1.

Atom ve Elektrik:
*Demokrit (M.Ö. 460-370); Bu day n bölünerek una dönü mesi, büyük kum taneciklerinin ufalanmas n , hatta en saf madde olan alt n n bile a nmas n görüyor, öyleyse atom; ³maddelerin bölünemeyen en küçük birimi olmal d r,´ diyordu. *Elektrik yükü ilk kez antik dönem insanlar taraf ndan a aç reçinesinin fosille mesiyle olu an kehribar n ipek ya da yüne sürtüldü ünde küçük cisimleri çekmesi ile gözlemlenip belirlenmi tir. Ayn olay siz de plastik bir tara saç n za sürttü ünüzde tara n saç n z çekmesinden anlayabilirsiniz.

*1807-1808 y l nda ngiliz Kimyac Davy, baz bile iklerin elektrik enerjisiyle bile enlerine ayr t gördü.

n

*Bu olay elektrik enerjisinin kimyasal de i imi gerçekle tirdi ini gösteriyordu. Elektrik enerjisi ile, kimyasal tepkimelerin olu umunu sa layan düzeneklere, elektrolitik pil; bu olaya da elektroliz denir. *Asit, baz ve tuzlar s v halde ya da çözeltileri elektrik ak m n iletirler. Elektrik ak m n ileten bu s v lara elektrolit denir. *Elektri i ileten metallere elektrot denir. *Elektrolit maddelerden, elektrik ak m geçirilirse elektrolit içindeki katyonlar indirgenerek katot elektrotunda, anyonlar yükseltgenerek anot elektrotunda toplan rlar.

*19.yüz y l n ba lar nda Dalton; atomu
kürecikler olarak tan mlam t r.

bölünemez kat

Faraday' n Elektroliz Deneyi ve Atom Alt Parçac klar *Faraday( Michael_Faraday ) yapt deneylerde,katotta belli bir miktar madde biriktirmek için gerekli elektrik yük miktar n n her zaman sabit bir de ere veya bu sabit de erin basit katlar na e it oldu unu gözlemledi. *Hg(ClO4)2 ve Hg(NO3)2 çözeltilerinden haz rlanan kaplardan ayn miktarda elektrik ak m geçirildi inde elektrotlarda ayn miktar Hg birikmesine neden oldu unu gözlemledi. *Ayn elektrik ak m n Hg2(ClO4)2 çözeltisinden geçirdi inde daha önce katotlarda elde etti i Hg miktar n n iki kat miktarda Hg elde etti ini gözlemledi. 1- Faraday,ayn miktar elektrik yükü geçirilerek elde edilen element kütleleri o elementlerin atom kütlelerine oranland nda sabit tam say elde edildi ini buldu. *Elektrik yüklerinin parçac klar halinde ta nd ve elektri in taneciklerden olu tu u sonucuna vard . *Atomlar n elektrik yüklerini ta yabildi ine göre bu taneciklerin atomlarda bulunmas gerekti ini belirtti. Faraday, elektrik ile kimyasal de i me aras ndaki matematiksel ili kiyi ilk bulan ki idir. 2- Elektroliz deneyinde devreden geçen yük miktar ile elektrotlarda toplanan madde miktar n n do ru orant l oldu u gözlenir. ( Devreden 1 mol elektron geçirildi inde, anotta ve katotta 1 e de er gram madde toplan r. 3-Bir devreden 96500 coulomb'luk yük geçirildi inde ( 1 mol elektron geçti inde olu an yük miktar ) elektrotlarda 1 e de er gr madde olu ur

ELEKTRONUN KE F :
*Dalton'un atom teorisinde ve daha önceki atom teorilerinde atom maddenin en küçük parçac olarak kabul edildi .Elektroliz deneylerinden sonra bu dü üncelerde de i iklik meydana gelmi tir.Humphry Davy elektrik ak m kullanarak bile ikleri ayr t rmay ba arm sodyum,stransyum,ve baryum elementlerini saf olarak elde etmi tir.Davy, elementlerin elektriksel çekim kuvvetlerinin etkisi ile bir araya gelerek bile ik olu turduklar sonucuna ula m t r. *George Stoney Faraday' n( çal malar na dayanarak atomlarda elektrik yüklü birimlerin varl ndan söz etmi bunlara elektron ad verilmesini önermi tir. *Elektronlar n varl na dair ilk kan t William Crooks taraf ndan ortaya konuldu.Crooks olu turdu u tüpte elektrotlar aras na yüksek gerilim uygulayarak tüpün çeperlerini sar -ye il renkte nlar n ayd nlatt n gözledi. Tüpün orta s na yerle tirdi i bir cismin gölgesinin tüpün sonunda görülmesinin sebebini tüpün içinde olu an nlar n varl ndan kaynakland n belirtti. Bu nlar katot nlar olarak bilinir. Crooksun olu turdu u bu tüpe katot n tüpü denir *Katot nlar ,tüpün içine konulan gaz n ve elektrotlar n yap ld cismin özelliklerine ba l de ildir

caslaner

kendi a rl klar ile yere do ru dü meyip üst taraftaki pozitif kutup taraf ndan çekildikleri için ask da kalm lard r.10 C¶dur.J.Bu ya damlac klar z t yükle yüklenmi iki yatay levha aras ndan geçirilirler.hem de elektrik alan uygulayarak sapmadan bir do ru boyunca ilerlemesini sa lam t r. *Tanecik kütlesi ile ters orant l d r. O halde elektrik yük birimi 1.Bu ko ullar alt nda dü ü h z ölçülerek damlac n yükü hesaplanabilir. Bugün elektronun bilinen yükü bu de ere oldukça yak n -19 olan -1. Mikroskopla damlac klar n hareketi gözlenmi ve uygulanan elektriksel çekim kuvveti göz önüne al narak. Thomson .katot tüpünde m knat sla katot nlar n n yön de i tirmelerini ve davran lar n ilk izleyen bilim adam d r. E._Thomson ). (e/m=-1.g E=Elektrik alan iddeti q=Damlac k üzerindeki elektrik yükü m=Damlac n kütlesi g=Yer çekim ivmesi *Ya damlac klar aras nda negatif yüklü tanecikler. n n özellikleri Millikan n Ya Damlas Deneyi: *Elektron yükünün do ru olarak ölçümü ilk defa 1908 y l nda Robert A.10 Coulomb oldu u bulunmu tur.Birçok bilim adam n n deneyleri sonucunda katot nlar n n h zla hareket eden eksi yüklü parçac klar oldu u ortaya ç kt ve bu parçac klar daha sonra Stoney¶in önerdi i gibi elektron ad verildi. *Gaz n cinsi ne olursa olsun yay lan ayn d r. caslaner . Millikan taraf ndan yap ld . bir sa ana d r.nlar etkisi ile havay olu turan moleküllerden elektronlar kopar l r.damlac a etki eden yerçekimi kuvveti ile damlan n dü me h z n yava lat p durduran elektrik alan birbirine e itlenerek bulunur.3.yüzy l n son y llar nda katot nlar ayr nt l olarak incelendi.Yükü büyük olan tanecik az yük ta yan tanecikten daha çok sapar.Milikan¶ n deneyinde x. -19 -19 *Katot nlar n olu turan tanecikler. Bu sapman n aç s : *Tanecik yükü ile do ru orant l d r.6018. *Katot nlar n n elektrik ve magnetik alanlar içindeki sapmalar n inceleyen Joseph T. Pluckerin ( deneyini kullanarak havas tamamen bo alt lm tüple yapt deneylerde önce elektrik alan nda n sapmas n daha sonra ma netik alanda n sapmas n gözlemi tir. * Thomson ( J.Elektronun Kütlesi ve Yükünün Bulunmas *Julius Plucker.uygulanan magnetik alana dik yöndedir. *19.Kütlesi büyük olan tanecik küçük olandan daha az sapar.602.q=m.108 coul/g) *Katot nlar negatif yüklü taneciklerin.Fakat bu durumda sapman yönü .10 coulomb olmal d r.Ya damlac klar n n kütleleri ya n öz kütlesi ve damlac n hacmi yard m ile hesaplan r(havan n sürtünmesi hesaplamada dikkate al narak yap l r).Bu elektronlar serbest dü meye b rak lan küçük ya damlac klar taraf ndan yakalan r ve ya damlac klar negatif yükle yüklenirler. hem maddenin ve hem de elektri in ortak elektronlar d r. *Katot nlar bir elektrik alan içinde yada magnetik alan içinde normal do rusal yollar ndan saparlar. Yatay levhalara elektrik ak m uyguland nda negatif yüklü damlac k pozitif yüklü levhaya do ru çekilece inden damlac n dü ü h z de i ir.602. 1897¶de bir elektronun yük de erini hesaplad . *Her iki alandaki sapmalar n birbirini yok etmelerini sa layacak ekilde tüpe hem magnetik alan . *Bu hesaplama.gibi tam say lard r.7588.2. Bundan dolay yükün kütleye oran bir elektrik alan içinde elektronlar n do rusal yoldan ne kadar sapaca n belirler. Burada n 1. *Elektronlar magnetik bir alan içinde de sapma gösterirler. damlac klar n q yükünün daima q = nx1.

bir elektronun kütlesinin yakla k 1840 oldu u görülmü oldu. Buna göre. her serinin de kendine özgü bir frekans bulunuyordu. Yüksek enerjili (frekansl ) (3.M. olu an x.nlar n n da frekans n n artt özleniyordu. Atom a rl artt kça. Manyetik ve elektriksel alanda sapmazlar. Bunun sebebi. 1898 de Alman fizikçi W. Röntgen katot nlar n n etkilerini ara t r rken buldu u ancak ne oldu unu anlayamad için x. Buna göre. y X nlar . Bo alan bu yere üst enerji düzeyinden bir elektron iner.nlar .5791.10 10 cm/sn h zla) 2. 1.Elektronlar n durgunluk an ndaki kütlesini bulmak için elektronun yükü e/m de yerine konursa m kütlesi 9. protonun kütlesi ise. Pozitif nlarla ilgili sonuç al c çal malar 1906 y l nda Thomson aç klad . proton ad verildi. Ancak. Wien. Protonun yükü elektronun yükü ile e it ama z t i aretlidir.n serisi veriyor. Tüpün ortas ndan kanallar aç larak görülebildi inden dolay bu nlara kanal nlar ya da pozitif nlar denilmi tir. y Moseley.104 coul/g pozitif yüklü taneciklerin olu tu u görülüyordu. y Ayr ca bu h z da her metal için farkl farkl yd .n n frekans n n da de i ti ini.6022. Ancak anotta bulunan metalin x. y Çekirde e en yak n enerji düzeyindeki elektrona. y MOSELEY DENEYLER : y x. bu nlar üzerine yap lan çal malar daha k sa sürede tamamland . katot nlar n n tam tersi yönde hareket ettiklerine göre. anota gelen elektronlar n belli bir h zla çarp mas gerekmektedir. periyodik tabloda alüminyumdan alt na kadar 38 elementin. Atom numaras 30 a kadar olan elementlerde yaln zca K serisi vard . Katot nlar tüp içinde yol al rken. düzene in içinden anota do ru da nlar n yay ld görüldü (1886). Giricili i çok yüksek nlard r. bu elektronlar yerinden oynar ve üst enerji düzeyine s çrar. kullan lan elementinin atom a rl n n.nlar : 1895 Prof. h zl elektronlar çarpt nda (katot nlar ). K ile L aras ndaki enerji fark n n. Bu seriler K. katot yönüne geçerler.107. çarpt klar atom ya da moleküllerden elektron kopar rlar. Metalden ç kan x.N serisi olarak bilinir. . Bu oran tüpteki gaz n cinsine göre de i iyordu. Yük yerine. Bu incelemeler 1932 ye kadar uranyuma kadar uzat ld .nlar frekanslar n n kare kökü aras nda bir grafik çizildi inde baz sapmalar n caslaner .daha sonrakilerde L. yay lan x. L ile M aras ndaki fark ndan büyük oldu unu gösterdi.n yayd n gördü. Tüp içersine H2 gaz konuldu unda yük/kütle oran : 9. onlar n ç kartt klar x.nlar tayf n inceledi. Kanal nlar . X. Bu elektron sa ana n n olu turdu u bu pozitif iyonlar. Elektronunu kaybetmi olan bu en küçük hidrojen taneci ine.10 C oldu undan bahsetmi tik. Kanal nlar n n yük/ kütle oran n kabaca hesaplad . a r metallerde de M serisi gözleniyor.L.( Elektro manyetik) 3. o metale özgü bir x. Ya da çekirde e en yak n iç elektronlar n uyar lm durumdan. Ayr ca moseley. anottaki metal de i tikçe. tüpte bulunan gaz n cinsine göre farkl iyonlar n olu mas yd .nlar demi tir. her elementin kendine özgü bir x.*Elektronun e/m oran n n -1. Görünmez 4. temel enerji duruma inerken ortama sald klar yüksek enerjil nlard r. x.10 g olarak bulunur .nlar üzerine çal malar yapan Mosoley. kanal nlar n n pozitif elektrik yüklü oldu unu gördü. pozitif elektronun yükü konuldu unda. -28 -19 Atomun Proton Say lar n n Deneysel Olarak Belirlenmesi Atomda Elektronun Yükü ile Pozitif Yükler Aras ndaki ili kisi: y y y y y y y y y Katot nlar incelenirken. y Bu s rada ortaya bir enerji yay l r bu enerjiye xmas diyoruz.Bu de er hidrojen iyonunun (protonun) kütlesinin 1/1836¶sidir.nlar vere bilmesi için.

y Kararl atomlarda proton say s na e it ya da daha fazlad r.nlar tayflar na dayanarak. Thomson Atom Modelinin yanl lar : Bu gün biliyoruz ki atomlar n gövdesi.y y y y y y oldu unu gördü. katot nlar yla yapt deneylerde. Dolay s yla atomlar nötrdür. y Atom numaras olarak bilinir. Negatif yüklü bu taneciklere elektron denildi. bu küreci in gövdesini olu turmaktad r. Üzümler (-) yüklü elektronlar . Atomun a rl n büyük ölçüde pozitif yükler te kil etmektedir. Elemente kimyasal özelli ini kazand ran taneci inde çekirdek yükü nün oldu unu ispatlad . kararl bir elektrostatik düzen olu turacak ekilde da lm lard r. Çekirdek d nda nötron karars zd r. Thomson. Moseley. Moseley. pozitif yüklerden olu uyor. çok küçük küreciklerdi. atom numaras dedi. üzümün kek içinde da l m na benzetilmi tir. atomun kütlesi pozitif yüke ba l olmal yd . Bu da l m. Pozitif yükler. Moseley yapt deneylerde. Moseley. y 1897 y l nda Joseph John Thomson. X. negatif kutup taraf ndan iletildi ini ve pozitif kutba do ru çekildi ini belirledi. elementlerin kimyasal özelliklerinin. küreciklerdir. çekirdek yükünün korundu unu ispatlam t r. elektronlar ise düzenli bir ekilde bu küreci in içinde da lm t . elektron say s na e ittir. Bu tanecikler yüksüz olduklar için onu incelemek ve tan mlamak zordu. Bu deney sonucuna göre. Bu küre içersinde elektronlar. Elektronun kütlesi çok küçük oldu una göre. nötronun varl n kan tlayan çal malar n yay nlad . Elektronlar atom üzerinde rastgele da lmam lard r. Nötron hakk nda bilgi yoktur. y 1932 de James Chadwick.8 dakika olan bir beta mas yapar. y Çekirdek d nda çok karars zd rlar. y y y y Ruterford Atom Modeli Thomson Atom Modeli : caslaner . nötr. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. atomun kütlesi yan nda ihmal edile bilecek kadar küçüktür. Thomson yapm oldu u deneylerin sonucuna göre. 01n 11p + -10 NÖTRON: y Atomun çekirde inde bulunan yüksüz taneciklere nötron denilmi tir. Elektronlar n kütlesi. yapm oldu u deneyler sonucuna göre elektronun yükünü ve kütlesini hesaplayamam . y Atoma kimyasal özelli ini etki etmezler. y Atoma kimyasal özelli ini kazand ran taneciklerdir.Moseley. içi dolu. Chadwick. katot nlar negatif olmal yd . yar çap 10-8 cm olan içi dolu. Moseley. atom a rl klar yla de i ti i dü ünülüyordu. Atomlarda pozitif yük say s kadar negatif yük vard r. y y y PROTON: Moseley. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. y 4 Be + 2He 6C + 0n y Nötron. atomun çekirde inde bulunan bu + yüklü taneciklere proton ad n vermi tir. kekin hamur k sm da (+) yükü temsil etmektedir. atom kütlesi küçük olan baz elementleri alfa tanecikleriyle bombard man edildi inde kütlesinin protona çok yak n ama yüksüz taneciklerin f rlat ld n gördü. Ona göre atom. Bu küreci in ana gövdesi. atom a rl yerine çekirdek yükü al nd nda bu sapmalar n ortadan kalkt n gördü. ancak yük/kütle oran n hesaplam t r. Öyle ise atomun hacminin büyük bölümünü pozitif yük olu turmal yd . Kimyasal de i melerde. çap yakla k 10-8 cm olan. Nötral atomlarda çekirdek yükü . Yar ömrü 12. Moseley. Atom. O zamana kadar. yüksek voltaj uygulanan katot nlar n n. Moseley. pozitif yüklü taneciklerden olu mamaktad r. o güne kadar periyodik tabloda eksik olan elementlerin atom numaralar n tespit etmi tir. y Atomun fiziksel yap s na etki ederler. y Nötr atomlarda proton say s na e ittir. Moseley. X. y y y NÖTRON: y Atomun toplam kütlesini aç klaya bilmek için 1920 de Ernest Rutherford atomda yüksüz bir taneci in var oldu unu savundu. Moseleyin deneyi yukar da aç k biçimde verilmi tir.nlar tayflar na dayanarak. elektrik ve manyetik alanda sapmayan ve giricili i çok yüksek olan bir taneciktir. Çekirdek yüküne. y Çekirdek yükünü belirler.

Pozitif yük say s atom kütlesinin yakla k yar s na e ittir. atomlardan çe itli ekillerde ortaya ç kan enerji türleri ve bunlar n yay lma ekillerine verilen add r. tek renkli anlam na gelen monogromatik k denir. nsan gözü. elde edilen spektrumda belli bölgelerin siyah oldu u ve yaln zca so urma spektrumundaki siyah çizgiler yerine renkli çizgilerin oldu u görülür. Dalga boylar farkl nlardan olu an a.10-5 cm aras ndaki görebilir.IR. Rutherfort a göre: y Atomda pozitif yük ve kütle. insan gözü ancak bu n çok k s tl bir k sm n göre bilmektedir. Yukar daki ekilde görüldü ü gibi. Bu nlar n çok büyük bir k sm n n sapmadan.Radar. Bu man n. caslaner . Atom homojen bir yap da olsayd . Bir dalga boyundan di erine geçi in sürekli oldu u spektrumlara sürekli spektrum denir. Bu da gösteriyor ki atomun önemli bir k sm bo luklardan olu maktad r. Spektrumun belli bölgelerinde siyah çizgilerin görülmesi. nlar d r. büyükten küçü e do ru. elde edilen spektrumda belirli frekanslarda belli say da karanl k çizgiler görülür. y y y y y y y y y Radyo.Mor ötesi. y Spektrumu incelenmek istenen gaz. y Atomlar n nötrlü ünü sa lamak üzere. bile enlerine ayr lmas na. k verebilecek s cakl a kadar s t l p gaz n verdi i k bir prizmadan geçirilirse. y y Rutherfort un eksiklikleri: Rutherford modeli atomdaki elektronlar n hareketlerini aç klayamad gibi elektronlar n niçin çekirdek üzerine dü medikleri sorusunu da yan tlayamamaktad r. az bir k sm n n ise saparak metal yapraktan geçti ini çok az bir k sm n n ise geriye yans d n saptam t r. Tek bir dalga boyuna sahip a. Spektroskopi genellikle kullan lan elektromanyetik n m n bulundu u bölgeye göre isimlendirilirler. Daha sonraki y llarda atomda. Atomun çap . Bu tür spektruma da ma spektrumu denir. y Çekirdekteki pozitif yük miktar bir elementin bütün atomlar için ayn ve di er atomlar nkinden farkl d r.X nlar .760 nm) mordan-k rm z ya do ru de i en çe itli renklere ayr l r( Mor-MaviYe il-sar-truncu-k rm z ). Renkler aras nda k rm z en uzun dalga boylu. çekirde in yar çap 10-12 . Belli bir aç dan saç lan alfa taneciklerinin say s Da t c levhan n kal nl ile ve çekirdek yükünün karesiyle do ru orant l . atom içinde (+) yüklü iyonlar n geçmesini zorla t ran bir bölümün varl n gösterdi. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. I n bu bölgesine Görünür Bölge diyoruz.Mikrodalga. proton. Bu nedenle Rutherford. Deney s ras nda sapan veya geri dönen taneciklerinin çekirde e çok yak n gelen veya tam çekirdek üzerine isabet eden tanecikler oldu unu belirtti. Ancak beyaz k bir He gaz ndan geçirildikten sonra prizmadan geçirilirse. atom çekirde inde nötron denilen yüksüz bir taneci in varl n saptam t r. Bütün frekanslar kapsayan elektromanyetik k dizisine. Beyaz k bir prizmadan geçirildi inde (400 nm. Bu taneciklerin baz lar n n çok az sapmas veya geri dönmesi. y So urma ve ma spektrumlar kesikli oldu u için bunlara çizgi spektrumlar denir. çok ince metal yaprak üzerine göndermi tir. Daha sonraki y llarda Chadwick. Mesela. Madde ile elektromanyetik man n etkile imini inceleyen bilim dal na spektroskopi denir. Dalga boylar n n durumuna göre spektrumlar. atom merkezinde çekirdek olarak y adland r lan çok küçük bir hacimde toplanm t r.5 . atomun üç temel tanecikten olu tu u anla lm t r. Görünür bölge na beyaz k diyoruz. 4. O halde k zd r lan gazlar da kendilerine özgü k yaymaktad rlar. çok h zl hareket eden elektronlar taraf ndan doldurulur. y Atomun çap 10-8 cm. Bu malar maddelerin yap lar n anlamam zda çok önemli bir yere sahiptirler. Ancak bu gün nötron olarak bildi imiz bu yüksüz tanecikleri Ruterford un ö rencisi olan Chadwick ke fetti. çekirdek etraf nda bulunur. Bu ekilde.1911 y l nda Rutherford. dalga boyu. proton say s na e it say da elektron. Rutherford. Bu sayede maddeyi tan r ve di erlerinden ay r r z. elektromanyetik dalga spektrumu ya da k spektrumu denir. çekirde in çap n n yakla k 105 ve y 10 6 civar ndad r. çok renkli anlam na gelen polikromatik k denir. I k görünen ya da görünemeyen. Taneciklerin h z n n dördüncü kuvvetiyle ters orant l d r. atomda pozitif yükün ve kütlenin atom merkezinde çok küçük hacimde topland n dü ündü ve bu bölüme çekirdek ad n verdi.1013 cm y civar ndad r. Bu tip spektrumlara so urma spektrumlar denir ki bu sayede maddeleri bir birlerinden ay rm oluruz. en dü ük frekans. beyaz k bir prizmadan geçirilip dalga boylar na göre ayr l rsa. bütün a parçac klar n n levhay geçmesi veya geçmemesi gerekirdi. içerdi i farkl dalga boylu ve farkl frekansl . Bu çizginin yeri ve say s n içinden geçti i maddenin yap s na ba l d r. sürekli spektrum elde edilir. televizyon. Ancak atomlar n davran lar n proton.10-5 cm ila 7. mor en k sa dalga boylu en yüksek frekansa sahiptir. maddenin ancak belirli enerjideki nlar so urdu u anlam na gelir. Thomson atom modeliyle bu sonuçlar aç klayamam t r. nötron ve elektronun yan s ra çok say da taneci in bulundu u anla lm t r. nötron ve elektron say lar belirler. spektrum ya da tayf denir. Yani kütleye etki eden ba ka bir tanecikte vard r.Görünür. y Atom hacminin büyük bir bölümü. Elektro Manyetik I malar: y Elektromanyetik malar . radyoaktif maddeden elde etti i +2 yüklü alfa taneciklerini.

Xnlar n n dalga boylar çok küçük ve frekanslar çok büyük oldu undan.10-5 cm aras ndaki görebilir. HIZ: Dalga boyu ( ) ile frekans n ( ) çarp m na e ittir C = . nsan gözü. Evlerimizde televizyon üzerinde bulunan anten. K sa dalga boylar na kar l k gelen mikrodalgalar. Metaller ise x.Elektro Manyetik I malarda Kullan lan Baz kavramlar Spektrumun bu bölgesine. Gama nlar . s sal özelli e sahiptir. Mikro dalgalar. y y y y y y DALGA BOYU ( ): ki tepe noktas aras ndaki mesafedir. M KRO DALGALAR: Mikro dalgalar. Bu k sa dalga boylar . farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. Bu dalgalar n dalga boylar . TV uzaktan kumanda sistemlerinde kullan lmaktad r. infredat n mlar olarak ta isimlendirilir. uzak infrared ise mikrodalgalar bölgesine yak n olan k s md r.5 . E=h. Altarnatif ak m kaynaklar yla elde edilirler. FOTON: I n parçac k teoremine göre. UV klar insan vücudu için zararl d r. elektro manyetik spektrumun en uzun dalga boyuna sahiptir. TV ve FM in sahip oldu u dalga boylar ndan daha küçüktür. 7. A r mor ötesi (ekstrem). FREKANS ( ): Bir saniyede belirli bir noktadan geçen dalga say s d r. arada kalan k s md r. Bu nlar n kayna . di içersinde bulunan dolgu maddesi de rahatl kla görülür. x.sn dir. Bu sebeple deri bu tamamen geçirirken. radyo aktif bozunmalardan dolay olu maktad r. 5. RADYO DALGALARI: Radyo dalgalar . elektromanyetik spektrumun en fazla enerjiye sahip oldu u bölgesine ve en k sa dalgaboyuna sahip oldu u k sm na kar l k gelen bölgesidir. Ayr ca uzaydaki. radar sistemlerin dede kullan lmaktad r. Mikro dalgalar n kayna moleküllerin dönme hareketleridir. 4.Uzak infrared dalgalar . Çok k sa yak n infrerad dalgalar . televizyon istasyonundan yay lan sinyali elektro manyetik dalga biçiminde almaktad r. mikrodalga f r n nda bulunan yiyeceklerimizi s tan dalgalard r. Made ile n aras ndaki ili kileri inceleyen Max Planck. X-I INLARI I n dalga boyu azald kça. h=6. ELEKTRO MANYET K I IMA TÜRLER : 1. ULTRAV OLE (MOR ÖTES ) DALGALARI: Mor tesi( ultraviole UV) görünür bölgeden daha k sa dalga boylar na sahiptirler. Görünür nlar n kayna atomun en d elektronlar n n yer de i tirmesidir. film üzerine kemik ve di lerin silüeti dü er.nlar na yak n bölgelere kar l k gelir. Güne ten gelen UV nlar n n büyük bir k sm atmosfer taraf nda absorbe edilmektedir. elektro manyetik dalgan n sadece ç plak gözle görüle bilen k sm na kar l k gelir. görünen bölge n m n n dalga boyuna çok yak n. renkli bir gök ku a görüntüsü olu turur. Ayr ca telefon ve bilgisayar verilerini bir ehirden ba ka bir ehre intikal etmek içinde kullan lmaktad r. Ancak. dalga boyu .10-27 erg. KIRMIZI ALTI BÖLGE(KIZIL TES ): caslaner . K rm z rengin dalga boyu en büyük. e ek ar s gibi baz böcekler taraf ndan görülür. Bu dalgalar her ne kadar insan gözüyle görünmeseler bile.10-5 cm ila 7. görünen bölgeye yak n. GÖRÜNÜR BÖLGE I IK DALGALARI: I k. Bu dalgalar. bilgi materyallerini ta yan radyo dalgalar d r. Burada h=planck sabiti olup. atom ve moleküllerle etkile erek onlar n hareketlerinde meydana getirdikleri sürtünme nedeniyle. Bir man n. 4. mor n dalga boyu da en k sad r. = I k H z = 3. atomun en iç k sm ndaki elektronlar n yer de i tirmesiyle olu ur. 3. enerjileri artmaktad r. Kemikler ve di lerin yo unlu u derimizden daha fazla oldu u için. elektromanyetik man n da en küçük birimi fotondur.547. atomda iç elektronlar n yer de i tirmesidir. Cep telefonlar nda da bilgi ileti imi için. Yak n mor ötesi (NUV). hiç s cak de ildirler.10 8 m/s GENL K: Elektrik vektörün en uzun oldu u uzakl kt r. Bu dalgalar. dalga özelli inden daha çok tanecik özelli i göstermektedir. GAMA I INLARI: Gama nlar . Cam prizmadan geçirilen. Al nan bu dalga TV deki görüntü cihaz taraf ndan i lenerek kar m za görüntü olarak ç kmaktad r. ortaya s enerjisinin ç kmas na neden olmaktad r. güne (beyaz k). Buradaki her bir renk farkl bir dalga boyuna kar l k gelir. Görünür k dalgalar . Fotonlar n kütlesiz oldu u ve bo lukta k h z nda enerji paketleri eklinde yay ld kabul edilir. Yak n infrared. x. kemikler ve di ler ço unu so urdu u için.nlar n derinin so urdu undan daha fazla so urmaktad r. 1900 y l nda. içerdi i farkl frekansl (dalga boylu) bile enlerine ayr lmas na. radyo aktif atomlar veya nükleer patlamalar sonucu olu maktad r. 6. elektro manyatik dalgan n enerjisini. eklinde ifade etti.nlar n daha fazla so urdu u için. tayf ( spektrum) denir. 2. Uzak mor ötesi(FUV). Kayna . cm mertebesinde ölçüle bilen dalga boylar na sahiptir. n en enerjik biçimine sahip olup evrenin en s cak bölgeleri taraf ndan üretilmektedir. Bu ekilde mikro dalgaya maruz kalan maddeler s nmaktad rlar. görünen veya görünmeyen. K z l ötesi dalgalar n kayna moleküllerin titre im hareketleridir.

Dairesel yörünge üzerinde hareket eden her tanecik gibi elektronunda bir aç sal momentumu vard r (m. Kararl bir atom dü ük enerjilidir ve bu hale temel hal denir. (Balmer serisinde ns=2) Ad Lyman Balmer Paschen Brackett Pfun ns 1 2 2 4 5 ns 2. Gene atom ya da iyon spektrumlar n n yörüngelerin yar lmalara u rad n gösteridi.6/ n2 dir.M.5. atom teorisinde çizgisel yörüngelerden bahsetmi . enerji düzeyleri ve ya kabuklar denir. Yay lan enerji. Hidrojen atomunda her hangi bir enerji düzeyinin enerjisi.L.yörüngedeki h z n da 2200 km/sn olarak hesaplad . Her yörüngenin belli bir enerjisi vard r.7 6. Enerji düzeyinden 2. Bu da nh/2 nin katlar kadard r.6 Kkal/mol Elektron bir yörüngeden ba ka bir yörüngeye indi inde. 2n2 kadar elektron buluna bilece ini atom spektrumlar gösteriyordu. elektronlar enerji absorblayarak. 10 -15 cm. canl hücrelerini öldüre bilir. E=h eklinde ifade edilir.O gibi bir harf ve ya 1.10-14 k.gibi bir n de eri ile belirlenir. 10-24 g . yükü 1. Enerji düzeyine inerken yay nlanan fotonlar n enerjisi kaç k. kanserli hücreleri öldürmek için tedavi amaçl kullan lmaktad r Hidrojen atom spektrumu: de bulunan elektron en dü ük enerjiye sahiptir.5 3. Çap . Bohr modeli kullan larak.313. 1.v.6.cal/mol) Kuantum Hipotezi: Çok elektronlu atomlar n her enerji düzeyinde.4.Edü ük= h ÖRNEK : Uyar lm hidrojen atomlar nda.8 Tayf Bölgesi Mor ötesi Görünür K z lötesi K z lötesi K z lötesi Bohr Atom Modeli: Hidrojen atomunun tayf n inceleyen Danimarkal fizikçi Niels BOHR.Edü ük= h ) 5. Bohr. Yüksek enerji düzeyi ile dü ük enerji düzeyi aras ndaki fark bir k kuantumu halinde yay nlar.3.67 . Hidrojen atomlar n n görünür bölgedeki tayflar n inceleyen Balmer(1885). elektronun 6. Rutherford a göre atom. ( E= Eyüksek . 4. Bu yörüngelere. Kabuklar n ortak merkezi çekirdek olup.54 .4. (burada nb=2.Gama nlar .Be+3 gibi tek elektronlu sistemler incelenebilir. n=yörünge numaras d r. En önemli eksikli i.5 4. çizgilerin frekanslar n ( ) ve say s n (a-b) aras nda. ve bu + yük çevresinde dola an elektronlardan olu maktad r.7. He+. Çekirdekten uzakla ld nda atomun yar çap ve o kabukta bulunan elektron enerjisi artar. Hidrojen atomunun yörüngelerinin enerjilerini a a daki ba nt ile hesaplaya biliriz.5 gibi sabit say lar) ns= Elektronun son enerji düzeyini göstermektedir.6.3. her kabuk K.cal/mol dür? Bu n dalga boyunu hesaplay n z? (h= 9. Elektronlar bu yörüngelerde dairesel olarak hareket ederler. 3.29 . elektronlar n çekirdek etraf nda enerjisini kaybetmeden nas l döndü ünün aç klanamamas yd . Bohr. Enerji düzeyleri çekirdek etraf nda belirli yar çapl dairesel yörüngelerdir.Li+2.. E= -313. m= Elektronun kütlesi v=Elektronun h z r=Dairesel yörüngenin yar çap n=Yörünge numaras (Kuvantum Say s ) h=Planch sabiti Bohr hidrojenin çekirde inin kütlesini. hemen-hemen bütün kütlenin topland + yüklü bir çekirdek. Bir elektron yüksek enerji düzeyinden daha dü ük bir enerji düzeyine geçti inde belli miktarda enerji yay nlan r.5.4. E1= . Bohr göre: 1. 2. Bu tür atomlara uyar lm haldedir.r). Rutherfor un atom modeliyle yeni bulu lar n çeli kilerine son vermek için 1913 y l nda yeni bir atom modeli önerdi.1015 sn-1 nb= Elektronun ba lang ç enerji düzeyini göstermektedir.4. H.3. ortaya ç kan enerji de a a daki ba nt yla hesaplan r . daha yüksek enerji düzeyine ç karlar. Frekans (V)= R ns2 1 nb 1 2 R= Raydberg sabiti = 3. Elektronlar n .6* Z2\ n2 Kkal/mol Burada Z=Atom numaras . Hidrojen atomunun elektronu sadece belli küresel yörüngelerde buluna bilir. tamda bu noktadan yola ç karak teorisini aç klad .6 5. Atomlar bir elektrik ve ya bek alevi ile s t ld nda.10-19 coulomb olarak. E= Eyüksek . bu durum elektron da l m hidrojene benzeyen atomlar için do ru ancak çok caslaner . Bu özelli i t pta.N.2. Çekirde e en yak n olan K yörüngesin En = -313. Ancak Rutherford un modeli baz yönlerden yetersiz kalmaktad r.

elektronlu sistemler için istenilen neticeyi vermiyordu. caslaner . Bu olay C. bunlar ba da t rd dü üncesini ortaya att . her enerji düzeyinde dairesel yörüngelerle beraber. = n dalga boyu. 1924 y l nda n parçac k ya dalga ayr l yerine. Burada. = mc2 Bu e itlikte frekans çekersek. elipsel yörüngelerin say s Ba Kuvant Say s na e itti. Bohr-Sommerfeld kuram denilen bu çal malara göre. Öyle ise bir prizmadan geçirilen elektron demeti t pk k demeti gibi k r n m göstermeliydi. Bu e itlikte frekans yerine koyarsak. I n dalga boyu= = c/ olarak biliyoruz. Ancak bu çal malar da atomun yap s n aç klamakta yetersiz oldu. Bir fotonun enerjisini = h. ngiltere de Dirac bir birlerinden ba ms z ama bir birine benzer 4 farkl çal may yapt lar. eliptik yörüngelerinde ola bilece ini öne sürerek Bohr Atom Teorisini geli tirmek istedi. K r n m.Germer elektron k r m n denel olarak gösterdiler. Louis de Broglie.L. Fransa da de Brogle.Davisson . (Planck E itli i) Bir maddenin enerjisi=mc2 (Einstin Ba nt s ) De Brogle i te bu 2 e itli i bitle tirdi h. giri im gibi olaylar n dalga yönünü sergiler. = mc2/h olur. = h/mc olur. Almanya da Schrödinger ve Heisenberg. Enerji seviyesindeki bu yar lmalar aç klamak üzere A. h=plank sabiti. m= fotonu kütlesi c=fotonun h z Bu ekilde De Broglie gösterdi ini gösterdi. Bu konuyla ilgili olarak hemen hemen ayn anda. n n hem foton hem de dalga özelli i Maddenin ikili do as küçük taneciklerin çok yüksek h zdaki hareketleri s ras nda büyük önem ta yordu.Sommerfeld.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful