TERPENO T VE STERO TLER.......................................................................................................... 3 1 2 G R Ş ..................................................................................................................

............................. 3 MONOTERPENLER ..................................................................................................................... 4

2.1 YAPISI ............................................................................................................................................ 4 2.2 B YOSENTET K KAYNAKLARI....................................................................................................... 5 2.2.1 DÜZGÜN MONOTERPENLER ......................................................................................................... 5 2.2.2 DÜZENS Z MONOTERPENLER ....................................................................................................... 5 2.2.3 R DO TLER .................................................................................................................................. 5 2.2.4 MONOTERPEN HETEROZ TLER ..................................................................................................... 5 2.3 MONOTERPEN TAŞIYAN DROGLAR .............................................................................................. 5 3 UÇUCU YAĞLAR.......................................................................................................................... 6

3.1 TANIM ............................................................................................................................................ 6 3.2 YAYILIŞLARI, BULUNDUĞU YERLER VE GÖREVLER .................................................................. 6 3.3 F Z KSEL ÖZELL KLER ................................................................................................................ 7 3.4 K MYASAL YAPILARI .................................................................................................................... 7 3.4.1 TERPENO TLER ............................................................................................................................ 7 3.4.2 AROMAT K YAPILAR.................................................................................................................. 10 3.4.3 FARKLI KAYNAKLI B LEŞ KLER ................................................................................................. 10 3.5 UÇUCU YAĞLARDA DEĞ ŞKENL K FAKTÖRLER ....................................................................... 11 3.5.1 T CAR SM ................................................................................................................................ 11 3.5.2 KEMOT PLER N OLUŞUMU ......................................................................................................... 11 3.5.3 VEJETAT F S KLUSUN ETK LER ................................................................................................. 11 3.5.4 ÇEVRESEL FAKTÖRLER N ETK S ............................................................................................... 11 3.5.5 ELDE ETME YÖNTEM N N ETK S ............................................................................................... 11 3.6 ELDE ED L ŞLER ........................................................................................................................ 12 3.6.1 UÇUCU YAĞLAR ........................................................................................................................ 12 3.6.1.1 Distilasyon ............................................................................................................................. 12 3.6.1.2 Mekanik yol (Citrus kabuklarının sıkılması) ......................................................................... 12 3.6.2 KONKRET VE REZ NO TLER ....................................................................................................... 13 3.6.2.1 Tüketme ................................................................................................................................. 13 3.6.3 YAĞDA YAPILAN SON ŞLEMLER ............................................................................................... 13 3.7 UÇUCU YAĞLARDA VE UY TAŞIYAN DROGLARDA KAL TE KONTROLÜ VE ANAL ZLER .......... 13 3.7.1 UÇUCU YAĞLARIN KAL TE KONTROLÜ ..................................................................................... 13 3.7.2 UÇUCU YAĞ B LEŞENLER N N ZOLASYONLARI VE YAPILARI ÜZER NDE ÇALIŞMALAR ............ 13 3.7.2.1 Elde etme................................................................................................................................ 14 3.7.2.2 Türev hazırlama ..................................................................................................................... 14 3.8 UÇUCU YAĞLARIN FARMAKOLOJ K ÖZELL KLER ................................................................... 14 3.9 UÇUCU YAĞLARIN TOKS S TES ................................................................................................. 14 3.10 UÇUCU YAĞ TAŞIYAN DROGLARIN KULLANILIŞI .................................................................... 15 3.10.1 ECZACILIK ............................................................................................................................... 15 3.10.2 PARFÜMER ............................................................................................................................. 15 3.10.3 GIDA TEKNOLOJ S .................................................................................................................. 15 3.11 SAKLANMASI ............................................................................................................................. 15 3.12 UÇUCU YAĞ TAŞIYAN BAŞLICA DROGLAR ............................................................................... 16 3.12.1 UÇUCU YAĞ TAŞIYAN LAM ACEAE DROGLARI .................................................................... 16 3.12.2 ANASON KOKULU UÇUCU YAĞLAR ......................................................................................... 19

1

3.12.3 3.12.4 3.12.5 3.12.5.1 3.12.5.2 3.12.5.1 3.12.6 3.12.7 4

C TRUS UÇUCU YAĞLARI ......................................................................................................... 20 ASTERACEAE FAM LYASININ TAŞIDIĞI UÇUCU YAĞ DROGLARI .............................................. 21 D ĞER UÇUCU YAĞLAR ........................................................................................................... 21 Oleum Rosae, gül yağı ......................................................................................................... 21 Oleum Chenopodii, kenopod esansı..................................................................................... 22 Oleum lauri, defne yağı........................................................................................................ 22 UÇUCU YAĞ ÇEREN D ĞER DROGLAR ..................................................................................... 23 BAHARATLARDA “TIBB B TK ” M D R?.................................................................................. 23

REÇ NELER................................................................................................................................. 24

4.1 REÇ NELER N ELDE ED L ŞLER ................................................................................................ 24 4.2 REÇ NEL MADDELER ................................................................................................................. 25 4.2.1 RES NA ...................................................................................................................................... 25 4.2.2 GL KORES NA ............................................................................................................................ 25 4.2.3 LAKTORES NA ........................................................................................................................... 25 4.2.4 OLEORES NA.............................................................................................................................. 25 4.2.4.1 TEREB NTH NA .................................................................................................................. 26 4.2.4.2 CANNAB S SAT VA, kendir, esrar otu, Cannabinaceae..................................................... 26 4.2.4.3 MAST X, sakız, Anacardiaceae ............................................................................................ 26 4.2.4.4 RES NA GUAJAC ............................................................................................................... 26 4.2.5 OLEOGUMM RES NA, GUMM REZ NLER ..................................................................................... 26 4.2.5.1 OL BANUM, Burseraceae..................................................................................................... 27 4.2.5.2 OPPANAX, Burseraceae ....................................................................................................... 27 4.2.5.3 M RRA, Burseraceae ............................................................................................................. 27 4.2.5.4 ASAFOET DA, Apiaceae...................................................................................................... 27 4.2.6 BALSAMUM, BALZAMLAR ......................................................................................................... 27 4.2.6.1 MYROXYLON BALSAMUM VAR. PERE RAE, peru balsamı, fabaceae......................... 27 4.2.6.2 MYROXYLON BALSAMUM , M.TOLU FERUM, tolu balsamı, fabaceae....................... 27 4.2.6.3 STORAX................................................................................................................................ 28 4.2.6.4 STYRAX AMER CANUS, styraciaceae............................................................................... 28 4.2.6.5 STYRAX TONK NENS S, siam benzoini ............................................................................ 28 4.2.6.6 STYRAX BENZO N VE STYRAX PARALLELONEURUS, sumatra benzoini ................ 28 4.2.6.7 KATRAN ............................................................................................................................... 28 4.2.6.8 P X, juniperi oxycedrus, Ardıç katranı, Cupressaceae........................................................... 28

2

düzensiz monoterpenler 2 DMAPP ünitesinin bağlanmasıyla ortaya çıkarlar. zopren kuralının uygulanmadığı bazı durumlarda. Terpenlerin oluşumunda rol alan IPP↔DMAPP oluşumunda asetat molekülü başlangıç maddesidir. Bu grup bileşiklerin prekürsörleri. Bütün terpen ve steroitler mevolanat yolağından oluşurlar. Prekürsörün oluşumu Prekürsör ismi Terpen C zopren sayısı/formül sayısı MVA(=mevalonik DiMetilAllilPiroPosfat Hemiterpen 1 5/C5H8 1 asit) IPP DMAPP Geranil pirofosfat Monoterpen 10/ C10H16 2 DMAPP + IPP GPP 2 GPP + IPP FPP Farnesil pirofosfat Seskiterpen 15/ C15H24 3 3 FPP + IPP GGPP Geranil geranil pirofosfat Diterpen 4 20/ C20H32 4 Geranil farnesil Sesterterpen 25/ C25H40 5 GGPP + IPP GFPP 5 pirofosfat Skualen(=steroitlerin Triterpen 6 FPP + FPP Skualen 30/ C30H48 6 prekürsörü) 7 GGPP + GGPP Fitoen Fitoen(=karotenoitlerin Tetraterpen 40/ C40H64 8 prekürsörü) (=karoten) zopren sayısı 3’e kadar olanlar genelde uçucu ve 3’ten büyük olanlar genelde uçucu değildirler. Formüle edecek olursak Allilik prenil piro fosfat(=prekürsör=örn. IPP ise bir enzim yardımıyla DMAPP’a izomerize olur.3 dien) moleküllerinin “kafa-kuyruk” şeklinde birleşmesi sonucu meydana gelmektedir(izopren kuralı). 3 .Terpenoit ve Steroitler 1 Giriş Terpenoit ve steroitler bitkilerde sekonder metabolit olarak en büyük grubu oluşturmaktadırlar. Terpenler değişik sayıdaki izopren(=2 metil buta-1. enzimler tarafından katalizlenen reaksiyonlar sonucu ortaya çıkarlar ve allilik prenil pirofosfat molekülü olarak isimlendirilen bir hareket molekülüne izopentenil pirofosfat(IPP=C5) ünitesinin ilavesiyle oluşan (C5)n alkollerinin fosforik diesterleridirler.DMAPP)+ IPP (C5)nalkolünün fosforik diesteri (= terpen) Terpenlerin oluşumunda ilk ünite dimetilallil pirofosfat(DMAPP)’dir. 2 molekül asetik asit tiyoesterinin birleşmesi ve ardından redüklenmesi sonucu mevalonik asit oluşur. MVA’ya fosfat bağlanması ve daha sonra –COOH grubunun uzaklaşmasıyla IPP oluşur. zopren kuralına uygun bir şekilde meydana gelen terpenlere düzgün terpen denir.

Asteraceae uçucu yağlarında bulunan düzensiz terpenlerin ve iridoitlerin yapısında bulunurlar. -ya düzgün prekürsörlerin rearanjmanı ile (örn. üzüm.lavandulan. 2. Monoterpenler genelde uçucu yağların yapısında yer alan düzgün terpenlerin. santolinan. kiraz. Asiklik Monosiklik (halka (tek halkalı) taşımayan) mirkan seko-iridan p-mentan iridan Bi ve trisiklik (iki halkalı) karan pinan bornan tuyan Düzgün monoterpenlere ilaveten düzensiz yapılar. Pinan ve bornandan izokamfan veya fenkanın oluşmasında olduğu gibi) izo-kamfan fenkan -veya geleneksel olmayan bir biyogenez ile (örn. ahududu gibi bazı meyvelerde bulunanlar önemlidir. Fakat glikozidik formlarına da rastlanmaktadır.2 Monoterpenler En basit terpen yapısı olup 2 x izopren molekülünden oluşurlar. rotrokan) krizanteman artemisan lavandulan santolinan 4 . (örn.artemisan. Glikozidik formları aroma prekürsörleridir ve şeftali.direkt krizamtemil PP krizantema) -veya onun rearanjmanı üzerinden oluşan türevleri ile meydana gelirler.1 Yapısı Düzgün monoterpenler iki izopren ünitesinin kafa-kuyruk şeklinde bağlanması sonucu meydana gelirler. Çoğu serbest haldedir.

3 ridoitler Geraniol veya nerolün siklopropan çekirdeğini oluşturması ve glukozidasyon ile meydana gelirler. 2.2 Biyosentetik kaynakları Monoterpenler biyosentetik orjinlerine göre dörde ayrılırlar. 2.2 Düzensiz monoterpenler 2 molekül DMAPP birleşmesi sonucu krizantemil pirofosfattan meydana gelirler.2. 2.3 Monoterpen taşıyan droglar Bitki Paeonia sp Viburnum sp Türkçesi Şakayık türleri Gilabori Familya Paeoniaceae Caprifoliacea Etken madde Paeniflorin (monoterpen glikozit) Anatoliozit (monoterpen heterozit) Kullanılış Antispazmodik. analjezik Antispazmodik. 2.2.4 Monoterpen heterozitler Siklopentanoit yapı taşımayan monoterpenik heterozitlerdir.2.2. diüretik 5 . 2.2.1 Düzgün monoterpenler Düzgün monoterpenlerin hareket noktası GPP’dir.

3. . aldehit.3 Uçucu yağlar 3.Eucalypti FructusAnisi Fr. 4. Myrtaceae. sekonder metabolit olan kompleks karışımlardır.Absolü: uygun sıcaklıkta alkolle tüketme sonucu konkret.Boldo F.Pomat: soğukta veya sıcakta anfloraj yöntemleri (=erimiş yağ içine çiçeklerin batırılması ve bekletilmesi) ile elde edilen parfümlü yağdır.1 Tanım Uçucu yağlar. aromatik maddeler. Bitkilrede uylar çeşitli organlarda bulunmaktadır. 2. .Rezinoit: doğal kaynaklı kuru materyalden sulu olmayan solvanla tüketme ile elde edilen karakteristik kokulu ekstredir.Konkret: bitkisel kaynaklı taze materyalden sulu olmayan bir solvanla tüketme ile elde edilen karakteristik kokulu ekstredir. bulunduğu yerler ve görevleri -Bulunduğu yerler UY’lar en çok Lamiaceae. Koruyucu Tozlaşmayı kolaylaştırıcı Su kaybını azaltıcı Yaralanmalarda bitkiyi korumak için meydana gelen daha sonra görevi biten reçineleri eritici 5. Bitkinin kullanmadığı işe yaramayan depo ürünlerini ortadan kaldırmak gibi görevleri vardır. Compositae. bitkilerden genellikle distilasyon ile elde edilen yapısında terpenik. uçucu asit. düz zincirli hidrokarbonları. N ve S taşıyan heterozitleri taşıyan oda sıcaklığında genellikle sıvı olan. Bulunduğu organ Yaprak Yaprak Yaprak Meyve Meyve Çiçek Tohum Gövde Gövde Gövde Rizom Kök Örnek Folia Menthae F. . . gıdaların lezzetini artırmak için kullanılan doğal bitki ürünleri veya karışımlarıdır. pomat veya rezinoitten elde edilen karakteristik kokulu ürünlerdir. Coniferae. Umbelliferae ve Graminae familyalarında yaygındırlar.Piperis nigri Flos Rosae Semen sinapsis Cortex cinnamomi Eucalyptus macarthuri Cortex camphora Rhizoma Filicis Radix valerianae Bulunduğu yer Salgı tüyü Salgı hücresi Salgı cebi Salgı kanalı Salgı hücresi Hücre içinde Doku içinde Salgı kanalında Gövde kabuklarında Odun kısmında reçine ile beraber ç salgı tüyü Hücre içinde -Görevleri 1. 3. 6 .Baharat: koku ve aroma vermek.2 Yayılışları. . Rutaceae.

asitlik. Karanfil tomurcukları ise istisnadır ve yaklaşık %15 oranında uy taşır. Suda çözünmezler.4 Kimyasal yapıları Uylar kompleks ve değişken 2 farklı biyogenetik gruptan oluşan maddeler karışımıdırlar. 3. 2.0 arasındadır. Suyla bekletildiğinde taşıdığı bazı maddeler suya geçerek eczacılıkta önemli olan aromatik suları (=Aqua) meydana getirirler.Caryophylli. sabunlaşma. 6. O. lk elde edilirken tamamı renksizdir. Nadiren yoğunluğu sudan ağır(1.8 –1.1 Terpenoitler Uçucu yağlar en çok uçucu terpenleri başka bir deyişle molekül ağırlığı çok yüksek olmayan mono ve seski terpenleri taşır. Genellikle %1’den az elde edilirler. Nadiren oda sıcaklığında katı haldedir(O. Nadiren kırmızı (O. 3. 3-karen.5) uçucu yağlara rastlanır. Bunlar terpenoit ve daha az yaygın olan fenilpropandan türeyen aromatik yapılardır.3 Fiziksel özellikleri 1. -Uçucu yağlarda bulunan monoterpenlerin yapılarına örnekler Örnek Monoterpen Halka sayısı yapısı Monoterpen Asiklik Mirsen.4. osimen mirsen osimen Hidrokarbon (uy’da daima bulunurlar) Monosiklik α ve γ Terpinen. (O.0-1. Yoğunlukları genellikle 0. kamfen. p-simen α-terpinen p-simen β-terpinen Bisiklik Pinenler.Cinnamomi. 7. Alkol ilave edildiğinde tüm uçucu yağların donma noktası düşer. Genelde soluk sarı veya sarı renklidirler. 3. kırılma gibi indisleri yağa ait farklılıklar gösterir. yoğunluğu. Doğal olarak elde edilen yağların hepsi optikçe aktiftir ve değerleri spesifiktir.3. Tamamı özel kokuludur. sabinen α-pinen β−pinen sabinen 3-karen kamfen 7 . 4. Bekledikçe kromofor grupları oluşur ve renk şiddeti artar.Caryophylli) veya mavidir(O. laveten her uyın alkoldeki çözünürlüğü.Chamomillae).Anisi). suyla karışmazlar ancak sürüklenirler. O. Sassafras) 5.

sitronellol OH sitronellol linalol Alkol Mentol. sitronellal CHO sitronellal Asiklik Tageton O tageton O Keton Monosiklik Menton. pulegon karvon Bisiklik Kafur. tuyon Linalil asetat. neral. karvon. terpinil asetat zobornil asetat O tuyon Asiklik Ester Monosiklik Bisiklik 8 . fenkol borneol Aldehit Asiklik Geranial. 1-terpinen-4-ol Monosiklik OH OH mentol terpineol OH Bisiklik Borneol. fenkon. terpineol. sitronellil asetat Mentil.CH2OH geraniol CH2OH Asiklik Geraniol. linalol.

Eter Sineol(=ökaliptol) O 1. β-ironlar ve safron β-siklositral’den hareketle elde edilmiş önemli etken maddelerdir. Hidrokarbonlar. -Siklositral yapılarına örnekler O O H β−iron safranal Uçucu yağlarda bulunan seskiterpenlerin yapıları monoterpenlere benzer. Safran hidroliz sonucu safranala dönüşür. 9 . karvakrol OH timol karvakrol Monoterpenlede biyosentez sonucu veya sitralden halka kapanması sonucu oluşabilen siklositral yapısı da önemli bir iskelettir. alkoller ve ketonlar en çok bilinen yapılardır. α.8-sineol Peroksit Askaridol O O askaridol OH Fenol Timol.

4. β−karyofilen.-uçucu yağlarda bulunan seskiterpen yapılarına örnekler Seskiterpen yapısı Örnek H Hidrokarbon β−bizabolen. β-vetivon nootkaton Aldehit Ester Sinelsallar OCOCH3 Sedril asetat sedril asetat 3. Yüksek ısıya bırakılmış ürünler de azot veya kükürt taşıyan ürünler meydana gelir. 3. alkoller. asiklik eterler ve laktonlar elde edilir. asitler. aldehitler. Eğer materyal buhar distilasyonu ile tüketilirse hidrokarbonlar. longifolen β−bizabolen Alkol Seskiterpen Farnesol. karotol.ve propenilfenol şeklinde yaygındır. 10 . patçouli alkolü OH farnesol O Keton Nootkaton. cis-longipinan2.3 Farklı kaynaklı bileşikler Uçucu yağlar elde etme yöntemlerine bağlı olarak düşük molekül ağırlıklı çeşitli alifatik bileşikleri taşırlar. βsantalol.2 Aromatik yapılar Uçucu yağlarda bulunan fenilpropanoitler (C6-C3) çoğunlukla allil.7-dion.4.

3. Timol. (-)menton miktarındaki düşme (-)mentol ve (+)neomentol seviyesinde düşmeye neden olur. Ayrıca uzun süreli kaynama ile ortam asidik olur ve sabinen. büyümeleri sırasında taşıdıkları maddeler değişkenlik gösterir. sabinen hidrat. esterlerin hidrolizi hızlanabilir. 3. terpinen. ortamın pH’sı. 11 . türlerinde de kemotipler söz konusudur. sineol. Isının uzun süre tatbik edilmesi sonucu ise düşük polariteye sahip maddeler değişikliğe uğrarlar.5.3 Vejetatif siklusun etkileri Bitkilerin. Thymbra. Karvakrol.2 Kemotiplerin oluşumu Örneğin Thymus vulgaris’in morfolojik olarak homojen ve dayanıklı bir karyotip olmasına karşın değişik kemotipleri vardır. Bir başka örnekte ise.3.5 Uçucu yağlarda değişkenlik faktörleri 3. Tersi durumda ise(soğuk geceler) mentol oluşumu artar. oksidasyonlar ve benzeri reaksiyonlar meydana gelebilir. 3. rasemizasyonlar. Nanede uzun gün ve ılık geceler yağ verimini ve mentofuran miktarını artırır.5 Elde etme yönteminin etkisi Distilasyon sırasında süre. t-4-tuaynol. izomerizasyonlar. α. Bu kemotipler birbirlerinden taşıdıkları ana bileşene göre ayrılırlar. güneyde yetişen Laurus nobilis de kuzeyde yetişenlere göre yağ verimi daha yüksektir. ayrıca yeni yapılanmalar.5. Kullanılan cihaz ve yöntem de önemlidir. Origanum vs. Bunun sonucu. α-terpineol. Taşıdıkları ana bileşene göre bunlar.5. tipleri olarak sıralanabilirler.1 Ticari ismi Kekik veya kekik yağı uluslar arası piyasada spanyol. Lamiaceae familyasındaki salgı tüyleri) bulunan yağlar direkt olarak etkilenir.pinen terpinen-4-ol.5. bağıl nem. terpinolen vb. Satureja. Geraniol. Meksika. Buna karşın derin bölgelerde depolanan yağ daha dayanıklı kalır. terpinolen ve α-terpineole döner. (-)mentol seviyesi artarken (+)neomentol suda çözünen türevine[(-)neomentol glukoziti] dönüşür.4 Çevresel faktörlerin etkisi Sıcaklık. Mentha piperita’da vejetatif siklus sırasında.5. Kültür çalışmaları ile de verim ve kalite üzerinde değişiklikler görülür. Linalol. sıcaklık ve kullanılan aletin şekli değişikliklere neden olmaktadır. 3. Thymus türlerinden başka. Yunan veya Türk olarak isimlendirilir. gün ışığının toplam süresi ve rüzgar ile özellikle yüzeyel histolojik saklama organlarında (ör.

1 Uçucu yağlar 3.3. 6. 3. etilen glikol gibi organik solvanlar kullanılarak yapılan distilasyondur. Sıkma yöntemi:en ilkel yöntemdir. Mezokarp süngerle sıkılır. iv. ii. 2. Hidrodifüzyon: yöntem buhar distilasyonuna benzer. Isı tatbik edilerek distilasyon yapılır. 1. iii. Katı atıklardan kurtulduktan sonra. Eküel yöntem: ucu çivili fıçılarda meyve hafifçe yukarıdan bastırılarak gezdirilir ve salgı cepleri patlatılır. 5. Yağın özelliklerine ve bulunduğu salgı organına göre materyal işlemden önce ya parçalanır veya toz edilir.1.1 Distilasyon En çok kullanılan yöntemdir. 3.6. Taze toplanan ve yağı yaprakta olduğu gibi yüzeyde taşıyan materyaller için kullanılır. Anizoterm distilasyon: materyalin bulunduğu kap ile ürünün elde edildiği kap arasında sıcaklık farkı olan distilasyondur. Uçucu yağı taşıyan sünger bir kovaya sıkılır. Solvanlı distilasyon: solvan ilave edilerek yapılan distilasyondur. Kuru distilasyon: direkt olarak materyalin ısıtılması ile yapılan distilasyondur. Salgı ceplerinin sıkarak patlatılmasına dayanır.6 Elde edilişleri 3.2 Mekanik yol (Citrus kabuklarının sıkılması) Kabuk parçalanır ve fiziksel bir işlemle parçalanmış salgı kanallarındaki maddeler elde edilir. Kimi türleri vardır. 2. Patlatılan salgı ceplerinden akan sıvı sünger tarafından emilir. 12 . Su distilasyonu(basit buhar distilasyonu): materyal ve su aynı kapta bulunur. Farkı aşırı ısınmış buharın materyal üzerine üstten düşük basınç ile gönderilmesidir. Buhar distilasyonu(doymuş buhar distilasyonu): aşırı sıcak buhar materyal içinde geçirilerek yapılan distilasyondur.1. uçucu yağ sudan santrifüj ile ayrılır.6. Isı ile yapısı bozunan yağlar ve uçucu yağı derin dokularda taşıyan materyallere uygulanır. 1. Sünger yöntemi: meyve ortadan ikiye kesilir. Lipofil distilasyon: sürükleyici aseton. 3. zoterm distilasyon: materyalin bulunduğu kap ile ürünün elde edildiği kap arasında sıcaklık farkı olmayan distilasyondur. Klasik işlem su içindeki meyvenin yüzeyine güç uygulanmaya dayanır. Su buharı distilasyonu: kurutulmuş materyal su ile masere edilir. Başka yerde bulunan buhar jeneratöründen getirilen aşırı ısınmış buhar ıslak materyal içinden geçirilir.6. Kullanılan yöntemler şunlardır. Kurutulmuş materyaller ve kaynatılmakla yapısı bozulmayan uçucu yağlarda kullanılır. 4. Lipofob distilasyon(hidrodistilasyon): su ile yapılan distilasyonu i.

Uçucu yağın tayinin de TK kullanılır. sabunlaşma. Değişik fonksiyonel gruplarına göre farklı bozunma ürünleri ve suda çözünen türevleri hazırlanır ve uçucu yağdan preparatif ayırma işlemleri yapılır.7 Uçucu yağlarda ve uy taşıyan droglarda kalite kontrolü ve analizler En önemli tayin uçucu yağ miktar tayinidir. Taze materyale uygulanır. fiziksel ölçümler(optik çevirme. şlem görmüş uçucu yağ konsantre uçucu yağ olarak tanımlanır. Uçucu yağın içerdiği su miktarını saptamada benzen. Bunun yanı sıra eczacılıkta kullanılabilmesi için uçucu yağların nötralleştirilmesi. Önceleri dekafeinsiz kahve. 3) Süper kritik gazlarla tüketme: süper kritik bir gazla tüketme işleminde en çok karbondioksit gazı kullanılır. Kolay bulunur ve ortamdan kolayca uzaklaştırılabilir olması. Tercih edilme nedeni. 13 . renginin giderilmesi. Genellikle yağ ve lipit kullanılarak yapılar.2 Uçucu yağ bileşenlerinin izolasyonları ve yapıları üzerinde çalışmalar Uygulanan işlemler içinde en yaygın kullanılan yöntem. 3.3.6. taşıdığı toksik ve kötü kokulu maddelerden temizlenmesi. Bunun dışında gaz kromotografisi de kullanılır. iki kez distilasyon sonucu elde edilen yağa bidistile ve çeşitli yöntemlerle rektifikasyon sonucu elde edilen yağa rektifiye uçucu yağ denir. Petrol eteri.3 Yağda yapılan son işlemler Elde edilen uçucu yağın dayanıklılığını artırmak için içerdiği su ultra santrifüjlerle uzaklaştırılmalıdır. Sıcak tatbiki ile eritilen lipit içerisine materyal daldırılarak bekletilir. kokusuz baharat eldesinde kullanılmıştır. uçucu yağın fraksiyonlu distilasyona tabi tutulması daha sonra bozunma ürünleri üzerinden izolasyonlarıdır. ksilen gibi azeotropik ajanlar kullanılır. Dijestiyon yönteminde ise tek fark ısı kullanılmasıdır. hekzan. 3. Bu tayin dışında gravimetrik. 3. Likens-Nikerson adı verilen cihaz kullanılarak yapılır. Anfloraj yönteminde difüzyon işlemi uygulanmaktadır ve elde edilen ürün absolü olarak bilinir. volumetrik ve mikroskobik yöntem de kullanılır. 2) Anizoterm tüketme: Materyal kaynama noktası düşük. Bu amaçla seçici tüketme yöntemi kullanılır. Seçiciliğinin geniş olmasıdır. etken madde miktarının artırılması gerekir. Yanıcı ve toksik olmaması. nikotinsiz sigara.6. ester. 3.2. propan veya sıvı bütan en çok kullanılan çözücülerdir. Çözücü seçimi çok önemlidir. Doğal ve kimyasal olarak inert olması.1 Tüketme 1) zoterm tüketme: Materyal ile ürünün bulunduğu ortam arasında ısı farkı olmayan distilasyon ve tüketmedir. Bu tayin solvan tüketmesi ve distilasyonu aynı anda gerçekleştirilerek yapılır.2 Konkret ve rezinoitler 3. kırılma indisi) ve çeşitli indeks (asitlik. sürüklenme özelliği olan çözücülerle tüketilir. asetil indeks) tayinleridir. şlem sonucu elde edilen yağa deterpene.7.7.6. Deterpenasyon uçucu yağın kolayca reçineleşebilen terpenik hidrokarbonlarından uzaklaştırılmasıdır.1 Uçucu yağların kalite kontrolü Klasik olarak tanımlanan bu tayinler alkolde çözünürlük.

3.Anisi halk arasında spazm çözücü olarak dahilen kullanılmaktadır. 3. O.. Karbonil gruplar sodyum hidrojen sülfit veya Girard reaktifi ile ayrılabilirler. Lavandula.7. 5. Melisa officinalis. • Tahriş edici özellikler: Terebenti gibi ürünler haricen kullanıldığı takdirde kılcal kan akışında hızlanma. Sitral. Yüksek dozda kafur. eterler ve hidrokarbonlardır.8 Uçucu yağların farmakolojik özellikleri Çoğunlukla bir uçucu yağın aktivitesi ile yağın elde edildiği bitkinin etkisi birbirlerine karıştırılmaktadır. Rosamarinus officinalis. 3. Sıklıkla gastrik salgılamayı artırırlar ve “digestif” ve “stomaşik” etki gösterirler. 14 . Mentha spazmolitik. • Spazmolitik ve sedatif etki: GIS spazmlarını azaltıcı ve baskılayıcı etkilidir. Bu ketonlar epileptik ve tetani benzeri tablolar çizilmesine ve psişik ve duyusal bozuklukların ortaya çıkmasına neden olurlar.Menthae Kalsiyumun hücrelere girişini engelleyerek spazmolitik etki gösterir. 4. Eucalyptus. Asitler.7.2. Pinus yağları ve O. 2. Linalol ve Timol gibi bileşikler fenolden daha antiseptiktir.3.9 Uçucu yağların toksisitesi Yüksek dozda yutulduğunda özellikle tuyon ve pinokamfon taşıyan uçucu yağların akut toksisiteleri bilinmektedir.2. yöresel kızarma. Angelica. mentol. yüksek performanslı sıvı kromotografisi.2 Türev hazırlama 1. Bazı uçucu yağlar mantarlara ve mayalara karşı da etkilidir. Thymus. sıvı kolon kromotografisi. Uçucu yağların ayrım ve analizinde fraksiyonlu distilasyon. Mentha piperita. gaz kromotografisi. yanma hissi ve bazı durumlarda hafif lokal anestezik etki ortaya çıkarırlar. vs. Primer ve sekonder alkoller ftalik asit esterleri halinde izole edilebilirler. Kimi uçucu yağlarda saptanan aktiviteler şöyle sıralanabilir. 3. Çeşitli psikosomatik problemlerde etkilidirler. Hemen hemen hepsi koruyucu olarak kullanılır. Bu maddeler fraksiyonlu distilasyon gibi fiziksel özelliklerinde dayanarak ayrılır. bitkinin infüzyonu antispazmodik ve koleritik etki gösterir.1 Elde etme Uçucu yağlardan taşıdıkları etken maddelerin elde edilmesinde em çok kullanılan yöntem yağa soğuk tatbik edilerek etken maddenin çöktürülmesi ve çöken maddenin daha sonra santrifüjlenerek ayrılmasıdır.Niaouli gibi yağlar mukozadaki hücreleri stimüle ederler ve bronşlardaki epitelin hareketliliğinin artmasına neden olurlar(ekspektoran). Örneğin O. Ester ve laktonlar hidroliz edilir ve elde edilen asitler alkali tuzlar halinde ayrılabilir. Kalan karışım ise tersiyer alkoller. Eugenia. fenoller ve oldukça nadir görülen bazlar suda çözünen tuzlarının oluşturulması ile ayrılabilirler. Eucalyptus. damla sayıcı-Current kromotografisi ve döner bölmeli sayıcı-Current kromotografisi yöntemleri kullanılmaktadır. Ocimum. • Antiseptik aktivite: Genellikle antibiyotiklere karşı rezistan suşlara karşı antiseptik etkilidirler. Geraniol. Örneğin Rosmarinus uçucu yağı antimikrobiyal özellik gösterirken.. Matricaria. O. Eugenia . sineol ve anetol gibi pek çok monoterpen toksiktir. ince tabaka kromotografisi. Melisa.Menthae -200C’de bekletildiğinde mentol çökerek ayrılır.

şekerli ve unlu mamuller. Bu koşullar sağlanmadığı takdirde. absolü ve diğer rezinoitlerin başlıca kullanım alanıdır. peroksidasyon ve keton/alkole dönüşme hidrokarbonlar.1 ℵ ℵ ℵ ℵ ℵ Eczacılık S. 2. 3.3. O. 3. 3. 3. özellikle “rahatlatıcı” ve “gevşetici” banyolarda uçucu yağların yer almaları halince terpenik bileşiklerin deriden emilim riski nedeniyle dikkat edilmelidir.10 Uçucu yağ taşıyan drogların kullanılışı 3. çorbalar. gibi gıda teknolojisinin pek çok alanında önemli bir yeri vardır. 4. Ayrıca antioksidan da kullanılabilir.Chenopodii (=askridol’dan kaynaklı) antihelmentik O.Citronellae böcek uzaklaştırıcı Bunların dışında.11 Saklanması Küçük alüminyum. 5. oksidatif parçalanma propenilfenoller.Sinapsis romatizmal tedavide yakıların terkibine irritan olarak girer. Örneğin Defne yağı donmuş gıdalara koruyucu olarak konur. 15 .Chamomillae antienflamatuar O. gibi bozunmalar meydana gelir.2 Parfümeri Parfümeri. kozmetolojide. konkret. hijyen ürünlerinin hazırlanmasında ve aromaterapide de kullanılmaktadır. laç ve hijyen ürünleri arasındaki sınırda olan banyo ürünlerinde.3 Gıda teknolojisi Donmuş ürünler yanında. uçucu yağlar.10. et ürünleri. alkolsüz ürünler.10. süt. paslanmaz çelik veya renkli cam kapaklı şişelerde ağzına kadar doldurulmuş ve sıkıca kapatılmış halde düşük sıcaklıkta ve inert azot gazı altında saklanarak bozunmaları sınırlandırılır. 1.10. fotoizomerizasyon anetol. fotosiklizasyon sitraller. sos. termoizomerizasyon sitraller.

12 Uçucu yağ taşıyan başlıca droglar 3.Estragol ise östrojen benzeri etki göster.hybrida(=L.3.latifolia Aspik lavantası: Sineol ve kafur yönünden zengin bir uçucu yağ taşır. Sedatif vs. L. sitronellal] *Özellikle zmir’de aktar “hakiki melisa otu” adıyla Lippia citriodora(verbenaceae)’ nın yapraklarını satarlar. Nörotoksik(=Epilepsi benzeri etki). Linalol ve linalil asetat daha az oranda bulunur.* Türkçesi Lavanta türleri Familya Lamiaceae Drog Çiçek Etken madde Kullanılış Linalol. Avrupalılar baharat olarak kullanıyor. aldehitler Antiviral(uçuk ted.x intermedia Emerice x Loisel) yukarıdaki iki türün hibritleridir ve uy elde edilmesinde kullanılırlar. [=sitraller(=geranial antitiroit. melisa yaprakları gibi(içerdiği sitral’den dolayı) limon kokar. Esansına ise “Verven Esansı” denir.officinalis) Hakiki lavanta: Uçucu yağı(=lavanta esansı) antimikrobiyal ve sedatif etkilidir. Linalol kaynağı olarak değil. Onun için aspik esansı lavanta esansı kadar değerli değildir. Thymus. UY’ı iki yağın bileşimi arasında bir yapı gösterir.6 linalol Her iki türde Kayra bölgesinde(=Marmara ve Batı Anadolu)yaygındır. %4 sineol ℵ L. Çok nadir görülen bazı durumlarda uykusuzluğa karşı kullanılanlarda vardır Lavandula. Ocimum. ℵ L. Türkiye’de iki lavanta türü yetişmektedir.cariensis %30 kafur. 3. %18 fenkon. kafur kaynağı olarak yararlanılır vede her ikisi de antiseptik olarak kullanılmıştır. Bu yapraklar ezildiğinde. 16 . linalil asetat Antimikrobiyal.stoechas %23 kafur. Melissa Bitki Ocimum basilicum Türkçesi Familya Drog Etken madde Estragol(=metil kavikol) Kullanılış Yapraklar dijestif etkili. 1. Lavandenler L. *Üç çeşit lavanta vardır. Çiçekleri ise haricen antiseptik ve sikatrizan olarak kullanılmaktadır. Bu droglar için kabul edilen belli başlı endikasyonlar. Lavandula angustifloia(=L. %0. Lokal olarak burun tıkanıklığında kull. Sedatif. Fesleğen Lamiaceae Yaprak Hyssopus officinalis Lamiaceae Yaprak Pinokamfon Bitki Lavandula sp. Bitki Melissa officinalis* Türkçe Oğul otu Familya Lamiaceae Drog Yaprak Kullanılış Etken madde Monoterpen Antimikrobiyal. 2. + neral). basit sindirim sistemi rahatsızlıkları ile dermatoloji ve hijyendeki lokal kullanımlarıdır.de).12.1 Uçucu yağ taşıyan LAM ACEAE drogları Bir çoğu baharat olarak bilinen bitkilerdir Origanum. Bu bitkide verbenon adı verilen bisiklik bir ketonda bulunmaktadır. Bu türlerde keton miktarı çok yüksektir. Linalol ve linalil asetat taşımasından dolayı parfümeri ve kozmetikte kullanılır.

*Mentha piperita. Türkiye’de 70 kadar Salvia türü vardır.lavandulifolia: Uçucu yağının bileşimi çok farklıdır. 1. Pulegon adında monosiklik yapıda keton taşır. Parfüm endüstrisinde ve diğer terpenlerin başlangıç maddesi olan sklerol taşır. Taşıdığı mentol %44’den az olmamalıdır. drog fonksiyonel dispepsinin semptomatik tedavisinde. M. piperascens’ten elde edilir.pulegium(=yarpuz) Mentol içermemesine rağmen Anadolu’da halk arasında nane yağı olarak aynı amaçla kullanılmaktadır. Türkiye’de doğal olarak yetişen Mentha türleri şunlardır. kusmayı ve bulantıyı kesmek için kullanılır. Bu türler mentol taşımazlar. M. S. Antiseptiktir ve parfümeride de kullanılır. S. parfüm.piperita var. Bunun dışında yarı sentez yoluyla. borneol. RENKS ZD R(ss). 3. Uçucu yağ %’sini artırmak için değişik varyetelerin kültürü yapılır: 1. kafur. officinalis form rubescens(=mitçam nanesi)EN ÖNEML varyetedir.rotundifolia Kültürü yapılır nane olarak satılır. sylvestris form rubescens OLEUM MENTHAE(=NANE YAĞI): M. Bunların dışında Salvia triloba(=S. SPEARM NT O L: M.kull. tütün. S. 4. antispazmodik. Mentol taşımaz piperiton ve piperitenon taşır.cardiaca’dan elde edilir. Mentol taşımaz piperiton ve piperitenon taşır. 2. M.arvensis(=Japon nanesi)in iki varyetesinden.spicata ve M. Salvia officinalis 2. sineol Adaçayı Salvia sp* Lamiaceae türleri Kullanılış Antioksidan.piperita’nın çiçekli dal uçları ve yapraklarında su buharı distilayonu ile elde edilir.piperita var. var. Bu yüzden su nanesi kullanılmaz. 17 .fruticosa) uçucu yağı esas olarak sineol. officinalis form palescens(=beyaz nane) 3. şekerleme ve sakız üretiminde kullanımı vardır. antiseptik. CORNM NT O L: Mentha arvensis’in mentolü uzaklaştırılmış uçucu yağıdır. Kullanılışı aynıdır ilaveten hafif yaralanmalarda kullanılır. Mitçam esansı eldesinde kullanılır.cryphantha ise Tapir adıyla bilinir ve Orta Anadolu’da oldukça yaygındır. 2. 3. Kafur ve sineol taşır. M.longifolia Kültürü yapılır nane olarak satılır. Üç tip adaçayı vardır.aquatica(=su nanesi) Toksik bir bileşik olan mentofuran taşır. MENTOL(TF): Doğal mentol M. çki. M. glabra ve var. Mentha aquatica(=su nanesi) ve Mentha spica’nın hibritidir. konsantre şurup.Bu keton uygun şartlar altında kolaylıkla mentole dönüşmesi bakımından önemlidir.Bitki Mentha x piperita* Türkçe Familya Drog Etken madde Nane Lamiaceae Yaprak Mentol Kullanılış UY Spazmolitik(Ca’un girişini azaltarak). oral hijyen sağlamak için vs. Beyinde hisopatolojik değişikliklere neden olur. M.pulegium’dan elde edilir. Bitki Türkçe Familya Drog Yaprak Etken madde Tuyon(=monoterpen keton). borneol. yollarla elde edilir. Toplam mentol oranı %60-65 arasındadır. Geranil asetat’tan dolayı “gül” gibi kokar. M. GIS rahatsızlıklarında kull. terineol ve tuyon taşır. kafur. Türkiye’de yetişen Salvia triloba’nın uçucu yağı %50 sineol taşır. PENNYROYAL O L:M. pulegonun çifte redüksiyonuyla vb. %55-67 oranında karvon içerir ve karvon kaynağı olarak kullanılır. Kokusu en hoş olan uçucu yağdır.sclarea: Linalol ve linalil asetat taşır. soda. Eczacılıkta mide ağrılarını yatıştırmak. Sineol ve Geranil asetat taşır.piperita var.GIS rahatsızlıklarında kullanılır. 1. Neredeyse hiç tuyon taşımaz.

Tür Karvakrol % Timol % 1. Lamiaceae officinalis kuş dili Kullanılış Hepatositler üzerinde koruyucu. sineol ve αpinen Rosmarinus Biberiye. Bu bitkilerden ilk akla gelen Origanum türleridir. kültürü de yapılmamaktadır. Origanum dubium 64 36 3.Bitki Türkçe Familya Drog Çiçekli dallar Etken madde Kafur. 18 . Ayak banyosu yapılıyor(Ahmet hoca yapıyormuş).tanaensis Türkiye’de Thymus vulgaris doğal olarak yetişmez. 4-tuyanol Timol ve karvakrol Emoliyan. kolagok ve koleritik. spazmolitik. Buna karşılık Türkiye’de keik adı verilen ve kekik yağı elde edilen başka bazı bitkiler yetişmektedir.de montana Ayrıca sitral taşıyan ve limon kokulu kekik olarak bilinen Thymus sipyleus ve linalol ve linalol asetat taşıyan Thymus argeus’da Türkiye’de yetişen diğer kekik türleridir. karvakrol Drog Bitki Türkçe Familya Thymus serpyllum Yabani Çiçekli ssp.si terpineol. toprak Lamiaceae keklik üstü otu kısım Kullanılış Etken madde 1-terpinen-4-ol.si. kaşıntı giderici ve baharat olarak kull. Origanum smyrneum 69 31 (= zmir kekiği) Bu üç türün dışında Bitki Origanum majorana Origanum vulgare Türkçe Familya Drog Mercan Yaprak Lamiaceae köşk ve çiçek Güvey Çiçekli otu. Satureja Antiseptik. thymus zygis Türkçe Kekik Familya Lamiaceae Drog Yaprak ve çiçek Etken madde Fenoller timol ve karvakrol(terpen değil) Etken madde Fenoller timol. antispazmodik. Bitki Thymus vulgaris. infeksiyöz Timol ve karvakrol Lamiaceae hastalıkların ted. GIS rhtszlarının semptomatik ted. Origanum heracleoticum 84 16 (= stanbul kekiği) 2. antioksidan.Fonksiyonel dispepsinin semptomatik ted.serpylum Lamiaceae kekik dal uçları ve ssp. antifungal. antiseptik Kullanılış Antiseptik. Kullanılış Antibakteriyel. α.

Yüksek dozda baş ağrısı. limonen Cumminum cyminum uçucu yağı kumin aldehit taşır.de Stomaşik Karminatif. Fakat Z-izomerinin(=cis) ki daha yüksektir. Oleum anisi. ışık karşısında bekletildiğinde ayrıca anizaldehitlerin kondenzasyonuyla anizoin adlı maddeyi verir. iştah açar.3.religiosum) neoanisatin Fructus Antispazmodik. Bu türlerin yanında Türkiye’de Pimpinella anisetum da yetişmektedir. Anason Apiaceae E-anetol anisum (=meyv aromatizan e) Anetol toksik etkili fakat bu etkisi pek kuvvetli olmayan bir maddedir. F. Bu ise taşıdığı alkaloitlerden kaynaklı zehirli bir bitkidir. Illicium verum Illiciaceae Meyve E-anetol karminatif anasonu Illicicum Seskiterpen Konvulsif anisatum Illiciaceae Meyve laktonlar anisatin. öfori verir. 19 . Düşük dozlarda solunum ve dolaşımı hızlandırır. vulgare(kültür rezenesi). Anason yağı ışıkta bekletilirse 2 mol anetol kondanse olarak dianetol adı verilen bir bileşik oluşur. Pimpinella anisi karminatif. (=I.12. fakat bu ürünlerin toksisitelerinin kullanılan alkol miktarına bağlı olduğu da bilinmektedir. Türkiye’de kefe kimyonu adı ile bilinen Laser trilobum meyveleri ise limonen ve peril aldehit taşır. Kullanılış Bitki Türkçe Familya Drog Etken madde Yıldız Antispazmodik. Bitki Foeniculum vulgare var. Anason yağı içinde polimerler oluşması yağın zehirliliğini artırır. Bazen anason meyveleri Conium maculatum(baldıran) meyveleri ile karıştırılmaktadır. stomaşik. dulce(tatlı rezene) Coriandrum sativum Carum carvi Türkçe Rezene türleri Kişniş Kimyon Familya Drog Etken madde Anetol Kullanılış Dijestif eliminasyon fonksiyonlarını artırmak ve içki end. katılaşma derecesini düşürür. Devamlı anason alanlarda anisizm adı verilen kronik bir entoksikasyon görülür. Bu madde stilbesterole benzemekte olup belirgin bir hormon aktivitesi vardır. Diüretik Apiaceae Meyve Apiaceae Meyve Linalol Karvon Fructus Apiaceae (=monoterpen carvi keton).2 Anason kokulu uçucu yağlar Bu grupta bulunan drogların hepsi fenilpropanoitlerce ve daha çok anetol bakımınından zengin bir uçucu yağ taşır. salgıları artırır. E-Anetol(=trans)’ün toksisitesi çok yüksek değildir. Anason kokulu alkollü içeceklerin çok fazla tüketilmesi tehlikelidir. görmede bulanıklık ve uyuşukluk ile kendini gösteren toksik belirtiler verir.vulgare var.

O. deride esmerleşmeler görülür.aurantii floris=Neroli esansı) Citrus aurantium var. Bunlar arasında en çok bilinen hesperidozittir. Işığa duyarlı kumarinler.Citri’de terpenik maddelerin fazla oranda bulunmasına karşılık. 2. Rutaceae familyasına dahil bir cinstir. Limon esansının kendine özgü kokusunu veren bu aldehitlerdir. soğutulunca çöken kumarin türevi bileşikler taşırlar. 1. Cymbopogon nardus(Graminae) bitkisinden elde edilen. Mekanik yolla elde edilen diğer Rutaceae uçucu yağları gibi. asıl kokuyu veren oksijenlenmiş türevlerin az miktarda olması.) bulunmaktadır. Bu bitki sitral elde etmek için kullanılır. Limonitlerden en fazla bulunan bileşik. gıda ve parfümeri sanayi tarafından tüketilir. 3. Kabukların hoş kokusu çok belirgin ve tadı acıdır.3. desil aldehit vs. Bu amaçla uçucu yağ etanolde çözülür. süzülür ve distillenir. Citrus yağları birkaç istisna dışında sıkma ile elde edilir. Pericarpium Aurantti Amara(=turunç kabuğu) Turunç meyvelerinin kabuğundan hazırlanan ekstreler bir çok ilaca koku vermek amacıyla ilave edilmektedir. Sitral’in koku verici olarak kullanımından başka Avitamini sentezinde başlangıç maddesi olarak da kullanımı vardır. Türkiye’de elde edilmez. güneş ışığına olan duyarlılığı artıran bir madde olduğundan. bergamia meyvelerinin taze perikarpından. bu uçucu yağı taşıyan losyonları kullananlarda. Bu uçucu yağ ile hazırlanan kokulu su Aua Aurantii Floris adı altında TF’de kayıtlıdır. ısı uygulamadan. “Sitronella” adı verilen ve %50 oranında sitronellal içeren uçucu yağ limon kokusu için kullanılır. Oleum neroli(O. neral ve sitronellal.3 Citrus uçucu yağları Citrus. Bu cinsin çeşitli türleri uçucu yağ taşır ve esas olarak bu yağ. limon esansında da soğukta çöken kumarin türevi bir madde bulunmaktadır sitropten. amara çiçeklerinden SU BUHARI D ST LASYONU ile elde edilen uçucu yağdır. Taşıdığı uçucu yağda %90 oranında limonen ve asıl etkili olan aldehitler(nonil aldehti. Oleum Bergamiae(bergamot esansı) Bu uçucu yağ. Bunun dışında Amerika’da yetişen Cymbopogon citratus’dan su buharı distilasyonuyla Lemon-grass adlı uçucu yağ %70-80 oranında sitral içerir. Uçucu yağ %1 kadar metil antranilat taşıdığından mavi bir floresans göstermektedir. psoriazis(sedef) ve vitiligo da faydalıdırlar. 20 . Oleum Citri (=limon esansı) Bu uçucu yağ Citrus limon perikarplarından elde edilir.12.citri özellikle kolonya yapımında kullanılır. Kabukta bulunan acı maddelerin bir grubu da triterpen yapısında maddelerdir ve limonitler adını alırlar. O. Furanokumarin. limonin’dir. Sitral genel adı verilen monoterpen aldehitleri taşır geranial. Perikarpta ayrıca flavanon heterozitleri bulunur. Koku verici olarak eczacılık sanayinde ve parfümeride kullanılır. Bu yağın %30’u linalol ve %7’si linalil asetattır.Bergamiae’de Bergapten bulunmaktadır ki bu madde furan halkası taşıyan 5-metoksi kumarin’dir. Uçucu yağın kokusunu veren maddeler arasında sitaralin oksidasyonla parçalanması sonucu oluşan metil heptenon da sayılabilir. O. 4. Rutaceae familyası meyvelerinden mekanik yolla elde edilen bütün uçucu yağlar. citrus aurantium ssp. Ticarette.Citri) hazırlanmasına yol açmıştır. mekanik yolla ekstre edilir. ticarette terpensiz limon esansının(Deterpene O.

bitkisinin petallerinden su buharı distilasyonu ile elde edilen bir uçucu yağdır. Kamazulen seskiterpen lakton olan matrisin’in dekompozisyon ürünüdür.dracunculus Estragol (=Tarhun) *nörotoksistesinin tuyondan ileri geldiği belirlenmiştir. Gül yağı. kamazulen* Kullanılış Antienflamtuar (kamazulen ve α-bisabololden kaynaklı).vulgaris.5 Diğer uçucu yağlar 3. tedavisi için digital vermişler. ran ve Fas’ta elde edilmektedir. Sıcakta maserasyon yoluyla yapılan tüketmede çözücü olarak genellikle benzol kullanılır. Gül konkretinden hareketle absolü hazırlanmaktadır. antifungal. kulağını kesmeye kalkmış. sonrada mefta olmuşmuş.12. 21 .alba uçucu yağ elde edilebilecek diğer türlerdir.5. 1.) 3. Türkiye’de 1000-1500 kg gül yağı ve 3000 kg kadar da konkret elde edilmektedir. Rosa centifolia. Artemisia A. (genel kültür: Bu likör entel içkisiymiş ve Van Gogh bunu fazla kaçırmış. alerjik kontakt dermatit Antihelmentik. nörotoksik* Mayıs Asteraceae papatyası *uçucu yağ kamazulenden dolayı mavi renklidir. Bulgaristan. antibakteriyel. elde edilmesinde yararlanılmaktadır. triginthipetale(şam gülü. Verimi artırmak için suya Tween20 yada Span20 katılır. gül yağı Rosa damascena var. Tüketme tamamlandıktan sonra çözücü vakumda yoğunlaştırılmakta ve kırmızı renkli.Gallica.vulgaris kafur. Çünkü taşıdığı uçucu yağın büyük bir kısmı suda eriyen maddelerden oluşmuştur. Elde edilen gül yağı.absinthium α ve β absinthium. gül suyu Aqua Rosae adını alır. A. Yaklaşık 4000kg gülden 1 kg yağ elde edilmektedir. Rosaceae). Türkiye. R. Gül petallerinden konkret de hazırlanmaktadır. Birinci ve ikinci distilasyonlar sonunda elde edilen uçucu yağlar birleştirilerek gül yağı elde edilir. Bu şekilde bidistilasyonla elde edilen yağa nce Gül Yağı adı verilir. sulu faz tekrar distillenir(bidistilasyon). Pelin Yaprak tuyon ve 2.12.4 Bitki Matricaria chamomilla. Güneş doğduktan sonra petallerdeki uy miktarı azalmaya başladığından sabahın erken saatlerinde toplanan çiçekler.1 Oleum Rosae. Antipiretik. Chamomilla racutica Asteraceae familyasının taşıdığı uçucu yağ drogları Türkçe Familya Drog Çiçek Etken madde Seskiterpenler. R. kinci distilasyondan sonra arta kalan sulu faz. A. fabrika veya imalathanelere getirilerek önce bir süre gölgede hidroliz için soldurmaya bırakılır.3. Sonra sepallerini ayırmaksızın su buharı distilasyonu uygulanır. gül kokulu konkret elde edilmektedir. A.dracunculus ve2) çiçek A. Bu nedenle de R. Florentin kabında toplanan distilat üzerinde ayrılan yağ başka bir kaba alındıktan sonra. Türkiye’de Isparta ve Burdur’da kültürü yapılan Rosa damascena var. soluk sarı renkli ve yoğunluğu sudan az olan bir uçucu yağdır. otu (1 Asteraceae A. şizontisit. Rosa centifolia daha fazla uçucu yağ taşımasına rağmen uçucu yağ elde etmek amacıyla kullanılmaz. borneol 3. pomat kıvamında. Centifolia’dan gülsuyu (=Aqua rosae).12. spazmolitik. antibakteriyel. triginthipetale’ Türkçe’de “Pembe Yağ Gülü” adı verilir.absinthium likörü fazla içildiğinde alkolizme benzer belirtiler gözlenir bu da absinthizm olarak adlandırılır.

roseum. %60-80 oranında Askaridol(monosiklik monoterpen)taşır. P. geraniol. Gül yağı koku verici ve koku fiksatörü olarak. Dijestif olarak kullanılır. öjenol içerir. Geğirmede ve midede gaz toplanmasında kullanılır. su buharı distilasyonu ile elde edilen bir uçucu yağdır.5.5. defne yağı Laurus nobislis’in (lauraceae) meyve(sabit) ve yapraklarından(uçucu). Absolü stearopten taşımaz. anthelmenticum’un (Chenopodiaceae) çiçekli ve meyveli dallarından.12. su buharı distilasyonu ile elde edilmektedir.1 Oleum lauri. özellikle kozmetoloji ve parfümeride kullanılır.graveolens yapraklarının su buharı distilasyonu ile elde edilen uçucu yağ.Gül yağı 24oC’nin altında soğukta bekletilince bir çökelek verir. Bağırsak parazitlerinden. Chenopodium ambrosioides var. Feniletil alkol suda çözünen bir madde olduğundan uy’da az bulunur. %20’sini de geraniol oluşturmaktadır. sardunya. Geranium-Rozat Esansı adı altında gül yağı yerine kullanılmaktadır. linalool. Hindistan’da yetişen Cymbopogon martini(Graminae)’den su buharı distilasyonu ile elde edilen bu uçucu yağın %75-95’i geranioldür. 22 . Gül yağında başlıca asiklik monoterpenler bulunmakta ve yağın %40-50’sini sitronellol. sitronellol ve az miktarda feniletil alkol taşımaktadır.odoratissimum. baharat olarak özellikle balık pişirmede kullanılır.12. Sineol. Ticarette yine gül yağı yerine satılmakta olan bir başka uçucu yağ da Palma-Rosa Esansı’dır. Bu çökeleğe Stearopten denir ve doymuş hidrokarbonları taşır. kenopod esansı Bu uçucu yağ. Geraniaceae) türlerinin ve başlıca P. Sıvı halde kalan kısma ise Elaopten adı verilir ve oksijenli terpenik bileşikleri içerir. yuvarlak ve kancalı kurtlara etkili olduğundan Antihelmentik olarak kullanılmaktadır. gülsuyunun başlıca maddesidir.2 Oleum Chenopodii. Ayrıca. 3. %65-75’i feniletil alkoldür. Bazı Pelargonium(ıtır. Bunun dışında aromatik bir madde olan feniletil alkol bulunur. P. 3.

kabuk. Tükürük. pankreas ve safra salgılarını artırıcı etkileri bulunmaktadır. burun damlası gibi ilaçların terkibine girer. Cinnamomum camphora Niaoli Kafur ağacı Uçucu Myrtaceae yağ (O. I. Kafur elde edildikten sonra kalan sulu kısım safrol içerir. rubefiyan.7 Baharatlarda “Tıbbi Bitki” midir? Baharatlar sadece gıda olarak değil. mineral maddeleri ve vitaminlerinden dolayı kullanılmaktadır. Bu nedenle hem ilaç hem de gıda koruyucusudurlar.12.serratifolia Azak eğeri Araceae Uçucu yağ β-asaron Rutaceae Limonen. kırmızı biber. menton. Bu uçucu yağ soğukta bekletilince kafur kristallenerek çöker. I. Böylece %2-3 oranında uçucu yağ elde edilir. Ayrıca çok sayıda baharat. soğan.crenulata. 23 . kolagog ve karminatif etkiler ve kötü ağız kokusu için kullanılırlar. β-iron Diş tozlarının içine konulmakta ve parfümeride fiksatör olarak kullanılmaktadır.12. Santral sinir sisteminde Sedatif etkiye neden olur. sentetik olarak kafur pinenden hareketle hazırlanır ve rasemiktir. B. Safrol sabun sanayinde. stomaşik. fenolik madde rutin Ökaliptol. Baharat olarak kök. filtrat fraksiyonlu distilasyon ile fraksiyonlarına ayrılır. Kafur elde etmek için 20-25 yaşlarındaki erişkin ağaçların odunu kesilip parçalandıktan sonra su buharı distilasyonu uygulanır. mide.6 Bitki Eucalyptus globulus Uçucu yağ içeren diğer droglar Türkçe Familya Drog Etken madde Ökaliptol (=1. meyve ve tohumları kurutulmuş veya taze olarak kullanılabilirler. Tuzsuz diyetlerde baharatlar kullanılabildiği gibi. nerolidol Kafur* Kullanılış Antiseptik. pulegon. Iris pallida. Süzülür. Kafurlu fraksiyon yeniden soğukta bekletilerek bir miktar daha kafur çöktürülür. B. kalp ve solunum analeptiği. antioksidan etkiye sahiptir. dekonjestan. diosfenol ve sülfür taşıyan Uçucu yağ bileşikler (=3okso-p-mentan-8tiyol) Üriner antiseptiği 3. yaprak. Bu nedenle. turp ve hardal gibi bahratlardan midedeki asiti artırması nedeniyle kaçınılmalıdır. ekspektoran.3. Acorus calamus Baromsa betulina.germaniaca.8-sineol). bazı diyetlerde ise sarımsak. ki ayrı evrede çöktürülmüş bulunan kafurlar birleştirilerek sublimasyon yoluyla temizlenir ve tablet yada dikdörtgen prizma halinde basılarak ticarete çıkarılır. pastil.niaoli) Lauraceae *kafur kamfan türevi bisiklik monoterpenik bir maddedir. Antiseptik Antiseptik. Doğal kafur dekstrojirdir. Ökaliptus Myrtaceae Yaprak Melaleuca spec. vanilin elde edilmesinde kullanılan bir maddedir. olarak şurup.florentina Süsen Iridaceae Rhizoma iridis (Menekşe kökü) menekşe gibi koktuğu için bu isim verilmiştir. herba. çiçek.

eter. alkolleri.Guajaci 4. monoterpenler(= zingiberen. Dorgun sulu ekstratı antiülser olarak kullanılmaktadır. kurkumen) gingeroller Küçük Hindistan Myrticaceae cevisi Meyve Curcuma domestica Köri Zingiberaceae Rizom Antienflamatuar. miristisin Nişasta. öjenol. rezenleri ve farklı kimyasal yapılı maddeleri içeren.1 Reçinelerin elde edilişleri 1.Jalapae 2. bitkiye yapılan yaralamalar sonucu elde edilen reçine asitleri. Kendiliğinden çıkanlar Sandrae Scammonium. pinen) öjenol. 24 . Gingerol kolagog ve hepatoprotektiftir. Alkol ile tüketilerek suda çöktürülenler R. izoöjenol. öjenol asetat. Kuru distilasyon Colophonium 3. sinnamil asetat Cinnamomum cassia Myristica fragrans Çim tarçını Lauraceae Kabuklar Sinnamil aldehit Hidrokarbon terpen(sabinen. Siklooksijenaz inhibitörü olarak platelet agregasyonunda etkilidir. 4 Reçineler Genellikle suda çözünmeyen etanol. Rh. Fosil resinalar toplanarak Dammar 5. 4. Antibakteriyel. bitkide salgı veya reçine kanallarında sıvı veya katı halde bulunan doğal maddelerdir. kurkuminoitler(= kurkumin) Seksiterpen hk (=Zingiberen. kloroform gibi organik solvanlarda tamamen veya kısmen çözünen. Oral hijyende de kullanılır. psikotropik Cinnamomum ceylanicum Seylan tarçını Lauraceae Sinnamilaldehit(b u madde ne fenoliktir nede terpendir.de kullanılır.). bir grup olarak Kabuklar düşünülebilir. GIS rahatsızlıklarında ve gıda end. Isı tatbiki ile R. antifungal. koleritik-kolagog Zingiber officinalis Zencefil Zingiberaceae Geleneksel olarak dispepside kullanılır. 3. kurkumen). Podophylii. βkaryofillen Platelet agregasyon inhibitörü olarak diş hekimliğinde kullanılır.Eugenia caryophyllus Karanfil Myrtaceae Uçucu yağ Öjenol.

nötral özellikli.2. Katı. Resina jalapae ve resina scammoniae ise diğer droglardır. amorf.4. Bitki sütünün katılaşması ile elde edilen uzun zincirli polimerlerdir. 4.2. Yapılarında bulunan reçine asitleri trisiklik diterpen asitlerdir pimarik veya abiyetik asit. Örneğin Coniferae familyasında Balsamum Canadense. sadece 45-600C arasında yumuşak olan katılaşmış süttür. (dammar 4. kumarik. ii. Palaquium gutta. Resina: rezin Glukoresina: glikorezin Laktoresina: laktorezin Oleoresina: oleorezin Oleogummirezin Balsamum: balsam 4. Önemli drogu: Gutta percha. Reçine alkolleri ise. Droglara göre isimlendirilirler dammar drogunda dammarezen gibi.2. 4. Rezenler. 2. herhangi bir reaksiyona girmeyen. alkolleri ve rezenlerin karışımıdır. Resina grubunun içinde yer alırlar. 25 . triterpen yapısındaki alkollerdir sitoresinol. Resinatannol olarak isimlendirilir ve hangi drogdan elde edildiyse o drogun adı ile bilinirler peru balsamından elde edilen Peru resinatannol’dür. 5.2 Reçineli maddeler 1. kuru kuruya ısıtılınca yumuşayarak eriyen. Parfümeride kullanımları önemlidir.oblongifolium(Sapotaceae) gövdelerinden elde edilen.2. uçucu özellikleri az olan alkoldeki çözünürlüğü çok olan maddelerdir. i. benzoresinol gibi.4 Oleoresina Yumuşak ve yarı sıvı bir yapıya sahip uçucu yağ ve reçine karışımlarıdır. Podofillotoksin rezinolleri önemlidir.2 Glikoresina Hidroliz edildiklerinde oz ve reçine asitleri veren bu grupta önemli droglar vardır. Özellikle Coniferae’de ve bazı dikotiledon familyalarda bulunur. P. suda çözünmeyen maddelerdir. Abies balsamae’den yaralama sonucu elde edilir.3 Laktoresina Kimyasal yapıları reçineye benzemeyen ancak elde etme yöntemleri benzeyen ürünlerdir. Triterpen yapısında olmayan ve yapıları kesin aydınlatılamamış alkollerdir. 3. sinnamik asitleri gibi organik asitlerle esterleşmiş halde bulunur. 4. 6. Resina podophylli Podohyllum peltatum rizomlarının alkolle tüketilmesi sonucu elde edilir.1 Resina Kimyasal olarak reçine asitleri. Benzoik. Gutta’dır. kimyasal yapıları kompleks. Diş hekimliğinde geçici dolgu yapımında kulanılır.

26 .4. gummirezinler Gummirezinler. Kağıt endüstrisi yoluyla: Kağıt hamuru elde edildikten sonra terebentin sülfat halinde ortamdan alınır. kiya ağaçlarının havada katılaşan reçinesidir. esrar otu. indica bitkilerinin çiçekli dal uçları drog olarak kullanılır. 4. deliryum zehirlenme belirtileridir. Pinenlerce zengin bir uçucu yap ve kolofan isimli bir rezini taşır. uçucu yağ. Abietik asit. sakız. Uçucu yağ ayrıldıktan sonra kalan reçine önem taşır. vulgaris.4.4 RES NA GUAJAC Guajacum officinalis reçinesidir. II. Uçucu yağ (O.1 TEREB NTH NA Türkiye’de Pinus brutia gövdesine yaralama sonucu. akan sıvı toplanır. 4. III.5 Oleogummiresina. kendir. Lentiscus var. Klasik yol:Gövdeye açılan yarıklardan reçinenin akışı beklenir veya akışı hızlandırmak için yaraya asit püskürtülür.2. Alışkanlık yapması. meyveler esrar yapımında kullanılır.4. aroma ve kimya sanayinde başlangıç maddelerini vermede ve uçucu yağ elde edilmesinde kullanılmaktadır. Temel yapı tetrahidrokannabinoldür.longifolia’dan da elde edilebilir. Anacardiaceae Pistacia lentiscus var. reçine ve zamktan oluşur. Oleogummirezinler. Analjezik ve anestezik etkilerinden yararlanılmaktadır. Uçucu yağ ayrıldıktan sonra kalan kısım gjakonik asit taşır. Uçucu yağ elde ettikten sonra kalan atık mastilik asit ve mastisin taşır. 4. Cannabinaceae Cannabis sativa var. akan reçinenin toplanmasıyla elde edilen oleorezindir. Bu ürünün reçine fraksiyonu triterpenlerden veya diterpenlerden oluşmuştur. P.nigra.4.2.2. Terebinthinae ekspektoran ve haricen rubefiyan olarak kullanılmıştır. latifolia ve P. Kuru distilasyon ile uçucu yağ alınır.palustris ve P. Parfüm.sylvestris.2. P. pimarik asit. Colophonium: Terebinthinae drogunun uçucu yağından kurtarılmış reçinesidir. Antiromatizmal olarak kullanılır. P. erken bunama. Elde etme 3 şekilde yapılabilir: I.pinaster.2. sativa veya var.3 MAST X.4. Ağaç endüstrisi yoluyla: Ağaç kesildiğinde parçalandıktan sonra organik solvanla tüketilerek elde edilir.Terebinthinae): Terebinthinae droğunun 180 derecee kuru distilasyona tabi tutulması sonucu rezinden (Clophonium) ayrılmaktadır. P. reçine ve zamktan oluşur. 4. var. Reçine alkolleri (rezinol) yönünden zengindir. Lifler kendir yapımında. sabietik asit gibi diterpen asitleri vardır. Uçucu yağ antiseptiktir. toplama kabında reçine toplanır.2 CANNAB S SAT VA.

şurupsu sıvı. Rezin(ferulatannol.TOLU FERUM.6. fabaceae Bileşiminde benzoik asit. bez yapıştırılarak beze emdirilir.5. enfekte dermatit.3 M RRA.2.2 MYROXYLON BALSAMUM . Dekante edilerek elde edilir. kaşıntı ve diğer basit yaralarda kullanılır. 4. Halk arasında sakinleştirici ve baharat olarak kullanılır. sinnamik asit ile sinnamein ve vanilin. Apiaceae Ferula asafoetida. ülser. Bu nedenle haricen kullanılır. lokal olarak ağız bölgesi hastalıklarında kullanılmıştır. reçine ise peru rezinotannol fraksiyonlarını taşır. Bezler daha sonra kaynar su ile tüketilir. pisliği) bitkilerinin toprak üstü kısımları kesilir. M. Balsam benzoik. ferulik asit). Çoğunlukla basit şurup veya ipeka şurubu ile kombine halde kullanılır. alkoler ve fenilpropan türevleri taşır. eritem. Burseraceae 4. Serbest uçucu bileşikleri ayrılır. Köklerden akan salgı alınır. Küçük yaraların tedavisinde. burun akıntısına karşı.2.2.2.6 Balsamum.frereana dan elde edilir. Benzoik ve sinnamik asit yapılarının varlığı ile karakteristiktir.1 OL BANUM. B.nartex(şeytan tersi. Çeşitli solunum yolları rahatsızlıklarında öksürüğün semptomatik tedavisinde kullanılır. peru balsamı. Balsam siyahımsı kahverengi. PERE RAE. Diallil bisülfit gib kükürtlü bileşiklerden dolayı kötü kokuludur.4. zamk ve uçucu yağ taşır. topik veya antiseptik uygulamalarda. Dahilen kullanılır.abyssinica. akut hemoroit ve diğer anal rahatsızlıklarda supozituvar olarak kullanılmıştır.5. Shimperi’den elde edilir.5. balzamlar Balsamlar bir çeşit doğal oleorezinlerdir. Burseraceae Boswellia carterii. Burseraceae Commiphora myrrha veya C. Esas kullanımı dermatolojiktir.2.4 ASAFOET DA. tolu balsamı.2. Tolu balsamı antiseptik ve ekspektorandır. Ağrı kaşıntı. zamk ve uçucu yağ taşır. 27 . Salgı ıslatılır. Lokal olarak. Kokusu furanoseskiterpenlerden ileri gelir. 4. Oral alındığında iritasyon yapar. C.6.2. kuvvetli vanilya kokuludur.5. mono ve seskiterpen laktonlar. Rezin. 4. 4. fabaceae Bu balsam gövdeye yapılan yaralanma gibi patolojik bir olay sonucu elde edilir. sinnamik asit ve uçucu benzil benzoat bulunur. yanık çatlak.1 MYROXYLON BALSAMUM VAR. Geleneksel olarak balsam yara iyi edici veya doku yenileyici olarak kullanılır. Diğer Commiphora türleri steroidal yapılar yönünden zengindir. 4. tolurezin. Reçine fraksiyonu. Antiparaziter ve antiseptiktir. Çözünmeyen balsam suda bekletilerek çökmesi sağlanır. F.2 OPPANAX.

styraciaceae Liquidambar styraciflua’dan elde edilmektedir aynı amaçlarla ve sinnamik asit elde edilişinde kullanılmaktadır.3 STORAX Türkiye’de Güney Anadolu’da yetişen Liquidambar orientalis(hamamelidaceae) ağaçlarını gövdelerine yapılan yaralamalar sonucu elde edilen balzamdır. sudadn ağır bir sıvıdır ve katran olarak isimlendirilir. juniperi oxycedrus.7 KATRAN Coniferae odunlarının distilasyona tabi tutulması sonucu elde edilen üründür.2. Deri hastalıkları(ekzema vb.2. Ayrıca sinnamik asit esterleri halinde deriyi UV ışınlarına karşı koruyucu preparatların içine girer.4. Sinnamik asit. Ardıç katranı. Abietik asit taşıyan pirorezinik asit içerir. su dolu kazanlarda kaynatılır. storezinol ve stiren taşır.4 STYRAX AMER CANUS.2. Artık seskiterpen ve fenol(gayakol. Veteriner hekimlikte ve çeşitli hijyen ürünlerinde kullanılır.2. Eczacılıkta Styrax liquidus rectificatum halinde sarı. krezol) taşır. sinnamik asit etil. Cupressus ve Juniperus odunlarının taşıdıkları uçucu yağ parfümeride kullanılır. Ortamdan gaz açığa çıkmasından sonra 2 fazlı bir sıvı kalır. Suyundan kurtarılan balsam koyu kahverenklidir. Çünkü kanserojen etkilidir.6. Alt faz ise yoğun.6. sumatra benzoini 4.) kremlerinin terkibine girer. Kıl torba veya delikli silindirle sıkılarak balsam suyla akarak temizlenir. Antiseptik olarak kronik bronşit ve ekzema tedavisinde kullanılmıştır. 4.6. C.8 P X.6. Parazitisit ve antiseptik etkileri bulunur. Pix liquida Pinus sylvestris’den elde edilir. haricen parazitisit ve antiseptik olarak kullanılır. Cupressaceae Uçucu yağ odunların distilasyonu sonucu elde edilir.2. Kabukları Cortex Thymiamitis adıyla bulunur ve tütsü olarak kullanılır. Kazınarak toplanır. yoğun bir çözelti halinde dahilen solunum yolları antiseptiği. siyah.6.6 STYRAX BENZO N VE STYRAX PARALLELONEURUS. siam benzoini 4. 28 . Cedrus atlantica.2. Kısa süreli kullanılmalıdır.6. 4.5 STYRAX TONK NENS S. benzil esterlerini. 4. Üst faz pirolinyo diye bilinir ve akıcı bir organik solvandır.deodora.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful