1.

Atom ve Elektrik:
*Demokrit (M.Ö. 460-370); Bu day n bölünerek una dönü mesi, büyük kum taneciklerinin ufalanmas n , hatta en saf madde olan alt n n bile a nmas n görüyor, öyleyse atom; ³maddelerin bölünemeyen en küçük birimi olmal d r,´ diyordu. *Elektrik yükü ilk kez antik dönem insanlar taraf ndan a aç reçinesinin fosille mesiyle olu an kehribar n ipek ya da yüne sürtüldü ünde küçük cisimleri çekmesi ile gözlemlenip belirlenmi tir. Ayn olay siz de plastik bir tara saç n za sürttü ünüzde tara n saç n z çekmesinden anlayabilirsiniz.

*1807-1808 y l nda ngiliz Kimyac Davy, baz bile iklerin elektrik enerjisiyle bile enlerine ayr t gördü.

n

*Bu olay elektrik enerjisinin kimyasal de i imi gerçekle tirdi ini gösteriyordu. Elektrik enerjisi ile, kimyasal tepkimelerin olu umunu sa layan düzeneklere, elektrolitik pil; bu olaya da elektroliz denir. *Asit, baz ve tuzlar s v halde ya da çözeltileri elektrik ak m n iletirler. Elektrik ak m n ileten bu s v lara elektrolit denir. *Elektri i ileten metallere elektrot denir. *Elektrolit maddelerden, elektrik ak m geçirilirse elektrolit içindeki katyonlar indirgenerek katot elektrotunda, anyonlar yükseltgenerek anot elektrotunda toplan rlar.

*19.yüz y l n ba lar nda Dalton; atomu
kürecikler olarak tan mlam t r.

bölünemez kat

Faraday' n Elektroliz Deneyi ve Atom Alt Parçac klar *Faraday( Michael_Faraday ) yapt deneylerde,katotta belli bir miktar madde biriktirmek için gerekli elektrik yük miktar n n her zaman sabit bir de ere veya bu sabit de erin basit katlar na e it oldu unu gözlemledi. *Hg(ClO4)2 ve Hg(NO3)2 çözeltilerinden haz rlanan kaplardan ayn miktarda elektrik ak m geçirildi inde elektrotlarda ayn miktar Hg birikmesine neden oldu unu gözlemledi. *Ayn elektrik ak m n Hg2(ClO4)2 çözeltisinden geçirdi inde daha önce katotlarda elde etti i Hg miktar n n iki kat miktarda Hg elde etti ini gözlemledi. 1- Faraday,ayn miktar elektrik yükü geçirilerek elde edilen element kütleleri o elementlerin atom kütlelerine oranland nda sabit tam say elde edildi ini buldu. *Elektrik yüklerinin parçac klar halinde ta nd ve elektri in taneciklerden olu tu u sonucuna vard . *Atomlar n elektrik yüklerini ta yabildi ine göre bu taneciklerin atomlarda bulunmas gerekti ini belirtti. Faraday, elektrik ile kimyasal de i me aras ndaki matematiksel ili kiyi ilk bulan ki idir. 2- Elektroliz deneyinde devreden geçen yük miktar ile elektrotlarda toplanan madde miktar n n do ru orant l oldu u gözlenir. ( Devreden 1 mol elektron geçirildi inde, anotta ve katotta 1 e de er gram madde toplan r. 3-Bir devreden 96500 coulomb'luk yük geçirildi inde ( 1 mol elektron geçti inde olu an yük miktar ) elektrotlarda 1 e de er gr madde olu ur

ELEKTRONUN KE F :
*Dalton'un atom teorisinde ve daha önceki atom teorilerinde atom maddenin en küçük parçac olarak kabul edildi .Elektroliz deneylerinden sonra bu dü üncelerde de i iklik meydana gelmi tir.Humphry Davy elektrik ak m kullanarak bile ikleri ayr t rmay ba arm sodyum,stransyum,ve baryum elementlerini saf olarak elde etmi tir.Davy, elementlerin elektriksel çekim kuvvetlerinin etkisi ile bir araya gelerek bile ik olu turduklar sonucuna ula m t r. *George Stoney Faraday' n( çal malar na dayanarak atomlarda elektrik yüklü birimlerin varl ndan söz etmi bunlara elektron ad verilmesini önermi tir. *Elektronlar n varl na dair ilk kan t William Crooks taraf ndan ortaya konuldu.Crooks olu turdu u tüpte elektrotlar aras na yüksek gerilim uygulayarak tüpün çeperlerini sar -ye il renkte nlar n ayd nlatt n gözledi. Tüpün orta s na yerle tirdi i bir cismin gölgesinin tüpün sonunda görülmesinin sebebini tüpün içinde olu an nlar n varl ndan kaynakland n belirtti. Bu nlar katot nlar olarak bilinir. Crooksun olu turdu u bu tüpe katot n tüpü denir *Katot nlar ,tüpün içine konulan gaz n ve elektrotlar n yap ld cismin özelliklerine ba l de ildir

caslaner

2.10 C¶dur.g E=Elektrik alan iddeti q=Damlac k üzerindeki elektrik yükü m=Damlac n kütlesi g=Yer çekim ivmesi *Ya damlac klar aras nda negatif yüklü tanecikler. Burada n 1.gibi tam say lard r. Bugün elektronun bilinen yükü bu de ere oldukça yak n -19 olan -1.Milikan¶ n deneyinde x. *Gaz n cinsi ne olursa olsun yay lan ayn d r.602. *19.katot tüpünde m knat sla katot nlar n n yön de i tirmelerini ve davran lar n ilk izleyen bilim adam d r. * Thomson ( J.602.Bu elektronlar serbest dü meye b rak lan küçük ya damlac klar taraf ndan yakalan r ve ya damlac klar negatif yükle yüklenirler. *Her iki alandaki sapmalar n birbirini yok etmelerini sa layacak ekilde tüpe hem magnetik alan . Millikan taraf ndan yap ld . *Katot nlar n n elektrik ve magnetik alanlar içindeki sapmalar n inceleyen Joseph T. Thomson . (e/m=-1.uygulanan magnetik alana dik yöndedir.Yükü büyük olan tanecik az yük ta yan tanecikten daha çok sapar. Yatay levhalara elektrik ak m uyguland nda negatif yüklü damlac k pozitif yüklü levhaya do ru çekilece inden damlac n dü ü h z de i ir. caslaner . Bundan dolay yükün kütleye oran bir elektrik alan içinde elektronlar n do rusal yoldan ne kadar sapaca n belirler.10 Coulomb oldu u bulunmu tur. E.3.10 coulomb olmal d r. n n özellikleri Millikan n Ya Damlas Deneyi: *Elektron yükünün do ru olarak ölçümü ilk defa 1908 y l nda Robert A. kendi a rl klar ile yere do ru dü meyip üst taraftaki pozitif kutup taraf ndan çekildikleri için ask da kalm lard r.Bu ko ullar alt nda dü ü h z ölçülerek damlac n yükü hesaplanabilir.6018. Pluckerin ( deneyini kullanarak havas tamamen bo alt lm tüple yapt deneylerde önce elektrik alan nda n sapmas n daha sonra ma netik alanda n sapmas n gözlemi tir.Birçok bilim adam n n deneyleri sonucunda katot nlar n n h zla hareket eden eksi yüklü parçac klar oldu u ortaya ç kt ve bu parçac klar daha sonra Stoney¶in önerdi i gibi elektron ad verildi. *Katot nlar bir elektrik alan içinde yada magnetik alan içinde normal do rusal yollar ndan saparlar. 1897¶de bir elektronun yük de erini hesaplad .yüzy l n son y llar nda katot nlar ayr nt l olarak incelendi.damlac a etki eden yerçekimi kuvveti ile damlan n dü me h z n yava lat p durduran elektrik alan birbirine e itlenerek bulunur.J.Ya damlac klar n n kütleleri ya n öz kütlesi ve damlac n hacmi yard m ile hesaplan r(havan n sürtünmesi hesaplamada dikkate al narak yap l r). Mikroskopla damlac klar n hareketi gözlenmi ve uygulanan elektriksel çekim kuvveti göz önüne al narak.hem de elektrik alan uygulayarak sapmadan bir do ru boyunca ilerlemesini sa lam t r. bir sa ana d r. *Elektronlar magnetik bir alan içinde de sapma gösterirler. Bu sapman n aç s : *Tanecik yükü ile do ru orant l d r. *Bu hesaplama. hem maddenin ve hem de elektri in ortak elektronlar d r. damlac klar n q yükünün daima q = nx1.7588.Fakat bu durumda sapman yönü .Bu ya damlac klar z t yükle yüklenmi iki yatay levha aras ndan geçirilirler._Thomson ). O halde elektrik yük birimi 1.Kütlesi büyük olan tanecik küçük olandan daha az sapar.nlar etkisi ile havay olu turan moleküllerden elektronlar kopar l r. -19 -19 *Katot nlar n olu turan tanecikler.Elektronun Kütlesi ve Yükünün Bulunmas *Julius Plucker. *Tanecik kütlesi ile ters orant l d r.108 coul/g) *Katot nlar negatif yüklü taneciklerin.q=m.

Yük yerine.5791. Bu seriler K.L. Bunun sebebi. Giricili i çok yüksek nlard r. Wien.( Elektro manyetik) 3. y Bu s rada ortaya bir enerji yay l r bu enerjiye xmas diyoruz. Bo alan bu yere üst enerji düzeyinden bir elektron iner. Bu oran tüpteki gaz n cinsine göre de i iyordu.nlar n n da frekans n n artt özleniyordu. X. kanal nlar n n pozitif elektrik yüklü oldu unu gördü. Tüp içersine H2 gaz konuldu unda yük/kütle oran : 9. Metalden ç kan x.N serisi olarak bilinir. x. Protonun yükü elektronun yükü ile e it ama z t i aretlidir.*Elektronun e/m oran n n -1.n serisi veriyor.6022. Kanal nlar n n yük/ kütle oran n kabaca hesaplad . tüpte bulunan gaz n cinsine göre farkl iyonlar n olu mas yd .n yayd n gördü. Görünmez 4. 1898 de Alman fizikçi W. yay lan x. Ancak anotta bulunan metalin x.nlar frekanslar n n kare kökü aras nda bir grafik çizildi inde baz sapmalar n caslaner .nlar demi tir.daha sonrakilerde L.104 coul/g pozitif yüklü taneciklerin olu tu u görülüyordu. Pozitif nlarla ilgili sonuç al c çal malar 1906 y l nda Thomson aç klad . protonun kütlesi ise. o metale özgü bir x. her serinin de kendine özgü bir frekans bulunuyordu. y Ayr ca bu h z da her metal için farkl farkl yd . y MOSELEY DENEYLER : y x. temel enerji duruma inerken ortama sald klar yüksek enerjil nlard r. K ile L aras ndaki enerji fark n n. Bu elektron sa ana n n olu turdu u bu pozitif iyonlar. .nlar : 1895 Prof. Yüksek enerjili (frekansl ) (3. Atom a rl artt kça. düzene in içinden anota do ru da nlar n yay ld görüldü (1886). Buna göre. Buna göre. Kanal nlar . 1.nlar tayf n inceledi. periyodik tabloda alüminyumdan alt na kadar 38 elementin. -28 -19 Atomun Proton Say lar n n Deneysel Olarak Belirlenmesi Atomda Elektronun Yükü ile Pozitif Yükler Aras ndaki ili kisi: y y y y y y y y y Katot nlar incelenirken. Manyetik ve elektriksel alanda sapmazlar. Ancak.10 10 cm/sn h zla) 2. pozitif elektronun yükü konuldu unda. Ya da çekirde e en yak n iç elektronlar n uyar lm durumdan. katot nlar n n tam tersi yönde hareket ettiklerine göre. anota gelen elektronlar n belli bir h zla çarp mas gerekmektedir. her elementin kendine özgü bir x. olu an x.nlar vere bilmesi için.nlar .M.107. kullan lan elementinin atom a rl n n. proton ad verildi. bu elektronlar yerinden oynar ve üst enerji düzeyine s çrar. anottaki metal de i tikçe. y X nlar .nlar üzerine çal malar yapan Mosoley. h zl elektronlar çarpt nda (katot nlar ). katot yönüne geçerler.10 g olarak bulunur . Katot nlar tüp içinde yol al rken. bu nlar üzerine yap lan çal malar daha k sa sürede tamamland .n n frekans n n da de i ti ini.Bu de er hidrojen iyonunun (protonun) kütlesinin 1/1836¶sidir.Elektronlar n durgunluk an ndaki kütlesini bulmak için elektronun yükü e/m de yerine konursa m kütlesi 9. Röntgen katot nlar n n etkilerini ara t r rken buldu u ancak ne oldu unu anlayamad için x. bir elektronun kütlesinin yakla k 1840 oldu u görülmü oldu. çarpt klar atom ya da moleküllerden elektron kopar rlar. y Çekirde e en yak n enerji düzeyindeki elektrona. Elektronunu kaybetmi olan bu en küçük hidrojen taneci ine. y Moseley. onlar n ç kartt klar x.10 C oldu undan bahsetmi tik. L ile M aras ndaki fark ndan büyük oldu unu gösterdi. a r metallerde de M serisi gözleniyor. Tüpün ortas ndan kanallar aç larak görülebildi inden dolay bu nlara kanal nlar ya da pozitif nlar denilmi tir. Bu incelemeler 1932 ye kadar uranyuma kadar uzat ld . Ayr ca moseley. Atom numaras 30 a kadar olan elementlerde yaln zca K serisi vard .

Çekirdek d nda nötron karars zd r. Bu küre içersinde elektronlar. Bu tanecikler yüksüz olduklar için onu incelemek ve tan mlamak zordu. Çekirdek yüküne. çap yakla k 10-8 cm olan.8 dakika olan bir beta mas yapar. Yar ömrü 12. y Atoma kimyasal özelli ini etki etmezler. X. y 1897 y l nda Joseph John Thomson. Öyle ise atomun hacminin büyük bölümünü pozitif yük olu turmal yd . Üzümler (-) yüklü elektronlar . elektronlar ise düzenli bir ekilde bu küreci in içinde da lm t . pozitif yüklü taneciklerden olu mamaktad r. y Atoma kimyasal özelli ini kazand ran taneciklerdir. atomun kütlesi yan nda ihmal edile bilecek kadar küçüktür. y Kararl atomlarda proton say s na e it ya da daha fazlad r. Atomun a rl n büyük ölçüde pozitif yükler te kil etmektedir. pozitif yüklerden olu uyor. atomun kütlesi pozitif yüke ba l olmal yd . Nötron hakk nda bilgi yoktur. y Çekirdek d nda çok karars zd rlar. y Atom numaras olarak bilinir. o güne kadar periyodik tabloda eksik olan elementlerin atom numaralar n tespit etmi tir. Bu deney sonucuna göre. katot nlar yla yapt deneylerde. nötronun varl n kan tlayan çal malar n yay nlad . yüksek voltaj uygulanan katot nlar n n. Elektronun kütlesi çok küçük oldu una göre. Negatif yüklü bu taneciklere elektron denildi. Ona göre atom. atom kütlesi küçük olan baz elementleri alfa tanecikleriyle bombard man edildi inde kütlesinin protona çok yak n ama yüksüz taneciklerin f rlat ld n gördü. elektrik ve manyetik alanda sapmayan ve giricili i çok yüksek olan bir taneciktir. O zamana kadar. Bu da l m. bu küreci in gövdesini olu turmaktad r. y 4 Be + 2He 6C + 0n y Nötron. y y y PROTON: Moseley. çekirdek yükünün korundu unu ispatlam t r. kararl bir elektrostatik düzen olu turacak ekilde da lm lard r. atom a rl yerine çekirdek yükü al nd nda bu sapmalar n ortadan kalkt n gördü. Bu küreci in ana gövdesi. içi dolu. Thomson Atom Modelinin yanl lar : Bu gün biliyoruz ki atomlar n gövdesi. Elektronlar atom üzerinde rastgele da lmam lard r. atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. negatif kutup taraf ndan iletildi ini ve pozitif kutba do ru çekildi ini belirledi. atom a rl klar yla de i ti i dü ünülüyordu. y 1932 de James Chadwick. Moseley. Pozitif yükler.Moseley. y Çekirdek yükünü belirler. y y y NÖTRON: y Atomun toplam kütlesini aç klaya bilmek için 1920 de Ernest Rutherford atomda yüksüz bir taneci in var oldu unu savundu. 01n 11p + -10 NÖTRON: y Atomun çekirde inde bulunan yüksüz taneciklere nötron denilmi tir. Nötral atomlarda çekirdek yükü . üzümün kek içinde da l m na benzetilmi tir. y y y y Ruterford Atom Modeli Thomson Atom Modeli : caslaner . Elemente kimyasal özelli ini kazand ran taneci inde çekirdek yükü nün oldu unu ispatlad . Moseley.nlar tayflar na dayanarak. yapm oldu u deneyler sonucuna göre elektronun yükünü ve kütlesini hesaplayamam . atom numaralar n do ru olarak hesaplamay ba arm t r. atomun çekirde inde bulunan bu + yüklü taneciklere proton ad n vermi tir. yar çap 10-8 cm olan içi dolu. elektron say s na e ittir. Moseley. Moseley. küreciklerdir. Moseley. Kimyasal de i melerde. Moseleyin deneyi yukar da aç k biçimde verilmi tir. y Atomun fiziksel yap s na etki ederler. kekin hamur k sm da (+) yükü temsil etmektedir. elementlerin kimyasal özelliklerinin.nlar tayflar na dayanarak. çok küçük küreciklerdi. y Nötr atomlarda proton say s na e ittir. Atom. Elektronlar n kütlesi. Thomson yapm oldu u deneylerin sonucuna göre. Thomson. Dolay s yla atomlar nötrdür. atom numaras dedi. ancak yük/kütle oran n hesaplam t r.y y y y y y oldu unu gördü. Atomlarda pozitif yük say s kadar negatif yük vard r. Moseley yapt deneylerde. Moseley. nötr. Chadwick. Moseley. X. katot nlar negatif olmal yd .

y y Rutherfort un eksiklikleri: Rutherford modeli atomdaki elektronlar n hareketlerini aç klayamad gibi elektronlar n niçin çekirdek üzerine dü medikleri sorusunu da yan tlayamamaktad r. Bu sayede maddeyi tan r ve di erlerinden ay r r z. y Atomun çap 10-8 cm. Bütün frekanslar kapsayan elektromanyetik k dizisine. Bir dalga boyundan di erine geçi in sürekli oldu u spektrumlara sürekli spektrum denir. Bu tip spektrumlara so urma spektrumlar denir ki bu sayede maddeleri bir birlerinden ay rm oluruz. atom içinde (+) yüklü iyonlar n geçmesini zorla t ran bir bölümün varl n gösterdi. nötron ve elektron say lar belirler. çok ince metal yaprak üzerine göndermi tir. televizyon. çekirde in çap n n yakla k 105 ve y 10 6 civar ndad r. Atomun çap . atomun üç temel tanecikten olu tu u anla lm t r. çok renkli anlam na gelen polikromatik k denir. Ancak atomlar n davran lar n proton. Bu malar maddelerin yap lar n anlamam zda çok önemli bir yere sahiptirler. Madde ile elektromanyetik man n etkile imini inceleyen bilim dal na spektroskopi denir. Spektrumun belli bölgelerinde siyah çizgilerin görülmesi. nlar d r. caslaner . Bu nedenle Rutherford. y Spektrumu incelenmek istenen gaz. Rutherford. Elektro Manyetik I malar: y Elektromanyetik malar . beyaz k bir prizmadan geçirilip dalga boylar na göre ayr l rsa. içerdi i farkl dalga boylu ve farkl frekansl .Mor ötesi. Belli bir aç dan saç lan alfa taneciklerinin say s Da t c levhan n kal nl ile ve çekirdek yükünün karesiyle do ru orant l . Bu man n. Atom homojen bir yap da olsayd . Bu da gösteriyor ki atomun önemli bir k sm bo luklardan olu maktad r. 4. atomda pozitif yükün ve kütlenin atom merkezinde çok küçük hacimde topland n dü ündü ve bu bölüme çekirdek ad n verdi. Bu nlar n çok büyük bir k sm n n sapmadan. çekirdek etraf nda bulunur. I n bu bölgesine Görünür Bölge diyoruz. proton say s na e it say da elektron. Görünür bölge na beyaz k diyoruz. y Atom hacminin büyük bir bölümü. y Çekirdekteki pozitif yük miktar bir elementin bütün atomlar için ayn ve di er atomlar nkinden farkl d r. Bu çizginin yeri ve say s n içinden geçti i maddenin yap s na ba l d r. atom merkezinde çekirdek olarak y adland r lan çok küçük bir hacimde toplanm t r. Tek bir dalga boyuna sahip a. çekirde in yar çap 10-12 . en dü ük frekans. I k görünen ya da görünemeyen. nsan gözü.Radar. Pozitif yük say s atom kütlesinin yakla k yar s na e ittir. büyükten küçü e do ru. Ancak beyaz k bir He gaz ndan geçirildikten sonra prizmadan geçirilirse. elektromanyetik dalga spektrumu ya da k spektrumu denir. elde edilen spektrumda belli bölgelerin siyah oldu u ve yaln zca so urma spektrumundaki siyah çizgiler yerine renkli çizgilerin oldu u görülür. Bu ekilde. Dalga boylar farkl nlardan olu an a. k verebilecek s cakl a kadar s t l p gaz n verdi i k bir prizmadan geçirilirse. Yukar daki ekilde görüldü ü gibi. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir.1911 y l nda Rutherford.1013 cm y civar ndad r. Bu tür spektruma da ma spektrumu denir. Ancak bu gün nötron olarak bildi imiz bu yüksüz tanecikleri Ruterford un ö rencisi olan Chadwick ke fetti.Görünür.X nlar . insan gözü ancak bu n çok k s tl bir k sm n göre bilmektedir. maddenin ancak belirli enerjideki nlar so urdu u anlam na gelir. nötron ve elektronun yan s ra çok say da taneci in bulundu u anla lm t r. az bir k sm n n ise saparak metal yapraktan geçti ini çok az bir k sm n n ise geriye yans d n saptam t r.Mikrodalga. Daha sonraki y llarda atomda. Dalga boylar n n durumuna göre spektrumlar. y So urma ve ma spektrumlar kesikli oldu u için bunlara çizgi spektrumlar denir. radyoaktif maddeden elde etti i +2 yüklü alfa taneciklerini. Mesela. y Atomlar n nötrlü ünü sa lamak üzere. Daha sonraki y llarda Chadwick. Beyaz k bir prizmadan geçirildi inde (400 nm. Spektroskopi genellikle kullan lan elektromanyetik n m n bulundu u bölgeye göre isimlendirilirler. Thomson atom modeliyle bu sonuçlar aç klayamam t r. O halde k zd r lan gazlar da kendilerine özgü k yaymaktad rlar. bile enlerine ayr lmas na. Yani kütleye etki eden ba ka bir tanecikte vard r.10-5 cm aras ndaki görebilir. Renkler aras nda k rm z en uzun dalga boylu.5 . proton. elde edilen spektrumda belirli frekanslarda belli say da karanl k çizgiler görülür. atom çekirde inde nötron denilen yüksüz bir taneci in varl n saptam t r. tek renkli anlam na gelen monogromatik k denir. y y y y y y y y y Radyo.10-5 cm ila 7. mor en k sa dalga boylu en yüksek frekansa sahiptir. Bu taneciklerin baz lar n n çok az sapmas veya geri dönmesi. çok h zl hareket eden elektronlar taraf ndan doldurulur. Taneciklerin h z n n dördüncü kuvvetiyle ters orant l d r. atomlardan çe itli ekillerde ortaya ç kan enerji türleri ve bunlar n yay lma ekillerine verilen add r. sürekli spektrum elde edilir.IR. bütün a parçac klar n n levhay geçmesi veya geçmemesi gerekirdi. Rutherfort a göre: y Atomda pozitif yük ve kütle. spektrum ya da tayf denir.760 nm) mordan-k rm z ya do ru de i en çe itli renklere ayr l r( Mor-MaviYe il-sar-truncu-k rm z ). Deney s ras nda sapan veya geri dönen taneciklerinin çekirde e çok yak n gelen veya tam çekirdek üzerine isabet eden tanecikler oldu unu belirtti. dalga boyu.

1900 y l nda. Yak n mor ötesi (NUV). n en enerjik biçimine sahip olup evrenin en s cak bölgeleri taraf ndan üretilmektedir. Mikro dalgalar n kayna moleküllerin dönme hareketleridir. film üzerine kemik ve di lerin silüeti dü er. radar sistemlerin dede kullan lmaktad r.sn dir. Görünür nlar n kayna atomun en d elektronlar n n yer de i tirmesidir. Bu ekilde mikro dalgaya maruz kalan maddeler s nmaktad rlar. görünen veya görünmeyen.nlar n derinin so urdu undan daha fazla so urmaktad r. uzak infrared ise mikrodalgalar bölgesine yak n olan k s md r. Bu dalgalar. radyo aktif bozunmalardan dolay olu maktad r. nsan gözü. 6. Bu sebeple deri bu tamamen geçirirken. enerjileri artmaktad r. 5. Bu dalgalar her ne kadar insan gözüyle görünmeseler bile. Gama nlar . mor n dalga boyu da en k sad r. KIRMIZI ALTI BÖLGE(KIZIL TES ): caslaner . 4. ortaya s enerjisinin ç kmas na neden olmaktad r. Al nan bu dalga TV deki görüntü cihaz taraf ndan i lenerek kar m za görüntü olarak ç kmaktad r. güne (beyaz k). FREKANS ( ): Bir saniyede belirli bir noktadan geçen dalga say s d r. K sa dalga boylar na kar l k gelen mikrodalgalar. = I k H z = 3. Cam prizmadan geçirilen. Bir man n. Uzak mor ötesi(FUV).10 8 m/s GENL K: Elektrik vektörün en uzun oldu u uzakl kt r. Evlerimizde televizyon üzerinde bulunan anten. 7.10-5 cm aras ndaki görebilir. Fotonlar n kütlesiz oldu u ve bo lukta k h z nda enerji paketleri eklinde yay ld kabul edilir. elektromanyetik man n da en küçük birimi fotondur. Xnlar n n dalga boylar çok küçük ve frekanslar çok büyük oldu undan.nlar n daha fazla so urdu u için. dalga özelli inden daha çok tanecik özelli i göstermektedir. ULTRAV OLE (MOR ÖTES ) DALGALARI: Mor tesi( ultraviole UV) görünür bölgeden daha k sa dalga boylar na sahiptirler. E=h. elektro manyetik dalgan n sadece ç plak gözle görüle bilen k sm na kar l k gelir. x. FOTON: I n parçac k teoremine göre. cm mertebesinde ölçüle bilen dalga boylar na sahiptir. di içersinde bulunan dolgu maddesi de rahatl kla görülür. infredat n mlar olarak ta isimlendirilir. 3. Bu k sa dalga boylar . x.nlar na yak n bölgelere kar l k gelir. elektromanyetik spektrumun en fazla enerjiye sahip oldu u bölgesine ve en k sa dalgaboyuna sahip oldu u k sm na kar l k gelen bölgesidir. 2. atomda iç elektronlar n yer de i tirmesidir. televizyon istasyonundan yay lan sinyali elektro manyetik dalga biçiminde almaktad r. elektro manyatik dalgan n enerjisini. elektro manyetik spektrumun en uzun dalga boyuna sahiptir.Uzak infrared dalgalar . radyo aktif atomlar veya nükleer patlamalar sonucu olu maktad r. TV ve FM in sahip oldu u dalga boylar ndan daha küçüktür. tayf ( spektrum) denir. A r mor ötesi (ekstrem). UV klar insan vücudu için zararl d r. kemikler ve di ler ço unu so urdu u için. e ek ar s gibi baz böcekler taraf ndan görülür. Metaller ise x. s sal özelli e sahiptir.10-5 cm ila 7. h=6. arada kalan k s md r. GAMA I INLARI: Gama nlar . Kayna . Ayr ca uzaydaki. TV uzaktan kumanda sistemlerinde kullan lmaktad r. Made ile n aras ndaki ili kileri inceleyen Max Planck. X-I INLARI I n dalga boyu azald kça. Bu dalgalar. Çok k sa yak n infrerad dalgalar . görünen bölgeye yak n. y y y y y y DALGA BOYU ( ): ki tepe noktas aras ndaki mesafedir. Ayr ca telefon ve bilgisayar verilerini bir ehirden ba ka bir ehre intikal etmek içinde kullan lmaktad r.5 . Buradaki her bir renk farkl bir dalga boyuna kar l k gelir. Bu nlar n kayna .Elektro Manyetik I malarda Kullan lan Baz kavramlar Spektrumun bu bölgesine. Güne ten gelen UV nlar n n büyük bir k sm atmosfer taraf nda absorbe edilmektedir. atom ve moleküllerle etkile erek onlar n hareketlerinde meydana getirdikleri sürtünme nedeniyle. M KRO DALGALAR: Mikro dalgalar. K z l ötesi dalgalar n kayna moleküllerin titre im hareketleridir. görünen bölge n m n n dalga boyuna çok yak n. Görünür k dalgalar . Kemikler ve di lerin yo unlu u derimizden daha fazla oldu u için. HIZ: Dalga boyu ( ) ile frekans n ( ) çarp m na e ittir C = . mikrodalga f r n nda bulunan yiyeceklerimizi s tan dalgalard r. içerdi i farkl frekansl (dalga boylu) bile enlerine ayr lmas na. Ancak. Burada h=planck sabiti olup. dalga boyu . Cep telefonlar nda da bilgi ileti imi için.10-27 erg. renkli bir gök ku a görüntüsü olu turur. Bu dalgalar n dalga boylar . 4. Altarnatif ak m kaynaklar yla elde edilirler.547. hiç s cak de ildirler. GÖRÜNÜR BÖLGE I IK DALGALARI: I k. farkl frekanslarda bile enleri olan bir enerji biçimidir. bilgi materyallerini ta yan radyo dalgalar d r. atomun en iç k sm ndaki elektronlar n yer de i tirmesiyle olu ur. K rm z rengin dalga boyu en büyük. Mikro dalgalar. ELEKTRO MANYET K I IMA TÜRLER : 1. RADYO DALGALARI: Radyo dalgalar . eklinde ifade etti. Yak n infrared.

M. Bohr.10-14 k.29 . ve bu + yük çevresinde dola an elektronlardan olu maktad r.Edü ük= h ÖRNEK : Uyar lm hidrojen atomlar nda. canl hücrelerini öldüre bilir. 4. He+.cal/mol dür? Bu n dalga boyunu hesaplay n z? (h= 9. Elektronlar bu yörüngelerde dairesel olarak hareket ederler. Enerji düzeyinden 2. hemen-hemen bütün kütlenin topland + yüklü bir çekirdek.6 Kkal/mol Elektron bir yörüngeden ba ka bir yörüngeye indi inde. Hidrojen atomunda her hangi bir enerji düzeyinin enerjisi. Elektronlar n .4. elektronlar enerji absorblayarak. Bohr.yörüngedeki h z n da 2200 km/sn olarak hesaplad . daha yüksek enerji düzeyine ç karlar. ( E= Eyüksek .Gama nlar .4. yükü 1. Bu yörüngelere. Kararl bir atom dü ük enerjilidir ve bu hale temel hal denir. E=h eklinde ifade edilir. Atomlar bir elektrik ve ya bek alevi ile s t ld nda. Rutherfor un atom modeliyle yeni bulu lar n çeli kilerine son vermek için 1913 y l nda yeni bir atom modeli önerdi.6. 10-24 g . enerji düzeyleri ve ya kabuklar denir. Her yörüngenin belli bir enerjisi vard r.7 6.Edü ük= h ) 5. 2.3.6 5.v.gibi bir n de eri ile belirlenir.. Çekirde e en yak n olan K yörüngesin En = -313. E1= . 3. Bu tür atomlara uyar lm haldedir.5.5 4. Yüksek enerji düzeyi ile dü ük enerji düzeyi aras ndaki fark bir k kuantumu halinde yay nlar.N.6/ n2 dir. (Balmer serisinde ns=2) Ad Lyman Balmer Paschen Brackett Pfun ns 1 2 2 4 5 ns 2.67 . (burada nb=2.cal/mol) Kuantum Hipotezi: Çok elektronlu atomlar n her enerji düzeyinde. Ancak Rutherford un modeli baz yönlerden yetersiz kalmaktad r. elektronun 6. Rutherford a göre atom.r). m= Elektronun kütlesi v=Elektronun h z r=Dairesel yörüngenin yar çap n=Yörünge numaras (Kuvantum Say s ) h=Planch sabiti Bohr hidrojenin çekirde inin kütlesini. n=yörünge numaras d r. Bir elektron yüksek enerji düzeyinden daha dü ük bir enerji düzeyine geçti inde belli miktarda enerji yay nlan r. Frekans (V)= R ns2 1 nb 1 2 R= Raydberg sabiti = 3. Hidrojen atomunun yörüngelerinin enerjilerini a a daki ba nt ile hesaplaya biliriz. En önemli eksikli i. Çekirdekten uzakla ld nda atomun yar çap ve o kabukta bulunan elektron enerjisi artar.2.4. Yay lan enerji.3.6. elektronlar n çekirdek etraf nda enerjisini kaybetmeden nas l döndü ünün aç klanamamas yd .5 3. Dairesel yörünge üzerinde hareket eden her tanecik gibi elektronunda bir aç sal momentumu vard r (m.Be+3 gibi tek elektronlu sistemler incelenebilir. bu durum elektron da l m hidrojene benzeyen atomlar için do ru ancak çok caslaner . Enerji düzeyleri çekirdek etraf nda belirli yar çapl dairesel yörüngelerdir. Bohr modeli kullan larak. Bu da nh/2 nin katlar kadard r. E= -313. Kabuklar n ortak merkezi çekirdek olup.10-19 coulomb olarak. atom teorisinde çizgisel yörüngelerden bahsetmi . çizgilerin frekanslar n ( ) ve say s n (a-b) aras nda. H.5 gibi sabit say lar) ns= Elektronun son enerji düzeyini göstermektedir. ortaya ç kan enerji de a a daki ba nt yla hesaplan r .Li+2.1015 sn-1 nb= Elektronun ba lang ç enerji düzeyini göstermektedir.4.5.313. Bu özelli i t pta. 2n2 kadar elektron buluna bilece ini atom spektrumlar gösteriyordu. Çap .6* Z2\ n2 Kkal/mol Burada Z=Atom numaras . E= Eyüksek .L. Bohr göre: 1.7. 10 -15 cm.8 Tayf Bölgesi Mor ötesi Görünür K z lötesi K z lötesi K z lötesi Bohr Atom Modeli: Hidrojen atomunun tayf n inceleyen Danimarkal fizikçi Niels BOHR.O gibi bir harf ve ya 1. kanserli hücreleri öldürmek için tedavi amaçl kullan lmaktad r Hidrojen atom spektrumu: de bulunan elektron en dü ük enerjiye sahiptir. her kabuk K.3.54 . tamda bu noktadan yola ç karak teorisini aç klad . 1. Gene atom ya da iyon spektrumlar n n yörüngelerin yar lmalara u rad n gösteridi. Hidrojen atomunun elektronu sadece belli küresel yörüngelerde buluna bilir. Enerji düzeyine inerken yay nlanan fotonlar n enerjisi kaç k. Hidrojen atomlar n n görünür bölgedeki tayflar n inceleyen Balmer(1885).

Davisson . = mc2 Bu e itlikte frekans çekersek. = mc2/h olur. = n dalga boyu. bunlar ba da t rd dü üncesini ortaya att . I n dalga boyu= = c/ olarak biliyoruz. Bir fotonun enerjisini = h. 1924 y l nda n parçac k ya dalga ayr l yerine. (Planck E itli i) Bir maddenin enerjisi=mc2 (Einstin Ba nt s ) De Brogle i te bu 2 e itli i bitle tirdi h. ngiltere de Dirac bir birlerinden ba ms z ama bir birine benzer 4 farkl çal may yapt lar. Bu olay C. Öyle ise bir prizmadan geçirilen elektron demeti t pk k demeti gibi k r n m göstermeliydi. Bohr-Sommerfeld kuram denilen bu çal malara göre. Almanya da Schrödinger ve Heisenberg. elipsel yörüngelerin say s Ba Kuvant Say s na e itti. Fransa da de Brogle. eliptik yörüngelerinde ola bilece ini öne sürerek Bohr Atom Teorisini geli tirmek istedi. Louis de Broglie. n n hem foton hem de dalga özelli i Maddenin ikili do as küçük taneciklerin çok yüksek h zdaki hareketleri s ras nda büyük önem ta yordu. h=plank sabiti. Ancak bu çal malar da atomun yap s n aç klamakta yetersiz oldu. m= fotonu kütlesi c=fotonun h z Bu ekilde De Broglie gösterdi ini gösterdi. Bu konuyla ilgili olarak hemen hemen ayn anda. K r n m. giri im gibi olaylar n dalga yönünü sergiler. Bu e itlikte frekans yerine koyarsak. = h/mc olur.Sommerfeld. her enerji düzeyinde dairesel yörüngelerle beraber.Germer elektron k r m n denel olarak gösterdiler.L.elektronlu sistemler için istenilen neticeyi vermiyordu. Burada. caslaner . Enerji seviyesindeki bu yar lmalar aç klamak üzere A.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful