P. 1
Petek Kirislerin Davranislari Ve Tasarim Esaslari Behaviours of Castellated Beams and Desing Factors

Petek Kirislerin Davranislari Ve Tasarim Esaslari Behaviours of Castellated Beams and Desing Factors

|Views: 620|Likes:
Yayınlayan: Özer Karabulut

More info:

Published by: Özer Karabulut on Feb 16, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/12/2015

pdf

text

original

T.C.

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

PETEK KİRİŞLERİN DAVRANIŞLARI VE TASARIM ESASLARI

Tezi Hazırlayan Mustafa KALAYCIGİL

Tezi Yöneten Prof. Dr. Cemal EYYUBOV

İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi

Ocak 2007 KAYSERİ

ii

TEŞEKKÜR Çalışmalarım sırasında değerli bilgi ve yardımlarını esirgemeyen tez danışmanım sayın hocam Prof. Dr. Cemal EYYUBOV’a, yüksek lisans eğitimim süresince bana emeği geçen Erciyes Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünde görev yapan değerli hocalarıma teşekkür ederim. Hayatta desteklerini benden hiç esirgemeyen sevgili babam A. Galip KALAYCIGİL’e, sevgili annem İkbal KALAYCIGİL’e, her zaman benim yanımda olan hayatımı benimle paylaşan kıymetli eşim Gülşen KALAYCIGİL’e, tez süresince hiç bir emeğini benden esirgemeyen sevgili kardeşim Seyfettin KALAYCIGİL’e, değerli ablalarım Demet YILMAZ, Hayriye UÇAR ve kıymetli arkadaşım Hasan Hüseyin DAYI ’ya teşekkürü bir borç bilirim.

Ocak 2007

Mustafa KALAYCIGİL

iii

PETEK KİRİŞLERİN DAVRANIŞLARI VE TASARIM ESASLARI Mustafa KALAYCIGİL Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ocak 2007 Tez Danışmanı: Prof. Dr. Cemal EYYUBOV ÖZET Günümüzde ülkemizdeki büyük kentlerde gelişme sürecine paralel olarak sanayiye yönelme ve sanayi yapılarının inşası giderek yaygınlaşmaktadır. Ayrıca büyük şehirlerin sosyal gelişimlerinin yanı sıra ihtiyaç duydukları kültürel-sportif amaçla inşa edilen yapıların sayısı giderek artmaktadır. Bu yapıların gün geçtikçe daha yüksek ve geniş açıklıklı olarak üretilme talebi çelik taşıyıcı elemanların kullanılmasına daha çok önem verilmektedir. Bu gibi yapıların projelendirmesinde ve inşasında çeliğin ekonomik olarak kullanılması ülke ekonomisine büyük katkı sağlayabilir. Gelişmiş ülkelerde büyük açıklıklı ve büyük yükseklikli binaların taşıyıcı sistemlerinde çelik elemanların ekonomik olarak kullanılması amacıyla petek kiriş sistemleri uygulanmaktadır. Petek kiriş kullanımı, hali hazırda profil tablolarında bulunan I şekilli profillerinden daha yüksek mukavemetli kirişler elde edilmesine olanak vermektedir. Bu tez çalışmasının amacı petek kirişlerin teorik ve sayısal incelenmesinin yapılması ve ekonomik olarak faydalı bir kiriş teşkilinin oluşturulabilmesidir. Bunun için Sap2000 programı kullanılarak petek kiriş boşluklarının çevresindeki gerilme dağılımının analizi bir örnek yardımıyla yapılmış ve kirişin açıklığındaki tehlikeli noktalar belirtilmiştir. Bu noktaların güçlendirilmesi ile petek kirişlerin güvenliğinin arttırılması ve tedbirlerin nasıl yapılacağı ele alınmıştır.Aynı açıklıkta ve aynı yük etkisinde farklı teşkillere sahip kirişlerin hesaplama sonuçlarının karşılaştırılması bu tez çalışmasında yer almaktadır. Tez çalışması 8 bölüm , Sonuçlar ve Öneriler kısmından ibarettir. Tezde petek kirişlerin profil tabloları eklenmiştir. Bu profil tabloları http://www.grunbauer.nl/ internet sitesinden alınmıştır. Anahtar Sözcükler: Çelik Yapılar, Petek Kirişler, Yapma Kirişler, Değişken En Kesitli Kirişler, Endüstri Binaları, Ekonomik Tasarımlar

These tables are taken from http://www. Beam with Variable Cross Section . Castellated Beams. using steel materials in the constructions are becoming more important because of the demand of producing the constructions higher and in larger lenght. in our country the industry trend and building of industrial construction are increasingly becoming widespread in parralell with the devolopment in the big cities. Castellated beams are used in developed countries in order to employ economically steel members in the force – resisting system of the buildings within great height and wide span. Thesis. The thesis consist of nine sections and References and Appendices.iv BEHAVIOURS OF CASTELLATED BEAMS AND DESING FACTORS Mustafa KALAYCIGİL Erciyes University. Made Beams. as well as the social devolopment of the big cities. January 2006 Thesis Supervisor: Prof. by using the commercial program Sap2000. Economical Design . As time goes on.nl/ .grunbauer. Graduate School of Natural and Applied Sciences M. Using the steel economical while making projects of these kind of buildings have great benefits for Turkish Economy. the increase in the safety of beams and the way the strengthening is formed are evaluated. Cemal EYYUBOV ABSTRACT Today. Keywords: Steel Structures. For this purpose. The use of castellated beams allows the production of higher strength beams from the I-shaped sections already available in the profile tables The aim of this thesis study is to theoretically and numerically examine the castellated beams and is to form an economically useful design of beams. Besides. the analysis of stress distribution around the holes in honeycomb beams has been performed with the help of an example and critical regions in beam span have been identified. The comparison of the results from analyses of those beams within the same span length and same loading but different configurations is included in the study herein. Section Tables of castellated beams are included in the thesis. By strengthening these points. the needs of the constructions built for cultural and sporting purposes are increasing. Industrial Structures. Sc.

.......16 3.......1 2........... Statik Gerilmenin Hesabı .............8 2.....3.................................................................11....... Ekonomik Faktör ........ Petek Göz Düzeninin belirlenmesi .....20 3.............viii ŞEKİLLER LİSTESİ ............................................... Statik .....24 3..........3......................................................... Enkesitin Statik Değeri ................................6 2.......... Uygulama Alanları.................... Basitleştirilmiş İzostatik Hesap Metodu...4.....................1.............1..........................................17 3......25 .........3.....1.....................21 3.......................3...................................................................20 3...................3 2.........................i TEŞEKKÜR..................................3.............7................................16 3................1............................................................9.........................................13 2..........v İÇİNDEKİLER KABUL ve ONAY........................................ Tanım .........................................................x 1.........b.... Petek Kiriş Hesaplarında Önerilen Pratik Yöntem ...................................................................................................ii ÖZET ............................................................................................................................................................................................................................................ Tarihsel Gelişme .....................8............................................................................................1.....................................................................................................2........................................ BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN TASARIMININ MÜHENDİSLİK ARAŞTIRMASI............................................................ I profili Seçimi . Gövde Boşluklarının Yararı....................................16 3......... Petek Kiriş Nasıl İmal Edilir....10 2....................................................................................11 2.......................................c........d..10....................................................................1.5.....5 2.........3 2....................... BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN HESAPLAMA METODLARININ İNCELENMESİ…………...... BÖLÜM GİRİŞ ...............a...1..............1.........iii ABSTRACT.............................2................................................................................................... Genel Olarak Avantajları ..................... Kesit Yükseltmesinin Getirdiği Avantajlar .......... Gerekli Kontrollerin Değerlendirilmesi....6...............................14 3................................................iv KISALTMALAR ve SİMGELER .9 2.................................................3 2............1...................1................ Petek Kirişlerinin Yapımındaki Geometrik Bağıntılar ..11 2........................................................... Ekonomik Boyutlandırma İçin Petek Kirişler…………………………………..............3.................................... Genel Bilgi............

..........................................Y..................................42 5.........................................3.... Bir Boru Firmasının Malzeme Hali ............................45 5...... Konstrüktif Gerekler ...................33 4..... Hamburg’da Kumaş Mağazası.................4.............................9.....39 5............... Dikmelerin İdeal Sabit Atalet Momentleri ..............................................3...8. Paris’te Çarşı .1............................ Bir İnşaat Firmasının İdare Binası .3.........................................................vi 3.........................................2.....4....3.................................................... Pratikte Sehim Hesabı................................................4................................1. USA Newark N.....7...........5. BÖLÜM .......................................... Sehimin Yaklaşık Değeri ..........47 6.........1......................................... Aşıkları Petek Kirişten Hal Yapısı.5..................................33 4................6.........31 4.....31 4...................................................................................................... BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN KONSTRÜKTİF TEŞKİLLERİNİN İNCELENMESİ………....3...................................................31 4....37 4...............1............................3.34 4.....31 4..............1....2.....36 4...................1....................4.............26 3...................................1.........................................29 4........31 4.......................................... Yanal Burkulma...41 5........ Kesin Hesap Metodu.7.............................................................1........ Başlık Normal Kuvvetlerinin Sehime Etkisi .................... Kiriş Uçlarında Gövde Takviyeleri.............................. Gövde Takviyeleri ...........3.............. ‘da Bir Lisenin Konferans Salonu ... Dikme Momentlerinin Sehime Etkisi ............................................31 4.5.....3.................................. Başlık Kesme Kuvvetlerinin Sehime Etkisi .............................. Takviyeler ..........36 4....................................................6............. Başlık Takviyeleri..............32 4.....................2...................3.......1.............................................1........................................3................. Petek Kirişin Sehimi ..... USA Seattle’da Çok Katlı Yapı ...........................................2....................................3.....33 4.. Almanya’da Oberhausen’da Büyük Mağaza ...........................................................................44 5.... Başlık ve Dikme Takviyeleri ......5......6.............1........................38 5...................... BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN UYGULAMASI İLE TASARLANAN BİNALARIN İNCELENMESİ ............................................................... Taşıma Yükü.......44 5....................................................................... Başlık Momentinin Sehime Etkisi .....................................................46 5............32 4......................................................32 4..... Dikme Kesme Kuvvetlerinin Sehime Etkisi.......42 5...................................................39 5......... Almanya Ludwigshafen’da Manej..................1..............................

......................6.....49 6...........................60 7.......................................................................2..............................1...100 ÖZGEÇMİŞ ....76 7.96 KAYNAKLAR ............. Kiriş En Kesit Ölçülerinin Belirlenmesi..................................................................................................................................................... Yapma Kirişlerin Mesnet Birleşimleri.................49 6............................................................................. Giriş ........................98 EKLER...........................50 6........2...... Yapma Kiriş Olarak Kirişin Boyutlandırılması ................89 8................................................................................................................................................5................... Uzunluğu Üzere En Kesiti Değiştirilen Kirişin Teşkili .... Modelleme Esasları............................................................................................................................................................. BÖLÜM PETEK KİRİŞİN BİLGİSAYARDA MODELLENMESİ ..........................................87 8.......... BÖLÜM SONUÇ ve ÖNERİLER.................. BÖLÜM BİR ÖRNEK ÜZERİNDE FARKLI KİRİŞ TİPLERİNİN İRDELENMESİ.................................................58 6............89 8........................7....190 ................................. Kirişin Ekonomik Teşkilinin Seçilmesi..................................................................................................4.................1...........52 6.................................................................... Kiriş En Kesitinin Uzunluğu Üzere Değiştirilmesi .......67 7.........4.........................96 9.......................................................vii YAPMA KİRİŞLER VE TASARIM ESASLARI........ Petek Kiriş Teşkili .........59 6........................2. Yapma Kirişlerin Ekleri...............83 7........................ Kirişlerin Birbirleriyle Birleştirilmeleri.......................................................................3...........3....................................................... Örnek .....59 6.......................1............67 7..... Sonuçlar .................................................................1................90 9................ Kiriş En Kesit Yüksekliğinin Belirlenmesi .........

1 σg. gözde başlık kuvveti Kirişin iki başlığı arasındaki gövde yüksekliği Dikme normal kuvveti Birinci gözdeki başlık kuvveti İkinci gözdeki başlık kuvveti Birinci dikmede moment ve normal kuvvetten doğan gerilme Fw Wx H1 . H2 v Fst r z h e G P Q Mm Qm Ng. 2 değeri M : İkinci dikmede moment ve normal kuvvetten doğan gerilme : Dikmeye etkiyen moment Emniyet gerilmesi Dikmeye etkiyen maksimum moment σ em Mmax : : . gözde başlık normal kuvveti M.viii KISALTMALAR ve SİMGELER a f σm : : : : : : : : Başlıkların ağırlık merkezi arasındaki mesafe Bir başlığın enkesit alanı başlığın ortalama emliyet gerilmesi Peteklerin alanı mukavemet momenti Petek kiriş yüksekliği Başlığa paralel kesişin üst başlığının dış kenarına mesafesi Gövdenin dolu alanı Diş yüksekliği Ara parçası yüksekliği Kesimden önceki kiriş yüksekliği Tekrarlanan kesiş yolu birimi Birim ağırlığı Dikmeye etkiyen kuvvet Yayılı yük M.2 σ pf .m Mg.1 değeri σ pf . dikme kesitindeki kiriş kesme kuvvetinin değeri M.m hs N : : : : : : : : : : : : : : : : σ g . gözdeki moment değeri M.

ix Wk1üz L hk λk : Petek kiriş seçimi için kullanılacak mukavemet momenti Kirişin hesap açıklığı K kesitine etkiyen yatay kuvvet Hirschfeld’e göre k kesitinin k-1 inci dikmeye olan uzaklığı Kesin hesap metodu matrisindeki kat sayılar Elastisite modülü Atalet momenti Dikme enkesitlerinin gerçek atalet momenti Deplasman değeri İntegral sabiti Toplam kesme kuvveti Atalet momenti Yapma kiriş hesap yüksekliği Yapma kiriş en kesiti optimum Yüksekliği Yapma kiriş en kesiti minimum yüksekliği Talep edilen mukavemet momenti Gövde laması kalınlığı Başlık laması kalınlığı Başlık laması eni Gövde laması yüksekliği Sehim Çubuk kesiti plastik şekil değiştirmelerini göz önüne alan katsayı Uniform yayılı yük Başlık laması kesit alanı Kayma emniyet gerilmesi Mesnet reaksiyon kuvveti Kiriş açıklığı Gövde atalet momenti Başlık atalet momenti Tekil yük : : : : : : : ∆ k .k E I Ipf δ dx : : x ∑Q J h hopt hmin Wt tg tb bb hg f c q Ab : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : τ em RA l Jg Jb P .

3..9.Yükseklikleri Farklı Aynı Profilden Üretilen İki Farklı Petek Kiriş .3..43 Şekil 5.4.4..I Profil Kesitindeki Gerilme Dağılımları ……………………………………..Hamburg’da Kumaş Mağazası …………………………...…………………..2...1..………...9 Şekil 2..……..10 Şekil 2...44 Şekil 5..4..7 Şekil 2.………………………….…………......(2Q+P) Diyagramı …………………………………………………………..…………5 Şekil 2....7.Kiriş Boyunca Q ve Q Kesme Kuvveti Diyagramları ………………………35 Şekil 4.2.Bir Hal Konstrüksiyonunun Taşıyıcı Sistemi ……………………………….7.……………………………6 Şekil 2.…….1 Şekil 2.……………….6..……………………….…………………….5..18 Şekil 3.....İzostatik Hesapta Gerilme Dağılımı .....Petek Kiriş ve Normal I Profili İçin Tesisat Geçişleri………………………14 Şekil 3.47 Şekil 5.Ludwigshafen’da Manej …………………………………...1..8.……….3..1..40 Şekil 5.……..38 Şekil 5..1..8.Hal Detayı Resmi ……………………………………………………………41 Şekil 5.10.………………………………23 Şekil 3.....Y.46 Şekil 5.Bir Boru Firmasının Malzeme Hali ………………………………………….Yapma Kiriş En Kesit Şekli …………………………………………………53 ..I Profil ve Petek Kirişler Arasındaki Mukavemet Momenti Artışı ....Kiriş Gözleri ve Hesap İçin Seçilen Kesitler .………………….4 Şekil 2.37 Şekil 4.Her Bir Göz İçin H Etkisinde Meydana Gelen Momentler ………………….4 Şekil 2.2..Ara Levhalı ve Ara Levhasız Petek Kiriş Boşluklarının Geometrisi ..34 Şekil 4..1........Bir İnşaat Firmasının İdare Binası ………………………………………….29 Şekil 4.45 Şekil 5...Her Bir Göz İçin Kesme Kuvveti Diyagramı …...3....Dikme Kesitinde Atalet Momenti Değişimi …..Ara Levhalı ve Ara Levhasız Petek Kirişler …………....……………………………………….USA Newmark N..Petek Kiriş ve Gövde Boşluklarının Geometrisi .....Oberhausen’da Mağaza………………………………………………………43 Şekil 5.Petek Gözlerinin Lama Demirleri İle Takviyesi …………………………….İzostatik Kabulde Moment ve Kesme Kuvveti Diyagramları……………….4..2.1.Mukavemet Momenti Ve Ekonomik Faktör Grafiği .9..6.36 Şekil 4..x ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1.Paris’teki Çarşının Kolon ve Kiriş Teşkili …………………………………....42 Şekil 5.3 Şekil 2.’da Bir Lisenin Konferans Salonu……………………48 Şekil 6.Petek Kirişin İmal Şekli .10.Petek Kiriş Şekillerinin Persfektif Görünümleri .……………………………..5.5..17 Şekil 3.Petek Kiriş Başlığında Kesme Kuvveti Diyagramı…………………………..Petek Kiriş Şekilleri………………………………….……………………………7 Şekil 2.

...7.83 Şekil 8.Kiriş Başlığının Gövdesine Göre Kayması ve Etken İç Kuvvetler…..Petek Kiriş Göz Geometrisi ………………………………………………...71 Şekil 7.Döşeme Kirişinin Düzenlenmesi ……………………………...2..xi Şekil 6..Yapma Kiriş En Kesit Geometrisi …...91 Şekil 8..………………………………….…………………………………………90 Şekil 8.5.……...……………………………………75 Şekil 7.5..82 Şekil 7.Yapma Kiriş En Kesit Hesap Değerleri .Petek Kiriş Teşkil Şekli …………………………………………………….4.IPE220 Profili En Kesit Özellikleri …………………………………………90 Şekil 8.1.Mesnede En Yakın Gözün Köşe Noktasındaki Gerilme Değeri ..Yapma Kirişlerin Ekleri ….Kiriş Yüksekliği ve Başlık Kalınlığına Değişmesiyle Uzunluğu Üzere En Kesitin Değiştirilmesinin Teşkili ………………………………………………………63 Şekil 6.68 Şekil 7.Kiriş Ortasına En Yakın Petek Gözündeki Gerilme Dağılımı ………………94 Şekil 8..8....3.8..5.…………….…………...2.57 Şekil 6.3.……………………………………………….95 .4..……………………………………………….2-2 En Kesit Boyutları ………………….64 Şekil 7.0-0 En Kesit Hesap Değeri ..2.………….81 Şekil 7.3..………………………………………72 Şekil 7..91 Şekil 8.Kabuk Eleman İçin Lokal Eksenler.1.7.82 Şekil 7.91 Şekil 8..Kiriş Başlık Enini Değiştirmekle Açıklığı Üzere En Kesit Değiştirilmesinin Teşkili …………………………………………………………………………………...6.Petek Kiriş Modellenmesinin Grafik Görünüşü …………………………….Kat Kirişi Hesap Aşamaları ve Kesit Tesirleri Diyagramları …..6..Mesnede En Yakın Petek Gözündeki Gerilme Dağılımı ……………………93 Şekil 8.59 Şekil 6...1-1 En Kesit Hesap Değerleri .Kiriş Moment ve Kesme Kuvveti Diyagramları …………………………….4..…………………………………………….

1. kare.1). Cellular Beam) şeklinde anılmaktadır[2]. sekizgen ve hatta daire bile olabilmektedir. bu tür kirişlere genel olarak bu ad verilmektedir[1]. Petek kirişlerin gövde boşlukları ihtiyaç durumlarına ve estetik kaygılara bağlı olarak dikdörtgen. Bu şekilde gövdesinde petek şeklinde altı köşeli boşluklar bulunan daha yüksek bir profil elde edilir. değişik şekiller kullanıla gelmiştir (Şekil 1. kiriş yüksekliğini arttırmak amacına yönelik olarak kullanılan ara levhalar nedeniyle. altıgen. İngilizce’de (OpenWeb Expended Beam. Ancak gövde boşluklarında.1. sekiz köşeli görünümünde de olabilir. bazı hallerde. BÖLÜM GİRİŞ 1. gelişen teknolojinin de etkisiyle. IPE profilleri) gövdeleri boyunca testere dişine benzer şekilde kesildikten sonra özel bir sistemde tekrar kaynaklanmalarıyla elde edilen kirişlere çelik yapılarda “petek kiriş” adı verilmiştir.1. Almanca’da (Wabenträger). Petek Kirişler I kesitli hadde profillerinin (I.Petek Kiriş Şekilleri. Gövde boşluklarının altı köşeli ve petek görünüşlü olmaları nedeniyle. IP. Örneğin gövde boşlukları. Şekil 1. .

. Bu çalışmada petek kirişlerin yapım esasları. bunun yanı sıra basit hesap metodu ve kesin statik hesap metodu anlatılmış ve Sap2000 programı yardımıyla modellenen petek kirişlerin uniform yayılı yük altında gösterdikleri davranışlar irdelenmiştir. statik ve konstrüktif prensipler incelenmiş.2 Petek kirişlerin başlıca avantajları şunlardır: Aynı kg/m ağırlıkta daha yüksek eğilme mukavemeti sağlayabilmeleri İstenilen yapı yüksekliğini geniş ölçüde sağlama imkanı Hafif görünüşlü bir konstrüksiyon ve boşluklar dolayısıyla boya yüzeyinin azalmasıdır[3].

1. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN TASARIMININ MÜHENDİSLİK ARAŞTIRMASI 2. aralarına z yüksekliğinde ara levhalar ilave edilerek kaynaklanırsa.1) ve (Şekil 2. Tanım Çeşitli I profillerinin gövdeleri boyuna doğrultuda zigzag benzeri bir kesimle ayrılıp. Günümüzde ilerleyen teknoloji sayesinde özel lazer uçlu kesiciler yardımıyla I profillerin gövdeleri istenilen şekilde örneğin dairesel biçimde kesilip birleştirilerek daire boşluklu petek kirişler de elde edilebilmektedir. Bu tarz kirişlere de petek kiriş adı verilir. kirişlerin gövdelerinde bulunan altı köşeli petek şeklindeki boşluklardan ileri gelir.2. Bu halde kiriş gövdesinde sekiz köşeli boşluklar meydana gelir. Özellikle İngiltere ve Almanya gibi batı Avrupa ülkelerinde çoğunlukla dairesel boşluk tercih edilmektedir[1]. . Bu özel kesiş ile elde edilen kiriş parçaları. kiriş başlıkları arasındaki mesafe büyür ve yüksek bir kiriş elde edilir.2. özel bir sistemde tekrar kaynaklanması ile ortaya çıkan daha yüksek gövdeli kirişlere petek kiriş adı verilir. Kesit Yükselmesinin Getirdiği Avantajlar Bu tarz kirişlerin konstrüksiyonundaki prensip (Şekil 2.1. Bu isim.2) ‘de görülmektedir: Şekil 2. 2.Petek Kirişin İmal Şekli.

Bir profilin emniyetle taşıyabileceği moment yaklaşık olarak: M ≈ a * f * σm dir.2. . Buradaki simgelerin manaları: a = başlıkların ağırlık merkezleri arasındaki mesafe f = bir başlığın enkesit alanı σm = başlığın ortalama emniyet gerilmesi Yukarıdaki yaklaşık formülden de anlaşıldığı gibi a mesafesinin büyütülmesi kirişin taşıyabileceği momenti artırır. f a f σm Şekil 2.I Profil Kesitindeki Gerilme Dağılımı. Petek kirişlerin üretilme amacı işte bu basit önermeye dayanır.Ara Levhalı ve Ara levhasız Petek Kirişler.3.4 Şekil 2.

3 PBL 240 60.4)’deki grafikte açık ve net olarak görülebilmektedir.0 PE 360 57.1 I300 profilinden z=200 mm Ara levhalı petek kiriş 620 mm 59. kiriş gövdesindeki malzemeyi de azaltır. Kiriş gövdesindeki boşluklar veya petekler. Gövde Boşluklarının Yararları Yaklaşık aynı kütle ağırlıklarına sahip dört kirişin aralarındaki tek fark gövde yüksekliklerinin artmış olmasıdır. Peteklerin alanı: .8 kg/m Şekil 2.3 I 320 61.3. Grafikten de anlaşılacağı gibi ara levha kullanılan kirişte a yüksekliğindeki artışa bağlı olarak Wx değeri diğer profillere oranla bariz şekilde artmıştır.5 Metre/boy ağırlıkları yaklaşık olarak aynı olan petek kirişlerin yalnızca a mesafesinin artması sonucu mukavemet momentinde meydana gelen artış (Şekil 2.I Profil ve Petek Kirişler Arasındaki Mukavemet Momenti Artışı. Gövde yüksekliğini kiriş ağırlığını aynı düzeyde tutarak yükseltebilmenin en güzel yolu petek kirişler ile sağlanmaktadır.4. başlıklar arasındaki mesafeyi büyüttüğü gibi. 2. Wx 1520 cm3 Wx 1500 cm3 1000 cm3 782 570 675 904 500 cm3 I g PB 200 61.

2. gövde malzemesindeki ekonomi biraz daha artar. e = 4/3h . olduğundan gövde malzemesindeki ekonomi yaklaşık olarak %25 olmaktadır. 4/3 = 16/9 h2 (2.6 e/6 e/3 e/6 v = h/3 v = h/3 H = 4h/3 v = h/3 v = h/3 Şekil 2. e = 4h/3 . Petek Kirişlerin Yapımındaki Geometrik Bağıntılar Petek kirişler aşağıdaki sıraya göre imal edilir: .5)’e göre: Fw = 2 * v * (3/6) * e = v * e v = h / 3 . Ara levhalar kullanılması halinde.4. (Şekil 2.1) olur alınırsa elde edilir.5. H = h + h/3 = 4h/3 Fw = 1/3 h * 4/3h = 4/9 h2 Bu durumda gövdenin dolu alanı : Fst ≈ H .Petek Kiriş ve Gövde Boşluklarının Geometrisi.

2v = diş yüksekliği Bu işaretlerle H1 = 2(h-v) H2 = 2(h-v)+z elde edilir.Ara Levhalı ve Ara Levhasız Petek Kiriş Boşluklarının Geometrisi. birbirlerine nazaran yarım kesiş adımı kadar kaydırılan kiriş yarılarının doğrudan doğruya kaynaklanması. kiriş yarılarının kiriş yüksekliğini daha da arttıran ara parçalarının ilavesiyle kaynaklanması (Şekil 2. r = h. v mesafesi.6) [4]. Şekil 2.7. z ara parçası yüksekliği. Şekil 2.7 Putrelin zigzag şeklinde kesilmesi. . gerekli mukavemet momentine bağlı olarak 50 ile 200 mm arasında seçilir. elde edilen kiriş parçalarının düzeltilmesi.6. h’nin %26’sı ile %33’ü arasında değişir.Petek Kiriş Şekillerinin Persfektif Görünümleri.

DIN 1025 yaprak 2 Geniş başlıklı.5. düzeltilir ve kaynaklanır. şalümo ile kesme. DIN1025 yaprak I Geniş başlıklı IBP profilleri. Euronorm 53-62 İmalat aşağıdaki yollardan biri ile yapılabilir: 1. Bu metoda diğer işlemler de imkân nispetinde otomatikleştirilmiştir [1] Petek kirişlerin maliyeti ve ekonomik kullanış imkanları. Nakil. kaynaklanacak parçaların bağlanması gibi yardımcı işler de otomatik olarak yapılır. düzeltme ve kaynak el ile . DIN 1025 yaprak 5 Geniş IHE profilleri. yukarda belirtilen imalat metotlarının seçimi ile yakinen ilgilidir. Yarı otomatik: kesme şablon ve otomatik şalümo ile. Petek Kirişler Nasıl İmal Edilir Petek kirişlerin imalinde sıcakta çekilen çeşitli I profilleri kullanılabilir: Dar I profilleri. yapılır. Fonksiyon bakımından gövdelerinde boşlukların bulunması istenen az sayıdaki kirişler için 1. imalat tarzı bilhassa ekonomik olur[5]. hafif IPBI profilleri. DIN 1025 yaprak 3 Orta genişlikte IPE profilleri.8 2. düzeltme ve Bir özel makine ile tam otomatik: bu usülde birkaç kiriş aynı zamanda kaynaklama ayrı otomatik makinelerle yapılır. 2. El imalatı: markalama. 3. otomatik olarak kesilir. 2. imal metodunun bir anlamı vardır. Kirişleri şalümo ile kesmek yerine 1000 tonluk bir pres ile zımbalamak suretiyle Amerika’da daha ekonomik bir imalat tarzı geliştirilmiştir. 4. imal metodu ile maliyet azalır. Modern yüksek yapılar ve geniş hacimli endüstri halleri gibi çok sayıda kiriş imalinin söz konusu olduğu yapılarda 3.

Yükseklikleri H2= 480 ve H2=1000 mm olan iki kiriş gösterilmiştir.9 2.8) inceleyelim: 200 mm Z = 200 600 mm H=1000 mm 200 mm e = 835 mm e= 360 mm 60 mm 200 mm 360 mm 60 mm H2= 480 mm Şekil 2. Tablolarda ilginç olan husus. INP. İşaretlenmiştir. kullanılan esas profile kıyasla petek kiriş mukavemet momentindeki artıştır.6. . Esas profilin Wx değeri petek kiriş imali sonrasında artış göstermektedir. ikincisinde ise v=200 mm seçilmiştir. z=200 mm için bu artış. IPE ve IPB profillerinde z=0 için Wx deki artış %35 ile %50 arasındadır.8. Küçük profilin başlık ve dikmeleri büyük profilinkine nazaran daha narindir ve bunun etkisi ancak statik hesaplarda görülür. küçük profillerde çok daha fazladır. Mukavemet momentlerindeki bu sıçramayı daha iyi anlatabilmek amacıyla yükseklikleri farklı aynı profilden üretilen iki ayrı petek kirişi (Şekil 2. Enkesitin Statik Değerleri Petek kirişler için de hadde profillerindekine benzer profil tabloları mevcuttur.Yükseklikleri Farklı Aynı Profilden Üretilen İki Farklı Petek Kiriş. Bu kirişler için 200 ve 600 lük profiller kullanılmış ve birincisinde v=60 mm.

7. . Ekonomik Faktör (Wx/G) Petek kirişlerin yapı çeliğine getirmiş olduğu en önemli avantaj ekonomik bir malzeme olmasıdır. İşte petek kiriş formu tam da bu noktada bizlere ne denli gerekli bir uygula olduğunu ispatlamaktadır. Petek kiriş formu kullanılarak elde edilen yeni kirişin hem mukavemet momenti tatminkar ölçüde artmakta hem de kiriş öz ağırlığında ya hiçbir değişiklik olmamakta (z=0 için) yada cüzi bir artış meydana gelmektedir(ek levhalı form). mukavemet momentinin birim ağırlığa oranı olan Wx/G faktörü ile ifade edilir. Ancak I profillerinin mukavemet momentleri (Wx) ancak profil kesit yüksekliğinin artmasıyla daha yüksek değerlere ulaşmaktadır. I profiller özellikle geniş açıklıkların güvenli bir şekilde projelendirilmesinde sıkça kullanılan yapı malzemeleridir.9.Mukavemet Momenti ve Ekonomik Faktör Grafiği 2.[6] Bu oran ne kadar artarsa malzemenin ekonomikliği de o denli artıyor demektir. Profilin kesit yüksekliğinin artması kiriş öz ağırlığının da artması demektir. Eğilmeye çalışan bir kirişin malzeme sarfı yönünden ekonomikliği.10 Wx/G 50 IPB z=200 IPE z=200 40 I z=0 I z=200 30 I 20 10 0 1 2 3 4 5 4630 5370 6 6580 7 8 8610 9 10 10000 Wx (103) Şekil 2.

2.9) ’da I profiline ait eğri. Alman teknik literatüründe ilk defa da petek kirişlerden şu şekilde bahsedilmektedir: (Bütün makaslar.9. Bu nedenle de gerek hesap gerekse yapımları için en fazla gelişmede bu ülkede olmaktadır. Tarihsel Gelişme Petek kirişlerin tarihsel gelişimi 1928 yılına dayanmaktadır. (Şekil 2.11 Bir profil serisinden (değişik yüksekliklerdeki her bir profil için) imal edilen belirli bir kiriş tipi için bu değerlerin işaretlenmesiyle bir abak (Şekil 2. Son verilen örnekte fark açıkça görülmektedir ki mukavemet momentindeki artış %88 mertebesindedir. Örneğin I profillerinde z=0 için mukavemet momentinin 4630 cm3 den 6580 cm3 ‘e. üzerinde I profilinden yapılan ve z=0 ile z=200 mm olan petek kirişlerine ait eğriler görülmektedir. IPE profil serisinin verilerinden elde edilen eğri hızlı bir yükseliş göstermekte. IPB profillerinden imal edilen petek kirişlerde ise ancak büyük kiriş yüksekliklerinde aynı tesir derecesine ulaşılmaktadır. Petek kiriş formu sayesinde mukavemet momentinin ne mertebede arttığı görülmektedir. gövdelerinde altı köşeli boşluklar bulunan profillerden teşkil edilmiş olup. z=200 mm’lik ara levhalarıyla yapılan petek kirişlere ait eğriler de abakta işaretlenmiştir. Petek kirişlerin ülkemizde kullanımı yakın tarihe kadar pek yaygın olmamakla birlikte özellikle sanayi yapıları için günümüzde sıkça kullanılır olmuşlardır. z=200 mm için de 8610 cm3’e çıktığı görülmektedir. Avrupada Petek kiriş kullanımının en yaygın olduğu ülke Almanya’dır. Ülkemizde daha çok ekonomik olduğu için tercih konusu olan petek kirişler genel olarak altıgen boşluklu şekilde kullanılmaktadır. Uygulama Alanları Çatı aşıkları Hal kafes kirişleri Hal kolonları Döşeme kirişleri .9) elde edilir. IPB ve IPE profillerinden. Avrupa’da mimari açıdan son derece kullanışlı bir form sayılan petek kirişlerin Türkiye’de mimari açıdan değerlendirilmesi söz konusu değildir.8.bu boşluklar örtülen hacme bir canlılık katmaktadır.) 2.

12 - Kat kirişleri Şed kirişleri (düz eksenli) Kemer şeklinde şed kirişleri Kompozit kat kirişleri Yaya geçitleri Servis istasyonu çatıları Kren köprüleri Dolu gövdeli köprülerin gövde levhaları takviyesinde .

Eğilmeye çalışan kirişlerin. İşte bu çerçevede yapılan araştırmalar sonucu petek kirişlerin çelik malzemede ekonomi sağladığı ortaya çıkmıştır. eğilme momenti yani taşıma kapasitesi yüksekliğinin karesi ile doğru orantılı olarak artar. Örnek olarak bu boşluklardan yapının tesisat donanımları geçebilmekte ve yapı yüksekliğinin gereğinden fazla olması engellenmektedir. İkinci büyük özelliği ise hafif olmasıdır.13 2. Ek olarak kirişin boya alanını ve dolayısıyla boya giderlerini azalmaktadır. Bununla birlikte mimari açıdan baktığımızda da hoş ve dekoratif bir görüntü ortaya çıkmaktadır. O denli faydalı ve kabul gören bir fikirden doğmuştur ki Avrupa’da kullanımının yaygınlaşmaya başladığı ilk yıllarda “birilliant idea” (zekice fikir) olarak itibar görmüştür[7]. Ayrıca petek kirişlerin gövdesinde oluşan boşlukların da büyük avantajları vardır. Ancak gereği gibi araştırılıp hesaplanmazsa bu avantaj emniyetin yeterli olmamasından dolayı herhangi bir avantaj sağlamaz. Bu işlemi yaparken çelik malzeme giderini en alt düzeyde tutmak ekonomiklik açısından önem kazanmaktadır.10. Genel Olarak Avantajları Petek kirişler I profillerinin kullanımında devrim yaratmıştır. . Dolayısıyla çelik kirişlerin de yüksekliklerini arttırmak gereği ortaya çıkmaktadır.

(Şekil 2. Yapılan tüm projelerde bu üç ana kriter tasarımın esasını oluşturmaktadır.14 Özet olarak bu bahsettiğimiz avantajları şu şekilde maddeleyebiliriz: Hafiflik ve bunun sonucu olarak malzeme bedelinin az olması. mesnet reaksiyonlarına ve temellere müsait tesir. .10) İstenilen yapı yüksekliğine göre ayarlama imkanı.10. sehimin az olması 300 mm 250 mm 450 cm Şekil 2. Hafif görünüş. Benzer yoğunluklarda ise mukavement momentlerinde bariz fark görülmektedir. güvenilir ve ekonomik boyutlandırma yapmak vardır. nakliye ve montaj kolaylıkları.Petek Kiriş ve Normal I Profili İçin Tesisat Geçişleri. yapının salt ağırlığının azalması ve dolayısıyla kiriş eğilme momentlerine. Kiriş ağırlığına oranla rijitliğin büyük. Ekonomik Boyutlandırma İçin Petek Kirişler Mühendisliğin tanımında sağlam. Her çeşit tesisatın geçirilmesine uygun gövde boşlukları. 2. Benzer yükler altında seçilen farklı profillerin karşılaştırılması yapılırsa kullanılan malzemenin yoğunluğu I profillerde petek kirşlere nazaran daha fazla olmaktadır. Gövdedeki boşluklardan dolayı boya ve antipas masraflarının azalması.11.

. Kullanılan malzemenin birim uzunluğundaki ağırlık azalmasının yapıya getireceği yük azalacağından diğer taşıyıcı elemanların seçimine olumlu yönden yansıyacaktır.15 Profil seçimi petek kirişlerden yana kullanılırsa dolu gövdeli I profiline nazaran %30 %40 ‘lara varan oranlarda yapı maliyetinde tasarruf sağlanmış olunur[8]. Petek kirişlerin yapı içersinde sağladığı servis boşlukları. Bu durumun doğal sonucu olarak demir malzemenin korunması için kullanılacak olan antipas ve boya sarfiyatı daha az olacaktır. Aynı eğilme dayanımını sağlayan iki profil arasında I profili yüzey alanı bakımından petek kiriş formuna nazaran daha fazla olmaktadır. ekstradan yapılması gereken servis boşluklarının mali yükünü ortadan kaldırması bakımından önemlidir.

statik yönden bir çerçeve kiriştir ve düğüm noktaları normal boyutlu çerçeveye (Vierendeel Kirişi) nazaran çok büyüktür[3]. Kirişin teşkilindeki özelliklerden. Dikmelerdeki normal kuvvetlerin küçük tesiri deformasyon hesaplarında ihmal edilebilir. Ig/Fg=sabit. Dolayısıyla Ig=sabit. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN HESAPLAMA METODLARININ İNCELENMESİ 3.1. statik hesabı basitleştiren aşağıdaki hususlar ortaya çıkar: • • • • • • Kiriş ortasına göre simetri Yatay kiriş eksenine göre simetri Üst ve alt başlık enkesitlerinin aynı olması. .3. Genel Bilgi Petek kiriş. Dikme orta noktaları moment sıfır noktaları olarak kabul edilebilir.1. İleriki incelemeler için yükün kiriş eksenine dik. fakat düğüm noktalarında tesir ettiği kabul edilecektir. e kesiş yolu birimine eşit göz açıklığı ile e/3 eşit olan başlığın serbest açıklığı ayırt edilmelidir. Fg=sabit. Statik hesaplarda. Her çerçeve gözü üçüncü dereceden hiperstatik olduğundan 20 gözlü bir petek kiriş 60. kiriş boyunca düzgün yayılı. Statik 3. dereceden hiperstatiktir.1.

Şekil 3. moment sıfır noktaları başlıklarına ortasında kabul edilerek elde edilen izostatik sistem ile hesap yapılabilir[6]. .1.17 3.1.2. Basitleştirilmiş İzostatik Hesap Metodu Genel hallerde.İzostatik Hesapta Gerilme Dağılımı.

Qm. m.m / Fg .18 Şekil 3.2)’e göre aşağıdaki bağıntılar elde edilebilir: P=q.2.2)’de on yedi gözlü bir petek kirişin yarısı ve düzgün yayılı yük için moment ve kesme kuvveti diyagramları gösterilmiştir.m = N g . (Şekil 3. Bu q yükünün düğüm noktalarından etkilendiği varsayımına dayanmaktadır.e (q düzgün yayılı yük ) denilebilir. (3. Buna göre: m. Bu nedenle bir petek gözünü izole ederek bunun genel durumunun ele alınması yeterlidir[9].İzostatik Kabulde Moment ve Kesme Kuvveti Diyagramları.m=Mm/hs . dikme kesitindeki kiriş kesme kuvvetinin değeridir. gözde başlık normal kuvveti: Ng. σ g . (Şekil 3. Farklı literatürlerden alınan bilgilere göre basitleştirilen metodun esaslarına değinmek gerekir.1) .

Gerilmeler yukarda gösterildiği gibi hesaplandıktan sonra süperpozisyon yapılır: Başlığın A noktasında[10]: σ g . 2 = M g . σ pf .b.2) Dikme normal kuvveti: N pf = P / 2 .4) Fg.1 + σ g .e = .3) (m-1) dikme mafsalında H yatay kuvveti[6]: 2 ⎛ Qm . (3. 2hs Fpf (m-1) dikmede dikme momenti: M pf . PE.1 = N pf / Fpf .6 12 (3. Başlıkların iç kenarlarına göre hesaplanan mukavemet momentleri ile e/3 genişliğinde dikmeler için hesaplanan mukavemet momentleri. 2 = M pf / W pf (3.e Qm .19 m.5) . 2. Keza a-a ve b-b kesitlerinde dikme atalet momentleri kolaylıkla hesaplanabilir.a veya H m−1.g = Qm . gözde başlık kuvveti: M m.e Qm + P e ⎞ . 2 ≤ σ em (3. ⎟ + ⎜ hs ⎝ 2. kiriş yüksekliklerinin fonksiyonu olarak gösterilmiştir. m −1 = H m −1.2 2 2⎠ H m−1 = = e (2Qm + P ) . σ pf . m / Wg . Aynı yükseklikte I. τ m −1 = H m −1 . σ g . Ig başlık statik değerleri hesaplanır veya tablolardan alınır. PB profillerinden imal edilen petek kirişlerin başlık genişlikleri ve e boyutu eşit alınmıştır. Wg.

Böylelikle profil seçimi için rehber teşkil edecek yeni mukavemet momenti W’1üz= ( W1üz/K1 ) bağıntısına göre belirlenecektir. Petek Kiriş Hesaplarında Önerilen Pratik Yöntem Özellikle ülkemizde petek kirişin hesabını sadece basit eğilme hesabıyla tamamlandığı düşünülmektedir.3. d. 3. Bu aşamalar aşağıdaki gibidir. I profili seçimi Petek göz düzeninin belirlenmesi Statik gerilmelerin hesabı Gerekli kontrollerin değerlendirilmesi 3. Seçilen petek kirişin mukavemet momentinin bu değerden daha yüksek olması gerektiği açıktır.6) İzostatik hesap metodunda. . Petek kirişteki maksimum eğilme momenti “Mmax” hesaplandıktan sonra projemizin gerektirdiği kiriş ebatlarının seçimi için W1üz= (W1üz/σem) [25]. Elde edilen mukavemet momenti belirli bir katsayı ile bölünmek suretiyle güvenli tarafta kalınmış olunur.1. b. Statik kabulleri aşan bir hesap hassasiyetine gerek yoktur. c.5 olarak alınır. Ayrıca sadece eğilme hesabı yapmak petek kiriş üzerine gelebilecek diğer gerilmeleri yok saymak demek olacağından boyutlandırılan petek kiriş üzerine gelebilecek yüklere karşı mukavim olmayabilir. kabule uygun bir hesap hassasiyeti elde etmek için hesap cetvelini kullanmak yeterlidir.1. I Profili Seçimi Petek kiriş hesaplarına öncelikle kirişin ne şekilde teşkil edileceğinin belirlenmesiyle başlanır.20 Dikmenin B noktasında[16]: σv = 1 2 σ pf + 4τ 2 + σ pf ≤ σ em 2 ( ) (3. Bu tür hesaplamalarda bu katsayıya genellikle K1 katsayısı denir ve K1=1.3. Buna göre kullanılacak profil petek kiriş formuna dönüşecek hali de düşünülerek tahmin edilmelidir[1].a. Petek kiriş hesabı dört aşamadan ibaret olacaktır. a. formülü yardımıyla bir mukavemet momenti bulunmalıdır.

b.7) Bağıntısına genellikle bağlı kalmaktadırlar. ' σ em = 0. Böylelikle herhangi bir petek kiriş için minimum karakteristikler (Ik .3. Uygun seçimi yapmak projelendirme sürecini oldukça kısaltacaktır. Petek kiriş üretiminde kullanılacak I profilini sadece yukarıdaki “ Wk1üz ” değerine göre seçmek yetersiz olabilir.9 ton/cm2 (3. Petek Göz Düzeninin Belirlenmesi Hesaplama yöntemlerine geçmeden önce yapılması gereken ilk adım petek göz sayısının ve mesnede en yakın birinci petek gözün mesnede olan mesafesinin ölçülmesi gerekir. Wk) saptandıktan sonra kullanılacak I profili türüne göre tablodan uygun olanı göz önünde tutarak bir profil seçilir. 3. alttaki ise cm3 cinsinden mukavemet momentine aittir[1]. Tablonun her karesinde bulunan iki değerden üstteki cm4 cinsinden atalet momenti. (M+Q) statik etkilerinin beraber bulunduğu uygun olmayan başlık kesitinin . Özellikle (hafif yük + büyük açıklık) söz konusu olduğunda sehim daha da önemlidir. Petek kiriş hesapları kolay değildir.21 Bir dizi petek kiriş hesapları incelenmiş ve elde edilen bulgulara göre petek kirişlerin mukavemet momenti[1]: Wk1üz = M max ' σ em .1)’de bir tablo hazırlanmıştır.1. Deneme yanılma yöntemi kullanılarak uygun en kesit belirlenmiş olur. Böylece kiriş ortasına petek göz boşluğu veya dikmeden hangisinin geleceği belirlenir. Buna göre farklı yükler ve farklı açıklıklar için petek kirişlerin 1 bulunması gereken “ Wk1üz ” ve “ I k üz ” değerleri hesaplanmış ve aşağıdaki tabloya yerleştirilmiştir. Pratik olarak kolaylık sağlamak amacıyla (Tablo 3.

5 557 63.0 175.5 311.9 630.3 1021 492.3 347.7 225. Bu açıkladığımız ayrıntıların belirlenmesi profilin zigzag kesiminin uygulanış tarzına da bağlıdır[1].8 105.4 150.3 177.0 1027 1191 1172 1367 1333 1556 1254 1505 1756 9570 11771 14285 17135 20340 23921 27900 3051 4185 5571 7232 9262 11484 14125 17142 20561 24407 28705 33480 3560 4883 6499 8437 10806 13398 16479 19999 23988 28475 33490 39060 .2 375.5 121.5 315.0 440.25 1.3 133.2 558 69.2 500.5 340.5 2056 2742 3247 4780 6854 9.5 1413 1884 2354 3296 4709 7063 8.0 419 52.0 733.4 84. Tablo 3.0 146.0 250.2 510.4 347.00 1.2 250.5 8571 10281 12204 12204 14353 210.8 438.8 562.5 585.75 1.3 393.0 686.Petek Kiriş Seçim Tablosu Petek Kiriş Seçim Tablosu 4.2 156.35 0.4 390.8 188.2 117.3 273.3 313.5 501.7 170.0 1149 1532 1914 2680 3628 5742 7656 7.0 2441 3255 4068 5695 8136 9.8 940.0 3348 4467 5580 7812 102.3 625.6 850.9 281.6 168.7 173.50 0.0 525.6 843.8 1206 1544 86.4 222.15 0.50 1.3 1300 1688 2161 98.20 0.6 147.2 195.3 407 56.4 238.9 260.0 1004 351.6 626.6 752.0 205.6 434.0 293.8 200.3 250.3 889.6 781.5 0.3 607.9 666.2 1017 1395 1857 2411 3088 1526 2093 2786 3616 4631 2034 2709 3714 4822 6175 2543 3488 4642 6027 7718 9569 11160 140.7 444.5 2871 3828 4785 6698 10.7 210.8 680.0 880.0 965 6.8 486.0 1714 2286 2857 4000 5714 8.3 508 70.8 694.7 976.7 752.3 745.0 1235 7.5 698 977 5.25 0.2 351.3 875.9 520.5 926 88.4 136.22 yeri bulunmuş olur.0 100.3 420.2 9417 11428 13708 16272 19137 22320 1125 1406 1688 1969 1253 1567 1880 2194 1389 1736 2083 2431 281.4 712 5.6 1111 421.75 306 42.1.0 117.0 723 75.0 125.7 277.0 208.7 735.0 743 929 6.

Kiriş Gözleri ve Hesap İçin Seçilen Kesitler. Başlık (m.5m + 0. “l” ' kesim boyuna göre “n” göz adedinin belirlenmesidir[11]. Başlık m. Birincisi başka çelik elemanın gövdesine bağlanma şeklidir. Dikme m. Bu durumda kiriş hesap açıklığı kesin boyuna eşit alınabilir[6]: l−L (e = = 0) 2 ' k (3.25)h (3.10) .3) de (a)’daki gibi ve eğer “n” çift sayı çıkarsa simetri ekseni (Şekil 3.23 x1 xm L/2 (a) m.5h (3. Kirişlerin mesnetlenmesi iki türlüdür.8) yada bir elemanın üstüne oturtma şeklinde olabilir ki o zaman hesap açıklığı kesin boyundan küçüktür ve e k ≠ 0 olur.3) de (b)’deki gibi olacaktır. Başlık L = Kiriş Hesap Açıklığı l = Kiriş Kesim Boyu Şekil 3. n= l − 2h l − 2h = e 1. göz) ekseninin kiriş mesnet eksenine mesafesi: ' x m = (e k − e k ) + (1. Göz (b) 1.3. Göz e’k 1. Dikme 1.9) “n” tek sayı çıkarsa simetri ekseni (Şekil 3. Kiriş ucundan m.

(M+Q) nün olumsuz etkidiği kesit . “n” çift sayı ise m=(n/2) alınarak . açıklıkları ve yükleri değişik kirişlerden.3. 2 xm 1 qL Mm = xm − q = qx m ( L − x m ) 2 2 2 qL L Qm = − qx m = q ( − x m ) 2 2 (3. “n” tek sayı ise.24 olacaktır. Dolayısıyla (M+Q) etkilerinin en olumsuz durumda bulunduğu kesiti saptamakta yarar vardır. Ortalarında ayni eğilme momentine haiz. “xm” xm=(ek-e’k) + (1.5 alınarak “xm” ve ona bağlı olarak “Mm” hesaplanır. Bir başka deyimle kiriş ortasındaki veya ortasına en yakın başlıkta mesnete en yakın dikmede ve bir de ara kesitteki başlıkta gerilmeler kontrol edilmelidir.1.c. Herhangi bir kesitteki statik etkiler[6].11) şeklindedir.25)h formülünde göre hesaplanır. Statik Gerilmelerin Hesabı Petek kirişlerde statik hesap sonucu irdeleme genellikle maksimum moment ve maksimum gerilme kesitlerinde (maxM. kiriş simetri ekseni üzerinde bir başlık var demektir ve mesnetteki en uzaktaki bu başlığın mesnet eksenine uzaklığı xm=L/2 olur. Petek kirişlerde en elverişsiz durum (M+Q) etkilerine maruz başlık kesitlerinde oluşmaktadır. maxQ) ve de bir ara kesitte yapılmalıdır. “n” tek sayı ise m=(n/2)+0. “Qm” ve “Hm” hesaplanır. “n” çift sayı ise simetri ekseni üzerinde dikme vardır ve mesnete en uzak başlığın mesnete “xm” mesafesini bulmak için m=(n/2) almak gerekir.Bu kesitte genelde Qm = 0 dır. Buradan Mm momenti yukarıdaki formülden bulunur ve Qm yaklaşık olarak “0” alınabilir. m = 1 alınarak ona bağlı olan “xm” . açıklığı az yükü fazla olanında.5m + 0. Buna göre. 3.

Mesnede en yakın gözde : H mG = 3h (2Qm − 1. Petek kirişlerde.25 mesnede doğru yaklaşmakta. açıklığın 1/4 ile 1/3 ü arasında kabul edilebilir. üç karakteristik kesit için statik tesirler bulunmuştur (3. bağıntılardan uygun biçimde yararlanılarak. bu kesit ortaya doğru kaymaktadır. Petek kirişin yapımında kullanılacak I profili seçilmiştir. Gerekli Kontrollerin Değerlendirilmesi Petek kiriş hesaplarında son aşama gerilme kontrollerinin yapılmasını içerir. buna karşın. Aşama).1. sonuncu aşamada da.3. Aşama) seçilen profile göre petek kirişin düzenlenmesi saptanmıştır (2. (1. açıklığı büyük yükü az kirişlerde ise. FB (3. yük nispeten az olduğundan bu karakteristik kesit. Petek kirişlerin kontrolleri en kritik kesitler olan mesnede en yakın ve momentin maksimum olduğu orta noktaya en yakın gözlerde aşağıdaki şekilde yapılır[1].11.75qh σ kay = τ kay = N mG FG H mG FG (3.5qh) 4h1 N mG = 0.d. açıklık fazla. Aşama).b) σ mB = 3. .a) σ h = (σ kay + σ kay 2 + 4τ kay 2 ) ≤ σ hem Momentin maksimum olduğu noktaya en yakın gözde: 1 2 N mG = Mm h1 N mB f σ em olmalıdır.11.

emniyet sınırından uzak çıkıyorsa kullanılan profil numarası küçültülmeli ve tüm hesaplar tekrarlanarak yeni seçimin uygun olup olmadığı araştırılmalıdır. Vierendeel kirişi formülleri yardımıyla petek kirişlerin hiperstatik sistem olarak hesaplanması mümkün olmaktadır. Hirschfeld tarafından verilen bir metoda. Bununla beraber şu hususa değinmekte yarar vardır. dikmelerin geniş. bölüm göz adedine göre tayin edilir. gerilmeler emniyet değerlerini aşar ve profilin büyütülmesi veya petek kiriş ara levhasız idiyse.1. düğüm noktalarının büyük olması sebebiyle beklenilemez. Buna karşın. . yapılan otuza yakın örnek bu gerçeği vurgulanmaktadır. Hirschfeld’in işaretleriyle bu denklemler[2]: . Aksi de söz konusu olabilir.L/4 ve L/3 arasındaki bir başlıkta Gerilme kontrolleri yapılır. 3. . ara levhalardan yararlanma yoluna gidilebilir. Kesin Hesap Metodu Genellikle yukarıdaki basitleştirilmiş hesap metodu yeterli olmaktadır.Ortaya en yakın (veya ortadaki) başlıkta.4. Bu sistem için mütemadi kirişlerdekine benzer şekilde üç terimli elastisite denklemleri elde edilir. Hiperstatik hesapda statik bilinmeyenlerin sayısı. Başlık ve dikme kesitlerine ilişkin mukavemet değerleri ilgili olanından alınır. profilin bir.Mesnede en yakın dikmede. Şayet gerilmeler. bilinmeyenler olarak dikmelerin ortalarındaki teorik mafsal noktalarına tesir eden H yatay kuvvetleri seçilmekte ve bu suretle sistem elde edilmektedir. Petek kirişin hiperstatik sistem olarak hesaplanmasıyla gerilmelerin daha hassas bir şekilde tayini. Yukarıda belirtilen yönteme göre saptanan I profili ile yapılan petek kirişlerde kesiti yetersiz kalması.26 . hatta iki numara daha küçültülmesi söz konusu olabilmektedir[6]. gerilmelerin emniyet sınırlarını aşması beklenmemelidir.

0 ∆ 0. Kirişin ortasında bir dikme veya göz bulunması hallerine göre.1 . n katsayıları farklı olur. k −1 veya ∆ k . Uç dikmeler konstrüktif nedenlerle çok geniş ve rijit teşkil edildiklerinden ∆ 0. Bütün ∆ k . 0 + H 1 ∆ 0. çift endeksli ∆ 1. İncelenen sistem için bu katsayılar basitleşir. n −1 + H n .k katsayıları yardımıyla petek kirişin birkaç özelliğinden bahsedilebilir: .1 ∆ ∆4 ∆5 ∆ ∆ 1. n = ∆n Şeklindedir. .27 H 0.k +1 katsayıları k=1’den itibaren birbirine eşittir. =∆K H n −1 ∆ n .1 ∆ ∆ ∆ 1. K +1 . .n −1 katsayıları birbirlerine eşit olurlar.1 ∆ H2 H3 H4 H5 H6 H7 ∆ H8 ∆0 ∆1 ∆ 1. K + H K +1 ∆ K .∆ n . n ortasındaki dikmeyi göstermektedir. .1 ile ∆ n −1. H0 ∆ 0. ∆ n.∆ K .1 ∆ ∆ ∆ 1.1 ∆ ∆6 ∆ ∆ 8. K −1 + H K .1 ∆ 1. 0 ∆ 0. Petek kirişin herhangi bir yerinde takviye bulunmadığı kabul edilirse.0 değeri genellikle küçük olur. .1 ∆ ∆ k . Bunlar aşağıdaki matriste Delta ile gösterilmiştir.1 ∆ ∆ ∆2 ∆3 ∆ ∆ 1.1 H1 ∆ 0.8 ∆7 ∆8 ∆ 1. = ∆0 H K −1 ∆ K .

2⎜ ⎜ ⎟ λ * k +1 ⎪ 6 ⎢ λ * k λ * k +1 h ⎝ λ * k ⎠⎥ ⎭ ⎣ ⎦ ⎩ (3.86. k = −⎨1 + ⎢ k + + + 2v ⎟⎥ ⎬ .dx EI pt (3.E. Takviyesiz petek kirişlerde I/Fk oranı sabittir. başlığa geçiş noktasındaki değeri kiriş ortasındaki değerinin sekiz katı büyük olur. Dikme genişliği ortada 1/3e. + 2.λ ⎝ E ⎞ = 2. Dikmelerin kesme kuvvetinin tesiri hesabı için: I c .13) Formüllerinde Ipf’nin farklı değerleri göz önünde tutulmalıdır.λ / I k dir. ⎜ F pt λ Fg ⎪ 6 ⎢ I pt λ hi ⎝ ⎣ ⎩ ⎞⎤ ⎫ ⎟⎥ ⎪ ⎟⎥ ⎬ ⎠⎦ ⎪ ⎭ (3.1 F pt .28 ⎧ 1 ⎡ h* ⎞⎤ ⎫ h * k 12 ⎛ hk * * * hk * * * ⎪ ∆ k .12) v değeri (başlık atalet momenti) / (başlık en kesit) oranını gösterir. I . i + 2 ⎜ 2. başlığa geçiş noktasında ise 2/3e dir.60 ⎟ G ⎠ (3. Ipf atalet momenti dikme genişliğinin kübüyle orantılı olarak arttığından. Dikmelerin atalet momentleri yükseklikleri boyunca çok değişir. Başlıklar için Ik=Ie=sabittir.86.G h h x * ** = x = 2.hi ⎛ ⎜x = 1. . ∆ değerinin hesabında: ∫ M .14) Bulunur.15) . . Buna göre λ* = λ olur. λ* = I e .hi Fk .2. Çeşitli basitleştirmeler yapılarak z=0 için: ⎧ 1⎡ I h 12 ⎛ I 1 hi 1 ⎪ ∆ kk = −⎨1 + ⎢2.M . Aynı durum hk* k k için de geçerli olmaktadır.

16) Olur. i + ⎬ ⎜ F pt . λ hi ⎝ ⎠⎦ ⎭ ⎣ ⎩ (3. .4.dx . sürekli ideal bir gövde düşünülmüş ve diferansiyel denklemlerle çözüm aranmıştır.1.5. 3.86.17) Yazılabilir. EI a δ2 = ∫ M . Kesin hesap için çeşitli yollar denenmiştir.4) yarım dikmenin H=1 kuvveti altında deplasmanı δ ile gösterilse[5]: δ1 = ∫ M .dx .M . Dikme Dikme I atalet momenti Dikme Şekil 3. Benzer düşünce tarzları (Delikli Duvarlar)ın hesabında da söz konusudur.M . Diğer bir metoda ise Cross’un moment dengeleme metodundan yararlanılmıştır. Dikmelerin İdeal. Sabit Atalet Momentleri (Şekil 3. EI pt (3.29 ⎧ 1⎡ h h 12 ⎛ 1 ⎞⎤ ⎫ ⎪ ⎟⎥ ⎪ ∆ kk = −⎨1 + ⎢ i + 2 ⎜ 2. Bir hesap metodunda çerçeve dikmeleri yerine.Dikme Kesitinde Atalet Momenti Değişimi. λ Fg ⎟⎥ ⎪ ⎪ 3 ⎢ I pt .

Ia dir.( ) 3 Ia = 3 : 12 Ipf = dikme enkesitinin gerçek atalet momentleri = K . .30 e s. Bu formülden δ 1 / K = δ 2 : K = δ 1 / δ 2 olur[9].

Z=0 için genellikle takviye gerekmez. Başlık ve Dikme Takviyeleri Peteklerin bütün kenarları boyunca iç flanşlar kaynaklanır. Tesisat borularının geçirilmesi veya statik ve diğer nedenler dolayısıyla daha büyük h1=H-2v yüksekliğinin gerektiği hallerde z ara parçası ilave edilir.2.1.4. Konstrüktif Gerekler 4.4.1. Kiriş Uçlarında Gövde Takviyeleri Büyük kesme kuvvetlerinin karşılanması ve kolonlarla birleşimin güvenilir olması için. Takviyeler En ekonomik petek kiriş takviyesiz petek kiriştir.3. Başlık Takviyeleri Başlıklara iç flanşlar kaynaklanmak suretiyle I formu elde edilerek çok daha büyük bir mukavemet momenti sağlanabilir[12]. . Bu iç flanşlar daha büyük H kuvvetlerine karşı da etken olmaktadır. 4. İç flaş takviyeleri ancak hesabın gerektiği hallerde yapılmalıdır[13]. Ara parçalı petek kirişler ise genellikle takviyeyi gerektirir[12].1. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN KONSTRÜKTİF TEŞKİLLERİNİN İNCELENMESİ 4.1. 4.1. kiriş uçlarındaki ilk gözlerin dolu gövdeli olarak teşkili tercih edilebilir[13]. 4.1.

İç flanş takviyeleri aynı zamanda gövde rijitlik takviyeleri vazifesini de görmektedir[13]. Kiriş yüksekliği arttıkça yanal burkulma tehlikesi de artar. Peteklerin gövde rijitliğini azaltıcı tesiri uygun şekilde göz önünde tutulmalıdır. çatı örtüsü dökülüp gerçek rijitliğini kazanana kadar basınç rijitliği olan kuşaklarla bu bağlantıya tespit edilmelidir[14]. Bu diyagonal bağlantının her iki tarafındaki petek kirişler. . Yapının tamamlanmış durumda basınca maruz üst başlık. 4. Bu sebeple kirişe daha büyük kuvvetlerin etkimesi halinde gövde yada dikmenin takviyesi gerekebilir.1.5. Gövde Takviyeleri Petek kirişlerde gövde kalınlığının gövde yüksekliğine oranı diğer hadde profillerine kıyasla oldukça küçüktür. Taşıma yükü bu programlara modellenen kirişlerin belirli bir sehim değerini geçmeleri anındaki tesirler olarak düşünülebilir[3].32 4. Teorik düzeyde günümüzde kullanılan statik hesap programları üç boyutlu modellemelerde. Yine döşemenin veya çatı kaplamasının henüz rijitleştirici tesirinin olmadığı montaj safhasında da. Bunun için uygun bir yerdeki iki petek kiriş arasına diyagonal bağlantı yapılır.6. Yanal Burkulma Kirişlerin basınca maruz başlıklarında yanal burkulmaya karşı gerekli tedbirler alınmalıdır. 4. gerektiği taktirde montaj bağlantılarıyla kirişin basınç başlığı yanal burkulmaya karşı emniyet altına alınmalıdır. döşeme elemanlarına veya çatı kaplamasına emniyetli bir şekilde tespit edilmelidir. Taşıma Yükü Çok sayıda petek kiriş imalinin söz konusu olduğu hallerde bir taşıma yükü deneyi yapılması. hesapların sağlamasının yapılması bakımından tavsiye olunur. Literatürde formüllerin petek kirişlere uygulanması. gövdedeki boşluklar dolayısıyla ancak yaklaşık bir sonuç verir.1. sonlu elemanlar yöntemini kullanması bakımından önemlidir.2. Bu sebeple hazırlanmış olan statik hesap programları geröeğe en yakın değerleri verebilmektedir.

33

4.3. Petek Kirişin Sehimi

Petek kirişin sehiminin hesaplanması özellikle statik hesapların doğruluğunun irdelenmesi bakımından önem taşır.
4.3.1. Sehimin Yaklaşık Değeri

Bir petek kirişin üzerinde yayılı yük olduğu düşünülürse sehim hesabı[6]: 5 Pl 3 . 384 EI

f =

(4.1)

Formülüyle elde edilir. I, dolu ve boşluklu kirişlerin atalet momentlerinin ortalama değeridir. Bu şekilde hesaplanan sehim çok küçük çıkar. Petekleri sınırlayan başlık kısımlarında ve dikmelerdeki eğilme momentleri ve kesme kuvvetleri, bu formülle hesaplanan sehimi arttırır. Ek sehim miktarları, başlık normal kuvvetlerinin etkisinde olduğu gibi[6]:

f =∫

QQ NN MM dx + ∫ dx + ∫ dx EF EI GF

(4.2)

İş denklemiyle hesaplanır.
4.3.2. Başlık Normal Kuvvetlerinin Sehime Etkisi

Üst ve alt başlıktaki normal kuvvetler[6]:

N=

M Pl M l = , N= = h 8h h 4h

(4.3)

dir. Başlık normal kuvvetlerinden ileri gelen sehim fg,1 ile gösterilirse bilinen integral formülleri yardımıyla[6]:

34

f g ,1 = 2 ∫
0

1

NNdx 5 N Nl 10 l Pl l . . =2 = . EF 12 EFg 12 EFg 3h 4h

f g ,1 =

Pl 3 .0,124.10− 7 cm Fg h 2

(4.4)

Bulunur. Bu formül başlık normal kuvvetlerinin tesirini, düğüm noktalarının büyüklüğü sebebiyle biraz fazla vermekte ve dolayısıyla emniyetli tarafında kalmaktadır.
4.3.3. Başlık Momentlerinin Sehime Etkisi

Q ve Q kesme kuvvetleri sebebiyle başlık kısımlarında moment diyagramları (Şekil 4.1) da gösterilmiştir. En büyük ordinatlar:
M = Q x .e 2 .6
;

M =

Q.e 2.6

(4.5)

dir. Q kesme kuvvetibütün kiriş boyunca sabit ve ±1/2 olacağından:

M =

e e = olur. 2.2.6 24

Şekil 4.1.Petek Kiriş Başlığında Kesme Kuvveti Diyagramı.

35

Her bir petek gözü için sehim değeri[3]:
e6

f *g , m = 2 ∫
0

M M dx 2 1 e Qx .e e = . . . . EI g EI g 3 6 12 24 = Qx .e3 1 . EI g 2592

dir. Qx kesme kuvveti (Şekil 4.2) deki gibidir.

1/2

1/2

Şekil 4.2.Kiriş Boyunca Q ve Q Kesme Kuvveti Diyagramları Ortalama Q değeri n=1/2 ile çarpılarak

∑Q

x

değeri bulunur:

1 l l pl 2 ΣQx = p. . = 2 2 e 4e Kirişin toplam sehimi[6]: pl 2 e 2 1 pl 2 e 2 . = .0,460.10 −10 EI g 10363 Ig

(4.6)

f gm =

cm

(4.7)

dir. Bu sehim yalnızca bir başlık için geçerli olacaktır.

36

4.3.4. Başlık Kesme Kuvvetlerinin Sehime Etkisi

Her bir göz için kesme kuvveti diyagramları (Şekil 4.3) de gösterilmiştir[3].

Şekil 4.3.Her Bir Göz İçin Kesme Kuvveti Diyagramı.

f * g ,q = 2 ∫
0

e/6

x.eQx e x Qx 1 xQ.Q dx = 2. . . . = x x 6 GFg 2 4 24GFg x GFg

(4.8)

4.3.5. Dikme Momentlerinin Sehime Etkisi

Dikmelerde, H’nın tesiri ile M=Hx . h1/2 ve M = H .h1 / 2 olan momentler meydana gelir. (Şekil 4.4)

i . x .9) 4.h H . h1 / 2 f * pt .H 12 EI pt 3 H= e 2 e .H x .6.4 ve Şekil 4.37 Şekil 4.10) . = .Her Bir Göz İçin H Etkisinde Meydana Gelen Momentler. ∫ 0 h 1 H .H H GFpt GFpt 2 (4. Dikme Kesme Kuvvetlerinin Sehime Etkisi Benzer tarzda: (Şekil 4.m = 2 = olur.5): f * pt .4. . . 2hs 2 2e 4hs ΣH x = dir[4]. (4.3.hi 1 M . = 2hs 2 2hs Olduğu düşünülürse: e 2[ p(l + e ) + pe] 1 pl (l + 2e ) .q = 2 hi / 2 ∫ 0 xQQdh 2 x hi = . .M i dh = 2. 2 3 2 EI pt 2 EI pt hi .

1.38 Şekil 4.2 384 EI f = (4.5.1) formülüne uygun olarak hesaplanır. Pratikte Sehim Hesabı Genel olarak sehimi (4. 4.7.(2Q+P) Diyagramı. Ancak tasarım hesaplarında bu değerin %20 fazlasını almak gerekir.11) . Yani bu durumda[6]: 5Pl 3 .3.

Yapının taşıyıcı sistemi tamamen çelik olarak dizayn edilmiş olup sadece çatı örtüsünün altındaki tek açıklıkta petek kirişler tercih edilmiştir. Bu tarz teşkil hem çatı eğimi hem de mukavemeti açısından önemlidir.1) de görülmektedir.1. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN UYGULAMASI İLE TASARLANAN BİNALARIN İNCELENMESİ Aşağıda dünyanın farklı ülkelerinde petek kirişler kullanılarak inşa edilmiş olan bazı yapıların mühendislik incelemeleri yer almaktadır. .5. Taşıyıcı kolonları I profillerden teşkil edilen hangar yapısının açıklıkta petek kirişleri açıklık ortasına doğru yükseltilerek tasarlanmıştır. 5. Boru Firmasının Malzeme Deposu İki mafsallı çerçeve sistemi ile inşa edilen halin iç kısmından bir görünüş (Şekil 5.

Şekil 5.2 de bazı detaylar görülmektedir[6].2 de de görüldüğü gibi petek kirişin mesnet bölgesine yakın gözleri dolu gövdeli olarak teşkil edilmiştir. Şekil 5. büyük rijitlik.1.Bir Boru Firmasının Malzeme Hali. hafif görünüş ve boya giderlerinin azalması gibi üstünlükler tercih sebebi olmuştur. Yapı ağırlığının azalması.40 Şekil 5. . Çerçeve kirişi olarak ara levhasız petek kirişleri kullanılmıştır.

Çatı konstrüksiyonu kanat formundadır. 5.2. Yapı çevresi beton duvarla teşkil edilmiştir.2.41 Şekil 5. Petek kirişlere çatı örtüsünün hemen altında kafes kirişler üst başlıkları petek kiriş üst başlığına denk olacak şekilde birleştirilmişlerdir. Almanya Ludwigshafen’da Manej Yapısı Bu yapıda z=200 mm ara levhalı petek kirişler kullanılmıştır. Bu teşkilde dolu gövdeli kirişten petek kirişe yumuşak geçiş ve bu kombinasyonun estetik yönden de tatminkar olduğu görülebilmektedir[6]. Orta çelik kolonların üzerinde makaslar dolu gövdeli teşkil edilmiştir.Hal Detay Resmi. . Petek kirşler bu kompozit yapıda beton duvarlar üzerine mesnetlenmişlerdir.

Tesisat borularının geçirilmesi için bazı noktalarda dikmeler kesilerek gövde boşlukları büyütülmüş ve bu noktalarda başlıklar iç lamalarla takviye edilmiştir.3.4’de bu takviyeler açıkça görülmektedir[6]. Bu çok katlı yapıda diğer yapılardan farklı olarak petek kiriş çok açıklıklı çerçeveler kümesinde sürekli kiriş olarak kullanılmıştır. Almanya Oberhausen’da Büyük Mağaza: Bu yapıda döşeme kirişi olarak petek kirişler kullanılmıştır.3. Hamburg’da Kumaş Mağazası: 1965 yılında inşası tamamlanmış olan bu altı katlı satış mağazasında büyük açıklıklı petek kirişler kullanılarak ekonomik bir çözümleme yapılmıştır[6]. Şekil 5.4.5) .42 Şekil 5.Ludwigshafen’de Manej. (Şekil 5. 5. 5.

Oberhausen’da Mağaza.5.43 Şekil 5.Hamburg’da Kumaş Mağazası. Şekil 5.4. .

44 5.6. Dikmelerde z=200 mm lik ara parçalar kullanılmıştır[6]. Paris’te Çarşı Şekil 5.1 ‘de 1948 yılında inşa edilmiş 220 m boyunda. 50 m genişliğinde büyük bir yapının statik sistemi ile kolon ve kirişlerin teşkil tarzları görülmektedir.6. Çatı örtü malzemesi kiremittir. çerçeve kirişlerinde ise H=400 mm yüksekliğinde (h=270 mm) petek kirişler kullanılmış. Dış kolonlarda H=400 mm yüksekliğinde (h=270 mm) iç kolonlarda H=600 mm yüksekliğinde (h=360 mm). 50 m lik genişlik kolon ve kirişleri petek sisteminde olan üç açıklıklı bir çerçeve ile geçilmiştir.Bir İnşaat Firmasının İdare Binası. 5. Yapı ağırlığı 47 kg/m2 kadardır[15].5. . çerçeve kirişleri ve mahya noktaları dolu gövdeli teşkil edilmiştir. İnşaat Firmasının İdare Binası Resim 6 ‘da az sayıda petek kiriş gerektiren bir yapı görünmektedir. (Şekil 5.6) Şekil 5.

Resim 7’de kolonları.Paris’teki Çarşının Kolon ve Kiriş Teşkili. Sehimleri azaltmak ve çatı kaplamasının deformasyonunu önlemek bakımından aşık olarak petek kiriş kullanımı başarı sağlar. .45 Şekil 5. Aşıkları Petek Kirişten Hal Yapısı Mukavemet hesapları sonucu aşıklar için genellikle küçük profiller seçilebildiğinden bu aşıklarda sehimler büyük olmaktadır.7.7. kirişleri ve aşıkları petek kirişlerden oluşan bir hal konstrüksiyonu görülmektedir[16]. 5.

USA Seattle’da Çok Katlı Yapı Bu yapıda 17.Bir Hal Konstrüksiyonunun Taşıyıcı Sistemi. Orta kısımdaki on petek göz takviyesizdir.9) .8. Petek kirişlerin son gözleri dolu gövdelidir ve iki uçtan itibaren yedi petek gözün iç kenarları lama demiri ile takviye edilmiştir. (Şekil 5. 5. Aynı eğilme rijitliğine sahip olan hadde profilinin ağırlığı 220 kg/m dir. H=700 mm yüksekliğindeki petek kirişler 470 mm yüksekliğinde geniş başlıklı profilden imal edilmiştir. Bu ise 2600 tonluk konstrüksiyonda 420.000 Euro [17] luk bir ekonomi sağlamaktadır.2 m boyunda ve 2 t ağırlığında petek kirişler kullanılmıştır. Petek kiriş ağırlığı 106 kg/m ‘yi bulmaktadır.8.46 Şekil 5.

Petek Gözlerinin Lama Demirleri İle Takviyesi. . Bu petek kirişler şimdiye dek kullanılanların en uzunudur.9.36 m dir.9). 36 WF 300 profillerinden teşkil edilen bu kirişlerin yükseklikleri 1. ‘da Bir Lisenin Konferans Salonu Yapının örtülmesinde yaklaşık 30. Profiller 1000 t luk preslerle zımbalanarak imal edilmiştir[6] (Şekil 5.Y.5 m açıklığında petek kirişler kullanılmıştır.47 Şekil 5. 5. USA Newark N.9.

Y. Çok açıklıklı yapıda ana kirişler de petek kiriş formunda seçilmişlerdir.USA Newmark N.’da Bir Lisenin Konferans Salonu. Petek kirişlerin fonksiyonellikleri bakımından yarım kemer şeklinde düzenlenmesi yapının çözümlenmesinde fayda sağlamıştır.10.48 Şekil 5. .

. Ancak bazı özel durumlarda . Kirişin geometrik ölçüleri . Bu şekilde teşkil edilen profillerin tasarımında aşağıdaki durumlara dikkat edilmesi gerekmektedir: Kiriş başlıklarının gövdeyle birleştikleri noktalardaki birleşim şeklinin oluşacak kesitin yekpare olarak çalışmasını temin edecek şekilde olmasına dikkat edilmelidir.6. Kiriş başlık ve gövdesinin yerel burkulma dayanımını sağlaması için tedbirler alınmalıdır. örneğin açıklığın alışılanın dışında ve daha uzun olduğu ve kiriş üzerine gelen yükün fazlaca olduğu durumlarda profil tablolarındaki ebatlar yapılan çözümlemeler için yeterli olmayabilirler. Bu gibi durumlarda kirişin başlık ve gövdelerinin farklı parçalar olup yüksek mukavemetli bulon veya perçinli olarak birleştirilmesi sonucu elde edilen yapma kirişler kullanılmaktadır.1. BÖLÜM YAPMA KİRİŞLERİN TASARIM ESASLARI 6. istenilen dayanımı sağlaması koşuluyla minimum boyutlarda tasarlanmalıdır. Kiriş tasarımında yerine montajının nasıl ve ne şekilde yapılacağı göz önünde tutulmalıdır. Giriş Çelik yapıların projelendirilmesinde kullanılan I profiller yaygın olarak profil tablolarında ebatları ve teknik özellikleri verilen fabrikasyon profillerden seçilirler. Kirişlerin tasarımı yapılırken fabrika şartları ve kirişin kullanılacağı yere yapılacak nakliyesinin kullanımdaki araçlarla yapılabilecek olmasına dikkat edilmelidir.

kg) elde edilen bir katsayıdır[18]. Kiriş gövde kalınlığı kayma gerilmesinin maksimum değerine bağlı olarak seçilir ve kiriş gövdesi yüksekliğince sabit olarak alınır. Aynı mukavemet momentine sahip farklı iki I profil kesitinde yüksekliği diğerinden fazla olan kesitin başlık alanının dolaysıyla başlık ağılığının daha az olduğunu gözlemleriz. Kirişin en kesit kütlesi ve yerel burkulma şartları göz önüne alınarak yapılan analizlere göre kirişin optimum yüksekliği[18]: hopt = k Wt tg (6.2.1) bağıntısı yardımıyla hesap edilebilir. Ayrıca yerel burkulmanın önlenebilmesi için kiriş yüksekliği arttıkça gövde kalınlığının da arttırılması gerekebilir. Burada k: kiriş başlık ve gövdesinin konstrüktif katsayılarından (kb. Ayrıca I profil en kesitine sahip elemanlarda ağırlık merkezinin tarafsız tabakadan uzaklığı arttıkça mukavemet momenti değeri de artar. Minimum kütleye sahip ancak istenilen mukavemet momentini sağlayan yüksekliğe optimum yükseklik (hopt) denmektedir. Genellikle kiriş en kesitinin mukavemet momenti normal gerilmenin maksimum değerine bağlı olarak tayin edilir. 6. Kirişin toplam kütlesi başlık ve gövde kütlelerinin toplamına eşit olduğundan kirişin minimum kütleye sahip olması için kiriş yüksekliğinin anlatılanları da göz önüne alarak en uygun şekilde seçilmesi gerekir. Optimum yüksekliğe bağlı kalınarak hesap edilecek kesitin malzeme kullanımı ve yapıya getireceği yük en aza inmiş olacaktır.50 Yapma kirişlerin tasarımına öncelikle geometrik ölçülerin tayini yapılarak başlanır[18]. Kiriş yüksekliğini azaltmak ise aynı mukavemet değerinin sağlanması amacıyla başlık alanı ve ağırlığının arttırılması manasına gelir. . Kirişin En Kesit Yüksekliğinin Belirlenmesi Kiriş en kesit boyutları kiriş açıklığındaki en büyük kesit tesirlerine (Mmax ve Vmax) göre hesap edilecek olan normal ve kayma gerilmelerinin maksimum değerleri göz önüne alınarak tasarlanmalıdır. Bu durumun doğal bir sonucu olarak gövde ağırlığı azalır.

4) Bu bağıntıda EJ kirişin eğilme rijitliğidir. kirişin malzemesinin emniyet gerilmesidir. σem.3) Bağıntısı ile hesaplanır. mukavemet momenti olup kiriş açıklığındaki maksimum moment değerine bağlı olarak: Wt = M max σ em. (6.5) . l kiriş açıklığını q ise uniform yayılı yükün şiddetini temsil etmektedir. tg: Kiriş kesitinin gövde kalınlığıdır.25 – 1.51 k= 2Ck b kg (6. TS468 ‘e göre emniyet katsayıları göz önüne alınmadan: q = ∑ Pi + ∑ g j i j (6. Optimum yüksekliğe sahip kirişlerin gövdesinin kütlesi başlıkların kütlelerinin toplamına eşittir. Wt. Kirişlerin minimum kesit yükseklikleri ise kiriş deplasmanının maksimum değeri göz önüne alınarak hesaplanılabilir.15 olarak seçilebilir. Kirişlerin uniform yayılı yük etkisinde yapacakları maksimum deplasman aşağıdaki gibi hesaplanır: 5ql 4 f = 384 EJ (6.2) kiriş yapım tekniğine bağlı olarak en kesit başlığının gövdesine perçin veya yüksek mukavemetli bulon ile birleştirildiği durumlarda k = 1.

4) bağıntısında M = ql2/8 . Bu bağıntıda P hareketli yükü . J= wh/2 bağıntıları yerlerine konur ve gerekli sadeleştirmeler yapılırsa[18]: 5l σ em ⎡ 1 ⎤ ⎢ ⎥ 24 E ⎣ f max ⎦ hmin = (6. Aksi taktirde elde edilecek kiriş deplasman koşullarına uymayacaktır. Kiriş gövde yüksekliğinin lama standartlarında verilen lama eni değerleri aşması durumunda kiriş gövdesi iki veya üç lamanın boyuna doğrultuda birleştirilmesi ile oluşturulabilir. σ=M/W. Minimum kesit yüksekliği için bulunan değer optimum yükseklik için bulunan değerden daha büyük olabilir. Mühendislik açısından en ideal durum ise hopt=h=hmin şartının sağlandığı hallerdir. (6. Kiriş En Kesit Ölçülerinin Belirlenmesi Yapma kiriş en kesit boyutlarının belirlenmesine öncelikle aşağıdaki formüller ile elde edilecek olan kesit yüksekliğinin belirlenmesi ile başlanır. Bu gibi hallerde daha düşük dayanıma sahip çelikler kullanmak veya kirişin en kesit şeklini değiştirmek uygun olacaktır. 6.6) bağıntısı ile elde edilen minimum yükseklikten daha fazla olmalıdır. g ise ölü yükü temsil etmektedir. hopt ≥ h › hmin şartına uygun olarak seçilmelidir. Fakat bazı özel durumlarda bu şart temin edilmeyebilir. Kiriş yüksekliğinin (6.3.52 Bağıntısı ile hesaplanabilir.6) Bağıntısı elde edilir.1) formülü ile elde edilen optimum değere eşit veya o değere en yakın ve küçük seçilmesi ekonomik bir kiriş elde etmek açısından önem taşır. Yapma kirişlerin tasarımında göz önüne alınacak kiriş yüksekliği bu bağıntılar düşünülerek[18]. . Ancak kiriş yüksekliği her koşulda (6.

53

Şekil – 6.1: Yapma Kiriş en kesit şekli Farklı kaynaklarda yapılan analizlere bağlı olarak kiriş yüksekliğinin tayini için aşağıdaki bağıntılar önerilmiştir: [19] e göre:

⎛1 1⎞ h = ⎜ − ⎟l ⎝ 10 12 ⎠
Ön germeli kiriş tasarımında (6.7) bağıntısı: 1 l 15

(6.7)

h=

(6.8)

Sürekli kirişlerde ise:

h=

1 l 25

(6.9)

Olarak alınır. Elde edilen h değeri tasarım değeri değildir. Ancak kiriş gövde kalınlığı yaklaşık olarak hesaplanan bu h değeri göz önüne alınarak aşağıdaki tablodan seçilecektir:

54

Tablo 6.1.Kiriş Yüksekliğinin İlk Tahmini İçin Tablo. Kiriş Yüksekliği h (m) Kiriş Gövdesi Kalınlığı tg (mm) h / tg aittir. Kiriş en kesitinin optimum ve minimum yükseklikleri (6.1) ve (6.6) bağıntıları yardımıyla hesaplanır. En kesit yükseklik değeri bu iki değerin arasında ve optimum değere yakın olarak seçilecektir. Optimum yüksekliğe sahip bir kiriş kesitinde başlık alanlarının toplamı gövde alanına eşitliği şartı sağlanmış olur bu durumda iki başlık ağırlık merkezleri arasındaki mesafe (Kuvvet kolu h1) h1=J/S ≈ 0,85h şeklinde düşünülebilir. Bu kabul yapılarak[18]: 1,2Q hτ em 100 - 125 125 - 150 143 - 165 165 - 185 182 - 200 208 – 227 Not: h/tg oranının tablodaki küçük değerleri yüksek dayanımlı çelikten yapılan kirişlere 8 - 10 10 - 12 12 - 14 16 - 18 20 - 22 22 – 24 1.0 1.5 2.0 3.0 4.0 5.0

tg =

(6.10)

Bağıntısı elde edilir. Bu bağıntı kirişin mesnete alt başlığın üzerinde oturduğu durumlarda geçerlidir. Kiriş mesnet üzerine mesnet levhası ile oturuyorsa (6.10) formülünde 1,2 yerine 1,5 alınır[20]. Ayrıca kiriş yüksekliği (1 ~ 2)m olduğunda kiriş gövde kalınlığı; 3h ⎞ ⎛ tg = ⎜7 + ⎟mm 1000 ⎠ ⎝ (6.11)

Ampirik formülü ile hesaplanabilir. Yüksekliği 2 m den fazla kirişlerde kiriş gövdesi kalınlığı:

55

1 ⎞ ⎛ 1 tg = ⎜ ~ ⎟h ⎝ 200 250 ⎠

(6.12)

Formülü kullanılarak hesap edilebilir. Kirişin gövde kalınlığı yerel burkulma şartlarına uygun olmalıdır[18].

hg tg

≤ 5,5

E

σ em

(6.13)

Kiriş gövde kalınlığı (6.10) bağıntısı ile hesaplandığında önceden kiriş yüksekliği hesabı için kullanılan gövde kalınlık değeri ile arasındaki fark ±2 mm den daha fazla ise tg nin yeni değeri optimum yükseklik bağıntısında yerine konarak hesap evreleri tekrar edilir. Daha pratik bir yaklaşımla kiriş gövde kalınlığı tayini sıklıkla başlık levha kalınlığına bağlı olarak belirlenmektedir. Kiriş başlık kalınlığı 16≤tb≤30mm koşuluna uygun olarak seçilir. Başlangıç hesaplarında tb 16 mm olarak şeçilir. Ancak hesaplamalar sonucunda dayanım ve burkulma şartları sağlanmaz ise tb değeri 30 mm ‘ye kadar arttırılabilir. Bu yöntem onucunda başlık kalınlığı belirlendikten sonra; hg=h-2tb (6.14)

bağıntısı ile gövde yüksekliği hesaplanır. Ayrıca başlık kalınlığı ile gövde kalınlığı arasında tb≤( 2 ~ 3 ) tg şartı da sağlanmalıdır. Kiriş kesit boyutlarının tayininde kiriş yüksekliği, başlık ve gövde kalınlıkları belirlendikten sonra sıra başlık genişliğinin tayin edilmesine gelinir.profil en kesit atalet momenti başlık ve gövde alanlarının kesit tarafsız eksenine göre ayrı ayrı hesaplanan atalet momentlerinin toplamına eşit olacaktır: J = Jt = J g + Jb (6.15)

Bu bağıntıda: Jg: Kiriş gövdesinin atalet momenti olup;

56

Jg =

2 t g hg

12

(6.16)

Bağıntısı yardımıyla hesaplanılabilir. Jt: En kesitin istenilen atalet momenti olup;

J t = Wt

h 2

(6.17)

Bağıntısı yardımıyla bulunur. Jb : başlık levhasının atalet momenti olup; Ab (h − t b ) 2
2

Jb =

(6.18)

Şeklinde hesaplanır. (6.15) bağıntısında Jb yerine (6.18) bağıntısı yerleştirilirse başlık levhası kesit alanı gerekli sadeleştirmeler yapıldıktan sonra[18]: 2J b

Ab =

(h − t b )2

(6.19)

Olarak bulunur. Başlık genişliğinin bulunurken aşağıdaki beş şarta uygun olmasına dikkat edilmelidir[18]: ⎛1 1⎞ 1- bb = ⎜ ~ ⎟h ⎝ 2 5⎠ 2- bb ≤ 180mm 3- bb ≥ 41 10
≤ 0,5
E

(6.20) (6.21) (6.22) (6.23) (6.24)

bb − t g
2t b

σa

5- bb ≥ 30t b

2 .57 Bütün bu hesaplardan sonra elde edilen kesit geometrik verileri Lama standartları ile karşılaştırılıp kesit hesap değerlerine en yakın ve büyük olan değerler seçilir. Yani gövde ile başlık arasına yapılacak olan kaynak kayme gerilmesini karşılamalıdır.Kiriş Başlığının Gövdesine Göre Kayması ve Etken İç Kuvetler.1 de görülen etken iç kuvvetler göz önüne alınarak kirişin yatay doğrultuda 1 cm lik kısmında oluşan kayma gerilmesi aşağıdaki bağıntı ile hesaplanılabilir: T= QS b J (6. Kirişin bu en kesit ölçülerine bağlı olarak gerilme analizi yapılır ancak kiriş yüksekliği seçiminde hmin değerinden büyük olması sağlandığı için sehim kontrolü yapılmaz. Kirişin eğilme etkisinde iken başlık ve gövden birbirinden ayrı çalışmaması için yapılacak olan birleşimin levhaların kaymasını önleyecek şekilde olması lazımdır. Şekil 3. T Q RA Şekil 6. Ayrıca 1 cm lik kiriş kesiti için geçerli olan kayma kuvveti değeri kiriş uzunluğu boyunca etkili olacağından kaynak dikişi uzunluğu kiriş uzunluğu ile aynı olacaktır. .25) Q: Kiriş en kesitinde oluşan kesme kuvveti Sb: Kiriş en kesit başlığı alanının en kesit tarafsız eksenine göre statik momenti J: Profil en kesit atalet momentidir. Kaynak kalınlığı kayma kuvvetine uygun olarak belirlenir.

Yapma kirişin açıklık uzunluğu için gerekli malzeme uzunluğunun bulunmadığı hallerde veya istenilen uzunluğun profil standart uzunluğunu aştığı hallerde. Bu soruna sebebiyet vermemek amacıyla kirişi oluşturan elemanların farklı düzlemlerde birleştirilmesi uygun olacaktır. Aksi takdirde kiriş boyunca en zayıf kesit aynı kesitte birleştirilen elemanların oluşturacağı kesit olur ki bu kesitin dayanımı ve taşıma gücü diğer kesitlerden daha az olacaktır. Fakat dikkat edilmesi gereken en önemli husus farklı elemanların aynı düzlemde birleştirilmemesidir. . 2. Bu gibi durumlarda fabrika veya atölyelerde üretim iki veya daha fazla parçadan oluşacak şekilde yapılmasının ardından şantiye koşullarında belirli şartlara uyulması kaydıyla bu parçalar birleştirilirler. 6.58 Kayma kuvveti değeri kiriş açıklığının mesnet noktalarında maksimum. Yapma Kirişlerin Ekleri Yapma kirişler üretim aşamaları ve koşulları açısından özel bir konumda bulunmalarından dolayı bazı hallerde birleştirilmeleri gerekebilir.Kirişin hesap sonucu ortaya çıkacak olan ölçülerinin günümüz nakliye koşullarında taşınabilir ölçüleri aştığında lüzumlu hale gelmektedir. Ayrıca eleman birleşim yerleri kiriş açıklığı boyunca kesit tesirlerinin maksimum değere ulaştığı belirlenen noktalardan mümkün olduğunca uzak tutulmalıdır. kiriş açıklığının orta noktasında minimum değerine ulaşacaktır.4. Bu özel durumlar: 1.

3. Döşeme kirişinin üst başlığı kat kirişi üst başlığına küt kaynağı ile birleştirilir. Döşeme kirişi alt başlığı ise kat kirişi .5. Kirişlerin Birbirleriyle Birleştirilmeleri Kat kirişleri ve döşeme kirişleri birleştirilirken dikkat edilecek hususların başında kat ve döşeme kiriş üst başlıklarının aynı seviyede olması gelir. projede yapılan hesaplamalara uygun olarak belirlenmelidir. 6.59 Şekil 6. Projedeki değişikliklere bağlı olarak kirişlerin mesnetleri hareketli mafsallı.Yapma Kirişlerin Ekleri. Yapma Kirişlerin Mesnet Birleşimleri Yapma kirişlerin mesnet bağlantıları ve birleşimleri.6. hareketsiz mafsallı ve rijit olarak ayrılabilir. 6.

60 gövdesinde birleşim için oluşturulan platformlara oturtulur. Kiriş En Kesitinin Uzunluğu Üzere Değiştirilmesi Kiriş en kesiti değişen kesit tesirlerine göre açıklıkta belirli noktalarda değiştirilebilir. İki kiriş gövdesi birbirlerine köşe kaynağı ile birleştirilir. 6.26) . Bu birleşimde amaç döşeme kirişindeki mesnet reaksiyonlarını güvenli şekilde kat kirişine aktarmaktır. Özellikle eğilme momenti diyagramının değişimine göre kesit boyutlarının değiştirilmesi ekonomik kiriş tasarımında etkin rol oynar. Alt başlık bu detaylara yan kaynağı ile birleştirilir. Bu nedenle bu gibi durumlarda değişen en kesitli kiriş tasarımı tercih edilir[20]. Ancak kiriş kesit eni değiştirilerek istenilen mukavemet momenti değişikliği sağlanabilir. Fakat uzunluğu üzerine değişken kesitli kirş tasarımında malzemeden kazanılan ekonomi kesit değişiminin getirdiği işçilik masrafı nedeniyle tam bir kazanç sağlayamayabilir. Profil en kesit eni uzunluğu üzere[18]: 4 x(l − x ) b l2 bx = (6.7. En kesit mukavemet momentinin değiştirilmesi en kesit boyutlarının her birinin değiştirilmesi ile sağlanabilir. Kiriş en kesit yüksekliğinin değiştirilmesi mukavemet moment değerini değiştirir. Uzun açıklıklı kiriş-döşeme sistemlerinde döşeme kirişi yardımcı kiriş üzerine oturtulur. Uniform yayılı yük ile yüklenmiş olan kirişin tasarımında yüksekliğin sabit olduğu kabulü yapılır. Yardımcı kiriş ise kat kirişi ile birleştirilir. Bu sebeple değişken kesitli kiriş tasarımı pratik olarak 12 m açıklığı bulmayan kirişlerde uygulanmaz 12 m ve daha fazla açıklığa sahip kirişlerde kiriş uzunluğunun fazlalığı nedeniyle sabit en kesit geometrili yapma kiriş tasarımı imalat koşullarını fazlaca zorlar. Diğer bir değişle kirişin uzunluğu doğrultusunda en kesit mukavemet momentinin değişme karakteri eğilme momenti değişim karakterine uygun olduğunda kiriş ağırlığı minimum olacaktır.

Kiriş uzunluğu üzere yüksekliği sabit eni ise değişen kirişlerin ağırlığı sabit en kesitli kirişlere oranla %50 . 3 Qmax 2 hτ em bmin = (6.27) Şeklinde değişir. Kiriş en kesitinin değiştirilmesi başlığın kalınlığını yada enini değiştirmekle de gerçekleştirilebilir. Burada h ve b kirişin ortasındaki en kesit yüksekliği ve enidir. Teknik bakımdan uygulanması en uygun olanı kiriş başlığı enini azaltmakla en kesitin değiştirilmesidir. Kiriş en kesitinin onun yüksekliğini azaltmakla uzunluğu üzere değiştirilmesi sanayi ve sosyal yapılarda çok zordur ve binanın iç dizaynı ve döşeme teşkilinde oluşan engeller nedeniyle bu türlü yapıların tasarımında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu durumda kiriş yüksekliği ve başlık kalınlığı sabit kalır.28) Bağıntısı yardımı ile b=cons t olduğunda ise[18]: 3 Qmax 2 bτ em hmin = (6. Kiriş mesnetindeki minimum en kesit ölçüleri ise kesme kuvvetinin maksimum değerine göre h=cons t olduğunda[18].29) Bağıntısı ile hesaplanır.61 Bağıntısına uygun olarak değiştirilebilir. eni sabit yüksekliği ise değişen kirişlerde ise %33 kadar azalır[21] Yapı türüne bağlı olarak bu iki yaklaşımdan herhangi biri tercih edilebilir. . Kiriş en kesit eni değişmez kabul olunduğu durumlarda ise en kesit yüksekliği: 2h x(l − x ) l hx = (6.

elektrik enerjisi ve işçiliği arttırır ve bu türlü kiriş tasarımı ekonomik olmaktan çıkar[20]. Burada tb: kiriş açıklığında eğilme momentinin maksimum değerine göre seçilen en kesit başlık kalınlığıdır.5M max olur. Kiriş başlık kalınlığı değişmez olarak kabul edilirse en kesitin değiştiği kısımda kiriş başlık eni[18]: ' Ab tb bb' = (6.15l = 0. 8 Kirişin belirli noktalarında moment değeri belirlendikten sonra bu moment değerine uygun mukavemet momenti belirlenir. iskele ana kirişleri ve çatı kirişlerinin tasarımında kullanılır. Belirlenen mukavemet momenti yardımıyla en kesitin değişen başlık eni ve başlık kalınlığı belirlenir. M 0.15l ve 0.19) bağıntısı ile hesaplanır. Bu türlü kirişler açıklığı doğrultusunda en kesitinin 4 yerde değiştirilmesi çelik kullanımını %3~4 azaltmasına rağmen birleşimlere kullanılan elektrot. başlığı oluşturan farklı uzunluklardaki aynı ene sahip lamaların sayısını kiriş mesnetlerine doğru azaltmakla sağlandığı yöntemdir. Açıklığı 30 m ‘ye kadar olan kirişlerin tasarımında her yarım açıklıkta bir yerde (toplamda iki yerde) en kesitin değiştirilmesi ekonomik olarak faydalı bir yöntemdir. .75M max .30) Bağıntısı yardımıyla hesaplanır.15l mesafesinde ise M 0. Uniform yayılı yük etkisinde bulunan kirişlerin en kesitlerinin her iki mesnetten 0. Bu yöntemde başlığı oluşturan lamalar birbirlerine ve gövde lamasına yüksek mukavemetli bulonlar ile birleştirilir.25l mesafesinde değiştirilmesi uygundur. 25l = 0. Kiriş en kesitinin değişen kısmında başlık alanı (6.25l mesafede moment değeri. Burada M max ql 2 = şeklinde hesaplanabilir. Kiriş uzunluğunun mesnetten 0. Başlık kalınlığının azaltılması için kullanılan yaygın yöntemlerden biri.62 Başlık kalınlığını değiştirilmesi genellikle köprüler. 0.

31) .4: Kiriş Yüksekliği ve Başlık Kalınlığına Değişmesiyle Uzunluğu Üzerine En Kesitin Değiştirilmesinin teşkili Kiriş başlığı eninin değişmez olarak kabul edildiği durumlarda[18]: Ab' bb ' tb = (6.63 Şekil 6.

En kesitin değiştiği noktada kiriş en kesitinin talep olunan mukavemet momenti: . Burada bb: kiriş açıklığında eğilme momentinin maksimum değerine bağlı olarak hesap edilen en kesit başlık enidir. Kiriş en kesiti başlık eni değişken olduğu durumlarda başlık levhası eni aşağıdaki şartları sağlamalıdır[18].32) Şekil 6.Kiriş Aşlık Enini Değiştirmekle Açıklığı Üzerinde En Kesit Değiştirilmesinin Teşkili Burada bb: kiriş uzunluğunda eğilme momentinin maksimum değerine uygun seçilen en kesit başlığı enidir. Kiriş açıklığı üzerine yüksekliğini değiştirmekle de tasarlanabilir. en kesitin küçülen kısmında ise başlık kalınlığı tb1 olan lamadan teşkil olunur. bb' ≥ 180mm . En kesit başlığının kalınlığının değişmesi iki şekilde gerçekleştirilebilir. bb' ≥ b h .5. Basınca çalışan başlık kesitinde düz küt kaynağı dikişi. Bu durumda kiriş en kesit başlık eni ve kalınlığı. Bu durumda birleşim kaynaklı olarak tasarlanır.64 Kiriş başlık kalınlığı yukarıdaki bağıntı ile hesaplanır. bb' ≥ b 10 2 (6. çekmeye çalışan başlık kesitinde ise eğimli küt kaynağı dikişi uygulanabilir. kiriş gövde kalınlığı kiriş uzunluğu üzere değişmez olarak kabul edilir. en kesitin maksimum momentine göre seçilen kısmında başlık kalınlığı tb olan lamadan.

' t g hg J = ' g 12 (6. Burada J b' : kiriş uzunluğunun maksimum eğilme momentine göre seçilen en kesit başlık alanının kiriş en kesiti tarafsız eksenine göre atalet momenti olup[1]. Ab (h ' − t b ) 2 2 ' Jb = (6.34) formülü iki bilinmeyenli ( J t' ve h ' ) bir denklemdir. tg ve tb kiriş uzunluğunda eğilme momentinin maksimum değerine göre seçilen en kesitin gövde ve başlığının kalınlığıdır ve kiriş açıklığı boyunca sabit kalır. Ayrıca kiriş uzunluğunun en kesitin değişen kısmında atalet momenti geometrik ölçülerine bağlı olarak. (6.65 Wt = ' M' σ em (6. .34) Bağıntısı ile hesaplanabilir. Burada. ' J g : kiriş uzunluğunun en kesitin değişen kısmında gövde en kesit alanının atalet momenti olup.37) ' Bağıntısı yardımıyla hesap edilir. ' ' j' = J g + Jb (6.35) Gibi hesaplanabilir. hg = h ' − 2t b olur.36) Şeklinde hesaplanabilir. J t' = Wt ' h' 2 (6.33) Talep olunan atalet momenti ise.

.66 Toplam atalet momenti bağıntısında (6.38) Denkleminin kökü olarak hesaplanır. kiriş açıklığında en kesitin değiştiği kısımda yüksekliği ( h ' ) belli bir tahminde[18]. Birden fazla kök olduğu hallerde konstrüktif şartları en iyi şekilde sağlayan kök kiriş yüksekliği olarak kabul edilecektir. (h ' ) 3 t g − 6Wt ' h ' + 6 Ab h 2 = 0 (6. (6.35) gövde ve başlık atalet momentleri yerlerine yazılır ve gerekli sadeleştirmeler yapılırsa. Bu durumda kirişin en kesitinin değişen kısmının tümünde kiriş gövdesinin yerel burkulma kontrolü yapılmaz.38) denkleminin pozitif gerçek kökü kiriş yüksekliği olarak alınacaktır.

Döşeme kirişleri profil. gibi .58 ⋅ 23. uzunluğu üzere değişen kesitli kiriş ve petek kiriş olarak 3 şekilde teşkil edilecek. Kaynak dikişlerinin hesaplanması ve gerilme kontrolü TS 3357’ye bağlı yapılacak.7. Küt kaynağı dikişinde krater oluşumunu öneyen teknik tedbirler uygulanacak. Açıklığı 14 m I en kesit şekline sahip bir sanayi binası kat kiriş üst başlığı üzere 100 cm aralıklarla yerleştirilen döşeme kirişlerinden aktarılan yükler etkisindedir. erken hareketli yük P=25 kN/m2 dir. Yapma Kiriş Olarak Örneğin Boyutlandırılması Farklı şekilde tasarlanan kirişlerin ekonomik olarak karşılaştırılabilmesi için aynı kullanım şartlarına uygun kirişin farklı şekillerde teşkili aşağıda verilmektedir.785 kN/m2. TS 648’e bağlı Fe-37 çeliğinin σ a = 23. uzunluğu üzere en kesiti değişen ve petek kiriş teşkillerine bağlı hesaplanması ve en kesitlerinin boyutlandırılması verilmektedir.1’de verilmektedir. Buna uygun kayma emniyet gerilmesi değeri τ enI = 0. Döşeme kiriş düzenlenmesi teşkili Şekil 7. Burada açıklığı 14 m olan yapma. Döşemeden aktarılan ölü yük g=0. Kullanılan kaynak dikişlerinin fiziksel yöntemlerle kalite kontrolü yapılacak. kat kirişleri ise yapma kiriş. BÖLÜM BİR ÖRNEK ÜZERİNDE FARKLI KİRİŞ TİPLERİNİN İRDELENMESİ 7. Kat ve döşeme kirişlerinin en kesitleri TS 4561’e bağlı olarak boyutlandırılacak.5 kN / cm 2 olarak seçilir[22].1.63 kN / cm 2 hesaplanacak. Çelik cinsi Fe-37.5 = 13.58σ a = 0.

a-a ekseni üzerinde döşeme kirişinin en kesitinin boyutlandırılması: Öncelikle döşemeden döşeme kirişine aktarılan yükü hesap edelim: q = ( g + p ) l d = (0.68 A A a/4 a/2 a/4 B B a/4 a/2 a/4 a C 500 mm C 13 x 1000 mm 14000 mm 500 mm a = 10800 mm Şekil 7.785 kN / m q h = q × 1.0 = 25.785 × 1.35 kN 2 2 Momentin maksimum değerine bağlı olarak döşeme kirişinin mukavemet momenti: Wl = M max 159.777 kN / m 8 8 Etken kesme kuvveti Qmax q h l 43.8345 × 5.8345 kN / m Etken eğilme momenti M max = q h l 2 43.4 = = = 118.12 × 23. 1.1.785 + 25) 1.4 2 = = 159.8345 × 5.7 = 43.5 .777 × 100 = = 607 cm 3 cσ a 1.7 = 25.Döşeme Kirişi Düzenlenmesi.

h=300 mm olarak seçeriz. Bu profilin en kesit geometrik karakteristiklerini Wx=653 cm3 . B-B ekseni doğrultusunda kat kirişinin en kesitinin boyutlandırılması: Döşeme kirişinden kat kirişine aktarılan tekil yük P=2R ve Ph=2Rh bağlantıları ile hesaplanacak.542) 5.06 × 10 × 9800 250 Gerilme dayanımının ve sehim kontrolleri şartlarına uygunluk gösterdiği için döşeme kirişinin 1300 profilinden yapılması uygun olacaktır.69 Burada.777 × 100 = = 21. 2: her kat kirişi üzerinde iki taraflı olarak 2 döşeme kirişinin oturduğunu göstermektedir. c: çubuk en kesitinin plastik şekil değiştirmelerini göz önünde alan katsayı olup. R ve Rh : döşeme kirişinin normal ve hesaplama yükleri etkisinden reaksiyon kuvvetleri.542)l = (25. Burada.785 × 540 3 1 f = = = 0.85 < 23. Seçilen I300 profili için gerilme kontrolü yapalım: Wl = M max 159.785 + 0. W1=607 cm3 değerine bağlı olarak profil tablosundan profil numarasını I300 olarak seçeriz.4 = 142.00262 < = 0. c=1.12 × 653 cWx Çubuğun sehim kontrolü 5ql 3 5 × 25. (q + 0. Jx=9800 cm4 .12 olarak kabul ederiz. b=125 mm .5 kN / cm 2 1.166 kN 2 P=2 . 2.004 4 l 384 EJ 100 × 384 × 2.

7 × 5.542 kN : döşeme kirişinin (1300) 1m’sinin ağırlığıdır.7 : TS 4561’e bağlı EY birleşiminde yük katsayısı değeridir [23] . Kat kirişinin statik hesaplaması ve sehim kontrolünü sadeleştirmesi için tekil yükleri belli bir tahminle referans uniform yayılı yüke çeviririz.785 + 0.02∑ P l q ref = h q ref = = 1.14 = 145.7l = (25. 1.542)1.02∑ P h l = .14 = 246.70 Ph = 2 q + 0.2’de verilmektedir.02 × 241. 0.02 × 142.682 kN 2 Burada.516 kN / m 14 1. Kat kirişinin hesaplanma şeması şekil 7. 1.682.542) 1.166.4 = 241.01 kN / m 14 1.

516 × 14 2 = = 6039. Çok sayılı tasarım tecrübesi sonuçlarının istatistik analizine bağlı olarak kat kirişinin ağırlığı tahminle ona etken yükün %(1~2) sine eşit olduğu görülmektedir.Kat Kirişi Hesap Aşamaları ve Kesit Tesirleri Diyagramları. Şekil 7.02 kat kirişinin ağırlığını göz önüne alan katsayıdır.’de gösterilen hesaplama şemasına bağlı olarak kiriş en kesitine etken en büyük eğilme momenti ve kesme kuvveti değerlerini hesaplayalım h q ref l 2 M max = 8 246.642 kN / m 8 . Burada 1.2.2.71 Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph 500 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 500 (mm) 4 4 500 1600 1 1 1400 2 2 3500 0 0 qref 14000 mm M Diyagramı Mx4 Mx1 Mx2 Mmax Qmax Qx3 Qx2 Qx1 Q Diyagramı Qmax Şekil 7.

Kirişin en kesit yüksekliği için öncelikle bir tahminde bulunmalıyız.3 ‘de gösterilen geometrik boyutlarının hesabını yapalım.642 × 100 = = 22946.12 alarak hesaplayalım.Yapma Kiriş En Kesit Geometrisi.72 Qmax = h q ref l 2 = 246.7) bağıntısını kullanarak bir tahmin yapmak gerekirse: 1⎞ ⎛1 1⎞ ⎛1 h = ⎜ ~ ⎟l = ⎜ ~ ⎟14000mm = 1400mm ⎝ 10 12 ⎠ ⎝ 10 12 ⎠ y tb tg X X hg h tb y bb Şekil 7. Önce kiriş en kesitinin talep olunan mukavemet momentini c=1. (6.516 × 14 = 1725.3.612 kN 2 Kat kirişinin en kesitini plastik şekil değiştirmelerin gelişmesini göz önüne alarak TS 4561’e bağlı olarak boyutlandıralım.12 × 23. .97 cm 3 cσ a 1. M max 6039.5 Wl = Kiriş en kesitinin Şekil 7.

23.25 = 1610mm Kiriş en kesit gövdesi kalınlığı olarak aşağıdaki üç şarta bağlı hesaplama yapılıp değerlerin en büyüğü alınacaktır.1) bağıntısını kullanarak.400 = = 87.1cm tg 1.7 hmin = Şeklinde hesaplanır.10).73 Bu ilk tahminle elde ettiğimiz kesit yüksekliğini kullanarak Tablo 6.4mm hτ em 166 x13.(6.1. 1. Kirişin optimal yüksekliği (6.6) bağıntısını kullanarak 5 clσ a 1 5.13).1400.7 E f 24.5 x1725.2.612 = = 11.10 4.1.68cm 24 1.5. En kesit başlığı kalınlığı 16≤tb≤30 mm olarak alınacak tb=25 mm olarak kabul ederiz En kesit gövdesi yüksekliği: hg = h − 2t b = 1660 − 2.5Qmax 1.11). hopt = K Wt 22946.968 = 1.t g = ⎜ 7 + ⎟ = 7.63 1.1 Minimum en kesit yüksekliği (6. Kiriş en kesiti başlık ve gövdesinin geometrik ölçülerini hesaplayalım.5 = 166. (6.5mm ⎟ = ⎜7 + 1000 ⎠ ⎝ 1000 ⎠ ⎝ .06.1 ‘den tg =11 mm olarak seçilir.t g = 3h ⎞ ⎛ 3 x166 ⎞ ⎛ 2.12.(6. hmin ‹ h ≤ hopt bağıntısından faydalanarak kiriş yüksekliği h=1660 mm olarak seçilir.

74 3.968 x = 1904598.1cm 4 12 J t = Wt 166 h = 22946.2 x1613 = 417328. 2 jb 2 x1487270.9 σa tg≥11.24) . Atalet momentleri toplamı formülünden (6. 7. (6.4 .34 − 417328.27cm 2 Başlık lamasının enini ise: Ab 111.27 = = 44.15).(6.06 x10 4 5.5) 2 = 111.5 = 9.22).24 Ab = (h − t b ) 2 = (166 − 2.20).t g = hg 5.(6.5 E = 1610 2.34cm 4 2 2 jb = J t − J g = 1904598.(6.5 23.24cm 4 Başlık lamasının alanı (6.21). Jt = J g + Jb Jg = 3 t g xhg 12 = 1.5 tb bb = Başlık levhasının eni aşağıdaki şartlara uygun olmalıdır.5 .1 = 1487270.19) bağıntısı yardımıyla.23).9 tg= 12 mm t b = 2t g = 2 x12 = 24mm ≤ 25 mm uygundur. 9. (6.5cm ⇒ 45cm 2.

y tb=25 mm tg=12 mm X X hg=1610 mm h = 1660 mm tb=25 mm y bb = 450 mm Şekil 7.225 23.bb 〉 h 1660 = = 166mm 10 10 E 4.025 x0.bb = 450〉180mm 3.Yapma Kiriş En Kesit Hesap Değerleri.5 σa + t g ⇒ bb ≤ 2 x 2.4.042 x14 = 0.2 ⇒ bb ≤ 75.012]x1 = 0.61x0.5 2. tg=12 mm olarak belirlenmiştir. Yapma kirişim 1 m sine ne kadar malzeme kullanılacağını hesaplayalım. hg=1610 mm.bb ≥ 30t b ⇒ bb ≥ 30 x 25 = 750mm Hesaplanan en kesit boyutları: h = 1160 mm .042m 3 Profilin toplam hacmi: Vt = 0.588m 3 = 588000cm 3 Profilin toplam ağırlığı: Gt = 588000 x8 x10 −3 = 4704kg . V = Vb + V g = [2 x(0.5 x0. bb=450 mm.45)]x1 + [1. tb=25 mm.bb ≤ 2t b x0.06 x10 4 + 1.bb = ⎜ ~ ⎟h = ⎜ ~ ⎟1660 = (830 ~ 332)mm ⎝ 2 5⎠ ⎝ 2 5⎠ 2.01932 = 0.75 ⎛1 1⎞ ⎛1 1⎞ 1.0225 + 0.5 5.

2. En kesitin değiştirildiği noktalarda kiriş malzemesinin elastik çalışma sınırında kalacağı kabul edilecek. Uniform yayılı yük etkisinde bulunan kirişin açıklığı boyunca 0.36kNcm ⎜A ⎟ ⎝ 193. Bu durumda kiriş en kesiti gövdesi yüksekliği ve kalınlığını. λg = − hg tg σa E = 161 23. τ = 0 .194 ⎟ = 567452.53 1.3.25.15l ve 0.24 − 8.194 ⎟ ⎜ ⎝ ⎠ ⎛A ⎞ ⎛ 112.5 = 4.5 ⎞ M max = 6039. Q=0.642〈σ a h02 t g ⎜ b + α ⎟ = 23.2〈λ 〈 6 ⎟ şartları sağlandığında gövdesinin stabilitesine bağlı olarak g ⎟ ⎜ Ag ⎠ ⎝ aşağıdaki formül ile yapılabilir[18].2 ⎠ ⎝ g ⎠ Mmax= 5674.5 x10 −3 ⎛ λ g − 2.5 x10 −3 (4.53 − 2.52 kNm 7.5 x1612 x1. .2⎜ + 0. Her iki açıklıkta 2 olmak üzere kiriş uzunluğunun 4 yerinde en kesiti değiştiririz. σ = σ max olduğunda yük taşımasının kontrolü kiriş − ⎞ ⎛ Ab ⎜ 〉 0.25l noktalarında kiriş en kesitini değiştirmek ekonomik kiriş tasarımı için pratikte uygulanan bir yöntemdir.06 x10 4 − 2 α = 0.76 Kirişin plastik deformasyonlarının gelişmesinin gerçekleştiği kesitinde x = l = 7m ‘ye 2 uygun M=Mmax .2) 2 = 0. Öncelikle eğilme momentinin keskin değiştiği noktalarda en kesit boyutlarının değişmesini gerçekleştirelim. Uzunluğu Üzere En Kesiti Değiştirilen Kirişin Teşkili Yukarıda hesaplanan yapma kirişin aynı koşullarda uzunluğu üzere en kesiti değiştirilen kiriş olması durumunda oluşacak ekonominin incelemesini yapalım.24 − 8. en kesit başlığının ise ancak kalınlığını sabit tutmakla enini değiştiririz.2 2.2 ⎞ = 0.

45 = 1599862.77 Kiriş mesnetinden 0.1cm 4 .5 J g = 417328.75 x6039.5 t b1 b1 = Başlık levhası geometrik ölçüleri (6.35 − 417328. 2.25 Ab1 = (h − t b ) 2 = (173.2 − 2.45cm 3 23.75M max = 0.6) 2 = 88.2): Bu kesite eğilme momenti değeri: M 1x = 0.32) bağıntıları şartlarına uymalıdır: h 1660 = = 166mm 10 10 bb1 f bb1 = 360 f 180mm bbq f bb 450 = = 225mm 2 2 1-1 kesitinin geometrik karakteristiklerini hesaplayalım: .73kNm 1-1 kesitinde kesitin boyutlandırılması: Wt1 = M 1x σa = 4529.25l uzaklığında 1-1 kesitinde (Şekil 7.35cm 4 2 2 1-1 kesitinde başlık atalet momenti: J b1 = J 1t − J g = 1599862.642 = 4529.73 x100 = 19275. J t1 = Wt1 h 166 = 19275.1 = 1182534.47cm 2 1-1 kesitinde başlık levhası eni: Ab1 88.47 = = 35.25cm 4 1-1 en kesitinde başlık en kesit alanı: 2 J b1 2 x1182534.38cm.

78 bb1=36 cm olarak seçelim 1-1 kesitinin geometrik karakteristiklerini hesaplayalım: 2 J x1 = J g + J b1 ⎛ 161 ⎞ 4 = 417328.1cm ⎝ 2 ⎠ W x1 = 2 J x1 2 x1583773.5 x36⎜ ⎟ = 1583773.5kN / cm 2 W x1 19081.821kNm Talep olunan mukavemet momenti: Wt 2 = M 2x σa = 3019.74kN / cm 2 f 23.5 J g = 417328.3 = 1066574.5M max = 0.1 = = 19081.73 x100 = = 23. 2-2 Kesitinde M 2 x = 0.6cm 3 h 166 1-1 Kesitinde Gerilme Kontrolü Yaparsak: M 1x 4529.5 − 23.8cm 4 .1 = 649246.5 x6039.821x100 = 12850.3cm 3 23.6 σ= 23. J t 2 = Wt 2 h 166 = 12850.1 + 2 x 2.642 = 3019.9 − 417328.9cm 4 2 2 2-2 kesitinde başlık atalet momenti: J b 2 = J 2t − J g = 1066574.74 %100 = %1 p %5 23.1cm 4 .5 Şartı sağlanmış olduğu için 1-1 kesiti dayanım şartını temin etmektedir denir.

57 = = 19.8 Ab 2 = (h − t b ) 2 = (166 − 2.821x100 = = 20.32) bağıntıları şartlarına uymalıdır: bb 360 = = 180mm 2 2 bb 2 f bb2=240 mm olsun 2-2 kesitinin geometrik karakteristiklerini hesaplayalım: 2 J x2 = J g + J b2 Wx 2 = ⎛ 161 ⎞ 4 = 417328.5 b2 = Başlık levhası geometrik ölçüleri (6.57cm 2 2-2 kesitinde başlık levhası eni: Ab 2 48.98 %100 = %11 p %5 23.5) 2 = 48.1cm 2 ⎠ ⎝ 2 J x 2 2 x1194958. .5kN / cm 2 Wx 2 14397.43cm.1 + 2 x 2.1cm 3 h 166 2-2 Kesitinde Gerilme Kontrolü Yaparsak: M 2 x 3019.98kN / cm 2 p 23.5 şartı sağlanmamaktadır.79 2-2 en kesitinde başlık en kesit alanı: 2 J b2 2 x649246.5 − 20. Başlık enini biraz azaltmamız gerekmektedir.1 = = 14397. ⇒ b1 = 24mm tb2 2.5 x 24⎜ ⎟ = 1194958.1 σ= 23.

23. kayma.15cm 3 2 8 2 8 τ4 = Qmax S 5 x 1725.5 Kirişin uzunluğunun karakteristik kesitlerinin tehlikeli noktalarında normal.01 p %5 şartı sağlanmaktadır.1 J 5xt g Kirişin üst başlığı doğrultusunda göz önüne alınan döşeme kiriş gövdesine yerel gerilmeler oluşmaktadır.1 + 2 x 2.5 − 23.58 σ= 23.1 = = 12835.821x100 = = 23.58cm 3 h 166 2 Wx 2 = 2-2 Kesitinde Gerilme Kontrolü Yaparsak: M 2 x 3019.1cm ⎝ 2 ⎠ 2 J x 2 2 x1065353.612 x 4049.2 x1065353. t g = 12mm S5x 2 h0 t g hg 161 1.2 x161 = bb 2 t b + = 20 x 2.5kN / cm 2 Wx 2 12835.5kN / cm 2 p 11kN / cm 2 1.1cm 4 . yerel ve asal gerilme kontrolü yapalım Kiriş en kesitinin normal gerilmeye göre tehlikeli (1 noktasında) kontrolü kesiti boyutlandırırken yapılmıştı.53kN / cm 2 p 23.5 x + = 4049.15 = = 5.53 %100 = %0. Kirişin bu kısmında yerel gerilme kontrolü: . j5 x = J 2 x = 1065353.5 x 20⎜ ⎟ = 1065353.80 b2=200 mm olsun ⎛ 161 ⎞ 4 J x 2 = J g + J b 2 = 417328. Kayma gerilmesine göre gerilme kontrolü (3-3 kesitinde 4 noktası) aşağıdaki gibi yapılabilir[18].

15 x1400 x1.346 = = 13. 25l = 2 x36 x(0. tgly : Rdk = 118.2 x15 tgly Kiriş için toplam malzeme kullanımını hesaplayalım: Kiriş mesnedinden 0.81 σy = 2 Rdk p σ a bağıntısı ile yapılacak[18].15l − 0.346kN l y = bdk + 2t b = 100 + 2 x 25 = 150mm σy = 2 Rdk 2 x118.2 x161 = 123144cm 3 y tb=25 mm tg=12 mm X X hg=1610 mm h = 1660 mm tb=25 mm y bb2 = 200 Şekil 7.5 + 2 x0.15) x1400 x1.5 + 2 x(0.5kN / cm 2 1.15kN / cm 2 p σ a = 23.25 − 0.15l = 2 x 20 x0.25 − 0.2 x161 = 104496cm 3 .15) x1400 x 2 x 2. V0.2-2 En Kesit Boyutları.5.15 x1400 x 2 x 2.15l uzaklıkta olan kısmı için V0.

25) x1400 x1.7.5 + (0. 25l −0.04kg .0-0 En Kesiti Hesap Değerleri.6. Vt = 123144 + 104496 + 292740 = 520380cm 3 Kirişin toplam ağırlığı: Gt = 520380 x8 x10 −3 = 4163.82 y tb=25 mm tg=12 mm X X hg=1610 mm h = 1660 mm tb=25 mm y bb1 = 360 Şekil 7.75l = 2 x 45 x(0.2 x161 = 292740cm 3 y tb=25 mm tg=12 mm X X hg=1610 mm h = 1660 mm tb=25 mm y bb1 = 450 Şekil 7.75 − 0. V0.75 − 0.25) x1400 x 2.1-1 En Kesiti Hesap Değerleri.

8.3. Önceki örneklerde uygulanan doğrultuda kiriş hesap şeması aşağıdaki gibi kabul edelim. Petek Kiriş Teşkili Yukarıda incelenen kat kirişinin boyutlandırılmasını bu kez petek kiriş olarak yapalım.Kiriş Moment ve Kesme Kuvveti Diyagramları.83 7. Örnek kiriş için uygulanabilir profil numarasını profil tablolarından alacağımız değerler doğrultusunda deneme-yanılma yöntemini kullanarak yapalım: . Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph 500 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 500 (mm) 4 4 500 1600 1 1 1400 2 2 3500 0 0 qref 14000 mm M Diyagramı Mx4 Mx1 Mx2 Mmax Qmax Qx3 Qx2 Qx1 Q Diyagramı Qmax Şekil 7.

.85 tg HE-B900 profilinden kesim şekline bağlı olarak elde edilebilecek ara levhasız petek kirişlerin yükseklikleri 1125 ile 1500 mm arasında değişmektedir.75 tg hmin = 5 1 clσ a 5 1. 1000 mm ile 1335 mm arasında değişmektedir.68cm 24 f 1. HE-B 900.9 tg HE-B1000 profilinden kesim şekline bağlı olarak elde edilebilecek ara levhasız petek kirişlerin yükseklikleri 1250 ile 1670 mm arasında değişmektedir. tg=19 mm için hopt: hopt = K Wt 22946.15 x = 128.5 mm tb=33 mm hopt = K Wt 22946.7 E 24 1. HE-B 800 için h=800 mm b=300 mm tg=17.5 x1400 x 400 = = 87.12 x 23.4cm 1.6) bağıntılarında hmin ve hopt hesapları yaparak en uygun petek kiriş profilini belirleyelim.69cm 1.06 x10 4 HE-B 800 profilinden elde edilecek ara levhasız petek kirişin yüksekliği Petek kiriş kesim şekline bağlı olarak.15 x = 126.1cm 1.968 = 1.15 = 131.1) ve (6.968 = 1.84 Ek-1 deki profil tablolarından (HE-B) tablosundan HE-B 800 .968 = 1.5 olmaktadır. HE-B 900 profili için tg=18. HE-B 1000 profili için tg=19 olmaktadır.7 x 2. HE-B 1000 ve HE-A 1000 profillerinin gövde kalınlıklarını (6. tg=18.5 mm için hopt: hopt = K Wt 22946.

15 x = 117.5 x 4 + 0. .25)h = (20 − 0) + (1.25)990 = 6207. 4. Ortadaki başlıkta: n 8 = =4 2 2 m= .10) bağıntısına göre. tg=16. (h=990 mm tg=16.5n + 2)h] = 1 [13900 − (1.5 mm için hopt: hopt = K Wt 22946.93cm 1. Petek kiriş göz adedini belirlemek için (3.5 x990 n= n tam sayı çıkmadığı için.03 ⇒ 8 1.5mm ( ) m=4. göz ortadaki gözdür.968 = 1. Bu durumda (3. HE-A 1000 profili için hesap yapalım.5h 1.5 mm tb=31 mm) L = l = 14000 − 2 x50 = 13900mm olur.9) bağıntısı kullanılacaktır: l − 2h 13900 − 2 x990 = = 8. ' x m = ek − ek + (1.85 HE-A 1000 profili için tg= olmaktadır. 1 [l − (1. gözdeki moment değerini hesaplayalım.65 tg HE-A 1000 profilinden kesim şekline bağlı olarak elde edilebilecek ara levhasız petek kirişlerin yükseklikleri 1240 ile 1650 mm arasında değişmektedir.5 x8 + 2)990] = 20mm 2 2 ek = HE-A 1000 profili için gerekli irdelemeleri yapalım.5m + 0.

75 x 246.86 Mm = 1 1 qx m ( L − x m ) = 246.5 x1.25) x990 = 1752. Gözde başlık üzerinde moment değeri M mB = 0 olur.75qh = 0.11.55kN h1 1.10): x m = (20 − 0) + (1.64kN / cm 2 p σ em = 23.23kNm 2 2 Qm ≅ 0 olduğundan m.a).516 x( H mG = 14 − 1.5 x1 + 0.04 = = = 2.516 x6.2075(14 − 6.59kN 2 3h 3x0.516 x0.48)1. gözde dikme üzerindeki normal kuvvet(3.04kN σ kay = N mG 183.99 = 183.55kN = = 21.588 N mG = h1 = h − 2t b σ mB = N mB 3754.65 ( tg ) 2 .11) bağıntısından.7525) = 1293.2075) = 5962.5qh) = (2 x1293.79kN 4h1 4 x1. m.65 2 2 FB = F h − ( − v)t g formülü ile hesaplanır[1].588 (3.5kN / cm 2 456 99 FB − ( − 16.516 x1) = 1036. Qm = 246.59 − 1.b) bağıntıları yardımıyla mesnede en yakın gözde kayma gerilmesi kontrolü aşağıdaki gibi yapılır: N mG = 0.5mm (3. M m 5962.23kNm = = 3754.25kN / cm 2 h FG 49.99 (2Qm − 1. 2 2 m=1 mesnede en yakın gözde(3.04 183.11.5 x 246.

1.87 τ kay = H mG 1036.25 2 + 4 x12. 14 m lik petek kiriş için toplam ağırlık: 14 x 277.79 = = = 12.69 2 ) = 13. Ayrıca seçilen yüksekliğin hmin değerinden fazla olması nedeniyle sehim kontrolü yapılmayacaktır.5 = 3885 kg olmaktadır.25 + 2.Kiriş Seçimine Etkiyecek Ekonomik Faktörler Kiriş Konstrüktif Teşkili Yapma Kiriş Uzunluğu Üzere Değişen En Kesitli Kiriş Petek Kiriş 14 246.4.516 4163. HE-A 1000 profilinin H=1650 olmak koşulu ile Ek-1 deki profil tablosundan birim ağırlığı: 277.65 2 2 σ h = (2. 7.79 1036.69kN / cm 2 h 99 FG tg 1.86kN / cm 2 p σ em 1 2 HE-A 1000 Profilinden elde ettiğimiz petek kiriş gerilme kontrollerini sağlamaktadır.516 Kullanılan Çelik Miktarı (kg) 4704 a1 Kullanılan Kaynak Dikişi Uzunluğu (cm) a2 a3 5600 a4 - .04 5600 868 Açıklık (m) 14 Etken Yük (kN/m) 246.516 3885 2020 14 246. Tablo 7.5 kg/m olmaktadır. Kirişin Ekonomik Teşkilinin Seçilmesi Aynı yük etkisinde ve sade mesnetler üzerinde olan 14 m açıklığı kapatması düşünülen kirişin üç farklı tasarımına bağlı olarak hesaplama ve inceleme sonuçları aşağıdaki tabloda verilmektedir.

l a 2 = 2(2b1 + hg1 ) + 2(2b2 + hg 2 ) = 2(2 x36 + 161) + 2(2 x 20 + 161) = 868 Petek kirişte ise yalnızca iki gövde kısmının birleştirildiği dikme yerlerinde küt kaynağı yapılmaktadır. Uzunluğu üzere değişken en kesitli kiriş olarak tasarlandığında ise 4163. Uzunluğu üzere en kesiti değişen kirişte ise yapma kirişte yapılan kaynağın aynı uzunlunda köşe kaynağı ve buna ek olarak kirişin en kesitinin değiştiği 4 noktada küt kaynağı yapıldığı düşünülerek. Petek kiriş modellenmesi halinde ise.’deki kaynak dikişi değerleri hesapla belirlenecek farklı kalınlıklarda (a1-a2a3-a4) kaynak dikişlerinin uzunlukları yaklaşık olarak şu şekilde belirlenmiştir: Yapma kiriş için kirişin alt ve üst başlıklarının her ikisinin de her iki taraftan köşe kaynağı ile kaynatıldığı düşünülürse. Tablo 7. l a 3 = 4 x1400cm = 5600cm olacaktır.88 Tablo 7. 5600 cm kalınlığı a3 olan yan kaynak dikişi gerektirmektedir.1. 3885 kg çelik malzemesi ve yalnızca 2020 cm uzunluğunda küt kaynağı gerektirmektedir.04 kg çelik. 868 cm uzunluğunda kalınlığı a2 olan küt kaynak dikişi gerektirmektedir.516 kN/m olan kirişin sabit en kesitli yapma kiriş olarak tasarlanması halinde 4704 kg çelik. 5600 cm kalınlığı a1 olan yan kaynak dikişi.1 de verilen değerlere göre açıklığı 14m etken yükü 246. e 495 l a 4 = n. + 2ek = 8 + 2 x 20 = 2020cm 3 3 .

Sap 2000 programında gövde ve başlık kısımlarının ayrı ayrı plak elaman (shell section) olarak modellenmesi gövde üzerinde boşluklar kenarındaki gerilme dağılımlarını görebilmemiz açısından önem taşımaktadır. Sap 2000 programının kabullerine göre modellenen her elemanın kendi içinde kesit tesirlerinin adlandırılabilmesi için lokal eksenler tanımlıdır. . Modellenen kirişlerin gövdelerinde belirli noktalardaki sehim ve tesir değerlerinin öğrenilebilmesi için modellenen kirişlerin gövde ve başlık kısımları ayrı ayrı plak olarak tanımlanıp. Bu bölümde modellenecek olan petek kirişin özellikleri Ek-1 de verilmiş olan tablolarda açıkça görülmektedir. Kullanılan Sap2000 programının çözümlemede sonlu elemanlar yöntemini kullanması nedeniyle gövde ve başlık plaklarında parçalara bölme işlemi elde edilecek bulguların gerçeğe yakınlığı açısından önem taşımaktadır[24]. Modelleme Esasları Petek kirişlerin bu bölümde bilgisayarda modellenmesi amacıyla Sap2000 programı kullanılmıştır. plakların her biri her iki boyutta da uygun şekilde parçalara bölünmüştür[24].1. Bu lokal eksenler aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır[25].8. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN BİLGİSAYARDA MODELLENMESİ 8. Modelleme sonunda hesap çıktıları grafiksel olarak alınıp bu bölümde gösterilecektir.

2.Kabuk Eleman İçin Lokal Eksenler. h = 220 mm b = 220 mm tw = 9.90 3 2 1 Şekil 8.) ‘de verilmektedir.1. Örnek HE 220 B profili (Ek – 1) kesit boyutları (Şekil 8. 8. Bu profilden elde edilecek petek kiriş modellenerek (Şekil 8.HE 220 B Profil En Kesit Özellikleri. .5 mm tf = 16 mm h1 = 188 mm Şekil 8.1. Peteklerin şekil ve boyutları (Şekil 8.2.)’de görülmektedir.)’de görüldüğü gibi yüklenecektir.3.2.

60 mm 320 mm 200 mm 60 mm 240 mm 120 mm 240 mm Şekil 8.91 q = 4000 kg/m 14000 mm m(göz sayısı)= 39 Şekil 8.Petek Kiriş Teşkil Şekli.3.Petek Kiriş Göz Geometrisi. Sap2000 de modellenen kirişlerin grafik görünümleri: .4.

Petek Kiriş Modellemesinin Grafik Görünüşü. . yalnızca gövde boşlukları farklı oluşturulmuştur. Profil gövdelerindeki kabuk elemanlar mümkün olduğu ölçüde parçalara bölünerek gerçeğe yakın sonuçlar alınmaya çalışılmıştır. Modellemelerin üç boyutlu olarak oluşturulmasına rağmen analiz X-Z düzleminde düzlemsel olarak gerçekleştirilmiştir.6 ve Şekil 8.5. Kiriş boyları ve yükseklikleri sabit tutulmuş. Modellemede gövde ve başlık kısımları kabuk elemanlar (shell sections) kullanılarak oluşturuldu.7 da görülmektedir. Kirişin uniform yayılı yük etkisinde yüklenmesi sonucu gövdesinde özellikle mesnede en yakın olan petek gözlerinin çevresinde ve momentin maksimum değerine ulaştığı kiriş ortasına en yakın petek gözünde gerilme dağılımlarının grafik olarak gösterimleri Şekil 8.92 HE 220 B profilinden elde edilen altıgen boşluklu petek kiriş: Şekil 8.

6.93 Şekil 8. .Mesnede En Yakın Petek Gözündeki Gerilme Dağılımı (kN/m2 x103).

94 Kiriş orta noktasına en yakın petek gözünde S12 gerilme dağılımı aşağıdaki gibi olmaktadır: Şekil 8. Bölüm ‘de anlatılan izostatik ve hiperstatik hesap yöntemlerinin çıkış noktasını oluşturan modellemeleri desteklemektedir.7. Analiz sonucunda elde edilen gerilme grafik dağılımı 3. Bu örnekte gövde kısımlarındaki gerilmelerin dağılımlarına grafiksel olarak bakıldığında. Mesnede en yakın gövde boşluğunun etrafında özellikle köşe noktalarına yakın bölgelerde 490. .Kiriş Ortasına En Yakın Petek Gözündeki Gerilme Dağılımı (kN/m2 x 103). Bu sonuç dört farklı petek modelli için de ortaktır. Petek kirişlerin gövdelerinde bulunan boşluklar nedeniyle kiriş üzerindeki yükleri gözler arasındaki “dikme” olarak tabir edilen dolu gövde kısımları karşılamaktadır.8). özellikle kirişin mesnetlerden sonraki petek gözlerinin çevresinde maksimum gerilmelerin toplanmış olduğu görülmektedir.000 kN/m2 değerlerine ulaşan gerilmeler oluşmaktadır (Şekil 8. Mesnet bölgesine en yakın petek gözlerinde gerilme dağılımı en yüksek değerine ulaşmaktadır.

Bu gibi sakıncalı noktalarda güvenliği arttırmak amacıyla genellikle mesnede en yakın petek gözleri dolu olarak teşkil edilebilir. Dolu gövdenin oluşturulamadığı durumlarda petek boşluk kenarlarında yatay flanşlarla takviye oluşturmak gerekebilir. Takviyeler ile alakalı bilgi 4. .8.95 Şekil 8.Mesnede En Yakın Gözün Köşe Noktasındaki Gerilme Değeri. bölümde verilmiştir.

petek kiriş boyutlandırmasının yapma kirişe oranla yaklaşık %22 daha az çelik malzemesi gerektirdiği tespit edilmiştir. büyük açıklık ve yükseklikli endüstri ve sportifkültürel yapılarının inşasını zorunlu hale getirmiştir.9. BÖLÜM SONUÇLAR VE ÖNERİLER Tez çalışmasında yapılan inceleme sonuçları aşağıdaki gibi özetlenebilir: 1. 2. Bu durum Türkiye için. sportif-kültürel yapılara duyulan ihtiyacın artması bu yapıların projelendirilmesinde ülke ekonomisine katkısı olacak ekonomik projelendirmelerin göz önünde tutulmasını gerektirmektedir. Bu durum bu türden yapılarda daha ekonomik ve daha sade teknik uygulanması mümkün yapı elemanların kullanımını gerektirmektedir. büyük kentlerin oluşumu ve sanayi merkezlerinin gittikçe artması. Ülke gelişimine paralel olarak sanayi .Farklı şekillerde tasarlanan aynı açıklık ve yük etkisinde bulunan sade kirişin en kesiti uzunluğu boyunca değişen kirişin ve petek kirişin boyutlandırması yapılmış. Petek kirişlerin yapının oluşumuna sağladığı ekonomiksel katkı bu bağlamda değerlendirilmelidir. gelişme sürecini yaşadığı günümüzde daha da ehemmiyet kazanmaktadır. yaklaşık %8 daha az çelik malzemesi .Gelişmiş ülkelerde büyük açıklıklı yapı inşaatının mühendislik olarak incelenmesi bu tip yapılarda petek kiriş uygulamasının ekonomik ve teknik olarak daha avantajlı olduğunu göstermektedir. Aynı şekilde uzunluğu üzere değişken en kesite sahip yapma kirişe nazaran petek kiriş.Ülkemizde sanayinin gittikçe gelişmesi.Sap2000 programı uygulanarak yapılan araştırmada petek kirşin üzerindeki en kritik ve tehlikeli noktaların göz boşlukları çevresinde olduğu ve bu boşluklardan mesnet bölgesine yakın olanlar ile momentin maksimum değerine ulaştığı kiriş açıklığının orta noktasına yakın olanların en kritik bölgelerde oldukları tespit edilmiştir. 3. 4.

6. Ayrıca her üç kirişin üretiminde en az kaynak dikişi uzunluğu petek kiriş için olacaktır.Tez çalışmasında uygulanan yaklaşımla kiriş optimum ve minimum yüksekliğinin önceden kabulü ve kiriş yüksekliğinin hmin ≤ h ≤ hopt eşitsizliği şartına uygun seçilmesi kirişin sehim kontrolünün yapılması gibi karışık bir işlemin yapılmasını gereksiz kılmaktadır.Petek kiriş boşlukları çevresinde ve kiriş en kesiti üzerine gerilmelerin yığıldığı noktalarda ek güçlendirme levhaları göz önüne almakla petek kiriş güvenliği arttırılabilmektedir.Petek kirişlerin imalatı sırasında hurdaya parça vermemesi bu kirişlerin kullanımını daha da avantajlı hale getirmektedir.97 kullanımı gerektirmektedir. 5. 8. Takviyelerin ne şekilde yapılacağı 4. .9 da görülmektedir. Bölüm‘deki gibi yapılabilir. 7. Böyle bir teşkil örneği 5. Bölüm Şekil 5.Petek kirişler imalatlarından gelen fonksiyonellikleri sayesinde hem tesisat boşlukları için hem de farklı şekilde üretilmeleri için fayda sağlamaktadırlar.

1982 2. Singer L. İstanbul.westok. Özgen A. Petek Kirişler Hesap ve Yapım Yöntemleri. İstanbul Teknik Üniversitesi. İstanbul Teknik Üniversitesi kütüphanesi . Castellated Beam Web Buckling İn Shear. TUCSA. Liu.. Redwood R. Y. Ekim 1998. Petek Kirişler Monografiler 4 . Türkiye Yapısal Çelik Derneği. TUCSA. Bailey. Mayıs 2003. Tama Y. 4. Ağustos 2000 12. Steel Construction Institute/CIRIA Joint Publication. 2006. 5. Grünbauer J. Şubat 2006 10. Tama Y. İnşaat Fakültesi.. P. Çelik Yapılarda Petek Kiriş Uygulamaları. Eylül 2003 ..nl/eng/waarom. Şubat 2006 8.co. Steel Beams With Large Web Openings Of Various Shapes: Finite Element Study. Çelik Yapılarda Petek Kiriş Uygulamaları. Sayı: 1076.htm. Westok http://www. S. Journal of Structural Engineering.. Redwood R. Türkiye Yapısal Çelik Derneği.. 11. Steel Update Economical Design. The Steel Construction institute. 13. S.98 KAYNAKLAR 1. http://www.. İstanbul 1976. T. Özgen A. Indicative Fire Test On A Cellular And Solid Web Steel Beam.C. Çelik Yapılar Seminer Notları .. 1990. and Chung. Design For Openings İn The Webs Of Composite Beams.H. 14. 9. T. İstanbul Teknik Üniversitesi. G. Çelik Yapılar Dergisi. Özel Kirişler . Stability of Castellated Beams During Erection. Publication 100. Department of Civil Engineering and Applied Mechanics Macgill University. Journal of Constructional Steel Research. Çelik Yapılar Dergisi. 26 Eylül – 1 Ekim 1983.. Montreal Canada. G and Demirdjian S.. Mart 2005. Special Possibilities. 7. Sayfa: 1159-1176. Modern Steel Construction. Usa. Design Of Composite And Non-composite Cellular Beams’. K. 6.grunbauer. M. Ocak 2003 3. What Makes Castellated Beams So Desirable As A Constructional Element?. Cilt 1. Grünbauer BV. K.uk/. Bradley..F. C. Lawson R. Behaviour of Composite Castellated Beams. Ward J. Virginia Technical University.. 1987. Odabaşı.

Orakdöğen E.. 1995 20. S. C.. Eyyubov. 1985 24. TS 648 Çelik Yapıların Ve Yapım Kuralları. . İstanbul. Ankara.com/SAPManT. Remand: Les Halles a marchandises de Paris – Talbiac. Mayıs 2000. Zeitschrift Acier-Stahl-Steel 1960. 2000 19. Deren H.99 15. Çelik Yapılar 1. Heltich: Hachhaus in Stahlskeltbauweise unter Wervendung von Spezial – gittertrögern spart Baukosten von 200. Moskova. Süleymanov H.000 Dollar. http://www. İstanbul.htm. TS 4561 Çelik Yapıların Plastik Teoriye Göre Hesap Kuralları. Türk Standartları Enstitüsü. 369-372. 2004 25. Sap 2000 Türkçe Kullanma Kılavuzları. Türk Standartları Enstitüsü. Özmen G. Streletskiy N.S.: Çelik Yapılar. 119 16.. Litzka: Automatische Erzeugung von Wabentragern aller Art und Große Zeitschrift Acier – Stahl – Steel 1960. 480 – 484 17. Ankara. Zeitschrih L’assature Metallique 1949 S.: Meterialler Mukavemeti . Computers And Engineering İnc. Örneklerle Sap 2000. 18. S.: Metal Konstrüksiyonları.. Bakü 1971 22. 1961 21. Cilt. 1985 23. ve Darılmaz K.comp-engineering. İstanbul.

EKLER PETEK KİRİŞ TABLOLARI .

.101 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.102 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.103 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

104 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

105 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.106 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

107 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

108 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.109 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

110 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

111 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.112 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

113 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.114 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

115 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

116 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

117 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.118 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

119 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

120 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

121 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

122 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

123 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

124 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

125 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

126 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.127 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

128 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.129 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

130 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.131 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

132 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

133 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

134 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.135 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.136 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.137 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.138 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.139 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

140

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

141

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

142

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

143

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

144

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

145

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

146

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

147

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

148 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

149 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.150 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

151 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

152 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

153 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.154 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

155 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.156 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

157 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

158 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.159 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

160 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

161 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.162 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.163 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

164 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

165 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.166 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

167 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.168 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

169 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.170 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

171 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.172 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

173 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

174 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

175 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.176 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

177 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

178 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.179 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.180 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

181 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.182 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

183 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.184 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.185 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.186 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.187 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.188 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.189 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

Melikgazi lisesinden mezun olduktan sonra 1999 yılında ÖSS imtihanı neticesinde Çukurova Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümüne girmeye hak kazandı. Adres Telefon Fax E-mail : Gevher Nesibe Mah.tr İnşaat Kayseri/Türkiye . Tekin Sok.com. Okulu bitirdikten sonra 2003 haziran ayında Kınaş İnşaat şirketinde işe başladı. Miraboğlu İş Merkezi Kat:2 Kınaş : 352-2311818 : 352-4312756 : 352-4310222 : mkalaycigil@kinas. Bu üniversitedeki 4 yıllık lisans eğitiminden sonra inşaat mühendisliği bölümünü birinci mühendislik fakültesini ikinci bitirerek inşaat mühendisi unvanını aldı.190 ÖZGEÇMİŞ 1981 yılında Kayseri’de doğdu. İlk ve orta öğretimini Kayseri’de tamamladı. 2005 yılı temmuz ayında evlendi. Halen Kınaş İnşaat şirketinde şantiye şefi olarak görev yapan Mustafa KALAYCIGİL bir çocuk babasıdır.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->