0633211 GEMİ DİZAYNI – 2011 03.11.2011 Prof.Dr.

Ahmet Dursun Alkan Gemi İnşaatı Anabilim Dalı Ders sayfası: www.yildiz.edu.tr/~alkanad/gemiinsaati/ e-posta: alkanad@yildiz.edu.tr ahmetdursunalkan@gmail.com Dersin kısa içeriği: Giriş / Gemi Dizaynının Özellikleri / Gemi Dizayn parametreleri / Gemilerin Ön Dizaynı ve Yaklaşık yöntemler / Ön Dizaynda Ana Boyut, Form Parametreleri ve Kapasitelerin Belirlenmesi / Gemilerde Tonaj / Fribord ve Ağırlık Hesapları / Gemilerin Form Dizaynı / Hidrodinamik Performans Ölçütleri ve İlgili Metodlar / Yapısal Dizayn ve Üretim / Değişik Gemi Tiplerinde Dizayn Özellikleri / Gemi Dizaynında Optimizasyon ve uzman sistemler. 1. VİZE: 24.11.2011 G1 (13:00) 2. VİZE: 24.11.2010 G3 (18:00) Ders Kitabı (Notu) 1. Kemal Kafalı (1999) Gemi formunun hidrodinamik dizaynı, İTÜ Vakfı. 2. Kemal Kafalı (1994) Gemi formunun statik ve dinamik esasları, Cilt 1,2,3, İTÜ. 3. Kadir Sariöz (1995) Gemi İnşaatı ders notları : (Gemi Öndizaynı) İTÜ. 4. (www.yildiz.edu.tr/~alkanad/gemiinsaati) sayfası. 5. (www.yildiz.edu.tr/~guner) sayfası. Yararlanılacak Diğer Kaynaklar 1. Rawson and Tupper (1976) "Basic Ship Theory", Longman, Cilt 1. 2. Principles of Naval Architecture (1988), Cilt.1, SNAME. 3. Shipknowledge, Van Dokkum IMO: Uluslararası Denizcilik Örgütü (International Maritime Organization). Birleşmiş Milletlere bağlı kural koyucu ve denetleyici bir teşkilat. SOLAS : Safety of Life at Sea – Denizde Can Emniyeti ITTC : (International Towing Tank Conference) Uluslararası Çekme Tankı Konferansı (tavsiyeleri dikkate alınır). Bilimsel bir kuruluş. Kinistin, kinistin valfler www.deltamarin.fi
Geminin oluşturduğu dalgalara örnek.

Dalga dağılımı bakımından dalga direnci elverişli bir temin edici gemi (supply ship).

Optimizasyon öncesi dalga dağılımı.

Optimizasyon sonrası dalga dağılımı.

DİZAYN SPİRALİ

su-çekimi. U ve V kesitler: Yarı-deplasman tipi bir tekne.com/innovation.itm http://www. U kesit daha çok kıç kesitlerde V ise baş kesitlerde kullanılır.akeryardsmarine.htm?open&qnfl=flash#shipdesign/p-series/p-series.U kesitler V kesitler Deplasman tipi teknelere örnek.com/kunder/ulstein/cms66. açık-su gibi terimlerde tire kullanmak düzgün imlâdır.ulsteingroup.html . LC V kesitler U kesitler Kayıcı tekne (planing hull) (Yarı-deplasman. X-Bow X-BOW Trimaran http://www.nsf/pages/shipdesign.) Spray rail: Serpinti hatları.

2010 Gemi Dizayn Parametreleri Geometrik Parametreler Ana Boyutlar : LOA. DWT – PB Boyutlar ve kapasiteler kendi aralarında ilişkilendirilir. PB = RT * V / η olduğunu biliyoruz. LPP/∇ 1/3 .5 Gemi hızı: Makine maksimum sürekli gücünde Vmaks hızındadır. η : Genel sevk verimi. Baş dalgasının oluşumunu etkiler.LWL/T L/∇ 1/3. BML. D.) Geminin ana boyutlarının belirlendiği Kavram Dizayn (Concept Design) aşaması gemi maliyetinin %80’ninin karar verildiği bir aşam olması bakımından kritik bir öneme sahiptir. ITTC: International Towing Tank Conference. Yukarıdaki gibi su hattının kıç tarafta 0 no’lu postada yaptığı açıdır. LPP/T . Bundan amaç izafi (göreceli) büyüklükler elde etmektir. LCB. LWL/B. LOA/B. T (Tbaş. . LPP/B. 19. LOA/∇ 1/3. T – D . Fren testi ile makinenin şaft gücü deneysel olarak belirlendiği için brake ifadesi kullanılır. BMAKS). iR: Çıkış açısı. CWL. Boy/Genişlik oranı Genişlik/Su-çekimi oranı Boy/Su-çekimi oranı Boy/Deplasman (hacmi) oranı : : : : L/B . postadaki açı). LPP. Burada bilinmeyen Toplen Direnç RT’dir. (LBD=CuN veya N ile gösterilir. (Gemi su hattı kesitine akımın giriş ve çıkış yaptığını hatırlayınız. iE: Giriş açısı. Bu makinenin (motor değil) şaftından alınan (etkin veya efektif) güç değeridir. LOA/T .08-15. B – T . KG. CB. BMAKS/T L/T . B/T . Loa Lpp Lwl Bmaks Bwl T Tbaş Tkıç D V DWT Vyakıt Vbalast PB Veritabanından Yararlanarak Gemi Ana Boyutlarının Yaklaşık Tayini L – B .10. Yük gemileri için Holtrop-Mennen yöntemi ile kolaylıkla belirlenebilir. CL Su hattı eğrisinin gemi boyuna simetri ekseni ile yaptığı açı giriş açısıdır (örn. Gemi form parametrelerinin ayrıntıları (ITTC Standard Symbols an Terminology-pdf) yayınından incelenebilir. CM Hidrostatik büyüklükler: KB. LWL/∇ 1/3 Gemi hızı parametre halinde Froude Sayısı’nda yer alır: Fr = V / (g L)0. BWL/T . %85 Makine maksimum sürekli gücünde Vservis hızındadır. (MCR: Maximum Continuous Rating) Gemi ayna kıç alanı (AT): Direnç ve pervane hesaplarında kullanılır. DWT – L*B*D . LCF Stabilite parametreleri : BM. B (BWL. LWL. Tkıç) Katsayılar: CP. direnci etkiler. kübik sayıdır) PB : Engine brake power. LCG Kübik sayı: N = Cu N (cubic number) = Loa× B× D Boyuna prizmatik katsayı: CPL= ∇ / (AM * L) Düşey prizmatik katsayı: CPV = ∇ / (AWL * T) Gemi ana boyutları bazı oranlar halinde parametrik olarak ifade edilirler.

Bu verim uygun bir yaklaşıml girilmelidir. (Bk. yaklaşık %10’luk bir pay da verilir.5 = 1800 kW (η =0. (ing.com Loyd kuruluşlarından veri tabanı oluşturulabilir. DEPLASMAN DENKLEMİ ∆ : Teknenin yüklü toplam ağırlığı.65 de olabilir!) Şekil: Holtrop-Mennen Yönteminde gereken veriler.6 veya 0. menzil.8-0. ABS www.veristar.eagle. (Displacement) ∆ = LightShip + DWT LightShip: Boş gemi ağırlığı. PB = 150 * (12*0.Dizayn hızı V=12 knot için RT = 150 kN hesaplandıysa. FEU. 0.+Wmüret. endurance.5 kabulu düşük bir verimdir. sığa.yağl. Llength: Güvertelerdeki taşıt(TIR ve/veya otomobil) şerit uzunluğu (Lane length). Fourty-foot Equivalent Unit.balast .org veya BV Bureau Veritas www. Örn. örneğin bsfc=180 gr/kWh b) Saatteki yakıt sarfiyatı. autonomy) Yakıt sarfiyatı: a) Özgül yakıt sarfiyatı. knot=mil/h olarak gemi hızı ise örneğin R=5000 mil seyir yarıçapı için yakıt tankı hacmi pratik olarak hesaplanabilir. Pmak* bsfc= ile hesapanır.9 kg/m3arasında değişen bir değerdir. range. İşletme parametrelerine diğer bir örnek RoRo gemilerinde taşıt dizisi (şerit) uzunluğu önemli işletme parametresidir. Yakıt özgül ağırlığı γ yakıt =0. İşletme parametreleri V DWT R Yolcu gemilerinde yolcu sayısı (Number of passengers) Konteyner gemilerinde konteyner sayısı (TEU. FEU) Yük gemilerinde DWT (Her gemi için DWT tonajı hesaplanır ve sicil bilgilerinde yer alır. R: Seyir yarıçapı (tam dolu yakıt ile alınan mesafe.51444 / 0. büyüklüğü konteyner kapasitesi. V. Ship Construction kitabı) RoRo’larda DWT kapasitesi de işletme parametresidir. Konteyner gemilerinde TEU.kumanya+Wsu. Twenty-foot Equivalent Unit. DWT=Wyük+Wyakıt.

. İTÜ kütüphanesi) Bu konunun detaylar Sayfa 18’de verilmiştir.17 Kasım 2011 dersi: TEMEL GEMİ YARDIMIYLA BENZER GEMİNİN AĞIRLIK TAHMİNİ (Prof. Cilt 3. Gemi Formunun Statik ve Dinamik Esasları.Dr.Kemal Kafalı.

.

∆ = Boşgemi + DWT (Boşgemi Lightship veya LS) . TONAJLAR 2.c ve e katsayıları ve Amirallik katsayısı C ve Cs her iki gemide aynı alınır. Bu konunun detayları sayfa 18’den takip edilebilir.yrd + Wyakıt + (diğer ağırlıklar)’ın toplamına eşittir. Deplasman Tonajı.b. Cs ’ de Vservis ve Pmak.Deplasman Denklemi. Wçelik + Wmakine. DWT 1. servis kullanılır. Önemli not: a.

B≤ 32. Geminin ticari hacimlerinin bir ölçüsü. Aerodinamik Performans * İşletimle ilgili istekler * Estetik * Özel amaçlar (Romorkor.29 m ) Thava: Su çekiminden geminin direk gibi en üst noktasına kadar olan mesafe hava draftı olarak kullanılmaktadır. Askeri gemi…) Yük kapasitesi / Deplasman oranına göre gemilerin konumları: . Süveyş Kanalı gibi bazı coğrafi yerler gemi boyutlarını sınırlamaktadır.2+0. hacim atama. ( Panama Kanalı: L≤ 289. Administration : Denizcilik Müsteşarlığı (Undersecretary of Maritime Affairs) Turkish Maritime Administration FORM DİZAYNI * Genel yerleşim. Panama Kanalı. bölmeleme. Geminin kapalı hacimlerinin bir ölçüsü. Dizayn mühendisliği (performans amaçları). Boyutlara uymayan gemi bu kanal veya geçitlerden geçmelerine izin verilmez. Net tonaj ve Gros tonaj değerleri Uluslararası Tonaj Ölçüm Konferansı’nde kabul edilmiş bağıntılara yardımıyla hesaplanır. Kurallar: Daha çok uluslararaı kurallar. Thava≤ 57. Kapalı hacimlerin tamamı V olsun.04 m. Örneğin boyu 100 m. Tekne form parametrelerini kısıtlayıcı durumlar: 1.’yi geçen gemilere uygulanması gereken stabilite kuralları. Gross Tonnage. * Kuralar dikkate alınmalı * Hidrodinamik. T≤ 12. IMO kurallarının gemi boyutlarına göre uyguladığı kurallar da geminin kavram dizayn aşamasındaki boyutlarını etkilemektedir.91 m ) ( Süveyş Kanalı: T≤ 18. armatör istekleri… 2.56 m. Net Tonnage. NET TONAJ . GROS TONAJ . GRT=GT=K1 V = 0.02 log V 4.31 m.3.

000) .Soğutulmuş yük taşıyan gemiler. (CB=0.65÷ 0. (Seyir hızı.88 (DWT = 15.000 ÷ 200.5 Yük Gemileri – Tanker  L .59÷ 0.Konteyner gemileri (CB=0.Dökme yük gemileri ve tankerler (CB=0.KD=DWT/∆ Büyük gemiler Ortalama eğri Küçük gemiler (+) Değişik gemi sınıfları için KD=DWT/∆ değerleri: .0574*Vs verilmiştir.78÷ 0.000÷ 15.Çok amaçlı yük gemisi KD=0. Vt= 1.Kafalı tarafından gemi tipine göre aşağıdaki gibi modellenmiştir.000) .72÷ 0. Servis hızı ise Temiz olmayan karinalı teknenin gerçek deniz ortamındaki hızıdır) Hızlar tasarımcı tarafından ekonomik değerlendirmeye göre seçilir.72) KD=0.72 (General Cargo) .55÷ 0. Reefers.5 C = 18     L Yolcu Gemileri V (knot) gemi servis hızı.Cevher gemilerinde KD=0.78 (DWT=10. seyir tecrübelerindeki dizayn hızıdır. su hattı boyu L (feet) ve ∆ (ton) gemi deplasman tonajını göstermektedir. LCB.000) L .77 . CB Yaklaşık hesapları Trial: Seyir hızı Service: Servis hızı Yukarıda Vt = Vs + 1.65) KD=0.80÷ 0.86) KD=0. POSDINUNE Bağıntısında yer alan C katsayısı Prof.69÷ 0.  V   +10 .000÷ 90.64 (DWT=6.62÷ 0.  V  C = 10  + 14.

5  + 12 Römorkörler  L Böylece a (V + 2) = 0 [Posdunine. V  C = 10  + 13.5 Konteyner Gemileri  L  V  C = 4.  V   V   + b  − ∆1 / 3  L  L 3 2 2 .Kafalı] bağıntısı literatüre kazandırılmıştır.

.

.

baş pervane(li/siz) gibi durumlar baş geometriye yansır. a b c d e f f g g h a) baş iticiler bulunan bir formu c) tipik yumrubaşlı bir form c) fırkateyn baş formu.com (http://www. buz sınıfı gibi özel gemiler de farklı baş formlarını gerektirir.naval-technology.php 2) http://www. Gemi baş formu: Teknenin direnç karakteristiklerinde belirleyicidir.com/papers/liftingbodytechfortsd. yumrubaş(lı/sız).navatekltd. Pentamaran tasarımı) . buzul ortamlar) ve hidrodinamik performans başlıca belirleyici unsurlardır. genetik algoritmalar gibi) optimizasyon çalışmalarının gelişmesi ile birlikte Benzetim Tabanlı Tasarım (Simulation Based Design) uygulamalarının gittikçe yaygınlaştığını görmekteyiz. askeri gemiler. ekonomiklik. U veya V kesit. Bilgisayarla hesaplama imkanlarının hızlı gelişmesine paralel olarak sayısal (nümerik) çözümler ve aynı zamanda (yapay zeka yöntemleri.com/company/papers. sonar ve yumrubaş) d) yumrubaşlı bir uçak gemisi i e) yolcu gemisi f) yeni nesil Ulstein X-Bow g) AXE baş h) akım davranışı j i) hava akım davranışı j) baş form optimizasyınu deney k) trimaran k Her ne kadar (akışkanlar mekaniği bilim dalını ilgilendiren) deniz araçlarının deniz ortamında karşılaştıkları olaylar ve bu olayların uygun yaklaşımla hesaplanarak performans anlamında belirlenmesi konusunda mevcut teorik alt yapı çok fazla değişmese de. işletim şartları (gemiden beklenen görevler). Narin/dolgun. gemi tipi. Romorkör.friendship-systems. çalışma bölgesi (açık deniz. hız.GEMİ FORM DİZAYNI Tekne form dizaynında. İlgili web sayfaları: 1) www.pdf) 3) Nigel Gee and Associates (Hızlı tekneler.

ITTC hem tank deneyi (deney havuzu) ve hem de CFD çalışmalarını değerlendirmekte ve komite raporları halinde yayınlamaktadır. ITTC (International Towing Tank Conference) Uluslararası Çekme Tankı Konferansı kuruluşuna deney tankı olan tüm ülkeler üyedir. Örneğin: Manevra Komitesi. sevk. Dalga yüksekliği – En büyük Dalga yüksekliği – En küçük Tekne Dalga direnci %40 azalmış. gemi hareketleri gibi çözümler. Toplam Direnç %16 azalmış.CFD : Computational Fluid Dynamics (Hesaplamalı Akışkanlar Mekaniği). http://ittc. Bilgisayar benzetimi/simulasyonu ile direnç.org/ (Raporları indirebilirsiniz) . mukavemet.sname.

dalgalarda direnç Pervane veya su jeti. Deplasmanı artırır. Deniz + pürüzlülük payı (marjin). gün gibi]) Direnç Direnç karakteristiğinin dizaynın her aşamasında belilenmesi bklenir. Hız Seyir yarıçapını etkiler. söz gelimi %20. Sakin suda ve özellikle dalga yükleri nedeni ile dinamik haldeki zorlamalar. CF= (ITTC’1957) verilmiştir. pervanenin su yüzeyine çıkması. hız ve ivme değerleri. Kavram dizayn amaçlı bir çok yaklaşık yöntem gemi tipine göre yaklaşık direnç-hız diyagramı verebilmektedir. kapasitesi. kayıcı teknelerde Savitsky. hacim. ağırlığı. makine ağırlığı artar.050 kW sakin suda Vs hızındaki toplam dirence karşı gelen makina gücü olsa da ana makinanın gerçek gücü.050 kW. Ön dizayn aşamasında tekne formu oluşturulduğundan daha kapsamlı hesaplama yapma imkanı vardır. Dönme yarıçapı. Vs=10 kn ise PE= RT V = 105 * 10 *0. endurance [zaman. beklenen hızı korumak için makina gücü artırılır. deplasmanı etkiler. dalgalardan dolayı ilave direnç ve karina altı kirliklik/pürüzlülükden dolayı belirli pay alınarak artırılır. devrilmeye karşı stabilite seviyesi ve yaralı halde stabilite.Hidrodinamik Performans Ölçütleri Tekneden hangi performansları beklemekteyiz? Ölçütler: Direnç Sevk Denizcilik Mukavemet Manevra Stabilite Açıklamalar Dalga direnci. (Seyir yarıçapı : sığa. Guldhammer.51444 = 525 kW PB=Pmakina =? Burada genel sevk verimini bilmemiz lazım. Yük kapasitesi DWT.50=1. (NACA Profilleri) RT= 105 kN. Kavram dizayn aşamasında (ana boyut ve kapasitelerin belirlendiği aşama) yaklaşık yöntemler kullanılır. 1. hızı azaltır. Örneğin CFD temelli yöntemler. menzil. . PB= PE/0. Sakin suda statik ve dalgalı ortamda dinamik stabilite davranışı. Yakıt sarfiyatı artar (direnç artar) Tekneye gelen zorlamalar artar (gemi hareketleri) Denizcilik kötüleşir. Örneğin. sürtünme direnci. tank testleri. Toplam direnç sürtünme (F:Frictional) ve artık direncin (R:Residual) toplamıdır. Seri-60 metodu. kendi imkanları ile liman ve rıhtımlarda manevra yapabilme. ( Ayrıntı için bkz: direnc_sevk_sunum. Dövünme (Slamming). Not. Holtrop-Mennen. range.pdf) Toplam direnç : RT = RT = RF + RR = CT = C F + C R 1 ρ V 2 S CT 2 PB=PMAK= RT V/η η : Genel sevk verimi. Örneğin uçak kanadı/pervane kanadı profilinin kaldırma kuvveti: RL= 1 ρ V 2 S CL 2 S: Kanat yüzey alanı. Güverte ıslanması. 1 1 ρ V 2 S CF + ρ V 2 S CR 2 2 S: Islak yüzey alanı. tasarım özellikleri. Yaklaşık %50 alalım. konumu Gemi hareketlerinin genlik. Hidrodinamik özellikler aşağıdaki değerleri yakından ilgilendirmektedir: Uzun seyir yarıçapı Yakıt depo ağırlığı/hacmi. sayısı.

Thava≤ 35.pdf ) DEPLASMAN. X3. B≤32. – Kiel Kanalı: L ≤ 315.Diğer taraftan Vservis hızı Ana Makina Maksimum Sürekli Gücünün (MCR) %85’inde sağlanmaktadır.0 m. Holtrop-Mennen metodu: holtrop.6 m..56 m.9 m. – Dover ve Malaka Boğazları: T≤22.04 m.86 m. – Süveyş Kanalı : T≤ 18. DWT.) Z fonksiyonu Z = f ( X1. BAZI GEÇİTLERDE GEMİ BOYUT KISITLARI (genişletilmiş metin) – Panama Kanalı L ≤ 289. B≤40.86 m. Prof. S: 11-20 ve 40-42..5 m.Kemal Kafalı. T≤ 12. T≤ 7.91 m. Değişik gemi tiplerinde dizayn parametreleri: ( 1_GemiDizayn-Parametreleri..5 m. X2. – St.0 m. X4 ) X1= V X2=CB X3=L/B Lo yani Froude sayısı (V:knot.exe programı yardımıyla alıştırma çalışmaları yapın.29 m.Gemi Formunun Statik ve Dinamik Esasları. Thava≤ 57..31 m. B≤22. T≤ 9. HIZ İLİŞKİSİ (Posdinune-Kafalı) bağıntısı örneği Örnek: (Kitap . Lawrence Geçiti: L ≤ 225. Cilt III..Dr. Yumrubaş en kesit alanı Yumrubaş hacim merkezi (centroid) Su hattı giriş açısı (α E) Posta 19 CL Ayna kıç sualtı alanı.. Lo:feet) .

5  L Yük Gemileri – Tanker KD deplasman katsayısı aşağıdaki gibi önerilmiştir: DWT 0. Lo .  V  C = 10  + 14. X4=∆ dir. (Fr sayısı veya Boy-Hız ve Deplasman ilişkisi) a X 41 / 3 a ve b: Kafalı C bağıntılarında yer almaktalar. 2 2   V 1   = C  V  ∆ / 3 yazılıp Gemi boyu Lo =    (V / L )  V + 2  o   X 13 + (b / a ) X 12 − X1= V (V + 2) 2 = 0 elde edilir.X4=∆  V  1 / 3 Buradaki C bağıntıları değişik gemi tipleri için Kafalı tarafından verilmiştir.750 DWT = ∆ DWT + 300 DWT 0. Lo = C   ∆ V + 2  Yani C=a( V 2 Lo )+b şeklinde olup a ve b katsayıları gemi tipine göre değişiyor. Kapasite B T D CB ∆ = L*B*T*CB*γ Makine ağırlığı Donanım ağırlığı Çelik Tekne ağırlığı Wboşgemi= Wmak+Wç+Wd İncelenen değişik Boy değerleri L1 B1 T1 D1 CB1 ∆1 L2 B2 T2 D2 CB2 ∆2 L3 B3 T3 D3 CB3 ∆3 Wmak1 Wd1 Wç1 Wboş1 DWT1 Wmak2 Wd2 Wç2 Wboş2 DWT2 Wmak3 Wd3 Wç3 Wboş3 DWT3 DWT=∆ -Wboş Sayfa 18 Benzer bir gemiden yararlanarak Deplasman ve Ağırlık bileşenlerinin eldesi Wboşgemi= Wç+Wmak+Wdo . Deplasman değerinden DWT değerine geçiş için aşağıdaki bağıntılar kullanılır. knot / kök (feet) .775 DWT = .Yük Gemileri için KD= Deplasman ve DWT incelemesi Belirli bir boy aralığı dahilinde 3 dizayn aşağıdaki gibi incelenebilir: Boyut .Tankerler için KD= ∆ DWT + 250 .

(Not. Amirallik Katsayısı = C = ∆ 2/3 V3 / PB [N(2/3) m3/s3] / (N m / s)] ∆ : Deplasman PB: Ana Makina gücü V: Wmak için seyir hızı.hız ilişkisinde daha ayırt edici bir görüntü veriyor. Amirallik katsayısı her iki gemide eşit alınır.yağ (yakıt ve yağlama yağı ağırlıklarında) Amirallik katsayısı olarak bilinen Admiralty Constant kullanılır. ana makina gücüne bağlı olarak ilişkilendirilir. Wyakıt için servis hızı.c.bas. Ağırlık hesap programı www. Wmak ağırlığına ana makina ve yardımcılar dahil) C boyutlu bir sayı. servis hızı. Şekilde görüldüğü gibi C sayısı.b. Yani bu ağırlıklar Geminin seyir hızı.2003]. Ratings of the vessels according to power coefficient (C) [Alkan.e sabitleri asıl gemi ile benzer gemi için ayndır.no Gemi Direnci ve Gücü . Dikkat: Wmak (Makine ve yardımcılar ağırlığı) ve Wyakıt. karşılaştırma amacı için güç .Wç/∆ =a Wdo/∆ = b Wmak/PB=c Wyakıt/PBs=e a.

Rt . PEgemi = Rt V PMakina = PEgemi / η = Rt V / η η = Genel sevk verimi. direnç. η PMakina R. basınç direnci.60 ) V Şekil 1 PE Kayıplar.45 ÷ 0.) Hız arttıkça dirençte artan bir yükselme oluşur.Rt Rtoplam = Rsürtünme + Rartık (Artık: Dalga. hızında halattaki gerilme kuvvetidir (Hız V). ( 0..