerek tasfiye edilir. 1996 s. kabul kredisi. karz sözleşmesi. faktoring sözleşmesi. 127. I) Nakdi Krediler Nakdi krediler bankanın müşterisine nakden Türk Lirası veya döviz cinsinden kullandırdığı krediler olup üç şekilde kullandırılabilmektedirler: A) Karz Şeklinde Kullandırılan Krediler Kredi tutarının tamamının bir defada veya kısmi olarak nakdi şekilde ödendiği kredi sözleşmeleridir. ERTAN. İbrahim. maddede 112 113 KAPLAN. Günümüzde tüketici kredileri genelde bu şekilde verilmektedir. kefalet kredisi. kıymetli evrakın ıskontosu ve iştirası için yapılan kredi sözleşmeleri. 1667. . ALBISETTI/GSELL/NYFFELER.1. maddelerinde düzenlenen karz akdi hükümlerinin uygulanacağı kabul edilmektedir.41 § 2) MÜNFERİT KREDİ TÜRLERİ Banka kredileri nitelikleri bakımından nakdi ve gayri nakdi şeklinde ikili bir ayırıma tabi tutulmaktadır. s. ERTAN. Borçlar Kanununda karz akdi 306. Bu tür kredilere Borçlar Kanunu'nun 306-312. Ankara. Bu sözleşmeler içinde cari hesap sözleşmesi kredisi. Banka Sözleşmeleri Hukuku.

Der Darlehensvertrag. 312 N. Klaus/WILLINGMANN. Dagmar. Wolfhard/MICKLITZ. Anne/RÖCKEN.. ödünç veren sözleşmenin sona ermesi durumunda sadece şahsi hakka dayanarak bir iade talebinde bulunabilecektir. 96. s. B) Cari Hesap Şeklinde Kullandırılan Krediler Kredi açma sözleşmesi yaygın bir bankacılık sözleşmesi olarak müşteri ve banka arasındaki genel iş ilişkilerini düzenler ve kapsamına alır. bir miktar para veya bir misli şeyin mülkiyetini belirli bir süre için ödünç alana geçirmeyi. s. 1-7. 583. GUGGENHEIM. PALANDT/PUTZO. Peter/TONNER. 362. § 488 N. Hans/ROTT. PALANDT/PUTZO. BKR. Darlehen. GRUNDMANN. İstanbul 2002. § 488. PALANDT/PUTZO. ( BGB § 488-490). 386. Stefan. München 2003. s. Kredit und finanzierte Geschäfte nach neuem Schuldrecht ( BGB § 488-490). COESTER. bir akittir ki onunla ödünç veren. 2 117 116 115 114 TUNÇOMAĞ. ödünç alan da aynı miktar ve nitelikte şeyi iade etmeyi taahhüt etmektedir114. ( BGB § 488-490) Berlin 2001. KÖNDGEN. Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler. s. onun kapsamında bazı sözleşmelerin yapılmasına neden olmuştur. WM. RÄNTSCH. ödünç verilen şeyin ödünç alana teslimi ile bu şey üzerindeki mülkiyet hakkının ödünç alana geçtiği kabul edilmektedir115. Karz sözleşmesi hukuki nitelik bakımından borç doğuran ve rızai bir sözleşmedir116. Kanun'un tarifine göre. Das neue Schuldrecht. s. m. 67. s. Kompaktkommenter.42 "karz. 35/2001. s. BECKER. ( BGB § 488-490). bir miktar paranın yahut diğer bir misli şeyin mülkiyetini ödünç alan kimseye nakil ve bu kimse dahi buna karşı miktar ve vasıfta müsavi aynı neviden şeyleri geri vermekle mükellef olur" denmek sureti ile tarif edilmiştir. REİSOĞLU. 778. karz sözleşmesinde ödünç veren. 312 N. 1642. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. s. 65. JURA. 2/2001. s. m.675. 7. KOHTE. 96. § 488 N. Sözleşme eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme niteliği taşır ancak bankaların müşterilerine sabit vadeli para ödüncü şeklinde kredi vermelerine ilişkin sözleşmeler müşterinin faiz ödemesi şartını içerir ve bu da müşterinin karşı edimi olarak kabul edilmekte ve bu sebeple karz şeklindeki kredi sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme haline gelmektedir117. 1641vd. s. s. jan/GÖRİNG. Cevdet. Matthias. 10/2002. Ticari hayatın ihtiyaçları kredi açma sözleşmesine ek olarak. Kredi açma sözleşmesi ile birlikte YAVUZ. s. Ödünç alanın kendisine verilen şeyi tüketebileceği. 2 . KÖNDGEN Johannes. Armin. Jürgen/MAİFELD. BECKER. Das neue Schuldrecht. 647. GUGGENHEIM. Darlehens und Kreditrecht nach dem Schuldrechtsmodernisierungsgesetz.

171. Kredi açma sözleşmesi. . Tekrar eden talep imkânı veren ve kredi açma sözleşmesine bağlı olarak yapılan kredi işlemlerinde her bir talep ve kredi işlemi yeni bir münferit işlem ve bağımsız ifa kabul edilirken. Kredi alanın yükümlülükleri ve bunların vadesi esas olarak kredi açma sözleşmesinde düzenlenir ancak kredi açma sözleşmesinin STAUDER. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER.43 kurulan bu sözleşmelerden biri cari hesap sözleşmesi ve bu cari hesaba bağlı olarak tekrar eder şekilde kredi kullandırma şartıdır.. tekrar eden talep imkânlı kredi işlemlerinin bir uygulama türü olan bu düzenleme. s. Kreditrecht. kredi alana belli bir limit çerçevesinde tekrar eder şekilde kredi kullanabilme. Kredi açma sözleşmesine dayanan kredi temini işlemleri genelde tek bir ifa ile sona ermez. sınırlamaları içeren özel bir muhasebeye dayanır. Kredi işlemleri cari hesap üzerinde işlemekte ise de ödemelerin sebebi ve kredi verme. ödemelerin karşılıklı denkleştirilmesi gibi işlemler temel kredi ilişkisine. fazla sayıda birbiri ardınca para talep edebilme imkânı verir. 257. onun şartlarına uygun olarak verilecektir119. uzun zamana yayılmış çok sayıda kredi talebi ve kredi verme şeklinde ifa fiillerinden oluşur. iskonto ve kabul kredisinde de mümkündür. cari hesap sözleşmesi ise kredi işlemlerinin ifasını özel şekilde düzenler. 101. 672-673. 119 118 CANARIS. N. s. BARCHEWITZ. tüm yükümlülükler ifa edildiği sürece. bu tür tekrar eden kredi işlemlerinden farklı olarak cari hesaba dayanan kredi işlemlerinde işlem ayrılığı yoktur. N. HOPT/MÜLBERT. konusunu oluşturan nakdi kredi ise mevcut kredi açma sözleşmesi ilişkisine dayanarak. Bu sürekli yenilenen kredi imkânı. s. 65. kredi açma sözleşmesine dayanmaktadır. Taraflar cari hesap sözleşmesi yoluyla kredi açma sözleşmesinin zamana yayılmış tedrici talep ve ifalarını düzenleme. sadeleştirme imkanına sahip olurlar. Kredi ifası cari hesap sözleşmesi ve kredi açma sözleşmesinin ifasına hizmet eder ve aynı zamanda bu ifa yöntemi müşterinin borç durumu hakkında bilgi alınmasını kolaylaştırır118. s. 65. hukuken kendisinden bağımsız nitelikte olan cari hesap sözleşmesinin temelini oluşturur. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. Dönerli. Cari hesap sözleşmesi belli dönemlerde denkleştirmelerin yapıldığı.

02. ALTAN. Yargıtay'ın cari hesapta mutlaka tarafların birbirlerinden karşılıklı olarak alacaklı ve birbirlerine borçlu olmaları gerektiği şeklindeki görüşü kabul görmemekte ve tarafların bir kredi sözleşmesini cari hesap olarak işletme konusunda iradelerini birleştirmek suretiyle cari hesabın hukuki sonuçlarını kabul etmeleri ve kredi sözleşmesini cari hesap şeklinde çalıştırmaları halinde ortada karz akdinden farklı bir akdin mevcut olduğunu kabul etmek gerektiği savunulmaktadır.1978 1977/11-213-1978 856. Hukuk Genel Kurulu da vermiş olduğu bir kararda banka ile müşterisi arasında hesabı cari şeklinde yapılan sözleşme uyarınca gerçekleştirilen işlemler sonucunda müşterinin hiçbir zaman alacaklı duruma geçmediğini ve bu halde ortada gerçekte bir cari hesap sözleşmesi değil. YKD. s. Banka uygulamasında nakdi krediler çok büyük ölçüde cari hesap sözleşmelerine dayanmaktadır. 461. bankaların müşterilerine tahsis ettikleri kredilere ilişkin hesapların Türk Ticaret Kanunu'nun 87. karz akdinin varlığının söz konusu olduğuna karar vermiştir120. cari hesap şeklinde çalıştırılan kredi sözleşmelerinin karz akdi olarak nitelendirilemeyeceğini zira karz akdi çerçevesinde bankanın müşterisine Yarg. s. söz konusu kredi verme işleminde kredi müşterisinin banka karşısında alacaklı duruma geçmesinin söz konusu olmadığını kabul etmektedir. fıkrasında ise cari hesap mukavelesinin yazılı olması gerektiği aksi takdirde anılan sözleşmenin geçersiz olacağı düzenlenmiştir.HD. HGK.1989 286/493. Yargıtay.44 devamı halinde cari hesap sözleşmesinde de bu tür düzenlemelerin yapılması mümkündür. Söz konusu maddenin 2. mal. Ancak doktrinde. Cari hesabın tarifi Türk Ticaret Kanunu'nun 87. V. 11. borçlu cari hesabı olarak adlandırılan. Bu görüşü ileri süren yazarlar. hizmet ve diğer hususlardan dolayı birbirlerindeki alacaklarını ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem zimmet ve matlup şekline çevirerek hesabın kesilmesinden çıkacak bakiyeyi isteyebileceklerine dair bulunan mukaveleye cari hesap mukavelesi denir" şeklinde verilmiştir.140 120 . Müşteri nakde ihtiyacı oldukça bu hesaptan kredi çekmek. Kredi müşterisine bir veya birden çok cari hesap açılır. maddesinde düzenlenen cari hesap tanımına uymadığını.10. nakit imkanı olduğunda da geri ödeme yapmak sureti ile krediyi kullanır. maddesinde "iki kimsenin para. 20. c.03.

1. 257 . Bankaların Cari Hesap Suretiyle İkrazat Mukavelelerinin Hukuki Mahiyeti. komisyon gibi karşı ifaları da dikkate alınacak ve bu borçlunun hesap durumunu gösterecektir. 171. bu tür bir ilişkinin uzun yıllar boyunca sürebileceğini belirtmektedirler121. olağanüstü sebeplerle fesih yoluyla. Kredi açma sözleşmesinde ifaya yönelik işlemler cari hesap şeklinde işlediğinde de bankanın yükümlülüğü kredi açma sözleşmesinde belirlenen limite göre belirlenecektir. ancak bu kredi limiti ile birlikte borçlunun faiz. Olağanüstü sebepler kredi açma sözleşmesinin de sona ermesine sebep olmuşsa artık sona erme tarihinden sonra yeni kredi verme borcu ortadan kalkar. Cari hesap sözleşmesi karşılıklı borçların talep ve ifasının bir tür ertelenme şeklidir. s. 239 vd. S. Kredi verme işlemleri kredi açma sözleşmesinde belirlenen süre dahilinde ifa edilecektir. ARSLANLI. Kara Ticaret Hukuku Umumi Hükümler. ifa ve karşılık bedeller bağımsız olarak ödenir.45 ödünç verdiği meblağın müşteri tarafından bankaya geri ödenmesi halinde banka ile müşteri arasındaki akdi ilişkinin sona erdiğini oysa tarafların kredi verme işleminin cari hesap şeklinde yürütülmesi konusunda anlaştıkları hallerde müşteri ödünç aldığı meblağı tam olarak geri ödese dahi taraflar arasında yeni bir kredi sözleşmesi yapmaya gerek olmaksızın müşterinin kredi limiti içinde kalmak kaydıyla tekrar kredi kullanabileceğini ve bu şekilde aldığı miktarın zimmet ve hesaba yatırdığı paranın ise matlup olarak kaydedileceğini. Kredi alanın belli bir talep anında faiz ve diğer ücretlerin toplanmasıyla oluşan cari hesaptaki borç durumu sözleşme de belirlenen sınırı aşmış ise bankanın ifa yükümlülüğü ortadan kalkacaktır122. C. 1963. 2. Cari hesap sözleşmesi tarafların anlaşması. Cari hesap sözleşmesi aynı zamanda tarafların karşılıklı taleplerinde uzlaşmanın sağlanmasına yardımcı olur. Haluk. HOPT/MÜLBERT. kredi ilişkisi etkilenmeksizin sona erdirilebileceği gibi onunla paralel olarak ta sona erdirilebilir. TANDOĞAN. Kreditrecht.. N. s. Halil. aynı zamanda hesap durumunu belirler özellikle banka için müşterinin taleplerinin karşılanma durumunu ve talep edebileceği kredi tutarının belirlenmesini sağlar. s. 85 122 121 STAUDER. BATIDER. Cari hesapla birlikte sona ermeyen kredi ilişkisi sözleşmede belirlenen süreye kadar devam eder. İstanbul 1960.

aval. sözleşmede belirlenen sürede. Geri ödeme veya sorumluluğu karşılama borcu 124 dönüşümlü kredi işlemlerinin devamı için ön şart niteliğindedir . eğer sözleşmedeki sınır tamamlanmamışsa ifa ile sona ermez. Kabul ve iskonto işlemlerinde. kredi alan bu borçlarını vadesinden önce ödemek zorunda değildir.46 Cari hesapla birlikte sona ermeyen kredi ilişkisi sözleşmede belirlenen süreye kadar devam eder. Bu tür kredi işlemlerinde kredi verme borcunun varlığı için kredi açma sözleşmesinde belirlenen kredi sınırının aşılmamış olması lazımdır. s. talebin kabulü. talep edilen kredi tutarları kredi sınırına ulaşıncaya kadar devam eder asli borç olan kredi kullandırma borcu da bu kapsamda devam eder123. Kredi limitine bağlı olarak açılan kredilerle birlikte müşterinin de karşılık ödeme borcu artacaktır. kabul gibi bankanın üçüncü kişilere karşı sorumluluk altına girdiği kredi işlemlerinde ise bu kredi işlemi sebebiyle uğranılan kayıpları. Bankanın borcu. Dönüşümlü kredi işlemlerinde iade ve karşılık ödeme borçlarının ifası her zaman için mümkün olmakla beraber. s. karşılama borcu kural olarak senetlerin vadesinde doğar. . sadece kullanmış olduğu kredilerin faiz ve komisyon gibi karşılıklarını ödeme. bu borcun devamı için kredi alan. ödemeleri karşılama borcu altındadır. kredi alan tarafından yapılan ön ödeme niteliğindeki kısmi geri ödemeler de hesaba katılır ve kredi borcundan düşülür. s. ifa ve karşılık bedeller bağımsız olarak ödenir. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. para ödünçlerinde belirlenen şekilde kısmi ödeme yapma. bu durumda banka kredi açma sözleşmesi kapsamında. 165. 20. kredi sınırının aşılıp aşılmadığı bu tutarların düşülmesiyle belirlenir. AESCHLİMANN. Kredi talebine bağlı olarak gerçekleşecek kredi temini normal kredi açma sözleşmesinden farklı değildir. Banka kredi açma sözleşmesinde belirlenen sözleşme süresi tamamlanıncaya kadar kedi vermekle yükümlüdür. kararlaştırılan belli bir limit dahilinde tekrar eder şekilde kredi verme borcu altına girer. şartları ve 123 124 . Olağanüstü sebepler kredi açma sözleşmesinin de sona ermesine sebep olmuşsa artık sona erme tarihinden sonra yeni kredi verme borcu ortadan kalkar Dönüşümlü veya dönerli kredi olarak adlandırılan kredi işlemleri de genelde cari hesaba bağlı olarak kullandırılır. 76 STAUDER. banka garantileri.

47 sınırlamaları benzer hükümlere bağlıdır. söz konusu kurallar kanun gücünde yada emredici nitelikte değildir. bununla birlikte kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi niteliği gösteren bir sözleşmedir ve bu tür borç ilişkileri için geçerli olan sürenin tamamlanmasından önce tarafların tek taraflı fesih imkanı da aynı şekilde sözleşmenin sona ermesine neden olur. ithalatçının talimatına dayanarak. Değişik ülkelerin ticaret ve hukuk sistemlerindeki farklılıklar. bunlar sadece . değişen ihtiyaçlar karşısında yeniden gözden geçirilmiştir. bir bankanın belirli bir limite kadar. Özellikle uluslararası ticarette ödeme yöntemi olarak Ticaret ve Banka Hukuku'nda önemli yeri olan akreditif ne Türk Ticaret Kanunu'nda ne de Borçlar Kanunu'nda düzenlenmemiştir. Bu kurallar bugün kısaca UCP 500 olarak anılmaktadırlar. belirli bir süre ve belgeler karşılığında ve öngörülen şartların yerine getirilmesi kaydıyla. ihracatçıya akreditif açtığı vakit ona karşı akreditif bedelini ödeme yükümlülüğü altına girmektedir. Kredi alan sözleşme süresinin bitimine kadar karşılık borçlarını ifa ettiği sürece kredi talep hakkına sahiptir. Borcu azaltıcı nitelikteki ara ifalar sözleşmeyi sona erdirmez ve bankanın belirlenen üst sınıra kadar kredi verme yükümlülüğü devam eder. Milletlerarası Ticaret Odası tarafından hazırlanan Akreditifler için Yeknesak Adet ve Tatbikat Kuralları adı altında ilk defa 1933 yılında yayınlanmıştır. Akreditif bankası. uluslararası bir ticarette. Ancak. uluslararası kuralların uygulanmasını yararlı ve hatta zorunlu kılmaktadır. ihracatçıya ödeme yapacağını veya ihracatçı tarafından keşide edilen poliçeleri kabul veya iştira edeceğini ihracatçıya karşı yazılı olarak taahhüt etmesi olarak tarif edilmektedir. Buna paralel olarak akreditifin uluslararası kuralları. Sözleşmenin tamamlanması ancak sürenin dolması ile gerçekleşir. ulusal bir hukuk sisteminden ziyade. Kredi açma sözleşmesindeki üst sınırın tamamlanması halinde dahi kredi alan tarafından yapılacak kısmi ödeme borçtan mahsup edilir ve buna bağlı olarak azalan miktardan üst sınıra kadar olan kısım için bankanın borcu müşterinin iadesi oranında yeniden doğar. Adı geçen kurallar daha ileriki yıllarda ve nihayet 1993 yılında. C) Akreditif Kredisi Akreditif.

banka akreditif metnini hazırlar ve bunu ihracatçının bankasına yani muhabir bankaya gönderir bu banka ise gelen metni lehdara verir. lehdar mal teslim edecek olan şahıstır. TEKİNALP. Bu bağımsızlık 500 sayılı broşürün üçüncü maddesinde belirtilmiştir. temeldeki hukuki ilişkiden bağımsızdır. 101. amir ile lehdar arasındaki ilişki bir satış sözleşmesi veya başka bir sözleşme olabilir. başka türlü anlaşma olmadığı hallerde uygulama alanı bulabilmektedirler125. akreditifte banka ile amir arasında havale yanında vekalet sözleşmesi de vardır. Akreditif ödeme yöntemi olarak satım sözleşmesi veya diğer hukuki ilişkilerden doğan ödeme yükümlülüklerinin ifası için de kullanılabilir. s. akreditif bir sözleşme iken havale tek taraflı hukuki işlem yoluyla çifte yönlü yetkilendirmedir. Akreditifin açılmasıyla taraflar arasındaki ticari sözleşmenin yanında bir de bankacılık sözleşmesi kurulmuş olur. Temelde benzer nitelikte olmalarına rağmen akreditif ile havale arasında farklılıklar mevcuttur. 431 .48 taraflarca akreditif sözleşmelerine uygulanmaları konusunda anlaşma yapıldığı. akreditif bankası havale edilen ve lehdar ise havale alıcısı durumundadır. akreditif emri vekalet sözleşmesi bakımından bir icap bankanın akreditif açması ise kabul niteliğindedir127. ŞANLI/EKŞİ. Akreditif. s. Havale. ancak bu iki sözleşme birbirinden bağımsızdır. akreditifte ödeme yapmak bankanın borcudur. s. doktrinde hakim olan görüşe göre bir tür havaledir. havale edilene karşı bir borç yüklemez iken. Akreditif. akreditif metninde taraflar arasındaki sözleşmeden bahsedilmiş olsa da bu bankaları ilgilendirmez ve bankanın yaptığı ödeme. kredi veya hesapta bloke etme şeklinde mal bedelini karşılamış olması lazımdır126. malları yüklediğine dair evrakları kendi bankasına verir ve bu evraklar alıcı durumdaki akreditif amirine gönderilir. kabul gibi işlemler. 100. akreditif amiri havale eden. Bütün bu farklara rağmen havale nitelendirmesi işleme katılanlar 125 126 127 ŞANLI/EKŞİ. Akreditif işlemi akreditif amirinin bankasına müracaatı ile başlar. amirin gelen evrakları alıp malları gümrükten alabilmesi için ödeme. amir ve lehdar arasındaki ilişkilerden kaynaklanan talep ve savunmalara tabi değildir.

Parçalama kuramına göre ise akreditif çifte yetki veren tek taraflı hukuki işlem olan havaleden farklı olarak her biri ayrı nitelikte sözleşmeler dizisinden oluşur. Akreditif akdi banka ile akreditif amiri arasında yapılan bir akittir. 55. akreditif bir banka kredisi değildir. akreditif belgelerinin ibrazı üzerinde satıcısına ödenebileceği gibi. Akreditifin açılması ve bağın doğması sırasında. Akreditif amiri ile lehdar arasında akreditif şartını içeren satım veya eser sözleşmesi temel ilişkiyi oluşturur. Akreditif bankasının muhabir bankaya. diğer bir görüşe göre ise vekalet sözleşmesi vardır.. Teyitli Akreditifte ise muhabir banka akreditif alacaklısının doğrudan borçlusu durumundadır. dış ilişkide ise akreditif amiri yönünden ifa yardımcısı veya ikame vekil olarak kabul edilmektedir. GÖĞER. s. muhabir bankanın alacaklıya karşı soyut borç taahhüdü yoktur130. Akreditif bankası ile muhabir banka arasındaki ilişki genel olarak vekalet olarak kabul edilmektedir. GÖĞER. sözleşmeler arasında ekonomik bağ vardır fakat hukuken birbirlerinden bağımsızdırlar129. Bu görüşe göre. bağlantıları açıklığa kavuşturmakta ve akreditif kavram olarak anlaşılmasına yardım etmektedir128. akreditif bedeli alıcı tarafından bankaya yatırılıp. Akreditif ile akreditif kredisi birbirinden farklı kavramlardır.49 arasındaki ilişkileri. akreditif bedelinin banka tarafından 128 129 130 131 TEKİNALP. amir ile akreditif bankası arasında bir görüşe göre eser. . Akreditif esas itibariyle banka aracılığı ve garantisi ile yapılan bir ödeme yöntemidir. 57. s. Banka ile amir arasında yapılan bu aktin koşulları banka tarafından satıcıya bildirilip. 53. satıcı da gerek açık gerekse zımni bir biçimde bu şartları kabul edince akreditif açılmış ve taraflar arasında akdi bağ kurulmuştur. 432 GÖĞER. bankaca blokede tutularak. s. Lehdar bakımından akreditif bankası ile muhabir ilişkisi dönülebilir ve dönülemez akreditifte vekalet şeklindedir. E. Tüm akreditif türlerinde muhabir bankanın akreditif bildirisini göndermesi ile akreditif sözleşmesi oluşur. muhabir bankanın da lehdara karşı ödeme taahhüdü vardır ve bu sebeple lehdar muhabir bankaya müracaat edecektir131. Akreditif Muamelesi ve Hukuki Mahiyeti. Ankara 1980. s.

bu evraklar bir bankaya verilerek senet karşılığı kredi alınabilir. Akreditif işlemi sebebiyle düzenlenen belgeler kredi sağlanmasında kullanılabilir ve kredi açma sözleşmesine konu olabilir. German Banking. Banka ile amir arasındaki bu kredi ilişkisi banka müşterisine verilmiş nakdi bir kredidir ve banka ile akreditif amiri arasında daha önce yapılmış bir kredi açma sözleşmesine dayanır. HUBNER. Ticari senetler henüz muaccel olmadıkları için bankanın faiz miktarınca kesinti yaparak bedeli ödemesi. s 159. . 103. bu sözleşmeye göre kredinin akreditif şeklinde kullanılacağı kararlaştırılır. 80.50 alıcıya açılacak kredi ile ödenmesi de söz konusu olabilir. ALBISETTI/GSELL/NYFFELER. Bu işleme uygulamada kıymetli evrakın ıskontosu ve iştiraı yolu ile kredi verilmesi denilmektedir. s. BARCHEWITZ. bankaya borçlanmış olmaktadır. iki işlem arasındaki tek fark iskonto işlemine 132 133 ALICA. 97. s. komisyon ve diğer masraflar indirilerek bedeli ödenmek yoluyla satın alınır. Senet ıskontosu ile senet iştiraı genel olarak aynı işlemi ifade eden kavramlardır. İştirası Şeklinde Krediler İskonto işleminde kredi müşterisinin temlik cirosu ile bankaya tevdi ettiği kıymetli evrak peşin değeri karşılığında satın alınarak nakden veya hesaben ödeme yapılır. AKYOL. bu durumda senetlerin vadelerine kadar işleyecek faizleri indirilip bakiye ödenecektir133. Banka Sözleşmeleri. Akreditife yabancı olan bu kredi kullandırma işlemi ile alıcının kredi itibarına dayanılarak yapılmış bir işlem söz konusu olmaktadır. Alıcı tarafından bu borcun bankaya ödenmesi sonucu akreditif ve akreditif kredisi işlemi tamamlanmış ve sözleşmesel ilişki sona ermiş olur. D) Kıymetli Evrak İskontosu. s. GUGGENHEIM. s. 29. Senet bedeli ile banka tarafından hamile ödenen miktar arasındaki farka da iskonto adı verilmektedir. Bankanın akreditif bedelini ödemesi ile bu kredi tutarında alıcı. 68. senet hamiline verilmiş bir kredi olarak kabul edilmektedir. s. Bu durumda akreditif bedelini açılan krediden karşılayan banka ile akreditif amiri arasındaki ilişkinin temelini kredi açma sözleşmesi oluşturur132. İskonto işlemine konu olan kıymetli evrakın henüz vadesi gelmemiştir ve hamilinden vade farkı isminde faiz.

362 vd.140. s. 98. tarafların bu konuda anlaşmaları vardır136. GUGGENHEIM. 134 135 136 TANDOĞAN. s. bunun gider vergisini ve iştira söz konusu olan durumlarda muhabere masraflarını indirerek kalanı senedi ciro edene ödediğini. YÜKSEL. 347. s. Karz sözleşmesinin aksine senedi iskonto ettirenin aldığı parayı iade yükümlülüğü yoktur ve ödenmeyen senetlerin satıcıya iadesi işlemenin satım sözleşmesi olma niteliğini değiştirmez .51 konu senedin keşide ve ödeme yerinin aynı şehirde olması. kıymetli evrakın banka tarafından iktisap edilmesinin bu evrakın banka tarafından satın alınması niteliğinde olduğu görüşünden hareketle satım sözleşmesi olarak kabul etmekte. Kredi Açma Sözleşmesi. Banka. s. I/2. . bu gibi işlemlerde bankanın henüz vadesi gelmemiş bir ticari senedin kendisine ciro edilmesi karşılığında senette yazılı tutardan vadeye kadar olan faizi. s. Yazarlardan bir kısmı. Bu durumda senedin tahsili ödeme yerinde bulunan başka bir banka veya aynı bankanın ödeme yerindeki şubesi tarafından yapılır. ALTAN. Satım sözleşmesi niteliğinde olduğunu kabul eden yazarlar. Senedin bankaya devrinin sebebi ifadır ve senet rehin olarak verilmemiştir. söz konusu işlemi. Öğretide. TANDOĞAN. burada senedin cirosu karşılığında kendisine para ödenen kişinin vadede bu parayı geri ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını. I/2 s. I/2 s. s. 97. 347 TANDOĞAN. TEKİNALP. bu hususun yapılan işlemin kıymetli evrak alımı mahiyetini değiştirmeyeceğini ve ona karz niteliğini vermeyeceğini.. 347. öte yandan iştira işlemine konu senedin keşide ve ödeme yerlerinin ise birbirinden farklı yerler olmasıdır134. GUGGENHEIM. diğer bazı yazarlar ise bu işlemin bir ödünç yada atipik bir ödünç sözleşmesi olduğunu ileri sürmektedirler. bankanın evrakı ciro edene müracaatının ancak senet bedelinin senedin asıl borçlusundan tahsil edilememesi durumunda söz konusu olacağını ileri sürmektedir135. 55. banka iskonto ve iştira ile müşterisine kredi sağlaması işlemin satım sözleşmesi olması özelliğini değiştirmez ve sözleşmeye karz niteliği vermez. her ne kadar banka senedi iskontoya veya iştiraya arz eden kimseye bir kredi tahsis etmekte ise de. iskonto yada iştira işleminin hukuki niteliği hakkında başlıca iki farklı görüş mevcuttur.

bankanın bir senedi satın alarak müşterisine kredi vermesinin mümkün olmadığını.52 İskonto. işlemin ağırlığını satımın değil. 955 hükmünce yazılı yapılır ve eğer alacak senede bağlı ise bu senet teslim edilir. senet. TEKİNALP. bunlar üzerinde bankanın kredi sözleşmesinden 137 138 TUNÇOMAĞ. nama yazılı olanlarda temlik ve teslim ve hamile yazılı olanlarda sadece teslim yeterlidir. Bu durumda bankanın amacı senetleri satın almak değil kredi alana sağladığı kredi karşılığı komisyon ve faiz almaktır137. Burada bir rehin işlemi vardır ve bu işlem rehnin konusuna göre değişiklik gösterebilir. Senede bağlı olsun veya olmasın alacağın rehni TMK m. . 315. Senet ve emtia karşılığı kredide iskonto ve iştiradan farklı olarak bankaya rehin verilen doğan alacağını temin amacıyla rehin hakkı vardır138. Alman ve İsviçre Hukuklarında baskın görüş kıymetli evrakın ıskontosu veya iştiraı işleminin hukuki niteliğinin satım sözleşmesi olduğu yönündedir.361. II. İskonto ve iştira işlemini alacağın temliki olarak nitelendiren görüşler de mevcuttur. kredi vermenin oluşturduğunu ve bankanın senetleri ifa yerine değil ifa uğruna aldığını ve bu nedenle bedeli asıl borçludan tahsil edilemeyen senetlerin bu senetleri bankaya ciro eden banka müşterisine geri döndüğünü ifade etmektedirler. 57. mal veya senede bağlı olabileceği gibi böyle bir bağlılık olmayabilir. iştira işleminin ödünç ya da atipik bir ödünç olduğu görüşünü savunanlar ise. Kredi Açma Sözleşmesi. emtia veya alacağın mülkiyeti kredi alanda kalır. emre yazılı kıymetli evrakta rehin cirosu ve teslim. YÜKSEL. Menkul rehinlerinde ise hayvan rehni hariç. rehin verilen menkul malın rehin alana teslimi şarttır. E) Senet ve Emtia Karşılığı Krediler Kredi açma sözleşmesine dayanan bir kredi ilişkisinde banka bir alacağın rehni yoluyla da kredi kullandırabilir. iskontonun kredi olma özelliğini açıklayamadığını. alacak bir kıymetli evraka. s. s. s. satım sözleşmesi görüşünün.

YÜKSEL. kredi alana ait deponun kiralanması. ciro ve kabulleri saymıştır. Bu işlemler tahdidi olmayıp.25. aval. rehin senedi ciro ve teslim yoluyla devredilebilirler ve temsil ettikleri mallar taşınmadan satışları. Emtia karşılığı kredi zamanla değeri eksilmeyen.53 Senet veya emtia rehni karşılığı kredide. Bankanın bir para ödemesi 139 140 141 ALICA. II. s. rehinleri mümkün olur (TMK. Bankanın. umumi mağazalara bırakılması mümkündür. 957). ALICA. 553. fiyatları kararlı ve paraya çevrilmesi kolay ürün ve emtianın rehni karşılığında açılan bir kredidir. Teminatlı kredilerde kredi tutarı değerli bir şeyle güvence altına alınır ve kredi tutarının belirlenmesinde teminat konusundaki değer düşmelerine karşı marj isimli belli bir pay hesaplanır. gayrı nakdi krediler olarak bankalar tarafından verilen teminat mektuplarını. kredi ile birlikte bir teminat ilişkisi de vardır. Rehin konusu mal bankaya ait bir depoda olabileceği gibi. s. kefaletleri. gayrı nakdi kredi kavramına geniş bir anlam verilmiştir. müşterisi ile hukuki bir ilişki içinde olan üçüncü bir şahsa.Gayri Nakdi Krediler Bankacılık Kanunu. s. kredinin hukuki niteliği ise ödünç sözleşmesi olarak kabul edilmektedir139. bu teminat ilişkisinin hukuki niteliği rehindir. üçüncü kişiye tevdii. müşterinin kişiliğinden çok rehin konusunun niteliği önemlidir ve verilen kredinin bu malın satışı yoluyla geri alınabilmesi öncelikle dikkate alınır140. . Umumi mağazaların makbuz senedi. Kredi açma sözleşmesi kapsamında kullanılan senet veya emtia karşılığı kredi genelde cari hesap şeklinde kullandırılmaktadır ve bu şekilde kredi alan kredi limitine kadar kullandığı krediyi iade edip ihtiyacı olması halinde tekrar kullanabilmektedir141.25. Bankacılık. müşterisinin bu hukuki ilişki sebebiyle söz konusu olan borcunu yerine getirmemesi halinde doğacak zararı tazmin etmeyi garanti ettiği hallerde banka müşterisi lehine bir kredi tahsis edilmiş olduğu kabul edilmektedir. m.

Bu ilişki aynı zamanda bir kredi açma sözleşmesine dayanan bir kredi tahsisini de içerir. garanti sözleşmeleri kapsamında olduğu kabul edilen banka teminat mektupları. Gayrı nakdi kredilerin uygulamada en yaygın olarak görülen şekilleri. poliçe veya bonoya değer kazandırmak için bunları ciro edip ciro zincirine katılması. 142 143 144 TEKİNALP. Banka ile temel ilişkideki alacaklı arasındaki ilişki ise teminat ilişkisi olarak adlandırılır. aval veren. bankanın müşterisi lehine kefalet vermesi. kabul eden muhatap gibi sıfatlardan veya soyut bir borç ikrarından doğabilir144. Kredi alan müşteri ile alacaklı yani sözleşmenin diğer tarafını oluşturan kişi arasındaki ilişki temel ilişkiyi oluşturmaktadır. Banka ile kredi müşterisi arasındaki ilişki ise karşılık ilişkidir. 370. s. 371. bankanın müşterisinin keşide ettiği bir poliçeyi kabul etmesi.367 TEKİNALP. Bu ilişki içinde bankanın risk gerçekleşmesi halinde yapacağı ödeme için müşterisine başvurduğunda ödediğini geri almasını sağlayan karşı garanti şeklinde bir teminat sözleşmesine de yer verir143. müşterisinin bir poliçe veya bonodan doğmuş sorumluluğuna aval vermesi işlemleridir. ciranta. TEKİNALP. .54 yapmadan müşterisine sağladığı bu kredi gayrı nakdi kredi olarak ifade edilmektedir142. Gayri nakdi krediler üçlü bir ilişkiyi içermektedirler. s. kredi alan müşteri bankaya müracaat ederek komisyon karşılığında kendisi ile sözleşme yapacak kişinin çekindiği bir riskin gerçekleşmesi halinde yüklendiği borcun veya meydana gelecek zararın tazminini garanti etmesini istemektedir. s. bu bir borçlar hukuku sözleşmesi veya hazineye karşı bir ödeme yükümü içeren kamusal ilişki olabilir. Bu ilişki kefalet ya da garanti sözleşmesi şeklinde olabileceği gibi kambiyo senedinde yer alan hamil. Bankanın müşterisi ile ilişkiye giren kişi ancak o risk banka tarafından üstlenilirse müşteri ile sözleşmeyi belirlenen şartlara göre yapabilecektir.

143. ALTAN. ŞANLI. Bu şekilde garanti veren lehine teminat mektubu düzenlenen kişi olabileceği gibi başka bir banka da olabilir.. s. s. Teminat mektubu bankayı maddi bakımdan bir risk altına sokmaktadır. 81. bu riskin ileride gerçekleşip gerçekleşmeyeceği başlangıçta belli değildir. teminat mektubunu düzenleyen banka ile aralarında bir kontrgaranti sözleşmesi yapılır148. s.205. Banka borçlunun üzerine aldığı edimi sözleşme hükümlerine göre yerine getirmezse muhatap alacaklının talebi ile ayrıca bir hükme lüzum olmadan mektupta yazılı tutarın alacaklıya ödenmesi taahhüt edilmektedir147. teminat veren banka ile teminat alan muhatap arasında kefalet veya garanti niteliğinde veya karma nitelikte bir garanti ilişkisi oluşturur146. s. Banka Sözleşmeleri. o müşteriye bir gayrı nakdi kredi açılmasını ifade etmektedir. REİSOĞLU. Türk Hukukunda ve Bankacılık Uygulamasında Teminat Mektupları Kontrgarantiler. s. Nami. Banka teminat mektubu. s. lehine teminat mektubu verilmesini talep eden kişinin banka ile DOĞAN. 7.10. Türk Hukuk Sisteminde Banka Teminat Mektupları. İstanbul 1986.207. doktrinde. . Ankara 1983. s.32 vd. Vahit.55 A) Teminat Mektubu Kredisi Banka tarafından bir müşterinin borcu için o müşteri lehine bir üçüncü şahıs olan alacaklısına hitaben teminat mektubu düzenlenmesi. Bankalar bu şekilde belirli bir işin gerçekleşmesini veya bir malın teslimini muhataba taahhüt eden müşterisinin önceden belirlenen şartlara uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemesi halinde belirli bir miktar parayı muhataba ödemeyi taahhüt ederler. s. 128. Nuray. İstanbul 2000. Uluslararası Ticaret Hukuku. Bankaya üstlendiği bu riske karşı lehine teminat verdiği kişi tarafından ayni yada şahsi teminatlar verilebilir. BARCHEWITZ. Banka ile lehine gayrı nakdi kredi verilen müşteri arasındaki hukuki ilişkiyi belirleyen sözleşmeye uygulamada kontrgaranti sözleşmesi adı verilmekte ise de. AKYOL. Banka Teminat Mektupları. banka teminat mektubu vermekle ilerde doğması muhtemel bir riski üstlenmektedir fakat herhangi bir fiili ödemede bulunmamaktadır145. Bu durumda bankanın karşı garanti ( kontrgaranti ) alması söz konusudur. Cemal /EKŞİ. ŞANLI/EKŞİ. Seza. Karşı garanti veren bir banka ise. Ankara 2002. 146 147 148 145 BARLAS.

maddesindeki düzenlemenin garanti sözleşmeleri bakımından yeterli olmadığı ileri sürülmekte ve Kanun'un özel kısmında yer alacak maddelerle garanti mukavelesinin tanımının verilmesi ve garanti alan. gerçekte bir kimsenin kendi borcunu ödeyeceğini ayrıca garanti etmesinin bir teminat oluşturmayacağını. edimi temin edilen arasındaki ilişkinin ayrıntılı bir şekilde düzenlenmesi gerektiği üzerinde durulmaktadır. taraflardan biri lehine teminat verilen lehdardır. maddesinde yer alan başkasının fiilini taahhüt kurumu ile benzer nitelikte olduğu kabul edilmektedir. garanti alanın belli bir davranışa yönelmesinden veya kendisiyle borç ilişkisine girdiği bir üçüncü kişinin edimini yerine getirmemesinden doğan zarar tehlikesini.1979 t. 906 sayılı kararı . Garanti sözleşmesinin Borçlar Kanununun 110. bankanın teminat mektubu vermesiyle lehdarın itibarının yerini bankanın itibarı alır. Garanti mukavelesi. garanti verenin bağımsız bir taahhütle üzerine aldığı sözleşme olarak tanımlanmaktadır. bu durumda ancak bankanın müşteriye rücu imkanını düzenleyen bir gayrı nakdi kredi sözleşmesinin mevcut olduğu savunulmaktadır. E. 27. bir kimsenin fer'i olmayan bir mukavele ile başkasına bir teşebbüsün belirli bir sonuca ulaşacağını garanti etmesi. aralarındaki benzerliklere rağmen.02. Borçlar Kanunu'nun 110. Banka teminat mektubu ilişkisinde kural olarak üç tarafın menfaati vardır. Yargıtay ise vermiş olduğu bir kararda garanti sözleşmesinin tanımını. 11. şeklinde tarif edilmiştir. Teminat veren banka ise bunun karşılığında komisyon almaktadır. 149 Yarg. Ancak doktrinde. 346 K. “garanti sözleşmesi. garanti veren. Söz konusu kararda garanti sözleşmesi ise. Banka teminat mektuplarının hukuki niteliği doktrinde uzun süre tartışılmış ve 1969 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı ile banka teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde oldukları kabul edilmiştir. HD. lehdara bir işin verilmesi kolaylaşır. bir kimsenin başkasını belli bir hareket tarzına yöneltmek amacıyla bu hareket tarzından o kişi için doğacak tehlikeleri kısmen veya tamamen üzerine alması borcunu doğuran bağımsız nitelikte bir sözleşmedir" demek suretiyle vermiştir149.56 imzaladığı sözleşmeyi kontrgaranti sözleşmesi olarak nitelendirmenin doğru olmadığı..

28. 128. Standart kredi açma sözleşmelerinde müşterinin. ŞANLI/EKŞİ. 39. 207.. lehdar taahhütlerini yerine getirmezse oluşacak zararlarını banka teminat mektubunu paraya çevirerek karşılayabilecektir. Lehdar teminat mektubu ilişkisinin tarafı değildir ancak edimi veya fiili taahhüt edilmiştir. Kredi açma sözleşmesi. 8 vd. Burada da söz konusu olan bir gayri nakdi kredi işlemidir. s. . ALICA.57 teminat mektubu paraya çevrilse bile karşı garantiden ödediği tutarı geri alması mümkündür150. s. s. Teminat verilen muhatap alacaklı için ise teminat verenin bir banka olması önemli bir güven unsurudur. Teminat mektubu verilmesi bir banka hizmeti olmanın yanında aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturabilecek kredi işlemi niteliğindedir152. s. 208. Banka kefalet 150 151 152 153 ŞANLI/EKŞİ. s. BARLAS. BARCHEWITZ. Teminat mektubu ilişkisinde üç tarafın menfaati olmakla beraber teminat ilişkisinin iki tarafı vardır. ALICA. s. B) Kefalet Kredisi Bankanın müşterisine kefalet kredisi vermesi ile banka tarafından müşterisinin borcu için bir üçüncü şahsa kefalet verilmesi kastedilmektedir. 41. Teminat mektuplarında banka müşterisinin önceden bedeli nakit olarak yatırması karşılığında düzenlenmesi de mümkündür. taraflar taahhüt altına giren banka ile garanti alan durumundaki muhataptır. s. Teminat mektubu lehdarın karşı garantisine dayanarak ve onun talimatıyla düzenlenir ancak bu ilişkiden kaynaklanan teminat ilişkisi banka ile muhatap arasında meydana gelmektedir ve bu sebeple lehdar teminat ilişkisine taraf olmaz151. bankaca talep halinde teminat bedelini kısmen veya tamamen yatırmayı taahhüt ettiğine dair hükümler konmaktadır. kredi alan müşteri ile kredi veren banka arasında teminat mektubu verilmesi şeklindeki kredi ilişkisinin akdi çerçevesini belirler. bu sözleşme ile muhataba banka tarafından şahsi teminat verilmesi genellikle banka ile lehtar durumundaki müşteri arasında daha önce kurulmuş bir kredi açma sözleşmesine dayanır153. Teminat mektubunun muhatap tarafından kabulü ile lehdar taraf olmamakla birlikte. BARLAS.

99. s. maddeleri arasında yer almaktadır. garanti sözleşmesinde ise garanti verenin üçüncü şahsa ait defileri ileri sürme hakkı bulunmamaktadır. asıl borçlunun borcunu yerine getirmemesi halinde kefil asıl borçlunun borcunu değil kendi borcunu ödemiş olur. garanti veren için bu tarz bir kanuni halefiyet söz konusu olmayacaktır. s. Kefil yerine getirdiği borç oranında alacaklının yerine geçer. Kefil asıl borçluya ait bütün def ileri alacaklıya karşı ileri sürebilir. TEKİNALP. banka alacaklının borcun yerine getirilmesinden beklediği menfaati yani ifa edilmemeden doğan müspet zararı tazmin edecektir154. ancak ivaz kararlaştırılmasına bir engel yoktur. ona halef olur. 154 155 156 TANDOĞAN. Garanti sözleşmesi ile kefalet birbirinden farklı kavramlardır. 397 TEKİNALP.58 sözleşmesi ile asıl borçlunun borcunu yerine getirmemesi halinde alacaklıya karşı sorumlu olmayı kabul etmiştir. II. Her iki sözleşme arasındaki en önemli fark kendisini kefalet sözleşmesinin garanti sözleşmesinin aksine fer'i nitelikte olmasında gösterir. Garanti sözleşmesinde ise garanti verenin borcu temel borç ilişkisinden bağımsızdır. Ayrıca kefil. kefalet sözleşmesi Borçlar Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiştir. Garanti sözleşmesinden farklı olarak. Banka tarafından teminat mektubu başlığı ile verilen gayrı nakdi kredinin garanti sözleşmesi mi yoksa kefalet mi olduğu hususunun dikkatle değerlendirilmesi gerekecektir. Bankalar kefaletlerini aynen teminat mektuplarında olduğu bir komisyon karşılığında verirler ve bu komisyon asıl borçludan yani kredi müşterisinden alınır156. ödeme nispetinde alacaklının haklarına kanunen halef olurken. Kefilin borcu tazminat borcu niteliğindedir ve asıl borç ile özdeşlik göstermez. Kefilin borcu tazminat borcu olduğu için para ile ölçülebilen tüm borçlara. yapma ve yapmama borçlarına kefil olunabilir155. ona yabancı niteliktedir. 398 . Kefalet akdi daima geçerli bir temel borç ilişkisinin varlığına ihtiyaç duymasıdır. Kefalet sözleşmesine ilişkin hükümler Borçlar Kanununun 483-503. Geçerli bir borcun varlığı ve yazılı bir şekilde yapılma. Kefalet kredisi uygulamada en çok müşteri lehine teminat mektubu verilmesi şeklinde kullanılmaktadır. Asıl borçlu olan kredi alan müşteri borcunu ödemezse. s. Kefalet kural olarak ivazsız ve tek tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir.

s. 401. AKYOL. alacaklının lüzumlu ihtarları yapmış olması lazımdır. sözleşme ile tanınan feshi ihbar imkanının kullanılması ve diğer kanuni sebeplerle sona erer158. . 82. müşterisine bir para elde etme imkanı tanımış olmaktadır. Öğretide. 401. alacaklı ve borçlu sıfatlarının sona ermesi. s. s. 97. Kefil asıl borçtan başka borçlunun kusur ve temerrüdünün bütün kanuni sonuçlarından dava. s. 106. Bu yolla banka. GUGGENHEIM. Ancak alacaklının dava giderlerini isteyebilmesi için kefilin kendisine dava açılmasını önleyebilmesi amacıyla ona yeterli zamanın verilmesi. asıl borçlunun değişmesi. sürenin dolması.658. diğer bir ifade ile ona nakit ödemesinde bulunmamaktadır. asıl borcun ortadan kalkması. s. Bankanın kabulü gibi birinci sınıf bir kabule sahip müşteri. s. taraflarca kararlaştırılan bedeli içeren poliçeyi kendi üzerine çekmesine müsaade ve bu poliçeyi kabul etmeyi taahhüt etmektedir159. ifa amacıyla alacaklısına da verebilir. TEKİNALP. asıl borcun ödenmesi. TEKİNALP. s. ifanın borçlunun kusuru olmadan imkansız hale gelmesi. Cezai şart gibi sözleşmeden doğan yükümler ise ancak kefil tarafından ayrıca yüklenilmişse ona karşı ileri sürülebilir. kabul kredisinin hukuki niteliğinin iş 157 158 159 160 TEKİNALP.59 alacaklının ve borçlunun adlarının belli olması yani sorumluluğu yüklenilen borcun ferdileşmesi. 97. GUGGENHEIM. BARCHEWITZ. Banka. ihtar ve fesih giderlerinden sorumludur. sebep ve kapsamının kefalet senedinde gösterilmesi sorumlu olunacak üst limitin belli olması kefaletin geçerlilik şartlarıdır157. CANARIS. poliçenin vadesinden en geç bir gün önce poliçe bedelini kabul bankasına yatırır. s. senedi başka bir bankada iskonto ettirebileceği gibi. müşterisinin. Sorumluluk kredisi olarak da ifade edilen kabul kredisi bu yönü itibariyle gayrı nakdi krediler arasında yer almaktadır. 398 TEKİNALP. takip. 400. Banka Sözleşmeleri. borcun niteliği. Banka da poliçe hamiline bedeli ödemek suretiyle kambiyo ilişkisine son verir160. C) Kabul Kredisi Kabul kredisinde banka. Müşteri. müşterisine nakden bir satın alma gücü sağlamamakta. Kefalet. N.

Bu durumda da banka müşteri lehine gayrı nakdi kredi vermiş olmaktadır. Aval. TEKİNALP. müşterisinin keşide ettiği veya ciranta yada kabul eden muhatap olarak kambiyo sorumluluğu yüklendiği senede. bankanın avalden doğan yükümlülüklerine bu maddeler uygulanacaktır.60 görme sözleşmesi olduğu baskın görüştür161.662. D) Aval Kredisi Aval kredisinde banka kredi alana nakit ödeme yapmamakta. N. Ancak baskın görüş garanti cirosunu geçerli kabul etmektedir. Aval kredisinde. Aval. cirosunu koymakta ve böylelikle ciro zincirinde yer alıp sorumluluk üstlenmektedir. s.658 vd. maddesi de hamiline yazılı bir çek üzerine yapılan cironun geçerli olacağını. s. Türk Ticaret Kanunu'nun 612-614.143 CANARIS. 402 . E) Ciro Kredisi Ciro kredisinde banka. haklarını elde edebileceği hususunda ek bir teminat teşkil etmektedir. 107. Doktrinde. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Buna göre. BARCHEWITZ. ALTAN. Banka ile müşteri arasındaki kredi ilişkisi ise genel kredi açma sözleşmesi hükümlerine tabi olacaktır. Türk Ticaret Kanunu'nun 703. sadece sorumluluk altına girmektedir. müşterinin karşılığı sağlayacağı ve masrafları ödeyeceğine ait borcuna ise vekalet sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği savunulmaktadır162. cirantanın müracaat 161 162 163 CANARIS. N. bunun ancak aval hükmünde kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. sadece garanti vermek amacıyla yapılmış olan cironun temlik fonksiyonuna sahip olmadığı ve bu nedenle geçersiz olacağı. s. Bankanın da sorumluluk altına girdiği böyle bir senedi müşteri kolayca değerlendirebilmektedir. bankanın poliçe üzerine avalini alan müşteri o senedi kolayca iskonto ettirebilmekte veya onu ifa amacıyla devir edebilmektedir163. poliçe hamiline. bu durumda her ne kadar ciro temlik fonksiyonunu haiz olmasa da. Bankanın poliçeyi kabul edeceğine dair yükümüne eser.

K.88/6711.61 borçlusu haline geleceğini düzenlemektedir. E. Hukuk Dairesi'nin 30.06.1989 tarihli.89/4001 sayılı kararı da aynı yöndedir. . Yargıtay 11.

GRUNDMANN. RÄNTSCH. ödünç alanın da buna karşılık miktar ve nitelik olarak eşit.675. 312 N. ödünç verenin bir miktar para yada diğer bir misli şeyi ödünç alana verdiği. 2 166 . bu sebeple rızai bir sözleşmedir166. BECKER. PALANDT/PUTZO. bu sözleşmede bir kişi diğerine belirli bir tutarda ödünç para vereceği konusunda taahhüt altına girmektedir164. bu sözleşme ile banka bir miktar paranın mülkiyetini müşteriye geçirmeyi. 362. sözleşme konusunun ödün alana devredilmesi gerekli değildir. KOHTE/MICKLITZ/ROTT/TONNER/WILLINGMANN. s. konu bir ödünç sözleşmesi kurmaktır ve bu sebeple ön ödünç sözleşmesidir. (BGB § 488-490). Kural olarak karz eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Aşağıda bu görüşler ayrıntılı olarak incelenecektir. 354. Roma Hukukunda Pactum de mutuo dando ödünç verme borcu doğurmayan bir sözleşmedir. s. s. 1. ( BGB § 488-490) . ( BGB § 488-490). müşteri de önceden belirlenen şartlara göre geri ödemeyi taahhüt etmiştir. s. YAVUZ. 1641. bu görüşü savunanlara göre kredi açma sözleşmesi de aynen Pactum de mutuo dando gibi ödünç verme borcu doğurmaz. KÖNDGEN. 164 165 TEKİNALP. COESTER. s. aynı neviden şeyleri geri verme borcu altına girdiği bir sözleşmedir165. 12. 67. s. Bir kısım yazara göre ise kredi açma sözleşmesi bir ödünç sözleşmesidir. § 488 N. BERGER. A) Ödünç Sözleşmesi Görüşü Karz sözleşmesi. m.62 § 3) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ I) Karz ( Ödünç ) Sözleşmesini Esas Alan Görüşler Kredi açma sözleşmesi ile Roma Hukukundan yaygın olan Pactum de mutuo dando arasında benzerlik bulunur. Banka Hukukunun Esasları s. 583. Sözleşmenin kurulabilmesi için tarafların anlaşması yeterli olup. 647. s.

HASLER. s. BGE. 307/2 ) karz sözleşmesi ivazlı olabilmektedir168. İstanbul 2002. s. Ödünç sözleşmesi taraftarlarına göre. 362. kredi alan ise bunun karşılığında faiz ve komisyon gibi ücretler ödeme borcunu yüklenmektedir170. Frankfurt 2002. Giriş. . Die Rechtsprechung des Bundesgerichtshofs zum Kreditvertrag. N. Ödünç sözleşmesi kazandırma sebebi bakımından ödünç verenin taahhüdünü yerine getirmek için yaptığı ödeme ile ödeme sebebine ( causa solvendi ). 98 vd. RÄNTSCH/MAİFELD/GÖRİNG/RÖCKEN. 4. kabul ve teminat kredilerinin ön sözleşmesi niteliğindedir. bir miktar para ödüncü borcudur. M.63 ödünç veren. s. ödünç konusunu sözleşmenin kurulması ile birlikte mülkiyetini geçirme ve teslim borcu altına girer. OĞUZMAN. Roland/BUHLMANN. ancak bir kredi açma sözleşmesinde tarafların 167 168 YAVUZ. HONSELL. Medeni Hukuk. İnternational Banking. GUHL/MERZ/KUMMER. s. FEYZİOĞLU. 171 170 169 .( ARAL. Banka Hukukunun Esasları. 316’dan naklen ). Borçlar Hukuku. Karz sözleşmesi kural olarak ivazsız sözleşmelerdendir. ( TEKİNALP. ( mutlak anlamda para ödüncü olmasa da uluslararası bankacılık uygulamalarında konu ağırlıklı olarak bir miktar paranın ödünç alana verilmesi şeklinde nakdi krediler olması sebebiyle bir tür ödünç olduğu ve ona ilişkin hükümlere tabi olacağından bahsetmektedirler. s.s. ödünç konusunu geri verme borcu ödünç konusunu teslim aldıktan ve bu şekilde mülkiyetini kazandıktan sonra ortaya çıkar. Bu görüş özellikle son dönem yazarlarınca kabul edilmemektedir. Fahrettin . Frankfurter Handbuch zum neuen Schuldrecht. Nami . 236. Dirk .585. Bu sebeple karz sözleşmesinde tarafların borçları karşılıklılık içinde olmamaktadır167. 123.ALLEN. yazarlara göre kredi açma sözleşmesi.Temel Kavramlar. 396 da ödünç benzeri şeklinde ifade edilmiştir. İsviçre Federal Mahkemesi de bazı kararlarında sözleşmeyi karz olarak kabul etmiştir. s. WM 1958. ödünç sözleşmesinde ödünç veren para veya misli bir şeyi ödünç alana geçici olarak verme borcu altına girmektedir. m. PIKART. ödünç verenin iade isteme konusunda bir alacak hakkı kazanma amacı bakımından alacak sebebine ( causa credendi ) dayanır169. iskonto. s. s. Bu sebeple kredi açma sözleşmesi iki tarafa borç yükleyen ve rızai bir karz sözleşmesidir171. 1294. ticari muamelelerde kanun hükmü gereği faiz alınması durumunda ( BK. içeriği ve taraf iradeleri incelendiğinde sözleşmenin asli konusu. kredi açma sözleşmesinin kuruluşu. ancak adi muamelelerde sözleşme ile faiz kararlaştırılması durumunda. BT. 406. N. 433. HUGHES/MACDONALD. s.) BAUMBACH/ DUDEN. buna karşılık ödünç alanın. 255 dn 7 den naklen. 20.). SCHIMMEL. cari hesap. 36 II 529. Ankara 1999. Kredi açma sözleşmesinde banka bir miktar para ödüncü verme borcu altına girerken. Özel Borç İlişkileri.Kaynaklar. Kemal/BARLAS. 762. s.

HOPT/MÜLBERT. kredi açma sözleşmesinin kapsamına. 312 N. TANDOĞAN. I/2 s. 332. s. sorumluluk üstlenilmesi konulu nakdi olmayan kredileri dahil etme imkanı olmayacaktır. Ödünç sözleşmesi görüşünün kabulü halinde kredi açma sözleşmesi sadece bir miktar paranın verilmesi borcunu içeren kısıtlı bir sözleşme olacaktır. 244. N. . Kredinin hazır bulundurulması ve diğer hizmet edimleri incelendiğinde kredi açma sözleşmesinin kapsamını sadece verme “dare” değil yapma’ya “facere” ilişkin borçlarından kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturduğu görülür173.24. Ödünç sözleşmesinde olamayacak şekilde farklı. I/2 s. 614. 99. 10. Kreditrecht. 60. s. 312 N. GUGENHEIM. sözleşmede belirtilen sürede ve belli bir limit dahilinde çok sayıda kredi işlemi yapılmasına imkan verir. 172 PALANDT/PUTZO. sadece bir ödünç sözleşmesinin varlığı kabul edilecek olursa. Bu durumda. N. Kreditrecht. AESCHLİMANN. 10. ayrıca nakdi kredi verilmesi taahhüdünü içeren kredi açma sözleşmesinin konusu karz sözleşmesinden farklı olarak sadece bir miktar paranın ödünç olarak verilmesidir174. N.64 yükümlülükleri çok daha fazla ve nitelikleri farklıdır172. Kredi açma sözleşmesinde karzdan başka kefalet. Halbuki kredi açma sözleşmesi asli olarak kredinin açılması ve kredi alanın talebine kadar hazır bulundurulması borcunu içerir. garanti verme vaatleri olabileceği gibi. 332. sözleşmenin konusunu oluşturan ve bir tür satış sözleşmesi olarak kabul edilen iskonto işlemlerini yada kredi alana karşı hiçbir şekilde bir nakit devrini içermeyen ancak banka tarafından kredi alan lehine üçüncü kişilere karşı garanti verilmesi borçlarını içeren. CANARİS. STAUDER. satım. 3. 174 173 TANDOĞAN. BECKER. HOPT/MÜLBERT. iş görme ve garanti sözleşmelerine ait unsurları içerir onların çerçevesini oluşturur ve birbirini takip eden farklı kredi işlemlerinin yapılmasını sağlar. BECKER. s. m. limit dahilinde paranın yeniden bir çok defa çekilip yatırılma imkanı kararlaştırılabilmektedir. kredi alan tarafından kullanılan para geri verilince sözleşme sona ermemekte. halbuki bu tür kredi işlemleri uygulamada kredi açma sözleşmesine bağlı olarak yoğun bir şekilde gerçekleştirilmektedir. § 488 N. m. 245. bu yönüyle geniş anlamda bir iş görme sözleşmesidir.

175 HASLER. Serbest talep imkanı ve kredi hazır bulundurmaya bağlı tekrar eden ve süreklilik gösteren talepler ise para ödüncüne ilişkin düzenlemeden sapmayı oluşturan temel unsurlardır. bununla birlikte kredi açma sözleşmesinde belirlenen kredi kullandırma borcu sonraki işlemlerden bağımsız olarak devam edecektir175. . sürekli bir hazır bulundurma borcu getirmekte ve müşteri için ise ihtiyaç halinde. ödünce ilişkin düzenlemelere göre sorunlar çözülecektir. Adolf. Temelde kredi açma sözleşmesi bir ödünç sözleşmesidir.65 B) Ödünç Benzeri Sözleşme Görüşü Kredi açma sözleşmesi uygulama ve ticari hayatın ihtiyaçlarına göre şekillenmiş bir sözleşmedir. Bu görüş kredi açma sözleşmesini ödünç benzeri sözleşme olarak tanımlarken. Kredi alan tarafından bankaya karşı yöneltilecek olan talep ile ifa aşaması başlayacak ve bu ifaya bağlı olarak ta münferit para ödüncü sözleşmesi yapılacaktır. bunların hepsini genel olarak ödünç sınıfına sokmuştur. sorumluluk yüklenilmesi şeklinde nakdi olmayan kredilerdir. Diss. Bu görüş kredi açmanın niteliğini açıkça belirleyememesi. kendi içinde çelişkili olması ve sadece bir miktar paranın verilmesi dışında. Hasler’e göre kredi açma sözleşmesinin konusu sadece nakdi krediler değil. ancak ifa aşamasında tekrar eden. 21 vd. geniş kapsamlı edimleri içeren kredi açma sözleşmesini tamamen bir tür para ödüncü kabul edip onun hükümlerine bağlaması sebebiyle özellikle geniş ve güncel banka uygulamaları karşısında fazla kabul görmemiştir. tekrar eder şekilde kullanabileceği para ödüncü imkanı vermektedir. banka için yeknesak. sonradan kurulun münferit kredi sözleşmelerini ondan ayrı tutmuştur bu ayrım ise kendi içinde çelişkili bir durumdur. s. 1927. Basel. Der Krediteröffnungsvertrag. birbirini takip eden ifaları içeren bir ödünç sözleşmesidir. Kredi açma sözleşmesi ödünç benzeri bir sözleşme de olsa neticede kredi açma borcu yükler ve ifa aşaması için yeni bir ödünç sözleşmesinin yapılması şarttır. bu münferit işlem kredi açma sözleşmesinden ayrı bir sözleşmedir ve onun ifasına da hizmet eder.

faiz ve komisyon gibi karşılıklar ise asıl ödünç sözleşmesinin karşılığı olacaktır177. s. Esasen bu görüşte Bu görüş özellikle Fransız yazarlar. dn. kredi açma sözleşmesinde belirlenen limit ve süre sebebiyle de talep zamanı ve ödüncün miktarı belirlenebilir durumdadır. kambiyo senedi yani kıymetli evrak vererek borç altına girmek demektir. ödünç sözleşmesi yapma vaadidir ve burada ileride kurulacak asıl sözleşmenin unsurları belirlenmektedir. Bu şekilde ileride yapılacak asıl sözleşmenin asli unsurları tarafları edimleri. 1971/2594 sayılı kararında bu görüşü kabul etmiştir. Buradaki kredi açma ve kullandırma borcu. kabul edenin. BACH. Kredi verme taahhüdü. alacak hakkı satın alınması niteliğindeki iskonto işlemleri. davalılardan asıl… borçlu ile hesabı cari suretiyle ikraz mukavelenamesi imzalamış bulunmaktadır. Keşidecinin. s. 1971/840. ) 177 176 . 583 ( Les formes internationales des crédits bancaires ) tarafından savunulmuştur. davalıya sözleşmede yazılı limit dahilinde kredi küşadından doğacak borçları için bankaya karşı müteselsil kefil olmuştur. talep zamanı ve ödüncün miktarı dışında ki edimler kesin olarak önceden belirlenmektedir. s. Anlaşmalarda davacı banka. S.66 C) Ödünç Vaadi Sözleşmesi Görüşü Kredi açma sözleşmesini temelde kredi kullandırma vaadi ve bunun yerine getirilmesi aşamaları şeklinde kısımlara bölen bu görüş özellikle Fransız doktrininde geniş kabul görmüştür. YTD. bu durumda para ödüncü niteliği göstermeyen. K. Joseph. HAMEL. Günümüz uygulamasındaki sürekli hazır bulundurmaya yönelik bir borç olarak kredi açma ve hazır tutma edimini sadece bir ödünç sözleşmesi yapma vaadi olarak düşünmek taraf iradelerine ve kredi açma sözleşmesinin amacına uygulamadaki süreklilik gösteren ve farklı nitelikteki kredi kullandırma işleminin temelini oluşturan yapısına aykırıdır. E. “Davacı banka. 19 ). ( Stauder. bir ödünç vaadi sözleşmesinin neticesinde asıl ödünç sözleşmesinin kurulmasıdır. Yazarlar kredi açma sözleşmesini bir ödünç vaadi. Kambiyo taahhüdü. hazırlığı olarak tanımlamışlardır . ( İçtihatlar Külliyatı Yıl 1971. Yani bir karz vaadi ile bu vaadden doğacak borçlara karşı kefalet mevcut olup bir kambiyo taahhüdü bulunmamaktadır. 97 ( D’Overture de Crédit 1892 ). ve bir tür iş görme niteliğinde olan aval ve banka garantisi gibi kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin konusu olamayacaktır176. bir yapma “facere” edimi olarak sadece asıl ödünç sözleşmesinin kurulmasına yöneliktir ve süreklilik göstermeyecek asıl sözleşmenin kurulması ile sona erecektir. 187. aval verenin ve cirantanın taahhütleri bu şekildedir. Armand. Asıl sözleşmenin içeriğinin ön sözleşmede belli olması şartı bu şekilde sağlanmaktadır. Bu teorinin getirdiği sonuç. 2.

586.67 ödünç sözleşmesini rızai değil ayni sözleşme olarak kabul eden ve bu sebeple bir ödünç vaadine ihtiyaç duyan fikirlerin etkisiyle gelişmiş ve kredi açma sözleşmesini aşırı derecede kısıtlayan. bunun dışında kredi açma sözleşmesinde belirlenen para limiti bir para ödüncüne ilişkindin ve sözleşme onun ifasına yöneliktir. 7. s. s. 178 179 STAUDER. N. kredi açma sözleşmesinin süreklilik gösteren ve özellikle günümüzde onun konusunu oluşturan. hükümlerini geciktiren bir şart niteliğindedir. 62. . onları karşılamayan çözümleri ile artık kredi açma sözleşmesinin niteliğini ve sorunlarını çözümlemekten uzak bir fikir haline gelmiştir178. Bu görüşler. CANARİS. HAMEL. Esasen ödünç sözleşmesini esas alan görüşlerin tamamı kredi açma sözleşmesinde belirlenen kredi limitini dikkate almış bunu bir para ödüncünün varlığı için yeterli saymış ve banka uygulamalarına da ters bir şekilde onu kısıtlamışlardır. kendisinde gelişen ve süreklilik gösteren edimlere aykırı. D) Şartlı Ödünç Sözleşmesi Görüşü Kredi açma sözleşmesini şartlı bir ödünç sözleşmesi kabul eden bu teoriye göre kredi alanın talep hakkı sözleşmenin ifasını. tekrar eden nitelikte farklı münferit kredi sözleşmelerini kapsayan onların çerçevesini belirleyen yapısını açıklamak için yetersiz kalmıştır. Doktrinde bir kısım Fransız yazar tarafından179 eski dönemde savunulan bu görüş kredi açma sözleşmesine bağlı olarak birbiri ardınca kurulan iskonto gibi farklı nitelikte kredi sözleşmelerini ve onun çok sayıda işleme izin veren yapısını açıklayamamakta ve günümüzün kapsamlı kredi açma sözleşmesinin niteliğini sadece kredi limitini dikkate alarak ödünç sözleşmesi olarak tanımlamaktadır. s. 615. uygulamadaki genel niteliklerine. FALLOİSE.

Zürich 1936. onun kredi isteği ile asıl sözleşme yapılacaktır. 322. Kredi talebi 180 OSER. aynı zamanda münferit işlemin niteliğine göre hizmet verilmesi. 22. kredi açma sözleşmesi tamamlanmış bir sözleşme değildir. Sözleşmenin içeriği ve unsurları doğrudan bir para ödüncü vermeye yönelik değildir. Kredi açma sözleşmesi sadece bir para ödüncü sözleşmesinin kurulmasına yönelik önsözleşme değildir. Das Obligationenrecht. kredi karakteri taşıyan sözleşmelerin niteliğini. bir sözleşme hazırlığıdır. yazarlara göre kredi açma sözleşmesi sonradan kurulacak. ancak krediyi talep etme borcu yoktur. konusunun belirsiz olması sebebiyle geçersizlik söz konusu olabilecektir181. Teil. bu sebeple kredi açma sözleşmesi tek tarafa borç yükleyen bir önsözleşmedir. V. şekillerini belirleyen. satın alma vaadi gibi neticesi kredi kullandırma amaçlı olmak üzere çeşitli hukuki işlemleri kurmaya yönelik bir ön sözleşmedir. asıl sözleşmeyi kurmaya yönelik borcu olan taraf sadece bankadır.. onları kurma vaadi içeren bir ön sözleşmedir180. N. Sözleşmenin yapılması müşterinin talebine bağlıdır. Wilhelm. 2. 2.68 II) Çok Aşamalı Sözleşme Görüşü Bu görüşe göre. 2. kredinin fiilen verilmesini sağlayan münferit kredi sözleşmeleriyle kesin olarak ayrılır. Bununla birlikte sözleşmenin içeriğinde vaat edilen münferit işlemler belirtilmelidir. sadece açılış basamağını oluşturur ve sadece bir açılış karakteri taşımakla. Zürich 1929. sonraki kredi işlemleri için gerekli bir ön hazırlık evresi Bu görüşü kabul eden niteliği göstermesi bu görüşün temel dayanaklarıdır. A) Önsözleşme Görüşü Kredi açma sözleşmesinin kredi açma taahhüdü içermesi ve bir ön aşama niteliğinde olması. 1. BECKER. Aufl. 181 . Teil. STAUDER. sözleşme aşamalı olarak gelişen bir hukuki ilişkiyi tasarlar. aksi takdirde sözleşme içeriğinin. Band. Kredi açma sözleşmesinin içeriğini oluşturan unsur bir kredi verilmesi vaadi şeklindedir.. 64. Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch. Aufl. N. Hugo/SCHÖNENBERGER.

Bu görüş genel kabul görmemiştir. HOPT/MÜLBERT. 241 CANARİS. birçok esaslı noktada ön sözleşmeden ayrılır. halbuki taraf iradeleri ve kredi açma sözleşmesinin niteliği incelendiğinde temel unsurların kredi açma sözleşmesi ile münferit işlemlerin ayrılması yönünde olduğu görülür. Kredi açma sözleşmesinin konusu. onların sona ermesine rağmen devam ettiği ve daha sonra başka münferit kredi işlemlerinin temelini oluşturduğu haller de çoğunluktadır183. Kredi açma sözleşmesi kapsam ve süre bakımından bağımsız niteliktedir. N. kredi açma sözleşmesinde bazı noktalarda hukuki bakımdan bir ön sözleşme görünümü olsa da. Kreditrecht. Öncelikle önsözleşme asıl olarak ve sadece bir tane esas sözleşme ilişkisi kurmaya yönelmiştir bu konuda borç içerir ve bu sözleşmenin yapılmasıyla sona erer. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinde ise asli edim kredi açılmasıdır. esas olarak kredi açılması ve kullandırılmasıdır geniş anlamda bir hizmet edimi olan kredi açma ediminin hükümleri münferit işlemlerin ifasıyla sona ermediği gibi. 182 183 HOPT/MÜLBERT. Bununla birlikte iskonto ve kabul gibi işlemlerde. N. Ayrıca çok sayıda ve çeşitli nitelikte münferit hukuki ilişkiler bir önsözleşmenin konusunu oluşturamaz. münferit kredi işlemlerinden farklı olarak kredi açmanın kapsam ve amacı temel borç ilişkisi niteliğindeki tüm kredi ilişkisine yöneliktir. münferit krediler kredi açma sözleşmesi bünyesinde taraf iradeleriyle düzenlenmiştir ve kredinin kullandırılması yararlandırma borcunun ifasını sağlarlar182. işlem konusu senetlerin yetersiz ve güvenilir nitelikte olmaması her zaman için bir ret sebebi oluşturabilecektir. kredinin hazır bulundurulmasıdır ve sözleşmenin kurulması ile bu edim yönünden sözleşme hükümlerini meydana getirmektedir. aksi halde asıl sözleşmenin kurulması teklifini kabul etmek zorundadır. 615. bunun kabulüyle birlikte kredi veren için gerçek anlamda yükümlülük doğacaktır.69 asıl sözleşmeyi kurmaya yönelik bir tekliftir. Banka bu teklifi ancak ön sözleşme olan kredi açma sözleşmesindeki önceden belirlenen şartlara aykırı nitelik göstermesi halinde reddedebilecektir. N. Önsözleşme asıl sözleşmenin kurulması ile sona erer. bu zaten ayrım prensibinin de temelini oluşturur. 242 .

sözleşme ile kararlaştırılan münferit kredi açma sözleşmeleri kurma teklifini taşımaktadır187. 80 vd. Diss. İstanbul.. 1993. talep kredinin kullanılmasına yönelik bir kabul niteliğindedir. Werner. birinci şekli önce opsiyon sözleşmesi yapılması ve onu dayanarak hazırlanan asıl sözleşme. sözleşmeden doğan bir yetki olarak. sözleşme kurmaya yönelik teklifi içerir186. . teklifte bulunan tarafından karşı tarafa yöneltilmiş. iki şekilde gerçekleşebilir. s. 187 188 186 AVANCINI/lRO/KOZIOL. Kreditrecht. 194. s. hangi 184 185 SCHOEN.70 Kredi açma sözleşmesi aynı zamanda münferit işlemlerin genel çerçevesini belirler. Der Optionsvertrag. EREN. ANTALYA. tek taraflı irade açıklamasıyla önceden kapsamı belirlenmiş bir borç ilişkisini kurma hakkı verir. para ödüncü yapmaya yönelik bir ön sözleşme kurmaya yönelik değil bir kredi açılmasına ve münferit işlemleri yoluyla kullandırılmasına yöneliktir. münferit işlemden sonra bile kredi limiti ve süreye göre kredi kullandırma devam eder sözleşme talebe açık niteliktedir184. Dusseldorf.. 1/73-74. Kredi açma sözleşmesin de opsiyon sözleşmesi olduğunu kabul edenlere göre kredi açma sözleşmesi. Bu sözleşme kurulduğu anda teklifte bulunana doğrudan bir borç yüklemez. Kredi açma sözleşmesi ise onların varlığından bağımsız ve sürekli niteliktedir. 253. Yıl Armağanı. B) Opsiyon Sözleşmesi Görüşü Opsiyon hakkı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 10. 1969. 29. s. s. bu hakkı meydana getiren sözleşmeye de opsiyon sözleşmesi denmektedir185. Ayrıca taraf iradeleri de bir sözleşme vaadine. WEBER Martin. taraflardan birine. N.. N. N. 1/85. Die Option. 615. N. CANARİS.4 (1990). AVANCINI/lRO/KOZIOL. kurulduğu anda kredi verene bir kredi verme borcu yüklememekte. Opsiyon hakkı. ikinci şekli ise temel sözleşme içinde opsiyon hakkının saklı tutulması yoluyla gerçekleştirilir188. temellerini oluşturur. Müşteri kredi kullanma konusundaki hakkı kullanıp kullanmamakta serbesttir. JuS H. 242. Opsiyon Akdi ve Opsiyon Hakkı. 85 SCHUMANN. Gökhan. münferit işlemler ondaki taahhütlere bağlı olarak ifa edilirler. 290 vd. s. HOPT/MÜLBERT.

1/85. Kredi açma sözleşmesinin içeriği. tarafların anlaşması ile sözleşme kurulur ve kredinin hazır bulundurulması ve kullandırılması şeklindeki hükümlerini icra etmeye başlar. Kredi açma sözleşmesi yapısında şartları belirlenmiş münferit krediler ise kredi talebi ile belirli ve muaccel hale gelecektir. Opsiyon sözleşme görüşü banka pratiğinde kısmen kabul görmüş olsa da kredi açma sözleşmesinin yapısına. kredi alanın kabulü ile sözleşme kurulmuş olur banka zaten kendisini bağlar şekilde teklifini yapmıştır190. N. sözleşme yapısında belirlenmiş bulunan münferit krediler kredi açma sözleşmesinin ifasına hizmet etmek amacıyla düzenlenmiştir191. Kredi açma sözleşmesinde tarafların asli hedefi derhal bir akdi bağlantı içine girmektir. asıl sözleşmenin yapılması için taraf iradelerinin tekrar bir araya getirilmesine lüzum yoktur. N. HOPT/MÜLBERT. Kredi alan tarafından gerçekleştirilecek kredi talebi düzenleme hakkı niteliğinde münferit işlemlerin kurulmasını sağlayan erteleyici özelliği olan kurucu işlemdir189. Opsiyon sözleşme ve buna bağlı olarak gerçekleştirilen teklifin geçerliliği bunun kredi açma sözleşmesinin içeriğinde belirlenmiş olması. N. Münferit kredilerin ifası kredi açma 189 190 191 AVANCINI/lRO/KOZIOL. miktar ve süreleri de opsiyon sözleşme niteliğindeki kredi açma sözleşmesinde belirlenir. tarafların iradesi ve dürüstlük ve güven ilkelerine göre belirlenecektir.71 türde kredi işlemlerinin yapılacağı. Kredi kullandırma borcunun ifası sözleşme kapsamında düzenlenmiş bulunan münferit işlemler yoluyla gerçekleşecektir. Ön sözleşmeden farklı olarak opsiyon sözleşme görüşünde sonraki kredi sözleşmesinin kurulması için. krediyi hazır bulundurma ve kullandırma taahhüdünün oluşturulmasıdır. Tarafların kredi açma sözleşmesi kurulduğundaki asli amacı ayrı münferit kredi işlemleri kurmak veya ifa etmek değil. Kredi alanın talebi kredi açma sözleşmesi ile kullandırılması taahhüt edilen krediden bir şekilde yararlanmaya yani münferit kredilerin ifası yoluyla kredi kullanmaya yöneliktir. belli bir limitte kredi taahhüdü ve kredi işlemleri kapsamının varlığı halinde geçerlidir. temel niteliklerine uyumlu değildir. 1/85 AVANCINI/lRO/KOZIOL. Bu şekliyle münferit işlemler miktar ve nitelik olarak tam belirli olmasa da sözleşmenin temel içeriği belirli hale gelmiştir. 241 . bankanın tekrar bir irade açıklaması yapmasına. Kreditrecht.

77 . tamamlanmış bir sözleşme olarak niteliğini belirlediği münferit kredi sözleşmedir. ilk aşama veya sözleşme hazırlığı değildir. ifanın kapsamı veya kurulacak sözleşmelerin temel nitelik ve unsurları çerçeve sözleşmede genel olarak belirlenmektedir. onu sonradan gerçekleşecek sözleşmelerin sadece hazırlığı olarak tanımlamak hatalı olur. borçlandırıcı nitelikteki münferit sözleşmeler ise çerçeve sözleşmeden sonraki aşamayı oluşturur. Kredi açma sözleşmesi taraf iradeleri ve unsurları dikkate alındığında. birçok yönde tarafların talepleri kredi açma sözleşmesine dayanacağı gibi sözleşme başka münferit işlemlerin yapılmasına da imkan verir. bu nitelikleriyle kredi açma sözleşmesi bir çerçeve sözleşme olarak tanımlanabilir. Kredi açma sözleşmesini genel bir çerçeve sözleşme olarak kabul eden görüşlere göre kredi açılması. bağımsız nitelikte sözleşme yapma veya ifa borcu altına girebilmektedir. Bir çerçeve sözleşme ek yükümlülükler içeren standart sözleşme unsurları içerebilir ancak bu şart değildir192. içerdiği edimlerle oluşan bağımsız yapısı nedeniyle. Çerçeve sözleşme esas olarak sonraki sözleşmelerin yapılarını belirleme amaçlıdır ve içeriğinde bu sözleşmelerin nitelik ve unsurları düzenlenir bu sebeple ilk aşama özelliği gösterir. C) Çerçeve Sözleşme Görüşü Kredi açma sözleşmesinin münferit kredilerin temelini oluşturma yanında doğrudan bir kredi hazırlanması ve tahsisi borcunu içermesi farklı görüşlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. tarafları bağlayıcı unsurlar bir ön sözleşme yapısını aşan niteliklerdir. bütünlük gösteren.72 sözleşmesini sona erdirmez. tamamlanmış 192 ifa yükümü içeren. sonraki sözleşmelerin niteliklerinin önceden belirlenmesi ve borçlandırıcı. Kredi açma sözleşmesi sadece bir ön sözleşme değildir. Kredi açma sözleşmesi bir STAUDER. Bu sebeplerle opsiyon sözleşme yapısı da ön sözleşmede olduğu gibi kredi açma sözleşmesinin niteliğine uymamaktadır. s. Çerçeve sözleşmede de istisnai olarak taraflardan biri veya her ikisi gelecekte. bu ise kredi açma sözleşmesinin temel özelliklerine aykırıdır.

Otto. Kredi açma sözleşmesi bir çerçeve sözleşme olarak kredi alana bireysel hak vermektedir ve kredi alan serbest iradesi ile kredi açma sözleşmesinde nitelik ve şartları belirlenen. hukuki ve ekonomik alt yapısını oluşturan. para ödüncü. ( STAUDER. alacak satın alınması. 67. s. 22 vd. Kredi açma sözleşmesinin. AESCHLIMANN. kurulması düşünülen. sonradan kurulan sözleşmeler ondan ayrı kapsamda. s. Teorinin temelinde Aeschlimann. kredi açma sözleşmesi sonradan yapılacak kredi işlemlerinin kapsam ve niteliklerini belirleyen. Diss. temel çerçevesi çizilen münferit kredi sözleşmelerinin kurulmasını sağlayacaktır. iş görme. Bu sebeple kredi açma sözleşmesi bir sui generis sözleşme veya bir tür isimsiz sözleşmedir. Öğretide bu görüşün ilk savunucuları Aeschlimann ve Klausing’dir193. bir isimsiz sebep sözleşme olarak tanımladığı kredi açma 193 194 STAUDER.73 işlemlerinden önce gelir ve onların temel unsurlarını belirler. garanti verme gibi farklı edimleri içeren sözleşmelerdir. Günümüz kredi açma sözleşmesinin teorik temelleri bu şekilde Aeschlimann tarafından kurulmuştur. bu sebeple çerçeve nitelik gösterir ancak doğrudan yükümlülükler içerdiğinden tipik bir çerçeve sözleşme değildir. s. Kredi açma sözleşmesi bir temel ve sebep sözleşmedir. Kredi açma sözleşmesi kredi alana bir tür düzenleme hakkı verir ve kredi alan bu hakkı kullanarak münferit kredi sözleşmelerinin kurulmasını sağlar. sebebini oluşturur. ) . Sonraki sözleşmelerin kapsamını ve sürelerini belirlediği gibi önceden belirlenen kapsam ve süreye göre kurulmalarını sağlar. genel çerçevedir ve hukuki nitelik olarak kanunlarda düzenlenmiş tipik sözleşmelerin hiç birine tabi değildir. Kredi açma sözleşmesini bir tür çerçeve sözleşme olarak kabul eden görüşlere göre. 1925. Bern. kendilerine göre farklı hukuki nitelikleri olan. Kredi kullanma talebine ve sonradan kurulacak münferit kredi işlemlerine verilecek anlama göre bu görüş kendi içinde bazı farklılıklar göstermektedir. Der Krediteröffnungsvertrag nach schweizerischem Recht. geniş kapsamlı bir sebep ve çerçevedir. sadece sonraki asıl sözleşmelerin yapılması vaadini içeren bir ön sözleşme olduğu görüşü ilk olarak Aeschlimann tarafından reddedilmiştir. 67’den naklen. Kredi açma sözleşmesi ise onlardan bağımsız hukuki niteliği olan ve onların kurulması imkânını içeren bir sebep sözleşmedir194.

78 ( Stauder. tek taraflı bir düzenleme hakkı ile kullanılacaktır. talebe bağlı olarak kredi sözleşmeleri kurma borcu içerirken. müşterinin iradesine bağlı ve münferit ödünç sözleşmesinin kurulmasını sağlayan teklif niteliğindedir. Der Krediteröffnungsvertrag. Klausing. Canaris. N. banka tarafından kredinin hazır bulundurulması karşılığı alınan hazır bulundurma komisyonunun bir tür tazminat niteliğinde olduğunu belirlemiştir. Friedrich. münferit kredi sözleşmesi kurma veya cari hesap şeklinde işleyen bir kredi hesabı ile kredi vermeye yönelik borcudur. tekrar eden talep imkanı gibi unsurları tespit etmiştir. aynı zamanda. kendi isteğine bağlı. bankanın. alınmıştır ) 195 . kredi açma sözleşmesi temel sözleşme olarak onu takip eden münferit işlemlerin temellerini oluşturmaktadır. Kredi açma sözleşmesi. münferit işlemleri ise verilen kredi türüne göre farklı edimler içermekte ve hukuki nitelikler göstermektedir. müşterinin talebine bağlı olarak. kredi vaadi. 68. in: Zeitschrift für Ausländisches und Internationales Privatrecht 1932. süreklilik gösteren ve münferit sözleşmelerin temel özelliklerini belirleyen çerçeve niteliğine de sahiptir. s. Sözleşme temelde bir ödünç sözleşmesi yapma vaadi içerir. iki taraflı ve sürekli borç ilişkisi kuran atipik bir sözleşmedir195.74 sözleşmesini onu takip eden münferit kredi sözleşmelerinden tam olarak ayırt etmektedir. sürekli ve tekrar eder şekilde kredi vermektir. kredi açılması ve önceden belirlenen unsurlar ile sonraki münferit işlemlerin yapılmasının sebebidir ve kredi açma sözleşmesinde verilen bu imkânlar kredi alan tarafından. münferit sözleşmeleri kurma borcu kredi açma sözleşmesinin içeriğinde mevcuttur. Kredi açma sözleşmesinde kredi açma şeklinde tanımlanan kredi vaadi. Bankanın borcu. süreklilik. Kredi talebi. bu bedel sürekli borç ilişkisi niteliğindeki kredi açma sözleşmesinde sözleşmenin Klausing. belli bir zaman içinde. genel anlamda bir önsözleşmeden çok daha geniştir. s. Kredi açma sözleşmesi ona bağlı olarak açılan münferit krediler birbirinden ayrıdır. 618 vd. Kredi açma sözleşmesinin kapsamı. kredi açma sözleşmesi münferit sözleşmelerin öncesinde var olan ve onların şartlarını belirleyen temel çerçeve sözleşmedir. münferit sözleşmelerin temelini oluşturma. Bu sebeple kredi açma fiili anlamda bir kredi verme işlemi değildir. onların kapsam ve standartlarını önceden belirleyen çerçeve nitelik. Klausing’de Aeschlimann gibi kredi açma sözleşmesinin asli özellikleri olan.

Dr.822. onlardan farklı olarak. çerçeve sözleşmelerde de. onların kurulması vaadi ve hazırlığıdır. Kredi alanın talep konusundaki serbestliğini de bu şekilde kolaylıkla açıklamışlardır. krediyi hazır bulundurma ve istenildiğinde kullandırma borcu altına girdiği görülür. İstanbul 1999. Kredi açma sözleşmesi sonraki kredi işlemlerinin sebebini oluşturan ilk aşama değildir. Erdoğan Moroğlu'na Armağan. sözleşmenin kurulması ile birlikte bankanın. Böyle bir yükümlülük varsa. Bu yönüyle sözleşmenin tamamlanması ve ifası borcunun doğrudan çerçeve nitelikli kredi açma sözleşmesinden doğmasının ya da bir önsözleşme olarak kabulünün önemi yoktur. taraflar bir çerçeve sözleşmede. Kredi açma sözleşmesindeki taraf iradeleri dikkate alındığında. 69 BARLAS. ) . ileride kurulacak sözleşmede yer alacak hak ve borçlarla ilgili düzenlemelerin olabileceğini. Prof. ön sözleşmelerde olduğu gibi. s. önsözleşme unsurlarıyla bağlantılı olarak münferit kredileri kurma borcunu açıklamaya çalışmışlardır. Bu yönüyle kredi açma sözleşmesi sonradan kurulacak çok sayıda ve farklı türde kredi sözleşmelerinin esaslarını belirlediği gibi. kredi kullandırma kapsamlı sözleşmeleri kurma değil. Genel çerçeve sözleşme fikrini kabul eden görüşler kredi açma sözleşmesini sonradan kurulacak sözleşmelerin çerçevesi olarak kabul etmiş ve temelde çerçeve sözleşme kapsamında. belli bir para ödüncü 196 197 STAUDER. Kredi açma sözleşmesini bir sözleşme hazırlığı kabul etmek ve önsözleşme esasları ile açıklamak pratik ve sade bir yol olarak görünse de günümüz bankacılık uygulamaları ve kredi açma sözleşmesinin kuruluşu sırasındaki taraf iradeleri dikkate alındığında onu tam olarak açıklayamaması nedeniyle yazarların bu yöndeki görüşleri kabul görmemiştir. Çerçeve Sözleşme Kavramı ve Çerçeve Sözleşmelerin Özellikleri. ( Yazar. açıkça bir münferit sözleşme kurma borcu altına girmişlerse burada bir önsözleşme vardır ve bu unsur baskın durumdadır197. s.75 devamı süresince hazır tutulan kredinin kullanılmaması nedeniyle bankanın uğradığı zararları tazmine yöneliktir196. Ancak bununla birlikte. kredi açma sözleşmesinin kapsamında unsurları belirlenen kredi işlemleri ile kredi kullandırma borcu altındadır. Banka. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen para limiti ve süreyi. çerçeve sözleşmede taraflar için ileride kurmayı düşündükleri münferit sözleşmeleri kurma konusunda bir yükümlülük olmadığını ve bunun da çerçeve sözleşme ve ön sözleşme kavramı arasındaki farkı oluşturduğunu belirtmektedir. Nami. çerçeve sözleşme görünümünde olsa da bir ön akid vardır ve bu karakter baskın durumdadır.

bu şekilde oluşan kitle veya formüler sözleşme içeriğini kısmen veya tamamen genel işlem şartlarının oluşturduğu bir sözleşme türü olarak ortaya çıkmaktadır. s. 616. sonradan kurulacak sözleşmelerin temelini oluşturan. genel standart sözleşme yapısının bir uygulaması şeklindedir. Standart sözleşme fikri ilk olarak İş Hukuku sözleşmeleri alanında Hueck tarafından ileri sürülmüş ve geliştirilmiştir. rehber ya da norm sözleşmesi olarak tanımlanmışlardır199. açıklayan sözleşmeler ise. Normenverträge. . SCHOEN. Bu yönde çok aşamalılık durumu taraf iradelerine ve bankacılık uygulamalarına uymamaktadır. taraflar bu sözleşmede sonraki sözleşmeleri yapmayı ve belirledikleri esasları bu şekilde sonradan kurulacak sözleşmelerin içeriğine dâhil ederek ifa etmeyi taahhüt ederler. Bu durum da banka uygulaması ile uyumlu değildir. Önceden 198 199 CANARİS. Banka sözleşmeleri. 86.615. Alfred. Bankalar da müşterileri ile ilişkilerinde önceden soyut olarak formüle edilmiş şartlar hazırlamakta ve bu şekilde gelecekte kurulacak belirsiz sayıda. günümüz banka uygulamasında az rastlansa da kredi açma sözleşmesi yapılmadan münferit krediler verilebilmektedir.69. çerçeve nitelikli ilke. 33. Standart sözleşme. 1923. taraflara borçlar yükleyen niteliktedir ve bağlayıcıdır. Berlin. Kredi açma sözleşmesini sözleşme vaadi ve hazırlığı gören iki aşamalılık görüşü aynı zamanda münferit kredi sözleşmelerinin bir genel kredi sözleşmesini takip edeceğini. etki bakımından farklı. s. N. herhangi bir ön aşama şartı veya ihtiyacı yoktur. s. Yapısı standart sözleşmeye benzemekle beraber.76 sözleşmesinin yapılması hazırlığı ve vaadi gören iki aşamalılık görüşü. ancak aynı şekil ve tipteki hukuki işlemleri düzenlemektedirler. rehber nitelikli. STAUDER. esaslarını belirleyen. HUECK. taraflar için bağlayıcı nitelikte edim yükümlülükleri meydana getirmeyen. kredi işlemini kredi verme borcunun ifası ve kredi açma sözleşmesini de ifa sebebi sayan banka uygulaması ve bu kapsamdaki kredi açma sözleşmesi kavramına da uygun değildir198. ondan sonra ve ona bağlı olarak kurulabileceğini de kabul etmektedir.

Takip eden kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin kapsamında düzenlenmekte. Arif B. N. bir defada belirlenmekte ve temel olarak kredi açma sözleşmesine dayanmaktadır. s. Borçlar Hukuku. Kredi açma sözleşmesi sadece ilke. bu kayıtları içeren sözleşmeler formüler veya standart sözleşme olarak adlandırılmaktadır200.77 hazırlanan tipik kayıtlar genel işlem şartları olarak adlandırılmaktadır. III) Tek Aşamalı Sözleşme Görüşü Bu görüşe göre. Ünal Tekinalp’e Armağan. Kredi açma sözleşmesini opsiyon sözleşmesi olarak kabul eden yazarlara göre de. 201 202 203 200 KLAUSING. kredi açma sözleşmesi sadece bir sözleşme hazırlığı veya sonradan kurulacak münferit kredi sözleşmelerinin çerçevesini belirleyen bir KOCAMAN. 1086.: Bankaların Tacir ve Sanayiciler İle Yapmış Oldukları Genel Kredi Sözleşmelerindeki Genel İşlem Şartlarının Hukuki Açıdan Değerlendirilmesi ve Çözüm Önerileri.85. esasları tek aşamada. N. İstanbul 2003. Kredi limiti ve türü gibi kredi açma sözleşmesinin tipik unsurları kararlaştırılmış olmasına rağmen. CANARIS.1/76 . s. 155. taraflar açısından bağlayıcı nitelikte borçlar içerdiğinden çerçeve nitelikli standart norm sözleşmesi değildir. Kredi açma sözleşmesi sonradan ifa edilecek münferit kredilerin esaslarını belirlediği için bu yönüyle çerçeve nitelikli standart sözleşmeye benzer201. içerik ve sözleşme yapma borcu içermeyip. C. Bu şekilde bir belirsiz çerçeve sözleşme yapısının oluştuğu durumlarda bir çerçeve norm kararlaştırma sözleşmesi mevcuttur202.1. bankanın doğrudan kredi kullandırma borcu altına girmediği. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. bu yönde hukuken bağlanma iradesinin olmadığı hallerde kredi açma sözleşmesinden ileride münferit kredi kredileri ifa etme ve bu şekilde kredi kullandırma borcu doğmayacaktır. banka kredi verme konusunda bir yükümlülük altına girmemiş ve bu şartlar sadece ileride yapılacak kredi işlemlerinin içeriğini belirleme yönünde bir irade ile belirlenmiş ise ortada bir norm kararlaştırma sözleşmesi bulunmaktadır203. 620 AVANCINI/IRO/KOZIOL. s.

70. s. s.271. karşılıklı borçlar içeren ve ifa safhasının kredi alanca kredi talebi yapılmasına bağlı olduğu şartlı bir sözleşmedir. bankanın asli borcudur. Kredi verme taahhüdü sonradan ve buna bağlı olarak gerçekleşen. N. bu etki bazı yazarlarca bir tür şart kabul edilmiş kredi talebi veya müşterinin kredi ihtiyacının. tarafların iradeleri incelendiğinde buradaki taraf yükümlülüklerinin sadece sonraki bir sözleşme ilişkisi kurmaya yönelmediği asli yükümlülüğün bir kredi açma ve kullandırma taahhüdü olduğu ortaya çıkar. taleple birlikte bu bekleme durumu sona erecek ve ifa aşaması başlayacaktır. Bu görüş ilk olarak Belçikalı araştırmacılar. kredi talebi veya ihtiyacı bir geciktirici şart etkisi yaratır ve bazı hallerde hukuki nitelik gösteren talebin bazı hallerde ise ekonomik kavram olan kredi ihtiyacının ortaya çıkması anını dikkate alan yaklaşımlarla sonuçları açısından farklılıklar gösterir. 17 ) . ( Falloise. Bu farklılıklar temelde iki görüşün ortaya çıkmasına sebep olmuştur. iskonto. müşteriye karşı bir fon temini borcunu içerir. Kredi açma sözleşmesi. Bu kesin ve kendi başına varlık ifade eden bir sözleşmedir ve sözleşmede asli olarak tek aşamalı akdi bir kredi kullandırma borcu bulunmaktadır204. 70. A) Tek Aşamalı Şartlı Sözleşme Görüşü Kredi alanın kullanmaya yönelik iradesi kredi talebinin olumlu niteliğidir ve bankanın borçlarının güncellenmesini sağlar205. Falloise’e göre sözleşme sui generis nitelikli. ancak bu borç müşterinin kredi verilmesine yönelik talebine kadar askıdadır. para ödüncü. s. STAUDER. yazarlara göre kredi açma sözleşmesi tek aşamalı bir sözleşmedir. CANARİS. bankanın. Falloise ve Dieryk tarafından ortaya atılmıştır206 . kredi talebine yönelik serbest iradesinin niteliği ve ona verilecek anlama göre bu hukuki tanımlama farklılıklar gösterebilir. 616. 204 205 206 STAUDER. SCHOEN. kredi alan bu krediyi kullandıktan bir süre sonra iade edecektir. Kredi alanın. kredi açma sözleşmesinin icra safhasını başlatan bir etkiye sahip olduğu kabul edilmiştir. aval ve banka garantisi gibi kredi işlemlerinden ayrı nitelikte. bu sözleşme için.78 temel sözleşme olarak tanımlanamaz.

çünkü kredi açma sözleşmesi tarafların anlaşması ile kurulmuş ve asli edim olan kredi banka tarafından açılmış kullandırma borcu doğmuştur. geciktirici şart niteliğinde değildir. onun izlerini taşır207. bu talep ise müşterinin ihtiyacına bağlı durumdadır.71. 27 vd. s. yoksa münferit işlemlerin yapılması veya belli bir miktar paranın verilmesi değildir. 89. kredi talebi ile şart gerçekleşecektir. Talep borcun güncellenmesini ve münferit kredi işlemlerinin ifa aşamalarına girmelerini sağlayacaktır. Müşterinin hiç talepte bulunmaması halinde dahi kredi açma sözleşmesi mevcuttur. başlamasını bekletici etkisi vardır. halbuki şart kısımlara veya belli zaman aralıklarına bölünemez. sui generis ödünç sözleşmesi kavramından etkilenmiştir. sözleşme. Bu durumda kredi alan teorik olarak sadece kredi ihtiyacının 207 208 STAUDER. Yazara göre kredi ihtiyacı. kredi alansa bu krediyi kullanması halinde iade borcu altına girecektir. kredi talebinden bağımsız ve objektif niteliktedir. taraflara doğrudan borçlar yükleyen yeknesak bir sözleşmedir.. sözleşme hüküm ve sonuçlarını meydana getirmeye başlamıştır. Genel kabul gören ayrım prensibine de aykırı görüş. s. Bu sebeplerle müşterinin talebi geciktirici bir şart kabul edilemez. çünkü kredi açma sözleşmesindeki asli edim bir kredinin açılmasıdır. Kredi ihtiyacını şart olarak kabul eden görüş ise ilk olarak Belçikalı araştırmacı Diéryk tarafından savunulmuştur208. tarafların uyuşması ile birlikte kurulmuştur ve kredinin açılması sebebiyle kredi açma hizmet edimi niteliğindeki hükümlerini zaten meydana getirmektedir.79 Yazarın görüşleri bir çok noktada kredi açma sözleşmesi’nin yapısı ile uyuşmamaktadır. sözleşmedeki borçların güncellenmesini sağlayan etkiye sahip olmakla beraber. şart olmaya daha uygundur. bir anlamda sözleşmenin kuruluşunu ödünç verilmesine bağlayan ayni nitelikli. . sözleşme şartlı niteliktedir. Kredi alan talep hakkında serbesttir ve kredi ihtiyacının doğması halinde bu talebi yapacak ve sözleşmenin ifa aşaması için beklenen şart gerçekleşecektir. kredi talebi. Kredi açma sözleşmesi bir önsözleşme değil. Ayrıca kredinin belli zaman aralıkları ile ve kısmi olarak kullanılması mümkündür. banka kredi açma taahhüdü altındadır. ancak edimin güncellenmesini sağlayıcı ve münferit kredi işlemlerinin belirlenmesi. hükümlerini meydana getirmeye başlamıştır. DIERYK.

sözleşmeye hüküm konması halinde kredi ihtiyacının doğumu halinde. . s.90. kredi açma sözleşmesinin birbiri ardınca gerçekleşen zamana yayılmış. HEFERMEHL. B) Çerçeve Nitelikli Borçlandırıcı Sözleşme Görüşü Kredi açma sözleşmesinin hukuki niteliği tespit edilirken taraf iradeleri de dikkate alınmalıdır.73. Bu görüş kredi ifasının kısmi ve aşamalı olabileceği ihtimalini de ihmal etmektedir. şart kavramına aykırıdır. banka uygulamasına yönelik pratik yararlar sağlayabilecek bir görüş olarak uygulamada kısmen kabul görmüştür. Falloise için getirilen eleştiriler burada da tekrarlanabilir. talep ise güncellemeyi sağlayacak ve kredi açılmasına bağlı olarak. kademeli olarak ifa edilen münferit kredi işlemleri ise. s. kredi ihtiyacının doğmamış olmasına rağmen kredi alabilmekte veya böyle bir ihtiyacı olmasına rağmen talepte bulunmayabilmektedir. kademeli olarak ifası niteliğindedir210. ayrıca kredi ihtiyacı hukuki değil ekonomik bir durumdur209. Ayrıca uygulamada.HOPT/MÜLBERT. bu durum ise kredi açma sözleşmesinin hukuki yapısına aykırıdır. s. bunun kredi alan için bir borç olarak düzenlenebileceğini belirtir. 242. sonraki kredi işlemlerinin kurulmasını sağlayacak bir yenilik doğuran haktır. kredi alan kararlarında tamamen serbesttir. SCHOEN. sözleşmenin çok aşamalı olmadığı görülür.80 doğmasından sonra. asli edim yani kredi açılmış krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu doğmuştur. 209 210 STAUDER. ifa aşaması herhangi bir geciktirici şartın gerçekleşmesine bağlı değildir. Kreditrecht. 92. kredi açma sözleşmesinde tarafların sözleşmenin esaslı unsurlarında karşılıklı anlaşması ile sözleşme ilişkisi kurulmuştur.73. bu ihtiyacına bağlı olarak kredi talebinde bulunacaktır. kredi talebinin kredi alana bağlı olduğunu kabul eder ancak. kredi ihtiyacı şartının aşamalı olması. N. kredi ilişkisinde taraf iradeleri ve sözleşme şartları incelendiğinde. s. sözleşme hükümlerini meydana getirmektedir. Yazar. STAUDER.

Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesi taraf iradeleri ve unsurları dikkate alındığında. 242 . müşterinin ise kredi ilişkisi devam ettiği sürece istediği zaman kredi talep hakkı bulunmaktadır. tamamlanmış bir sözleşmedir. s. bu ise kredi açma sözleşmesinin temel özelliklerine aykırıdır. N. HOPT/MÜLBERT. bir sözleşme niteliğindedir ancak münferit kredi işlemlerinin unsurlarını belirlemesi sebebiyle çerçeve nitelikli bir sözleşme olarak tanımlanabilir. tam olarak tamamlanmış. N. 617. Kredi açma sözleşmesinde bir kredi açma vaat edilir ve sonraki kredi işlemlerinin nitelikleri önceden belirlenir. 88. bu yönüyle karşılaştırıldığında normal bir çerçeve sözleşmenin hukuki yapı ve kavramından farklı olarak. s. Banka bakımından yükümlülük içermesi ve talep hakkının kullanılması ile ifa niteliğinde kredi verme işlemlerinin yapılması tipik çerçeve sözleşme hukuksal kurum ve yapısından farklıdır. borçlandırıcı nitelikteki münferit sözleşmeler ise çerçeve sözleşmeden sonraki aşamayı oluşturur. Çerçeve sözleşme esas olarak sonraki sözleşmeleri düzenleme ve içeriğini belirleme amaçlıdır ve bu sebeple ilk aşama özelliği gösterir. bağımsız nitelikte sözleşmeler kurma veya ifa borcu meydana getirebileceği kabul edilmektedir ve kurulacak sözleşmelerin temel nitelik ve unsurları çerçeve sözleşmede genel olarak belirlenmektedir. borçlandırıcı çerçeve sözleşme olarak tanımlanabilir211. STAUDER. bu yönüyle tüm kredi ilişkisindeki taraf yükümlülüklerine etkili bir işlemdir. Bir çerçeve sözleşme de yükümlülükler içeren standart sözleşme niteliği gösterebilir212. münferit 211 212 CANARIS. SCHOEN. ifa yükümü içeren. 77. Kredi açma sözleşmesi. Tam olarak tanım ve unsurları belirlenmiş olmasa da genel olarak çerçeve nitelikli sözleşmenin taraflardan biri veya her ikisi için gelecekte. kredi açma ve hazır bulundurma borcu. Talep hakkı ayrıca düzenlenmiş ve taraflarca sözleşme unsuru olarak açıkça belirlenmiş olmasa bile sözleşmenin esaslı karakteristik özelliğidir. İlk aşama veya sözleşme hazırlığı değildir ve tamamlanmış bir sözleşme olarak kredi kullandırma ve hazır bulundurma asli borcu ile bağımsız ifa yükümlülükleri içerir. bütünlük gösteren. Kredi açma sözleşmesinin doğrudan kredi kullandırma borcu içermesi ve bağlayıcı niteliği onun bir ön sözleşme olarak tanımlanmasına imkan vermez.81 Kredi açma sözleşmesinde bankanın.

bu sözleşme de hizmet veya iş görme şeklinde bir içeriğe ihtiyaç duymakta ve tam anlamıyla bağımsız bir ifa yükümü içermemektedir. SCHOEN. kredi açma sözleşmesi kredi talebine bağlı olarak çok sayıda münferit kredi işleminin ifa yükümünü içeren. Genelde ortak hükümler içermekle beraber. Kredi açma sözleşmelerinde bulunan ortak ve özel nitelikteki hükümler. sözleşmede şartları ve türü belirlenen. bir çerçeve sözleşme olarak. bu sebeple çerçeve nitelik gösterir. ödünç. Kredi açma sözleşmesi kendi başına bir hukuki niteliğe sahip değildir. Kredi açma sözleşmesinden kaynaklanan ve onun konusunu oluşturan kredi kullandırma işlemleri. sebebini oluşturur. s.82 kredi işlemlerinden önce gelir ve onların temel unsurlarını belirler.73. nakdi veya sorumluluk üstlenilmesi şeklinde nakdi olmayan kredi işlemleridir. genel yönetim veya iş idaresi olarak adlandırılabilecek sözleşme arasında paralellik vardır. a) Niteliği Kredi İşlemine Bağlı Çerçeve Sözleşme Bu görüşü göre. onu belirli bir sözleşme sınıfına dahil etme imkanı. Her iki sözleşme de 213 STAUDER. Bu durumda hukuki niteliği ve hükümleri. Kredi açma sözleşmesini tam olarak bir sui generis sözleşme şeklinde tanımlamak şart değildir. kredi açma sözleşmesi ile BGB § 675’te düzenlenen. kanunlarda düzenlenmiş tipik sözleşmelerde değişiklikler meydana getirebilir ve bu durum onun çerçeve niteliğinden kaynaklanmaktadır213.90 vd. satım veya iş yönetimi niteliğindeki sözleşmelere göre belirlenecek ve kendi yapısında ifa edilen bu işlemlerin esaslarına tabi olacaktır. . onlarla ilgili hukuksal sorunlarda benzer çözümler getirmeye imkan verir. kendi yapısında şartları ve türü önceden belirlenmiş bir münferit kredi işleminin konu olarak belirlenmesi ile oluşur Stauder’e göre. ön sözleşmelerde olduğu gibi niteliğini onun yapısında düzenlenip ifa edilen münferit kredi işlemleri belirler. borçlandırıcı nitelikli bir çerçeve sözleşmedir. onun konusunu oluşturan ve kanunda unsurları önceden belli şekilde düzenlenmiş bulunan. taraflar iradeleri kredi açma sözleşmesinin içeriğini oluşturan. s.

açılın bu münferit kredi işlemleri artık kredi açma sözleşmesi ödüncü. tipik münferit kredi işleminin hukuki niteliği dikkate alınarak belirlenecektir. Bununla birlikte sözleşme serbestliğinin sonucu olarak tüm bu münferit krediler çerçeve sözleşmenin kapsamında. s. s. hukuki nitelik. STAUDER. iş idaresi sözleşmesi ve benzeri hukuki ilişkilerdir. kanunda düzenlenmiş bulunan tiplerinden farklı özellikler taşıyabileceklerdir. hukuki niteliği belirsiz bir sözleşmedir. SCHOEN. konusunu kredi vermenin oluşturduğu satım sözleşmesi. onda önceden belirlenen şartlara göre uğradıkları değişikliklerle. garanti sözleşmesi veya genel anlamıyla iş idaresi sözleşmeleri olarak adlandırılırlar216. içeriğinin ve konusunun belirlenmesiyle yani kredi talebi sonucu ifa aşamasını oluşturan münferit krediler ile ortaya çıkacak ve kredi açma sözleşmesi ile birlikte. kredi talebi ile içeriği ortaya çıkan ve ifasına başlanan belirli kredi işlemleri onun hukuki niteliğini belirler.84. Kredi açma sözleşmesi çerçeve nitelikli bir sözleşme olduğundun. . SCHOEN.83 ifa bakımından sonraki münferit işlemlere dayanmaktadır ve bu sözleşmelere hukuki niteliklerini veren konusunu oluşturan sonraki işlemlerdir214.90 vd. Bu sebeple kredi açma sözleşmesi renksizdir. STAUDER. avali. Kredi açma sözleşmesinin karakteri onun çerçevesinde belirlenen münferit kredilere bağlıdır ve sözleşmeye uygulanacak hukuk. Kredi açma sözleşmesine bağlı olarak. s.73.91. önceden belirleniş şartlara uygun olarak. 73 vd . Kredi açma sözleşmesi hakkında düzenleme olmaması ona sui generis bir sözleşme niteliği vermez. içerik açısından değişikliklere uğrayabilecekler. kanunda düzenlenmiş. kredi açma sözleşmesi ön sözleşmelerde olduğu gibi konusunu oluşturan ve sonradan ifa aşamasına giren münferit kredilerin karakterini alacaktır. 214 215 216 STAUDER. s.84. Bunun sonucu olarak ta kredi açma sözleşmesi sadece bir para ödüncü değil. bütün kredi ilişkisinin karakterini belirleyecektir215. iskontosu. s.

teminat veya satım sözleşmesine ilişkin unsurlar asli değildir. Şüphesiz yeknesak. N. 280. HATEMİ. Ankara 1998. FEYZİOĞLU. hedef sözleşmenin hukuki niteliğini taşır. ZEVKLİLER. Borçlar Hukuku Özel Bölüm. alacak satın alım sözleşmesi gibi münferit işlem sözleşme tipinin belirlenmesinde etkilidir fakat bu kural mutlak olarak uygulanamaz. N. 53. iş idaresi. münferit işlemlerin farklılığı ikinci plandadır ve kredi açma sözleşmesi Borçlar Hukukunda düzenlenen tüm sözleşmelerin dışında bir sui generis sözleşmedir219. s. ALICI. N. Kredi açma sözleşmesinde kredi açma ve kullandırma yani kredi işlemi hukuki temeli oluşturur ve bu tüm kredi açma sözleşmelerinde ortak yöndür.210. s. Murat/PETEK.84 b) Çerçeve Nitelikli Sui Generis Sözleşme Çerçeve nitelikli bir sözleşmede sözleşme tipinin belirlenmesinde temel nokta bu çerçeve sözleşmeye bağlı olarak. s. borçlar hukuku anlamında sözleşme tipleriyle ilişkiyi münferit kredi işlemi belirler217. 217 218 219 CANARIS. NUISSL. ödünç. çerçeve nitelikli kredi açma sözleşmesinde de bu şekilde ön sözleşmelerde görülen sözleşme öncesi yapıya benzeşmeyle. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri. I/2 s. CANARIS. onun bünyesinde kurulup ifa edilen münferit sözleşmelerdir. Bunun ötesinde kredi açma sözleşmesi kredi sebebini. 100. . teminat. 617. İstanbul 1992. TANDOĞAN. Aydın /AYDOĞDU. hükümleri tam olarak belirli ve tüm bankacılık uygulamalarında geçerli bir kredi açma sözleşmesi yoktur fakat bununla birlikte tüm kredi açma sözleşmelerine uygulanan ortak hükümler ve kurallar vardır218. tahsisi sözleşmenin temelinde hatta sözleşme öncesi yapıda vardır. kredi açma sözleşmesinde ise bu münferit kredi işlemleri olarak ortaya çıkar. Abdülkadir. 618. iş yönetimi. GUGGENHEIM. Kredi açma sözleşmesi temel sözleşme olduğu için ön sözleşmeye benzer ve bu yönüyle onun temelini oluşturan prensip burada da uygulanabilir. bu durum ortak değer ve hükümler oluşturmaya imkan sağlar. hazır bulundurma ve kullandırma borcunu içerir. Ön sözleşmede temel olarak asıl. Rona/ARPACI. 67. Hüseyin/SEROZAN. Kredi açma sözleşmesi temelde bir kredi kullandırma taahhüdüdür ve bu yönüyle temelde para ödüncüne dayanır. 333. Bu ortak yön ve değerler kredi açma sözleşmeleri arası farklılıklardan çoktur. s. Hasan. kredi işlemi. hizmet alımı. s.

. BARLAS. 618. her bir sözleşmenin kuruluşu sırasında ayrıca kararlaştırılmasına gerek kalmaksızın. Allgemeiner Teil. GUGGENHEIM.: Rahmenverträge als Mittel zur rechtlichen Ordnung langfristiger . KAPLAN.79. s. Çerçeve sözleşme de ön sözleşme ve opsiyon sözleşmesi gibi ileride kurulacak münferit sözleşmelerde yer alacak bazı hükümleri önceden düzenleyen onlara hazırlık oluşturan sözleşmelere benzemekle birlikte. N. (BARLAS. Optionsvertrag. FIKENTSCHER Wolfgang: Schuldrecht. s. Dieter: Vorvertrag. s. N. ileride aynı türden birden fazla sözleşme kurmayı amaçlayan kişilerin. ancak sözleşme özgürlüğü ilkesi çerçeve sözleşme kurulmasına imkan vermektedir. s. Banka Kredi Sözleşmeleri. 609. 111. YAVUZ. öğretide temel sözleşme221. SCHMIDT. Buna karşılık bazı yazarlar. 403. Türk Borçlar Kanunlarında ve Alman Medeni Kanununda yer almamıştır. 88. s. ) Geschäftsbeziehungen. s. GAUCH/SCHLUEP. 809. çerçeve sözleşme kavramı. 1099. 76. CANARIS. 785. KOCAYUSUFPAŞAOĞLU Necip: Borçlar Hukuku Genel Hükümler. s. 49. Handbuch des Kreditrechts. s. 221 222 220 HENRICH. WEBER Rolf H. s. LARENZ.REIFNER. München 1987. Udo. 100. Band 1. ZSR 106 I (1987). belirli bir takım şartların kısmen veya tamamen bu sözleşmelerde yer alması konusunda önceden anlaşmaya varmalarıdır220. s. SCHMIDT Karsten : Handelsrecht. 117. Schweizerisches Obligationenrecht. Tübingen 1965.88.85 § 4) DEĞERLENDİRME VE UYGULANACAK HUKUK KURALLARI I) Genel Değerlendirme A) Tek Aşamalı Çerçeve Nitelikli Borçlandırıcı Sözleşme Çerçeve sözleşme. BARLAS. s. 609. WEBER Martin. Bd. Schuldrecht I. Eray. 223 . München 1991. 814 vd. München 1994. ABD. Vorrechtsvertrag. İsviçre. 24. s. İstanbul. s. KARINCA. LARENZ Karl: Lehrbuch des Schuldrechts. s. N. KRAMER. s. Çerçeve sözleşme. s. 2001/3. N. 106. iş birliği anlaşması veya manto sözleşme olarak ta adlandırılmaktadır222. I. TUNÇOMAĞ. 106. s. Berlin 1997.252 . taraflara münferit sözleşmeler kurma borcu yüklememesi yönünden bu sözleşmelerden ayrılır223. 808. çerçeve sözleşmede taraflardan birinin münferit sözleşmeyi kurmaya yanaşmaması halinde bunun çerçeve sözleşmeye yönelik bir 565.

borca aykırılığın sonuçları. kredi açma sözleşmesinin çerçeve nitelikli bir sözleşme olarak kabul edilmesine imkan verir228. PALANDT/HEINRICHS. Banka sözleşmeleri de çoğunlukla genel işlem şartlarına dayalı bir çerçeve sözleşme olarak kurulmaktadır227. çerçeve sözleşmede genellikle ileride kurulacak münferit sözleşmelere yönelik olarak. Çerçeve sözleşmenin içeriğinin belirlenmesi sırasında önceden belirlenmiş genel işlem şartlarından yararlanılması ve bu şartların çerçeve sözleşmenin içeriğini teşkil etmesi mümkündür ancak genel işlem şartları tek taraflı belirlenmiş özel kurallar topluluğu olduğu halde çerçeve sözleşme gerçek anlamda bir sözleşme niteliğindedir226. değişen koşullara ilişkin uyarlama kayıtları. ( CANARIS. ( BARLAS. 22. s.86 olumlu sözleşme ihlali oluşturacağını ve tazminat sorumluluğuna yol açacağını savunmaktadırlar224.Banka Hukukunun Esasları. genel Banka Sözleşmesi belirli hizmetlerden yararlanmak için banka ile işlem ilişkisine giren müşteriyle banka arasındaki bağı açıklamak için kullanılan bir kavramdır. asıl olarak münferit sözleşmeye eşlik eder ve onun içindeki boşlukları doldurur225. Çerçeve sözleşme esas olarak ileride ilerde kurulacak münferit sözleşmelerin içeriğinin önemli bir kısmını düzenler. s 159. Tübingen 1989. yazar çerçeve sözleşmeyi ileride münferit sözleşmeler kurma borcu doğuran ve doğurmayan olarak ikiye ayırmaktadır. Çerçeve sözleşme mutlak anlamda ve sadece sonradan kurulacak asıl münferit sözleşmelerin hazırlık aşaması değildir.867. s. München 1997. ( WEBER Rolf. 19 ( BARLAS. Joachim: Das Schuldverhältnis: Begründung und Änderung -Pflichten und Strukturen — Drittwirkungen. 810 ) 226 227 225 224 BARLAS. 414. s. değer koruma kayıtları. Bu şekilde bir tanımlama. TEKİNALP. Ileride asıl sözleşmeyi kurma borcu doğuran çerçeve sözleşme ön sözleşme niteliğindedir. 2. s. 241 . bu deyim Alman hukukunda yer alan Genel Banka Sözleşmesi kavramından farklıdır. önceden çerçeve sözleşme ile saptanmış bir içeriğe sahiptirler. HOPT/MÜLBERT. LARENZ/WOLF. yetkili yargı yeri.410.. s. Bazı yazarlara göre ise çerçeve sözleşme ileride münferit sözleşmeler kurma yönünde taraflardan en az birine bir kök yükümlülük yüklemektedir. s 467. HOPT/MÜLBERT. GERNHUBER. N.. yapılacak değişikliklere ilişkin kayıtlar. Çerçeve sözleşme esas olarak ileride kurulacak ve nitelikli münferit sözleşmelerin bağlayıcı çerçevesini belirlemekte ve sürekli borç ilişkisi meydana getirmektedir. ) LARENZ Karl/WOLF Manfred: Allgemeiner Teil des bürgerlichen Rechts. s. vergi düzenlemeleri. N. 241 Buradaki banka sözleşmesi deyimi bankaların genel işlem şartlarına dayalı olarak müşteri ile fiilen kurmuş olduğu sözleşmelerdir. Kreditrecht.90. N. 228 SCHOEN. yaptırımlar. N. 379. 467. KAPLAN. sonradan kurulması ihtimal dahilinde olan asıl sözleşmeler. uygulanacak hukuk gibi konular düzenlenebilir. kredi açma LARENZ/WOLF. s.811 . istikrar sağlamaya yönelik yükümler. Bir banka sözleşmesi olarak. s. 815). German Banking. s. Kreditrecht.250 ) HUBNER. içerik ve ifa yükümlülüklerini sonradan gerçekleşecek kredi işlemlerine etkili şekilde önceden düzenlemiş olması. s.

SCHOEN. Bazı hallerde talep olmadan doğrudan cari hesaba para aktarılmakta bu ödeme kredi açma sözleşmesine dayanmaktadır. 86. bankanın üçüncü şahsa karşı sorumluluk altına girdiği krediler üçüncü şahısla banka arasında ayrı bir akdi ilişki oluşturur ancak bu durumda da banka tarafından sorumluluk üstlenme şeklinde kredi kullandırılmıştır. STAUDER. 73. Sözleşmenin amacı kredi sözleşmelerinin kurulması değil para verme veya garanti sağlama konulu münferit kredilerin ifası yoluyla kendi asli edimi olan kredi kullandırma borcunun ifasını sağlamaktır. Banka. CANARİS. Nakdi olmayan. 771. s. s. ALICA. satım garanti ve kefalet gibi bir sözleşme yapma değil doğrudan kredi açılması ve kullandırılması için anlaşmışlardır230. Kredi açma sözleşmesini belli bir para ödüncü sözleşmesinin yapılması hazırlığı ve vaadi gören iki aşamalılık görüşü. Kreditrecht.87 sözleşmesinin banka uygulaması ve ekonomik hayatın ihtiyaçları ile değişen. N. N. 241. s. kredi kullandırmanın sonucudur. s. Kredi açma sözleşmesinin asli amacı üçüncü şahısla banka arasında teminat amaçlı bir sözleşme kurulması değil nakdi olmayan şekilde kredi kullandırılmasıdır. I/2. s. Kredi açma sözleşmesi kuruluş anında hazır bulundurma ve doğrudan kredi kullandırma borcu içerdiğinden sonraki kredi işlemlerinin sadece sebebini ve çerçevesini oluşturmak amaçlı kurulmuş bir ilk aşama değildir. HOPT/MÜLBERT.242 ALICA. 230 . münferit kredi işlemini kredi verme borcunun 229 TANDOĞAN. 73. 616.615.69. Kredi kullandırma borcunun ifası ayrı bir sözleşmenin kurulmasına sebep olabilir ancak bu sözleşmenin amacı değil. gelişen yapısını ve içerdiği farklılıkları açıklama ve bankacılık uygulamasının kredi açma sözleşmelerinde ihtiyaç duyduğu dinamik yapıyı sağlama açısından da faydalıdır.332. Taraflar kredi açma sözleşmesi ile kullanılacak kredi türüne göre ileride karz. s. FEYZİOĞLU. kredi açma sözleşmesi kapsamında krediyi hazır bulundurma ve asli unsurları belirlenen nakdi ödeme veya sorumluluk üstlenme şeklindeki yapma borçlarının ifasını sağlayan münferit kredi işlemleri yoluyla kredi kullandırma borcu altındadır ve sözleşme kredi alana doğrudan alacak hakkı sağlar229.

tahsisi bazen doğrudan hesaba para aktarma yoluyla bazense vadeye bağlı kullandırma borçlarını içerir ve banka bu kredi tahsisi sebebiyle hazır bulundurma komisyonu talep edebilir. sözleşmede unsurları. 100. bir yenilik doğuran hak olarak. s. N. herhangi bir ön aşama şartı veya ihtiyacı yoktur. kurucu nitelikte bir düzenleme hakkı değildir. 76. s. s. . Banka uygulamasında az rastlansa da kredi açma sözleşmesi yapılmadan münferit krediler verilebilmektedir.83. s. nitelikleri ve ifa zamanları açıkça belirtilmese de genel şartlarıyla düzenlenmiş durumdadırlar. STAUDER.615. Bu sebeplerle çok aşamalılık durumu taraf iradelerine ve bankacılık uygulamalarına uymamaktadır. 616. N. SCHOEN.242. 241. 323. 86. Kreditrecht.HOPT/MÜLBERT. HEERMANN.69. Alman Federal Mahkemesi BGH 83. Kredi ilişkisinde genel sözleşme şartları incelendiğinde kredi açma sözleşmesine göre ifa edilen münferit krediler kredi açma sözleşmesinin asli unsuru olan kredi kullandırma borcunun birbiri ardınca gerçekleşen zamana 231 232 CANARİS. GUGGENHEIM. kullandırma borcunun zamanını. genel özellikleri düzenlenmiş ancak çoğu zaman ifa bakımından şekli ve türü belirlenmemiş münferit kredilerin niteliklerini ve ifa zamanlarını belirler ve bu işlemleri güncelleyerek kredi kullandırma borcunun ifa şeklini ve içeriğini oluşturur232. içeriğini belirleme amaçlıdır. Banka uygulamaları ve benzer bankacılık sözleşmeleri dikkate alındığında kredi açma sözleşmesi doğrudan kredi hazırlığı. BGH NJW 1982. 616.88 ifası ve kredi açma sözleşmesini de ifa sebebi sayan banka uygulaması ve taraf iradelerine uygun bir yaklaşım değildir231. aslında sözleşmenin kapsamında şartları belirlenmiş ve kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit kredilerin ifa zamanını ve türünü belirleyen bir işlemdir. Kredi talebi yeni sözleşmeler kurma amaçlı değildir. 1810. Kredi alanın talebi münferit kredi sözleşmeleri kurma amaçlı değil. STAUDER. Kullandırma borcunun ifasına hizmet eden münferit işlemler kredi açma sözleşmesi kapsamında. s. 1811 kararları da bu yöndedir. İki aşamalılık görüşü aynı zamanda münferit kredi sözleşmelerinin ancak kredi açma sözleşmesine bağlı olarak ve ondan sonra kurulabileceğini de kabul etmektedir. N. CANARIS. Kredi açma sözleşmesinin asli unsurlarından biri olan kredi talebi.

kullandırma borcunun ifası bazen kuruluşla birlikte ifa aşamasına giren nakdi ödemeyle bazen de talep hakkının kullanılması ile gerçekleşmektedir. N. Bankanın. Kredi açma sözleşmesinde taraflar kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit kredi işlemlerinin kuruluşu için ayrıca anlaşma yapmazlar. 615.STAUDER. 233 234 SCHOEN. s. . 158. taraflar ileride bir karz. kredi açma sözleşmesinin sonraki aşamaları niteliğinde değildir233. Kredi açma sözleşmesi banka bakımından kredi açma. HOPT/MÜLBERT. 242. 100. s. bu görüş kredi açma sözleşmesinin niteliğine aykırıdır. HUBNER. s. N. Doğrudan nakdi ödeme veya sorumluluk üstlenme amaçlı kredi işlemleri olarak isimlendirilen farklı türdeki kredilere göre kredi kullanılması. Çok aşamalı sözleşme kavramına dayanan görüşler. kefalet veya satım sözleşmesi yapma konularında değil doğrudan kredi açılması. HEFERMEHL. 91. bu sebeple kredi açma sözleşmesi tipik bir çerçeve sözleşmenin hukuki yapısından farklı nitelikte yükümlülük içeren borçlandırıcı nitelikli çerçeve sözleşmedir234. s.89 yayılmış. kredi müşterisinin ise sözleşme de açıkça belirlenmiş olmasa bile sözleşmenin esaslı karakteristik özelliği olarak sözleşme süresince kredi talep hakkı vardır ve bunlar tüm kredi ilişkisindeki ücret ve iade borcu ile ilgili taraf yükümlülüklerine etkilidir. kullandırılması konusunda anlaşmışlardır. bu durum ise ona çok aşamalı sözleşme özelliği vermez. bu durumda kredi açma sözleşmesi kredi kullanımını sağlayacak sonraki sözleşmeyi hazırlayan bir sözleşmedir. 88. kademeli ifası niteliğindedir. Kreditrecht.. s. hazır bulundurma ve kullandırma şeklinde yükümlülük içerir ve hazır bulundurmanın ifası kuruluşla. Kredi açma sözleşmesi çok aşamalı sözleşme türleri olan karz vaadi veya genel ön sözleşme yapılarıyla açıklanamaz. GUGGENHEIM. kredi açma sözleşmesinin ifası niteliğindedir. s. kredi açma sözleşmesi kapsamında kredi açma taahhüdünde bulunulması ile bunun fiilen kullanılmasını sağlayacak işlemlerin yapılmasını ayrı aşamalar olarak kabul etmektedir. German Banking Law. Münferit işlemlere göre kredi kullandırılacağı zaman.73 CANARIS.90. Doğrudan ifa yükümü ve kullandırma amaçlı kredi verme işlemlerinin ifası borcu tipik çerçeve sözleşme hukuksal kurum ve yapısından farklıdır. krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu. sözleşmenin kurulması ile kullandırma borcunun ifası farklı zamanlarda olmaktadır. SCHOEN.

bu belirsizliğin sebebi sözleşmenin çok aşamalı olması değildir. Kredi açma sözleşmesi ise kendi içinde taahhüt içermektedir ve buna uygun olarak bankanın münferit krediler yoluyla kredi kullandırma borcunu ifa etmemesi doğrudan borca aykırılık durumu oluşturacak ve onun hükümlerine tabi olacaktır ( BK. Kredi alan farklı türlerde kredi kullanma talebinde bulunabilirken. Genelde bir yatırımcı veya tacir olan müşterinin ihtiyaçları farklı olabilmektedir. 96 vd )235. Kredi kullandırma borcu ve tarafların iradelerine göre kredi işlemleri nitelikleri belirginleşmese de kredi açma sözleşmesi kapsamında düzenlenmiş durumdadır. münferit işlemlerin şartları ise kredi kullandırma borcuna bağlı olarak sözleşme kapsamında zaten düzenlenmiştir. HEERMANN. Kredi açma sözleşmesinde kullandırılacak olan kredinin türü genelde kesin olarak belirlenmez. 323. banka hazır bulundurma komisyonu konusunda doğrudan bir alacak hakkına sahiptir. m. Ön sözleşme taraflara asıl sözleşmenin. 242-243. banka sorumluluk üstlenerek kullandırma borcunu ifa etmiştir. Kredi açma sözleşmesinin amacı da başka sözleşmeler kurmak değil zaten asli edimi olan kredi kullandırma borcunu nakdi veya nakdi olmayan kredi işlemleri ile ifa etmektir. borçlandırıcı nitelikteki işlemin yapılması konusunda talep hakkı verir. ALICA. Kredi açma sözleşmesi taraflardan birine ileride bir sözleşme kurma hakkı tanımayı değil doğrudan karşılıklı hak ve borçlar meydana getirmeyi amaçlar ve bu sebeple opsiyon sözleşme olarak ta kabul edilemez. N. HOPT/MÜLBERT. 74. Kreditrecht. s. Bu sebeple GUGGENHEIM. 235 .90 hatta nakdi olmayan kredilerde bazen kredi alan münferit işlemde taraf değildir. müşteri ihtiyaçlarına göre ne tür bir kredi kullanacağını kendisi belirleyecektir veya bu belirlemeyi ileri bir tarihe erteleyecektir. talep yerine getirilmezse lehine sözleşme yapma vaadinde bulunulan kişi karşı tarafa karşı vaat olunan sözleşmeyi kurmaya zorlama amacıyla dava açabilir. ancak ifa zamanı ve şekli kredi talebi ile belirli hale gelecektir. bir kredi işleminin ifa aşamasına girmesi kredi açma sözleşmesini sona erdirmeyecek ve ona dayanarak daha fazla münferit işlem yapılabilecektir. alacak haklarının doğumu bir başka sözleşmenin kurulmasına bağlı değildir. 100. s. s.

STAUDER. 616 CANARIS. N. s. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesinde tarafların kredi işlemlerine ilişkin iradeleri mevcuttur ve bunlar talep hakkının kullanılması ile tamamen belirli hale gelir. bu sebeple sadece bir ödünç veya garanti sözleşmesi olarak kabul edilemez240. Kredi açma sözleşmesinde bankanın borcu seçimlik borç. Kreditrecht. kullanacağı kredinin türünü kredi alan kendisi tespit eder. teminat verme. Seçimlik borçlarda taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa BK m.83. . STAUDER. CANARIS. 100. Kredi açma sözleşmenin kurulması ile banka kredi kullandırma taahhüdü altına girmiştir. ALICA.91 standart kredi açma sözleşmelerinde kredinin belli kullanım şekilleri belirtildikten sonra bunlarla sınırlı olmaksızın bankanın krediyi her türlü bankacılık ve kredi işlemlerinde kullandırmaya yetkili olduğu konusunda kayıtlara yer verilmektedir. GUGGENHEIM. Kredi açma sözleşmesi bir temel çerçeve sözleşme olarak iş idaresi. N. bu düzenleme hakkı banka için kural olarak bağlayıcı sonuçlar meydana getiren bir tür seçim hakkı niteliğindedir237. 71 hükmünce seçim hakkı borçluya aittir. satım. eğer doğrudan nakdi ödeme yoksa. 616. ALICA. s. 615. s. Genel kuraldan farklı olarak kredi açma sözleşmesinde seçim hakkı işin niteliği sonucu kredi alana aittir. 616. Sözleşmeden doğan kredi kullandırma borcu seçim hakkının kullanılması ile belli bir kredi işlemi ile ifa edilen kredi türüne dönüşür. 81. N. kredi kullandırma olarak isimlendirilen bu borcun ifa zamanı ve ne tür bir kredi edimini içereceği müşterinin seçim hakkını kullanması ile belirlenecektir238. Kredi açma sözleşmesi krediyi hazır bulundurma borcu. s. Seçim hakkı değiştirici ve kredi açma sözleşmesine özgü yapısıyla içerik belirleyici yenilik doğuran işlemdir ve kullanılması ile mevcut hukuki durum değişir. özellikle 236 237 238 239 240 CANARIS. alacak satışı gibi çeşitli bankacılık işlemlerini konu olarak içermektedir. N. bu durum münferit işlemlerin varlığını sağlayan unsurları oluşturur236. CANARIS. 75. müşterinin kredi talebi ise içerik ve ifa zamanını belirleyen yenilik doğurucu haktır. N. Kredi açma sözleşmesinin dönerlik unsuru sebebiyle kredinin iadesinden sonra müşterinin yeni seçim hakkı doğar239. 242. 75.

ifa aşamasında yapısal bir bölünme söz konusudur. bir edim. Taraflar arasında talepler esas olarak kredi açma sözleşmesine dayanarak ileri sürülecektir. Talep hakkının kullanılması yani kredi isteği ile bankanın borcu güncellenmekte ve kredinin kapsamı münferit işlemin niteliği belirlenmektedir. HOPT/MÜLBERT. 817. GUGGENHEIM. HOPT/MÜLBERT. kredi açma sözleşmesi sadece genel işlem şartlarından oluşan standart sözleşme değildir. s. Kredi açma sözleşmesi. doğrudan ifayı talep hakkı verir. burada ihlal edilen çerçeve sözleşme değil içeriği çerçeve sözleşmeye göre belirlenmiş münferit sözleşmedir241. buna muhalefet ve edimini yerine getirmeme sözleşmeye aykırılık oluşturur. Kreditrecht. 100. . genel kabul çerçeve sözleşmeden doğrudan ifa veya ileride yeni sözleşmeler kurma yükümlülüğünün meydana gelmeyeceği yönündedir. isteğe göre ifa edilecek kredi işlemlerinin temelini oluşturma ve onları bir ayrıma tabi tutmaktır. Kredi açma sözleşmesinde tarafların ifa yükümü içeren bir çerçeve oluşturmaktaki amaçları nitelikleri belirginleşip.92 derhal sağladığı nakdi kredi imkanı veya ifası kredi talebine bağlı kredi kullandırma borcu yönüyle de tipik bir çerçeve sözleşme yapısından ayrılır. kredi kullandırma şeklinde borç içerdiğinden. s. Bir çerçeve sözleşme yapısında da sonraki aşamada münferit sözleşmeler kurulduğunda taraflar bu sözleşmelerin içeriğinin çerçeve sözleşmeye uygun olmasını kabul etmek zorundadırlar. N. 242. bu durumda karşı tarafın tazminat talebi ve dönme hakkı oluşur. Taraflar arasında doğrudan genel sözleşmeyle kredi kullandırma veya ona dayanan münferit kredi işlemleri ile ifayı gerçekleştirme iradesi vardır. kredinin hazır bulundurulması ve kullandırma borcu doğrudan ona dayanır ve münferit işlemlerin varlığından bağımsız serbest kredi talebi hakkı verir242. 243. müşterinin sözleşmede belirlenen şekilde kullanacağı talep ile bankanın ifa borcu hemen muaccel olacak ve münferit kredi işlemi yoluyla ifa edilecektir243. N. Kredi talep edilene kadar olan aşamada sözleşme tamamlanmış durumdadır ancak kuruluşla birlikte doğrudan bir kredi kullanımı gerçekleşmemiş veya sözleşme 241 242 243 BARLAS. Kreditrecht. bu aynı zamanda ayırım prensibinin temelini oluşturur.

AVANCINI/lRO/KOZIOL. HUBNER. N. sözleşme ile sadece ileride kurulacak olan münferit işlemlerin içeriği belirlenmektedir. 616. N. N. CANARIS. Kredi limiti ve türü gibi tüm tipik kredi açma sözleşmesi hükümleri kararlaştırılmış olsa bile bankanın kredi verme yönünde borç altına girmediği bu yönde iradesinin olmadığı hallerde kredi açma sözleşmesinden ileride münferit kredi sözleşmesi yapma borcunun doğmaması söz konusudur. serbest dönme hakkını saklı tutabilmekte veya kredi verme borcunun ifasını ilerde isterlerse kuracakları bir kredi sözleşmesine bırakmaktadırlar245. aslında münferit işlemleri de içeren iradeler kredi açma sözleşmesinde belirlidir ve kredi kullanım şeklini belirleyen iradelerin somut hale gelmesi. tarafların iradesi içerik belirleme yönündedir246. . 217. ifa zamanı ve türü belirlenmektedir. isteğini tek taraflı olarak bildirmekte ve bu istek yeni bir sözleşme kurulmasını değil mevcut kullandırma borcunun ifasını ve bunun ifasını sağlayan münferit işlemlerin belirlenmesini sağlamaktadır. 100. CANARIS. Bu yönüyle kredi açma sözleşmesi tipik bir çerçeve sözleşme yapısına yaklaşmaktadır. 323. 243. N. HEERMANN. 245 246 247 244 UYAN. 1141. s. yapısının varlığı şeklen görülse de burada kredi açma sözleşmesindeki borçların doğumu veya ifayı sağlayan münferit sözleşmelerin kuruluşu değil.93 kapsamında açıkça kullanım şekli belirlenmemişse asli edim olan kredi kullandırma türü belirsizdir. s. NUISSL. s. Kreditrecht. Kredi için talepte bulunan müşteri. Kredi açma sözleşmelerinde bankalar bazen genel işlem şartları yoluyla kredi verme yönünde borç altına girmediklerini beyan etmekte. ifa zamanının belirlenmesi kredi talebi şeklindeki taraf iradesi ile mümkün olmaktadır244. N. Kredi talebi sözleşmede belirlenmiş. düzenlenmiş taraf iradelerini açığa çıkartan bir hukuki işlemdir. GUGGENHEIM. German Banking Law. kullandırma borcunun münferit işlemler yoluyla ifası taleple gerçekleşmekte. Bu durumda bir tür çerçeve sözleşme yapısı olan standart norm kararlaştırma sözleşmesi niteliği ortaya çıkacaktır247. 158. 1/76.620. Kredi açma sözleşmesi ile münferit işlem arasına talep şeklinde bir işlem girdiğine göre çok aşamalılık çekirdeği. s. HOPT/MÜLBERT.

1/87. Kullandırmadan kaçınmaya imkan veren kayıtlara rağmen sözleşmenin borç içeren yapısı ortadan kalkmaz ve bu yapısıyla kredi açma sözleşmesi tipik bir çerçeve sözleşme olmamakta içeriğinde kredi kullandırmaya yönelik edim yükümlülükleri taşıması sebebiyle çerçeve sözleşme kavramı ile önemli bir farkı taşımaktadır. N. 644. ifa yükümlülükleri içeren. Genel işlem şartlarında yer alan bu unsurlar kredi açma sözleşmesinin borçlandırıcı çerçeve anlaşma olma niteliğinin değerlendirilmesinde dikkate alınmamalıdır. N. başka bir işleme ihtiyaç olmaksızın borçlar tesis eden ve kredinin hazır bulundurulması asli borcunun da hemen ifa aşamasına geldiği bir Bkz. AVANCINI/IRO/KOZIOL. açılan krediyi ihtiyacı olduğu türde ve zamanda kullanma konusunda alacak hakkı vermektedir ve haklı bir sebep olmaksızın talep edilen kredinin verilmemesi sözleşmeye aykırılık oluşturacaktır. NUISSL. asli. kredi açma sözleşmesi içeriğinde genel olarak bankalar kredi kullandırma borcu altına girmekle birlikte sözleşmeye.94 Bankacılık uygulamasında. GUGGENHEIM. tek aşamalı. uygun görüşüne bırakılması standart sözleşmeleri bankaların düzenlemiş olmasından kaynaklanmaktadır. Banka Kredi Açma Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği ve Özellikle Çerçeve Anlaşma Olma Özelliği. bu genel işlem şartlarına rağmen kredi açma sözleşmesi kredi alana. Legal Hukuk Dergisi. Kredi talebinin bankanın onayına. müşterinin kredi talebi anında yapacakları şeklinde değerlendirmelere hükümler göre krediyi bu hiç kullandırmayabilecekleri koymaktadır. 146.HOPT/MÜLBERT. N. 9. Kerem. KOSTAKOĞLU. 102. ERTAN. İstanbul 2003. hükümler kanaatimce bankanın kredi hazırlığı ve kullandırma şeklindeki asli borçlarını ortadan kaldırmamakla birlikte onun açısından sözleşmeden serbest dönmeye yönelik imkanlar olarak kabul edilmelidir. 105. bu tür hükümlerin geçerliliği sözleşme serbestliği ve iyiniyet kuralları kapsamında değerlendirilecek bir konudur. Kredinin istendiği zaman kesilmesi ve sözleşmenin feshi imkanının haklı bir sebep olmadan banka tarafından kötüye kullanılması genel işlem şartları ve sözleşme hükümlerinin değerlendirilmesine ilişkin bölümde ayrıntılı şekilde inceleneceği üzere TMK m. Kredi açma sözleşmesi. s. Banka Sözleşmeleri. s. 2/2 ( ZGB 2/2 ) hükmünce hakkın kötüye kullanılması halidir ve kanun tarafından korunmaz248. kurulması ile doğrudan. 262 248 . S. I. Kreditrecht. N. Bölüm 2. CANARIS. 1681. 217. AKYOL.

HEERMANN. 93. Banka Hukukunun Esasları. mesela bir miktar kredi kullanılması. Sözleşmenin konusu olan kredinin verilmesine lüzum yoktur. . TANDOĞAN. s. Bankacılık. N. Türk Hukukunda sözleşmeler kural olarak rızai niteliktedir. B) Rızai Sözleşme Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradeleri bir sözleşmenin kurulması için yeterli olduğunda bu sözleşme rızai sözleşme niteliğindedir250. Tarafların açık veya zımni irade açıklamaları ile kredi açma sözleşmesi kurulabilir. CANARIS. s. 522. sadece bir kredi açma iradesi yani kredi kullandırma borcunun banka tarafından yüklenilmesi asli edim olarak sözleşmenin kurulması için yeterlidir bunun dışında ayrıca münferit kredi işlemler üzerinde anlaşılması bunların açıkça belirlenmesi şart değildir. 356. 323.I/2 s. belli bir limit üzerinden birbirini takip eder şekilde kredi taleplerinin karşılanması somut ilişkiye göre değişebilecek diğer şartların değerlendirilmesi ile sözleşmenin varlığını gösterebilir251. s. Kredi açma sözleşmesi kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit işlemlere eşlik etmesi ve onların boşluklarını doldurması yönüyle çerçeve nitelik gösteren bir sözleşmedir.95 sözleşmedir bu yönüyle tipik bir çerçeve sözleşme değildir. Kredi alana verilen talep hakkı içerik belirleyen yenilik doğurucu haktır ve sözleşmede belirlenen sınıra kadar bu içerik belirleyen ve borcu güncelleyen yenilik doğurucu hakkı kullanmak müşterinin takdirine bırakılmıştır249. AKYOL. 1/73. AVANCINI/lRO/KOZIOL. s. 333. s. YÜKSEL. CANARIS. N. 620. TEKİNALP. 617 250 251 249 EREN. Kredi açma sözleşmesi bu genel kurala bağlı olarak rızai niteliktedir ve kurulması için banka ve müşterinin karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları yeterlidir. 281. N. 619. Kredi açma sözleşmesinin kurulması için tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradelerinin bulunması yeterlidir. Banka Sözleşmeleri.

krediyi iade etme ve istisnai hallerde krediyi kullanma gibi yan borçlar altındadır.96 C) İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşme Kredi açma sözleşmesinin iki tarafı da ifa yükümlülüğü altındadır. banka krediyi hazır bulundurma ve kullandırma.616. Kredi alanın yükümlülükleri bakımından özellikle değişiklik gösteren bu şartlar kredi açma sözleşmesinin. sözleşmede kararlaştırılmışsa teminat sağlama. Müşteri talep hakkını kullanmadığı sürece hazır bulundurma komisyonu dışındaki kredi açma sözleşmesine özgü ve sözleşmede belirlenmiş olan münferit sözleşmelerin ifası ile güncellenecek diğer karşılıklı borçlar muaccel olmaz ancak bu borçlar sözleşmenin bünyesinde mevcuttur. Kredi açma sözleşmesinde kredi açma ve kullandırma borcu ile münferit işlemlere göre belirlenecek kredi bedelleri edimler arası bağlantı sebebiyle karşılıklılık içindedir. CANARIS. s. Sözleşmenin bünyesinde mevcut olan ancak talep hakkı kullanılmadığı için gizli durumda bulunan bu borçlar kredi alan tarafından kredi talebinin yapılması. Kredi açma sözleşmesinde tarafların borçları aralarında kararlaştırdıkları şartlara göre de değişiklik gösterebilmektedir. edim birliği sebebiyle kredi açma sözleşmesinin karşı edimi olurlar253. esasen bu borçlar sözleşmenin yapısında kurulma anından itibaren mevcuttur ancak talep anından itibaren tam olarak açığa çıkarlar. STAUDER. kredi işlemleri yoluyla ifa aşamasının başlamasıyla güncellenir. eksik iki tarafa borç yükleyen veya tam iki tarafa borç yükleyen sözleşme türlerinden hangisine dahil edileceği konusunda güçlüklere sebep olmaktadır252. AVANCINI/lRO/KOZIOL. SCHOEN.115. N. kredi kullanılmasa bile müşteri tarafından ödenecek bir karşılık bedeldir. 134. komisyon gibi karşılık bedeller ödeme. s. tek tarafa borç yükleyen. s. belirli hale gelirler ve edimler arası bağlantı.114. 1/73. . Kredi alan tarafından kullanım zamanı serbestçe belirlenecek düzenleme hakkı olan kredi kullanma talebinin sözleşmedeki karşılıklı borçların varlığına etkisi yoktur. Kredi açma sözleşmesinde banka lehine bir hazır bulundurma komisyonu kararlaştırılmışsa bu tutar. N. kredi alan ise faiz. 252 253 STAUDER.

Kredi kullanma borcu şeklinde bir düzenlemenin sözleşmede yer alması halinde kredi kullanmaya ilişkin diğer ücretler gibi bu borç ta sözleşmede karşılık ilişki içerisinde yer alacak ve yerine getirmeme sözleşmenin devamı açısından diğer borçlar gibi doğrudan etkili şekilde yapısal ve fonksiyonel karşılıklılık ilişkisine dahil olacaktır. Kredi açma sözleşmesinde bankanın krediyi hazır bulundurma karşılığında hazır bulundurma komisyonu kararlaştırılır ve bu komisyonun ifası müşterinin kredi kullanma konusundaki beyanına bağlı tutulur. N. faiz ve komisyonlar münferit kredilerle birlikte kredi açma sözleşmesinin de karşı edimi durumundadır ve edimler arasında ifa ve devam yönünden bağlılık vardır. 134. SCHOEN. Kredi alan için sözleşmede teminat sağlama borçları kararlaştırılabilir. s. kredinin iadesini güvence altına alma amaçlı olarak sözleşmeye dahil edilen bu borçlar iade ve tazmin gibi sonraki aşamalarda gerçekleşebilecek riskleri teminat altına alma amaçlıdır fakat ifa aşamasında karşılık ilişkiye dahil olmadıklarından yan borç niteliğindedirler.116. s.613-616. 406. SCHINNERER. Taraflardan biri karşı tarafın kendi yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya buna hazır olduğunu beyan etmemesi halinde borçlanmış olduğu edimi yerine getirmekten kaçınabilir. STAUDER.97 talep hakkının kullanılması ve ifanın başlaması ikincil bir konudur ve bu borçların varlığını etkilemez ancak içerik belirleme yönünden etkisi vardır254. bu BK m. N. s. Kredi açma sözleşmesinde kapsam ve münferit işlemlerle edim bağlantısı sebebiyle tarafların edimleri arasında doğuş yönünden karşılıklılık vardır. N.81 hükmü kapsamında gerçekleşen bağlılıktır.5. 254 . Kredi açma sözleşmelerinde kredi alan için kredi kullanma borcu nadiren düzenlenir ancak banka lehine bu yönde bir düzenleme yapılması ve sözleşmenin genel yapısında değişikliğe gidilmesi mümkündür. Taraflardan birinin borç altına girmesi diğer tarafın açık veya zımni şekilde yapacağı borçlanma beyanının geçerliliğine bağlı tutulmuştur. Genel olarak kredi açma sözleşmelerinde faiz ödeme borcu ve diğer karşılıklar münferit sözleşmelerle kredi kullanımı olmadan ortaya çıkmasa bile uygulamada nakdi kredilerde kredi açma sözleşmesinin kurulması ile nakdi kredilerde tutar bir cari hesaba aktarılmakta ve buna faiz işletilmektedir. CANARIS. 140. BAUMBACH/DUDEN.

Hans. 3. garanti verilmesi konulu kredi açma sözleşmelerinde bu hizmetin ifası ve bunun karşılığı bir miktar iş görme bedeli olarak komisyon. Schuldrecht. BARLAS. Bd. Çerçeve sözleşmede de önceden belirlenen koşullar münferit sözleşmeye yansıyarak taraflar için bağlayıcı hale gelmektedir258. s. 104. D) Sürekli Borç İlişkisi Oluşturan Sözleşme Kredi açma sözleşmesi. çerçeve niteliği ile ileride münferit krediler ifa edildikçe doğrudan. bu sebeple ani edimli bir borç ilişkisi değildir. 7. Basel/Frankfurt 1988.EREN. N. krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcuna karşılık müşterinin faiz. 115. ESSER/SCHMIDT. sözleşmedeki karşılık ilişkiyi oluşturur. s. 224. 258 . Die Wirkung der Obligationen. 255 256 257 STAUDER.14. CANARIS.98 Kredi açma sözleşmesinde bankanın. Heidelberg 1984. Allgemeiner Teil. Das Schweizerische Schuldrecht. BGH BB 1962 116. Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrecht. s. Bd. Sözleşmedeki temel karşılık ilişki özellikle bir miktar para verilmesi konulu nakdi kredilerde münferit işlemle kredi kullandırma ve bunun karşılığını oluşturan faiz. von Tuhr. SCHOEN. I. s.. Christian. Bd. 412. Allgemeinen Lehren des Vertragsrechts. Aufl. bu yönüyle münferit işlemin karşılığı aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin karşılığını oluşturmaktadır. KELLER. s. Bunun yanında sözleşme kapsamına göre ifa şekli münferit işlemlerle. 3.s. OĞUZMAN/ÖZ. s.I . Zürich 1974. 35. sürekli borç ilişkisi oluşturur256. Max/SCHÖBİ. sürekli nitelikte kredi hazır bulundurma ve kullandırma borcu içermekte. Aufl. aval. 305.. I. 626 TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. 49. komisyon kredi ücretlerinin ödenmesi arasındadır. N. komisyon ödeme ve bazı hallerde kredi kullanma borcu karşılık ilişki içerisindedir ve tüm bu yönleriyle sözleşme tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme niteliğindedir255. 120 WEBER Rolf. Zürcher Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht. II. Edimin zaman içerisinde sürekli olarak yerine getirilmesi sürekli edim olarak tanımlanmakta ve bu tür bir edimi içeren borç ilişkileri sürekli borç ilişkisi olarak tanımlanmaktadır257. s. SCHÖNENBERGER/JAEGGİ. 817. Andreas/Peter. s. s. ayrıca kararlaştırılmasına lüzum kalmadan bu sözleşmelerin içeriğini oluşturmaktadır.

kredi alana. İstanbul 1997. garanti verme. Kredi açma sözleşmesinin ifası genelde kısmi ve tek bir ifa şeklinde gerçekleşmez. CANARIS.84. s. 76. bu sebeple sözleşmeden ileriye etkili olarak kurtulma menfaatler dengesine uygun olacaktır263. SELİÇİ. Borçlar Kanununa Göre Sözleşmeden Doğan Sürekli Borç İlişkilerinin Sona Ermesi. Sözleşmeden Dönme.82. 32 vd. s. YÜKSEL. s. kredi açma sözleşmesindeki asli ve sürekli nitelikteki kredi kullandırma borcudur. BARLAS. 947. Kredi Açma Sözleşmesi. s. sözleşme süresine yayılmış bir ifa yükümü sözleşme kapsamında düzenlenir. 368. Kesin geçersizlik ( BK m. 19-20 ) veya taraflardan birince iptal halinde sözleşmenin başlangıçtan itibaren hükümsüz sayılması kuralı ve buna bağlı olarak tasfiye şekilleri sürekli borç ilişkisinin yapısına uymamaktadır261. OĞUZMAN/ÖZ. kredinin açılması. BGH NJW 1978. dürüstlük kuralının özel olarak önemli hale gelmesi ve işleyen zaman süresince ortaya çıkan sonuçların ortadan kaldırılamaması gibi sonuçlar ortaya çıkacaktır260. s. banka tarafından sözleşme süresince hazır bulundurulması ve münferit kredi işlemleri yoluyla kullandırılması şeklinde ifaları kapsayan uzun bir döneme. Schuldrecht I. HEERMANN. üçüncü kişilere karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklinde gerçekleşen aval. Sözleşmede kısmi ve sürekli kredi kullanımları ile ifa sürekli niteliktedir ve bu özelliği ile de sürekli borç ilişkisi niteliğindedir259.615. 81. 411. s. BGH NJW 55. Özer. N. 57. iskonto sonucu karşılık bedelin ödenmesi. s. bu sebeple rahatlıkla uygulanma imkanı yoktur262. s. s. s. Bu durumda çerçeve nitelikli sürekli borç ilişkisi oluşturan bir SCHOEN. BGH 83. SEROZAN. s. SELİÇİ.99 Sözleşmenin çerçevesinde belirlenen şartlara göre. 415. 39. 1229. 819. BGH NJW 55.. 261 262 263 260 259 SELİÇİ. STAUDER. Alman Federal Mahkemesinin kredinin çek çekilmesi şeklinde kullanımı şartıyla yapılması durumunda sözleşmenin devamlı nitelik göstereceği şeklindeki kararı hk. . kredi kullandırma borcunun ifası amaçlı münferit kredi işlemleridir. Bu asli borç çeşitli kredi verme işlemleri ile ifa edilir ve sona erdirilir. s. SEROZAN. 22. 172. limit dahilinde çok sayıda kredi talebi yapma ve birbiri ardınca ifa talep etme hakkı verebilir ve tüm bu ifa fiillerinin dayanağı. 175 vd. güven ön plana çıkacaktır. Sözleşmeden Dönme. 948 (HEERMANN’den naklen ) . LARENZ. 1228.322. WEBER Rolf. Belli bir miktar nakit para verilmesi şeklinde gerçekleşen para ödüncü. Sürekli borç ilişkisi niteliği taşıması sonucunda kredi açma sözleşmesi taraflar arasında istikrarlı bir hukuksal bağ ve sıkı kişisel ilişki oluşturacaktır.

24 vd. AKİPEK. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. München 1976.196 vd. 11. İstanbul.Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. ARAL. N.. YAVUZ. s. 431 CANARIS. GAUCH/SCHLUEP. 52. LARENZ. s. s. s. I/1. 820. 49. kanunda düzenlenen sözleşme tiplerine ait unsurlar kanunda düzenlenmeyen bir tarzda bir araya getirilmektedir267. Ankara 1971. WEBER Rolf. AT. ARAL. tarafların isteği ile edim ve karşı edim ilişkisi şeklinde birbirleriyle bağlanmaları halinde söz konusu olur. İstanbul 1985. I/1. İsimsiz sözleşmeler. ARAL. 252. (ARAL. s.100 sözleşmede ifa olunan kısım bakımından taraf menfaatleri dikkate alınarak geçmişe etkinin uygulanmaması uygun olacaktır264. BUCHER. birleşik sözleşmeler. 52 ). ZEVKLİLER. 14. s. s. II. FEYZİOĞLU. Borçlar Kanunu’nun özel kısmında veya özel bir kanunda düzenlenmemiştir bu sebeple isimsiz sözleşme niteliğindedir. bu sözleşme tipinde. s. Aufl. 10 vd. 423. 267 . 615. Ankara 2002. s. C. birbirinden ayrı ve bağımsız nitelikte olan sözleşmelerin. kanunda düzenlenen sözleşme unsurlarının kanunda öngörülmeyen tarzda bir araya getirilmesini ifade eder. F. E. Karışık Muhtevalı Akit. E) Kendine Özgü Yapısı Olan ( Sui Generis ) Sözleşme Kredi açma sözleşmesi. s. s. Bu tür sözleşmeleri oluşturan sözleşme tipleri kendilerine özgü yapılarını kaybetmeden bir araya getirilmişlerdir. N. Besondere Teil. 24.1. kanunda düzenlensin veya düzenlenmesin her türlü sözleşme unsurunun. 371. s. Lehrbuch des Schuldrechts. Sözleşmeler Rehberi.. kanunda öngörülmeyen şekilde bir araya getirilmesi şeklinde ifade edilmektedir. KUNTALP. Necmettin. 49. s. Bd. Kendine özgü sözleşmede ise taraflar sözleşme tipini belirleme serbestliğine dayanarak. TANDOĞAN.. E. Birleşik sözleşmeler. Karl . İfa bozuklukları ve ihbarla fesih gibi imkanlar sürekli borç ilişkisi olması sebebiyle kredi açma sözleşmesinde uygulama alanı bulacaktır265. Karma sözleşme farklı sözleşmelere ait unsurların bir sözleşme oluşturmak üzere bir araya getirilmesidir. Ş/KÜÇÜKGÜNGÖR. 12. bir sözleşmenin unsurlarını kısmen veya tamamen 264 265 266 BARLAS. geniş anlamda karma sözleşme ise kanunda düzenlenmeyen sözleşme unsurlarını içerecek şekilde genişletilerek. s. Doktrinde karma sözleşmeler dar anlamda ve geniş anlamda karma sözleşme olarak ikiye ayrılmaktadır. s. Dar anlamda karma sözleşme. TANDOĞAN. 1987.10 vd. karma ve sui generis ( kendine özgü ) sözleşme olarak üçe ayrılırlar266. 102. EREN.

TANDOĞAN. Aufl. I. KELLER/SCHÖBI. N. Kommentar zu Art. I/1. Türk Hukukunda verilen tanım geniş anlamda sui generis sözleşmeleri ifade ederken. s.: Berner Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch. Bir başka ayrım sui generis sözleşmeleri dar ve geniş olarak iki tipte tanımlar. Band VI. BGE 120 V 304. 65. Bern 1991. s. Walter. YAVUZ. s. Besondere Vertragsverhältnisse. s. SCHLUEP. 776. s. BUCHER. BT.101 kanunda bağımsız olarak düzenlenmiş bir sözleşmenin içeriğinde yer almayan unsurlardan bir araya getirirler. Zürich 1988. 21. TANDOĞAN. 102. N. 77.. Bd. Kendine özgü sözleşmede asli olarak aranacak nitelik onun iç bütünlüğe sahip olmasıdır269. Obligationenrecht. Kanunda düzenlenme durumunun somut olarak belirlenmesi. s. 97. I/1. Das Obligationenrecht. düzenlenmemiş ise isimsiz 268 ARAL. bu tür sözleşmeler karma sözleşme olarak tanımlanamaz.776. Bir sözleşmenin esaslı unsurları kanunda düzenlenmiş ise isimli bir sözleşme. SCHLUEP. s. Basel. Teilband Unterteiband Inhalt des Vertrages. 776. Schweizerisches Privatrecht. s. KRAMER. 269 270 271 272 . bu durumun tespiti bazen zorluklar gösterebilir. Bu anlamı ile incelenecek olursa. 1979. SCHLUEP.50. Besondere Teil. s. 56. Abteilung. Obligationenrecht. s. Türk Hukukunda genel olarak kabul edilen tanımlamaya göre sui generis sözleşme. KRAMER Ernst A. 3. VII. kendisini oluşturan unsurların bir kısmı veya tamamı kanunen düzenlenmiş bulunan sözleşme tiplerinin hiçbirinde mevcut olmayan sözleşmelerdir271. SCHLUEP. HATEMİ/SEROZAN/ARPACI. s. Eugen . s. bu konuda temel ölçü sözleşmenin esaslı unsurlarının kanunda düzenlenip düzenlenmediğidir. dar anlamı ile sui generis sözleşmeler kanunen düzenlenmiş hiçbir sözleşme tipinde mevcut olmayan unsurları içeren sözleşmelerdir272. 2. BUCHER. 25. 25. bir sözleşme hem karma hem de sui generis sözleşme olarak nitelendirilebilir. 119 V 134. sözleşmenin isimli olup olmadığı onun kanunda düzenlenmiş olmasına göre belirlenir270. Allgemeine Bestimmungen.13. Bir sözleşmeden kanun maddeleri içinde sadece isim olarak söz edilmesi onu isimli bir sözleşme haline getirmez. s. 770.24. 52. Kanunda düzenlenen sözleşme unsurlarından kısmen veya tamamen farklı şekilde yeni bir sözleşme kurarlar. YAVUZ. 19-22 OR. BUCHER. kendine özgü (sui generis) sözleşme ismini alırlar268. s. 13. AT. BGE 119 II 394.

ancak kredi kullandırma sadece para vermeyi kapsamaz. Sulh Sözleşmesi274. 4. alacak satımı ve banka teminatı gibi kredi işlemlerinin de sözleşmesinin konusunu oluşturması ve müşterinin kendisine tahsis edilen krediyi kullanmak zorunda olmaması kredi açma sözleşmesi karz sözleşmesi olarak tanımlamaya imkan vermez. TANDOĞAN. s. N. 332. Medeni Yargılama Hukukunda Sulh. H. ancak bir kredi açma sözleşmesinde tarafların yükümlülükleri bu şekilde kısıtlanmamıştır daha farklı yükümlülükler bulunmaktadır277.. ancak sözleşmenin esaslı unsuru olan kredi açma. Bd. HOPT/MÜLBERT. 23 vd. Ankara 1982. German Banking Law. I/2 s. 273 KELLER/SCHÖBI. BGE 97 II 55. Ergun. BGE 95 II 615. HUBNER. 244 PALANDT/PUTZO. Moderne Vertragstypen. I/1. I. Ankara 1972. Kredi Açma Sözleşmesi. Hukuk Muhakemeleri Usulü. 27. münferit kredi yoluyla nakdi anlamda bir miktar para verme borcu karz sözleşmesinin unsurudur. İfa aşamasında tüm kredi türleri için kararlaştırılan dönerlik unsuru ve müşterinin asli edimi olan hazır bulundurma komisyonu kanunda düzenlenmiş hiçbir sözleşmede yer almayan unsurladır. I/1. 95. TANDOĞAN. Kredi açma sözleşmesi sadece bir miktar paranın verilmesi borcunu içeren bir sözleşme değildir. s. Leasing und Factoring. 275 276 277 274 İŞGÜZAR. Michael . § 488 N.102 bir sözleşme mevcuttur273. BGE 93 II 185.. hazır bulundurma ve kullandırma borcudur. . C. bu yönüyle geniş anlamda bir iş görme sözleşmesidir278. München. 24. CANARIS. s.. s. N.. s. 1991. sözleşmenin konusu asli olarak kredinin açılması ve müşterinin talebine kadar hazır bulundurulması talep halinde kullandırılması borcudur. Ankara 1989. s. 19. TANDOĞAN. Kredi açma sözleşmesi konu olarak alacak satışı şeklinde işlemlerini yada kredi alana bir miktar para verilmesini kapsamayan ve banka tarafından kredi alan lehine üçüncü kişilere karşı garanti verilmesi borçlarını içeren. 278 YÜKSEL. Karz sözleşmesinde ödünç veren para veya misli bir şeyi ödünç alana geçici olarak verme borcu altına girmektedir. s. Kredi açma sözleşmesinin ifası aşamasında. KURU. TANDOĞAN. 618.2. Baki.III. 157. 2660 vd. ÖNEN. Kredi açma sözleşmesinde tarafların edimleri dikkate alındığında değişik sözleşmelere ait unsurlar sözleşmenin kapsamında yer alabilmektedir. 14. s. Kreditrecht. Tek Satıcılık Sözleşmesi. MARTINEK. I/1. sorumluluk üstlenilmesi konulu nakdi olmayan kredi işlemlerini birer ifa şekli olarak içermektedir. tek satıcılık275 ve satış için bırakma sözleşmeleri276. kendine özgü sözleşmelerin başlıca örnekleridir. Bası.

ancak sözleşmeyi tarafların belirleyecekleri edimlere göre tamamen farklı değerlendirmek hukuk güvenliğine uygun bir çözüm yolu değildir bu sebeple kredi açma sözleşmesi tek tip bir sözleşme olarak nitelendirilemez. N. 99. sadece vermeye “dare” yönelik değil yapmaya “facere” yöneliktir279. HOPT/MÜLBERT. s. s. kredi alan tarafından kullanılan para geri verilince sözleşme sona ermemekte. s. bu sebeple sözleşmesinin konusunu oluşturan edimler. iş görme ve teminat edimlerini de içeren kredi kullanımları da gerçekleşmektedir. STAUDER. HUBNER. N. iş görme ve garanti sözleşmelerine ilişkin unsurları içerir ve kredi ilişkisinin genel çerçevesini oluşturur. HOPT/MÜLBERT. 157.103 Kredi açma sözleşmesi. Kredi açma sözleşmesinin bankaların uygulamalarına göre çok değişken yapısı. Kredinin kullanımı her zaman bir nakdi tutarın devri şeklinde gerçekleşmemekte. 239-244 vd. 60. Kredi açma sözleşmesinde bir miktar paranın kullandırılması borcuyla birlikte. s. N. AESCHLİMANN. TANDOĞAN. Sözleşme farklı münferit kredi işlemlerine ait unsurları içerir ve kredi kullandırma borcunun ifası amacıyla sözleşmede belirtilen sürede ve belli bir limit dahilinde çok sayıda münferit kredinin kullandırılmasına imkan verir. garanti sözleşmelerine ilişkin edimlerin ifası borçları aynı anda bulunabilir. YÜKSEL. 614. Kreditrecht. German Banking Law. kanunda belirlenen sözleşme tiplerinin hiçbirine dahil edilemez. Kredi açma sözleşmesinde kararlaştırılan kredi kullanıma hazır bulundurulmakta ve hazır bulundurma. 332.. limit dahilinde paranın yeniden bir çok defa çekilip yatırılma imkanı kararlaştırılabilmektedir. kefalet. Kredi açma sözleşmesinin birleşik sözleşme olarak değerlendirilmesi de mümkün değildir. karz sözleşmesinin konusunu oluşturmayan. burada iki ayrı tip sözleşmenin bir araya gelmesi söz konusu GUGENHEIM. 240 280 279 . ayrıca kredi açma sözleşmesindeki nakdi kredilerin konusu misli eşyaları içeren karzdan farklı olarak sadece para verilmesine ilişkindir bu sebeple de sözleşme bir tür karz sözleşmesi olamayacağı gibi karz vaadi de değildir280. değişik kredi ilişkilerinde farklı sözleşme tiplerine ait unsurların ortaya çıkmasına imkan vermektedir. s. 24. I/2 s. Kreditrecht. alacak satımı. CANARİS. Kredi Açma Sözleşmesi. CANARİS. 614.24. kullandırma borçlarının yanında çeşitli hizmet edimleri de yer almaktadır. N.

hizmet ve vekalet sözleşmesi gibi tip sözleşmelerin unsurlarını bazı hallerde kısmen taşımakta bazen de bu sözleşmelere ait unsurlar hiç bulunmamaktadır. içeriğinin ve konusunun belirlenmesiyle yani kredi talebi sonucu ifa aşamasını oluşturan münferit kredi işlemi ile ortaya çıkacak ve bütün kredi ilişkisinin karakterini belirleyecektir281. değişkenlik gösteren yapısı ve kendine has asli edimi ile kredi açma sözleşmesi kanunda belirlenen sözleşmelerden hiçbirinin esaslı unsurunu taşımamaktadır. hukuki nitelik.104 değildir. .90 vd. hukuki niteliği belirsiz bir sözleşmedir. kredi açma sözleşmesinin kanunlarda düzenlenmemiş olmasının. temel farklılıklar değildir. Kredi açma sözleşmeleri arasında çerçevelerini oluşturdukları münferit kredi işlemleri sebebiyle farklılıkların doğduğu açıktır ancak bunlar asli. s. Sözleşme alacak satımı. Kredi açma sözleşmesinde kanunda belirlenen sözleşmelerin esaslı unsurlarının kanunun öngörmediği şekilde bir araya getirilmesi söz konusu olmadığından sözleşmenin karma sözleşme olarak tanımlanması da mümkün değildir. STAUDER. garanti. Çerçeve nitelikli sözleşmelerin de ön sözleşmelerde olduğu gibi ona bağlı olarak sonradan kurulan sözleşmelerin karakterini alacağını ve kredi açma sözleşmesi çerçeve nitelikli bir sözleşme olduğundun. kredi talebi ile içeriği ortaya çıkan belirli kredi sözleşmelerinin onun hukuki niteliğini belirleyeceğini kabul etmektedirler. Kredi açma sözleşmesi isminden de anlaşıldığı gibi bir kredi kullandırma taahhüdüdür ve bu durum bütün kredi açma sözleşmelerinde ortak 281 SCHOEN. ona tam anlamıyla sui generis bir sözleşme niteliği vermeyeceğini kabul etmektedir. Bu sebeple kredi açma sözleşmesi renksiz şekilde tanımladıkları. Bir kısım yazar. 73 vd . hazır bulundurma ve kullandırma borcunun kanunda düzenlenmiş bulunan hiçbir sözleşmede bulunmaması. s. Asli edimler olan kredi açma.84. Kredi açma sözleşmesi bir nakdi krediyi içerdiği ve karz sözleşmesinin unsurlarını taşıdığı durumlarda bile müşterinin kredi kullanma zorunluluğu yoktur. karşı edim olan komisyon ve tekrar edebilen talep imkanı gibi unsurlar kredi açma sözleşmesinin sui generis bir sözleşme olarak kabul edilmesine imkan verir.

Bankanın.TANDOĞAN. Cengiz . 526 N. Kredi açma sözleşmesi. C. sözleşmenin tarafı olan bankanın. 81. Kredi Sözleşmelerinde Bankaya Tek Yanlı Faiz Artırma Yetkisi Veren Hükümlerin Geçerliliği ve Uygulaması.s. Kredi açma sözleşmesinde kredi açma. Ankara. tüm kredi açma sözleşmeleri için ortak olan bu unsurlar. münferit işlemlerin farklılığı ikinci planda kalır ve bu durum kredi açma sözleşmesine. KAYAR. 82.s.105 yöndür ve bu yönüyle kullandırma borcunun ifa aşamasını oluşturan para ödüncü. bu işlemlere kendi düzenlemeleri de kıyasen CANARIS.TUNÇOMAĞ. s. teminat veya alacak satımı şeklindeki münferit işlemlere ait unsurlar kredi açma sözleşmesinin asli unsurları değildir.14 . N.I/2. 53. Kredi açma sözleşmesinin kendine has özellikleri sonuçta münferit işleme uygulanacak hukuku tamamen değiştirmez. karşılıklı taahhütleri içeren bir nitelikte bulunamayacağını ve bu nedenle de kredi açma sözleşmesinin kendine özel koşulları içinde bir borçlar hukuku sözleşmesi olarak kabul edilmesinin uygun olacağını savunmaktadır.79. iş idaresi. bağımsız bir sözleşme olarak kredi açma sözleşmesinin kendine has belirli özellikleri vardır.1. ifa şekilleri ile içerdiği münferit kredi türlerinin yapısında değişiklikler yapabilmekte. KOSTAKOĞLU. 618. ayrıca farklı türde kredi işlemlerini kapsayan bir sözleşmeyi kapsamında yer alan bir münferit işlemin hükümlerine tabi tutmak mümkün değildir. Banka Kredi Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar ve Akreditif.s333. s. S. hazır bulundurma ve kullandırma şeklindeki banka işlemleri hukuki temeli oluşturmaktadır. yapısında sıklıkla ve benzer şekilde düzenlenen. GÜHFD.2. kendine özgü yapısı olan bir sözleşme niteliği verir. fazla sayı ve farklı nitelikte kredi verme amaçlı ifa fiillerine sebep oluşturur. 145 ( Yazar. bu şart ve değişiklikler kredi açma sözleşmelerine konu benzer tüm kredi işlemlerine uygulanmaktadır.565. tüm bu sebeplerle kredi açma sözleşmesi kendine özgü yapısı olan ( sui generis ) bir sözleşmedir282. Borçlar Hukukunda düzenlenen tüm sözleşmelerin dışında. 83. FEYZİOĞLU. ALICA. belirlenen özel şartlar. s. sözleşmenin BK m.HATEMİ/SEROZAN/ARPACI s. kredi açma vadinin ifasında ihtiyarına bırakılan irade sorumsuzluğunun karşılıklı taahhütlerdeki dengeyi ortadan kaldırması bakımından. şartlarında düzenlenmiş olması halinde. ortak değer ve hükümler oluşturmaya imkan sağlar. Konusunu oluşturan kredi işlemlerine yaptığı etki dışında. 280. 2001. İsmail. 282 . 1997.785. maddelerinde ifade edilen. s. birbirini takip eder şekilde kredi verilmesine imkan verir.ZEVKLİLER/AYDOĞDU/PETEK. zaman sürecine yayılmış çeşitli nitelikteki ifaları tek bir borç olan kredi kullandırma borcundan doğmuştur. sözleşmedeki yükümlülüğünü. LOMBARDINI.

284 283 ALICA. 618. LOMBARDINI. iş görme. vd. N. münferit işlem şekillerini ve ek anlaşmaları istedikleri şekilde düzenleyebilirler.15. 157. Sözleşme serbestliğinin sınırlarını belirleyen özellikle Borçlar Kanunun 19. tarafların edimleri ve sözleşmenin kuruluş şekline göre değişik sözleşme tiplerine ait unsurlar kredi açma sözleşmesinde ortaya çıkabilmektedir. Münferit uygulamalar sözleşmenin kuruluşu ve unsurları bakımından temel noktadır. hizmet vaatlerini içermesi karz sözleşmesinin uygulanma imkanını da ortadan kaldırmaktadır. II ) Uygulanacak Hukuk Kurallarının Tespiti Kredi açma sözleşmesi hukukumuzda bağımsız ve tipik bir sözleşme olarak düzenlenmemiştir. Taraf iradeleri sözleşmeler için ayırt edici bir unsurdur. ancak kredinin nakdi olmayan şekillerinin kredi kullandırma kapsamına girmesi ve bu edimin aynı zamanda banka için hazır bulundurma. s. maddelerinde düzenlenen emredici nitelikteki hükümler kredi açma sözleşmesinde ekonomik olarak zayıf olan kredi müşterisini koruyucu nitelikte olacaktır284. Sözleşmenin esaslı unsuru olan kredi kullandırma borcunun ifası eğer nakdi bir münferit kredi ile gerçekleşecek ise karz sözleşmesinin bir unsuru olarak kabul edilebilir. ancak asli edim olan kredi kullandırma ve hazır bulundurma edimi kanunda düzenlenmiş sözleşmelerin hiçbirinde açıkça düzenlenmemiştir. N. 526 N. 81 . bunun yanında kredi açma sözleşmelerinde ortak olan diğer hükümler kredi ilişkisi bakımından temel ölçü olarak hala geçerlidir283. Tüm bankacılık işlemleri gibi kredi açma sözleşmesi de geniş ölçüde genel işlem şartlarına tabi olmaktadır ancak yukarıda açıklandığı gibi. HUBNER. Kredi alan ve banka borçlar hukukunda düzenlenen sözleşme serbestliği ilkesinin emredici kurallar ve genel ahlak kuralları gibi sınırlamalarına uygun olmak şartıyla. Özellikle iş hayatında önemli yeri olan ve kanunlarda açıkça düzenlenmemiş tüm hukuki işlem türlerinde taraf iradelerinin önemi daha da artar bu durum kredi açma sözleşmesi için de geçerlidir. German Banking Law.HOPT/MÜLBERT. 239. kredi açma sözleşmesindeki hak ve borçlarını. s. kredi açma CANARIS.106 uygulanır. Kreditrecht.

banka tarafından tek taraflı olarak belirlenmiş ve sözleşmeye dahil edilmiş genel işlem şartlarından öncelikli olarak dikkate alınacaktır. teamüle. Genel işlem şartları ve taraf iradelerinin yorumu kredi açma sözleşmesinin hükümlerini belirleme bakımından yeterli olmazsa. 102. yani taraflar sözleşmenin önemli bir unsurunu açık ve zımni olarak sözleşme içi bir kuralla düzenlememişlerse. banka genel işlem şartlarına atıf yoksa veya sözleşme kurulduktan sonra taraflar anlaşarak ek kurallar koymamışlarsa bu durumda tamamlanması gereken bir sözleşme mevcuttur287. s. bu tür bağlantı olmadığı hallerde bile konu ile ilgili genel işlem şartları yorumda etkin olabilmektedir. STAUDER. Tarafların sözleşmede belli bir hukuki sorunu isteyerek ve istemeyerek hiç düzenlememiş olmaları halinde gerçek bir sözleşme boşluğu vardır. teknik kurallara. 87. s. Kredi işlemlerine ilişkin sözleşmelerde genelde bu konudaki genel işlem şartları sözleşmeye dahil edilebileceği gibi sözleşmedeki vaatlere bağlı olarak ilgili işlem şartlarına atıfta da bulunulabilir. genel banka örf ve adetine. Önceden belirlenen ve sözleşmeye dahil edilen genel işlem şartları sözleşme hukukunun parçasını oluşturur ve içeriğini belirlerler.107 sözleşmesinde tarafların karşılıklı olarak özel şekilde düzenledikleri unsurlar. tarafların aralarındaki eski uygulamalara. daha özel ve öncelikli şartlar bütünü olarak. özel hukuka ait kanun hükümlerine. Söz konusu şartlar sözleşmeye dahil etme veya atıf yoluyla sözleşme hukuku haline gelir ve etkinlik kazanır. Kredi açma sözleşmesinin yorumunda genel işlem şartlarının içeriği dikkate alınacaktır. Kredi verenin tek taraflı takdiri ile düzenlenmiş ve sözleşmeye dahil edilmiş olmalarına rağmen genel işlem şartları sözleşmenin yorumunda ve uygulanmasında.37. . 87. borçlar hukukunun taraf iradeleri ile ilgili kısıtlamaları dikkate alınmak şartı ile genel yorum kurallarından öncelikli olarak uygulanacaktır286. s. Bu tür boşluklar sözleşmenin sistematiğinden doğarlar ve hemen 285 286 287 STAUDER. GUGGENHEIM. s. KAPLAN. tarafların düzenledikleri konular üzerinde etkili olurlar285.

sözleşmenin kendine özgü yapısına uygun olarak belli şekillerde değişim geçirmiş. ancak bunlar kıyas yoluyla ve sözleşmenin yapısıyla bağdaştığı oranda uygulanabilirler. 381. s. 785. özellikle nakdi kredilerde karz sözleşmesine ait hükümler kıyas yoluyla Bu tür boşluklar genel soyut hükümler içeren sözleşmelerde bir hukuki sorun hakkında tatmin edici JAEGGI/GAUCH. İsimsiz bir sözleşmenin tamamlanması gerekiyorsa onun mutlak anlamda bir isimli sözleşme kapsamına sokulması şart değildir. s. 13. JAEGGI/GAUCH. genel yapıya uydurulmuş şekilde ve somut sözleşmenin niteliğine uygun düştüğü hallerde kıyasen uygulanır291. önemli olan isimsiz sözleşmeye ilişkin ortaya çıkan soruna belirli bir sözleşmedeki hükümlerin uygulanıp uygulanamayacağıdır. 3. münferit kredi işleminin niteliğine göre. bu düzenlemeler kanunda belirtilen tanımlama ve hükümlere mutlak olarak bağlı kalmadan. 9. V Obligationenrecht. Kredi açma sözleşmesi ilişkin ihtilafların çözümünde. mantıksaldırlar. 497 KAPLAN. Tarafların bir hukuki sorunu genel hatlarıyla düzenlemeleri halinde gerçek olmayan boşluklar ortaya çıkabilir. iş görme ve cari hesaba ilişkin hukuki düzenlemelerden yararlanılabilecektir. FEYZİOĞLU. satım. s. tarafların hiç dikkate almadıkları veya yanlışlıkla düzenlemedikleri hukuki konularla ilgilidirler288.36’ dan naklen ) 289 290 291 288 KAPLAN. Hakim banka sözleşmelerindeki boşluğu mevcudiyeti ispatlanmış bir banka teamülü ile doldurmaya çalışabilir. 102. Zürcher Kommentar Bd. kefalet. ( KAPLAN. s. bu imkan da yoksa somut sözleşmenin kanunda düzenlenmiş somut bir sözleşme tipine dahil edilmesine çalışılır290. cevap bulunamadığı hallerde görülür289..37. Teilband VI Art. I/1 s. 18 OR. TUNÇOMAĞ. ZEVKLİLER. Soyut hükümlerin somut duruma uygulanabilmesi somut değerlendirme yapılmasına bağlıdır. TANDOĞAN. . s. Özel Borç İlişkileri. Bu sözleşmelere. Zürich 1980.108 anlaşılabilir niteliktedirler. garanti. s. s. s. 493. nitelikleri izin verdiği oranda benzedikleri sözleşme tiplerine ilişkin kanun hükümleri uygulanır. Aufl. GUGGENHEIM. karz sözleşmesi. s.37. Kanunlarda yer alan sözleşmelere ait unsurlar kendine özgü bir sözleşmeye doğrudan uygulanamaz.

Kıyas imkanı kullanılırken münferit kredinin niteliğine göre en yakın sözleşmenin hükümleri kıyasen uygulanacaktır. SCHLUEP. mahkeme içtihatlarıyla tespit edilmiş âdet hukukunu dikkate alarak karar verecektir296. Kreditrecht. N. ALICI. Özel Borç İlişkileri. 244 vd. AKYOL. YÜKSEL. CANARIS.38. 333. banka ve üçüncü şahıs arasındaki ilişkinin hukuki niteliğine göre ilgili sözleşme tipine ait hükümler kıyasen uygulanabilecektir293.7. 614. OKTAY. TANDOĞAN. GUGGENHEIM. LV. s. SCHLUEP. 1. 275. 80.39. Bankacılık. Borçlar Hukuku. Saibe. 293 294 295 292 ALICA. s. İstanbul 1984 s 10. s. YAVUZ. s. N.24. soyut ve olaya uygun olacaktır297. HOPT/MÜLBERT. 102. TANDOĞAN. GUGGENHEIM. 618.84. Bu imkan da kullanılamazsa hakim sözleşmeyi kendisi kural koyarak tamamlayacaktır294.38. s. Cari hesap şeklinde kullanılan kredide cari hesap sözleşmesine ilişkin. s. m. FEYZİOĞLU. İsimsiz Sözleşmelerin Geçerliliği. 1'in kendisine tanıdığı yetkiye dayanarak kendisi kanun koyucuymuş gibi hareket edecek ve hukuk kuralı oluşturarak karşılaştığı sorunları çözecektir295. s. 38. KAPLAN. I/2. TUNÇOMAĞ.1 anlamında genel.86. Açılan kredi türüne göre ilişkiye teminat mektuplarında olduğu gibi bir üçüncü şahıs girmiş ise kredi alan.13. iyiniyet kurallarına ve işlerde yaygın teamüllere göre dolduracak ve tamamlayacaktır. bu konuda iş hayatında geçerli olan örf ve teamülleri. s. s. s. N. İÜHFM C. Boşluklarının Tamamlanması ve Yorumlanması. 522. TMK. s. 102. Hakimin tamamladığı boşluk somut bir sözleşme boşluğudur ancak bu boşluk doldurma genelleştirildiğinde bu şekilde oluşturulan hüküm TMK m. GUGGENHEIM. s. CANARIS. s.15. s. 80. işin niteliği. STAUDER. 1-2. teminat mektubu kredisinde mektubun niteliğine göre kefalet ve iskonto ve iştira kredisinde satım sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanabilir. tarafların menfaat durumu.109 uygulanabilecektir292. s. . GUGGENHEIM.16. s. 296 297 KAPLAN. ALICA. 68. s. 797. fasikül. 210. s. s. S. N. s. 1995. Hakim. NUISSL. Hakim sözleşmedeki boşluğu tarafların farazi iradelerini dikkate alarak. Şener. KAPLAN. İsimsiz sözleşme niteliğindeki kredi açma sözleşmesinde sorunlar Borçlar Kanununun genel hükümleri kullanılarak ta çözülebilir. SCHOEN. Bu durumda boşluk genel hükümler uygulanarak dolduracak ve tamamlanacaktır. 803. I/2 s.

Kredi açma sözleşmesi ifa şekli sebebiyle sürekli borç ilişkisi meydana getirmektedir ve bu tür borç ilişkilerine uygulanan kurallarda da sözleşmeye uygulanacaktır. Kredi açma edimi. Kredi işlemlerinin yaygınlığı ve toplumsal alandaki önemi özellikle banka kaynaklı kredi sözleşmelerine uygulanmak üzere kamusal nitelikli düzenlemelerin yapılmasına sebep olmuştur.81. 298 ALICA. 38. KAPLAN. . s. sözleşmenin kendine özgü ifa şekli ve yapısı onunla ilgili genel uygulama ve kuralların ortaya çıkmasına neden olmuş. içeriğini oluşturan sözleşmelerde de farklılaşma ve değişimlere neden olmuştur.110 Genel yorum ilkeleri dikkate alındığında hakim sözleşmeyi düzenleyenin aleyhine yorumlayacak ve sözleşmeyi geçersiz kılan yorum yerine geçerli kılacak yorumu benimseyecektir298. kişi ve yetki sınırlamalarına ilişkin kurallar kredi açma sözleşmesine de uygulanabilecektir. Bankacılık Kanunları yoluyla düzenlenen kredi miktarı.

LOMBARDINI. N. GUGGENHEIM. I. 525 N. sözleşmenin kurulması ve işlemesi bakımından önem taşıyan hususları açıklamak. HOPT/MÜLBERT. s. 621. . koruyup gözetme borçları olduğu kabul edilmektedir300. birbirlerine. her bir somut sözleşme bakımından farklı olabilir.’nun 2/1’deki dürüstlük kuralı esaslarına göre özen yükümlülükleri doğar. MK md. s. EREN. 979. 300 299 CANARIS. 40. birbirlerine hiçbir şekilde zarar vermeme gibi koruma yükümlülükleri altına girerler. N. Kredi açma sözleşmesinde tarafların sözleşme görüşmeleri sırasında ortaya çıkan koruma borçlarının kapsamı. 252. gerekli bilgileri vermekle yükümlüdürler. bilgi verme.K.13. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. s. Kredi açma sözleşmesi sürekli bir borç ilişkisi kurduğu ve sözleşenlerin kişilikleri birbirleri için önem taşıdığından. doğru bilgi verme. dürüst davranma. Sözleşme görüşmelerine başlanmasıyla taraflar arasında oluşan borç ilişkisinin asli edimden bağımsız olduğu kabul edilmektedir. Bu yükümlülükler sözleşmeden doğan edim yükümlülüklerinden farklı olarak davranış yükümlülükleri ismini alırlar ve kanundan doğarlar299.111 İKİNCİ BÖLÜM KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ VE SONA ERMESİ § 5) MÜZAKERE AŞAMASINDA TARAFLARIN BORÇLARI Kredi açma sözleşmesinde sözleşme görüşmelerinin başlamasıyla birlikte taraflar birbirlerine karşı. Açıklama borcu çerçevesinde banka ve müşteri. KAPLAN. Kredi açma sözleşmelerinde genel olarak tarafların birbirlerine karşı açıklamada bulunma. gerekli açıklamalarda bulunma. 41. s. sözleşmenin müzakereleri sırasında tarafların bilgi verme ve açıklama yapma yükümlülükleri çok daha fazla anlam ve önem taşımaktadır. 550. s. 2 gereği sözleşmenin kurulmasına etki edecek konularda dürüst davranma. görüşmeler başladığında taraflar arasında güven ilişkisi oluşur ve bu ilişkiden M.

müşterinin bu krediyi uygun şekilde kullanıp iade edecek mali güç ve imkânları olup olmadığını ve lüzumlu nitelikleri taşıyıp taşımadığını araştıracaktır. N. kuruluş aşamasında sözleşme görüşmeleri hakkında basına bilgi vermemeleri gerekmektedir.112 Kredi açma sözleşmesi alım gücünün devri amaçlı bir sözleşmedir ve banka. halen başka bir kredi kuruluşu ile kredi ilişkisi içinde olup olmadığı başkaca taahhütleri. Hukuki işlemin geçersizliğine yol açarak karşı tarafı zarara uğratan kişinin sorumluluğu söz konusu fiil mutlak anlamda bir hukuka aykırılık oluşturmadığından doğrudan haksız fiil sorumluluğuna yol açmaz ve geçerli bir sözleşme de bulunmadığından sözleşmeye aykırılığın genel hükümlerinden de doğrudan faydalanılamaz301. s. 110. 301 . kredi müşterisine onun kendisiyle kredi açma sözleşmesi kurmasında etkili olacak noktalarda gereken bilgileri vermesi. 252. Bankaların Hukuki Sorumluluğu . Banka da. Açıklama. bilge verme borcunun yanı sıra tarafların sadakat borcundan doğan sır saklama yükümlülükleri gereği sözleşme görüşmeleri sırasında birbirlerine açıkladıkları ve üçüncü kişilere açıklanmasında sakıncalı olabilecek kredi konusu iş ve mesleki bilgileri açıklamamaları. SEROZAN. Banka tarafından oluşturulmuş kredi verileceğine dair ciddi bir BATTAL. Sözleşme özgürlüğü kuralına göre her vazgeçme sorumluluğa yol açmaz. kredi verilen faaliyet ile ilgili olarak gelecekle ilgili plânlarını açık ve doğru olarak açıklamakla yükümlü olacaktır. kredi yoluyla desteklenecek söz konusu faaliyet bakımından maddi imkânlarının ne olduğunu. s. Ankara 2001. Sözleşme görüşmeleri sırasında tarafların birbirlerine karşı açık ve dürüst davranmaları. sadece genel bir kredi vaadi sorumluluğun oluşumu için yeterli değildir. Bu araştırma sırasında da kredi alan kendisine.. yanlış anlaşılmaya meydan verecek davranış ve ifadelerden kaçınmaları gereklidir. HOPT/MÜLBERT. 130. genel olarak kredi alana sözleşmenin kurulması ve işleyişi bakımından hatalı varsayımların oluşmasına engel olacak şekilde her türlü açıklamaları. Sözleşme müzakereleri neticesinde kredi açma sözleşmesi kurulmamış olsa bile taraflar müzakere sırasındaki kusurlarından – culpa in contrahendosorumludurlar. doğru ve yeterli olarak yapması gerekmektedir.

131. müşterinin ihmali. N. 621. tazminatın zamanaşımı süresi on yıl olacak ve yardımcı şahısların verdiği zararlar için BK. tutarsız davranışlarda bulunma gibi durumlar kusurun oluşumuna neden olur302. 347. 252. TANDOĞAN. 432. 100 hükümleri uygulanacaktır304. 302 303 CANARIS. 41 vd. 403. HOPT/MÜLBERT. N. 40. BGH WM 56. haksız fiil hükümlerinin mi yoksa BK..113 güven. N. 252. HOPT/MÜLBERT. 433. s. düzenlenmiş sözleşme içi sorumluluk kurallarının mı uygulanacağı tartışma konusudur. Ankara 1961. 350. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. bankalar özel güvene dayanarak faaliyet gösteren kuruluşlardır ve bu sebeple bankacılık işlemleri için bu sonuç öncelikle geçerli olmalıdır305. doktrinde çoğunluk sözleşme içi sorumluluk hükümlerinin uygulanmasından yanadır303. 62. 220. mali durumu konusunda bankayı eksik bilgilendirmesi gibi unsurların varlığı halinde tazminat hakkı düşecektir307. BGH WM 60. s. 621. Sözleşme içi sorumluluk hükümlerinin uygulanması halinde tazminat alacaklısı lehinedir. Bankanın sorumlu tutulacağı hallerde. 304 305 306 307 . GUGGENHEIM. bu durumda kusurun varlığını zarar gören değil. 433. EREN. s. 979. N. 55 değil BK. Müzakere aşamasındaki kusurdan sorumluluğun temelinde güven ilkesi yer almaktadır. Türk Mesuliyet Hukuku. Haluk. 1960.. CANARIS. 252. ihmal derecesi. 621. s. Menfi zararlar için yapılan tazminatın hesabında banka eğer bu sözleşmeyi yapmasaydı oluşacak menfaat ve taraf getirileri hesap edilecek. CANARIS. müşterinin güveni ve bu güven sebebiyle başka yerden alabileceği kredilerin kaybı dikkate alınacaktır. Sorumluluğun sonucunda banka menfi zararları tazmin etmekle yükümlü olacak ancak sınırlı hallerde bankanın benzer şartlardaki davranışlarına bağlılık bulunmaması ve tutarsızlığının bulunması durumunda müspet zararların tazmini ile sorumlu tutulabilecektir306. N. 96 vd. N. güvenin özel ağırlığı ve önemi bu sorumluluğun kapsamını ve sınırlarını genişletir. 217. yokluğunu zarar veren ispat edecektir. Bankaların Hukuki Sorumluluğu s. I. Bu sorumluluğa BK. HOPT/MÜLBERT. BATTAL.

159. s. N. bu işlemler alacak hakkının satışı niteliğindedir.114 § 6) SÖZLEŞME SÜRESİNCE TARAFLARIN BORÇLARI I) Kredi Alanın Borçları A) Faiz Ödeme Borcu Kredi açma sözleşmesinde bankanın sözleşmede belirlenen şekilde kredi kullandırma borcuna karşılık kredi alanda kredi bedellerini ödeme borcu altındadır. Kredi açma sözleşmesinde tarafların borçları kredi talebi ile güncel hale gelir. German Banking Law. 254. 307/2 ). 178. Kredi açma sözleşmelerinde kredi alandan istenen karşı edimlerin çoğu faiz olarak adlandırılmaktadır ancak faiz niteliği göstermezler. 314 N. müşteri eğer doğrudan bir nakdi ödeme veya cari hesaba para aktarımı şeklinde kredi kullanmamışsa ancak talep hakkının kullanılması ve kredinin çekilmesi ile karşılık bedeller ödeme ve iade gibi borçlar altına girer. HOPT/MÜLBERT. N. STAUDER. devredenin devralan 308 CANARIS. 322. bu konuda anlaşma olmasa bile ticari iş ve ticari karz hükümlerine göre kendilerine ücret ödenir. 212. Kredi kuruluşları tacir niteliğindedirler ve yaptıkları ticari işler neticesi olarak ücrete hak kazanırlar. . s. s. Kredi açma sözleşmesinde faiz ve komisyon şeklinde belirlenen bu ücretler. BECKER. kredi açma ve kullandırma ediminin karşılığını oluştururlar308. Özellikle bankaların taraf olduğu nakdi kredi konulu kredi açma sözleşmelerinde kararlaştırılmasa bile para ödüncüne ilişkin genel hükümlere göre faiz verilmesi lazımdır ( BK. HEERMANN. m. 103. 631. NUISSL. Kreditrecht. senedin ciro günü ile vade tarihi arasında işleyecek faiz. 3. BARCHEWITZ. Kredi işlemleri bankaların ve diğer kredi kuruluşlarının asli faaliyet konusudur ve kredi açma sözleşmesine taraf olan kredi kuruluşları bu işlemi her zaman için bir ücret karşılığında yaparlar. HUBNER. s. İskonto ve iştira kredisinde kredi alana ödenecek bedelden düşülen. N. hukuken müşteriden alınmış faiz niteliğinde değildir. Hatır için senet kabulleri veya bedelsiz para ödünçleri kredi açma sözleşmesinin konusuna girmez.

Para ödüncüne ilişkin kredi açma sözleşmelerinde faiz kredinin talebi ve kullanılmasını takiben ödenmeye başlanır. Kredi açma sözleşmesi kapsamında kararlaştırılan bedeller uygulamada çeşitlilik göstermektedir. Sözleşmedeki şartlara göre faiz ve komisyonların oranı. Teminat mektubu kredilerinde mektup bedeli üzerinden alının bedeller. Faiz ve komisyonlar bazı hallerde kredinin üst limitinin tamamı üzerinden kararlaştırılabilirken bazı hallerde kullanılan kredi ve yapılan her bir münferit kredi işlemindeki kısmi tutara göre hesaplanabilmektedir310. buna göre. .115 karşı bir para borcu olmadığı için faiz ödemesi de söz konu olmaz burada bir satış bedeli söz konusudur309. asıl alacak sona erdiğinde faiz de sona erer. 31 vd. Kabul kredilerinde de poliçe bedelinin belirli bir oranı üzerinden alınan meblağlar. Faiz ödenmesi kredi kullanımına bağlı ise de uygulamada bankalar müşterinin cari hesabına nakdi kredi aktarımı yapmakta ve buna faiz işletebilmektedirler. bunlarla birlikte başkaca ek ücretlerde kararlaştırılabilmektedir. s. bu bağlılık mutlak değildir bazı hallerde alacaklı faiz alacağını asıl alacaktan bağımsız olarak talep edebilir veya üçüncü kişiye temlik edebilir. Uygulamada en yaygın olarak kararlaştırılan bedeller faiz ve komisyonlardır. 148. 101. sözleşme bünyesinde farklı türde bedellerin kararlaştırılmasına engel yoktur. 309 310 ALICA. Kredi Açma Sözleşmesi. garanti taahhüdüne karşı bir ücret niteliğindedir. BARCHEWITZ. Faiz. asıl alacağın varlık ve devamına bağlıdır. 530 N. “Bakanlar Kurulu. 40/1 ) maddesindeki sınırlamaya uymak zorundadırlar. s. ödeme şekilleri farklılıklar gösterebilir. YÜKSEL. fer’i hak niteliğindedir. 178. ( Eski Bankalar Kanunu. LOMBARDINI. üstlenilen rizikonun karşılığıdır. s. Faiz belli bir para tutarının belli bir zaman için kullandırılmasının bedelidir ve kullanımı takip eden sürede bazen tüm olarak bazen ise kısmi olarak ödenir. yoksa senet bedeli ödenmedikçe bankanın sermayenin kullanılmasından vazgeçme sebebiyle aldığı bir karşılık söz konusu olmaz. s. m. Faiz oranı kredi açma sözleşmesi kapsamında serbestçe belirlenir ancak taraflar Bankacılık Kanunu’nun 144.

Bu hükmün sınırları dahilinde tarafların serbest iradeleri kural olarak geçerlidir. bankaca belirlenip ilan edilen oranda olmalı. özel cari hesaplar dâhil bu maddede belirtilen işlemlerde sağlanacak diğer menfaatlerin nitelikleri ile azami miktar ya da oranlarını tespit etmeye. N. katılma hesaplarında kâr ve zarara katılma oranlarını. Kredi açma sözleşmesinde akdi faizin tespit edilmemiş olduğu hallerde bankanın aynı türden krediye uyguladığı cari kredi faizi oranı uygulanacaktır. 2002/27 sayılı duyuru. . 28. gabin oluşturabilecek kadar yüksek olmamalıdır. HEERMANN. aksi durum kredi açma sözleşmesinin faiz ile ilgili hükmünün geçersizliğine sebep olabilir312. bu yetkilerini Merkez Bankasına devredebilir. bunları kısmen veya tamamen serbest bırakmaya yetkilidir. PALANDT/HEINRICHS § 138 N.03. Merkez Bankası ise yayınladığı bir tebliğ ile bankaların reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulayacakları azami faiz oranlarını ve bunların yürürlük tarihlerini serbestçe tayin etmelerini kararlaştırmıştır311. 322. 221. dürüstlük kuralına ve ahlaka aykırı. söz konusu miktar ve oranlara aykırı şekilde faiz alınması veya verilmesi ya da menfaat sağlanması hâlinde. Bakanlar Kurulu. NUISSL. 92. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen faiz oranı. idarî para cezası uygulanır. sağlanan menfaat tutarı kadar. Kredinin kullanım dönemi içinde yetkili mercilerce faiz oranının arttırılması 311 312 29. s.” Bakanlar Kurulu faizleri serbest bırakma yetkisini 2002/3707 sayılı kararıyla Merkez Bankası’na devretmiştir. Bu madde uyarınca alınan kararlara ve yapılan düzenlemelere uyulmaması hâlinde yirmi bin Yeni Türk Lirası. s. ayrıca Bakanlar Kurulu veya Merkez Bankası tarafından miktar ya da oranların tespit edildiği durumlarda. bankalar söz konusu karar ile tespit ettikleri faiz oranını ilan etme ve Merkez Bankasına bildirme yükümlülüğü altındadır ve kredi açma sözleşmesinin kurulması sırasında belirli bir faiz oranı mevcuttur.2002 t. Bu karara göre bankalar tespit ettikleri faiz oranlarını halkın görebileceği şekilde ilan ederler ve ilan ettikleri faiz oranlarını Merkez Bankasına bildirirler.116 bankaların ödünç para verme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulanacak azami faiz oranlarını. Faiz oranlarının serbest bırakılmış olması faiz sınırlaması ile ilgili hükmü işlevsiz bırakmaz. STAUDER.

NUISSL. N.kazanci.kazanci.. bu hak öncelikle TTK. Yargıtay verdiği kararlarda.117 halinde bu artışında krediye uygulanacak faiz oranına yansıtılacağına dair sözleşme hükmünün uygulanmasında faiz artışına dair çıkarılan kararın tarihinden sonraki kredi dönemine uygulanması gerektiği kabul edilmektedir313.01. ( www. Yarg. www. 24. 11.1993 t. NUISSL. 99/8010-2000/1603 sayılı kararı ( www. Bu konuda sözleşmede hüküm olmasına da ihtiyaç yoktur. 3. 24. 104. s.10. 19. 89/8083 91/206 sayılı kararı. miktarın belirlenmesinde bankacılık örf ve adetleri etkili olur. Faiz artışına ilişkin karar kredi alana ihbar edilecektir.Bankaların Hukuki Sorumluluğu . 19.D. Alman Merkez Bankasının kabul ettiği oran ortalama % 5 civarındadır. H.D.149 ) BATTAL.tr .1999 t. eğer kredi alan tacir değilse % 4 gibi daha düşük oranlar sözleşmeye uygulanmaktadır. PALANDT/HEINRICHS § 138 N. s.kazanci. bu şekilde yapılan uygulamadaki oranın ekonomik ve sosyal koşullara ve objektif iyiniyet kurallarına uygun olup olmadığının denetlenmesi yargının görev ve yetkisindedir. Yarg. bankanın cari faiz uygulamasına yollama yapıldığında. 322 316 315 .1991 t. 92. s. 19. 1993/9674-1994/9893 sayılı kararı. H. 212.k. kredi açma sözleşmesinde faiz oranı belirlenmeyip. N. Banka tarafından tek taraflı olarak faiz oranlarında yapılacak değişikliklerin ihtara gerek kalmaksızın uygulanmasına ilişkin hükümler serbest irade ile kabul edilmiş olduğundan geçerlidir ancak bankanın bu yetkisini kullanırken fahiş kazanç amacı ile faizi haklı görülmeyecek bir orana yükseltmesi dürüstlük kuralları ile bağdaşmaz sözleşmenin feshine veya hükmün geçersizliğine neden olur316.tr ).D. . işletmelerinin devamı verdikleri paraların faizleriyle tahsiline bağlıdır. Faiz oranının kararlaştırılmadığı hallerde Merkez Bankalarının kredilere uyguladığı faiz oranının kredi açma sözleşmelerine uygulanabileceği de uygulama ve doktrinde kabul edilmektedir ancak bu oran iyiniyet kurallarına aykırı olmamalı ve müşteri için gabin teşkil edecek şekilde yüksek belirlenmemelidir315. 221.tr. Yarg. 249. HD. banka tarafından karşılıksız çeklerin ödenmesi ve diğer sebeplerle borçlu bakiye veren ticari mevduat hesaplarının ticari kredi hesabına dönüşeceğine ve bankanın bu tür kredilere uygulanan oranda faiz istemek hakkına sahip olduğunu kabul etmiştir314. s.2000 t.com.tr ). 28. s. ( KOSTAKOĞLU.com. H.11.) STAUDER. ihbar yapılmaksızın faiz artışına gidilebileceğine dair sözleşme hükmü. Bankalar münhasıran para alıp verme işleriyle uğraşan kuruluşlardır. STAUDER. HEERMANN..gov. 22/2‘den kaynaklanır. 99/6854–99/6951 s.com.yargitay.3. (www. 19. arttırılan faiz oranının kullanılan 313 314 krediye uygulanacağının borçluya duyurulmasının gereksizliği Yarg.

TTK.com. hesap devrelerini. Görüldüğü gibi cari hesaplarda ve borçlu bakımından ticari iş niteliğinde olan karz akidlerinde devre sonları faizinin ana paraya eklenerek tekrar faiz (mürekkep faiz) yürütülmesi anılan Yasa hükümleri uyarınca mümkündür….'nun 94. üç aydan aşağı olmamak üzere faizin anaparaya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesi şartı. 2.gov. borçlu bakımından ticari iş niteliğini haiz bulunan karz sözleşmelerinde geçerlidir. 93/9676-94/9893 ( www. maddesine uygundur.'nun 94.'nun 8. 113/1 hükmünce bu hakkını kaybetmez.D. YKD. s. maddesinin 1. üç aydan aşağı olmamak üzere faizin ana paraya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesi şartı. fıkrada ise TTK.1994. MK’nun 2. H. yalnız cari hesaplarla. maddesi saklı tutulmuştur. 20. 92/6388 93/5533 sayalı kararı.. Bu durumda kredi açma sözleşmesine bağlı cari hesaplar ve borçlu bakımından ticari iş niteliğinde olan karz sözleşmelerinde devre sonları faizinin anaparaya eklenerek tekrar faiz (mürekkep faiz) yürütülmesi söz konusu kanun hükümlerine göre kararlaştırılabilir318. Yarg. maddesi saklı tutulmuştur.10. borçlu bakımından ticari iş niteliğini haiz bulunan karz sözleşmelerinde geçerlidir.1994 t. bu hüküm TTK. NUISSL. hesap devrelerini. .tr ) Yarg.D. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. N.kazanci. BK. Saklı tutulan bu hükme göre. Sözleşme hükümlerinin ağırlaştırılıp borcun artmasına neden olacak bir uygulamanın kredi alana ihbar edilmesi iyiniyet kurallarının bir gereğidir. 19. Bazı istisnai hallerde sözleşmede faiz yerine belli miktarda paranın 317 318 Yarg.02. Taraflar arasındaki ticari ilişki kredi sözleşmesinden kaynaklandığından uyuşmazlığın bu sözleşme hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekir.'nun 8. H.96/6-96/2976. 250. 2. s. 19. 212. Banka kredinin aslını tahsil ederken faizini istememiş veya bu hakkını saklı tutmamış olsa dahi BK. söz konusu maddenin 1. fıkrasında tarafların üç aydan aşağı olmamak üzere diledikleri zaman faizlerin ana paraya eklenmesini kararlaştırabilecekleri gibi.tr ) 319 BATTAL. H.yargitay. bu hükme göre. 16. 19. fıkrasında TTK. faiz ve komisyon miktarlarını sözleşme ile tayin edebilecekleri düzenlenmiştir.118 anlamında yorumlanmaz. 24.09. faiz ve komisyon miktarlarını dahi mukavele ile tayin edebilecekleri hükme bağlanmış.” ( www. yalnız cari hesaplarla. maddesindeki emredici hüküm göz ardı edilemez317. Kredi sözleşmesinde üçer aylık devre faizlerinin ana paraya ilave edilerek tekrar faiz yürütülebileceği kararlaştırılabilir. Kredi sözleşmesinde üçer aylık devre faizlerinin anaparaya ilave edilerek tekrar faiz yürütülebileceği kabul edilmiştir.1993 t.D. 113/2 hükmünce halin icabından dolayı bu hakkını saklı tutmuş olduğu kabul edilmelidir319. fıkrasında tarafların üç aydan aşağı olmamak üzere diledikleri zaman faizlerin ana paraya eklenmesini kararlaştırabilecekleri. 263.

s. 29. 254. eğer komisyon hiçbir hizmet veya riski karşılamıyorsa yani banka kredi tahsisiyle ilgili hiçbir işlem yapmamışsa. kredi açma sözleşmesi . ödenmişse bile sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi talep edilebilir325. 104. ancak faiz ödemeleri ile birlikte de tahsil edilebilmektedir. 110 STAUDER. HOPT/MÜLBERT. yaptığı masrafların karşılığıdır322. s. Komisyon belli bir hizmet veya riskin karşılığını oluşturmalıdır. YÜKSEL. Kredinin. N. 104 vd. s. Kredi açma sözleşmesinin kurulması ile kredi alan için sonraki taleplerden bağımsız olarak hazır bulundurma komisyonu ödeme borcu doğar. Kredi Açma Sözleşmesi. s. Komisyon. bankanın kredi açma sebebiyle girdiği teşebbüs ve üstlendiği risklerin. B) Komisyon Ödeme Borcu Kredi açma sözleşmesinde kredinin hazır bulundurulmasının ve kullandırılmasının karşılığı sözleşmenin asli edimlerinden biri de müşterinin komisyon ödeme borcudur321. 631. 146. 104 CANARIS. N. s. Banka. STAUDER.119 ödenmesi kararlaştırılabilmektedir ancak belirsizlik halinde faiz ödeneceği kabul edilmelidir320. 1958/2546-1959/117. s. s. Kreditrecht. Bankanın komisyona hak kazanabilmesi için gerçek anlamda hukuki ilişkiye girmiş ve sözleşmeyle bağlı şekilde krediyi hazır bulundurmuş olması lazımdır324. bozulması gibi sebeplerle kullandırılmaması halinde dahi 320 321 322 323 324 325 STAUDER. YÜKSEL. Bu bedel genelde kredi kullanma talebinin yapılması ve kredinin çekilmesi sırasında kredi alandan tahsil edilir. T. N. 178. HOPT/MÜLBERT. Yarg. 632. Uygulamada hazır bulundurma komisyonu kredinin kullanılmaması veya az miktarda kullanımı halinde bankanın asgari getirisini garanti etmeyi amaçlar bu sebeple müşterinin komisyon borcunun doğumu için krediyi fiilen kullanması şart değildir.323. Kreditrecht. N. BARCHEWITZ. bu tutar talep edilemez. CANARIS. s. müşterinin mali durumunun yetersizliği.D. . 254. 530 N. 111 YÜKSEL. LOMBARDINI.

bu komisyon kabul edilen tutarın tamamı üzerinden belli bir oran uygulanarak tahsil edilir. 111. 157. BGH WM 68. ancak Türkiye Bankalar Birliği’nin kararları ile de bankaların müşteri hesabına yaptıkları hizmetler karşılığında faiz dışında tahsil edecekleri komisyon. 254. s. s. Kredi işlemlerine ilişkin komisyon oranı da faiz oranını düzenleyen Bankacılık Kanunundaki sınırlamalara tabidir. STAUDER. Genel olarak tüm sorumluluk kredilerinde banka kredinin türüne göre komisyon almaya hak 326 327 328 329 CANARIS. s. Kredi açma sözleşmesinde bu konuda herhangi bir düzenleme yoksa burada da ticari işlerdeki ücret esasları uygulanır. sözleşmede ücret kararlaştırılmış olmasa bile tacir yaptığı işler sebebiyle her zaman ücrete hak kazanacağı için yapılan işin değerine göre ücret hesaplanacaktır. 631. ALICA. Kredi Açma Sözleşmesi. Kredi açma sözleşmesinde taraflar arasında açıkça bir iskonto ücreti kararlaştırılmamışsa bu oran ticari işlerdeki ortalama faize göre belirlenir329. hazır bulundurma komisyonunun ödenmesi de kararlaştırılabilir. . s. Kreditrecht. Aşırı yüksek faiz oranları ile ilgili esaslar komisyon oranları için de geçerlidir. Kabul kredilerinde hazır bulundurma komisyonu yanında kabul işlemlerine özgü kabul komisyonu belirlenmektedir. Banka garantileri. YÜKSEL. 105. İskonto ücreti faiz niteliğinde olmasa da faiz olarak adlandırılmaktadır. aşırı yüksek bir oran kararlaştırılamaz. Komisyon oranı taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabilmekle birlikte dürüstlük kurallarına aykırı. İskonto işlemlerinde kredi alan bir miktar iskonto ücreti ödeme borcu altındadır.. HOPT/MÜLBERT. STAUDER. yapılan hizmet ve üstlenilen riske oranla yüksek tutarlarda belirlenmiş olan faiz oranlarını kredi alan sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri alabilecektir328. İskonto ücreti ile birlikte. 346. Aval kredilerinde de tarafların iradelerine göre komisyon belirlenir. 348.120 bankanın bu tahsis sebebiyle ücrete hak kazanacağı hatta yanıltılmışsa ek tazminat talebinde bulunabileceği kabul edilmektedir326. ücret ve masrafları üst sınırları belirlenmektedir327. N. kabul işlemleri nitelik olarak geniş anlamda iş görme sözleşmesi olarak kabul edilmektedir. teminat konulu nakdi olmayan krediler. 107. N.

111. 254. 254. Kredi açma sözleşmesini tek aşamalı ve asli sözleşme olarak kabul eden görüşlere göre ise iade borcu doğrudan kredi açma sözleşmesinin bünyesinden doğar ve onun tasfiyesi aşamasında bir yan borç niteliğindedir331. s. ( Yazara göre İade yükümlülüğü kredi açma sözleşmesinin yapılması ile birlikte doğar ancak müşterinin bu krediyi kullanması şartına bağlıdır. CANARIS. N. 111. Kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayan münferit işlemle kredi açma sözleşmesi arasındaki edim bağlılığı nedeniyle her iki ihtimalde de münferit kredi işleminin türü iade ve tasfiye ilişkisi bakımından dikkate alınacaktır332. STAUDER. 106 vd. Para ödüncü konulu kredi açma sözleşmelerinde karz sözleşmesine ait taraf yükümlülükleri ve iadeye ilişkin hükümler dikkate alınacak ve iadenin niteliğinin tespitinde etkili olacaktır ( BK. HOPT/MÜLBERT.CANARIS. Kredi Açma Sözleşmesi. . 110. ) 333 STAUDER. 306. N. 633. İskonto işlemlerinde iade ise özellikle kredi açma 330 331 332 CANARIS. YÜKSEL. HOPT/MÜLBERT. STAUDER. Kreditrecht. BGB § 488 ). 633. C) Kredinin İadesi ve Tazmin Yükümü Kredi açma sözleşmesi çerçevesinde gerçekleştirilen münferit kredi işlemlerinin türüne göre banka bazı hallerde bir miktar nakdi tutarı müşteriye devreder bazı hallerde ise sorumluluk üstlenerek kredi kullandırma borcunu yerine getirir. s. Kreditrecht. bunun yanında. N. Kredi açma sözleşmesini ön sözleşme veya genel çerçeve sözleşme olarak kabul eden görüşlere göre bu iade borcu ve şartları sonraki aşamada gerçekleştirilen münferit kredi işlemlerine bağlı ve onların tasfiyesi niteliğindedir. N. STAUDER. s. m. N. şartın gerçekleşmesi yani kredinin kullanılması ile birlikte bu yükümlülük geçmişe etkili olarak varlık kazanır. HOPT/MÜLBERT. s. 95. N.121 kazanır.CANARIS. s. kredi sebebiyle üçüncü şahıslara belli bir bedel ödemesi halinde komisyon yanında faiz talep etme hakkı da doğar330. 633. Kreditrecht. müşteri her iki halde de aldığı bu krediyi işlemin niteliğine uygun şekilde iade etmek zorundadır. 632. 254. Karz sözleşmesindeki asli edim bir miktar para veya misli şeyin kullanılmasının sağlanmasıdır ve alınan bedelin iadesi tasfiye aşamasında bir yan borç niteliğinde kabul edilmektedir333. N.

esasen bu borcun sözleşmenin niteliğinden doğan bir borç olduğu genel olarak kabul edilmektedir. tazmin niteliğinde yan borçtur335. bankayı üçüncü şahsa karşı üstlendiği borçtan kurtarma yoluyla iade borcunu yerine getirir. s. Bu senetlerin kısmen ve tamamen tahsil edilememesi halinde ise müşteriden iade talebi ancak kredi açma sözleşmesinde onun tarafından verilmiş bir garantiye dayanır ve karşılığı tahsil edilemeyen senetlerin bedelleri bir yan borç olarak kredi alandan talep edilebilir. banka bu sözleşmeler sebebiyle bir ödemede bulunabilmektedir. s. STAUDER. 169/2)334. m. . aval. Bu tür kredi işlemlerinde bankanın müşterisi lehine üçüncü şahıslara yaptığı ödemelerin geri alınması genelde kredi açma sözleşmesinde iade konusunda verilmiş olan garantiye dayanır ve sözleşmeye dayanan karşılığın iadesi. alıcıya karşı borçlunun ödeme gücünü de taahhüt edebilir ( BK. iskonto işlemi alacakların satın alınması işlemi olarak kabul edilmektedir ve alacak satım bedelinin banka tarafından ödenmesi ile sözleşme sona erer. 111.CANARIS. defter ve kayıtlarının incelenmesi konusunda izin vermek zorundadır. kefalet niteliğindeki teminat mektubu kredilerinde BK. N. Müşterinin ödeme gücü ve ekonomik durumu hakkında yapacağı açıklamalar aynı zamanda kredi açma sözleşmesinin kurulmasına ilişkin 334 335 336 ALICA. bu genel bir borç olarak kredi açma sözleşmesinde düzenlenebilir. s.122 sözleşmesinin şartlarına bağımlıdır. ALICA. Bu tür kredilerde kredi alan. kabul ve banka garantileri gibi bankanın sorumluluk üstlendiği kredi işlemlerinde. Standart kredi açma sözleşmelerinde bu konuda açık hükümler yer almaktadır. D) Denetim izni ve Bilgi Verme Banka kredi vaadini müşterinin ekonomik gücü ve finans yapısı hakkında yapacağı incelemelere bağlı olarak gerçekleştirir. 145. 144. kabul kredilerinde Ticaret Hukuku’nun kıymetli evrakla ilgili hükümleri uygulanır336. Kredinin boyutuna ve niteliğine göre kredi alan. alacağın satımında satıcı. Aval. 633. 496. Bu tür kredilerde satım ve kıymetli evraka ilişkin hükümler iade borcuna uygulanacaktır.

324. 19. Banka tarafından kredinin talebi ve kullanılmasına ilişkin borç sözleşme serbestliği prensibinin bir sonucu olarak kredi açma sözleşmesinde düzenlenebilir. sözleşmeler ve bu konudaki teklifler hakkında bilgi verme borcu altında değildir340. H. LOMBARDINI. 214. 338 339 340 341 337 Yarg. HUBNER.1993 t. ancak aksi kararlaştırılmamışsa başka kişilerle girdiği kredi ilişkileri. 635. HEERMANN.12.12. 44.123 unsurlardan kabul edilmektedir. bu denetim sözleşme kapsamında açıkça düzenlenmişse sürekli bir borç niteliğindedir337.147 ) NUISSL. kredi alan sözleşme süresinin tamamında ekonomik durumu hakkında denetime izin verme borcu altına da girebilir. 92/10657 K. 44. Yargıtay benzer bir kararında. s. E) Krediyi Kullanma Borcu Kredi alanın kredi talebini istediği veya ihtiyaç duyduğu zaman serbest iradesiyle yapabilme hakkı kredi açma sözleşmesinin karakteristik bir unsurudur. CANARIS. bankanın kredinin yerine harcanmakta olup olmadığı ve amaç dışı kullanılması. bu hakkın kullanılmaması sonucu banka için bir zarar doğmuşsa bile bunun kredi müşterisinden tazmini talep edilemez341. 13.D. Kredi alan aynı zamanda doğru. 535 N. 144 ) Yarg. güvenilir açıklamalarda bulunma. N. 535 N. N.D. s. STAUDER. projeye uygun harcanmaması ve iadesindeki riskin önlenmesi bakımından kredi alan kuruluşu denetime yetkili bulunduğunun sözleşmede kabul edilebileceğini ve bu yönde bir zarardan bankanın sorumlu tutulamayacağına karar vermiştir339. Yargıtay’da banka tarafından. sır saklama borcu altındadır. Kredi talebi ifanın içeriğini belirleyen bir yenilik doğuran haktır. kredi riskinin önlenmesi bakımından kredi alanı denetime yönelik sözleşmeye konulan hükümleri geçerli kabul etmiş ve bu hükümlerin banka aleyhine yorumlanarak bankanın sorumluluğu sonucuna varılamayacağına karar vermiştir338. 113.1993 t. 13. . H. 214. LOMBARDINI. E. s. 159. banka hakkındaki bilgileri saklama. s. 19. s. German Banking Law. s. 1992/10657-1993/8640 sayılı kararı ( KOSTAKOĞLU. Kredi açma sözleşmesinde. N. HUBNER. s. NUISSL. s. German Banking Law. 93/8640 sayılı kararı ( KOSTAKOĞLU. 159.

HEERMANN. N. CANARIS. Sözleşmenin yorumu ve unsurlarının genel olarak değerlendirilmesi yoluyla kredi kullanma borcunun varlığı ancak istisnai hallerde ve bankanın önemli menfaatlerinin bulunması durumunda söz konusu olabilir. 66 BGH JW 1937 2765. CANARIS. 143. F) Krediyi Kararlaştırılan Alanda Kullanma Borcu Kredi açma sözleşmesinde belirlenen türde kredinin belirli alanlarda kullanılması kararlaştırılabilir. 108. Bu yükümlülüğün dürüstlük kuralı çerçevesinde irade özgürlüğünü ve kişilik haklarını aşırı sınırlandırmadığı sonucuna varılırsa müşterinin bu yönde borcunun varlığı kabul edilecektir343. s. hukuken yasak işlemlerde kullanılması. 635. Alman Yüksek Mahkemesi kredi kullanma borcu ve menfaat konusunu incelediği kararlarında bankanın kredinin kullanılması sonucu önemli derecede bir yararının olması veya bu krediyi hazır bulundurmanın maliyetli olması. 635. s. s.124 Bu yönde bir borcun istisnai olması ve sözleşmenin genel karakteristik niteliğine dahil olmaması sebebiyle ancak açık bir unsur. HEERMANN. N. s. iyiniyet ve dürüstlük ilkelerine aykırı kullanılması kredi açma sözleşmesinin feshine veya 342 343 344 AKYOL. . 115. 65. ( STAUDER. ). Hazır bulundurma komisyonu kararlaştırılan hallerde aynı zamanda krediyi kullanma borcunun bulunması irade özgürlüğünün aşırı sınırlandırılması sebebiyle geçersiz sayılabilir342. Uygulamada genelde kredi kullanmama halinde hazır bulundurma komisyonu ödenmesi kararlaştırılmaktadır. 324. s. sözleşme şartı olarak düzenlenmesi halinde varlığı kabul edilebilir. kredinin tahsis amacına. s. üçüncü kişilere kullandırılma imkânının bulunması ve bunun gerçekleştirilememiş olması sebebiyle zarar doğmuş olması hallerinde bu borcun varlığını kabul etmektedir344. bu hallerde dahi talep borcu ancak yan borç niteliğindedir. AKYOL. BGH WM 62. 324 ALICA. Sözleşme şartlarının genel olarak değerlendirilmesi sonucu da böyle bir borcun varlığı kabul edilebilir. taraf iradelerine aykırı kullanılması. 1962 116. 114.

44. İfa aksaklıkları. 118. HUBNER. Kredi açma sözleşmesi genel yapısı ve unsurları bakımından kredi alana herhangi bir şekilde teminat verme borcu yüklemez. keşif. Kredi açma sözleşmesinde ihtiyaçtan fazla teminat kararlaştırılması halinde bu durum kredi alanın ekonomik faaliyetlerini aşırı derecede kısıtlar nitelikte ise söz konusu hüküm geçersiz olur. . 346 347 SCHOEN. şartname. kredinin geri iade edilmemesi kredi veren açısından risk oluşturmaktadır ve bu riskin mümkün olduğunca düşük tutulması şarttır. N. aynı zamanda kredinin verilmesi halinde bankanın denetim ve gözetimini sağlamayı ve bu konularda bilgi vermeyi de taahhüt edebilir346.125 hükümsüzlüğüne sebep olur345. Kredi Açma Sözleşmesi. 98. 219. 147. s. Uygulamada bankalar. bu tür sözleşmeler bozucu şarta bağlı sözleşmelerdir. s. 112. 158. YÜKSEL. 345 STAUDER. STAUDER. s. bu fonlardan verilmiş kredileri müşteri belirli alanlarda kullanmayı taahhüt etmiştir. Teminat konusunda düzenleme kredi açma sözleşmesi bakımından yan borç niteliğindedir ancak günümüz bankacılık uygulamasında genel olarak talep edilmekte ve yerine getirilmemesi kredi veren banka açısından haklı nedenle fesih sebebi oluşturabilmektedir. kredi alan bunlara ilişkin proje. konut kredileri. ancak bu konunun taraflarca sözleşmede bir kuruluş şartı olarak kararlaştırılması mümkündür347. serbest meslek kredileri belirli bankalarca üstlenilir ve standart sözleşmelerde bu kredilerin belirlenmiş alanlarda kullanılması şartına yer verilir. yatırım donatım kredileri de belli amaç için verilmiş kredilerdir. 91. 535 N. resmi izin ve yeterlilik belgelerini bankaya vermeyi taahhüt eder. s. G) Teminat Verme Borcu Kredi işlemleri karşılıklı güven esasına göre yürütülen işlemlerdir. Tarımsal krediler. İşletme. kredi veren özellikle nakdi kredilerde talep halinde belli bir miktar parayı müşterinin mal varlığına nakletmektedir. German Banking Law. NUISSL. kredinin kararlaştırılan alandan başka yerde kullanılmasını bozucu şart olarak belirlemişlerdir ) ALICA. ( yazara göre. kanun ve kendi statülerinde belirlenmiş alanlarda kredi verilmek üzere fonlar tahsis ederler. s. LOMBARDINI. Bu tür kredi açma sözleşmelerinde taraflar zımnen.

NUISSL.STAUDER. bu limit sözleşme şartlarında belirlenir ve kredi alan belli limite 348 CANARIS. Senet müşterinin kredi açma sözleşmesinden doğan borçlarının varlığını gösteren bir ispat vasıtası niteliğindedir. verilmesi. 626. iskonto bedelinin ödenmesi. Kredi açma sözleşmesinde bankanın sorumluluğu belli bir limite kadar kredi kullandırmadır. Münferit kredi türleri açıkça belirtilmemişse bile temel unsur ve şartlar mevcuttur. Bu borç kredi talebi ve bunun banka tarafından yerine getirilmesiyle muaccel hale gelirse de uygulamada genelde kredi tahsisinden önce bankalara borç senetleri teslim edilmektedir. II) Bankanın Borçları A) Krediyi Hazır Bulundurma ve Kullandırma Borcu Bankanın asli borcu kredi açma sözleşmesinde kararlaştırılan şekilde kredinin hazır bulundurulması ve kullandırılmasıdır. Kredi açma sözleşmesinde kredi türü kararlaştırılmayabilir veya farklı türde çok sayıda münferit kredi işlemi kararlaştırılabilir. Banka münferit kredi işlemleri için krediyi hazır bulundurma ve talep halinde kullandırma yükümlülüğü altındadır ve bu yükümlülüklerini sonradan tek yanlı olarak kendi takdiri ile değiştiremez. N. Bu şekilde banka kredi alana bir miktar satın alma gücünü. 213. kabul işlemleri. 95. N. s. Banka tarafından gerçekleştirilen kredi kullandırma kredi açma sözleşmesinde belirlenen şekilde münferit işlemler yoluyla bir miktar paranın ödünç.126 Özellikle nakdi kredilere ilişkin kredi açma sözleşmelerinde kredi alan için senet verme borcu kararlaştırılabilir. . bu durumda kredi alan sadece ifa zamanı ve miktarını değil kullanacağı kredi türünü de seçecektir. garanti işlemleri şeklinde gerçekleştirir348. münferit sözleşmelerin türü kredi açma sözleşmesinin asli unsuru değildir. ekonomik gücü geçici olarak aktarır. Bu aktarım doğrudan nakit verilmesi şeklinde olabileceği gibi üçüncü kişiye karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklinde de olabilir.

213. yazara göre her an ifaya hazır olma ve nakit bekletme değil talep anında ifayı gerçekleştirebilme. müşterinin geri ödemeleri de dikkate alınarak kısım kısım yeni kredi ödemelerinde bulunulabilir. N. NUISSL. Bu tür dönerlik unsuru kredi açma sözleşmesinin tabii bir unsuru olmamakla birlikte ek bir anlaşma yoluyla kredi açma sözleşmesinin şartlarına dâhil edilmesi mümkündür. 97. s. banka her zaman için ifaya hazır olmak zorundadır ancak krediyi kullandırma borcu müşterinin talebi ile belirli ve muaccel hale gelir. N. 626. Kredi limitini aşan talepler hukuki sonuç oluşturmaz ancak bankanın sonradan vereceği açık veya limit üstü ödemeleri kabul şeklindeki zımni onayla. 97. s.127 kadar krediyi kullanma hakkına sahiptir.. 627. süreklilik gösteren işlemlerden de çıkabilir350. STAUDER. s. bu belirli limitle borçluluk kredi açma sözleşmesinin esaslı unsurudur349. 100. STAUDER. 100. N. s. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen sürenin dolmasıyla kredi kullandırma borcu da sona erer ancak taraflarca sözleşme süresinin açık 349 350 351 CANARIS. Kredi açma sözleşmesinde dönerli kredi olarak adlandırılan tekrar eden talep imkânı kararlaştırılmışsa. bu konuda bankanın imkanlarının olması yeterlidir. N. s. SCHOEN. 164. 627. Bazı yazarlarca bankanın mutlak anlamda bir hazır bulundurma borcu olmadığı hatta nakdi kredilerde dahi kredi açmanın bir para taahhüdü değil yapma borcu olduğu savunulsa da352. N. tarafların örtülü iradelerinden. Kredi açma sözleşmesinde eğer bir süre belirlenmişse. SCHOEN. limit aşımı hallerinde ek bir ödeme yükümünün varlığı taraf iradelerinin yorumu yoluyla belirlenecektir. 352 353 CANARIS. banka sözleşme süresince krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu altındadır351. 213. Bu yönüyle kredi açma sözleşmesi bankayı sürekli olarak ekonomik kapsamlı bir ifa borcu altında tutar353. SCHOEN. s. CANARIS. 97. s. tarafların anlaşması ve kredi limitinin arttırılması mümkündür. 325 STAUDER. Kredi kullandırma borcunun belli bir amaca bağlı olup olmadığı veya sürenin belirli olmadığı hallerde amaca göre belirlenecek sözleşme süresi. 627. bu tür bir imkân kredinin tahsis gayesinden. HEERMANN. NUISSL. CANARIS. genel görüşe göre. s. STAUDER. . 100. N. Aksi görüşte.

128 iradelerle veya kredi kullanıma devam gibi zımni iradelerle uzatılması mümkündür354. 130 . BGB § 488 )356. ödünç sözleşmesi kapsamında düzenlenen haliyle bir miktar paranın kullandırılmasıdır ( BK. İskonto işlemlerinde kredi verme borcunun ifası senetlerin iskontosu ve belli bir faiz oranı ile kesinti yapıldıktan sonra iskonto bedellerinin kredi alana ödenmesi ile gerçekleşir. N. Para ödünçlerinde bankanın borcu bir miktar nakit meblağı hazır bulundurma ve talep halinde kredi alana teslim etme. 626 STAUDER. Kredi müşterisinin çeklerinin ödenmesi. s. N. müşterinin krediyi talep etme hakkını kullanması ile başlar. s. Günümüz bankacılık uygulamasında para teslimi farklı şekillerde gerçekleştirilebilmektedir. 306. 354 355 356 357 CANARIS. Tüm bu durumlarda kredi verme borcu müşterinin veya onun belirttiği üçüncü şahsın talebi ile doğmaktadır. kredi alan tarafından belirlenen üçüncü şahıslara ödeme yapılması gibi farklı şekillerde nakdi krediler kullandırılmaktadır. SCHOEN. N. Gayri nakdi kredilerde ifa kredinin türüne göre üçüncü şahıs tarafından istenen işlemin tamamlanması ile gerçekleştirilir357. Aval ve kabul kredilerinde bankanın borcu müşteri tarafından kendisine ibraz edilen senetlere aval verilmesi veya senetlerin kabul edilmesidir. NUISSL. s. Banka tarafından gerçekleştirilen her ifa kredi limitinin belli bir kısmına denk gelse dahi tüm kredi verme borcunun kısmen ifası niteliğinde değil tek bir kredi kullandırma borcundan doğan ve kredi alan tarafından açık ve zımni şekilde yapılan kredi taleplerinin ifası yani sürekli ifa aşaması sürecinde kredi taleplerinin karşılığıdır. Kredi açma sözleşmesinde ifa aşamasında belirlenen münferit kredi türlerine göre bankanın borcu çeşitlilik gösterir. Kredi açma sözleşmesinde bankanın kullandırma borcunun ifası. CANARIS. Banka senetleri kabul eder ve senet bedellerinin ödenmesi konusunda üçüncü kişilere karşı borç altına girer. 100. Belirlenen kredi türüne göre bankanın edimi yapma veya verme edimi olabilir. Bu içerik belirleyici düzenleme hakkı kredi kullandırma borcunun ifa zamanını ve şeklini belirleyen bir işlemdir355. ALICA. 627 CANARIS. 98. 212. 628. N.

HUBNER.1036. Banking Litigation. BGHZ 40. Bunun dışında banka üçüncü şahıslar tarafından getirilen müşteri çeklerini kredi sınırları içerisinde ödeme yükümlülüğü altına girebilir. bankacılık işlemlerinde geçerli olan adetlere uygun olarak yürütülür358. German Banking Law. özellikle nakdi kredilerin çekilmesi sırasında kredi alan tarafından kendisine verilmiş bulunan borç senetlerini ve teminat amaçlı diğer kıymetli evrakı. Kredi verenin. Kredi açma sözleşmesi güven temeline dayanan ve süreklilik gösteren bir borç ilişkisi oluşturur. C) Alınan Senetlerin İadesi Banka. 258. 2/52. Kreditrecht. Kreditrecht. 258. N. N. kredinin geri ödenmesi sırasında iade etmekle yükümlüdür360. N. 101. Senetler 358 STAUDER. s.129 B) Kredi Alana İşlemlerinde Destek Olma Kredi açma sözleşmesinde bankalar tarafından gerçekleştirilen nakdi kredi işlemleri doğrudan belli bir meblağın ödenmesi veya bir cari hesap üzerinden müşteriye kısmi kredi kullandırılması şeklinde yürütülür ve bu hesap kredilendirilir. zarar oluşmasını önleyici işlemleri yapma yükümlülüğü altındadır. Yan borçların temeli bankanın koruma yükümlülükleri. dürüstlük ve güven ilkesine dayanmaktadır. 103 . 69. Sorumluluk üstlenilmesi şeklindeki kredilerde banka üçüncü kişilerle girişilen ilişkiler ve bunlarla ilgili değişiklikleri kredi alana haber verme. s. 1022. Bankaların hizmet ve koruma yükümlülüklerini ihlali tazminat sorumluluğuna yol açacaktır359. s. 159. David/ELLIOT. HOPT/MÜLBERT. kredi işlemleri sırasında kusurlu davranışlarının bulunması halinde sorumlu olacağına dair kararlar. WARNE. HOPT/MÜLBERT. German Banking Law. London. hakkı koruyucu beyanlarda bulunma ve lüzumlu hallerde dava açma. WARNE/ELLIOT. 159. s. işlemler dürüstlük ve güven ilkesine. bu hesabın yürütülmesi ile ilgili işlemler bankanın bir hizmetidir ve onun sorumluluğu altındadır. 65 . N. 360 359 STAUDER. Tüm bu yönleriyle kredi açma sözleşmesi hizmet ve destek vermeye ilişkin çeşitli yan borçlar içerebilmektedir. 4/57.. HUBNER. Nicholas. BGH NJW 1967. 62. 2000.

Bankacılık sistemi dışına çıkarılmamak şartıyla bir sırrın başka bir bankada bulunmasında sakınca görülmemektedir362. taraflar arasında sözleşme ilişkisi varsa öncelikle bu sözleşmenin yan yükümlülüklerinden biridir. Kredi açma sözleşmesi genelde açık şekilde sır saklama yükümüne ilişkin bir hüküm içermez. defterler ve diğer kayıtlar genelde kredi alana düzenli olarak gösterilmektedir. LOMBARDINI. Müşteri ve yakınları hakkında iradi ve gayri iradi olarak edinilen bilgiler müşteri sırrı kapsamındadır361. Banka. ikincisi ise müşterileri ile ilgili bilgilerdir. . eğer kısmi ödeme varsa kredi alan bu kısmi ödeme için makbuz verilmesini ve ödenen tutarın senet üzerine yazılmasını talep edebilir ( BK. ancak tarafların bu yönde örtülü iradeleri. Yıllık bütçe. Sır saklama yükümlülüğü. s. 87/2 ). Kredi alan tarafından borcun tamamının ödenmesi halinde senetler bir makbuzla birlikte iade edilecektir. Kredi alan kendisi ve işletmesi hakkında sağladığı bu açık ve kesin bilgilerin korunması ve başkalarına açıklanmamasını bekleme hakkına sahiptir. Bankalar iki türde sır saklamaktadırlar. Bankaların makul sınırlar içerisinde birbirlerine müşterileri hakkında bilgi vermeleri. sır saklama yükümünün ihlali kapsamında sayılmamaktadır. 301. TEKİNALP.130 kredinin verilmesi sırasında alınabileceği gibi kredi açma sözleşmesinin kuruluşu aşamasında da alınabilir ve bunların kredinin iadesi. Banka. N. 287.s. dürüstlük ve güven ilkeleri. sözleşme süresinin dolması ve herhangi bir şekilde sözleşmenin sona ermesi halinde kredi alana iade edilmesi bir yan borç niteliğindedir. Sözleşmede bu konuda 361 362 TEKİNALP. s. ticari uygulamalar. 535 N. D) Sır Saklama Borcu Banka tarafından yapılacak kredi değerlendirmesi ve kullanım konusundaki incelemeleri sırasında müşterinin mali durumu ve ödeme gücü hakkında kesin bilgiler elde edebilmektedir. 62. WARNE/ELLIOT. 2/02. karşılıklı güven ve banka gizliliği ilkesinin bir sonucu olarak kredi açma sözleşmelerinde bu yönde bir yan borcun varlığı genel olarak kabul edilmektedir. bunlardan birincisi bankanın kendisi ile ilgili bilgiler. 48.

48. 366 367 368 369 TEKİNALP. GUGGENHEIM. 24 ) bu durumda ihlalin yaptırımı haksız fiil hükümlerine göre tespit edilir365. 212. s. 94. 4/57. Banka. Sözleşmeden doğan sır saklama borcunun yasal dayanağı TMK. N. Kredi açma sözleşmesinin güvene dayalı sürekli borç ilişkisi oluşturması 363 364 365 TEKİNALP. 45 BATTAL. Sır saklama yükümlülüğünün ihlali hallerinde sorumluluğun kapsamı haksız fiilden çok sözleşmeden doğan sorumluluk kapsamında değerlendirilmektedir. 297. Banka. 64. 44. GUGGENHEIM. 2/1 dir364. . 212. 2/62 YÜKSEL. Ayrıca şahsiyet haklarına tecavüz devam ediyorsa bunun durdurulması da istenebilir369. YÜKSEL. BATTAL. 2/62. WARNE/ELLIOT. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Sözleşmeden doğan sorumluluğun kapsamı belirlenirken iş görme sözleşmelerinin temel türü olan vekâlet sözleşmesinin hükümlerine başvurulacaktır ve bankanın özen borcu buna göre belirlenecektir367. 64. 299. WARNE/ELLIOT. burada kural olarak idari cezai sorumluluklar düzenlenmişse de özel hukuk bakamından bankanın sorumluluğunu düzenleyen dolaylı bir kaynak niteliğindedir366. s. 296. maddesi banka yönetimi ve çalışanlarına sır saklama yükümlülüğü getirmiştir. 2/1 de düzenlenmiş bulunan dürüstlük kuralıdır ve edim yükümlerinden bağımsız niteliktedirler. Bankanın tazminat sorumluluğunun doğumu için müşterinin sırrının açıklandığını ve zararının doğduğunu ispat etmesi yeterlidir. s. Kredi Açma Sözleşmesi. REİSOĞLU. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Sır saklama borcunun ihlali ikinci olarak maddelerinde ifade edilen kişilik haklarının ihlali niteliğinde olabilir. Koruma yükümlerinin kaynağı TMK. ALICA. 535 N. s. 211. 96 hükmünce müşterinin bu sebeple uğradığı zararı tazmin etmek zorundadır368. Banka. s. TEKİNALP. s. BATTAL.131 hüküm bulunmasa bile sır saklama yükümü her sözleşmede bulunan ve nitelik olarak yan yüküm olan koruma yükümlülüğünden kaynaklanır363. s. Şerh. s. m. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Ayrıca Bankacılık Kanunu’nun 73. s. YÜKSEL. 563. s. ( TMK. Sır saklama yükümüne aykırı hareket kredi açma sözleşmesinin kredi açma sözleşmesinin müspet ihlali niteliğindedir ve kredi veren banka bir kusuru olmadığını ispat etmedikçe BK. N. Banka. s. 23. 139. LOMBARDINI. s. s.

299. kalıcı şekilde ifaya hazır olma borcu altındadır. kredi kullandırma borcunun ifası ise müşterinin kredi talebi ile başlar. s.125. s. m. Eğer bu konularda özel hüküm yoksa BK. III) Sözleşmenin İfa Zamanı ve Yeri A) İfa Zamanı Kredi açma sözleşmesinde taraf yükümlülüklerinin ifa zamanı BK. 118. Özellikle sır saklamanın asli edim niteliğinde olduğu hallerde güven ihlali nedeniyle fesih yetkisi tanınmalıdır370. . STAUDER. Kredi açma sözleşmesinde banka sözleşme süresince krediyi hazır bulundurma. 370 371 TEKİNALP. 2/62 STAUDER. N. Banka. kredi talebine kadar hazır bulundurma komisyonu dışında bir yükümlülük doğmaz. banka garantisi gibi nakdi olmayan kredilere ilişkin ücretler ise kredi verenin üçüncü şahsa karşı bu yönde sorumluluk üstlenmesine ilişkin münferit kredi işleminin yapılmasıyla muaccel olur. WARNE/ELLIOT. Banka için kredi kullandırma borcunun ifa zamanı kredi alanın talebine göre belirlenirken kredi alan için hazır bulundurma komisyonu veya bu nitelikte bir kredi ücreti şart koşulmuşsa bu gibi ücretlerin ifa zamanı genelde sözleşmenin kurulduğu zamandır371. s. 308. m. kendine özgü şartlarına göre belirlenir.132 sebebiyle sırrın ihlali halinde müşterinin sözleşmeyi feshedebileceği kabul edilmektedir. onun tarafından içerik belirleyen yenilik doğuran hakkın kullanılmasıyla yani kredi talebinin yapılmasıyla borç güncellenecek. buna göre faiz ilk bir yılda ya da geri iade anında muaccel olur. ( BGB § 488 ). 74 hükmünce sözleşmede bu konuya ilişkin unsurlara veya işin niteliğine. bu sürekli borç sözleşmenin kurulması ile birlikte ifa edilir. Aval provizyonu. Kredi alan için ise kredi kullanma yükümlülüğünün düzenlendiği istisnai durumlar hariç. Kredi kullandırma borcunun muaccel olması kredi alanın katılımıyla gerçekleşecek. Faiz ve kredi çeşidine göre kullanım ücreti şeklindeki komisyonlar ise münferit kredilerin kullanım zamanına göre belirlenirler. para ödünçlerinde kıyasen uygulanabilir. Kredi açma sözleşmeleri genelde kredi ilişkisinde ifa zamanı hakkında açık hükümler içermektedir. ifa zamanı gelecektir.

118. Kredi açma sözleşmesinde banka bir ücret karşılığında kredi kullandırmaktadır ve bu sebeple verdiği krediyi vadesinden önce talep edemez ve ücrette iade ile birlikte ödenir. 146. 119. Kredi alan aldığı krediyi vadesinden önce iade ederse bu sebeple faiz ve komisyon ödeme borcundan indirim isteyemez ( BK: m. 68/1 ). s. 80/2 )373. sözleşmenin son aşamasında yerine getirilecek borçlardandır ve aksi kararlaştırılmamışsa iade tarihinde muaccel olur. sorumluluktan kurtarma sorumluluğa ilişkin vadeden önce ve nakdi kredilerde iade burada belirlenen zamanda genelde sözleşme süresinin bitim tarihinde yapılır372. ancak cari hesap şeklinde işleyen ve dönerli şekilde kullandırılan kredilerde ise müşterinin aldığı tutarı iade edip sonra tekrar kullanma imkanı olduğu için sözleşme süresinin bitiminden önce kısmen iade imkanı işin niteliğinden doğar çünkü açılan kredi geri ödemelerle kendisini yenilemektedir374. s. Kredi verenin mali durumunda değişiklik. özellikle bozulma gibi haller veya iskonto edilen senetlerin ifasına ilişkin bankaya fesih hakkı veren sorunlarda fesih ile birlikte kredi alanın borçlarını ifa zamanı gelir. Bankanın üçüncü şahıslara yaptığı ödemeleri tazmin için genellikle sözleşmenin bitim tarihi ödeme zamanı olarak kararlaştırılır. . derhal muaccel olur. Kredi alanın teminat verme gibi yan borçları ve diğer borçlarının ifa tarihi kredi açma sözleşmesinin kuruluş tarihidir. ancak vade belirlenmemişse dilediği zaman krediyi iade edebilir.133 Kredinin geri iadesi veya bankanın sorumluluktan kurtarılması hakkında sözleşmelerde açık hükümler yer almaktadır. 372 373 374 STAUDER. Müşterinin aldığı kredi tutarına göre değişen faiz ödeme borcu. Banka miktarı belirli ve tamamı muaccel olan iade borcunun kısmen ödenmesini kabul etmeyebilir ( BK: m. s. ALICA. Bankalarca açılan kredilerde faiz uygulandığı için vadenin belirli olduğu hallerde banka kabul etmedikçe kredi alan vadeden önce iade borcunu ifa edemez. STAUDER.

Banka uygulamasında da adet gereği tarafların örtülü anlaşmalarıyla kredi kullandırma borcunun ifa yeri banka şubesi olarak kabul edilmektedir. Özellikle banka uygulamasında geleneksel olarak tarafları bu konuda zımnen anlaştıkları kabul olunur. Bu durumda müşterinin krediyi aldığı şubeden başka bir şubede iade etmesi halinde havale masrafları kendisine ait olacaktır376. Kredi açma sözleşmesi genelde düzenli şekilde bir kredi hesabı üzerinden işletilir ve kredi için işleyen hesabın bulunduğu banka şubesi ifa yeridir. Aynı zamanda kredi verenin borcu olan krediyi hazır bulundurma borcunun ifası da burada olacaktır. ALICA. 375 376 STAUDER. s. Özellikle nakdi para ödüncü ve iskonto gibi kredilerde borçlunun işyeri yani bankanın bir şubesidir. Bu durum BK. ifa yeri nakdi kredilerde olduğu gibi kredi verenin iş yeridir375. komisyon ve krediyi iade borçlarının ifa yeri de aynı şekilde kredi verenin iş yeridir. ücret. Müşterinin. Kredi işlemi banka garantisi veya aval gibi üçüncü şahsa karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklinde ifa edilecekse. . 145. ifa yeri açıkça kararlaştırılmamışsa bankalarca verilen krediler için işin niteliği gereği kredi veren bankanın şubesidir. m. s. 73/1 hükmünden de çıkarılabilir. 120.134 B) İfa Yeri Kredi açma sözleşmesinde ifa yeri taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabilir.

HOPT/MÜLBERT. s. Kreditrecht. aval ve banka teminatları gibi şahsi edimleri kapsayan bir kredi türü ise bankanın ifa etmemesi halinde aynen ifa imkânsız hale gelir. ALICA. s. temerrüt durumu kredi alanın alacağını ve talep hakkını ortadan kaldırmaz. 533 N. kredi alanın kredinin kullandırılması konusunda alacak hakkı vardır ve gecikmeye rağmen bu hak varlığını sürdürür378. N. 105. I) Bankanın Temerrüdü ve Sonuçları Kredi alanın talebi ile güncellenen kredi kullandırma borcunun banka tarafından zamanında yerine getirilmemesi. s. 377 378 379 ALICA. Münferit işlem. bankanın karşılık ilişkide yer alan asli borcu kredi kullandırmadır ve borcunu yerine getirmemesi halinde müşteri iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdeki temerrüt şartlarının kendisine sağladığı imkânlardan yararlanabilecektir. Müşteri aynen ifa talebi yanında gecikme faizi ve ek zararlarının tazminini talep edebileceği gibi sözleşmeyi bu sebeple feshetmek imkânına da sahiptir ( BK. Kredi açma sözleşmesi karşılıklı edimleri içeren bir sözleşmedir. GUGGENHEIM.. 133. 106 )379. ödemezlik define ilişkin BK 81 ve ifa imkansızlığının sonuçlarını düzenleyen BK. s. Sözleşmenin konusu bir miktar paranın kullandırılması ise müşterinin aynen ifa talebi her zaman için mümkündür. s. STAUDER. 117 hükümleri kredi açma sözleşmesinde uygulama alanı bulur377. Tam iki taraflı sözleşmelerde temerrüdün sonuçlarını düzenleyen BK. 262. 105.128. GUGGENHEIM. . s. LOMBARDINI. 40. kredi alan ve veren tarafın yükümlülükleri birbirine bağlı ve değişim ilişkisi içindedir. iskonto. N.124.135 § 7) BORCA AYKIRILIK HALLERİ VE SONUÇLARI Kredi açma sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmedir. 106. AVANCINI/IRO/KOZIOL.1/78.

s. müşterinin talebine rağmen krediyi kullandırma borcunu ifa etmez veya sözleşmeyi haksız şekilde sona erdirirse BK. 380. tazminatın kapsamı kredi kullandırma borcunun ihlali sebebiyle oluşan kar kayıpları işlerin. m. N. N. Kredi Açma Sözleşmesi. kredi kullanılmadığı sürece ortada para borcu olmayacağından temerrüt faizinin de olamayacağını ancak aynen ifa talebiyle birlikte sözleşmeye aykırılık sebebiyle doğan zararların tazmin edilebileceği380. 133. 102. 93. HOPT/MÜLBERT. 102. projelerin yürütülememesi sebebiyle oluşan tüm zararlardır384. s. s. 101/2 ). Müşterinin talepte bulunması ve seçim hakkını kullanması ile bankanın edimi belirli hale gelir. bu görüşe göre krediyi kullandırma borcu özellikle talep anına kadar yapma borcudur ve ifa edilmemesi halinde aynen ifa yerine tazminat talebi uygun olacaktır381. m. HEERMANN. 262. Kredi talebi bu anlamda ifa gününü belirleyen ihbar niteliğindedir. CANARIS.136 Bankanın kredi açma sözleşmesinden doğan borcunun bir miktar paranın verilmesi değil sözleşme şartları belirlenen şekilde kredinin hazır bulundurulması ve kullandırılması olduğunu. 652 vd. GUGGENHEIM. I/2 s. s. s. Taraflar ifa gününü açıkça kararlaştırmışlarsa. Kredi açma sözleşmesinde bankanın borcunun kredi müşterisinin nakdi kredi türlerinden birini seçmesi ile başlangıçtan itibaren para borcu olarak belirleneceği genel olarak kabul edilmektedir382. 101 hükmünce müşterinin ihtarına ihtiyaç vardır. GUGGENHEIM. TANDOĞAN. kural olarak temerrüdün varlığı için BK m. HOPT/MÜLBERT. s. . N. 325 ALICA. Banka. CANARIS. Banka gecikme faizinin yanında müşterinin uğradığı tüm mali kayıpları tazmine mecburdur. taraflardan birine ifa gününü ihbar ile belirleme yetkisi verilmişse ayrıca ihtara lüzum yoktur ( BK. hatta kredi açmanın bir yapma borcu olması sebebiyle aynen ifasının talep edilemeyeceği ancak ifa edilmemesi halinde tazminat talep edilebileceği de savunulmaktadır. BECKER. 626. 265. 13. 103’e göre gecikme faizi ödemek zorundadır ve bu faizden parayı vaktinde verseydi müşteriden alacağı akdi faizi indirmeye hakkı yoktur383. 312 N. 626. N. Müşterinin uğradığı ek zararların tazmini için bunların geçmiş günler faizinden fazla olması ve bankanın kendisine hiçbir kusurun isnat 380 381 382 383 384 YÜKSEL.124. Kreditrecht. STAUDER. 655.

Kreditrecht. STAUDER. 105. Kredi Açma Sözleşmesi. GUGGENHEIM. 639. s. CANARIS. 40. ticari faaliyetlerde bozulmalar. N. STAUDER. s. 105. 639. s. N. GUGGENHEIM. s. STAUDER. s. (Müşterinin zararını tespitte değişim teorisinin uygun ve kredi alan lehinde olacağı genel olarak kabul edilmektedir. 262. I/2 s. Kreditrecht.. 262265. Gecikme faizinden farklı olarak ek zararların tespitinde müşterinin krediyi zamanında ve tam olarak kullanması halinde ödeyeceği ödünç faizi ve kullanmama sebebiyle yaptığı tasarruf tazminatın hesabında dikkate alınabilecek ve bu tutar hesaplanan tazminattan düşülecektir386. s. N. Kredinin zamanında ödenmemesi sonucu gecikmelerden doğan her türlü zarar. LOMBARDINI. STAUDER. YÜKSEL. münferit işleme ilişkin gecikme hesaba katılır387. 105.124’ den naklen ) . Kredi açma sözleşmesi kısmen ifa edilmişse tazminat ifa edilmeyen kısımlar sebebiyle oluşan zararları kapsar.639. HOPT/MÜLBERT. 261-262. 350. GUGGENHEIM. HOPT/MÜLBERT. CANARIS. N. CANARIS. GUGGENHEIM. ALICA. 533 N. s. kredi açma sözleşmesi. TANDOĞAN. 312 N. N. N. s. Temerrüt sebebiyle kredi alınmasının anlamı kalmadığı veya kredi alanın başka yerden kredi temin ettiği hallerde aynen ifa faydasız olacak bu durumda kredi alan sözleşmeyi sona erdirerek zararlarının tazminini talep edebilecektir388. s. BECKER. 93. 312 N. zarara kredi alanın idaresinin yol açıp açmadığı incelenecek CANARIS. Nakdi kredinin verilmemesi. haksız şekilde kabul ve avalden kaçınılması gibi durumlarda müşterinin talep kapsamı münferit olaya göre belirlenecektir. bu durumda kredi alan kredi bedelini ödemesine karşılık yerine getirilmeyen kredi verme ediminin tam karşılığını gecikme faiziyle birlikte talep edebilecektir. N. nakit sıkışıklığı sebebiyle kurulmuş veya işletilmekte olan yatırımlarda oluşan zararlar tazminatın hesabında dikkate alınacaktır.40. 253. 92 vd. ancak edimler belli oranda yerine getirilmişse bu durumda dönme yerine ileriye etkili olarak fesih yoluyla sözleşme sona erdirilebilecektir389.125. 652. 265. YÜKSEL. s. Kreditrecht. N.137 edilemeyeceğini ispat edememesi lazımdır (BK. 135. 386 387 388 389 390 385 BECKER. Kredi kullandırılmaması ve bu sebeple oluşan zararlı sonuç arasındaki bağlantıyı ispat yükü ise kredi alana aittir390.105)385. 105. 652. HOPT/MÜLBERT. 639. m. Tazminat tespit edilirken müşterinin işlerinin aksamasının objektif nedenlerinin neler olduğu. s.124. HOPT/MÜLBERT. 533 N. LOMBARDINI. banka işlemleriyle doğrudan bir nedensellik bağı bulunup bulunmadığı. CANARIS. s.124. s. N. 13. Burada sözleşmeden dönme ve menfi zararların tazmini söz konusudur. 13. m.

davacının iş yaptığı kurum ve kuruluşlara yönelik İİK. 262. HOPT/MÜLBERT. objektif iyiniyet kurallarına aykırılık olmaması şartıyla sorumluluğu olmaz.2003“…kredi hesaplarının gereksiz kat'ı ve haksız icra takipleriyle. Hakim zararı tespit ederken haksız fiile ilişkin indirim sebeplerini de dikkate alacak. müşteri zararın oluşumu veya artmasına sebep olmuşsa tazminatta indirim yapabileceği gibi tazminat verilmemesine de karar verebilecektir ( BK m. davalı banka işlemleriyle doğrudan bir nedensellik bağı bulunup bulunmadığı. Olağanüstü fesih hallerinde önemli olan sebebin haklılığıdır. N.00 ) TL. GUGGENHEIM. fesih objektif iyiniyet kurallarına uygun olmalıdır. davalının sözleşmeye aykırı davranmasından dolayı manevi tazminat istenemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile ( 10 ) milyar TL. 105. Yargıtay. Bankanın kredi sözleşmelerini tek yanlı feshi ve hesabı kapatmasının hakkın kötüye kullanılması bakımından ve bankacılık teamüllerine uygunluk taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi gereklidir aksi takdirde bankanın bu durumda da tazminat yükümü doğacaktır393. bu duruma davacı şirketin doğru yönetilip yönetilmemesinin yol açıp açmadığı.”: ….358. feshin gerçek sebebi araştırılır ve uygunluğu denetlenir394.514.554.ye ulaştığı. 652. Bankanın gerçek anlamda haklı nedene dayandığı veya müşterinin mali durumunu ciddi şekilde araştırmasına rağmen belli oranda hataya düşerek sözleşmeyi feshettiği hallerde.com. karar sonucu davacının birkaç önemli ihaleyi kaybettiği. E. HD. German Banking Law. s. 11. konularında uzman bilirkişilerden alınacak raporlar doğrultusunda karar vermek gerekir…. 105 vd. Fesih sebebinin geçerliliği tespit edilirken. HOPT/MÜLBERT. s.. N. maddi zararın dava tarihinde ( 36. HUBNER. Kredi açma sözleşmesinin feshi müşterinin mali durumunun kötüleşmesi sebebine dayanabilir ancak banka bu durumda da tamamen takdiri şekilde fesih uygulayamaz. davacının kredibilitesinin ortadan kalktığı gibi yeni iş ve ihaleler alamadığı.nun 89/1 maddesine göre yapılan hacizlerin ve haciz ihbarnamelerinin bankacılık usul ve teamülleri ile etiğine aykırı olduğu.davacının üstlenildiği taahhüt işlerinin aksaması veya bir kısmının ihale makamlarınca feshinin objektif nedenlerinin neler olduğu. Yarg. HOPT/MÜLBERT. N.594 ) TL. kredi ilişkisi sırasındaki genel ekonomik durum gibi tüm veriler dikkate alınacaktır. GUGGENHEIM. 2003/7237 T. 2003/1472K. müşterinin aleyhinde girişilen icra takiplerinin niteliği.” Şeklinde karar vermiştir ( www. N.kazanci. 652.138 ve bu şekilde müşterinin kredi açma sözleşmesinin feshine bağlı zararı tespit edilecek.. bankanın kusuru ve kötü niyeti varsa bu zararlar tazmin edilecektir391. Banka sözleşmenin kuruluşu aşamasında araştırma ve değerlendirme yaparken hataya düşerse bu durum da kural olarak onun 391 392 393 CANARIS. bu kalemlerden oluşan ( 25.331.tr ) CANARIS. Kreditrecht. s. manevi tazminatın yerel faiziyle birlikte davalıdan alınması…. 253. eğer davalı bankanın hesapları kat'ına bağlı bir zarar varsa bunun somut kalemleri ve miktarlarının neler olduğuna. 158 394 . Kreditrecht. N. 44/1)392. 261.7.” şeklindeki davada. 3.

teminat verme sözleşmenin tamamlanması için sadece bir ön şart değil aynı zamanda müşterinin ön ifada bulunmak zorunda olduğu bir borç 395 396 397 CANARIS. N. Bu durumun kural olarak diğer kredi işlemlerine doğrudan etkisi yoktur. Kreditrecht. HOPT/MÜLBERT. N. bunlar bağımsız yan borç niteliğindedir. . N. Banka hiç bir kusuru olmadan kredi kullandırma borcunu yerine getiremeyebilir. Bu durumda bir yapma borcunun ifasında temerrüt durumu vardır ve yükümlülüğün yerine getirilmemesi sebebiyle ifa imkansızlığı oluştuğundan kredi alan tazminat talep edebileceği gibi. bu ve benzeri şekildeki ifa imkânsızlığı hallerinde kredi kullandırma borcundan kurtulur ancak hazır bulundurma komisyonu dışındaki kredi bedellerini talep hakkını da kaybeder. 639. Kredi açma sözleşmesinde bankanın kredi kullandırma borcunu ifa etmemesi aynı zamanda müşteriye sözleşmeyi olağanüstü fesih yetkisi verir. bunun sonucu olarak müşterinin karşılık ödeme borcu da ortadan kalkar396. ayrılık prensibine göre bu işlemlerin kendilerine ait sona erme süreleri beklenir. Kreditrecht. Bankanın bağımsız yan borçlarını kusurlu olarak ifa etmemesi sorumluluğuna sebep olur. Sorumluluğun temeli bankanın kusurudur. HOPT/MÜLBERT. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 262 CANARIS. ifada gecikme sebebiyle oluşan ek zararlarını da talep edebilir. N. kredi açma sözleşmesinin ifa amacı sarsacak nitelikteyse münferit kredi işlemlerinin de feshi ve iadesi sağlanabilir. N. Ancak ciddi sebepler. 253 CANARIS. kusurun varlığı her sözleşme ihlalinde ayrı olarak incelenecektir. 1/88. Kreditrecht. kredi alana karşı kredi ile ilgili işlerde yardım ve destek konusunda borç altına girebilir.139 sorumluluğuna yol açmaz çünkü araştırma bankanın kendi lehine yaptığı faaliyettir ve müşteriye karşı bir borç ifası değildir395. 652 . N. Kredi açma sözleşmesinde kredi alan genellikle teminat vermekle yükümlü olmaktadır. 639. 262. HOPT/MÜLBERT. N. 253. Banka. bu durumda da kredi açma sözleşmesinin feshi ileriye etkili olarak kredi işlemlerini sona erdirecektir397. örneğin üçüncü kişileri karşı sorumluluk üstlenilmesi şeklindeki kredilerde üçüncü kişinin bu yönde talebinin olmaması da ifa imkânsızlığına yol açabilir.

bankaya karşılık bedelleri aynen ifa talebi yanında gecikmeden dolayı temerrüt faizi ve tazminat talep edebilme hakkı verir (B. 102. N. güven ilişkisi ve banka gizliliği kusurlu olarak ihlal edildiği için sözleşmenin olumlu ihlali söz konusudur ve banka. N. BGB § 321 )398. Bankanın sır saklama borcunu ihlal etmesi ile kredi açma sözleşmesinin tarafları arasında güven ilişkisi ağır derecede sarsılır ve müşteri sözleşme ile bağlı olmaya devam etmeksizin olağanüstü fesih imkânını kullanabilir400. 652 CANARIS. Kredi açma sözleşmesi kapsamında genel olarak bankaların sır saklama ve kredi alan aleyhine bilgi vermeme üçüncü kişilere müşteri aleyhine yardım etmeme borcunun bulunduğu kabul edilmektedir399. BGB § 288 )402. 254 Doktrinde hakim olan görüşü göre mürekkep faiz yasağı komisyon ödeme borçlarına uygulanamaz çünkü komisyon faiz niteliğinde değildir. N. . 324. HOPT/MÜLBERT. s. Kredi alanın temerrüdü. karşılık ilişki içinde yer alır ve müşteri krediyi kullanmasa da eğer bankanın kredi tahsisi işlemi varsa hazır bulundurma sebebiyle komisyon ödemekle yükümlüdür401. Banka veya yanında çalıştırdığı kişiler sır saklama borcunu ihlal ederler ve müşteri aleyhine üçüncü şahıslara yardımda bulunurlarsa. 638. müşterinin zararlarını ispat etmesi halinde tazminat ödemekle yükümlü olur.140 niteliğinde ise kredi alan. 103. komisyon krediyi hazır bulundurma ve faiz ise kullandırma borcunun karşılığını oluşturur.125. HEERMANN. N. faiz ve komisyon gibi karşılık kredi bedellerini ödememesi ve iade borcunu yerine getirmemesi kredi açma sözleşmesinin ihlalidir.K m. Kredi ücretlerinden ilk aşamada verilecek karşılık bedellerin 398 399 400 401 402 STAUDER. 652 STAUDER. 96.125 CANARIS. 81. Kreditrecht. CANARIS. Kredi alanın. bankanın ekonomik durumunda önemli derecede bozulmalar ve kayıpların bulunması hallerinde teminat verme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir ( BK. s. s. II) Kredi Alanın Temerrüdü ve Sonuçları Kredi açma sözleşmesinde krediyi hazır bulundurma ve kullandırma karşılığı faiz ve çeşitli komisyonlar kararlaştırılmaktadır.

HEERMANN. LOMBARDINI. N. 26. 261. Kredi açma sözleşmesi çerçevesinde çok sayıda kredi işlemlerinin yapıldığı bir ilişkide genel kabule göre edim bağlantısı sebebiyle faiz münferit kredilerle birlikte kredi açma sözleşmesi kapsamında karşılık ilişki içerisindedir. m. 324. 6. N. bu durumda sürekli borç ilişkisi niteliğindeki sözleşme ileriye etkili şekilde bozulur. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Bankanın ispat etmesi gereken ek zararları. s. CANARIS. başka yerde kullanması halinde ek kazançları. 38. Kreditrecht. temerrüt sebebiyle dönme hakkının yerine ileriye etkili fesih imkanı kullanılabilir407. Müşteri tarafından faiz ödeme borcunun yerine getirilmemesi halinde banka kredi açma sözleşmesini temerrüt sebebiyle mutlak olarak fesih imkanına ve haklı nedenle fesih imkanı sahip olur405. s. N. 158. N. German Banking Law.. s. N. 104/1 ). 638. borçlu temerrüdü sebebiyle sözleşmeden dönebilir403. 314 N. 1/88. LARENZ. m. AVANCINI/IRO/KOZIOL. HEERMANN. 626. Kreditrecht. 404 405 403 STAUDER. 1/88. N. Münferit kredi işlemlerinin yapılması ve kredinin kısmen dahi kullandırılması halinde kredi açma sözleşmesi ifa aşamasına girer. HOPT/MÜLBERT. iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdeki temerrüt şartlarını düzenleyen BK. s. Müşteri anapara faizinin ödenmesinde temerrüde düşmüş ise bu tutar için geçmiş günler faizi ancak icraya veya mahkemeye müracaat gününden itibaren istenebilecektir ( BK. parayı temin etme maliyetleri. 106-108 ( BGB § 326 ) hükümlerinden yararlanıp. s. talep yapılana kadar faize faiz yürütülemez ancak faize faiz hesaplanmasının geçerli olduğu cari hesap ilişkisi bunun istisnasını oluşturur406. N. 638. BECKER. 324. N.141 ödenmesinde temerrüt halinde banka henüz krediyi kullandırmamış ise ödemezlik defi yoluyla ifadan kaçınabileceği gibi. 156 406 407 . 261.129. Kredi açma sözleşmesinin temerrüt sebebiyle sona ermesi halinde bankanın kredi kullandırma borcu sona erer ve karşılık bedeller için ifa talebini kaybeder bunun yerine tazminat talep edebilir404. 639. N. CANARIS. 638 CANARIS.ALICA. AT. HUBNER. 533 N. N. HOPT/MÜLBERT. Banka bedel ve iadeye ilişkin tüm alacakları için gecikme faizi yanında ek bir zararı ve müşterinin kusuru varsa ispat etme şartıyla bunun tazminini de talep edebilir. yapabileceği karlı CANARIS. CANARIS.

.’nun 96.nun 105..142 işlemlerdir ve bunlara dayanarak tazminat talebinde bulunabilecektir408. maddesine göre. para ödüncünü ödememesi halinde banka iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüdüne ilişkin ek imkanları kullanamaz ancak bu durumda genel anlamda sözleşmeye aykırılık ve borçlu temerrüdü söz konusudur. 1995/253 T. H. komisyon benzeri ücretler karşılık ilişkide kredi açma sözleşmesinin edimleridir410. sözleşmelerden doğan veya haksız fiile dayalı alacakların tamamı dahildir. 19. 39. s.com. A. 533 N.. borçlu kendisine hiç bir kusur isnat edilemeyeceğini ispat etmedikçe bu zararı da tazminle sorumludur. 29.mütemerrit olan borçlu borcunun gecikmeyle ifasından dolayı zarardan sorumludur. K. faizle karşılanamayan alacaklı zararı tazmin edilecektir…. 261 Yarg.D. H. temerrüdün sonuçları kredi açma sözleşmesinin üzerinde doğrudan kendisini gösterir. “kredi veren hakkında bankalar arası serbest piyasada serbest kur üzerinden döviz satın alarak döviz pozisyonundaki açığını kapatmasının davacının sorumluluğunda olmayacağı. N.. tarafından ithal edilen mal bedeline karşılık bu şirkete keşide edilmiş ve kabul gören poliçelere. N. davalı bankanın döviz yükümlülüklerini göz önünde tutarak gerekli olan tutarda döviz bulundurmak zorunda olduğu…” şeklindeki kararında ısrar etmesi üzerine yukarıda belirtilen kararı vermiştir. Kredi komisyonlarının ödenmemesi bankaya temerrüt sebebiyle kredi açma sözleşmesini fesih hakkı verirse de bu durum ifası gerçekleşmiş münferit kredi işlemlerini doğrudan etkilemez. B. 639.. HEERMANN. 332. Bu ölçüler içinde değerlendirme yapılarak.1992 t.G. münferit kredilerin ve kredi açma sözleşmesinin tasfiyesi amaçlı yan borç niteliğindedir. ( www. İlk derece mahkemesinin. Bu durumda temerrüde konu ve faize hak veren yasal bir alacağın varlığı yeterlidir. “:.Ş. maddeleri hükümleri gereği kendisine hiçbir kusurun isnat edilemeyeceğini ispat edemedikçe bundan doğan zararı tazmine mecburdur 409.kazanci.04. Borçlar Kanununun 105.3. HOPT/MÜLBERT. borçlu mütemerrit olmasaydı ve borcunu zamanında ödeseydi alacaklının varlığı ne duruma gelecek idi ise o durum sağlanmalıdır. kabul kredisini kapatmaması.1995. Alacaklının hakkını kısmen veya tamamen elde edememesi halinde borçlu B. Kredi alanın iadeye ilişkin borçlarını yerine getirmemesi. 261. alacaklının zararını talep edebileceği geçmiş günler faizinden fazla olması halinde. Kreditrecht. E.tr ) 410 411 CANARIS. N. HOPT/MÜLBERT. 408 409 LOMBARDINI. taraflar arasındaki banka kredi sözleşmesine dayanarak aval veren davalı bankanın avalist olarak yaptığı ödeme sonucu doğan borçtan davacıların sorumluluğunu kaldıran hukuki bir neden bulunmadığı ve bu yoldaki .K. Kredinin iadesi ve üçüncü şahıslara yapılan ödemeleri tazmin amaçlı garanti borcu kredi açma sözleşmesinin karşı edimi niteliğinde değil. 1995/19-48 K. 92/1819–1772 sayılı kararı “. 105. Kreditrecht.102. Yarg. banka kredi açma sözleşmesine dayanarak aynen ifa yanında gecikme faizi ve ek zararların tazminini ve haklı nedenle sözleşmenin feshini talep edebilir 411.”: söz konusu kararda Hukuk Genel Kurulu. s.K. 28. Ek zararlar hesap edilirken. maddesindeki zarara dayanak alınan alacak kavramına.

kazanci. 329.D. 261 Yarg. 413 414 415 412 CANARIS. STAUDER. kredi alanın aczi sebebiyle fesih yetkisine sahip olduğu gibi ( BK. BGB § 321 )413. N. genel anlamda aciz haline dayanarak ifadan kaçınabilir (BK 82. Kredinin iadesi. N. N. bedel veya iadeye ilişkin kısmi aksamaların çerçeve nitelikli kredi açma sözleşmesine doğrudan etkisinin söz konusu olabilmesi için tüm sözleşme ilişkisinin ifasını. H. Kredi cari hesabının sona ermesi üzerine oluşan banka alacağı yönünden temerrüt. garanti ve tazmin borçları konusunda ifa bozukluğunun oluşumu için öncelikle. N. tebliği ile ihtarda ödeme için tanınmış bir süre varsa bu sürenin sonunda oluşacaktır414. tazminat talebinin aksine haklı nedenle fesih için müşterinin kusuru bulunması da şart değildir412. s. BGB § 490 ).3.tr ) CANARIS. Kreditrecht. iadenin karşılık ilişkide yer almaması yanında münferit kredilerle ayrılık prensibi geçerlidir ancak bu durumda banka için kredi açma sözleşmesini haklı sebeple fesih imkanı vardır. 1. 639. Faiz veya kısmi ödemelerde bu şekilde tüm sözleşmeyi etkileyecek ihlal ancak süreklilik gösteren ifa aksaklıklarıdır. 310. yazılı şekilde kabulü usul ve yasaya aykırıdır. 93/1710-94/185 sayılı kararı ( www. 19. 261. banka bu durumda kredi açma sözleşmesini haklı nedenle. s. kredinin kullanılması ve bu şekilde iade borcunun muacceliyet anının sözleşmede belirlenen şekilde gelmiş olması lazımdır. HOPT/MÜLBERT. HOPT/MÜLBERT.com. Kreditrecht. STAUDER. 261 .kazanci. N. Münferit kredi işlemlerine ait kısmi ifa bozukluklarından kredi açma sözleşmesi doğrudan davacılar İddiasının usulüne uygun kanıtlarla ispatlanamadığı nedeniyle davayı reddetmesi gerekirken. HOPT/MÜLBERT. ancak bu durumlarda olaydaki şartlara göre fesih imkanı incelenmelidir415. İadeye ilişkin borçlar karşılık ilişkide yer almadığı ve münferit işlemlerin tasfiyesine yönelik olduğu için ayrılık prensibine göre genel ve mutlak bir fesih sebebi oluşturmazlar. İfa etmeme kredi alanın kusuru veya mali durumunda bozulmalara dayanabilir.com. Münferit işleme ait ifa bozukluğu. s.143 Bankanın iade ve tazmin konusundaki alacakları kredi açma sözleşmesinin temerrüt sebebiyle mutlak anlamda feshine imkan vermez. ihtarın çekildiği tarihte değil.128. Faiz ödemede kısa süreli gecikme fesih imkanı vermez. N. 639 .128. Kreditrecht.1994 t. HEERMANN. 639.tr ) CANARIS. ( www. sözleşme amacının gerçekleştirilmesini tehlikeye sokmuş olması lazımdır.

BGH WM 59.com. 1119. 626. 2000/1771.kazanci. 2003/7237 T. 19. ( STAUDINGER/RIEDEL. H. 2000/2791. Yargıtay bu şekildeki hükümleri geçerli kabul etmektedir.144 etkilenmeyeceği gibi bu durum diğer münferit kredileri de etkilenmez.kazanci. bu şekilde kesin 416 417 CANARIS. İcra Takip Talepnamesinde yer alan geçmiş günler faizi olarak talep edilen miktar ve faiz oranına ilişkindir. N.tr ) 418 . 2000/883 K. Kredi açma sözleşmesinde açık bir şekilde temerrüt faiz oranı belirlenmişse. temerrüt tarihinde bankaca uygulanan en yüksek cari kredi faizinin belli oranda fazlası olarak serbest irade ile kararlaştırılmış olması hukuken geçerli ise de temerrüt tarihindeki bankanın tek taraflı olarak saptayıp uyguladığı cari faizin objektif iyiniyet içinde oluşturulduğunun ve aynı tür kredilere aynı cari faiz oranının uygulanıp uygulanmadığı.D.2000 t. kısa vadeli ticari kredilere uygulamakta olduğu kredi faizi belirlenip bunun %50 fazlası oranında temerrüt faizine uygulanması gerekirken bilirkişi raporunda bu araştırmanın diğer bankaların uygulamakta oldukları temerrüt faizi dikkate alınmak suretiyle belirlenmeye çalışıldığı gözetilmeden faiz oranı yönünden bilirkişi raporunda belirtilen seçenekli görüş ve icra takip talebinde yer alan faiz oranı esas alınmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli değildir…” ( www. 3. H. bankanın temerrüt tarihinde. tüm bu durumlarda genelde kredi açma sözleşmesinin temelini oluşturan karşılıklı güven ilişkisi bozulur ve kredi açma sözleşmesinin feshi için ön şartlar oluşmaya başlar416. 19. 99/7929 K.1994 t. 2001/4137-466 sayalı kararı. s. HD 26. haksız bir davranışın olup olmadığı bilirkişi ile saptanması gerekir. 19.3. § 609 ) Yarg.D. 629.maddesinde ) temerrüt halinde. 17.D.2002 t. 11.4. 2003/1472 K. Kredi sözleşmelerinde temerrüt faizinin. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin ( 10.2000 t.döviz ve prefinans kredisini zamanında Kapatmaması sebebiyle davalı bankanın ödediği cezalar için müşteriye rücu su kötü niyet sayılamaz. Yarg. E. kredi alanın itirazının olması halinde bu konu incelenecek ve temerrüt faiz oranının makul ölçülerde bulunup bulunmadığı saptanacaktır418. bankaca yapılacak arttırmanın iyi niyet kurallarına uygun olması lazımdır. ( www.10.4.tr ).com. Yarg. E. Münferit ilişkideki bozukluk ayrılık prensibine göre diğer işlemleri doğrudan etkilemez. 99/8001 K. Kredi alanın üçüncü kişilere karşı yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi sebebiyle banka üçüncü kişilere bir ceza veya tazminat ödemişse bu ödediği cezalar için kredi alana rücu edebilir böyle bir durum kötü niyet sayılamaz417 Kredi açma sözleşmelerinde temerrüt faizi akdi faizin belli oranda fazlası olarak kararlaştırılabilir. KOCAMAN. 2000/2904. Faizin arttırılmasının bankanın tek taraflı iradesine bırakıldığı hallerde. 23. 13. Yarg.2003 “…. “Davalıların temyizi. sayılı kararları. 6.01. E. 6.2000 t. H. 639. 1993/101471994/10028 . bankanın kısa vadeli ticari kredilere uyguladığı cari kredi faizinin %50 fazlası oranında temerrüt faizi uygulanacağı öngörülmüş bulunduğundan mahkemece bu yön dikkate alınarak.7. E.

419 420 421 422 Yarg.145 olarak belirlenen temerrüt faizi oranından fazla talepte bulunulması haklı kabul edilemez419. 106 uyarınca süre vermek ve bu sürenin sonunda borç yerine getirilmezse sözleşmeyi feshetmek yoluyla menfi zararlarının tazminini talep edebilir422. ifa aşamasında müşteri ifayı kabul etmezse alacaklı temerrüdüne düşer. Örneğin yabancı para verilmesi şeklindeki kredilerde para değerinin düşmesi hallerinde edim tehlikesi kredi alanın üzerindedir420. ( KOSTAKOĞLU. s. teminat verme sözleşmenin tamamlanması için sadece bir ön şart değil aynı zamanda müşterinin ön ifada bulunmak zorunda olduğu bir yan borç niteliğinde kabul edilmektedir421. s. 1. . Kredi açma sözleşmesinde kredi alanın kendisine tahsis edilen krediyi kullanmaması. s. ifa bozukluğu oluşturmaz. aynı zamanda kredi alan karşılık bedelleri de ödemek zorunda kalır. m. Aynı zamanda bu durum kredi açma sözleşmelerinde bir fesih sebebi olarak düzenlenmektedir. HEERMANN. 81 hükmünce ifadan kaçınabilir.D. eğer sözleşmede müşteri için kullanma yükümlülüğü açıkça düzenlenmemişse sözleşmeye aykırılık. bankanın krediyi kullandırma borcunun ifası başlayacaktır. 326.1994 t. bu bağımsız nitelikte yan edim yükümlülüğüdür ve kredi müşterisi bu denetime izin vermezse yan edim yükümlülüğünün ihlali sebebiyle tazminat ödemekle yükümlü olur. Kredi açma sözleşmesinde müşterinin.128. Kredi açma sözleşmesinde müşteri genellikle teminat vermekle yükümlü olmaktadır. s. Kredi alanın talebi üzerine. s. H. 158. 19. Kredinin verilmesinden sonra teminat göstermekten kaçınma halinde banka BK. Müşteri tarafından yerine getirilecek olan teminat gösterme borcu. 328 STAUDER.125 ALICA. 93/423-94/719 sayılı kararı. banka tarafından mali durumu hakkında yapılacak denetimlere rıza göstermesi kararlaştırılabilir. Alacaklı temerrüdünün oluşumunda bankanın kusurunun bulunmaması halinde edim tehlikesi kredi alanın üzerindedir.2.201 ) STAUDER. s. HEERMANN. Müşterinin teminat vermeden kaçınması halinde banka BK m. sözleşmenin güvene dayalı nitelik göstermesi sebebiyle kredi açma sözleşmesinin unsurlarından biri sayılmaktadır.

. Ticari itibarın varlığına yönelik olarak banka kredisinden kaynaklanan zarar nedeniyle zarar eden üçüncü kişilere karşı bankanın kural olarak sorumlu olmadığı kabul edilmektedir. Bankaların Hukuki Sorumluluğu . kötü durumu gizlemeye yönelik bir amaç varsa bu da bir sorumluluk sebebidir. s. ticari itibarın devri bazı hallerde buna güvenip kredi alanla iş ilişkisine giren üçüncü kişilerin zararlarına yol açabilir.146 III) Üçüncü Şahısların Zararlarından Sorumluluk Kredi açma sözleşmesinde kredi veren banka. HOPT/MÜLBERT. 255. Banka. ödeme gücüne sahip olmayan bir kişiye kredi açabilir ve bu şekilde üçüncü kişiler karşısında yanlış kanaat uyandırabilir. s. bundan doğan zararı tazmin etmek zorundadır426. zarar vermeye yönelik bir kast olmamakla birlikte. 407. GUGGENHEIM. s. Banka tarafından yapılan değerlendirme başkası tarafından yorumlanmış ve yorum yapan kişi zarar görmüşse banka bu zarardan sorumlu tutulamaz. 407. Kreditrecht. 251. Tüm bu durumlarda ispat yükü zarar gören 423 424 425 426 BATTAL. Her gerçek veya tüzel kişi gibi banka da bir kimse ile ilişkiye girer veya ilişkisini devam ettirirken. kendi itibarını kredi alanın itibarı yerine geçirerek ona satın alma gücü temin eder. kural olarak durumu kendi menfaatlerine uygun değerlendirmek hakkına sahiptir. TEKİNALP. Banka. N. Müşteri tarafından kredinin kötüye kullanılması halinde bankanın üçüncü kişilere karşı sorumluluğu yoktur. s. GUGGENHEIM. 108. Güven aktarması. 258 BATTAL. s. Bu sözleşme kapsamında banka tarafından kredi alana güven aktarması gerçekleşir423. Mali durumu bozuk olan bir kişiye bilerek ve üçüncü kişileri aldatma amacıyla kredi açan ve üçüncü kişilerde hatalı güven duygusu uyandıran banka. GUGGENHEIM. 103. 107.. s. ancak taraflar arasındaki hukuki ilişki böyle bir hakkı yorum yapana verebilir424.. TEKİNALP. ancak banka aynı zamanda söz konusu kredinin kullanımını denetlemeden de sorumlu ise asli edimi bulunmayan kanuni borç ilişkisi teorisine göre sözleşme içi sorumluluğa tabi olabilecektir425. Bankaların Hukuki Sorumluluğu s. Banka zarar verme kastı olmamasına rağmen.

2' den kaynaklanan güven ilişkisi bulunduğu ve asli edimi bulunmayan kanuni borç ilişkisi teorisine göre sözleşme içi sorumluluk hükümlerinin de banka aleyhine uygulanabileceği de kabul edilmektedir430. Bankanın sorumluluğu için zarar görenin kusuru. Bankalar genelde belirli bir tutarın üzerinde teminatsız kredi kullandırmamaktadırlar ve teminatlı kredilerde ise kredi alanın mali durumuna baştan güvendikleri kabul edilmemektedir. s. GUGGENHEIM. s. Zarar gören müşteri olmasa da onunla kredi veren banka arasında MK. 252. 429 430 STAUDER. bu durumda sorumluluğa haksız fiil hükümleri uygulanabilecektir. 427 428 BATTAL. bu durumda banka.. zararı ve illiyet bağını ispatlaması gerekir. ( Roblot ) s. 109. s. teminatlı kredi nedeniyle başkalarının güvenip zarar görmesinden sorumlu tutulamaz. Bankanın.. Stoufflet.. Bankanın sorumluluğunun teminatsız kredide gündeme geleceği. Sorumluluğun tespitinde temel ölçü bankanın kredi verirken müşteriyi zor durumdan kurtarmayı amaçlamış olup olmadığıdır. s. Responsabilite. Ribert. s. .Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 92. s. banka bu krediden olağan karı sağlamayı amaçladığını ispatlarsa sorumlu tutulamaz. ( Fransız doktrini. bazı hallerde iyiniyet sorumluluktan kurtulmaya yetmeyecektir. 107. Kredi işleminden sonra. 253’ten naklen ). GUGGENHEIM. Bankaların Hukuki Sorumluluğu s. örneğin banka iflas etmesi muhtemel bir tacire iflası geciktirmek amacıyla kredi vermişse sorumlu tutulabilir ancak bunun için zarar mevcut olmalı ve bankanın bu kötü durumu bildiği yada bilmesi gerektiği ispatlanmalıdır 428 . 68. 109. Kredinin kamu hizmeti niteliği ve ekonomik önemi dikkate alınarak bankanın sorumluluğunun ağırlaştırılmasını önerilmektedir. 85. BATTAL. Vasseur. BATTAL. üçüncü kişi ile arasında bir sözleşme ilişkisi yoktur. 24.147 kişiye aittir. bu tür işlemlerin üçüncü kişiler için gerçek anlamda güven uyanmasına sebep olduğu kabul edilmektedir427. 255. s. s. önceden alacaklı durumuna geçmiş kişilerin paylaşacakları öz varlık kötü idare nedeniyle azalacaktır bu durum da haklı görülemez. Kredi alanın ekonomik durumu konusunda sadece üçüncü şahısları aldatmayı amaçlayan kredi açma sözleşmelerinin sonuç olarak hükümsüz olduğu ancak bankanın sorumluluğuna yol açacağı kabul edilmektedir429. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. GUGGENHEIM.

TUNÇOMAĞ. Arif. 161 ve benzeri maddelerdeki emredici hükümlerin belirlediği sınırların dışına çıkamazlar432. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. C. Bu denetleme yoluyla güçlü taraf durumundaki bankanın dayatmaları önlenmeye çalışılır. KOCAMAN. 1086. Bu şekilde önceden hazırlanan tipik kayıtlar için genel işlem şartları deyimi kullanılmaktadır434. s. . Bankalar müşterilerle ilişkilerinde önceden soyut olarak formüle edilmiş şartlar hazırlamakta ve bunlarla gelecekte kurulacak belirsiz sayıda ancak aynı türde hukuki işlemleri düzenlemekte ve içeriğini kısmen veya tamamen genel işlem şartlarının oluşturduğu kitle veya formüler sözleşme ortaya çıkmaktadır433. bu şekilde tarafların güçleri de eşitlenmiş olmaktadır431. s. Ünal Tekinalp’e Armağan. 104. hukuki durumları veya sosyal şartları nedeniyle eşit olmayan taraflar arasındaki ilişkilerde zayıf taraf lehine sınırlandırılabilmektedir. Bankaların Tacir ve Sanayiciler İle Yapmış Oldukları Genel Kredi Sözleşmelerindeki Genel İşlem Şartlarının Hukuki Açıdan Değerlendirilmesi ve Çözüm Önerileri. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP. Taraflar sözleşme özgürlüğü ilkesinin sonucu olarak özen borcunun ve sorumluluğun ölçüsünü genişletebilir ve daraltabilirler ancak BK. 493. 2’den kaynaklanan dürüstlük kuralı. 100. Öncelikle kanunun emredici hükümleri ve MK. I. İstanbul 2003. 99. 431 432 433 434 BATTAL. s. ahlaka ve adaba uygunluk ilkeleri genel sınırları oluşturur. s. Bu sınırlandırma ihtiyacı özellikle eşit olmayan imkanların yoğun şekilde yaşandığı banka ilişkilerinde ortaya çıkmaktadır. 155.148 § 8) GENEL İŞLEM ŞARTLARININ VE HÜKÜMLERİN DENETİMİ I) Yürürlük Denetimi Sözleşme özgürlüğü ilkesi. Genel işlem şartlarının bağlayıcılıklarının denetlenmesi ikinci sınırlamadır. 157. Sözleşme özgürlüğü ilkesi bankaların taraf olduğu hukuki işlemlerde temelde üç yönden sınırlanmıştır.

Genel işlem şartı kullanımının ticari teamül haline geldiği branşlarda açık ve zımni bir atıf olmasa dahi tacir sözleşmenin kurulması yönündeki kabul beyanı ile genel işlem şartlarının sözleşme içeriği olduğunu kabul etmiş olacaktır. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda bir genel işlem şartının müzakere edilip edilmediği konusunda ihtilaf olması durumunda ispat yükü düzenlenmiştir. 6/5 Yönetmelik m. Yeşim M. Genel işlem şartları kullanan tarafın bunları sözleşmeye dahil etmek amacıyla açık bir beyanda bulunması ve bu beyanının karşı tarafça kabulü en güvenli ve tartışma oluşturmayacak yoldur. Ancak uygulamada müşteri kendisine sunulan metni açık ve örtülü olarak kabul edebilir. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması Sorunu Çerçevesinde Genel İşlem Şartlarının Denetlenmesi. Banka. Yeşim. Yasa hayatın doğal akışına uygun bir düzenleme ile genel işlem şartının pazarlık konusu edilmeyeceğinden yola çıkmış ve ispat yükü dağılımı getirmiştir. TEKİNALP. bunun aksini iddia edenin ispat etmesi gerekir. TKHK m. 6/3 hükmünce bir sözleşme hükmü önceden hazırlanmış ve standart sözleşmede yer alması sebebiyle tüketici içeriğine etki edememişse o sözleşme hükmünün tüketici ile müzakere edilmediği kabul edilmektedir.149 Genel işlem şartlarının sözleşmenin içeriği haline gelmesi için bunların müşterinin okuyup anlayabileceği tarzda kaleme alınmış olması lazımdır. s. s. 5/3 )436. s. Kredi açma sözleşmesinde ise kredi alan taraf tacir olmaktadır ve genel işlem şartlarının güven kuramı esaslarına göre sözleşme içeriği olmasında tacirlerin tüketicilere nazaran daha az korunacağı kabul edilmektedir.. Türk Hukuku bakımından ise TTK m. 2 hükmü 435 ATAMER. 299 ( 291–331 ) 436 . 102. Genel İşlem Şartlarının Denetiminde Yeni Açılımlar. İstanbul 2001. Alman ve İsviçre Hukukunda tüketici ve tacir ayrımı istisnasız olarak kabul edilmekte ve genel işlem şartı kullanımı konusunda tacire açık uyarı yapılmasa dahi bunlarla bağlı olacakları kabul edilmektedir. ATAMER. Kocayusufpaşaoğlu Armağanı. Bu durumda Genel işlem şartları içinde yer alan sözleşme hükümlerinin pazarlık konusu edildiğini bu şartları kullanan ispat edecektir ( TKHK m. 271. Müşteri çoğu zaman kendisine sunulan metni değiştirme ümidi olmadığı ve anlayamadığı için okumadan imzalamaktadır bu durum global kabul olarak adlandırılmaktadır435.

28. Türk. 21. Sözleşmenin tümü dikkate alındığında işlem hayatı bakımından normal sayılandan farklı. Tacirlerin de kurdukları sözleşmelerde deneyimsiz olma ihtimalleri vardır ve bu durumda tacirlik sıfatı teknik bir sıfata değil somut olayda şahsın beklenmeyen bir hükmün etkilerini değerlendirebilecek kadar deneyime sahip olup olmadığına göre değerlendirilecektir. s. 22. Alman hukukunda da beklenmeyen hükümlerin sözleşme içeriği olamayacağına ilişkin esasların tacirlere uygulanacağı ve onların da beklenmez hükümlere karşı korunacağı kabul edilmektedir440. Bir tacirin genel işlem şartları çerçevesinde sözleşme kurmaktan başka imkânı olmaması halinde onun da zayıf taraf olarak kabul edilmesi mümkündür439. Alışılmamış kayıtlar geçersiz sayılırken. N. 457 ATAMER. Bankaların Kredi Sözleşmelerinden Kaynaklanan Sorunlar ve Hukuki Çözüm Yolları. işleme yabancı bir hüküm söz konusudur438. 793. Kredi Sözleşmeleri. ATAMER. 221. Banka. LARENZ/WOLF. Uyuşmazlık halinde hakim açık olmayan şartları metni kaleme alan aleyhine yorumlayacaktır. Kural olarak sadece zayıf ve deneyimsiz olan taraf beklenmezlik kuralına dayanabilirse de bu kişinin mutlak anlamda tüketici olması gerekmez. 439 440 438 437 ATAMER. Standart banka sözleşmelerinde müşteri için şaşırtıcı. onları ATAMER. TEKİNALP. beklenemez hükümlerin özellikle global kabul halinde sözleşme içeriğine dahil olmaması sağlanmaktadır. s.150 esas alındığında tarafların irade beyanlarının yorumunda ticari teamüller dikkate alınacaktır437. 278. s. NUISSL. s. İstanbul 2001. iki tarafında üzerinde uzlaştığı. 22. Kredi Sözleşmeleri. beklenmez ve şaşırtıcı olma ile kastedilen ise bir hükmün somut olayda müşteri ve işletme arasında kurulan sözleşme bakımından ilgili çevrede beklenmez olmasıdır. BGE 109 II 452. Yeşim. Kredi Sözleşmeleri. 22. Kişilik haklarına aykırı. sözleşme çekirdeğini mantıklı ve anlamlı bir şekilde tamamlamayan. . AT. Alman ve İsviçre Mahkemeleri ve doktrin bu tür şartların uyuşmazlık halinde hakim tarafından inceleneceğini kabul etmektedir. şaşırtıcı kayıtlar sözleşme içeriğine dahil edilmeyeceklerdir. Kredi açma sözleşmesinin tarafı olan tacir için dahi bazı hükümlerin beklenemez ve şaşırtıcı olarak kabul edilmesi mümkündür. İTO Yayın No: 2001/08. PALANDT/HEINRICHS § 138 N. s. s.

Borçlar kanununun sözleşme içeriği hakkında getirdiği temel kısıtlamalar 19 ve 20. s. H. N. kamu düzenine aykırı ve imkansız olamaz. s. Okunmadan kabul edilmiş bir sözleşmenin kısmen veya tamamen güven ilkesinin sınırları dışına çıkması ve işletmenin dikkat çekmemesi halinde müşteri o hükmü hesaba katmayacaksa. Hirsch’in Hatırasına Armağan. genel işlem koşullarında yer alan açık olmayan. Genel İşlem Şartları.151 sınırlayan kayıtlar hükümsüz olacaktır441. hükümlerin açık şekilde kaleme alınmış olması hallerinde hakimin sözleşmeye müdahale imkanı kalmamaktadır. s. 142. 21 ) açıkça düzenlenmiştir. 115. 1998.1998 t. BGE 109 II 213. 3.D. 125-147 ). 1100. Ünal. GİŞ. s. özellikle genel işlem şartlarının ticari teamül olduğu konularda sınırlı olarak uygulanabilecektir. 2. İstanbul 1986. NUISSL. Bu durumda son çare olarak içerik denetimi yapılabilecektir. Yarg. ATAMER. 2/2 ve gabin sebebiyle sözleşmeyi iptal KOCAMAN.6. Okunmadan veya açık atıf yapılmadan kabul edilmiş hükümlerin sözleşmenin içeriğine dahil olmayacağı kuralı. Ernst E. kredi alan tarafın tacir olduğu kredi açma sözleşmelerinde. II) İçerik Denetimi Yürürlük denetimi ve yorum kuralları yoluyla müşteriler genel işlem şartlarına karşı korunabiliyorsa da bu imkanlar ancak kısmi bir koruma sağlayabilmektedir. sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan genel işlem şartlarının yazılmamış sayılacağı ( BKT m. Bu hükümlere göre sözleşme hükümleri emredici hükümlere. anlaşılmaz koşulların düzenleyenin aleyhine karşı tarafın lehine yorumlanacağı ( BKT m. Sözleşme görüşmelerinde genel işlem şartları kullanımının ve içeriğinin özellikle vurgulanmış olması. TEKİNALP. 221. ahlaka. bu durum global kabul hallerinde de geçerlidir442. 442 441 . 4263/6098 sayılı kararı YKD. 23 ). ( s. Adalet Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Borçlar Kanunu Komisyonu tarafından hazırlanan Borçlar Kanunu taslağında. beklemediği bir sonuç meydana getiriyorsa söz konusu hüküm geçersizdir. Bunlarla birlikte hakkın kötüye kullanılması yasağını düzenleyen TMK m. 1141. maddelerden çıkmaktadır.

Banka Sözleşmeleri. s. 275. bu durumda bir sınırlama oluşturmaktadır. ATAMER. s. şeref ve itibarının zedelenmesi kabul edilemez446. GİŞ. KOCAMAN. m. ATAMER. 1106. sözleşmenin güçlü tarafının dayatması ile zayıf tarafın kişiliğini. mürekkep faiz yasağı ile ilgili TTK m. 139/1. 126–127. s. 1105. . Özellikle sorumsuzluk anlaşmaları hakkında sınırlamalar ( BK. halin icabı olan bankaların benzer işlemlerdeki uygulamaları TEKİNALP. A) Emredici Hukuk Kurallarına ve Kişilik Haklarına Aykırılık Genel işlem şartı içeren sözleşmeler diğer tüm sözleşmelerde olduğu gibi kanunda belirlenmiş emredici hükümlere uygun olmak zorundadır.25. s. ekonomik varlığını. 99. 100 ). m. satıcının tekeffülü konusunda BK. Kredi Sözleşmeleri. Kamu düzeninin sağlanması amacıyla konulmuş bulunan kamu hukuku hükümlerinin de özel hukuka doğrudan ve dolaylı olarak etkileri olmaktadır. Genel işlem şartları içinde bu hükümlere aykırılık olması BK m. s. 156. 21’de bazı hallerde sözleşme içeriğine müdahale imkanı vermektedir443. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Bu durumda kredi açma sözleşmesine dayanılarak kullandırılan kredinin faiz tahakkuk süresi yönünden sözleşmede oluşan boşluk. Kredi Sözleşmeleri. s. 196. KOCAMAN. zamanaşımı sürelerinin kısaltılamayacağı ile ilgili BK m. AKYOL. 20 uyarınca şartları batıl olmasına sebep olur. Banka. Örneğin kredi açma sözleşmelerine getirilen kredi kullanma sınırları ve şartları sözleşme özgürlüğüne doğrudan etki yapmaktadır444. 114 vd. 23 hükmünce batıl sayılması bu sınırlamalara örnek oluşturmaktadır445. 444 445 446 443 BATTAL. s. 230 hükümleri. kefalet sınırı ve yazılı şekil konusunda BK m 484/1. Örneğin kredi açma sözleşmesinde dönem faizlerinin ikişer aylık sürelerde hesaplanıp anaparaya ilave edileceğine dair hüküm TTK’nun 8/2 maddesine aykırı olduğundan geçersiz sayılacaktır. m. 189. 147. Sözleşme eşitliğinin ve adaletinin hedefi zayıf olanı korumaktır. 8/2 ve kişilik haklarını ihlal eden hükümlerin TMK m. TEKİNALP.152 imkanı veren BK. 26. Aşağıda içerik denetimine ilişkin imkânlar kısaca açıklanacaktır.

153 dikkate alınarak. Emredici hukuk kurallarına aykırılığın yanı sıra bazı hallerde yedek hukuk kurallarına aykırılık ta kamu düzeni ihlallerine sebep olabilir.D. 19 ahlaka aykırılığı da sözleşme içeriğine ilişkin sınırlamalar içerisinde saymıştır. Kredi alanın sınırlı ehliyetsiz olması halinde kredi açma sözleşmesi ancak kanuni temsilcinin onayı ile geçerli hale gelebilir. eşitlik ilkesi. Eğer teminat anlaşması kredi açma sözleşmesinin içeriğine dahil edilmişse bunun geçersiz olması veya belirsizliği tüm kredi açma sözleşmesinin geçersizliğine sebep olabilir çünkü banka bu teminatlar karşılığı kredi ilişkisine girmeye razı olmuştur. toplumda var olan temel değer yargıları dikkate alınmalıdır.96/6-96/2976 ( www. 172 ) gibi ilkeler bu yoldan sözleşme içeriğinin sınırını oluşturabilir448. Türk hukukunda özellikle faiz 447 448 Yarg. s. Ehliyete ilişkin hükümler emredici nitelikte olduğu için aksi genel işlem şartlarıyla kararlaştırılamaz. 25 ).tr ) ATAMER. B) Kamu Düzenine ve Ahlaka Aykırılık Kamu düzenine aykırılık BK m. tüketicilerin korunması ( AY m.com. yasaya. bu onay verilene kadar sözleşmenin geçerliliği askıdadır. bu hususlar sözleşmenin kuruluş şartı niteliğinde ise eksiklikleri sözleşmenin tamamlanmasına engel olur. BK m. hukuki işlem ehliyetine sahip olmayan kişiler tarafından yapılan tüm kredi işlemleri hükümsüzdür. Sosyal hukuk devleti ilkesi ( AY m.kazanci. Kredi açma sözleşmesinin hükümsüzlük sebeplerinden biri kredi alanın ehliyetsizliğidir. 19. Kredi Sözleşmeleri. Yazılı olmayan hukuk normları ve hukuk düzeninin temel yargıları da bu kavramın içeriğine dahildir. . Anayasa kuralları da kamu düzeni kavramı yoluyla dolaylı olarak özel hukuk alanına uygulanabilir. 19 da düzenlenmiş bir sözleşme içeriği sınırıdır. üçer aylık dönem sonlarında faizin tahakkuk ettirilmesi gerektiği şeklinde yorumlanarak doldurulması. Kişiler arsındaki sosyal ilişkileri düzenleyen. hak ve nesafete uygun olur447. 33. Teminatlara ilişkin anlaşmaların şekil eksikliği veya irade bozukluğu gibi sebeplerle hükümsüz olması hallerinde de kredi açma sözleşmesinin hükümsüzlüğü veya feshi mümkündür. H.

193. PALANDT.154 konusunda ahlaka aykırılık denetiminin uygulanmasının yerinde olacağı belirtilmektedir. banka kayıtlarının tek delil olacağı gibi hükümler ahlaken kabul edilebilir bulunmamaktadır449. Burada faiz kredi kullandırma karşılığında alınan edim niteliğindedir. AKYOL. N. 671. 5. hafiflik veya tecrübesizliğinden ileri gelmiş olması durumudur. Üstün bir durumda hatta fiili bir tekel durumunda olan bankaların kredi açma sözleşmelerine koydukları. 1388. karşılıklı edimler arasında açık bir nispetsizlik bulunması ve bu durumun.). Kredi alanın ekonomik 449 450 451 452 AKYOL. 221 AKYOL. faiz oranlarını sonradan tek yanlı arttırma ve bu durumda ödeme yapılmazsa vadeden önce asıl alacakların muaccel olması gibi hükümlerin ahlaka aykırılık sebebiyle batıl olacağı savunulmaktadır. edimler arası dengeyi bozan bir durumun varlığı ekonomik olarak incelenecektir ( BGH 1951. uzmanların yardımıyla hazırlarken. s. s. 1032. § 138 N. BK m. s. sözleşmenin kuruluşu sırasında genel işlem şartlarıyla karşılaşan taraf kısıtlı bir zamanda. 92. KOCAMAN. bu durum ise gabinin sübjektif koşulu olan tecrübesizlik koşulu olarak nitelenebilir450. 1884. 686. 21. NUISSL. Borçlar. Örneğin yüksek ve aşırı faize karşı gabin hükümlerine dayanılabilecektir451. 1962. N. Borçlar. Kredi ilişkisini sebepsiz olarak bitirme. anlam ve önemini tam kavrayamadan kabul etmektedir. N. 221. 1109. bu durum bazı hallerde karşılıklı edimler arasında uygunluk ve denge bulunması kuralına aykırılık oluşturabilmektedir452. Kredi açma sözleşmesinde para ödüncü şeklinde kredi kullandırılması halinde müşteri komisyon yanında kullandığı nakit karşılığı belli oranda anapara faizi verme borcu altına girmektedir. 1580. NUISSL. gabine uğrayanın müzayaka. CANARIS. s. 1966. kredi alanı aşırı derecede yüksek faiz oranlarına razı edebilmektedir. 1955. . kredi açma sözleşmesinde ekonomik bakımdan güçlü durumdaki banka. 179. 622. Banka sözleşmeleri. C) Gabin Gabin. STAUDER. BGH WM 1959. 114. 1964. s. Genel işlem şartları kullanan taraf bunu büyük bir özen ve dikkatle. gabine uğrayana sözleşmeyi iptal hakkı vermiştir. 962.

221. s. Kredi açma sözleşmesinde talep edilen faiz tutarı ve komisyonlar bazı hallerde aşırı derecede yüksek kararlaştırılabilir ancak normal şartlara göre piyasada aşırı nakit sıkıntısının olması. 622. N. 1959. amacı ve sözleşme şartlarına göre objektif olarak tespit edilecektir. 221. Bazı hallerde özellikle enflasyonun düşük olduğu şartlarda uzun vadeli kredilerde % 6 faiz oranı yüksek kabul edilmiş. diğer bütün sözleşme koşulları ve yan edimler dikkate alınacaktır. N. 73. Kredi sözleşmesi. 519. ( naklen. Taraflardan birinin genel işlem şartı kullanma yoluyla yararlar edim kavramı içinde alınabilecektir. Edimler arasındaki nispetsizlik işin niteliği. münferit sözleşmedeki riskin normal şartlara göre yüksek olması sebebiyle bu yüksek faiz oranı bu özel şartlar sebebiyle uygun sayılabilir454. . CANARIS. BGH NJW 1959. ispat kurallarını düzenleyen çok sayıda hüküm içerir ve bunların değerlendirilmesinde edimler arası dengesizliği tespit etmek güç olabilecektir456. ifa etmemenin sonuçlarını. NUISSL. BGH WM 73. 518. 1725. kredinin getirisi. NUISSL. Tarafların edimleri arasındaki dengesizlik tespit edilirken sadece asli edimler değil. 1377. s. 1379. kredi işlemlerindeki genel durum. 453 454 455 STAUDER. N.155 imkanlarını ve faaliyetlerini aşırı derecede kısıtlayan yüksek miktarlı teminatların kararlaştırılması da kredi açma sözleşmesinin iptaline sebep olabilir453.. gabin hükümlerinin aşırılık ve nispetsizlik gibi şartlar aranmadan sözleşme hükümsüz sayılmıştır. 221. 349. BGH 1967. Edim kavramı geniş yorumlansa da genel işlem şartları ve sözleşme koşullar. 1966. 1401. s. 74. NUISSL. 93 ) 456 ATAMER. Söz konusu Alman Federal Mahkeme kararında kredi açma sözleşmesinde % 90 oranında faiz kararlaştırılması. 190. bulunması halinde gabin sebebiyle sözleşme geçersiz olabilecektir455. 225. parasal durum. eğer taraflar arasında kara ve zarara katılma şeklinde bir gizli şirket anlaşması yoksa sözleşmenin hükümsüzlüğüne sebep olacak bir hüküm olarak tespit edilmiştir. Nispetsizliğin tespitinde temel alınacak kıstaslar ekonomiktir. imkânlar ve riskler her olayın özelliklerine göre dikkate alınacaktır. 28. 92. münferit kredi ilişkisinin niteliği ve bu ilişki ile ilgili bankanın aldığı risk dikkate alınacaktır. N. STAUDER. bu durumda dengesizliğin açık olması halinde objektif şart gerçekleşmiş sayılacaktır. Sözleşmenin kuruluşu ve devamı sırasında oluşan ücretler. 30. Gabini ileri sürmenin bir yıllık süreye bağlı olması ve geçersizlik durumunu hâkimin resen dikkate alamaması bu yolla denetim imkânını önemli ölçüde sınırlandırmaktadır. PALANDT/HEINRICHS § 138 N.

karşı tarafa dürüstlük kurallarına aykırı olarak zarar verici veya durumunu ağırlaştırıcı nitelikte olanların geçersiz olacağı hükme bağlanmıştır ( BKT m. bunun zorunlu şart olmadığı kabul edilebilmelidir. Adalet Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Borçlar Kanunu Komisyonu tarafından hazırlanan taslakta da genel işlem koşullarında yer alan hükümlerden. İşletmeye takdir hakkı tanıyan birçok Genel işlem şartına bu hüküm uygulanabilecektir. s. KOCAMAN. . 2’ye dayanan kararlar vermiştir. Kredi açma sözleşmesi içeriğinde hükümsüz şart sözleşme ilişkisinin devamı için hayati ve asli nitelikte olmamalıdır. III) Genel İşlem Şartlarında Geçersizliğin Sonuçları Kredi açma sözleşmesinin hükümlerinden sadece bir tanesi iyiniyet kurallarına. H.D’de genel işlem şartlarına dayanarak bankanın faiz oranını tek taraflı olarak artırması durumunda MK m. ikinci fıkrası ise hakkın kötüye kullanılması yasağını düzenlemektedir. özellikle kredi alanın menfaatinin bulunması halinde sözleşmenin devam edeceği kabul edilmektedir. 19. burada mevcut bir hakkın sınırları belirlenmektedir457. 25 ). Kredi sözleşmeleri. 1109. kamu düzenine aykırı ise bu durum sözleşmenin tamamının hükümsüz hale gelmesine sebep olmaz. s. söz konusu hüküm hakların açıkça kötüye kullanılmasının hukuken himaye edilmeyeceğini ifade etmektedir. Kredi açma sözleşmeleri için Yarg. ancak taraf iradeleri ve işin niteliğine göre bu şart olmaksızın da sözleşmenin gerçekleşebileceği.156 D) Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağına Aykırılık Medeni Kanunun 2’nin birinci fıkrası dürüstlük kuralını. 2/2 çerçevesinde kullanılabilecektir. bu konu aşağıda tek taraflı faiz artırma kararlarının geçerliliği bölümünde ayrıca incelenmiştir. 457 ATAMER. 30. Örneğin faizi dilediği gibi arttırma veya dilediği zaman ifa etme hakkının tanındığı hallerde bu hak işletme tarafından ancak MK m.

maddesi hükmünce sözleşmenin tümünün geçersizliği söz konusu edilemez. 222. 146. yok sayılan bu hükümle sözleşmede oluşan boşluğun tarafların ittifakı ile doldurulması mümkündür. N. Adalet Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Borçlar Kanunu Komisyonu tarafından hazırlanan taslakta da kısmi hükümsüzlük yönünde çözüm benimsenmiştir. Bu durumda. 458 459 460 461 462 CANARIS. Tasarıda bu konu yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi başlığı ile düzenlenmiştir ( BKT m.’nun 20/1. maddeleri ile M. NUISSL. Kredi sözleşmeleri konusu yönünden normal şartlarda kanuna. N. ahlak ve adaba aykırı olmadığından kural olarak. kredi açma sözleşmelerinde kanunun tanıdığı sözleşme özgürlüğü sınırını aşan hükümlerin varlığı halinde. banka ödediği krediler için faize ve ücrete hak kazanır459.’nun 4. yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak olduğunu ileri süremez.157 bu durumda kısmi hükümsüzlük söz konusudur458.K. 167 CANARIS. Bu durumda düzenleyen. PALANDT/THOMAS § 817 KOSTAKOĞLU. maddesinde düzenlenen kurallara göre sözleşmenin oluşumunda tarafların gerçek iradesini araştıracak. . icabı hal benzer işlemlerdeki uygulamalara göre belirlenecektir. 1113. kural olarak burada da ileriye etkili olarak sözleşme sona erdirilir. BK. hak ve nesafete uygun bir yorumla sözleşme boşluğunu dolduracaktır. 222. s. s. Kredi açma sözleşmesinin tamamının geçersizliği söz konusu olursa sürekli borç ilişkilerine ait sonuçlar gerçekleşir. halin icabına. 626. 2/2 ve 18. 20/2 hükmünden farklı bir düzenleme getirmiştir462.” Taslak BK m. N. Bu hükme göre “sözleşmenin yazılmamış sayılan genel işlem koşulları dışındaki hükümleri geçerliliğini korur. 187 KOCAMAN. N. sözleşme tümüyle hükümsüz olmayacak. STAUDER. 625. SCHOEN. Taraflar arası uyuşma gerçekleşmezse hâkim BK m. özgürlük sınırını aşan sözleşme hükümleri yok farz edilecektir461. 22 ). Taraflar iade için sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanırlarsa da tasfiye şartları asıl sözleşme olan kredi açma sözleşmesi hükümlerine ve genel işlem şartlarına tabi olacaktır460. sözleşme hükümlerinin bütünlüğü içinde. NUISSL.

Kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi oluşturan bir sözleşmedir.130.1/87. German Banking Law. s. BATTAL. sürekli borç ilişkilerinde taraflar sözleşmenin sona erme tarihini kuruluş sırasında belirleyebilirler veya sözleşmeyi belirsiz süreli olarak kurabilirler. s. kredi açma sözleşmelerinde serbest fesih imkanı veren hükümler yoluyla tedbir alarak batık krediler sebebiyle zarara uğramamaya çalışmaktadırlar. 17. N. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. AVANCINI/IRO/KOZIOL.158 § 9) SÖZLEŞMEDEKİ HÜKÜMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ I) Bankanın Tek Taraflı Fesih Yetkisi Kredi açma sözleşmelerinde kredi veren durumundaki bankaların sözleşmeyi tek yanlı olarak feshetme yetkisi genel işlem şartlarında düzenlenmektedir.K. 226. N. s. bu tür sözleşme koşullarının kredi alanı çok zor durumda bıraktığı ve işlemin iyiniyet kurallarına aykırı olduğu da bazı yazarlarca 463 464 SELİÇİ. . belirli ya da belirsiz süreli sürekli borç ilişkilerinde sözleşmeyi süresinden önce mehil vermeden. Belirsiz süreli sürekli borç ilişkilerinde taraflar fesih için uygun bir mehil vererek sözleşmeye sona erdirme imkânına sahiptirler. 145. Serbest fesih yetkisinin B.’nun 19. Kredi alana güvenin azaldığı. 217. ve 82. NUISSL. Fesih düzenlemesinde söz konusu olan. Bankalar. sebep göstermeksizin ve ileriye etkili olarak sona erdirebilme imkânıdır. KOSTAKOĞLU. Kreditrecht. 158. 243. s. taraflar haklı bir sebebin varlığı halinde bir fesih süresine bağlı kalmaksızın sözleşmeyi feshedebilirler bu ise olağanüstü fesih imkânıdır463. 262. 132-156 vd. 526 N. HUBNER. HOPT/MÜLBERT. kredinin açılmasına sebep olan şartların kaybedildiği ve kredi alanın mali durumunun bozulduğu hallerde bankaların kredi açma sözleşmesini derhal feshedebileceği ve bu sebeple sorumlu olmayacakları genel olarak kabul edilmektedir464. s. LOMBARDINI. bu durum olağan fesih olarak tanımlanmaktadır. GUGGENHEIM. N. s. maddelerine aykırı olduğu. Bunun yanında.

368. Banka ile müşteri arasındaki ilişki belirsiz süreli ise iki tarafta uygun bir süre vererek sözleşmenin feshini ihbar edebilir. s. 32. Kredi açma sözleşmesinde müşteri borçların sözleşmeye uygun şekilde yerine getirileceğine güvenerek bu ilişkiye girmektedir. I. N. İSO Yayını. SEROZAN. s. 116. 32 vd. 102. LARENZ. AVANCINI/IRO/KOZIOL.1/87. İşletmelerin Ödeme Güçlüğü Sorunları ve Banka İlişkileri Sempozyumu.. Bankaların Genel İşlem Şartları Şeklinde Düzenledikleri Kredi Sözleşmelerinin Özellikleri ve Hükümleri. s. ve 82. s. AKYOL. Hasan. s. GUGGENHEIM. Yargıtay ve doktrin genel olarak bankaya tek taraflı fesih yetkisi veren hükümlerin objektif iyiniyet kurallarına uygun şekilde kullanılması halinde geçerli olacağını kabul etmektedir ( TMK m.159 belirtilmektedir465. SELİÇİ. 172. SELİÇİ. s. maddelerinin sağladığı çözümler ve haklı sebeple fesih imkânı varken bankalara diledikleri anda. Sözleşme serbestliğinin bir sonucu olarak belirsiz süreli sürekli borç ilişkilerinde taraflar herhangi bir sebebe bağlı olmadan sözleşmeyi sona NERAD. 470 471 . bu güven sadece bir kez talep ettiği kredinin sağlanmasına yönelik değil. s. 104. dürüstlük kuralı özel olarak önemli hale gelir ve ilişki süresince ortaya çıkan sonuçların ortadan kaldırılamaması gibi sonuçlar doğar469. NUISSL. 34. ileride doğacak kredi ihtiyaçlarının da sağlanacağına ve iadenin de şartlara uygun şekilde isteneceğine duyulan güvendir470. bir süre tayin etmeden fesih imkânı sağlayan bu tür hükümlerin geçerli sayılması bankanın haksız yere korunması anlamındadır466. Kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi oluşturan bir sözleşmedir ve sona erme şekilleri bu niteliği sebebiyle özellikler gösterir. s. 644. CANARIS. OĞUZMAN/ÖZ. Banka sözleşmeleri. N. 415. 170-183 ) . 411. ( s. banka açısından bir süre tayin etmeden fesih imkanının genel işlem şartları içinde yer verilmesi. N. ZGB Art. s. Sürekli borç ilişkileri taraflar arasında güven ön plana çıktığı için istikrarlı bir hukuksal bağ ve sıkı kişisel ilişki oluşturur. Kredi Sözleşmeleri. Atamer’e göre ise. 466 467 465 KOCAMAN. 1121. 176. Sürekli borç ilişkilerinde sözleşme tarafları. s. yasanın temel ilkelerine ve kamu düzenine aykırı kabul edilmelidir. s. ALICA. Borçlar Kanununun 106. 2. İstanbul 1993. WEBER s. sözleşmenin istikrarlı şekilde devam edeceği inancıyla sözleşme yaparlar468. Sürekli borç ilişkileri ani edimli olanlardan daha sıkı ve daha güçlü bir güven ilişkisi kurmaktadır471. 146. 44 ) 468 469 SELİÇİ. 2/2 ) 467. 217. ( ATAMER. KOSTAKOĞLU.

217.1/87. Banka tarafından kullandırılan kredinin tehlikede olması veya kredi alanın ödeme zaafına yaklaşması hallerinde fesih yetkisinin kullanılması hukukun emredici kurallarına aykırılık oluşturmaz. 472 CANARIS. 652. N. s. NUISSL. 108. cari hesap bakiyesinin iadesini talep etmek yetkisinin bankaya tanınmasına ilişkin hükmü ekonomik faaliyet hürriyetini kısıtlayıcı olarak kabul etmemiştir. s. H. Vadesiz kredi sözleşmelerine dayanılarak açılan ve cari hesap şeklinde işletilen vadesiz krediyi kullanan kredi müşterisinin kullandığı kredinin bir kısmını veya tamamını dilediği zamanda bankaya iade edip tekrar limit içinde kullanması ve cari hesabı sıfırlaması veya kapatması hakkına sahip olması karşısında. keyfi olmamak üzere önelsiz kullanılabilir. kredi veren bankanın da aynı haklara aynı hakları sözleşme ile sağlamasında yararlar dengesi yönünden bir sakınca görülemez. 1994/6472-11467 sayılı karar ( Yargıtay bu kararında. bankanın krediyi hiç kullandırmaması halinde müşteri önemli zararlara uğrayabilecektir473. 226. 25. kural olarak belli bir önel verme şartıyla kullanılabilecek bu yetki haklı sebeplerin varlığı halinde. 526 N. s. 19. maddesindeki iyiniyet kurallarına uygun kullandığı kabul edilemez ve yapılan fesih de geçersiz olur.’nun 2. N. Kredi müşterisi. bankaya teminatlarını teslim etmektedir. s. Banka Sözleşmeleri.11. maddesindeki objektif iyi niyet ve 2/2.K. Kredi kullandırmaktan serbest şekilde vazgeçmeye yönelik banka lehindeki kayıtlar geçersiz olacağı gibi müşteri kredinin verilmemesi sebebiyle uğradığı zararlarının tazminini bankadan talep edebilir474. Sürekli borç ilişkisinin istikrar ve güven unsurları keyfi bir fesihle karşılaşan tarafın menfaatlerini korur. banka tarafından bu hakkın kullanılmasında MK’nun 2. meğer ki.. 157. vadesiz kredi sözleşmelerinde bankanın dilediği zaman kredileri azaltmak ve kullanımını durdurmak veya kesmek . Bütün sürekli borç ilişkilerinin sona erdirilmesi dürüstlük kuralı ile sınırlandırılmıştır472. sözleşmenin kurulması ile kredi açılacağına güvenmekte. AVANCINI/IRO/KOZIOL. kredi limitini azaltma veya kredinin tamamını her an kesme hakkına kayıtsız şartsız sahip olacaklarını düzenlemektedirler. 262.160 erdirme hakkına sahiptirler. 652. CANARIS. LOMBARDINI. Kreditrecht. .1994 t. Bazı sözleşmelerde bankalar kredi açma sözleşmelerine ekledikleri kayıtlarla fesih yetkisinden dahi söz etmeden. kısa bir süre sonra feshedildiğini beyanla iade istemesi halinde bankanın sözleşmede kendisine tanınan hakkı M.D. Yarg.GUGGENHEIM. maddesindeki hakkın kullanılmasının suiistimal . N. German Banking Law. Süresiz bir kredi açma sözleşmesine dayanarak kullandırılan bir kredinin haklı bir neden olmaksızın. 102. HOPT/MÜLBERT. HUBNER. N. N. Banka tek taraflı fesih yetkisini kullanırken bu hükmün uygulanmasında objektif iyiniyet kurallarına uygun davranmalıdır. 217. NUISSL. 473 474 AKYOL. N. açılmış bulunan krediyi tamamen veya kısmen kullandırmama. 17.

554.tr ). zararın oluşumuna kredi alan kuruluşun idaresinin yol açıp açmadığı tespit edilecektir.” şeklindeki davada. Fesih hakkının kullanılmasında taraf menfaatlerinin karşılaştırılması haklı fesih durumunun belirlenmesinde genel olarak benimsenen bir yöntemdir. Kredi alanın kredi açma sözleşmesinin feshi. Kredi alanın mali durumunun ciddi şekilde bozulması sebebiyle sözleşme tek yanlı olarak feshedilebilecektir. 102.davacının üstlenildiği taahhüt işlerinin aksaması veya bir kısmının ihale makamlarınca feshinin objektif nedenlerinin neler olduğu. s. Kusur esasından hareketle kaçınılması gerekli bir hafiflik ve ihmalle fesih hakkının kullanılması ölçütü kusur kavramı ve derecelerinde belirsizlik sebebiyle eleştirilmiştir475.1/87. kredi veren bankanın kredi sözleşmelerini tek yanlı feshi ve hesabı kat'ının hakkın kötüye kullanılması olup olmadığı. 655. SELİÇİ. bu kalemlerden oluşan ( 25.. 149. bununla birlikte fesih hakkının amaç dışı kullanılması ve saptırılması kriteri de kullanılmaktadır476. HD.161 Fesih hakkının kötüye kullanılması konusunda çeşitli ölçüler belirlenmiştir. karar sonucu davacının birkaç önemli ihaleyi kaybettiği. davalının sözleşmeye aykırı davranmasından dolayı manevi tazminat istenemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile ( 10 ) milyar TL. hesapları kat'ına bağlı bir zararı varsa bunlar tespit edilecek bankanın kusuru ve kötü niyeti varsa zarar tazmin edilecektir478. 3. s. CANARIS. genel ekonomik durum gibi tüm veri ve olgular göz önüne alınarak. N.nun 89/1 maddesine göre yapılan hacizlerin ve haciz ihbarnamelerinin bankacılık usul ve teamülleri ile etiğine aykırı olduğu.331. bu duruma davacı şirketin doğru yönetilip yönetilmemesinin yol açıp açmadığı.gov. Yargıtay. ( yargitay. s. davalı banka işlemleriyle doğrudan bir nedensellik bağı bulunup bulunmadığı. 11.358. s. 217. bankacılık teamüllerine uygunluk taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi gereklidir477. N. konularında uzman bilirkişilerden 478 .ye ulaştığı. maddi zararın dava tarihinde ( 36. davalı banka işlemleriyle doğrudan bir nedensellik bağı bulunup bulunmadığı. GUGGENHEIM. manevi tazminatın yerel faiziyle birlikte davalıdan alınması…. 149. 2003/1472K. Yarg. edilmemesi kurallarına aykırı davranılmamış olsun. Fesih durumunda kredi alanın işlerinin aksamasının objektif nedenlerinin neler olduğu. NUISSL. 1122 475 476 477 TEKİNALP. 2003/7237 T. davacının iş yaptığı kurum ve kuruluşlara yönelik İİK. davacının kredibilitesinin ortadan kalktığı gibi yeni iş ve ihaleler alamadığı. eğer davalı bankanın hesapları kat'ına bağlı bir zarar varsa bunun somut kalemleri ve miktarlarının neler olduğuna. 358.00 ) TL.514. s.. Bozulma durumunda kredi alanın aleyhinde girişilen icra takiplerinin niteliği.7. SELİÇİ. N. KOCAMAN.”: …. E. AVANCINI/IRO/KOZIOL.2003“…kredi hesaplarının gereksiz kat'ı ve haksız icra takipleriyle.594 ) TL.

HUBNER. CANARIS. Kredi alanın krediyi kullanma ve ödeme koşullarını ihlal halleri bu konunun kapsamı dışındadır. 482 . s. Önceden hiçbir şekilde belirlenemeyen gelişmeler için ise banka vadeden önce fesih hakkına sahip olamayacaktır.Bankaların Hukuki Sorumluluğu. bu konuda tedbir almalıdır. HUBNER. s. CANARIS. Teminatlı kredilerde kredi alanın borcunu karşılamaya yeterli teminatının bulunması halinde mali durumundaki bozulmaların risk oluşturmayacağı kabul edilebilir ancak bu durumda taraflar arasındaki güven ilişkisi de bozulmuş olacağından bankanın fesih yetkisinin bulunacağı kabul edilmektedir481. N. N. krizler ve kredi ile ilgili yasaklar kredi alanın davranışları ile ilgili değildir ve bankanın güvenini sarstığı kabul edilemez. German Banking Law. Vadeli kredi sözleşmelerinde kredi veren banka basiretli bir tacir gibi davranmalı ve vade süresince olabilecek değişimleri öngörmelidir. 158. 158. BATTAL. bu hakkın keyfi kullanılması hukuken korunmaz. bu haller banka için fesih sebebi olarak kabul edilemez480. AVANCINI/IRO/KOZIOL. N. 245. Bankanın teminatsız kredi kullandırdığı hallerde dürüstlük kuralına uygun şekilde serbest fesih yetkisinin olacağı genel olarak kabul edilmektedir. 655. aksi durumda banka tamamen keyfi olarak hiçbir haklı sebep olmadan sözleşmeyi feshedebilecektir. s. bazı hallerde bunu faiz ve masraf taleplerine itiraz eden kredi alana karşı kullanabilecektir479. AKYOL.1/87. 146. Vadesiz ve cari hesap şeklinde işletilen kredilerde uygulama olanağı bulan derhal fesih imkanı senet iskontosu ve tüketici kredileri gibi vadeleri belirli olarak kullandırılmış kredilerin vadenin dolmasından önce feshine imkan sağlamaz. German Banking Law. 158. Bankaların Hukuki Sorumluluğu.tr ) 479 480 karar vermek gerekir” Şeklinde karar vermiştir. German Banking Law. CANARIS. Ekonomik yapıda genel bozulmalar. KOSTAKOĞLU. 655. s. vadesi belirli bir kredi borcunu kredi alanın ihlal etmediği hallerde bankaya fesih imkanı verilemez482. N. 481 HUBNER. s. 649.162 Kredi açma sözleşmelerinde fesih hakkı temelde dürüstlük kuralları ile sınırlandırılmıştır.com. 71. alınacak raporlar doğrultusunda ( www. BATTAL.kazanci. 243..

HD. 19. 21. Haklı sebeple fesih imkânının kullanılması da 483 484 BATTAL. Yargıtay çeşitli kararlarında.. 11.1988 t. 25. müşterinin mali durumunda veya ödemelerinde aksama olmaması veya fesih hakkının kullanılmayacağına ilişkin bir güvenin oluştuğu durumlarda korunmaya layık güvenin varlığı kabul edilmelidir.11. kredi alanın mali durumunun kötüleştiği şeklindeki gazete haberlerine dayanarak girdiği kredi ilişkisinden doğan borçlarını ifadan kaçınamayacağına karar vermiştir485.1995. ancak hakkın kötüye kullanılması halinin varlığını kredi alanın ispatlayacağı kabul edilmektedir.163 Bankanın fesih hakkını mehilsiz olarak kullanması çoğu zaman bir ölçüde hakkın ihlalidir. cari hesap şeklinde işleyen belirsiz süreli kredi sözleşmelerinde fesih hakkının saklı tutulmasının uygun olacağına karar vermiştir484. Objektif anlamda geçerli bir imkan olmadığında ise fesih haksız olacaktır. E. 246’dan naklen ) 485 . KOSTAKOĞLU. 86. Yarg. YKD.1994 t. 146. Haklı sebeplerin bulunduğu haller özetle.D. H. Yarg. 245. Bankaların Hukuki Sorumluluğu s. s. bankanın haklı teminat taleplerini reddetme ve ifa aksaklıklarıdır. maddi durumu hakkında yanlış bilgiler verme.01. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Ancak bankanın ekonomik menfaatlerinin olduğu hallerde veya fesih hakkını kullanmayacağına güvenmesinin haklı görülmeyeceği hallerde bankaya fesih hakkının tanınması uygun bir çözüm olacaktır483.10. s. Yargıtay bir kararında bankanın. bu durumda objektif iyiniyet kurallarına aykırı olmayan bir fesihle varılan sonuç genel anlamda fesih için haklı sebebin bulunması halidir. Belirli ve belirsiz süreli kredi açma sözleşmelerinde haklı sebeplerin bulunduğu hallerde esasen her zaman için tarafların haklı sebeple fesih imkanı vardır ve banka bir fesih öneli vermeden sözleşmeyi fesih beyanı ile sona erdirebilecektir. 3134/6159 sayılı kararı ( BATTAL. Süreli veya süresiz kredi açma sözleşmelerinde güvenin kaybolması ve fesih yetkisinin oluşması belli ölçülerle kabul edilebilecektir. 94/6472 K. 25. Kredi alanın menfaatlerini korumanın yolu güven ilkesi esaslarına uygun olarak bankanın fesih hakkının etkisiz hale geldiğini kabul etmektir. borçlunun maddi durumunun kötüleşmesi. Fesih hakkının kullanılması ile ilgili belirsizlik hallerinde. 94/11467 sayılı kararı.

Fesih hakkının kötüye kullanılması halinde bu hak hukuken korunmaz. 655.7. N. 45. 150. bu durumda banka kredi kullandırma borcunu ihlal ettiği için BK m 96 vd. 217. N. E. ATAMER. Kredi Açma Sözleşmesi. s. N. 2003/1472K. D. s. Haklı ve iyiniyet kurallarına göre uygun bir sebebin bulunmaması halinde ise sözleşmenin feshi için tanınacak süre somut olaya göre belirlenecektir. N. 358. HOPT/MÜLBERT. s.. ATAMER. AVANCINI/IRO/KOZIOL. kredi alanın mali durumunun zayıflığı zararın doğumuna etki etmiş veya yardımcı olmuşsa bankanın tazminat sorumluluğu bu ölçüde azalacaktır491. s. 119. German Banking Law. 148. davacı aleyhinde girişilen icra takiplerinin niteliği ve niceliği. 626. 217. s. Kreditrecht. 158. Kredi açma sözleşmesi için aynen ifa yerine tazminat imkânının uygun olacağı genel olarak kabul edilmektedir.7.CANARIS. s. Diğer görüşe göre ise haksız fesih durumunda fesih geçerlidir ancak bu hakkı kötüye kullanan taraf karşı tarafın bu sebeple uğradığı zararı tazminle mükelleftir.1/87. bu durumda fesih geçersiz olur ve borç ilişkisi devam eder488. Kredi Sözleşmeleri. H. Kreditrecht. II. ilgili dönemlerdeki genel ekonomik konjonktür gibi tüm veri ve olgular göz önüne alınarak.1992 tarihli protokol hükümlerinin içeriği ve ne şekilde uygulandığı. Müşteri için vaktinde kullanamadığı bir kredinin genelde önemi kalmaz. TUNÇOMAĞ. N. Kredi Sözleşmeleri.487 Kredi açma sözleşmesi belirli süreli ise sürenin sonuna kadar beklenecek eğer belirsiz süreli ise bu konuda hâkim takdir yetkisini kullanacaktır. s. 924. taraflar arasındaki kredi sözleşmelerinin seyrine nazaran ödenmeyen borç tutarları. 2003/7237 T. GUGGENHEIM. 486 487 SELİÇİ. s. N. bu sonuç özellikle hizmet sözleşmeleri için kabul edilmektedir489. SELİÇİ. 262. 150. NUISSL. YÜKSEL. borcun büyük kısmının tasfiyesi amacıyla düzenlenen 2.164 hakkın kötüye kullanılması yasağının sınırları içerisindedir486. 97 ) hükümlerine göre kredi alanın zararlarına tazmin edecektir490. dava yoluyla aynen ifa mümkün olsa da aradan geçecek zaman sebebiyle bunun yararı olmayacaktır.2003 “…. HUBNER. s. 262 Yarg. HOPT/MÜLBERT. davalı bankanın kredi sözleşmelerini tek 491 . 45. NUISSL. bu sözleşmelerle verilen taşınmaz ipoteği güvencesinin borcu karşılama oranı. ALICA. s. 3. TEKİNALP. 98. Bankanın fesih sebebiyle sorumluluğunun bulunduğu hallerde. 11. Almanya’da bankacılık işlemlerinde kullanılan genel işlem şartlarında bu süre makul bir süre olarak tanımlanmış fakat açıkça belirlenmemiştir. s. 102.bankaca kredi hesapları kat edilmezden önceki dönemde davacı şirketin içinde bulunduğu mali ve özkaynak durumu. Taraflar arasındaki güven de sarsıldığından devam sürekli borç ilişkisinin yapısına uygun olmayabilir. ( OR m. 488 489 490 SELİÇİ.

YKD. BATTAL. 492 KOSTAKOĞLU. Butlan sebepleri dışında kalmak kaydıyla bu yetkinin geçerli olabileceği kabul edilmektedir494. İstanbul 1988. yanlı feshi ve hesabı kat'ının hakkın kötüye kullanılması veya bankacılık teamüllerine uygunluk taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi ve şayet bir zarar varsa salt davalı eyleminden kaynaklanıp kaynaklanmadığının saptanması gereklidir…. şartları değişen sözleşme kredi alanın yeni oranları kabul etmemesi halinde fesih yoluyla sona erdirilebilecektir.1995.. bu durum belirsiz süreli sözleşmelerde mevcut olan belirsizlik nedeniyle adaletsizliğe sebep olur ve bankanın zararına yol açabilir ancak bu yetkinin objektif iyiniyet kuralları doğrultusunda kullanılması lazımdır492. Kredi Sözleşmelerinde Bankaya Tek Yanlı Faiz Artırma Yetkisi Veren Hükümlerin Geçerliliği ve Uygulanması. Akın/TANDOĞAN. kapsamlı ve istisnai . BATTAL. 281. s. 112. 41. KAPLAN. 25.01. H. Oğuz İmregün’e Armağan. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 248. 1997. Böyle bir düzenleme basiretli bir tacirin gelecekte meydana gelebilecek olaylara karşı tedbiri niteliğinde görülmektedir493. 82–93 ). HUBNER. s.1994 t ve 94/6472-11467 sayılı kararı. Hayri. 21.Bankaların Hukuki Sorumluluğu.D. 148 vd.165 II) Faiz Oranlarını Belirlenme ve Değiştirme Yetkileri Kredi açma sözleşmesinde vadenin belirlenmediği hallerde bankanın tek yanlı olarak faiz artırma yetkisinin geçerli olduğu ve baştan sözleşmeye konacak hükümle kararlaştırılabileceği genel olarak kabul edilmektedir. 494 493 BATTAL. Bankaların faiz artırma yetkisinin geçerli olmaması ve şartların değişmesine rağmen faiz oranının değiştirilememesi halinde doğacak zarar bankaya yüklenecektir. İsmail. Vadeli kredi açma sözleşmelerinde de faiz oranlarının bankaca tek taraflı olarak artırılabileceği. N. DOMANİÇ. 173. s. NUISSL. s. KAYAR. Haluk. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 246. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Bankalar Kanunu Şerhi. 19. ( s. 246. s. kanuni sınırlar içinde kalmak şartıyla faiz artışı yapabilme yetkisinin baştan sözleşmeye konacak hükümle kararlaştırılmasının mümkün olduğu doktrinde kabul edilmektedir. NERAD. 86. EREM. s. Fransız Hukuku’nda uzun vadeli kredilerde kullanılan bu tür kayıtlar 1958’de genel olarak yasaklanmakla beraber önemli. ATAMER.tr ) . Vadesiz kredi açma sözleşmesi sürekli niteliktedir ve her iki tarafın sözleşmeyi fesih yetkisi vardır. 115. s. German Banking Law. 2.com. 159. ( www. Resmi Mevduata Düşük Faiz Uygulamasında Hatalar. s. S.kazanci. Kredi Sözleşmesi. 87. Faruk/ALTINOK. Yarg. Ankara 1989. 215.11. 1.

1996 t. karşı taraftan aşırı çıkarlar sağlama imkanı verebilir ve iktisadi faaliyet hürriyetini felce uğratacak niteliktedir. S. Ahlaka Aykırılıktan Dolayı Batıl Olduğu Konusunda Etüd.11. SUNGURBEY. sözleşmede anılan bu hükmün 498 497 496 495 . 89 ). C. 25. 96/3416 K. 23. Yarg. DOĞANAY. s. hakkın suiistimalini oluşturacağından. 23.com. Kredi veren banka kredi açma sözleşmelerinin tümünde faiz artırma yetkisinin tanındığı hallerde bu yetkisini kullanırken kredi alanın gösterdiği güveni kötüye kullanmamalıdır. kamu düzenine yahut ahlaka aykırı batıl bir hüküm niteliği taşımadığı. 4. 19. s. daha fazlasını isteyemez ve bankanın aksine uygulama yaparak müşteri aleyhine tek yanlı faiz artırması işlemi geçersizdir496. müşteri MK m.248 ) ( www. 6.D. 1628/10946 sayılı kararı. Kredi açma sözleşmesini tipik bir karz sözleşmesi kabul eden görüş ise faiz artışının BK m. banka kendisine duyulan güvene aykırı davranışta bulunmamalıdır497. 1. Yargıtay söz konusu kararlarında. Ancak bir tarafın iradesine bırakılan yetkinin kullanılmasında doğruluk ve dürüstlük kuralları içinde davranılması da uyulması gereken yasanın bir emredici hükmüdür ( M. s. H. faiz oranını sonradan artırma yetkisi bankaya. 963 ). 19. Yarg. 13 vd. Bu hükme göre kredi açıp ödünç veren banka o müşteriden ancak parayı verdiği tarihte kararlaştırılan faiz oranı ile sınırlı faiz isteyebilir.kazanci. Yaklaşım. 308 hükmüne aykırı olacağını kabul etmektedir.K. Bankalar ile Kredi Müşterileri Arasında Düzenlenen Kredi Sözleşmesindeki Faiz Oranı Miktarını. s.2.1997 t E.166 Bankanın faiz artırma yetkisinin bulunmadığını kabul eden görüşlere göre. s. 2’nin koruması altındadır. 19 ve 20 hükümlerince kişilik haklarına ve ahlaka aykırı ve batıldır495.12. İstanbul 1994. Bu kuralın sonucu olarak bankanın fahiş bir kazanç amacı ile faiz oranını tek taraflı arttırma yetkisine dayanarak haklı görülemeyecek bir orana yükseltmesi. Bankaların Genel Kredi Sözleşmelerindeki Faiz Oranlarını Geçmişe Dönük Olarak Diledikleri Oranda Artırma Yetkisi Veren Maddelerin. 6. 91 vd. 97/831 ( YKD. Haziran 1997. 1994. ( BATTAL. S.D. söz konusu kayıtlar TMK m 23/2 ve BK m. ( YKD C. Ocak 1995. 1994/6472–11467 sayılı kararı. Bankanın iradesine bırakılan faiz oranını arttırma yetkisi kullanılırken doğruluk ve dürüstlük kurallarına uyulması gerekir. tacirler arasında sözleşme faizi ile temerrüt faizinin sözleşme serbestisi içinde belirlenmesinin BK’nun 19/1 maddesine uygun olacağı.1996 t. 2). H. Bankaların kredi açma sözleşmelerinde tek yanlı faiz artırma yetkileri hakkındaki hükümler Yargıtay kararlarında ve doktrinde çoğunlukla geçerli kabul edilmektedir. İsmet.tr ). Bankalar Müşterileri Aleyhine tek Taraflı Olarak Değiştirebilirler mi ?. S. Alman hukukunda da hallerde geçerliliği kabul edilmiş ancak borcun taksitlere bölündüğü işlemlerde bu tür kayıtların geçersiz olacağı kabul edilmiştir. faiz oranının haklı görülmeyecek bir oranda yükseltilmesi hakkın kötüye kullanılması niteliğini taşır498. 21. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 88. İsmail.

K.K. 19. kredi sözleşmesi. BGH NJW 1986 1803.2. hakkın suiistimalini oluşturacağından. Yarg. 97/831 ( YKD. Şerh. 215. 41.com. bankanın kendisine duyulan güvene aykırı davranışı bulunup bulunmadığının saptanması gerekir. C. Bu artış borcun artmasına yol açacak bir uygulamadır.K. 93/10147 94/10028 sayılı kararı ( KOSTAKOĞLU. 7 Temmuz 1996.'nun 2. 11. kredi olarak verdiği paranın bankaya olan maliyetini. maddesinin korumasında bulunduğunun kabulü gerekir. Kredi açma sözleşmelerinde tek yanlı faiz artırma yetkisi kural olarak hukuka uygun olmakla birlikte bu durumun kredi alana ihbar edilmesine lüzum olmadığına dair kayıtlar objektif iyiniyet kurallarına aykırıdır. ( www. Bankaların Hukuki Sorumluluğu.gov. BATTAL. bununla birlikte faiz artırımı halinde müşteriye sözleşmeyi fesih imkanı da tanınmalıdır499. maddelerine aykırılık teşkil etmez. maddelerinin korunmasında bulunduğunun kabulü gerekir. Yargıtay başka bir kararında ise faiz artışının kredi alana tebliğ edilmeksizin geçerli olacağını kabul etmiştir.96/2976. 96/3416 K. 26. s.1997 t E.1994 t. uygulanmasında. S. maddesinin uyulması gereken emredici bir hükmüdür. Kredi açma sözleşmesine dayanarak bankanın hak etmediği bir yararı sağlaması hukuken himaye edilemez. ve 20.'nun 19. s. Taraflardan birini edimi tek taraflı olarak belirleme yetkisinin olması halinde bunu ancak hakkaniyete uygun olarak kullanabileceğini ifade eden bu hüküm uyarınca mahkemeler faiz intibak hükümlerinin uygulanmasını denetlemektedirler.1996 t.tr ) NUISSL. 147/432 sayılı kararı ( REİSOĞLU. kredi müşterisinin. kısa sürelerle faiz oranının artırılarak 250'ye çıkarıldığını bu oranın fahiş olduğunu bu nedenle uygulanamayacağını da ileri sürmüştür. German Banking Law.10. 29.kazanci. 159. Bir başka deyişle.tr ) Yarg. s. Bankanın ihbarda bulunmaksızın faiz oranını arttırabileceğine ilişkin sözleşme hükmü.yargitay. Yarg. 778 ) 500 499 . C.D. 1114 ) Davacı. s. 4. Yarg. 19. sözleşmedeki anılan bu hükmün uygulanmasında kredi müşterisinin M. İhbar.1804. 6. 249. s. artan faiz oranlarının uygulanacağı davacının kabulünde olduğundan bu durum B. H.D. 96/6 . Faiz oranını belirleme yetkisini kullanırken banka. 23. Davacı ile davalı banka arasında imzalanan kredi sözleşmesinin 6.01.D. N.K. ATAMER. M. Bu kuralın sonucu olarak bankanın fahiş kazanç amacı ile faiz oranını tek yanlı artırma yetkisine dayanarak haklı görülmeyecek bir orana yükseltmesi.167 BGB § 315’den faydalanarak aynı sonuca varılmaktadır.’nun 2. yeni oranın kredi borçlusuna duyurulmasının gereksizliği anlamında yorumlanamaz. cari giderleri ve uygun bir karın da ilavesi ile bulunacak oranda saptayacaktır. H. H. kredi alanın durumu değerlendirmesini ve şartlar uygun değilse sözleşmeyi sona erdirmesini sağlar500. maddesine göre. ( YKD. Ancak Sözleşmenin bu maddesi ile davalı bankanın iradesine bırakılan faiz oranını artırma ile ilgili yetkinin kullanılmasında doğruluk ve dürüstlük kuralları içinde davranılması. 70 ).D. M. Haziran 1997. s. HUBNER. 19. 963 ). Bulunacak bu oranın bir veya birkaç misli fazlası ile faizin tespit edilmesi ve uygulanması haklı görülemez.” ( www. H. ve 3. S. s. 22.'nun 2.

H. 86/2945–3631 sayılı kararı (www. s. 502 503 504 505 506 . artan faiz oranlarını banka panolarından öğrenmesini istemek pratik olmadığı gibi hukuka da aykırıdır502. Yarg. 1993/9674. KAYAR.1994 t. KOSTAKOĞLU. 249. s. Faiz oranının geçmişe etkili olarak artırılmasına imkân sağlayan yetki şartının geçerliliği doktrinde haklı olarak eleştirilmiştir. Mevduat ve Kredi Faiz Oranları Hakkında 2002/3707 sayılı Bakanlar Kurulu kararında belirlenecek faiz oranlarının banka şubelerinde halkın göreceği şekilde ilan edileceği öngörülmektedir ( m. s.D. ihbar edilmeksizin artan kredi faizinin borca uzun bir süre uygulanması haklı görülemez501.149. H. Yarg. Faiz artışı geçmişe dönük olarak uygulanamaz. 9676/9893 sayılı kararı ( REİSOĞLU. Bankaların Hukuki Sorumluluğu.1986 t.D. başka bir kararında ise bu şekildeki hükmü geçerli olarak kabul etmemiştir504.kazanci. 501 KOSTAKOĞLU. 19.168 sözleşme koşullarını ağırlaşmasına neden olacaktır. Önceden kredi almış kişilerin. Yargıtay bir kararında faiz oranının geçmişe etkili olarak artırılmasını ve ödenmiş taksitlerin faizlerinin yükseltilmesini sağlayan hükmü geçerli saymış503. s. 93/4382 94/1549 Yarg. ) BATTAL.1994/9893 sayılı karar. 24. Kullandırılan krediye yeni faiz oranının uygulanması ile artan borca tahammül edemeyecek olan borçlunun hesabını kapatmasına imkân verilmesi iyi niyetli bir ticari işletmeden beklenen davranıştır. 90. Kullandırılan kredi dönemi içinde arttırılan faiz oranlarının artış kararından ileriye yönelik olarak uygulanması lazımdır.10.com. 779. H. Şerh. ancak ödenmiş bir taksit için yeni durum ve uyarlama ihtiyacı söz konusu olamaz505. Kredinin söz konusu ilandan önce açıldığı kişilere genel tebligat hükümlerine göre bildirim yapılacaktır. 11.6. NUISSL. 19. Kredi borçlusunun haberdar edilmesi iyiniyet kurallarının bir gereğidir.tr ). 150. s. H.1993 t. 4 ).10. 18. Yarg. bu karar bankaların iç işleyişi ile ilgilidir. bu yetki kredi alanın öngörmediği ve bekleyemeyeceği sonuçların oluşmasına yol açabilecek sözleşmeyi yeni duruma uyarlama yetkisi olarak görülmektedir..1994 t. N. 215. 11. Bunun aksine olarak faiz artışına dair kararın tarihinden önceki kredi kullanım dönemine uygulanması sözleşmedeki yetkiye dayanmış olsa dahi iyiniyet kuralları ile bağdaşmaz506.D. 24.D 28.12.

NUISSL. .12. 23. 99/3468–99/4115.2000 t. III) Banka Kayıtlarının Geçerliliği ile İlgili Hükümler Müşteri ile banka arasında çıkan ihtilaflarda banka kayıtlarının kesin delil olacağına ilişkin genel işlem şartları arasında yer alan hükümler sınırlandırıcı delil sözleşmesi niteliğindedir. kredi faizine belli bir oran eklenerek tespitine dair hükümler yer almaktadır.1998 t. 6. s. s. Yarg.tr ).1997 t.12.1997 t. kredi açma sözleşmesi sözleşmelerinde de bu tür sınırlandırıcı hükümler yer alabilir510. Delil sözleşmelerine ait hükümler HUMK 507 508 KOCAMAN. N. HUBNER.D. Hakkın kötüye kullanılması yasağının denetimi sonucu.169 Sonuç olarak. Temerrüt faizinin tespitine yönelik olarak akdi faize benzer hükümler için objektif iyiniyet kurallarına uygun bir artış hukuken geçerli olacaktır509. 1119.kazanci. 99/7929 K.1994 t. bankalara kredi açma sözleşmeleri kapsamında tek taraflı faiz artırımı yetkisi veren hükümler geçerlidir. Bu durumda da MK m. 19. KOCAMAN.1997 t. 20. 2000/1771. 19.2000 t. 4. 15. HD. HD 26. 97/7790–98/2182.3. H. 2 hükmünce dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağının sınırları ve denetimi içinde kullanılabilecektir. 97/8216–98/1137. E. 24. 2’deki dürüstlük kuralının ve hakkın kötüye kullanılması yasağının sağladığı denetim geçerli olacaktır.11.10.com. 17.5.1999 t.kazanci. German Banking Law. banka fahiş kazanç amacı ile faizi haklı görülemeyecek derecede aşırı bir orana yükseltemez. 510 509 TEKİNALP. 1993/10147-1994/10028 . 358. Kredi açma sözleşmelerinde temerrüt faizinin. 23. İkinci sonuç olarak. 97/5982–9028. Ancak ihbar ile hesap kapatma tarihi arasında yeni faiz oranı uygulanabilecektir507. 159.tr ) Yarg. Ancak bu yetki MK m.3. E.10. 217. 23.com.1998 t. 98/1073–3465. 1118. 2000/883 K. 2000/2904. s.2000 t. 99/8001 K.6. 97/4228–9181 sayılı kararları ( www. 97/8187–10988.4. ( www.1997 t. 19. 11. Bankanın faiz artış yetkisine dayanarak uyguladığı temerrüt faizi oranının da haksız ve fahiş kazanç amaçlı olmaması lazımdır508. kredi veren banka faiz artırımını kredi alana ihbar ederek onun bu artırımı kabul etmemesi halinde hesabı kapatmasına imkân tanımak zorundadır.1998 t. E.4. s. 97/6740/-10954. Yarg. 13. 2000/2791. Yargıtay ve doktrin tarafından genel olarak benimsenen görüşe göre.2.

D. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. 4109/3982. 11. 25. 83/1021–1228 sayılı kararı. sözleşmede sadece banka kayıtlarının delil olarak geçerli olacağının kararlaştırılmış olmasının usul hukukunun delillere ilişkin hükümlerini ortadan kaldırmayacağını kabul etmektedir512. .1983 t. Münhasır delil sözleşmeleri de denilen şekildir ve bir hususun yalnızca belli bir delille ispat edileceği kararlaştırılabilir511. Delil sözleşmesi yardımıyla ispat yükü ağırlaştırılabileceği gibi kolaylaştırılabilir de.1981 t 799/2280. Banka kayıtlarının tek yanlı delil olacağına ilişkin hüküm ancak kayıtların doğru ve isabetli tutulması halinde mümkündür513.02. Yarg. bu imkanlar içinde bankalar tarafından en çok kullanılan şekil sınırlandırıcı delil sözleşmeleridir. Bankaların Hukuki Sorumluluğu.170 287/2 maddesine göre genellikle geçerli olarak kabul edilmektedir. Yarg.1981 t. s. 21. 11. ( BATTAL. 8. H. s. s. Delil sözleşmeleriyle sadece banka kayıtlarının geçerliliğinin kararlaştırılmış olması halinde bu sözleşme hükmünün hesap yada kredi alacaklısının elindeki makbuz ve diğer belgelerin ispat fonksiyonu görmesini engelleyecek nitelikte olmadığı yani sınırlandırıcı delil sözleşmesi niteliğinde olmadığı ancak iddianın karşı taraftan sadır olan belgeyle ispatlanması kuralına istisna oluşturmaya yönelik genişletici ve kolaylaştırıcı bir delil sözleşmesi olarak geçerliliğini koruyacağı yönündedir. KURU.5. Delil sözleşmelerinin hangi hukuki ilişki için geçerli olduğu ve ne tür delillerin kullanılabileceği belirtilmelidir.9. Yargıtay.91. s.D. Bankalar ticari defterlerini bilgisayar yardımı ile tutmaktadırlar. bu kayıtların delil olarak kullanılabilmesi için ise kanuni tasdik şartlarına uygun defterlere ve yetkililerce imzalanmış belgelere aktarılması lazımdır. 89 ) BATTAL. tüm şartlar gerçekleşmiş olmasına rağmen sadece banka kayıtlarının delil olarak kullanılması kötüye kullanılabilir. bu durum ticari defterlerle ispat sistemine yakındır. Bankanın kendi kayıtları ile kendi alacağını ispat etmesi Yargıtay tarafından mümkün görülmektedir. 1979. 88. Banka kayıtlarının tek yanlı delil olarak kullanılması bankaların güven kuruluşu olmalarının sonucudur 511 512 513 BATTAL. Kayıtlarla ilgili tüm bu tedbirlere rağmen müşterileri suiistimallerden tam olarak korumak mümkün değildir. H.

IV) Sorumsuzluk Kayıtları. Bankaların hafif kusur sebebiyle doğacak sorumluluktan kurtulmalarını sağlayan hükümleri 99/1 maddesine göre geçersiz saymakta ve hâkimin takdir yetkisini bankalar yönünden 514 515 BATTAL.G. Kredi açma sözleşmesinde banka.’nun 99/2 hükmünce ancak bankanın hafif kusuru için geçerli olacaktır. 26. hile ve ağır kusurları sonucu kredi alana verilecek zararlardan bankanın sorumlu tutulamayacağına ilişkin sözleşmede yer alan hüküm BK. 15. bu durumda dahi alacaklı. Yarg. Bu ihtimalde ise hâkimin bu anlaşmayı geçersiz sayma ihtimali yoktur.’nun 99/2 ve 100/3 maddelerinde sayılan hükümet tarafından imtiyaz suretiyle verilen bir sanatın icrası kapsamında sayılmakta ve bu hükümlerin bankalara uygulanacağı kabul edilmektedir. 93. Banka kendisinin ve dolayısıyla temsil organının. bu anlaşma da B. Taraflar arasındaki dengesizliğin süreklilik göstermesi sebebiyle Yargıtay geçersizliği genel bir kural haline getirme eğilimi içindedir. Bankaların Hukuki Sorumluluğu 162 ) . müstahdemlerinin borcu ifa sırasında verdikleri zararlardan sorumlu olmayacağını kararlaştırabilir. Yargıtay’a göre de bankalar özel yasaları uyarınca kuruluşları Bakanlar Kurulunun iznine tabi ve imtiyaz suretiyle verilen bir işi yapan kuruluşlardır.K. yöneticilerinin. TTK’nun 20/2 maddesince tüm işlemlerinde basiretli tacir gibi hareket etmek zorundadırlar bu sebeple B. Bankaların faaliyetleri B.171 ve bunun sonucu olarak müşterinin de banka kayıtlarına dayanması imkânı oluşmaktadır514. Kredi açma sözleşmesinde. H.K. s. banka görevlilerinin. sözleşmenin ifası sırasında verdiği zararlardan sorumlu olmayacağını kararlaştırmışsa bu anlaşma B. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. H.K.1981 t. 11–178/398 sayılı kararları ( BATTAL. 99/1 maddesine aykırı ve hukuken geçersizdir.K.D. 4625/5043.K’nun 100/3 maddesi hükmünce hafif kusur hali için geçerli olacaktır.1994 t.11. hâkimin müdahalesini sağlayarak bankayı hafif kusurdan da sorumlu tutabilir.’nun 99/2 hükmünce hafif kusurlarından bile sorumlu olabilirler515.6. Yarg. 11.

Bu sözleşmede kefilin sorumluluğu bir limit içerisinde gösterilmelidir. 19. Kredi sözleşmelerinin teminatı olarak verilen gayrimenkul ipoteğinin şekli TMK. 1992/8306. Yasanın belirlediği şekil dışında ipotek sözleşmeleri yapılmasını öngören sözleşme hükümleri hukuken geçersizdir.10. Teminatın menkul rehni olması halinde şarta bağlı ve ileride doğacak alacakların bu şekilde teminat altına alınması mümkünse de bu alacakların belirlenebilir olması lazımdır. Kredi açma sözleşmesi ile kefaletin ayrı bir sözleşme ile yapılması halinde kefalet sözleşmesi yazılı yapılmalıdır ( B.1996 t.172 sınırlamakta ve bankaların hafif kusurdan sorumsuzluk kayıtlarının geçersizliğini kural haline getirmeyi benimsemektedir516. 19. s. Yarg. H. 163. . KOSTAKOĞLU. maddesi hükmünce belirlenmiştir. V) Teminatlar Hakkındaki Kayıtlar.K. 6. Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Yarg. KAPLAN. 45. kefalet sorumluluğu kredi sözleşmesinde yazılı olan miktarla sınırlıdır517.1993 t. 821/9243 sayılı kararı. 484/1 ). 517 518 516 KOSTAKOĞLU.’nun 771. Kredi açma sözleşmelerinde ipotek sözleşmesinin veya kefalet sözleşmesinin şekli ve şartları ile ilgili hükümler yer almaktadır. Kredi açma sözleşmesinde kredi miktarının ve veya bir limitin bulunmadığı hallerde kefalet sorumluluğu oluşmaz518. Kredi açma sözleşmesine kefalet ile ilgili konulacak kanunun yukarıda belirtilen emredici kurallarına aykırı hükümler ve kefilin bu konudaki itiraz imkânlarını sınırlayan hükümler geçersizdir. H.12. Gayrimenkul rehnine ilişkin sözleşme ancak resmi şekilde yapılırsa geçerli olur. s. 189. Bir alacaklı lehine borçlunun ileride doğabilecek bütün alacakları için rehin hakkı kurulması irade özgürlüğünün aşırı derecede BATTAL. 18. bu hükme göre gayrimenkul rehni tapu siciline kayıt ile tesis olunur. s. s.D. Bu durumda kefil için ayrıca sorumluluk limiti kararlaştırılmamışsa. Eğer kefalet kredi açma sözleşmesinden ayrı bir şekilde yapılmamışsa aynı sözleşme içerisinde yer alıyorsa kredi açma sözleşmesi kefil tarafından da imzalanmalıdır. 189.D.

aksine bir yasal düzenleme olmadığından. 293.1994 t.173 sınırlandırdığı ve kişilik haklarını ihlal ettiği kabul edilerek geçersiz kabul edilmektedir519.D. Takip hukuku ile ilgili olarak kararlaştırılan vekalet ücretine bakılmaksızın. TEKİNALP. 1992/4340–1993/384. Eşya Hukuku. icra müdürlüğünce cezaevi harcı yükümlüsünün alacaklı olduğu resen dikkate 519 520 521 522 523 OĞUZMAN/SELİÇİ. 751 ALICA.gov. 19. Bu tür hükümler genel olarak geçerli kabul edilmektedir521. 26.D.522. icra memuru tarafından avukatlık ücret tarifesine göre hesaplama yapılır.9.tr ) Yarg. Yarg. s. VI) Takip Hukuku ve Zamanaşımı Kayıtları.1993 t. sayılı kararı ( www. Bu harcın taraflarca sözleşmeye konulacak bir hükümle yükümlüsü değiştirilemez. s. H. İstanbul 2002.1.yargitay. Kredi alanın. Ancak uyuşmazlığın mahkemeye intikal etmesi üzerine vekille temsil edilecek olan banka yararına hükmedilecek vekalet ücretinin miktar ve oranına ilişkin sözleşmeye konulacak hükümlerin geçersiz sayılması gerekmez. 1992/11451–1993/5697 sayılı kararı. Sözleşmede avukatlık ücret tarifesinin altında veya üzerinde kararlaştırılmış vekalet ücreti taraflardan birinin yararı düşünülmeksizin geçersizdir. mahkemece sözleşmedeki taraf iradelerine uygun miktar ve oranda vekalet ücretine hükmedilmelidir523. icra müdürlüğünce dikkate alınamaz. rehin olarak gösterilmiş malları İcra İflas Kanunu hükümleri dışında kendisinin belirleyeceği şekil ve şartlarda özel olarak satma yetkisi verilmektedir. 19. s. teminat mektupları için rehin hakkına sahip olduğu şeklindeki hükümler de diğer teminatlar için söz konusu olan sınırlama ve belirlilik gibi yönlerden geçersizliğe tabi olabilecektir520. Kredi açma sözleşmelerinde bankanın yapacağı icra takiplerinde uygulanacak vekâlet ücreti oranlarının avukatlık asgari ücret tarifesindeki oranları aşan miktarı geçersizdir. kredi veren bankada mevcut veya olabilecek alacakları. H. İcra takiplerinde alacaklı yararına yapılan tahsilâtlardan alının cezaevi harcı alacaklının yükümlülüğündedir. Kredi açma sözleşmelerinde bankaya. mevduat ve bloke hesapları. . 126. 22.

Yarg.1994 t. bu konuda aksine sözleşme hükümlerine dayanan takip taleplerinin dikkate alınmaması lazımdır524. maddelerinde tespit edilen zamanaşımı süreleri sözleşme ile uzatılamaz.K’nun 127. ve 126. kısaltılamaz veya ortadan kaldırılamaz. 13. H. s. 1.D.3.K. B.188 ) 525 524 KOSTAKOĞLU.10.174 alınmalıdır. Bu emredici hükümler sebebiyle kredi sözleşmelerine bu yönde konulacak hükümler geçersiz ve yok sayılacaktır525. 1993/1710-1994/1851.’nun 139/1 maddesine göre önceden zamanaşımından feragat geçersizdir. B. 1992/13327-5011 sayılı kararları ( KOSTAKOĞLU. .1992 t. maddesine göre aynı kanunun 125. 189. 19. s . Kredi açma sözleşmelerinde banka alacağı yönünden zamanaşımının işlemeyeceğine veya kredi borçlusunun zamanaşımı definde bulunmayacağına ilişkin hükümler konulmaktadır.

bu durumda eğer kredi alanın karşı alacağı yeterli ise borçlar ve kredi ilişkisi sona erer. güven temeline dayanan kredi açma sözleşmesi genelde bu güvenin sarsılması hallerinde tarafların. 333. II) Sözleşme Süresinin Dolması Kredi açma sözleşmesi kapsamında münferit kredi işlemlerine dayanarak verilen krediler için iade zamanı sözleşme kuruluşunda veya bu işlemler yapılırken belirlenebilir. Kredi açma sözleşmesinin iki tarafın karşılıklı rızası ile sona erdirilmesi istisnai bir durumdur. Kreditrecht. fesih. bankaya olan iade ve tazmin borcu ile bankadan alacaklı olduğu tutarların takas edilmesini talep edebilir. tarafların anlaşması akdi ilişkiyi ileriye etkili olarak “ex nunc” sona erdirir. Müşteri.175 § 10) KREDİ AÇMA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ I) Tarafların Anlaşması Kredi açma sözleşmesi tarafların karşılıklı anlaşması yoluyla sona erdirilebilir. s. HEERMANN. HOPT/MÜLBERT. Kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi oluşturmaktadır ve sözleşme kapsamındaki borçların ifasına başlanmışsa. 145. Kredi açma sözleşmesi sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona ererse de müşterinin kredi kullanmaya devam etmesi bankanın bunu kabul etmesi ve yeni teminatlar alması zımni olarak sürenin uzatılmış olduğu anlamına gelir ve bankaya feshi ihbar konusunda ek yükümlülükler getirebilir527. N. s. 256 . 526 527 STAUDER. Taraflar arasında kredinin iadesi konusunda vade açıkça kararlaştırılmış ise sözleşmenin feshi ve iade için ayrıca bir ihbara ve süre verilmesine lüzum yoktur. dönme beyanı gibi tek taraflı yenilik doğurucu işlemleriyle sona erdirilir526.

s. münferit ilişkinin aniden sonlandırılması gibi bir ihtimali ortadan kaldırır530. 528 529 530 531 CANARIS. NUISSL. Kreditrecht. HOPT/MÜLBERT. bu tür münferit krediler banka ile üçüncü şahıs arasındadır. Kredi açma sözleşmesine bağlı sona erme yerine münferit işleme tercihen kendi yürürlük süresi uygulanacaktır. 636. belirli bir amaç için kullanılmasına göre belirlenmiş olabilir. 637. münferit işlem sırasında da belirlenebilir. vadelerin uzun olması. N. Bazı hallerde kredi açma sözleşmesi sona ermesine rağmen münferit krediler devam edebilir. N. N. faiz oranlarının artması gibi sebeplerle banka yeniden kredi vermekten kaçınabilir. N. 224. 332. HEERMANN. CANARIS. banka ile müşteri arasındaki temel ilişkinin süre bitimiyle ortadan kalkmasından etkilenmezler529. 253. aksi kararlaştırılmamışsa mevcut kredi işlemleri bundan etkilenmez528. bu prensibe göre özellikle sona erme bakımından ifa aşamasına girmiş münferit işlem ile kredi açma sözleşmesi temel olarak birbirinden ayrılmıştır. N. N. HEERMANN. Bununla birlikte sonradan şartların değişmesi. N. 332. Yürürlük süresi sözleşmede kararlaştırılmış olabileceği gibi. N. İleriye etkili sona erme özellikle aval. age. . dönerli kredi imkanının düzenlenmemiş olması. kabul ve banka garantileri gibi teminat içeren kredi işlemlerinde tam olarak geçerlidir. 224. Münferit işlem için süre belirlenmemişse nakdi kredilerde karz sözleşmesinin sona ermesine ilişkin hükümler münferit işleme uygulanır ve kredi açma sözleşmesi ile karışması önlenmiş olur. CANARIS. 637. HOPT/MÜLBERT. NUISSL. Ayrılık prensibi para ödünçleri için de uygulanır. Ayrılık prensibinin uygulama alanı bulacağı bu tür işlemlerde bu krediler. bu durumda müşteri krediyi geri öder ve ihtiyacı varsa tekrar çekebilir. 253. CANARIS. vade tarihi kredinin belirli bir işte. s. bunun sonucu olarak ta kredi açma sözleşmesinin süresinin bitmiş olması. 637. Bazı hallerde münferit işlemin süresi biterken kredi açma sözleşmesi devam edebilir.176 Kredi açma sözleşmesinin süre bitimi sebebiyle sona ermesi ileriye etkilidir ve bankanın gelecekteki kredi temin borcunu ortadan kaldırır. bu durumlarda kredi açma sözleşmesi sona ermesine rağmen münferit işlemler kendi sürelerine bağlı olarak devam edeceklerdir531.

adi şirket sözleşmesinde ortaklardan birinin ölümü (BK m. Bu durumda kredi alanın ölümü ve fiil ehliyetini kaybı halinde sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kredi açma sözleşmesinin sona ereceği kabul edilmelidir. aynı esas kredi açma sözleşmesine kıyasen daha geniş bir koruma sağlayarak BK m. s. Kredi alanın tüzel kişilik olması halinde. 143 ve orada anılan yazarlar. Kredi alanın iflasını kendiliğinden sona erme sebebi sayan yazarlar varsa da533. Kreditrecht. Borçlar Kanunu’nda. 657. kredinin birden fazla kişinin lehine açılması halinde ise bunlardan birinin ölümü halinde hayatta kalanların krediyi alacağı sözleşmede kararlaştırılabilir. N. ALICA. 165. 371). 284. N. Kredi açma sözleşmesinde karşılıklı güven ilişkisi ve tarafların kişisel özellikleri önem taşır.177 III) Kredi Alanın Ölümü ve Tarafların İflası Kredi açma sözleşmesinde banka. Kredi Açma Sözleşmesi. 331. 310 ( BGB § 490 ) YÜKSEL. vekalet sözleşmesinde taraflardan birinin ölümü. HOPT/MÜLBERT. HEERMANN. bu tüzel kişiliğin sona ermesi de gerçek kişinin ölümü gibi kredi açma sözleşmesinin sona ermesine sebep olacaktır. 347/1-2). 535/2-3). istisna sözleşmesinde müteahhidin ölüm ve aciz hali (BK m. kredi alanın şahsını ve kişisel özelliklerini dikkate alarak onunla kredi ilişkisine girer. iflas kredi açma sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesine sebep olmaz ancak bu durumda güven ilişkisi bozulacağından bankanın kredi kullandırmaktan kaçınma ve sözleşmeyi haklı sebeple fesih imkânı vardır534. . 283. 533 534 532 STAUDER. fiil ehliyetini kaybı veya iflası halinde sözleşmenin sona ereceği kabul edilmiştir. 147. sözleşme iş görme edimlerini içermektedir. 82 ). s. hizmet sözleşmesinde işçinin ölümü ve işverenin şahsının önemli olduğu hallerde onun ölümü (BK m. Bununla birlikte kredi alanın ölümü halinde kredinin mirasçılara ödenebileceği. bu sebeple vekalet sözleşmesindeki hükümler kıyasen uygulanabilir. s. Kredi alanın ölümü ve fiil ehliyetini kaybetmesi sonucu kredi sözleşmesinin kural olarak sona ereceği kabul edilmektedir532. Kredi alanın iflası durumda hakkı tehlikeye giren banka borcunu genel hükümlere göre yerine getirmekten kaçınabilir ve sözleşmenin feshini isteyebilir ( BK m. s. CANARIS.

538 SELİÇİ. s. ayrılık prensibine göre devam ederler ancak kredi açma sözleşmesinin feshi daha fazla kredi temini borcunu ortadan kaldırır536. Bu durumda banka yerine iflas idaresi İİK m. 535 536 537 YÜKSEL. AVANCINI/IRO/KOZIOL. kendiliğinden kredi açma sözleşmesinin sona ermesine sebep olmaz. kredi kullandırma borcunun ifasını imkânsızlaştırmadığı sürece.178 hükmünde karz sebebiyle tekrar edilmiştir535. HEERMANN. HOPT/MÜLBERT. Açık vade veya belli şartların gerçekleşmesine bağlı olarak iade zamanının tespit edilmiş olduğu hallerde bu özel düzenlemelerin şartları gerçekleşmeden olağan fesih mümkün olmaz. 103. İflastan önce gerçekleşmiş münferit kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin iflas sebebi ile sona erdirilmesinden etkilenmezler. GUGGENHEIM. bu durumda sözleşmenin kendi bitim süresi vardır ve olağan fesih imkânı kredi açma sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa ortadan kalkar. 284. N. N. N. HOPT/MÜLBERT. 644. 285. . Kreditrecht.1/87. tek taraflı irade beyanıyla uygun süre vererek bu ilişkiyi ileriye etkili sona erdirme imkanı tanınmıştır538. N. Belirsiz süreli sürekli borç ilişkilerinde taraflardan her birine. Kredi Açma Sözleşmesi. Kredi açma sözleşmesinin belirsiz süreli olarak kurulmuşsa sözleşmede borca aykırılık veya sona erdirme için başka bir haklı sebebin bulunmaması halinde taraflar ancak olağan fesih yoluyla sözleşmeyi sona erdirebileceklerdir. 198 hükmünce sözleşmeye devam ettiği müddetçe kredi açma sözleşmesine dayanan kredi ilişkisi de devam edecektir. 333. CANARIS. Kredi veren bankanın iflası. s. s. Bu zaten işlemin amacından ve konusundan da ortaya çıkan ve kredi müşterisini sözleşme süresince güvenceye alan açık bir durumdur537. 143. Kreditrecht. IV) Belirsiz Süreli Sözleşmenin Olağan Feshi Kredi açma sözleşmesinde taraflar sözleşmenin sona erme zamanını belirlememişlerse veya kredi belli bir proje veya faaliyetin finansmanı için verilip onun süresi ile sınırlı kurulmamışsa sözleşme belirsiz sürelidir. 111 vd.

s. Sabih. Yaşar. Taraflar arasındaki ilişkiye karz sözleşmesinin hükümlerinin kıyasen uygulanabileceği hallerde BK m. Ölüm ve fiil ehliyetinin kaybı haklı sebeptir TTK m. bu durumda BGB § 489 üç aylık süre geçerli olacaktır. 44. 43 540 541 539 ATAMER. s. Taraflar arasındaki ilişkiye vekalet sözleşmesinin hükümleri uygulanırsa. Kredi Sözleşmeleri. 348 542 543 ARSLANLI. Para ödüncü. Ankara. sözleşme güven ilişkisinin bozulduğu hallerde mehil dahi vermeden sözleşmeyi feshedebileceklerdir543. Açık ve örtülü şekilde bir süre sözleşmeden tespit edilemiyorsa veya önümüzdeki hafta veya aylarda şeklinde belirsiz bir iade süresi varsa. Kredi Sözleşmeleri. Kredi Sözleşmeleri. s. 240 ATAMER. Kredi Açma Sözleşmesi. 1968. Ticaret Hukuku. 590 ( ATAMER. . STAUDER. cari hesap sözleşmesi ise ifa şeklini belirleyen ek bir sözleşme olarak kredi açma sözleşmesinin içeriğine dahil edilebilmektedir. s. Arslanlı ise. Kredi Sözleşmeleri. 157. 96/2 hükmünce fesih hakkını kullanacak bu durumda bir kısım yazara göre ihbarın karşı tarafa ulaştığı anda fesih hüküm ifade edecektir541. Söz konusu madde uyarınca taraflar iade borcunun istenildiği zamanda muacceliyet zamanının geleceğini kararlaştırabilirler ancak bu hüküm genel işlem şartları içinde değil bireysel anlaşma konusu olmuşsa geçerli sayılabilecektir540. s. teminat veya hizmet edimi içeren sözleşmelerin edimleri kredi açma sözleşmesinin konusunu ve ifa şeklini oluşturabilmekte. 147. Banka ile müşteri arasında cari hesap sözleşmesinin varlığı kabul edilebilirse bu durumda iki tarafta TTK m.179 Bir kısım yazar. s. ARKAN. 1998. 43 . s. s. Belirli süreli bir cari hesap sözleşmesinin varlığı halinde ise ancak haklı nedenle fesih mümkün olacaktır. fesih sürelerinin amacının karşı tarafın kendisini sözleşmenin bitimine hazırlaması olduğundan her zaman için makul bir sürenin verilmesinin uygun olacağını belirtmektedir542. KARAYALÇIN. 312 uyarınca 6 haftalık bir fesih öneline bağlı kalınarak fesih imkânı kullanılabilecektir.43 ten naklen). ATAMER. ancak tüm bu sözleşmeler kredi YÜKSEL. ifası nakdi kredi verilmesi şeklinde gerçekleşen kredi açma sözleşmelerinde açık şekilde bir iade zamanı belirlenmemiş veya en kısa zamanda iade şart edilmiş ise karz sözleşmelerindeki iade ile ilgili şartlar ve sürenin uygulama alanı bulabileceğini belirtmektedir 539 . Ticari İşletme Hukuku.97 hükmünce bu durumda on gün önceden feshin ihbarı gereklidir.

N. 102. Münferit kredi işlemleri kredi açma sözleşmesinin ifasına hizmet ederler ve edim bağlılığı sebebiyle ona bağlılıkları devam eder. ilişkinin süresi. s. Yan sözleşme niteliğindeki cari hesap sözleşmesinin ve belli şekillerde ödünç. bunların sona ermeleri hakkındaki şartların sözleşmeye doğrudan uygulanabilmesine imkan vermez. kullanım alanı her ilişkide farklı özellikler gösterebilir. niteliği farklıdır ve sona erme ile ilgili açık kalan hususlar ödünçle örtüşmemektedir. Bu nedenle sözleşmenin sona erdirilmesi kredi alana başka şekilde ekonomik imkan sağlamaya imkan verecek bir feshi ihbar süresine bağlı tutulmalıdır. 264. sona ermeleri farklılık gösterir. ifa şekilleri. 17. 333. çerçeve ilişkinin durumu ve ona dayanarak daha sonra münferit kredi işlemleri yapma yükümünden kurtulma imkanıdır544. Para ödüncünün olağan fesihle sona ermesine ilişkin BK m. Kredi açma sözleşmesindeki sorun ödüncün feshi ve iadesi değil. LOMBARDINI. Kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturan münferit işlem genelde para ödüncüdür ancak çerçeve nitelikli sözleşmenin içeriği. Feshi ihbar süreleri saptanırken. Kreditrecht. yükümlülüklerin kapsamı. Kredi açma sözleşmesine güvenerek önemli yatırımlar yapılmış. Kredi açma sözleşmesi bağlı olarak kullandırılmış para ödünçlerinin durumu öncelikle çerçeve sözleşmenin unsurlarına ve eğer kredi açma sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa BK m. N. HEERMANN. s. s. amacı. HOPT/MÜLBERT. sözleşmeye dayanarak yapılan işlerin. 645. Kredi açma sözleşmesinin sona erdirilmesi için lüzumlu ihbar süresi her somut sözleşme ilişkisinde farklı uzunlukta olabilir. 526 N. Feshi ihbar süresinin hakkaniyete uygun olup olmadığı her somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. kredi alanın yaptığı yatırımların büyüklüğü ve yeni kredi CANARIS. 544 . 312 ye göre belirlenebilir. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliğini.180 açma sözleşmesinin yapısından. hukuki niteliğinden ayrıdır. GUGGENHEIM. Feshi ihbar süreleri konusunda taraflar anlaşamazlarsa bu süreleri hakim hakkaniyete göre belirleyecektir. taahhütlere girilmiş olabilir. 312 ( BGB § 489 ) hükmü kredi açma sözleşmesi kapsamındaki münferit ödünç işleminin feshi için ancak kıyasen uygulanabilir. kredinin amacı. garanti ve vekalet sözleşmesi niteliği gösterebilen münferit işlemlerin kredi açma sözleşmesi kapsamında varlığı.

HEERMANN. 264. 550 SELİÇİ. s. German Banking Law. LOMBARDINI. 344 bu düzenlemelere örnek oluşturmaktadır. Haklı sebep. 648.181 bulmak için ihtiyacı olan süre gibi unsurlar dikkate alınacaktır545.1/87. 27 vd. N. 649. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 150 vd. ÖZ. s. 103. Kreditrecht. CANARIS. haklı nedenlerin varlığı halinde süresinden önce ve ileriye etkili olarak sona erdirilmesidir548. Müşteri tarafından olağan fesih kurumuna esasen ihtiyaç yoktur. hasılat kirasında m. CANARIS. s. İstanbul 1989. 2 dürüstlük kuralı hükmünce var olan bir imkândır550. HOPT/MÜLBERT. 546 547 548 549 545 SELİÇİ. s. 531 N. CANARIS. 264. çünkü kredi müşterisinin talep borcu genel olarak yoktur. N. 645. Borçlar Kanunu’nda bazı sözleşmeler için önemli ve haklı nedenle fesih imkânı düzenlenmiştir. 203. 286. bu sadece bir haktır.. Olağan fesih hakkının kötüye kullanılması halinde. N.1/87. 264. s. Haklı nedenle fesih imkânı kanunda düzenlenmiş olan sürekli borç ilişkisi oluşturan sözleşmeler yanında atipik nitelikteki sürekli borç ilişkileri bakımından da MK m. belirli veya belirsiz süreli sürekli borç ilişkisinin. 150. SELİÇİ. s. GUGGENHEIM. Turgut. s. N. Kredi açma sözleşmesinde de taraflardan biri haklı nedenlerin ortaya çıkması halinde belirli veya belirsiz sözleşmeyi önelsiz olarak derhal feshedebilir. HUBNER. s. Bu imkan doğrudan kredi açma sözleşmesinin tabiatından doğar ve bu konuda sözleşmeye ayrı bir hüküm konmasına dahi gerek yoktur549. adi kirada BK m. German Banking Law. fesih geçersiz sayılacak ve borç ilişkisi devam edecektir546. 159. N. s. 333. NUISSL. N. 147. N. AVANCINI/IRO/KOZIOL. İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi. 158. N. Kredi Açma Sözleşmesi. fesih beyanında bulunan YÜKSEL. 35. . Kreditrecht. Hazır bulundurma ücreti ise genelde sözleşmenin sona ermesi sırasında tahsil edilmektedir. Bütün bunlara rağmen müşteri kredi açma sözleşmesinde özel yükümlülük altına girdiği hallerde olağan fesih imkânından yararlanabilecektir547. HUBNER. 226. hizmet sözleşmesinde m. HOPT/MÜLBERT. V) Haklı Nedenle Fesih Olağanüstü fesih. s.

CANARIS. sözleşmeden beklenen faydanın gerçekleşmesine engel olabilecek şekilde ifa engelleri ilişkiyi çekilmez hale getirebilecektir. Kreditrecht. N. 1968.1/88 553 552 551 N. işlem temelinin çökmesi gibi durumlardan da kaynaklanabilir. System der Beendigung von Dauervertragen. N. Bu engel taraflardan birinin kötü ifası. Olağanüstü fesih imkânı kredi açma sözleşmesinin şartlarında düzenlenebilir. 171 dn. 186 vd. . 649. 226. s. edim karşı edim arasındaki dengenin bozulması veya sözleşmenin amacına ulaşma imkânının sürekli olarak ortadan kalkması. CANARIS. 171. Genel olarak dürüstlük kuralı çerçevesinde sözleşme ile bağlı kalmayı tahammül edilmez hale sokan sebepler sözleşmeyi haklı nedenle feshe imkân verirler551. LOMBARDINI. Sponsorluk Sözleşmesi. Freiburg. 263. s.182 taraf için sözleşme ile bağlı kalmayı çekilmez hale sokan bir ifa engelinin ortaya çıkması durumudur. bu ilişkinin niteliğine göre ve objektif olarak değerlendirilecek bir durumdur552. 649. N. 264. 103. HOPT/MÜLBERT. Sözleşmede fesih imkânının kullanılması için ayrıca ihbar ve ihbarla birlikte uygun süre verilmesi kararlaştırılabilir. N. 173 vd ( Grassinger. tarafların dışındaki bir takım olgular sebebiyle. 17 den naklen ) SELİÇİ. GRASSINGER. ayıplı ifa. bu durumda fesih şartları ve sebepleri sözleşmeye göre belirlenecektir. 78.35. s. N. Peter. Kredi açma sözleşmesinde düzenlendiği hallerde olağanüstü fesih şartları ve kullanılış şekli sözleşmenin yorumu ile belirlenecektir. GAUCH. Kreditrecht. kusurlu ifa imkânsızlığı gibi sözleşmeye aykırı davranışından kaynaklanabileceği gibi. güven ilişkisinin bozulması gibi taraflar arasındaki iş ilişkisini etkileyecek durumlar. taraf menfaatleri dikkate alındığında şartlar uygunsa. Kredi açma sözleşmesi özellikle kredi alanın kişiliği ve ekonomik durumu dikkate alınarak kurulan ve karşılıklı olarak sıkı bir güven ilişkisinin varlığı ile devam eden bir sözleşmedir. N. NUISSL. HOPT/MÜLBERT. Ankara 2003.1/77. s. s. 196.. s. Gülçin. s. SELİÇİ. Çekilmezlik durumunun ortaya çıkıp çıkmadığı. Kredi ilişkisine ait sorunun şartları. AVANCINI/IRO/KOZIOL. GUGGENHEIM. AVANCINI/IRO/KOZIOL. ifa engeli olarak ortaya çıkan bir durumun ne zaman sözleşme ile bağlı kalmayı bu engelden zarar gören taraf için tahammül edilmez hale soktuğu her somut ilişkide. 531 N. sözleşmede belirlenen veya ihbarla belirlenecek bir sürenin beklenmesine lüzum kalmadan kredi açma sözleşmesi olağanüstü fesih yoluyla sona erdirilebilir553.

1963 1451. § 242 N. N. sır saklama.. N. s. İfa aksaklıkları ve borçların ifasında dürüstlük ve güven ilkelerine aykırılık hallerinde taraflar bakımından sözleşmeye bağlılığın beklenemeyeceği şartlar oluşmuşsa olağanüstü fesih yoluyla sürekli borç ilişkisi niteliğindeki sözleşmenin sona erdirilmesi imkanı doğar554. 227. 649. N. Kredi açma sözleşmesinin iş görme edimlerini de içermesi sebebiyle hizmet sözleşmesinin haklı nedenlerle feshini düzenleyen BK m. haklı sebeplerin neler olduğunu belerlerken MK m. STAUDINGER... NUISSL. 158. German Banking Law. 649. ve orada belirtilen yazarlar. Kreditrecht. CANARIS. N. 735. BGH NJW 1958. güven ilişkisini ortadan kaldıran borca aykırılık hali asli edimlere ait olabileceği gibi yan edim borcuna da aykırı olabilir555. 201. . STAUDER. Bu düzenlemede de haklı nedenin takdiri hakime bırakılmıştır. İfanın BGB § 242 de belirtilen dürüstlük ve güven ilkelerine uygun şekilde gerçekleştirilmediği ve taraflar bakımından sözleşmeye bağlılığın beklenemeyeceği hallerde olağanüstü fesih imkanı olacağı hk. 227. Türk Hukukunda kredi açma sözleşmesi tipik bir sözleşme olarak düzenlenmemiştir. İfa engeli olarak ortaya çıkan. Tarafların birbirleri hakkında öğrendikleri bilgileri ve gizli kalması gereken konuları açıklamaları. ekonomik durumunda bozulmalar. NUISSL. 4 hükmü uyarınca her somut olayda hakkaniyete göre karar verecektir. 264. Hakim. kredi alanın faiz ve komisyon ödeme borcunda kısa süreli direnimi veya önemsiz bir tutarın ödenmemesi tek başına sözleşmenin haklı nedenle feshi için yeterli değildir. kredi alanın ekonomik durumu hakkında asılsız bilgi vermesi. s. teminat verme veya bunları güçlendirme konusunda bankaca yapılan taleplerin değerlendirilmemesi olağanüstü fesih için haklı sebep olacaktır556. AVANCINI/IRO/KOZIOL. s. 555 556 554 SELİÇİ. s. 103. 158. ancak sözleşmenin sürekli borç ilişkisi niteliğinde olması sebebiyle haklı nedenle fesih imkanının varlığı çıkarılabilir. 344 hükmünden kıyas yoluyla yararlanılabilir. HUBNER. Kredi açma sözleşmesinde her borç ihlali önelsiz fesih imkânı vermez. CANARIS.. N. N. ancak sürekli sonraki borç ilişkisinde direnime ve düşenin gereği tutum gibi ve davranışlarından edimlerinde süresinde yerine getirilemeyeceği açıkça anlaşılıyorsa sözleşme önelsiz olarak feshedilebilir.183 Kredi açma sözleşmesinin olağanüstü fesih yoluyla sona erdirilebilmesi için bu konuda sözleşmede hüküm bulunması şart değildir. kredinin amacına uygun kullanılması gibi yan yükümlülüklere aykırılık halleri. HOPT/MÜLBERT. 1531. GUGGENHEIM.1/88.

1958 1295. 164. Kreditrecht. STAUDINGER. iflas tehlikesinin oluşması. HOPT/MÜLBERT. kredi alana kusur yüklenemediği hallerde olağanüstü fesih yoluyla sözleşme sona erdirilemeyecektir558. 264. N. Kredi açma sözleşmesinde kararlaştırılan karşı edim niteliğindeki faiz ödeme borcunun bir defa belli bir süre yerine getirilmemesi kural olarak olağanüstü fesih yoluyla sözleşmenin sona erdirilmesine imkân vermez. 736. Kredi alanın iflası. 419. 103. HUBNER.159. BGH NJW 1951 836.184 Öncelikle ifa aksaklıkları müşteri ve veren tarafın kredi açma sözleşmesini olağanüstü fesih yoluyla sona erdirmesine imkânı verir. müşteri tarafından faiz ödenmemesi halinde fesih hakkını uygun bir zamanda ve gecikmeden kullanabilecek aksi takdirde bu hakkını kaybedecektir. s. s. Kredi Sözleşmeleri. dürüstlük ve güven esaslarına göre ek süre verilmesi 557 558 BGH 1937 2765. s. ödeme borcunun bir kereden fazla sayıda geciktirilmesi veya ödenmemesi halinde bu durumun olağanüstü fesih sebebi olacağı veya kredinin geri ödenmesi borcunun doğrudan muaccel hale geleceği şeklindeki düzenlemelerin geçerli olacağı kabul edilmektedir. German Banking Law. bankanın bu türden kayıplarının kısa sürede karşılandığı ve buna rağmen acilen fesih yoluna gidildiği hallerde geçerli olamayacaktır557. GUGGENHEIM. Alman Federal Mahkeme kararlarında da kredi alanın işlerindeki ciddi bozulmalar ve iflas tehlikesinin oluşması halinde kredi verenden sözleşmeyi uzatmasının veya daha fazla kredi vermesinin beklenemeyeceği belirtilmektedir. N. AVANCINI/IRO/KOZIOL. SCHOEN. Kredi alanın ekonomik durumundaki her türlü bozulma da olağanüstü fesih sebebi olarak kabul edilmektedir ancak bu bozulmaların kredi tutarının veya gerekli karşılıkların iadesini tehlikeye düşürecek ölçüde olması lazımdır559. ATAMER. s. 217. STAUDER. BGH WM 1956. CANARIS. Bu imkân sözleşmenin ifa aşaması başlamadan önce de bazı yan borçların ihlali halinde de kullanılabilir. s. aynı zamanda gecikme kredi alanın kusuruna dayanmalıdır. 158...159 STAUDER.1/88. s. § 242 N. 45 560 559 . işlerini kötü idaresi veya teminatlarının değerinin düşmesi gibi durumlar olağanüstü fesih sebebi olarak kabul edilmektedir560. Kredi alana. BGH BB 1956. Faiz ile ilgili feshe imkân veren örtülü Faiz düzenlemelerin. ancak sözleşmede faiz ödeme konusundaki aksaklıkların olağanüstü fesih sebebi olarak açıkça düzenlenmesi mümkündür. 649. Banka. N.

. Olağanüstü fesih imkânının kredi açma sözleşmesine konacak bir hükümle ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığı. 567 566 STAUDER. STAUDER. s. 103. 585 STAUDER. s.160. 650. s. ATAMER. ek teminat aranabileceği hallerde bunun oluşan riski karşılar yeterli miktarda olması lüzumludur. 45. SELİÇİ. § 609 N. Müşteri kredi açma sözleşmesinin zayıf tarafıdır ve sözleşmeyi fesih imkânının uzun bir süre için kaldırılması ekonomik özgürlüğüne aşırı kısıtlama getireceği için. 650. 729 . Müşteri ise bu sebeplerle olağanüstü fesih imkânını kullanabileceği kabul edilmektedir563. STAUDINGER. s. s. 565 CANARIS. Kreditrecht. s. 1451.. 148.185 veya teminatlarını arttırma imkânının tanınması kredi ilişkisindeki şartlara göre değerlendirilecektir561. Kredi Sözleşmeleri. N. s. s. . s. Olağanüstü fesih şartları dürüstlük ve güven esaslarına göre değerlendirilecektir564. Kreditrecht. Olağanüstü feshin ciddi ve geri alınamaz sonuçları sebebiyle hangi hallerin tam bir fesih imkanı sağladığı ve sürekli borç ilişkisinin kısmen devam etmesinin mümkün olup olmadığı kredi ilişkisindeki şartlara göre değerlendirilecektir566. BGH WM 1960. s. German Banking Law. HUBNER. N. CANARIS. 1451. BGH NJW 1963. RÄNTSCH. s. ( BGB § 488–490) . 148. N. STAUDINGER. GUGGENHEIM. CANARIS.160. GUGGENHEIM. s. BGH NJW 1963. 158. olağan fesih imkânının ise belli bir süre ile sınırlı olarak kaldırılabileceği kabul edilmektedir. Fesih şartlarının iyiniyet ilkeleri ışığında değerlendirileceği hk. 8. N.. 836. SCHOEN. STAUDINGER.BGH NJW 1951. § 242 N. 263. 165. § 242 N. s. 649. 649. HOPT/MÜLBERT. s. 45. Fesih şartlarının oluşumunda taraflardan birinin kusurlu olması aranmaz. ATAMER. 103. CANARIS. 264.166. Kredi Sözleşmeleri. 576. bankanın nakit darlığına düşmesi veya müşterinin satışlarında gerçekleşen düşmeler. genel ekonomik bozulmalar banka için olağanüstü fesih sebebi olarak kabul edilmemektedir562. 726. 264. iyiniyet kurallarına aykırılık ve gabin hükümlerine 561 562 563 SCHOEN. Özellikle banka için fesih imkânının uzun bir süre ortadan kaldırılabileceği Alman doktrininde kabul edilmektedir567. durumun haklı gösterdiği bazı hallerde taraflardan hiçbirine kusur yüklenemese de olağanüstü fesih imkânı kullanılabilir ancak hakkın kötüye kullanılması yasağı haklı sebeple fesih imkânının sınırını oluşturacaktır565. N.160. Kredi verilmesi konusunda bankalara getirilen kısıtlamalar. N. HOPT/MÜLBERT. STAUDER.161. 564 SELİÇİ.

s.. s. 1. 212. düzenleme BK m. bankanın kredi kullandırmaktan kaçınma ve sözleşmeyi haklı sebeple fesih imkanı vardır. KÖNDGEN. Bu durumda hakkı tehlikeye giren banka borcunu genel hükümlere göre yerine getirmekten kaçınabilir ve sözleşmenin feshini isteyebilir ( BK m. s. N. HUBNER. 158. sözleşmesinin kuruluşundan sonra gerçekleşen kredinin iadesi konusundaki belirsizlikler de bankaya sözleşmeyi fesih yetkisi verir572. Ancak kredi alana fesih için belli veya uygun bir süre önceden ihbar yapma yükümü getiren hükümler geçerli olarak kabul edilmektedir. örneğin iflası veya aleyhindeki haczin neticesiz kalması sonucu güven ilişkisi bozulacağından. TANDOĞAN. 2. 316 N. 654. Aynı esas kredi açma sözleşmesine kıyasen daha geniş bir koruma sağlayarak BK m. 82’den farklı olarak sadece teminat gösterilinceye kadar kaçınma imkânı değil ödünç konusunu ifadan kesin olarak kaçınma imkânı verir570.. 571 572 YÜKSEL. BECKER. I/2. 316 N. Müşterinin aczi. Tüm bu durumlarda kaçınma. . 264. 351. Kreditrecht. STAUDER. NUISSL. 1645. hukuken sözleşmeden dönme anlamındadır571.161. N. 654. N. m. Yazar BGB § 138 de belirtilen iyiniyet kurallarına aykırı işlemlerin geçersizliği ve zayıf. N. s. m. 213. Kredi Açma Sözleşmesi. TANDOĞAN. s. (BGB § 488– 490). 82 ). s. German Banking Law.186 göre geçersiz kabul edilmelidir568. 213. HUBNER. 143. BECKER. RÄNTSCH. CANARIS. CANARIS. I/2. 143. YÜKSEL. German Banking Law. N. N. 654. VI) Sözleşmenin Kredi Alanın Aczi Sebebiyle Feshi Kredi alanın ekonomik durumunda kredi açma sözleşmesinin kuruluşu aşamasından sonra oluşan kötüleşmeler bankaya ön edim niteliğindeki yükümlülüklerini yerine getirmekten kaçınma ve sonuç olarak sözleşmeden çekilme imkânı verir569. NUISSL. tecrübesiz ve bilgisiz durumdaki taraftan aşırı faydalanma amaçlı olarak yapılan işlemlerin hükümsüz olacağı kuralına göre kredi alanı süresiz olarak bağlayan hükümlerin geçersiz olacağını belirtmektedir. ( BGB § 488–490) . Kredi alanın ekonomik durumunda ve malvarlığında kredinin iadesini tehlikeye düşürecek ölçüde ciddi bozulmalar.. 587. Kredi Açma Sözleşmesi. s. 569 570 568 CANARIS. HOPT/MÜLBERT. N. 351. 310 hükmünde karz sebebiyle tekrar edilmiştir. NUISSL. 158.

diğer kredi işlemlerine ise kıyas yoluyla dahi uygulanamayacağı ve iki tarafa borç yükleyen BECKER. KÖNDGEN. özellikle Alman Hukuku’nda BGB § 490 hükmünün sona erme hakkındaki ayrıntılı düzenlemesinin benzer kredi işlemlerine de uygulanabileceği yönündedir576. § 490. (BGB § 488-490). 587 . N.187 Kredi açma sözleşmesi kredi alanın şahsi durumunun önemli olduğu bir sözleşmedir. bu yönde yardım amaçlı iş ilişkisinin varlığı belli olmuyorsa. ( BGB § 488-490) . 316. s. ifaya başlamışsa artık bu sebebe dayanarak fesih imkânını kullanamaz574. 654. TANDOĞAN. Karz sözleşmesine ait bu düzenlemenin para ödünçlerine uygulanabilecek bir hüküm olduğu. borçlar hukuku anlamında sözleşmenin bağlayıcı olmadığının ileri sürülmesinden farklı bir durumdur. YÜKSEL. BGB § 490) düzenlenen ifadan kaçınma imkânının tüm kredi açma sözleşmelerine kıyasen uygulanabilirliği tartışmalıdır. s. 351 . Müşterinin ödeme kabiliyetinde hata özellikle kredi açma sözleşmesi için ticari doğruluk gereği akdin lüzumlu vasıflarında hata niteliğindedir. CANARIS. onun aczi kredi açma sözleşmesinin kuruluşundan sonra meydana gelmemişse yani mali durumu ve kredi yeterliliği konusunda hata yapılmışsa bile ödemeden kaçınma imkânı vardır. ( BGB § 488-490) . sözleşmeyi değil bir paranın teslimini ve diğer kredi kullandırma borçlarını yerine getirmekten kaçınmaktadır. genel görüş bu hükmün uygulama yönünden sadece para ödünçleriyle sınırlı olmadığı. STAUDINGER. 316 N. bir hatanın varlığı kabul edilmeli ve kredi verenden bilmeme konusunda çok sıkı delil istenmemelidir573. 4. m. Banka kredi açma sözleşmesinin kurulduğu sırada kredi alanın ekonomik durumundaki bozulmaları biliyorsa. 2. s. Bankanın para ödüncüne ilişkin sözleşmelerde BK. esaslı hata sayılabilir ve ayrıca sözleşmenin de iptaline imkan verir. Söz konusu maddenin kapsamındaki hata. 310 ’da (OR m. Müşterinin ödeme gücünün tespitinde hataya düşen taraf. BECKER. m. m. 316 N.. RÄNTSCH. 11. 316 N. bu konuda hataya düşmemiş ve sözleşmenin kurulmasını kabul etmiş. 1646 574 575 576 573 TANDOĞAN. 1. PALANDT/PUTZO. I/2. § 609 N. 351. Bu şartlarda cayma ve ret halinde kredi alanın yeni teminatlar vermesi bile bankayı kredi vermeye zorlayamaz575. I/2. 587. 143. BECKER. Müşterinin mali durumundaki bozukluğu düzeltme amacıyla kredi verilmemişse. RÄNTSCH. s. Kredi Açma Sözleşmesi. s.

310 ise özellikle para ödünçlerinde alınan paranın iadesi borcunu da kapsar şekilde. 82 ( BGB § 321 ) hükmüne göre krediler için daha dar genellemeler getirir. 1647 PALANDT/PUTZO. tüm iki tarafa borç yükleyen sözleşmelere uygulanan BK m. . 7. 654 CANARIS. BECKER. kredi açma sözleşmesine bağlı olarak kurulan nakdi kredilere kıyasen uygulanabilirse de özellikle nakdi nitelik göstermeyen diğer münferit kredi işlemlerine uygulanamaz578. m. BGB § 490 ) da düzenlenen haliyle karz sözleşmesine özgü bir imkandır. Bu hüküm Alman Hukuku bakımından ayrıntılı bir risk belirlemesi ve dağıtımı sağlar. N. 316 N. 310 ( İBK 316. s. § 610 N.148. Bu özel düzenleme öncelikle para ödünçlerine uygulanacaksa da. STAUDINGER. 4. Bu durum ayrılık prensibine göre kredi açma sözleşmesi bakımından genel ve mutlak bir fesih sebebi oluşturmaz.128. BK m. s. kredi alacaklarının iadesinin tehlikeye düşmesi hallerinde çekilme imkanı veren bir hüküm niteliğindedir. 310 düzenlemesi iade borcunu da kapsayan özel bir düzenleme olarak sözleşmeyi aciz haline dayanarak fesih imkanı verir580. 639. Kredi açma sözleşmesi bakımından alınan kredinin iadesi karşılık ilişkide yer almaz ve münferit işlemlerin tasfiyesine yöneliktir. burada söz konusu olan fesih imkanı ve şartları karz sözleşmesine ve benzer içerik taşıyan sözleşmelere uygulanabilecek niteliktedir. s. CANARIS. Kredi alanın mali durumundaki bozulmalar sebebiyle iadenin tehlikeye girdiği hallerde BK m. § 490. STAUDER. STAUDER.129. m. Aciz sebebiyle ifadan kaçınma konusundaki genel düzenlemenin de BK. s. Bu görüşe göre ödünç alanın aczi sebebiyle ifadan kaçınma imkanı BK m. Borçlar Kanununun 82. 2. (BGB § 488-490). maddesi karşı edimin tehlikeye düştüğü tüm durumlarda uygulama alanı bulur ve ifadan kaçınma imkanı verirken.188 bir sözleşme olması sebebiyle kredi açma sözleşmesine dayanan diğer münferit kredilere aciz defi uygulanabileceği de belirtilmektedir577. sadece onunla sınırlı değildir. BECKER. kredi ile ilgili tüm iş ilişkilerine kıyas yoluyla uygulanabilecek bir hüküm ve kredi ile ilgili işlemlerin sonlandırılmasını sağlayacak genel şartları belirleyen bir düzenlemedir579. 82 ( BGB § 321 ) düzenlemesi ile katı bir şekilde iade borcunu dışlamadan tüm kredi sözleşmeleri için ifadan kaçınma imkanı verebilecek genel hüküm 577 578 579 580 STAUDER. N. 316 N. KÖNDGEN.

189

niteliğinde olduğu kabul edilmektedir. Bankanın önceden ifa konusunda borç altına girdiği tüm kredi sözleşmelerinde aciz defi ( BK. m 82 ) kredi alanın mali durumunun kötüleştiği ve bunun düzelmesinin zor olduğu, özellikle devamlı ödemelerin yer aldığı durumlarda genel olarak uygulanabilir ve kredi verene kredi açmaya ilişkin borçlarını ifadan kaçınma imkânı verir, bu sebeple kaçınma hakkı ve dönme hakkı birbirini tamamlar niteliktedir581. Ancak krediler için daha somut ve dar genellemeler getiren ve uygulama kolaylığı sağlayan BGB’nin aksine BK m. 310 düzenlemesi kapsamlı değildir, yine de kredi sözleşmeleri bakımından aciz durumunun ve iade borcunu da kapsar şekilde sonucunun tespiti edilmesi bu hükme göre daha kolaydır. Müşterinin ekonomik durumu ve mal varlığındaki azalmalar objektif esaslara göre değerlendirilecektir, burada kredi verenin şahsi düşünce ve yorumunun önemi yoktur. Herhangi bir ekonomik zorluk ve kapsamına göre sözleşmeyi etkilemeyecek nitelikteki azalmalar ciddi bozulma sayılamaz. Kredi alanın ekonomik durumundaki bozulmaların ciddi sayılabilmesi için bir iflas tehlikesinin doğumu veya iflası da şart değildir, iadeyi tehlikeye sokabilecek derecede görülebilen bozulmalar ciddi bozulma olarak kabul edilebilir, parasal imkan ve şartlarda temel bozulmalar kredinin iadesinin bu sebeple tehlikeye girmesi, ciddi gelir azalmaları, borçların artması, olası iflas durumu önemli ekonomik bozulma olarak kabul edilebilir582. Bankanın alacakları yeterli şekilde teminat altına alınmışsa fesih imkânının ortadan kalkacağı, bununla birlikte teminatların azalması ve güçlendirilmemesi halinde fesih imkanının olacağı kabul edilmektedir583. Gelir ve malvarlığı azalması genel anlamda bir bozulma ve zor durumsa da bu şart değildir, mali bozukluklar, iyi yapılandırılmış mali durum görünümünün devam ettirilememesi, kredi açma sözleşmesi sonucu oluşacak borç birikimi dahi aciz durumunun kabulü için yeterli kabul edilmektedir584. Ekonomik durumdaki genel bozulma ve krizler, savaş tehlikesi, banka kredilerine getirilen kısıtlamalar BK. m. 310 hükmüne dayanarak banka lehine
581 582 583 584

STAUDER, s. 149; CANARIS, N. 655; NUISSL, N. 213. CANARIS, N. 655. STAUDER, s.148. CANARIS, N. 655; NUISSL, N. 212.

190

fesih yetkisi vermez, genel olağanüstü durumlar sebebiyle kredi veren bankanın ekonomik durumu bozulmuş olsa bile fesih imkânının doğmayacağı genel olarak kabul edilmektedir585. Bankanın ekonomik durumundaki bozulmalar dürüstlük ilkesine göre ona fesih imkânı vermez ve kredi verme borcunu ifa etmemesi halinde sözleşmeye aykırı davranmış olur, akdin müspet ihlali sebebiyle tazminat ödeme borcu altına girebilir. Kredi alan dava yoluyla tazminat talebinin yanında taahhüt edilen kredinin kendisine verilmesini de talep edebilir586. Geçerli bir fesih para ödüncü konulu kredi açma sözleşmesini ve tarafların bu sözleşmeye dayanan hak ve yükümlülüklerini sona erdirir.

VII) Sözleşmenin İptali
Bankanın aciz sebebiyle kredi açma sözleşmesini sona erdirebilmesi için kredi alanın ekonomik sonraki durumundaki bozulmaların olması kredi sözleşmesinin sözleşme kuruluşundan aşamada gerçekleşmiş lazımdır,

kurulmadan önce mevcut olmasına rağmen varlığı sonradan ortaya çıkan bozulmalar bankaya ancak hata, hile gibi irade bozukluğu hallerine dayanarak sözleşmeyi fesih imkânı verir587. Kredi alanın bankaya mali durumu hakkında yanlış bilgi vermesi, verdiği teminatlarda yanıltması, hatalı bilgi vermesi, farklı ve yetersiz teminat getirmesi, mesela ipotek vaadine rağmen başka teminat göstermesi gibi durumlar hile sebebiyle fesih imkânı verir588. Kredi alanın mali durumu hakkında yapılan değerlendirmeler kredi açma sözleşmesinin kuruluşunda gizli ama sözleşmenin temelini oluşturan onu şekillendiren öğelerden biridir. Kredi alanın mali durumu ve ödeme gücü her

585 586 587

CANARIS, N. 655; SCHOEN, s. 157; STAUDINGER, § 609 N. 8.; STAUDER, s.148 STAUDER, s.150; STAUDINGER, § 609 N. 8; CANARIS, N. 655

CANARIS, N. 622; STAUDER, s.148; SCHOEN, s. 157, yazarlar kredi alanın ekonomik durumunda önceden var olan bozuklukların BGB § 119 da düzenlenen esaslı hata halleri, şahsın vasıflarında hata, BGB § 123 hükmünde düzenlenen hile ve BGB § 133, 157 hükümlerinde belirtilen dürüstlük ilkelerine göre fesih imkanı vereceğini kabul etmektedirler. Fesih imkanı veren ekonomik güçlüklerin sonradan ortaya çıkması lüzumu yönünde Alman Federal Mahkeme kararı BGH WM 1957, 949; YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi, 143
588

CANARIS, N. 622; NUISSL, N. 220.

191

sözleşmenin kuruluş aşamasında detaylı olarak incelenen bir ön şart niteliğindedir ve uygulamada bu işlemler yapılmadan kredi açma sözleşmesi kurulmaz. Banka, kredi alanın ekonomik durumu, ödeme gücü ve iradesi konusunda hataya düşerse esaslı vasıf hatası sebebiyle sözleşmeyi fesih hakkına sahip olur589. Kredi alanın ekonomik durumu hakkında düşülecek bir hata aslında borçlar hukuku esaslarına göre bir tür saik hatasıdır ancak mali durum özellikle kredi açma sözleşmesi için ticari doğruluğun sözleşmenin lüzumlu vasıflarından olarak dikkate alınmasını gerektiren bir unsuru olduğu için esaslı hata niteliğinde kabul edilebilir. Banka her zaman inceleme yapma, bilgi edinme ve buna göre kredi verme yükümü altındadır. Banka yaptığı detaylı incelemelere rağmen yeterli bilgi edinememiş, hafif ihmali ile görünüşe göre işlem yaparak kredi alanın davranışları, teklifi, mal beyanı gibi hususlara dayanmış ve onun malvarlığı, ödeme gücü konusunda hataya düşmüşse bu sebeple iptal imkânı doğacaktır. Bankanın, kredi alanın şahsı veya sözleşmenin kurulmasına etkili önemli bir özelliği hakkında yaptığı hata esaslı hata sayılır ve sözleşmenin iptaline imkân verir ( BK m. 24 ). Kredi alanın ekonomik durumu konusunda düşülen hatanın iptal hakkı vermeyen saik hatası mı yoksa esaslı bir hatamı olduğu her olayda ayrıca incelenecek ve şartları dar yorumlanacaktır. Araştırma, denetim ve bilgi edinme yükümü sıkı yorumlanmalıdır, bankanın dikkatli ve sıkı araştırma yapma yükümü vardır, bu konuda ihmali bulunmamalıdır590. Müşteri, ödeme gücü, mali durumu veya getirdiği teminatların değerleri konusunda bankayı yanıltmışsa, kasıtlı olarak eksik bilgi vermişse, bankanın hile sebebiyle kredi açma sözleşmesini iptal etmeye ve oluşan zararları talep etmeye hakkı vardır591. Kredi alan kredi sözleşmesinin kuruluşu aşamasında iade ve ücret borcunu banka ile arasındaki uyuşmazlık konusu alacağına mahsup etme niyetinde ise yani kredi alma amaca değil de mahsup ödeşme amaçlı olarak sözleşme ilişkisine girmişse, teminatlar konusunda bankayı yanıltmışsa banka bu

589 590 591

STAUDER, s.147; NUISSL, N. 220; YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi, 143. STAUDER, s. 94. CANARIS, N. 626; YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi, 144

192

sebeple

hile

hükümlerine
592

dayanarak

sözleşmeyi

iptal

edebilir.

( BK 26; BGB § 123 )

.

Kredi açma sözleşmesinin iptali konusunda sözleşmelerin iptaline ilişkin genel kurallar geçerlidir. ( BK, 23 vd.; BGB § 119, 123 ). Taraflar irade bozukluğu hallerinin varlığı halinde kredi açma sözleşmesini geçmişe etkili bir şekilde sona erdirebilirler. Sözleşme ifa aşamasına gelmemişse geçmişe etkili olarak sona erme sorunsuz olarak gerçekleşir, ancak geçmişe etkili olarak sona erme durumu kısmen dahi olsa ifa aşamasına girmiş bulunan bir sürekli borç ilişkisinin yapısına aykırıdır593. İfa aşamasına girmiş olan kredi açma sözleşmesinde diğer sürekli borç ilişkilerinde olduğu gibi geçmişe etkili iptal yerine fesih imkanı kullanılabilecektir, sona erme ileriye etkili olacak banka o zamana kadar yapmış olduğu hizmetlerin bedelini ve kullandırdığı tutarın faizini talep edebilecektir, taraflar karşılıklı olarak verdiklerini sebepsiz zenginleşme esaslarına göre iade edeceklerdir594.

592 593 594

CANARIS, N. 626; STAUDER, s.148; NUISSL, N. 220. CANARIS, N. 622.; STAUDER, s.148 STAUDER, s.140; CANARIS, N. 625; YÜKSEL, Kredi Açma Sözleşmesi, 144.

Kredi açma sözleşmesi ile özellikle sorumluluk üstlenme şeklinde gerçekleşen ve bankanın üçüncü şahıslarla akdi ilişkiye girdiği ayrı sözleşme özelliği gösteren kredi işlemleri arasında yapı ve nitelik açısından ifa aşaması ile başlayan ayrılık söz konusudur ve bu durum ayrılık prensibi olarak adlandırılmaktadır. sona erme zamanına kadar devam eder ve banka feshi ihbar etse de kural olarak ihbarda belirtilen sürenin sonuna kadar kredi alanın taleplerini karşılamak zorundadır. Olağan fesih halinde ifasına başlanmış münferit kredilerin kullandırılması devam eder. Kredi açma sözleşmesinin taraflara yüklediği tüm hak ve yükümlülükler borçlar hukukunun temel prensiplerine göre sözleşme süresince. genel unsurları kredi açma sözleşmesinde düzenlenmiş ve müşterinin talebi ile türü ve kapsamı belirlenen kredi işlemleridir.193 § 11) SONA ERMENİN MÜNFERİT KREDİ İŞLEMLERİNE ETKİSİ Kredi açma sözleşmesi önceden belirtildiği gibi kredi kullandırma borcu ve kredi ilişkisine ait genel şartları içeren çerçeve nitelikli bir sözleşme. sürekli borç ilişkisi niteliğindeki kredi . münferit kredi işlemleri ise kredi kullandırma borcunun ifasını sağlayan. ileriye etkili sona erme ve ayrılık prensibinin sonucu olarak o zamana kadar gerçekleşmiş ifa amaçlı münferit işlemleri etkilemez. İfa bozukluklarının etkileri ve sona erme doğrudan münferit işlemleri etkilemez ancak bu kural özelikle ifa bozukluklarının varlığı halinde oluşan sonuçların hiçbir şekilde münferit sözleşmeleri etkilemeyeceği anlamına gelmemektedir. Kredi açma sözleşmesine dayanan kredi ilişkisi ve münferit kredi birbirinden bağımsız şekilde sona erdirilebilecektir. Fesih nitelik olarak ileriye etkili şekilde gerçekleşecek ve belirtilen sürenin sonuna kadar kısmi olarak ifa gerçekleşmişse ifa edilmeyen kısımlar için fesih etkili olacaktır. Bu tür krediler esas olarak sorumluluk üstlenme şeklinde kredi kullandırma borcunun ifasına hizmet etseler de ayrı bir sözleşme niteliği gösterirler. Kredi açma sözleşmesine bağlı kredi ilişkisinin olağan fesih veya süre bitimi sebebiyle sona ermesi.

N. 263. Kreditrecht. kredi tahsisi şart hale gelir çünkü fesih ileriye etkilidir. 253. Fesih kullandırılmış kredileri etkilememekle birlikte yeni kredi talebi imkânını ortadan kaldırır ancak eğer lüzumluysa münferit işlemler de ayrıca feshin kapsamına dâhil edilebilecektir 595. 645. Münferit işlemlere etkisizlik durumu henüz ödenmemiş olmakla birlikte müşteri tarafından talep edilmiş krediler için de geçerlidir. N. ZHR. 330. AVANCINI/IRO/KOZIOL. HOPT. 647. HOPT/MÜLBERT. banka teminatları ve aval gibi bankanın üçüncü şahıslara karşı sorumluluk üstlendiği gayri nakdi krediler genellikle kredi açma sözleşmesinin süresini aşar ve ondan bağımsız olarak sona ererler 598. CANARIS. Ayrılık prensibinin istisnalarından birini oluşturan bu durum özellikle tek ödemeli para ödüncü şeklindeki kredilerde görülse de. ZHR. 272.1/88. HEERMANN. 263. Kreditrecht. kuruluş. N. s. N. . 272. N. Kreditrecht. N. 160. 159 HOPT/MÜLBERT. taleple birlikte bankanın kredi kullandırma borcu mutlak olarak doğar. N.1/88. s. konu. İleriye etkili fesih özelliği ve ayrılık prensibinin sonucu olarak kredi açma sözleşmesinin feshi ifasına başlanmış münferit krediler üzerinde doğrudan sona erme etkisi yapmaz. Bu durum fesih öncesinde ortadan kaldırılamaz. Bazı hallerde ise kredi açma sözleşmesi doğrudan tek bir para ödüncü şeklinde münferit işleme hizmet edebilir.194 açma sözleşmesinin feshi ileriye etkilidir. HOPT. aksi halde bankalar kredi tahsisindeki gecikmelerden ve bundan doğan sorumluluklardan olağan fesih yoluyla rahatça kurtulabilme imkanına sahip olurlar ki bu da kredi açma sözleşmesinin amacına aykırıdır599. Kredi açma sözleşmesine bağlı olarak sona erme için münferit işlem doğrudan kredi açma sözleşmesine bağlı halde yapılmış. 253. olağan fesih ve süre dolması hallerinde olduğu gibi münferit işlemi sona erdirmeye yetecektir596. Kreditrecht. HOPT/MÜLBERT. s. Kredi açma sözleşmesinin müşteri tarafından olağan feshi halinde de münferit krediler geçerli CANARIS. 266.162. N. 596 597 598 599 595 HOPT/MÜLBERT. bu şekilde tam bir birlik olduğu hallerde kredi açma sözleşmesinin olağanüstü feshi. amaç ve süre bakımından tam bağlılık gösteren nitelikte olmalıdır597. STAUDER. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 253. s.

bankanın kredi temini borcunu sona erdirir.195 kalacak. CANARIS. ZHR. 650. hâlihazırda verilmiş kredileri etkilemez. HOPT. s. N. şüphe bulunması halinde sadece kredi açma sözleşmesinin sona erdirildiği kabul edilmelidir602. 253. HOPT/MÜLBERT. 331. CANARIS. ZHR. N. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 650. N. örneğin para ödüncünün feshi ve iade için karz sözleşmesinin olağan feshi ve iadesine ilişkin düzenleme kıyasen uygulama alanı bulabilecektir 600. fesih beyanının kapsamı ve yorumuna göre belirlenir. Fesih için ileri sürülen sebebin münferit kredilerin ifası 600 601 CANARIS. Kredi açma sözleşmesinin taraflarca belirlenen hükümlerinde veya genel işlem şartlarında önemli nedenlerle fesih konusu ve bunun etkileri düzenlenmektedir. 648. N. HOPT. s. Kredi açma sözleşmesinin veya münferit kredilerden birinin edimlerinde ilişkin ciddi ifa aksaklıklarının bulunması halinde banka tarafından yapılacak fesih beyanının diğer münferit işlemleri sona erdirme amacının varlığının tespiti. bu şekilde düzenleme bulunması halinde kredi açma sözleşmesinin feshi münferit işlemler üzerinde doğrudan etki yapacak ve sona erme yoluyla iadeyi sağlayacaktır603. s. CANARIS. N. s. fesih sebebin önemi. 331. STAUDER.1/88. N. Bu hükümlerde genel olarak sözleşmenin önemli nedenlerle feshinin açılmış bulunan kredileri derhal sona erdireceği ve iadesinin sağlanacağı taraflarca kabul edilmektedir. 263. s.1/88. Kredi açma sözleşmesinin önemli nedenlerle feshi halinde yapılacak yorum ve beyanın değerlendirilmesinde işin niteliği ve beyanın kapsamına göre açık bir tespit yapılamaması. N. 602 603 AVANCINI/IRO/KOZIOL. irade bozukluğu hallerine dayanıyorsa bu durumlar edim bağlılığı sebebiyle kredi işlemlerinde güven ilişkisini ortadan kaldıracak ve kredi açma sözleşmesi ile birlikte diğer münferit kredilerin iadesi için uygun sebep oluşturabilecektir 601. . 650. 160. HEERMANN. Kredi açma sözleşmesinin feshi edimlerin yerine getirilmemesi veya münferit işlemlerin bedel ve iadelerinde ciddi ifa bozuklukları. HEERMANN. N. Kredi açma sözleşmesinin olağanüstü fesih yoluyla süre verilmeden sona erdirilmesi de kural olarak ileriye etkilidir. 160.163. Kredi açma sözleşmesi veya münferit işlem bakımından akde aykırılık ve irade bozukluğu hallerinde özellikle münferit kredinin konusu para ödüncü ise edim ve işlem bağlılığı sebebiyle ayrılık prensibi mutlak bir şekilde uygulama alanı bulamaz. AVANCINI/IRO/KOZIOL.1/88. Kreditrecht.

yeni teminat gösterilmemesi gibi sebeplerle feshi ifa edilmiş münferit kredi işlemlerini etkilemez. N. 332. müşterinin mali yetersizliği. taraflar arası yardımlaşma ve sürekli STAUDER. s. HOPT/MÜLBERT. 264. HOPT/MÜLBERT. Gayri nakdi kredilerde bazen münferit kredi üzerinde ani etkinin doğacağı kabul edilebilir. teminatların yetersizliği gibi durumlarda banka borçtan kurtarılma veya ek teminat verilmesi gibi talepler ileri sürebilir606. AVANCINI/IRO/KOZIOL. Kredi açma sözleşmesinin feshinden özellikle aval ve banka garantisi gibi gayri nakdi kredilerin etkilenmemesi asıldır. CANARIS.163. s. 158. N. N. Özellikle senet kabulleri. N. kredi talebinin uygun olmaması. German Banking Law. HEERMANN. Kredi alanın kredi açma sözleşmesi veya münferit kredilerden birine ait bedel ve iadeye ilişkin yükümlülüklerini sürekli şekilde ve büyük ölçüde aksatması veya mali durumunda ciddi bozulmaların bulunması halinde banka kredi açma sözleşmesi ile birlikte münferit kredi işlemlerini ifa etmekten kaçınma ve onları sona erdirebilme imkânına sahip olur. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinin sona ermesi kural olarak sözleşmenin tarafları arasındaki iç ilişkide etkilidir ve üçüncü şahısların bu sözleşme sonucu olarak doğmuş ve halen geçerli bulunan hakları korunur. Kreditrecht. PALANDT/PUTZO. 266.163. AVANCINI/IRO/KOZIOL. HUBNER. HOPT. Kredi açma sözleşmesinin.196 bakımından önemi incelenecek ve güven ilişkisinin bozulması halinde olağanüstü fesih şartlarına tabi olması mümkün olacaktır604. § 490. BGH WM 69.. kişisel ilişkileri. Para ödüncü de sürekli borç ilişkisi oluşturmakla birlikte. banka teminatları şeklindeki kredilerde sona erme anına kadar yapılmış bulunan işlemlerden banka sorumlu durumdadır ancak bundan sonraki aşamada teminat yükümlülüğü ortadan kalkar605. N. HOPT/MÜLBERT. s. ciddi ifa ihlalleri dışında. N. N. 253. Kredi açma sözleşmesinin teminatlarında ciddi azalmalar açılmış kredileri vadeye kadar temin edecek durumdan çıkmışsa münferit kredilerinde sona ermesine sebep olabilir. s. Sürekli borç ilişkisi niteliğindeki kredi açma sözleşmesinin feshi için mutlaka kredi alanın kusurunun bulunması şart değildir. 160. çünkü banka burada üçüncü kişilerle bir borç ilişkisine girmiş onlara karşı taahhütte bulunmuştur. mesela ciddi ifa bozuklukları. s. 650. STAUDER. CANARIS. 650-655. Kreditrecht.1/88 606 605 604 . ZHR.1/88. 335. 266. 336.

N. münferit kredi işlemenin durumu. Sözleşmeden dönme imkânı kredi açma sözleşmesinin süreklilik gösteren yapısına aykırıdır. 263 . s.197 hizmeti gerektiren. Kredi açma sözleşmesinin olağanüstü feshine sebep olan şartlar genelde ondan temel alan borçlarında ortadan kalkmasına sebep olurlar608. 159. 651. Bu durumun bir sonucu olarak kredi açma sözleşmesinin sona ermesi ile birlikte müşterinin münferit işlemlere ilişkin CANARIS. Kreditrecht. Kredi açma sözleşmesinin kendine özgü ve süreklilik gösteren yapısı nedeniyle sözleşmenin sona erdirilmesi kural olarak geçmişe etkili olmayan fesih yoluyla gerçekleştirilir ve fesih sözleşmenin gelecekte gerçekleşecek ve gerçekleşme aşamasına gelmiş olan kısımlarına etkili olur. AVANCINI/IRO/KOZIOL. 331. Bunun dışında henüz kuruluş aşamasında kredi açma sözleşmesini geçersiz kılan sebeplerle sözleşmenin dönme yoluyla sona erdirilmesi de mümkündür. ancak güven ilişkisinin sarsılması halinde fesih mümkündür. fesih sebebinin önemli olması münferit işlemlerin sona ermesine imkân verebilir ancak şüphe halinde açıklık yoksa sadece kredi açma sözleşmesinin sona erdiği kabul edilmelidir607. 651. bunlara ihtiyaç gösteren sürekli borç ilişkisi değildir. Sürekli borç ilişkisinde tarafların yerine getirdikleri edimlerin geçmişe etkili olarak ters yönde tasfiyesi ve bu kurumun kredi açma sözleşmesinin yapısına uydurulması ancak kısıtlı hallerde mümkün olabilir. N. HEERMANN. hâlihazırda tamamlanmış olan ifalar iptal edilmez ve etkilenmezler. N. Kişisel ilişkilerden kaynaklanan. Kreditrecht. N. s. tarafların menfaatleri fesih sebebinin takdirinde etkilidir. 1/88. Bankanın kredi ilişkisine devamının adil olup olmadığı fesih sebebinin önemine göre belirlenir. Münferit işlemi sona erdiren haklı sebep kredi açma sözleşmesinin feshi için geçerli sebep olmayabilir aynı şekilde kredi açma sözleşmesinin feshi sebebi mutlak anlamda para ödüncünün iadesine de sebep oluşturmaz. HOPT/MÜLBERT. kredi ilişkisinin şartları. N. 608 607 CANARIS. Olağanüstü feshin müşterinin talep ettiği ancak kullanmaya başlamadığı kredilere etkisi öncelikle feshin gerçekleştiği zaman ve feshe sebep olan şartlar dikkate alınarak tespit edilecektir. HOPT/MÜLBERT. ZHR. 261. kredi açma sözleşmesini ortadan kaldırmaya yarayan sebepler para ödüncünde her zaman uygulama alanı bulamaz. HOPT.

HOPT/MÜLBERT. 253. N.198 ücretleri ödeme borcu ortadan kalkar ancak sözleşmenin yürürlükte olduğu dönem için bankanın faiz ve komisyon alacağı mevcuttur609. 222. 657. N.147. PALANDT/THOMAS § 817. Müşterinin teminat sağlama yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve tarafların karşılıklı güven ilkesine aykırı davranışları halinde sözleşmenin ilk aşamada dönme yoluyla tasfiyesi mümkündür610. N. s. 610 611 609 STAUDER. 263. taraf yükümlülükleri asıl sözleşme olan kredi açma sözleşmesi hükümlerine ve genel işlem şartlarına tabi olacaktır611. Kredi açma sözleşmesinin mutlak anlamda geçmişe etkili sona erdirilebilmesi yani dönme durumu ancak sözleşmenin ilk aşamasında. CANARIS. Kredi açma sözleşmesinin ve ona bağlı münferit kredilerin sona ermesi halinde banka verdiği kredinin iadesi için sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanabilecek ancak tasfiye şartları.162. Kreditrecht. . N. STAUDER. NUISSL. AVANCINI/IRO/KOZIOL.1/88. s. bu sebeple geçmişe etkisi sınırlıdır. tarafların ifa fiillerine başlamadıkları sırada mümkün olabilir. Kredi açma sözleşmesinde münferit kredileri etkileyen olağanüstü fesih halleri dahi bankanın kredi kullandırma borcunu ortadan kaldırıp kredinin iadesini sağlayacak ancak kullandırma karşılığı faiz ve diğer kredi ücretlerine etkili olmayacaktır.

199

SONUÇ
Kredi açma sözleşmesi kredi verene, belli bir bedel karşılığı kredi hazır bulundurma ve kullandırma borcu yükleyen bir sözleşmedir. Kullanılacak kredinin miktarı ve zamanı ise müşterinin ihtiyaçlarına göre onun tarafından yapılacak taleple belirlenecektir. Kredi açma sözleşmesinin temel unsurları ve özellikleri banka uygulaması yoluyla ortaya çıkmıştır çünkü kredi açma sözleşmesi bankacılık uygulaması tarafından ortaya çıkartılmış ve kredi işlemlerinde kullanılmaya başlanmıştır, temeli bankacılık uygulamalarına dayanır. Banka kredi işlemlerinde kullanılan ve sözleşmenin konusunu oluşturan kredi işlemlerinin çeşitliliği sebebiyle, kredi açma sözleşmesi sadece para ödüncü veya konusunu para ödünçlerinin oluşturduğu bir sözleşme olarak tanımlanamaz. Kredi açma sözleşmesinin konusunu para ödüncü yanında aval, banka garantileri gibi nakdi olmayan, üçüncü şahıslara karşı teminat amaçlı krediler, iskonto gibi alacak satışı olarak tanımlanan işlemler de oluşturabilmektedir. Kredi açma sözleşmesini münferit kredi kullandırma işlemlerinin ön hazırlığı veya bir tür önsözleşme, çok aşamalı sözleşme olarak açıklamaya çalışan görüşler de bankacılık uygulaması ve sözleşmenin taraflarının iradeleriyle uyuşmamaktadır. Kredi açma sözleşmesinde tarafların amacı daha sonra kurulacak sözleşmelere bir ön hazırlık veya onların kurulmasına yönelik taahhüt altına girmek değildir, bankanın krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu eğer kararlaştırılmışsa müşterinin komisyon ödeme borcu sözleşmenin kuruluşu ile başlar. Sözleşmede tarafların borç altına girmeye yönelik iradeleri ilk kuruluş aşamasında belirgin niteliktedir, kredi açma sözleşmesi içeriğinde nitelik olarak belirginleşmese de münferit kredi işlemleri yoluyla çeşitli türlerde kredi kullandırma borcu içeren tek aşamalı bir sözleşmedir. Kredi açma sözleşmesini, ödünç, ödünç benzeri sözleşme yada hukuki niteliğini konusunu oluşturan münferit kredinin belirlediği bir sözleşme olarak kabul eden görüşler vardır. Kredi açma sözleşmesi genel kabule göre kendine has özellikleri olan yaygın uygulamalara göre ortak nitelikleri belirginleşmiş sui generis bir sözleşmedir. Konusunu oluşturan münferit kredi işlemlerinin çerçevesini belirlemekle birlikte tipik bir çerçeve sözleşme değildir sadece tüm

200

münferit kredilere uygulanacak ortak hükümleri belirlemekle kalmaz, aynı zamanda banka için kredi açma ve kullandırma borcunu, münferit sözleşmelerin kuruluşuna ilişkin iradeleri içerir bu sebeple borçlandırıcı nitelikli çerçeve sözleşmedir. Banka, sonraki münferit kredi sözleşmelerini kurma değil, kredi açma sözleşmesinin kapsamında veya kredi talebi ile niteliği belirlenen ifa aşamasını oluşturan münferit krediler ile kredi kullandırma borcu altındadır, yani kredi açma sözleşmesi sonraki kredilerin sebebini oluşturan ilk aşama değildir doğrudan kredi kullanma şeklinde alacak hakkı sağlar. Kredi açma sözleşmesinde belirlenen para limiti ve süreyi, belli bir para ödüncü sözleşmesinin yapılması hazırlığı ve vaadi gören iki aşamalılık görüşü, kredi işlemini kredi verme borcunun ifası ve kredi açma sözleşmesini de ifa sebebi sayan banka uygulaması ve bu kapsamdaki kredi açma sözleşmesi kavramına da uygun değildir. Kredi açma sözleşmesinin konusunu oluşturan münferit kredi işlemleri çeşitlilik göstermekte ve zamanla değişik türde bankacılık işlemleri de sözleşmenin içeriğine dahil olmaktadır. İlk uygulamalarda para ödüncü, aval, iskonto ve teminat mektubu gibi banka garantileri sözleşmenin kapsamına girerken zamanla bankaların akreditif, faktoring gibi işlem ve hizmetlerinin kapsamı da kredi açma sözleşmesi dahilinde belirlenmeye başlamıştır. Münferit kredi işlemlerinin temelini kredi açma sözleşmesi oluşturmaktadır, bu sözleşmeler de kredi açma sözleşmesinin ifası niteliğindedir ve aralarında edim bağlılığı vardır. Kredi açma sözleşmesi ile münferit krediler arasında ifa aşamasında başlayan hukuki nitelik ve amaçlar, sona erme yönünden farklılık ve kısmi bağımsızlık söz konusudur, bu durum doktrinde ayrılık prensibi olarak adlandırılmaktadır. Kredi açma sözleşmesi hukuki nitelik ve amaç yönünden münferit işlemlerden farklı olduğu gibi sözleşmeye aykırılık ve sona erme durumu da münferit kredileri doğrudan etkilemeyecektir. Kredi açma sözleşmesi münferit kredilerdeki standartları, şartları önceden belirler yani kredi açma sözleşmesinde karşılıklı anlaşma yoluyla tarafların hak ve borçlarının sınırlarının ve kapsamının yeknesak olarak belirlenmektedir. Banka, kredi açma sözleşmesinde önceden belirlenen şartlara uymayan kredi taleplerini

201

kabulden kaçınabilme hakkına sahip olduğu gibi, müşteri de şartlara uygun kredi talebinin banka tarafından karşılanacağı güvencesi altındadır. Kredi açma sözleşmesinde bankanın, krediyi hazır bulundurma ve kullandırma borcu şarta bağlı değildir, sözleşmenin kurulması ile birlikte hemen doğar ancak banka, kredi alan tarafından talep yapılana kadar bu borcu ifa etme yükümü altında değildir. Kredi talebi, kredi kullandırma ediminin vadesini ve içeriğini belirleyen bir işlemdir. Kredi açma sözleşmesinde mevcut taraf iradeleri eğer açıkça bir kredi türü kararlaştırılmamışsa talep hakkının kullanılması ile belirli hale gelir, bu düzenleme hakkı bir tür seçim hakkı niteliğindedir ve banka için kural olarak bağlayıcı sonuçlar meydana getiren bir işlemdir. Kredi açma sözleşmeleri farklı türde münferit kredi işlemlerinin çerçevesini oluşturabilmektedir ve bu durum uygulama yönünden farklılıklara sebep olmaktadır ancak bunlar asli, temel farklılıklar değildir. Kredi açma sözleşmesi bir kredi kullandırma taahhüdüdür, bu durum bütün kredi açma sözleşmelerinde ortak yöndür ve ifa aşamasını oluşturan para ödüncü, iş idaresi ve teminat, alacak satımı sözleşmesi ise kredi açma sözleşmesinin asli unsurları değildir. Kredi açma sözleşmesi ilişkin ihtilafların çözümünde özellikle nakdi kredilerde karz sözleşmesi, diğer işlemler için; satım, garanti, kefalet, iş görme ve cari hesaba ilişkin hukuki düzenlemelerden kıyas yoluyla ve sözleşmenin yapısıyla bağdaştığı oranda yararlanılabilecektir. Kredi açma sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmedir, banka ve müşterinin borçları birbirine bağlı ve değişim ilişkisi içindedir. Bu sebeple tam iki taraflı sözleşmelerde temerrüdün sonuçlarını düzenleyen BK. 106, ödemezlik define ilişkin BK 81 ve ifa imkansızlığının sonuçlarını düzenleyen BK. 117 hükümleri kredi açma sözleşmesinde uygulama alanı bulur. Kredi alanın talebi ile güncellenen kredi kullandırma borcunun banka tarafından zamanında yerine getirilmemesi, temerrüt durumu kredi alanın alacağını ve talep hakkını ortadan kaldırmaz, kredi alanın kredinin kendisine verilmesi konusunda alacak hakkı vardır ve gecikmeye rağmen bu hak varlığını

202

sürdürür. Sözleşmeye aykırılık halinde her iki tarafta gecikme faizi ve ek zararların tazminini isteyebilecektir. Kredi açma sözleşmesi güven temeline dayanmaktadır ve genelde bu güvenin sarsılması hallerinde tarafların, olağan ve olağanüstü fesih, dönme beyanı gibi tek taraflı yenilik doğurucu işlemleriyle sona erdirilir, iki tarafın karşılıklı rızası ile sona erdirilmesi istisnai bir durumdur. Kredi açma sözleşmesi sürekli borç ilişkisi oluşturmaktadır ve sözleşme kapsamındaki borçların ifasına başlanmışsa tarafların anlaşması akdi ilişkiyi ileriye etkili olarak sona erdirir, yeni kredi talebi imkanını ortadan kaldırır, ifasına başlanmış olan münferit kredi işlemleri bu sona ermeden etkilenmez.

Peter/lRO Gert/KOZIOL Bankvertragsrecht Bd. Emilio/GSELL. Şener. Bankacılık İşlemleri ve Muhasebesi. 1. Türkay: Türk Hukukunda Banka Genel Kredi Açma Sözleşmesi. fasikül. Max/NYFFELER. İstanbul. İTO yayını. Osman. Yeşim: Genel İşlem Şartlarının Denetiminde Yeni Açılımlar. Yeşim: Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması Sorunu Çerçevesinde Genel İşlem Şartlarının Denetlenmesi.203 YARARLANILAN ESERLER AKİPEK. İstanbul 2001. ( Özel Borç İlişkileri 3. Wien 1993. Kara Ticaret Hukuku Dersleri. ALTUĞ. s. Halil. 193-213. Sözleşmeler Rehberi. 1990. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 10.. İstanbul 1990 ALICI.II. Mikail. E. Banka Sözleşmeleri. Helmut: Österreichisches . İstanbul 2004. s. A Global View. İstanbul 2000. İstanbul 2001 AKYOL. İstanbul 1984 ALBISETTI. Borçlar Hukuku. ANTALYA. AKYOL. ALTAN. Umumi Hükümler. Fahrettin . AVANCINI. Bankgeschäfte. Yaşar: Banka Kredi Sözleşmelerinin Mali ve Hukuki Yönü. 1960 ATAMER. ( Kısaltılmışı. Borçlar Hukuku. Capital Markets and Institutions. İstanbul 2000 ALLEN. fasikül ). Ankara 1999. 1993. ARAL. New York 1997. Fonksiyonlar ve İşlemler Açısından Bankacılık. Gökhan: Opsiyon Akdi ve Opsiyon Hakkı. Ş/KÜÇÜKGÜNGÖR. Özel Borç İlişkileri. ALICA. İstanbul. Paul. Zürich. Şener. Yeşim: Bankaların Kredi Sözleşmelerinden Kaynaklanan Sorunlar ve Hukuki Çözüm Yolları. doktora tezi. İstanbul 2001. 291-330 ATAMER. doktora tezi. ylt. Ankara 2002. İstanbul 2001. Kocayusufpaşaoğlu Armağanı. ARSLANLI. Yıl Armağanı. Linda. Kredi Sözleşmeleri ) ATAMER.

675-678. CHRIST Bernhard: Der Darlehensvertrag. Bankaların Hukuki Sorumluluğu ) BECKER. s. Eugen . Zürich 1988. K. 10/2002. Adolf. Berlin 1988. İsmail. Der Darlehensvertrag. İstanbul 1988 EREN. Eugen . Schweizerisches Obligationenrecht. II. s. 2. SPR VII/2. Allgemeine Bestimmungen ( Art. Oğuz İmregün’e Armağan. Herman: İsviçre Medeni Kanunu Şerhi/Borçlar Hukuku. Obligationenrecht. DOĞANAY. Nami: Çerçeve Sözleşme Kavramı ve Çerçeve Sözleşmelerin Özellikleri. JURA. Türk Hukuk Sisteminde Banka Teminat Mektupları. Bern. 1-183 OR ). VI. Besondere Teil. A..807-828.Aufl. Bankalar Müşterileri Aleyhine tek Taraflı Olarak Değiştirebilirler mi ?. s. Basel 1979. Hayri. . Ahmet.3 .Yargıtay Yayını No: 24. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu. Dr. Nami. Kreditvertragsrecht und Schuldrechtsreform.219-276 COESTER. Dagmar.Aufl. Claus W. Ahmet. Obligationenrecht. Bd. C. BARLAS. 1941 BERGER.. İstanbul. BUCHER. Yaklaşım. 1998. 1. 1994 DOMANİÇ. Ankara 2004 ( Kısaltılmışı. Ankara 2001 ( Kısaltılmışı. 2. BUCHER. İstanbul 1986 BATTAL. 1-2. Prof. BARLAS. Banka Teminat Mektupları. Zürich 1988 CANARIS. Abt. s. Bankalar ile Kredi Müşterileri Arasında Düzenlenen Kredi Sözleşmesindeki Faiz Oranı Miktarını.. DOĞAN. Genel Hükümler. Bankalar Kanunu Şerhi. Allgemeiner Teil. Bankalar Kanunu ) BATTAL. Ankara 1993 BECKER. Fikret: Borçlar Hukuku. Hamburg 1957.. BölümÖzel Borç İlişkileri. Ankara 2002. Herman: Berner Kommentar. Köln 2003. Peter.204 BARCHEWITZ. Erdoğan Moroğlu'na Armağan.: Bankvertragsrecht. Das Bankrecht. 248. Vahit. Resmi Mevduata Düşük Faiz Uygulamasında Hatalar. İstanbul 1999.

I . Schuldrecht. Klaus J. 5. Zürich 1998. Hendrik. 1984. HEFERMEHL. Borçlar Hukuku Özel Bölüm. Berlin 1997 GAUCH Peter/SCHLUEP Walter R. Sponsorluk Sözleşmesi. s./SCHMID Jörg/REY Heinz: Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil Bd. HOPT. 1984. HEERMANN. Necmeddin: Borçlar Hukuku. 139 – 173. Allgemeine Geschäfts – Bedingungen der Banken. Stuttgart. 1665-1683. Allgemeiner Teil. GERNHUBER. GUGGENHEIM.. Ankara 2003 GRUNDMANN. Peter W. Akreditif Muamelesi ve Hukuki Mahiyeti. Stefan. ZHR 143 1979. İstanbul 2003. GUEST. Ankara 1980 GRASSINGER. Anson’s Law of Contract. Joachim: Das Schuldverhältnis: Begründung und Änderung Pflichten und Strukturen — Drittwirkungen. Tübingen 1989 GÖĞER.205 ERTAN. Necmettin. Zürich 1956 HATEMİ.G. FEYZİOĞLU. Twenty-Sixth edition. Kreditbelassung und Sanierung von Unternehmen. Dieter: Vorvertrag. A. Theo: Das Schweizerische Obligationenrecht. C. BKR. Hüseyin/SEROZAN. FIKENTSCHER Wolfgang: Schuldrecht. FEYZİOĞLU.: Geld und Geldgeschäfte. Legal Hukuk Dergisi. Aufl. Oxford.I. Rona/ARPACI. E. s. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Heidelberg 1984. İstanbul 1980. F. Rechtspflichten der Kreditinstitute zur Kreditversorgung. İstanbul 1992... GUHL. Tübingen 2003. Optionsvertrag.. İstanbul. s. 2/2001. Kerem: Banka Kredi Açma Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği ve Özellikle Çerçeve Anlaşma Olma Özelliği. . Daniel: Die Verträge der schweizerischen Bankpraxis. 1987. F.1. Akdin Muhtelif Nevileri (Özel Borç İlişkileri) c. Abdülkadir. Vorrechtsvertrag. Darlehens und Kreditrecht nach dem Schuldrechtsmodernisierungsgesetz.I. Tübingen 1965. 66-77. ESSER/SCHMIDT. Gülçin. HENRICH. Bd. Zürich 1986.

Bankkredit und Darlehen im deutschen Recht. Allgemeinen Lehren des Vertragsrechts. KOCAMAN. s. Das Schweizerische Schuldrecht. İŞGÜZAR.1. KAVCIOĞLU. Kredit und finanzierte Geschäfte nach neuem Schuldrecht. Banka Kredi Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar ve Akreditif. Aufl. Heinrich. Berlin. ABD. 1923. s. 1996 KARINCA. MACDONALD: İnternational Banking Text and Cases. Necip: Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Christian. s. 35/2001. 48-58. 1085-1127. Peter/TONNER.206 HOPT. ( Kısaltılmışı. S. Ankara. Ticari Bankalarda Sorunlu Kredilerin Yönetimi Çözüm Yolları ve Takibi. 3.. Peter: Kreditrecht. C. Ünal Tekinalp’e Armağan. Hans/ROTT. HUGHES. 1989. Eray. C. 2002. KELLER. 1999 HUECK. KÖNDGEN Johannes.2. Alfred: Normenverträge. İstanbul 2003. Klaus Christian : German Banking Law and Practice in International Perspective. s. US Boston.1. Das neue Schuldrecht. Besondere Teil. Bern 1995 HUBNER.: Bankaların Tacir ve Sanayiciler İle Yapmış Oldukları Genel Kredi Sözleşmelerindeki Genel İşlem Şartlarının Hukuki Açıdan Değerlendirilmesi ve Çözüm Önerileri. Schweizerisches Obligationenrecht. I. İstanbul. Tek Satıcılık Sözleşmesi. Armin. ( BGB § 488-490). Jane/Scott. Klaus/MÜLBERT. Klaus/WILLINGMANN. 1997. KOHTE. Bd. Diss. Darlehen. 2001/3. Berlin. Banka Kredi Sözleşmeleri. H. C. KOSTAKOĞLU. 1637.. Ankara. Şahap.1. Bern 1938 KAPLAN. GÜHFD. Berlin. Kredi Sözleşmelerinde Bankaya Tek Yanlı Faiz Artırma Yetkisi Veren Hükümlerin Geçerliliği ve Uygulaması. 2001. München 2003. KAYAR. Arif B. Kreditrecht ) HONSELL.1648 . Rudolph: Die Sicherung des Bankkredits. 3. 82-93. Ankara 1989 KADERLİ. Kompaktkommenter. Wolfhard/MICKLITZ. Max/SCHÖBİ. İbrahim: Banka Sözleşmeleri Hukuku.( BGB § 488-490) WM.. Aufl. İsmail. Cengiz .. (forma halinde ). İstanbul 2003. Basel/Frankfurt 1988 KOCAYUSUFPAŞAOĞLU.

NERAD. 1-2. OĞUZMAN. Band VI. ZSR 109 I ( 1990 ). 1997. Leasing und Factoring. Kemal/ÖZ. M. Bd. 2. Carlo : Droit bancaire suisse. s. Karl . E. Benedikt: Die Vereinbarung der allgemeinen Geschäftsbedingungen der Banken — Rahmenvereinbarung und Geschäftsverbindungsvertrag. İstanbul 2002 OKTAY. Abteilung. Dagmar. LARENZ Karl: Lehrbuch des Schuldrechts. Nami . NUISSL. Bern 1991.173-210. Band 1. I. Kommentar zu Art. Giriş. Medeni Usul Hukuku. Boşluklarının Tamamlanması ve Yorumlanması.170-183. 19-22 OR. Lehrbuch des Schuldrechts. Genel Hükümler. München 1987. Moderne Vertragstypen. İÜHFM C. Karışık Muhtevalı Akit. Ankara 1997. München 1997. MARTINEK. Haluk N. Genel Hükümler. Hukuk Muhakemeleri Usulü. İngiliz. S. Kaiserslautern.KaynaklarTemel Kavramlar. 11. Ankara 1971. Ankara 1982 KURU/ASLAN/YILMAZ. KURU. Bank und Kapitalmarktrecht für die Praxis. s. Bd. Allgemeine Bestimmungen. Borçlar Hukuku. Das Obligationenrecht. Saibe. München. Allgemeiner Teil. 1991 MAURENBRECHER. Avrupa Topluluğu Enstitüsü-İSO. 1995 . Borçlar Hukuku. Zürich 2002. İstanbul 2003.207 KRAMER Ernst A. Michael . I. Turgut. Bankgeschäftsrecht.. LARENZ. İsimsiz Sözleşmelerin Geçerliliği. Teilband Unterteiband Inhalt des Vertrages. II. Türk. Bası. Hasan: Bankaların Genel İşlem Şartları Şeklinde Düzenledikleri Kredi Sözleşmelerinin Özellikleri ve Hükümleri. ABD Hukukunda İşletmelerin Ödeme Güçlüğü Sorunları ve Banka İlişkileri Sempozyumu. München 1976 LARENZ Karl/WOLF Manfred: Allgemeiner Teil des bürgerlichen Rechts..III. LOMBARDINI. OĞUZMAN. NOMER. C. Besondere Teil. 4. LV. İstanbul 2000. Aufl. Kemal/BARLAS. Medeni Hukuk. M. KUNTALP. Baki.: Berner Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch.

İstanbul 2003. Teil. Frankfurter Handbuch zum neuen Schuldrecht. München. München 1994. Jürgen/MAİFELD. REIFNER. Dieter. 2745 vd. REITHMANN. Hugo/SCHÖNENBERGER: Wilhelm. SCHÖNENBERGER/JAEGGİ. Band. Schweizerisches Privatrecht. Zürich 1936. Teil. Ankara 2000 REİSOĞLU. Zürich 1929. İstanbul 2003. 63. ylt. SCHLUEP. 2. Osman. SCHMIDT Karsten : Handelsrecht. Das Obligationenrecht. OY. Roland/BUHLMANN. Aufl. Udo. Ankara 1972 ÖZ. Obligationenrecht I Art. Seza. Frankfurt 2002.305. 1529 OR. Köln. 1979. Cristoph/MARTINY. REİSOĞLU. Aufl. OSER.208 ORMAN. Basel 2003. Auflage. Ankara 1983 SCHÄRER. Bürgerliches Gesetzbuch. Bankalar Kanunu Şerhi.. Die Wirkung der Obligationen ( Art. Türk Hukukunda ve Bankacılık Uygulamasında Teminat Mektupları Kontrgarantiler. Walter.1609-1656. İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi. Dirk . Besondere Vertragsverhältnisse. VII. 1. Heinz/MAURENBRECHER Benedikt: Die Leihe (Art. Turgut. ( BGB § 488-490) Berlin 2001. Nürnberg 1965. Internationales Vertragsrecht. Das neue Schuldrecht. 2004. SCHIMMEL. İstanbul 1989 PALANDT.318 ). 6. Obligationenrecht. Kredi Teminatları ve Kredi Suçları. 2. Ergun. Seza. Rasim: Banka Hukukunda Kredi ve Kredi Sınırları. Matthias. jan/GÖRİNG. s. RÄNTSCH. Bd. Otto. Basler Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht. 2. Zürcher Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht. Medeni Yargılama Hukukunda Sulh. ( Stauder’in eserinden alınmıştır. Anne/RÖCKEN.. ÖNEN. Basel. ) . Handbuch des Kreditrechts. Adolf: Die Einwirkung der Konkursöffnung auf Krediteröffnungs und Kontokorrentverträge. 2004. Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch. München 1991. 68-83 OR ) SCHÖNKE. JW 1934. Auflage. SCHOEN Gerd : Der Krediteröffnungsvertrag als schuldrechtliche Rahmenverpflichtung. V.

TEKİNALP. İstanbul 1985. Bankaların Genel Kredi Sözleşmelerindeki Faiz Oranlarını Geçmişe Dönük Olarak Diledikleri Oranda Artırma Yetkisi Veren Maddelerin.I/2. TEKİNAY/AKMAN/BURCUOĞLU/ALTOP : Tekinay Borçlar Hukuku. Ahlaka Aykırılıktan Dolayı Batıl Olduğu Konusunda Etüd. Hirsch’in Hatırasına Armağan. 1129. Genel Hükümler. Banka Kredi Sözleşmeleri Üzerine Bir İnceleme. 1999. 123-160. SUNGURBEY. Yaş Günü Armağanı. SEROZAN. s. 21-26. 669-677. Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. s. TANDOĞAN. UYAN. SOMUNCUOĞLU. Ankara 1961 TEKİNALP. Borçlar Kanununa Göre Sözleşmeden Doğan Sürekli Borç İlişkilerinin Sona Ermesi. Bankacılık. İstanbul 1988. Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. Özer. Nuray. 2005/4. İsmet. 1999. Mehmet. Turgut: Banka Tekniği. Sözleşmeden Dönme. Göktürk: Çerçeve Sözleşme Kavramı ve Genel Kredi Sözleşmesi Kavramı İle İlişkisi. Kenan: Türk Borçlar Hukuku C. Haluk. İBD. Ernst E. Werner: Die Option. Erdoğan Moroğlu’na 65. Uluslararası Ticaret Hukuku. C. 1969. Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. 1976. STAUDER.. İstanbul. TANDOĞAN. İstanbul 1975. İstanbul 2000. Rona. 79. İstanbul 1994 ŞANLI. Dusseldorf. . 50 s. İstanbul 1997. Ankara 1987. İstanbul 1977. s. İstanbul 1989. Ankara. Cemal /EKŞİ. SELİÇİ. Bielefeld 1968. C.1143. İstanbul 1993. Bernd: Der bankgeschäftliche Krediteröffnungsvertrag. Ünal: Türk Bankacılık Uygulamasında Genel İşlem Şartları. Ünal: Genel Kredi Sınırlarının Kaldırılması Üzerine Düşünceler.II. SUNGUR.I/1.II — Özel Borç ilişkileri. TAHAN. TANDOĞAN. İstanbul 1986. Diss..209 SCHUMANN. TEKİNALP. Ünal. Ünal: Banka Hukukunun Esasları. İBD. Türk Mesuliyet Hukuku. TUNÇOMAĞ. Ankara 2002 TANDOĞAN. S.

Aslı/YÜKSEL.. Bankacılık ) ZARAKOLU. YAVUZ. Sait: Bankacılık Yönünden Kredi Açma Sözleşmesi. ZSR 106 I (1987). Zürich 1974 WARNE. London. JuS H. Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrecht. Cevdet.4 (1990). Ankara.210 von Tuhr. Bankacılık Hukuku ve İşletmesi: İstanbul 2004. 2000. ( Kısaltılmışı. Murat/PETEK. 1965. 2. Nicholas. İstanbul 2002 YÜKSEL A. WEBER Rolf H.: Rahmenverträge als Mittel zur rechtlichen Ordnung langfristiger Geschäftsbeziehungen. s.249-256. Ülkü. Aydın /AYDOĞDU. Aufl. Sait/YÜKSEL. WEBER Martin: Der Optionsvertrag. Hans. Banking Litigation. ZEVKLİLER. Ankara 1998. David/ELLIOT. Andreas/Peter. II.403-434. İstanbul 1972. s. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri. Baskı. Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler. ( Kısaltılmışı. Kredi Açma Sözleşmesi ) YÜKSEL A. Hasan. . Avni: Para ve Banka. 3. Bd.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->