1.

Atom ve Elektrik:
*Demokrit (M.Ö. 460-370); Bu day n bölünerek una dönü mesi, büyük kum taneciklerinin ufalanmas n , hatta en saf madde olan alt n n bile a nmas n görüyor, öyleyse atom; ³maddelerin bölünemeyen en küçük birimi olmal d r,´ diyordu. *Elektrik yükü ilk kez antik dönem insanlar taraf ndan a aç reçinesinin fosille mesiyle olu an kehribar n ipek ya da yüne sürtüldü ünde küçük cisimleri çekmesi ile gözlemlenip belirlenmi tir. Ayn olay siz de plastik bir tara saç n za sürttü ünüzde tara n saç n z çekmesinden anlayabilirsiniz.

*1807-1808 y l nda ngiliz Kimyac Davy, baz bile iklerin elektrik enerjisiyle bile enlerine ayr t gördü.

n

*Bu olay elektrik enerjisinin kimyasal de i imi gerçekle tirdi ini gösteriyordu. Elektrik enerjisi ile, kimyasal tepkimelerin olu umunu sa layan düzeneklere, elektrolitik pil; bu olaya da elektroliz denir. *Asit, baz ve tuzlar s v halde ya da çözeltileri elektrik ak m n iletirler. Elektrik ak m n ileten bu s v lara elektrolit denir. *Elektri i ileten metallere elektrot denir. *Elektrolit maddelerden, elektrik ak m geçirilirse elektrolit içindeki katyonlar indirgenerek katot elektrotunda, anyonlar yükseltgenerek anot elektrotunda toplan rlar.

*19.yüz y l n ba lar nda Dalton; atomu
kürecikler olarak tan mlam t r.

bölünemez kat

Faraday' n Elektroliz Deneyi ve Atom Alt Parçac klar *Faraday( Michael_Faraday ) yapt deneylerde,katotta belli bir miktar madde biriktirmek için gerekli elektrik yük miktar n n her zaman sabit bir de ere veya bu sabit de erin basit katlar na e it oldu unu gözlemledi. *Hg(ClO4)2 ve Hg(NO3)2 çözeltilerinden haz rlanan kaplardan ayn miktarda elektrik ak m geçirildi inde elektrotlarda ayn miktar Hg birikmesine neden oldu unu gözlemledi. *Ayn elektrik ak m n Hg2(ClO4)2 çözeltisinden geçirdi inde daha önce katotlarda elde etti i Hg miktar n n iki kat miktarda Hg elde etti ini gözlemledi. 1- Faraday,ayn miktar elektrik yükü geçirilerek elde edilen element kütleleri o elementlerin atom kütlelerine oranland nda sabit tam say elde edildi ini buldu. *Elektrik yüklerinin parçac klar halinde ta nd ve elektri in taneciklerden olu tu u sonucuna vard . *Atomlar n elektrik yüklerini ta yabildi ine göre bu taneciklerin atomlarda bulunmas gerekti ini belirtti. Faraday, elektrik ile kimyasal de i me aras ndaki matematiksel ili kiyi ilk bulan ki idir. 2- Elektroliz deneyinde devreden geçen yük miktar ile elektrotlarda toplanan madde miktar n n do ru orant l oldu u gözlenir. ( Devreden 1 mol elektron geçirildi inde, anotta ve katotta 1 e de er gram madde toplan r. 3-Bir devreden 96500 coulomb'luk yük geçirildi inde ( 1 mol elektron geçti inde olu an yük miktar ) elektrotlarda 1 e de er gr madde olu ur

ELEKTRONUN KE F :
*Dalton'un atom teorisinde ve daha önceki atom teorilerinde atom maddenin en küçük parçac olarak kabul edildi .Elektroliz deneylerinden sonra bu dü üncelerde de i iklik meydana gelmi tir.Humphry Davy elektrik ak m kullanarak bile ikleri ayr t rmay ba arm sodyum,stransyum,ve baryum elementlerini saf olarak elde etmi tir.Davy, elementlerin elektriksel çekim kuvvetlerinin etkisi ile bir araya gelerek bile ik olu turduklar sonucuna ula m t r. *George Stoney Faraday' n( çal malar na dayanarak atomlarda elektrik yüklü birimlerin varl ndan söz etmi bunlara elektron ad verilmesini önermi tir. *Elektronlar n varl na dair ilk kan t William Crooks taraf ndan ortaya konuldu.Crooks olu turdu u tüpte elektrotlar aras na yüksek gerilim uygulayarak tüpün çeperlerini sar -ye il renkte nlar n ayd nlatt n gözledi. Tüpün orta s na yerle tirdi i bir cismin gölgesinin tüpün sonunda görülmesinin sebebini tüpün içinde olu an nlar n varl ndan kaynakland n belirtti. Bu nlar katot nlar olarak bilinir. Crooksun olu turdu u bu tüpe katot n tüpü denir *Katot nlar ,tüpün içine konulan gaz n ve elektrotlar n yap ld cismin özelliklerine ba l de ildir

caslaner

E.10 Coulomb oldu u bulunmu tur.602. Burada n 1.Elektronun Kütlesi ve Yükünün Bulunmas *Julius Plucker. damlac klar n q yükünün daima q = nx1.Yükü büyük olan tanecik az yük ta yan tanecikten daha çok sapar.damlac a etki eden yerçekimi kuvveti ile damlan n dü me h z n yava lat p durduran elektrik alan birbirine e itlenerek bulunur. *Her iki alandaki sapmalar n birbirini yok etmelerini sa layacak ekilde tüpe hem magnetik alan .Fakat bu durumda sapman yönü .6018.yüzy l n son y llar nda katot nlar ayr nt l olarak incelendi. Pluckerin ( deneyini kullanarak havas tamamen bo alt lm tüple yapt deneylerde önce elektrik alan nda n sapmas n daha sonra ma netik alanda n sapmas n gözlemi tir. *Katot nlar n n elektrik ve magnetik alanlar içindeki sapmalar n inceleyen Joseph T. Millikan taraf ndan yap ld .2. *Katot nlar bir elektrik alan içinde yada magnetik alan içinde normal do rusal yollar ndan saparlar.Bu ya damlac klar z t yükle yüklenmi iki yatay levha aras ndan geçirilirler. O halde elektrik yük birimi 1. 1897¶de bir elektronun yük de erini hesaplad .Bu elektronlar serbest dü meye b rak lan küçük ya damlac klar taraf ndan yakalan r ve ya damlac klar negatif yükle yüklenirler. kendi a rl klar ile yere do ru dü meyip üst taraftaki pozitif kutup taraf ndan çekildikleri için ask da kalm lard r. Mikroskopla damlac klar n hareketi gözlenmi ve uygulanan elektriksel çekim kuvveti göz önüne al narak.J. *Gaz n cinsi ne olursa olsun yay lan ayn d r. *Elektronlar magnetik bir alan içinde de sapma gösterirler. caslaner .10 coulomb olmal d r. Yatay levhalara elektrik ak m uyguland nda negatif yüklü damlac k pozitif yüklü levhaya do ru çekilece inden damlac n dü ü h z de i ir.3. *Tanecik kütlesi ile ters orant l d r. *19.uygulanan magnetik alana dik yöndedir.Kütlesi büyük olan tanecik küçük olandan daha az sapar. n n özellikleri Millikan n Ya Damlas Deneyi: *Elektron yükünün do ru olarak ölçümü ilk defa 1908 y l nda Robert A. Bundan dolay yükün kütleye oran bir elektrik alan içinde elektronlar n do rusal yoldan ne kadar sapaca n belirler.7588. Bugün elektronun bilinen yükü bu de ere oldukça yak n -19 olan -1.Birçok bilim adam n n deneyleri sonucunda katot nlar n n h zla hareket eden eksi yüklü parçac klar oldu u ortaya ç kt ve bu parçac klar daha sonra Stoney¶in önerdi i gibi elektron ad verildi.hem de elektrik alan uygulayarak sapmadan bir do ru boyunca ilerlemesini sa lam t r. * Thomson ( J.Milikan¶ n deneyinde x.Ya damlac klar n n kütleleri ya n öz kütlesi ve damlac n hacmi yard m ile hesaplan r(havan n sürtünmesi hesaplamada dikkate al narak yap l r).nlar etkisi ile havay olu turan moleküllerden elektronlar kopar l r.108 coul/g) *Katot nlar negatif yüklü taneciklerin. -19 -19 *Katot nlar n olu turan tanecikler.10 C¶dur. hem maddenin ve hem de elektri in ortak elektronlar d r. bir sa ana d r.Bu ko ullar alt nda dü ü h z ölçülerek damlac n yükü hesaplanabilir. Bu sapman n aç s : *Tanecik yükü ile do ru orant l d r. (e/m=-1.katot tüpünde m knat sla katot nlar n n yön de i tirmelerini ve davran lar n ilk izleyen bilim adam d r._Thomson ).602.g E=Elektrik alan iddeti q=Damlac k üzerindeki elektrik yükü m=Damlac n kütlesi g=Yer çekim ivmesi *Ya damlac klar aras nda negatif yüklü tanecikler. *Bu hesaplama. Thomson .q=m.gibi tam say lard r.

Bu seriler K. proton ad verildi. katot nlar n n tam tersi yönde hareket ettiklerine göre. tüpte bulunan gaz n cinsine göre farkl iyonlar n olu mas yd .( Elektro manyetik) 3. o metale özgü bir x. Pozitif nlarla ilgili sonuç al c çal malar 1906 y l nda Thomson aç klad . Atom numaras 30 a kadar olan elementlerde yaln zca K serisi vard . K ile L aras ndaki enerji fark n n.*Elektronun e/m oran n n -1. Atom a rl artt kça. y Moseley. Wien. pozitif elektronun yükü konuldu unda. bir elektronun kütlesinin yakla k 1840 oldu u görülmü oldu. Ancak. x. y Ayr ca bu h z da her metal için farkl farkl yd . 1. Manyetik ve elektriksel alanda sapmazlar. yay lan x.n n frekans n n da de i ti ini. X.n yayd n gördü.M. Yük yerine. -28 -19 Atomun Proton Say lar n n Deneysel Olarak Belirlenmesi Atomda Elektronun Yükü ile Pozitif Yükler Aras ndaki ili kisi: y y y y y y y y y Katot nlar incelenirken.nlar frekanslar n n kare kökü aras nda bir grafik çizildi inde baz sapmalar n caslaner .nlar vere bilmesi için. Yüksek enerjili (frekansl ) (3. Elektronunu kaybetmi olan bu en küçük hidrojen taneci ine. Giricili i çok yüksek nlard r. Ya da çekirde e en yak n iç elektronlar n uyar lm durumdan. Bo alan bu yere üst enerji düzeyinden bir elektron iner. Bu elektron sa ana n n olu turdu u bu pozitif iyonlar.10 g olarak bulunur .10 C oldu undan bahsetmi tik.nlar n n da frekans n n artt özleniyordu. y Çekirde e en yak n enerji düzeyindeki elektrona.nlar üzerine çal malar yapan Mosoley. kanal nlar n n pozitif elektrik yüklü oldu unu gördü.N serisi olarak bilinir.nlar demi tir.Bu de er hidrojen iyonunun (protonun) kütlesinin 1/1836¶sidir. anottaki metal de i tikçe. Metalden ç kan x.10 10 cm/sn h zla) 2. Bu oran tüpteki gaz n cinsine göre de i iyordu.nlar . protonun kütlesi ise.107.L. h zl elektronlar çarpt nda (katot nlar ). onlar n ç kartt klar x.daha sonrakilerde L. a r metallerde de M serisi gözleniyor. L ile M aras ndaki fark ndan büyük oldu unu gösterdi. Röntgen katot nlar n n etkilerini ara t r rken buldu u ancak ne oldu unu anlayamad için x.nlar : 1895 Prof. Ancak anotta bulunan metalin x. düzene in içinden anota do ru da nlar n yay ld görüldü (1886). temel enerji duruma inerken ortama sald klar yüksek enerjil nlard r. Tüp içersine H2 gaz konuldu unda yük/kütle oran : 9. bu elektronlar yerinden oynar ve üst enerji düzeyine s çrar. Kanal nlar n n yük/ kütle oran n kabaca hesaplad . y MOSELEY DENEYLER : y x. çarpt klar atom ya da moleküllerden elektron kopar rlar. Kanal nlar . Protonun yükü elektronun yükü ile e it ama z t i aretlidir.Elektronlar n durgunluk an ndaki kütlesini bulmak için elektronun yükü e/m de yerine konursa m kütlesi 9. 1898 de Alman fizikçi W. anota gelen elektronlar n belli bir h zla çarp mas gerekmektedir. Bunun sebebi. periyodik tabloda alüminyumdan alt na kadar 38 elementin. Katot nlar tüp içinde yol al rken. .6022. Tüpün ortas ndan kanallar aç larak görülebildi inden dolay bu nlara kanal nlar ya da pozitif nlar denilmi tir. bu nlar üzerine yap lan çal malar daha k sa sürede tamamland . katot yönüne geçerler.nlar tayf n inceledi.n serisi veriyor. Bu incelemeler 1932 ye kadar uranyuma kadar uzat ld . her elementin kendine özgü bir x. Buna göre. olu an x. Görünmez 4. y X nlar .104 coul/g pozitif yüklü taneciklerin olu tu u görülüyordu. y Bu s rada ortaya bir enerji yay l r bu enerjiye xmas diyoruz. her serinin de kendine özgü bir frekans bulunuyordu. Buna göre.5791. kullan lan elementinin atom a rl n n. Ayr ca moseley.

atomun çekirde inde bulunan bu + yüklü taneciklere proton ad n vermi tir. Çekirdek d nda nötron karars zd r. çekirdek yükünün korundu unu ispatlam t r. Çekirdek yüküne. negatif kutup taraf ndan iletildi ini ve pozitif kutba do ru çekildi ini belirledi. atom kütlesi küçük olan baz elementleri alfa tanecikleriyle bombard man edildi inde kütlesinin protona çok yak n ama yüksüz taneciklerin f rlat ld n gördü. Moseley. Bu küreci in ana gövdesi. y 1897 y l nda Joseph John Thomson. Moseley. y y y NÖTRON: y Atomun toplam kütlesini aç klaya bilmek için 1920 de Ernest Rutherford atomda yüksüz bir taneci in var oldu unu savundu. elektrik ve manyetik alanda sapmayan ve giricili i çok yüksek olan bir taneciktir. O zamana kadar. X. elektronlar ise düzenli bir ekilde bu küreci in içinde da lm t . katot nlar yla yapt deneylerde. y Atoma kimyasal özelli ini etki etmezler. Thomson Atom Modelinin yanl lar : Bu gün biliyoruz ki atomlar n gövdesi. yapm oldu u deneyler sonucuna göre elektronun yükünü ve kütlesini hesaplayamam . içi dolu.nlar tayflar na dayanarak. y Çekirdek d nda çok karars zd rlar. Moseley.nlar tayflar na dayanarak. nötr. Negatif yüklü bu taneciklere elektron denildi. Kimyasal de i melerde. üzümün kek içinde da l m na benzetilmi tir. küreciklerdir. elementlerin kimyasal özelliklerinin. y 1932 de James Chadwick. bu küreci in gövdesini olu turmaktad r. y 4 Be + 2He 6C + 0n y Nötron. ancak yük/kütle oran n hesaplam t r. Atomun a rl n büyük ölçüde pozitif yükler te kil etmektedir. çap yakla k 10-8 cm olan. katot nlar negatif olmal yd .y y y y y y oldu unu gördü. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. Elemente kimyasal özelli ini kazand ran taneci inde çekirdek yükü nün oldu unu ispatlad . y y y PROTON: Moseley. Ona göre atom. o güne kadar periyodik tabloda eksik olan elementlerin atom numaralar n tespit etmi tir. Moseley yapt deneylerde. X. atomun kütlesi pozitif yüke ba l olmal yd . y Atomun fiziksel yap s na etki ederler. y Çekirdek yükünü belirler. y Atoma kimyasal özelli ini kazand ran taneciklerdir. Elektronlar n kütlesi. Elektronun kütlesi çok küçük oldu una göre. çok küçük küreciklerdi. Thomson yapm oldu u deneylerin sonucuna göre. elektron say s na e ittir.Moseley. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. Moseleyin deneyi yukar da aç k biçimde verilmi tir. Moseley. Atomlarda pozitif yük say s kadar negatif yük vard r. atom numaras dedi. Moseley.8 dakika olan bir beta mas yapar. nötronun varl n kan tlayan çal malar n yay nlad . pozitif yüklü taneciklerden olu mamaktad r. Atom. Öyle ise atomun hacminin büyük bölümünü pozitif yük olu turmal yd . Üzümler (-) yüklü elektronlar . Pozitif yükler. yüksek voltaj uygulanan katot nlar n n. yar çap 10-8 cm olan içi dolu. y y y y Ruterford Atom Modeli Thomson Atom Modeli : caslaner . Yar ömrü 12. y Kararl atomlarda proton say s na e it ya da daha fazlad r. pozitif yüklerden olu uyor. atom a rl yerine çekirdek yükü al nd nda bu sapmalar n ortadan kalkt n gördü. Nötron hakk nda bilgi yoktur. Bu deney sonucuna göre. Nötral atomlarda çekirdek yükü . atom a rl klar yla de i ti i dü ünülüyordu. atomun kütlesi yan nda ihmal edile bilecek kadar küçüktür. 01n 11p + -10 NÖTRON: y Atomun çekirde inde bulunan yüksüz taneciklere nötron denilmi tir. Dolay s yla atomlar nötrdür. Bu küre içersinde elektronlar. y Nötr atomlarda proton say s na e ittir. Elektronlar atom üzerinde rastgele da lmam lard r. Bu da l m. Chadwick. kekin hamur k sm da (+) yükü temsil etmektedir. Thomson. Bu tanecikler yüksüz olduklar için onu incelemek ve tan mlamak zordu. Moseley. Moseley. y Atom numaras olarak bilinir. kararl bir elektrostatik düzen olu turacak ekilde da lm lard r.

atom merkezinde çekirdek olarak y adland r lan çok küçük bir hacimde toplanm t r. Bu tip spektrumlara so urma spektrumlar denir ki bu sayede maddeleri bir birlerinden ay rm oluruz. Rutherfort a göre: y Atomda pozitif yük ve kütle.1911 y l nda Rutherford. Belli bir aç dan saç lan alfa taneciklerinin say s Da t c levhan n kal nl ile ve çekirdek yükünün karesiyle do ru orant l . atomda pozitif yükün ve kütlenin atom merkezinde çok küçük hacimde topland n dü ündü ve bu bölüme çekirdek ad n verdi. Spektroskopi genellikle kullan lan elektromanyetik n m n bulundu u bölgeye göre isimlendirilirler. I n bu bölgesine Görünür Bölge diyoruz. elektromanyetik dalga spektrumu ya da k spektrumu denir. Bu da gösteriyor ki atomun önemli bir k sm bo luklardan olu maktad r. çok ince metal yaprak üzerine göndermi tir. Atomun çap . Yukar daki ekilde görüldü ü gibi. elde edilen spektrumda belirli frekanslarda belli say da karanl k çizgiler görülür. çok renkli anlam na gelen polikromatik k denir. Bu malar maddelerin yap lar n anlamam zda çok önemli bir yere sahiptirler. bütün a parçac klar n n levhay geçmesi veya geçmemesi gerekirdi. çekirdek etraf nda bulunur.Radar. y y y y y y y y y Radyo. içerdi i farkl dalga boylu ve farkl frekansl . O halde k zd r lan gazlar da kendilerine özgü k yaymaktad rlar. y y Rutherfort un eksiklikleri: Rutherford modeli atomdaki elektronlar n hareketlerini aç klayamad gibi elektronlar n niçin çekirdek üzerine dü medikleri sorusunu da yan tlayamamaktad r.Mor ötesi. nötron ve elektronun yan s ra çok say da taneci in bulundu u anla lm t r. 4. mor en k sa dalga boylu en yüksek frekansa sahiptir. Ancak beyaz k bir He gaz ndan geçirildikten sonra prizmadan geçirilirse. Rutherford. Bu ekilde. Dalga boylar farkl nlardan olu an a.10-5 cm aras ndaki görebilir. dalga boyu. Thomson atom modeliyle bu sonuçlar aç klayamam t r. y Atomun çap 10-8 cm. atom içinde (+) yüklü iyonlar n geçmesini zorla t ran bir bölümün varl n gösterdi. atom çekirde inde nötron denilen yüksüz bir taneci in varl n saptam t r. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir.Mikrodalga.Görünür. spektrum ya da tayf denir. nsan gözü. çekirde in yar çap 10-12 . insan gözü ancak bu n çok k s tl bir k sm n göre bilmektedir. Bu taneciklerin baz lar n n çok az sapmas veya geri dönmesi. sürekli spektrum elde edilir. Görünür bölge na beyaz k diyoruz. Bu tür spektruma da ma spektrumu denir. y So urma ve ma spektrumlar kesikli oldu u için bunlara çizgi spektrumlar denir. en dü ük frekans. Mesela.760 nm) mordan-k rm z ya do ru de i en çe itli renklere ayr l r( Mor-MaviYe il-sar-truncu-k rm z ). caslaner . nötron ve elektron say lar belirler. büyükten küçü e do ru. atomlardan çe itli ekillerde ortaya ç kan enerji türleri ve bunlar n yay lma ekillerine verilen add r. Deney s ras nda sapan veya geri dönen taneciklerinin çekirde e çok yak n gelen veya tam çekirdek üzerine isabet eden tanecikler oldu unu belirtti. Ancak bu gün nötron olarak bildi imiz bu yüksüz tanecikleri Ruterford un ö rencisi olan Chadwick ke fetti. Elektro Manyetik I malar: y Elektromanyetik malar . Tek bir dalga boyuna sahip a. nlar d r. Daha sonraki y llarda atomda. proton say s na e it say da elektron. radyoaktif maddeden elde etti i +2 yüklü alfa taneciklerini.5 .1013 cm y civar ndad r. çok h zl hareket eden elektronlar taraf ndan doldurulur. Spektrumun belli bölgelerinde siyah çizgilerin görülmesi. y Çekirdekteki pozitif yük miktar bir elementin bütün atomlar için ayn ve di er atomlar nkinden farkl d r. çekirde in çap n n yakla k 105 ve y 10 6 civar ndad r. Beyaz k bir prizmadan geçirildi inde (400 nm. beyaz k bir prizmadan geçirilip dalga boylar na göre ayr l rsa. Dalga boylar n n durumuna göre spektrumlar. Madde ile elektromanyetik man n etkile imini inceleyen bilim dal na spektroskopi denir. k verebilecek s cakl a kadar s t l p gaz n verdi i k bir prizmadan geçirilirse.IR. Bu sayede maddeyi tan r ve di erlerinden ay r r z. Atom homojen bir yap da olsayd . Daha sonraki y llarda Chadwick.10-5 cm ila 7. Bütün frekanslar kapsayan elektromanyetik k dizisine. proton. Bir dalga boyundan di erine geçi in sürekli oldu u spektrumlara sürekli spektrum denir. maddenin ancak belirli enerjideki nlar so urdu u anlam na gelir. Renkler aras nda k rm z en uzun dalga boylu. y Atomlar n nötrlü ünü sa lamak üzere. tek renkli anlam na gelen monogromatik k denir. televizyon. Bu nlar n çok büyük bir k sm n n sapmadan. Yani kütleye etki eden ba ka bir tanecikte vard r. bile enlerine ayr lmas na. az bir k sm n n ise saparak metal yapraktan geçti ini çok az bir k sm n n ise geriye yans d n saptam t r. y Atom hacminin büyük bir bölümü. atomun üç temel tanecikten olu tu u anla lm t r. Taneciklerin h z n n dördüncü kuvvetiyle ters orant l d r. elde edilen spektrumda belli bölgelerin siyah oldu u ve yaln zca so urma spektrumundaki siyah çizgiler yerine renkli çizgilerin oldu u görülür. Bu çizginin yeri ve say s n içinden geçti i maddenin yap s na ba l d r. I k görünen ya da görünemeyen. Bu man n. Bu nedenle Rutherford. y Spektrumu incelenmek istenen gaz. Ancak atomlar n davran lar n proton.X nlar . Pozitif yük say s atom kütlesinin yakla k yar s na e ittir.

Ancak. Bu k sa dalga boylar . Ayr ca telefon ve bilgisayar verilerini bir ehirden ba ka bir ehre intikal etmek içinde kullan lmaktad r. Yak n infrared. Bu dalgalar her ne kadar insan gözüyle görünmeseler bile. Mikro dalgalar n kayna moleküllerin dönme hareketleridir. 5. radar sistemlerin dede kullan lmaktad r. görünen bölge n m n n dalga boyuna çok yak n. Güne ten gelen UV nlar n n büyük bir k sm atmosfer taraf nda absorbe edilmektedir. 2. Metaller ise x. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. film üzerine kemik ve di lerin silüeti dü er. görünen bölgeye yak n. M KRO DALGALAR: Mikro dalgalar. s sal özelli e sahiptir. x. Burada h=planck sabiti olup. radyo aktif bozunmalardan dolay olu maktad r. Çok k sa yak n infrerad dalgalar . Görünür nlar n kayna atomun en d elektronlar n n yer de i tirmesidir. Cep telefonlar nda da bilgi ileti imi için. 6. GAMA I INLARI: Gama nlar . Al nan bu dalga TV deki görüntü cihaz taraf ndan i lenerek kar m za görüntü olarak ç kmaktad r. y y y y y y DALGA BOYU ( ): ki tepe noktas aras ndaki mesafedir. TV ve FM in sahip oldu u dalga boylar ndan daha küçüktür.Uzak infrared dalgalar . televizyon istasyonundan yay lan sinyali elektro manyetik dalga biçiminde almaktad r. arada kalan k s md r. uzak infrared ise mikrodalgalar bölgesine yak n olan k s md r. Cam prizmadan geçirilen. görünen veya görünmeyen. dalga özelli inden daha çok tanecik özelli i göstermektedir. Evlerimizde televizyon üzerinde bulunan anten. Altarnatif ak m kaynaklar yla elde edilirler. X-I INLARI I n dalga boyu azald kça. Bu dalgalar. Made ile n aras ndaki ili kileri inceleyen Max Planck. mikrodalga f r n nda bulunan yiyeceklerimizi s tan dalgalard r. 3. Kayna . hiç s cak de ildirler. Xnlar n n dalga boylar çok küçük ve frekanslar çok büyük oldu undan. renkli bir gök ku a görüntüsü olu turur. elektro manyetik dalgan n sadece ç plak gözle görüle bilen k sm na kar l k gelir. cm mertebesinde ölçüle bilen dalga boylar na sahiptir. ULTRAV OLE (MOR ÖTES ) DALGALARI: Mor tesi( ultraviole UV) görünür bölgeden daha k sa dalga boylar na sahiptirler. eklinde ifade etti. Bu ekilde mikro dalgaya maruz kalan maddeler s nmaktad rlar.10-5 cm ila 7. radyo aktif atomlar veya nükleer patlamalar sonucu olu maktad r. FOTON: I n parçac k teoremine göre. ELEKTRO MANYET K I IMA TÜRLER : 1. tayf ( spektrum) denir. atom ve moleküllerle etkile erek onlar n hareketlerinde meydana getirdikleri sürtünme nedeniyle.10 8 m/s GENL K: Elektrik vektörün en uzun oldu u uzakl kt r. enerjileri artmaktad r. K rm z rengin dalga boyu en büyük. di içersinde bulunan dolgu maddesi de rahatl kla görülür.nlar n daha fazla so urdu u için. n en enerjik biçimine sahip olup evrenin en s cak bölgeleri taraf ndan üretilmektedir.547. TV uzaktan kumanda sistemlerinde kullan lmaktad r. Bir man n. elektro manyatik dalgan n enerjisini. kemikler ve di ler ço unu so urdu u için.sn dir. nsan gözü. güne (beyaz k). KIRMIZI ALTI BÖLGE(KIZIL TES ): caslaner . elektromanyetik spektrumun en fazla enerjiye sahip oldu u bölgesine ve en k sa dalgaboyuna sahip oldu u k sm na kar l k gelen bölgesidir. GÖRÜNÜR BÖLGE I IK DALGALARI: I k. elektromanyetik man n da en küçük birimi fotondur. K z l ötesi dalgalar n kayna moleküllerin titre im hareketleridir. Buradaki her bir renk farkl bir dalga boyuna kar l k gelir.nlar n derinin so urdu undan daha fazla so urmaktad r.10-5 cm aras ndaki görebilir. Bu dalgalar n dalga boylar . elektro manyetik spektrumun en uzun dalga boyuna sahiptir.Elektro Manyetik I malarda Kullan lan Baz kavramlar Spektrumun bu bölgesine. K sa dalga boylar na kar l k gelen mikrodalgalar. bilgi materyallerini ta yan radyo dalgalar d r. Mikro dalgalar. içerdi i farkl frekansl (dalga boylu) bile enlerine ayr lmas na. ortaya s enerjisinin ç kmas na neden olmaktad r. 4. FREKANS ( ): Bir saniyede belirli bir noktadan geçen dalga say s d r. atomda iç elektronlar n yer de i tirmesidir. Bu nlar n kayna . Görünür k dalgalar . 4.10-27 erg. Bu dalgalar. 1900 y l nda.5 . infredat n mlar olarak ta isimlendirilir. dalga boyu . HIZ: Dalga boyu ( ) ile frekans n ( ) çarp m na e ittir C = . UV klar insan vücudu için zararl d r. Uzak mor ötesi(FUV). atomun en iç k sm ndaki elektronlar n yer de i tirmesiyle olu ur. E=h. 7. h=6. Fotonlar n kütlesiz oldu u ve bo lukta k h z nda enerji paketleri eklinde yay ld kabul edilir. Bu sebeple deri bu tamamen geçirirken.nlar na yak n bölgelere kar l k gelir. Yak n mor ötesi (NUV). A r mor ötesi (ekstrem). Gama nlar . Ayr ca uzaydaki. RADYO DALGALARI: Radyo dalgalar . e ek ar s gibi baz böcekler taraf ndan görülür. Kemikler ve di lerin yo unlu u derimizden daha fazla oldu u için. = I k H z = 3. x. mor n dalga boyu da en k sad r.

ortaya ç kan enerji de a a daki ba nt yla hesaplan r . elektronlar n çekirdek etraf nda enerjisini kaybetmeden nas l döndü ünün aç klanamamas yd .67 .5 gibi sabit say lar) ns= Elektronun son enerji düzeyini göstermektedir.6. atom teorisinde çizgisel yörüngelerden bahsetmi .3.8 Tayf Bölgesi Mor ötesi Görünür K z lötesi K z lötesi K z lötesi Bohr Atom Modeli: Hidrojen atomunun tayf n inceleyen Danimarkal fizikçi Niels BOHR.4. Bu özelli i t pta. 2. Ancak Rutherford un modeli baz yönlerden yetersiz kalmaktad r. E= Eyüksek .v. Bohr. E=h eklinde ifade edilir.5 3. Kabuklar n ortak merkezi çekirdek olup.54 . Frekans (V)= R ns2 1 nb 1 2 R= Raydberg sabiti = 3. (burada nb=2. 4. n=yörünge numaras d r.3. yükü 1.4. Enerji düzeyine inerken yay nlanan fotonlar n enerjisi kaç k. Rutherfor un atom modeliyle yeni bulu lar n çeli kilerine son vermek için 1913 y l nda yeni bir atom modeli önerdi. E1= . çizgilerin frekanslar n ( ) ve say s n (a-b) aras nda. ( E= Eyüksek .L.gibi bir n de eri ile belirlenir. enerji düzeyleri ve ya kabuklar denir. her kabuk K. 10-24 g . Enerji düzeyinden 2.6/ n2 dir. Kararl bir atom dü ük enerjilidir ve bu hale temel hal denir. Hidrojen atomunun yörüngelerinin enerjilerini a a daki ba nt ile hesaplaya biliriz. Rutherford a göre atom. elektronlar enerji absorblayarak. (Balmer serisinde ns=2) Ad Lyman Balmer Paschen Brackett Pfun ns 1 2 2 4 5 ns 2.4.6* Z2\ n2 Kkal/mol Burada Z=Atom numaras . He+. Bohr göre: 1.7 6. Bohr.1015 sn-1 nb= Elektronun ba lang ç enerji düzeyini göstermektedir.5 4. Çekirdekten uzakla ld nda atomun yar çap ve o kabukta bulunan elektron enerjisi artar. En önemli eksikli i. kanserli hücreleri öldürmek için tedavi amaçl kullan lmaktad r Hidrojen atom spektrumu: de bulunan elektron en dü ük enerjiye sahiptir.N. H. Çap . Bohr modeli kullan larak. daha yüksek enerji düzeyine ç karlar. 10 -15 cm. Bir elektron yüksek enerji düzeyinden daha dü ük bir enerji düzeyine geçti inde belli miktarda enerji yay nlan r.5.5.M. Enerji düzeyleri çekirdek etraf nda belirli yar çapl dairesel yörüngelerdir.4.Gama nlar .6 5. Her yörüngenin belli bir enerjisi vard r.cal/mol) Kuantum Hipotezi: Çok elektronlu atomlar n her enerji düzeyinde. Yay lan enerji.29 .Edü ük= h ) 5.Li+2. Elektronlar bu yörüngelerde dairesel olarak hareket ederler. Yüksek enerji düzeyi ile dü ük enerji düzeyi aras ndaki fark bir k kuantumu halinde yay nlar.Edü ük= h ÖRNEK : Uyar lm hidrojen atomlar nda. Bu yörüngelere.. 1. Hidrojen atomunda her hangi bir enerji düzeyinin enerjisi. Hidrojen atomunun elektronu sadece belli küresel yörüngelerde buluna bilir. canl hücrelerini öldüre bilir.7.6.10-14 k. E= -313.r).3.O gibi bir harf ve ya 1.cal/mol dür? Bu n dalga boyunu hesaplay n z? (h= 9.313. m= Elektronun kütlesi v=Elektronun h z r=Dairesel yörüngenin yar çap n=Yörünge numaras (Kuvantum Say s ) h=Planch sabiti Bohr hidrojenin çekirde inin kütlesini.10-19 coulomb olarak. Hidrojen atomlar n n görünür bölgedeki tayflar n inceleyen Balmer(1885). Bu tür atomlara uyar lm haldedir. 3. elektronun 6.2. bu durum elektron da l m hidrojene benzeyen atomlar için do ru ancak çok caslaner . Çekirde e en yak n olan K yörüngesin En = -313.yörüngedeki h z n da 2200 km/sn olarak hesaplad . Atomlar bir elektrik ve ya bek alevi ile s t ld nda. 2n2 kadar elektron buluna bilece ini atom spektrumlar gösteriyordu.Be+3 gibi tek elektronlu sistemler incelenebilir. ve bu + yük çevresinde dola an elektronlardan olu maktad r. Gene atom ya da iyon spektrumlar n n yörüngelerin yar lmalara u rad n gösteridi.6 Kkal/mol Elektron bir yörüngeden ba ka bir yörüngeye indi inde. hemen-hemen bütün kütlenin topland + yüklü bir çekirdek. tamda bu noktadan yola ç karak teorisini aç klad . Bu da nh/2 nin katlar kadard r. Dairesel yörünge üzerinde hareket eden her tanecik gibi elektronunda bir aç sal momentumu vard r (m. Elektronlar n .

I n dalga boyu= = c/ olarak biliyoruz. Bohr-Sommerfeld kuram denilen bu çal malara göre. Ancak bu çal malar da atomun yap s n aç klamakta yetersiz oldu. = mc2 Bu e itlikte frekans çekersek. caslaner . n n hem foton hem de dalga özelli i Maddenin ikili do as küçük taneciklerin çok yüksek h zdaki hareketleri s ras nda büyük önem ta yordu. = n dalga boyu. bunlar ba da t rd dü üncesini ortaya att . Öyle ise bir prizmadan geçirilen elektron demeti t pk k demeti gibi k r n m göstermeliydi. Enerji seviyesindeki bu yar lmalar aç klamak üzere A.elektronlu sistemler için istenilen neticeyi vermiyordu. = h/mc olur. m= fotonu kütlesi c=fotonun h z Bu ekilde De Broglie gösterdi ini gösterdi. (Planck E itli i) Bir maddenin enerjisi=mc2 (Einstin Ba nt s ) De Brogle i te bu 2 e itli i bitle tirdi h. Burada. her enerji düzeyinde dairesel yörüngelerle beraber. = mc2/h olur. Bu konuyla ilgili olarak hemen hemen ayn anda. giri im gibi olaylar n dalga yönünü sergiler. Bu olay C. Bir fotonun enerjisini = h. Fransa da de Brogle.Germer elektron k r m n denel olarak gösterdiler. Almanya da Schrödinger ve Heisenberg. h=plank sabiti. Bu e itlikte frekans yerine koyarsak. eliptik yörüngelerinde ola bilece ini öne sürerek Bohr Atom Teorisini geli tirmek istedi.L. K r n m.Sommerfeld. 1924 y l nda n parçac k ya dalga ayr l yerine. elipsel yörüngelerin say s Ba Kuvant Say s na e itti.Davisson . Louis de Broglie. ngiltere de Dirac bir birlerinden ba ms z ama bir birine benzer 4 farkl çal may yapt lar.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful