1.

Atom ve Elektrik:
*Demokrit (M.Ö. 460-370); Bu day n bölünerek una dönü mesi, büyük kum taneciklerinin ufalanmas n , hatta en saf madde olan alt n n bile a nmas n görüyor, öyleyse atom; ³maddelerin bölünemeyen en küçük birimi olmal d r,´ diyordu. *Elektrik yükü ilk kez antik dönem insanlar taraf ndan a aç reçinesinin fosille mesiyle olu an kehribar n ipek ya da yüne sürtüldü ünde küçük cisimleri çekmesi ile gözlemlenip belirlenmi tir. Ayn olay siz de plastik bir tara saç n za sürttü ünüzde tara n saç n z çekmesinden anlayabilirsiniz.

*1807-1808 y l nda ngiliz Kimyac Davy, baz bile iklerin elektrik enerjisiyle bile enlerine ayr t gördü.

n

*Bu olay elektrik enerjisinin kimyasal de i imi gerçekle tirdi ini gösteriyordu. Elektrik enerjisi ile, kimyasal tepkimelerin olu umunu sa layan düzeneklere, elektrolitik pil; bu olaya da elektroliz denir. *Asit, baz ve tuzlar s v halde ya da çözeltileri elektrik ak m n iletirler. Elektrik ak m n ileten bu s v lara elektrolit denir. *Elektri i ileten metallere elektrot denir. *Elektrolit maddelerden, elektrik ak m geçirilirse elektrolit içindeki katyonlar indirgenerek katot elektrotunda, anyonlar yükseltgenerek anot elektrotunda toplan rlar.

*19.yüz y l n ba lar nda Dalton; atomu
kürecikler olarak tan mlam t r.

bölünemez kat

Faraday' n Elektroliz Deneyi ve Atom Alt Parçac klar *Faraday( Michael_Faraday ) yapt deneylerde,katotta belli bir miktar madde biriktirmek için gerekli elektrik yük miktar n n her zaman sabit bir de ere veya bu sabit de erin basit katlar na e it oldu unu gözlemledi. *Hg(ClO4)2 ve Hg(NO3)2 çözeltilerinden haz rlanan kaplardan ayn miktarda elektrik ak m geçirildi inde elektrotlarda ayn miktar Hg birikmesine neden oldu unu gözlemledi. *Ayn elektrik ak m n Hg2(ClO4)2 çözeltisinden geçirdi inde daha önce katotlarda elde etti i Hg miktar n n iki kat miktarda Hg elde etti ini gözlemledi. 1- Faraday,ayn miktar elektrik yükü geçirilerek elde edilen element kütleleri o elementlerin atom kütlelerine oranland nda sabit tam say elde edildi ini buldu. *Elektrik yüklerinin parçac klar halinde ta nd ve elektri in taneciklerden olu tu u sonucuna vard . *Atomlar n elektrik yüklerini ta yabildi ine göre bu taneciklerin atomlarda bulunmas gerekti ini belirtti. Faraday, elektrik ile kimyasal de i me aras ndaki matematiksel ili kiyi ilk bulan ki idir. 2- Elektroliz deneyinde devreden geçen yük miktar ile elektrotlarda toplanan madde miktar n n do ru orant l oldu u gözlenir. ( Devreden 1 mol elektron geçirildi inde, anotta ve katotta 1 e de er gram madde toplan r. 3-Bir devreden 96500 coulomb'luk yük geçirildi inde ( 1 mol elektron geçti inde olu an yük miktar ) elektrotlarda 1 e de er gr madde olu ur

ELEKTRONUN KE F :
*Dalton'un atom teorisinde ve daha önceki atom teorilerinde atom maddenin en küçük parçac olarak kabul edildi .Elektroliz deneylerinden sonra bu dü üncelerde de i iklik meydana gelmi tir.Humphry Davy elektrik ak m kullanarak bile ikleri ayr t rmay ba arm sodyum,stransyum,ve baryum elementlerini saf olarak elde etmi tir.Davy, elementlerin elektriksel çekim kuvvetlerinin etkisi ile bir araya gelerek bile ik olu turduklar sonucuna ula m t r. *George Stoney Faraday' n( çal malar na dayanarak atomlarda elektrik yüklü birimlerin varl ndan söz etmi bunlara elektron ad verilmesini önermi tir. *Elektronlar n varl na dair ilk kan t William Crooks taraf ndan ortaya konuldu.Crooks olu turdu u tüpte elektrotlar aras na yüksek gerilim uygulayarak tüpün çeperlerini sar -ye il renkte nlar n ayd nlatt n gözledi. Tüpün orta s na yerle tirdi i bir cismin gölgesinin tüpün sonunda görülmesinin sebebini tüpün içinde olu an nlar n varl ndan kaynakland n belirtti. Bu nlar katot nlar olarak bilinir. Crooksun olu turdu u bu tüpe katot n tüpü denir *Katot nlar ,tüpün içine konulan gaz n ve elektrotlar n yap ld cismin özelliklerine ba l de ildir

caslaner

10 coulomb olmal d r.gibi tam say lard r.Kütlesi büyük olan tanecik küçük olandan daha az sapar. O halde elektrik yük birimi 1.Bu ko ullar alt nda dü ü h z ölçülerek damlac n yükü hesaplanabilir.10 C¶dur.J. *Bu hesaplama._Thomson ).602.602. kendi a rl klar ile yere do ru dü meyip üst taraftaki pozitif kutup taraf ndan çekildikleri için ask da kalm lard r. *Katot nlar n n elektrik ve magnetik alanlar içindeki sapmalar n inceleyen Joseph T. * Thomson ( J. *Katot nlar bir elektrik alan içinde yada magnetik alan içinde normal do rusal yollar ndan saparlar. bir sa ana d r.damlac a etki eden yerçekimi kuvveti ile damlan n dü me h z n yava lat p durduran elektrik alan birbirine e itlenerek bulunur. caslaner . Mikroskopla damlac klar n hareketi gözlenmi ve uygulanan elektriksel çekim kuvveti göz önüne al narak. E. hem maddenin ve hem de elektri in ortak elektronlar d r.108 coul/g) *Katot nlar negatif yüklü taneciklerin.7588.yüzy l n son y llar nda katot nlar ayr nt l olarak incelendi.2.Milikan¶ n deneyinde x. *Gaz n cinsi ne olursa olsun yay lan ayn d r. Thomson . Millikan taraf ndan yap ld .Bu elektronlar serbest dü meye b rak lan küçük ya damlac klar taraf ndan yakalan r ve ya damlac klar negatif yükle yüklenirler.6018.Yükü büyük olan tanecik az yük ta yan tanecikten daha çok sapar.Bu ya damlac klar z t yükle yüklenmi iki yatay levha aras ndan geçirilirler.Birçok bilim adam n n deneyleri sonucunda katot nlar n n h zla hareket eden eksi yüklü parçac klar oldu u ortaya ç kt ve bu parçac klar daha sonra Stoney¶in önerdi i gibi elektron ad verildi. Bundan dolay yükün kütleye oran bir elektrik alan içinde elektronlar n do rusal yoldan ne kadar sapaca n belirler.Elektronun Kütlesi ve Yükünün Bulunmas *Julius Plucker. *Her iki alandaki sapmalar n birbirini yok etmelerini sa layacak ekilde tüpe hem magnetik alan . Bugün elektronun bilinen yükü bu de ere oldukça yak n -19 olan -1. *Tanecik kütlesi ile ters orant l d r. Pluckerin ( deneyini kullanarak havas tamamen bo alt lm tüple yapt deneylerde önce elektrik alan nda n sapmas n daha sonra ma netik alanda n sapmas n gözlemi tir. 1897¶de bir elektronun yük de erini hesaplad . Yatay levhalara elektrik ak m uyguland nda negatif yüklü damlac k pozitif yüklü levhaya do ru çekilece inden damlac n dü ü h z de i ir. (e/m=-1. Burada n 1. Bu sapman n aç s : *Tanecik yükü ile do ru orant l d r.nlar etkisi ile havay olu turan moleküllerden elektronlar kopar l r. *Elektronlar magnetik bir alan içinde de sapma gösterirler.3.g E=Elektrik alan iddeti q=Damlac k üzerindeki elektrik yükü m=Damlac n kütlesi g=Yer çekim ivmesi *Ya damlac klar aras nda negatif yüklü tanecikler.hem de elektrik alan uygulayarak sapmadan bir do ru boyunca ilerlemesini sa lam t r.10 Coulomb oldu u bulunmu tur.Fakat bu durumda sapman yönü . n n özellikleri Millikan n Ya Damlas Deneyi: *Elektron yükünün do ru olarak ölçümü ilk defa 1908 y l nda Robert A. -19 -19 *Katot nlar n olu turan tanecikler.uygulanan magnetik alana dik yöndedir.Ya damlac klar n n kütleleri ya n öz kütlesi ve damlac n hacmi yard m ile hesaplan r(havan n sürtünmesi hesaplamada dikkate al narak yap l r). damlac klar n q yükünün daima q = nx1.katot tüpünde m knat sla katot nlar n n yön de i tirmelerini ve davran lar n ilk izleyen bilim adam d r.q=m. *19.

. kullan lan elementinin atom a rl n n. Ya da çekirde e en yak n iç elektronlar n uyar lm durumdan. Elektronunu kaybetmi olan bu en küçük hidrojen taneci ine.n yayd n gördü. Bu elektron sa ana n n olu turdu u bu pozitif iyonlar. proton ad verildi.10 C oldu undan bahsetmi tik. Yüksek enerjili (frekansl ) (3. Giricili i çok yüksek nlard r. Wien. Yük yerine. Metalden ç kan x. y Moseley.nlar tayf n inceledi.nlar . Manyetik ve elektriksel alanda sapmazlar. Ancak anotta bulunan metalin x.104 coul/g pozitif yüklü taneciklerin olu tu u görülüyordu. o metale özgü bir x. tüpte bulunan gaz n cinsine göre farkl iyonlar n olu mas yd .daha sonrakilerde L. x. K ile L aras ndaki enerji fark n n.107. bu elektronlar yerinden oynar ve üst enerji düzeyine s çrar. katot yönüne geçerler. Bo alan bu yere üst enerji düzeyinden bir elektron iner. onlar n ç kartt klar x. h zl elektronlar çarpt nda (katot nlar ). temel enerji duruma inerken ortama sald klar yüksek enerjil nlard r.nlar vere bilmesi için.M. X. 1898 de Alman fizikçi W. y Ayr ca bu h z da her metal için farkl farkl yd .( Elektro manyetik) 3. her elementin kendine özgü bir x. a r metallerde de M serisi gözleniyor. katot nlar n n tam tersi yönde hareket ettiklerine göre. Katot nlar tüp içinde yol al rken. Ayr ca moseley.*Elektronun e/m oran n n -1. 1. her serinin de kendine özgü bir frekans bulunuyordu. Kanal nlar . Tüp içersine H2 gaz konuldu unda yük/kütle oran : 9. yay lan x.nlar : 1895 Prof. Ancak. periyodik tabloda alüminyumdan alt na kadar 38 elementin. Röntgen katot nlar n n etkilerini ara t r rken buldu u ancak ne oldu unu anlayamad için x. çarpt klar atom ya da moleküllerden elektron kopar rlar. y Bu s rada ortaya bir enerji yay l r bu enerjiye xmas diyoruz.10 g olarak bulunur . Atom a rl artt kça. Bu oran tüpteki gaz n cinsine göre de i iyordu. anota gelen elektronlar n belli bir h zla çarp mas gerekmektedir. Tüpün ortas ndan kanallar aç larak görülebildi inden dolay bu nlara kanal nlar ya da pozitif nlar denilmi tir. anottaki metal de i tikçe. Protonun yükü elektronun yükü ile e it ama z t i aretlidir. pozitif elektronun yükü konuldu unda. Pozitif nlarla ilgili sonuç al c çal malar 1906 y l nda Thomson aç klad .nlar üzerine çal malar yapan Mosoley. -28 -19 Atomun Proton Say lar n n Deneysel Olarak Belirlenmesi Atomda Elektronun Yükü ile Pozitif Yükler Aras ndaki ili kisi: y y y y y y y y y Katot nlar incelenirken. olu an x. bir elektronun kütlesinin yakla k 1840 oldu u görülmü oldu.5791. kanal nlar n n pozitif elektrik yüklü oldu unu gördü.nlar n n da frekans n n artt özleniyordu. y Çekirde e en yak n enerji düzeyindeki elektrona. y MOSELEY DENEYLER : y x.nlar frekanslar n n kare kökü aras nda bir grafik çizildi inde baz sapmalar n caslaner . Buna göre.nlar demi tir. bu nlar üzerine yap lan çal malar daha k sa sürede tamamland .6022. L ile M aras ndaki fark ndan büyük oldu unu gösterdi. Bunun sebebi. düzene in içinden anota do ru da nlar n yay ld görüldü (1886). Bu incelemeler 1932 ye kadar uranyuma kadar uzat ld .Elektronlar n durgunluk an ndaki kütlesini bulmak için elektronun yükü e/m de yerine konursa m kütlesi 9. protonun kütlesi ise. Bu seriler K. Buna göre.n serisi veriyor.N serisi olarak bilinir. Kanal nlar n n yük/ kütle oran n kabaca hesaplad .Bu de er hidrojen iyonunun (protonun) kütlesinin 1/1836¶sidir. Görünmez 4. Atom numaras 30 a kadar olan elementlerde yaln zca K serisi vard .L.10 10 cm/sn h zla) 2.n n frekans n n da de i ti ini. y X nlar .

yar çap 10-8 cm olan içi dolu. Moseley. kararl bir elektrostatik düzen olu turacak ekilde da lm lard r.nlar tayflar na dayanarak. y Atomun fiziksel yap s na etki ederler. Moseley. pozitif yüklerden olu uyor. yüksek voltaj uygulanan katot nlar n n. küreciklerdir. kekin hamur k sm da (+) yükü temsil etmektedir. Pozitif yükler. y y y PROTON: Moseley. Bu da l m. y Atoma kimyasal özelli ini etki etmezler. katot nlar yla yapt deneylerde. y 1932 de James Chadwick. y Atoma kimyasal özelli ini kazand ran taneciklerdir. katot nlar negatif olmal yd . atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. y 1897 y l nda Joseph John Thomson. Elektronlar n kütlesi.Moseley. Üzümler (-) yüklü elektronlar . Thomson Atom Modelinin yanl lar : Bu gün biliyoruz ki atomlar n gövdesi. atom a rl klar yla de i ti i dü ünülüyordu. Yar ömrü 12. yapm oldu u deneyler sonucuna göre elektronun yükünü ve kütlesini hesaplayamam . y 4 Be + 2He 6C + 0n y Nötron. nötronun varl n kan tlayan çal malar n yay nlad . Chadwick. Atomun a rl n büyük ölçüde pozitif yükler te kil etmektedir.8 dakika olan bir beta mas yapar. y Çekirdek yükünü belirler. elektronlar ise düzenli bir ekilde bu küreci in içinde da lm t . Bu tanecikler yüksüz olduklar için onu incelemek ve tan mlamak zordu. Kimyasal de i melerde. pozitif yüklü taneciklerden olu mamaktad r. Nötral atomlarda çekirdek yükü . y y y y Ruterford Atom Modeli Thomson Atom Modeli : caslaner . Moseley. Dolay s yla atomlar nötrdür. elementlerin kimyasal özelliklerinin. y Atom numaras olarak bilinir. Negatif yüklü bu taneciklere elektron denildi. atom kütlesi küçük olan baz elementleri alfa tanecikleriyle bombard man edildi inde kütlesinin protona çok yak n ama yüksüz taneciklerin f rlat ld n gördü. çekirdek yükünün korundu unu ispatlam t r. Moseleyin deneyi yukar da aç k biçimde verilmi tir. Öyle ise atomun hacminin büyük bölümünü pozitif yük olu turmal yd . Çekirdek d nda nötron karars zd r. y Çekirdek d nda çok karars zd rlar. Moseley. Thomson. atom a rl yerine çekirdek yükü al nd nda bu sapmalar n ortadan kalkt n gördü. Atomlarda pozitif yük say s kadar negatif yük vard r. Elektronun kütlesi çok küçük oldu una göre. Bu küreci in ana gövdesi. negatif kutup taraf ndan iletildi ini ve pozitif kutba do ru çekildi ini belirledi.y y y y y y oldu unu gördü. Moseley. X.nlar tayflar na dayanarak. y Kararl atomlarda proton say s na e it ya da daha fazlad r. y y y NÖTRON: y Atomun toplam kütlesini aç klaya bilmek için 1920 de Ernest Rutherford atomda yüksüz bir taneci in var oldu unu savundu. ancak yük/kütle oran n hesaplam t r. atomun çekirde inde bulunan bu + yüklü taneciklere proton ad n vermi tir. Moseley yapt deneylerde. Nötron hakk nda bilgi yoktur. bu küreci in gövdesini olu turmaktad r. atomun kütlesi yan nda ihmal edile bilecek kadar küçüktür. Moseley. içi dolu. elektrik ve manyetik alanda sapmayan ve giricili i çok yüksek olan bir taneciktir. X. Ona göre atom. atom numaras dedi. üzümün kek içinde da l m na benzetilmi tir. çok küçük küreciklerdi. y Nötr atomlarda proton say s na e ittir. Atom. elektron say s na e ittir. atomun kütlesi pozitif yüke ba l olmal yd . nötr. 01n 11p + -10 NÖTRON: y Atomun çekirde inde bulunan yüksüz taneciklere nötron denilmi tir. Elemente kimyasal özelli ini kazand ran taneci inde çekirdek yükü nün oldu unu ispatlad . Çekirdek yüküne. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. Thomson yapm oldu u deneylerin sonucuna göre. Bu deney sonucuna göre. Elektronlar atom üzerinde rastgele da lmam lard r. Moseley. O zamana kadar. çap yakla k 10-8 cm olan. Bu küre içersinde elektronlar. o güne kadar periyodik tabloda eksik olan elementlerin atom numaralar n tespit etmi tir.

spektrum ya da tayf denir. nötron ve elektron say lar belirler. Taneciklerin h z n n dördüncü kuvvetiyle ters orant l d r. az bir k sm n n ise saparak metal yapraktan geçti ini çok az bir k sm n n ise geriye yans d n saptam t r.10-5 cm ila 7. y Atom hacminin büyük bir bölümü. y So urma ve ma spektrumlar kesikli oldu u için bunlara çizgi spektrumlar denir. y Çekirdekteki pozitif yük miktar bir elementin bütün atomlar için ayn ve di er atomlar nkinden farkl d r. Rutherfort a göre: y Atomda pozitif yük ve kütle. k verebilecek s cakl a kadar s t l p gaz n verdi i k bir prizmadan geçirilirse. Bütün frekanslar kapsayan elektromanyetik k dizisine. 4. proton say s na e it say da elektron.Görünür. Daha sonraki y llarda atomda. çekirde in yar çap 10-12 . maddenin ancak belirli enerjideki nlar so urdu u anlam na gelir. nsan gözü. büyükten küçü e do ru. Ancak beyaz k bir He gaz ndan geçirildikten sonra prizmadan geçirilirse. Bu malar maddelerin yap lar n anlamam zda çok önemli bir yere sahiptirler. y y Rutherfort un eksiklikleri: Rutherford modeli atomdaki elektronlar n hareketlerini aç klayamad gibi elektronlar n niçin çekirdek üzerine dü medikleri sorusunu da yan tlayamamaktad r. Rutherford. bile enlerine ayr lmas na. atom çekirde inde nötron denilen yüksüz bir taneci in varl n saptam t r. mor en k sa dalga boylu en yüksek frekansa sahiptir. I k görünen ya da görünemeyen. nötron ve elektronun yan s ra çok say da taneci in bulundu u anla lm t r. Madde ile elektromanyetik man n etkile imini inceleyen bilim dal na spektroskopi denir.1013 cm y civar ndad r. O halde k zd r lan gazlar da kendilerine özgü k yaymaktad rlar. Dalga boylar farkl nlardan olu an a. dalga boyu. Renkler aras nda k rm z en uzun dalga boylu. Bu nlar n çok büyük bir k sm n n sapmadan. insan gözü ancak bu n çok k s tl bir k sm n göre bilmektedir. Görünür bölge na beyaz k diyoruz.Mikrodalga. Ancak bu gün nötron olarak bildi imiz bu yüksüz tanecikleri Ruterford un ö rencisi olan Chadwick ke fetti. Spektroskopi genellikle kullan lan elektromanyetik n m n bulundu u bölgeye göre isimlendirilirler. Bu sayede maddeyi tan r ve di erlerinden ay r r z. y Atomun çap 10-8 cm. atomlardan çe itli ekillerde ortaya ç kan enerji türleri ve bunlar n yay lma ekillerine verilen add r. içerdi i farkl dalga boylu ve farkl frekansl . tek renkli anlam na gelen monogromatik k denir.5 . bütün a parçac klar n n levhay geçmesi veya geçmemesi gerekirdi. proton. Tek bir dalga boyuna sahip a. çekirde in çap n n yakla k 105 ve y 10 6 civar ndad r. Atom homojen bir yap da olsayd . atomun üç temel tanecikten olu tu u anla lm t r. en dü ük frekans. çok h zl hareket eden elektronlar taraf ndan doldurulur.Radar. beyaz k bir prizmadan geçirilip dalga boylar na göre ayr l rsa. Bu nedenle Rutherford. televizyon. Bir dalga boyundan di erine geçi in sürekli oldu u spektrumlara sürekli spektrum denir. Daha sonraki y llarda Chadwick. Mesela. elektromanyetik dalga spektrumu ya da k spektrumu denir. Bu ekilde.10-5 cm aras ndaki görebilir.Mor ötesi. atomda pozitif yükün ve kütlenin atom merkezinde çok küçük hacimde topland n dü ündü ve bu bölüme çekirdek ad n verdi.760 nm) mordan-k rm z ya do ru de i en çe itli renklere ayr l r( Mor-MaviYe il-sar-truncu-k rm z ). nlar d r. Bu çizginin yeri ve say s n içinden geçti i maddenin yap s na ba l d r. çok ince metal yaprak üzerine göndermi tir. caslaner . elde edilen spektrumda belirli frekanslarda belli say da karanl k çizgiler görülür. Yukar daki ekilde görüldü ü gibi. Dalga boylar n n durumuna göre spektrumlar. Belli bir aç dan saç lan alfa taneciklerinin say s Da t c levhan n kal nl ile ve çekirdek yükünün karesiyle do ru orant l . y Spektrumu incelenmek istenen gaz. Spektrumun belli bölgelerinde siyah çizgilerin görülmesi. I n bu bölgesine Görünür Bölge diyoruz.IR. Bu tip spektrumlara so urma spektrumlar denir ki bu sayede maddeleri bir birlerinden ay rm oluruz. Elektro Manyetik I malar: y Elektromanyetik malar . Thomson atom modeliyle bu sonuçlar aç klayamam t r. Bu da gösteriyor ki atomun önemli bir k sm bo luklardan olu maktad r. Bu taneciklerin baz lar n n çok az sapmas veya geri dönmesi. radyoaktif maddeden elde etti i +2 yüklü alfa taneciklerini. Atomun çap . atom içinde (+) yüklü iyonlar n geçmesini zorla t ran bir bölümün varl n gösterdi.X nlar . Bu tür spektruma da ma spektrumu denir. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. Deney s ras nda sapan veya geri dönen taneciklerinin çekirde e çok yak n gelen veya tam çekirdek üzerine isabet eden tanecikler oldu unu belirtti. atom merkezinde çekirdek olarak y adland r lan çok küçük bir hacimde toplanm t r. çekirdek etraf nda bulunur. y Atomlar n nötrlü ünü sa lamak üzere. çok renkli anlam na gelen polikromatik k denir. Bu man n. elde edilen spektrumda belli bölgelerin siyah oldu u ve yaln zca so urma spektrumundaki siyah çizgiler yerine renkli çizgilerin oldu u görülür. Pozitif yük say s atom kütlesinin yakla k yar s na e ittir. Ancak atomlar n davran lar n proton. Beyaz k bir prizmadan geçirildi inde (400 nm. sürekli spektrum elde edilir.1911 y l nda Rutherford. y y y y y y y y y Radyo. Yani kütleye etki eden ba ka bir tanecikte vard r.

nsan gözü.10-5 cm ila 7. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. bilgi materyallerini ta yan radyo dalgalar d r. 3. Bu dalgalar n dalga boylar . atomda iç elektronlar n yer de i tirmesidir. x. Görünür k dalgalar . Mikro dalgalar. ULTRAV OLE (MOR ÖTES ) DALGALARI: Mor tesi( ultraviole UV) görünür bölgeden daha k sa dalga boylar na sahiptirler. elektro manyetik dalgan n sadece ç plak gözle görüle bilen k sm na kar l k gelir. Made ile n aras ndaki ili kileri inceleyen Max Planck. tayf ( spektrum) denir.Elektro Manyetik I malarda Kullan lan Baz kavramlar Spektrumun bu bölgesine. Metaller ise x. 2. radyo aktif atomlar veya nükleer patlamalar sonucu olu maktad r. film üzerine kemik ve di lerin silüeti dü er.nlar na yak n bölgelere kar l k gelir. Güne ten gelen UV nlar n n büyük bir k sm atmosfer taraf nda absorbe edilmektedir. Altarnatif ak m kaynaklar yla elde edilirler. ELEKTRO MANYET K I IMA TÜRLER : 1. Kemikler ve di lerin yo unlu u derimizden daha fazla oldu u için. dalga özelli inden daha çok tanecik özelli i göstermektedir.nlar n daha fazla so urdu u için. TV ve FM in sahip oldu u dalga boylar ndan daha küçüktür. cm mertebesinde ölçüle bilen dalga boylar na sahiptir. Bu dalgalar her ne kadar insan gözüyle görünmeseler bile. elektromanyetik spektrumun en fazla enerjiye sahip oldu u bölgesine ve en k sa dalgaboyuna sahip oldu u k sm na kar l k gelen bölgesidir. arada kalan k s md r. M KRO DALGALAR: Mikro dalgalar. K z l ötesi dalgalar n kayna moleküllerin titre im hareketleridir. n en enerjik biçimine sahip olup evrenin en s cak bölgeleri taraf ndan üretilmektedir. radar sistemlerin dede kullan lmaktad r. Yak n infrared. K sa dalga boylar na kar l k gelen mikrodalgalar.10-5 cm aras ndaki görebilir. GAMA I INLARI: Gama nlar .547. mor n dalga boyu da en k sad r. Buradaki her bir renk farkl bir dalga boyuna kar l k gelir. Cam prizmadan geçirilen. Bu nlar n kayna . A r mor ötesi (ekstrem). TV uzaktan kumanda sistemlerinde kullan lmaktad r.Uzak infrared dalgalar . Evlerimizde televizyon üzerinde bulunan anten. UV klar insan vücudu için zararl d r. televizyon istasyonundan yay lan sinyali elektro manyetik dalga biçiminde almaktad r. x. X-I INLARI I n dalga boyu azald kça. atom ve moleküllerle etkile erek onlar n hareketlerinde meydana getirdikleri sürtünme nedeniyle.10 8 m/s GENL K: Elektrik vektörün en uzun oldu u uzakl kt r. enerjileri artmaktad r. Fotonlar n kütlesiz oldu u ve bo lukta k h z nda enerji paketleri eklinde yay ld kabul edilir. GÖRÜNÜR BÖLGE I IK DALGALARI: I k. Ayr ca uzaydaki. radyo aktif bozunmalardan dolay olu maktad r. 1900 y l nda. Bir man n. = I k H z = 3. FOTON: I n parçac k teoremine göre.nlar n derinin so urdu undan daha fazla so urmaktad r. Görünür nlar n kayna atomun en d elektronlar n n yer de i tirmesidir. uzak infrared ise mikrodalgalar bölgesine yak n olan k s md r. Ancak. 7. FREKANS ( ): Bir saniyede belirli bir noktadan geçen dalga say s d r. 4. elektromanyetik man n da en küçük birimi fotondur.10-27 erg. içerdi i farkl frekansl (dalga boylu) bile enlerine ayr lmas na. eklinde ifade etti. di içersinde bulunan dolgu maddesi de rahatl kla görülür. Kayna . Bu dalgalar. 4. K rm z rengin dalga boyu en büyük. görünen bölgeye yak n. s sal özelli e sahiptir. kemikler ve di ler ço unu so urdu u için. elektro manyatik dalgan n enerjisini. infredat n mlar olarak ta isimlendirilir. 5. h=6. güne (beyaz k). 6. y y y y y y DALGA BOYU ( ): ki tepe noktas aras ndaki mesafedir. Bu ekilde mikro dalgaya maruz kalan maddeler s nmaktad rlar. Al nan bu dalga TV deki görüntü cihaz taraf ndan i lenerek kar m za görüntü olarak ç kmaktad r. Xnlar n n dalga boylar çok küçük ve frekanslar çok büyük oldu undan. elektro manyetik spektrumun en uzun dalga boyuna sahiptir. görünen bölge n m n n dalga boyuna çok yak n. hiç s cak de ildirler. E=h. görünen veya görünmeyen. KIRMIZI ALTI BÖLGE(KIZIL TES ): caslaner . RADYO DALGALARI: Radyo dalgalar . Mikro dalgalar n kayna moleküllerin dönme hareketleridir. Bu dalgalar. Burada h=planck sabiti olup. Bu sebeple deri bu tamamen geçirirken. mikrodalga f r n nda bulunan yiyeceklerimizi s tan dalgalard r. atomun en iç k sm ndaki elektronlar n yer de i tirmesiyle olu ur.5 . Yak n mor ötesi (NUV). HIZ: Dalga boyu ( ) ile frekans n ( ) çarp m na e ittir C = . Cep telefonlar nda da bilgi ileti imi için. Uzak mor ötesi(FUV). Ayr ca telefon ve bilgisayar verilerini bir ehirden ba ka bir ehre intikal etmek içinde kullan lmaktad r. ortaya s enerjisinin ç kmas na neden olmaktad r. renkli bir gök ku a görüntüsü olu turur. e ek ar s gibi baz böcekler taraf ndan görülür. Çok k sa yak n infrerad dalgalar . Gama nlar . Bu k sa dalga boylar . dalga boyu .sn dir.

canl hücrelerini öldüre bilir. He+. E1= .5. elektronlar enerji absorblayarak.Li+2.3. 4. daha yüksek enerji düzeyine ç karlar. Her yörüngenin belli bir enerjisi vard r.2.5.29 .3. Kabuklar n ortak merkezi çekirdek olup.10-14 k.6* Z2\ n2 Kkal/mol Burada Z=Atom numaras . atom teorisinde çizgisel yörüngelerden bahsetmi .Edü ük= h ) 5. Gene atom ya da iyon spektrumlar n n yörüngelerin yar lmalara u rad n gösteridi.10-19 coulomb olarak. (Balmer serisinde ns=2) Ad Lyman Balmer Paschen Brackett Pfun ns 1 2 2 4 5 ns 2. Enerji düzeyleri çekirdek etraf nda belirli yar çapl dairesel yörüngelerdir.4. H. elektronlar n çekirdek etraf nda enerjisini kaybetmeden nas l döndü ünün aç klanamamas yd . Bohr modeli kullan larak. 10-24 g . Enerji düzeyine inerken yay nlanan fotonlar n enerjisi kaç k. E= Eyüksek . Hidrojen atomlar n n görünür bölgedeki tayflar n inceleyen Balmer(1885).cal/mol) Kuantum Hipotezi: Çok elektronlu atomlar n her enerji düzeyinde. Bu tür atomlara uyar lm haldedir.313. n=yörünge numaras d r.5 gibi sabit say lar) ns= Elektronun son enerji düzeyini göstermektedir. Ancak Rutherford un modeli baz yönlerden yetersiz kalmaktad r.v. 1. E= -313.4. Frekans (V)= R ns2 1 nb 1 2 R= Raydberg sabiti = 3.6 5..6 Kkal/mol Elektron bir yörüngeden ba ka bir yörüngeye indi inde. Bu da nh/2 nin katlar kadard r. Bir elektron yüksek enerji düzeyinden daha dü ük bir enerji düzeyine geçti inde belli miktarda enerji yay nlan r. enerji düzeyleri ve ya kabuklar denir. Yüksek enerji düzeyi ile dü ük enerji düzeyi aras ndaki fark bir k kuantumu halinde yay nlar.Gama nlar .gibi bir n de eri ile belirlenir.M.7. Elektronlar bu yörüngelerde dairesel olarak hareket ederler. her kabuk K. Bohr. 3. Rutherfor un atom modeliyle yeni bulu lar n çeli kilerine son vermek için 1913 y l nda yeni bir atom modeli önerdi. Dairesel yörünge üzerinde hareket eden her tanecik gibi elektronunda bir aç sal momentumu vard r (m. Hidrojen atomunun elektronu sadece belli küresel yörüngelerde buluna bilir. Rutherford a göre atom. tamda bu noktadan yola ç karak teorisini aç klad . Atomlar bir elektrik ve ya bek alevi ile s t ld nda.5 3.54 .Edü ük= h ÖRNEK : Uyar lm hidrojen atomlar nda. En önemli eksikli i. 2n2 kadar elektron buluna bilece ini atom spektrumlar gösteriyordu. Bohr.67 . hemen-hemen bütün kütlenin topland + yüklü bir çekirdek.7 6. elektronun 6.3. çizgilerin frekanslar n ( ) ve say s n (a-b) aras nda.5 4.Be+3 gibi tek elektronlu sistemler incelenebilir.1015 sn-1 nb= Elektronun ba lang ç enerji düzeyini göstermektedir. ortaya ç kan enerji de a a daki ba nt yla hesaplan r . Bu özelli i t pta.N. Kararl bir atom dü ük enerjilidir ve bu hale temel hal denir. Çekirdekten uzakla ld nda atomun yar çap ve o kabukta bulunan elektron enerjisi artar. m= Elektronun kütlesi v=Elektronun h z r=Dairesel yörüngenin yar çap n=Yörünge numaras (Kuvantum Say s ) h=Planch sabiti Bohr hidrojenin çekirde inin kütlesini. Bu yörüngelere. (burada nb=2.L. ( E= Eyüksek .6/ n2 dir.cal/mol dür? Bu n dalga boyunu hesaplay n z? (h= 9. Bohr göre: 1. Yay lan enerji.6. 10 -15 cm.4. Hidrojen atomunda her hangi bir enerji düzeyinin enerjisi. ve bu + yük çevresinde dola an elektronlardan olu maktad r.8 Tayf Bölgesi Mor ötesi Görünür K z lötesi K z lötesi K z lötesi Bohr Atom Modeli: Hidrojen atomunun tayf n inceleyen Danimarkal fizikçi Niels BOHR.O gibi bir harf ve ya 1.6. yükü 1. Çekirde e en yak n olan K yörüngesin En = -313. 2.r).4. bu durum elektron da l m hidrojene benzeyen atomlar için do ru ancak çok caslaner .yörüngedeki h z n da 2200 km/sn olarak hesaplad . Çap . Enerji düzeyinden 2. E=h eklinde ifade edilir. Elektronlar n . Hidrojen atomunun yörüngelerinin enerjilerini a a daki ba nt ile hesaplaya biliriz. kanserli hücreleri öldürmek için tedavi amaçl kullan lmaktad r Hidrojen atom spektrumu: de bulunan elektron en dü ük enerjiye sahiptir.

L. Bu konuyla ilgili olarak hemen hemen ayn anda.Germer elektron k r m n denel olarak gösterdiler. eliptik yörüngelerinde ola bilece ini öne sürerek Bohr Atom Teorisini geli tirmek istedi. caslaner . Bir fotonun enerjisini = h. 1924 y l nda n parçac k ya dalga ayr l yerine. her enerji düzeyinde dairesel yörüngelerle beraber. Bu e itlikte frekans yerine koyarsak. Öyle ise bir prizmadan geçirilen elektron demeti t pk k demeti gibi k r n m göstermeliydi. = n dalga boyu. h=plank sabiti. Burada. n n hem foton hem de dalga özelli i Maddenin ikili do as küçük taneciklerin çok yüksek h zdaki hareketleri s ras nda büyük önem ta yordu. I n dalga boyu= = c/ olarak biliyoruz. Almanya da Schrödinger ve Heisenberg. (Planck E itli i) Bir maddenin enerjisi=mc2 (Einstin Ba nt s ) De Brogle i te bu 2 e itli i bitle tirdi h.Davisson . Louis de Broglie. Bu olay C. m= fotonu kütlesi c=fotonun h z Bu ekilde De Broglie gösterdi ini gösterdi. Bohr-Sommerfeld kuram denilen bu çal malara göre. giri im gibi olaylar n dalga yönünü sergiler. ngiltere de Dirac bir birlerinden ba ms z ama bir birine benzer 4 farkl çal may yapt lar. K r n m. = mc2 Bu e itlikte frekans çekersek. bunlar ba da t rd dü üncesini ortaya att . Ancak bu çal malar da atomun yap s n aç klamakta yetersiz oldu. = h/mc olur. elipsel yörüngelerin say s Ba Kuvant Say s na e itti. Enerji seviyesindeki bu yar lmalar aç klamak üzere A.elektronlu sistemler için istenilen neticeyi vermiyordu.Sommerfeld. Fransa da de Brogle. = mc2/h olur.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful