P. 1
CARNOT ÇEVRİMİ

CARNOT ÇEVRİMİ

|Views: 88|Likes:
Yayınlayan: eren_samet

More info:

Published by: eren_samet on Mar 01, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/13/2014

pdf

text

original

CARNOT ÇEVRİMİ Yoktan enerji üretmek için yapılan çalışmaların başarısızlıkla sonuçlanması termodinamiğin birinci yasasının doğmasına neden

olmuştur. Termodinamiğin birinci yasası enerjinin niceliği ile ilgilidir. Termodinamiğin I. ve II. Yasaları sadece kapalı sistemlerde geçerlidir. Kapalı sistemler dış çevre ile enerji, bilgi ve malzeme alışverişinde bulunmazlar. Evren de bir kapalı sistemdir. I. yasa evrendeki toplam enerjinin sabit olduğunu ve enerjinin yok edilemeyeceğini söyler. Diğer bir tanımlama ile enerjinin korunumu yasası olarak da bilinir. Bu yasaya göre enerji değişik formlarda bulunabilir. Isı da bir enerji formudur. Radyasyon enerjisi, kimyasal enerji, mekanik enerji, elektrik enerjisi vb. diğer enerji formlarına örnek olarak sayılabilir. Sayılan enerji çeşitleri yine I. yasaya göre birbirlerine dönüştürülebilir. Hiçbir kaynak kullanmadan enerji üretecek bir makine yoktur. Birçok enerji formu kayıpsız olarak ısı enerjisine dönüşürken, ısı enerjisinin dışardan destek olmaksızın, örneğin mekanik enerjiye kayıpsız olarak dönüşümü mümkün değildir. Kayıpsız olarak enerji dönüşümü tersinir (reversible) süreç olarak adlandırılır. Potansiyel, kinetik, kimyasal ve nükleer enerjiler kendiliğinden ısıya dönüştüğü halde, ısı hiçbir koşulda kendiliğinden diğer enerji türlerine dönüşmemektedir. Isının tümünün işe dönüştürülebilmesi için yapılan çalışmaların başarısızlıkla sonuçlandırılması termodinamiğin ikinci yasasının doğmasına neden olmuştur. II. yasaya göre tüm doğal ve teknik enerji dönüşüm süreçleri tersinmezdir ve bu süreçlerin yönü hep olasılığı yüksek olan duruma doğrudur. Enerji farklarının azaldığı ve ortadan kalktığı durum olası durumdur. Isı enerjisi hiçbir zaman tümüyle bir diğer enerji formuna, örneğin mekanik enerjiye, dönüşmez. Isı enerjisinin bir kısmı iş üretme yeteneğinden yoksun kalır ama enerji I. yasaya göre yok edilemez. Bunun anlamı; Kapalı sistemlerde ısı enerjisi hiçbir zaman tümüyle diğer bir enerji formuna (örneğin mekanik enerjiye) dönüşmez. Isı enerjisi, sıcaklığı yüksek olan cisimlerden düşük olanlara doğru akar. Bu süreç tersinmezdir. Yani dışardan yardım

1

İş makinası yüksek sıcaklıktaki sı deposu için soğutucu. Sıcaklıkları Th veTl (Tl<Th) olan iki ısı deposu arasında dışarıya iş vermek üzere çalışan ve iş makinası da denilen bir Carnot makinası şematik olarak gösterilmiştir. yüzyılda Nicolas Carnot adlı bir bilim adamı tüm ısı makinalarının temel çevrimi olan bir termodinamik çevrim tasarlamıştır. makinaya gelen ısının yalnızca bir kısmını işe dönüştürmek için ise daha düşük sıcaklıkta ikinci bir ısı deposuna gerek olduğu anlaşılmıştır. ısı enerjisinin mekanik enerjiye dönüşmesine izin verir. Carnot çevrimi ısı kaybı olmadan çalışan dönüşümlü bir ısı makinesinin genleşme ve sıkıştırma döngüsüdür. Termodinamiğin birinci yasası. ısı enerjisinin mekanik enerjiye dönüşebilmesi için ısı makinası adlı bir alet geliştirilmiştir. Bununla birlikte. gazın başlangıç ve son durumlarına bağlıdır. Bu alet ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren geri dönüşümlü bir prosestir. Absorplanan ısı enerjisinin bir kısmı mekanik enerjiye dönüştürülebilir. düşük sıcaklıktaki cisimden yüksek sıcaklıktaki cisme ısı aktarmak mümkün olmaz. 2 . Gazın yaptığı iş ve ısı transferi. Sıcaklığı her tarafında aynı olan bir ısı deposundan ısı alarak dışarıya iş vermek üzere sürekli olarak çalışan bir makinanın yapılamayacağı. Ortamdan iş alarak çalışan ısı pompası düşük sıcaklıktaki depodan ısı alarak yüksek sıcaklıktaki depoya ısı aktarmaktadır. 19. termodinamik yasalarındaki değişkenlerin değerlerini değiştirir.olmadan. Gazların genleşmesi ve sıkıştırılması gibi termodinamik prosesler. İş makinası ile ters yönde çalışan Carnot makinasına ısı pompası denir.

d ile a halleri arasında ise adyabatik ve tersinir olarak sıkıştırılarak ilk hale dönülmektedir. ∫ dU = q1 + q2 + w = 0 ∫ dS = q1/ T1 + q2/ T2 = 0 eşitlikleri yazılabilir. Daha sonra c ile d halleri arasında izotermik ve tersinir olarak sıkıştırılan gaz.düşük sıcaklıktaki ısı deposu için ise ısıtıcı işlevindedir. Herbir basamaktaki olaylar tersinir olduğundan. q = qab + qcd w = wab + wbc + wcd + wda 3 . Tersinir çalışan herhangi bir Carnot çevrimi için termodinamiğin birinci ve ikinci yasalarından sırayla. Döngü saat yönünde ilerler ve dışarıya iş verecek şekildedir. Carnot Döngüsü Bu döngüde a ve b haleri arasında izotermik ve tersinir olarak genleşen gaz. döngünün tümü de tersinirdir. b ile c halleri arasında adyabatik ve tersinir olarak genleşir. Böylece 4 basamak üzerinden döngü tamamlanmaktadır. Carnot makinası ısıtıcı ve soğutucu olarak kullanılabilmektedir.

kaynaktan silindire ısı eklenir.İlk olarak. yüksek basınç ve düşük hacimdedir. durumda gaz yüksek sıcaklık. 1. Basıç düşer. (P2. Piston V1’den V2’ye hareket eder. Sıcaklık sabit kalır fakat hacim artar.V1)(P2. hacim V3’e ulaşıncaya kadar devam eder. Sabit sıcaklıkta.V3) q12 = -w12 4 . ∆ U=q + w ∆ U12= q12 + w12 = 0 (T sabit) q12 = q2= nRT2 ln (V2/V1) W12= -nRT2 ln(V2/V1) ∆ H12 = ∆ U12 + ∆ (P. ADYABATİK GENLEŞME. Birinci durumdan ikinci duruma geçilirken kaynaktan gaza doğru bir ısı transferi gerçekleşir.V) = ∆ U12 + (P2V2 – P1V1) = 0 (ideal gaz) q2/T2 = nRln (V2/V1) = ∆ S12 (2) ısı kaynağı uzaklaştırılır. (1) İZOTERMAL GENLEŞME.V2)  İlk proses izotermal genleşme prosesidir. (P1.V2)(P3.

Sıcaklık sabit kalır fakat hacim azalır.T2) = -nCp (T2-T1) ∆ S23= q23/T = 0/T= 0 (3) Gazın İZOTERMAL SIKIŞTIRILMASINDA pistondaki sistem ile iş yapılır.V4)  Üçüncü proses izotermal sıkıştırma prosesidir. q23 = 0 (adyabatik) w23 = nCv (T1-T2) = -nCv (T2-T1) ∆ U23 = w23 = nCv (T1-T2) = -nCv (T2-T1) ∆ H23 = nCp (T1. ∆ U34= q34+ w34 = 0 (ideal gaz) q34 = -w34 w34 = -nRT1 ln(V4/V3) = nRT1 ln(V2/V1) q34 = q1 = nRT1 ln(V4/V3) = -nRT1 ln(V2/V1) ∆ H34 = ∆ U34 + ∆ (P. Adiabatik proses boyunca ısı transferi gerçekleşmez. Sıcaklık sabittir. (P3. Üçüncü durumdan dördüncü duruma geçerken gazdan ısı kaynağına ısı transferi olur. İkinci proses adyabatik genleşme prosesidir. Basınç düşer.V3)(P4. İkinci durundan üçüncü duruma geçerken ısı transferi olmaz.V) = ∆ U34 + (P4V4 – P3V3) = 0 (ideal gaz) ∆ S34 = q1/T1 = nR ln(V4/V3) = .nR ln(V2/V1) 5 . Gaz basıncı artar. Sıcaklık azalır ve hacmin artmasıyla gaz genleşir.

Termodinamiğin birinci yasasına göre. W = q1 – q2 Döngüde bütün basamaklardaki nicelikler toplanırsa. Sıcaklık artar ve sıkıştırılan gazın hacmi azalır. Çevrim boyunca.V1)  Dördüncü proses adyabatik sıkıştırma prosesidir.nCv (T2-T1)+ nRT1 ln(V2/V1)+ nCv (T2-T1) w = -nR (T2-T1) ln(V2/V1) • ∫ dq = q12+q23+q34+q41 6 . w41= nCv (T2-T1) q41= 0 (adyabatik) ∆ U41= w41= nCv (T2-T1) ∆ H41= nCp (T2-T1) ∆ S41 = q41/T= 0/T= 0 Dördüncü prosesin sonunda. gaz kendi orijinal durumuna geri döner. Gaz basıncı azalır. üretilen işin miktarı proses boyunca transfer edilen net ısıya eşittir.V4)(P1. (P4.(4) ısı kaynağı uzaklaştırılır. • ∫ dw= w = w12+w23+w34+w412 w = -nRT2 ln(V2/V1). Dördüncü durumdan birinci duruma geçerken ısı transferi olmaz. gaz tarafından iş üretilir. ADYABATİK SIKIŞTIRMA hacim V1’e ulaşıncaya kadar devam eder. Gaz sıkıştırılır.

∫ dq = nRT2 ln(V2/V1)+ 0 – nRT1 ln(V2/V1)+ 0 ∫ dq = nR(T2-T1) ln(V2/V1) • ∫ dU = ∫ dq . 7 . Carnot döngüsü için iç enerji değişimi sıfırdır.∫ dw = ∆ U12+∆ U23+∆ U34+∆ U41= 0 ∫ dU= 0 – nCv (T2-T1) + 0 + nCv (T2-T1) = 0 • ∫ dH = ∆ H12+∆ H23+∆ H34+∆ H41= 0 ∫ dH = 0 – nCp (T2-T1) + 0 + nCp (T2-T1) = 0 • ∫ dS = ∫ dqtr/T = q2/T2+ q1/T1 = nRln(V2/V1) – nRln(V2/V1) = 0 İş ve ısı alışverişlerinin Carnot döngüsü boyunca toplamları sıfırdan farklı fakat ters işaretle birbirlerine eşittirler. Termodinamiğin birinci yasasına göre. entalpi ve entropi ise hal fonksiyonu olduklarından değişimleri sıfırdır. İş ve ısı hal fonksiyonu olmadıklarından Carnot döngüsü boyunca değişimleri sıfırdan farklı. iç enerji.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->