1.

Atom ve Elektrik:
*Demokrit (M.Ö. 460-370); Bu day n bölünerek una dönü mesi, büyük kum taneciklerinin ufalanmas n , hatta en saf madde olan alt n n bile a nmas n görüyor, öyleyse atom; ³maddelerin bölünemeyen en küçük birimi olmal d r,´ diyordu. *Elektrik yükü ilk kez antik dönem insanlar taraf ndan a aç reçinesinin fosille mesiyle olu an kehribar n ipek ya da yüne sürtüldü ünde küçük cisimleri çekmesi ile gözlemlenip belirlenmi tir. Ayn olay siz de plastik bir tara saç n za sürttü ünüzde tara n saç n z çekmesinden anlayabilirsiniz.

*1807-1808 y l nda ngiliz Kimyac Davy, baz bile iklerin elektrik enerjisiyle bile enlerine ayr t gördü.

n

*Bu olay elektrik enerjisinin kimyasal de i imi gerçekle tirdi ini gösteriyordu. Elektrik enerjisi ile, kimyasal tepkimelerin olu umunu sa layan düzeneklere, elektrolitik pil; bu olaya da elektroliz denir. *Asit, baz ve tuzlar s v halde ya da çözeltileri elektrik ak m n iletirler. Elektrik ak m n ileten bu s v lara elektrolit denir. *Elektri i ileten metallere elektrot denir. *Elektrolit maddelerden, elektrik ak m geçirilirse elektrolit içindeki katyonlar indirgenerek katot elektrotunda, anyonlar yükseltgenerek anot elektrotunda toplan rlar.

*19.yüz y l n ba lar nda Dalton; atomu
kürecikler olarak tan mlam t r.

bölünemez kat

Faraday' n Elektroliz Deneyi ve Atom Alt Parçac klar *Faraday( Michael_Faraday ) yapt deneylerde,katotta belli bir miktar madde biriktirmek için gerekli elektrik yük miktar n n her zaman sabit bir de ere veya bu sabit de erin basit katlar na e it oldu unu gözlemledi. *Hg(ClO4)2 ve Hg(NO3)2 çözeltilerinden haz rlanan kaplardan ayn miktarda elektrik ak m geçirildi inde elektrotlarda ayn miktar Hg birikmesine neden oldu unu gözlemledi. *Ayn elektrik ak m n Hg2(ClO4)2 çözeltisinden geçirdi inde daha önce katotlarda elde etti i Hg miktar n n iki kat miktarda Hg elde etti ini gözlemledi. 1- Faraday,ayn miktar elektrik yükü geçirilerek elde edilen element kütleleri o elementlerin atom kütlelerine oranland nda sabit tam say elde edildi ini buldu. *Elektrik yüklerinin parçac klar halinde ta nd ve elektri in taneciklerden olu tu u sonucuna vard . *Atomlar n elektrik yüklerini ta yabildi ine göre bu taneciklerin atomlarda bulunmas gerekti ini belirtti. Faraday, elektrik ile kimyasal de i me aras ndaki matematiksel ili kiyi ilk bulan ki idir. 2- Elektroliz deneyinde devreden geçen yük miktar ile elektrotlarda toplanan madde miktar n n do ru orant l oldu u gözlenir. ( Devreden 1 mol elektron geçirildi inde, anotta ve katotta 1 e de er gram madde toplan r. 3-Bir devreden 96500 coulomb'luk yük geçirildi inde ( 1 mol elektron geçti inde olu an yük miktar ) elektrotlarda 1 e de er gr madde olu ur

ELEKTRONUN KE F :
*Dalton'un atom teorisinde ve daha önceki atom teorilerinde atom maddenin en küçük parçac olarak kabul edildi .Elektroliz deneylerinden sonra bu dü üncelerde de i iklik meydana gelmi tir.Humphry Davy elektrik ak m kullanarak bile ikleri ayr t rmay ba arm sodyum,stransyum,ve baryum elementlerini saf olarak elde etmi tir.Davy, elementlerin elektriksel çekim kuvvetlerinin etkisi ile bir araya gelerek bile ik olu turduklar sonucuna ula m t r. *George Stoney Faraday' n( çal malar na dayanarak atomlarda elektrik yüklü birimlerin varl ndan söz etmi bunlara elektron ad verilmesini önermi tir. *Elektronlar n varl na dair ilk kan t William Crooks taraf ndan ortaya konuldu.Crooks olu turdu u tüpte elektrotlar aras na yüksek gerilim uygulayarak tüpün çeperlerini sar -ye il renkte nlar n ayd nlatt n gözledi. Tüpün orta s na yerle tirdi i bir cismin gölgesinin tüpün sonunda görülmesinin sebebini tüpün içinde olu an nlar n varl ndan kaynakland n belirtti. Bu nlar katot nlar olarak bilinir. Crooksun olu turdu u bu tüpe katot n tüpü denir *Katot nlar ,tüpün içine konulan gaz n ve elektrotlar n yap ld cismin özelliklerine ba l de ildir

caslaner

108 coul/g) *Katot nlar negatif yüklü taneciklerin.Elektronun Kütlesi ve Yükünün Bulunmas *Julius Plucker. (e/m=-1._Thomson ).Birçok bilim adam n n deneyleri sonucunda katot nlar n n h zla hareket eden eksi yüklü parçac klar oldu u ortaya ç kt ve bu parçac klar daha sonra Stoney¶in önerdi i gibi elektron ad verildi. caslaner . *Tanecik kütlesi ile ters orant l d r.602.Fakat bu durumda sapman yönü .Bu ko ullar alt nda dü ü h z ölçülerek damlac n yükü hesaplanabilir. Bundan dolay yükün kütleye oran bir elektrik alan içinde elektronlar n do rusal yoldan ne kadar sapaca n belirler. *Bu hesaplama. Millikan taraf ndan yap ld .3.2.Kütlesi büyük olan tanecik küçük olandan daha az sapar. Bu sapman n aç s : *Tanecik yükü ile do ru orant l d r.6018.Bu ya damlac klar z t yükle yüklenmi iki yatay levha aras ndan geçirilirler. hem maddenin ve hem de elektri in ortak elektronlar d r.hem de elektrik alan uygulayarak sapmadan bir do ru boyunca ilerlemesini sa lam t r. Pluckerin ( deneyini kullanarak havas tamamen bo alt lm tüple yapt deneylerde önce elektrik alan nda n sapmas n daha sonra ma netik alanda n sapmas n gözlemi tir. Bugün elektronun bilinen yükü bu de ere oldukça yak n -19 olan -1.10 coulomb olmal d r.Yükü büyük olan tanecik az yük ta yan tanecikten daha çok sapar. Thomson .Bu elektronlar serbest dü meye b rak lan küçük ya damlac klar taraf ndan yakalan r ve ya damlac klar negatif yükle yüklenirler. Mikroskopla damlac klar n hareketi gözlenmi ve uygulanan elektriksel çekim kuvveti göz önüne al narak. n n özellikleri Millikan n Ya Damlas Deneyi: *Elektron yükünün do ru olarak ölçümü ilk defa 1908 y l nda Robert A. kendi a rl klar ile yere do ru dü meyip üst taraftaki pozitif kutup taraf ndan çekildikleri için ask da kalm lard r.uygulanan magnetik alana dik yöndedir. *Her iki alandaki sapmalar n birbirini yok etmelerini sa layacak ekilde tüpe hem magnetik alan .damlac a etki eden yerçekimi kuvveti ile damlan n dü me h z n yava lat p durduran elektrik alan birbirine e itlenerek bulunur. *Gaz n cinsi ne olursa olsun yay lan ayn d r. -19 -19 *Katot nlar n olu turan tanecikler.katot tüpünde m knat sla katot nlar n n yön de i tirmelerini ve davran lar n ilk izleyen bilim adam d r.yüzy l n son y llar nda katot nlar ayr nt l olarak incelendi. O halde elektrik yük birimi 1. 1897¶de bir elektronun yük de erini hesaplad . * Thomson ( J.7588.10 C¶dur. Yatay levhalara elektrik ak m uyguland nda negatif yüklü damlac k pozitif yüklü levhaya do ru çekilece inden damlac n dü ü h z de i ir.Ya damlac klar n n kütleleri ya n öz kütlesi ve damlac n hacmi yard m ile hesaplan r(havan n sürtünmesi hesaplamada dikkate al narak yap l r).602.gibi tam say lard r. *Katot nlar n n elektrik ve magnetik alanlar içindeki sapmalar n inceleyen Joseph T. Burada n 1. *19.g E=Elektrik alan iddeti q=Damlac k üzerindeki elektrik yükü m=Damlac n kütlesi g=Yer çekim ivmesi *Ya damlac klar aras nda negatif yüklü tanecikler.Milikan¶ n deneyinde x. bir sa ana d r.J.10 Coulomb oldu u bulunmu tur. damlac klar n q yükünün daima q = nx1.q=m.nlar etkisi ile havay olu turan moleküllerden elektronlar kopar l r. *Katot nlar bir elektrik alan içinde yada magnetik alan içinde normal do rusal yollar ndan saparlar. *Elektronlar magnetik bir alan içinde de sapma gösterirler. E.

107. Bu incelemeler 1932 ye kadar uranyuma kadar uzat ld . Röntgen katot nlar n n etkilerini ara t r rken buldu u ancak ne oldu unu anlayamad için x. Kanal nlar . anota gelen elektronlar n belli bir h zla çarp mas gerekmektedir. y MOSELEY DENEYLER : y x. anottaki metal de i tikçe.*Elektronun e/m oran n n -1. y Bu s rada ortaya bir enerji yay l r bu enerjiye xmas diyoruz. pozitif elektronun yükü konuldu unda. Giricili i çok yüksek nlard r. Tüpün ortas ndan kanallar aç larak görülebildi inden dolay bu nlara kanal nlar ya da pozitif nlar denilmi tir. yay lan x.10 10 cm/sn h zla) 2. K ile L aras ndaki enerji fark n n. temel enerji duruma inerken ortama sald klar yüksek enerjil nlard r. Bunun sebebi. Bu elektron sa ana n n olu turdu u bu pozitif iyonlar. Görünmez 4.10 g olarak bulunur . onlar n ç kartt klar x. Ya da çekirde e en yak n iç elektronlar n uyar lm durumdan. düzene in içinden anota do ru da nlar n yay ld görüldü (1886). Wien. kullan lan elementinin atom a rl n n. Katot nlar tüp içinde yol al rken. bu elektronlar yerinden oynar ve üst enerji düzeyine s çrar. katot nlar n n tam tersi yönde hareket ettiklerine göre. L ile M aras ndaki fark ndan büyük oldu unu gösterdi.( Elektro manyetik) 3.nlar frekanslar n n kare kökü aras nda bir grafik çizildi inde baz sapmalar n caslaner . o metale özgü bir x. Yük yerine. Protonun yükü elektronun yükü ile e it ama z t i aretlidir. Ancak.n yayd n gördü. X.N serisi olarak bilinir. y Moseley. Kanal nlar n n yük/ kütle oran n kabaca hesaplad . y Ayr ca bu h z da her metal için farkl farkl yd . periyodik tabloda alüminyumdan alt na kadar 38 elementin. Bu oran tüpteki gaz n cinsine göre de i iyordu.Elektronlar n durgunluk an ndaki kütlesini bulmak için elektronun yükü e/m de yerine konursa m kütlesi 9. a r metallerde de M serisi gözleniyor. bu nlar üzerine yap lan çal malar daha k sa sürede tamamland .M. Atom a rl artt kça. Pozitif nlarla ilgili sonuç al c çal malar 1906 y l nda Thomson aç klad .nlar . çarpt klar atom ya da moleküllerden elektron kopar rlar. Manyetik ve elektriksel alanda sapmazlar. 1.104 coul/g pozitif yüklü taneciklerin olu tu u görülüyordu. tüpte bulunan gaz n cinsine göre farkl iyonlar n olu mas yd . Elektronunu kaybetmi olan bu en küçük hidrojen taneci ine. bir elektronun kütlesinin yakla k 1840 oldu u görülmü oldu.nlar : 1895 Prof. y X nlar . Tüp içersine H2 gaz konuldu unda yük/kütle oran : 9.5791.n n frekans n n da de i ti ini.n serisi veriyor. . Yüksek enerjili (frekansl ) (3. x. y Çekirde e en yak n enerji düzeyindeki elektrona.L. Bo alan bu yere üst enerji düzeyinden bir elektron iner. her serinin de kendine özgü bir frekans bulunuyordu. h zl elektronlar çarpt nda (katot nlar ). proton ad verildi.10 C oldu undan bahsetmi tik. katot yönüne geçerler.nlar üzerine çal malar yapan Mosoley. 1898 de Alman fizikçi W. -28 -19 Atomun Proton Say lar n n Deneysel Olarak Belirlenmesi Atomda Elektronun Yükü ile Pozitif Yükler Aras ndaki ili kisi: y y y y y y y y y Katot nlar incelenirken. Metalden ç kan x.Bu de er hidrojen iyonunun (protonun) kütlesinin 1/1836¶sidir. Atom numaras 30 a kadar olan elementlerde yaln zca K serisi vard . Buna göre. protonun kütlesi ise. kanal nlar n n pozitif elektrik yüklü oldu unu gördü.daha sonrakilerde L.nlar n n da frekans n n artt özleniyordu.nlar tayf n inceledi. Buna göre.nlar vere bilmesi için. Ancak anotta bulunan metalin x. olu an x. Bu seriler K.6022. her elementin kendine özgü bir x.nlar demi tir. Ayr ca moseley.

y 1932 de James Chadwick. Moseley. Moseley. elektrik ve manyetik alanda sapmayan ve giricili i çok yüksek olan bir taneciktir. elektronlar ise düzenli bir ekilde bu küreci in içinde da lm t . X. Elektronlar atom üzerinde rastgele da lmam lard r. Thomson Atom Modelinin yanl lar : Bu gün biliyoruz ki atomlar n gövdesi. Atom. Moseley. Dolay s yla atomlar nötrdür. çok küçük küreciklerdi. y Atoma kimyasal özelli ini kazand ran taneciklerdir. atom a rl yerine çekirdek yükü al nd nda bu sapmalar n ortadan kalkt n gördü. y Kararl atomlarda proton say s na e it ya da daha fazlad r. o güne kadar periyodik tabloda eksik olan elementlerin atom numaralar n tespit etmi tir. Pozitif yükler. üzümün kek içinde da l m na benzetilmi tir. Ona göre atom. Moseley yapt deneylerde. yüksek voltaj uygulanan katot nlar n n. Moseley. Elektronlar n kütlesi. Bu küreci in ana gövdesi. y Çekirdek d nda çok karars zd rlar. Nötral atomlarda çekirdek yükü . Chadwick. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. Elektronun kütlesi çok küçük oldu una göre. 01n 11p + -10 NÖTRON: y Atomun çekirde inde bulunan yüksüz taneciklere nötron denilmi tir. çekirdek yükünün korundu unu ispatlam t r. Kimyasal de i melerde. negatif kutup taraf ndan iletildi ini ve pozitif kutba do ru çekildi ini belirledi. Yar ömrü 12. y 4 Be + 2He 6C + 0n y Nötron. Thomson yapm oldu u deneylerin sonucuna göre. elementlerin kimyasal özelliklerinin.8 dakika olan bir beta mas yapar. kekin hamur k sm da (+) yükü temsil etmektedir. yapm oldu u deneyler sonucuna göre elektronun yükünü ve kütlesini hesaplayamam . Öyle ise atomun hacminin büyük bölümünü pozitif yük olu turmal yd . atomun kütlesi pozitif yüke ba l olmal yd . y Çekirdek yükünü belirler. kararl bir elektrostatik düzen olu turacak ekilde da lm lard r. Atomun a rl n büyük ölçüde pozitif yükler te kil etmektedir. Üzümler (-) yüklü elektronlar . çap yakla k 10-8 cm olan. O zamana kadar.y y y y y y oldu unu gördü. ancak yük/kütle oran n hesaplam t r. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. Bu tanecikler yüksüz olduklar için onu incelemek ve tan mlamak zordu. y 1897 y l nda Joseph John Thomson. Moseley. Bu da l m. atom a rl klar yla de i ti i dü ünülüyordu. nötr.Moseley. atom kütlesi küçük olan baz elementleri alfa tanecikleriyle bombard man edildi inde kütlesinin protona çok yak n ama yüksüz taneciklerin f rlat ld n gördü. Elemente kimyasal özelli ini kazand ran taneci inde çekirdek yükü nün oldu unu ispatlad . içi dolu. Nötron hakk nda bilgi yoktur. Çekirdek d nda nötron karars zd r. atom numaras dedi. X. atomun çekirde inde bulunan bu + yüklü taneciklere proton ad n vermi tir. katot nlar negatif olmal yd . Çekirdek yüküne. pozitif yüklerden olu uyor. atomun kütlesi yan nda ihmal edile bilecek kadar küçüktür. yar çap 10-8 cm olan içi dolu. nötronun varl n kan tlayan çal malar n yay nlad . Moseley. y Atoma kimyasal özelli ini etki etmezler. küreciklerdir. Thomson.nlar tayflar na dayanarak. Moseleyin deneyi yukar da aç k biçimde verilmi tir. Moseley.nlar tayflar na dayanarak. Bu küre içersinde elektronlar. y Nötr atomlarda proton say s na e ittir. pozitif yüklü taneciklerden olu mamaktad r. Bu deney sonucuna göre. Negatif yüklü bu taneciklere elektron denildi. Atomlarda pozitif yük say s kadar negatif yük vard r. katot nlar yla yapt deneylerde. y y y PROTON: Moseley. y y y y Ruterford Atom Modeli Thomson Atom Modeli : caslaner . y y y NÖTRON: y Atomun toplam kütlesini aç klaya bilmek için 1920 de Ernest Rutherford atomda yüksüz bir taneci in var oldu unu savundu. y Atomun fiziksel yap s na etki ederler. elektron say s na e ittir. bu küreci in gövdesini olu turmaktad r. y Atom numaras olarak bilinir.

Bütün frekanslar kapsayan elektromanyetik k dizisine. Ancak atomlar n davran lar n proton. Dalga boylar farkl nlardan olu an a. Tek bir dalga boyuna sahip a. sürekli spektrum elde edilir. Spektrumun belli bölgelerinde siyah çizgilerin görülmesi. çekirde in çap n n yakla k 105 ve y 10 6 civar ndad r. k verebilecek s cakl a kadar s t l p gaz n verdi i k bir prizmadan geçirilirse. Bu çizginin yeri ve say s n içinden geçti i maddenin yap s na ba l d r. proton say s na e it say da elektron.IR. Bir dalga boyundan di erine geçi in sürekli oldu u spektrumlara sürekli spektrum denir. bile enlerine ayr lmas na. Pozitif yük say s atom kütlesinin yakla k yar s na e ittir. bütün a parçac klar n n levhay geçmesi veya geçmemesi gerekirdi. Bu man n. en dü ük frekans. Bu taneciklerin baz lar n n çok az sapmas veya geri dönmesi. televizyon. beyaz k bir prizmadan geçirilip dalga boylar na göre ayr l rsa. elde edilen spektrumda belli bölgelerin siyah oldu u ve yaln zca so urma spektrumundaki siyah çizgiler yerine renkli çizgilerin oldu u görülür. I n bu bölgesine Görünür Bölge diyoruz. içerdi i farkl dalga boylu ve farkl frekansl .10-5 cm aras ndaki görebilir. çok renkli anlam na gelen polikromatik k denir. az bir k sm n n ise saparak metal yapraktan geçti ini çok az bir k sm n n ise geriye yans d n saptam t r. Beyaz k bir prizmadan geçirildi inde (400 nm. y So urma ve ma spektrumlar kesikli oldu u için bunlara çizgi spektrumlar denir. atom içinde (+) yüklü iyonlar n geçmesini zorla t ran bir bölümün varl n gösterdi. Yukar daki ekilde görüldü ü gibi. y Atom hacminin büyük bir bölümü. Elektro Manyetik I malar: y Elektromanyetik malar . insan gözü ancak bu n çok k s tl bir k sm n göre bilmektedir. Dalga boylar n n durumuna göre spektrumlar. Bu nedenle Rutherford. Rutherford. çok ince metal yaprak üzerine göndermi tir. nlar d r. dalga boyu. çekirde in yar çap 10-12 . radyoaktif maddeden elde etti i +2 yüklü alfa taneciklerini. elde edilen spektrumda belirli frekanslarda belli say da karanl k çizgiler görülür. nötron ve elektron say lar belirler.1911 y l nda Rutherford. Bu nlar n çok büyük bir k sm n n sapmadan.Mor ötesi. Spektroskopi genellikle kullan lan elektromanyetik n m n bulundu u bölgeye göre isimlendirilirler. y Atomun çap 10-8 cm. Bu ekilde. Ancak beyaz k bir He gaz ndan geçirildikten sonra prizmadan geçirilirse. Bu malar maddelerin yap lar n anlamam zda çok önemli bir yere sahiptirler.760 nm) mordan-k rm z ya do ru de i en çe itli renklere ayr l r( Mor-MaviYe il-sar-truncu-k rm z ). Bu sayede maddeyi tan r ve di erlerinden ay r r z. y y Rutherfort un eksiklikleri: Rutherford modeli atomdaki elektronlar n hareketlerini aç klayamad gibi elektronlar n niçin çekirdek üzerine dü medikleri sorusunu da yan tlayamamaktad r. maddenin ancak belirli enerjideki nlar so urdu u anlam na gelir. Mesela. Bu da gösteriyor ki atomun önemli bir k sm bo luklardan olu maktad r. Thomson atom modeliyle bu sonuçlar aç klayamam t r. Deney s ras nda sapan veya geri dönen taneciklerinin çekirde e çok yak n gelen veya tam çekirdek üzerine isabet eden tanecikler oldu unu belirtti. nsan gözü. Rutherfort a göre: y Atomda pozitif yük ve kütle. I k görünen ya da görünemeyen. Atom homojen bir yap da olsayd .Görünür. Yani kütleye etki eden ba ka bir tanecikte vard r. y y y y y y y y y Radyo. atom merkezinde çekirdek olarak y adland r lan çok küçük bir hacimde toplanm t r. Görünür bölge na beyaz k diyoruz.Mikrodalga.10-5 cm ila 7.Radar. y Spektrumu incelenmek istenen gaz. Renkler aras nda k rm z en uzun dalga boylu. çok h zl hareket eden elektronlar taraf ndan doldurulur. tek renkli anlam na gelen monogromatik k denir. y Çekirdekteki pozitif yük miktar bir elementin bütün atomlar için ayn ve di er atomlar nkinden farkl d r. 4. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. çekirdek etraf nda bulunur. Ancak bu gün nötron olarak bildi imiz bu yüksüz tanecikleri Ruterford un ö rencisi olan Chadwick ke fetti. mor en k sa dalga boylu en yüksek frekansa sahiptir. Madde ile elektromanyetik man n etkile imini inceleyen bilim dal na spektroskopi denir. O halde k zd r lan gazlar da kendilerine özgü k yaymaktad rlar. Atomun çap . Daha sonraki y llarda atomda.5 . Belli bir aç dan saç lan alfa taneciklerinin say s Da t c levhan n kal nl ile ve çekirdek yükünün karesiyle do ru orant l . atomlardan çe itli ekillerde ortaya ç kan enerji türleri ve bunlar n yay lma ekillerine verilen add r.X nlar . atomda pozitif yükün ve kütlenin atom merkezinde çok küçük hacimde topland n dü ündü ve bu bölüme çekirdek ad n verdi. Bu tür spektruma da ma spektrumu denir. atom çekirde inde nötron denilen yüksüz bir taneci in varl n saptam t r. proton. Daha sonraki y llarda Chadwick. spektrum ya da tayf denir. elektromanyetik dalga spektrumu ya da k spektrumu denir. Taneciklerin h z n n dördüncü kuvvetiyle ters orant l d r. nötron ve elektronun yan s ra çok say da taneci in bulundu u anla lm t r. atomun üç temel tanecikten olu tu u anla lm t r. y Atomlar n nötrlü ünü sa lamak üzere. Bu tip spektrumlara so urma spektrumlar denir ki bu sayede maddeleri bir birlerinden ay rm oluruz. büyükten küçü e do ru.1013 cm y civar ndad r. caslaner .

Bu ekilde mikro dalgaya maruz kalan maddeler s nmaktad rlar. 4. 4. Görünür nlar n kayna atomun en d elektronlar n n yer de i tirmesidir. bilgi materyallerini ta yan radyo dalgalar d r. güne (beyaz k). elektromanyetik man n da en küçük birimi fotondur. Kemikler ve di lerin yo unlu u derimizden daha fazla oldu u için. kemikler ve di ler ço unu so urdu u için. Bu dalgalar. HIZ: Dalga boyu ( ) ile frekans n ( ) çarp m na e ittir C = . radyo aktif atomlar veya nükleer patlamalar sonucu olu maktad r. 5. M KRO DALGALAR: Mikro dalgalar. radar sistemlerin dede kullan lmaktad r. görünen veya görünmeyen. X-I INLARI I n dalga boyu azald kça. infredat n mlar olarak ta isimlendirilir. y y y y y y DALGA BOYU ( ): ki tepe noktas aras ndaki mesafedir. 2. Çok k sa yak n infrerad dalgalar . hiç s cak de ildirler. 7. Bu sebeple deri bu tamamen geçirirken. Bu dalgalar. Mikro dalgalar n kayna moleküllerin dönme hareketleridir. mor n dalga boyu da en k sad r. Altarnatif ak m kaynaklar yla elde edilirler.Uzak infrared dalgalar . h=6. Görünür k dalgalar . K sa dalga boylar na kar l k gelen mikrodalgalar. Bu dalgalar her ne kadar insan gözüyle görünmeseler bile. atomun en iç k sm ndaki elektronlar n yer de i tirmesiyle olu ur. x. RADYO DALGALARI: Radyo dalgalar .10-27 erg. enerjileri artmaktad r.10-5 cm aras ndaki görebilir. Ayr ca telefon ve bilgisayar verilerini bir ehirden ba ka bir ehre intikal etmek içinde kullan lmaktad r. ortaya s enerjisinin ç kmas na neden olmaktad r. E=h. film üzerine kemik ve di lerin silüeti dü er. Buradaki her bir renk farkl bir dalga boyuna kar l k gelir. 6. Fotonlar n kütlesiz oldu u ve bo lukta k h z nda enerji paketleri eklinde yay ld kabul edilir. Bir man n. Yak n infrared. n en enerjik biçimine sahip olup evrenin en s cak bölgeleri taraf ndan üretilmektedir. içerdi i farkl frekansl (dalga boylu) bile enlerine ayr lmas na. elektro manyatik dalgan n enerjisini. cm mertebesinde ölçüle bilen dalga boylar na sahiptir. ELEKTRO MANYET K I IMA TÜRLER : 1. s sal özelli e sahiptir. KIRMIZI ALTI BÖLGE(KIZIL TES ): caslaner .Elektro Manyetik I malarda Kullan lan Baz kavramlar Spektrumun bu bölgesine. Kayna . atom ve moleküllerle etkile erek onlar n hareketlerinde meydana getirdikleri sürtünme nedeniyle.10 8 m/s GENL K: Elektrik vektörün en uzun oldu u uzakl kt r. atomda iç elektronlar n yer de i tirmesidir.nlar na yak n bölgelere kar l k gelir. TV uzaktan kumanda sistemlerinde kullan lmaktad r. GAMA I INLARI: Gama nlar .5 .547. Xnlar n n dalga boylar çok küçük ve frekanslar çok büyük oldu undan. 1900 y l nda. radyo aktif bozunmalardan dolay olu maktad r. arada kalan k s md r. Yak n mor ötesi (NUV). Ancak. Cam prizmadan geçirilen. Bu dalgalar n dalga boylar . e ek ar s gibi baz böcekler taraf ndan görülür. dalga özelli inden daha çok tanecik özelli i göstermektedir. renkli bir gök ku a görüntüsü olu turur. dalga boyu . = I k H z = 3. FOTON: I n parçac k teoremine göre. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. elektro manyetik spektrumun en uzun dalga boyuna sahiptir. Cep telefonlar nda da bilgi ileti imi için. televizyon istasyonundan yay lan sinyali elektro manyetik dalga biçiminde almaktad r. elektro manyetik dalgan n sadece ç plak gözle görüle bilen k sm na kar l k gelir. nsan gözü. Gama nlar . Mikro dalgalar. GÖRÜNÜR BÖLGE I IK DALGALARI: I k. K rm z rengin dalga boyu en büyük.sn dir. görünen bölge n m n n dalga boyuna çok yak n. uzak infrared ise mikrodalgalar bölgesine yak n olan k s md r. mikrodalga f r n nda bulunan yiyeceklerimizi s tan dalgalard r. Bu nlar n kayna . x. FREKANS ( ): Bir saniyede belirli bir noktadan geçen dalga say s d r. eklinde ifade etti. Burada h=planck sabiti olup. Made ile n aras ndaki ili kileri inceleyen Max Planck. Al nan bu dalga TV deki görüntü cihaz taraf ndan i lenerek kar m za görüntü olarak ç kmaktad r. Evlerimizde televizyon üzerinde bulunan anten. elektromanyetik spektrumun en fazla enerjiye sahip oldu u bölgesine ve en k sa dalgaboyuna sahip oldu u k sm na kar l k gelen bölgesidir. Bu k sa dalga boylar .nlar n derinin so urdu undan daha fazla so urmaktad r. TV ve FM in sahip oldu u dalga boylar ndan daha küçüktür. Metaller ise x. ULTRAV OLE (MOR ÖTES ) DALGALARI: Mor tesi( ultraviole UV) görünür bölgeden daha k sa dalga boylar na sahiptirler. 3. A r mor ötesi (ekstrem). Uzak mor ötesi(FUV).10-5 cm ila 7. UV klar insan vücudu için zararl d r. tayf ( spektrum) denir. di içersinde bulunan dolgu maddesi de rahatl kla görülür.nlar n daha fazla so urdu u için. K z l ötesi dalgalar n kayna moleküllerin titre im hareketleridir. görünen bölgeye yak n. Ayr ca uzaydaki. Güne ten gelen UV nlar n n büyük bir k sm atmosfer taraf nda absorbe edilmektedir.

313. canl hücrelerini öldüre bilir.3. E= -313.Edü ük= h ) 5. Enerji düzeyine inerken yay nlanan fotonlar n enerjisi kaç k. Bir elektron yüksek enerji düzeyinden daha dü ük bir enerji düzeyine geçti inde belli miktarda enerji yay nlan r. ( E= Eyüksek . Enerji düzeyinden 2. elektronlar enerji absorblayarak. (Balmer serisinde ns=2) Ad Lyman Balmer Paschen Brackett Pfun ns 1 2 2 4 5 ns 2. Bu da nh/2 nin katlar kadard r.7 6. atom teorisinde çizgisel yörüngelerden bahsetmi .29 .3.4. Dairesel yörünge üzerinde hareket eden her tanecik gibi elektronunda bir aç sal momentumu vard r (m.L.3.4.Be+3 gibi tek elektronlu sistemler incelenebilir. Rutherford a göre atom.. Yay lan enerji. Enerji düzeyleri çekirdek etraf nda belirli yar çapl dairesel yörüngelerdir. E=h eklinde ifade edilir.5 gibi sabit say lar) ns= Elektronun son enerji düzeyini göstermektedir. 1. 10-24 g . Gene atom ya da iyon spektrumlar n n yörüngelerin yar lmalara u rad n gösteridi.cal/mol) Kuantum Hipotezi: Çok elektronlu atomlar n her enerji düzeyinde. yükü 1. 2n2 kadar elektron buluna bilece ini atom spektrumlar gösteriyordu.10-19 coulomb olarak.6* Z2\ n2 Kkal/mol Burada Z=Atom numaras . enerji düzeyleri ve ya kabuklar denir. Bohr. ve bu + yük çevresinde dola an elektronlardan olu maktad r.2.8 Tayf Bölgesi Mor ötesi Görünür K z lötesi K z lötesi K z lötesi Bohr Atom Modeli: Hidrojen atomunun tayf n inceleyen Danimarkal fizikçi Niels BOHR. Hidrojen atomunun yörüngelerinin enerjilerini a a daki ba nt ile hesaplaya biliriz. 4. Hidrojen atomlar n n görünür bölgedeki tayflar n inceleyen Balmer(1885). elektronun 6. kanserli hücreleri öldürmek için tedavi amaçl kullan lmaktad r Hidrojen atom spektrumu: de bulunan elektron en dü ük enerjiye sahiptir.5.1015 sn-1 nb= Elektronun ba lang ç enerji düzeyini göstermektedir. hemen-hemen bütün kütlenin topland + yüklü bir çekirdek. Hidrojen atomunda her hangi bir enerji düzeyinin enerjisi.10-14 k.6/ n2 dir.gibi bir n de eri ile belirlenir.7. elektronlar n çekirdek etraf nda enerjisini kaybetmeden nas l döndü ünün aç klanamamas yd .6. her kabuk K.cal/mol dür? Bu n dalga boyunu hesaplay n z? (h= 9. Bu özelli i t pta. Çap .67 . Kararl bir atom dü ük enerjilidir ve bu hale temel hal denir. çizgilerin frekanslar n ( ) ve say s n (a-b) aras nda.yörüngedeki h z n da 2200 km/sn olarak hesaplad . Hidrojen atomunun elektronu sadece belli küresel yörüngelerde buluna bilir. 10 -15 cm. m= Elektronun kütlesi v=Elektronun h z r=Dairesel yörüngenin yar çap n=Yörünge numaras (Kuvantum Say s ) h=Planch sabiti Bohr hidrojenin çekirde inin kütlesini.4. Bohr modeli kullan larak.6 Kkal/mol Elektron bir yörüngeden ba ka bir yörüngeye indi inde.5 3. Bu yörüngelere.Gama nlar . Çekirde e en yak n olan K yörüngesin En = -313. Bohr göre: 1. Çekirdekten uzakla ld nda atomun yar çap ve o kabukta bulunan elektron enerjisi artar. Rutherfor un atom modeliyle yeni bulu lar n çeli kilerine son vermek için 1913 y l nda yeni bir atom modeli önerdi. tamda bu noktadan yola ç karak teorisini aç klad .6.O gibi bir harf ve ya 1. Ancak Rutherford un modeli baz yönlerden yetersiz kalmaktad r.N. bu durum elektron da l m hidrojene benzeyen atomlar için do ru ancak çok caslaner . Bu tür atomlara uyar lm haldedir. n=yörünge numaras d r. 3. Kabuklar n ortak merkezi çekirdek olup. 2. ortaya ç kan enerji de a a daki ba nt yla hesaplan r . Bohr.Edü ük= h ÖRNEK : Uyar lm hidrojen atomlar nda.Li+2. E= Eyüksek . Elektronlar bu yörüngelerde dairesel olarak hareket ederler.5 4.r).M. Yüksek enerji düzeyi ile dü ük enerji düzeyi aras ndaki fark bir k kuantumu halinde yay nlar. daha yüksek enerji düzeyine ç karlar.54 . E1= . Elektronlar n . H.4.5. En önemli eksikli i. (burada nb=2. Atomlar bir elektrik ve ya bek alevi ile s t ld nda. Frekans (V)= R ns2 1 nb 1 2 R= Raydberg sabiti = 3. He+.6 5.v. Her yörüngenin belli bir enerjisi vard r.

h=plank sabiti. Louis de Broglie. Bohr-Sommerfeld kuram denilen bu çal malara göre.Sommerfeld. her enerji düzeyinde dairesel yörüngelerle beraber. Bu olay C. elipsel yörüngelerin say s Ba Kuvant Say s na e itti. Burada. Fransa da de Brogle. I n dalga boyu= = c/ olarak biliyoruz. Almanya da Schrödinger ve Heisenberg. Ancak bu çal malar da atomun yap s n aç klamakta yetersiz oldu. 1924 y l nda n parçac k ya dalga ayr l yerine.L.Germer elektron k r m n denel olarak gösterdiler. K r n m. caslaner . ngiltere de Dirac bir birlerinden ba ms z ama bir birine benzer 4 farkl çal may yapt lar. Öyle ise bir prizmadan geçirilen elektron demeti t pk k demeti gibi k r n m göstermeliydi. = mc2 Bu e itlikte frekans çekersek. = h/mc olur.elektronlu sistemler için istenilen neticeyi vermiyordu. = mc2/h olur. giri im gibi olaylar n dalga yönünü sergiler. (Planck E itli i) Bir maddenin enerjisi=mc2 (Einstin Ba nt s ) De Brogle i te bu 2 e itli i bitle tirdi h. eliptik yörüngelerinde ola bilece ini öne sürerek Bohr Atom Teorisini geli tirmek istedi. n n hem foton hem de dalga özelli i Maddenin ikili do as küçük taneciklerin çok yüksek h zdaki hareketleri s ras nda büyük önem ta yordu. bunlar ba da t rd dü üncesini ortaya att . Bu konuyla ilgili olarak hemen hemen ayn anda. Bu e itlikte frekans yerine koyarsak.Davisson . m= fotonu kütlesi c=fotonun h z Bu ekilde De Broglie gösterdi ini gösterdi. Enerji seviyesindeki bu yar lmalar aç klamak üzere A. = n dalga boyu. Bir fotonun enerjisini = h.