P. 1
Atom Ve Elektrik

Atom Ve Elektrik

|Views: 30|Likes:
Yayınlayan: caslanerr

More info:

Published by: caslanerr on Feb 21, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/21/2012

pdf

text

original

1.

Atom ve Elektrik:
*Demokrit (M.Ö. 460-370); Bu day n bölünerek una dönü mesi, büyük kum taneciklerinin ufalanmas n , hatta en saf madde olan alt n n bile a nmas n görüyor, öyleyse atom; ³maddelerin bölünemeyen en küçük birimi olmal d r,´ diyordu. *Elektrik yükü ilk kez antik dönem insanlar taraf ndan a aç reçinesinin fosille mesiyle olu an kehribar n ipek ya da yüne sürtüldü ünde küçük cisimleri çekmesi ile gözlemlenip belirlenmi tir. Ayn olay siz de plastik bir tara saç n za sürttü ünüzde tara n saç n z çekmesinden anlayabilirsiniz.

*1807-1808 y l nda ngiliz Kimyac Davy, baz bile iklerin elektrik enerjisiyle bile enlerine ayr t gördü.

n

*Bu olay elektrik enerjisinin kimyasal de i imi gerçekle tirdi ini gösteriyordu. Elektrik enerjisi ile, kimyasal tepkimelerin olu umunu sa layan düzeneklere, elektrolitik pil; bu olaya da elektroliz denir. *Asit, baz ve tuzlar s v halde ya da çözeltileri elektrik ak m n iletirler. Elektrik ak m n ileten bu s v lara elektrolit denir. *Elektri i ileten metallere elektrot denir. *Elektrolit maddelerden, elektrik ak m geçirilirse elektrolit içindeki katyonlar indirgenerek katot elektrotunda, anyonlar yükseltgenerek anot elektrotunda toplan rlar.

*19.yüz y l n ba lar nda Dalton; atomu
kürecikler olarak tan mlam t r.

bölünemez kat

Faraday' n Elektroliz Deneyi ve Atom Alt Parçac klar *Faraday( Michael_Faraday ) yapt deneylerde,katotta belli bir miktar madde biriktirmek için gerekli elektrik yük miktar n n her zaman sabit bir de ere veya bu sabit de erin basit katlar na e it oldu unu gözlemledi. *Hg(ClO4)2 ve Hg(NO3)2 çözeltilerinden haz rlanan kaplardan ayn miktarda elektrik ak m geçirildi inde elektrotlarda ayn miktar Hg birikmesine neden oldu unu gözlemledi. *Ayn elektrik ak m n Hg2(ClO4)2 çözeltisinden geçirdi inde daha önce katotlarda elde etti i Hg miktar n n iki kat miktarda Hg elde etti ini gözlemledi. 1- Faraday,ayn miktar elektrik yükü geçirilerek elde edilen element kütleleri o elementlerin atom kütlelerine oranland nda sabit tam say elde edildi ini buldu. *Elektrik yüklerinin parçac klar halinde ta nd ve elektri in taneciklerden olu tu u sonucuna vard . *Atomlar n elektrik yüklerini ta yabildi ine göre bu taneciklerin atomlarda bulunmas gerekti ini belirtti. Faraday, elektrik ile kimyasal de i me aras ndaki matematiksel ili kiyi ilk bulan ki idir. 2- Elektroliz deneyinde devreden geçen yük miktar ile elektrotlarda toplanan madde miktar n n do ru orant l oldu u gözlenir. ( Devreden 1 mol elektron geçirildi inde, anotta ve katotta 1 e de er gram madde toplan r. 3-Bir devreden 96500 coulomb'luk yük geçirildi inde ( 1 mol elektron geçti inde olu an yük miktar ) elektrotlarda 1 e de er gr madde olu ur

ELEKTRONUN KE F :
*Dalton'un atom teorisinde ve daha önceki atom teorilerinde atom maddenin en küçük parçac olarak kabul edildi .Elektroliz deneylerinden sonra bu dü üncelerde de i iklik meydana gelmi tir.Humphry Davy elektrik ak m kullanarak bile ikleri ayr t rmay ba arm sodyum,stransyum,ve baryum elementlerini saf olarak elde etmi tir.Davy, elementlerin elektriksel çekim kuvvetlerinin etkisi ile bir araya gelerek bile ik olu turduklar sonucuna ula m t r. *George Stoney Faraday' n( çal malar na dayanarak atomlarda elektrik yüklü birimlerin varl ndan söz etmi bunlara elektron ad verilmesini önermi tir. *Elektronlar n varl na dair ilk kan t William Crooks taraf ndan ortaya konuldu.Crooks olu turdu u tüpte elektrotlar aras na yüksek gerilim uygulayarak tüpün çeperlerini sar -ye il renkte nlar n ayd nlatt n gözledi. Tüpün orta s na yerle tirdi i bir cismin gölgesinin tüpün sonunda görülmesinin sebebini tüpün içinde olu an nlar n varl ndan kaynakland n belirtti. Bu nlar katot nlar olarak bilinir. Crooksun olu turdu u bu tüpe katot n tüpü denir *Katot nlar ,tüpün içine konulan gaz n ve elektrotlar n yap ld cismin özelliklerine ba l de ildir

caslaner

Thomson . O halde elektrik yük birimi 1. *Her iki alandaki sapmalar n birbirini yok etmelerini sa layacak ekilde tüpe hem magnetik alan . caslaner .hem de elektrik alan uygulayarak sapmadan bir do ru boyunca ilerlemesini sa lam t r.damlac a etki eden yerçekimi kuvveti ile damlan n dü me h z n yava lat p durduran elektrik alan birbirine e itlenerek bulunur.Elektronun Kütlesi ve Yükünün Bulunmas *Julius Plucker. -19 -19 *Katot nlar n olu turan tanecikler. *Tanecik kütlesi ile ters orant l d r. bir sa ana d r. damlac klar n q yükünün daima q = nx1.108 coul/g) *Katot nlar negatif yüklü taneciklerin. E.Kütlesi büyük olan tanecik küçük olandan daha az sapar. Bundan dolay yükün kütleye oran bir elektrik alan içinde elektronlar n do rusal yoldan ne kadar sapaca n belirler. Bu sapman n aç s : *Tanecik yükü ile do ru orant l d r.J.10 coulomb olmal d r.yüzy l n son y llar nda katot nlar ayr nt l olarak incelendi.602. kendi a rl klar ile yere do ru dü meyip üst taraftaki pozitif kutup taraf ndan çekildikleri için ask da kalm lard r.6018.nlar etkisi ile havay olu turan moleküllerden elektronlar kopar l r.Birçok bilim adam n n deneyleri sonucunda katot nlar n n h zla hareket eden eksi yüklü parçac klar oldu u ortaya ç kt ve bu parçac klar daha sonra Stoney¶in önerdi i gibi elektron ad verildi. * Thomson ( J. Yatay levhalara elektrik ak m uyguland nda negatif yüklü damlac k pozitif yüklü levhaya do ru çekilece inden damlac n dü ü h z de i ir.g E=Elektrik alan iddeti q=Damlac k üzerindeki elektrik yükü m=Damlac n kütlesi g=Yer çekim ivmesi *Ya damlac klar aras nda negatif yüklü tanecikler.10 Coulomb oldu u bulunmu tur. Pluckerin ( deneyini kullanarak havas tamamen bo alt lm tüple yapt deneylerde önce elektrik alan nda n sapmas n daha sonra ma netik alanda n sapmas n gözlemi tir. Burada n 1. hem maddenin ve hem de elektri in ortak elektronlar d r. *Katot nlar bir elektrik alan içinde yada magnetik alan içinde normal do rusal yollar ndan saparlar.uygulanan magnetik alana dik yöndedir. n n özellikleri Millikan n Ya Damlas Deneyi: *Elektron yükünün do ru olarak ölçümü ilk defa 1908 y l nda Robert A. 1897¶de bir elektronun yük de erini hesaplad . *Bu hesaplama. *Elektronlar magnetik bir alan içinde de sapma gösterirler._Thomson ).Milikan¶ n deneyinde x.katot tüpünde m knat sla katot nlar n n yön de i tirmelerini ve davran lar n ilk izleyen bilim adam d r.602.gibi tam say lard r.Yükü büyük olan tanecik az yük ta yan tanecikten daha çok sapar.Ya damlac klar n n kütleleri ya n öz kütlesi ve damlac n hacmi yard m ile hesaplan r(havan n sürtünmesi hesaplamada dikkate al narak yap l r). *Gaz n cinsi ne olursa olsun yay lan ayn d r.Bu ya damlac klar z t yükle yüklenmi iki yatay levha aras ndan geçirilirler.10 C¶dur.7588.q=m.2. *19.Bu ko ullar alt nda dü ü h z ölçülerek damlac n yükü hesaplanabilir. (e/m=-1. Mikroskopla damlac klar n hareketi gözlenmi ve uygulanan elektriksel çekim kuvveti göz önüne al narak. Millikan taraf ndan yap ld . *Katot nlar n n elektrik ve magnetik alanlar içindeki sapmalar n inceleyen Joseph T. Bugün elektronun bilinen yükü bu de ere oldukça yak n -19 olan -1.Bu elektronlar serbest dü meye b rak lan küçük ya damlac klar taraf ndan yakalan r ve ya damlac klar negatif yükle yüklenirler.Fakat bu durumda sapman yönü .3.

Buna göre. periyodik tabloda alüminyumdan alt na kadar 38 elementin. temel enerji duruma inerken ortama sald klar yüksek enerjil nlard r. kanal nlar n n pozitif elektrik yüklü oldu unu gördü. onlar n ç kartt klar x. olu an x. Giricili i çok yüksek nlard r. tüpte bulunan gaz n cinsine göre farkl iyonlar n olu mas yd . X.10 10 cm/sn h zla) 2.104 coul/g pozitif yüklü taneciklerin olu tu u görülüyordu. Bunun sebebi. Wien.*Elektronun e/m oran n n -1. Protonun yükü elektronun yükü ile e it ama z t i aretlidir.Elektronlar n durgunluk an ndaki kütlesini bulmak için elektronun yükü e/m de yerine konursa m kütlesi 9. Bo alan bu yere üst enerji düzeyinden bir elektron iner. bu elektronlar yerinden oynar ve üst enerji düzeyine s çrar.nlar tayf n inceledi. y Moseley. Yüksek enerjili (frekansl ) (3.6022. h zl elektronlar çarpt nda (katot nlar ).M. Tüpün ortas ndan kanallar aç larak görülebildi inden dolay bu nlara kanal nlar ya da pozitif nlar denilmi tir.nlar vere bilmesi için. -28 -19 Atomun Proton Say lar n n Deneysel Olarak Belirlenmesi Atomda Elektronun Yükü ile Pozitif Yükler Aras ndaki ili kisi: y y y y y y y y y Katot nlar incelenirken.n yayd n gördü. y X nlar .N serisi olarak bilinir. . proton ad verildi. kullan lan elementinin atom a rl n n. Pozitif nlarla ilgili sonuç al c çal malar 1906 y l nda Thomson aç klad .nlar demi tir. Buna göre. Elektronunu kaybetmi olan bu en küçük hidrojen taneci ine.nlar . her elementin kendine özgü bir x. Ancak anotta bulunan metalin x. çarpt klar atom ya da moleküllerden elektron kopar rlar.nlar : 1895 Prof. y MOSELEY DENEYLER : y x. y Çekirde e en yak n enerji düzeyindeki elektrona. 1. Atom a rl artt kça. Kanal nlar n n yük/ kütle oran n kabaca hesaplad .( Elektro manyetik) 3. Bu seriler K. Manyetik ve elektriksel alanda sapmazlar. Bu elektron sa ana n n olu turdu u bu pozitif iyonlar.10 g olarak bulunur . düzene in içinden anota do ru da nlar n yay ld görüldü (1886). o metale özgü bir x. bir elektronun kütlesinin yakla k 1840 oldu u görülmü oldu. her serinin de kendine özgü bir frekans bulunuyordu. bu nlar üzerine yap lan çal malar daha k sa sürede tamamland . Atom numaras 30 a kadar olan elementlerde yaln zca K serisi vard . Yük yerine. Röntgen katot nlar n n etkilerini ara t r rken buldu u ancak ne oldu unu anlayamad için x. Ancak.n serisi veriyor. y Bu s rada ortaya bir enerji yay l r bu enerjiye xmas diyoruz. pozitif elektronun yükü konuldu unda. anottaki metal de i tikçe.L. Bu oran tüpteki gaz n cinsine göre de i iyordu. Ya da çekirde e en yak n iç elektronlar n uyar lm durumdan. a r metallerde de M serisi gözleniyor. Bu incelemeler 1932 ye kadar uranyuma kadar uzat ld .nlar n n da frekans n n artt özleniyordu. y Ayr ca bu h z da her metal için farkl farkl yd .10 C oldu undan bahsetmi tik. Kanal nlar . katot yönüne geçerler. x.nlar üzerine çal malar yapan Mosoley. Tüp içersine H2 gaz konuldu unda yük/kütle oran : 9. L ile M aras ndaki fark ndan büyük oldu unu gösterdi.n n frekans n n da de i ti ini. 1898 de Alman fizikçi W. katot nlar n n tam tersi yönde hareket ettiklerine göre. protonun kütlesi ise. Görünmez 4. yay lan x.daha sonrakilerde L.5791. K ile L aras ndaki enerji fark n n.107.nlar frekanslar n n kare kökü aras nda bir grafik çizildi inde baz sapmalar n caslaner . Metalden ç kan x.Bu de er hidrojen iyonunun (protonun) kütlesinin 1/1836¶sidir. Katot nlar tüp içinde yol al rken. Ayr ca moseley. anota gelen elektronlar n belli bir h zla çarp mas gerekmektedir.

y Atoma kimyasal özelli ini etki etmezler. atomun kütlesi yan nda ihmal edile bilecek kadar küçüktür. Nötron hakk nda bilgi yoktur. y 1932 de James Chadwick. Moseley.nlar tayflar na dayanarak. elektrik ve manyetik alanda sapmayan ve giricili i çok yüksek olan bir taneciktir. Ona göre atom. ancak yük/kütle oran n hesaplam t r. y Atoma kimyasal özelli ini kazand ran taneciklerdir. Öyle ise atomun hacminin büyük bölümünü pozitif yük olu turmal yd . Thomson yapm oldu u deneylerin sonucuna göre. kararl bir elektrostatik düzen olu turacak ekilde da lm lard r. Elektronlar n kütlesi. y Nötr atomlarda proton say s na e ittir. Elektronun kütlesi çok küçük oldu una göre. X. elektronlar ise düzenli bir ekilde bu küreci in içinde da lm t . Moseley. Pozitif yükler.8 dakika olan bir beta mas yapar. Kimyasal de i melerde. Atomun a rl n büyük ölçüde pozitif yükler te kil etmektedir. Bu da l m. atom a rl yerine çekirdek yükü al nd nda bu sapmalar n ortadan kalkt n gördü. y Atomun fiziksel yap s na etki ederler. O zamana kadar. Üzümler (-) yüklü elektronlar . Bu küreci in ana gövdesi. Moseley. y 4 Be + 2He 6C + 0n y Nötron. y Kararl atomlarda proton say s na e it ya da daha fazlad r.y y y y y y oldu unu gördü. Elektronlar atom üzerinde rastgele da lmam lard r. pozitif yüklü taneciklerden olu mamaktad r. Dolay s yla atomlar nötrdür. y Çekirdek d nda çok karars zd rlar. y y y NÖTRON: y Atomun toplam kütlesini aç klaya bilmek için 1920 de Ernest Rutherford atomda yüksüz bir taneci in var oldu unu savundu. çekirdek yükünün korundu unu ispatlam t r. Nötral atomlarda çekirdek yükü . Çekirdek yüküne. o güne kadar periyodik tabloda eksik olan elementlerin atom numaralar n tespit etmi tir. y y y PROTON: Moseley. Elemente kimyasal özelli ini kazand ran taneci inde çekirdek yükü nün oldu unu ispatlad . atom numaras dedi. y Çekirdek yükünü belirler. Bu deney sonucuna göre. y y y y Ruterford Atom Modeli Thomson Atom Modeli : caslaner . Thomson Atom Modelinin yanl lar : Bu gün biliyoruz ki atomlar n gövdesi. yüksek voltaj uygulanan katot nlar n n. 01n 11p + -10 NÖTRON: y Atomun çekirde inde bulunan yüksüz taneciklere nötron denilmi tir. elementlerin kimyasal özelliklerinin. Bu küre içersinde elektronlar. bu küreci in gövdesini olu turmaktad r. Çekirdek d nda nötron karars zd r. X. Moseley. atomun kütlesi pozitif yüke ba l olmal yd . Moseley. nötr. içi dolu. atomun çekirde inde bulunan bu + yüklü taneciklere proton ad n vermi tir. atom kütlesi küçük olan baz elementleri alfa tanecikleriyle bombard man edildi inde kütlesinin protona çok yak n ama yüksüz taneciklerin f rlat ld n gördü. çok küçük küreciklerdi. katot nlar negatif olmal yd . atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. y 1897 y l nda Joseph John Thomson. katot nlar yla yapt deneylerde. pozitif yüklerden olu uyor. yar çap 10-8 cm olan içi dolu. Atomlarda pozitif yük say s kadar negatif yük vard r. Atom. üzümün kek içinde da l m na benzetilmi tir. Moseley.nlar tayflar na dayanarak. negatif kutup taraf ndan iletildi ini ve pozitif kutba do ru çekildi ini belirledi. Negatif yüklü bu taneciklere elektron denildi.Moseley. nötronun varl n kan tlayan çal malar n yay nlad . Chadwick. atom a rl klar yla de i ti i dü ünülüyordu. elektron say s na e ittir. çap yakla k 10-8 cm olan. kekin hamur k sm da (+) yükü temsil etmektedir. Yar ömrü 12. yapm oldu u deneyler sonucuna göre elektronun yükünü ve kütlesini hesaplayamam . küreciklerdir. Thomson. y Atom numaras olarak bilinir. Moseley. Moseley yapt deneylerde. Bu tanecikler yüksüz olduklar için onu incelemek ve tan mlamak zordu. Moseleyin deneyi yukar da aç k biçimde verilmi tir. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r.

Daha sonraki y llarda atomda. Bu nedenle Rutherford. Ancak beyaz k bir He gaz ndan geçirildikten sonra prizmadan geçirilirse. Deney s ras nda sapan veya geri dönen taneciklerinin çekirde e çok yak n gelen veya tam çekirdek üzerine isabet eden tanecikler oldu unu belirtti. Bu nlar n çok büyük bir k sm n n sapmadan. proton say s na e it say da elektron.Mikrodalga. Dalga boylar n n durumuna göre spektrumlar. çok h zl hareket eden elektronlar taraf ndan doldurulur. Beyaz k bir prizmadan geçirildi inde (400 nm. maddenin ancak belirli enerjideki nlar so urdu u anlam na gelir. elde edilen spektrumda belirli frekanslarda belli say da karanl k çizgiler görülür.Radar. içerdi i farkl dalga boylu ve farkl frekansl . Bu man n. Atomun çap . Bu da gösteriyor ki atomun önemli bir k sm bo luklardan olu maktad r. çekirde in çap n n yakla k 105 ve y 10 6 civar ndad r. Madde ile elektromanyetik man n etkile imini inceleyen bilim dal na spektroskopi denir. 4. çok renkli anlam na gelen polikromatik k denir.IR. I n bu bölgesine Görünür Bölge diyoruz. çekirdek etraf nda bulunur. televizyon. elde edilen spektrumda belli bölgelerin siyah oldu u ve yaln zca so urma spektrumundaki siyah çizgiler yerine renkli çizgilerin oldu u görülür. atom merkezinde çekirdek olarak y adland r lan çok küçük bir hacimde toplanm t r. Tek bir dalga boyuna sahip a. O halde k zd r lan gazlar da kendilerine özgü k yaymaktad rlar. bile enlerine ayr lmas na. sürekli spektrum elde edilir. Pozitif yük say s atom kütlesinin yakla k yar s na e ittir. Belli bir aç dan saç lan alfa taneciklerinin say s Da t c levhan n kal nl ile ve çekirdek yükünün karesiyle do ru orant l . atomun üç temel tanecikten olu tu u anla lm t r. k verebilecek s cakl a kadar s t l p gaz n verdi i k bir prizmadan geçirilirse. spektrum ya da tayf denir. beyaz k bir prizmadan geçirilip dalga boylar na göre ayr l rsa.X nlar . elektromanyetik dalga spektrumu ya da k spektrumu denir. atomda pozitif yükün ve kütlenin atom merkezinde çok küçük hacimde topland n dü ündü ve bu bölüme çekirdek ad n verdi. mor en k sa dalga boylu en yüksek frekansa sahiptir. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. y So urma ve ma spektrumlar kesikli oldu u için bunlara çizgi spektrumlar denir. Dalga boylar farkl nlardan olu an a. Taneciklerin h z n n dördüncü kuvvetiyle ters orant l d r.5 . y Atomlar n nötrlü ünü sa lamak üzere. I k görünen ya da görünemeyen. Thomson atom modeliyle bu sonuçlar aç klayamam t r. dalga boyu. y Spektrumu incelenmek istenen gaz. Yani kütleye etki eden ba ka bir tanecikte vard r. Ancak atomlar n davran lar n proton. Bu sayede maddeyi tan r ve di erlerinden ay r r z. Bu malar maddelerin yap lar n anlamam zda çok önemli bir yere sahiptirler. nötron ve elektronun yan s ra çok say da taneci in bulundu u anla lm t r. tek renkli anlam na gelen monogromatik k denir. nsan gözü. çok ince metal yaprak üzerine göndermi tir. y Atomun çap 10-8 cm. Bu tür spektruma da ma spektrumu denir. bütün a parçac klar n n levhay geçmesi veya geçmemesi gerekirdi. Bu taneciklerin baz lar n n çok az sapmas veya geri dönmesi. en dü ük frekans. Bu çizginin yeri ve say s n içinden geçti i maddenin yap s na ba l d r. y Çekirdekteki pozitif yük miktar bir elementin bütün atomlar için ayn ve di er atomlar nkinden farkl d r.1911 y l nda Rutherford. Bu ekilde. az bir k sm n n ise saparak metal yapraktan geçti ini çok az bir k sm n n ise geriye yans d n saptam t r. Renkler aras nda k rm z en uzun dalga boylu. atomlardan çe itli ekillerde ortaya ç kan enerji türleri ve bunlar n yay lma ekillerine verilen add r. çekirde in yar çap 10-12 . Elektro Manyetik I malar: y Elektromanyetik malar . Mesela. Rutherford. atom içinde (+) yüklü iyonlar n geçmesini zorla t ran bir bölümün varl n gösterdi. Bir dalga boyundan di erine geçi in sürekli oldu u spektrumlara sürekli spektrum denir.10-5 cm ila 7. Atom homojen bir yap da olsayd .Görünür.10-5 cm aras ndaki görebilir.1013 cm y civar ndad r. nötron ve elektron say lar belirler. Bütün frekanslar kapsayan elektromanyetik k dizisine. Görünür bölge na beyaz k diyoruz. radyoaktif maddeden elde etti i +2 yüklü alfa taneciklerini. y y Rutherfort un eksiklikleri: Rutherford modeli atomdaki elektronlar n hareketlerini aç klayamad gibi elektronlar n niçin çekirdek üzerine dü medikleri sorusunu da yan tlayamamaktad r. büyükten küçü e do ru. y y y y y y y y y Radyo. Ancak bu gün nötron olarak bildi imiz bu yüksüz tanecikleri Ruterford un ö rencisi olan Chadwick ke fetti. Bu tip spektrumlara so urma spektrumlar denir ki bu sayede maddeleri bir birlerinden ay rm oluruz. proton. Spektrumun belli bölgelerinde siyah çizgilerin görülmesi. y Atom hacminin büyük bir bölümü. nlar d r. Yukar daki ekilde görüldü ü gibi. insan gözü ancak bu n çok k s tl bir k sm n göre bilmektedir. Spektroskopi genellikle kullan lan elektromanyetik n m n bulundu u bölgeye göre isimlendirilirler. caslaner .Mor ötesi. Rutherfort a göre: y Atomda pozitif yük ve kütle. atom çekirde inde nötron denilen yüksüz bir taneci in varl n saptam t r. Daha sonraki y llarda Chadwick.760 nm) mordan-k rm z ya do ru de i en çe itli renklere ayr l r( Mor-MaviYe il-sar-truncu-k rm z ).

görünen veya görünmeyen. ortaya s enerjisinin ç kmas na neden olmaktad r. Çok k sa yak n infrerad dalgalar . Altarnatif ak m kaynaklar yla elde edilirler. Cep telefonlar nda da bilgi ileti imi için. Bu nlar n kayna .sn dir. = I k H z = 3. n en enerjik biçimine sahip olup evrenin en s cak bölgeleri taraf ndan üretilmektedir. Cam prizmadan geçirilen. E=h.10 8 m/s GENL K: Elektrik vektörün en uzun oldu u uzakl kt r. M KRO DALGALAR: Mikro dalgalar. KIRMIZI ALTI BÖLGE(KIZIL TES ): caslaner . atom ve moleküllerle etkile erek onlar n hareketlerinde meydana getirdikleri sürtünme nedeniyle. 7. Made ile n aras ndaki ili kileri inceleyen Max Planck. UV klar insan vücudu için zararl d r. x. K sa dalga boylar na kar l k gelen mikrodalgalar. nsan gözü. cm mertebesinde ölçüle bilen dalga boylar na sahiptir. TV uzaktan kumanda sistemlerinde kullan lmaktad r. GAMA I INLARI: Gama nlar . x. Bu dalgalar. güne (beyaz k). Al nan bu dalga TV deki görüntü cihaz taraf ndan i lenerek kar m za görüntü olarak ç kmaktad r. Yak n infrared. FREKANS ( ): Bir saniyede belirli bir noktadan geçen dalga say s d r. dalga boyu . elektro manyetik dalgan n sadece ç plak gözle görüle bilen k sm na kar l k gelir. kemikler ve di ler ço unu so urdu u için. e ek ar s gibi baz böcekler taraf ndan görülür. elektro manyetik spektrumun en uzun dalga boyuna sahiptir. Kemikler ve di lerin yo unlu u derimizden daha fazla oldu u için.547. Görünür nlar n kayna atomun en d elektronlar n n yer de i tirmesidir. Bu dalgalar.5 . Mikro dalgalar. elektromanyetik spektrumun en fazla enerjiye sahip oldu u bölgesine ve en k sa dalgaboyuna sahip oldu u k sm na kar l k gelen bölgesidir. s sal özelli e sahiptir. 3. uzak infrared ise mikrodalgalar bölgesine yak n olan k s md r. Bu sebeple deri bu tamamen geçirirken. Bir man n. HIZ: Dalga boyu ( ) ile frekans n ( ) çarp m na e ittir C = . Bu k sa dalga boylar . atomun en iç k sm ndaki elektronlar n yer de i tirmesiyle olu ur. 4. TV ve FM in sahip oldu u dalga boylar ndan daha küçüktür. elektro manyatik dalgan n enerjisini. y y y y y y DALGA BOYU ( ): ki tepe noktas aras ndaki mesafedir.10-5 cm aras ndaki görebilir. dalga özelli inden daha çok tanecik özelli i göstermektedir. Buradaki her bir renk farkl bir dalga boyuna kar l k gelir. Bu dalgalar her ne kadar insan gözüyle görünmeseler bile. bilgi materyallerini ta yan radyo dalgalar d r. Görünür k dalgalar . enerjileri artmaktad r. K rm z rengin dalga boyu en büyük. arada kalan k s md r. Ayr ca uzaydaki. Evlerimizde televizyon üzerinde bulunan anten. Bu ekilde mikro dalgaya maruz kalan maddeler s nmaktad rlar. A r mor ötesi (ekstrem). radar sistemlerin dede kullan lmaktad r. elektromanyetik man n da en küçük birimi fotondur. 5.nlar n daha fazla so urdu u için. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir.nlar na yak n bölgelere kar l k gelir. Xnlar n n dalga boylar çok küçük ve frekanslar çok büyük oldu undan. 6. Metaller ise x. 4. atomda iç elektronlar n yer de i tirmesidir. K z l ötesi dalgalar n kayna moleküllerin titre im hareketleridir. Burada h=planck sabiti olup. mor n dalga boyu da en k sad r.Uzak infrared dalgalar . içerdi i farkl frekansl (dalga boylu) bile enlerine ayr lmas na. RADYO DALGALARI: Radyo dalgalar .nlar n derinin so urdu undan daha fazla so urmaktad r. di içersinde bulunan dolgu maddesi de rahatl kla görülür. Güne ten gelen UV nlar n n büyük bir k sm atmosfer taraf nda absorbe edilmektedir. mikrodalga f r n nda bulunan yiyeceklerimizi s tan dalgalard r. görünen bölge n m n n dalga boyuna çok yak n. Bu dalgalar n dalga boylar . Uzak mor ötesi(FUV). tayf ( spektrum) denir.10-5 cm ila 7. h=6. infredat n mlar olarak ta isimlendirilir.Elektro Manyetik I malarda Kullan lan Baz kavramlar Spektrumun bu bölgesine. televizyon istasyonundan yay lan sinyali elektro manyetik dalga biçiminde almaktad r. Ancak. GÖRÜNÜR BÖLGE I IK DALGALARI: I k. hiç s cak de ildirler. eklinde ifade etti.10-27 erg. Yak n mor ötesi (NUV). ULTRAV OLE (MOR ÖTES ) DALGALARI: Mor tesi( ultraviole UV) görünür bölgeden daha k sa dalga boylar na sahiptirler. Kayna . renkli bir gök ku a görüntüsü olu turur. 1900 y l nda. görünen bölgeye yak n. film üzerine kemik ve di lerin silüeti dü er. Ayr ca telefon ve bilgisayar verilerini bir ehirden ba ka bir ehre intikal etmek içinde kullan lmaktad r. Mikro dalgalar n kayna moleküllerin dönme hareketleridir. radyo aktif atomlar veya nükleer patlamalar sonucu olu maktad r. FOTON: I n parçac k teoremine göre. ELEKTRO MANYET K I IMA TÜRLER : 1. radyo aktif bozunmalardan dolay olu maktad r. Fotonlar n kütlesiz oldu u ve bo lukta k h z nda enerji paketleri eklinde yay ld kabul edilir. X-I INLARI I n dalga boyu azald kça. Gama nlar . 2.

Dairesel yörünge üzerinde hareket eden her tanecik gibi elektronunda bir aç sal momentumu vard r (m.3.6 Kkal/mol Elektron bir yörüngeden ba ka bir yörüngeye indi inde. çizgilerin frekanslar n ( ) ve say s n (a-b) aras nda. Bu da nh/2 nin katlar kadard r. ortaya ç kan enerji de a a daki ba nt yla hesaplan r .10-19 coulomb olarak.cal/mol dür? Bu n dalga boyunu hesaplay n z? (h= 9.L.yörüngedeki h z n da 2200 km/sn olarak hesaplad . Rutherfor un atom modeliyle yeni bulu lar n çeli kilerine son vermek için 1913 y l nda yeni bir atom modeli önerdi. Rutherford a göre atom. Bir elektron yüksek enerji düzeyinden daha dü ük bir enerji düzeyine geçti inde belli miktarda enerji yay nlan r.10-14 k. E1= .67 . Bu yörüngelere. E= -313.Li+2.6/ n2 dir.2.4.6. bu durum elektron da l m hidrojene benzeyen atomlar için do ru ancak çok caslaner . Çekirde e en yak n olan K yörüngesin En = -313.4. He+.4. Bohr modeli kullan larak.O gibi bir harf ve ya 1.Gama nlar .N. yükü 1. 2n2 kadar elektron buluna bilece ini atom spektrumlar gösteriyordu. Enerji düzeyleri çekirdek etraf nda belirli yar çapl dairesel yörüngelerdir. Elektronlar n . Ancak Rutherford un modeli baz yönlerden yetersiz kalmaktad r. (Balmer serisinde ns=2) Ad Lyman Balmer Paschen Brackett Pfun ns 1 2 2 4 5 ns 2.Be+3 gibi tek elektronlu sistemler incelenebilir. Bohr göre: 1. canl hücrelerini öldüre bilir. tamda bu noktadan yola ç karak teorisini aç klad .r).cal/mol) Kuantum Hipotezi: Çok elektronlu atomlar n her enerji düzeyinde. ve bu + yük çevresinde dola an elektronlardan olu maktad r..4.5.8 Tayf Bölgesi Mor ötesi Görünür K z lötesi K z lötesi K z lötesi Bohr Atom Modeli: Hidrojen atomunun tayf n inceleyen Danimarkal fizikçi Niels BOHR.3.6. Elektronlar bu yörüngelerde dairesel olarak hareket ederler. Hidrojen atomlar n n görünür bölgedeki tayflar n inceleyen Balmer(1885). atom teorisinde çizgisel yörüngelerden bahsetmi . Bohr.M. n=yörünge numaras d r. 3. 4. (burada nb=2. Atomlar bir elektrik ve ya bek alevi ile s t ld nda. m= Elektronun kütlesi v=Elektronun h z r=Dairesel yörüngenin yar çap n=Yörünge numaras (Kuvantum Say s ) h=Planch sabiti Bohr hidrojenin çekirde inin kütlesini.5 4. 1. Hidrojen atomunun elektronu sadece belli küresel yörüngelerde buluna bilir. En önemli eksikli i. her kabuk K.5 3.6 5. Kararl bir atom dü ük enerjilidir ve bu hale temel hal denir. Kabuklar n ortak merkezi çekirdek olup.3. Bu özelli i t pta. 2. Enerji düzeyine inerken yay nlanan fotonlar n enerjisi kaç k. Yay lan enerji.1015 sn-1 nb= Elektronun ba lang ç enerji düzeyini göstermektedir. hemen-hemen bütün kütlenin topland + yüklü bir çekirdek.v.29 .6* Z2\ n2 Kkal/mol Burada Z=Atom numaras . elektronlar n çekirdek etraf nda enerjisini kaybetmeden nas l döndü ünün aç klanamamas yd . ( E= Eyüksek .Edü ük= h ÖRNEK : Uyar lm hidrojen atomlar nda. Gene atom ya da iyon spektrumlar n n yörüngelerin yar lmalara u rad n gösteridi. Enerji düzeyinden 2. E= Eyüksek .54 . H. Çap . kanserli hücreleri öldürmek için tedavi amaçl kullan lmaktad r Hidrojen atom spektrumu: de bulunan elektron en dü ük enerjiye sahiptir. Çekirdekten uzakla ld nda atomun yar çap ve o kabukta bulunan elektron enerjisi artar.313.7 6. enerji düzeyleri ve ya kabuklar denir. Hidrojen atomunda her hangi bir enerji düzeyinin enerjisi. Yüksek enerji düzeyi ile dü ük enerji düzeyi aras ndaki fark bir k kuantumu halinde yay nlar. Bu tür atomlara uyar lm haldedir. Hidrojen atomunun yörüngelerinin enerjilerini a a daki ba nt ile hesaplaya biliriz. 10-24 g . daha yüksek enerji düzeyine ç karlar.Edü ük= h ) 5.5 gibi sabit say lar) ns= Elektronun son enerji düzeyini göstermektedir. 10 -15 cm. Frekans (V)= R ns2 1 nb 1 2 R= Raydberg sabiti = 3. elektronlar enerji absorblayarak. elektronun 6.5.gibi bir n de eri ile belirlenir. Bohr. E=h eklinde ifade edilir. Her yörüngenin belli bir enerjisi vard r.7.

= mc2 Bu e itlikte frekans çekersek. Bir fotonun enerjisini = h. = n dalga boyu. Bu e itlikte frekans yerine koyarsak. caslaner . her enerji düzeyinde dairesel yörüngelerle beraber. Bu olay C. n n hem foton hem de dalga özelli i Maddenin ikili do as küçük taneciklerin çok yüksek h zdaki hareketleri s ras nda büyük önem ta yordu. K r n m. Almanya da Schrödinger ve Heisenberg. Ancak bu çal malar da atomun yap s n aç klamakta yetersiz oldu. Bu konuyla ilgili olarak hemen hemen ayn anda. 1924 y l nda n parçac k ya dalga ayr l yerine.L. elipsel yörüngelerin say s Ba Kuvant Say s na e itti. Louis de Broglie. Fransa da de Brogle.Davisson . ngiltere de Dirac bir birlerinden ba ms z ama bir birine benzer 4 farkl çal may yapt lar. bunlar ba da t rd dü üncesini ortaya att . Öyle ise bir prizmadan geçirilen elektron demeti t pk k demeti gibi k r n m göstermeliydi. Burada.Sommerfeld.Germer elektron k r m n denel olarak gösterdiler. Enerji seviyesindeki bu yar lmalar aç klamak üzere A. m= fotonu kütlesi c=fotonun h z Bu ekilde De Broglie gösterdi ini gösterdi. giri im gibi olaylar n dalga yönünü sergiler. eliptik yörüngelerinde ola bilece ini öne sürerek Bohr Atom Teorisini geli tirmek istedi.elektronlu sistemler için istenilen neticeyi vermiyordu. I n dalga boyu= = c/ olarak biliyoruz. = h/mc olur. Bohr-Sommerfeld kuram denilen bu çal malara göre. = mc2/h olur. (Planck E itli i) Bir maddenin enerjisi=mc2 (Einstin Ba nt s ) De Brogle i te bu 2 e itli i bitle tirdi h. h=plank sabiti.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->