P. 1
Yağ Analiz Çözümlemeleri

Yağ Analiz Çözümlemeleri

|Views: 398|Likes:
Yayınlayan: Mümin Güler

More info:

Published by: Mümin Güler on Jan 12, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/03/2013

pdf

text

original

YAĞLAMA YAĞINDAN ARIZA TESBİTİ

• MURAT KANAT

İş makinaları, makinalar için çok zor sayılacak koşullarda hizmet verirler. Bu makinalarda özellikle çevre kirliliği, makina arızalarının nedenlerinden en başta gelenidir. Şayet bu temel neden ortadan kaldırılabilirse, iş makinalarında arızalar arasında geçen süre (MTBF) uzayacak ve makinanın hizmette kalan süresi ve ömrü artacağı gibi, arıza ve dolayısıyla da bakım ve yedek parça maliyetleri azalacaktır. Bu işlemin yapılabilmesinde temel şart, kullanılan dişli ve yatak yağlarının ve hidrolik yağlarının teknolojinin gereklerine uygun şekilde ve aralıklarla analizinin yapılıp kirlilik önleyici sistemlerin ne derecede başarılı olduklarının tanımlanması, varsa problemlerin giderilmesidir. Yapılacak analizlerle yağın hizmete devam edip edemeyeceğine, yağın niteliklerinin tanımlanmasından sonra karar verilebilecektir. Ülkemizde, örneğin Almanya ile karşılaştırıldığında, aynı amaç için gereğinin neredeyse 4 katı y ğ kullanılmaktadır. Bunun nedeni, kullanıcı yağın gerçek y yağ , y ğ g ç durumu hakkında -parmakla yapılan ve hiç geçerli olmayan bir muayene dışındabilgi sahibi olmadığı için, risk almak yerine yağa harcanan onca paraya sarf gideri adını verilerek çoğu işletmede bu konunun gündemden kaldırılmasıdır. Bu bildiride, yağ analizi, makina ömrü ve arızaların önlenmesi konuları işlendiği gibi, nasıl yağ tasarrufu yapılacağı da irdelenen konulardan biridir.

Giriş Makina arızalarının temel nedenleri ortadan kaldırılırsa, arıza bakımı bakım ekiplerinin ana sorunu olmadan çıkacak ve ekipler de "bozulanı tamir etmek" yerine, esas işleri olan "arızayı önlemeye yönelik bakım" işlerine yönelebileceklerdir. Ancak, arızanın temel kaynaklarını ortadan kaldırmanın ilk fonksiyonu, bakım ekiplerinin g y , p görev y p yapısını değiştirmek değil, esas olarak ğş ğ , bakım maliyetlerini düşürmek ve makina ve komponent ömrünü önemli ölçüde arttırmaktır. Proaktif Bakım (Önleyici Bakım) olarak 1980'li yıllarda ileri atılan bakım teknolojisinin temelinde yağ bakımı yatmaktadır. Zira, yapılan çalışmalar, mekanik arızaların % 42'sinin kaynağının yağ kirliliği ve yağlamayla ilgili sorunlar olduğunu ortaya koymuştur. O nedenle, bilinçli yağ kullanımının ve yağ kalitesinin korunması çok önemli bir unsurdur. Günümüzde, ğ ü ti i i fi Gü ü ü d yağ üreticisi firmalar, müşteri hizmetleri ve pazarlama taktiği olarak l ü t i hi tl i l t ktiği l k yağ kullanımı yüksek olan müşterilerinin yağ analizlerini yapmakta ve önemli bir katkı sağlamaktadırlar. Ancak, verilen raporlarda sunulan bilgilerin neyi ifade ettiğini bilmek, kanımızca böyle bir rapora sahip olmaktan da önemlidir.

Yağ Analizleri Ne Sıklıkta Yapılmalıdır? Birçok iş makinasında, fabrikalardaki makinalarda ve kara, hava ve deniz taşıtlarında yağ analizleri yapılmaktadır. Ancak tecrübemiz, bu testlerin çoğu uygulamada pek bir anlam taşımayan ve spot kontrol görevi görmekten başka etkisi olmayan analizler olduğunu göstermektedir. Ama, Türk Hava Kuvvetleri helikopterlerin ğl h lik t l i yağlarında h 25 saatlik uçuş sonunda yağ örneği alıp analizler d her tlik d ğ ö ği l li l yapmaktadır. Aynı durum, askerî uçaklarımız için benzer sürelerde yapılmaktadır. Türk Hava Yolları uçaklarının da uluslararası standartların öngördüğü çerçevede yağ analizi yaptırdığı bilinmektedir. Oysa, özellikle fabrikalardaki makinalar ve iş makinalarında durum pek de bu şekilde değildir. Yağ analizi sıklığı konusundaki genel kanı, 60 günden daha uzun aralıklarla yapılan analizlerin sadece spot kontrol anlamı taşıdığı ve bir makinadaki gidişi g göstermesi açısından pek anlamlı olmadığı yönündedir. O nedenle, önerilen, eğer ç p ğ y , , ğ makina imalâtçısının daha kısa bir süre için önerisi varsa onu geçerli olarak saymak, yoksa da en fazla 60 gün aralıkla analiz yaptırmaktır. Aslında, özellikle iş makinalarında bu sürenin daha kısa tutulmasında yarar vardır. Zira, iş makinalarının zor çalışma koşullarında analizler arasındaki sürenin daha kısa tutulması yarar sağlar.

Yağ Analiz Raporu ve Anlattıkları Yağ analiz raporlarında esas olarak birkaç bilgi alanı vardır: - Temel Referans Bilgileri - Yağın Özellikleri - Katkı Maddelerinin Durumu - Aşınma Elementlerinin Miktarı - Temel Referans Bilgileri Bu alanda, numune gönderenle ve numunenin alındığı makina ve kullanılan yağla ilgili bilgiler vardır. Makinanın adı, kodu, yağın cinsi, miktarı ve çalışma süresi bu bölgede verilir. - Yağın Özellikleri Yağın temel fiziksel özelliklerinin bilinmesi, o yağın kullanımına devam edilip edilemeyeceğini tanımlayan parametrelerden biridir. Hidrolik ve dişli yağlarıyla ilgili en önemli unsurlar şunlardır: - Viskozite - Kirlilik sayımı - TAN veya TBN değeri - Su miktarı Dişli yağlarında bu listeye aşınma elementleri ile ilgili bilgileri de eklemek gerekir.

Viskozite Genellikle tanımlamada kinematik viskozite birimi olan cSt (centiStoke) kullanılır. Hidrolik ve dişli yağlarında viskozite açısından kullanım aralığı -%10 ilâ +%20'dir. Kalınlaşmış (viskozite si artmış) yağda aşırı derecede kirlilik ve/veya reçineleşme olduğunu gösterir. İncelmiş (viskozitesi azalmış) yağın viskozitesinin düşüklüğünün nedeni yakıt karışması, yanlışlıkla ince yağ nedeni, karışması karıştırılması veya yağın yorulmasından kaynaklanan moleküler zincirlerin kopması olabilir. Laboratuarlarda kinematik viskozite ölçümü ASTM (American Society for Testing and Materials - Amerikan Test ve Malzeme Derneği) yöntemlerinden ASTM D445 ile yapılır. Bu yöntemde yağ numunesinin belli derecede sıcaklıkta tutulan bir yağ banyosunda bulunan ince kapiler bir borudan yerçekimi etkisi altında akması sağlanır. Akma süresine bağlı olarak y ğ kinematik viskozitesi ğ ğ yağın cSt (mm2/sn) cinsinden bulunur. Yağ viskozitesi, daha pratik saha yöntemlerinde genellikle "düşen bilya" yöntemi kullanan el cihazları ile bulunabilir. Bu cihazlarda, özellikleri bilinen bir bilyanın iki nokta arasında düşme süresinden, yağın cSt cinsinden viskozitesi bulunur. Bu cihazlar, her ne kadar ASTM yöntemi olmasalar da, yağ üretimi ve araştırma/geliştirme ile ilgili değil de kullanımı ile ilgili durumlarda, ASTM cihazlarının ürettiği sonuçları üretmekte ve kullanıcı için büyük kolaylık sağlar.

Şekil 1. ASTM D445 viskozite cihazı

Viskozite değerlendirmede genel kural Yağınız, kullanılmamış yağa oranla %10'dan daha fazla incelmiş ise, kesinlikle kullanılamaz. Eğer %20'den daha fazla kalınlaşmış ise, o zaman kalınlaşmanın nedenini bulmak gerekir. Kirlilik nedeniyle kalınlaşmış ise yağ filtre edilerek belki kurtarılabilir; ancak reçineleşme gibi kimyasal bozulma var ve TAN değeri kabul edilebilir sınırlar dışına çıkmış ise kullanılamaz.

Şekil 2. Pratik bir el viskozimetresi

Şekil 3. Pratik elektronik viskozimetre

1999'da çıkan standart yenilemesine göre. Bu standatta. Bu nedenle.536‡alınarak. gaz kirliliği (örneğin. bu tip makina elemanlarının bulunduğu makinalarda filtre ç . rulmanlarda 510 mikron değerlerinde olduğu için. Özellikle. olmaktadır Yağda partikül kirliliği olabileceği gibi. makina tipine göre bu limit değerler farklılık gösterebilir. Yağ kirliliği tanımlama ve sayma yöntemleri Kirliliği ifade etmekte genellikle bir mililitre yağ numunesinde belli bir ortalama mikron büyüklükteki partiküllerin sayısı kullanılır. gibi tribolojik ve reolojik özellikleri ile aşınmalara neden olmaktadır. genellikle sadece R=24'e kadar hazırlanır. örneğin 19/14 olarak ifade edilirdi. Yağda kirliliğin boyutları ve kirliliğin malzemesi de önemli faktörlerin başında gelir. Kirlilik sayımında kullanılan ISO4406 standardı en son 1999 yılında güncellenmiştir.Yağ Kirliliği Bu çalışmada özellikle iş makinalarında çok önemli bir parametre olan ve hem yağın ömrünü hem de iş makinasının ömrünü ve arıza sıklığını tanımlayan bir unsur olan "yağ kirliliği" üzerinde duracağız. yaklaşık rakam 64.000 ilâ 20.000 ve 15 mm'lik partiküllerden ise 80 ilâ 160 adet vardır. Bu tablo. Aslında. 10 mikron'dan daha büyük nominal gözenekli filtreler yağdaki kirliliğin ancak %10'unu tutabilmekte ve dolayısıyla önemli bir görev görmemektedir. 216=65. hidrolik yağlarında hava nedeniyle köpürme) ve sıvı kirliliği (örneğin. örneğin 21/19/14 gibi. bundan daha kirli bir yağı ölçmenin de pek bir mantığı yoktur. 24=16. dişli yağlarında ise ISO4406 18/15 (NAS 9) limit değerleri kullanılır. R=4. Buna göre. p ğ seçiminde çok dikkatli olmak gerekir.1 mL yağda. >5 mm ve >15 mm partiküllerin 1 mL deki miktarını ifade edecek standardı mL'deki şekilde yazılan iki rakamla. Örneğin. Ancak. R1/R2/R3'de kullanılan R "Ranj Sayısı" 1-30 arasındaki sayılarla değişir ve 1 mL yağ numunesinde bulunan partikül sayısı arasında ~2R şeklinde bir bağlantı vardır. bu yağın 1 mL'sinde 2 mm'lik partiküllerden 10. içerdiği elementlerle yağın kimyasını etkilediği gibi.500 ilâ 5. en büyük tahribatı yaparlar. Tablo 1'de verilen ISO4406 tablosu oluşturulur. servovalflerde kullanılan hidrolik yağlarında 12/9 dahî arandığı durumlar vardır. bu gerçeği en belirgin şekilde gözler önüne sermiştir. ISO4406 standardı. Bu konuda yapılan araştırmaların en bilineni olan McPherson'un helikopter rulmanlarındaki aşınmaların yağdaki kirliliğe bağlılığı konusundaki araştırması. Örneğin. zira bunun üzerinde kirliliği ölçebilecek bir cihaz olmadığı gibi. partikül kirliliğidir. Ancak. Buna bağlı olarak. Zira partikül kirliliği. servo-valflerde bu klerens 3-5 mikron. karter yağına yakıt karışması) de yağın kalitesini bozan ve makina ömrünü negatif yönde etkileyen süreçlerdir.000 bulunur.. hidrolik yağlarında ISO4406 14/11 (NAS 6 veya 7). . İş makinalarında kullanılan hidrolik ve dişli yağlarının kalitesini etkileyen en önemli unsur. 5 mm partiküllerden'lik 2. bu değerlere yakın büyüklükteki partiküller maksimum tahribata açar. Birbirine karşı hareket eden elemanlar arasındaki klerense yakın bir boyuttaki partiküller. Ancak yapılan araştırmalar göstermiştir ki. >5 mm ve >15 mm ifade eden üç R kodu ile tanımlanmaktadır. >2 mm.000 adet. Yağ kirliliği değerlendirmede genel kural Kirlilikle ilgili genel kural koymak zordur.

bu yöntem son derece afakî olup sadece yüzeysel bir fikir vermekte kullanılabilir. süzme yöntemi olarak bilinen ve yağın ince gözenekli bir kâğıt filtreden süzülerek filtre kâğıdının kirliliğe bağlı olarak renk değiştirmesi ve bu rengin kalibreli renk çetelesi ile karşılaştırılması ile yapılır. bu yöntemi kullanarak bir değerlendirme yapabilir ve şayet kirlenmede artış görürse o zaman numuneyi bir yağ analiz laboratuarına göndererek daha üst düzey bir yöntemle kirliliğin sayılmasını ve bilimsel olarak tesbit edilmesini isteyebilir. Ancak elbette ki.Süzme yöntemi Yağ kirliliğini ölçmekte kullanılan en basit yöntem. . Ama sahadaki kullanıcı.

Lazerli cihazlarda en önemli konuların başında hassasiyeti ciddî ölçüde başında. Bazı cihazlar bu yöntemle çalışır. hava kabarcıklarının da lazer ışınının kırılmasına yol açmasıdır. . kalibreli bir lazer ışınına tutulur. Bunun nedeni.Lazerli yansıma yöntemi Bu yöntemde ince bir kılcal borudan geçirilmekte olan yağ numunesi. yağ analizinin hatalı çıkmasına neden olur. Genellikle. Hava kabarcıkları da bu cihazlarda sorun teşkil eder. etkileyen yağın içindeki nem ve hava kabarcığı miktarıdır. Ancak numune basınç altında ölçülerek kabarcıkların patlaması sağlanabilir. numuneyi vakumda tutarak hafifçe sallamak gerekir. içinde belli bir oranın üzerinde su bulunan numuneler. Bu imkânı olmayan cihazlarda ise. Bazı cihazlar bunu tanıyarak numuneyi geçersiz sayarlar. zira sayım cihazları kabarcıkları da partikül kabul ederek sayım yapar. Işının parlayarak bir alıcıya dönmesi ile yağdaki partiküllerin adedi ve büyüklükleri sayılır.

01= 100 ppm anlamına gelir.1= 1000 ppm ve %0. bu yağlarda alkalen madde miktarı çok yüksektir ve asidi nötralize edecek alkalen yerine. Bunlar genellikle kalsiyum (Ca). yağın bir mililitresindeki asidi nötralize edecek alkalen madde potasyum hidroksit (KOH) miktarının gram olarak ifadesidir. TBN değeri. hidrolik. O nedenle. yağın içindeki alkalen maddelerin düzeyini ölçerek değerlendirilebilir. Aynı şekilde.Toplam Asit Sayısı) değeri. rezerv alkaleni gösterdiği için kullanımda sürekli düşer. magnezyum (Mg). Zira suyun içindeki oksijen. o yağ artık asitleşmeyi yeterince önleyemeyecek derecede alkalensiz kalmış demektir ve asitleşme riski altındadır. Aynı şekilde %0. çinko (Zn) ve P (fosfor) bileşikleridir. . en tehlikeli dış etkilerin başında gelir. kullanılmayacak derecede oksitlenmiş olduğu kabul edilir.TAN veya TBN Değeri Madeni yağlar. Oluşan değişik asitler. TAN ve TBN değerlendirmede genel kural TAN değeri kimi kullanıcıya göre +0. Su analizinde "ppm" (parts per million . Bu cihazın volümetrik ve kulometrik diye bilinen iki türü vardır. Bu etkilerin yağdaki en önemli sonucu. . TAN değeri. yağda asitleşme sürecinde artakalmış alkalen madde miktarı ölçülür.6 ilâ 1.Su Miktarı Yağda su. Yağın oksitleşmesi. depolanmaları ve kullanılmaları süreci boyunca dış etkilere maruzdur. sahada K l t ik l d h h l i ) A kild h d kullanılan ve yağdaki suyun katılan kimyasallarla reaksiyona girerek hidrojen gazı üretmesi ve bu gazın basıncının ölçülmesi temeline dayalı pratik kitler de mevcuttur.0 arasında artmışsa. Eğer bir yağın TBN değeri orijinal değerinin yarısının altına düşmüşse. Bu da hacim olarak ifade edildiğinde %1=10. Yağda su miktarı laboratuarlarda Karl Fischer denilen bir titrasyon cihazı ile ölçülür. yağın asite (COOH) dönüşmesidir. dizel ve benzinli motor yağlarında yanma artıkları diğerlerine oranla aşırı miktarda olduğu için. dolayısıyla asit oluşumu. dişli ve trafo yağlarında kullanılır. TAN (Total Acid Number . ğ . suyun bu özelliği ile temas ettiği yüzeylerde korozyona neden olduğu bilinmektedir. karbon (C) ve hidrojen (H) atomlarından oluşan moleküllere oksijen (O) girişini sağlayarak. Ancak. ş ş g y ç j .milyonda bir) birimi kullanılır.000 ppm anlamına gelir. yağ imalâtçıları yağda asitleşmeyi dengelemek için. karbon ve hidrojen ile birleşerek asit yapabildiği gibi. yağın içine alkalen katkı maddeleri katarlar. madenî yağın çalıştığı yüzeylerde aşındırıcı ve korozif etki yaratırlar. Kulometrik olanı daha hassas sonuçlar verir (<10 ppm).

Ayrıca Na deterjan görevi gören katıkların da bir elementidir. Bunların ölçülmesi.Pb (Kurşun) Pb yüksekliği yağa yakıt karıştığını gösterir. ürüne bağlı olmakla beraber.-Katkı Maddelerinin Durumu . özellikle dizel yağlarından TBN'yi teyid etmeye yöneliktir. .Mg ( Magnezyum) .005 Zn : % 0. .Si (Silisyum) . Ürüne bağlı olarak bu değerler birbirleriyle ilintilidir.104 ilâ 0. .Aşınma Elementleri Aşınma elementlerinden en önemlileri ve iş makinalarının değişik elemanlarında bulunabilecekleri yerleri gösteren Tablo 2 bilgi verici olabilir.Ca (Kalsiyum) .P (Fosfor) Yukarıdaki maddeler yağda asiditeyi önlemeye yöneliktir. . Bir çok üretici bu değeri ölçerek üretimin kalitesini de denetler.Mo (Molibden) ( ) Molibden yanma ürünüdür. ortalama değerler şöyle verilebilir: Ca : % 0.Na (sodyum) Na yüksekliği.Zn (Çinko) . Yağ üreticileri bu değerlerin birbirleriyle olan ilişkisine bakarak gönderilen numunenin kendi üretimleri olup olmadığını anlarlar.105 0 105 Kullanılmış yağda ise bu değerler düşer. Yakıtlardan gelir. Her yağ numunesinde belli oranda mevcut olması beklenir.392 arası Mg : maksimum % 0. Tablo 2'de verilen maddelerin yağ analiz raporundaki miktarlarının bir anlam ifade edebilmesi için.321 ilâ 0.127 arası P : tipik % 0. Kullanılmamış yağda. daha önce yapılmış olan test sonuçlarının bir grafik üzerinde işaretlenerek artışların tayin edilebilmesi gerekir. yakıta su karıştığını gösterir. .

Ancak bu yağlar da diğerleri gibi kirli bulunabilmektedir. .Yağ Kirliliği ve İş Makinaları İş makinaları. kullanılacak yağın varilde mutlaka önce filtre edilmesidir . Hidrolik devrelerde istenen ISO4406 kirlilik 15/12 ve hatta 14/11 seviyesindedir. Bu nedenle iş makinalarının yağlarında yapılacak analizlerde mutlaka partikül sayımı yapılmalıdır. O nedenle. Oysa yapmış olduğumuz ve değişik üreticilere ait hidrolik yağlarda görebildiğimiz en temiz yağ 18/15 seviyesindedir. Zira istenilen düzeyde temiz bir yağ sağlamanın maliyeti astronomik rakamlara ulaşabileceği için. Bunun nedenlerinden bazıları şunlardır: . dikkatle kontrol etmek ve maliyetini esirgemeyip aşınanları değiştirmek gerekir. elemanları çoğunun y p ğ gibi bir estetik eleman olarak görmeyip.Kullanılmamış yağın yeterince temiz olmaması Türkiye piyasasında bir hidrolik devreye girebilecek temizliğe sahip hidrolik yağ satışı yoktur.Conta ve sıyırıcı elemanlarında patlak ve aşınma Tozla direkt veya atmosferik ortam yoluyla temas halinde olan piston ve diğer elemanların aşınmaları sonucunda gevşeyen klerens aralığından sisteme kirlilik sızması kaçınılmazdır. Ancak bu. kesinlikle yağ firmalarının bir ihmali ve eksikliği olarak görülmemelidir. İş makinalarında bir çok hidrolik devre çok sıkı şekilde kapatılmış ve contalanmıştır. kirli ve aşındırma özelliği yüksek partiküllerin bulunduğu ortamlarda çalışırlar. bu ç ğ yaptığı g g y p. Teorik olarak bu yağlara kirlilik sızmaması gerekir. görevleri icabı çok tozlu. bu konuyla ilgili en iyi çözüm.

Sonuç Yukarıdakine benzer örnekleri çoğaltmak mümkündür. ancak % 20'si ile ilgili işlem gerektiği bulunmuştur. laboratuarlara gönderilen numulerin % 80'i ile ilgili herhangi bir negatif yorum yapılmazken. Yağ kalitesinin iyileştirilmesinde en temel unsur bilgidir. zaman ve para fazlasıyla geri dönecek bir yatırımdır. Tüm çalışmalardan elde edilen sonuçlar göstermiştir ki. O nedenle. o zaman numuneleri daha detaylı olarak incelenmek üzere bir laboratuara göndermek gerekir. [Not: Uluslararası yağ analiz laboratuarlarında yapılan bir araştırmada.] Yağ analizleri ve yağ kalitesinin iyileştirilmesine ayrılacak emek. Yağ analizlerinde en tercih edilen yöntem. Yağın durumu bilinmezse. analizi işletmede yapmaktır. En önemli aşınma elementleri nin iş makinaların da bulunabilec ekleri yerler. . Yağ analizlerini yeterli sıklıkta yapmak veya yaptırmak gerekir. özellikle yağ kalitesinin korunmasıyla büyük kazançlar sağlanmaktadır. bu bilgiyi elde edebilmek için yağ analizi yapılması gerekir.Tablo 2. bunda bir iyileştirme yapılması mümkün değildir. Eğer sonuçlar bir problem olduğunu gösterirse.

Şekil 7. 2 yıl içinde yeni filtrelerle 2 mikron ve 5 mikron'luk parçacık adedinin seyri. Hidrolik Yağlarının İ Büyük İki Düşmanı: Kirlilik ve Su .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Aşağıda yağ analiz raporlarında sözü edilen parametrelerin ne anlama geldiğinin tanımını bulacaksınız • Viskozite (cSt): • Yağın en önemli parametresidir. Ülkemizde yağ analizi birkaç kaynakça gerçekleştirilmektedir: yağ üreticisi firmalar (Örneğin. neyi ölçtüğünü ve limitleri ile ilgili kriterleri anlatmaktır. Shell gibi). Doğru viskozitede bir yağ karşılıklı çalışan iki yüzey arasında yeterli kalınlıkta bir yağ filmi oluşturarak aşınmanın önüne geçer. Bunun dışında kalanca incelme veya kalınlaşma durumunda bu yağ kullanılmamalıdır . Bu takip işlemi Yağ Analizi ile gerçekleştirilmektedir. i k l k ğ li hi ti kt di Ancak. Sanayi yağları kullanıcıları. yağlarının ve bundan da önemlisi bu yağların kullanıldığı makinaların sağlığını sürekli takip etmek zorundadır. makina satıcısı firmalar (örneğin. analizlerdeki parametrelerin . Bu y ç ğ yazının amacı. Mobil. Borusan gibi) kendi müşterilerine hizmet vermekte ve bir de VibraTek tüm Vib T k tü sanayiye açık olarak yağ analiz hizmeti vermektedir. bu raporların ne anlama geldiği konusunda bu Makaleyi yazmaya bizi zorladı.Yağ Analiz Raporlarının Değerlendirilmesi • Yağ analiz raporlarındaki birçok değerin anlamı kullanıcılar için y yeterince açık değildir. Yağın kullanılabilir olması için viskozitesin en fazla %10 azalmış veya en fazla %20 artmış olması gerekir. verilen yağ analiz raporlarının ve bunların sanayide nasıl değerlendirildiği konusundaki izlenimlerimiz. p anlamını.

yağda su da varsa korozyon başlar. TAN değerinin artması sonucunda metal yüzeylerde sakızlaşma ve reçineleşme başlar.000. viskozite artar.• Su (ppm-1/1. Suyun en büyük tahribatı içindeki oksijenle korozyana neden olmak olduğu gibi viskoziteyi inceltmek gibi bir zararı da olabilir. . TAN ise 1 gram yağda oluşan bu asidi nötralize etmek için gerekli alkalen madde potasyum oksidin (KOH) miligram cinsinden miktarını gösterir.000): • Özel yağların dışında hiçbir yağda su olmaması gerekir. TAN değeri kullanılmamış yağlarda genellikle 0 01 2 00 0. (Bakınız sitemizde Cihazlar-->Yağ Filtre) • TAN (mgKOH/g): • Bu değer yağın oksitlenmesinin göstergesidir. Eğer ölçümle bulunan değer.00 arasında bir değerdedir. Bunun üzeri risk içerir. Genel olarak.0 fazlasına ulaşmışsa bu yağ yeterince oksitlenmiş denilerek kullanılamaz.01-2. kullanılmamış yağdaki değerin 1. türbin yağlarında 120 ppm ve trafo yağlarında ise 10(on) ppm su kabul edilebilir. hidrolik yağlarında 200 ppm. Yağdaki suyun kurutulması gerekir. Yağ oksitlenmeye başlayınca oksiyen iyonları yağdaki karbon ve hidrojenle birleşerek COOH asit kökünü oluşturur. dişli yağlarında en fazla 300 ppm.

yakıttaki kükürtün yanması ile ortaya çıkan kükürt artıkları. fazla miktarda alkalen madde katılır ki. Motor yağlarında silindir içinde yanma meydana geldiği ç g g ç için segmanlarla kartere inen sızıntılar ve gazlar çok yüksek oranda oksitlenmiş yanma artıkları taşır. Bunlar da yağı hızlı bir şekilde oksitlendirirler. aşınma parçacıkları. tozlar ve her türlü ş p ç pislik.0 değerlerinden gemi ana makinalarında 30.0 değerine kadar çıkar.• TBN (mgHCl/g): • Bu parametre de aslında oksitlenmenin bir ölçüsüdür ancak bu değer sadece motor karter yağlarında kullanılır.0-10. kül. oksitlenme sürdükçe bu rezervde bulunan alkalen maddeler asitlenmeyi nötralize etsinler.0-60. TBN rakamı otomotiv yağlarında 5. • Ergimezler (%): • Özellikle dizel yakıtlarında ölçülen bu değer yağa karışan yarım yanmadan doğan d ğ karbon k b artıkları. t kl yağların ğl oksitlenmesi sonucu ortaya çıkan organik polimerler. Bunu önlemek için yağa.0 hatta 100. TBN bu alkalen maddeden geride ne kadar kaldığının ölçüsüdür ve 1 gr yağdaki alkalen maddeyi nötralize edecek miktardaki asidin miktarını ölçer. . Bu değerle ilgili kriter de: TBN değeri kullanılmamış yağın %50 değerine vardığında kullanılamaz olur şeklindedir. asfaltenler miktarının bir ölçüsüdür ve mümkün olduğunca düşük bir değerde olması istenir.

Ayrıca conta malzemesi. yağ ve soğutma sıvısı katkı maddeleri (köpük önleyici) veya greslerde bulunabilen bir maddedir.DİĞERLERİ • Parlama Noktası: Yağın ısınma sonucu çıkardığı buharların parladığı sıcaklık • Alevlenme Noktası: Yağın kendisinin ısıtılma sonucu alev alma noktası • Donma Noktası: Yağın katı hale geçtiği sıcaklık • Akma Noktası: Yağın akmasının durduğu nokta • Anilin Noktası: Yağın içindeki mumun donduğu nokta Metaller: • Silikon: • çevre tozu kirliliğinin bir göstergesidir göstergesidir. .

soğutucu boruları • Hidrolik sistemler: rulmanlar ve buşingler. buşingler. silindir gömlekleri. ö l kl i l l i t l • Türbinler: dişliler ve miller. • Dişli kutuları: dişli ve miller. rondelalar. sübaplar. buşing ve sıras contaları. rulmanlar içinde bulunur. rulmanlar. silindir gömlekleri. yağ soğutma boruları • Kompresörler: rulmanlar. soğutucu boruları. kanatlar. rulmanlar. bazı yağ katkı maddelerinin içeriği olarak ve yağ sızıntısı olan dişli kutusu sızırdırmazlık elemanları • Türbinler:Bazı yatak tutucuları. dişliler ve miller. buşing ve somunlar. piston ve piston çubukları. . pompalar. rulmanlar. • Hidrolik sistemler: rotorlar. valfler. • Bakır ve alaşımları: • İçten yanmalı motorlar:rulmanlar. pompalar ve rulman yatakları. bazı cins pistonlar. • Kompresörler:dişliler ve miller.• Demir ve alaşımları: • İçten yanmalı motorlar: dişli ve miller. buşingler. yağ soğutma boruları içinde bulunur. frenler ve diskler. vidalar. sübaplar. bazı yağ kontrol valfleri • Dişli kutuları: Diskler. rulman yuvaları. pistonlar.

boya baz maddesi . • Mangan: Sübap ve mil çeliği alaşım maddesi • Molibden: Sekman alaşım maddesi. İçten yanmalı motorlar: DİĞER METALLER • Baryum: Katkı maddesi • Boron: Katkı maddesi. silikonun yüksek olduğu durumlarda aluminyum da yüksek olabilir. yağ katkı maddesi • Fosfor: Yağ katkı maddesi • Gümüş: Özel rulman alaşım maddesi • Sodyum: Yağ katkı maddesi.• Alüminyum ve alaşımları: • Alüminyum ve özellikleri ortam tozunda bulunabilen maddedir. soğutma sıvısı katkı maddesi • Kalsiyum: Katkı maddesi. deniz suyu • K Kurşun: R l Rulman. Soğutma sıvısı. yağ katkı maddesi • Titanyum: Türbin parçaları alaşım maddesi. gres ve b boyalarda b l l d bulunur. deniz suyu ve tusda bulunur • Kalay: Beyaz metal alaşım maddesi. Genellikle.

Trafo Yağlarında: • Delinme Voltajı: Standartla belirlenmiş bir aralığa sahip ve denenmekte olan yağ içinde tutulan kutuplar arasında kıvılcımlanmanın görüldüğü voltaj • Yüzey Gerilim Katsayısı: Yağda y y ğ oksitlenmenin bir belirtisi • Tanjant Delta Katsayısı: Yağda oksitlenmenin bir başka göstergesidir. .

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->