P. 1
Sam Sun 05

Sam Sun 05

|Views: 501|Likes:
Yayınlayan: S. Burak Cebeci

More info:

Published by: S. Burak Cebeci on Jan 10, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/04/2012

pdf

text

original

SAMSUN VALİLİĞİ İL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ

SAMSUN İL ÇEVRE DURUM RAPORU

SAMSUN-2005

İL ÇEVRE DURUM RAPORLARI REHBERİ İÇİNDEKİLER Sayfa A. COĞRAFİ KAPSAM................................................................................................. 1 B. DOĞAL KAYNAKLAR ............................................................................................ 15 C. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM )........................................................................... 36 D. SU................................................................................................................................. 69 E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI ....................................................................... 124 F. FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER............................................................. 135 G. TURİZM ..................................................................................................................... 181 H. TARIM VE HAYVANCILIK .................................................................................. 194 İ. MADENCİLİK .......................................................................................................... 247 J. ENERJİ ....................................................................................................................... 250 K. SANAYİ VE TEKNOLOJİ ...................................................................................... 255 L. ALTYAPI, ULAŞIM VE HABERLEŞME ............................................................. 270 M. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS ..................................................................... 290 N. ATIKLAR ................................................................................................................... 313 O. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM ...................................................................................... 353 P. AFETLER ................................................................................................................... 361 R. SAĞLIK VE ÇEVRE................................................................................................. 377 S. ÇEVRE EĞİTİMİ ...................................................................................................... 398 T. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA ................................................................... 402

II

A. COĞRAFİ KAPSAM........................................................................................................... 1 A.1. Giriş.................................................................................................................................. 1 A.2. İl ve İlçe Sınırları ............................................................................................................. 6 A.3. İlin Coğrafi Durumu......................................................................................................... 6 A.4. İlin Topografyası ve Jeomorfolojik Durumu ................................................................... 7 A.5. Jeolojik Yapı ve Stratigrafi ............................................................................................ 11 A.5.1. Metamorfizma ve Mağmatizma............................................................................... 14 A.5.2. Tektonik ve Paleocoğrafya ...................................................................................... 14 B. DOĞAL KAYNAKLAR ................................................................................................... 15 B.1. Enerji Kaynakları ........................................................................................................... 15 B.1.1. Güneş ....................................................................................................................... 15 B.1.2. Su Gücü.................................................................................................................... 15 B.1.3. Kömür ...................................................................................................................... 15 B.1.4. Doğalgaz ................................................................................................................ 15 B.1.5. Rüzgar ...................................................................................................................... 15 B.1.6. Biyokütle.................................................................................................................. 16 B.1.7. Petrol ........................................................................................................................ 16 B.1.8. Jeotermal Sahalar ..................................................................................................... 16 B.2. Biyolojik Çeşitlilik ......................................................................................................... 17 B.2.1. Ormanlar .................................................................................................................. 17 B.2.1.1. Odun Üretimine Ayrılan Tarım Alanları ........................................................... 18 B.2.2. Çayır ve Mera .......................................................................................................... 18 B.2.3. Sulak Alanlar ........................................................................................................... 20 B.2.4. Flora ......................................................................................................................... 27 B.2.5. Fauna........................................................................................................................ 27 B.2.6. Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı, Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas Yöreler.......................................................................................................... 28 B.3.Toprak …………………………………………………………………………………..32 B.4. Su Kaynakları................................................................................................................. 32 B.4.1. İçme Suyu Kaynakları ve Barajlar ........................................................................... 32 B.4.2. Yeraltı Su Kaynakları .............................................................................................. 33

III

B.4.3. Akarsular.................................................................................................................. 33 B.4.4. Göller ve Göletler .................................................................................................... 33 B.5. Mineral Kaynaklar.......................................................................................................... 33 B.5.1. Sanayi Madenleri ..................................................................................................... 34 B.5.2. Metalik Madenler..................................................................................................... 34 B.5.3. Enerji Madenleri ...................................................................................................... 34 B.5.4. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler .................................. 34 C. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM).................................................................................... 36 C.1. İklim ve Hava ................................................................................................................. 36 C.1.1. Doğal Değişkenler ................................................................................................... 36 C.1.1.1. Rüzgar................................................................................................................ 36 C.1.1.2. Basınç ................................................................................................................ 38 C.1.1.3. Nem ................................................................................................................... 38 C.1.1.4. Sıcaklık .............................................................................................................. 39 C.1.1.5. Buharlaşma ........................................................................................................ 41 C.1.1.6. Yağışlar.............................................................................................................. 41 C.1.1.6.1. Yağmur ...................................................................................................... 42 C.1.1.6.2. Kar, Dolu, Sis ve Kırağı ............................................................................ 42 C.1.1.7. Seller.................................................................................................................. 43 C.1.1.8. Kuraklık ............................................................................................................. 43 C.1.1.9. Mikro klima ....................................................................................................... 43 C.1.2. Yapay Etmenler ....................................................................................................... 43 C.1.2.1. Plansız Kentleşme.............................................................................................. 43 C.1.2.2. Yeşil Alanlar...................................................................................................... 44 C.1.2.3. Isınmada Kullanılan Yakıtlar............................................................................. 44 C.1.2.4. Endüstriyel Emisyonlar ..................................................................................... 57 C.1.2.5. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar................................................................... 62 C.2. Havayı Kirletici Gazlar ve Kaynakları........................................................................... 63 C.2.1. Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman............................................................... 63 C.2.2. Partikül Madde (PM) Emisyonları........................................................................... 64 C.2.3. Karbonmonoksit Emisyonları .................................................................................. 64 C.2.4. Azot Oksit (NOx) Emisyonları ................................................................................ 64 C.2.5. Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları ....................................................................... 65

IV

C.3. Atmosferik Kirlilik......................................................................................................... 65 C.3.1.Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri................................................................... 65 C.3.2. Asit Yağışlarının Etkileri ......................................................................................... 65 C.4. Hava Kirleticilerinin Çevreye Olan Etkileri................................................................... 66 C.4.1. Doğal Çevreye Etkileri ............................................................................................ 66 C.4.1.1. Su Üzerindeki Etkileri ....................................................................................... 66 C.4.1.2. Toprak Üzerine Etkileri ..................................................................................... 66 C.4.1.3. Flora ve Fauna Üzerindeki Etkileri ................................................................... 67 C.4.1.4. İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri ...................................................................... 68 C.4.2. Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri ............................................... 68 D. SU......................................................................................................................................... 69 D.1. Su Kaynaklarının Kullanımı .......................................................................................... 69 D.1.1. Yeraltı Suları............................................................................................................ 69 D.1.2. Jeotermal Kaynaklar ................................................................................................ 69 D.1.3. Akarsular.................................................................................................................. 70 D.1.4. Göller, Göletler ve Rezervuarlar.............................................................................. 75 D.1.5. Denizler.................................................................................................................... 85 D.2. Doğal Drenaj Sistemleri................................................................................................. 85 D.3. Su Kaynaklarının Kirliliği ve Çevreye Etkileri........................................................... 106 D.3.1. Yeraltı Suları ve Kirlilik ........................................................................................ 106 D.3.2. Akarsularda Kirlilik ............................................................................................... 107 D.3.3. Göller, Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik ........................................................... 108 D.3.4. Denizlerde Kirlilik ................................................................................................. 115 D.4. Su ve Kıyı Yönetimi, Strateji ve Politikaları ............................................................... 116 D.5. Su Kaynaklarında Kirlilik Etkenleri ............................................................................ 118 D.5.1. Tuzluluk................................................................................................................. 118 D.5.2. Zehirli Gazlar......................................................................................................... 118 D.5.3. Azot ve Fosforun Yol Açtığı Kirlilik..................................................................... 118 D.5.4. Ağır Metaller ve İz Elementler .............................................................................. 118 D.5.5. Zehirli Organik Bileşikler...................................................................................... 119 D.5.5.1. Siyanürler ........................................................................................................ 119 D.5.5.2. Petrol ve Türevleri........................................................................................... 119 D.5.5.3.Polikloro Naftalinler ve Bifeniller.................................................................... 119

V

D.5.5.4.Pestisitler ve Su Kirliliği .................................................................................. 119 D.5.5.5.Gübreler ve Su Kirliliği.................................................................................... 119 D.5.5.6. Deterjanlar ve Su Kirliliği ............................................................................... 122 D.5.6. Çözünmüş Organik Maddeler................................................................................ 122 D.5.7. Patojenler ............................................................................................................... 122 D.5.8. Askıda Katı Maddeler .........................................................................................122 D.5.9. Radyoaktif Kirleticiler ve Su Kirliliği ................................................................... 123 E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI.............................................................................. 124 E.1. Genel Toprak Yapısı..................................................................................................... 124 E.2. Toprak Kirliliği............................................................................................................. 124 E.2.1. Kimyasal Kirlenme ............................................................................................... 124 E.2.1.1. Atmosferik Kirlenme ....................................................................................... 124 E.2.1.2. Atıklardan Kirlenme ........................................................................................ 124 E.2.2. Mikrobiyal Kirlenme.............................................................................................. 126 E.3. Arazi ............................................................................................................................. 126 E.3.1. Arazi Varlığı........................................................................................................... 126 E.3.1.1. Arazi Sınıfları .................................................................................................. 126 E.3.1.2. Kullanım Durumu ............................................................................................ 131 E.3.2. Arazi Problemleri ................................................................................................... 132 F . FLORA - FAUNA VE HASSAS YÖRELER ................................................................ 135 F.1. Ekosistem Tipleri.......................................................................................................... 135 F.1.1. Ormanlar................................................................................................................. 135 F.1.1.1. Ormanların Ekolojik Yapısı ............................................................................. 135 F.1.1.2. İlin Orman Envanteri ....................................................................................... 136 F.1.1.3. Orman Varlığının Yararları.............................................................................. 140 F.1.1.4. Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları ........................................................... 141 F.1.2. Çayır ve Meralar..................................................................................................... 142 F.1.3. Sulak Alanlar.......................................................................................................... 144 F.1.4. Diğer Alanlar (Stepler vb.)..................................................................................... 144 F.2. Flora.............................................................................................................................. 144 F.2.1. Habitat ve Toplulukları .......................................................................................... 144

VI

F.2.2. Türler ve Populasyonları ....................................................................................... 144 F. 3. Fauna............................................................................................................................ 147 F.3.1. Habitat ve Toplulukları .......................................................................................... 147 F.3.2. Türler ve Populasyonları ........................................................................................ 149 F.3.3. Hayvan Yaşama Hakları......................................................................................... 157 F.3.3.1. Evcil Hayvanlar................................................................................................ 157 F.3.3.1.1. Sahipli Hayvanlar..................................................................................... 157 F.3.3.1.2. Sahipsiz Hayvanlar .................................................................................. 157 F.3.3.2. Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Evcil ve Yaban Hayvanlar 159 F.3.3.3. Hayvan Hakları İhlalleri................................................................................... 159 F.3.3.4. Valilikler, Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği ................................ 160 F.4. Hassas Yöreler Kapsamında Olup (*) Bölümdeki Bilgilerin İsteneceği Alanlar ......... 161 F.4.1. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar...................................... 161 F.4.1.1. 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3. Maddesi Uyarınca Belirlenen “Milli Parklar”, “Tabiat Parkları”, “Tabiat Anıtları” ve “Tabiat Koruma Alanları”............................... 161 F.4.1.2. 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı’nca Belirlenen “Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları” .................................................................................................... 164 F.4.1.3. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 2. Maddesinin “a - Tanımlar” Bendinin 1.,2.,3. ve 5. Alt Bentlerinde “Kültür Varlıkları”, “Tabiat Varlıkları”, “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun İle 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar....................................... 170 F.4.1.4. 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları............................................................................................. 170 F.4.1.5. 4/9/1988 Tarihli ve 19919 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nin 17 nci ve 1/7/1999 Tarihli ve 23742 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Yönetmelikle Değişik 18.,19. ve 20. Maddelerinde Tanımlanan Alanlar............................................................................... 170 F.4.1.6. 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği’nin 49. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme Bölgeleri” ....................................................................................... 170

VII

F.4.1.7. 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından “Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar ............................................................................................................... 171 F.4.1.8. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu’na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar .......... 171 F.4.1.9. 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler.............. 171 F.4.1.10. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar ............. 171 F.4.1.11. 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar........................................................................... 171 F.4.1.12. 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar ........................................... 171 F.4.1.13. 30.01.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar .... 171 F.4.2. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar (**).......................................................................................................... 171 F.4.2.1. 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi” (BERN Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlardan “Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları”nda Belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, “Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları” ............................................... 171 F.4.2.2. 12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Akdeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi” (Barcelona Sözleşmesi) Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar....................................... 172 F.4.2.2.1. 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan “Akdeniz’de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol” Gereği Ülkemizde “Özel Koruma Alanı” Olarak Belirlenmiş Alanlar.................................... 172 F.4.2.2.2. 13/9/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği Seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı Tarafından Yayımlanmış Olan “Akdeniz’de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit” Listesinde Yer Alan Alanlar ............................................................ 172 F.4.2.2.3. Cenova Deklerasyonu’nun 17. Maddesinde Yer Alan “Akdeniz’e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin” Yaşama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal Alanlar .............................................................................................................. 172 F.4.2.3. 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi”nin 1. ve 2. Maddeleri Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan “Kültürel Miras” ve “Doğal Miras” Statüsü Verilen Kültürel, Tarihi ve Doğal Alanlar................................................................................................. 172 F.4.2.4. 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak

VIII

Yürürlüğe Giren “Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi” (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlar.................................................................................... 172 F.4.3. Korunması Gereken Alanlar (***) ......................................................................... 177 F.4.3.1. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tespit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan, Bio genetik Rezerv Alanları, Jeotermal Alanlar vb.)........................ 177 F.4.3.2. Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları, Sulanan, Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları I, II, III ve IV Olan Alanlar, Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I. ve II. Sınıf İle, Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı ...................................................................................................... 177 F.4.3.3. Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay, Devamlı veya Geçici, Suların Durgun veya Akıntılı, Tatlı, Acı veya Tuzlu, Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde 6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan, Başta Su Kuşları Olmak Üzere Canlıların Yaşama Ortamı Olarak Önem Taşıyan Bütün Sular, Bataklık Sazlık ve Turbiyeler İle Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden İtibaren Kara Tarafına Doğru Ekolojik Açıdan Sulak Alan Kalan Yerler .................................................................................................................. 177 F.4.3.4. Göller, Akarsular, Yer altı suyu İşletme Sahaları ............................................ 179 F.4.3.5. Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar, Biyosfer Rezervi, Biyotoplar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar ........................................................................................................ 179 F.4.3.6. Mesire Yerleri; 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip, Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar ......................... 179 G. TURİZM ........................................................................................................................... 181 G.1. Yörenin Turistik Değerleri........................................................................................... 181 G.1.1 Yörenin Doğal Değerleri ........................................................................................ 181 G.1.1.1. Konum ............................................................................................................. 181 G.1.1.2. Fiziki Özellikleri.............................................................................................. 182 G.1.2. Kültürel Değerler ................................................................................................... 182 G.2. Turizm Çeşitleri ........................................................................................................... 189

IX

..................................... Kümes Hayvancılığı ( Kanatlı Üretimi) ............ Kürk Hayvancılığı ............. 208 H....................................................................1.. 235 H........ Büyükbaş Hayvancılık ...2..........1.................................................................. Sebze Üretimi ..................................2......................1........................................ Hayvansal Üretim .......................................3... 245 H........................................2.................................... TARIM VE HAYVANCILIK .............2..... Turist Sayısı ............. 223 H..2..................... Tarla Bitkileri .............................................................. 191 G.........1..........2.................... 192 H.......... Bahçe Bitkileri.2.............. Arıcılık ve İpekböcekçiliği............... 236 H................................G................................................... 245 H............2.......................................................2....................6.3.. Genel Tarımsal Yapı ........................... Buğdaygiller .........2.................................. Endüstriyel Bitkiler .2........5... Organik Tarım................. 246 X ..........2..................... 245 H............1............2..................................1......................................................................................................1..2.........................................2........... 195 H.......................................2........ Tarımsal İşletmeler .............................................................................................. Yem Bitkileri........................ 227 H..................................................................................................................................................4.......4................ 241 H..... 241 H........2.......................................... 215 H................1.......................2.......................... 189 G..1.......................................... 195 H......... 229 H......................4...2.................3...... Pestisit Kullanımı........................................................ 244 H..1.................................................Bitkisel Üretim...................1...........1................6..........................................................2........1................................2.......2..................... 245 H............................... Gübre Kullanımı ....... Turistik Altyapı .... Özel İşletmeler...........................................5...........2........................4.5.......... 194 H..2.1.......................1............................. 215 H........... 192 G................ Tarımsal Üretim ..... 242 H.............................3...... Meyve Üretimi .....2...... Toprak Kullanımı...... 238 H.......2..............1......................2..................................4................... Küçükbaş Hayvancılık ............. Kamu İşletmeleri ...........................5...........................................2........................................................................ Tarımsal Faaliyetler .....................1....................................... Turizm-Çevre İlişkisi .. 195 H..................................... 194 H.......1................................... Su Ürünleri ........1.................. Süs Bitkileri........ 229 H.......................... 195 H..........2. Baklagiller .............2.3...............................4.......... 207 H.........................................2................... 244 H....................5........2..........................................................1................2............5..........................1......... Turizm Ekonomisi.....................................................3.....................................................2........................................ 205 H......................

........................................... Birincil Enerji Kaynakları .. Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum)....................................... Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler.........................................10....................2.............................. Metalik Madenler ........ Hampetrol.......................................................... Biyokütle....................................6............................................ Jeotermal ............................................................................. 247 I........... 251 J................3...........1.............................................. Madencilik Faaliyetlerinin Yapıldığı Yerlerin Özellikleri ....1...........................................................1.......................... 251 J...... Bitümlü Şist......................................................................................2.........................1.................................................................... 248 I....................................................................... 247 I.. 250 J.......................................................................13......................................................2........... Taşkömürü ........................... Hidrolik Enerji ..........1..........................................................................................................1...................... 250 J..........................3. Rüzgar ...............8..11..... 248 I........................... 254 J......Hidrolik ...2.................................... Güneş ........3............................................ Linyit.... 252 J......I.............................................. 252 J......................................................1...................................1................. 250 J.....1..1................................... 250 J....................... 251 J..... 251 J.....2......................2...................4...........1............................... 248 I...................................4................................................................. 251 J. 247 I......... 249 I.......... Termik Enerji ...........2..........................................................1........................................ MADENCİLİK ................................1............1. Orman.............................................1....................... Asfaltit.........................................................................Sanayi Madenleri...............................................1.....1..............3............... 250 J..............2.... 252 J........ Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler............................ Cevher Zenginleştirme .... Madencilik Faaliyetlerinin Çevre Üzerine Etkileri ....... 254 XI ....................... 249 J..................... İkincil Enerji Kaynakları .......5.... ENERJİ .................................... 254 J......... Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Üretimi................................................. Enerji Madenleri.................................7.........9... 251 J........... 251 J.............................................1.......................................... Doğalgaz ..............................5..1.......................................... Nükleer Enerji ........................12.... 252 J.......4....................................... 247 I...............................................................................................................1..................................................................... 251 J............................................................................................4..1...........................................................1.......................................... Madencilik Faaliyetleri Sonucunda Arazi Kazanım Amacıyla Yapılan Rehabilitasyon Çalışmaları ........2.............. 247 I.....................

....................2.. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği ......... 256 K.....................................................................1.. 282 L.1.....................2....1.5....3.........................4................................ Doğalgaz Boru Hatları ....... Elektrik İletim Hatları ..... 282 L................... Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı ...... 284 L....................... Enerji Tüketiminin Sektörlere Dağılımı........1.. 284 L........ 264 K............... Enerji Tasarrufu İle İlgili Yapılan Çalışmalar.................................................... 264 K...... Yer Seçimi Süreçleri ve Bunu Etkileyen Etkenler....5........................................... Araç Sayıları .................................1........................ Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği .....4..........2........................ Sanayiden Kaynaklanan Çevre Sorunları ve Alınan Önlemler... 254 K............................................. 255 K....................5......2..............1..................3.........2.................. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği…………...........6..2.................................................6..........Ulaşım Planlaması …………………………………………………………................................................................................................. Atık Su Sistemi.............2....284 L......6. 279 L.............................................2........6.. 280 L. ALTYAPI....2...................... Kullanılan Raylı Sistemler... ULAŞIM VE HABERLEŞME ...............1..... Göl ve Nehir Taşımacılığı .................2 .......................... 285 L.3........................................ 284 L...... Demiryolları.............................. 254 J........................ 284 L................... 285 XII ........................................ Deniz...……………………... İl Sanayinin Gelişimi.............. 261 K........4......................... 255 K.... Temiz Su Sistemi ..........3............ Taşımacılıkta Demiryolları ..1.......................... 270 L............... Altyapı ........................... 268 K................................... 282 L........... 270 L...................................................3....3.1......................................................... 270 L................................2........ Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi.....................................................1....6................ Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları ve İstihdam Durumu.......4........................1.........1..................................... 284 L........ Karayolları...............................................................................2................................... 258 K.....1................................................. SANAYİ VE TEKNOLOJİ ..............2..... 268 L.................. Yeşil Alanlar ............. 262 K............2...............................................2..... Sanayinin İlçelere Göre Dağılımı ..................................... Ulaşım........4......1.............1..................................J........2.........................2................ Genel Anlamda Sanayi Gruplandırılması ........... Toplu Taşım Sistemleri...... Kent İçi Yollar ................2........1.................................. Karayolları Genel....................................... Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği........................................ 263 K..................................1...............2....... 280 L...... 282 L..................................

........1......... Hastaneler ve Sağlık Tesisleri........................10..... 297 M................. 290 M..............................................................1. Kentsel Alanlar ...1...1............4..... 291 M.......................3.............................................................................................................................. Kırsal Yerleşme Deseni ............. 297 M.2...........6.........................1..3..................................................3......................................... 291 M............................................................................1.............. Planlı Kentsel Gelişme Alanları ...........................5............. Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar ........................ 290 M............ 297 M...... Kentsel Büyüme Deseni ......... 297 M..1........................................4.............................3......................7.................................................6................................................ 294 M.................... 293 M.................................... 298 M...............................3..1............................ 297 M..............................................2...1............................................................................................ 288 L..8.............................................4................ Binalar ve Yapı Çeşitleri .............................................................................. 298 M.......1...3............................................... Tarihi.......................................................... 296 M....................1.................................2.............3.......................... Göçer ve Hareketli Barınaklar ........................... Havayolları....... Yerel Mimari Özelikler.........................Sosyo-Ekonomik Yapı ............................................................1.............................................3.................................................................2............. Kamu Binaları ............................................. Sosyal ve Kültürel Tesisler ..3.... 285 L......... 291 M...3................2......................... Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Yapılar .......................................5..........3.............................................. Altyapı ................... Kentsel ve Kırsal Planlama......... 293 M...............................................1.1.............................. Taşımacılık........ Endüstri Alanları Yer Seçimi....................................3....... 293 M.................... Limanlar.............. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS (*) .....................................2............... 287 L................. 293 M.....9..........................2......1............................ Okullar ...........3............................ 298 M.........................1..11............................. Bürolar ve Dükkanlar............................... 293 M................................................................ 298 M................................2...................1....1.............................. Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri ..............................................................................2................. Arazi Mülkiyeti...................................3..... Kentsel Alanlarda Yoğunluk ... Haberleşme ..1........ 298 M.... Kırsal Alanlar............... Kentsel Yenileme Alanları ................. İlin Plan Durumu .....................................5............1.............. Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller.. 289 M........... Endüstriyel Yapılar ........2................ Kırsal Alanda Yapılaşma ................3..........3... İldeki Baz İstasyonları....... Kültürel............4............... 298 XIII ......1...........3. 288 L.2...4.......... 286 L...............................L................ 298 M................1....1............1.................7.. 296 M................. 298 M................. 294 M...

.............2................. 307 M..... İş Alanları ve İşsizlik .......................3.......................................................4...........................................5..................... 328 N......................................5.. Konut Yapım Süreçleri . Elektrik ve Elektronik Atıklar ........ 326 N..........................3...................1... 327 N.......................... Evsel Katı Atıklar........... Özel Atıklar.1...4............... 328 N...................................1....... Atık Yağlar ..........5....3....................... 301 M...............................................6.................................................................................. 302 M............ Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri............ Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağlar ....................................6... 301 M..... 299 M. 300 M...5........................................4... Göçebe İşçiler (Mevsimlik) .......2...4.........................5...... Hayvan Kadavraları .5...3..................... ATIKLAR ....................................................................6............. Tehlikeli Atıklar........ 302 M.........6.............. 302 M.................................. 325 N.................... 323 N..........................M.................................................................................................................................. 324 N........3................. 328 N.................... 301 M..........................4...6...............................................5.................... Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı .................................... 310 M...............................5...........................................4............... Pil ve Aküler .............1............................................3........................3..... Nüfus ..............................................2.......................................... İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları ...........................6.. 328 N............. Tarama Çamurları.. Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar ............................................................................. Ambalaj Atıkları ................................. 328 XIV .............................................................. 313 N............................................ 323 N........ Binalarda Isı Yalıtımı................................. Havaalanları ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları ..................... Nüfus Değişim Oranı .............5.... 306 M.. 305 M................... Nüfusun Yaş.............4......... Cinsiyet ve Eğitim Gruplarına Göre Dağılımı .....6............3...........3.............................................................2................. 301 M.........................................................2.... Ticari ve Endüstriyel Gürültü .......4..... 328 N....................1.......... 301 M.......................................................5...................................................................................................................4........................................................ Tıbbi Atıklar .... 301 M..........4.................................. Diğer Atıklar ..................................................................... 300 M.. Nüfusun Yıllara Göre Değişimi………………………………………………........3......................................... 315 N.......3..................................... Binalarda Ses İzolasyonu ...................................................... Cips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller .....................................6................................................ 313 N... 311 N..............................................3.....4.............................................3..........8.......................7..................1............2...................... 305 M....... Görüntü Kirliliği .. Kentsel Atıklar ....4..... Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri ........... Göçler......4..............................................................

..................... 361 XV ......... Gürültünün Fiziksel Çevreye Olan Etkileri................................... 353 O.1................5.................................. 353 O...............1... İnşaat Gürültüsü ................................................................................. 351 N..................... 359 O.................. 330 N..........................1............................ 361 P........ AFETLER..............1.....Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültüler…………………………………................. Fiziksel Etkileri ........ Gürültü ile Mücadele ...................................... Mezbaha Atıkları ........... 354 O............................. Gürültünün İnsanlar Üzerine Olan Etkileri................................................................. 330 N.......................... Kompost......................................4.......8...........2........ 358 O.............. Depremler ......4.............. 351 O.....3...........................................4.............. Doğal Afetler ........... 329 N...........................................2........1........... 356 O..1...3............................................... Atık Yönetimi ....................1..........1.............................................3.................... Gürültü .... 329 N... Endüstri Gürültüsü ... 361 P..................8................... Toplanması...........8.......1............1..................................1.........6. Trafik Gürültüsü ................ Performans Üzerine Etkileri......10...............................3. Titreşim .........358 O.........329 N............................ Gürültünün Sosyal Çevreye Olan Etkileri.................................Atıkların Bertaraf Yöntemleri .................................3......................................................................................... 360 P.........4......................................................................................... Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültü ..............1........ 360 O..2. Katı Atıkların Biriktirilmesi....................................................1................................N......................................... 359 O. 357 O............. Gürültünün Çevreye Olan Etkileri...........................................................9........................................................4........................1.......... 351 N.... Taşınması ve Aktarma Merkezleri ..............................Katı Atıkların Depolanması .................. 351 N..........1....................5...............................4............................... 360 O.........1..1.4.........................1.. Atıkların Çevre Üzerindeki Etkileri...................................................1......1...................... Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu ……………………………………………....................................2........ 359 O...........2.......................................................1.........3....1.................................. 360 O.......... 359 O... Fizyolojik Etkileri............................1.......... GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM ..1...............1......................... Psikolojik Etkileri.............................. Atıkların Geri Kazanımı ve Değerlendirmesi .................................................... 354 O............................................. 330 N............................... Atıkların Yakılması .............. 359 O.............1............... 358 O.....1.........................4......................3......1........................................................................................2.......................7.................. Gürültü Kaynakları .......1..8.........................

...............2.................3..2............6.................... 373 P...2..................6... Ölümlerin Hastalık..................1......... Orman... 383 R...............1...............6..........5. 391 R........2............................... Otlak ve Sazlık Yangınları ...... 375 P... 388 R.................................................................................... Kullanma ve Sulama Suları .......................... Tehlikeli Maddelerin Yurtiçi ve Sınırlar arası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler .........................................1.................3..........................2...........2....... 379 R........................ 385 R..............2....3..................................... Tehlikeli Maddeler .....2................................ SAĞLIK VE ÇEVRE.P....................Sivil Savunma Birimleri .....................3........3........................... 384 R. Radyoaktif Maddeler..........................................7.........................................2...................... Sağlık Kurumlarının Dağılımı ................1................. Çevre Kirliliği ve Zararlarından Oluşan Sağlık Riskleri.................1.................... 368 P...............3. Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar ..............4.3....... 384 R................................2.......................................................... Ormanlar Üzerinde Biyotik veya Abiyotik Faktörlerin Etkileri: ........... Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı ... 366 P..........................................................2..................................... 377 R.... 387 R.1.........................2............................. Seller................... 396 XVI ...................................................1....................................................................................... 377 R.............................. 370 P. Bebek Ölümleri......................................... 385 R....1............................................................. 391 R............................1....... Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri ....................... Aşılama Çalışmaları...... 368 P........ Temel Sağlık Hizmetleri ............ 368 P..1. Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar.........................1........ 377 R.... Zoonoz Hastalıklar ............................ Bulaşıcı Hastalıklar........................ Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: ...... 376 P...........2... 368 P...........................1........................... 363 P...1................ 387 R........................................2..........5..................... Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: .... Diğer Afetler.......3.....................................................................................1............... Fırtınalar ..............................3.............4.2....... İlkyardım Servisleri......................................... Gıda Hijyeni......5.................2................................ 374 P................................ 365 P........2........................................................................................2..................................................................................... 367 P..1.............1........... Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: . Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri:............. Heyelan ve Çığlar.............................................1......1........ 395 R....3...........................3......3...... İçme.. Denizler .................................... Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı ...............................4......................... Aile Planlaması Çalışmaları.....................................................1............ 372 P.................... 370 P....... 394 R....................1......3......................................4................................................... 376 R....1........... Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri ..

......2........................... 401 T.............2............2..........2.......3....................... Çevre Vakıfları .... 397 R............................................... 403 T..... Çevre Kirliliğinin ve Çevresel Tahribatın Önlenmesi................................................................7...................................................... Kamu Kuruluşlarının Çevre Eğitimi İle İlgili Faaliyetleri ........ Baz İstasyonlarından Yayılan Radyasyonun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri...... 402 T...................... 400 S...3............. ÇEVRE EĞİTİMİ....................... Çevreyle İlgili Federasyonlar ....................... 401 S...........5............................................................... 396 R...............................................................R..............................2..............................1...... 398 S..4.....2.......1.......................................... Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı......... Çevre Dernekleri .............. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA ..............................6...................................... 403 T...... Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri:..2......... Korunması ve Geliştirilmesi ........ Çevre Duyarlı Arazi Kullanım Planlaması. 404 T..................... Çevresel Etki Değerlendirmesi................................. Ekonomik ve Sosyal Faaliyetlerin Çevrenin Taşıma Kapasitesini Aşmayacak Biçimde Planlanması .......... 400 S...................2........................... 397 S....................... 404 XVII ................. 398 S....... 402 T.............5........................................1......................................................... Çevrenin İnsan-Psikososyal İhtiyaçlarıyla Uyumunun Sağlanması..........2................................................................... Çevreyle İlgili Gönüllü Kuruluşlar ve Faaliyetleri........................... İyonize Radyasyondan Korunma:....................6...... 404 T...................................

.......İlimize ait mahalli basınç ortalamaları ....................19 Tablo B........ 58 Tablo C..........4............... Samsun İli Linyit Üretimi..............TABLOLAR LİSTESİ Tablo B...........10...7..9.. İlimize ait kar ve don durumu....................................41 Tablo C................... Isınma Amaçlı İthal Taş ve Linyit Kömürlerde Aranacak Özellikler (Satışa Sunulan) ............. Isınmada Kullanılacak Yerli Kömürlerde Aranacak Özellikler ...1.............................Maden Varlığı....7............4................ EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı ........ Mera Islah ve Amenajman Çalışmaları………………………………………............ 15 Tablo B....................2....................1.....................46 Tablo C..................... Rezerv ve Tenör Bilgileri...........................................11........... 41 Tablo C............16..3........45 Tablo C.......34 Tablo C......... İlimize ait Sıcaklık ve Güneşlenme Değerleri......................................3............ 2005-2006 Kış Sezonunda Kömür Satış İzin Belgesi Verilen İthalatçılar.......14................. Mera Tespit............2.... Yağış ve Kuraklığın Yıllara Göre Dağılımı .... Biyokütle Briketlerinde Aranacak Özellikler....43 Tablo C... .......................İlimize ait buharlaşma değerleri aşağıdaki tabloda görülmektedir.............34 Tablo B.İlimize ait Sis ve Nispi Nem değerleri......47 Tablo C...17.............. EKHKKY Liste A’ya göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı……....................... Sanayi Amaçlı İthal Edilen Kömürlerde Aranacak Özellikler .............................12..15..13....... Hassas Yöreler……………………………………………………………….......20 Tablo B.5....................18-A.......5.. Isınmada Kullanılacak Briket Kömürlerin Özellikleri ..............6......38 Tablo C.......... 2005 Yılı Mera Islah Çalışmaları .......19 Tablo B.........................................…………………………………………………59 Tablo C.............. ..................8............................................ İlimize ait yağış tablosu..........................................18-C EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam XVIII ....6...............39 Tablo C.................................37 Tablo C............. EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı ..28 Tablo B..................................................... Merkez İlçede Bulunan EKHKKY’ne göre Emisyon İznine Tabi Tesislerin Emisyon İzin Durumları ve İlçelere Dağılımı..... Tahdit Ve Tahsis Çalışmaları Mera Yönetim Birlikleri.................................................................. İlimize Ait Rüzgar Değerleri..................... Uygunluk Belgesi Verilen Yerli Kömür Üreticileri …………………………45 Tablo C....42 Tablo C..18-B...40 Tablo C..................46 Tablo C........ Metalik Madenler ......................................47 Tablo C...................................47 Tablo C...............60 Tablo C.......................... 61 Tablo C........................................... .........................................

...........4...20........................Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı ......117 Tablo D.. Egzoz Emisyon Ölçümü Yapılan Araç Sayıları ............. Hasan Uğurlu Barajı.................................. Kaynaklar ve Debileri .......... Abdal Irmağı-Çakmak Barajı Çıkışı Kirlilik Analizi ...........................18........11............... 2005 Yılı Samsun İli Zirai Mücadele İlaçları Tüketimi ...................................... Divanbaşı Göleti................................ Güven Göleti ...........97 Tablo D......................108 Tablo D............. Kürtün Çayı-Kadıköy Barajı Yeri Kirlilik Analizi..................13....................................................... 62 Tablo C............ Bafra Ovası Yeraltı Suyu Bilançosu ... Çakmak Barajı..........................................2......... Samsun İlinde Tuzluluk Ve Sodiklik Problemi Bulunan Toprakların Etkileme Durumları ..9.............1....... Samsun.........78 Tablo D...........................106 Tablo D....21....16..............................17.........................63 Tablo C........................ Göletler.....113 Tablo D.900 Ha Olup Dağılımı ....111 Tablo D....... Tersakan Çayı-Havza Çıkışı Kirlilik Analizi ..........112 Tablo D..................114 Tablo D...........................Değirmendere (Baraj Gölü Çıkışı ) Kirlilik Analizi ................................5........76 Tablo D....................................19.... 2005 Yılı Ocak-Şubat-Mart Ayı İtibariyle Benzin Ve Motorin Tüketimleri ....................................115 Tablo D......Kavak Kozansıkı Göleti ........... Samsun......77 Tablo D........ ............................21...................................110 Tablo D.........Engiz Deresi...............................15... Tersakan Çayı... Terme Çayı...........................................................................................134 Tablo F..1. Çarşamba Ovası Yeraltı Suyu Bilançosu........63 Tablo C.....................Çarşamba Çıkışı Kirlilik Analizi...............136 XIX ..Başlıca Nox Kaynakları.............................23........................ Derbent Barajı .82 Tablo D...19....................6..........................................3........................63 Tablo C...........Samsun Orman İşletme Müdürlüğünün ağaç türleri itibariyle orman dağılımı ........................84 Tablo D............. Suat Uğurlu Barajı...............23.........12................ 94 Tablo D.................................................83 Tablo D...120 Tablo E..81 Tablo D.....................................109 Tablo D... 80 Tablo D............ 2005 Yılı İlimizde Trafiğe Kayıtlı Araç Sayıları İl Merkezi Ve Geneli ……. Atık su Arıtma Tesisleri ve Deşarj Noktaları..............14..1......................................... Göller..............................................................................7.................................2.120 Tablo D........................... 2005 Yılı Samsun İli Gübre Tüketim Miktarlarının İlçelere Göre Dağılımı .....................................131 Tablo E. Barajlar ve Su Rezervuarları ........... İl Sınırları İçerisinde Yer Alan Su Kaynakları ve Bu Kaynakların Kirlenme Nedenleri .......... Yeşilırmak.................22.....Aylara Göre SO2 ve PM Emisyonları............................8.................................................20....22........................Ladik Gölü Regülatör Çıkışı Kirlilik Analizi .......................62 Tablo C...................................................Vezirköprü Karabük Göleti ...........................................Samsun İlinin Yüzölçümü Toplam 957....65 Tablo D.....................19 Mayıs Barajı Membaı Kirlilik Analizi .......10........79 Tablo D....................................................

........................................................5......................................... Tahdit Ve Tahsis Çalışmaları Mera Yönetim Birlikleri .........................................Tablo F.............. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünün 2005 Yılı Üretim Program ve Gerçekleşmesi...................................................................... Bafra Orman İşletme Müdürlüğü Bünyesinde Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Orman Dağılımı............10..............2...........189 Tablo G............................144 Tablo F......................................194 Tablo H............................................. Balıklar Listesi .................4........................3....15....... Kapladığı Alanlara Ve Bu Alanların Nitelik ve İşletme Biçimine Göre Dağılımı .......................153 Tablo F.........137 Tablo F...............Belediye Belgeli Turistik Tesisler ...............F.... Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünün Ağaç Türleri İtibariyle Orman Dağılımı...............138 Tablo F....................................................6...........................................1......................3.............2005 Yılı İstatistiki Verilerine Göre Tarıma İlişkin Temel Bilgiler ............11....................137 Tablo F...............................................................151 Tablo F.....................13.........................................139 Tablo F..........................................................................................2..........................................142 Tablo F...... 2005 Yılı Tesislerde Kalan Turist Sayıları .......1........2005 Yılı Mera Islah Çalışmaları...Kadastro Geçmemiş Köylerde Tespit Çalışmaları...........................................................137 Tablo............................................................Lokanta.....................................................................143 Tablo F.....................Kuşlar Listesi..........3..............................195 XX ....14.......2.............Mera Tespit................................................ ...............İki Yaşamlılar ve Sürüngenler Listesi ..... Samsun Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde Özel Orman-Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Dağılımı....................................Tarım Arazilerinin Dağılımı .................................................... 136 Tablo F....Bafra Orman İşletme Müdürlüğünün ağaç türleri itibariyle orman dağılımı.Samsun İlinin Agro – Ekolojik Alt Bölgeleri ..................156 Tablo G..9........ .Oteller....142 Tablo F....................................141 Tablo F...Samsun Orman İşletme Müdürlüğünce 2005 Yılında Orman Kadastro Çalışması Yapılmak Üzere Programa Alınan Köyler ....18....................................................189 Tablo G..............194 Tablo H...........8.138 Tablo F..............17.........12......................................5.....190 Tablo G..............................4....... Samsun Orman İşletme Müdürlüğünün 2005 Yılı Üretim Program ve Gerçekleşmesi .............137 Tablo F.........................................................190 Tablo G...................191 Tablo H.......... Memeliler Listesi ........ Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü Tarafından İşletilmekte Olan Devlet Ormanlarından Hasat Edilip Kullanıma Sunulan Belli Başlı Orman Ürünlerinin Yıllara Göre Miktar Ve Çeşitleri.. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü Dahilindeki Ormanların Ağaç Türlerine.......Seyahat Acenteleri .. Gazino ve Bar.....................................7........................149 Tablo F....Flora Listesi.... ....................................16.............

......Türlerine Göre Kümes Hayvanı Sayısı Ve Yumurta Üretimi...............15.... Baklagiller Ekiliş Ve Üretimi.215 Tablo H.........................28...................208 Tablo H..............218 Tablo H.......................19..206 Tablo H..Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı (ha................................207 Tablo H.....................6...... 02.196 Tablo H....................10......224 Tablo H..........209 Tablo H....................225 Tablo H...................Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında Kanatlı Hayvan Varlığı .............09......237 XXI ..27.............206 Tablo H...220 Tablo H.....................29..............33.............................................227 Tablo H.............................. Irklara Göre Büyükbaş Hayvan Varlığı ..........................Tablo H......35......205 Tablo H.........221 Tablo H...........Türkiye Fındık İthalatı ................. Endüstriyel Bitkiler Ekiliş Ve Üretimi.. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkilerinin Ekiliş Alanlarına Dağılımı (ha) ................ Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi .................................) .................... 1997 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Sebze Üretimi ...........18......26... Samsun İli 1993 – 2004 Yılları Arası Soya Üretimi .................................Türkiye’de Fındık Üretimine İzin Verilen Sahalar ....25..20..34......... Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında Sebze Üretim Alanları (Ha.............199 Tablo H...7.........196 Tablo H.....................13..........................Yıllara Göre Türkiye Fındık İhracatı (ton).203 Tablo H......................................... Samsun İli 1982 – 2003 Yılları Arası Pirinç Üretimi ...........)............ Samsun İlinde Hayvansal Üretimin Yıllara Göre Değişimi .......31...197 Tablo H..............4.......231 Tablo H......219 Tablo H...22..237 Tablo H........Sebze Ekilen Alan Üretim ve Verimi ..........198 Tablo H.....211 Tablo H...................228 Tablo H......217 Tablo H.................07...24............... Samsun İli 1993 – 2004 Yılları Arası Mısır Üretim Potansiyeli .......................32......................... Samsun İli Alt Bölgelere Göre Yem Bitkileri Ekiliş Alanları (ha......16. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Tahıl Üretimi .8.........................5..........12 Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi ...........36..............................................210 Tablo H.......Buğdaygiller Ekiliş ve Üretimi ..................30................................... 1997 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Et Üretimi .............. 1994 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Süt Üretimi .............208 Tablo H..............14..................2005 Yılı ............................) ............... Samsun İli Alt Bölgelere Göre Sebze Üretimi ...............9...........11 Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı(Ha) ...............................17........232 Tablo H..................................233 Tablo H... Samsun İli 1993 –2004 Yılları Arası Ayçiçeği Üretimi.......2003 – 02......23............................................... Samsun İli 1982 – 2003 Yılları Arası Pirinç Üretimi ..................230 Tablo H..............2004 Tarihleri Arasında Türkiye Fındık İhracatı......... Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Yem Bitkilerinin Üretimi ..........207 Tablo H............21...................................................... Yem Bitkileri Ekiliş Ve Üretimi ..............) ....... Meyve Ağaç Sayısı Ve Üretimi ...213 Tablo H....................İllere Göre Fındık Dikim Alanları (Ha..................

................ Sanayi Parsellerindeki Faaliyetler ...................... Samsun Sanayinin Sektörler İtibariyle Sayıları .................9..İlçelere Göre Kümes Hayvanı Sayısı Ve Yumurta Üretimi -2005 .......44.40...............263 Tablo K...............2........................251 Tablo J...2............264 Tablo L.....283 Tablo L.......................1...46...............260 Tablo K...... Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler ......Su Ürünleri Destekleme Çalışmaları .............................45.7...................260 Tablo K.......1.........1.............. Samsun İline Ait Doğal Gaz Boru Çapı ve Hat Uzunluğu ..260 Tablo K................6.1............. Değerlendirme Ve Yetiştiricilik İşletmeleri ..................49............................................259 Tablo K...... 2005 Yılı Avcılık yolu ile üretim ............240 Tablo H........256 Tablo K...258 Tablo K..2005 Yılı Kültür yolu ile üretim ..240 Tablo H.............. Samsun İli Sınırları İçerisinden Geçen Enerji İletim Hatları ..245 Tablo H................ Terme Sanayi ………………………………………………………………..............277 Tablo L. Samsun İlinde avcılık ve Yetiştiricilik Yoluyla Su ürünleri Üretiminin Yıllar üzerinden Değişimi (kg...........Tablo H.......283 Tablo L.......Alt Bölgeler Bazında Su Ürünleri Yetiştiriciliği ...................47.....37........................................................48. Küçük Sanayi Siteleri ........Pestisit Kullanımı ...... Samsun ve İlçeleri Mesafe Cetveli……………………………………………284 XXII ...................Maden Varlığı.........241 Tablo H............ Samsun İl Sınırları İçinden Geçen İl Yolları Toplamı .... Sanayi Tesisleri Arıtma Tesisi ve Deşarj Durumları .....................Elektrik Tüketimlerinin Sektörel Dağılımı (1997) .............4....238 Tablo H....240 Tablo H.........4........246 Tablo I.............................. Samsun İline Ait Doğal Gaz Kullanım Miktarı ve Kullanım Yerleri .....42.....248 Tablo J................................................................43............................. Elektrik Abone Sayıları .240 Tablo H.................3....Samsun İlinde 2003 Yılında Arıcılık Yapan Köy Ve Kovan Sayıları ........................ Rezerv ve Tenör Bilgileri ..............Gübre Tüketiminin İlçelere Göre Dağılımı ................................282 Tablo L..............239 Tablo H..................................................245 Tablo H......239 Tablo H...Su Ürünleri İşleme.........238 Tablo H.............................281 Tablo L......................................... Çarşamba Sanayi……………………………………………………………....................38....261 Tablo K.................................... Gübre Kullanımı ..... Samsun İl Sınırları İçinden Geçen Devlet Yolları Toplamı .......................7.............247 Tablo I.......... Samsun İçme suyu Arıtma Tesisleri 2005 Yılı Su Kalite Raporu .................................2005 Yılı Su Ürünleri Faaliyetleri Yetiştiricilik Çalışmaları .........................10..........) .........39...............................................................8..... Havza Sanayi………………………………………………………………….................282 Tablo L..254 Tablo K...259 Tablo K......................6.................2......41........... Bafra Sanayi .............5.........Yararlanılan Elektrik Enerjisi Kaynakları ve Üreten Kuruluşlar ....241 Tablo H.....3. Vezirköprü Sanayi ........2.......5.......... İlde Avcılık ve Yetiştiricilik Yoluyla Elde Edilen Su Ürünleri ......

.......Yıllara Göre Hayati İstatistikler ................... Telefon Kablolarının Yeraltından Ve Havai Olarak Geçme Oranları ................İşsizlerin Vasıfları ......... Samsun İli BTS Sayıları .......................... Samsun İlinde Çalışanların Sektörler İtibariyle Dağılımı ......Tablo L..................4.................. 2004 Yılı Nüfusun Yaş Grupları Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2004 ...................................310 Tablo M................... Vasıflı ve Vasıfsız İşsizlik Sayıları .......................................10......311 Tablo M.Aralık 2004) ............................. ..........................2001 Tarih Ve 24460 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Yönetmelikte Limit Değerler ...........................1...........................Aralık 2005) ............................Aralık 2004) ......................8......13..........296 Tablo M................................B............Nüfusun Eğitim Durumu Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2005 ..........................9..296 Tablo M................. TCDD Samsun Limanı Gemi Trafiği ...........................5.........................288 Tablo L................2...........298 Tablo M.......................................305 Tablo M........... bölge Müdürlüğü’nün 2000-2001-2002 yıllarında Sürdürülen projeler .......................................................................... Sosyal ve Kültürel Tesisler .............................................................................3...07. İl Ve Çevre Yollarındaki Yıllık Ortalama Günlük Trafik Sayısı ..........................................Doğal Nüfus Artış Hızı ..................................................10......................307 Tablo M......................Giden Yolcu Sayıları ...............3....312 Tablo N.311 Tablo M...... Samsun İli Emr Ölçüm Sonucu İstatistikleri ......308 Tablo M.....289 Tablo L...Nüfus Yoğunluğu ve Hane Başına Düşen Nüfus ....7..........6................................8...................................... 2005 Yılı İçinde Samsun Genelinde Yapılan Atık Analizi Sonuçları .......1.............Kaba Doğum Hızı .............8.........................289 Tablo L. 2005 Yılı Nüfusun Yaş Ve Cins Gruplarına Dağılımı ..................15.288 Tablo L.........314 Tablo N...........299 Tablo M.284 Tablo L...........................................11............2..............................................309 Tablo M..........................13....... İl Sınırları İçinden Geçen Devlet............290 Tablo M....................Sayılarla İlçe Köy Bucak ve Belediyeler: ..................12......................313 Tablo N........... 12..........14................ TCDD Samsun Limanında 2004 Yılında Elleçlenen Eşyanın Gruplara Göre Dağılımı (Ton) ....306 Tablo M........286 Tablo L........14..........2004 Yılı Nüfusun Öğrenim Durumu .................12.......................A..............................11........300 Tablo M..............9.....297 Tablo M........İller Bankası 16..............301 Tablo M.......... Genel Nüfus................................................286 Tablo L. 2005 Yılı Samsun İl ve İlçe Belediye Başkanlıklarından Temin XXIII ....................Dış Hat Toplam Gelen ................................13..........................Yılanlıdere Çöp Sahasına Atık Getiren Belediyelerin Aylık Atık Miktarları (Ton/Ay) ... 2004 Yılı Nüfusun Yaş Grupları Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2004 .................................................................................................... THY İç ...............................

............................16................... Çıkarılması............... Ahşap İşleme...............15.. Atık Varil Çıkan Yerler Ve Sayıları (1992-1993) .................................................317 Tablo N.......1.......5............ Metallerin Ve Plastiklerin Biçimlenmesi ve Fiziki Ve Mekanik Yüzey İşlenmesi Atıkları .....10...............................12...........330 Tablo N.......................................... Bahçıvanlık............................... Gıda Hazırlama Ve İşleme Sonucu Ortaya Çıkan Atıklar .14... Sunta Ve Mobilya Üretimi...........23....... Deniz Ürünleri Üretimi...0 İle M=7............... Belediyeler Tarafından Toplanan Ve Bertaraf Edilen Tıbbi Atık Miktarlarının ....4.... Fotoğraf Endüstrisinin Atıkları .............318 Tablo N...19.................. Büyüklüğü M=4.................5 Arasında Olan Depremlerin İnceleme XXIV .................8................ Formülasyon Tedarik ve Kullanımından (İFTK) Kaynaklanan Atıklar ..329 Tablo N......320 Tablo N.325 Tablo N..............316 Tablo N........................18...........11............ Katı Atıkların Bertaraf Yöntemleri ve Yerleri ....331 Tablo O............. Avcılık ve Balıkçılık..................322 Tablo N......................... Listede belirtilmeyen atıklar ................................................................................316 Tablo N.358 Tablo P.............................17...................................Deri Kürk Ve Tekstil Endüstrisi Atıkları .6....................................................... Metal Ve Diğer Materyallerin Kimyasal Yüzey İşlemi ve Kaplanması Ve Demir Madeni Dışındaki Hidro-Metalürjinin Yol Açtığı Atıklar ...........Edilen Hafriyat Toprağı........................................ Sağlık Kuruluşlarından Oluşan. Isıl İşlemlerin Atıkları ............22.. İşletilmesi................319 Tablo N.............. Kağıt ve Karton Üretiminden Kaynaklanan Atıklar ..... Fiziki Ve Kimyasal İşleme Tabi Tutulması Sırasında Ortaya Çıkan Atıklar ..7......................... Astarların (Boyalar................Katı Atıkların Toplanmasında Kullanılan Araçların Belediyelere Göre Dağılımı ............1..............9........................................Atık Yağ Üreten Tesisler Listesi ..... Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu ................. Selüloz..............322 Tablo N................315 Tablo N. Geçici Depolar Ve Atık Varil Miktarları (1988-1992) ................20..21.. Madenlerin Aranması... Yalıtıcılar Ve Baskı Mürekkeplerinin Üretim....316 Tablo N.... Tarım........................322 Tablo N....................... Vernikler Ve Vitrifiye Emayeler) Yapışkanlar........ Ormancılık............................315 Tablo N............317 Tablo N..................................İnşaat Ve Yıkıntı Atık Miktarı ....13.................................... Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağ Üreten Tesisler Listesi .........321 Tablo N.....Toplumun Gürültü Seviyelerinde Gösterdiği Tepki ..............................................324 Tablo N.326 Tablo N..................... İnsan Ve Hayvan Sağlığına Ve/Veya Bu Konulardaki Araştırmalara İlişkin Atıklar (Doğrudan Sağlığa İlişkin Olmayan Mutfak ve Restoran Atıkları Hariç) ............... Yıllar Ve Varillerin Depoya Nakledilişleri (1988-2003 ) ........................................318 Tablo N..........................................

........4...........367 Tablo P....385 Tablo R............................377 Tablo R.............. İlimizde Bulunan Kaplıcalar Hakkında Bilgiler ...Alanı Dolayında Olma Olasılığı Ve Önemselliği ............... Zoonoz Hastalıklar .........404 XXV ...384 Tablo R. Samsun İlinde Su Baskınına Afetine Uğrayan Yerleşim Alanları .....................1.........372 Tablo P...........384 Tablo R.................................... Ölümlerin Hastalık. Çevre Eğitimi Verilen Okulların İlçelere Dağılımı ...4........8..................................7........................................................................... Ruhsatlı Kaynak Suyu İşletmeleri ........ Hava Kirliliği ve Risk Grupları ...........................363 Tablo P. Çed Gereklidir/Çed Gerekli Değildir Kararı Verilen Faaliyetler Listesi .13............... Son 5 Yılda İlimizde Uygulanan Aşıların Dozları ve Aşılama Oranları ..........365 Tablo P.....................................................378 Tablo R.........Deniz Suyu Analiz Sonuçları ..........383 Tablo R.....3..399 Tablo S..............6...2........... Çevre Dernekleri ....................... .384 Tablo R.........2...................11.Samsun İli Ve Çevre İllerinde Meydana Gelen Son Yüzyıl Depremlerinin Kandilli Kayıtları ...........2.............................3....................361 Tablo P.....................366 Tablo P.....375 Tablo R.....................Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünde Yangın İle İlgili Bilgiler ..........................401 Tablo T......8..................................... Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı ..........1................... Aşı İzlem Çizelgesi ve Sıfır Yaş Aşı Grafiği .................. İlimizdeki Kurum Ve Kuruluşların Barındırma Kapasitesi......14..................İlimizdeki Sağlık Kurum ve Kuruluşları ...391 Tablo S.10........................5...........................Samsun İli Ve Bağlı İlçelerin Sivil Savunma Servisleri Yükümlü Kadroları ..............386 Tablo R.............................................. Aile Planlaması Yöntemleri ..7....12.......................................387 Tablo R....5 İçme ve Kullanma Suyu Analiz Sonuçları... Samsun İli Heyelan Afetine Maruz Kalan Köyler ...384 Tablo R..388 Tablo R....379 Tablo R...........2000 Yılından Sonra Samsun İlinde Meydana Gelen Sel Afetleri Nedeni İle Altyapıları Hasara Uğrayan Belediyelerin Listesi ............383 Tablo R....................2004 Yılı İlimizde Görülen İhbarı Zorunlu Hastalıklardan Bazıları ..... İçme.............9................................................. Sağlık Bak....... Kullanma ve Sulama Suları Analiz Sonuçları ............ 2005 Yılı Sağlık Kurumları Ve Özel Hastanelerin İlçelere Göre Dağılımı .............1..........6........362 Tablo P......

..13...................................... Küçükbaş Hayvan Varlığı Dağılımı .............................. 11 Şekil B.....201 Şekil H....................207 Şekil H..228 Şekil H......209 Şekil H.....205 Şekil H.......................ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil A.................6 Şekil A.............................1...203 Şekil H.................................... 27 Şekil C...............235 Şekil H....24................................ ...........................................1..............228 Şekil H. Topoğrafik Durum ............................20.....................................17......... Samsun İlçeler ve Beldeler .... Deprem Kuşakları ...........230 Şekil H.....205 Şekil H.262 XXVI ................................................ Hayvan Islah Çalışmaları ...............7 Şekil A........... Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Mısır Üretimi ......5.........23................................1.....2..............10........................1..237 Şekil H............... Yıllar İtibarı İle Ayçiçeği Üretimi ...... Alt Bölgeler Göre Endüstri Bitkileri Ekiliş Alanlarının Dağılımı .................14...................... Alt Bölgeler Bazında Arı Kovanı Dağılımı ... Yıllar İtibarıyla Bazı Sebze Üretimindeki Değişmeler .............. Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Soya Üretimi .......................... Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Pirinç Üretimi ............................. Samsun İlinde alt Bölgelere Göre Tahıl Üretimi ...... Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı .....236 Şekil H................... Büyükbaş Hayvan Varlığı Dağılımı ...................206 Şekil H.............................................. Alt Bölgeler Bazında Büyükbaş Hayvan Varlığı ........... Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Fındık Üretimi .....................11.......................8.................................235 Şekil H..16.....9..........................232 Şekil H...................4................................21...........................2......................................... Süt Pazarlama Kanalları ........... Küçükbaş Hayvan Varlığının Yıllara Göre Değişimi ....... Kızılırmak Deltası.............19.......................................B.................. 20 Şekil B.................................217 Şekil H...................................15....................37 Şekil H.........................12..........241 Şekil K...................................................................... Kanatlı Hayvan Varlığı ................22.....................................Pirincin Pazarlama Aşamaları ..............198 Şekil H..196 Şekil H..............213 Şekil H..........236 Şekil H..230 Şekil H..... Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı ......................................... Yeşilırmak Deltası:...............................................................................3....................................... Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi ................ Alt Bölgeler Göre Yem Bitkileri Ekiliş Alanları Dağılımı ........ Samsun Uzun Yıllara Ait Rüzgar Diyagramı ...............7..........A...................211 Şekil H...........3....................... Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı ........209 Şekil H...... ... Et Pazarlama Kanalları ......................18.1.....................................6....................... Küçükbaş hayvan Varlığı ...............196 Şekil H............2............................ Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi…………………………………………................ Mısırın Pazarlama Aşamaları .............18.

...345 Şekil N........................5....276 Şekil L...............A......A............304 Şekil M.. 19 Mayıs Belediyesi Katı Atık Sahası ...................2..12.......................N................3..................................................295 Şekil M................. Asarcık Belediyesi Katı Atık Sahası ....4......................... Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası .....4.....................341 Şekil N......... Alaçam Belediyesi Katı Atık Sahası .........10......... Ladik Belediyesi Katı Atık Sahası .........342 Şekil N................................2........................... İçme suyu Arıtma Tesisi ....... A........ Samsun İli Emr Ölçüm Sonucu İstatistikleri .....338 Şekil.......340 Şekil N............343 Şekil N..344 Şekil N....... A.......................2..............3..... İçme Suyu Arıtma Tesisleri Akım Şeması ................................4......11........6........................11...........304 Şekil M............337 Şekil...................8...346 XXVII .... Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası .. Çarşamba Belediyesi Eski Katı Atık Sahası ........................................................................................................333 Şekil N.........333 Şekil............................................Alaçam Belediyesi Katı Atık Sahası ...336 Şekil..............5.......335 Şekil......................................................2......................... 19 Mayıs Belediyesi Katı Atık Sahası ..343 Şekil N............... Nüfus Piramidi ................A... Vezirköprü Belediyesi Eski Katı Atık Sahası .................... B.. Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası ... Kavak Belediyesi Katı Atık Sahası ............................................. Yakakent Belediyesi Katı Atık Sahası ...................1.................................1..12..Şekil L..................3...4...........335 Şekil.............9.2......3...................N............N............ Ladik Belediyesi Katı Atık Sahası .........................................................................................295 Şekil M......................... Terme Belediyesi Katı Atık Sahası ........................332 Şekil N................................A.......334 Şekil............ Havza Belediyesi Katı Atık Sahası ..........8........................5..............339 Şekil N............ A................342 Şekil N...................309 Şekil N...................... 1927 Yılında Şehir ve Köy Nüfus Oranları (%) ...290 Şekil M................7..........Yakakent Belediyesi Katı Atık Sahası .............N............A....................... Asarcık Belediyesi Katı Atık Sahası ....... Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası .......................N...303 Şekil M........... B..7.......... Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası .............................303 Şekil M.. Vezirköprü Belediyesi Eski Katı Atık Sahası ............. A.......................341 Şekil N....9..................344 Şekil N........... Samsun Büyükşehir Belediyesi Katı Atık Düzenli Deponi Sahası ..............1..N......10.. Yeni katı Atık Düzenli Depolama Sahası ........................ Eski Katı Atık Düzenli Depolama Sahası ........................Terme Belediyesi Katı Atık Sahası .... Havza Belediyesi Katı Atık Sahası ....336 Şekil....................N................................340 Şekil N.........................................5...................... Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası ................. Yeni katı Atık Düzenli Depolama Sahası Yerleşim Planı ..... Kavak Belediyesi Katı Atık Sahası ..........................N.................332 Şekil N.274 Şekil L....A......................................3.....345 Şekil N.......................................................................A.......................................................... 2000 Yılında Şehir ve Köy Nüfus Oranları (%) ...6..................................

....381 Şekil R....P... Vezirköprü Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası .8............ Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ....................... Vezirköprü Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası ....14........................... Kuduz Şüpheli Isırık Vakalarının Yıllara Dağılımı .....350 Şekil N...............1......................................... E... Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası .7..............................346 Şekil N.............348 Şekil N.........13....2. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ......................... 2005 Yılı İldeki Sosyal Hastalıklar ve Eğlence Yerlerinden Alınan Kan Sayısı .............348 Şekil N......14...387 Şekil R....382 Şekil R.......14.......... Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ..Yöntemi Kullanan Kişi Sayısı ve Yıllara Göre Dağıtılan A........ Malzemesi ................................. D...........389 Şekil R.................14........................379 Şekil R.................350 Şekil R........ Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası .........................5....14................380 Şekil R.13.... Verem Savaş Dispanserlerinde Yapılan Radyolojik ve Bakteriyolojik Muayene Sayıları ..............................6... 2005 Yılı Frengi Çalışmaları Ve Frengi Vaka Sayısı ........................................390 XXVIII ................ A.........................................P.. C.......................................................................... Bebek Ölüm Hızı ..4.......14..349 Şekil N.P.............................. Yöntem Dağılımı ......................Gıda Numune Sonuçları .....................3...........347 Şekil N......................... Yıllara Göre A.......................... Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ............................... 15 ...Şekil N...........................49 Yaş Kadınlarda A........ B..............................................349 Şekil N............A.....................................385 Şekil R..........

bu bölgeyi de ele geçirdiler. 1 . Yunanlaşmış Pers asıllı krallar. Anadolu’nun büyük bir kısmı gibi. asırda.280 ‘de bağımsız “Pontus Krallığı”nı kurdular. Simisso. Selçuklu Türkleri bu şehri fethedince yeni bir yerleşim yeri daha kurmuşlar ve buraya “Samsun” ismini vermişlerdir. Orta Karadeniz’deki eyaletlerine “Gasgas” ismini vermişlerdir. bu bölgeyi ele geçirdiler. Bizans İmparatoru Justinianus devrinde şehir gelişti ve Piskoposluk Merkezi oldu. şehrin eski isimlerinden olan Enete. 4. 1.A. Persleri yenerek Anadolu ve İran’ı istila ettiler.562 yılında Miletliler. “Pontus” adı verilen Kuzey Karadeniz’e ve Kırım’a hakim oldular ve MÖ. Giriş TARİHTE SAMSUN İsminin Menşei: Samsun’un eski ismi Amisos’dur. Pontus Kralı Mitridates’in Roma İmparatorluğu ile yaptığı savaştan yenilgiyle çıkması üzerine. bütün Anadolu gibi bu bölge de Roma İmparatorluğu’nun eline geçti. Anadolu’da ilk siyasi birliği kuran Hititler. bu toprakların bir kısmına sahip oldular. bu bölgeye hâkim olup. Sinusso ve Peiraeurs’dan hangisi olduğu tespit edilememiştir. MS. ticari bir koloni olarak “Amisos” şehrini kurdular.1. Selçuklu Türklerinin verdiği özel bir isim olup eski “Amisos” ile ne kelime olarak ve ne de mana olarak herhangi bir ilgisi yoktur. Bu yerleşim yerinin ise denizden gelebilecek tehlikelerden korunabilmek gayesiyle kıyıdan uzak vadi içinde ve yerleşmenin kolayca savunulabileceği yamaç eteklerinin bulunduğu (Bugünkü Mert Irmağı Kılıçdede Mahallesi sınırları içerisinde kalan ve Gazi İlköğretim Okulu karşısındaki Öksürük Tepe (Dündar tepe) çevresindeki alan ile Sosyal Meskenlerde olduğu belirtilmekte ise de bu dönemdeki adının.395 yılında Roma İmparatorluğu ikiye bölününce. Ancak. Kafkaslardan gelen Kimmerler. bu tarih (MÖ 562) den önce Gaskarlar tarafından da burada bir yerleşim yeri kurulduğu (MÖ 3500) bilinmektedir. Daha sonra Frikyalılar. COĞRAFİ KAPSAM A. Yılmaz-Dr. Türkler şehre Samsun. Hititlerin ise “Moğol-Türk” veya “Turani” oldukları. yukarıda da belirtildiği gibi.) MÖ. bazı tarihçiler tarafından zikredilmektedir. İl’e ise “Canik İli” demişlerdir. MÖ. Aynı asırda Persler. bütün Anadolu gibi bu bölge de Doğu Roma (Bizans) nın payına düştü. asırda Makedonya Kralı İskender.(Kurt. “Samsun” ismi. MÖ. Bunu İyonyalılar (Miletliler) kurmuşlardır. Samsun’un Tarihi: Samsun’un tarihi Hititlere dayanır.

Trabzon’a kaçarak orada başşehri Trabzon olmak üzere “Trabzon Rum İmparatorluğu”nu kurdu. Selçuklu Türklerinden Anadolu Fatihi Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın komutanlığındaki Türk Ordusu. Ceneviz Sitesi olan Kara Samsun. Anadolu Birliğini sağlamak için çeşitli savaşlara giren Sultan Çelebi Mehmed Han.Muhtelif tarihlerde İslam Orduları bu bölgeye akınlar yapmışlarsa da bölgede devamlı kalmadılar. Rum Beylerbeyi (Sivas. Bizans’ın tahriki ve Roma kilisesinin de teşviki ile başlayan Haçlı Seferlerinin birincisinden sonra Selçuklular. Bugün Gâvur Samsun’dan (Cedit Mahallesi’nde yapılan yol kazıları sırasında çıkan) bazı mezar buluntuları dışında bir şey kalmamıştır. zaman zaman bu bölgeye akınlar yaptılar. İsfendiyar oğlu Hızır Bey’in elinde bulunan Müslüman Samsun ise Çelebi Mehmed kuvvetlerine karşı koyamayacağını anlayınca. bu dönemde Kırım ile olan ticareti sebebiyle oldukça gelişen Sinop yanında sönük kaldı. asırda kesin olarak Osmanlı Devletine Katılmış oldu. Cüneyd Bey’i öldürerek Samsun’u almıştı. Böylelikle de Samsun. şehri muhaberesiz teslim edip babasının yanına döndü. Selçuklu sultanlarından Sultan Keykavus ve kardeşi Sultan Alâeddin Keykubat. bizzat kendisi Samsun’u alarak kesin bir şekilde Osmanlı Devleti’ne kattı. Bunun üzerine Cenevizliler de şehri ateşe vererek gemilerine binip kaçtılar. 1398’de Yıldırım Beyazıd Han.Tokat ve Canik Beylerbeyi) Biçeroğlu Hamza Bey komutasındaki bir orduyu buraya gönderdi. Samsun limanı.Çorum. Kastamonu’da oturan İsfendiyar (Candar) Oğullarının eline geçmişti. Samsun’u Kubadoğlu Cüneyd Bey’e vermişti. bütün Anadolu gibi bu bölgeyi de fethetti. Toroslar’a ve Fırat’a kadar Anadolu’yu Osmanlı hakimiyeti altında birleştirmişti. 1071 Malazgirt Zaferi ‘nden sonra. 14. Cenevizlilerin Karadeniz Ticaretini ele geçirmeleri üzerine de Samsun limanının önemi arttı. Amasya Sancak Bey’i olan Şehzade Murat’ın Lala’sı. Müslüman Samsun ise. İranlı Sasanilar de. 1402 Ankara Savaşı’nda Timur’a karşı yenilmesinden sonra Timur. Birkaç yıl sonra Tacettinoğlu Hasan Bey. Anadolu Selçuklu Devleti çökmek üzereyken Canik Beyliği’nin başşehri olmuştu. 1460 yılında 2. Trabzon Rum İmparatorluğu’nu doğuya doğru iterek küçülmesini sağladı. bazı kıyı şehirleri gibi bu şehri de terk ederek Anadolu içlerine çekildiler. Mora seferine çıkarak ve Bizans kalıntılarını sildikten sonra 1461 ‘de Ceneviz’den Güney Karadeniz’de bulunan Amasya’yı fethetti. Az bir zaman sonra da Samsun. Haçlı Seferi(1204) sırasında. Baharda Sinop’a geldi ve himayesinde bulunan Candarlı Beyliği’ne dostça son verdikten sonra 2 . Hamza Bey. İstanbul Haçlıların istilasına uğrayınca İmparator ailesinden olan Aleksi Kommen. asırda Osmanlı hakimiyetini kabul etmişti.Amasya. 1413 ‘te Çelebi Sultan Mehmed. şehri karadan kuşattı. Hamza Bey. Gavur Samsun’a girdiği zaman kül yığınlarından başka bir şey bulamadı.Yozgat. Fatih Sultan Mehmed. Her iki şehir merkezi ile birlikte 15. Bu devirde iki Samsun bulunuyordu: Bugünkü Samsun’un bulunduğu yerde “Müslüman Samsun” ile 2-3 Km Kuzey-Batı istikametinde ve çoğunluğunu gayrimüslimlerin teşkil ettiği Ceneviz Ticaret Sitesi olan “Gavur Samsun” veya (Kara dinli/Kafir manasına) “Kara Samsun” idi. 4. Samsun’u alarak.

“Canik Sancağı” (Vilayeti) adıyla Rumiye-i Suğra Beylerbeyliği (Eyaleti) nin bir vilayeti idi. 6 kazası vardı. o güne kadar Osmanlı buyruğu altında yaşayan çeşitli toplulukların bağımsızlık yolunda harekete geçmesi(veya. Okul müdürü. özellikle de İngiliz. Sinop ve Trabzon limanları yanında ikinci derecede bir Karadeniz Limanı olmuştur. yüzyıl başlarında bölücü faaliyetler. Merkezi Trabzon’da olmak üzere Giresun. Sinop şehirlerini içine alacak şekilde kurulmak istenen “Rum Pontus Devleti”nin teşkili için girişilen vahşet ve katliamlarla zaman. Amasya.Yüzyılın Başlarında Bölücü faaliyetlerden Rum Pontus Cemiyetleri: 19 yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti yeni bir siyasi durumla karşı karşıya kaldı. Bu şehirde askeri ve sivil tersaneler bulunuyordu. bölücü faaliyetlerin daha da hız kazanmasına yol açmıştı. Bu şekilde Batum ve Gürcistan kıyılarına kadar bütün Güney Karadeniz kıyıları Osmanlı Devletine katıldığı gibi Trabzon ve Rize gibi Anadolu’nun son parçaları da Hıristiyanlardan alınmış oldu. Aynı dönemde Osmanlı Devleti “93 Harbi” (1877-1878) ile Rusya karşısında ağır bir yenilgiye uğramış. Fransız ve Rusların. Yüzyıl boyunca gelişen milli liberal akımın. Papadopulao adlı bir öğretmen tarafından kurulan bu cemiyet.Trabzon üzerine yürüdü. Tanzimat’tan sonra Trabzon vilayetinin 4 sancağından biri oldu. on binlerce Müslüman Türk. Samsun.harekete geçirilmesi) idi. başta Müdafa-i Meşruta olmak üzere yeni. Ordu. Anadolu’ya açılan bir kıyı şehri olarak sakin tarihi hayat. Osmanlı Devrinde Samsun. okul müdürü Mr. 1893’de misyonerlerin tertiplediği devlet aleyhine yapılan gösterilerin planlayıcıları arasında Merzifon Anadolu Koleji müdür olan papaz da bulunuyordu. yeni kuruluşlar ile bölgede teşkilatlanıyor. Merzifon’da “Anadolu Koleji”nde bir tek Türk talebe yoktu. ezeli ve ebedi Türk düşmanlığının ve Jön Türkler ile İttihat ve Terakkicilerin gaflet payları da vardır. diğer kolejlerde olduğu gibi. 27’si Rum’du. Osmanlı devrinde. Denizden de kuşatılan Trabzon. Anadolu topraklarına yayıldı. Bu bölgede bağımsız bir devlet kurmak gayesi ile harekete geçen gruplardan biri de Doğu Karadeniz’deki Rumlardı. Pontusçu Rum Çeteleri tarafından öldürülmüştür. 1904 de Merzifon’daki Amerikan Koleji’nde “Pontus Rum Cemiyeti” adı altında bir teşkilat kurulmuş ve hızla çevreye yayılmıştı. Avrupa ‘da 19. Osmanlı topraklarına da ulaşması kadar. öte yandan Avrupa Devletlerinden aldığı yüklü borçların faizlerini bile ödeyemeyecek duruma düşmüş ve alacaklarını toplama hakkını Duyun-u Umumiye adlı milletlerarası vasıflı bir teşkilata bırakmıştı. bir papazdı.” Kısa sürede birçok kasabada teşkilatlanan Pontus Cemiyeti. 135 talebenin 108’i Ermeni. 20. Avrupa devletlerinin bu toprakları paylaşmak gayesiyle yürüttükleri politikaların. 20. Bu durum. zaman bozulmuş ve yüzlerce köy haritadan tamamen silinirken. böylece “Trabzon Rum İmparatorluğu” bir daha diriltilemeyecek biçimde “tarihe” karıştı. İmparator’un teslim olması üzerine düştü. Devletin içine düştüğü güçsüz durumu açıkça belgeleyen gelişmelerdi. Bunda.White’nin önderliğinde teşkilatlanmasını sürdürürken bir taraftan da itilaf devletlerinin de desteğini sağlamıştır. Bu. Samsun. Kommenos İmparatorluk hanedanına son verildi. Bütün bunlar. bir tarafta da 20 yaşından büyük 3 .

bu defa Samsun’a 84. Mütareke Yıllarında Samsun’un Durumu: 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi günlerinde Samsun. çalışmalarını daha da yoğunlaştırarak. 21 Mayıs’ta Harbiye Nezareti (Genel Kurmay) ‘ne gönderdiği raporda. Sancağın dışında dört kazası daha vardı. birer yakalamaya başladı. Mustafa Kemal. Yunan donanmasının 9 Haziran 1921’de İnebolu’yu bombalaması üzerine taşkınlıklarını iyice artıran Rum Çetelerine karşı Ankara Hükümeti. 1. Giresun Bölgesinde üslenmekle birlikte Karadeniz’in hemen her yerinde baskınlar düzenleyen. sık zor durumlara düşüren “Topal Osman” çetesi idi ve Mustafa Kemal’in Samsun bölgesinde görüştüğü ilk kişilerden birisi de Topal Osman olmuştur. Merzifon’daki Amerikan Koleji de kapatıldı ve yöneticileri 4 . Bafra. Çarlık Rusya’sından da silah almayı başardılar.000 kadarının “Pontus Çeteleri” saflarında yer alarak Samsun ve Merkez kazaya bağlı köylerde 500 civarında kundaklama. Nurettin Paşa komutasında Sivas’ta kurulan Merkez ordusuna “tenkil hareketi” görevi verildi. Sancağın merkezi Samsun olmasına rağmen Bafra ve Çarşamba kazaları.000 tüfek dağıtılması. öldürme. Çarşamba. İstanbul’daki Rum Patrikhanesinin ve Yunanistan’ın isteği üzerine son 50 yılda Samsun ve yöresine “göçmen” adı altında yerleştirilen 50.Dünya Savaşı yıllarında İtilaf devletlerinin açık desteğini de kazanan bölücü Rumlar. Terme ve Fatsa.000 dolayında nüfusu vardı ve bunun (göçmen adı altında getirilenlerle birlikte) yarısını Rumlar teşkil ediyordu. o dönemde Sivas Vilayeti’nin Amasya Sancağı’nın kazaları idi. Merkez Ordusu Komutanlığı da Pontusçulukla uğraşanlar hakkında tutuklama kararı alarak bunları birer. Samsun ‘un bugünkü ilçeleri Ladik. 9. yaralama gibi saldırılarda bulunarak “yok etme/Jenosit” kampanyasına girişilmesi bakımından örnek hadiselerdir. Canik Sancağının 300. Karadeniz’deki Rum nüfusunun başka bölgelere yerleştirilmesini kararlaştırdı. nüfusça Samsun’dan daha kalabalıktı.000 kişilik bir İngiliz-Hintli kuvveti ile çıkartma yaptılar ve halka gözdağı verdiler. bağımsız Canik Sancağı’nın merkez kazasıydı. Söz konusu çetelerden biri ve en kuvvetlisi.000 Rum’dan 25. Bafra.Ordu Müfettişi olarak Mustafa Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktığı gün. şehirde İngiliz askerleri vardı ve Merzifon dahil. Rum çetelerini sık. İngilizlerce de Mondros Mütarekesinin hemen ardından sadece Samsun Rumlarına 10. Havza ve Kavak ‘ta da şubeleri bulunduğu gibi Avrupa devletleriyle işbirliği yapmak gayesiyle “Mukaddes Anadolu Rum Cemiyeti” adı altında yurt dışı ağırlıklı bir teşkilatı da vardı. 26 Haziran 1921’de . Rum Çetelerine karşı bir tedbir olmak üzere bazı Laz çetelerinin para karşılığı bölgeye getirilip Rum saldırılarına karşı kullanıldığını belirtti.her üyenin silahlandırılmasına çalışıyordu. 15 Mayıs 1919’da Yunanlıların İzmir’e asker çıkarmasından 2 ay önce İngilizler. Samsun ve dolaylarında 40 kadar bölücü Rum çetesi bulunduğunu Müslüman halkın kaygı ve korku içinde yaşadığını. Kısa sürede 14 şube açan Müdafa-i Meşruta Cemiyeti’nin Çarşamba. Havza ve Vezirköprü ise. bölgede önemli bir askeri güç olarak bulunuyorlardı.

Türk’ün o asil ve asil olduğu kadar da vakur ve deviren tokadı ile tarihe havale edilerek sonuçlanmıştır. Samsun bölgesindeki Rum köylerinden 2. 1944’te Alaçam bucağı ilçe oldu.188 Rum da öldürüldü. Bunun için de Merkez Ordusu’nca ele geçirilen çetelerden 10. 1959’da Kızılay kan merkezi kuruldu.886’sı kısmen affedildi. ilçe oldu. 1953’te SSK Hastanesi hizmete açıldı.500 tüfek ve bir milyondan fazla mermi ele geçirilmiştir. bir zamanlar “Karadeniz’e Pont Ökzen (Pont-Euxin) denilmesinden kinaye olarak vaktiyle MS. Vezirköprü ilçesi Amasya ilinden ayrılarak Samsun’a bağlandı. Fransızların elinde bulunan sigara fabrikası Tekel’e devredildi. Türk kadınlarının ırzına geçilmiş. Pontus hayali ile başlayan Rumların elebaşları ve onların yardakçıları tamamen yok edildi.65 senesine kadar bir süre devam eden (Pont) isimli hükümetin bulunduğunu ileriye süren bazı Yunanlılık düşünceleriyle dopdolu olan Metropolitler ve reisler. 1927‘da Elektrik Şebekesi hizmete açıldı.000’den fazla Türk öldürülmüştür. Cumhuriyet Döneminde gerçekleşen Bazı Önemli olaylar: Mustafa Kemal Paşa 20 Eylül 1924’te tekrar Samsun’a geldi. Yunanistan tarafından silah altına alınmaktadır. Sonunda. 1946’da Verem Savaş Dispanseri hizmete açıldı. Rumlara karşı alınan bu tedbirleri tesirsiz hale getirmek için bazı teşebbüslerde bulunmaya başlayınca da Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciyeden gerekli “nota”yı almakta gecikmedi: “Pontus Devleti fikrini İstanbul’daki Rum Patrikhanesi ve Yunanistan yeniden diriltmişlerdir. 1957’de Samsun Havalimanı hizmete açıldı. İtilaf devletleri. Bunun için de bölgeye dağılan milli kuvvetler. binlerce seneden beri Türklerin vatanı olan bu topraklarda bağımsız ve daha doğrusu Yunan hükümetine katılmaya hazır bir pontus rum hükümeti kurulması hülyası. asi Rum köylerini ve onların dayanağı olmuş yerleri birer birer taramaya başladı. köyleri yakılmıştır. Samsun ve Marmara denizi yöresinde şimdiye kadar 200. 1929‘da Samsun su şebekesine kavuştu. Karadeniz Rumlarını etkisiz hale getirmek için Anadolu içlerine nakledilmektedirler. Türk uyruklu Rumlar. 5 . 1932‘de Samsun-Sivas demiryolu hizmete açıldı. 29 Ekim 1930 ‘da Gazi Kütüphanesi hizmete açıldı. 1954’te Halk eğitim merkezi hizmete açıldı. Anadolu içlerinde oturmak zorunda bırakılan Rum kadın ve çocuklar da 1923 yılı başlarında vapurlara bindirilerek Yunanistan’a sürüldü. Bu arada Samsun ve Trabzon metropolit merkezleri basılarak çok sayıda silah ve belge ele geçirildi.yurtdışı edildi. 1960’ta Samsun Limanı hizmete açıldı. Merkez Ordusu kuvvetlendirilerek sayısı artırılmış ve 1922 yılının başlarından itibaren de Pontus ayaklamasının bastırılmasına geçilmiştir. 1934’te Kavak bucağı. Böylece. Bir çıban başı olarak senelerce etkinliğini sürdüren Rumların bu tutumu kökünden halledildi. Orduya sığınmayıp direnen 11.

Uygulama Ocak 1998 A. 1982’de 19 Mayıs üniversitesi öğretime başladı. Boylam doğu 37° 08’ ve 34° 6 . 1979’da Samsun şehirlerarası tam otomatik telefon görüşmesine açıldı.1961’de Samsun Fuarı hizmete açıldı. A. 1970’de Samsun Azot fabrikası üretime başladı.41° 51’ . İlin Coğrafi Durumu Karadeniz sahil şeridinin orta bölümünde Yeşilırmak ve Kızılırmak nehirlerinin Karadeniz’e döküldükleri deltalar arasında yer alan Samsun ili 9. Samsun İlçeler ve Beldeler Kaynak : Samsun Valiliği Mahalli İdareler Müdürlüğü.1. 1973’te Belediye sarayı hizmete açıldı. 1997’de Samsun Kalkınmada Öncelikli Yöre Statüsüne alındı.579 Km²’lik bir yüz ölçüme sahiptir.2.3. İl ve İlçe Sınırları Şekil A. 1968’de Karadeniz Bakır İşletmeleri hizmete girdi. 2005. Coğrafi konum olarak enlem kuzey 40° 50’ . 1996’da Samsun içme ve Kullanma suyu projesi tamamlandı.

Topoğrafik Durum Kaynak : DSİ 7. üçüncüsü. dağlık kesimle kıyı şeridi arasında kalan yaylalar. yaylalarla Karadeniz arasındaki kıyı ovalarıdır. dik yamaçlarla ayrılmış taraçalarda eski alüvyonlar görülmektedir. İlin Topografyası ve Jeomorfolojik Durumu Şekil A. doğusunda Ordu. Kızılırmak ve Yeşilırmak akarsularının delta alanlarında oluşmuş kıyı ovalarında.Güney batısında ise Çorum illeridir.4. Bölge Müdürlüğü. Jeolojik Yapı Samsun’da genç delta ovalarında alüvyonlar bulunmakla birlikte. yurdumuzun tarımsal potansiyeli en yüksek ovalardan Bafra ve Çarşamba ovaları yer almaktadır. Kuzeyinde Karadeniz’in yer aldığı ilimizin komşuları. ikincisi.2.25’ dır. batısında Sinop. güneyinde Tokat ve Amasya . Samsun ili yeryüzü şekilleri bakımından üç ayrı özellik gösterir. Güneydeki dağlık kesime geçiş alanı 7 . 2005. 1. A. Birincisi güneyindeki dağlık kesim .

-Akdağ: Samsun ilinin en yüksek dağı olan Akdağ ın yüksekliği 2062 metredir. yükseklikleri fazla olmayan dağ sıraları ile kaplıdır. güneye uzanan iç kesimleri ise. Karadeniz kıyıları ile bu kıyılara içeriden paralel olarak uzanan yüksek dağlar arasındadır. Yükseklikleri az olan bu dağ sıraları Karadeniz ile iç kesimler arasındaki ulaşıma engel olmazlar.Sofu alan ve Örencik 800 metre. Ünlü kunduz ormanları ile birlikte anılan dağ orman ürünlerinin çokluğu ile ülke çapında bir şöhrete sahiptir. Ladik ilçesi ve Amasya arasında bulunan Akdağ zengin orman yapısına sahiptir. 2. Bunlardan doğudakine Canik Dağları. -Nebyan Dağı: Samsun’un kuzey batısında bulunan Koca Dağın batısında bulunan Nebyan Dağı’nın yüksekliği 1224 metredir. -Canik Dağları : Büyük bölümleri Ordu ilinde bulunan Canik Dağlarının batı uçları Samsun topraklarında bulunur. Çangal Dağları denir. batı-kuzeybatı yönünü takip eder. Kretase ve Neojen dönemli oluşumlara sıkça rastlanmaktadır. Aynı dağların iç kesimlerinde killi. Böğürtlen tepe 950 metre. Samsun’da Eosen. Bölge. killi-kireçli tortularla kaplıdır. Kıyı dağları Kretase lavlarından oluşmuştur. -Hacılar Dağı: Ankara -Samsun karayolu üzerinde. • Doğuda Büyük dağ ve Topuzlu 950 metre. Bu dağlardan başka. çakıllı tortular bulunur. -Çangal Dağları: Samsun ili sınırlarının batı ucundan içeri giren Çangal Dağlarının büyük bir kısmı Sinop ili sınırları içerisindedir. 8 . Geniş alanlarda ise volkanik oluşumlar görülmektedir. Doğudan batıya doğru uzanan ve birbirinin devamı olarak görünen başlıca iki sıra dağ vardır. -Sıralı Dağlar: Samsun ilinin önemli yüksekliklerinden birisi olan Sıralı Dağlar Kavak ilçesinin doğusunda yer alır ve yüksekliği 1300 metredir. Bundan sonra mahmur dağlarını görmekteyiz. • Güney doğuda Akpınar 900 metre. -Kunduz Dağları: Samsun ili Vezirköprü ilçesi toprakları üzerinde bulunan Kunduz Dağlarının yüksekliği 1783 metredir.neojen yaşlı.Kavak ilçesinden sonra yer alan Hacılar dağının yüksekliği 1150 metredir. Dağlar Samsun ili topraklarının Karadeniz kıyıları düzlüklerle. Samsun-Bafra kesiminde doğu-güney. İç kesimlerde Neojen tortular ve yer yer alüvyonlarla kaplı ovaların güneyinde de birinci ve ikinci zaman yaşlı ve kıvrımlı kayaçlar Kretase ve Eosen Flişlerine rastlanır. Bu dağlar Ünye-Çarşamba kesiminde doğu-batı. -Kocadağ: Samsun ilinin kuzey kesiminde Kavak ilçesi yakınlarında bulunan Kocadağ 1310 metre yüksekliktedir. Çangal dağlarının ortalama yüksekliği 1500 metredir. batıdakine ise.

Termeye 20 km uzaklıkta bulunan göl.Erbaa ilçesinden geçerek Çarşambaya ulaşan Yeşilırmak ilçeyi ortadan ikiye bölerek. • Kızılırmak: Sivas’taki kızıl dağından doğan Kızılırmak Türkiye’nin en uzun akarsuyudur.• • • • Güney doğuda Saltuk tepesi 1150 metre. Uzunluğu 416 km olan Yeşilırmak’ın akış hızı 5 km. Cıva Burnundan Karadeniz’e dökülür. Akış hızı ise 4 ila 6 km arasındadır. • Terme Çayı: Terme çayı Kara ormandan doğar.3 km büyüklüğündeki göl bazı kollarla denize açılmıştır. Ballıca deresi ve Güdedi gibi irili ufaklı akarsular vardır. 9 . Uluçay. Yörenin gölleri Bafra. Liman gölünün güneyinde Balık gölü kuzeyinde ise Kara boğaz gölü vardır. Terme hudutları içerisinde bulunan gölde balıkçılık yapılmaktadır.fırtınalı zamanlarda zaman zaman deniz suyunun göle karışması ile dolar. Ters akan Çayı.5 metredir. Akarsular • Yeşilırmak: Yeşilırmak nehri Köse Dağlarından çıkar . Akçay.en kurak mevsimde su yüksekliği 9 metre doğu sahilinde ise 5.30 metredir. • Liman Gölü: Bafra ya 20 km uzaklıktadır.Çarşamba ve Ladik ilçelerinde toplanmıştır. 3. Osmancık ilçesinden Karadeniz bölgesine giren ırmak 1151 km uzunluğundadır. İncesu. Saniyede 21 metreküp su akıtır. Mert ırmağı sağ yönünde Çadır tepe 110 metre. Bu akarsulardan başka bölgede Mert Irmağı. Kürtün ırmağının sağında limana doğru uzanan Toraman tepe 125 metre. Balıkçılık yanında geniş bir sazlık alana sahip olan Ladik gölünden toplanan sazlar hasır yapımında kullanılır. Genişliği 30 metre derinliği yaklaşık 1 metre olan Terme çayı çeltik tarlalarına hayat verir. Bafra’nın batısında kollara ayrılan ırmak Bafra Burnundan Karadeniz’e dökülür. Gölde alabalık ve turna balığı bulunmaktadır. Bu kolların uzunluğu bazı yerlerde 2000 metreyi bulur. • Ladik Gölü: Ters akan ırmağının kaynağını teşkil eden Ladik gölü Ladik’e 10 km uzaklıktadır. kanalla birbirine bağlanmış iki göl görünümümdedir. Delice. Gölde kefal ve sazan balığı avcılığı yapılmaktadır. Kışın yağmur suları ile beslenen göl. Hızırilyas. Kavakta Kocaçal tepe 913 metre. Kargı civarında kuzey doğu Samsun-Sinop sınırına girer. Bafra yakınlarında yapılan ölçümlere göre en kurak zamanda genişliği 46 metre derinliği 1. • Simenit Gölü: Simenit Gölü Terme çayı yatağının değişmesi ile meydana gelmiştir. Simenit etrafındaki sazlıkları besleyen Terme çayı ilçeyi ikiye bölerek Karadeniz’e dökülür. Kürtün Çayı. Üç taşlar bölgesinde Ters akan ırmağı ile birleşir. Göller Bölgedeki göller zaman zaman değişen akarsu yataklarından meydana gelmiştir. yüksekliklerinde tepeler de mevcuttur. Gölün uzunluğu 5 km genişliği 2 km ve yüz ölçümü 10 km karedir. Esenli. 4. Kara boğaz Deresi. Devres ve Gök ırmağı Kızılırmak’ın önemli kollarındandır.

Akarcık. 6. 5. Kirazlıktan başlayan Çarşamba Ovasının yüz ölçümü 89. ve 4. Çarşambada Yeşil ırmağın meydana getirdiği Akcagöl. Yeşilırmak nehri Cıva Burnundan Karadeniz’e dökülürken arkasında çok kıymetli alüvyonlu Çarşamba ovasını meydana getirir. Bafra Altınkaya ve Derbent barajlarının da hizmete girmesi ile bölgedeki enerji sorunu tamamen sona ermiştir. • Suat Uğurlu Barajı Ve Hidro Elektrik Santrali: Hasan Uğurlu barajının 18 km aşağısında Yeşilırmağın Çarşamba ovasına açıldığı yerde bulunan barajın yapımına 11.07. DSİ tarafından yaptırılan sulama kanalları ile sulanan ovanın kuzey kısımları çorak arazidir.Ünitesi de 1983 yılında işletmeye açılmıştır.ardında geniş ve alüvyonlu topraklar bırakır. Bafra burnundan denize dökülen Kızılırmak. Geri kalan % 30 luk kısım ise Ormanlık. Bu yererde hayvancılık yapılmaktadır.Bölgede yukarıda sayılan göllerden başka bir çok irili ufaklı göller vardır.Yeşilırmak üzerinde ve Çarşamba ilçesinde Ayvacık mevkiindedir.500 hektardır . Barajın 1. Uzun göl ve Tombul gölüdür.3. • Bafra Ovası: Bafra ilçesine gelen Kızılırmak nehri.Dut dibi.Ünitesi ise 1982 yılında. Ovalar • Çarşamba Ovası: Erbaa ilçesinde geçen Yeşilırmak nehri Çarşambaya ulaşır.Bölge Müdürü Hasan Uğurlu ‘nun adı verilmiştir.3.Karagöz.Dumanlı ve Kör ırmak adıyla bilinen göllerdir. Yaylalar Bölgedeki yaylalar genellikle ikinci ve üçüncü zamanda meydana gelmiştir. • Hasan Uğurlu Barajı ve Hidro Elektrik Santrali: Baraj . 4.ve2. Balohar barajı adı ile başlanan baraja daha sonra trafik kazasında Hasan Uğurlu ile hayatını kaybeden eşi Suat Uğurlunun adı verilmiştir.DSİ tarafından yaptırılan su kanalları sayesinde arazinin % 70 i tarıma elverişli hale getirilmiştir.Bafra da Kızılırmak tarafından meydana gelmiş .000 hektarlık bir sulama alanına sahip olan ova. Ünitesi de 1983 ün Mart ayında işletmeye açılmıştır. 7.Türkiye’nin en verimli ovalarından biridir. Bunlar. sazlık ve bataklıktır. Barajın 2.Bafra’da çeşitli kollara ayrılır. Karadeniz bölgesinde dağ yamaçları çok aşınmıştır.76. Ünitesi 1979 yılı sonunda .Ünitesi 1979 yılında . Yalnızca makine ve elektrikle ilgili ekipmanlar yurtdışından getirilmiştir. Barajlar Bölgede hizmet veren barajlar Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu barajlarıdır.1971 tarihinde başlanılmıştır. Projenin amacı enerji üretimi ve Çarşamba ovasının sulanmasıdır. Yapımına 1971 yılında başlanan baraja Trafik kazasında ölen merhum Samsun DSİ 7. Ayrıca bölgedeki akarsular toprağı yeteri derecede 10 . Çernek. Keban’dan sonra Türkiye’nin en büyük barajlarından biri olan baraj inşaatı tamamen Türk firma ve Mühendisler tarafından gerçekleştirilmiştir.

Fakat bu serilerin hemen hemen hepsinin metamorfize olmuş bulunmaları içlerinde bulunması muhtemel fosilleri yok etmiş veya tanınmaz hale getirmiştir. Kıyı dağları kratese lavlarından oluşmuştur. İlin kuzeyi tümüyle halosen yaşlı yeni alüvyonlarla kaplıdır. marn ve konglameradan ibarettir. Güneydeki dağlık kesime geçiş alanı neojen yaşlı. 2005. A. Bu alanlarda Yeşilırmağın taşıdığı kum-çakıl ve bloklar izlenmektedir. Zaman yaşlı ve kıvrımlı kayaçlar kratese ve eosen filizlerine rastlanır. paleozoik diye kabul oluna gelmiş ise de bunlar içinde mesozoik yaşlı tabakaların da bulunması çok muhtemeldir.3. killi-kireçli tortularla kaplıdır. kratese ve neojen dönemli oluşumlara sıkça rastlanmaktadır. Abdal Irmağının doğusunda eosen oluşumlarına rastlanır. Jeolojik Yapı ve Stratigrafi Şekil A. ve 2. Blumenthal tarafından etüdleri yapılan metamorfik serilerin pafta bölgesindeki sınırları Tokat masifi adıyla literatüre 11 . M.parçalayarak arazide yer yer yaylalar meydana getirmiştir.Deprem Kuşakları Kaynak : Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü. Samsun’ da eosen. Samsun ili jeoloji haritasının SW’sı ile Kelkit Çayı boyunca doğuya doğru gittikçe incelen ve haritanın SE köşesinde. Ağvanis bölgesinde yeniden geniş yer kaplayan tabaka serilerine en eski formasyonlu olarak görülmektedir. İl topraklarının güney sınırında Göksu ile Yeşilırmak’ın birleştiği alanda üst kratese yaşlı oluşumlar geniş alanlara yayılır.5. Yeşilırmak havzasının doğusunda devam eden bu oluşumlar genelde grey. İç kesimlerde neojen tortular ve yer yer alüvyonlarla kaplı ovaların güneyinde de 1. Bundan dolayı metamorfik serilerin yaşı tam olarak bilinememektedir. Geniş alanlarda ise yeniden volkanik oluşumlar görülmektedir. Samsun ‘da genç delta ovalarında alüvyonlar bulunmakla birlikte dik yamaçlarla ayrılmış taraçalar da eski alüvyonlar görülmektedir. Genel olarak. Aynı dağların iç kesiminde killi-çakıllı tortular bulunur. Bunlar arasında en önemlileri Ladik Havza ve Kavak yaylalarıdır.

geçmiştir. Bunda tektoniğin büyük rolü olduğunu kabul etmek gerekir. Çoğunlukla bunları serisit şistler teşkil eder. Bu sayılan tiplerin hepsinden yeşil şistlere geçişler mevcuttur. kalkerdir. 2-Yeşil şistler:Killi ve kumlu şistlerden ve fillatlardan yeşil şistlere derhal geçilmez. Filiş serisinde yer yer fosil izlerine de rastlanır. Marn-marnlı kalkerler. Nadir olarak siyah renkte grafitli fillatlar da vardır. bilhassa fillat karakterinde kayaçlar teşkil eder. sert olduğu halde konglomeraların yer yer gevşek yapıda oldukları görülmektedir. İncelenen sahanın çeşitli yerlerinde diziyi teşkil eden üyeler. Kum taşı ve konglomerada çimento. Ulupınar Mah. Yol yarmalarıyla dere vadilerinde çok güzel bir tabakalanma arz eden filişte. Kretasenin alt ve orta seviyeleri daha ziyade kalker fasiyesinde gelişmiş olup. kirli yeşil. gri. Sonuncuların renkleri genel olarak koyu yeşildir. Zevker vadisi ile birbirine eşit olmayan iki kesime ayrılmıştır. Fillatlar genellikle çok renkli kayaçlardır. 1-Killi greli şistler ve fillatlar :Fillat tipinde killi şistlerin ve ince kumlu şist dokulu killerin renkleri genel olarak esmerdir (bitümlü) ve ayrıştıkları zamanda yeşilimsi bir renk gösterirler. sahile yakın kısımlarda marn ve marnlı kalker tabakaları arasına interkale olmuş andezit ve bazaltik lavlarda görülmektedir. İçinde kum taşı bulunan şistler. Fakat bunların hiç birisi devamlı tabaka teşkil etmezler. Esas harita bölgesi içinde kalan Tokat masifi ile Ağvanis ve Zevker masiflerini litoloji ve stratigrafi bakımından iki kısımda mütalaa etmek mümkündür. Adı geçen masiflerin litolojik ve statigrafik durumları birbirine çok benzemektedir. Bunun gibi haritanın SE köşesini işgale eden ve K. killi şistlere nispetle daha küçük üniteler teşkil ederler ve çoğunlukla ara katkılar veya adeseler halinde görülürler. Kretase ile temsil edilmektedir. gri ve kirli yeşil. sahilden 9-10 km kadar içeriden başlar ve güneye doğru geniş bir sahaya doğru yayılır. Tabakalanmaya yer yer marnlı kalkerler ve konglomera seviyeleri ile de katılır. Biraz kabaca olanları da konglemeratik bir doku gösterir. Filişte umumiyetle mostra başlangıç sahasından itibaren marn-kum taşı-kil taşı şeklinde bir müşaade edilir. Tokat masifindekilere çok benzerler. Ağvanis şistli dağları. Nebert tarafından yapılan Ağvanis Bölgesinin metamorfik serileri de Tokat masifi karakterini göstermektedir. alacalı. inceleme sahası içinde Mahmur Dağı kuzey-kuzeybatı civarında mostra verir. kirli sarıdır. Stratigrafik bakımdan üstte oldukları da her zaman kesin değildir. hatta bazen küçük bir kömür adesesi bile görülür. tabaka kalınlıkları 10-50 cm arasında değişir. Filiş serisinde hakim renk kırmızımsı kahve. kil taşı ve konglomera seviyeleri de çoğunlukla koyu renklidirler. kum taşı. tortul seriyi teşkil eden formasyonun mezosoik kalker ve filiş serileri olduğu bulunmuştur. Bunlara ilaveten yer yer gayet ince yapraklı sarı-beyaz renkte serisetik killi şistlere ve kuvarslı fillatlara da rastlanır. aynı litolojik ve fiziksel karakterleri gösterirler. Üst kretase üst serisinin bir başka 12 . Batı kesimini yalnız yeşil şistler. Kalker fasiyesi üzerine ise üst kretase filiş serisi gelir. Bilhassa üst kısımlarda görülen açık menekşe veya açık kırmızı renkteki killi şistlere mesozoik teşekküllerde de rastlandığı bilinmektedir. Ayrıca. Doğu kesimindeki fillatlar. doğu kesimini ise. Filiş fasiyesi. Kum taşları. civarında olduğu gibi). Mesozoik: Samsun’da yapılan incelemelerde. Volkanik ara tabakalarda ise 5-25 m arasında bir kalınlık görülür (Akalan Köyü.

üstte killi bir kısım. siyahımsı kül renginde yer yer kalsit damarlı. bazen konglomera. neojene ithal edilen kil ve marn serisinin Samsun ili yerleşim sahasını da içine alarak güneybatı istikametinde 8-9 km kadar uzandığı müşaade edilir. bilhassa marn ve kil taşlarındaki şisttiyet ile kum taşı tabakalarında mevzi olarak foliasyonun müşaade edilmesidir. Volkanik fasiyeste gelişen eosen. Volkanik fasiyeste gelişen eosen ise daha çok andezit. sert. Samsun’un güneyinde Hacı İsmail. üst kretase filiş serisi üzerinde ve sahanın güzeyinde parçalar halinde most sıralarına rastlanır (Harita. tabaka yüzeyine dik kırıklı birbirinin içinde adeselenmiş. kum taşı. İncelenen sahada eosen. bazı müelliflerce alt kretase. marn ve fosilli konglomera münavebesinden ibarettir. konglomeratik kalker ve seri içinde yer almış lav. 15 m. Neojenin karakterini tespit gayesi ile DSİ 7. oolitik kum taşı. sarımsı kahve ve beyaz renkli gastropod ve lamelli branchia fosilli kalker tabakaları halinde aflore eder. çok kırık ve çatlaklı kalkerlerden teşekkül eder. Bu seri masif görünüşte. Kürtün ırmağı batısında. Jips ara bantları yanında. 13 . Sahilde daha çok filiş serisi güneye gidildikçe yüksek tepelerde volkanikler mostra verir. gevşek yapıda. Beypınar Köyü civarında eosen. altta ise sarımsı beyaz ve bej renkli kum taşı-marn münavebesi yer alır. Senozoik: Tersiyer Samsun’da yapılan incelemelerde.’den sonra silt adeselerine rastlanmaktadır. Filiş fasiyesi önceki incelemelere göre Lütesien yaşlı. marn.özelliği ise. Toraman Tepe batı yamacında. 5-15 cm ara ile görülür. alglomera ve tüf seviyelerinden ibarettir. Neojen İncelenen bölgede. Kalker seviyelerinde de laminalar boyunca plaket halinde ayrılmalar vardır. Samsun-Ankara Devlet yolu şevinde Sarıışık Köyünün 2 km doğusunda eosen filiş. kum taşı. Jips ara tabakaları bilhassa 5 m ile 33 m arasında. (5-6 m. Umumiyetle. bazen de alglomera görünümünde olan tabakalardan ibarettir. kuzeybatı-güneydoğu istikametinde. ) alta doğru jips ara bantlı marn seviyesi geçilmiştir. Üstte kalınlığı takriben 10 m civarında olan koyu renkli. Paleosen’e ait seri. kum taşı ve konglomera seviyeleri. tersiyer. bölge sahası içinde açılmış 104 m derinliğindeki araştırma sondaj kuyusunda. aglomera ve sarımsı beyaz renkli marn tabaklarının mostra verdiği ve tatlı bir meyille kuzeybatıya daldığı görülür. daha ziyade üst kretase filiş serisi ile kontakt teşkil eder ve umumiyetle üst kotlarda ve Karadeniz silsilesinin güneye bakan yamaçlarda mostra verir. marn içinde. eosen ve neojen ile temsil edilir. Sahilden itibaren deniz altından da kuzeye doğru uzanır. gastropod fosilli. dereler ve kozlu köyleri civarında konglomera. eoseni iki farklı seviye halinde görmekteyiz. bazalt. paleosen. Bunlar alt seviyeye tekabül eden filiş fasiyesi ile üst seviyede olan volkanik fasiyestir. bazılarına göre de maestrichtien-paleosen yaşlı olarak kabul edilmektedir. daha ziyade kum taşı.1) Eosen iki fasiyes halinde görülür. genişliği yer yer değişen (5-12 km) bir şerit halinde uzanır.

Kuaterner Mert ve Kürtün Irmaklarının yataklarında tersip ettiği. Üst kreatese filiş serisi içinde. Ancak.5. volkanizma. Ayrıca.1. Üst kretase ve eosene ait volkanikleri ve hatta filiş serilerini birbirinden ayırt etmek güçtür. A.1. Mert ve Kürtün Irmakları alüvyal malzemesi. KAYNAKLAR: -DSİ 7. eosen filiş serisinin belirgin rengi olan sarı renk yardımıyla ve fosil muhtevası ile iki zaman mümessilleri arasında bir ayrım yapmak mümkün olabilmektedir. Metamorfizma ve Mağmatizma Mağmatik Taşlar: İncelenen sahada. Bu husus gerek incelenen sahada. iki fasiyes halinde ortaya çıkan eosen de müstakilen görülen andezit. bazalt. gerekse Karadeniz sahil silsilesinde müşaade edilir.2. kalınlığı 10-35 m arasında değişen alüvyon ile kıyı şeridi boyunca güneyden kuzeye doğru sel suları ile akış gösteren derelerin yığıntı malzemesi ve denizden menşeli kum-çakıl karışımından ibaret seviyeler kuaterner araziyi meydana getirir.5. ayrıca bazalt alglomera ve tüf seviyelerinin de gerek ara tabakalar halinde.’de anlatılmıştır. A. kalınlığı 5-25 m arasında değişen andezit sillerinin yer aldığı. üst kretase içinde başlar eosen ve eosen sonrasında da aralıklı olarak devam eder. iri çakıl ve kum adesi halinde bu seviyeler arasında yer alan kil tabakalarından meydana gelir. Bölge Müdürlüğü 2005 -Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü 2005 -Sanayi ve Ticaret Odası 2005 14 . gerekse üst seviyelere tekabül etmek üzere stratifikasyona iştirak ettikleri müşaade olunur. Tektonik ve Paleocoğrafya Bölüm P.1. tüf ve alglomera yanında filiş serisinde ara tabakalar halinde volkaniklere rastlanmaktadır.

B.10 Analiz Sonuçları Kül % 32. Güneş Güneş.1.8 saat) en düşük aylardır. Samsun İli Linyit Üretimi SAHA ADI Havza Havza Beyviran TOPLAM Rezerv (1000 ton) Genel Görünür Muhtemel Mümkün Toplam Kaynak Potansiyel Toplam Işletilebilir 4 121 600 4 121 600 4 121 600 Su % 41.9 saat olup. Ocak (%26). Haziran ayında 599.43 cal/cm2 ile en yüksek aylardır. Temmuz ve Ağustos aylarında çok etkilidir. Samsun’da 2005 yılı ortalama günlük Güneşlenme süresi 5. Güneş ışınları şiddetinin 2005 yılı ortalaması 337. Kömür Samsun İli Havza ilçesinde linyit kömürü üretimi yapılmaktadır. 15 .3.4 saat) ile Mart (3.4 saat).80 54. Üretim ile bilgiler aşağıda tabloda verilmiştir. Günlük Güneşlenme süresi Ocak (2.5.1. Ağustos ayında 517. Tablo B.1.1.27 cal/cm2.5 saat). Enerji Kaynakları B. Mümkün Olan Güneşlenmeye oranı (%47) olarak gerçekleşmektedir.1. aylık ortalama Mayıs ayında 476.1.1.20 1. Temmuz ayında 573.4. 2005 B.1.85 cal/cm2. DOĞAL KAYNAKLAR B.00 S% 3.1.Kasım (3. Doğalgaz İlimizde doğalgaz rezervi yoktur.38 cal/cm2 . Aralık (3. B. Su Gücü İlimizde su enerjisinden hidrolik enerji olarak faydalanılmaktadır.45 cal/cm2 olup.1.B. Bu yolla enerji kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Rüzgar C.2.1 Bölümünde anlatılmıştır. B.39 AID KCal/kg 1244 3000 Eşdeğeri (1000 ton) Petrol 513 180 Taş Kömürü 732 257 Kullanım Işletme Yeri Şekli Teshin Teshin Kapalı Kapalı - 4 721 - 4 721 - - 4 721 - 693 989 Kaynak: MTA Genel Müdürlüğü. Mart (%29).Kasım (%34) ile en düşük Güneşlenme süresi gerçekleşme oranına sahip aylardır.5 saat) ve Şubat (4.

İmaret mahallesi hamam sokağında Büyük Hamam. Diğer bir deyişle Havza'da daha çok sağlık. Lokman hekim Hamamıdır.8.6 lt/sn Kadar olan kaynak debisi MTA’nın çalışmaları ile 50 lt/sn. (56°C kaynak çıkış sıcaklığıdır) Milli Mücadele yıllarında Atatürk Havza'ya geldiğinde. moteller de vardır. bağırsak. şifalı kaplıcalardan faydalanma fırsatı da bulmuştur. 16 . ye düşmüştür.1. 100 kişilik umumi bölümünden hariç. Bu kaplıcaların üçü eski tarihlerde yapılmış. dinlenme ve temizliğe dayalı turizm söz konusudur. Havza kaplıcalarının şifalı suları. Bu hamamların dışında Belediye tarafından yaptırılmış umumi bölümleri olmayıp. ‘ye kadar ulaşmış ancak daha sonra bu debi 20 lt /sn. metabolizma. B.7. uzaklıkta bir tepenin eteğinde beş kaplıca bulunmaktadır. Modern Türk Hamamı: 1986 yılından sonra Havza belediyesi tarafından yapılan hamamlardan birisidir. İlimizde 2005 yılı içinde kullanılan odun miktarı takriben 8 bin ton kadardır. özel banyoları olan termal oteller. diğer iki tanesi ise MTA'nın araştırmaları sonucu 1986 yılında bulunan ve çıkarılan sıcak suyun değerlendirilmesi amacıyla sonradan yapılmış modern Türk Hamamı. Yakın geçmişe kadar 1. Havza'nın içerisinde Samsun-Ankara yoluna yaklaşık 1 km. Havza'da turizm faaliyetlerinin büyük bir bölümü termal turizme dayanmaktadır. Petrol İlimizde petrol rezervi yoktur. Şifa ve maarif hamamları. kırık çıkık. kaplıcalar yaklaşık 2000 yıldan beri kullanılan tarihi sağlık tesisleridir. Jeotermal Sahalar Havza Kaplıcaları : İlde jeotermal kaynaklar ağırlıklı olarak Havza İlçesinde yer almaktadır. sinir. Küçük hamam ve Maarif hamamı gibi tarihi hamamların yanında 1986 yılından sonra yapılmış hamamlar şunlardır. mide. B.1. Havza kaplıcaları Turizm Bakanlığı tarafından Termal Turizm Merkezi olarak ilan edilmiştir. Aslanağzı – Kız gözü. kansızlık gibi hastalıklara iyileştirici etki yapmaktadır. Şifalı suları bulunan ilçeye eski çağlardan beri bazı hastalıkların tedavisine yaradığı için çevreden hatta bütün Anadolu'dan çok sayıda insan gelmektedir.000 yıldan beri kullanılan tarihi sağlık tesisleridir. 56°C sıcaklığa ve günde 10. 10 özel banyosu vardır.1.6. Lokman Hekim Hamamı: Maarif hamamının 50 m. Biyokütle İlimizde Biyokütle enerjisinden yararlanılmamaktadır. ilerisinde inşa edilmiştir. sekelleri ve mevzi ağrıları. Yaklaşık 2.080 kişi banyo kapasitesine sahiptir. çeşitli romatizma.B.

Samsun İşletme Müdürlükleri ve buna bağlı bölge Şefliklerince işletilmektedir. derin balçık. B. Ayvacık. Yükselti olarak da en yüksek tepeler bu hatta yer almaktadır. Bu etkileşim ormancılıkta belirli zorluklar. kalker.609. Lauretum. İklim özellikleri. ormanlık alan bulunmaktadır. Oluşum zamanı ise üçüncü zamanın paloejen serisi olan eosen katında teşekkül etmiştir.5 Ha.Devlet Ormanları (% 95 ): Bu ormanlar Vezirköprü.2. Kavak. Su bir vadinin tabanından ve hemen yanındaki taşlık tepenin altından gelmektedir. Havza ve Ladik ilçeleri sınırları dahilinde 143. Terme sırtlarına hakim olan tepeler oldukça kırık ve dik bir yapıya sahiptir. Bölgenin Orman Envanteri: Samsun ilinde birisi Merkez İlçe. Tekkeköy ve Terme ilçeleri sınırları dahilinde 126. Samsun ilinin topoğrafyası. Faguetum.Ladik Hamam ayağı Kaplıcaları: Samsun’a 75 havza’ya 15 Km. Castenaum. jeolojik yapısı ve hidrolojik yapısı hakkındaki geniş bilgiler (A) bölümünde anlatılmıştır.2. toprak yapısı ve topoğrafik yapı orman yayılışına ve ağaç.203 Ha. Ormanlar Ormanların Ekolojik Yapısı: Jeolojik yapı olarak anakaya. Ayvacık. Çarşamba. den başlayarak ortalama 2000 m. Samsun Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı olan Merkez. kuzeyinde bulunmaktadır. oluşturur. Su sıcaklığı 35 °C dır. Asarcık. Salıpazarı. Ormanlar Mülkiyet Bakımından şöyle sınıflandırılabilir: 1. Toprak yapısı olarak orta derin. Bafra. Alaçam ve Yakakent ilçeleri sınırları dahilinde 99. 19 Mayıs. Topoğrafik hidrolojik yapı olarak Samsun deniz seviyesi 0 m. Bunlar Palinetum. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Vezirköprü. Ladik İlçe merkezinin 13 Km.391Ha. Salıpazarı. Oldukça eski bir tarihe ve kullanıma sahip olan hamam ayağı kaplıcalarının debisi fazla değildir. Bafra Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Bafra. türlerine etki etmektedir. uzaklıkta yer alan kaplıca. Abietum Alpinetum’dur.1. ormanlık alan bulunmaktadır. kil sisti ve konglomeralardan ibarettir.ye kadar olan bir arazi yapısına sahiptir. birisi Bafra ilçesi ve birisi de Vezirköprü İlçesi’nde olmak üzere üç Orman işletmesi bulunmaktadır. Ormanlık alan bulunmaktadır. killi balçık ve kil toprakları hakimdir. 17 . Biyolojik Çeşitlilik B.

Samsun ilinin meraları genelde çok parçalılık arz etmektedir.2.2. hem mera miktarını artırmak hem de yapılacak ıslah çalışmaları ile Avrupa düzeyinde verim ve kaliteyi yakalamaktır. 80-100 m2’lik taşınmazların mera olarak tescil edildiği yerler de mevcuttur.1. Özel Ormanlar ( % 3): Şahıslar tarafından tasdik ettirilen amanejman planı dahilinde işletilmektedir. mera. erozyon ve kontrolsüz otlatma nedeniyle hızla azalmaktadır. bitki sıklığı bakımından arazinin tamamına yakın bölümünün mera yem bitkileriyle örtülü olduğu bir durum göstermektedir. Kadastro sırasında tek bir bütün halindeki mera arazilerinin tek parsel numarasıyla tescil edilmek yerine . Ülkemizde tarla arazisi olarak kullanılmayan üzerinde kısmen bitki örtüsü bulunan alanlar genelde mera alanı olarak kabul edilmektedir. Böylece çayır. Genelde dağınık 18 . bakımı. Ancak son yıllarda Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı’nın çayır ve mera konusuna verdiği özel bir önemle meraların tespiti ve sınırlarının çizilmesi çalışmalarının hızla bitirilmesi. Bunlara ek olarak tarla alanı olarak kullanılan. Topografyanın % 20’den fazla eğim gösterdiği iç kesimlere doğru gidildikçe meraların ot verimi. ancak eğim ve toprak niteliği gibi özellikleri bakımından mera toprağı özelliği gösteren alanların da meraya terk edilmesi gerekmektedir. Samsun İli dahilinde Seyrek ve Yörükler özel ormanları bulunmaktadır.2. başlanan ıslah çalışmalarının arttırılması hedeflenmektedir. B. Denetleme işini ise Orman işletmeleri yapmaktadır. B.1. Topografyanın düz ve düze yakın olmasının verdiği avantajla ve taban suyunun da yüzeye yakın olması itibariyle her mevsim yeşilliğini koruyan. özellikle dere boylarında galeri kavakçılığı yapılmaktadır. 50’ye yakın parsele bölünerek numaralandığı yerlere rastlandığı gibi. Köy Tüzel Kişiliği ve Vakıflara Ait Ormanlar ( % 2 ): Bunların işletmeciliğini kendileri yaparlar. 3. Çayır ve Mera Mera alanlarının kullanımı. genel olarak toplu haldedir. tespiti ve sınırlarının belirlenmesine ilişkin 1998 yılında çıkan 4342 Sayılı Mera Kanunu ile hedeflenen ana amaç.1. yaylak ve kışlak alanlarında ıslah çalışmaları başlatılarak ot veriminin ve kalitesinin artırılması sağlanacaktır.2. Türkiye’de olduğu gibi Samsun ilinde de çayır ve mera alanlarında uzun yıllardır tahribat yaşanmıştır.2. Odun Üretimine Ayrılan Tarım Alanları Odun üretimine ayrılan tarım alanı bulunmamaktadır. bölümünde geniş bilgi verilmiştir. Ormanların kapladığı alanlar ve bu alanların nitelik ve işletme biçimine göre dağılımı ile bölgedeki Orman Genel Müdürlüğü tarafından işletilmekte olan Devlet Ormanlarından hasat edilip kullanıma sunulan belli başlı orman ürünleri hakkında F.Sahil kesiminde yer alan ilçelerdeki mevcut meralar. Münferit olarak.

50 272.609 Açıklama Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.26 1377.09 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü. 19 . Samsun ilinde tespit-tahdit ve tahsis işlemleri tamamlanan meralarda ot üretimini artırmak için 2004 yılında ıslah çalışmalarına başlanmıştır. Samsun ili meraları genelde orta sınıf mera olup. sınıf tarım arazisine sahiptir. Topografik yapının elverişsizliği neticesi bu meralar çevrelerinde mevcut orman örtüsünün istilasına maruz kalarak yıllar itibariyle otlanabilir alan kaybına uğramaktadırlar. Tablo B.2. Meraların çoğunluğunun üst örtüsü çalılık ve ağaçlıkla kaplıdır. Oran itibariyle. Ve IV. Mera Alanı (ha) SAMSUN 44. zayıf karakterli meralar büyük yer kaplamaktadır.826 Toplam Araziye Oranı (%) 5 4342 sayılı mera kanunu gereği.Islah çalışmaları devam etmektedir.60 1377. seyrekleşme ve üst toprağın aşınarak ana kaya tabakasının yer yer ortaya çıktığı.3. Mera Islah ve Amenajman Çalışmaları Tespit (ha) 1875. 2005 Tablo B.27 188. III.49 Tahdit (ha) Tahsis (ha) Islah (ha) 754. 2005 Yılı Mera Islah Çalışmaları İlçe Bafra Bafra Terme Terme Terme Tekkeköy Havza Havza Toplam Köy / Belde Koşu Emenli Taşpınar Ortasöğütlü Ahmetbey Aşağıçinik Kemaliye Şeyhali Alanı ( da ) 895.82 7546. zayıf karakterli meralardır.00 1225.82 1094.haldeki bu meralar.82 1114. 2005.

Tahdit Ve Tahsis Çalışmaları Mera Yönetim Birlikleri. Sulak Alanlar Kızılırmak Deltası: Şekil B. 2005.Tablo B.100 Kuzey Doğu Hektar Hektar 20 .2. Kızılırmak Deltası.4. Koordinatlar Deltan Alanı Sulak Alanlar : 41° 30’ 36° 05’ : 56. Mera Tespit.30 6196.42 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.1.3. İlçe Tespit Yapılan Köy Sayısı Tahsis Yapılan Köy Sayısı Mera Yönetim Birliği Kurulan Köy Sayısı Alanı (da) Kavak Ladik Vezirköprü 38 16 48 4964. B. Kaynak: Doğa Koruma ve Av ve Yaban Hayatı Şube Müdürlüğü.000 : 16. 2005.18 7594.

Bu nedenle sulak alanlar. birisi ise batı yakasında olmak üzere yedi adet göl bulunmaktadır. Bazı yerlerde 12 metre yüksekliğe ulaştıkları da görülmektedir. göl. Kızılırmak Deltası. Balık gölü ile deniz arasında bulunan Galeriç ormanının da büyük bir kısmı su altında kalmakta ve eşsiz bir görünüm oluşturmaktadır. Delta’ da. Gıcı gölü ve Tatlı göldür. korunduğu alanlardır. Deltanın gerisinde. orman. değişik türlerden zengin bir yaban hayatının barınmasına ve beslenmesine imkan sağlamaktadır. daha geride ise 1000. Delta ovası. mera. İlkbaharda suların yükselmesiyle geniş alanlar su altında kalmakta.Kızılırmak nehrinin taşıdığı alüvyonların oluşturduğu ülkemizdeki en büyük deltalardan birisidir. doğal özellikleri büyük ölçüde korunabilmiş. Yapılan araştırmalar. mikro ve makro faunanın çok yüksek bir üretim düzeyine ulaştığı yeryüzünün en verimli doğal alanlarıdır. Sadece. Bunlardan Balık gölünün denizle bağlantısı vardır. Bu dönemde. Tamamı sığ olan en derin yeri su seviyesinin yüksek olduğu dönemlerde dahi 3 metreyi geçmez. Cernek gölü. bataklık. İdari olarak Samsun ilinin Engiz. Yüksek verimin oluşturduğu yiyecek ağı başta su kuşları olmak üzere. Liman gölü. Uzun göl. Bafra ve Alaçam ilçeleri sınırları içerisinde yer almaktadır. yediğimiz balıkların 2/3’ sinin yaşamlarının tamamını ya da belirli bir devresinin sulak alanlarda geçirdiğini göstermiştir. İşlev ve Değerleri : Deltalar. 200 – 300 metrelik şeritler halinde kıyı boyunca zaman kumulların yükseklikleri 7– 8 metredir. yaşama ortamlarının çeşitliliği ve önemleri. Deltadaki karakteristik oluşumlardan biride göllerle deniz arasındaki kumullardır.400 hektardır. kumul ve tarım alanları gibi farklı ekolojik karakterdeki habitatların bir arada bulunması. çayır. sazlık. özellikle deltalar balıkçılığın devamlılığı yönünden hayati öneme sahiptirler. barındırdığı hayvan varlığı ve türlerin durumları ile çok sayıda Uluslar arası öneme sahip sulak alan kriterlerine 21 . Deltanın doğusunda yer alan göller ise Balık gölü. denizden güneye doğru basamaklar halinde yükselmektedir. Deltanın batısında yer alan Karaboğaz gölünün çevresindeki sazlık ve bataklık alanlarla birlikte toplam alanı 1. ırmak. ülkemizin Karadeniz kıyısındaki tek sulak alanıdır. deltanın doğu bölümündeki göllerin tamamına yakını birleşmekte ve tek bir gölü andırmaktadır.5 metre civarındadır. altısı doğu. Ortalama derinlik 1. Göllerin suları tatlı denebilecek kadar az tuzludur. özellikle yavru balıkların beslendiği. Kızılırmak Deltası. besin maddelerince zenginlik ve uygun iklim koşulları Deltanın eşine az rastlanır ölçüde biyolojik çeşitliliğe sahip olmasını sağlamıştır.1500 metre yüksekliğindeki dağlar yer almaktadır. Deltalar. Kızılırmak nehrinin her iki kenarında yay şeklinde uzanan ve yükseklikleri 600 – 800 metreye varan Kuzey Anadolu Dağlarının ilk sırasını oluşturan platolar. denizle bağlantısı olan Balık Gölünde denizden su girişinin olduğu dönemlerde tuzluluk artmaktadır. balıkların yumurta döktüğü. Deniz.

sivri hasırotu bulunmaktadır. 22 . Türkiye’ deki nadir subasar ormanlardan biri olan Galeriç ormanının hakim ağaç türü dişbudaktır. göl soğanı. 16. Göl kıyıları. kocayemiş. Diğer önemli ağaç türleri ise. Ayrıca bol miktarda kerevit bulunmaktadır. saz kesimi ve otlatma imkanlarıyla yöre ekonomisine önemli katkılar sağlayan çok yönlü bir sulak alan ekosistemidir. Kıyılarda ise kamış. Değişik habitatları. Kuru kesimlerde vejetasyon daha zayıftır. Bu kesimlerde hasırotu vejetasyonu içerisinde ayrıkotu. Flora ve Vejetasyonu Değişik ekolojik karakterdeki habitatların varlığı deltayı bitki çeşitliliği yönünden de zengin kılmıştır. sazlıklar ve bataklıklar yoğun vejetasyonla kaplıdır. deltanın önemini arttırmıştır. söğüt. mersin. balık tutma. Güzel manzarası ve barındırdığı yaban hayatı ile kuş gözleme. Kumulların yer aldığı sahil kesimleri bitki örtüsünden yoksundur. sazan. zengin bitki ve hayvan varlığı ile bilimsel çalışmalar için açık hava laboratuarıdır. alabalık türlerine ait zengin balık populasyonları mevcuttur. sazlıklar ve bataklıkların planktonlar ve omurgasız canlılar bakımından zengin oluşu alanın değişik türde zengin faunaya sahip olmasını sağlamıştır. peruka çalısı ve yemişgendir. Fauna ve Ornitolojik Önemi Kızılırmak Deltası. Göllerde su sümbülleri cinsine ait türler hakimdir. denizin tuzlu su girişini önleme gibi işlevleriyle bulunduğu bölgenin su rejiminin düzenlenmesine katkı sağlar. süpürge otu. orman gülü. Kızılırmak Deltası su ürünleri üretimi.sahip bir sulak alan ekosistemidir. sudak. avcılık gibi rekreasyonel faaliyetler için de ideal ortamdır. biyolojik üretim yönünden bol gıda ihtiva eden karakterde bir sulak alan ekosistemidir. beşparmakotu ve sütleğen türleriyle. meşe. sığırkuyruğu yaygındır. Taban suyunun dengeleme. beslenebildikleri ve korunabildikleri tek alandır. Deltada bulunan göller. Deltada bulunan göllerde. engerekotu ve orkide yayılış göstermektedir. şimşir. has kefal. Karadeniz’i direkt olarak aşan göçmen kuşların uçuş hazırlığı ve uçuş sonrası dinlenebildikleri.000 su kuşunun barınması deltanın besin maddesince ve fauna elemanlarınca zenginliğinin en iyi göstergesidir.000 hektarlık alanda 100. sinirotu. Bazı yerlerde nilüferlere de rastlanmaktadır. saz. mersin morinası. çıkırgan ve erkek kızılcık gibi bodur ağaç ve çalılarla kaplı alanlar mevcuttur. Daha çok eski kumullarda olmak üzere yer yer defne. Tüm bunların yanı sıra. Diğer kesimlerde sütleğen. Ülkemizin Karadeniz kıyısında doğal karakterleri korunabilmiş tek alan olması.

Tarihi ve Kültürel Değerler Yöreye ilk yerleşen halk. Örneğin göç sırasında bir günde Çernek gölü üzerinde 42. Deltadaki türlerden tepeli pelikan.000 kum kırlangıcı sayılmış olup. al boyunlu kaz. boz ördek 200 çift. Ötücüler dahil olmak üzere deltadan geçen su kuşlarının sayısı bir kaç milyonu bulmaktadır.Ö. sincap ve yaban domuzudur. Bu nedenle. Yörede görülen başlıca memeli türleri su sıçanı. İ. ev sıçanı. Kızılırmak Deltası. Bunlardan tepeli pelikan 6 çift. erguvan balıkçıl 500 çift. Macar ördeği 75 çift. Biyolojik çeşitlilik bakımından oldukça zengin olan ormanda 35 ötücü kuş türü kuluçkaya yatmaktadır. bölgeden geçit yapan kırlangıç sayısının bir milyonu aştığı tahmin edilmektedir. küçük kerkenez ve toy dünya çapında nesilleri tehlikede olan türlerdir. Delta ve yakın çevresi memeliler bakımından da oldukça zengindir. İlkbaharda Karadeniz’i aşan kuş türlerinin Karadeniz kıyısında sığınabilecekleri en önemli sulak alandır. Deltada üreyen başlıca diğer kuş türleri küçük batağan 350 çift. Ornitolojik Önemi Deltada bu güne kadar 308 kuş türü saptanmıştır. pasbaşpatka 150 çift. 1992 yılında yapılan bir araştırmada 140 kuş türünün deltada ürediği tespit edilmiştir. kaşıkçı 75 çift. göç sırasında Karadeniz’i doğrudan aşan kuş türleri için hayati önem taşımaktadır. 6 düz yerleşim yeri. Geç Kalkoit çağdan itibaren yörede yerleşimlerin olduğu bilinmektedir. dikkuyruk. 1971 yılından itibaren çevrede yapılan araştırmalarda 57 höyük. su samuru. cüce karabatak. yaban kedisi. 4000’lere kadar giden Orta Asya’ dan göç eden Kaşgarlardır. Yine küçük kiraz kuşu ve akkiraz kuşu son 25 yılda Türkiye’ de sadece Kızılırmak deltasında görülmüştür. özellikle geç sırasında bazı kuş türleri deltada büyük sayılara ulaşmaktadır. çakal. kocagöz 50 çift ve bataklık kırlangıcı 100 çift üreme populasyonları ile delta uluslar arası öneme sahip sulak alan özelliğini kazanmaktadır. ağaç sansarı. Deltada bulunan Galeriç ormanı. 23 . Bölgede görülen türlerden büyük deniz düdükçünü ve kuzey incir kuşu bugüne dek Türkiye’de sadece Kızılırmak Deltası’nda saptanmıştır. bahri 250 çift ve küçük sumru 45 çifttir. turna 50 çift. ülkemizdeki nadir su basar ormanlardan birisidir. Bu türlerden tepeli pelikan deltada kuluçkaya yatmaktadır.Yeşil kurbağa. kara leylek 50 çift. sıçrayıcı kurbağa. ağaç kurbağası ile su kaplumbağaları ve su yılanları deltanın değişmez ve önemli sakinlerindendir. Türkiye’ de Göksu Deltasından ( 332 tür ) sonra bir alanda tespit edilmiş en yüksek sayıdır. şah kartal. Bu sayı Türkiye kuş türlerinin %74’ ü olup.

yapımında. Hititlerden sonra sırasıyla Frigler. Ayrıca göllerde aynalı sazan da yetiştirilmektedir. 24 . Her yıl toplam saz alanının yaklaşık % 25’i kesilmektedir. Hayvancılık Hayvancılık yöre halkının geçiminde önemli bir yer tutmaktadır. 5 kaya mezar. 1 hamam.48 tümülüs. Ancak. yapılan kazılar sonucunda halkın yaşamlarını hayvancılık. 3 mezarlık. mısır. Deltanın doğu bölümünde toplam 358 üyeli üç. Balıkçılık Göllere yakın olan köyler ikinci bir gelir kaynağı olarak balıkçılığa yönelmişlerdir. Göllerde. kontrolsüz avcılık ve kirlenme gibi nedenlerle balık miktarında azalma olduğu balıkçılar tarafından ifade edilmektedir. alabalık ve inci balığı avlanan balık türleridir. Kesilen sazın büyük bir bölümü ihraç edilmektedir. mersin morinası. Sulama imkanlarının artmasıyla birlikte sebze yetiştiriciliği de artmıştır. Kızılırmak nehrinin batısında. İkiztepe’ nin kurulduğu dönemde Karadeniz’ e kıyı olduğu. şeker pancarı ve tütün yetiştiriciliği yapılmaktadır. ayçiçeği. binaların özellikle hayvan barınaklarının çatılarını örtmede ve ahırlarda zemine sermek için kullanılmaktadır. 1 hela. Deltada yaklaşık 3000’i manda ve 8000’i sığır olmak üzere 23000 civarında hayvan otlamaktadır. Sazcılık Deltadaki diğer bir ekonomik etkinlik ise saz kesimidir. Romalılar. Geçmiş yıllarda avlanan balık miktarının 350 – 400 ton civarında olduğu tahmin edilmektedir. haskefal. Anadolu Selçukluları ve Osmanlı Devleti yöreye egemen olmuştur. İnsan Aktiviteleri Tarım Kızılırmak Deltası. sazan. Bizanslılar. sepet vb. Özellikle sulak alan çevresindeki köylerde hayvancılık yaygındır. Karadeniz’ e kuş uçuşu 7 km mesafede bulunan İkiztepe dir. Su seviyesinin yüksek olduğu yıllarda Balık Gölü’ nde tirsi ve hamsi’ ye de rastlanmaktadır. Yörede tespit edilen en eski yerleşim yerlerinden birisi. Deltada buğday. Kimmerler. pirinç. sudak. avcılık ve balıkçılık ile sürdürmüş oldukları anlaşılmıştır. Bir kısmı ise hasır. tarımsal potansiyel bakımından Türkiye’ nin en zengin ovalarından birisidir. Düzenli istatistiki veriler olmadığı için avlanan gerçek balık miktarı bilinmemektedir. Son yıllarda kerevit avcılığı da yaygınlaşmıştır. 1 köprü ile 25 adet antik çağ ve hemen sonrasına ait kalıntılar bulunmuştur. batı bölümümde ise 24 üyeli bir kooperatif vardır.

Avcılık Deltada yer alan Çernek Gölü ve çevresini kapsayan 4000 hektarlık alan 1979 yılında Orman Bakanlığınca Yaban Hayatı Koruma Sahası ilan edilerek deltanın bu bölümünde avcılık tamamen yasaklanmıştır. Ancak yeterli denetim yapılamadığı için yasa dışı avcılık yapılmaktadır. Koruma ve Yönetim Deltada yer alan Cernek Gölü ve çevresini kapsayan 4000 hektarlık alan 1979 yılında Orman Bakanlığınca Yaban Hayatı Koruma Sahası ilan edilmiştir. Ayrıca, 1994 yılında deltanın doğu bölümünde yer alan sulak alanların tamamı Kültür Bakanlığınca Doğal Sit Alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır. 1996 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Çevre Bakanlığının işbirliğiyle deltadaki tüm doğal alanları kapsayacak şekilde hazırlanan çevre düzeni planında, sulak alan ekosistemi ve sistemle ilişkili habitatlar dikkate alınarak, mutlak koruma, ekolojik etkilenme ve tampon bölgeler belirlenmiş; her bir bölge için koruma ve kullanım esaslarını düzenleyen özel plan kararlar geliştirilmiştir. Gölün doğal yapısının ve ekolojik karakterinin korunabilmesi için göl yönetim planı hazırlanmalı; ayrıca etkin bir izleme ve denetimin sağlanabilmesi için mutlaka yerel anlamda özel bir kurumsal yapı oluşturulmalıdır. Kızılırmak Deltası içerisinde, Orman Bakanlığınca 1979 yılında yaklaşık olarak 4570,0 Ha. lık alan Cernek Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası olarak ilan edilmiştir. Bu ilan edilen alanın sınırlarının belirsiz ve net hatlardan oluşmamış olması nedeniyle özellikle yöre insanı ve avcılarla büyük sorunlar yaşanmaktadır. Bunun sonucunda 11/07/2003 tarihli 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu gereğince; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 21/08/2003 tarih ve B.18.0.DKMPG.0.03.04.265.00/61-1807 sayılı emirleri doğrultusunda; Yaban Hayatı Koruma Sahaları yöre insanı ve idaremiz arasında yaşanabilecek olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla, özel şahıs arazileri dışında bırakacak şekilde alanın sınırları hem RAMSAR ALANI sınırlarına, hem de doğal sınırlara uyularak kesin ve net hatlara oturtularak; toplam olarak 5185,0 Ha. genişliğindeki alan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak Bakanlık Makamına teklifte bulunulmuştur. Ülkemizde; Uluslar arası öneme sahip 200 sulak alanda Çevre ve Orman Bakanlığı, Bakanlık Makamının 06.12.2004 tarih ve 367 no lu onayları ile ‘’Doğa Harikası ve Kuş Cennetleri Projesi’’ tüm Türkiye de başlatılmıştır. Bu doğrultuda; bir bütüncül kullanım anlayışı içerisinde, deltanın sahip olduğu özelliklerin dengeli bir şekilde kullanılarak, gelecek nesillere aktarılabilmesi ve böylece tüm insanlık tarafından faydalanılması amacıyla Bakanlık oluru ile ‘’Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti Projesi’’ uygulamaya konulmuştur. Proje kapsamında; Kızılırmak Deltası sulak alan ekosisteminin en iyi şekilde kullanılarak delta üzerinde kontrolsüz bir şekilde yürütülen kültür, eko-turizm, ekonomik kazanımlar, rekreasyonel amaçlı kullanımlar gibi insana yönelik faaliyetlerin, kontrollü
25

bir şekilde doğal alana ve yaşam ortamına zarar vermeden yürütülmesinin sağlanması amacıyla alanın koruma ve kullanım statülerine bağlı kalmak şartı ile konunun uzmanlarınca uygun görülen alanlara, -Sergi, Eğitim, Tanıtım, Koruma, Kafeterya Binası, -Kuş Gözlemevi, -Kuş Gözlem Kuleleri yapılması planlanmıştır. Yapılması planlanan bu hizmet binalarının amacı tamamen Kızılırmak Deltasının Ulusal ve Uluslar arası düzeyde tanıtılması, Ziyarete gelen ziyaretçilerin belde içerisinde konaklamalarını teşvik amacıyla gözlem yapabilecekleri ve bunun sonunda her türlü ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri bir proje düşünülmektedir. Bu faaliyetler yürütülürken amaç alanın doğallığının korunmasının yanında, alanın tanıtılması, turizm faaliyetlerinin arttırılması, yörede yaşayan geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlayan yöre halkının ekonomik girdisine, tarım ve hayvancılıkla birlikte, turizm gelirleri girdisi de sağlamaktır. Söz konusu alanda hayvancılık ve hayvan otlatma işlemi mevcut haliyle devam edecektir. Bu faaliyetler ileride yapılacak olan Yönetim Planı içerisinde yer alacaktır. Bakanlığımız tarafından onaylanan proje kapsamında yapılması planlanan binalardan iki adet kuş gözlem kulesi için gerekli olan arsaların tahsis işlemleri tamamlanmış olup; inşaat yapımı için gerekli çalışmalar başlatılmıştır. Sergi, Eğitim, Tanıtım, Koruma, Kafeterya Binası için gerekli olan arsaların tahsis işlemleri de devam etmektedir. Yukarıda açık bir şekilde belirtilen ve kendine özgü bir ekosistemi ile bölgemizin doğallığını koruyabilmiş tek sulak alanı olan dünya mirası Kızılırmak Deltasının; yöre insanı ile birlikte karşılıklı bir paylaşım dengesi içerisinde kullanılarak, alandan kültürel, turizm, ekonomik ve sosyal amaçlı kullanım bakımından, doğal dengeyi bozmadan en iyi şekilde faydalanılması amacı ile Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti Projesi çalışmaları devam ettirilmektedir. Yeşilırmak Deltası: Yeşilırmak Deltası Türkiye’ nin Karadeniz kıyılarındaki en büyük deltalarındandır. Deltanın çok büyük bir bölümü kurutularak tarım alanına dönüştürülmüştür. Deltanın doğu bölümünde yer alan ve kısmen de olsa doğal özelliğini koruyabilmiş Simenlit Gölü – Akgöl sulakalan kompleksi, kumul alanlar ve bunların arkasında geniş bir ağaçlandırma sahası mevcuttur. Simenlit Gölü – Akgöl’ ün 1.900 hektarlık yüzölçümünün 200 hektarı açık su alanı, gerisi sazlık ve bataklıktır. Deltada tarımsal alanların açılmasıyla çok sayıda köy kurulmuş ve bu sahalarda fındık, çeltik üretimi artmıştır. Meşe, çam ve dişbudak koruları mevcuttur. Balaban, Gece Balıkçılı, Alaca Balıkçıl, Saz Delicesi, Uzunbacak ve Irmak Bülbülü büyük olasılıkla bölgede kuluçkaya yatıp, üreyen türlerdir. Delta; Yeşilbaş, Yağmurcun, Elmabaş, Pakta, Kılkuyruk gibi göçmen su kuşları içinde kış süresince çok önemlidir.
26

Şekil B.2. Yeşilırmak Deltası: Kaynak: Doğa Koruma ve Av ve Yaban Hayatı Şube Müdürlüğü, 2005

Koordinatlar Deltanın Alanı

:41° 17' K, 36°50' D :60.000 hektar

Simenlit Gölü – Akgöl sulak alan kompleksi ve çevresindeki 16042, 0 Ha. lık alan 1975 yılından itibaren Yaban Hayatı Koruma Sahası statüsüne alınmıştır. Yeşilırmak Deltası içerisinde, 11/07/2003 tarihli 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu gereğince; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 21/08/2003 tarih ve B.18.0.DKMPG.0.03.04.265.00/61-1807 sayılı emirleri doğrultusunda; Yaban Hayatı Koruma Sahaları yöre insanı ve idaremiz arasında yaşanabilecek olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla, özel şahıs arazileri dışında bırakacak şekilde alanın sınırları hem RAMSAR ALANI sınırlarına hem de doğal sınırlara uyularak kesin ve net hatlara oturtularak; toplam olarak 3306,0 Ha. genişliğindeki alan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak Bakanlık Makamına teklifte bulunulmuştur. B.2.4. Flora (F) Bölümünde anlatılmıştır. B.2.5. Fauna (F) Bölümünde anlatılmıştır.

27

B.2.6. Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı, Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas Yöreler
Tablo B.5. Hassas Yöreler Sıra Adı No 1 Kızılırmak Deltası 2 Kunduz Geyik Üretim Sahası 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 Hassas Yörenin Bulunduğu Yerleşim Koruma Statüsü* Merkezi Bafra A Sınıfı Sulak Alan Vezirköprü Av.Hay.Kor.Ür.Sah . Çernek Gölü Bafra “ Simenit Gölü Terme “ Gelemen Sülün Üretim Sahası Tekkeköy “ İkiztepe Höyüğü Bafra Arkeolojik Sit Alanı Kuşçular Köyü Şirlektepe mevkii Höyüğü Bafra “ Eldavut Köyü Hacıbaba Tepesi Höyüğü Bafra “ Türk Köyü Elmacık Tepesi Höyüğü Bafra “ Gökçeağaç KöyüYedigün Tepesi Höyüğü Bafra “ Azay Köyü Azay Tepe Höyüğü Bafra “ Eldavut Köyü Tepe Tarla mevkii Höyüğü Bafra “ Dededağı Köyü Kelbeş Tepe Höyüğü Bafra “ Tütüncüler Köyü Cırıklar mevkii Höyüğü Bafra “ Dedeli Köyü Tingo Tepe Mevkii Höyüğü Bafra “ Sarıkaya Köyü Külcüler Tepe Höyüğü Bafra “ Asarköyü I.,veII. Derece Sit alanı Bafra Doğal Sit Alanı Hacıosman OrmanıI. Derece Çarşamba Doğal Sit Alanı Kentsel Sit Alanı Havza Kentsel Sit Alanı Dündartepe Höyüğü Merkez Arkeolojik Sit Alanı Toptepe Tümülüsleri Hasköy Merkez Arkeolojik Sit Alanı Tekkeköy I. Derece Sit Alanı Tekkeköy Arkeolojik Sit Alanı Samsun kentsel Sit Alanı Merkez Kentsel Sit Alanı Kızılırmak DeltasıI.,II.ve III. Doğal Sit Engiz-Bafra-Alaçam Doğal Sit Alanı Hızır İlyas Höyüğü Yörükler Beldesi Arkeolojik Sit Alanı Atakent Tümülüs Atakent Arkeolojik Sit Alanı Büyükoyumca Tümülüs Merkez Arkeolojik Sit Alanı Kurupelit Karadoğan mevkii I.Sit Alanı Merkez Arkeolojik Sit Alanı Simenit Gölleri I.DereceSit Alanı Terme Doğal Sit Alanı Türkmen Köyü Alandağ mevkii III.Sit Alanı Vezirköprü Arkeolojik Sit Alanı Göl Kasabası Keklik Tepesi III. Sit Alanı Vezirköprü Arkeolojik Sit Alanı Kentsel Sit Alanı Vezirköprü Kentsel Sit Alanı Tarihi Ticaret Merkezi Kentsel Sit Alanı Vezirköprü Kentsel Sit Alanı Oymaağaç Köyü Şörlen Höyüğü Vezirköprü Arkeolojik Sit Alanı Emirli Köyü kaleyeri Tepesi Kavak Arkeolojik Sit Alanı Samsun Amisos Merkez Arkeolojik Sit Alanı Çatmaoluk Köyü Akalan Kalesi Merkez Arkeolojik Sit Alanı Yüzölçümü (ha) 45.000 83,5 4.000 16.042 1,1 -

28

Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı: Tarihçesi Rumların bu yöreden çekilmesi netice TORUL / Kürtün den naklihane edilerek Tekkeköy ilçesine gelme Müderris Hacı Osman EKİNCİ adlı bir zat bu ormanı sahiplenmiş 1940’ lı yıllara kadar bu ormanı kullanarak korumuştur. Zatın vefatı neticesi Hazineye ait bu ormanın adı Hacıosman Ormanı olmuştur. 1943 yılında 3780 sayılı Kanun ile Bataklık, Kumluk ve Ormanlık sahalar üzerinde Zirai kombineler işletmesi kurulmuştur. 1982 yılında bu sahalarda Orman Kadastrosu yapılarak bu saha Orman İşletme Müdürlüğünce teslim alınmıştır. 07.04.1987 tarihinde Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından 2873 sayılı Milli Parklar Kanunun 3. maddesi 2. fıkrasına istinaden Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı olarak tefrik edilmiştir. Samsun İli, Çarşamba İlçesi Çınarlı Köyü, Hacıosman Ormanı Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 01.10.1997 gün ve 2948 sayılı kararı ile Doğal Sit ilan edilmiş, 02.11.1998 tarih ve 3320 nolu kararla 1. derece Doğal Sit Alanı olarak ilan edilmiştir. Mülki ve İdari Konumu Mülkiyeti Devlete ait olup; orman arazisi olarak Amasya Orman Bölge Müdürlüğü Samsun Orman Bölge Müdürlüğü Çarşamba İşletme Şefliği hudutlarında olup; Tabiatı Koruma Alanı olarak ise Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Samsun Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü, Samsun Doğa Koruma ve Milli Parklar Mühendisliği sınırları içinde kalmaktadır. Hacıosman Ormanının Tabiat Koruma Alanı Olarak Ayrılma Gerekçesi Su basar Ormanı yılın belirli aylarında, taban suyunun yükselmesi neticesinde oluşan belirli bir vejetasyon yapısına sahip ekosistem olarak tanımlanmaktadır. Bilindiği üzere, su basar ormanları göl, bataklık ve ince bir şerit halinde uzanan kumul sahaları yoluyla bazen denizle az çok irtibat halinde olabildiği gibi, denizden uzak, iç kısımlarda da nehir, dere veya göl kenarında düzlük taban arazinin periyodik olarak su taşkınlarına uğraması sonucu da oluşmaktadır. Ormanın içinden geçip denize ulaşan akarsular, bu düz ve çukurca sahalarda, gayet yavaş akmakta; kış aylarında kumul hareketleri dolayısıyla denizle irtibatları kesilen bu sular, geriye doğru şişerek ormanlara doğru yayılmakta ve ağaçları 1 metreden daha yüksek su altında bırakmaktadırlar. Dolayısıyla bu su baskını sonbahar ve ilkbahar aylarında ormanı girilemez hale getirmektedir. Daha sonra yavaş yavaş çekilen sular, düşük seviyeli çukurlarda ve hendeklerde bir müddet kalmaktadır.
29

Etüd çalışması tamamlanan sahalardan, Amasya Orman Bölge Müdürlüğü, Samsun İşletmesi hudutları dahilinde bulunan Hacıosman Ormanı, ihtiva ettiği zengin bitki ve hayvan topluluğu ile Avrupa çapında öneme sahip, nadir ve tehlikeye maruz bir su basar ( alüvyal ) orman özelliğine sahip bulunmaktadır. Su basar ormanlar ülkemizde oldukça sınırlı alanlarda kalmıştır. Birçokları ne yazık ki şekil değiştirmiş tarım arazilerine dönüştürülmüştür. Bir zamanlar Çarşamba Ovasının bu nitelikte ormanlarla kaplı olduğu aşikardır. Şimdi sadece 86,2 Ha. alanın kalması koruma altına alınmasının gerektiğini vurgulamaktadır. Avrupa da bu tür orman alanlarının korunması için doğa severlerin yıllardır çaba sarf etmekte oldukları üniversite camialarınca ifade edilmektedir. Coğrafi Konumu Hacıosman Ormanı Orta Karadeniz bölgesinde Samsun İlinin 20 Km. doğusunda Çarşamba İlçesi Çınarlık Köyü hudutları içerisinde yer almaktadır. Batısı, Güneyi, Güneydoğusu Aksa Tarım İşletmeleri arazileri ile çevrilidir.Kuzeyinde sazlıklar bulunmakta olup; sazlıklar dışında kalan sınırları geniş sızdırma kanallarıyla söz konusu arazilerden ayrılmıştır. 86,2 Hektar Ormanlık Alan, 35,3 Hektar Orman Toprağı olarak adlandırılan açıklık Alan olmak üzere 121,5 Hektar alana sahiptir. Deniz seviyesinde düz bir arazidir. Jeolojik ve Toprak Yapısı Hacıosman Ormanı Çarşamba ovasının batı uzanımında yer almaktadır. Alanın tamamını alüvyonlar oluşturmaktadır. Akarsular ( Yeşilırmak, Abdal ırmağı ) tarafından taşınan malzeme taşıma prensibine uygun olarak Güneydeki ova girişinde iri, Kuzey de ova içinde ise ince elemanlardan oluşmuştur. Alanda taban suyunun yüksekliği ile karakterize edilen hidromorfik alüvyal toprak bulunur. Bu topraklarda bazı mevsimler su yüzeye kadar çıkmaktadır. Flora Araştırmalarda alanda kumul ve orman vejetasyon tipleri bulunmaktadır. Orman ağaçları arasında “Asil Ağaçlar” olarak bilinen Dişbudak, Karaağaç, Akçaağaç gibi türler genel olarak kanaatkar olarak bildiğimiz orman ağaçları arasında, çoğunlukla aluvyon karakterde, besin maddelerince zengin, derin ve rutubetli taban arazi topraklarını sever ve topraklar da iyi gelişme gösterirler. Su basar ormanlar bu kıymetli türleri barındırmakta fakat çeşitli olumsuzluklar ( toprakların, tarım alanlarına dönüştürülmesi, yerleşime açılması vs. ) nedeniyle varlıklarını zor devam ettirebilmektedirler.

30

Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı yaygın olarak bulunan Orman vejetasyonunda dominant ve karakteristik türler Fraxinus angustifolia, Acer campestre, Carpinus orientalis, Carpinus betulus örnek verilebilir. Ağaç katını oluşturan ağaçların boyları 20m. ile 40m. arasında değişmektedir. Üniversitelerce yapılan araştırmalarda taban suyunun yüzeye çıkarak 4-5 ay kaldığı sahalarda bitki çeşitliliğinin taban suyunun yüzeye çıkmadığı alanlardan daha fakir olduğu gözlenmiştir. Taban suyunun yüzeye çıkarak 4 – 5 ay kadar yüzeyde kaldığı su basar koridorlar dar Fraxinus angustifolia – Fraxinus exelcior – Ulmus glabra – Alnus glutinosa – Carex pendula, Lysimachia vulgaris, Irıs pseudocorus – Rumex crispus – Myriophyllum verticillarum bireylerine rastlanmıştır. Taban suyunun yüzeye çıkarak belli müddet kaldığı alanlarda bulunan dişbudak bireylerinde gövdenin toprak seviyesine yakın kısımlarında payanda oluşması gözlenmiştir (20 – 40 cm arasında ). Yine bazı dişbudak ve kızılağaç bireylerinde havai kök oluşumu söz konusudur. Diğer su basar ormanlardan farklı olarak dişbudak yapraklı kanatlı ceviz (Pterocarya fraxinifolia) mevcuttur. Bu endemik türe civarda bulunan Selyeri, Çınarlı köyünde rastlanması bu endemik türün Çarşamba Ovasında geniş alanlarda Dişbudak, Akçaağaç, Gürgen, Karaağaç gibi türlerle karışık olarak bulunduğu fakat bu alanların tarım alanına dönüşmesi nedeniyle sınırlı sayıda kaldığını göstermektedir. Öte yandan Hacıosman Ormanındaki Hedera helix, Smilax exelca, Periploca, Humulus lupulus gibi sarılıcı bitkilerle, Cyclamen coum, Ornithogalum sigmoideum, Leucojum aestivum, Ranunculus constantinopolitanus, Helleborus orientalis, Rumex crispus, Juncus acutus, Primula vulgaris, Galum rivale, Viola sieheana, Glycrrhiza echinata, Hypericum perforatum, Typha latifolia, Irıs pseudacorus, Myriophyllum verticillatum, Hydrocharis morsus ranae gibi çok sayıda otsu bitkilerde saptanmıştır. Bu bitkilere ait hazırlanan herbaryum, saha girişinde yer alan bekçi evi içinde bir oda tefrik edilerek sergilenmeye açılmıştır. Bitki florası bakımından çok zengin bir yapıya sahip bu ormanda ağaç katına ait 12 takson, çalı katına ait 30 takson ve ot katına ait 68 takson tesbit edilmiştir. Mantar Florası 19 Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Aysun UZUN PEKŞEN bu konuda yaptığı araştırmalar sonucunda Hacıosman Ormanın da 32 familyaya ait 72 mantar türü belirlenmiştir. Bu 72 türden 20 sine Samsun çevresinde sadece bu ormanda rastlandığı ifade edilmektedir. Belirlenen türler içinde bir tür zehirli, 34 tür yenmez, 31 tür yenilebilir, 6 tür ise yenme özelliği açısından belirsiz özelliktedir.

31

Fauna Fauna olarak detaylı bir araştırma yapılmamıştır. Yapılan gözlemler de Köstebek,Kaplumbağa,Yılan,Su Yılanı,Kurbağa ve çeşitli ötücü kuşlar ile balıkçıl kuşlara rastlanmıştır.Saha içerisinde özellikle yılan varlığı fazladır. B.3. Toprak Samsun ilinde gerek iklimi gerekse topografya farklılıkları nedeniyle çeşitli topraklar oluşmuşsa da bunların yanı sıra toprak örtüsünden yoksun bazı arazi tipleri de görülmektedir. Samsun ilinde Alüviyal topraklar daha çok Kızılırmak ve Yeşilırmak deltalarında ve akarsu vadi tabanlarında yer alırlar. Alüviyal toprakların ildeki toprak alanı 157.000 ha.dır. Kollüviyal topraklar il içinde daha çok küçük akarsu vadilerinde görülür.İldeki toplam alanı 16.000 ha.dır. Kahverengi orman toprakları Samsun’un kent yerleşim alanının Kuzeybatı, güney ve güneybatısındaki yörelerde,Alaçamda mezra ve Başpınar bucakları arasında, Vezirköprü’nün Kuzeyinde, Bafra ve Taşköy arasında, Bafra’nın Güney ve Güneydoğu kesimlerinde, LadikKavak arasında, Asarcık çevresinde, Ladik gölü yakınlarında ve Ayvacık çevresinde rastlanmaktadır. İl toplam alanlarının 410.000 ha’ı olup,bu alanların %32 si toprak işlemesine elverişlidir. Gri-kahverengi Podzolik topraklar Terme İlçesinin güneyi ile Çarşamba İlçesinin güneyinde, Kavak İlçesinin kuzey ve batısında, Kavak-Havza İlçeleri arasında bulunur. Toplam alanı 196.000 ha. olup, %40’ında tarım yapılabilmektedir. Kestane rengi topraklar Vezirköprü ve Havza İlçeleri dolaylarında, Vezirköprü’ den Amasya İl sınırına kadar olan yörelerde, Ladik-Havza İlçeleri arasında, Ladik İlçesinin kuzey,batı ve güneyinde rastlanmaktadır. Toplam alanı 133.000 ha. dır. Kıyı kumulları 3.500 ha. ve ırmak taşkın yatakları 6.000 ha.dır. B.4. Su Kaynakları B.4.1. İçme Suyu Kaynakları ve Barajlar Altınkaya Barajı (Bafra ): Kızılırmak üzerinde kurulmuş olan, 5763 hm3 depolama hacmi ve 50 m ortalama su derinliği bulunan barajın talveg’den yüksekliği 140 metredir.Baraj çevresi ağaçlık alanlarla kaplıdır. Çevrede mesire ve piknik alanı olta ve ağlı balık avcılığı yapılmaktadır. Yazın, sazan ve benzeri tatlı su balığı bulunmaktadır. Baraj suyu enerji üretiminde kullanılmaktadır. Derbent Barajı (Bafra ):Kızılırmak üzerinde Altınkaya barajının altına inşa edilmiş; Derbent barajı 29 metre talvegden (Baraj dolgu gövdesinin nehir yatağı tabanından itibaren ölçülen yüksekliği ) yüksekliğe sahip, 213 000 000 m3 kapasitelidir. Ortalama su derinliği 11.50 metredir. Altınkaya Barajı gibi enerji üretiminde kullanılmaktadır. Aynı zamanda sulama amaçlı olup balık varlığı açısından Altınkaya Barajı’ndan daha fakirdir.
32

Hasan Uğurlu Barajı (Ayvacık ): Yeşilırmak üzerinde 135 m talvegden yüksekliği olan baraj 1 080 000 000 m3 su tutma hacmine sahiptir. Ortalama su derinliği 54 metredir. Baraj enerji üretimi amacıyla yapılmıştır. Çevresi çam ormanları ile kaplı olup piknik ve mesire alanı olarak kullanılmaktadır. Suat Uğurlu Barajı (Ayvacık ): Yeşilırmak üzerinde Hasan Uğurlu Barajı’nın altında yer alan barajın talvegden yüksekliği 38 metredir. 175 000 000 m3su tutma hacmine sahip olan barajda ortalama su derinliği 13 m olup enerji üretimi yapılmaktadır.Baraj aynı zamanda Çarşamba ovasının sulanmasında kullanılacaktır. Güven Barajı (Kavak ): 2 200 000m3 su tutma kapasitesine sahip barajın ortalama su kapasitesi 14 metredir. Talveg’den yüksekliği 30 metredir. Sulama amacıyla kullanılmaktadır. Kozansıkı Göleti (Kavak ): 23 m talvegden yüksekliğe sahip barajın su tutma kapasitesi 373 000 m3 olup ortalama derinliği 11.5 metredir.Küçük bir gölet olup sulama amacıyla kullanılmaktadır. Divanbaşı Göleti (Kavak ):Yaklaşık 10 m ortalama su derinliğine sahip gölet sulama amaçlı olup , su depolama hacmi 1 650 000 000 m3’dür. Talvegden yüksekliği 23 metredir. Ondokuzmayıs Göleti (Merkez İlçe ): Su tutma kapasitesi 600 000 m3olan göletin ortalama derinliği 11 metredir. Talvegden yüksekliği 22 metredir. Üniversitenin kullanma suyu bu gölden temin edilmektedir. Çakmak Barajı (Çarşamba ):Samsun içme suyu projesinin depolama tesisi olarak görev yapacak olan baraj, Çarşamba ovasının güneyinde, Çarşamba ilçesinin 20 km güney batısında Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir. B.4.2. Yeraltı Su Kaynakları D.2. Bölümünde anlatılmıştır. B.4.3. Akarsular D.2. Bölümünde anlatılmıştır. B.4.4. Göller ve Göletler D.1.4. Bölümünde anlatılmıştır. B.5. Mineral Kaynaklar İl sınırları içerisindeki ; Maden Kanunu ve Taş Ocakları Nizamnamesine tabi doğal kaynakların yerleri ve koordinatları, rezerv miktarları, türleri ve nitelikleri aşağıdaki başlıklar altında belirtilmelidir.

33

B. Metalik Madenler Madenin Adı Rezerv (ton) Tenör (%) Bulunduğu Yer ve Mevkii Çimento Hammadeleri Kurşun Çinko Manganez Tuğla Kiremit Linyit 51.5.2.5.Ladik Dikbayır Yatağı Havza B. B.12.4.endüstriyel hammadde veya birincil enerji kaynağı bulunmamaktadır. Tablo B. Havza ve Ladik’te kaplıca suyu .Vezirköprü.88 İyi Bulunduğu Yer ve Mevkii Ladik Yatağı Vezirköprü-Ersandıklı Kavak. Yeşilırmak ve Kızılırmak nehirlerinin denizle karıştığı bölümlerde Çarşamba ve Bafra delta ovalarının büyük bir kısmının denizle örtülmesi sonucunda verimli toprak kaybı meydana geldiği. Karadeniz Bölgesi için sırasıyla %8.58 ve % 35. % 34.Vezirköprü. Sanayi Madenleri Samsun merkez ilçede bilinen metalik maden . % 10.361 177 420 46.23 . Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler DSİ 7. Metalik Madenler Tablo B.88 İyi Ladik Yatağı Vezirköprü-Ersandıklı Kavak. işletme sayısı.5 23.721.5.5 23.6. bu nedenlerle.Maden Varlığı.951.5’dir.000 4. Bölge Müdürlüğünün “ Kum ve çakıl alımı nedeniyle Yeşilırmak ve Kızılırmak nehirlerinin yatakları derinleştiğinden ve nehirlerin her tarafında yatak tabanında kot düşmesi oluştuğundan. Maden ve Taş ocağı sektörüne ait katma değer. Havza ve Ladik’te kaplıca suyu. Rezerv ve Tenör Bilgileri.000 4. istihdam ve ücret verilerinin Türkiye toplamı içerisindeki payları.Bafra ve Çarşamba’da da maden suyu bulunmaktadır.3.Ladik Dikbayır Yatağı Havza - B. Bafra ve Çarşamba’da da maden suyu bulunmaktadır. Yeşilırmak nehri yatağının Çarşamba Ovası içerisindeki bölümünden. Kızılırmak nehri yatağının Bafra Ovası içerisindeki bölümünden kum ve çakıl 34 . Madenin Adı Çimento Hammadeleri Kurşun Çinko Manganez Tuğla Kiremit Linyit Toplam Rezerv (ton) 51951361 177 420 46000 4721000 Tenör (%) 4.1. Enerji Madenleri İl genelinde ancak Havza ve Vezirköprü’de linyit kömürü . İl genelinde ancak Havza ve Vezirköprü’de linyit kömürü.7.5.

alınmasının kesinlikle önlenmesi” yönündeki raporu doğrultusunda Valilik tarafından. Bölge Müdürlüğü 2005 -Sanayi ve Ticaret Odası 2005 -Orman İşletme Müdürlüğü 2005 -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 -İl Tarım Müdürlüğü 2005 35 . KAYNAKLAR: -DSİ 7. aksine hareket edenler hakkında yasal işlem yapılacağı belirtilerek kum-çakıl alımı yasaklanmıştır. Yeşilırmak ve Kızılırmak nehir yataklarından Özel İşletmeler ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Kum-çakıl Ocağı açmaları ve almalarının yasaklandığı. İlimizde ÇED Yönetmeliği kapsamında işlem yapılan taş ocakları listesi Ek-1 kısmında verilmiştir.

olarak ölçülmüştür. Terme.Mart ( 2 gün). 19 Mayıs.’yi bulan Akdağ ve 1500 m. Tekkeköy) Karadeniz ikliminin etkileri görülür.) . Sahil şeridinde (Merkez ilçe.9 m/sec. yazlar ise serin geçer.) Şubat (7 gün).0 m/sec.1. Güney-Güneydoğu İlkbaharda Batı-Kuzeybatı.1. 2005 yılı Mevsimler itibariyle Samsun’da Sonbahar aylarında hakim rüzgar yönü güney. Bölge Müdürlüğümüze bağlı Osmancık. İç kesimler (Vezirköprü. Doğal Değişkenler C. Burada dağların etkisinden kışlar soğuk. Asarcık ve Salıpazarı) yüksekliği 2000 m. Kışın hakim rüzgar yönü . Samsun’un denizden yüksekliği 4 metredir. İklim ve Hava Samsun genellikle ılıman bir iklime sahiptir. Sinop. Fırtınalı rüzgar Ocak (2gün). Kasım ( 4 gün ). Kavak. yağmur ve kar yağışlı. güney-güney-doğu.) ve Şubat ( 2. 8 gün Fırtınalı Rüzgar esmiştir. Çarşamba.’yi bulan Canik Dağlarının etkisi altında kalır.4 m/sec. Eylül( 1 gün) . Bunun için sahil şeridinde yazlar sıcak. Çorum İstasyon Müdürlüklerinde sinoptik ve klima rasadı. kışlar ılık ve yağışlı geçer.batı. 2004 yılı ortalama rüzgar hızı ise 1. Ekim ( 1 gün) . Mayıs ( 2 gün ) Ağustos(1gün).1 m/sec ).1. İlimizde Kasım ( 2. Havza.’dir. Ancak sahil şeridinde iç kesimlerde iklim iki ayrı özellik gösterir. Ordu . 36 . C. Ocak (2. Çarşamba Meydan Müdürlüğünde sinoptik rasadı yapılmaktadır. En kuvvetli rüzgar 14.1. Kuzey-kuzey-batı Yazın ise Kuzey-Kuzeydoğu . ayrıca Kuvvetli rüzgar Ocak (6gün. Mart( 6 gün). Bafra.olarak ölçülmüştür. Ladik. İlimizde 2005 yılında 32 gün Kuvvetli Rüzgar.1. Bölge Müdürlüğümüze bağlı yedi Meteoroloji istasyonu bulunmaktadır. Bölge Müdürlüğümüzde Klima ve Radiosonde rasatı yapılmaktadır. Kuzey-kuzey-doğu.Aralık (2. Ünye İstasyon Müdürlüklerinde klima rasadı.1. Şubat (2 gün). Bafra. Nisan (4 gün ).Nisan(2 gün). Alaçam.C. Rüzgar Samsun kuzey rüzgarlarına devamlı olarak açıktır. 2005 yılında en şiddetli esen rüzgarın yönü güney-güney –batı’dır.6 m/sec.2005 günü güney-güneybatıdan hızı saniyede 22. Kuzey – Kuzeybatı rüzgarları hakimdir.02.4 m/sec) aylarında diğer aylara göre daha kuvvetli Rüzgar esmektedir. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM) C.

07. 2005 17.2 10.4 18. 2005 19.02 2005 06. 2005 Tablo C. 2005 14.11.12.6 10.1 SSE ARALIK 2.03. 2005 2 2 2 2 8 6 7 6 4 2 1 1 1 4 32 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.1.02.3 S EYLÜL 0.08.Gün Sayısı Fırtınalı Rüz.9 WNW NİSAN 1.3 8.9 W KASIM 2.5 S EKİM 1.10. 2005 03.8 10.Samsun Uzun Yıllara Ait Rüzgar Diyagramı Kaynak: Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.8 NNW TEMMUZ 2. İlimize Ait Rüzgar Değerleri Rüzgar Değerleri Ort. 37 . 2005 03.8 22. 2005 18. 2005.9 SSE 18. 2005 28.04. 2005 14. 2005 29.4 22. 2005 04.8 13.01.0 NNE AĞUSTOS 2.4 20.1 12.1.SAMSUN UZUN YILLARA AİT RÜZGAR DİYAGRAMI RASAT SÜRESİ:2004-2004 N NNW NW 200 NNE NE WNW ENE W 0 E WSW ESE SW SSW S SSE SE Şekil C.06.5 NNW HAZİRAN 1.05.Gün Sayısı OCAK 2.8 NNE MAYIS 1.6 SSE YILLIK 1.09.0 21. Rüz.4 S SSW S SSW W NW WNW WNW W W S SSE SSW 26.4 SSE MART 1. 2005 19.3 15. Hızı Hakim Rüzgar yönü En kuvvetli Rüzgar hızı En kuvvetli Rüzgar yönü En kuvvetli Rüzgar günü Kuvvetli Rüz.0 SSE ŞUBAT 2.

4 1018..2 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.3 995.0 1001.2 1005. C.4 1006.8 1020. Yüksek basınç sahaları hava kirliliği bakımından olumsuz şartlar içerir.2 1006.1. 2005 yılı itibarı ile Yıllık Ortalama Basınç 1015.0 1010.) en yüksek seviyeyi bulurken. Bu yüzden kirli hava yükselip dağılamaz.9 1016.3 1034.5 1007.1 1034. En Yüksek Basınç 2005 yılı Nisan ayında 1034.1 1017.5 1011.İlimize ait mahalli basınç ortalamaları: AĞUSTOS TEMMUZ HAZİRAN ARALIK ŞUBAT MAYIS NİSAN MART Ortalama Mahalli Basınç Mahalli Basınç (En Yüksek) Mahalli Basınç (En Düşük) 1017.3 1002. 2005. Samsun’da basınç incelenirse aylar içerisindeki ortalama basıncın değiştiğini görmekteyiz.7 1028.1.Kasım ayında (1019.8 1033. Açık Gün sayısı 53.5 1019.0 1015. Kapalı Gün sayısı ortalaması ise 59 gündür.0 1021.0 1001.4 996. Yüksek basınç şartlarının olduğu bir alanda hava devamlı çökelme eğilimindedir.2.3 1021. Aylık Basınç ortalamaları Ekim.8 1003. Alçak basınçlarda ise hava hareketleri yükseltici özellik gösterdiğinden bu hareket türbülans yolu ile kirli havayı atmosferin üst katlarına taşıyarak yüksek katlarda dağılmasını sağlar.2 1014.0 1032. Nem Samsun’da 2005 yılı ortalama Bulutlu Gün sayısı 253 gündür.2.0 1014. Basınç Hava basıncı yer yüzeyindeki havanın hareketli veya hareketsiz olmasını önemli ölçüde etkiler.3 1024.(milibar) olup.1 999.9 995.1.4 1014.3 1005.3 mb.4 mb.3 1017.5 mb.1. En Düşük Basınç ise 2005 yılı Şubat ayında 995. 38 YILLIK EYLÜL KASIM OCAK EKİM Mahalli Basınç Değerleri .3. Tablo C. Alçak basınç sahaları hava kirliliğinin dağılması açısından önemlidir.C. olarak ölçülmüştür.4 1019.8 1029.) en düşük seviyede kalmaktadır. Temmuz (1010.9 1033.6 1016.8 mb.2 1033.2 mb.

2 96 21 75. Yağışı Doğu Karadeniz Bölgesine göre az. C. yaz mevsimi ise kuraktır.7 0C.9 97 54 80.5 0C) ile en soğuk aylardır. Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık ortalaması 8.1. Nisan 1 gün.1 95 12 78.4 97 10 3 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.5 0C) ve Mart ( 3. ilkbahar sisli ve serin.2 0C .9 95 50 74.8 96 48 76.1.4 0C olarak ölçülmüştür. iç kısımlarda ölçülen sıcaklıklar arasında 10 0C’ye varan farklılıklar bulunmaktadır. En düşük Nispi Nem Şubat ( % 12 ) aylarında olmuştur.4.9 96 19 1 82. Sıcaklık Sıcaklık ve yağış yönünden Samsun hiçbir bölgeye benzemez. En Yüksek Sıcaklık ortalaması Temmuz ( 24. 2005. Yıllık ortalamalarına göre en sıcak geçen aylar Temmuz (24. İlin sahil kesiminde ölçülen sıcaklıklar ile sahilden 10-15 km.7 95 23 69.2 96 14 82.4). Samsun.2 96 42 71.2004 günü –3. En Düşük Sıcaklık ortalaması ise 11.3.0 0C’dir.9) Mayıs ( % 82.4 0C).5) aylarında olmuştur.08.4 0C) ile en sıcak aylardır.2005 günü –6. İlimizde En Yüksek Sıcaklık ortalaması yıllık 18. Şubat ( 3.02. Tablo C.2 0C) ve Ağustos (25.5 96 47 2 75. Kıyı kesiminde ise kışlar ılık. Samsun’da yaz aylarında Nispi Nemin yüksek olması nedeniyle hava sıcaklığı olduğundan daha yüksek hissedilir. Özellikle kış aylarında deniz kıyısından uzaklaştıkça iç kısımlara doğru gidildiğinde sıcaklık değerleri büyük değişim 39 YILLIK EYLÜL MAYIS KASIM NİSAN MART OCAK EKİM Nispi Nem Değerleri ARALIK .4 0C).0 0C’dir.02.2 0 C) aylarıdır.9 0C’dir. (%75. Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık 11.Samsun’da Nispi Nem oranı ülke ortalamasının hayli üzerindedir. en soğuk geçen aylar ise Şubat (7. En Düşük Sıcaklık ortalaması Ocak ( 5.2 0C) ve Ağustos ( 25. En Yüksek Sıcaklık 02. Samsun’da 2005 yılı Sisli Gün sayısı 3 gündür.İlimize ait Sis ve Nispi Nem değerleri: AĞUSTOS HAZİRAN TEMMUZ ŞUBAT Nispi Nem Ortalaması(%) Nispi Nem (En Yüksek) Nispi Nem (En Düşük) Sisli Gün Sayısı 71. sıcaklık ortalaması açısından ise yüksektir.0 0C olarak ölçülmüştür. En Düşük Sıcaklık 11. İlin iç kesimleri ise deniz etkisinden uzak olduğu için daha soğuktur. En Yüksek Nispi Nem Ağustos ( % 97) . 2005 yılında En Yüksek Aylık Nispi Nem Ortalaması. Mayıs 2 gün.5 95 10 65. ili sıcaklık ve yağışlar açısından Doğu ve Batı Karadeniz iklimine benzemektedir. olarak tespit edilmiştir. 2005 Yılı ortalama sıcaklık 15. Nisan ( %82.3 95 51 76.5 0C) ve Mart (7.2005 günü 31.

4 12.11.12.3 27.05 04.0 5.6 27. 40 YILLIK 47 EYLÜL KASIM MAYIS NİSAN MART OCAK EKİM Meteorolojik Elemanın Adı TEMMUZ .05 24.06.04. Tablo C.6 30.7 8.4 25.6 -3.3 9.5 12.3 20.5 14.2 19.0 11.6 23. 31.4 23.2 3.8 0.05 02.4 7. Oranı ( % ) Güneşlenme Şiddeti Ortalaması (cal/cm2-dak.8 8.10. Ortalaması Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık günü Güneşlenme Müddeti (saat) Aylık Güneşlenmenin Mümkün olan Güneşlenmeye.05 19.4 26.2.5 5.05 05.9 -3.6.05 24.4 7.9 26 42 29 42 44 64 66 70 58 42 34 41 133.8 6.9 2.10 147.06.2 24.8 11.2 24.) Deniz Suyu Sıc.05 18.3 16.8 25.8 9.05.7 7.9 9.3 20. Temmuz 23. Güneş.2 17.8 5.8 12.14 235.9 3.05 19.04.4 3.6 12. 2005.5 5.07.7 31. Ağustos 26.05 3.2 7.2 15.0 15.9 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.6 4.2 28.4 17.05 04.9 30.5 29.3 21.6 20.2 19.05 23.9.7 9.8 10.5 13.10. İlimize ait Sıcaklık ve Güneşlenme Değerleri: AĞUSTOS HAZİRAN ARALIK ŞUBAT Ortalama Sıcaklık ( 0C ) En Düşük Sıcaklık Ortalaması En Yüksek Sıcaklık Ortalaması En Yüksek Sıcaklık ( 0C ) En Yüksek Sıcaklık günü En Düşük Sıcaklık ( 0C ) En Düşük Sıcaklık günü Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık.10.65 128.2 29.0 1.1 29.1 25.2 1.7 12. ( 0 C) 5 cm.2 4.05 11.5 8.1 17.05 11. Toprak Sıcaklığı 20 cm.1 4.43 383.0 13.0 11.08 381.05 17.03.7 8.05 19.05 11.1 11.6 -0.6 9.05 02.3.05.05 2.38 517.11.3 7.8 0.1 28.4 29.1 10.7 28.85 599.0 17.45 10.05 23.5 3.5 -6.05 06.05 17.5 23.7 31.3 17.05 1.2 29.05 02.05 02.6 0C ve Eylül 23.6 7.4 25.6 6.05 28.8 17.4 9.05 01.05 01.07.7 7.9 0C.6 11.9 18.02.4 23.0 18.27 573.7 25.0 16.9 20.05 05.01.09.12.7.0 25.12.5 8.0 16.1.7 8. Aylık Deniz Suyu Sıcaklık ortalamaları Haziran 17.05 01.4 15.68 476.02.4 12.9.08.0 16.05 21.2 11.7 3.1 4.0 7. Toprak Sıcaklığı 9.8 20.08.05 07.7 0C.0 13.6 15.4. Toprak Sıcaklığı 10 cm.2.9 -6.9 26.4 20.4 7.3 17.5 4.göstermektedir.2.7 21.05 11.2 21.03.84 217.9 7.8 14.9 18.2 15.08.4 14.0 23.05 07.8 8.01. Yaz aylarında deniz suyu sıcaklığı 20 0C üzerindedir.7 25.88 337.5 10.7 19.2 7.9 8.05 15.05. Ort.0 19.0 28.9 30.6 7.2 -1.11.7 9.4 3.05 07.8 11.5 10.4 15.0 -3.0 6.05 23.8.05.4 25.5 0.15 255.3 -3.5 16. Temmuz ve Ağustos aylarında çok etkilidir.5 23.4 -0.2 14.05 22.3 17.5 0C ile en sıcak aylardır.05 28.5 10.4.

8 15.6 3. En Fazla Yağış 23.1 mm. Tablo C.9 mm.5 4.4 saat) ile Mart (3.2 40. Buharlaşma OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZRN TEMMZ AĞUST EYLÜL EKİM KASIM ARALK YILLIK Durumu Buharlaşma 2.05 14. Ölçümlerin devamlı yapıldığı aylarda ise Temmuz (3.7 4. Haziran ayında 599.1 3.10. C. 2005. İlimize ait yağış tablosu Yağış OCK ŞBT MRT NSN MYS HZR TMZ AĞS EYL EKM KSM ARL YILLIK Durumu Aylık Yağış 62.9 74.Samsun’da 2005 yılı ortalama günlük Güneşlenme süresi 5.8 2.1.5 saat) ve Şubat (4.) aylarında yine en yüksek değere ulaşılmaktadır.7 3.05 20.) Ve Günü Yağışlı 10 14 23 13 15 10 6 3 15 20 16 11 156 Gün Sayı Orajlı 1 2 3 5(1) 6 4(1) 3(2) 8(3) 1(1) 1 34(8) Gün Şimşekli 1 1 2 Gün Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.5 mm.05 17.6 87.) ve Ağustos (4.8 43. Mümkün Olan Güneşlenmeye oranı ( %47 ) olarak gerçekleşmektedir. Aralık (3.4.6 3.1 33.4 62.2 Miktarı Ve Günü 24.1 2. Yapraklar üzerindeki buharlaşmayı tespit eden Piş aletinden elde edilen verilerde yıllık ortalama 3. Yağışlar Tablo C.1 mm.7 3.2 16.1 Top.8.05 21.7 51.5.4 saat) . Ocak (%26).43 cal/cm2 ile en yüksek aylardır.9 1.9 saat olup. Buharlaşma Gölgede buharlaşma Wild yıllık ortalaması 2.8.7 22.4 788.8 saat) en düşük aylardır.0 3.3 (PİŞ) Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.6. Ağustos ayında 517.) aylarında buharlaşma en yüksek değere ulaşmaktadır.0 3.9 114.1 141.9 (VİLD) Buharlaşma 2.05 Kar Örtü (cm.İlimize ait buharlaşma değerleri aşağıdaki tabloda görülmektedir.5 22.2. Günlük Güneşlenme süresi Ocak (2.5.6 8.05 17. Temmuz (4. 41 .7 mm.05 26.9.5.Kasım (%34) ile en düşük Güneşlenme süresi gerçekleşme oranına sahip aylardır. olup.6 25.5 saat). 2005.2 69.8 34.05 01. aylık ortalama Mayıs ayında 476.7 30.Kasım (3.1 5.05 19.6 113.7 13.7.5 2.38 cal/cm2 .1.1. Mart ( %29).27 cal/cm2. C.2 2.6.6.1 4.05 28. Temmuz ayında 573.05 21.85 cal/cm2.01.3 mm.12.05 01. olup.) ve Ağustos (4. Güneş Işınları Şiddetinin 2005 yılı ortalaması 337.0 113.mm.11.1.3.45 cal/cm2 olup.05 28.

02.0 04. 42 .2005 Yılı ortalama yağış ülke ortalamasının üzerindedir ( 788.04 16. C. Dolu.) aylarında olmuştur.7. Buna karşılık ildeki yağış oranı Batı Karadeniz Bölgesi illerine göre değişiktir.1. Çiğli Günler Sayısı. Dolulu Günler Sayısı. Çisentili Günler Sayısı.12. C. En fazla donlu gün sayısı Şubat ( 6).1. Subaşı ve Ağabali caddelerindeki güzergahlar su baskınına uğramaktadır. Kırağılı Günler 2 Sayısı.1. 1992 –1993 yıllarında yapılan alt yapı kanalizasyon neticesinde merkezde su baskını olması önlenmiştir. Mart (1).1. Sis ve Kırağı Sıcaklığın 00C’nin altına düşmesi nedeniyle meydana gelen don olayları ilimizde bazen sebze ve meyve bahçelerine zarar vermektedir.2. Ğrezilli Günler Sayısı.12.).1. Yağmur İlimizde aşırı yağışlar sonucu. Kar yağmur 1 0.6.0 11.1 mm. 2005 yılı ortalama yağışlı gün sayısı 156 gün civarındadır. Tablo C.0 16. Kar. alt yapının iyi olmaması nedeniyle Irmak. 2005.2 mm..6.6 mm.1 mm ve 3 fazla.0 14.) ve Ağustos (114.04 8 14 3 2 2 2 1 4 1 5 2 3 17 3 MART NİSAN 9. ŞUBAT 5.04 3 15 3 19 153 13 5 6 6 2 3 70 9 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü. Aşırı yağışlarda Kürtün ırmağı ile Mert ırmağı çevresinde münferit sel baskını olayları olmaktadır. Aralık (1) gün olarak tespit edilmiştir. İlde 2005 yılında yağış en çok Mart ( 141.04. Sisli Günler Sayısı.1 mm ve fazla Karla Örtülü Gün Sayısı. İlimize ait kar ve don durumu: Kar ve Don OCAK Durumu En Yüksek Kar Örtüsü (cm) En Yüksek Kar Günü Donlu Günler 3 Sayısı Yağışlı Günler 12 Sayısı Kar 0.04 2 15 1 2 1 2 2 8 1 1 12 1 12 3 4 2 13 10 3 16 15 9 9 5 14 12 MYS HZR TMZ AĞS EYL EKM KASIM ARALIK YILLIK 11.

35.1.1. Türkiye ortalamasına göre daha az nüfus almaktadır. Yağış ve Kuraklığın Yıllara Göre Dağılımı İSTASYON Ladik Çarşamba Samsun Bafra Vezirköprü Vezirköprü Beşpınar Vezirköprü Bafra İL Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun TARİH 08.05. İl bazında kırsal / kentsel nüfus oranlarına baktığımızda 1990 yılı nüfus sayımında kentsel nüfusun toplam nüfusa oranı % 45. C.1975 15.1999 ŞİDDETLİ YAĞIŞ Sel Ürün 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 KURAKLIK Çevre 1 Dere - 1 1 1 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.1.09.08.1.2.06.07. İlçelerde yağışın mevcut olduğu günlerde merkezde yağışın görülmediği ve iklimin farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Kuraklık Şehrimizde nem oranının ve yağış miktarının yüksek olması yanında ilave olarak Karadeniz iklim özelliği nedeniyle kuraklık yaşanmamaktadır.1. genç Türkiye Cumhuriyetinin planlı kalkınma anlayışı doğrultusunda sağlıklı ve düzenli yapılaşmanın bir örneğini göstermiştir. bölgenin topoğrafik yapısının iç kesimlere doğru değişmesi ve yükseltinin giderek artış göstermesi nedeniyle mevcuttur.( % 2). Plansız Kentleşme 1923-1948 yılları arasındaki ilk 25 yılda Samsun.05.06.8. dar bir bölgedeki meteorolojik farklılık olarak tanımlanan mikro klima.1.1. 1997 yılı nüfus tespiti verilerine göre kentsel / kırsal nüfusun toplam 43 .1.08.C.1975 25. C. Yapay Etmenler C.8. Seller Tablo C.1981 06.1971 23.1971 10.2.7.Yine aynı dönemde demiryolu ağının ülke düzeyinde yaygınlaşması bir liman kenti olan Samsun’un dengeli gelişmesinin ulaşım altyapısını oluşturarak. 2005. Şehrimizde bulunan Gelemen Çiftliği ve Ziraat Fakültesinde küçük çapta özel mikroklima alanlarının bulunduğu bilinmektedir. nüfus artış hızı ülke genelinden azdır. Samsun ili. kentin bölge de önemli bir merkez olmasını da sağlamıştır. kırsal nüfusun toplam nüfusa oranı % 54.1979 14.1981 15.1.9.1980 02.07.65 iken. C. Mikro klima Samsun ili merkez ve ilçeleri arsında.

1. Özellikle ithal ve yerli yakıtların kalitesinin standartlara uygunluğunun kontrolü ile birlikte bu yakıtların İlimize girişi ve satışının denetlenmesi yapılmaktadır. Isınmada Kullanılan Yakıtlar İlimizde ısınma amaçlı ithal kömürler. Güzeldal Madencilik) yerli kömür üreticisi bulunmakta olup.1. Yeşil Alanlar Büyükşehir Belediye sınırlarında kişi başına yaklaşık olarak 5m2 yeşil alan düşmektedir. Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü yönetmeliği kapsamında denetim yetki ve sorumluluğu Belediye sınırları içinde Belediye Başkanlıklarındadır. Yönetmelik ve Genelgeler kapsamında ilimizde kış dönemine ait Isı Yakıt Programı Mahalli Çevre Kurulunda görüşülerek belirlenmektedir.83 değerlerine ulaşmıştır.3. İl Emniyet Müdürlüğü. Çarpık kentleşmenin önlenmesi amacıyla planlama çalışmaları önemli oranda bitirilmiştir. kalorifer yakıtı.2. köylerden şehir merkezlerine göç olduğunu ortaya koymaktadır. C. C. Bunların dışında ilimizde 3 adet (Armutlu Kömür İşletmeleri. Havza Kömür İşletmesi. % 48. Bu durum. İlimizde bulunan bu ithalatçı firmalara ithal kömür satış izin belgesi verilmiştir. İlimizde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü. ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü tarafından oluşturulan bir ekip kış aylarında yoğun olmak üzere yıl boyunca çeşitli zamanlarda toptan-perakende kömür satıcılarında ve karayolunda kontroller yapmaktadır.2.nüfusa oranları % 51. odun ve doğalgaz kullanılmaktadır. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından ilimizde bulunan ithalatçı kömür firmalarının deposundan her ay numune alınarak standartlara uygunluğu analizler yaptırılarak denetlenmektedir.2. Bu amaçla. bu işletmelerden de yerli kömür numuneleri alıp analizleri yaptırılarak “Yerli Kömür Uygunluk ve Satış izin Belgesi” verilmiştir.17 . 44 . Bu kapsamda Büyükşehir Belediyesi ve alt kademe belediyeleri ile toplantılar düzenlenerek yönetmeliğin uygulanması konusunda işbirliği yapılmaktadır. Mahalli Çevre Kurulu kararı doğrultusunda belirlenen torba örneklerine uygun torbalı kömür satışı yapılıp yapılmadığı denetlenmektedir. Ancak süreç içerisinde göç olaylarının olduğu dönemlerde gelen nüfusun kaçak yapılaşması sonucu çarpık kentleşme Büyükşehir Belediye sınırlarında oldukça yoğundur.

10. Ltd. Aş. Şti.12. Mirkom Dış Ticaret San. 2005.08. Şti. ilimiz hava kirliliği bakımından 1. Er Madencilik İç Ve Dış Tic. Eti Krom Aş. Şti Çalışkanlar İç Ve Dış Tic.09. 2005-2006 KIŞ DÖNEMİNE AİT ISI YAKIT PROGRAMI. Ltd. İlimiz sınırlarında ısınmada ve sanayide kullanılması gereken yakıt özellikleri İl Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile her yıl belirlenmektedir. Tic.08. yakıt kamyonlarının çevre yolunu kullanmaları ve liman çıkışında kamyonların branda ile kapatılması konusunda Büyükşehir Belediyesi ile ortak çalışma yapılmaktadır.Paz.2005 26. Ve Nak.10. A. Akabe Madencilik San. Uygunluk Belgesi Verilen Yerli Kömür Üreticileri Sıra No 1 2 3 Firma Adı Armutlu Kömür İşletmeleri Güzeldal Kömür İşletmeleri Havza Madencilik Uygunluk Belgesi Havza (Belge Verildi) Havza (Belge Verildi) Havza (Numune Alındı) Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Alyak Katı Yakıt Paz. 2005-2006 Kış Sezonunda Kömür Satış İzin Belgesi Verilen İthalatçılar Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Firma Adı Reşitoğlu Kömür Kereste Demir İth. Atik Kömür Yeni Akkor Kömür Paz. Şti. yakıtın gümrükten çekilmeye başlamasından önce kontrol belgesi ve analiz raporları incelenerek kurum görüşü verilerek ve yakıtın fiziki tespiti yapıldıktan sonra boşaltılması sağlanmaktadır.2005 06.2005 01.10.2005 No 2005/606-1726 2005/633 2005/608-1729 2005/657-1900 2005/632-1806 2005/642-1835 2005/631-1785 2005/741-2117 2005/1571-3185 2005/607-1727 2005/1734-609 2005/777-2257 2005/630-1784 2005/2612 İlimiz limanından kış sezonunda ayda yaklaşık 15-20 gemi ortalama 120. İhr. Ve Tic.Ş Nuryak Yakıt Nak. A.09.08.09. Boşaltılamaya başlanan yakıtın tahliyesi bitinceye kadar uluslar arası gözetim firmasınca İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla analiz ettirilmek üzere kömür numuneleri alınarak MTA veya TÜBİTAK’ a analiz için gönderilmektedir. Şti.2005 09.09. Derecede kirli iller kapsamında değerlendirilmiştir.2005 26. Ltd.2005 tarih ve 2005/6 Nolu Hava Kirliliği Kontrolü konulu Genelgesi doğrultusunda. Belge Tarihi 26. Şti. Çevre ve Orman Bakanlığı’nın 26. Ticaret Ltd Şti.2005 03. Ltd.Tablo C. Bu nedenle ilimizde 2005-2006 Isınma Dönemi için 45 . Safi Katı Yakıt Ticaret San.0. Şti. Uzun Kömür San.2005 01. Tablo C. San. A.9. 2005-2006 kış sezonu ısınma dönemi yakıt programı aşağıda verilmiştir.2005 21.Ş Yıldırım Dış Tic. Ve Tic. Ltd. Yakacak Ve İnş. Ltd. Atakaş Tic.2005 01.08. Ltd.2005 26.05. Tic.2005 06. giriş yapılan ithal kömürlerle ilgili olarak.2005 06.2005 01. Malz. Paz.000 ton ithal kömür ile giriş yapmakta olup.09. 2005. Ayrıca torbalı kömür satışı yapılması.Ş. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.08.

4000 Kcal/kg (-200 tolerans) max. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.aşağıda kriterleri belirtilen katı ve sıvı yakıtların kullanılması ve kirliliği önleyici tedbirlerin alınması görüşülmüş ve. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 46 . **Mekanik beslemeli yakma tesisleri için kömür boyutu 10-18 mm olabilir. %25 max. Derecede kirli iller kapsamında değerlendirilmiştir. ithal ve briket kömür kullanılan konutlar ile işyerlerinde aşağıdaki özellikleri taşıyan kömürlerin kullanılmasına.9 : min 6200 kcal/kg (. %10 tolerans) *Mekanik beslemeli yakma tesisleri için kömür boyutu 10-18 mm olabilir. Isınmada Kullanılacak Yerli Kömürlerde Aranacak Özellikler Yerli Kömürlerin Özellikleri Sınırlar Kullanılacağı İller ve İlçeler Toplam Kükürt (kuru bazda) Alt Isıl Değer (orijinalde) Toplam Nem (satışa sunulan) Kül (kuru bazda) Şişme İndeksi* Boyut** max.12. % 2 min. %14 (+1 tolerans) : max. Bu nedenle İlimizde 2005-2006 Isınma dönemi için aşağıda kriterleri belirtilen katı ve sıvı yakıtların kullanılmasına A-GENEL ESASLAR Yakıtlar: 1-Samsun ili sınırı içerisinde ısınma ve sanayi amaçlı kullanılacak yerli ve ithal kömürler ile kömür briketlerinin özellikleri aşağıda belirtilmiştir: Samsun il sınırları içerisinde ısınma amaçlı yerli. Isınma Amaçlı İthal Taş ve Linyit Kömürlerde Aranacak Özellikler (Satışa Sunulan) Özellikler Toplam Kükürt (kuru bazda) Alt Isıl Değer (orijinalde) Uçucu Madde (kuru bazda) Toplam Nem (orijinalde) Kül (kuru bazda) Şişme İndeksi Boyut* Sınırlar : max. % 10 : max.11. % 10 tolerans) Bu Yönetmeliğin 28 inci maddesine göre sınır değerlerinin aşıldığı (I. İlimiz hava kirliliği bakımından 1. %10 tolerans 150 mm üstü max. a) Isınmada Kullanılacak Yerli Kömürlerde Aranacak Özellikler: Tablo C.Grup) İl ve İlçeler * Uygunluk Belgesi verilme aşamasında dikkate alınır. % 0. 1 18-150 mm (18 mm altı max. b) Isınma Amaçlı İthal Taş ve Linyit Kömürlerde Aranacak Özellikler (Satışa Sunulan) Tablo C. 1 : 18-150 mm (18 mm altı ve 150 mm üstü için max. 2005. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Çevre Bakanlığı’nın Genelgeleri doğrultusunda. 2005.400 tolerans) : % 12-28 (+1 tolerans) : max. %25 max.

) 300 ppm 6 mm (min. m/m. Isınmada Kullanılacak Briket Kömürlerin Özellikleri Özellik Alt Isı Değeri ° (kcal /kg). en az Kırılma Yastık veya Yumurta Şeklindeki Briketlerde (Kgf). 2005.) % 15 (max. en fazla Düşme Sağlamlığı (%) m/m. en az Isıl Verimi (%).13. en fazla Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. % 1 : max. d) Isınmada Kullanılacak Briket Kömürlerin Özellikleri: Briket kömürlerde TS 12055 “Kömür Briketi-Isınmada Kullanılan” standardına uyulması gerekmektedir.c) Sanayi Amaçlı İthal Edilen Kömürlerde Aranacak Özellikler: Tablo C.0 80 65 60 100 70 75 12 1) Bu özellik. Briket kömürlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri aşağıda verilmektedir.) % 1. Tablo C. en az Baca Gazına Geçen Kükürt Oranı (%). 47 .) (6 mm’ den küçük ağırlıkça % 5’ i geçemez) Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.15.5 (max. Sınıf 1 5000 0. Biyokütle Briketlerinde Aranacak Özellikler Alt Isıl Değeri Nem (orijinalde) Yağ Sodyum (Na) Boyut 3700 kcal/kg (min. % 36 : 0-50 mm Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Sadece briket kömürlerde geçerli olmak üzere sınıfına göre öncelikle TSE’den Uygunluk Belgesi almış ve tesisin bulunduğu yerdeki İl Çevre ve Orman Müdürlüğünden satış izin belgesi alınan ve torbalanmış briket kömürlerinin kullanımı uygundur. en az Suya Dayanım (%). Sanayi Amaçlı İthal Edilen Kömürlerde Aranacak Özellikler Alt Isıl Değeri (orijinalde) Toplam Kükürt (kuru bazda) Uçucu Madde (kuru bazda) Boyut : min 6000 kcal/kg (-500 kcal/kg tolerans) : max. 2005. en az Aşınma Sağlamlığı (%) m/m. e)Biyokütle Briketlerinde Aranacak Özellikler : Tablo C.14. en az Sağlamlığı Tabanı Düzgün Geometrik Şekilli Briketlerde (Kg/cm2). 2005. orijinal (satışa sunulan) briket bazındadır. 2) Su geçirmeyen torbalar içerisinde satılan briketlerde bu özellik aranmaz.8 90 75 80 130 70 75 8 Sınıf 2 4000 1. en az Duman Emisyon Oranı (g/kg).

biyokütle) IKHKKY’nin EK-6. (Ek-2) 3-Okullarda ve resmi binalarda da belirlenen özelliklere sahip ısınma amaçlı yakıt kullanılması. Ek-3 ve Ek-4’ de yer alan ifadelere uygun olarak hazırlanan 25-40 kg. 23 ve 24 üncü maddelerinde özellikleri belirtilen ithal taş ve linyit kömürler. EK-7. hangi tür kömürü içeren torbaların verildiği ve miktarı) İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne bildirilecektir. Ek-1. kömürlerin taşınması. kamyonlarla nakline izin verilen kömür miktarlarının alıcı firmanın bulunduğu ilde nakline 48 . kömür üreticisi ve satıcısının bilinmesi. Isınma amaçlı katı yakıtların torbalanması. denetlenmenin etkili uygulanması. kaçak kömür kullanılmasının önüne geçilmesi. yerli kömürler ve toz kömürden elde edilen briket kömürler ile 25 inci maddede özellikleri belirtilen biyokütle briketlerinin tamamı tüm yerleşim alanlarında torbalanarak satışa sunulur. kömürün üretildiği ve ithalatın gerçekleştirildiği ilin valiliği ile torbalamanın yapılacağı ilin valiliğinden izin almak kaydıyla torbalama işlemini başka yerde yapabilir veya bayisi olan/anlaşma yaptığı gerçek ve tüzel kişilere yaptırabilir.2004 tarih ve 2004/7 sayılı Mahalli Çevre Kurulunun 2. yoluyla yeni torba esaslarının sağlanması (Ek-1). 2-Isınma amaçlı sadece izin verilen kömürlerin temini. briket. Isınma amaçlı kullanılacak yakıtlar (ithal ve yerli kömürler. EK-8 ve EK9’da belirtilen torba örneklerine göre torbalanır” hükmü gereğince ithalatçı/üreticilerin kendi tesislerinde torbalama yapması esastır. ithal kömürün ise ithalatın gerçekleştirildiği limana yakın alanda yapılması esastır.11.lık torbalar içinde olacak ve her ayın ilk haftasında bir önceki ayın sevk programı (yakıt satılan yerin ismi. Ancak. doldurulması ve boşaltılması sırasında kömür kaybını ve bu işlemlerde oluşacak tozumayı önlemek açısından ithal ve yerli kömürlerin Yönetmelik ekinde yer alan torba örneğine göre torbalanarak satışa sunulması. fatura vb. Ek-2.b. kömür üretici ve ithalatçıları. geçmiş dönemlerde bastırılan/hazırlanan torbaların kullanımı yasak olup eski torbaların Yönetmelikte belirtilen esasları içeren yeni torbaların içine konulması yada baskı/yapıştırma v. İthalatçı firmalar tarafından torbalamanın başka ilde yapılması talep edildiği durumlarda 03. 4-Tüketicilerin 2005-2006 ısı yakıt programında belirtilen özelliklerdeki yakıtları kullanmaları. 5-13 Ocak 2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 27. torbasız olarak nakledilmek istenen kömür miktarı için sevkıyattan önce gerekli belgelerle (sevk irsaliyesi. torbalamanın belirtilen alanlarda yetersiz olduğu durumlarda. kömürlerin açıkta satışının önlenmesi. yerli kömürün çıkarıldığı bölgede. maddesi “ Bu Yönetmeliğin 22. “Limandan dökme olarak girişi yapılan ithal kömürlerin ilimizdeki firmalara ait depolara girdikten sonra torbalama-paketleme yapmadan kömürün gönderildiği ilde torbalama-paketleme yapılması kaydıyla depodan çıkışına izin verilmesine. Gerekmektedir. Toz kömür ile biyokütleden elde edilen briketler üretildiği yerde torbalanır.) Samsun İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne başvuruda bulunularak izin alınmasına. maddesinde.İlimizde ısınma amaçlı kullanılacak ve yukarıdaki özelliklere uygun olarak üretilen kömürler.

6-Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 32. kapasitesi.izin verilen miktar kadar giriş ve torbalama yapıldığına dair kömürün gönderildiği ilin Valiliğinden alınan belgenin Samsun İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne sunulmasına. akım şeması vb. Bu amaçla. tesisin özellikleri. 7-İlimiz sınırları içerisinde yerli kömür çıkarılması durumunda Valiliğimizden (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) Uygunluk Belgesi ve yerli kömürün satılması durumunda ise Satış İzni Belgesinin alınması gerekmektedir. gümrük giriş beyannamesi vb. adresi. (10) Noterden tasdikli taahhütname (Ek-3). (1) -Firma adı. (kontrol belgesi. proforma fatura. Mücavir alanlar dışında ise Valiliğimiz (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) ve Jandarma Komutanlığından birer kişinin katılımı ile denetim ekipleri oluşturulacaktır. maddesi . irtibat telefonu. (6) -Torbalama tesisi ile ilgili tanıtıcı bilgiler. (4) -Belgeleri imzalamaya yetkili olanların noterden tasdikli imza sirküleri. analiz belgesi. (5) -Sözleşmeli bayilerin adı. kömür sevkıyatı esnasında belirtilen hususlara riayet etmeyen firmaların izinlerinin iptal edilmesine” hükmü uygulanacaktır. Kömür satış izin belgesi başvurusundaki dilekçe ekinde. ilimiz sınırları içerisinde faaliyet gösteren kömür ithalatçı/satıcılarının denetimi mücavir alan sınırları içerisinde Büyükşehir/İlçe Belediye Başkanlığı Zabıta ekipleri tarafından yapılacaktır. mücavir alanlar dışında ise valilikler bu Yönetmelikte belirlenen kurallara uygun olmayan yakıtları üretenler. Bakanlık yazıları ve ekleri. satışa sunanlar ile ısıtma tesisleri üretenler ve işletenleri denetlemek ve hakkında yasal işlem yapmakla yükümlüdür” hükmünü içermektedir.).2005 tarihine kadar İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne başvurarak alacaklardır. (7) -Vergi levhası örneği. (2) -İlgili meslek kuruluşlarından alınan ticaret sicil kaydına havi faaliyet belgesi. faks numarası.09.12. 49 . uluslararası gözetim firmalarınca alınan numuneye ait resmi analiz raporu. olacaktır. Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği) (3) -Ticaret sicil gazetesinin örneği. Belediye mücavir alanları içinde belediyeler.2003 tarih ve 25318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliğine göre tesisin durumunu belirten görüş yazısı. adresi. 8-İlimizde ısınma amaçlı kömür satışı yapacak olan ithalatçı firmalar “Kömür Satış İzin” belgesi alacaklardır.) noter yada aslı gibidir onaylı (9) -Tesis ile ilgili bilgiler (16. (Ticaret ve Sanayi Odası. İlimizde ısınma amaçlı kömür satışı yapacak olan ithalatçı firmalar “Kömür Satış İzin” belgesini yukarıdaki evraklar tamamladıktan sonra 01. (8) -Çevre ve Orman Bakanlığından alınan kontrol / uygunluk belgesi. “Bakanlığın denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla.

(12). Şeklinde değiştirilecektir. taşınırken. boşaltma ve tüketim esnasında).Noterden tasdikli taahhütname (Ek-4). adresi. maddede belirlenen şartların sağlanması ve "kömürlerde aranacak özelliklerin" bulunması halinde yakıt satış izin belgesi verilecektir 11. (Ticaret ve Sanayi Odası. (5) -Sözleşmeli bayilerin adı. Bakanlık yazıları ve ekleri. depoda.İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı/Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatı (10). proforma fatura. 1) İş kolunun değişmesi. (11). yeni işyeri açma ve çalışma ruhsatının getirilmesi ve analiz ücretinin yatırılması halinde. faks numarası. Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği) (3) -Ticaret sicil gazetesinin örneği. İlimiz limanından giriş yapılmayan.İlimiz merkez ve ilçelerinde satışa sunulacak kömürler ile sıvı yakıtlar her aşamada denetlenecektir (üretim yerinde. Bu maddenin. Durumlarından herhangi birisinin veya tamamının gerçekleşmesi halinde. 2) Firmanın isminde veya sahibinde değişiklik olması. uluslararası gözetim firmalarınca alınan numuneye ait resmi analiz raporu. (kontrol belgesi. Yakıt 50 . başka illerden gelen yakıtlara (ithal/yerli) ait “Kömür Satış İzin” Belgesi verilirken.İl Mahalli Çevre Kurulunun 05. (4) -Belgeleri imzalamaya yetkili olanların noterden tasdikli imza sirküleri.2003 tarih ve 2003/4 nolu kararının 8. (2) -İlgili meslek kuruluşlarından alınan ticaret sicil kaydına havi faaliyet belgesi. analiz belgesi.11. (6) –İthalatın gerçekleştiği ilin Valiliğinden alınan yakıt satış izin belgesi (7) -Vergi levhası örneği. gümrük giriş beyannamesi vb. (1) -Firma adı.İthal ve yerli kömür karışımından oluşturulan harmanlanmış kömür ve briket kömürler için de yukarıda 8. irtibat telefonu. Kömür satıcısı firmaların adreslerinde değişiklik olması durumunda.İzin Belgesi alan firmaların.İl Çevre ve Orman Müdürlüğünden Kömür Satış İzin Belgesi almayan firmaların 2005-2006 kış sezonu için kömür satışına izin verilmeyecek olup bu belge 2006-2007 ısı yakıt programı belirlenene kadar geçerli olacaktır. (8) -Çevre ve Orman Bakanlığından alınan kontrol / uygunluk belgesi. adresi. izin belgesi üzerinde değişiklik yapılır.) noter yada aslı gibidir onaylı (9) . izin belgesi kendiliğinden iptal olmuş sayılacak ve firma yeniden izin başvurusu yapacaktır. maddesinde “Kömür satıcılarının Belediyelerden ruhsat (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı/Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatı) alınmasına müteakip Kömür Satış İzin Belgesi verileceğinden dolayı istenen belgenin düzenlenebilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı/Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatının Valiliğimize (İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne) sunulması gerekmektedir” hükmü yer almaktadır. 12.

taşındığı ve satışının yapıldığı yerlerden periyodik olarak yakıt numunelerini almak ve analizlerini akredite olmuş veya Bakanlığın uygun gördüğü laboratuarlarda yapmak/yaptırmak ve standartlara uymayan numuneler için gerekli tutanağı tutup valiliğe bildirmekle yükümlüdürler” hükmünü içermektedir. alınan yakıt numune bedelleri ve analiz ücretleri Yakıt Satış İzin Belgesi sahibi firma tarafından karşılanacaktır. tüketim yerinde yapılan kontrollerde tespit edilen ve kararda belirtilen özelliklere uymayan katı ve sıvı yakıtlar yed-i emine alınarak yakılması önlenecek ve yasaklara riayetsizlikten dolayı kaçak yakıt muamelesi yapılıp. katı ve sıvı yakıtın üretildiği. torbalandığı.İlimiz sınırları içerisinde ısınma amaçlı sıvı yakıt olarak. 51 . Numune alındıktan sonra (bir) 1 hafta içerisinde analiz ücreti yatırılacaktır. sıvı ve gaz) kullanılması. analiz ücreti bedelinin yatırıldığına dair banka dekontu İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne sunulacaktır. 13. Maddesi. Kömür satış izni verilmiş firmalara ait kömürlerden her ay numune alınacak.2004 tarih ve 2004/2 Nolu Mahalli Çevre Kurulunun 4.04. cezai yaptırımlar uygulanacaktır. analiz ücreti. ithal ve yerli kömür satış yerleri ile apartmanlardan TS 5125 ve TS 4744 sayılı standartların belirlediği numune alma esaslarına göre kömür numuneleri alınarak analizlerinin yaptırılması sağlanacaktır. 15-Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 26. 14. “Bakanlığın yetkisi saklı kalmak kaydıyla İl Mahalli Çevre Kurulunca yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşları. depolandığı.Samsun il merkezi dışına transit geçişte sıvı ve katı yakıt nakliyesi yapan araçlar çevre yolunu kullanacaklardır. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Saymanlığı T. 16-13 Ocak 2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde belirtilen yakıtlar (katı. depoda. 17.C. kükürt içeriği maksimum % 1 olan ithal fuel-oil ile kükürt içeriği maksimum % 1.Satış İzin Belgesi alan firmaların sahalarından her ay İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından düzenli olarak numune alınacak ayrıca İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne yapılan şikayetlerde gerektiğinde numune alınacak olup.5 olan yerli fuel-oil kullanılmasına. başta petrol koku olmak üzere yasaklanmış yakıtların ısınma amaçlı kullanılmaması. Bu araçların şehir içine girişleri ve geçişleri yasaktır. Analiz ücretini yatırmayan firmaların Yakıt Satış İzin Belgesi iptal edilecektir. İsteğe bağlı analizler için ilgiliden ayrıca ücret alınacaktır.Denetim Ekibinin kontrolü sırasında. Ziraat Bankası Samsun Şubesi nezdindeki 399 78 322-5001 nolu hesabına (emanete) yatırılacak olup. Maddesi ile düzenlenen “Sıvı Yakıt Satış İzin Belgesi” verilmesi kararının iptal edilmesine. 01. İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce ilimizde faaliyet gösteren firmaların gümrük sahalarından ve/veya ithalatçılara ait depolardan. taşıma aracında.

9. Yakma sistemleri 1-Yakma sistemleri konusunda “Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”nin 7.18-Gazyağı için kükürt ve su miktarının TSE 3355 ‘e ve motorin (mazot) için ise kükürt ve su miktarının TSE 3082’e uygun olmasına ve bu özelliklere uymayan sıvı yakıtların temin.Isınma amaçlı kullanılmasına izin verilen ithal ve yerli (illerin kirlilik derecesine göre belirlenen) kömür özelliğini sağlayan ve piyasada fındık tabir edilen 10-18 mm çapındaki elenmiş ve yıkanmış kömürlerin torbalanarak stokerli sistemlerde kullanılması ve bu sistemlerin kullanıldığı binalarda da sıkı denetimlerin yapılması. 6-Kalorifer kazanlarının tekniğine uygun yakılması ve kazan bakımı işlerinde çalışacaklar için “Yetkili Kalorifer Ateşçisi Kursları” düzenlenmesine yönelik çalışmaların yapılması. 19-İlimizde kullanılmasına müsaade edilen sıvı yakıtların tespit. 3-Hava kirliliğinin azaltılması ve hava-yakıt oranının optimum koşullarda olmasını sağlayarak tam yanmanın gerçekleştirilmesi için stokerli (mekanik beslemeli yakma tesisleri) sistemlerin TSE belgeli. dağıtım ve satışında denetimde bulunmak üzere İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü Başkanlığında Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İl Çevre ve Orman Müdürlüğü personelinden oluşan bir komisyon oluşturulmasına. 8. denetimin Sanayi ve Ticaret Müdürlüğünce yapılmasına. 12 ve 13 üncü maddelerinde belirtilen hususlara uyulması. 4-İlk yanma sırasında bacadan atılan partikül madde emisyonlarını kontrol etmek amacıyla ön yanmayı temin edecek şekilde stokerli sistemlerin sürekli (non-stop) yanmasının sağlanması. bacaların periyodik temizliğinin yapılıp yapılmadığının düzenli denetlenmesi. bayisi olmadığı firmanın yakıtını satmasının yasaklanmasına. 5. tüm ısıtma tesisatının bakımı ve temizliğinin gereği gibi yapılması. 8-Kalorifer tesisatlarının iyi izole edilerek ısı kayıplarının önlenmesi. 7-Yakıt kullanan bacasız ısıtıcıların kapalı alanda ısınma amaçlı kullanımın önlenmesi. bu kapsamda kalorifer ateşçisi ve bina yöneticilerinin eğitilmesi ve denetlenmesi. 11. temin. 10. satış. 2-Mahalli Çevre Kurullarınca karara bağlanan yakıt programları çerçevesinde kullanılacak kömürlerin daha verimli yakılması için soba ve kalorifer kazanlarında TSE standartlarına uygunluğun aranması ve gerekli denetimlerin İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü ve ilgili Belediye Başkanlığı tarafınca yapılması. ayarlarının iyi yapılmış olması. kazan dairelerinin yeterince havalandırılması ve işletme talimatlarına uygun olarak işletilmesi. dağıtım ve kullanımının yasaklanmasına. fanlı ve döner ızgaralı olmaları. sürekli kontrol edilmesi ve ehil kişilerce yakılması. 20-Perakende akaryakıt satıcılarının. otomatik yüklemeli. 52 .

3-Servis araçları ile ilgili kuralların getirilmesi ve egzozundan siyah duman atan servis araçlarının trafikten men edilmesi. Bu çerçevede. 5-Gerektiğinde. il merkezinde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü. 2-Egzozundan siyah duman atan. hava kirliğinin yoğun olduğu günlerde Büyükşehir Belediye Başkanlığı APK Daire Başkanlığınca tek çift plaka uygulamasına giderek trafiğin sınırlandırılması.07. istiap haddinin üstünde yolcu ve yük taşıyan ve yağ yakan motorlu taşıtlar trafikte denetlenerek kurallara uymayan taşıt sahipleri için cezai müeyyidelerin uygulanması ve gerektiği hallerde trafikten men edilmesi. Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşların işbirliği ile eğitim programları düzenlenmesi ve küçük broşürler hazırlanarak halka dağıtılması gerekmektedir. yapılacak denetimlerde egzoz gazı emisyon belgesi bulunmayan taşıtların egzoz gazı emisyon ölçümünün yaptırılması. Sanayi Tesisleri 1-Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde. bahçe vs. Ancak bu tarihe kadar benzinli araçlarda kurşunsuz benzin kullanılması konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve Büyükşehir/ilçe Belediye Başkanlıkları tarafından halkın uyarılması. 7-Büyükşehir/ilçe Belediye Başkanlıkları tarafından egzoz emisyonlarından en çok zarar görebilecek çocukların oyun alanlarının (park. bacaların ve sobaların temizliğinin önemi ve temizliğin kış gelmeden önce yapılması gerektiği konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğü. Motorlu Taşıtlar: 1-08. 4-11 Haziran 2004 tarih ve 25489 sayılı Resmi Gazete’de “Benzin ve Motorin Yönetmeliği” yayımlanmış olup. 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren kurşunlu benzin üretimi durdurulacaktır.9-Soba ve kalorifer kazanlarının kış gelmeden önce temizlenmesi gereklidir. sanayi tesisleri Emisyon İzni alarak faaliyet göstermek zorundadır. Emisyon İznine Tabi Olmayan 53 .) mümkün olduğunca trafiğin yoğun olduğu yerlerden uzakta planlanması ve yapılmasının tavsiye edilmesine. 6-İl Emniyet Müdürlüğü tarafından sinyalizasyon sisteminin sabit hızda gidildiği takdirde durmayı önleyecek şekilde düzenlenerek yeşil dalga sisteminin oluşturulması ve bu sayede gereksiz beklemenin ortadan kaldırılarak egzoz emisyonunun en aza indirilmesinin tavsiye edilmesine.2003 tarih ve 25162 sayılı Resmi Gazetede “Motorlu Kara Taşıtlarının Egzoz Emisyonlarının Ölçüm ve Denetlenmesine İlişkin Tebliğ” de belirtilen esaslar göz önüne alınarak. Trafik Tescil ve Denetleme Şube Müdürlüğü/İl Jandarma Komutanlığı Trafik Timi ve Samsun Çevre Koruma Vakfı Başkanlığı işbirliği ile motorlu araçların egzoz gazı emisyonu ve egzoz gazı emisyon ölçüm belgesi kontrolünün yapılmasına. Bacası temizlenmeyen soba ve kazanlarda yanma verimi sağlanamamakta ve buna paralel olarak yakıt tüketimi ve bacadan atılan kirletici emisyonlar artmaktadır.

Bu koşullar dışında 6 nolu fuel-oil kullanımının önlenmesi. Ayrıca. İllerde bu standardın ve 8 Mayıs 2000 54 . Bu yakıtın anma ısıl gücü düşük. 4. emisyon izni almış olması ve/veya emisyon ölçüm raporunu Valiliğe sunmuş ve ölçüm sonuçlarının ilgili yönetmelikteki sınır değerlere uygun olması. sıvı yakıt taşıyıcı ve satıcı firmaların bu konuda uyarılması. Yeni binalarda gerekli tedbirlerin alınması hava kirliliği açısından büyük önem arz etmektedir. yanma boyu kısa kazanlarda kullanımında yanma verimi açısından. uygun yakma teknolojisine sahip olduğunun belgelenmesi (Tesislerde kullanılacak kazanlarda. 8-İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Belediyelerin teknik elemanları koordineli bir şekilde bölgelerindeki çevreyi kirleten sanayi tesislerini tespit etmeleri ve denetlemeleri gerekmektedir. kükürt dioksit emisyonunu Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen sınır değerlere uygun olarak arıtan baca gazı arıtım tesisine/teknolojisine sahip sanayi tesislerinde kullanımına izin verilir. çevre kirliliğine neden olmayacak şekilde gerekli önlemlerin alınması kaydı ile sanayi tesislerinde her boyutta (toz dahil) yerli kömür kullanılabilecektir. 3-Sanayicilerin tesislerinde kullanacağı kömür özelliklerini ilgili Valiliğimize bildirmeleri gerekmektedir. Kazanların ısı tekniği.Sanayi tesislerinde kullanılacak ithal kömürlerin Yakıtlar 1-c bölümünde verilen sanayi amaçlı ithal edilecek kömürlerde aranacak özelliklere sahip olması . bu yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin üzerinde olamaz. 5-TÜPRAŞ tarafından üretilen yüksek kükürt içeren 6 nolu fuel-oilin. 2-Emisyon İznine Tabi Olan/Olmayan Tesislerde Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ndeki hüküm ve sınırlara uygun faaliyet gösterilmesi için gerekli tedbirlerin alınması. kazan ve baca sistemi birbirleri ile uyumlu olmalıdır. akışkanlığın arttırılması amacıyla ön ısıtma yapılması.) . ekonomi. Kazanlarda ısı veriminin uluslar arası normlara uygunluğu tesis sahibi tarafından belgelenecektir. 6-Sanayi tesislerinde TÜPRAŞ spektlerine uygun %1 kükürt ihtiva eden ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan izin alınarak ithal edilen fuel-oil kullanılabilir. işletme ve bakımları TSE’nin ilgili standartlarına uygun olmalıdır.Sanayi Tesislerinden yayılan emisyonlar. 7-Bacasından siyah duman atan işyerlerinin ve sanayi tesislerinin denetlenmesi. kullanılan yakıt ve bacadan atmosfere verilen emisyonlar dikkate alınarak sanayiden kaynaklanan hava kirliliğinin denetim altına alınması ve gerekli yasal işlemin yapılması. Tozumayı önleyici her türlü tedbirin kömürü satan taşıyan ve sanayi tesisi sahibi tarafından ilgili mevzuata göre alınması koşulu ile sanayi amaçlı tüketilecek yerli ve ithal kömürlerin torbalanması gerekmemektedir. Isı Yalıtımı: 1-Isı yalıtımı ile ilgili olarak 14 Haziran 1999 tarih ve 23725 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “TSE 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları” standardı 14 Haziran 2000 tarihinde mecburi standart olarak yürürlüğe girmiştir.

konutlarda ise 20 oC dan yukarıda olmayacak şekilde yakılması. kreşler. 3-Kalorifer ve sobaların ilk yakış saatlerinin semtler itibari ile belirlenmesi ve uygulamanın belirlenen saatlere göre yapılıp yapılmadığının denetlenmesi. terminaller ve kolluk binaları. 3-Özellikle kış gelmeden önce binalarda ısı kaçağı olan noktalarda ( pencere ve dış kapılarda) alınacak önlemlerle ilgili olarak halkın bilinçlendirilmesi. 4-Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde sobalar ve kaloriferler mümkünse sabah saat 10’dan sonra ve akşam en geç saat 16’dan önce yakılması. bina iç ortam sıcaklığı 18 oC. gerekmektedir. Sıcaklık Şartları ve Yakma Saatleri: 1-Dış ortam sıcaklığı gece ve gündüz 15 oC nin üzerinde olduğu günlerde kalorifer ve sobaların yakılmaması. camların çift camlı olmasının yakıt tüketimindeki faydaları halka anlatılması ve binalarda özellikle dıştan yalıtım yapıldığından yakıt tüketiminde ne kadar azalma olacağı konusunda bilgilendirilmesi.tarihinde yayımlanan “Isı Yalıtım Yönetmeliği” ile mevcut binalarda ısı yalıtımı ile yakıt tasarrufu sağlanması açısından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 19 Kasım 1984 tarih ve 18580 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Mevcut Binalarda Isı Yalıtım ile Yakıt Tasarrufu Sağlanması ve Hava Kirliliğinin Azaltılmasına Dair Yönetmeliğin” uygulanması ve kamuoyunun bu yönetmelik ve mecburi standarda riayet etmesi için İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü ve diğer kuruluşlarla işbirliği yapılmalıdır. 2-Kalorifer ve sobaların . 55 . 4-Okullarda ve resmi binalarda değiştirilmesi gereken pencerelerin ısı camlı pencere kullanılacak şekilde değiştirilmesi ve kaloriferli okullarda radyatörlerde termostatlı vana kullanılması. 5-Okullarda ve resmi binalarda giriş kapısının kendiliğinden kapanabilir ve hava sızdırmaz yapılması. işyerlerinde. tavsiye edilmelidir. 2-Başta resmi bina ve okullar olmak üzere yeni bina yapımında ısı yalıtım projelerinin ilgili birimlerce uygulanması. yatılı ve gündüzlü okullar. kalorifer ve sobaların iç ortam sıcaklığı 20 oC dan yukarı olmayacak şekilde devamlı olarak . yaşlılar ve güçsüzler yurtları. 5-Hastaneler. Halkın Bilgilendirilmesi 1-Halkımızın da hava kirliğinin yoğun olduğu günlerde alması gereken önlemler konusunda gerekli hassasiyeti göstermesi için bilinçlendirilmesi ve bilgilendirilmesi. öğrenci yurtları. ancak hava kirliliğine neden olmayacak şekilde yakılması.

2-Halkın duyarlılığının arttırılması için hava kirliliği ölçüm sonuçlarının günlük olarak halka duyurulması. önem arz etmektedir. 5-Halkın TSE belgeli. kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten. ilimizin kirlilik derecelendirmesi göz önüne alınarak yukarıdaki kömür özelliklerine göre dağıtımın sağlanması ve Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde belirlenen hususlara önem verilmesi gerekmektedir. kömür satış izin belgesi olan firmalar. Çevre Kanunu gereğince. kirlenmeyi durdurmak. fakirlere kömür dağıtılması hususu ile ilgili olarak alınan 3 Mayıs 2005 tarih ve 25804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kururlu Kararı Madde 6 “Mahalli Çevre Kurulu Kararları doğrultusunda kömür dağıtımının yapılması” hükmüne istinaden İl Mahalli Çevre Kurullarınca. Çevre Kanununun kirletme yasağına ilişkin 8. satış izin belgesinin iptali gibi cezalar uygulanacaktır. yakıt satışının durdurulması. idari para cezası. Maddesinin 2. -Yapılacak denetimlerde istenen belgeleri ibraz etmeyen. 3) Samsun Valiliği (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü)’nden “Kömür Satış İzin Belgesi” almadan kömür sattığı tespit edilen firmalara. üstten yakmalı soba ve kaliteli yakıt satın almaları. (2) Fiilin ikinci defa tekrarı halinde 2872 sayılı Çevre Kanununun 23 üncü maddesine göre idari para cezası uygulanacak ve Yakıt Satış İzin Belgesi iptal edilecek. Normal veya ihbar üzerine yapılan denetimler neticesinde. olumsuzlukların tespiti halinde. Ayrıca.Denetimler esnasında. kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler” maddesine muhalefet nedeniyle idari para cezası uygulanacak ve yakıtlar yed-i emine alınacaktır. yükümlülüğün ihlaline göre. Samsun İli Mahalli Çevre Kurulunca belirlenen özelliklere sahip olmayan katı ve sıvı yakıt kullanan üreticilere. UYGULANACAK CEZALAR . kullanmaları durumunda hem bütçeleri hem de hava kirliliğinin azaltılması ve sağlık açısından faydaları hakkında bilgilendirilmesinin sağlanması. Fıkrasında yer alan “Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle. kömürlerin niteliği bu Kararlarda belirtilen kriterlere uygun dahi olsa 2872 Sayılı Çevre Kanunu’ na göre cezai işlem uygulanacaktır. 3-Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde öğrencilerin açık alanda tören yapmalarının önlenmesi. pazarlamacılar ve kömür satışı yapan mahrukatçılara uygulanacak cezai işlemler: (1) Birinci olumsuzlukta 2872 Sayılı Çevre Kanununun ilgili maddelerine göre idari para cezası uygulanacaktır. kömür satışı yapan mahrukatçılar için ruhsatı veren yetkili mercii tarafından çalışması durdurulacaktır. 4-Hava kirliliği ile ilgili eğitici programların düzenlenmesi. 56 . hava kirliliği mücadelesi ve uygulamada birlikteliğin sağlanması amacıyla kömürler vatandaşa dağıtılırken.

Isınma ve sanayi amaçlı olarak atık yağ. madde uyarınca ceza uygulanacaktır.1.2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde” ve 2005/6 nolu Genelgede belirtilen değerlerden daha iyi olsa bile kömür torbaları üzerine asgari Yönetmelik ve Genelge değerleri yazılacaktır. kül v. 6) Yönetmelikte belirtilen torba örnekleri dışında bilgi içeren torbaların tespiti halinde 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 12. bunun için afiş. kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait binalarda kaloriferlerin sürekli yanması en ideali olmakla birlikte. durum ilgili ilin Valiliğine bildirilecektir. Sabah : 09:00 – 10:00 Öğleden Sonra : 14:00 – 15:00 5. tüm kamu. maddesine istinaden 21. böyle bir durumda gerektiğinde semtler itibariyle. Endüstriyel Emisyonlar Emisyon İzni Alan İşletmeler: 57 . kurum ve kuruluş.4.4) İthal ve yerli kömür torbaları üzerinde yer alacak bilgiler Yönetmeliğin belirlediği asgari bilgileri taşıyacak olup. yerel basın ve yayın organlarında çevre eğitimi çalışmaları yapılacaktır. 5)Şirket merkezi ilimiz dışında faaliyet gösteren firmalara yaptırımlar aynen uygulanarak.İlimizin meteorolojik verileri ve topoğrafik yapısı gereği sis ve inversiyonun şehir merkezinde daha çok sabah erken saatlerinde ve akşam saatlerinde ileri boyutlara ulaşması nedeniyle. broşür. el ilanı ve kitapçık bastırılması.Soba ve kaloriferler 15/10/2005 tarihinden itibaren yakılmaya başlanacaktır. periyodik temizlikleri sürdürülecektir. iş yerleri ile meskenlere ait bacaların bakım ve temizlikleri 01/10/2005 tarihine kadar yaptırılıp. 2.Hava kirliliği ile ilgili olarak Mahalli Çevre Kurulunca alınan Kararların kamuoyuna duyurulması ve vatandaşların bilgilendirilmesi için. üstübü .İlimizdeki kamu. kırpıntı. sönen kaloriferlerin ilk yanma saatleri aşağıdaki şekilde düzenlenecektir.2005 tarih ve 25758 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan “13. atık ve artıkların her ne suretle olursa olsun soba ve kalorifer kazanlarında yakılması yasaklanmıştır. 3. dağıtılması. söz konusu kömür özellikleri ( kükürt.03. nem.b. İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce gerekli çalışmalar yapılacak. Yakanların tespiti halinde uyarıya gerek kalmaksızın yasal işlem uygulanacaktır. plastik kömür torbaları.) 17. DİĞER KONULAR: 1. atık lastik.2. alt ısıl değer. 4.01. vb. plastik malzemeler. C. Denetimler esnasında bacaların bakım ve temizlik işlemleri ile ilgili belgeler gerektiğinde ibraz edilecektir.

07.01.2006 29.01.İhr. Karkim Karadeniz Kimya San. Petrol Ofisi A. Oyak Beton San. Pet.2005 29. Ltd. A.12.2005 31.1999 28. EMİSYON İZİN TARİHİ 04. Kavak Çebi Kardeşler Tur. Şti Ernur Tavukçuluk San.03. Ballıca Sigara Fabrikası Bafra Aypi Et Tavukçuluğu Entegre Tesisi Tekeşin Petrol Şafak Gıda San Tic.16.2006 28.2006 29.12. Tic.02.03.07.11. Turzm Tekstil ve Tar.. San. Paz.Şti.2004 18. Şti İrfan SARDOĞAN Zehirli Fare Yemi SBS Boya ve Tiner Sanayi Pınar-Al Kimya Oto. Merkez İlçede Bulunan EKHKKY’ne göre Emisyon İznine Tabi Tesislerin Emisyon İzin Durumları ve İlçelere Dağılımı: SIRA NO 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 1 2 3 4 5 1 2 3 4 1 2 3 1 2 1 3 4 5 1 2 FİRMA ADI Merkez Ar Yatırım İth.Ş.Ş. Ltd.07. Saray Petrol İnş. Ltd. Ltd.2006 EMİSYON İZİN SAYISI B-55.02.05. Tur.03.Basım-Yayın İnş. Samsun Dolum Tesisleri Yıldırım Dış Tic.Şti.2005 29. ve Tic.07.2006 29.03. ve İnş. Samsun Terminali Uzun Kömür San.02.2005 12.A. San.2006 29. İth. Alaçam Özdemir Petrol Ürünleri Ltd.03.01.2006 29.2005 31. Tes.04. Florya Entegre Et Sanayi Yibitaş Lafarge Orta Anadolu Çimento ve Tic.01. Nak.2006 29. Kömür El. Tekeşin Petrol Tic.2006 04.2006 29. Ondokuz Mayıs Gürsoy Hazır Beton Yapı El. Ltd. İhr. Taflan Un San. Tes. Ltd.Tic.2006 04.2005 15.12.08.2002 22. Ltd. Tekkeköy Aygaz A.Ltd.08.03.01.2006 04. Tic.03.01. Tayfun Petrol Kale Akaryakıt İstasyonu Opet Yiğitler Petrol Din. Fatih Arda –Temiz Petrol Şenel Petrol Safi Katı Yakıt San. ve Tic Mert Petrol Tic.. Şti.2006 11. İnş. Şti.2006 31.Ltd.1. Koll. Tic. Şti. Murat Akaryakıt İst. Şirketi Hüseyin YILMAZ Petrol İst. Alkanlar Petrol Ürünleri Tic.2000 17. Tic.2006 28.94 2004/1 2002/2 2003/2 2004/8 2005/4 A.55.2005 04.06. Terme Yontaş Yonga ve Levha San. Ürün.118 5513 2006/1 2006/3 2006/3 2006/3 2005/5 2005/5 2006/1 2006/1 2006/2 2006/3 2005/5 2006/1 2006/2 2005/5 2006/3 2006/3 2005/32000-11 1999-15 2006/2 2006/1 2006/3 2006/2 2006/3 58 . Ltd.01.2.2003 23.2005 19. Ltd.Ş.Ş. Salıpazarı Pet-Or Petrol Ür. Tic.Şti. Tic.2004 27.Tablo C.07.2006 31.Ş. 2005. Gıda ve Hay.Şti. İnş. Oto. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. A.2005 31. Ve Tic. Şti. A.1344 B-5510 B-5511 B-5512 B-5516 A.2005 27.2005 29.55.2006 28. ve Tic.2006 28.San. Değişim Petrol İnş.20.2005 31.2005 23. Ltd. Şti. San.07. Şti. Şti. A. Aktavuk San.03. ve Pak.03.01.02. Çarşamba Akın Nakliyat Orman Ürünleri San.Ş.Ş. San.

Ltd.K. San. ve Tic. Şti. ve Tic. A.Ş.3 Liste-A 2.18 Liste-A.3 Liste-A.ve Tic. Kavak Rekor Kireç San. Liste-A 2.1 Liste–A. Nak. Ltd. Dolum Tesisleri Samgaz Likit Petrol Gazı San.Ş. Şti.2005 (Kapalı) Liste-A 2. Liste-A.K. Elektrosan Elektro Bakır San. A.3 Liste-A.EKHKKY Liste A’ya Göre Emisyon İzni İşlemleri Devam Eden İşletmeler: Tablo C. Ltd.2.Ş. Nak. Liste-A 2.ŞtiHaddehane Tesisi Yeşilyurt Demir Çekme San. Liste-A 2. A.2.3 Kapalı Liste-A.9.Ş. İmalatı FKK Güney Oto Lastik ve Emek Lastik ve Plastik Ayakkabı San. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.1 Liste-A. Tic.Ş. Nak. Liste-A 2.m. A. Şti. Liste-A 2.m.Y. ve Tic.Ltd. Ltd.H.Ş.25 Liste-A. Tic.4. Büyükşehir Belediye Başkanlığı Asvalt Plent Tesisi Arslan Metal Tekkeköy Yeşilyurt Demir Çekme San. Liste-A.Ş. A. A. Ltd. Ltd. A.9. 06.Ş.3 59 . Eti Bakır İşletmeleri Toros Gübre ve Kimya End. Tic.ve Tic. Liste A. A.m. Şti. EKHKKY Liste A’ya göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı SIRA NO 1 2 3 4 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 1 1 2 1 1 FİRMA ADI Merkez Gesan A. Liste-A 2.4. ve San A.Ş. Samsun Döküm Sanayi A.3 Liste-A.9 Liste-A. Havza Altan Kireç ve Toprak Sanayi (Kapalı) Vezirköprü Vezirköprü Orman Ürün. Ltd. Tic.Ş.4.3 Liste-A.4.Ş.Ş.Ltd. Nak. Tic.Şti. E. Şti. Liste-A 2. Tic. Ltd. A. Samsun Dolum Tesisleri Samsun Bakır Boru San.2.Ş. Kurumahmutoğlu Toprak San. Ltd. (Yaşardoğu Mah.2. Liste-A 2. İzabe Tesisi Mobil Santral Milangaz A. Tic.Ş.3 Liste-A. Şti. Alpet Altınbaş Petrol Tic. Şti. ve Tic. Sakoğlu Kireç San. Gübre San. Şti. A. Liste-A 2.m Liste A. As Çelik Döküm İşleme San. Rekor Toprak Tic. EK-3 Liste-A. Liste-A7. Karsan Kireç San. Tor Lastik Fabrikası Burak Lastik Ürünleri Ayak. (Kaya Köyü) Dörtler Kireç ve Toprak San. (Çal Mevkii) Dörtler Kireç ve Toprak San. Liste-A. A.17. Ltd.3 Liste-A. (Kalaba Mevkii) Karsan Kireç San. Liste A. Tic.Ş. Çarşamba Çarşamba Şeker Fabrikası Ladik Ladik Çimento Fabrikası Bafra Bafay Yağ Un Gıda Tarım ve Mak.07.7.9 Liste-A. Ltd. Liste-A 2. 2005.9 Liste-A. Karkusan Karadeniz Kurşun ve Kurşun Maml. A.) Üçler Kireç Sanayi Üçler Toprak Sanayi(Kapalı) Bahri Rendeci Kireç Sanayi Akkisan Kireç San. ve Tic.m.4. Şti. Altan Kireç ve Toprak San.14 Liste-A. Akın Kauçuk Rejenere San. Şti.K.Ş.3 Liste-A. Liste A. Elf-Selyak Petrol Ürünleri Üretim ve Paz.6. Arılar Toprak San. (Kapalı) Kavkisan Kireç San. Şti.

9.2.3 Liste-B. Şti. Şti. Süleyman Bektaş Gürgendağ Konkasör Tesisi Süleyman Bektaş Yukarı Avdan Kalker Ocağı Tesisi Arslanlar Hafriyat ve Nak.7.2. Safi Katı Yakıt San. Tic. Taah. A.K.10 60 .ve İnş. Şti. Ltd. Alt.10 Liste-B. Aslantürk Petrol Ertekin Petrol Ürünleri Taş Tic. Tur. İleri Alemdar Yat.2.Ş.9. Ldt.9. Şti.9. Tic.17 Liste-B. Fadime Sevil KÜÇÜK Deterjan Üretim Tes. Malz. San.10 Liste-B. Şti.9.1 Liste-B. Tic. San ve Tic.3 Liste-B.9. Ltd.H.9.Ş. Çev. 19 Mayıs Hazır Beton Tesisi Recepoğlu Un Fabrikası Ulusoy Un Sanayi Ve Ticaret A.1 Liste-B.12 Liste-B.1 Liste B. Dem. A. A.2.2 Liste-B.2.K. Mehmet Güroğlu Petrol İstasyonu Güroğlu Petrol İstasyonu Bolat Petrol İstasyonu İzcan Petrol İnş.9. Tic.1 Liste-B. A. Akın Biyodizel Tesisi Büyükşehir Bel.9. EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 FİRMA ADI Merkez Er Kömür Pazarlama Madencilik Mad. Ve Nak. Mad. Tic. Ltd. Ltd. Erpet Erbeton San.2. Şti.12 Liste-B. Ltd.2. Şti. Tek. San. San.Ş.9. Cem Petrol Ada Petrol Tekkeköy Akabe Madencilik San. ve Tic.EKHKKY Liste B’ye Göre Emisyon İzni İşlemleri Devam Eden İşletmeler: Tablo C. San.2 Liste-B. Tic.Ş. Şti.12 (Kapalı) Liste-B. Yak. Büyükşehir Belediye Başkanlığı Taş Ocağı Sames A.1 Liste-B. Alyak Katı Yakıt Paz. İth.Ş.1 Liste B. A.18-A.Ş. Ltd.2 Liste-B. Nihoruz Gıda San.San. Çalışkan İç ve Dış Tic. Tic.9. Şti.K. Bölge Müdürlüğü Taflan Sarmuk Taşocağı Büyükşehir Belediyesi Gürgenyatak Taşocağı Sitaş Yapı Taah.9.2 Liste-B. Ltd. Nevsan Metal End.1 Liste-B.1 Liste-B.9. Şehriçi Un San. Şti.2.2.Ş.Ş.2 Liste-B. Onpet Onur Petrol San. İhr. Reşitoğlu Kömür Kereste Demir İth. Liste-B. Mad. Özgü İnşaat Gıda Güb. EK-3 Liste-B. A.12 Liste-B.2.10 Liste-B. Şti Alimünyum Metal Sanayi Tic. Ltd.1 Liste-B.2. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.2.2 Liste-B.9. Şti.9. Tur.Ş.9.2.17 Liste-B. DSİ 7. Unsan Un Sanayi Samsun Yem Sanayi Koni İnşaat Soğancılar Petrol Ltd. E.Malz.2 Liste-B. Turpan Mobilya Orman Ür. Atakaş Tic.9. Tic. A. Oto. Ak-Metal San ve Tic. Paz.2. Tic. Ltd.3 Liste B. İnş. Ltd.1 Liste-B.10 Liste-B.4. Taşocağı -Kutlukent Yeni Akkor Katı Yak.2 Liste-B.Y.2 Liste-B.10 Liste-B. Ltd.1 Liste-B. Şti. A.10 Liste-B.1 Liste-B.7.Ş.9. Tic. 2005. ve Dış Tic.1 Liste-B. Turz.1 Liste-B.12 Liste-B.10 Liste-B.7 Liste-B.9.7. Özel Göz-Sa Sağlık Hiz.

9.9.2.10 Liste-B.1 Liste B. Karyak Karadeniz Yaka. EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 2 1 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 FİRMA ADI Kavak Tubin İnş.1 Liste-B.9. Şti.1 Liste-B.2 Liste-B. EK-3 Liste-B. İml. San. (Emirli Köyü) Tubin İnş. A. Mad. Tic. DLH 2.10 Liste-B.1 (Faaliyette Değil) Liste-B.9. Şti. Asarağaç Topcuoğlu İnşaat Taşocağı İstaş İst.1 Liste-B.9.9.1 Liste-B. Tur. Tic.9. Şti. Yaşar Battal Petrol İstasyonu İva-Son Petrol Ürün.9. Mad.9. Taşocağı Belalan Köyü Karayolları 7.9.2.9.2. Şti. San. Çarşamba Belediye Başkanlığı Taşocağı Akoğlu İnşaat Tic. Bölge Müd. E. Karadeniz Kafes San. Taah. Tic. Şti. Liste-B. (Ankara Yolu) Duygu İnş. Bölge Müdürlüğü Çiğdem Köyü Taşocağı İl Özel İdaresi Kaya Köyü Taşocağı Yemsel Tavukçuluk Kalaycıoğlu İnş. Ltd.10 Liste-B. Şti.1 Liste-B. Liste-B.9.1 Liste-B.2 Liste-B7. Liste-B.2 Liste-B. Şti. Ltd.1 Liste-B. Ltd.2.10 Liste-B.10 Liste-B. Şti.9.1 Liste-B.2 Liste-B.10 Liste-B.2.17 (Faaliyette Değil) Liste-B.10 Liste-B.H.Tablo C. Taş ve Mermer Kalker Ocağı-Çarıklıbaşı Köyü İstaş İst. Ltd. Şti.1 Liste-B.9. Ltd. Taş ve Mermer Kalker Ocağı-karapınar Köyü Çarşamba Nuryak Nak. Bölge Müdürlüğü Taşocağı Samsun Mısır İrmiği Cumhuriyet Petrol Ürünleri Alpet Akaryakıt Tesisi Vezirköprü Vezirköprü Köylere Hizmet Götürme Birliği Yürükçal Köyü Narlısaray Bel. Eml.1 Liste-B. Tic. Karayolları 7. Tic.2.K. Ltd. Sonkaya Petrol İstasyonu Moil Yipet Petrol İstasyonu Altınyıldız Bil. 2005.Y. Ve Nak.18-B.10 Liste-B.9. San.9.2 Liste-B.7.2. Tur.1 Liste-B. Liste-B.9.7 Liste-B. Liste-B. Konkasör Tesisi Kökçüoğlu Petrol Supet Koll. Ltd.2.2 Liste-B.9. Ltd.2. Şti.K.9. Şti.K.2. Konkasör Tesisi Sarıoğlu Petrol Esentepe Petrol Onur Petrol Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Ltd.2.2.1 Liste-B.1 61 . Yaşar Akil Akaryakıt İstasyonu Karaca Akaryakıt İstasyonu Dalgıç Petrol Akaryakıt İstasyonu Alkan İnşaat Taşocağı Ayvacık Fazlı Özkan Petrol İstasyonu Okur İnşaat Akaryakıt İst. Tic.Ş. Salıpazarı Yeşil Petrol Ürünleri Terme Atakaş Tic.2.1 Liste-B. Ltd.

Uzun Petrol Tic. Bölge Müdürlüğü Asarkaya Mevkii Yibitaş-Lafarge Hazır Beton Tesisi Gürdal Madencilik Seven Tarım Ürünleri Ve Gıda Pazarlama Tic.17 Liste-B.Ş. Şti. Erhan Ulusoy Un Gıda San Ve Tic. Bölge Müd.1. Tic. Ltd.2 Liste-B. Şti. Ltd.2 Liste-B.1 Liste-B. 62 .2 Liste-B.2 C.10 Liste-B. A.2. Cengiz İnşaat Seven Tarım Ürünleri Havza Altınbaşak Un-İrmik Ve Yem San. A.7.241.7. Bölge Müdürlüğü Boztarla Mevkii Aydıner İnşaat DSİ 7.2 Liste-B.277.Y.2 Liste-B. 2005.7. Ve Tic.527.675 4077993 Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Tablo C.17 Liste-B.2 Liste-B. Tic.7.753 12.17 Liste-B. Bölge Müd. Bölge Müdürlüğü Taflan Sarmuk Taşocağı Kuduoğlu İnşaat Taşocağı Ladik Kolin İnşaat Turizm San ve Tic.K.2 Liste-B. Ltd.2.9.7. Alaçam Eroğlu Petrol Ürünleri San Tic.H.7.463 39.2 Liste-B.1 Liste-B.2 Liste-B. Tic.2. E.18-C EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 2 3 4 5 6 7 1 2 3 4 5 6 1 1 1 FİRMA ADI Bafra Erol Petrol Ürünleri San.17 Liste-B. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar Tablo C.677 8135605 BENZİN (lt) MERKEZ 11.873. DSİ 7. Şti. 2005 Yılı Ocak-Şubat-Mart Ayı İtibariyle Benzin Ve Motorin Tüketimleri YILLAR 2001 2002 2003 2004 2005 MOTORİN (lt) MERKEZ 37.2 Liste-B. Armutlu Kömür İşletmeleri Özen Petrol Ürünleri Beşgöz Araboğulları Unculuk Hasan Usta Un Fabrikası Yıldırım Nakliyat Taşocağı Ondokuz Mayıs Ondokuz Mayıs Belediyesi Taşocağı Ernur Tavukçuluk San. Ltd.9. 2005. Akyapı İnşaat Karayolları 7.7 Liste-B.17 Liste-B. Ltd.1 Liste-B.2 Liste-B.494 33. Bölge Müdürlüğü Kozağzı Köyü Bülbüloğlu İnşaat-Aydıner İnşaat DSİ 7. Emrah Tavukçuluk Bafra Belediyesi Mezbahane Tesisi Aytur Tavukçuluk Karayolları 7.7. Keleşoğlu Un Fabrikası DSİ 7. Yakakent Kupi Tavukçuluk Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.9.A. Şti.296 11.2 Liste-B.7.19.9.7.A.2.K.Ş. EK-3 Liste-B.12 Liste-B.847.127 6.110 2.2 Kapalı Liste-B.2 Liste-B.7.K.896.Ş.1 Liste-B. Şti.Ş.9.156. Baykurtlar Orman Ürünleri San.5.7.2 Liste-B.

C.8 9 32 30 2002 2003 63 .1.5 6.6 6.6 8 7. 2005.5 1.9 2.8 27.9 155 96.12 7.Tablo C.8 6. 2005.8 Alkali 11 42 PM (mg/m3) 7.6 8. Havayı Kirletici Gazlar ve Kaynakları C.2. Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman Tablo C.25 22 19 17.3 5.8 18.20.21.22.12 30 35 39.6 36.2. 2005 Yılı İlimizde Trafiğe Kayıtlı Araç Sayıları İl Merkezi Ve Geneli: ARAÇ CİNSLERİ Motorsiklet Otomobil Minübüs Özel Amaçlı Taşıt Otobüs Kamyonet Kamyon Traktör Çekici Tanker Arazi Taşıtı İL MERKEZİ 5601 40781 3507 222 551 12237 2371 10498 180 192 594 İL GENELİ 12907 67126 8609 305 900 22695 6666 38720 372 304 854 Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Egzoz Emisyon Ölçümü Yapılan Araç Sayıları Denetlenen Araç sayısı Ceza Uygulanan Araç sayısı 2004 2361 40 2005 1806 38 Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.87 105 204 237 190 196.5 6.06 8.8 12.5 10.45 21. Tablo C.9 2.Aylara Göre SO2 ve PM Emisyonları YIL AY Mayıs HaziranTemmuz Ağustos Eylül Ekim KasımAralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık SO2 (mg/m3) 14.

22’de anlatılmıştır. iyi yakılmayan yakıt gazında % 7 düzeyinde bulunmaktadır. Bu gaz.8 78. içten yanmalı motorların egzoz gazları ile tam yanmayan yakıtlardan bol miktarda üretilmektedir.8 21 14.5 Mart 64 2005 Nisan 50 Mayıs-2005 29 Haziran-2005 38 Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.7 2004 Temmuz 14.Bunlar beraberce (NO+NO2) NOx olarak belirtilmektedir.1 Aralık 53. atmosferde kalma süresi 2-4 aydır.4 47 34 24 C. 64 . C.4. Azot Oksit (NOx) Emisyonları Azot.7 26 34 56 56.3 Haziran 12. bunlardan hava kirleticisi olarak en önemlileri azot monoksit (NO) ve azot dioksit (NO2)’dir.61 Şubat 87. Normal egzoz gazında % 3-4 . İlimizde trafik araçlarından kaynaklanan egzoz gazlarının içindeki karbon monoksit gazlarının ölçümleri ve denetimleri yapılmaktadır. yedi çeşit oksit meydana getirmekle birlikte.000 Mg/m3 .2.5 Mayıs 14. renksiz ve zehirli bir gazdır.2. Karbonmonoksit. 2005. Partikül Madde (PM) Emisyonları Tablo C.3. kokusuz. keza vadeli sınır değeri 30. Oldukça stabil bir gaz olup. Karbonmonoksit Emisyonları Yerleşim civarlarında ve içlerinde en çok rastlanan kirletici gazlardan birisi de karbon monoksittir.2.2. C.000 Mg/m3 ‘tür.5 Ağustos 14.5 Eylül 14 Ekim 14 Kasım 24. 58 46 37 26.Ocak 68 Şubat 47 Mart 40 Nisan 19.6 Ocak 66.3 13. Karbon monoksitin uzun vadeli sınır değeri 10.81 69.9 12.3 69. Egzoz gazları içerisinde bulunan karbon monoksit egzoz ölçümleri esnasında tespit edilmektedir.

2. pH değerlerinin düşmesine neden olur.Tablo C. sodyum.2. doğal kaynakları ve tarımsal ürünleri olumsuz yönde etkileyen morötesi radyasyonu yani güneşin ültraviyole ışınlarını adsorbe etmektedir. Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları Samsun ilinde havada hidrokarbon ve kurşun emisyon ölçümleri yapılmamaktadır. Asit Yağışlarının Etkileri Asit yağmurları. oksijenin ozona ve ozonun parçalanarak tekrar oksijene dönüşmesi sırasında ültraviyole ışınlarının kullanılması sonucunda meydana gelmektedir. C. Atmosferik Kirlilik C. yüzey sularında kalsiyum. İlimizde ozon tabakasının incelmesine neden olan kloroflorokarbon gazlarının havadaki ölçümü yapılamamaktadır. Ozon tabakasının incelmesine daha çok buzdolaplarında soğutucu etken olarak kullanılan kloroflorokarbonlar neden olmaktadır. 2005. tüm canlı varlıkları.Başlıca Nox Kaynakları Kaynaklar 1. C.Fosil yakıtların kullanılması -Enerji kazancı -Taşımacılık b. Ozon tabakasının incelmesinin.5. potasyum. Asitleşme. demir ve çinko konsantrasyonlarının artışına. Bu ışın tutma işlemi. insan sağlığı üzerinde önemli etkileri vardır. Samsun ilinde NOx ‘lerin en büyük kaynağının enerji kazancı. İlimizde trafik araçlarından kaynaklanan egzoz gazlarının içindeki azotoksit gazlarının ölçümleri ve denetimleri yapılmaktadır. İnsan Faaliyetleri a. Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri Ozon tabakasının en büyük özelliği. mangan. 65 . Samsun ilinde havada azot oksit ölçümü yapılamamıştır. magnezyum. pH değeri düştükçe. sülfat.3. ton/yıl 19 11 9 7 2 2 Bu kaynaklar göz önünde bulundurulduğunda. C.Tarımsal faaliyetler -Biyokütlenin yanması -İnorganik gübreler -Organik gübreler Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Bu etkiler. alüminyum.23.1. deniz organizmalarının yaşam döngülerinde değişiklik ve iklimde önemli ölçüde değişiklikler meydana gelmesidir.3. Bir çok gelişmiş ülke ve AT ülkeleri spreylerde bu gazın daha az kullanılmasını ve 2000 yılından itibaren kullanılmamasını istemektedirler. bağışıklık sisteminde değişiklik. deri kanserleri ve kataraktlarda artış. Doğal kaynaklar 2. su ekosistemlerindeki tüm canlıları etkiler.3. taşımacılık ve tarımsal faaliyetler olduğu bilinmektedir.

Hg. Yurdumuzun çeşitli bölgelerinde hava kirliliğinden kaynaklanan toprak ve arazi bozulmaları olduğu görülmektedir. bu duruma yoğun sonbahar yağışları veya ilkbaharda karların erimesi sonucu suyun pH’nın da ortaya çıkan ani düşüler yol açar. alüminyum ve cıva salınımlarıdır. Kirletici gazlar içinde bulunan partikül maddelerin taşıdığı Cu. önce hassas canlılar olmak üzere tüm canlıları etkilemektedir. Suların asidifikasyonu. Aynı şekilde. HF ve HC gibi kirletici emisyonlar ve oluşturduğu asit yağmurları bitki ve toprak üzerinde zararlı etkilerini göstermektedir.4. Doğal Çevreye Etkileri C. Hava Kirleticilerinin Çevreye Olan Etkileri C.2. doğal vejetasyona ve toprağın yapısına etki etmektedir. Alüminyum toksisitesi. toprak suyuna ve vejetasyonuna yapmış olduğu olumsuz etkiler sonucunda orman ağaçları hastalanır ve bu durumda. C.fitoplankton türlerinin kompozisyonu değişir. Asit yağmurları toprakta bulunan alüminyumu çözerek içme sularına karışmasına ve içme suyunun kalitesinin bozularak toksik olmasına neden olurlar. Bunlara örnek olarak.1. bazı metal konsantrasyonlarının artışına yol açabilir. kuraklığa. fabrikaya yakın alanlarda ve hakim rüzgar yönündeki tarlalarda başta tütün olmak üzere. Asit yağmurları göl ve akarsularda asit dengesini bozarak. dona. Bunlardan en önemlileri. zararlı böcek ve mantarlara karşı dirençleri kırılır. Asidifikasyondan etkilenen balıkların çoğunda. Su Üzerindeki Etkileri Hava kirliliği yaratan pek çok gaz (2-7 gün arasında havada asılı kalabilen SO2. Hatta bazı türlerin ölümüne neden olmaktadırlar.1. bitki ve ağaçların önemli 66 . SO3 ve NOx gibi kirleticiler ) atmosferde bulunan su partikülleri ve diğer bileşenlerle tepkimeye girerek sülforoz asit (H2SO3). üreme bozuklukları görülmektedir. Bunlar yeryüzüne yağmur ve kar şeklinde ulaşır. asit yağmurları göllerde alüminyum çözünmesine neden olarak balıkların solungaçlarının tıkanmasına ve boğularak ölmelerine neden olmaktadır. pH değerlerine ve ortamda oluşturduğu maddelere göre değişmektedir. Mn. Asit yağmurlarının orman toprağına. egzoz ve ısınmadan kaynaklanan gazlar topraklara ve üzerindeki bitkilere. Ni ve benzeri ağır metal ve 17 element toprak ve bitkiler üzerinde toplanmaktadır. Cd.1. Toprak Üzerine Etkileri Çeşitli endüstriyel. C. Ani balık ölümlerine öncelikle akarsularda rastlanır. Kuru sülfat ve nitrat partikülleri. Düşen pH değerinin etkisiyle bazı balık türlerinin doğal ortamlarından uzaklaşmalarına ve üreme organlarının düşmesine neden olur. H2SO4 ve HNO3 oluştururlar. kuvvetli asidik çözeltiler şeklinde atmosferde depolanabilir. çiğ veya sisle rutubetlendiği zaman. Türkiye Gübre Sanayi AŞ ve Karadeniz Bakır İşletmeleri baca gazlarının tarımsal alanlarda meydana getirdikleri zararların belirlenmesi amacıyla ilimizde yapılan bilimsel çalışmalar sonucu . Zn. Havaya verilen gazlar içindeki başta SO2 olmak üzere NOx.1. As.4.4.4.

ölçüde zarar gördüğünü. Fotosentez ve transpirasyon. bir kök sistemine sahip olmadıkları için su ve mineral maddelerini yüzeyleri aracılığıyla. Örneğin. Kirletici maddelere karşı hassa olan bitkilerin zayıflaması ve fizyolojik özelliklerinin bozulması sonucunda. Hava kirleticilerinin hayvanlar üzerindeki etkisi. Stomalardan yaprağa giren SO2. populasyon yoğunluklarını düşündürücü yönde rol oynar. pamuk. Flora ve Fauna Üzerindeki Etkileri Hava kirleticilerinin en çok etkilediği bitki organı yapraklardır. Trafiğin yoğun olduğu ana cadde ve göbeklerde yetiştirilen çimlerde de kurşun birikimi dikkat çekicidir. toprakta ve bir kısım bitkilerde. Yanık etkisi. yavru veriminin azaldığı. 2-Dolaylı etki:Bu etkide. 67 .1. iki açıdan düşünülebilir: 1-Toksik etki: Bu etki. Madde alımı yüzeysel olarak gerçekleştirildiği için likenler. 0. Likenler. Endüstri merkezleri. F.4. HF gibi asit özelliğindeki kirleticiler.3 ppm SO2 ‘ye 8 saat sürekli maruziyet halinde bile yukarıda saydığımız dokusal bozulmalar görülebilir. havanın nemi ve yağışla birlikte almak zorundadır. S. buğday ve elma SO2’ den çok fazla etkilenen bitkilerdir. enerji santralleri ve karayollanın çevresinde yayılış gösteren bazı liken türleri. Buna en tipik örnek balarılarıdır. Egzoz gazlarıyla kirlenmiş yol kenarları. Aynı kirletici madde ot şeklindeki bitkilerde ise orta damarın her iki yanında beyaz-esmer lekeler çam gibi iğne yapraklılarda ise yaprakların uç kısmında kahverengi nektozlar ve bunlara bitişik renksiz bölgeler meydana getirir. radyoaktivite ve ağır metal kirliliğini de yansıtabilmektedir.3. arpa. Örneğin üzerinde beyaz-saman sarısı lekeler yapar. Bu tip alanlarda biçilmiş olan çimlerin hiç bir şekilde yem olarak kullanılmaması gerekmektedir. asit yağmurlarıyla yüzeysel olarak da ortaya çıkabilir. arıların tembelleştiği. bazı hayvan populasyonlarının artışı teşvik edilmektedir. Yonca. yaprak dokusunun zarar görmesine ve yaprak yüzeyinde yanıkların teşekkül etmesine neden olurlar. hava kirleticilerin ölçümünde kullanılmaktadır. Cu ve Zn gibi elementlerin normal değerlerin üzerinde biriktiği. bitkilerdeki bu yanıkların derecesine göre gerileyebilmektedir. zarar gören bu bitkileri tercih eden böcekler artış gösterebilmektedir. C. Hava kirliliğinin bitkiler üzerinde olan etkisini şu şekilde sıralayabiliriz: -Nekroz adı verilen yaprak dokusunun eğilip bükülmesi -Klorasis adı verilen beyazlanmalar veya diğer renklerdeki lekeler -Büyüme bozulmaları Değişik bitkiler belli bir tür bitkide bu etkilerden bir veya bir kaçını tipik bir semptom meydana getirecek şekilde oluşturur. Egzoz gazlarıyla kirletilen yerlerde bitkiler zarar gördüğü için balarılarının yeterince nektar ve polen toplayamadıkları tespit edilmiştir. zehirli bal üretildiği hayvan ve insanlara zaman zaman saldırdıkları tespit edilmiştir. toprak pH değerinin önemli ölçüde değiştiği görülmüştür. endüstri merkezleri ve hava üssü gibi alanlara yerleştirilen kovanlarda.

endüstri devriminden bu yana hızlı bir şekilde artış göstermektedir. metal malzemelerin kimyasal olarak aşınmasına ve sanat eserlerinin bozulmasına sebep olmaktadır. yapışkan bir hal almasına ve sonra çatlamasına. çamaşır ve mobilyaların kısa sürede kirlenmesine. Kurşunun beyne yerleşmesi halinde beynin enerji metabolizması. günümüzde sağlık açısından önemi giderek artan bir tehlikedir. bazı kabuk böceklerinin populasyonlarının arttığı bilinmektedir. Bu nedenle kurşunla yaralanmalarda vücutta kalan kurşun zehirlenmelere sebep olur. astım ve akciğer gibi hastalıklarının insidansı artmaktadır. çok sayıda kirleticinin etkisi altında kalabilmektedir. Kurşun tozları mide suyunda ve kanda çözünür.2. Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri Hava kirliliği. Kurşunun merkezi sinir sistemine etkisi. zehirlenme şekline ve yaşa bağlı olarak değişir. Endüstri bölgelerinde ve egzoz dumanının yoğun olduğu ortamlarda kurşuna maruz kalma ile kandaki kurşun düzeyi arasında yakın bir ilişki vardır. Öksürükle sık sık balgam çıkarılır. sindirim. egzoz dumanının yoğun olduğu alanlarda ve meteorolojik faktörlerin yetersiz olduğu kesimlerde. KAYNAKLAR: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 Meteoroloji Bölge Müdürlüğü 2005 68 . C. İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri Hava kirliliğinin. Konu üzerinde yoğun araştırmalar yapılmaktadır. büyük şehirlerin havasında egzozlardan kaynaklanan emisyonlarda önemli bir sorun haline gelmiştir. Zararlı böcek populasyonlarını kontrol altında tutan parazit ve predatör türlerin. tipik bir kümülatif zehirdir. Vücuda alınan kurşunun dışkı ve idrarla atılımı yavaştır. Gastrointestinal yoldan kuşun adsorbsiyonu yavaştır. hava kirliliğinden en fazla etkilenen kısım. Partiküllerin nem çekme özelliği vardır: Özellikle küçük ve yumuşak böceklerin sertleşmemiş dokularından su çekerek kutikulanın kuruması ölümlere yol açabilmektedir. büyüme ve gelişme hızı ile ilgili enzimlerin inhibe edildiği savunulmaktadır. Günümüzde. Kronik bronşitte soluk alıp vermek güçtür. Akciğerler. bazı böceklerin ölümüne neden olabilmektedir. solunum sistemidir.4.4. Akciğer kanseri. Kurşun. yoğun bir şekilde hava kirliliği yaşanmaktadır.Kükürtdioksit ve ozondan zarar gören ağaçlarda.1. troposferde teşekkül eden ozon sebebiyle kauçuk ve lastik malzemelerin yumuşamasına. bina kaplamalarının ve yağlı boyaların hızla kirlenmesine ve aşınmasına.4. Kurşun. kirleticilere karşı çok hassa oldukları da bir gerçektir. Vücudumuzda. Sonuçta. solunum ve deri yoluyla adsorbe edilir. C. Endüstri bölgelerinde. Partikül kirleticiler. kronik bronşit. anfizem.

Lokman Hekim Hamamı: Maarif hamamının 50 m. mide. Aslanağzı .1. Ladik Hamamayağı Kaplıcaları: Samsun’a 75 havza’ya 15 Km.D. Diğer bir deyişle Havza'da daha çok sağlık. Ladik İlçe merkezinin 13 Km. 100 kişilik umumi bölümünden hariç 10 özel banyosu vardır. Havza kaplıcaları Turizm Bakanlığı tarafından Termal Turizm Merkezi olarak ilan edilmiştir. Havza kaplıcalarının şifalı suları. kırık çıkık. Yeraltı Suları D. Bu kaplıcaların üçü eski tarihlerde yapılmış.6 lt/sn Kadar olan kaynak debisi MTA ‘nın çalışmaları ile 50 lt/sn.1. kuzeyinde bulunmaktadır. ilerisinde inşa edilmiştir.1. Yakın geçmişe kadar 1.2. Küçük hamam ve Maarif hamamı gibi tarihi hamamların yanında 1986 yılından sonra yapılmış hamamlar şunlardır. Jeotermal Kaynaklar Havza Kaplıcaları : İlde jeotermal kaynaklar ağırlıklı olarak Havza İlçesinde yer almaktadır. Oldukça eski bir tarihe ve kullanıma sahip olan hamamayağı 69 . Havza'da turizm faaliyetlerinin büyük bir bölümü termal turizme dayanmaktadır. çeşitli romatizma. D. Su Kaynaklarının Kullanımı D. (56°C kaynak çıkış sıcaklığıdır) Milli Mücadele yıllarında Atatürk Havza'ya geldiğinde. metabolizma. Bölümünde anlatılmıştır. sekelleri ve mevzi ağrıları. kansızlık gibi hastalıklara iyileştirici etki yapmaktadır.Kızgözü. Havza'nın içerisinde Samsun-Ankara yoluna yaklaşık 1 km.080 kişi banyo kapasitesine sahiptir. dinlenme ve temizliğe dayalı turizm söz konusudur. özel banyoları olan termal oteller. bağırsak. Lokman hekim Hamamıdır. Bu hamamların dışında Belediye tarafından yaptırılmış umumi bölümleri olmayıp. SU D. Şifa ve maarif hamamları.000 yıldan beri kullanılan tarihi sağlık tesisleridir. Şifalı suları bulunan ilçeye eski çağlardan beri bazı hastalıkların tedavisinde yaradığı için çevreden hatta bütün Anadolu'dan çok sayıda insan gelmektedir. uzaklıkta bir tepenin eteğinde beş kaplıca bulunmaktadır. ‘ye kadar ulaşmış ancak daha sonra bu debi 20 lt/sn.ye düşmüştür. 56°C sıcaklığa ve günde 10.2. moteller de vardır. sinir. İmaret mahallesi hamam sokağında Büyük Hamam. diğer iki tanesi ise MTA'nın araştırmaları sonucu 1986 yılında bulunan ve çıkarılan sıcak suyun değerlendirilmesi amacıyla sonradan yapılmış modern Türk Hamamı. Modern Türk Hamamı: 1986 yılından sonra Havza belediyesi tarafından yapılan hamamlardan birisidir.1. şifalı kaplıcalardan faydalanma fırsatı da bulmuştur. uzaklıkta yer alan kaplıca. kaplıcalar yaklaşık 2000 yıldan beri kullanılan tarihi sağlık tesisleridir. Yaklaşık 2.

güneyde Karakuş Irmağı havzası sınırlarındaki 1300 m kotlarından Salıpazarı ilçesi merkezindeki 58 m kotu arasında yer almaktadır. Amasya ve tokat illerinin tamamı ile. Terme ilçe merkezinin 5 km mansabında Karadeniz’e birleşmektedir. Bu havzaların batısında 13 numaralı Batı Karadeniz havzası. Salıpazarı ilçesi merkezinde Terme Çayının yağış alanı 233 km2 ve akarsu boyu 35 km dir. Erzincan. Sivas. Kürtün Irmağı.31 m3 / s dır. -Samsun – Çarşamba – Yeşilırmak Nehri : Yeşilırmak Nehrinin Çarşamba ilçesi merkezindeki yağış alanı 36 000 km2 ve kotu 10 m dir. Kılıçkaya. Abdal Irmağı. Terme Çayının 233 km2lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 222 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 7.1. Akarsular Samsun ili. Yozgat. Terme Çayının Salıpazarı ilçesi merkezindeki 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 782 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 988 m3 / s olarak hesaplanmıştır.Samsun – Salıpazarı – Terme Çayı : Terme Çayının yağış alanı. Yeşilırmak Nehrinin yan kollarıdır. 70 . Bu havza içerisindeki. doğusunda ise 22 numaralı Doğu Karadeniz havzası yer almaktadır.3. 14 numaralı Yeşilırmak Havzası içerisinde yer almaktadır.05 m3 / s dır. Yeşilırmak Nehri. Tersakan Çayı ve bunların yan kollarından oluşmaktadır. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 3. Su sıcaklığı 35 °C dir. Gümüşhane.kaplıcalarının debisi fazla değildir. Terme Çayı. Karadeniz’e birleşim yerindeki 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 359 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 481 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Çorum. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 4. Tersakan Irmağı ve Karakuş Irmağı. 14 numaralı Yeşilırmak havzası ile 15 numaralı Kızılırmak havzasının aşağı (mansap) kısmında yer almaktadır. Kızılırmak Nehri. Kelkit Irmağı. . Yeşilırmak ana kolu. Engiz Deresi.59 m3/s’dir. Çorum Çat Irmağı. Samsun ili sınırları içerisinde yer alan önemli akarsular. Terme Çayının Terme ilçesi merkezindeki kotu 05 m ve yağış alanı 436 km2 dir. D. 2 -Samsun – Terme – Miliç Irmağı : Miliç Irmağının Karadeniz’e birleşim yerindeki yağış alanı 180 km2 ve akarsu boyu 24 km dir. Ordu ve Giresun illerine ait arazilerin bir kısmı. 436 km lik yağış alanının yıllık ortalama akımı 330 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 10. Mert Irmağı. Almus. Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu barajlarında elektrik enerjisi üretilmektedir. Ataköy. Samsun.5 m3 / s dir. Çekerek Irmağı. Terme Çayı. Su bir vadinin tabanından ve hemen yanındaki taşlık tepenin altından gelmektedir.

Yeşilırmak nehri’nin. Yılın en kurak ayı olan Ağustos ayındaki aylık ortalama debisi ise 0. Tekkeköy deresi. Tekkeköy ilçesi merkezinde 25 m dir. -Samsun – Tekkeköy – Gelemen Kanalı : Gelemen kanalı. Hasan Uğurlu Barajı girişi membaında yer alan 190 m kotundaki Kale Köyü mevkiinde yağış alanı 33 904 km2 ve ortalama debisi 148. Asarcık ilçesi arazilerindeki 1200 m kotlarından başlamaktadır ve Irmaksırtı mevkiinde Samsun – Ordu karayolunu geçtikten sonra Karadeniz’e birleşmektedir.6 m3 / s dir. ilçe merkezi mansabındaki Tekkeköy Kanalına katılmaktadır.83 m3 / s dir. Samsun ili merkeze içme ve kullanma suyu sağlayan Çakmak Barajı. 71 . Aptal ırmağının yağış alanı. Tekkeköy Deresinin 47 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 221 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q 500 = 309 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Abdal ırmağı yağış alanının 476 km2 lik kısmını kontrol etmektedir.7 m3 / s dir. Yılın en kurak ayı olan Ağustos ayının ortalama debisi 61. Tekkeköy Kanalı ise. Karadeniz’e birleşim yerindeki yağış alanı 198 km2 ve en uzun akarsu boyu 37 km dir. Çarşamba ilçesi merkezindeki 36 000 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 5 790 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi ise 183. Yeşilırmak nehrinin. Çakmak Barajı girişindeki 476 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 655 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 984 m3 / s dir. Yağış alanının güney yamaçlarındaki en yüksek kısımlarında yükseltisi 900 m ye kadar ulaşmaktadır. Samsun – Ordu karayolunu geçtikten sonra Karadeniz’e birleşmektedir. -Samsun – Çarşamba – Dikbıyık – Abdal Irmağı : Abdal ırmağının. -Samsun – Tekkeköy – Tekkeköy Deresi : Tekkeköy Deresinin Tekkeköy ilçesi merkezindeki yağış alanı 47 km2 ve dere boyu 18 km’dir. Yağış alanının yükseltisi.34 m3 / s dir. Abdal Irmağının 476 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 168 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 5.Yağış alanın yüksek kısımlarında kotlar 850 m ye kadar ulaşmaktadır. Yeşilırmak nehrinin 33 904 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 1612 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q500 = 1947 m3 / s olarak hesaplanmıştır.3 m3 / s dir. Kanalın 198 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkın pik debisi Q100 = 438 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkın pik debisi ise Q500 = 599 m3 / s olarak hesaplanmıştır. yukarı havzasında yer alan üç ayrı dere ile tarım arazilerinin drenaj sularını Karadeniz’e tahliye etmektedir. Dikbıyık kasabası – Irmaksırtı mevkiindeki yağış alanı 502 km2 ve kotu 08 m dir.

Irmağın denize birleşim yerindeki yağış alanı 320 km2 ve akarsu boyu 47 km’dir. karayolu geçişindeki 04 m kotundan alanın yüksek kısımlarındaki 850 m kotlarına kadar ulaşmaktadır. Kürtün ırmağının denize birleşim yerinin 11 km membaındaki 259 km2’lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 47 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 1. Samsun il merkezi içerisinde Karadeniz’e birleşmektedir. Derenin yağış alanının yükseltisi. Kavak ve Asarcık ilçelerinin yüksek kesimlerindeki 1200 – 1300 m kotlarından başlamaktadır. Q500 = 1013 m 3 / s olarak hesaplanmıştır. 19 Mayıs ilçe merkezine Samsun-Sinop karayolunu geçerek Karadeniz’e birleşmektedir. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 423 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q 500 = 590 m3 / s olarak hesaplanmıştır. -Samsun – Merkez – Kürtün Irmağı : Kürtün ırmağı yağış alnının sınırları Kavak ilçesi sınırlarındaki 1100 m kotlarından başlamakta olup.48 m3/s dir. Derenin. Kirazlık Deresi. Yılın en kurak ayı olan Ağustos ayının ortalama debisi ise 0. Kavak-Divanbaşı ve Kavak-Kozansıkı göletleri. Samsun organize sanayi sahası içerisinden geçerek Karadeniz’e birleşmektedir.35 m3 / s dir. Engiz deresinin 156 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 81 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 2.-Samsun – Tekkeköy – Kirazlık Deresi : Kirazlık Deresinin. 72 .63 m3 / s dir. Kirazlık Deresinin 45 km2’lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 234 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 327 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Kavak-Güven. İlçe merkezindeki yağış alanı 156 km2 ve akarsu boyu 30 km dir.43 m3 / s dir. Mert ırmağı havzası içerisinde yer almaktadır. Yılın en kurak ayı olan ağustos ayının ortalama debisi ise 0. Mert ırmağının 816 km2’lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 690 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise. Kürtün ırmağının 320 km2’lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 421 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 =552 m3 / s olarak hesaplanmıştır. -Samsun – Merkez – Mert Irmağı : Mert ırmağının yağış alanı sınırları. -Samsun – 19 Mayıs – Engiz Deresi : Engiz deresi yağış alanının yukarı sınırları 1300 m kotlarından başlamakta olup. Irmağın Karadeniz’e birleşim yerindeki yağış alanı 816 km2 ve akarsu boyu 68km’dir. Samsun – Ordu karayolu geçişindeki yağış alanı 45 km2 ve dere boyu 15 km dir.

Yağış alanının yukarı kesiminde yükselti 1600 m yi aşmaktadır. ilçe merkezi mansabında Tersakan Çayına birleşmektedir. 130 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 351 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 422 m 3 / s olarak hesaplanmıştır. -Samsun – Ladik – Ladik Gölü : Ladik Gölü. Havza Deresi. Aynı yerdeki akarsu boyu ise 18 km dir. Ladik Gölü’nün 145 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 55. -Samsun – Alaçam – Yenice – Taşkelik Deresi : Taşkelik Deresinin Samsun – Sinop karayolu geçişindeki yağış alanı 136 km2 ve kotu 15 m dir. Samsun ili sınırları içerisinde Karadeniz’e birleşmektedir.Havza Deresi : Havza deresinin ilçe merkezi girişindeki yağış alanı 53 km2 ve kotu 640 m dir.-Samsun – Bafra – Kızılırmak Nehri : 15 numaralı Kızılırmak Havzası. Altınkaya barajı girişinde. Yağış alanının yüksek kesimlerinde yükselti 1600 m yi geçmektedir. Hirfanlı. Gölün su kotu 861 m ile 867 m arasında değişmektedir. Kızılırmak nehrinin.8 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 1. Ladik ilçe merkezinin batısında ve Ladik – Taşova karayolunun kuzeyinde yer almaktadır.3 x başlamaktadır. -Samsun – Alaçam – Uluçay : Uluçay deresinin Alaçam ilçe merkezindeki yağış alanı 130 km2 ve kotu 16 m dir.77 m3 / s dir. Bafra – İnözü Köyündeki yağış alanı 75 120 km2 ve kotu 38 m dir. Gölde depolanan kış suları. Gölün çıkış ayağındaki yağış alanı 145 km2 ve maksimum göl alanı 106 m2 dir.2 m3 / s dir. yaz aylarında çıkış ayağındaki kapaklı regülatöründen Tersakan ırmağına bırakılarak. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 0. 136 km2’lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik 3 debisi Q100 = 303 m / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 369 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Yılın en kurak ayı olan ağustos ayının ortalama debisi ise 106.92 m3 / s dir. Akarsu boyu ise 33 km dir. Akdağ’ın ( 2050 m) kotlarındaki zirvesinden 13. Kızılırmak nehrinden gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi 1723 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise 2121 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Delice çayı.5 m3 / s dir. Amasya – Suluova – sulamalarında kullanılmaktadır. Kesikköprü. -Samsun – Havza . Kızılırmak nehrinin 75 120 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 5 808 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 184. Devres çayı ve Gökırmak. Kızılırmak nehrinin yan kollarıdırlar. Altınkaya ve Derbent barajları ve HES tesisleri Kızılırmak havzası içerisinde yer almaktadır.Yağış alanının yüksek kesimlerindeki yükselti 1600 m yi geçmektedir. 73 . Gölün yağış alanı. Sivas ili arazilerinden başlayıp.

Tersakan çayı yağış alanının yağış alanı içerisinde yer almaktadır. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 85 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q500 = 132 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Yılın en kurak ayı olan ağustos ayının ortalama debisi ise 0. Tersakan çayının 513 km3 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 126 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 4.38 m3 / s dir. mansabındaki Altınkaya Barajı gölüne katılmaktadır.8 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 0. Derinöz deresinin 120 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 39.56 m3 / s dir. İstavloz çayının yağış alanının yukarı kesiminde.00 m3 / s dir.6 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 2. Vezirköprü – Köprübaşı bucağı içerisinde Bakırçay Deresi ile birleşiminden sonra mansabındaki Akçay Çayına katılmaktadır.028 m3 / s dir. 1700 m kotlarına kadar yükselen AmasyaGümüşhacıköy ilçesi arazileri yer almaktadır. -Samsun – Havza – Tersakan Çayı : Tersakan çayının Havza ilçe merkezindeki yağış alanı 513 km2 ve kotu 615 m dir. İstavloz çayı.30 m3 / s dir. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 69 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 96 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 0. Yağış alanının yukarı kesiminde.Havza deresinin 53 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 10.342 hm3 / s dir. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 0. Çatak Köyü’nün mansabında Tersakan Çayına birleşmektedir. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 1. Ladik gölü havzası. Derinöz deresi.Samsun – Havza – Kayabaşı – İstavloz Çayı : İstavloz çayının Kayabaşı Köyü mevkiindeki yağış alanı 327 km2 ve kotu 410 m dir. Kamlık çayı ve Vezirköprü ilçesi merkezinden geçen Uluçay deresi’nin birleşiminden oluşan Akçay çayı ise. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 247 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 334 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Tersakan çayından su sağlanmaktadır. Amasya – Merzifon Yedikır barajı ve Amasya Suluova sulamalarına.62 m3 / s dir. yükseltisi 1900 – 2000 m kotlarına kadar ulaşan Akdağ’ın batı yamaçları yer almaktadır.7 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 1. . İstavloz çayının 327 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 82. -Samsun – Havza – Çatak – Derinöz Deresi : Derinöz deresinin Çatak köyündeki yağış alanı 120 km2 ve kotu 650 m dir.26 m3 / s dir. 74 . Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 369 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 503 m3 / s olarak hesaplanmıştır.

75 . Sazan. akbalık ve kefal bulunur.dir. Gölü çevreleyen oldukça yüksek eksibeleri meydana getirmiş olan kuzey ve batı rüzgarlarına açıktır. Sazan. Besleyici madde bol miktarda bulunur. Her ikisinin müşterek bir çıkışı vardır. DSİ nin Kolmataj raporuna göre göllerin alanı 590 hektardır. tabanı ve kıyıları kumdur. Nehrin etrafındaki eksibelerden uzunluğu sızma olduğu için bu tedbir kısmen etkisiz olmuştur. sazan ve kefal vardır. Sazan.250 ha ile kurak yaz mevsiminde 2.4. -Diğer Göller: Ova'da balıklara barınarak vazifesi gören daha küçük göllerde mevcuttur. Bu göllerin toplam satıh sahası göller dolu olduğu zaman (Deniz seviyesine tekabül eden) 9. Besleyici madde boldur.dir. derinliktedir ve besleyici madde bakımından zengindir. Bütün bu göller seviyeleri yükselip kuru mevsimde muhafaza edildiği taktirde çok miktarda besleyici madde istihsal edecek arazilerle çevrilidir. 7 m. Göl genellikle 5-6 m. Çıkış mecrası yerli tatlı su balıklarına zararlı olacak deniz suyunun gölün içine girmesine mani olmak için balıkçılar tarafından maksatlı olarak kapatılmıştır. kefal ve akbalık vardır. Göletler ve Rezervuarlar -Bafra Gölleri: Bu göl Kızılırmağın sol sahilinde yer alır ve Bafra Ovasındaki en büyük göldür. Akbalık ve Kefal gölde yaşayan başlıca balıklardır. aşağıda. alır. DSI tarafından hazırlanmış olan Bafra Ovası Kolmataj raporuna göre bu gölün alanı kış mevsiminde 1390 hektardır. Makroskopik araştırmalar gölde bol miktarda besleyici madde olduğunu göstermiştir. Ancak bu alanın doğuda Balık gölüne bitişik olan ve bu gölle deniz arasında bulunan Uzun Göl’ü de içine alması muhtemeldir. Kolmataj raporuna göre tahmini alanı 170 hektardır.D. Arazi çalışması esnasında gölün seviyesi deniz seviyesinden 50-60 cm kadar aşağıdadır ve derinliği takriben 2 m. Gölde akbalık.60 m. derinliğinde.1. Göller. -Cernek Gölü: Bu göl Balık Gölü’nün kuzeyinde Kızılırmağın doğu sahilinde yer alır.440 ha arasında değişir. derinliği ise takriben 1. -Liman Gölü: Kızılırmak doğu sahilinde Cernek Gölünün kuzeybatısında yer alır ve tahmini alanı 270 hektardır. Göl seviyesi Karadeniz'den 60 cm. -Karaboğaz Gölü: Kızılırmağın batı sahillerinde yer.

Göl suyu tatlı olup.62 Göl Alanı Km2 20.080 175 5763 196 2. Elips biçiminde olan gölün uzunluğu beş.65 0.1.079 12. denize yakın yerde bulunan Simenit gölü Terme çayı’nın yatağını değiştirmesi sonucu olmuştur.40 0. Deniz suyunun basması ile balık varlığının çeşitliliği artmaktadır.00 61. Ladik ovasının doğusundaki çukurda oluşur.2 1. Bölge Müdürlüğü. genişliği ise iki kilometredir. -Ladik Gölü: İlçe merkezine 10 km.6 49.69 Hacmi 10 6 m3 1. m 190.21 0. Bu gölde bol miktarda balık bulunmaktadır.85 203. uzaklıkta yer alan Ladik Gölü.50 190.365 0.68 Ne amaçla kullanıldığı Enerji+Taşkın Enerji+Taşkın Enerji+Taşkın Enerji+Taşkın Sulama Sulama Sulama İçme suyu+kullanma sulama Kaynak: DSİ 7.00 9. Göller. Göletler.00 16. Derinliği ise yer yer beş metreyi bulmaktadır.00 57. Göleti Ladik Gölü Max.Simenit Gölü: Terme İlçesinin kuzeyinde. Çevresi sazlık olan gölde bol miktarda Alabalık ve Turna balığının yanında kendine özgü bir cins (Tahta Balığı) de bulunmaktadır. Tablo D.75 866.68 738. Barajlar ve Su Rezervuarları Baraj ve Gölet Adı Hasan Uğurlu Suat Uğurlu Altınkaya Derbent Güven Divanbaşı Göl Kozanski Gölet Üniv.50 630. Çevresi sazlık ve bataklıkla çevrili olan bu gölde balıkçılık yapılmaktadır. Akdağ’dan inen akarsularla beslenir.043 0. Deniz kabarması ile dolmuştur.70 127.50 602.Su Sev. 1. 2005 76 .24 0. -Akgöl: Simenit gölü gibi Terme çayı’nın yatağını değiştirmesi ile oluşan bu gölde de çok sayıda balık bulunmaktadır.

sınıf 61.Tablo D. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik.5 m 16.2. Mezotrofik. Endüstriyel. Bölge Müdürlüğü. 2005 28 Enlem 41003’30’’ Boylam 36040’00’’ Suat Uğurlu Barajı Yeşilırmak 9.7 m3/s 77 . Yıllık ortalama akım: 183. Suat Uğurlu Barajı Göl/Rezervuar/Gölet adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (km2) Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. yayın Ötrofik Yeşilırmak.75 m 19 175 x 106 m3 Evsel-Endüstriyel-Tarımsal Pullu sazan.70 Kret kotu: 66m Talveg kotu: 28 m Enerji üretimi + Taşkın Koruma 1.

095 Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Sulama C2S1 (Sulama suyu sınıfı) 60. breş aglomeralar yer almaktadır.Boylam 36003’ 78 . Mezotrofik. Bölge Müdürlüğü. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik.4 m3/s Enlem 410 05’. 2. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Divanbaşı Göleti Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (m2) Divanbaşı Göleti Yeşilırmak 240000 601. Deve ırmağı.20 10 Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel.Tablo D. 2005 1700000 Çevrede akarsuların kirlenmesine neden olacak herhangi bir sanayi tesisi yoktur.3. Göl alanında yaygın olarak volkanik tüf. Endüstriyel.

1988 tarihli Su Kirliliği Kotrol Yönetmeliği Madde 16.19.75 m 20 m 18 106 hm3 Evsel—Tarımsal Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel.34 m3/s Enlem Boylam 37005’00” 41044’00’’ 18 km 79 . Mezotrofik.09. Bölge Müdürlüğü. sınıf 42. Çakmak Barajı Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (km2) Çakmak Barajı Yeşilırmak 702 ha Kret kotu: 125m Talveg kotu: 80 m 04.4. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. 2005 Öligotrofik Abdal Irmağı: Yıllık ortalama akım: 5.Tablo D. Endüstriyel.18.17.20 İçme ve Kullanma Suyu ve Endüstri Suyu Temini 1. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7.

sınıf Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) 63 14 Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik.0 4 Eylül 1988 tarihli SKKY Madde 16-17-1819-20 İçme+Kullanma 1. Bölge Müdürlüğü.67 m3/s Enlem 410 05’. Endüstriyel.Boylam 36003’ 80 . Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Mezotrofik.5. 1. Güven Göleti Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (m2) Güven Göleti Yeşilırmak 210000 622.Tablo D. 2005 2 100 000 Dereçam çayı.

6. Endüstriyel. Ötrofik Yıllık ortalama akım: 148.Tablo D. sınıf Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) 147. Bölge Müdürlüğü. Mezotrofik.6 m3/s Enlem 40056’00’’ Boylam 36038’50’’ 60 81 . Hasan Uğurlu Barajı Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (km2) Hasan Uğurlu Barajı Yeşilırmak 20 Kret kotu: 195 m Talveg kotu: 44 m Enerji üretimi + Taşkın Koruma 1.080 x 106 m3 Evsel-Endüstriyel-Tarımsal Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel.5 m 73 m 19 1. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. 2005 Pullu sazan vb.

Boylam 350 51’ Altınkaya baraj yerinin 19 km mansabında 82 .5 Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Derbent Barajı Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (ha) Derbent Barajı Kızılırmak 1590 56.2 m3/s Enlem 410 27’.Tablo D. yayın. Endüstriyel. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak:DSİ 7. Sınıf 57.7.0 Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Enerji ve Taşkın 1. Mezotrofik. Bölge Müdürlüğü. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. bıyıklı balık Mezotrofik Kızılırmak.sazan.50 11. 184.inbalığı. 2005 196 000 000 Tarımsal Tatlı su kefali.

70 Sulama C2S1 (Sulama suyu sınıfı) Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Göl alanında anakaya üst kretase yaşlı ofiyolitli seridir. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. Endüstriyel.Tablo D.Vezirköprü Karabük Göleti Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (ha) Samsun-Vezirköprü Karabük Göleti 16 ha 704. Samsun. 2005 2051000 Çevrede akarsuların kirlenmesine neden olacak herhangi bir sanayi tesisi yoktur.8. Bölge Müdürlüğü.65 m3/s Enlem 410 10’.Boylam 360 30’ 83 . 1. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Dereköy çayı. Mezotrofik.

konglemera kaya birimlerinden oluşmaktadır. Mezotrofik. Endüstriyel. kum taşı.9.3 734. Enlem 410 05’ Boylam: 360 03’ 84 . Samsun.5 Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Göl alanında ana kaya üst kretase filişine ait kil taşı.Kavak Kozansıkı Göleti Yeşilırmak 3. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. 2005 373000 Çevrede akarsuların kirlenmesine neden olacak herhangi bir sanayi tesisi yoktur.82 Sulama C2S1 (Sulama suyu sınıfı) Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) 11.Kavak Kozansıkı Göleti Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (ha) Samsun.Tablo D. Bölge Müdürlüğü. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik.

Çalışmalar 1974-1975 yıllarında yapılmıştır.000 km3 olup bunun %87 sini O2 siz sular oluşturur. Boğaz akıntılarının oluşmasının nedeni bu rejimdir.024 .3 Bölümünde anlatılmıştır. Karadeniz’in önemli bir özelliği hidrolojik rejimidir.2.1. Denizin toplam hacmi 537. Karadeniz’in sıcaklık profili incelendiğinde her mevsimde 3 tabakaya ayrıldığı gözlenir. ne miktar ve kalitede bulunduğunun tespitidir. Arada yer alan serin tabakanın kalınlığı 25-75 m arasında değişir .1. hangi derinlikte. Hidrojeolojik incelemenin esas gayesi de. SAMSUN ÇEVRESİ HİDROJEOLOJİK ETÜTLERİ SAMSUN ili ve yakın çevresinde.5.000 km2dir. Bu su kütlesinin sıcaklığı mevsimlerin radyasyon bilançosuna göre değişir. Karadeniz’in akıntı durumu incelendiğinde yüzeysel suların havzanın kıyılarını kabaca izleyerek hareket ettiği bilinmektedir. 85 . Basenini toplam alanı 420. Çalışmalar üç bölümde incelenmiştir. En üstte yer alan yüzeysel su tabakası yer yer değişimle beraber 20-30m kalınlığındadır. Atakum Sahil Düzlüğü teşkil etmektedir.D. Doğal Drenaj Sistemleri Konu A ve B şeklinde bölümler halinde anlatılmıştır. D. B. nerede. adı geçen sahalarda yer altı suyunun. A.1. Yoğunluk 1. şehrin güneydoğu ve kuzeybatısından Karadeniz’e dökülen Mert ve Kürtün ırmaklarının meydana getirdiği alüvyal düzlükler ile. Denizler Bir iç deniz olan Karadeniz 1546 m uzunluğunda olup basenin max derinliği 2212m ortalama derinliği 1350mdir.030 arasında değişir yoğunluk derinliğe paralel olarak artış gösterir bu artış sürekli olmayıp sıcaklığın derinliğe bağlı azalmasında olduğu gibi önce yavaş ve belli derinlikten sonra yükselir . Akarsular ve Diğer Yerüstü Sular için D. Yeraltı suları için Bu konu hakkında bölgemizde birçok çalışmalar yapılmıştır. kıyı boyunca yer altı suyu yönünden önemli olan sahayı. Genişliği yaklaşık 50 mil olan akıntı sistemi içinde ve sistemin birer parçası olan doğu ve batı havzalarından Karadeniz’in orta kısmından daralması sonucu ayrı bir sirkülasyon sistemi daha gelişmiştir. ara tabakanın altında ise alt su tabakası yer alır.

iki ırmak vasıtasıyla Karadeniz’e boşaltılır. kendilerini doğuran kayaçların cinsine göre değişir. Batıda ise. Deniz kenarından itibaren tatlı bir meyille başlayan topografya. Bu tespit. kısmen düz ve bombeli sırtlar halinde güneye doğru devamlı 100-150 m lik bir irtifa kazanır. Bu kuyulardan bir tanesi araştırma. Tespit edilen kaynakların % 90 nında verim. derin ve dik vadilerle dikkati çeker. güneye doğru 28-30 km uzanır. Kretase’nin aflörman sahası. Volkanikler daha çok. 1120 km2 kadardır. içme ve temel sondajları için açılmış bu kuyular toplandıkları bölgelere aşağıda anlatılmıştır. sahilden itibaren başlar. Morfolojik yapı jeolojik karakterlere bağlı olarak teşekkül etmiştir. Greenwich başlangıcına göre 36o-37o boylam daireleriyle. Sahanın yüksek noktaları doğu ve güneydoğuda 500-700 m güneyde ise 1000 m nin üstüne çıkar. Elik Tepe 1255 m ile en yüksek noktaları teşkil ederler. dantritik karakterdedir. 41o-42o enlem daireleri arasında yer alır. jeolojik yapıya intibakla. meylin fazla olduğu yerlerde ise bombeli sırtlar. Havza alanı. alüvyondan çıkan kaynaklara aittir. yer altı suyu bakımından bahse değer bir varlık göstermediğini ortaya koymaktadır. I-Mert Irmağı Alüvyonunda Açılmış Sondaj Kuyuları: Alüvyondan su alan 16 sondaj kuyusu açılmıştır. 1 l/s nin altındadır. Akarsu şebekesi de yapı kontrolünde teşekkül etmiş olup. En fazla verim. güneye doğru yükselerek 100 m yi geçer. yüksek kısımlarda. Kaynakların verimleri. pek azı da alüvyondan çıkar. Diğeri de ilin kuzeybatısından Karadeniz’e dökülen ve 350 km2 lik bir sahanın suyunu boşaltan Kürtün Irmağıdır. Kocadağ 1310 m yüksekliğe sahiptir (Böğürtlen Tepe). Arazi dik ve derin vadilerle yarılmıştır. ilin 2 km kadar güneydoğusundan geçer. sivri tepeler halinde görülürler. (1 l/s). düzlüklerle. incelenen sahada mevcut formasyonların. Sahanın batı kenarı boyunca güneye doğru. Batıdan da 45-50 km uzunluğunda bir hatla sınırlıdır. 15 tanesi içme suyu sondaj 86 . Saha. Samsun ilinin içinden akan Mert Irmağı olup 770 km2 lik bir sahanın suyunu toplar ve drene eder. Sarı renkli killerden meydana gelen Neojen arazi. KAYNAKLAR İncelenen sahada görülen kaynaklar. Üst Kretase fliş serisiyle volkanik seriden. topografyanın asli şeklini bozarak seki ve tümsekli bir yapının doğmasına sebep olmuştur. İncelenen sahanın suları. Araştırma. SONDAJ KUYULARI İnceleme alanı içinde başlıca dört sahada toplanmış 79 tane sondaj kuyusu açılmıştır.ETÜD SAHASININ TANITIMI Samsun il Merkezini de içine alan inceleme sahasının doğu sınırı. tabak meylinin az olduğu kısımlarda. Ömerpaşa Tepe 1158 m. Ayrıca bünyede mevcut jips bant ve adosolerinin meydana getirdiği heyelanlar. Bunlardan biri.

kuyusudur.60 m arasında değişir. Debileri 2-2.6 l/s/m arasında sıralanır. yağış ve yüzeysel akış yoluyla olmaktadır. Verimleri 3-12 l/s arasında. Yağıştan yüzeysel akış haline geçen miktarı 163 mm dir.0*106 m3/yıl dır.25-16. düşümleri 1. II-Kürtün Irmağı Alüvyonunda Açılmış Sondaj Kuyuları: Kürtün Irmağı boyunca içme ve sulama suyu temin amacıyla açılmış 9 sondaj kuyusu bulunmaktadır.1-7. Aslında Mert Irmağının drenaj sahası 750 km2 dir.61 m arasında değişir. Temel sondaj kuyularının derinlikleri 1030 m arasında değişmektedir.278*0. Kuyular genellikle kıyı boyunca kurulmuş bulunan plaj tesislerine içme kullanma suyu temini amacıyla açılmışlardır. MERT IRMAĞI ALÜVYONU Yeraltı suyu Beslenmesi: I-Yağıştan Süzülme: Alüvyonun yüzölçümü 10 km2 kadardır. Kullanma suyu kuyularından Devlet Demiryollarına açılan tuzludur. kuyunun Mert Irmağından beslenme durumuna bağlı olarak 0. Zira incelenen sahada yaygın formasyon. Kuyu derinlikleri 13 m ile 62 m arasında değişmektedir. III. yağıştan süzülme: 10*106*0. Bu miktarın da % 80 inin yer altına süzüldüğü kabul edilirse. bu seriden herhangi bir beslenme hesaba katılmamıştır. bu debilere karşılık düşümler 1. IV-Samsun Şehri İçinde Açılmış Sondaj Kuyuları: Şehir içinde 2 tane kullanma suyu temini amacıyla 15 tane de temel sondajı için kuyu açılmıştır.6 l/s/m arasında sıralanır. 87 .47-9.5 l/s arasında. bu debilere karşılık düşümler 0. Özgül debiler ise. alüvyal sahaya su veren havza genişliği 115 km2 alınmıştır. Yağıştan ve yüzeysel akıştan beslenme.00-5. Özgül debiler ise.Atakum Sahil Düzlüğünde Açılmış Sondaj Kuyuları: Samsun’un batısında kıyı boyunca uzanan Atakum sahil düzlüğünde derinlikleri 20 ile 45 m arasında değişen 10 tane sondaj kuyusu bulunmaktadır.2*106 m3/yıl veya 2. sadece alüvyal sahada cereyan eder.23-33. Su Bilançosu Tablosundan “Fazla Su” 278 mm dir. Üst Kretase fliş serisi olduğundan.80=2. 5 l/s verim alınmıştır.05 l/s/m arasında değişir. 0. YERALTI SUYUNUN BESLENİMİ VE BOŞALIMI Yer altı suyunun beslenmesi. Kuyu derinlikleri 22 m ile 90 m arasında değişmektedir.5-76 l/s arasında. Debileri 4.40 m arasında ve özgül debileri ise 1. II-Yüzeysel Akıştan Süzülme: Yüzeysel akıştan beslenmede.94 m lik düşüm.91-19. Liman Müdürlüğüne açılan sondaj kuyusundan 3.

Yeraltı suyu Boşalımı: I-Denize Boşalım: Alüvyonun Karadeniz’e açıldığı kesit boyunca yer altından denize boşalımı bulunmaktadır. Bu boşalım Darey bağıntısından hesaplanmaktadır. Darey bağıntısı: Q=TİG Q=Boşalım (m3/gün) T=İletkenlik katsayısı (m3/gün/m) İ=Hidrolik eğim G=Akım kesiti genişliği (m) İletkenlik katsayısı olarak 12833 numaralı kuyunun yükseliminden bulunmuş iletkenlik değeri (858 m3/gün/m) ile 18966 numaralı kuyunun yükseliminden bulunmuş iletkenlik değeri (100 m3/gün/m) nin ortalaması alınmıştır. Bu da T=480 m3/gün/m dir. Deniz kıyısı ile 5 m eş su seviye eğrisi arasında hidrolik eğim 1/300 ve akım kesit genişliği 2000 m dir. Bu değerlere göre denize boşalım:
Q=T*İ*G Q=480*1/300*2000=3200 m3/gün veya Q=3200*365=1,17*106 m3/yıl Q=1,0*106 m3/yıl

II-Suni Boşalım: Mert Irmağı alüvyonundan açılmış sondaj kuyularından 1975 yılında 10*106 m3/yıl su çekilmiştir. Ancak daha fazla boşalım (% 80 oranında) akarsulardan olduğu tahmin edilmektedir. Dolayısıyla yer altı suyu rezervlerinden çekilen suyun oranı % 20 civarındadır. Bu durumda Akiferden çekilen yıllık su miktarı 2,0*106 m3/ yıl dır. III-Akarsuya Boşalım: Hidroloji haritalarından yer altı suyunun Mert Irmağına döküldüğü anlaşılmaktadır. Toplam beslenme ile; denize olan boşalım ve suni boşalımın arasında fark akarsuya boşalımı vermektedir. 1,0*106 m3/yıl KÜRTÜN IRMAĞI ALÜVYONU Yeraltı suyu Beslenmesi: I-Yağıştan Süzülme: Alüvyonun yüzölçümü 5 km2 kadardır. Su Bilançosu Tablosundan “Fazla Su” 278 mm dir. Bu miktarın da % 80 inin yer altına süzüldüğü kabul edilirse, yağıştan süzülme: 5*106*0,278*0,80=1,0*106 m3/yıl dır.
88

II-Yüzeysel Akıştan Süzülme: Yüzeysel akıştan beslenmede, alüvyal sahaya su veren havza genişliği 40 km2 alınmıştır. Yağıştan yüzeysel akış haline geçen miktarı 163 mm dir. Yüzeysel akışın % 10 u kadarının alüvyona süzüleceği kabul edilmiştir. Bu durumda yüzeysel akıştan beslenme: 40*106*0,163*0,10=0,5*106 m3/yıl dır. Yeraltı suyu Boşalımı: I-Denize Boşalım: Alüvyonun Karadeniz’e açıldığı kesit boyunca yer altından denize boşalımı bulunmaktadır. Bu boşalım Darey bağıntısından hesaplanmaktadır. Darey bağıntısı: Q=TİG Q=Boşalım (m3/gün) T=İletkenlik katsayısı (m3/gün/m) İ=Hidrolik eğim G=Akım kesiti genişliği (m) İletkenlik katsayısı olarak Kürtün ırmağı alüvyonunda açılmış 5 kuyunun ortalaması (L55-1, Kalkancı, Çatalarmut, B1-1, B1-2 kuyuları) Bu da T=263 m3/gün/m dir. Deniz kıyısı ile 5 m eş su seviye eğrisi arasında hidrolik eğim 1/200 ve akım kesit genişliği 350 m dir. Bu değerlere göre denize boşalım: Q=T*İ*G Q=263*1/200*350=460 m3/gün veya Q=460*365=0,2*106 m3/yıl Q=0,2*106 m3/yıl II-Suni Boşalım: Kürtün Irmağı alüvyonundan düzlüğünde köy ve resmi kuruluşlara ait sondaj kuyularından aşağıdaki miktarlarda yer altı suyu çekilmektedir. YSE Atölye tesislerine Kalkancı köyü içme suyu Eğitim Fakültesine Hİ Atölye tesislerine Diğer çekimler TOPLAM : 50 m3/gün : 30 m3/gün : 100 m3/gün : 20 m3/gün : 100 m3/gün 300 m3/gün veya 300*365=0,1*106 m3/yıl dır.
89

III-Akarsuya Boşalım: Kürtün Irmağının baz akımı, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında ırmağa yüzeyden katılmaların olmadığı hallerde, 40 l/s dolayında olmaktadır. Bu durumda, alüvyonun ırmağa olan yer altı suyu boşalımı 0,040*31,5*106=1,2*106 m3/yıl dır. ATAKUM SAHİL DÜZLÜĞÜ Yer altı suyu Beslenmesi: I-Yağıştan Süzülme: Atakum Sahil Düzlüğünün yüzölçümü 8 km2 kadardır. Su Bilançosu Tablosundan “Fazla Su” 278 mm dir. Alüvyon üst seviyelerde kil ihtiva ettiğinden fazla suyun % 50 inin yer altına süzüldüğü kabul edilirse, yağıştan süzülme: 8*106*0,278*0,50=1,0*106 m3/yıl dır. II-Yüzeysel Akıştan Süzülme: Yüzeysel akıştan beslenmede, alüvyal sahaya su veren havza genişliği 70 km2 alınmıştır. Yağıştan yüzeysel akış haline geçen miktarı 163 mm dir. Yüzeysel akışın % 0,05 i kadarının alüvyona süzüleceği kabul edilmiştir. Bu durumda yüzeysel akıştan beslenme: 70*106*0,163*0,05=0,5*106 m3/yıl dır. Yer altı suyu Boşalımı: I-Denize Boşalım: Alüvyonun Karadeniz’e açıldığı kesit boyunca yer altından denize boşalımı bulunmaktadır. Bu boşalım Darey bağıntısından hesaplanmaktadır. Darey bağıntısı: Q=TİG Q=Boşalım (m3/gün) T=İletkenlik katsayısı (m3/gün/m) İ=Hidrolik eğim G=Akım kesiti genişliği (m)

90

İletkenlik katsayısı olarak Atakum DSİ kuyusu, Öğretmenler Kooperatifi kuyusu, Türk İş-1 ve Türk İş-2 kuyuları, Jandarma Alay Komutanlığı kuyularının ortalaması alınmıştır. Bu da T=263 m3/gün/m dir. Deniz kıyısı ile 5 m eş su seviye eğrisi arasında hidrolik eğim 1/800 ve akım kesit genişliği 10000 m dir. Bu değerlere göre denize boşalım: Q=T*İ*G Q=263*1/800*10000=32500 m3/gün veya Q=3250*365=1,2*106 m3/yıl Q=1,2*106 m3/yıl ÇARŞAMBA OVASI HİDROJEOLOJİK ETÜTLERİ Hidrojeolojik etüdü yapılan ÇARŞAMBA Delta Ovası, Karadeniz Bölgesinde, Samsun il Merkezinin doğusunda, 36o23’ ile 37o07’ boylam ve 41o06’ ile 41o22’ enlem daireleri arasında yer alır. Ova alanının yüzölçümü 1000 km2, incelenen sahanın yüz ölçümü de 1460 km2 dir. Türkiye’nin önemli akarsularından birisi olan Yeşilırmak, etüt alanının en büyük akarsuyudur. Bu akarsu üzerinde kurulan Çarşamba akım rasat istasyonunun 1964-1986 yılları arası toplam akım değerleri ortalaması 5727 hm3/yıl dır. Debi Nisan ve Mayıs aylarında maksimum, Ağustos ayında ise minimum olmaktadır. Yeşilırmak dışında ovanın iki büyük akarsuyu Terme Çayı ve Abdal Deresidir. Çarşamba ovasının denize yakın kesimlerinde, irili ufaklı pek çok lagün gölü oluşmuştur. En önemlileri Akgöl, Simenlik, Sazlık, Akarcık, Dumanlı ve Kaynarca gölleridir. Etüd sahasında, Eosen yaşlı fliş ve volkanik kökenli kayaçlar ile Miyo-Pliyosen yaşlı detritik seri ve Kuaterner yaşlı alüvyon mostra vermektedir. Eosen yaşlı fliş serisi konglomera, kumtaşı, silttaşı ve marn; volkanikler ise aglomera, tüf, andezit, bazalt ve lav seviyelerinden oluşmaktadır. Miyo-Pliyosen ise konglomera ve kumtaşı ile konsolide olmuş kil ve çakıllı kil bantlarından meydana gelmektedir. Alüvyon; kil, silt, kum ve çakıl boyutundaki detritik malzeme ile kavkıların yer yer değişik oranlardaki karışımlarından oluşur. Kalınlığı 110 m yi bulmaktadır. Çarşamba ovasının muhtelif yerlerinde DSİ, Köy Hizmetleri, İller Bankası ve Özel sondaj şirketleri tarafından değişik amaçlarla ve farklı derinliklerde sondaj kuyuları açılmıştır. DSİ nin açtığı araştırma sondaj kuyusu sayısı 110, drenaj sondaj kuyusu sayısı da 82 dir. Türkiye Gübre Fabrikaları A.Ş. Samsun İşletme Müdürlüğü, Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş. Samsun İşletme Müdürlüğü, Gelemen Tarım İşletmesi Müdürlüğü ile Belediyeler gibi kuruluşlara DSİ tarafından bedeli karşılığı açılan sondaj kuyusu sayısı 61, KurtahmetliBoyacılı Sulama Kooperatifi için açılan işletme sondaj kuyusu sayısı ise 13 tür. İller Bankası tarafından 15, Köy Hizmetleri tarafından da 29 adet sondaj kuyusu açılıştır. Sondaj

91

kuyularında yapılan pompa deneylerinin değerlendirilmesi sonuncunda akiferlerin transmissibilite değerlerinin 11 ile 16760 m2/gün, özgül verimlerinin ise 0,2 ile 32,8 l/s/m arasında değiştiği tespit edilmiştir. Çarşamba ovasının yıllık yer altı suyu rezervi, akiferin yıllık rezerv değişiminden gidilerek 156,5 hm3/yıl olarak hesaplanmıştır. AMAÇ Delta karakterindeki Çarşamba-Terme ovasının hidrojeolojik etüdü; ovadaki yer altı suyunun nerelerde, hangi derinlikte, ne miktarda ve ne kalitede olduğunun tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Ovanın yer altı geometrisi, akifer seviyelerin kalınlık ve derinliği ile yer altı suyunun kalite ve miktar yönünden dağılışı belirlenmeye çalışılmıştır. Meteorolojik, jeolojik ve hidrolik veriler dikkate alınarak, yer altı suyunun yıllık seviye değişiminden faydalanılarak ovanın yer altı suyu rezervi hesaplanmıştır. Etüd , 1987-1992 yılları arasında yapılmıştır. ETÜD SAHASININ TANITILMASI Hidrojeolojik etüdü yapılan ÇARŞAMBA Delta Ovası, Karadeniz Bölgesinde, Samsun il Merkezinin doğusunda, Greenwich başlangıcına göre 36o23’ ile 37o07’ boylam ve 41o06’ ile 41o22’ enlem daireleri arasında yer alır. Saha içinde Çarşamba, Terme ve Tekkeköy ilçe merkezleri ile bu ilçelere bağlı çok sayıda köy yerleşmesi bulunmaktadır. Ova alanının yüzölçümü 1000 km2, incelenen sahanın yüz ölçümü de 1460 km2 dir. Samsun il merkezinin 3 km doğusundaki Kirazlık mevkiinden başlayıp Tekkeköy, Çarşamba ve Terme ilçelerini içine alarak, doğuda Samsun-Ordu il sınırını oluşturan Akçay Deresine kadar uzanan ova, “Çarşamba Delta Ovası” olarak adlandırılmaktadır. Ova, batıda deniz seviyesinden başlar, güneye doğru yükselen tepelerin eteklerinden geçerek doğuya doğru uzanır. Çarşamba Delta ovasında yükseklikler 0 ile 40 m arasında değişmektedir. Kuzeyden Karadeniz’le güneyden de Karadeniz kıyı dağlarıyla çevrilmiştir. Etüd sahasının morfolojisi, büyük ölçüde jeolojik formasyonların petrografik özellikleriyle tektonik yapıya bağlı olarak gelişmiştir. Batıda mostra veren volkanikler, ova kenarından itibaren birden yükselerek oldukça engebeli bir topografya teşkil ederler. Güneye doğru uzanan yamaçlar ve bunları bıçak gibi ikiye bölen, kuzey-güney doğrultusunda gelişmiş dik vadiler özellikle Tekkeköy, Çinik ve Kutlukent civarında karakteristik topografyasını oluşturur. Buralarda yükseklik 150-250 m arasında değişmektedir. Doğuya doğru gidildiğinde yükseklik ile yamaç eğimlerinin azaldığı görülür. Sıtmasuyu, Kışlaköy ve Şehgüven köyleri civarındaki sırtlar yarım ay şeklinde ova içine doğru uzanır. Dikbıyık’ın güneybatısında, alüvyal saha içinde, kubbemsi Neojen tepecikleri yükselir. Bu tepelerin kotu 15 ile 30 m, genişliği 50-250 m, uzunluğu ise 200-750 m arasında değişmektedir. Çarşamba ilçe merkezinin güneyinde, Yeşilırmak ile Abdal Deresi arasında, yüksekliği 50-110 m ararsında değişen Neojen tepeleri, ova içine doğru dil şeklinde uzanmaktadır. Akarsu şebekesi genelde, güney kuzey istikametinde, birbirine paralel ve dentritik sistemde gelişmiştir.
92

Alp orojenezi ve daha sonra meydana gelen epirojenik hareketlerle yükselen pontid kuşağı, Karadeniz çukuruyla bağlantı sağlamıştır. Böylece denize ulaşan Yeşilırmak, Terme Çayı ve Abdal Deresi ile diğer akarsular taşıdıkları malzemeyi deniz içindeki bu çukura biriktirme işlemine devam ederk, bu güne kadar, yaklaşık 1000 km2 yüz ölçüme sahip Çarşamba Delta ovasını meydana getirmiştir. AKARSULAR Yeşilırmak, Çarşamba Delta ovasının oluşumunda etkin rol oynayan en önemli akarsudur. Yeşilırmak dışında, ovanın diğer iki büyük akarsuyu Terme Çayı ve Abdal Deresidir. Bakacak Deresi, Büyüklü Deresi, Balcalı Deresi, Kocaman Çayı ve Miliç Deresi de etüd sahası içinde daimi akış gösteren diğer akarsulardır. GÖLLER Çarşamba ovasının kuzeyinde, kuzeydoğusunda ve kuzeybatısında kıyıya yakın yerlerde irili ufaklı lagün gölleri oluşmuştur. Bunların en önemlileri Akgöl, Simenlik Gölü, Sazlık Gölü, Akarcık Gölü, Dumanlı Göl ve Kaynarca Gölü’dür. Göllerin etrafı sazlık ve bataklık alanlarla kaplıdır. DRENAJ KANALLARI Çarşamba ovasının büyük bir kısmını oluşturan taban arazilerdeki eğim yetersizliği ve doğal boşalım şartlarının bulunmayışı nedeniyle, drenaj problemi büyük önem kazanmıştır. Drenaj kanlı açma çalışmaları 1950 li yıllarda başlamış ve halen devam etmektedir. Açılan drenaj kanalı uzunluğu 400 km nin üzerindedir. Çarşamba Ovası Sulaması Planlama Raporu’nda belirtildiği üzere, yapılanların dışında, 1000 ha yüzeysel drenaj, 24000 ha derin drenaja, 34000 ha çiftlik drenajına ve 14000 ha alanda da pompalı drenaja gerek duyulmaktadır. Pompalı drenaj için 21 adet pompaj istasyonuna ihtiyaç vardır. Ayrıca Köy Hizmetleri tarafından yıllardan beri ovanın muhtelif yerlerinde kapalı drenaj çalışmaları sürdürülmektedir. Çarşamba ovasında açılan ana drenaj kanallarının isimleri Samsun istikametinden başlamak üzere; Kirazlık, Hıdırellez, Bakır, Selyeri, Kocaırmak, Ulaş, Abdal Dersi, Turgutlu, Araplı, Ambarköprü, Uluköy, Ömerli, Acıklı, Taflı, Şıvganlı, İnesilli, Balkanlı, Karaboğaz ve Kocaman drenaj kanallarıdır. KAYNAKLAR Çarşamba Delta Ovası ile güneydeki Eosen yaşlı fliş ve volkanik seride, önemli kaynak boşalımları gözlenmemektedir. Fliş ve volkanik seri içindeki jeolojik birimler birbirleriyle bağlantılı kırık ve çatlaklarında az da olsa bir miktar yer altı suyu bulunur. Bu sular, kırıklar boyunca ve sızıntılar şeklinde yüzeye çıkmaktadır. Pek çoğunun debisi 0,1 l/s nin altındadır. Debisi 0,1 l/s nin üstünde olan kaynaklardan tespit edilebilenlerin listesi aşağıda verilmiştir.

93

Tablo D.10. Kaynaklar ve Debileri

Kaynak Adı Sıtmasuyu-Soğuksu Pınarı Kumköy-Orta Mah.Soğusu Pınarı Şehgüven-Soğuksu Pınarı Karaoğlan Köyü-Karapınar Kaynağı Gökçe Köyü-Dere Kaynağı Aşağıçinik-A.Çeşme Kaynağı Aşağıçinik-DoktorunSuyu Biçme Köyü-Soğuksu Pınarı Kerpiçli Köyü-Gariyani Kaynağı Kerpiçli Köyü-Kayaaltı Kaynağı
Kaynak. DSİ 7. Bölge Müdürlüğü, 2005

Debisi (l/s) 0,8 2 4 0,1 0,2 0,5 3 0,5 1,2 0,5

Çıktığı Formasyon Alüvyon Fliş Serisi Alüvyon Volkanik Seri Volkanik Seri Volkanik Seri Volkanik Seri Fliş Sersi Fliş Serisi Fliş Serisi

ADİ KUYULAR Çarşamba ovasında, köylülerin büyük bir çoğunluğu, içme-kullanma suyu temin etmek ve ekili arazilerini de imkan nispetinde yer altı suyu ile sulamak amacıyla evlerinin önünde ve arazilerinde petekli kuyular açmıştır. Kuyuların derinlikleri 2-10 m arasında değişmektedir. SONDAJ KUYULARI Çarşamba ovasında; DSİ, Köy Hizmetleri, iller Bankası ve Özel Sondaj Şirketleri tarafından farklı amaç ve derinlikte sondaj kuyuları açılmıştır. DSİ tarafından ovanın değişik yerlerinde; toplam 246 kuyu, İller Bankası tarafından 15 kuyu, Köy Hizmetleri tarafından 29 kuyu açılmıştır. DSİ tarafından açılan sondaj kuyularının derinliği 10 ile 300 m arasında değişmektedir. AKİFERLER I-Yer Altı Suyunu Taşıyan Formasyonların Yayılım, Derinlik ve Kalınlıkları. Etüd sahasında, birinci derecede akifer özelliği gösteren jeolojik ünite delta karakterindeki alüvyal dolgu malzemesi, ikinci derecedeki de Eosen yaşlı volkanik kayaçlardır. Çarşamba ovası, bir delta ovası olduğundan, yatay ve düşey yönlerde çok karmaşık bir tabakalanma ve farklı litolojik özellik göstermektedir. Yer altı geometrisinin daha iyi aydınlatılabilmesi için ova, Yeşilırmak Sol Sahili ve Yeşilırmak Sağ Sahili diye iki parçaya ayrılarak incelenmiştir.

94

YEŞİLIRMAK SOL SAHİLİ Sondaj kuyuları ile jeofizik etüd verilerinden yararlanılarak çizilen “KİL KALINLIK HARİTASI” incelendiğinde serbest ve yarı basınçlı-basınçlı akifer sahalarının birbiri içine girdiği ve aşağıda izah edilen kısımlar hariç kesin bir sınır belirlemek mümkün olmadığı görülür. Batıda Kirazlık mevkii, Tekköy ilçe merkezi civarı ile Ovabaşı, Gölceğiz, Karabük, Irmaksırtı ve Ovacık köylerinin kuzeyinde kalan saha serbest akifer seviyelerinden oluşmaktadır. Ova güneyinde, Kumköy, Kurtahmetli, Boyacılı ve Eğrikum köylerinin yer aldığı alüvyal düzlük de serbest akiferlerden oluşmaktadır. Yeşilırmak güncel yatağının sol sahilinde, eni 500 ile 2000 m arasında değişen ve Yeşilırmak boyunca şerit şeklinde kuzeye doğru uzanan sondaj kuyularının yer aldığı saha da, serbest akiferin bir başka bölümünü oluşturur. Köprübaşı, Hamzalı, Kahyalı, Taşdemir, Bayramlı, Otluk, Dikbıyık, Çelikli, Kuşhane, Üçköprü, Damlataş, Göblen, Yeni Karacalı ve Ahubaba köylerini içine alan saha, yarı basınçlı akifer bölgesidir. Bu bölgelerde akifer seviyelerin üzerindeki kil tabakasının kalınlığı 15-90 m arasındadır. Yeşilırmak sol sahilinde akifer tavan derinliği genel olarak 4 ile 40 m arasındadır. Akifer kalınlığı ise 1-20 arasında değişir. Akifer seviyeler, genelde çakıl, killi-kumlu çakıl, silt-kum-kavkı, killi-kavkılı çakıl ve siltli kumdan oluşmaktadır. YEŞİLIRMAK SAĞ SAHİLİ Çarşamba-Terme arasında, yelpaze şeklinde kuzeye doğru açılan saha, Yeşilırmak sağ sahilinin basınçlı-yarı basınçlı akifer bölümünü oluşturmaktadır. Bunun dışında kalan saha serbest akifer seviyelerinden oluşmaktadır. Akifer kalınlığı, derinliği ve adedi yer yer değişmektedir. Üstte bazen kalın bir kil tabakası bulunmakta, onun altında da farklı kalınlıklarda akifer seviyeleri yer almaktadır. Akifer seviyeleri genellikle çakıl, killi-kumlu çakıl, siltli-kavkılı kum, killi-kavkılı çakıl, siltli kum ve bloklu kum-çakıldan oluşmaktadır. Ova güneyinde akifer seviyeleri daha ziyade çakıl-kumlu çakıl ve bloklu-kum çakıl gibi iri taneli malzemeden oluşmaktadır. Kuzeye doğru gidildikçe tane boyutu küçülerek kum, silt ve kil gibi ince taneli malzemeye geçiş görülmekte ve alüvyal dolgu içindeki kavkı oranı artmaktadır. Akifer derinliği 5-58 m, akifer kalınlığı ise 2 ile 15 m arasında değişmektedir. II-Yer altı suyu Taşıyan Formasyonların Hidrolik Özellikleri. Ovada açılmış olan sondaj kuyularında yapılan pompa deneylerinin değerlendirilmesi sonucunda, iletkenlik (Transmissibilite) değerlerinin 11 ile 16760 m2/gün arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu durum, akifer seviyelerin yatay ve düşey yönlerdeki süreksizliğinden ve litolojik özelliklerinin yer yer büyük değişiklikler göstermesinden ileri gelmektedir.

95

Ovanın batısındaki Azot ve Bakır İşletmeleri ile Gelemen Tarım İşletmesi Müdürlüğü için açılan işletme sondaj kuyularının iletkenlik katsayıları 50 ile 2064 m2/gün, özgül verimleri de 0,61 l/s/m ile 10.86 l/s/m arasında değişmektedir. Çarşamba Şeker Fabrikası için eski alüvyonda açılmış sondaj kuyularının iletkenlik değerleri 106 ile 246 m2/gün, özgül verimleri de 0,88 ile 2,20 l/s/m arasındadır. Yeşilırmak Sol Sahilinde; Çelikli, Kuşhane, Beylerce, Yeniköseli, Hacılıçay, Damlataş, Ahubaba, Dikencik ve Karamustafalı köylerinin yer aldığı bölgede iletkenlik değerleri 88 ile 1125 m2/gün, özgül verimler ise 1,1 ile 5,3 l/s/m arasında değişmektedir. Çarşamba ilçe merkezinden itibaren güneye, yani Yeşilırmak membaına doğru gidildiğinde, serbest akiferlerin iletkenlik ve özgül verim değerlerinde büyük artışlar olmaktadır. Kurtahmetli-Boyacılı “Sulama Kooperatifi” sahasında açılan işletme sondaj kuyularının iletkenlik değerleri 2655 ile 16760 m2/gün, özgül verimleri ise 12.06 ile 32,75 l/s/m arasındadır. Yeşilırmak’ın 7-8 km sağ sahili boyunca kuzeye doğru uzanan sahada iletkenlik değerleri 285 ile 1865 m2/gün, özgül verim de 0,12 ile 6,0 l/s/m arasında değişir. Taşpınar, Sütözü, Çanaklı, Geçmiş ve Bafracalı köylerinin de yer aldığı bölgede iletkenlik ve özgül değerleri düşer. Sütözü köyünde açılan sondaj kuyusunun iletkenlik değeri 11 m2/gün, özgül verimi ise 0,2 l/s/m dir. SU TABLASI SONUÇLARI DERİN KUYULAR SU TABLASI SONUÇLARI Yeşilırmak ile yer altı suyu arasında çok karmaşık bir ilişki vardır. Etüd sahasının güneyinde Eğrikum, Boyacılı, Kurtahmetli, Muşçalı ve Demiraslan köyleri civarında, ırmak yer altı suyunu beslemektedir. Çarşamba ilçe merkezi ile Hacılıçay ve Kumarlı köylerine kadar olan kısımda yer altı suyu ırmağı besler. Hacılıçay köyünden Karamustafalı köyüne kadar olan kısımda ise; sağ sahilde yer altı suyu ırmağı, sol sahilde de ırmak yer altı suyunu beslemektedir. Hidrolik eğim, Çarşamba ilçe merkezinin güneybatısı ile Dikbıyık’ın güneybatısında kalan sahalarda 0,0025 ile en yüksek değere ulaşmaktadır. Bu durum, adı geçen sahalardaki alüvyon permeabilite değerinin düşük oluşundan kaynaklanmaktadır. Sığırtmaç, Aşağı Domurlu, Demircili, Yeniköseli, Hacılıçay, Bölmeçayırı, Yenikaracalı ve Ahubaba hattı ile Taşdemir, Irmaksırtı ve Epçeli hattı boyunca, yer altı suyunun kuzeybatıya aktığı görülür. Ovada oluşan yer altı suyu tümsekleri ise şu doğrultularda uzanmaktadır. a) Güney-kuzey istikametinde uzanan Tilkili-Irmaksırtı-Eyercili hattı, b) Güney-kuzey istikametinde uzanan Kuşhane-Damlataş-Ahubaba hattı, c) Güney-kuzeybatı istikametinde uzanan Arımköseli-Namazlı-Karacalı-Uluköy hattı. Yer altı suyu akımı, genellikle kuzeydoğu-kuzeybatı arasında ve yelpaze şeklinde olmaktadır.

96

7 TOPLAM.. Bölge Müdürlüğü. Çarşamba Ovası Yeraltı Suyu Bilançosu: BESLENME (hm3/yıl) BOŞALIM (hm3/yıl) -Yağıştan ve yüzeysel akıştan beslenme.... hatta yer yer deniz seviyesinin de altında olduğu görülmektedir.8 -Akarsudan beslenme....ADİ KUYULAR SU TABLASI SONUÇLARI Ovanın kıyıya yakın yerlerinde..... Samsun il Merkezinin batısında. yer altı suyu seviyesinin deniz seviyesinde........ Çarşamba ilçe merkezinden Yeşilırmak membaına doğru gidildiğinde. YERALTI SUYU BLANÇOSU Tablo D.... YER ALTI SUYUNUN BESLENMESİ VE BOŞALMASI Akifer seviyelerin beslenmesi...5 Kaynak...... 97 . ırmak sürekli yer altı suyunu beslemektedir..80 = 125.. etüt sahasında mostra veren jeolojik ünitelerin litolojik ve petrografik özellikleri gereği yağıştan...... Orta Karadeniz Bölgesinde..55....5 TOPLAM......... Yıllık boşalım = 2*rezerv değişimi Yıllık boşalım = 2*78...11...156. Ova alanının yüzölçümü 575 km2....... Ovadaki toplam yıllık rezerv değişimi 78......5 hm3/yıl * 0.. Akiferin yıllık boşalım miktarı........156...2 hm3/yıl dır...... incelenen sahanın yüz ölçümü de 1520 km2 dir.... yüzeysel akıştan ve akarsu yatağından alüvyona süzülme yoluyla olmaktadır..........25 hm3 tür. Yer altı suyunun akım yönü yine kuzey...5 hm3/yıl dır...100.25 hm3 = 156.... kuzeydoğu ve kuzey batıya doğrudur.5 BAFRA OVASI HİDROJEOLOJİK ETÜTLERİ Hidrojeolojik etüdü yapılan BAFRA Ovası... rezerv değişim miktarının 2 katına eşit olduğuna göre. ovanın yıllık emniyetli yer altı suyu rezervi 156... 41o20’ ile 41o50’ boylam ve 35o30’ ile 36o14’ enlem daireleri arasında yer alır. ırmak yer altı suyunu beslemektedir.......156.......... Çarşamba ilçe merkezinden akış aşağı gidildiğinde ise ırmağın yer yer hem alıcı hem de verici olduğu görülür...... Yıllık rezervin % 80 i yıllık emniyetli verim kabul edildiğine göre.. DSİ 7.. 2005 -Çekim+denize boşalım........ Ova genelinde ırmak yatağı dar ve derin olmadığından..............

ne miktarda ve ne kalitede olduğunun tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. AMAÇ Delta karakterindeki Bafra ovasının hidrojeolojik etüdü. En fazla verim 1-2 l/s civarındadır.1-27 l/s/m. 1962-1983 yılları arasında yıllık toplam ortalama akışı 188. 41o20’ ile 41o50’ boylam ve 35o30’ ile 36o14’ enlem daireleri arasında yer alır. Su seviye değişimlerinden yararlanılarak hesaplanan ova yer altı suyu rezervi 95. hangi derinlikte. Orta Karadeniz Bölgesinde. Saha içinde Bafra. Kızılırmak ve diğer akarsuların ortaklaşa oluşturduğu Bafra delta ovası teşkil eder. yer altı suyunun yıllık seviye değişiminden faydalanılarak ovanın yer altı suyu rezervi hesaplanmıştır. Jeolojik ünitelerin petrografik özelliklerine bağlı olarak kaynak verimleri çok azdır. Alaçam ve 19 Mayıs ilçe merkezleri ile bu ilçelere bağlı çok sayıda köy yerleşkesi bulunmaktadır. Bafra ovasında bugüne kadar DSİ tarafından açılan 62 adet araştırma. EC (elektriki kondüktivite)= 2250 micromhos/cm nin üstünde olduğundan kötü kaliteli yani sulamada kullanılamaz niteliktedir. Kısmen de Neojene ait kumtaşı ve konglomera seviyeleri de akifer özelliği taşır. Delta ovasındaki yer altı suyunun kalitesi. YSE tarafından ise 23 adet. elektriki kondüktivite değerleri de 410-6360 micromhos/cm arasında değerler gösterir. İller Bankası tarafından da 19 adet olmak üzere 166 tane derin drenaj kuyusu açılmıştır.08 m3/s dir. ETÜT SAHASININ TANITILMASI Hidrojeolojik etüdü yapılan BAFRA Ovası. doğu-kuzey-batı sahili boyunca. Etüd sahasının yüzölçümü 1520 km2 dir. yaklaşık 575 km2 kadardır. 33 adet drenaj. Kızılırmak ile beraber güney-kuzey ve güneybatı-kuzeydoğu istikametinde Karadeniz’e ulaşan derelerin birlikte meydana getirdiği Bafra delta ovasının yüzölçümü ise. akifer seviyelerin kalınlık ve derinliği ile yer altı suyunun kalite ve miktar yönünden dağılışı belirlenmeye çalışılmıştır. Delta ovasında akiferi oluşturan seviyelerin litolojik özelliklerine bağlı olarak iletkenlik katsayısı T=18-8320 m3/gün/m. jeolojik ve hidrolik veriler dikkate alınarak. 14 adet yer altı suyu sulama kuyusu.. Meteorolojik. 98 .2 * 106 m3/yıl dır. 1981-1984 yılları arasında yapılmıştır.27 m3/s dir. kıyıya paralel uzaması ve genişliği 2 ile 8 km arasında değişen ova bölümünde. Etüd. Samsun il Merkezinin batısında. Engiz Deresinin de yıllık toplam ortalama akışı ise 2. özgül verim 0. İncelenen sahada su veren jeolojik birim. Ovanın yer altı geometrisi. 15 adet bedelli kuyu.Etüd sahasının en önemli akarsuyu Kızılırmak’tır. Genelde yer altı suyu C3S1 yani yüksek tuzlu az sodyumlu sulama suyu sınıfındadır. ovadaki yer altı suyunun nerelerde.

Aylık debi. Kara Tepe (1607 m) teşkil etmektedir. güneye doğru tedricen artarak en fazla 1670 m ye kadar ulaşır. Sırtpınar Tepe (497 m). Kayalıkdağ (1041 m). Neojene ait seriler. Ercel Tepe (982 m). Etüt sahasının morfolojisi. yer yer heyelanlı bölgeler de görülür. Kuşçular Tepe (696 m). Etüt sahasının batı sınırı.08 m3/s dir. gerek Kızılırmak ve gerekse diğer akarsular. Büyük Tepe (613 m).67 m3/s lik sarfiyat ile Nisan ayı onu takip eder. deniz seviyesinden başlar. Derbent Tepe (239 m) dir. bugüne kadar. Tuzlakıranı Tepe (792 m). Taşelik. Böylece denize ulaşan. bombeli tepe ve sırtlar meydana getirerek ova içine doğru. tatlı eğimli. genellikle kuzeydoğu-güneybatı. Bu çalışmanın yapıldığı yılları kapsayan. yaklaşık 575 km2 genişliğindeki Bafra Delta Ovasını meydana getirmişlerdir. kuzeyden güneye doğru. Kum Tepe (1402 m). Asar Tepe (1094 m). doğuya doğru gittikçe alçalan tepelerden geçer ki bunlar. Taşlı Tepe (1011 m). Güney sınırı ise.01 m3/s ile Mart ayı ilk sırayı alır. 100-250 m lik bir yüksekliğe ulaşan Neojen ve Eosende. Tepetekke (749 m). Türkiye’nin olduğu gibi. Derbent Tepe’den sonra yüksekliğin tekrar artarak 1400 m ye ulaştığı görülür. Nebyen Sivrisi (1292 m). Alp orojenezi ve daha sonra meydana gelen büyük ölçüde epirojenik hadiseler neticesinde yükselen kara. diller halinde uzanır. eski masiflerin önünden itibaren başlar. Kızılırmak’ın yıllık ortalama debisi 188.91 m3/s dir. Çakıldibi Tepe (1261 m) ve Böğürtlen Tepe (1399 m) ler söylenebilir. kuzeyinde teşekkül etmiş olan dik bir kenarla. Mayıs Tepe (353 m). güneye doğru gittikçe yükselen tepelerin doruklarından geçer. Çalın Tepe (1148 m) ve Dedeboğazı Tepe (588 m)lerinden geçerek sahile ulaşır. Üçpınar Tepe (1273 m). Nisan ayı maksimum debisi de 99 . batı bölümünde de Bedeş. akarsu şebekesi tarafından dik ve derin vadilerle yarılmış ve arazi sert bir görünüş kazanmıştır. heyelanlı topografik özellikler gösterir. Etüd sahasının güneyini çevreleyen Üst Kretase fliş serisi.Bafra delta ovasının. Bilhassa Alaçam yöresi ile Bafra ilçesinin güneybatısı. Bulgurcu Tepe (1142 m). Sülüklü Tepe (1054 m). Dütmen Dağı (1670 m). kuzeyde. Büyükdüz Tepe (1282 m). Buna göre 324. Karadeniz çukuruyla bağlantısı sağlanmıştır. Sahanın güneydoğusundan itibaren doğu sınırı. Yermenuşağı Tepe (893 m). Kocadağ (1210 m). en yüksek değere Mart ve Nisan aylarında ulaşır. AKARSULAR Kızılırmak. etüt sahasının da en önemli akarsuyudur. 311. büyük ölçüde jeolojik formasyonların petrografik özellikleriyle tektonik yapıya bağlı olarak gelişmiştir. Kızılırmak dışında ise Bafra ovasının doğu kesiminde Engiz Deresi. Gökçeboğaz ve Uluçay (Alaçam) Dereleri. Bölge içinde yer alan dağ silsileleri. kuzeybatıgüneydoğu istikametinde bir sıralanış gösterir. taşıdıkları malzemeyi. Som Tepe (285 m). Bu yükseltileri. güney kenarında 50 m civarında olan yükselti. etüt sahası içinde daimi akış gösteren yüzey sularını meydana getirirler. Akışın en az olduğu Ağustos ayında ortalama debi 95. 1962-1983 yılları arasında Kızılırmak!ın Mart ayı maksimum debisi 198 m3/s ile 1345 m3/s arasında. kenar önündeki bu çukura biriktirme işlemine devam ederek.

Volkaniklerle fliş serisinin birbirleriyle bağlantılı kırık ve çatlaklarında az da olsa bir miktar yer altı suyu bulunur. doğusunda Liman gölü. yazın su seviyesinin –0. Köy Hizmetleri. KAYNAKLAR İnceleme alanında debi yönünden kayda değer bir kaynak gözlenmemiştir. Kuyuların ortalama derinlikleri 5-10 m arasında değişmektedir. köylülerin büyük bir çoğunluğu. göllere sızarak göl sularının tuzluluk derecelerini artırır. Debileri 1-2 l/s ye ulaşır. Gıcı Gölü. DSİ. Bafra ovasında 62 adet araştırma sondaj kuyusu. Kızılırmak’ın batısında Karaboğaz ve Mülk gölleri ile. Bafra ovasındaki göllerin +/. 1969-1980 yılları içinde 14 adet işletme sondaj kuyusu açılmıştır. Mevcut petekli kuyu sayısı 1500 den fazladır.60 m ye kadar düşmesinden dolayı kapalı kalırlar. içme-kullanma suyu temin etmek ve ekili arazilerini de imkan nispetinde yer altı suyu ile sulamak amacıyla evlerinin önünde ve arazilerinde petekli kuyular açmıştır. hidrojeolojik etütlere dayanılarak yer altı suyu araştırılması amacıyla 1959-1973 yılları arasında. Kuyular alüvyonun kumlu.0 m3/s arasında değiştiği tespit edilmiştir. Böylece tuzlu deniz suyu. Bugün ki koşullarda ise 75 120 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 5808 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 184. köylere içme suyu temini 100 . kırıklar boyunca ve sızıntılar şeklinde yüzeye çıkmaktadır. aynı periyot içinde Ağustos ayı minimum debisinin de 21. SONDAJ KUYULARI Bafra ovasında. ADİ KUYULAR Çarşamba ovasında.2 m3/s dir. aynı zamanda irili ufaklı pek çok gölün de meydana gelmesini sağlamıştır. yağış ve ve sel sularıyla göllerdeki su seviyesi yükselerek. DSİ tarafından ovanın değişik yerlerinde. delta ve kıyı oluşumunu meydana getiren tabii şartlar.5 m3/s ile 117. 1973-1983 yılları arasında 15 adet bedelli işletme kuyusu. Balık Gölü (Ulugöl).0 kotunda toplam 9250 ha yüz ölçümleri. Bir örnek olarak. çakıllı seviyelerinden suyunu almaktadır. çıkış ayaklarından denize boşalır. Cernek Gölü. Köy Hizmetleri tarafından. Tatlı Göl ve Uzun Göl bunların en önemlilerini oluşturur. yaz aylarında ve –0. Kış döneminde ise. iller Bankası ve TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı) ile yabancı petrol şirketleri tarafından farklı amaç ve derinlikte sondaj kuyuları açılmıştır.5 m3/s dir.1 m3/s ile 1190 m3/s arasında. 1963 yılında ise derinlikleri 20 ile 50 m arasında değişen 33 adet drenaj sondaj kuyusu. Bu sular. Göllerin denize çıkış yolları dar olup.94. Yılın en kurak olan Ağustos ayının ortalama debisi ise 106. Nebyansivrisi (1292 m) ve doğu devamında volkanik-fliş kontaktından muhtelif kayanaklar doğar. GÖLLER Bafra ovasının kuzeyinde ve doğusunda.60 m kotunda 2440 ha kadar düştüğü görülür.

ARTEZYEN AKİFER BÖLÜMÜ Basınçlı akiferler. drenaj kuyularının ise 20 ile 50 m arasında değişmektedir.50 l/s. düşümlerin ise 0. daha altta da ya alüvyal menşe’li veya Neojen yahut daha yaşlı kil ve marn gibi ikincil bir geçirimsiz seviye yer almaktadır. Derinlik ve Kalınlıkları Etüt sahasında.0 m arasında da bir düşüm tespit edilmiştir. Bu tip akiferlerin üstünde daima kalın bir kil tabakası. düşümün ise 0. Kızılırmak’ın Karadeniz’e döküldüğü deltanın kuzey ucunda bulunan Kürtler kuyusunun yer aldığı kısım.60 m ile 13. bunun altında çakıl veya kumdan ibaret akifer seviye. bunun altında çakıl. İller Bankası tarafından belediye teşkilatı olan ilçe ve kasabalara içme suyu temin amacıyla 19 adet olmak üzere.amacıyla 1967-1983 yılları arasında 23 adet. DSİ tarafından açılan sondaj kuyularının derinliği 20 ile 350 m arasında. üstte kalınlığı 11-64 m ler arasında değişen bir kil tabakası. Köy Hizmetleri tarafından ovanın muhtelif yerlerinde köylere içme suyu temini amacıyla. daha altta yine kil seviyesi yer almaktadır. bunun güneyinde kalan ova kesimi de ovanın SERBEST AKİFER bölgesini oluşturmaktadır.0 m ler arasında değiştiği görülmektedir. buna karşılık ise 1 m ile 11 m arasında değişen bir düşüm tespit edilmiştir. Bafra ovasının doğusunda (göller bölgesinin batı kenarı boyunca) bulunan kuyuların yer aldığı ova ünitesi ile. Kızılırmak’ın yakın jeolojik geçmişte taşkın sahasını oluşturan ova kesiminde yer almaktadır. Kızılırmak ve diğer akarsuların ortaklaşa meydana getirdiği Bafra delta ovası ile Neojen’e ait kumtaşı ve konglomera seviyelerinden ibarettir. o günün şartları ve imkanları ölçüsünde yapılmış pompa deneyleri sonunda akifer veriminin 1 l/s ile 12. Bafra ovasında 1959-1960 yılları içinde açılan araştırma kuyularında. araştırma sondaj kuyu sonuçlarıyla da doğrulanmaktadır. İller Bankası tarafından açılmış içme suyu kuyularında.3 m ile 13. Kızılırmak’ın batısında kıyıya paralel bir şekilde uzanan bölge ovanın basınçlı yani ARTEZYEN AKİFER bölümünü.50 m ile 20 m arasında değiştiği. toplam 166 adet derin sondaj kuyusu devlet eliyle açılmış bulunmaktadır. Bu özellik. 0. 1962-1965 yılları içinde açılan kuyularda ise 1 l/s ile 30 l/s arasında bir verim. 1969 yılından sonra açılmış işletme kuyularında ise (Doğankaya-Dedeli “Toprak ve Su Kooperatifleri” sahasında) 20 l/s ile 63 l/s civarında olan verimlere karşılık 2 m ile 9 m arasında bir düşüm elde edilmiştir. kum ve bunların karışımından ibaret akifer seviye. 9 l/s ile 86 l/s arasında bir verim. açılmış sondajlarda verimin 2 l/s ile 20 l/s civarında. birinci derecede akifer özelliği gösteren jeolojik ünite. yani geçirimsiz bir zon. Ovanın doğusundaki bu artezyen akifer sahasında. 101 . AKİFERLER I-Yer Altı Suyunu Taşıyan Formasyonların Yayılım.

Bugüne kadar yapılmış etüt ve araştırmalardan elde edilen sonuçlara göre. Emirefendi kuyusu. Ovanın batı yarısında ise artezyen akifer derinliğinin 35-51 m arasında. genişliği 1. bu kuyuların 3-3. ova kuzeyinde ise artezyen akifer derinliğinin 35-51 m. Yenice (Taşkeklik) Deresi sağ sahilinde açılmış Doyran kuyusunda. artezyen akifer içinde açılmış 4213 no lu Kürtler kuyusunda üstte 80 m ye kadar devam eden bir kil tabakası. Ayrıca ovanın batı ucunda. Bakırpınar kuyusu. Göltepe Deresi sağ sahilinde açılmış Göltepe kuyusunda.5-6 km arasında değişen düzlük içinde açılmış kuyulara göre menbadan mansaba doğru serbest akifer zonu özelliği gösterir. b) Neojen ve daha yaşlı arazilerin eteklerine yakın bölümlerde alüvyon kalınlığının 19-33 m ler arasında. güney-kuzey doğrultulu. 1500 batıda Hariz kuyusunda. 80-90 m arası çakıl seviyesi. Dededağı kuyusu.5 km Emenli kuyusu. SERBEST AKİFERLER BÖLÜMÜ Kızılırmak sağ sahilde kalan ova kesiminde serbest akiferin görüldüğü yerler aşağıda özetle verilmiştir. biraz daha batıya gidildiğinde Gökçeboğaz Deresi sol sahilinde açılmış olan Kargalı kuyusunda serbest akiferler görülmüştür. bu kuyudan 3 km kuzeyde açılmış Demirciköy kuyusunda. Kızılırmak’ın bugünkü yatağını oluşturan.Kızılırmak’ın mansabında. Hariz’in 3 km batısında Muamlı-Çocukboğan kuyusunda. bu kuyunun 1 km kadar kuzeyinde açılmış Muamlı kuyusunda. doğu ve güneybatısında Neojen seri ile Neojen-Alüvyon sınırına yakın kısımlarda açılmış Balıklar (Kahraman) kuyusu. Kızılırmak sol sahilinde. yani delta ovasının kuzey ucunda. c) Bu bölüm ile artezyen saha arasında kalan kesimdeki serbest akifer kalınlığı ve adedi ise yer yer çok değişmektedir. aynı derenin sol sahilinde yani batısında açılmış Soğukçam (Aşağı Bedeş) kuyusunda. akifer kalınlığının da 20-30 m arasında olduğu. Bafra ovasını oluşturan alüvyon içindeki akiferlerin geometrisi hakkında bir özet yapılırsa: a) Doğudaki artezyen sahasında akifer derinliğinin 11 m ile 80 m. Bafra’nın kuzeydoğusunda. akifer kalınlığının da 10-20 m arasında. bunun altında da 161 m ye kadar kil seviyesi geçilmiştir. Samsun-Bafra devlet yolunun Engiz Çayı alüvyonunu kestiği yerde yolun hemen kuzeyi ve 1 km kadar menba yönünde alüvyonda açılmış kuyu. Üstte bazen kalın bir kil 102 . Üçpınar köyü civarında açılmış kuyu. İkiztepe köyü içinde Neojen üzerinde açılmış olan kuyuda. Yörükler köyünün 1 km kadar batısında Horror Deresi mansabında açılmış kuyu. kalınlığının da 20-30 m arasında değiştiği görülmektedir. Alaçam kuzeyinde açılan kuyularda da serbest akifer zonları görülmüştür. Osmanbeyli kuyusu.

B) Bu derinliğin 1-5 m arasında olduğu sahalar ise. ovada açılmış olan araştırma ve işletme sondajlarının pompa deneyi sonuçlarına göre tespit edilmiştir. 1-5 m arasında değişmekte olduğu Engiz-Yörükler arasındaki sahada 5-10 m arasında olan tavan derinliğinin doğuya doğru yani kıyıya doğru gittikçe artarak 60-70 m ye ulaştığı gözlenen bir başka husustur. Bu kesimdeki akifer kalınlığının 5-50 m arasında. C) Ova doğusunda ve batısında yan dere vadilerinde ve ova içindeki devamlarında da. Kızılırmak sağ sahilinde açılmış araştırma ve işletme sondajlarına göre.tabakası bulunmakta. Karaburç-Adalar ve Kalaycılı köyleri arasında akifer tavan derinliğinin 5-70 m arasında değiştiği. E) Bugünkü yatağın batısında ise. Engiz ile Kurugökçe arasındaki kıyı şeridinde ve yakın doğusunda. 60-70 ye ulaştığı Doğanca’nın kuzeybatısında ise 5-45 m arasında olduğu gözlenmiştir. İkiztepe-Hariz ve oradan da kuzeybatıya yönelerek Karaboğaz Gölü istikametine aktığı. akifer tavan derinliği. eski mendereslere tekabül eden kısımların ova içerisine doğru diller halinde uzandığı.75 l/s/m 103 . T=102 m3/gün/m ve Q/D=0. Kızılırmak’ın jeolojik geçmişte Adaköy ve Karaburç köylerinin güneyinden geçerek. d) Bugünkü yatak boyunca güney-kuzey istikametinde uzanan şeritte de 20 –75 m arasında değişen bir kalınlık gözlenmektedir. G) Kızılırmak’ın doğusunda aynı şekilde Şeyhören kuzeyinde geniş bir menderesin yer aldığı ve buradan Girne Mahallesi istikametinde kuzeydoğuya doğru eski bir yatağın uzandığı görülür. F) Aynı şekilde Karadiken mahallesi civarında yine bugünkü yataktan kuzeybatıya doğru Karaboğaz Gölü istikametine yönelik eski bir yatağın varlığı. D) Ovanın doğu kesiminde kıyıya paralel bir şerit boyunca (göller bölgesinin batısını oluşturan saha) akifer tavan derinliğinin. II-Yeraltı suyu Taşıyan Formasyonların Hidrolik Özellikleri. en düşük iletkenlik katsayısı (Transmissibilite) ve özgül debi. bunun altında farklı kalınlıkta akifer seviyeleri yer almaktadır. Etüt sahasında mevcut akiferlerin hidrolojik özellikleri. buna paralel olarak her iki sahilde. genişliği 100-500 m arasında değişen bir şerit oluşturduğu. akifer tavan derinliğinin genelde 1-5 m arasında değiştiği görülür. Araştırma-işletme-drenaj sondaj kuyularıyla jeofizik etüt verilerinin değerlendirilmesi sonunda çizilen “Bafra Ovası 1i Akifer Tavan Derinliği Haritası” incelendiğinde: A) Akifer tavan derinliğinin Kızılırmak’ın bugünkü yatağı boyunca 0-1 m arasında değiştiği.

34 l/s/m). özgül verim ve iletkenlik katsayısında akifer sınırı arasında kalan bölümünde. Bafra ilçe merkezinden akış yukarıya doğru.8 l/s/m verim ise 0. Ovanın batı kesiminde İkiztepe ve Hariz kuyularında özgül verim 0.13-4. Bu durum ise yan derelerin taşıma güçlerinin sınırlı olmasının bir neticesidir.10-15. Horror deresi alüvyonunda açılan kuyuların pompaj neticelerine göre akiferin iletkenlik katsayısı 18 m3/gün/m ile 51 m3/gün/m arasında. Kaygusuz-Türbeköy hattı ile Bafra ilçesi arasındaki sahada iletkenliğin 302792 m3/gün/m ve özgül verimin de 0. Ova doğusunda Osmanbeyli kuyusunda özgül verim 0. Zira ince malzeme hakim durumdadır. özgül verim ise 0. T=1081 m3/gün/m ve 11.6-2 l/s/m dir. Serbest akifer niteliğinde olan Neojen formasyonlarında gerek verim gerekse özgül verim çok düşüktür. Engiz Deresi alüvyonunda iletkenlik değerleri 96 m3/gün/m ile 873 m3/gün/m arasında. serbest akiferin hidrojeolojik değerlerinde bariz bir yükseklik göze çarpar. iletkenlik değerlerinin 50-950 m3/gün/m.1 l/s/m ile 0.44 l/s/m arasında değiştiği görülür. özgül verim 15-27 l/s/m. en yüksek iletkenlik 7900 m3/gün/m ve özgül debi 21 l/s/m değerleri ise Garipçe kuyusunda görülmüştür. güneyden kuzeye doğru (yani menbadan mansaba doğru)serbest akiferin verim. Kızılırmak sol sahil artezyen akifer bölümünde ise. Gökçeboğaz deresi Alüvyonunda iletkenlik katsayısı 122 m3/gün/m.5 l/s/m değerleri Fatsalılar kuyusunda. ovanın batısında Alaçam deresi alüvyonunda ise. özgül verimin de 0.5 l/s/m ile 10. özgül verim 6 L/s/m. verim ise 1 l/s dir. Yan derelerin alüvyal düzlüklerinde açılmış kuyularda serbest akiferin iletkenlik ve özgül verim değerleri genellikle düşüktür. özgül verim de 3 l/s/m.7 l/s/m arasında değişmektedir. en yüksek iletkenlik katsayısı ve özgül debi. Kızılırmak sol sahilinde ve ovanın batısında Göltepe deresi alüvyonunda iletkenlik katsayısı 110 m3/gün/m. İletkenlik katsayısının 1800-1925 m3/gün/m ve özgül verimin de 1. Dedeli’deki akiferin iletkenlik katsayısı 1820-8320 m3/gün/m.değerleri Karaköy Devlet Harası kuyusuna.40 l/s/m arasında değiştiği görülür. Q/D=6. Etüt sahasında doğudan batıya doğru yan derelerin alüvyonunda iletkenlik katsayısı ve özgül verim aşağıda verilmiştir. en düşük iletkenlik 505 m3/gün/m ve özgül debi 0. bu değerlerde bariz bir artış dikkati çeker. özgül verimin 1. Özellikle Dedeli ve Doğankaya Toprak ve Su Kooperatifi sahalarında açılmış işletme kuyularının pompa deneylerinde bu hususu açıkça görmek mümkündür.3-0.20 l/s/m.7 l/s/m değerleriyle Çalmaca kuyusuna aittir.85 l/s/m. özgül verimler ise 0. 104 . IIIIIIArtezyen akifer saha sınırından bir istisnası ile (Koşuköy kuyusunda T=3160 m3/gün/m.6 l/s/m ile 4 l/s/m arasında değişmektedir. Kızılırmak’ın bugünkü yatağı boyunca yaklaşık 6 km genişliğinde güney-kuzey doğrultulu bir şerit içinde açılmış araştırma ve işletme kuyularına ait verilere göre. Taşkelik deresi alüvyonunda ise iletkenlik katsayısı 903 m3/gün/m.25 l/s/m arasında değiştiği. Bu bölümde kuzeye nazaran değerlerin daha yüksek olduğu gözlenir.

49 m arasında değişmektedir. Kızılırmak akiferi beslenmektedir. 105 . Yer altı suyu genelikle kuzeye. Altınay. Kızılıırmak sağ sahilinde. Şeyhören civarında güneydoğu istikametinde. İkiztepe-Kalaycılı-Türbeköy-Balıklı hattı kuzeyinde ve sol sahilde. Yukarıbedeş. Aşağıbedeş-Göltepe-Altınay köyleri arasında kalan kare şekilli sahada.Doğankaya’daki sahada açılmış kuyularda ise bu değerler. buradan da kuzeye.80 m arasında oynayan bir seviye değişimi göze çarpar. gözlenen 3 ile 6 m arasında değişen bir seviye düşümü. drenaj ve şahıslara ait gerek sondaj gerekse derinlikleri 10-20 m arasında değişen keson kuyularda yapılmış yer altı suyu seviye ölçümlerinden elde edilen sonuçlar aşağıdadır. Kaygusuz. kuzeydoğu ve kuzey batıya doğrudur. Etüd sahasının güney sınırı ile kuzey sınırı arsında kalan bölge içinde. kuzeydoğuya ve Aşağıbedeş-Altınay yönüne doğru. işletme. Bu özellik.16 m dir.53 m uzaklaştıkça 4. Kızılırmak boyunca akiferde yeraltı suyu seviye değişimi 0. derinlikleri 13-20 m arasında. ovanın diğer kısımlarına göre daha fazla olan seviye düşümü. Kalaycılı-Kaygusuz-Emenli köylerinin yer aldığı ova bölümünde halka ait açılmış kuyuların çok olmasıyla anlaşılmaktadır. dikkate çekicidir. Yeniköy-Hebilu-Göltepe hattı boyunca bir yer altı suyu sırtının teşekkül ettiği. Hariz ve İkiztepe köyleri arasında kalan sahada. uzaklaştıkça düşmektedir. yer altı suyu seviyesi deniz kotundadır. Bu da akifer beslenmenin ve iletkenliğin çok zayıf olmasının bir sonucu ve göstergesidir. yer altı suyunun hareket ettiği gözlenir. Düden mevkiine doğru yer altı suyu akmaktadır. sol sahil için açılanan aynı sebebin sonucudur. doğu-doğu kuzey yönündedir. SU TABLASI SONUÇLARI Bafra ovasında açılmış araştırma. Ovanın kıyıya yakın bölgelerinde seviye değişimi 1 m civarındadır. T=1216-7900 m3/gün/m.65 m arasında Sol sahilde Neojen arazinin kuzeyinde kalan ova düzlüğünde ise 2 m ile 9. verimleri de 10-15 l/s civarındadır. Q/D= 5-25 l/s/m arasındadır. YER ALTI SUYU SEVİYE DEĞİŞİMLERİ 1984 Yılı Rasatlarına Göre. Karadiken mahallesi-Emenli-Karaboğaz gölü yönünde yer altı suyunun kanalize olduğu görülür. Doğankaya bölgesinde yeraltı suyu derinliği 193 m ile 2. So sahilde Dedeli’de ise ırmağa yakın kısımda 1.92 m ile 1. Bu yörede açılan kuyu adedi 200 ün üstünde olup. Kızılırmak’a yakın kısımlarda statik seviye yüksek. Sağ sahilde Neojen’in kuzeydoğusunda Sarıköy-Üçpınar köyleri arasında kalan sahada. Doğanca köyü civarında ise yer altı suyu hareketi. Bafra ovası yeraltı suyu seviye değişimleri aşağıda verilmiştir. Kızılırmak sağ sahilinde.

...... akifer beslenimi.. Kızılırmak sol sahilde ise.........Bafra ilçe merkezi güneyinde...........3...... 2005 TOPLAM. batısında 2 ile 3 m civarında olan yer altı suyu derinliği.. Alüvyon dışı üniteler....2 Kaynak...... 106 . aynı şekilde mansaba kadar devam eder.. DSİ 7..95... Yeraltı Suları ve Kirlilik Yeraltı suyu kirliliğini yüzeysel sular ve toprak kirlenmesinden ayrı tutmak mümkün değildir... 3 ile 4 m..... yaklaşık olarak rezerv değişiminin 2 katına eşit olduğundan yıllık boşalım miktarı=2*rezerv değişimi 2*47........ YERALTI SUYU BLANÇOSU Tablo D. Bölge Müdürlüğü.37.9 TOPLAM.2 D......2*106 m3/yıl dır....68 m ye ulaşmaktadır..3. Neojen’e yakın özellikle beslenmenin çok zayıf olduğu kısımlarda 12..... ancak yüzeysel akış göndermek suretiyle dolaylı yoldan bir katkıda bulunurlar. Yağmur suyu yeryüzüne indiğinden itibaren kirlilik yükünde ani bir artış olur.... 7..57. YERALTI SUYUNUN BESLENMESİ VE BOŞALMASI Etüt sahasında yer alan jeolojik birimlerin petrografik özellikleri ayrı ayrı dikkate alınırsa görülecektir ki...... Kızılırmak boyunca da.. Akiferin yıllık boşalım miktarı. Şeyhören-Sarıköy-Üçpınar ve Düden mevkiini içine alan sahada yer altı suyu derinliği.. Bafra Ovası Yeraltı Suyu Bilançosu: BESLENME (hm3/yıl) -Yağıştan ve yüzeysel akıştan beslenme..6*106= 95. Kızılırmak sağ sahilinde............ kıyıdan güney doğru gidildikçe yeraltı suyu derinliği artmakta..... ova 15 bölgeye ayrılmıştır ki toplam yüz ölçümü 169....48 m dir..2 BOŞALIM (hm3/yıl) -Çekim+denize boşalım.3 -Akarsudan beslenme.4 km2 yaklaşık 170 km2 dir...1... genellikle alüvyal sahadan olmaktadır. 95...............12.............. Su Kaynaklarının Kirliliği ve Çevreye Etkileri D........ “Akiferin Yıllık Rezerv Değişimi” hesaplarında kullanılan “Thiessen Poligonu Metodu” Bafra ovasında tatbik edilerek.......95.. Yer altı suyu değişimlerinin bir saha içinde yayılmaları halinde..

Mikroorganizmalar. D. Normal olarak atık asimilasyonu için ülkemiz koşullarında en kritik durum. hayvansal ve bitkisel artıklar.3. Askıdaki maddeler hemen tamamıyla süzülme yoluyla uzaklaşır. toprağın yapısına ve zamana bağlı olarak yeraltı suyuna taşınması sonucunda da kirlilik oluşur.drenaj alanının. Akarsu ortamına atık su girdisi olması durumunda. Yeraltı suyu kirlenmesinin en büyük nedeni evsel ve endüstriyel atıkların arıtılmadan alıcı ortama verilmesidir. atığın cinsine ve zamana bağlı olarak yer altı sularına taşınır. topografya yapısına. toprağın yapısına. özelliklerini kirlenmeden önceki kalitesine doğru götüren bir doğal arıtım işlemi başlar. Özellikle kanalizasyon sistemlerinin olmadığı yerlerde fosseptik çukurlardan sızan sular yer altı suyuna taşınabilmektedir. Ancak deterjan gibi parçalanmaya karşı dayanaklı bileşikler yeraltı suyuna ulaşarak içme suyu açısından sorun yaratabilmektedir. iklim durumuna. iklim durumuna. zemin cinsi özelliklerine bağlı olarak önemli miktarlarda iyileşme sağlanabilir. Çöplerin açık alanlarda depolanması ve kirliliği azaltıcı faaliyetlerin uygulanmaya konmaması önemli sorunlara neden olmaktadır. Bu süreç akarsuyun özellikleri ve iklim koşulları ile yakından ilgilidir. Sığ ve dik akarsu yatakları iyi bir havalandırma sağlar. Zararlı kimyasal atıkların bu doğal arıtmayla temizlenmesi hemen tümüyle akarsu akışına bağlıdır. pek çok kimyasal madde.evsel atıkların doğrudan toprağa verilmesidir. Diğer önemli bir sorun ise. Akarsuya verilen kirleticilerin seyreltilmesi ve taşınımı üzerinde sonuç açısından önemli bir etken. daha alt kısımlarda başka bakteriler tarafından kullanılmaktadır.sıvı ve gaz atıklar ortama verildikten sonra.düşük akım koşulları ve yüksek su sıcaklığının olduğu yaz ve sonbahar mevsimlerinde oluşmaktadır. organik maddeler ayrışır. doğal ve yapay gübreler. Kirlenmeye neden olan etkenler bu dengenin değişmesine neden olmaktadır. akarsuyun debisidir. yavaş olduğundan doğal arıtım olayı uzun sürmektedir. Yavaş akan ve havuzlanma özelliği gösteren akarsuların havalanma hızı. pestisitler ve mikroorganizmalar su ile yeraltına doğru taşınır. Yüzey kısımlarındaki toprak tabakasında. Evsel atık suda bol miktarda bulunan 107 . mineraller bitkiler tarafından alınır. Akarsularda Kirlilik Sağlıklı bir akarsuda bitki ve hayvan yaşamıyla ilgili olarak ekolojik bir denge olduğu bilinen bir gerçektir. yeraltı suyuna taşınım sırasında doğal olarak temizlenmeye uğrar. Katı. Katı. kalitede. reaksiyon ve biyolojik ayrışma gibi olaylarla uzaklaşmaktadır. Akarsu boyunca ilerlerken .Organik ve anorganik partiküller. evsel atıkların doğrudan toprağa verilmesi ve kentsel ve endüstriyel atık / atık suların arıtılmadan çevreye verilmesidir.2. su ortamında. suyun oksijen özelliği azalırken CO2 miktarı artar. dolayısıyla su miktarının artışıyla derişim düşer. bakteri ölümü sonucu ortaya çıkan organik maddeler. Yeraltı sularının kirlenmesinin önemli nedenleri tarım ilaçları ve gübrelerinin bilinçsiz kullanılması. Zirai mücadele ilaçlarının da aşırı ve bilinçsiz kullanımı büyük bir sorundur. Suyun süzülmesi sırasında organik maddenin kısıtlı oluşu nedeni ile mikroorganizmalar büyük ölçüde azalmakta. reaktif özellikte olduğundan absorbsi-yon. sıvı yada gaz atıkların çevreye verildikten sonra.

002 0. başka canlılar tarafından yenilme gibi mikroorganizmaların yok olmasını etkileyen ana unsurlardır. DSİ 7.bakteriler akarsu ortamında koşulların elverişli olmaması nedeniyle hızla yok olur.7 14. Göller.13.84 0.03 0.1 54.5 51.10 0.06 0 8. Alkalinitesi Kaynak.3 10 25.004 0 0.40 0.5 ölçülmedi 9. D.2 7.10 0.7 105 348 650 0.6 95 374 30 0.3.56 0.8 13.3.0 10.18 0 8.20 2. sıcaklık.Engiz Deresi. maddelerinin azalması.238 32.19 Mayıs Barajı Membaı Kirlilik Analizi Besin olaylar PARAMETRE BOD5 Ca2+ Cl - BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L EMS/100mL mhos/cm EMA/100mL mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m /s mg/L mg/L °C EMS/100 mL mg/L mg/L CaCO3 ³ Mayıs 2005 1. Bölge Müdürlüğü.6 3. Alkalinitesi Mg2+ Na + NH4+-N NO2 N NO3—N o-PO4 pH PV Q (anlık) SO4 SS T T.95 175 9.05 1.7 15. Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik Tablo D.3 20 10.11 0.5 COD Col (renk) DO E-Coliform EC×10 Fe K + 6 Fekal Streptokok M.0 15.372 17.6 70 15 280 300 192.5 550 200 175 Ekim 2005 1.Coliform TDS Toplam Sertlik 23— Ph. 2005 108 .34 170.0 14.5 0.

0 7.98 0.0 7.21 0.080 1.01 0 8.96 0.3 10 13 318 200 187.60 0 0 8.002 0.17 132.5 70 344 0 0. Alkalinitesi Kaynak.2 59.95 160.0 14.44 0.55 0.641 36.30 0.5 Ölçülmedi 12.5 1.1 1.002 0.5 9.Coliform TDS Toplam Sertlik 23- Ph. Bölge Müdürlüğü.44 3.01 1.9 5.90 0. 2005 109 .04 0 8.85 15 11.10 1. Alkalinitesi Mg Na 2+ + 6 Fekal Streptokok NH4+-N NO2—N NO3—N o-PO4 pH PV Q anlık SO4 SS T T.20 0.4 10 14 80 200 195 Kasım 2005 1.8 60. Abdal Irmağı-Çakmak Barajı Çıkışı Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca Cl 2+ - BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L EMS/100mL mhos/cm EMA/100mL mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m³/s mg/L mg/L °C EMS/100 mL mg/L mg/L CaCO3 Mayıs 2005 1.4 53.5 Eylül 2005 1.5 22 370 9 0.14.0 7.98 .Tablo D.56 160 10.1 2.7 5.4 1.10 1.0 25 10. DSİ 7.635 68.0 30 12 180 190 190 COD Col (renk) DO E-Coliform EC×10 Fe K+ M.186 28.30 0.1 1.1 5.0 6.0 14 327 0 0.

5 280 23 320 190 Kaynak.1 424 0 4.24 202.0 17. Bölge Müdürlüğü.50 1.3 6.4 Ekim 2005 4.2 25 9.2 14. DSİ 7.68 175.50 0.029 1.09 2.00 34.3 407 0.5 mg/L mg/L mg/L °C mg/L mg/L CaCO3 5.7 55.2 68.Tablo D.92 12.15. Tersakan Çayı-Havza Çıkışı Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca2+ ClCOD Col (renk) DO EC×106 Fe K+ M.6 30 21 270 187.0 10.67 0 8.7 7. Alkalinitesi pH PV SO42SS T TDS Toplam Sertlik BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L mhos/cm mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 Temmuz 2005 6.9 19. Alkalinitesi Mg2+ Na+ NH4+-N NO2—N NO3—N o-PO43Ph.5 4.0 58.25 0.012 0.35 6.95 1. 2005 110 .50 0 8.0 12.50 0.9 20 7.

Terme Çayı.8 3.0 1.5 5.16.Tablo D.15 0 1. Bölge Müdürlüğü.0 7.30 0.Değirmendere (Baraj Gölü Çıkışı ) Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca2+ ClCOD DO E-Coliform EC×106 Fekal Streptokok Fe K + BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L EMS/100mL mhos/cm EMA/100mL mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m /s mg/L mg/L °C EMS/100 mL mg/L mg/L CaCO3 3 Ocak 2005 2. Alkalinitesi Kaynak.78 60 8. DSİ 7.06 0.27 0 9.700 13 20 6 150 100 72. 2005 111 .5 M.6 15.52 0. Alkalinitesi Mg 2+ Na+ NH4+-N NO2—N NO3 N o-PO4 pH PV Q anlık SO4 SS T T.6 85 145 0 0.45 0.Coliform TDS Toplam Sertlik 23— Ph.7 12.

7 6. Alkalinitesi Mg Na 2+ + + 6 BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L mhos/cm mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m3/s mg/L mg/L °C mg/L mg/L CaCO3 Temmuz 2005 1.9 40 8.4 14.Tablo D. DSİ 7.25 0 0.34 125. 2005 112 .17.0 245 0 2.34 137.8 42.2 3.6 7.0 6.09 24.0 3.1 8.7 10.80 0.90 0.8 40.8 20 22 190 130 Ekim 2005 4.05 0.0 210 19 190 140 NH4 -N NO2—N NO3—N o-PO4 pH PV Q anlık SO42SS T TDS Toplam Sertlik 3- Ph.0 5.5 6.10 2. Alkalinitesi Kaynak.25 0 0.06 0 8.Ladik Gölü Regülatör Çıkışı Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca2+ ClCOD Col (renk) DO EC×10 Fe K+ M.44 1.15 0.4 280 1. Bölge Müdürlüğü.0 9.3 25 7. Tersakan Çayı.40 0 8.10 0.

01 0 8.Coliform TDS Toplam Sertlik 23— Ph. Alkalinitesi Mg 2+ Na+ NH4+-N NO2—N NO3 N o-PO4 pH PV Q anlık SO4 SS T T.5 70 14.10 0. Bölge Müdürlüğü.1 45 388 900 0.5 12.6 Ölçülmedi 10.4 0.5 14. 2005 113 .6 13.25 1.89 0. Alkalinitesi Kaynak.2 9.5 50.80 0.3 29 374 2 0.11 0.03 1.18.3 20 19 160 190 185 Eylül 2005 1.02 0 8.8 1.120 11.50 0.0 9.6 15 11.36 0.496 28.0 9.56 172.9 3.9 20.9 50.95 172. Kürtün Çayı-Kadıköy Barajı Yeri Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca 2+ BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L EMS/100mL mhos/cm EMA/100mL mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m³/s mg/L mg/L °C EMS/100 mL mg/L mg/L CaCO3 Mayıs 2005 0.60 0.001 0.5 480 270 175 ClCOD Col (renk) DO E-Coliform EC×10 Fe K + 6 Fekal Streptokok M.10 0 0. DSİ 7.Tablo D.

2 49.001 1.7 Ölçülmedi 11.40 0.6 Temmuz 2005 2.15 0 7.19.10 2.40 0.Tablo D.05 3.4 17.5 140 8 410 207.55 0.7 30 20 290 187.0 16.2 23.15 0.92 0.3 370 0.5 3. Alkalinitesi pH PV SO42SS T TDS Toplam Sertlik BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L mhos/cm mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 Ocak 2005 1.35 0.5 Ekim 2005 4.5 Kaynak.6 40.03 0.44 36.60 0.09 0. DSİ 7.0 11.3 14. Bölge Müdürlüğü.0 9.4 63.15 2.34 175.04 54.24 30.8 425 0.0 21. Yeşilırmak.9 2.8 20 8.12 205 12.2 60 20 320 222.73 195 24.2 15 8.15 0 8. 2005 114 .9 14.Çarşamba Çıkışı Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca2+ ClCOD Col (renk) DO EC×106 Fe K+ M.001 0. Alkalinitesi Mg2+ Na+ NH4+-N NO2—N NO3—N o-PO43Ph.5 mg/L mg/L mg/L °C mg/L mg/L CaCO3 1.002 0.2 504 0.04 0 8.3 3.3 19.

3. zirai faaliyetler Evsel sıvı atık.zirai faaliyetler Evsel sıvı atık. Özellikle deniz kıyısına kurulmuş olan yerleşim birimlerinin herhangi bir arıtım yapmadan kanalizasyonlarını doğrudan denize vermeleri veya diğer yerleşim birimlerinin dereler vasıtasıyla atık sularını denize ulaştırmaları ve kıyı bölgeleri yaygın bir şekilde kirlenmektedir. evsek katı atık.Bunlar . İl Sınırları İçerisinde Yer Alan Su Kaynakları ve Bu Kaynakların Kirlenme Nedenleri Su Kaynağı 1-Karadeniz 2-Kızılırmak 3-Yeşilırmak 4-Mert Irmağı 5-Kürtün Çayı 6-Yılanlı Dere Kirlenme Nedenleri Evsel sıvı atık. sanayi atıkları. 2005 Deniz kirliliğinin başlıca nedenleri şu şekilde sıralanabilir: 1.İçme ve Kullanma suyu rezervlerine karışması. evsel katı atık.Fosseptik atıkların vidanjörlerle çekildikten sonra gelişigüzel yerlere boşaltılması. çöp ve atık yiyeceklerden kaynaklanmaktadır. 3. 115 . sanayi atıkları. evsel katı atıklar ve sanayi atıkları.İl merkezinde evsel nitelikli atık suların arıtılamaması. zirai faaliyetler. -Havadan kirlenme: Isınma ve enerji üretimi için yakılan petrol türevleri. zirai faaliyetler Evsel atıksular. Denizlerde Kirlilik Denizleri kirleten kaynaklar deniz ortamının alıcı ortam olması nedeniyle çok çeşitlidir. 2. denizcilik Evsel Atıksular. evsel katı atık. evsel katı atıklar sanayii atıklar.4. zirai faaliyetler Evsel sıvı atık. Genelde gemi sintine sularının denize basılması ve gemilerin akaryakıt ikmali sırasında meydana gelen sızıntı ve kaçak olayları sonucu. 6. tankerlerin kazaları sonucu ve gemi tuvalet. 4. Tablo D. sanayi atıkları. -Deniz araçlarından kaynaklanan kirlenme.Küçük yerleşim merkezlerinde Terme ilçesi hariç arıtma tesisi bulunmayışı. kömür ve diğer yakıtlar fabrikalar ve giderek artan araç sayısı nedeniyle ortaya çıkan egzoz gazları sadece atmosferi kirletmekle kalmayıp meteorolojik olaylarla denizleri kirletmektedir. zirai faaliyetler Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.D. sanayi atıkları. evsel katı atık.Sanayi kuruluşlarının bir kısmında arıtma tesislerinin bulunmaması.Organize sanayi bölgelerinin arıtma tesislerinin bulunmaması 5.Deniz araçlarının oluşturduğu kirlilik Öte yandan atık sular genel olarak: 1.20.

Mevcut durumda Büyükşehir Belediye sınırları içerisindeki evsel atık sular merkez ve Atakum bölgesi olmak üzere iki ayrı bölgede toplanmaktadır. Alınan tedbirlerden en önemlisi İller Bankasının evsel atık suların arıtımı için yürüttüğü projedir. Samsun kanalizasyon projesi kapsamında yer alan atık su arıtma tesisi ve derin deniz deşarjı ihale çalışmaları halen devam etmekte olup bu yıl sonuna kadar ihaleye çıkılacaktır.Yeraltı suyunda kirlilik meydana getirmesi.933 m2. gibi nedenlere sebep olabilirler. Bakanlığının 1998 yılı yatırım programında yer almaktadır.4. arıtma tesisi alanı 12. OSB ’ye ait atık su arıtma tesis projesi etüt karakteristiği San.Etrafa kötü kokular yayılması 5. SASKİ Genel Müdürlüğü tarafından yapımı devam eden kolektör çalışması tamamlandığında atık sular bu kolektör hattı ile merkez kolektör hattına bağlanarak arıtma tesisine taşınacaktır. 1-Altyapı sistemlerinin arıtma tesisi ile sonuçlandırılması 2-Altyapı sistemleri bulunmayan yerleşim birimlerinde uygun foseptik sistemlerinin kullanılması 3-Sanayi tesislerine atık su arıtma tesisi kurulması gerekmektedir.Suyun renginde değişikler olması 7. Merkez bölgesindeki atık sular ise şu an için Canik Bölgesi sınırlarında kalan Balıkçı Barınağı terfi istasyonu ile geçici olarak denize deşarj edilmekte olup İller Bankası tarafından yapımı devam eden kolektör hattının tamamlanması ile Organize Sanayi Bölgesi önünde yapılması planlanan atık su arıtma tesisine bağlanacaktır. Ve Tic.Haşere ve zararlı canlıların üremesine neden olması 6. akarsu gibi) rekreasyon alanı olarak kullanımını engellemesi. 3. OSB Müteşebbis teşekkül başkanlığı tarafından arıtma tesisi avam projesi planı hazırlanmış ve San. Atakum bölgesindeki atık sular. İl sınırları dahilinde bulunan Organize Sanayi Bölgesi için imar uygulama alanı 1. Su ve Kıyı Yönetimi. Köy hizmetleri Bölge Müdürlüğünün Bafra tarafında kalan sahil kesimindeki kumluk alanda toplanmakta ve terfi istasyonu ile geçici olarak denize deşarj edilmektedir. Strateji ve Politikaları Deniz kirliliğinin önlenmesi için. Başkanlığına sunulmuştur. 116 .785 m2 olarak yer ayrılmıştır.590. Samsunda bir tanesi Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde olmak üzere 4 adet küçük sanayi sitesi ve Tekkeköy İlçesi sınırları içinde de bir adet organize sanayi bölgesi bulunmaktadır. Projenin tamamlanması ile birlikte sahilde çevresel yönden büyük iyileşmenin olması beklenmektedir. D.Alıcı ortamdaki canlı hayatı tehdit etmesi .Alıcı ortamların (göl. 4. OSB içerisinde 117 adet sanayi parseli bulunmaktadır.2. Ve Tic. deniz.

YAPILAN ÇALIŞMALAR Ana kolektör çalışmaları bu yıl sonuna kadar bitecek. - Kaynak:Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Arazinin tahsisi çalışmaları devam ediyor. Arazinin tahsisi aşamasında çalışmalar devam etmektedir İller Bankasına müracaat edildi. AAT İş Temrin Planı Bakanlık onayına sunuldu. 23/07/2003 tarihli Deşarj izni var Fizibilite çalışmaları devam etmekte olup. İnşaata başlandı. kamulaştırma aşamasındadır. 10 LADİK Ladik deresi vasıtasıyla Ladik gölü Engiz çayına ve arıtma tesisine yok 11 19 MAYIS 12 13 SALIPAZARI TEKKEKÖY %50 si tamamlanmış Tam olarak tamamlanmamış Terme çayı Kanallarla Karadeniz Ballıca sigara fab. arazi tahsisi aşamasındadır. AAT İş Temrin Planı onaylandı. ARITMA TESİSİ ÇALIŞMALARINDA SON DURUM AAT İş Temrin Planı Bakanlık onayına sunuldu. Atık su Arıtma Tesisleri ve Deşarj Noktaları S. Yok İLLER BANK. NO 1 İLÇENİN ADI SAMSUN KANALİZASYON DURUMU DEŞARJ NOKTASI ARITMA TESİSİNİN OLUP OLMADIĞI Şu anda deniz deşarjı yapılıyor. Arazinin tahsisi aşamasında çalışmalar devam etmektedir Fizibilite çalışmaları devam etmekte olup.AAT İş Temrin Planı onaylandı. AAT İş Temrin Planı onaylandı. Tablo D. 6 7 BAFRA ÇARŞAMBA Tamamlandı Tamamlanmamış (kanalizasyona bağlı nüfus %80) %95 tamamlanmış Tam olarak tamamlanmamıştır Tamamlanmış (kanalizasyona bağlı nüfus %95) Tam olarak tamamlanmamıştır var yok 8 9 HAVZA KAVAK Tersakan Mert Irmağı yok yok AAT İş Temrin Planı onaylandı. 27/12/2005 tarihli deşarj izni var ASARCIK Tamamlanmamış (kanalizasyona bağlı nüfus %70) % 91 yok 5 AYVACIK Foseptik çukurlarına Badut Kanalı Kızılırmak Yeşilırmak yok . Fizibilite çalışmaları devam etmektedir. AAT İş Temrin Planı onaylandı.AAT İş Temrin Planı onaylandı. Ara sokak şebeke çalışmaları devam ediyor. arazi tahsisi aşamasında çalışmalar devam etmektedir.21. 28/02/2006 tarihli deşarj izin belgesi var Fizibilite çalışmaları devam ediyor. Hıdırellez deresi vasıtasıyla Karadeniz % 100 Kanalla Karadenize Abdal deresine 2 OSB 3 4 ALAÇAM Yok Fizibilite çalışmalarıyla ilgili olarak SASKİ ile görüşülüyor. .Halen Organize Sanayi Bölgesinde 50 parselde 27 tesis faaliyette olup 34 parselde 32 tesis inşaat halindedir. 2007 sonunda bitirilmesi planlanıyor. Bölge altyapısı Organize Sanayi Bölgesi ile birlikte imar planı komşusu olduğu İlkadım Küçük Sanayi Sitesi ve 19 Mayıs Küçük Sanayi Sitesine de hizmet verecek şekilde proje ve inşa edilmiştir. Tekkeköy’den Ana kolektör yıl sonuna Karadeniz kadar tamamlanacak. Atık su Arıtma Tesisi Çalışmaları devam ediyor. AAT İş Temrin Planı onaylandı. Bünyesinde kurulan arıtma tesisi kullanılıyor Su ve Kanalizasyon işleri Büyükşehir Belediyesine devredilmiştir Arıtma tesisi var Proje hazır - AAT İş Temrin Planını sundu - 14 15 16 TERME VEZİRKÖPRÜ YAKAKENT Tamamlanmış Tamamlanmış (kanalizasyona bağlı nüfus %90) Yok Terme çayı Esenli ve ulubay derelerine Fosseptik çukurlarına AAT İş Temrin Planı onaylandı. 2005 117 . AAT İş Temrin Planı onaylandı.

Samsun içme suyu havzaları:şehrimizin içme. Çarşamba ovasının güneyinde . D. müşterek şebekeye atık sularını verecek küçük sanayi sitelerinin doluluk oranları belli bir yoğunluğa ulaştığında bakanlığımız koordinasyonu ve işbirliği içerisinde değerlendirileceği bildirilmiştir.5.2. Samsun içme suyu projesi 4 ana üniteden oluşmaktadır. Ağır Metaller ve İz Elementler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. depolar ve terfi hatları inşaatı Çakmak Barajı Samsun içme suyu projesinin depolama tesisi olarak görev yapacak olup.1. kullanma ve endüstri suyunun temini 23 Ekim 1972 tarih ve 7/5290 sayılı bakanlar Kurulu Kararı ile DSİ teşkilatına verilmiş ve DSİ 7.5. Zehirli Gazlar Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. İçme suyu havzalarının korunmasına yönelik Büyükşehir Belediyesine yönetmelik ve içme suyu kaynaklarının korunmasına ilişkin genelge maddeleri bildirilerek bu alanlarda suni gübre ve tarım ilaçları kullanımı hakkında uyulması gereken hususlara uyulmasına hassasiyet gösterilmesi istenmiştir.3. D.Kullanma ve Endüstri Suyu Temin Projesi Planlama Raporu” yayınlanmıştır. D. Bölge Müdürlüğünce yürütülen planlama çalışmaları 1979 yılında tamamlanmış.5.5. OSB müdürlüğünün cevabi yazılarında OSB’’de oluşan atık su karakteristiğinin tam olarak belli olmadığı ve atık su arıtma tesisinin projelendirilmesi ve yapımı aşamalarının bölgemiz büyükşehir belediyesi sınırları içerisine alınmasını müteakip ve arıtılacak atık suyun nitelik ve niceliğinin doğru olarak tespit edilmesi amacıyla.4. Çarşamba ilçesinin 20 km güney batısında Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir.5. Su Kaynaklarında Kirlilik Etkenleri D. “Samsun Şehir İçme . Azot ve Fosforun Yol Açtığı Kirlilik Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.Arıtma tesisinin bir an önce kurulmasına ilişkin OSB müdürlüğüne gerekli yazışmalar yapılmıştır. D. 118 . Tuzluluk Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. 1-Çakmak Barajı İnşaatı 2-İletim Hattı ve Atakum Ana Depo İnşaatı 3-Su Arıtma Tesisleri İnşaatı 4-Şehir İçme şebekesi.

5. Samsun il sınırları içerisinde kalan Kızılırmak ve Yeşilırmak havzalarında yine yoğun bir şekilde zararlılarla mücadele çalışmaları yürütülmektedir.5. D. herbisitler (ot öldürücüler) ve rodendsitler (kemirici öldürücüler)dir.5. D. D.5.3.5. Tarımsal arazilerde kullanılan kimyasal gübrelerin bilinçsiz kullanımı neticesi gerek sulama kanallarına karışması ile gerekse de taban suyu yüksekliği nedeniyle özellikle yağışlı havalarda direkt veya indirekt olarak alıcı ortamlara karışması. Zehirli Organik Bileşikler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. D. önem sırasına göre insketisitler (böcek öldürücüleri). Yeşilırmağın ilimiz sınırları içinde kalan bölümü kirlilik açısından en fazla tarımsal kaynaklı uygulamalardan etkilenmektedir. Arazinin meyilli olması tarımsal kirlenmenin ırmaklara karışmasını daha da kolaylaştırmaktadır.D. Burada kullanılan zirai mücadele ilaçlarının yukarıda açıklanan benzer usullerle alıcı ortamlara karışması ırmaklarda kirliliğe sebep olmaktadır.Gübreler ve Su Kirliliği Yurdumuzun Çukurova’dan sonra en verimli ovaları olan Çarşamba ve Bafra Ovaları ilimiz sınırlarında bulunmakta olup tarımsal verimin arttırılması için yani daha fazla ürün elde etmek amacıyla yoğun bir şekilde kimyasal gübreler ve zirai mücadele ilaçları kullanılmaktadır. bu ortamlardaki azot ve fosfor miktarının artmasına sebep olmaktadır.Pestisitler ve Su Kirliliği Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.5.5. Ovada kullanılan zirai mücadele ilaçları. Petrol ve Türevleri Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.5.2.1. 119 .4. Tarımsal açıdan faydalı olan bu uygulama Yeşilırmak ve Kızılırmağın kirlenmesine neden olmaktadır.5.Polikloro Naftalinler ve Bifeniller Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.5.5.5. Siyanürler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. D.5.

733 2.250 101 SAF P2O5 (Ton) 6.484 260 834 22.160 3. 2005 Yılı Samsun İli Zirai Mücadele İlaçları Tüketimi İLAÇLAR İnsektisitler Fungusitler Herbisitler Rodondisit Ve Mollusidler Akarisitler Nematosit Ve Fumigantlar Kışlık Ve Yazlık Yağlar Diğerleri (Fişek) Kaynak:İl Tarım Müdürlüğü.049 113 46 113 27 364 294 945 46 SAF K2O (Ton) 1.912 95 247 33 19 1.333 19.150 120 .195 0 7 0 0 305 135 234 4 0 7 0 16 14 465 8 İLÇENİN ADI İL TOPLAMI MERKEZ ALAÇAM ASARCIK AYVACIK BAFRA ÇARŞAMBA HAVZA KAVAK LADİK ONDOKUZMAYIS SALIPAZARI TEKKEKÖY TERME VEZİRKÖPRÜ YAKAKENT Kaynak:İl Tarım Müdürlüğü.560 16. 2005 TÜKETİLEN MİKTAR (Kg.158 684 643 62 212 5.906 56 1.640 12.673 7.661 277 176 397 833 869 1.110 4.23.668 853 2.002 81.551 1.696 100.954 4.180 670 1.929 3. 2005 Yılı Samsun İli Gübre Tüketim Miktarlarının İlçelere Göre Dağılımı TOPLAM (Ton) 95.22.) 186.Tablo D.930 417 SAF N (Ton) 24.438 3. 2005 Tablo D.-Lt.603 2.066 0 0 1.

ve II. azot oksitler. ülke kalkınmasında olumlu etki yarattığı kadar. Artan sanayileşme ile birlikte özellikle endüstriyel faaliyetler esnasında bacalardan kontrolsüz olarak açığa çıkan emisyonlarda toprak kirliliğine sebep olmaktadır. turistik gelişmeler. Dolayısıyla da hem hızla artan nüfusumuz için gerekli. konut yerleşmeleri. Çoğu kez görüldüğü ve uygulamanın süre geldiği tarım dışı toprakların amaç dışı kullanımı da büyük sorun teşkil etmektedir. karayolları. Havaya verilen gazlar başta karbonmonoksit. Sanayi siteleri yerleşimi için verimli tarım alanlarından ziyade eğimli alanlar seçilmelidir. barajlar. kükürtdioksit. Sanayileşmenin düz alüvyal alanlardan eğimli alanlara kaydırılarak özellikle I. sulama kanalları vb. azotdioksit ve hidrokarbonlar gibi kirletici emisyonlar içermekte ve bunların fazlalığı asit yağmurlarına neden olmaktadır.Bu ilaçların çoğunluğu organik fosforlu ve karbonatlı ilaçlar olup çok zehirlidirler. İlimiz genel olarak bol yağış almaktadır. Kullanılan ilaçların dozajı. doğanın biyolojik dengesini alt üst eden olumsuz sonuçları da birlikte getirmektedir. Toprak ve su korunumu önlemlerinin çiftçimize öğretilmesi sağlanarak erozyonla mücadele edilmelidir. Gerek endüstriyel ve gerekse diğer kaynaklardan atmosfere salınan kükürt. olumsuz doğa güçleri ve yağma derecesine varan bilinçsiz kullanımlar sonucunda sorunlarımız gittikçe artmaktadır. Çeşitli sanayi kuruluşları. Atmosferde asit karakterli yeni ürünlerin oluşumuna ve 121 . Ovalarda zirai mücadele ilaçları özellikle de çeltik tarımında kullanılan yabancı ot öldürücüler. Bu durum pestisitler dediğimiz zirai mücadele ilaçlarının suda çözünürlüğünü arttırdığı gibi su kaynaklarına taşınmasını da kolaylaştırmaktır. Öte yandan ülkemizde toprak kullanımı ve beraberinde getirdiği sorunlar günümüzde giderek önem kazanmaktadır. Bu durum. hem de ülkemizin döviz girdileri içinde önemli bir yeri olan tarımsal ürünler üzerindeki etkileridir. Yerleşim alanları ile verimli tarım alanlarının kayıpları önlenmelidir. zamanı ve hava durumu gibi unsurlar çiftçiler tarafından iyi tespit edilememektedir. hidrokarbonlar gibi kirleticiler atmosferde çeşitli kompleks.Sınıf tarım alanlarının bu yolla kaybı kesinlikle önlenmelidir. motorlu ulaşım araçları. Tarım alanlarının bugün yerleşim alanları ve sanayileşme ile uğradığı kayıpların önlenmesi ve ekonomik yönden tarımsal ürünlerle sağlanabilecek imkanların korunması için. Doğal kaynaklarımızın zenginliğine karşın. çok bilinçsizce kullanılmaktadır. Bu sorunların önemli sonuçlarından birisi de büyük ölçüdeki toprak kayıplarıdır. Yapılan çalışmalarda ilaç kullanımında çiftçilerin %58’ inin ilaçların kullanım şekline uygun olmayan tarzda kullanılmaktadır. Söz konusu asit karakterli yeni ürünlerin yeryüzüne geri dönmeleri çoğunlukla yağmur ve kar içinde çözünmüş halde taşınmak suretiyle gerçekleşmektedir. Toprağı asit karakterdedir. kirlilik açısından çok büyük tehlike arz etmektedir. kimyasal ve fiziksel reaksiyonlara uğramak suretiyle yeni ürünlere dönüşür. Bacalardan kontrolsüz olarak açığa verilen gaz ve partiküller çok uzak mesafelere dahi taşınarak bitkiler ve topraklar üzerinde birikmektedir.

İlimizde daha çok çeltik işleme.5.7. çinko.5. gibi giderleri de azaltması sebebiyle az maliyetle çok kar edilmesi gibi avantajlarda sağlayacaktır. D. Bu ovaların verimli kullanımı sonucu ilimizde ekonominin gelişmesi kaçınılmazdır. Ayrıca emisyonlar içerisinde yer alan bakır. şoklama. Asit yağmurların etkisiyle topraklar asitleşmekte ve bitki örtüsü tahrip olmaktadır. Tüm bu çalışmalar esnasında ve yeni kurulacak sektörlerde 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan Yönetmelik hükümlerine uyulması gerekmektedir. İlimizde.5. demir ve kadmiyum gibi ağır metaller toprak ve bitki üzerinde birikim göstermektedir. Bilindiği gibi yurdumuzun Çukurova’dan sonra en verimli ovaları olan Çarşamba ve Bafra Ovaları ilimiz sınırlarında bulunmaktadır.5. Verimli topraklarımızdan elde edilen yüksek kalitedeki ürünlerimizin ziyan edilmeksizin kendi ilimiz sınırları içerisinde kurulacak olan işletmelerde değerlendirilmesi. konserve vs tesisler bulunmamaktadır. Patojenler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.8. Çözünmüş Organik Maddeler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. fındık ve un fabrikaları tarımsal sektör olarak görülmektedir. 122 . taşımacılık vb. Deterjanlar ve Su Kirliliği Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. özellikle Bafra Ovasında sebze üretimi oldukça fazla yapılmakla birlikte bunları işleyecek bir salça. İlimizin iklim ve toprak yapıları incelenerek yeni endüstriyel bitkilerin yetiştirilebilirliğinin araştırılarak sosyokültürel yapının geliştirilmesi ve ekonominin düzeltilmesi ve yeni sektör arayışlarına gidilmelidir.dolayısıyla asit yağmurlarına neden olan azotoksitler ve kükürtoksitlerin asiditenin yaklaşık %30 -70' inden sorumlu olduğu bilinmektedir.6.5. D. D. D.6. Özellikle tarımsal sanayinin gelişerek yeni iş sahalarının açılması işçi istihdamını sağlayacaktır. Askıda Katı Maddeler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.

KAYNAKLAR: -DSİ 7. Radyoaktif Kirleticiler ve Su Kirliliği Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. Bölge Müdürlüğü 2005 -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 -İl Tarım Müdürlüğü 2005 123 .5.9.D.

Buna bağlı olarak da toprak yüzeyinde asitleşme etkisi göstermiştir. özellikle demir. demir ve bakır emisyonu etkisinde kaldığını göstermiştir. V – VIII. Atıklardan Kirlenme Toprakların çeşitli yollarla kirlendiği bilinmektedir.lık alanda tarım yapılıyor olması.2.2. 124 .ekolojik faktörlerin üretimde önemli kısıt teşkil ettiğini göstermektedir.1. III.. Bu yüzden su ve havadaki kirlilik düzeyini azaltmakla toprak kirliliğini de önlemiş olur.IV.2. Tarım arazilerinin I. özellikle toprakta kalıcı olmayanlar tercih edilmelidir. Şehir kanalizasyon atıkları mutlaka arıtılmalı. Kimyasal Kirlenme E. İlaçlar kullanılırken doz durumu iyi tespit edilmeli fazla kullanımdan kaçınılmalıdır.2. Katı atıklar ve özellikle çöpler mutlaka değerlendirilmeli ve kesinlikle toprağa dökülmemelidir. Tarımsal çalışmalarda kullanılan zirai mücadele ilaçları mutlaka bilinçli kullanılmalıdır.II. E.lık alanda tarım yapılıyor olması Samsun İlinde agro. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI E. Bu ilaçlar seçilirken çok dikkat edilmeli.2.103 ha. Sanayi bölgeleri ve tarım arazileri mutlaka belli bir plan çerçevesinde tespit edilmeli. sınıf araziler üzerinde yoğunlaştığı ancak en fazla yüzölçümü sahip olan orman alanları ile çayır – mera alanlarının VII. Sınıf araziler üzerinde olduğu görülmektedir. Aynı şekilde arıtma ünitelerinde biriken arıtma çamurları da toprağa ıslah edildikten sonra verilmelidir. E. Hava veya sulardan meydana gelen her türlü kirlenme aynı zamanda toprağı da kirletmektedir.bakır.flor birikimi belirlenmiştir.221 ha. Sınıf aralığında 321. I. Genel Toprak Yapısı İlde görülen iklim ve jeolojik yapı farklılıkları ile vejetasyondaki çeşitlilik değişik özelliklere sahip toprakların oluşmasına neden olmuştur.1. sınıf aralığında ise 134. Çalışma sonucunda topraktaki kalıntı kirleticilerin miktarları yüzey katlarında fazla olup.E. Ayrıca derinlikte ph da düşme saptanmıştır. ve IV.1. Örneğin sanayi tesislerini belli bölgelerde toplayıp ortak arıtma üniteleri ve baca filtreleri kurulmalıdır. tarıma uygun araziler kesinlikle sanayi tesislerinden ayrılmalıdır.Atmosferik Kirlenme İlimizde faaliyet gösteren Samsun Gübre Sanayi (TÜGSAŞ) ve Karadeniz Bakır İşletmelerinin ekim alanlarına olan etkileri araştırılmıştır. Toprak Kirliliği E. eğer kullanılma imkanı varsa atık sular tarımda kullanılmalıdır. Alınan topak örneklerinin analizi fabrikalar çevresindeki alanların rüzgar yönüne bağlı olarak 3-6 km arasında yoğun flor.1.1 ..

kişi başına düşen katı atık miktarını yükseltmiştir. Bu maddelerden bir kısmı bozulmadan toprakta uzun süre kalabilmekte bir kısmı suya geçebilmekte veya toprak içerisinde yeni kontaminasyonlar oluşturabilmektedir. hava ve çeşitli yollarla toprağa ulaşmakta ve uzun süre toprakta kalıcı etkisini göstermektedir. Ancak katı atıkların toplanması ve imhasında henüz istenilen seviyeye ulaşılamamıştır. Bu atıkların toplanması ve depolanması çeşitli şekillerde arazi kaybı ve toprak kirliliğine neden olmaktadır. zararlı böcekler ve yabancı otlar gibi . Özellikle kentte il merkezi ve ilçelerin büyük bir problemi olan çöpler arazilere gelişigüzel bırakılmakta yada gömülmektedir. Ürün verimine olan olumlu etkileri yanında yanlış kullanma ve seçilen pestisitin türüne göre önemli çevre sorunlarına neden olmaktadır. bitki hastalıklar. Yurdumuzda nükleer santral bulunmadığı halde. -Çöp Ve Katı Atıklardan Kaynaklanan Toprak Kirliliği: Evlerden çıkan çöplerle birlikte. Toprak bu yolla hem mikrobiyal açıdan kirlenmekte hem de katı atıklardan sızan sular yeraltı sularını yada akarsuları kirletmektedir. Radyoaktif madde bulaşan topraklarda yetişen ürünler de aynı kirlilikten etkilenmektedir. Yurdumuzda olduğu gibi Samsun'da da her geçen gün pestisit kullanımı artmaktadır. Çevre sorunları sınır tanımamakta ve çeşitli kirletici emisyonlar kilometrelerce uzaklara taşınarak etki edebilmektedir. Radyoaktif atıklar su. Kent çevrelerinde oluşturulan çöp sahaları hem toprağı kullanılamaz hale getirmekte hem de başta sağlık olmak üzere çeşitli çevre sorunlarına neden olmaktadır. radyoaktif atıklardan kaynaklanan toprak kirliliği ve zirai mücadele ilaçlardan kaynaklanan toprak kirliliği alt başlıkları altında incelersek. Son yıllarda görülen nüfus artışıyla birlikte hızlı şehirleşme ve sanayileşme tüketimin çeşitlenerek artması hayat standartlarının değişmesi. Nükleer enerjinin faydaları yanında. ticari. tarımsal ürünleri olumsuz yönde etkileyen etmenlere karşı kullanılan kimyasal maddelerdir. uzun süre kalıcı radyoaktif atıkları önemli çevre sorunlarına neden olmaktadır. madencilik tarım faaliyetleri sonunda ortaya önemli miktarda katı atıklar çıkmaktadır .Atıkları genel olarak çöp ve katı atıklardan kaynaklanan toprak kirliliği. 125 . -Radyoaktif Atıklardan Kaynaklanan Toprak Kirliliği: Son yıllarda nükleer enerji kullanımı giderek artmaktadır. -Zirai Mücadele İlaçlarından Kaynaklanan Toprak Kirliliği: Pestisitler. Çeşitli faaliyetler sonucu meydana gelen atıklar genelde hiçbir işleme tabi tutulmaksızın toprak veya su gibi alıcı ortamlara verilmektedir. endüstriyel. Çernobil kazası nedeniyle yayılan radyoaktif atıkların toprak ve ürünlerde yol açtığı kirlilik hepimizce bilinmektedir.

1. Uygulanış biçimleri ve dozaj durumları çok değişik olan bu uygulama sonucu Yeşilırmak. Ağır metal ve iz element-lerin. Bu yolla kirlenen toprakların aynı zamanda çeşitli yollarla yeraltı sularını. Kaynakların kıt oluşu nedeni ile bu tür sular tarımsal sulamada kullanılmaktadır. ve VII.1. Özellikle kanalizasyon atıklarını taşıyan kaynaklardan yapılan sulama ile çeşitli sebze ve meyvelere ulaşan parazitlerin sağlığı olumsuz yönde etkilediği görülmektedir. Her türlü tarımın yapıldığı Çarşamba Ovasında yüksek oranda pestisit kullanılmaktadır. kirli sular nedeniyle verimli ova ve tarım topraklarımız etkilendiğini göstermektedir. kirli sular içindeki. Ayrıca genellikle büyük ve küçükbaş hayvanların katı ve sıvı dışkıları ile yataklık olarak kullanılan sap. Yapılan bilimsel araştırmalar. Havzada genelde tüm tarım ürünleri ortalaması dekara 3-20 kg arasında ticari gübre atılmaktadır. yöreye adapte olmuş tarla bitkileri ile orman.ve VI. ağır ve iz elementler toprakta birikerek fiziki.1. Ayrıca pestisit kalıntıları topraktaki yararlı mikroorganizmaları kısmen veya tamamen yok etmektedir. E.3. akarsuları.toprakta fitotoksik düzeyde zenginleşmesi bitki gelişimi ve verimi etkilemekte. Arazi E.000 ton civarındadır. İlk dört arazi sınıfı. Sınıfa kadardır.3. ilimizde en çok bu yollarla kirletilmektedir. %75'i ise Amonyumsülfat gübresidir. katı ve süspanse maddeler.3. 126 . E. denizleri kirlettiği. Pestisit kalıntıları ile kirlenmiş topraklarda yetiştirilen bitkilerin bu ilaçların bir kısmını bünyesine aldığı ve bu yolla gıda zincirine katıldığı bilinmektedir. Bunlardan V. kirletici maddeleri bir kısmı burada yetişen bitkilerle ve besin zincirine geçmektedir.2. göl gibi kaynaklar önemli ölçüde toprak kirliliğine neden olmaktadırlar. Sınıflar bulundukları yöreye adapte olmuş yerli bitkilerin yetişmesine elverişlidir.. ırmak. Bunun sonucu. V. sınıftan VIII. mera ve çayır bitkilerinin iyi bir şekilde yetiştirme yeteneğine sahiptir. Mikrobiyal Kirlenme Arıtılmadan deşarj edilen endüstri ve şehir atık suları ile bu suların kirlettiği dere. kirli sularla sulanan topraklarda zararlı maddeler biriktiği bilinmektedir. Yörede dekara yaklaşık olarak 300-400 kg ahır gübresi kullanılmaktadır. biyolojik ve kimyasal yapıyı etkilemektedir. Arazi Varlığı E.Yapılan araştırmalarda toprak ve sularda ilaç kalıntılarına rastlanmaktadır. saman gibi maddelerden meydana gelen ahır gübresi de ova tarımında çok yoğun olarak kullanılmaktadır. Örneğin tarımsal üretimi artırmak için Yeşilırmak Havzasında (Çarşamba Ovası) yoğun bir gübreleme ve zirai mücadele yapılmaktadır. Bu miktarın yaklaşık %25'i Amonyumnitrat.2. Yeşilırmak Havzasında bir yılda kullanılan ahır gübresi yaklaşık olarak 28. Samsun ilinde özellikle tarımsal ilaçların ve gübrelerin neden olduğu kimyasal kirliliğin çok fazla olduğu bilinmektedir. VI. iyi bir toprak idaresi altında. Arazi Sınıfları Kullanma kabiliyetine göre sınıflandırmada en geniş kategoriyi oluşturan kabiliyet sınıfları sekiz adet olup toprak zarar ve sınıflandırılmaları l.

Bu sınıftaki topraklar kötüleşmeyi önlemek veya işleme sırasında hava su ilişkilerini iyileştirmek için yapılan koruma uygulamalarını içeren dikkatli bir toprak uygulamasını gerektirir.22 'sini alüviyal %1. 28. mera ve orman içinde güvenli olarak kullanılabilir. %98.4'ünü teşkil etmektedir. Sınıf II.395 hektarında da fındık yetiştirilmektedir. Tuzluluk. toprak ve korunma önlemi alınması koşulu ile bazı özel bitkilerde yetiştirilebilir. (7) Drenajla düzeltilebilir fakat sürekli olarak orta derecede sınırlandırma şeklinde var olan yaşlılık (8) Toprak kullanma ve idaresi zerindeki hafif iklimsel sınıflandırmaların tek tek yada kombinasyon şeklinde etkileri içerir.3 ünde toprak derin . 1210 hektarı yerleşik alan haline gelmiş bulunmaktadır. toprak koruma uygulamaları. %98. sınıf arazi çok etkin ve pahalı ıslah çalışmaları ile üretime alınabilinirse de ürün ve yatırım harcamalarını karşılayamaz. Su ve rüzgar erozyonu zararı yok veya çok azdır. Buna göre Samsunda arazi sınıflaması yapıldığında sırası ile. Sınıf arazinin yayılma alanı toplam 42. kireçleme. %1. yeşil gübreleme. Sınıf l -Bu sınıf toprakların. VIII.696 hektarında kuru tarım yapılmakta. çayır. Samsunda l. sodiklik (alkalilik) ve taşlılık gibi sorunları yoktur. su kontrol yapıları veya kültür bitkiler için kullanıldıklarında uygun işleme yöntemleri gerektirirler. çayır.2'sini 127 .504 hektarlık yüzölçümleri ile %12'lik bir oran teşkil eder.10. Hemen hepsi %2 den daha az eğimlidir. Topraklar kültür bitkileri. adapte olmuş bitkilerin münavebeye alınması gibi olağan amenejman işlemelerinden bir veya bir kaçının uygulanmasına ihtiyaç gösterirler. Kültür bitkileri yetiştirilmesinde olduğu kadar. Su tutma kapasiteleri yüksek ve verimlilikleri iyidir veya gübrelemeye cevap verirler. 10. kullanılmalarını kısıtlayan hafif derecede bir veya iki sınıflandırması olabilir.8 'ini de kolüviyal topraklar oluşturmaktadır. Topografyaları hemen hemen düzdür. (6) Kolayca düzeltilebilen fakat yinede görülebilen taşkın zararı. Bu sınıftaki topraklar çiftçiye bitki seçimi ve amenejman uygulamaları bakımından sınıf l dekinden daha az serbestlik sağlar. Sınıf araziler 115. Toprak derinliği fazla drenajları iyidir. Samsun ilinde II. Sınırlandırmalar az ve uygulamalar kolayca yerine getirilebilir cinstendir. Çok üretken olup geniş bir bitki seçim aralığına sahiptirler.7 sinde orta derindir. Bu sınıftaki toprakların sınırlandırmaları : (1) Hafif eğim. (2) Orta derecede su ve rüzgar erozyonuna maruzluk veya geçmişteki erozyonun orta derecede olumsuz etkileri (3) İdealden daha az toprak derinliği (4) Biraz elverişsiz toprak yapısı ve işlenebilirliği. Bu arazilerin %70. (5) Hafiften ortaya kadar değişen.399 hektarını sulu. bitki artıkları ve hayvan gübrelerinin toprağa verilmesi.079 hektar olup il yüzölçümünün %4. Topraklar kolay işlenmekte olup gübreleme. Bunlar aynı zamanda özel toprak koruyucu bitki yetiştirme sistemleri. mera ve orman için kullanılabilir.sınıflarda. Kalan 1889 hektardan 689 hektarı orman ve funda örtüsü altında olup.

4 ü ora ve %0. hafif eğimlerde. Sınıf III-Bu arazilerde şu sınırlandırmaların bir veya birkaçı bulunabilir.4 ünde eğim %0.3 ü şiddetli erozyona maruzdur.2 .5 inde yalnız drenaj bozukluğu. %3.6'sını. Bu sınıf arazilerin %75. İldeki alüviyal toprakların %1. %8.0 unda ise %12 den fazladır. göllenme. İşlendiklerinde daha dikkatli bir idare gereklidir. yavaş geçirgenlik . 6Sığ kök bölgesi. 5Drenajdan sonraki. Sınıf arazi topraklarının bir kısmı yüksek taban suyu. %16. 1Orta derecede eğim. sık taşkınlar. tuz veya sodyum birikmesinden dolayı. drenaj ve toprağın yapısı ile işlenebilirliğinin sürdürecek bir ürün yetiştirme sistemin gerektirir.8'ini kestane rengi.3 ü düz veya düze yakın. Eğimi %0. ve yaş olduklarında işlemeden kaçınmak gerekir.alüviyal. kolüvyallerin %31.4'ünü teşkil eder.8 inde drenaj yetersizliği görülmektedir. Bir kısmında hafif veya orta derecede erozyon hüküm sürmektedir.2'sini kolüvyal %0. 3Ürüne zarar veren.2 oranların %69.3 ü derin. yaşlık veya bir süre için devam edecek. Sulanan alanlardaki III. mera ve orman için kullanılabilecekleri gibi gerekli önlemlerin alınması halinde iklime adapte olmuş tarla ve bahçe bitkilerinden bazıları içinde kullanılabilir. 868 hektar yerleşim alanı şeklindedir. hem de tozluk vardır. 22. 7Düşük rutubet tutma kapasitesi.Bu sınıfta toprakların kullanılmasında kısıtlamalar III. III.7'sini.6 sında %2-6 ve %1. sınırlı olarak kullanılmaktadır. 8Kolayca düzeltilmeyen düşük verimlilik. 4Alt toprakta çok yavaş geçirgenlik. işlendiğinde. Sınıf arazilerin ildeki kullanım durumu. 192 hektar sulu tarım. Düz eğimde olanların %0.2 sinde toprak derin .482 hektar kuru tarım. 2Şiddetli su veya rüzgar erozyonuna maruzluk yahut geçmişteki erozyonun şiddetli olumsuz etkileri.3. Sınıftakinden daha fazla ve bitki seçimi daha sınırlıdır.4'ü kırmızı-sarıpodzolik toprakların %75. %0.7 si orta derin veya sığdır. Çayır. Toprakların %83.%4. %14. %23.%59. Çoğu orta eğime sahiptir. 2. %4.5'i ve kahverengi toprakların %23.3 ü hafif.2'sini gri-kahverengi orman toprakları oluşturmaktadır.7 sinde orta derin. kahverengi orman topraklarının %13.7'i bu sınıfa girmektedir. gri-kahverengi podzolik toprakların %1. %95. 375 hektar mera. %36. Sınıf IV. Koruma önlemlerinin alması ve muhafazası daha da zordur. Toplam alanları 99. 9Orta derecede tuzluluk veya sodiklik Bu sınıftaki yaş veya yavaş geçirgen fakat hemen hemen düz toprakların çoğu. Üçüncü sınıf araziler Samsun ilinin %10.310 hektar orman ve fundalık.2 si de dik eğimlerde yer almaktadır.1 inde sığdır. %4. 73. Balçıklaşmayı önlemek ve geçirgenliği düzeltmek için böyle topraklara organik madde ilave etmek.253 hektardır. 128 .6'smı.026 hektar fındıklık.

6 sı derin. Sınıf araziler yetişecek bitki cinsini kısıtlayan ve kültür bitkilerinin normal gelişmesini önleyen sınırlandırmalarına sahiptir.3 ü hafif.919 hektar) kuru tarım uygulanmaktadır.2 si de dik ve daha fazla eğime sahiptir. 1. % 2.2 sinde orta ve %0.4'ünü grikahverengi podzolik. %89. araziler. Düz veya düze yakın eğimlerde erozyon etkisi pek görülmemekte ise de bu sınıf arazinin %96.4'ünü kahverengi orman %28. %3.2'lik bir orana sahiptir. %0.1 'den daha düşük bir oran teşkil eder. Sınıf arazi topraklarında .3 ünde şiddetli bir erozyon hüküm sürmektedir. fındıklık ve mera olarak kullanılmaktadır.994 hektarlık bir yüz ölçüme ve %14. Çayır arazisi olarak kullanılmaktadır. drenaj hendekleri. Toprakların %16.6 sı çok sığdır.1 i orta derin. veya iyi bir idare ile uygun. yaşlılık ve/veya bir kaçının sürekli etkilenmesi sonucu kültür bitkileri için kullanım çok sınırlıdır. Tarla ve bahçe bitkileri kültürüne uygun olmakla birlikte çayır ıslahı yapmak. Sınıf V.düze yakın eğime sahip çok taşlı veya orta derecede kayalı. %40 ı sığ ve %6. Toprakları ya sık sık sel basması nedeniyle sürekli yaş.2 'sini de kırmızı-sarı podzolik topraklar oluşturmaktadır. Sınıf araziler 135. %14. %0. Bunlarda coğrafya hemen hemen düzdür. Bu sınıf arazilerin %3.3'ünü kolüviyal.899 hektarı orman ve funda ile kaplıdır. saptırma yapıları ve su dağıtıcıları ile su kontrolü gibi çayır ve mera iyileştirmelerinin uygulanmasını pratik kılar. % 0.3 ünde çoraklık vardır. Düz alanların hemen hemen tümünde drenaj bozuk olup. kot ve ağaçların yetişmesine uygun. gölgelenme alanları bu sınıfa örnek olarak gösterilebilir. Bu tür araziler. Samsun İlinde 349 hektarlık yüzölçümü ile %0.115 hektarı yerleşik alan haline gelmiş olup geri kalanı da sulu tarım arazisi.Bu sınıfa giren toprakların fiziksel koşulları.2'sini kestane rengi.6 sı düz veya düze yakın. Bu sınıfın % 53. yada drenaj bakımından. 28. %7 si orta . Sınıf VI. kültür bitkileri tarımına elverişli olmayan. kireçleme gübreleme ve kontur karıkları .5'ini alüvyal. Sık sık taşkınlara maruz kalan taban arazilerle düz. fakat suyu seven. %36. Samsun ilinde IV.Aslında IV. yada çok yaşlı veya kayalıktır. 1Dik eğim 2Şiddetli su ve rüzgar erozyonuna maruzluk 3Geçmişteki erozyonun şiddetli olumsuz etkileri 4Sığ toprak 5Düşük rutubet tutma kapasitesi 6Ürüne zarar veren sık taşkınlar 7Uzun süren göllenme. gerektiğine tohumlama.Bu arazilerin büyük bir kısmında (108. Tamamı hafif tuzlu. ağaç türleri yetiştirmek suretiyle bu arazilerden kazanç sağlanabilir. bu sınıftaki toprakların: 1-Dik eğim 2-Ciddi erozyon zararları 129 . düz veya derin hidromorfik alüvallerden ibarettir.

3 tür.34 ü sığdır.5 ini kestane rengi. sulu tarım alanı 1.9'unu kestane rengi. Sınıf VII-Bu sınıfa giren topraklar. saptırma yapıları ve su dağıtıcıları tesis etmek gibi iyileştirme. Bazı yerlerde toprak muhafaza önlemleri almak veya alttaki arazileri korumak için ağaç dikimi veya ot tohumu aşılaması yapıldığı hatta istisnai bazı hallerde kültür bitkileri bile yetiştirildiği olursa da bu gibi durumlar VII sınıf araziler için genel bir özellik sayılmaz.8 i kahverengi orman toprakları. %0. Bu sınıftaki toprakların 15. VI.5.300 hektar ile %4.9 unda dik.9'luk bir orana sahip olan VI. Bunların da %90 dan fazlası aşırı tuzdan etkilenmiş durumdadır. kontur karıkları.3-Geçmişteki erozyon olumsuz etkileri 4-Taşlılık 5-Sığ kök bölgesi 6-Aşırı yaşlılık veya taşkın 7-Düşük rutubet kapasitesi 8-Tuzluluk veya sodiklik gibi düzeltilemeyecek sürekli sınırlamaları vardır. %26. Orta derin toprakların oranı %22.1'ini alüviyal.1 inde orta ve %65.12 sinde hafif. %8. % 2 sini hidromorfik alüviyal ve %0. %0.739 . mera veya orman için kullanılabilir. %33.584 ve fındıklık 2. çayır ve mera ıslahı için kullanılma olanakları da oldukça sınırlıdır.sınıf arazilerin 13. %36. Bu sınırlamaların bir veya daha fazlası dolayısıyla bu topraklar genellikle kültür bitkilerine uygun değildir. Samsun ilinde 47. Samsun ilindeki VII sınıf araziler %52 lik bir orana sahiptir. %5.çok sığ topraklardaki %0. yerleşim alanı ise sadece 27 hektardır. çok dik veya sarptır.1 inde düz-düze yakın.24 ünün gri kahverengi potsolik. Toplam alanları 49.2 lik bir oran teşkil etmektedir.2'ini gri-kahverengi podzolik. Bu toprakların büyük çoğunluğu (%56) orta şiddetli erozyona maruzdur.3 ünüde alüvyal topraklar oluşturmaktadır. koruma ve kontrol uygulamalarına elverişli olmadığından.259. fakat çayır. Toprakların %36. Fiziksel özellikleri tohumlama ve kireçleme yapmak. drenaj hendekle. Kuru tarım yapılan alan 27. Daha düşük düzlüklerde görülmekte olan derin topraklar %38. 1-Çok dik eğim 2-Erozyon 3-Toprak sığlığı 4-Taşlılık 5-Yaşlılık 6-Tuzluluk veya sodiklik gibi kültür bitkilerinin yetiştirilmesini engelleyen çok şiddetli sınırlandırmalara sahiptir. topraklar oluşturmaktadır. Şiddetli erozyondan etkilenen topraklar %9. Sınıf araziler %34. 130 . Bu sınıf arazilerin %33.8'ini kahverengi orman. hiç veya hafif etkilenenler %35 oranındadır.884 hektar olup %52.691 hektarında drenaj bozuktur.947 hektarı orman ve funda örtüsü altındadır.

9 unda ise çok şiddetlidir.Bu sınıf araziler.251 hektarlık bir yüzölçümü ve %1. ağaç. Ayrıca % 4 ünü teşkil eden düz alanlarda drenaj bozukluğu ve çoraklık görünmektedir.976 hektarı ırmak taşkın yatağı.718 hektarı da çıplak kayalık olarak haritalanmıştır. % 97.643 957.8502 hektarı mera arazisi. çok dik ve sarp eğimlidir. 2005 Alan (ha) 455. Erozyon % 2.900 Payı (%) 48 5 37 10 100. kumsallar.1i sığ.6 sı dik. ırmak yatakları.1. kayalar.939 hektarı orman fundalık. Toprak Varlığı ve Dağılımı İşlenebilir Arazi Çayır-Mera Arazisi Orman ve Fundalık Arazi Tarım Dışı Arazi Toplam Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.Bu sınıftaki toprakların % 2. Samsun ilinde sınıflandırılması yapılan bu arazi tipleri dışında il genel yüzeyine ait olup da sınıflandırma dışı bırakılan 1. Ancak % 2.1 i orta.34 ü düz-düze yakın. Toplam alanları 11.152 hektarlık yoğun yerleşim alanı ile 5. 1.557 hektarı kıyı kumulu. % 46.113 hektar su yüzeyi bulunmaktadır E.2' Ik bir orana sahiptir.826 358. Çok aşınmış araziler. olmasalar da yaban hayatı için dinlenme yerleri olarak kullanılabilirler.250 hektar olup 5. Samsun İlinde VIII.5 inde şiddetli.2.324 44.920 hektarında kuru tarım yapılmaktadır. önlenemeyecek derecede şiddetli sınırlandırmaları nedeniyle. Bunlarda alt sınıflama yapılamaz.3.107 99. Sınıf VIII. %0. ot. 348. Bitki yetiştirilmesine elverişli. % 0. 3.Samsun İlinin Yüzölçümü Toplam 957. %96. 1Erozyon 2Yaşlılık 3Taşlık 4Kayalık 5Düşük rutubet kapasitesi 6Tuzluluk ve sodiklik gibi kısıtlayıcılardan bir veya bir kaçının.3 ünde orta.3 ü derin olup % 51. maden işletmesi yapan eski ocak ve atık alanları bu sınıfa girerler.6' sı da çok sığdır.1. Sınıf araziler 11.900 Ha Olup Dağılımı. ve kültür bitkilerinin yetiştirilmesine elverişli değildir. %0.18.884 hektar olup 131.3 ünde hafif veya hiç yok. Toplam alanları 499. 175 hektarı da yerleşik alan şeklindedir. Kullanım Durumu Tablo E.00 131 .

-Erozyon. çıplak kalan alanlardaki toprakların. ve 4. fundalık ve yerleşim alanı olarak kullanılmaktadır. dır.9 unu oluşturan 488. 132.taşlılık . Topraklara köklerin geliştiği ve bitki besin maddelerinin temin edildiği bölgenin derinliği önemlidir.805 hektardır. sığlık . Orta erozyona maruz diğer araziler fındıklık. -Toprak Sığlığı.027 hektarı mera. Orta derecede erozyona uğramış topraklar 263. Yüzölçümü 130. Bunlar ırmak. Dik ve çok dik eğimli arazilerde bu erozyonun görüldüğü yerler doğal bitki örtüsünden nispeten iyi korunduğu alanlardır.9 tuk bir oran oluşturmaktadır. kıyı kumulları. % 13. Bunların % 70. taşkın yatakları. ve IV sınıftır. Araziler daha çok III. kayalılık . mera. 351. orman. çayır. 4.3. Ülkemizin çoğu yerinde olduğu gibi Samsun ilinde de en yaygın sorun su erozyonudur.523 hektarı orman ve fundalık olup. Sınıf olup kuru tarımda kullanılmaktadır. Halbuki il topraklarını hemen hemen 2/3 ü böyle bir derinlikten yoksundur. Arazi Problemleri Samsun ili topraklarında bitki yetiştirmesine ve tarımsal kullanımı kısıtlayan erozyon.4 ünü oluşturmaktadır. %19.8 i orman ve fundalık örtüsü altındadır. İl topraklarının %51. Doğal bitki örtüsü aşırı derecede tahrip olan meralarla bir kısım kuru tarım arazisinden oluşan %0.2.490 hektarı sulu tarım altında olup kalanı fındıklık.472 hektarı kuru tarım. Sınıfta yer alan arazilerdir.126.drenaj bozukluğu tuzluluk ve sodiklik gibi etkinlik dereceleri yer yer değişen bazı sorunlar bulunmaktadır. Bu sorundan çok az etkilenen veya hiç etkilenmeyen alanlar çoğunlukla alüvyal ve hidromorfik alüviyal topraklardan oluşan taban arazilerdir.6 sı kuru tarım ve % 26.419 hektarı kuru tarım arazisi. Sığ ve çok sığ topraklı ve VII. Sınıf arazi niteliğinde olan bu tür alanların.171 hektarında doğal örtünün tahrip edilmesi veya dik eğimli yerlerde hiç bir koruma önemi alınmaksızın otlatma ve tarım yapılması sonucu erozyon şiddetlenmiştir. Ancak % 20. Çoğu düz ve derin az bir kısmı da hafif eğimli . Bu bölge derin olursa toprakların bulunduğu iklime adapte olabilen her türlü kültür bitkisini yetiştirmek mümkün olur.E. Daha çok orta erozyon hüküm sürmektedir. Orta derecede erozyona maruz kuru tarım alanlarının miktarı 203. Buralarda genellikle eğim çok dik toprak sığ ve arazi sınıfı VI.561 hektar ile %28 lik bir oran teşkil etmektedir. bunlarında %18.2 sinde derinlik 90 cm den fazla olup. mera ve az yoğun yerleşim yerleridir. 17. Bunlar daha çok 2.806 hektar olan orta derin topraklar.4 ü düz ve düze yakın eğimlerde ve II.3.4 oranındaki toplam 3998 hektarlık bir alan çok şiddetli derecede erozyona maruz kalmış bulunmaktadır.orta derin veya sığdır. 202 hektarı da diğer maksatlarla kullanılmaktadır. Orta erozyon hafif hatta düze yakın eğimlerden başlayarak sarp eğimlere kadar etkisini göstermektedir. 132 .

Alüvyal materyalin deniz içinde veya yakınında vuku bulan ve devam eden depolanması 2.8 lik bir orana ve 242. Kuru tarım alanları 150. Buralarda alüvyal veya hidromorfik alüviyal topraklar bulunmaktadır. Bu problemlerin Samsun ilindeki topraklarda ortaya çıkmasının başlıca nedenleri. Sulama yapılmasına rağmen buralarda yüksek taban suyu. Drenajı bozuk olan sahaların 31. Bu da toprakların % 36. ve VII sınıftır. Arazi sınıfı çoğunlukta VI.3 ü düz ve derin toprakların %72.469 hektar. Çok sığ toraklar % 25. Topraklar orman funda veya mera örtüsü altında ise taşlılık veya kayalılık problem olmayabilir. 1. funda ve mera bitkilerinin su besin maddeleri ihtiyacını tam olarak karşılayamadığı için gelişmelerini kısıtlar. yükselerek tarımı etkilemektedir.655 hektarında tuzluluk veya sodiklik yahut her iki problem birden görülmektedir. Daha çok alüvyal düzlüklerde görülen ve taban suyun her zaman veya yılın bir bölümünde bitki gelişimine zarar verecek kadar yüksek düzeyde bulunduğu topraklar 115. İl içinde taşlılık çoğunlukla çok dik ve çok sık topraklarda görünmektedir.6 lık oranları ile sığ topraklar göstermektedir. Buralardaki taban suyu bu arazilerin konumları nedeniyle daha yüksek yerlerden sızma sonucu.İl içinde en geniş yayılışı 372. -Taşlılık ve Kayalılık. Bunlar orta ve şiddetli erozyona uğramıştır. Sığ topraklar orman.766 .5. çoğu şiddetli erozyona maruz kalmıştır. 325 hektarının topraklan sığdır. Taşlılık ve kayalılığın bu kötü etkisine rağmen erozyon hızını kesme bakımından olumlu bir yanı da vardır. Aynı durum kayalılık içinde söz konusudur. Eğer toprak tuzlu ise bu kötü etki nispeten azalabilir. Aslında buraları sulu tarım arazisi saymak daha doğrudur. i kayalıktır. Bu probleme rağmen ilde 76. -Tuzluluk -Sodiklik.6 sı çok dik ve %13. Bu derinlikteki toprakların yer aldığı arazilerin % 93.7 si çok dik eğimli olup. Profilde artıkça toprak materyali azalacağından toprakların su ve bitki besinlerini tutmak gücü de azalır.6 sı demektir. bu miktar az veya çok toprak ile kaplı sahaların %12. Bu problemi. yüzölçümleri ve %39. Samsun ilinde toprak işlemeye ve bitki gelişmesine zarar verecek derecede taşlılık veya kayalılık ihtiva eden topraklar 287.859 hektarlık bir yüzölçümüne sahiptir. -Drenaj.5 i dik eğimlerde yer almaktadır. yeraltı sulaması gibi görev görmektedir.9 u demektir. Topraktaki sığıl ışığın nedeni fazla eğim ve şiddetli erozyondur. Taşlılık ve kayalılık hem yüzeyde hem de profilde olabilmektedir.1 i taşlı ve %5.811 hektar tutmaktadır.Arazinin düz ve taban suyu seviyesinin yüksek olması nedeniyle tuzların üst topraklardan yıkanamaması 133 .778 hektar arazide kuru tarım uygulanmaktadır. arz eden sahalarda drenaj yetersiz ve kötüdür.497 hektardır. 366 hektarının orman ve fundalıkların 217. Çok sığ toprakların % 56. Çünkü mevcut koşullara kendini uydurabilmektedir. kötü drenajlı alanın ki 28.263 hektarlı bir saha kaplamaktadır. Bu toprakların %76. Yetersiz drenajla alanın yüzölçümü 86.

2.Düşük kalitede sulama suyunun kullanılması ve yeterli drenajın bulunmamasıdır.2. Tablo E. Samsun ilinde tuzluluk ve sodiklik problemi bulunan toprakların etkileme durumları Tablo E. 2005 Alan 324 hektar 675 hektar 3573 hektar 25158 1 25 hektar KAYNAKLAR: -İl Tarım Müdürlüğü 2005 134 .Yukarı arazilerden tuzların yıkanarak düzlüklerin çukur kısımlarında birikmesi 4.3. Samsun İlinde Tuzluluk Ve Sodiklik Problemi Bulunan Toprakların Etkileme Durumları Özellik Hafif tuzlu Tuzlu Hafif tuzlu-Sodik Tuzlu-Sodik Sodik Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü. de görülmektedir.

Güney bakısında ve sığ topraklı alanlarda çam türleri bulunmaktadır. genelde kalker. kum. killi balçık ve kil toprakları hakimdir. zamanın ( Paleozoik ) oluşan devrinde teşekkül etmiştir. Bölge ormanları genellikle orta karadeniz bölgesinin iklim özelliklerini gösterir. kalker. Kayın. Oluşum zamanı ise üçüncü zamanın paloejen serisi olan eosen katında teşekkül etmiştir. Bu özellikler itibariyle Kızılırmak vadisine yakın yerlerde rakımın az olduğu mıntıkalarda Kızılçam ağaç türü. Yüksek kesimlerdeki derin topraklı kuzey bakılarda. kalker tabakaları ile kil. Zamanın ( Mozozoik ) tebeşir devre. serbest kirece sahip olup. Gümüşhacıköy ve Osmancık. Batıda Suluova.1. yeşil renkli greler. Bölge Kuzeyde Durağan.5 mm dir. 135 . Zamanın ( Meozoik ) tersiyer devri ve az bir kısmı 1. kestane ve kızılağaç ormanları Güney bakılarda ise Meşe ve Çam türleri bulunmaktadır. derin balçık. Kuzeyden Karadeniz’e ve Güneyden Amasya ili Taşova ilçesi ile Tokat Erbaa ilçeleri sınırına kadar uzanmaktadır. denize yakın yörelerde (kumsal alüvyon topraklarda) kızılağaç ve dışbudak ağaçları bulunmaktadır. Potsolik topraklar ve kestane rengi topraklar ihtiva etmektedir. Jeolojik yapı olarak anakaya.1. FLORA . marn ve beyaz tebeşirlerden ibarettir.1. Güneyde Merzifon. Karaçam ağaç türleri ağırlıklı yayılış göstermektedir.1. Yer. Toprak yapısı olarak orta derin. sist ve kristalin sistlerden mevcuttur. Diğer bakılarda ise yöresel şartlara göre karışık ağaç türleri ile kaplı ormanlar mevcuttur. orta rakımlarda Meşe ağaç türü yüksek rakımlarda ise Kayın. ortalama yağış ise 29. Bafra ve Kavak.FAUNA VE HASSAS YÖRELER F. Taşova. tarıma uygundurlar.F . Arazi karışık bir yapıya sahip olup. Denizden yüksekliği 1200 m. Bölgenin batısı Metamorfik taşları ihtiva eden toprak yapısına sahiptir. Özellikle alçak rakımlı. Yer yer humus ihtiva eden bu topraklar kısmen derin. Sarıçam. Ormanlar F. İşletme Müdürlüğü sahası genel olarak kahverengi orman toprakları. III.’ye kadar varan sahaların kuzey bakılarında Kayın.1. Ekosistem Tipleri F. Ormanların Ekolojik Yapısı Bölgedeki ormanlar genel olarak yerleşim alanlarına uzak yörelerde yoğunlaşmaktadır. Vejetasyon süresinde ortalama sıcaklık 17 derece. Bölgenin arazisi genel olarak II. kil sisti ve konglomeralardan ibarettir. Ancak eğimin % 20 ve fazla olduğu yerlerde tarım yapılması mümkün değildir.1. Bölge ormanları batı ve doğu Karadeniz iklim bölgelerinin geçiş zonunda bulunmaktadır. Doğuda Kargı ilçeleri ile sınır teşkil etmektedir.

Yükselti olarak da en yüksek tepeler bu hatta yer almaktadır. İklim özellikleri.Samsun Orman İşletme Müdürlüğünün ağaç türleri itibariyle orman dağılımı Ağaç Türü Alan Ağaç Türü Alan Kayın Kestane Gürgen : Meşe Çam Kızılağaç Ardıç 29125 Ha. 739. 4442 Ha.2. Tablo F. 34874 Ha. türlerine etki etmektedir. Terme sırtlarına hakim olan tepeler oldukça kırık ve dik bir yapıya sahiptir. 11600 Ha. Devlet ormanı: 126. Salıpazarı.5 Ha.5 Ha. toprak yapısı ve topoğrafik yapı orman yayılışına ve ağaç.1.ye kadar olan bir arazi yapısına sahiptir. Ormanların kapladığı alanlar ve bu alanların nitelik ve işletme biçimine göre dağılım şöyledir. Samsun ilinin topoğrafyası. Lauretum. 827. Bunlar Palinetum. 68476 Ha. den başlayarak ortalama 2000m.2. Yapraklı Ağaç Karışık İbreli-Yapraklı karışık 4 Ha. 2005 136 . 5042. Samsun Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde Özel Orman-Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Dağılımı Normal KORU BALTALIK 56518 Ha.5 Ha.1. jeolojik yapısı ve hidrolojik yapısı hakkındaki geniş bilgiler (A) ve (B) bölümlerinde anlatılmıştır. İlin Orman Envanteri Samsun ilinde birisi Merkez İlçe. Söğüt Melez Kavak Dışbudak İbreli Ağaç Kar. Ayvacık. Abietum Alpinetumdur. Faguetum. Kaynak: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü. Bu etkilesim ormancılıkta belirli zorluklar.5 Ha. Kaynak: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü.5 Ha. 2032. oluşturur. 4494 Ha.203 Ha. birisi Bafra ilçesi birisi de Vezirköprü İlçesi’nde olmak üzere üç Orman İşletmesi bulunmaktadır.1. 100. 1697. 1180 Ha.Topoğrafik hidrolojik yapı olarak Samsun deniz seviyesi 0 m.5 Ha. Özel orman : - Tablo F. 936 Ha. F. Bozuk 30317 Ha. 2005 Mülkiyet biçimine göre dağılımı. Castenaum.

5 Ha.0 Ha Çam 142.0 Ha. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünün 2005 Yılı Üretim Program Ve Gerçekleşmesi Emval Cinsi Birim Program Gerçekleşme Dikili Damga M3 40600 44004 Tomruk M3 11000 10513 Tel Direk M3 Maden Direk M3 1700 715 Sanayi Odunu M3 3160 6608 Kağıtlık Odun M3 2500 1643 Lif Yonga Odunu M3 19170 15635 Sırık M3 66 Endüstriyel Odun Toplamı M3 37530 35180 Yakacak Odun St. Bafra Orman İşletme Müdürlüğü Bünyesinde Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Orman Dağılımı . Devlet Ormanı : 99609.0 Baltalık 14047. Ağaç Türü Alan Ağaç Türü Alan Kayın 36887.5 25369. M3 34200 Yakacak Odun St.4.0 Kaynak: Bafra Orman İşletme Müdürlüğü.5 Ha.0 13068. Gürgen 2031.Karışık 4514. Samsun Orman İşletme Müdürlüğünün 2005 Yılı Üretim Program Ve Gerçekleşmesi Emval Cinsi Birim Program Gerçekleşme Dikili Damga M3 36250 Tomruk M3 6350 Tel direk M3 Maden Direk M3 1450 Sanayi Odunu M3 3670 Kağıtlık Odun M3 150 Yapacak Odun Top M3 11620 Lif Yonga M3 22580 End.Odun Top.5 Ha. 60300 56615 Kaynak: Bafra Orman İşletme Müdürlüğü. 2005 Mülkiyet biçimine göre dağılımı .0 Ha. Göknar 5024. Yap. Dışbudak 748. Karaçam 7171.0 Ha. 59400 Kaynak: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü. TOPLAM 99609. 2005 137 .5.Bafra Orman İşletme Müdürlüğünün ağaç türleri itibariyle orman dağılımı . Kızılçam 13856.Tablo F.5 Ha Kaynak: Bafra Orman İşletme Müdürlüğü.6. Özel Orman : 1177.3 Ha.3.0 Ha. Sarıçam 1693. Normal Bozuk Koru 47125.0 Ha Dy 95. Meşe 27447.0 Ha.5 Ha. 2005 34589 5906 1725 4045 275 11951 22795 34746 37841 Tablo F.0 Ha. Tablo F. 2005 Tablo F.

0 5735.5 20180.Kn.0 3380.5 3945.0 6430.0 4355.5 2092.0 13931.0 0 7778.0 7270.Kn.5 10494.PLANTASYONLAR C1.0 5979.TOPLAM E1.0 6720. B1.0 11717.5 8626.0 5711.Gn.0 329.7.5 4491.0 7191.8.0 28447. Çk.0 5925. Çz E2.0 39599.0 6889.0 7. Dy B3-Karışık C.0 11782.5 2688.YARI DOĞAL ORM.5 6649.5 7962.Gn.0 0 9939.5 2566.0 3182.5 10044.0 7.5 11717.0 0 11364.0 2331.5 22691.Tablo.5 6663. Kapladığı Alanlara Ve Bu Alanların Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Dağılımı.0 8398.0 7680.0 7198.0 3079.Gn.5 6784.0 6520. İlçelere Göre Orman Alanları Döküm Cetveli Toplam Orman Alanı ( Ha ) 143391.5 3073.5 9274.5 0 38935.5 2807.Kn.Çs.Gn.0 19048.0 1459.5 Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çk-Çs-Kn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çs-Çk-Kn M-Gn Çk-Kn-M Gn Çk-Çs-Kn Gn-M 12889.0 A.DİĞER ORMANLAR D1.0 0 9939.0 BALTALIK Verimli 27571. Çk.Çs.0 0 0 0 0 0 62987.0 3207. Çz B2.0 3260.0 4577.0 5132.0 6421. 2005 Ağaç Türü 138 .5 0 11458.0 10967.M.0 10494.0 6775.0 10348. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü Dahilindeki Ormanların Ağaç Türlerine.5 7687. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünün Ağaç Türleri İtibariyle Orman Dağılımı KORU Verimli 16090.0 5802.0 12645.5 5767.0 0 0 0 0 0 143391.M.Kn. Dy C3-Karışık D.5 24362. Çk.0 Baltalık Orman Alanı ( Ha ) 56663.5 7618.0 3404. Çz D2.5 Koru Orman Alanı ( Ha ) 86739.Gn.DOĞAL ORMANLAR A1-Çs.0 0 17717.5 6402. Çz A2.5 15794.5 8267.5 4221.0 12183.0 45331.0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 38935.5 975.0 83651.0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 17717.0 2853.5 0 11364.0 72360.Çs.0 5191.0 1070.0 0 0 0 0 0 0 0 0 23752.0 9742.0 2791. 2005 Tablo F.5 18585.M.0 0 48735.M. Çk.5 Koru Orman Serveti ( m3 ) 5692215 276877 328097 471740 534437 389331 1459655 598474 969960 157637 302231 203776 Baltalık Orman Serveti ( m3 ) 803147 6736 42423 69795 9797 38806 8848 47507 16871 380219 182145 Toplam Akçay Çiğdemli VEZİRKÖPRÜ İLÇESİ İŞLETME ŞEFLİKLERİ Gölköy Karaçam Karapınar Kunduz Narlısaray Sarıçiçek Vezirköprü HAVZA İLÇESİ LADİK İLÇESİ Havza Ladik Kaynak: Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü.0 3854.0 Verimli (Normal) Koru Ormanı ( Ha ) 62987.0 7191.Çs.0 1356.5 9494.0 8706.5 1945 1275. Dy D3-Karışık E.0 997.5 18347.0 Verimsiz 3220.M.5 2207.5 0 TOPLAM Verimsiz 7778. Çz C2.5 8277.0 24783.0 9601.5 7687.5 6114.5 7270.0 Bozuk Orman Alanı ( Ha ) 45444.0 7198.F.0 4062.5 Verimli (Normal) Orman Alanı ( Ha ) 97947.0 6560. Çk.0 38313.5 1188. Dy A3-Karışık B.0 22644.0 761.0 Bozuk Koru Ormanı ( Ha ) 23752.0 5732.0 2807.0 9586.Kn.0 6230.5 0 27571. Dy E3-Karışık Kaynak: Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü.0 27698.0 3675.5 2754.5 35378.

Tablo F. 2005 Yılı 139 . Ürünün Cinsi Miktarı Tomruk 10070 m3 Maden Direk 1781 m3 Tel Direk 413 m3 Sanayi Odunu 1815 m3 2001 Sanayi Odunu ( Ster ) 2942 Ster Kağıtlık Odun 3778 m3 Lif Yonga Odunu 48809 Ster Yakacak Odun 70323 Ster Sırık 115 Ster Tomruk 15915 m3 Maden Direk 3344 m3 Tel Direk Sanayi Odunu 1432 m3 2002 Sanayi Odunu ( Ster ) 3319 Ster Kağıtlık Odun 8218 m3 Lif Yonga Odunu 44803 Ster Yakacak Odun 94883 Ster Sırık Tomruk 8163 m3 Maden Direk 2063 m3 Tel Direk 376 m3 Sanayi Odunu 1537 m3 2003 Sanayi Odunu ( Ster ) 4416 Ster Kağıtlık Odun 3980 m3 Lif Yonga Odunu 38807 Ster Yakacak Odun 94144 Ster Sırık Tomruk 8716 m3 Maden Direk 1346 m3 Tel Direk 330 m3 Sanayi Odunu 1282 m3 Sanayi Odunu ( Ster ) 2943 Ster 2004 Kağıtlık Odun 6068 m3 Kağıtlık Odun ( Ster ) 1718 Ster Lif Yonga Odunu 38956 Ster Yakacak Odun 100845 Ster Sırık Tomruk 9908 m3 Maden Direk 2728 m3 Tel Direk 615 m3 Sanayi Odunu 1363 m3 Sanayi Odunu ( Ster ) 3799 Ster 2005 Kağıtlık Odun 4325 m3 Kağıtlık Odun ( Ster ) 2191 Ster Lif Yonga Odunu 35349 Ster Yakacak Odun 103235 Ster Sırık 186 Ster Kaynak: Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü Tarafından İşletilmekte Olan Devlet Ormanlarından Hasat Edilip Kullanıma Sunulan Belli Başlı Orman Ürünlerinin Yıllara Göre Miktar Ve Çeşitleri.9.

3. -Ormanlar su buharını yoğunlaştırarak yağmura dönüşmesini sağlar. dinlenme gibi rekreasyon amaçlarına hizmet ederken insanların beden ve ruh sağlığı. İlde 0rman alanlarının iklim. -Ormanlar eğlenme. Böylece köyden kente göçü azaltır. Üzerinde olumlu etkiler yapar.1. Ayrıca yer altı sularının oluşmasına yardım eder. -Ormanlar bitki örtüsü ve toprak içerisinde büyük miktarda karbon depoladıklarından iklim üzerinde olumlu etki yapar. F. Böylece erozyonu kontrol altında tutar. -Yerleşim alanları içerisindeki hava kirliliğini ve gürültüyü önlemesi insan sağlığı bakımından büyük önem taşır. Bu sahalar milyonlarca canlının yuvasıdır. sıcağı ve soğuğu dengeler. -Ormanlar toprağı kökleri ile tutarak yağışların ve akarsuların toprağı taşımasını önler. Nesli tükenmekte olan hayvanların üretimi.1. dalları. rüzgarın hızını azaltır. Orman Varlığının Yararları -Ormanlar bitkiler ve hayvanlar için doğal bir su şebekesi gibidirler. gövdesi ve kökleri ile tutarak sellerin ve taşkınların oluşmasını önler.Ormanların artma sebepleri köylerdeki nüfusun azalması ve baskının ortadan kalkması ile açıklık alanların orman ağaçları ile kaplanması ve yapılan ağaçlandırma çalışmalarıdır. -Ormanlar ulusal savunma ve güvenlik bakımından stratejik öneme sahiptir. savunma ve güvenlik vb. rekreasyon ve peyzaj değeri yüksek yerler. -Ormanlar orman içinde ve dışında yaşayan insanlara çeşitli iş alanları sağlar. toprak ve toprak verimliliğinin korunması. Ormanların azalma sebebi ise yine insan faktörüne bağlı olarak açma ve yerleşmeler gibi orman suçlarıdır. konularda yararları hakkında yapılmış proje çalışması yoktur. -Ormanlar yaban hayatını ve av kaynaklarını korur. sağlık. işsizliği önlemede etkin bir rol oynar. iş alanı ve geçim kaynağı. Kar ve yağmur biçimindeki yağışı yaprakları. 140 . korunması ve barınmasında güvenli alanları oluşturur.

Mevcut Özel Orman alanı 1177.Şimdiye kadar 2/B ile orman sınırları dışına çıkarılan alan 4894.3 Ha. Şimdiye kadar 2/B ile orman sınırı dışına çıkarılan alan 5645 Ha.2 Ha..İşletme Müdürlüğümüzce 6831 Sayılı Orman Kanununun 16. maddelerine göre 32 adet 149.Kadastrosu tamamlanmış orman alanı miktarı ( Ha ) : 72. maddelerine göre 72 Adet 576. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünce 2005 yılı içerisinde orman kadastro çalışması yapılmak üzere programa alınan köy yoktur.0 Ha. 2005 yılında 6831 sayılı orman kanununun 16. tescili yapılmış ormanlık alan 27898. Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları Tablo F..1 Adet belde programa alınmış olup çalışmalar devam etmektedir.. 17.maddelerine göre 91 Adet izin verilmiş olup verilen izin alanı 607. Özel ormanlarda %6’lık yapılaşma konusunda yapılmış bir çalışma yoktur.Yıl içerisinde yapılan tapulu kesim miktarı 13. Bahçesaray.0 Ha.0 Ha.440.dır. 2005 Köylerde Kadastro çalışması yapılmıştır. dır.0 Ha. bu işlemler sonucu 16l0 m3 yapacak 4322 Ster yakacak odun üretilmiştir.Yıl içerisinde yapılacak olan orman kadastro çalışmaları ile ilgili programa alınan köy adedi.dır.İşletme Müdürlüğümüzde kadastrosu tamamlanmış orman alanı 61046.Samsun Orman İşletme Müdürlüğünce 2005 Yılında Orman Kadastro Çalışması Yapılmak Üzere Programa Alınan Köyler İlçe Merkez Salıpazarı Ayvacık Meşelidüz Uğurlu Şenpınar Kapıkaya Ardıç Kavak Çiçekyazı Demirci Karapınar Göçebe Talaşman Ağcakese Köy Akalan Orta Mumlu Kaynak: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü.57 .Tescili yapılmış ormanlık alan 18962.dır. ormanlık alan 15486. .Şimdiye kadar 2/B ile orman sınırları dışına çıkarılan alan miktarı ( Ha ) : 4. .10. . Çalışmalar devam etmektedir.25 .121.dır. Yıl içerisinde yapılan tapulu kesim miktarı 9.Tescili yapılmış ve tahsise alınan orman alanı miktarı ( Ha ) : 25. . .4. isimleri ve gerçekleşme miktarı : Türkmen. dır. İşletme Müdürlüğünde 6831 Sayılı Orman Kanununun 16. .17.dır.0 Ha. Yıl içerisinde toplam 87 adet tapulu kesim muamelesi yapılmış olup.izin verilmiştir.dır.17.1 Ha.416. Sofular.7 Ha.F. . Samsun Orman İşletme Müdürlüğü Kadastrosu tamamlanmış. dır. Özel ormanlarda %6’lık yapılaşma konusunda yapılmış bir çalışma yoktur.75 .Yıl içerisinde 2/B ile orman sınırı dışına çıkarılan alan miktarı ( Ha ) : 285. Beyören. .0 Ha.18. Orman alanı 113904. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünce .21 141 - .1.0 Ha. dır.0 Ha. dır..1.ve 18.2005 yılı içinde 2/B ile orman sınırları dışına çıkarılan alan yoktur.izin verilmiştir. Mevcut Özel Orman alanı 1177.48 ha. ve 18.

2005 3 5 16 48 26 223 4 2 1 1 3 2 26 38 5 1 12 38 4 3 1 2 Tespit Yapılan Köy Sayısı 7 5/b Çalışmaları 45 14.26 1377.2.00 1225.12.82 1094. maddelerine göre ormanlık sahalardan verilen izin adedi miktarı ve alanları ( Ha ) : 48 Adet .1. Madde Çalışması 8 1 142 . 2005 Tablo F.Yıl içerisinde yapılan tapulu kesim miktarı ( Ha ) : 16.82 7546.2005 Yılı Mera Islah Çalışmaları İlçe Bafra Bafra Terme Terme Terme Tekkeköy Havza Havza Toplam Köy / Belde Koşu Emenli Taşpınar Ortasöğütlü Ahmetbey Aşağıçinik Kemaliye Şeyhali Alanı ( da ) 895.82 1114.50 272.11.Mevcut özel orman alanları miktarı ve özel ormanlardaki % 6’lık yapılaşma ( Ha ) : Özel orman 11 Ha..73 Ha F.94 . Yapılaşma yok .60 1377. Çayır ve Meralar Tablo F. 17 ve 18.Kadastro Geçmemiş Köylerde Tespit Çalışmaları: İlçe Merkez Alaçam Ayvacık Bafra Tekkeköy Çarşamba Terme Kavak Salıpazarı Havza Ladik Vezirköprü 19 Mayıs Toplam 27 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.27 188.09 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.6831 sayılı Orman Kanununun 16. 66.

Ancak son yıllarda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın çayır ve mera konusuna verdiği özel bir önemle meraların tespiti ve sınırlarının çizilmesi çalışmalarının hızla bitirilmesi. Ülkemizde tarla arazisi olarak kullanılmayan üzerinde kısmen bitki örtüsü bulunan alanlar genelde mera alanı olarak kabul edilmektedir. sınıf tarım arazisine sahiptir. genel olarak toplu haldedir. Bunlara ek olarak tarla alanı olarak kullanılan. hem mera miktarını artırmak hem de yapılacak ıslah çalışmaları ile Avrupa düzeyinde verim ve kaliteyi yakalamaktır. erozyon ve kontrolsüz otlatma nedeniyle hızla azalmaktadır. yaylak ve kışlak alanlarında ıslah çalışmaları başlatılarak ot veriminin ve kalitesinin artırılması sağlanacaktır. Samsun ili meraları genelde orta sınıf mera olup. Oran itibariyle.30 6196. 143 .42 Mera alanlarının kullanımı. mera. Samsun ilinin meraları genelde çok parçalılık arz etmektedir. 2005 Tahsis Yapılan Köy Sayısı Mera Yönetim Birliği Kurulan Köy Sayısı Alanı (da) 4964. III. seyrekleşme ve üst toprağın aşınarak ana kaya tabakasının yer yer ortaya çıktığı. Türkiye’de olduğu gibi Samsun ilinde de çayır ve mera alanlarında uzun yıllardır tahribat yaşanmıştır. zayıf karakterli meralar büyük yer kaplamaktadır. 50’ye yakın parsele bölünerek numaralandığı yerlere rastlandığı gibi.Mera Tespit. Böylece çayır. bakımı. Kadastro sırasında tek bir bütün halindeki mera arazilerinin tek parsel numarasıyla tescil edilmek yerine .Tablo F.18 7594. başlanan ıslah çalışmalarının arttırılması hedeflenmektedir. bitki sıklığı bakımından arazinin tamamına yakın bölümünün mera yem bitkileriyle örtülü olduğu bir durum göstermektedir. Tahdit Ve Tahsis Çalışmaları Mera Yönetim Birlikleri İlçe Kavak Ladik Vezirköprü Tespit Yapılan Köy Sayısı 38 16 48 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü. ancak eğim ve toprak niteliği gibi özellikleri bakımından mera toprağı özelliği gösteren alanların da meraya terk edilmesi gerekmektedir.Sahil kesiminde yer alan ilçelerdeki mevcut meralar. Topoğrafyanın düz ve düze yakın olmasının verdiği avantajla ve taban suyunun da yüzeye yakın olması itibariyle her mevsim yeşilliğini koruyan. zayıf karakterli meralardır. tespiti ve sınırlarının belirlenmesine ilişkin 1998 yılında çıkan 4342 Sayılı Mera Kanunu ile hedeflenen ana amaç. Topoğrafyanın % 20’den fazla eğim gösterdiği iç kesimlere doğru gidildikçe meraların ot verimi. 80-100 m2’lik taşınmazların mera olarak tescil edildiği yerler de mevcuttur. Ve IV.13. Genelde dağınık haldeki bu meralar. Meraların çoğunluğunun üst örtüsü çalılık ve ağaçlıkla kaplıdır. Topoğrafik yapının elverişsizliği neticesi bu meralar çevrelerinde mevcut orman örtüsünün istilasına maruz kalarak yıllar itibariyle otlanabilir alan kaybına uğramaktadırlar.

bölümünde verilmektedir. Subdivisio: Angiospermae Sınıf: Dicotyledones TÜRKÇE İSMİ Tohumlu Bitkiler Çamgiller Kara çam Kapalı Tohumlular Çift Çenekliler ENDEMİZM BERN SÖZLEŞMESİ - - 144 . Batı ve Kuzeydoğu Sibirya.bu floristik bölgenin hakim vejetasyonu ormanlardır. Fakat bunun yanında iklim ve yer şartlarının hazırladığı durumlar uygun olarak veya insan etkisi altında oluşmuş başka formasyonlarda mevcuttur.F.3. Doğu Avrupa. F.1. Kamçatka ve Aleutin adalarını içine alan çok geniş bir bölgedir. Diğer Alanlar (Stepler vb. F.14. Türler ve Populasyonları Karadeniz Bölgesi Euro-Siberian Bölgesi içerisinde yer almaktadır.1. Habitat ve Toplulukları İlimizde bu konuda bir çalışma yapılmamıştır.2. İskandinavya.1.4.4.2.) İlde bu tür alanlar yoktur F. Flora F.2. Bu bölge başlıca şu bölümlere ayrılır: Atlantik – Avrupa alanı Kuzey Avrupa alanı Orta Avrupa alanı Kafkas alanı Kolşik ve euksin alanı Avrupa’nın yüksek dağ ve Alpin alanları Sibirya alanı Tablo F. Euro-Siberian Bölgesi: İzlanda’dan Kamçatka’ya kadar uzanan ve subarktik bölgenin güneyinde yer alan bir floristik bölgedir. Sulak Alanlar Bu başlıkla ilgili ayrıntılı bilgiler F.2. Batı ve Orta Avrupa.Flora Listesi: BİLİMSEL İSMİ Divisio: Spermatophyta Familya: Pinacea Pinus nigra ssp. Kafkasya. Kuzey Anadolu.

tomentosum Vicia peregrina Trigonella crasipes Melilotus alba Familya: Rosaceae Rosa pulverulenta Potentilla recta P.triumfetti Cichorium pumilum Antemis cretica A.chia Teucrium chamaedrys Sonchus oleraceus Taraxacum megalorhizan Circium ciliatum Familya: Boraginaceae Myosotis arvensis Türk Meşesi Kasnak Meşesi Gelincikgiller Gelincik Hardalgiller Çoban Çantası Acırga Çobandeğneğigiller Kuzukulağı Kuzu kulağı Turnagagasıgiller İğnelik Turnagagası Baklagiller Yabani Yonca Üçgül Üçgül Fiğ Çayırtırfılı Kokulu yonca Gülgiller Beşparmak otu Acı ayıt Kuşburnu Amel otu Böğürtlen Papatyagiller Peygamber çiçeği Peygamber çiçeği Ak kanak Papatya Papatya Beyaz papatya Eşek marulu Gelin göbeği Kuşkonmaz Hodangiller Unutma neni - - - - - - - - - - - - 145 .reptans Rosa canina L. Sanguisorba minor Rubus idaeus Familya: Compositae (Asteraceae) Centaurea virgata C.vulcanica Familya: Papaveraceae Papaver rhoeas Familya: Brassicaceae (Cruciferae) Capsella bursa-pastaris Sinapis arvensis Familya: Polygonaceae Rumex scutatus R.crispus Familya: Geraniaceae Erodium acaule Geranium dissectum Familya: Fabaceae (Leguminosea) Medicago lupilina Trifolium caampestre T.Familya: Fagaceae Quercus cerris Q.coelopoda A.

aleppica E.stricta Unutma beni Emzik otu Sığır dili Siğil otu Köpek dili - - Nevruz otu Mine çiçeği Mine çiçeği Mine çiçeği Yalangı otu - - Yabani karanfil Gıvışkan otu - - Acı yavşan Yılancık Kara ot Şemsiyegiller Devedikeni Devedikeni Pıtrak - - sarmaşıkgiller Yabani sarmaşık Isırangiller Isırgan otu - - - - Uyuzotu Uyuzotu Sütleğengiller Sütleğen Sütleğen Sütleğen - - 146 .Myosotis refrecta Onosma heterophyllum Anchusa leptophylla Heliotropium lasiocarpium Cynoglossum creticum Familya: Scrophulariaceae Linaria corifolia Scrophularia trichopoda Veronica orientalis V.multifade Verbascum asperuloides Familya: Caryophyllaceae Cerastium dichotomum Dianthus orientalis Minuartia juniperina Silene vulgaris Familya: Labiatae Teucrium polium Thymus hirsutus Salvia virgata S.multifade V.nemorasa Familya: Umbelliferae Torilis lepthopylla Eryngium creticum E. rotata Familya: Euphorbiaceae Euphorbia helioscopia E.falcatum Turgenia kutifolia Familya: Campanulaceae Campanula stricta Familya: Convolvulaceae Convulus holosericeus Familya: Urticaceae Urtica dioica Familya: Dipsacaceae Scabiosa micrantha S.

155Ti denizde ve 34'ü Karadeniz'i besleyen büyük nehir ağızlarında olmak üzere Karadeniz'de toplam 189 türün yaşadığını rapor etmiştir.3. sylvestris Familya: Violaceae Viola pervula Sınıf: Monocotyledons Ebegümecigiller Ebegümeci Ebegümeci - - Yabani menekşe Tek çenekliler - - Familya: Graminae (Poaceae) Buğdaygiller Bromus tectorum B. dünyanın en verimli denizlerinden biri olmakla birlikte antropojenik ötröfikasyon. balıkçılık faaliyetleri ve kıyıların tahrip edilmesi nedeniyle bu verimlilikte önemli boyutlarda düşüşler görülmüştür. Slastenenko (1955-1956). Bunun en önemli nedeni ise kıyılarımızda bulunan balık türlerinin ekonomik değerinin fazla olmayışı ve konu üzerinde yeterli çalışmaların yapılmamış olmasıdır.Familya: Malvaceae Alcea aptenocarpa Malva negleta M.tansus Festuca ovina Stipa lagascae S.tomentellus Agropyron repens sinonim: Elymus ayrık otu repens Alopecurustextilis myasoroides Tilki kuyruğu var. Habitat ve Toplulukları Karadeniz.1. 3. Fauna F. yeni türlerin bulunmasıyla bu sayıda artış olabilir.barbata Phleum exonatum Agropyrum intermedium Cynodon dactylon Domuz ayrığı Poa pratensis Lolium temulentum Erez Hordeum murinum Pisipisi otu Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü. son yıllardaki aşırı avcılık ve kirlilikten dolayı bazı balık türlerinde azalmalar olmuştur. Tabanda oksijensiz bir ortam oluşturan H2S nedeniyle tüm balıkçılık faaliyetleri 100 m’ lik katman dahilinde gerçekleştirilmektedir. Türkiye denizlerinde yaşayan balık türleri hakkında günümüzde kesin bir sayı mevcut değildir. TÜBİTAK için hazırlanan "Türkiye Faunası Veri Tabanı Projesi"nde Karadeniz dahil tüm denizlerimizde şimdiye kadar 147 . Bununla beraber. Buna mukabil. 2005 - - F.

Karadeniz planktonik alg florası diatomlardan ve kıyı kesimlerde bulunan bazı türlerden oluşmuştur. deniz kuşları. Yaz mevsiminde kıyısal planktonik türler. yumuşakçalar hydroids ve küçük seaweeds en çok rastlanan bulut oluştura ( foulink ) organizmalardır.1-0. köpekbalıkları. yengeçler. Bu kısımlar genel olarak kıyıya yakın kesimlerde doğu ve batı siklonik akıntıların arasında kalan bölgede. Karadeniz in ortalarındaki derin havza pelajik besin zincirinde zooplanktonlar arasında en önemli yeri kopepotlar almaktadır. rapana. yaz aylarında termoklin altında bulunan bölgeye çekilmektedir. çeşitli pelajik ve dip omurgasız ve balık türlerine ait yumurta ve larvalarla birlikte bulunmaktadır. Su yüzeyinden 100 metre derinliğe kadar olan kesimde bulunan çoğu türün ortalama sayısı. Rhizostoma Pumo türünü yoğun olarak kıyı kesimlerimde özellikle güneydoğu kıyılarında gözlenmesine rağmen diğer türler Karadeniz boyunca yayılım göstermektedir. ancak bazı türlerin biyo kütle değerlerinde yıl boyunca önemli değişiklik olmamaktadır. Bu akıntıların ortasında ise verimlilik 0. Özellikle midye spratları kafes ağlar için problem oluştura bilir. Kültür canlılarına saldırılar hakkında herhangi bir rapor olmamasına rağmen yunuslar. ilkbahar aylarında 2-3 gr/m3 ve sonbahar aylarında 10-20 miligr/m3 olarak belirlenmiştir. mayıs ve ağustos ayları arasında azami değerine ulaşmakta. denizin kuzeybatıda yer aldığı sığ kesimlerde ve güneydoğudaki anti siklonik alanda bulunmaktadır. orta-ölçekli su dolaşımı nedeniyle oluşan dikey türbülans ile bağlantılıdır. 19 Mayıs Üniversitesi Sinop Su Ürünleri Fakültesi Temel Bilimleri Bölümü tarafından Sinop yarımadasında bugüne kadar yapılan çalışmalarda rastlanan balık türleri Tablo 2. Kuzeybatı eğiminde özellikle bahar aylarında fitaplankton miktarında artış olmakta ve bu süre yaz aylarına kadar uzaya bilmektedir. Kış aylarında sadece oksijenli bölgelerde gözlenen bu türler. Yaz aylarında kladoseranlar. Karadeniz de genel olarak 4 jelatinimsi hayvan türü bulunmaktadır: İki adet scyphozoan ( aurelia aurita ve Rhizostoma Pumo) ve iki adet ctnophore (plurobrachia pileus ve mnemiopsis lidyi). Doğu ve batı siklonik eddy akıntılarının arasındaki bölgede de verimlilik nispeten fazladır.2 gr/m2/gün ‘ e kadar düşmektedir. 148 . Fitoplanktonik organizmaların bir kütlesi ve miktarı 104 ila 107 hücre/l arasında değişmekle birlikte. Soğuk ortamlarda yaşayan zooplanktonik organizmalar ise 50-170 m arasında bulunmakta ve dağılımı mevsimsel değişiklik göstermektedir. Midyeler ve deniz skuirtleri. conbove deniz anaları potansiyel yırtıcı hayvanlar olarak kabul edilirler.bulunmuş olan bütün balık türleri hakkında detaylı bilgi verilmiştir (Türkiye Omurgalılar Tür Listesi. Zooplankton yaşamı. Zooplankton biyo kütlelerinin %80-85’ lik kısmı. En verimli kısımlar. kıyı kesimde toplam zooplanktonik kütle içinde %50-70’ lik bir orana sahiptir. en üstte bulunan 50 m’ lik bir tabakada yer almaktadır. besin değeri yüksek nehir sularının deşarj yaptığı ve yüzey karışımın en aktif olduğu Kuzeybatı eğimi ve kıyı kesimleridir. ctenophorlar ve deniz anaları da önemli pelajik fauna üyeleridir. Chaetoknathlar. 1996).6'da verilmektedir.

3. Kuşlar.15.2.İki Yaşamlılar ve Sürüngenler Listesi LATİNCE İSMİ Filum: Cordata Grup II: Craniata Subfilum: Gnathostomata Üstsınıf: Tetrapoda Sınıf: Amphibia Altsınıf 1:Anuromorpho Takım : Anura Alttakım:Procoela Familya: Bufonidae Bufo viridis Bufo bufo Familya: Hylidae Hyla arborea Alttakım:Diplaciocoela Familya: Ranidae Rana ridibunda Altsınıf 2: Urodelomorpha Takım: Urodela Alttakım: Salamondroidae Familya: Salamandridae Triturus vittatus Triturus cristatus Filum: Cordata Grup II: Craniata Subfilum: Gnathostomata Çeneliler Kuyruksuz kurbağalar Çeneliler Dört üyeliler İki yaşamlılar TÜRKÇE İSMİ BERN SÖZLEŞMESİ Gece kurbağası Siğilli kurbağa II III Ağaç kurbağası II Gerçek su kurbağaları Ova kurbağası III Şeritli semender Pürtüklü semender III II 149 .F. Türler ve Populasyonları Karasal Türler ve Popülasyonları: Yapılan çalışmalarda bölgedeki fauna türleri Sürüngenler. Memeliler ve Böcekler olmak üzere dört başlık altında incelenmiştir. Tablo F.

muralis Familya 3: Scincidae Ablebharus kitaibelii Familya 4: Amphisbaenidae Blanus strauchi Familya 5: Anguidae Ophisaurus apodus Anguis fragilis Alttakım 2: Ophidia Familya 1: Typhlopidae Typhlops vermicularis Familya 3: Colubride Coluber caspius Eirenis modestus Elaphe quauorlineata Telescopus fallax Coronella austriaca Elaphe situla Natrix natrix Familya:Viperidae Vipera ammodytes Dört üyeliler Sürüngenler Kaplumbağalar Tosbağagiller Adi tosbağa II Kertenkeleler Ev kelerleri Geniş parmaklı keler Gerçek kertenkeleler Yeşil kertenkele Kaya kertenkelesi Parlak kertenkeleler İnce belli kertenkele Kör kertenkeleler Kör kertenkele Yılan kertenkeleleri Oluklu kertenkele Yılanımsı kertenkele Yılanlar III II III III II III II III Kör yılan III Hazer yılanı Uysal yılan Sarı yılan Kedi gözlü yılan Güney yılanı Ev yılanı Küpeli yılan Engerek yılanları Boynuzlu engerek III III II II II II III III Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.saxicola L.Üstsınıf: Tetrapoda Sınıf: Reptilia Takım 1: Testudinata Familya: Testudinidae Testudo graeca Takım 2: Squamata Alttakım 1: Lacertilia Familya 1: Gekkonidae Hemidactylus turcicus Familya 2: Lacertidae Lacerta viridis L. 2005 150 .

vulpinus Familya 2: Falconidae Falco peregrinus F.H.subbuteo F.M.A. Atmaca Şahin Bozkır şahini II II II A.b.3 A.G.3 ** ** ** Gökdoğan Delice doğan Küçük kerkenez II II II A.Tablo F.4 * * Kaya güvercini Tahtalı III - A.Kuşlar Listesi: LATİNCE İSMİ Filum: Chordata Grup II: Craniata Subfilum: Gnathostomata Çeneliler Üstsınıf: Tetrapoda Sınıf: Aves Takım 1: Ciconiformes Ciconia nigra TakımI: Falconiformes Familya1: Accipitridae Accipiter nisus Buteo buteo B.M. ve A-Y.3 A.4 A.B.3 ** 151 .4 A.P.3 ** ** ** Bıldırcın Keklik III III A.naumanni Takım 3: Galliformes Familya: Phasianidae Coturnix coturnix Perdix perdix Takım 4: Columbiformes Familya: Columbidae Columba livia Columba palambus Takım 5: Strigiformes Familya: Strigidae Athene noctua Kara leylek II A.2 ** Dört üyeliler Kuşlar TÜRKÇE İSMİ BERN SÖZLEŞMESİ KIRMIZI LİSTE O.16.2 A.4 ** ** Kukumav II A.

3 A.melba Takım 7: Coraciformes Familya: Alcenidae Alcedo atthis Familya: Meropidae Merops apiaster Takım 8: Passeriformes Familya 1: Alauidae Alauda arvensis Galerida cristata Familya 2: Turdidae Erithacus rubecula Saxicola torquata Saxicola rubetra Phoenicurus ochruros Turdus merula Familya 3: Hirundinidae Delichon urbica Hirundo rustica Familya 4: Motacillidae Motacilla alba Familya 5: Sylviidae Sylvia atricapilla Sylvia melanocephala Regulus regulus R.4 ** ** Yalıçapkını II A.4 A.4 ** Karabaşlı ötleğen Maskeli ötleğen Çalıkuşu Sürmeli çalıkuşu II II II II A.4 - - Ak kuyruksallayan II A.Takım 6: Apodiformes Familya: Apodidae Apus apus A.2 ** Arı kuşu II A.3 A.1.3 - ** ** ** ** Büyük baştankara Mavi baştankara III III A.ignicapillus Familya 6: Paridae Parus major Parus caeruleus Familya 7: Troglodytidae Troglodytes troglodytes Familya 8: Laniidae Ebabil Akkarınlı sağan III II A.4 ** ** Çıtkuşu II A.3 ** 152 .4 ** Tarla kuşu Tepeli toygar III III - ** ** Kızıl gerdan Taşkuşu Çayır taşkuşu Kara kızılkuyruk Karatavuk II II II II III - ** ** ** ** * Ev kırlangıcı Kır kırlangıcı II II A.

2005 III II II A.Lanius collurio L.ananeus Crocidura leucodon Dört üyeliler Memeliler Böcek yiyen ilkel memeliler Kirpi Cüce fare Orman sivri faresi Sivri burunlu tarla faresi III III III III TÜRKÇE İSMİ BERN SÖZLEŞMESİ O.H.17.A.M.B. Memeliler Listesi LATİNCE İSMİ Filum: Chordata Grup II: Craniata Subfilum: Gnathostomata Çeneliler Üstsınıf: Tetrapoda Sınıf: Mammalia Takım: Insectivora Familya 1: Erinaceidae Erinaceus europaeus Familya 2: Soricidae Sorex minutus S. 153 .G.4 ** ** ** Tablo F.P.minor Kızıl sırtlı örümcekkuşu Karaalınlı örümcek kuşu II II - ** ** Familya 9: Corvidae Garrulus glandarius Corvus frugileus Corvus corone cornix Familya 10: Sturnidae Sturnus vulgaris Familya 11: Passeridae Passer domesticus Familya 12: Emberizidae Miliaria calandra Emberiza cirlus Emberiza hortulana Alakarga Ekin kargası Leş kargası - - *** *** *** Sığırcık - - ** Serçe - - ** Tarla kirazkuşu Bahçe kirazkuşu Kirazkuşu III II III - ** ** ** Familya 14: Fringillidae Fringilla coeleps İspinoz Carduelis carduelis Saka C.chloris Florya Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.M. ve A-Y.

2005 - * 154 .mystacinus Familya 3: Gliridae Dryomys nitedula Glis glis Muscardinus avellanarius Takım: Carnivora Familya: Canidae Canis lupus C. nivalis Familya 2: Muridae Rattus rattus Mus musculus Apodemus sylvaticus A.familiaris C.aureus Vulpes vulpes Familya: Mustelidae Mustela nivalis Takım: Artiodactyla Familya: Suidae Adi köstebek III Küçük nal burunlu yarasa Cüce yarasa Pürtüklü derili yarasa II II Adi tavşan III - Cüce avurtlak Kar faresi Ev sıçanı Ev faresi Büyük dişli orman faresi Kayalık faresi Orman faresi Yediuyur Fındık faresi III III III III - Kurt Evcil köpek Çakal Kızıl tilki Gelincik II III *** * ** Alttür: Sus scrofa scrofa Yabani domuz Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.nathusii Takım: Lagomorpha Familya: Leporidae Lepus europaeus Takım: Rodentia Familya 1: Cricetidae Cricetulus migratorius M.Familya 3 :Talpidae Talpa europaea Takım: Chiroptera Familya: Rhinolophidae Rhinolopus hipposideros Familya: Vespertilionidae Pipistrellus pipistrellus P.

B. c) Yabani faunayı bu sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme.Fauna. Türlerin bilimsel isimleri.4: Birey sayıları fazla olmakla birlikte bazı bölgelerde azalmış türler. Türkçe isimleri ve Bern Sözleşmesi’ne göre bulundukları tehdit sınıfları verilmiştir. Reptiller (Sürüngenler). Aves(Kuşlar) ve Mammalia (Memeliler) şeklinde oluşturulmuştur. e) Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. Bern sözleşmesi ile koruma altına alınan türler: Bern sözleşmesine göre fauna türleri iki bölüm altında koruma altına alınmışlardır. Kapalı av mevsimleri ve diğer ulusal esasları.3: Yurdumuzda bulunan tehlike altındaki kuş türleri ( birey sayıları 500 çifte ulaşan ancak bazı bölgelerde çok nadir olarak görülen türler). Kiziroğlu (1993)’na göre Kırmızı Listeye giren türlerin risk sınıfları: A. III-Korunan fauna türleri a) Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama.2: Yurdumuzda önemli ölçüde tehlike altında bulunan türler (birey sayıları 25-60 çift arasında olan ve bazı bölgelerde oldukça azalmış türler).Kesin olarak koruma altına alınan fauna türleri a) Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma. Yukarıdaki sınıflandırmaya göre yanlarında (*) bulunan türler belli zamanlarda avlanılmasına izin verilen türlerdir. Bunlara ilaveten Aves ve Mammalia sınıfları için Orman Bakanlığı Milli Parklar ve Av –Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü 2002-2003 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı ile yurdumuzda koruma altına alınan türler ve yine Aves sınıfı için Kiziroğlu (1993) Risk Sınıfları belirtilmiştir. A. Yanlarında (***) bulunan türler her vakit avlanabilen türlerdir. Amphibialar (İkiyaşamlılar). geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek. Bunlar: II. Yanlarında (**) bulunan türler Orman Bakanlığı Milli Parklar ve Av –Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü 2002-2003 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı ile yurdumuzda koruma altına alınmışlardır. 155 . ilkelden gelişmişe doğru. A. tükenme tehlikesi altında olan ilerde tükenmeye aday türler A. d) Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak. B.1: Nesli tükenmiş.2: Transit geçen ve kışlayan ancak risk derecesi düşük türler. kasıtlı öldürme şekilleri.1: Anadolu’da kışlayan ancak üremeyen türler. b) Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek.

1758) Gasterosteus acuelatus (LINNAEUS. yumurtalarına zarar verilmesi gibi etkiler söz konusu olmayacaktır. 1758) Salmotrutîa labrax (PALLAS. Balıklar Listesi Tür Squalus acanthias (LINNAEUS. 1758) Trachurus meditenvneus (STEINDACHNER. 1758) Serranus scriba (LINNAEUS. 1 758) Umbrina cırrosa (LINNAEUS. 1 8 2 1 } Syngnathus acus (LINNAEUS.B. kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonması.1826) Sprattus sprattus sprattus (LINNAEUS. Söz konusu faaliyetle bu türler üzerine zararlı herhangi bir etki bulunmamaktadır.1868) Scinon. 1758) Hippocampus hippocampus (L1NNAEUS.3: Yurdumuzdan transit geçen veya kış ziyaretçisi olan ve tükenme tehlikesi altında olan türler.1866) Aphanius fasciatus (CUVIER ET VALENCIENNES. 1758) Dicentrarchus labrax (LtNNAEUS.1927) Mullus surmeletus (LINNAEUS. 1758) Beione belone (GUNTHER. 1758} Merfangius meriangus eııxinus (NORDMANN. 1833) Husohuso (LINNAEUS. Ayrıca Kiziroğlu (1993) Kırmızı Listeye göre yapılan sınıflandırmada bölgede potansiyel olarak sadece tehlike arz eden Falco peregrinus mevcuttur. Yukarıda fauna listesinde yer alan ve Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türleri üzerine faaliyetle beraber hiçbir ticari kaygı güdülmeyeceğinden bu türlerin avlanması.1828) Acipencer sturio (LINNAEUS. 1934) Sprattus sprattus phaiencus (RISSO. Bu durum bölgeye has olmayıp ülkemizde bulunan yerli ve göçmen pek çok tür için söz konusudur. 1758) Engraulis encrasicholus pontiçus (LINNAEUS.1758) Pomalomus saltator (LINNAEUS. 1 8 1 1 } Anguiila anguiila (LINNAEUS.1758) Raja davata (LINNAEUS 1758) Dasyatis pastinaca (LINNAEUS. 1758) Familya Sgualidae Rajidae Dasyatidae Acipenseridae Acipenseridae Acipenseridae Acipenseridae Acipenseridae Clupeıdae Clupeidae Clupeidae Engraulidae Salmoniidae Anguillidae Selonidae Cyprinidontidae Syngnathidae Syngnathidae Gasterosteidae Gadidae Gadidae Serranidae Serranidae Pomatomidae Carangidae Carangidae Sciaenidae Sciaenidae Mullidae Muİlidae 156 . 1766) Trachunjs trachums (LINNAEUS.18.1758) Acipencer stellatus (PALLAS. 1758) Acipencer guldenstaedtt (BRANDT. 1758) Mullus barbatus pontiçus (ESS1POV.Ventos(LOVETZKY. 1758) Alosa caspia bulgarica (DRESNSKY. 1 7 7 1 ) 4c.1840) Gaidropsarus mediteıraneus (LINNAEUS. Aquatik Türler ve Popülasyonları: Balıklar: Tablo F.ı tımbrn (LINNAP (S.pencernud.

Dipiodus annularis (LINNAEUS.1758) Chromis chromis (LINNAEUS. 1 8 1 1) Mesogobius batrachocephalus (PALLAS. 1758) Labrus bimaculatus (LINNAEUS. 1758) Gobius cobitis (PALLAS.1829) Trachinus draco (LINNAEUS. 1 7 5 8 ) Psetta maxima maeoticc! (PALLAS. Sahipsiz Hayvanlar Samsun Valiliği İl Hayvanları Koruma Kurulu Büyükşehir Belediye Başkanlığının Kirazlık Mevkiinde daha önce kurmuş olduğu Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Merkezinin (Barınak) barınak kriterlerine uygunluğu açısından değerlendirilmesine karar vermiştir. !810) Atherina hepsetus (LINNAEUS.3. 1758) Uranoscopus scaber (L! N NAEU S . 1758) Diplodus sargus (LINNAEUS. Ondokuzmayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesinden.1806) Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.3. 157 .2. 1758) Spicara smaris (LINNAEUS.3. Hayvan Yaşama Hakları F. katılımıyla bir teknik heyet oluşturulmuştur.3. Söz konusu değerlendirmeyi yapmak üzere İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar Şubesinden. 1758} Symphodus cinereus (BONNATERRE. 1837) Mug//cep/7a/us(L!NNAEUS.1758) Mugil soui Uza aurata (RISSO. Evcil Hayvanlar F. 2005 Sparidae Sparidae Centracanthidae Centracanthidae Pomacentridae Labridae Labridae Trachinidae Trachinidae Uranoscopidae Scomberomoridae Gobiidae Gobiidae Gobiidae Biennidae Callionymidae Mugilidae Mugilidae Mugilîdae Atherinidae Atherinidae Scorpaenidae Triglidae Bothidae Pleuronectidae Soleidae F.1788) Trachinus araneus (CUVIER. 1 758) Sarda sarda (BLOCH.1793) GOÖ/İ/S n/ger {LINNAEUS. 1758) Spicara maena (LINNAEUS.3. 1758) Scorpaena scrofa (LINNAEUS. Sahipli Hayvanlar İlde bu konuda çalışma yapılmamıştır.3. 1 8 1 1) So/ea vu/gans(QUENSEL.1. 181 1) Blennius oceltaris (LİNNAEUS.3. F.1810) Atherina boyeri (RİSSO.1.3. 1 8 1 1 ) Platichthys flesus luscus (PALLAS. Veteriner Hekimleri Odasından ve Samsun Hayvanları Koruma ve Yaşatma Derneğinden birer temsilci ile Büyükşehir Belediyesi ve Tekkeköy Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlerinin.1758) Callionymus festivus (VALENCIENNES.1.1. Tarım İl Müdürlüğü Hayvan Sağlığı Şubesinden . 1758) Trigialucema (LINNAEUS.

elektrik ve haberleşme imkanlarına sahip olduğu görülmüştür. cüsse. kanalizasyon veya fosseptiğe bağlı ızgaralı veya sifonlu yer süzgeci yeni oluşturulacak yerde de bulunmalıdır. Tesisin deniz kenarında olmakla birlikte deniz kirliliğine karşı uygun deşarj sistemine sahip olduğu ve alıcı ortama herhangi bir atık vermediği görülmüştür. muayene odası. hayvan müşahede odası ve hayvanların yiyeceklerinin hazırlandığı mutfak bölümü gibi bölümlerin yeni oluşturulacak kısımda da yapılmalıdır.Büyükşehir Belediyesi Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Merkezi (Barınak) 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun yayımını takiben çıkarılacak mevzuat ile meri mevzuat hükümlerine uygunluğunun ve iyileştirmelerin sağlanması şartıyla kurul aşağıdaki kararları almıştır. Samsun’daki başı boş ve bakıma muhtaç sahipsiz hayvan varlığı dikkate alındığında Samsun Büyükşehir Belediyesinin Kirazlık Mevkiinde yapmış olduğu 150 başlık olan Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Merkezinin (Barınak) mevcut bina ve kafes alanının yetersiz olacağı ihtimaline karşı mevcut kullanım alanının doğusunda veya batısında bulunan boş alanların da ilave edilmesi veya ileriye dönük olarak daha ideal büyüklükte ve barınak kriterlerine uygun bir yer arayışı içerisinde olunması. yaş ve mümkün olması halinde ırk guruplarına göre bölümlemenin mevcut ve yeni oluşturulacak yerde de yapılmalıdır. kolay temizlenebilen ve dezenfekte edilebilen malzemeden yapılmalı. ulaşımı kolay. Mevcut bölümde bulunan karantina odası. Hayvanların bulunduğu bölümden ayrı bir birim olarak veteriner hekim odası. işçi odası. temizlik sularının uzaklaştırılabilmesi için toplama kanal sistemi düzenlenmeli. 158 . Tesisin hakim kuzey rüzgarlarının etkisinde kalmaması için deniz tarafındaki ihata duvarının yükseltilmesi ve deniz tarafına ağaçlandırma yapılarak rüzgarın hayvanlara zarar vermeyecek hale getirilmesi hayvanlar açısından uygun olacaktır. bu sistem yeterli eğime sahip olmalı. Her hayvan için en az 3m² kapalı ve en az 3 m² açık bölme olacak ve bir alanda 10 hayvandan fazla hayvan kalmayacak şekilde. depo ve tuvalet yeni oluşturulacak yerde de inşa edilmelidir. duş. Mevcut ve yeni oluşturulacak yerde yemlik ve suluklar ile kafesler temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir malzemeden yapılmış olmalıdır. yavru odası. cinsiyet. gürültü ve hava şartları açısından uygun. Tesisin civarında bulunan işletmelerden şikayetlerin gelmesi ihtimaline karşı gerekli tedbirler alınmalıdır. Mevcut tesisin yerinin konut yerleşimi alanı dışında. su. yol. hasta bakım odası. ameliyat odası. sel. yangın. bulunacak bu yerde söz konusu tesisin yapılması uygun olacaktır. Kapalı ve açık barınağın zemini ve duvarları tavana kadar su geçirmeyen.

Altlıklar kolay yıkanabilen ve dezenfekte edilebilen malzemeden yapılmış olmalıdır. Barınak çevresinin peyzajının yapılarak ağaçlandırılması sağlanmalıdır.3. SAHİPLENDİRİLMESİNİ SAĞLAMAK.3. TAKAS ETMEK. Kapılar. Hayvan Hakları İhlalleri İl Hayvanları Koruma Kurulu kararları almıştır: 17. uygulanan tedavi ve laboratuar sonuçları rapor halinde deftere işlenip barınakta muhafaza edilmelidir. ÜLKEMİZİ GİRİŞİNİ YAPMAK. Barınakta temizlik ve diğer atıklar ile dışkılar çevre kirliliğine neden olmadan bertaraf edilmelidir.Barınakların yıkanması ve temizliği için yeterli miktarda su. Mevcut ve yeni oluşturulacak yerde. Barınağa alınan ve barınakta doğan hayvanlar için kayıt tutulup yapılacak aşı ve paraziter ilaçlamaları gösteren kimlik belgesi çıkarılmalıdır. HEDİYE ETMEK yasaktır.2005 tarihinde toplanarak aşağıda belirtilen Hayvanları Koruma Kanunu’nun 17 ‘nci maddesi gereğince denetleme yetkisi Çevre ve Orman Bakanlığı Makamı’nın 26. dışardan ve içerden açılıp kapanabilecek şekilde kilit sistemli yapılmalı. SERGİLEMEK. Barınakta ölen hayvanların ölüm nedenleri sorumlu veteriner tarafından kayıt defterine işlenmeli. Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Evcil ve Yaban Hayvanlar İlde bu konuda çalışma yapılmamıştır. musluk ve hortum yeni oluşturulacak yerde de bulunmalıdır. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun yasaklar 14’ncü madde l bendi uyarınca “Pitbull Terrier.3. Yapılacak denetimlerde aykırılık görülmesi halinde tutanak ile Vali Oluruna sunulacak ceza kararı evrakı düzenlenecektir. Kanunun 18 nci maddesinde belirtilen Yerel Hayvan Koruma Görevlilerinin belirlenmesi ve seçimi için çalışmalar ilgili yönetmeliğin yayımını takiben yapılacaktır.3.” Bu Kanun 159 . Kafesler paslanmaz malzemeden yapılmalı ve üst üste konmamalıdır.2004 tarih ve 202 sayılı olurlarıyla İlimiz Valisi’ne devredilmiştir. aşı. Barınakta uygun ısıtma sistemi yeni oluşturulacak yerde de sağlanmalıdır. Japanese Tosa gibi tehlike arz eden hayvanları. yapıldı ise otopsi raporu varsa yapılan tahlil. REKLAMINI YAPMAK. Kanunun 25 nci maddesinde öngörülen idari para cezaları denetlemeye yetkili merci tarafından verilir. F. F. ÜRETMEK.03.2.10.3.

Yerel hayvan koruma görevlilerine sahipsiz hayvanların bakımı ve korunması ile ilgili olarak düzenlenecek eğitim programının yerel yönetimler tarafından yapılmasına.2006 tarihinde toplanarak aşağıda belirtilen Kurul.” hükmü yer almaktadır. Tehlike arz eden Pitbull Terrier. 08. Yönetmelik gereğince kurul üyesi diğer kurum ve kuruluşlardan teknik ve eğitici yardım alınacaktır. şiddet içermemesi.000 TL ) idari para cezası uygulanır. Kanun ve Yönetmelik kapsamında oluşturulması gereken Yerel Hayvan Koruma Görevlilerinin hayvan koruma dernek ve vakıflarına üye ya bu konuda faydalı hizmetler yapmış kişiler arasından İl Hayvan Koruma Kurulu tarafından belirlenmesi amacıyla başvuruların açıldığı ilanen duyurulacaktır.000. 160 . Japanese Tosa ırkı hayvanların sahiplerince tasmasız ve maskesiz (ağızlıksız) kalabalık saatlerde ve yoğun bölgelerde gezdirilmeyecektir. Folklorik amaca yönelik şiddet içermeyen geleneksel gösteriler.00 YTL ( 2.390. şiddet tespit edildiği an gösterilerin durdurulması.panayır ve festival gibi etkinliklerde yapıla gelen hayvan gösterileri hakkında 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu yeni düzenlemeler getirmiştir.4.3. Fuar.hükmüne aykırı davrananlara hayvan başına 2.000 TL ) İdari Para Cezası verilir ve hayvanlara el konulur. Hayvanları Koruma Kanunu’nun 11 nci maddesi 2 nci fıkrasında “ Hayvanları başka bir hayvanla dövüştürmek yasaktır.780. kuduz ve karma aşıları yapılmış köpeklerinin kısırlaştırıldığına dair veteriner hekim raporunu İl Hayvanları Koruma Kurulu Sekretaryası’ na (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) teslim ederek köpeğinin kayıt edildiğine dair ekte örneği bulunan belgeyi alması gerekmektedir. programında geleneksel boğa ve deve güreşi olan folklorik amaçlı gösteri organizasyonlarına Valiliğimizce verilecek izinlerinde ise Bakanlığın uygun görüşünü takiben. Bakanlığın uygun görüşü alınarak İl Hayvanları Koruma Kurullarından izin alınmak suretiyle düzenlenebilir. F. hiçbir suretle hayvan dövüştürmenin yaptırılmamasına. Japanese Tosa ırkı köpek sahiplerinin hayvanlarını kısırlaştırmaları yasa gereği olup konunun mahalli basın yayın araçları marifeti ve sivil toplum örgütleriyle işbirliği yapılmak suretiyle duyurulacaktır. hayvanların acı çekmesinin önlenmesine yönelik koruyucu tedbirlerin alınması ve İl Hayvanları Koruma Kurullarından izin alınması gerekmektedir. Pitbull Terrier.000. Valilikler.06. Söz konusu hayvan sahipleri. Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği İl Hayvanları Koruma Kurulu kararları almıştır.780. Büyükşehir Belediye Başkanlığının Kirazlık Mevkiinde daha önce kurmuş olduğu Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Merkezinin (Barınak) Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile teknik raporda belirtilen hususlara uyması ve gerektiğinde başka bir yerde yapılanmak şartıyla Geçici Bakımevi olarak çalışmasının devamına karar vermiştir.390. Söz konusu hükme aykırı davrananlara 1. İlimizde.3.00 YTL ( 1.

Kumluk ve Ormanlık sahalar üzerinde Zirai kombineler işletmesi kurulmuştur. Maddesi Uyarınca Belirlenen “Milli Parklar”. 02. “Tabiat Parkları”.10. Hassas Yöreler Kapsamında Olup (*) Bölümdeki Bilgilerin İsteneceği Alanlar Ulusal mevzuat ve uluslararası anlaşmalarla koruma altına alınan alanların bulunduğu bölgeler ile planlanan bir faaliyetin gerçekleştirilmesi sırasında fiziksel.1. sosyal ve ekonomik çevre unsurlarının daha duyarlı olduğu bilim ve eğitim bakımından önemli seçkin örnekleri içeren mutlak korunması gerekli alanların bulunduğu bölgelere hassas yöreler denir. Mülki ve İdari Konumu Mülkiyeti Devlete ait olup. kuruluş. Ondokuzmayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesinden ve Büyükşehir Belediyesinden birer uzman personel görevlendirilecektir. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar F. Hacıosman Ormanı Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 01. orman arazisi olarak Amasya Orman Bölge Müdürlüğü Samsun Orman Bölge Müdürlüğü Çarşamba İşletme Şefliği hudutlarında 161 .1. F.Kanun kapsamında denetime tabi olan kurum. “Tabiat Anıtları” ve “Tabiat Koruma Alanları” Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı: Tarihçesi Rumların bu yöreden çekilmesi netice TORUL / Kürtün den naklihane edilerek Tekkeköy ilçesine gelme Müderris Hacı Osman EKİNCİ adlı bir zat bu ormanı sahiplenmiş 1940’lı yıllara kadar bu ormanı kullanarak korumuştur.4. Zatın vefatı neticesi Hazineye ait bu ormanın adı Hacıosman Ormanı olmuştur.4. 1943 yılında 3780 sayılı Kanun ile Bataklık.04.4. işletmeler ile gerçek ve tüzel kişilerin denetlemelerini yapmak için mahallin en büyük mülkî amirince görevlendirilen denetim elemanlarının belirlenmesi amacıyla İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar Şubesinden. 07. biyolojik.1997 gün ve 2948 sayılı kararı ile Doğal Sit ilan edilmiş. Samsun İli. 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2. 1982 yılında bu sahalarda Orman Kadastrosu yapılarak bu saha Orman İşletme Müdürlüğünce teslim alınmıştır. F. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3.11.1. Çarşamba İlçesi Çınarlı Köyü.1987 tarihinde Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından 2873 sayılı Milli Parklar Kanunun 3. derece Doğal Sit Alanı olarak ilan edilmiştir. maddesi 2. Tarım İl Müdürlüğü Hayvan Sağlığı Şubesinden.1998 tarih ve 3320 nolu kararla 1. fıkrasına istinaden Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı olarak tefrik edilmiştir.

5 Hektar alana sahiptir. denizden uzak. Amasya Orman Bölge Müdürlüğü. taban suyunun yükselmesi neticesinde oluşan belirli bir vejetasyon yapısına sahip ekosistem olarak tanımlanmaktadır. Akarsular ( Yeşilırmak. Batısı. Avrupa da bu tür orman alanlarının korunması için doğa severlerin yıllardır çaba sarfetmekte oldukları üniversite camialarınca ifade edilmektedir. Jeolojik ve Toprak Yapısı Hacıosman Ormanı Çarşamba ovasının batı uzanımında yer almaktadır. dere veya göl kenarında düzlük taban arazinin periyodik olarak su taşkınlarına uğraması sonucu da oluşmaktadır. Bir zamanlar Çarşamba Ovasının bu nitelikte ormanlarla kaplı olduğu aşikardır. Dolayısıyla bu su baskını sonbahar ve ilkbahar aylarında ormanı girilemez hale getirmektedir. Abdal ırmağı ) tarafından 162 . Güneyi.2 Hektar Ormanlık Alan. düşük seviyeli çukurlarda ve hendeklerde bir müddet kalmaktadır. Daha sonra yavaş yavaş çekilen sular. Tabiatı Koruma Alanı olarak ise Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü. ihtiva ettiği zengin bitki ve hayvan topluluğu ile Avrupa çapında öneme sahip. bataklık ve ince bir şerit halinde uzanan kumul sahaları yoluyla bazen denizle az çok irtibat halinde olabildiği gibi. nadir ve tehlikeye maruz bir subasar ( alüvyal ) orman özelliğine sahip bulunmaktadır. iç kısımlarda da nehir. Samsun İşletmesi hudutları dahilinde bulunan Hacıosman Ormanı. Alanın tamamını alüvyonlar oluşturmaktadır. bu düz ve çukurca sahalarda.2 Ha. Etüt çalışması tamamlanan sahalardan. geriye doğru şişerek ormanlara doğru yayılmakta ve ağaçları 1 metreden daha yüksek su altında bırakmaktadırlar. Samsun Doğa Koruma ve Milli Parklar Mühendisliği sınırları içinde kalmaktadır.olup. Ormanın içinden geçip denize ulaşan akarsular. Coğrafi Konumu Hacıosman Ormanı Orta Karadeniz bölgesinde Samsun İlinin 20 Km. Deniz seviyesinde düz bir arazidir. Kuzeyinde sazlıklar bulunmakta olup. Samsun Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü. Birçokları ne yazık ki şekil değiştirmiş tarım arazilerine dönüştürülmüştür. kış aylarında kumul hareketleri dolayısıyla denizle irtibatları kesilen bu sular. Şimdi sadece 86. 86. sazlıklar dışında kalan sınırları geniş sızdırma kanallarıyla söz konusu arazilerden ayrılmıştır. Güneydoğusu Aksa Tarım İşletmeleri arazileri ile çevrilidir. 35. Subasar ormanlar ülkemizde oldukça sınırlı alanlarda kalmıştır. doğusunda Çarşamba İlçesi Çınarlık Köyü hudutları içerisinde yer almaktadır. Hacıosman Ormanının Tabiat Koruma Alanı Olarak Ayrılma Gerekçesi Subasar Ormanı yılın belirli aylarında.3 Hektar Orman Toprağı olarak adlandırılan açıklık Alan olmak üzere 121. subasar ormanları göl. Bilindiği üzere. alanın kalması koruma altına alınmasının gerektiğini vurgulamaktadır. gayet yavaş akmakta.

besin maddelerince zengin. Gürgen. (20 – 40 cm arasında ). yerleşime açılması vs. Ornithogalum sigmoideum. Yine bazı dişbudak ve kızılağaç bireylerinde havai kök oluşumu söz konusudur. Myriophyllum verticillatum. Bu endemik türe civarda bulunan Selyeri . Subasar ormanlar bu kıymetli türleri barındırmakta fakat çeşitli olumsuzluklar ( toprakların. Hypericum perforatum. Glycrrhiza echinata. Carpinus betulus örnek verilebilir. Acer campestre. Helleborus orientalis. Rumex crispus. Üniversitelerce yapılan araştırmalarda taban suyunun yüzeye çıkarak 4-5 ay kaldığı sahalarda bitki çeşitliliğinin taban suyunun yüzeye çıkmadığı alanlardan daha fakir olduğu gözlenmiştir. Alanda taban suyunun yüksekliği ile karakterize edilen hidromorfik alüvyal toprak bulunur. Hydrocharis morsus ranae gibi çok sayıda otsu bitkilerde saptanmıştır. Smilax exelca. tarım alanlarına dönüştürülmesi. çoğunlukla aluvyon karakterde. Irıs pseudacorus. Primula vulgaris. derin ve rutubetli taban arazi topraklarını sever ve topraklar da iyi gelişme gösterirler. Typha latifolia. Cyclamen coum.taşınan malzeme taşıma prensibine uygun olarak Güneydeki ova girişinde iri. Viola sieheana. Akçaağaç. Orman ağaçları arasında < Asil Ağaçlar > olarak bilinen Dişbudak. Galum rivale. ) nedeniyle varlıklarını zor devam ettirebilmektedirler. Irıs pseudocorus – Rumex crispus – Myriophyllum verticillarum bireylerine rastlanmıştır. Ranunculus constantinopolitanus. Taban suyunun yüzeye çıkarak 4 – 5 ay kadar yüzeyde kaldığı subasar koridorlar dar Fraxinus angustifolia – Fraxinus exelcior – Ulmus glabra – Alnus glutinosa – Carex pendula. Karaağaç gibi türlerle karışık olarak bulunduğu fakat bu alanların tarım alanına dönüşmesi nedeniyle sınırlı sayıda kaldığını göstermektedir. İle 40 m. Periploca. Kuzey de ova içinde ise ince elemanlardan oluşmuştur. Bu topraklarda bazı mevsimler su yüzeye kadar çıkmaktadır. Karaağaç. Humulus lupulus gibi sarılıcı bitkilerle. Juncus acutus. 163 . Öte yandan Hacıosman Ormanındaki Hedera helix. Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı yaygın olarak bulunan Orman vejetasyonunda dominant ve karakteristik türler Fraxinus angustifolia. Bu bitkilere ait hazırlanan herbaryum. Çınarlı köyünde rastlanması bu endemik türün Çarşamba Ovasında geniş alanlarda Dişbudak. Arasında değişmektedir. Leucojum aestivum. Carpinus orientalis. Taban suyunun yüzeye çıkarak belli müddet kaldığı alanlarda bulunan dişbudak bireylerinde gövdenin toprak seviyesine yakın kısımlarında payanda oluşması gözlenmiştir. Akçaağaç gibi türler genel olarak kanaatkar olarak bildiğimiz orman ağaçları arasında. Diğer subasar ormanlardan farklı olarak dişbudak yapraklı kanatlı ceviz (Pterocarya fraxinifolia ) mevcuttur. Ağaç katını oluşturan ağaçların boyları 20 m. Lysimachia vulgaris. Flora Araştırmalarda alanda kumul ve orman vejetasyon tipleri bulunmaktadır. saha girişinde yer alan bekçi evi içinde bir oda tefrik edilerek sergilenmeye açılmıştır.

Bafra Meteoroloji istasyonu verilerine göre yıllık 164 .Kaplumbağa. 6 düz yerleşim yeri. 36007’30’’ Doğu 3-Alanı 3. 34 tür yenmez. 5-Yasal Konumu 6-Yerleşimler ve Nüfusları 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler :Alana ilk yerleşen halkın. Geç Kalkoit çağdan itibaren yörede yerleşimlerin olduğu bilinmektedir. İ.1. Kara Yüzeyi ( km2 ) 3.Su Yılanı.2.Yılan. 6 tür yenme özelliği açısından belirsiz özelliktedir. Su Yüzeyi ( km2 ) 3.1. Bafra İlçesi.4. Fauna Fauna olarak detaylı bir araştırma yapılmamıştır. 3 mezarlık.Bitki florası bakımından çok zengin bir yapıya sahip bu ormanda ağaç katına ait 12 takson. 1971 yılından itibaren çevrede yapılan araştırmalarda 57 höyük. 3. Belirlenen türler içinde bir tür zehirli. 1 köprü ile 25 adet antik çağ ve hemen sonrasına ait kalıntılar bulunmuştur. 31 tür yenilebilir. yağış fazla sıcaklık da göreceli olarak yüksektir. Dr. 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı’nca Belirlenen “Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları” Cernek Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası: 1-Alanın Resmi Adı :Cernek Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları :41045’00’’ Kuzey. Kıyı Uzunluğu ( m ) 4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı:Samsun İli. 5 kaya mezar. Bu 72 türden 20 sine Samsun çevresinde sadece bu ormanda rastlandığı ifade edilmektedir. Doğanca Belde Belediyesi mücavir alanında bulunmaktadır. F. Toplam Alan ( km2 ):5185 Ha. Aysun UZUN PEKŞEN bu konuda yaptığı araştırmalar sonucunda Hacıosman Ormanın da 32 familyaya ait 72 mantar türü belirlenmiştir. Yapılan gözlemler de Köstebek.Kurbağa ve çeşitli ötücü kuşlar ile balıkçıl kuşlara rastlanmıştır. 1 hamam. Kış ayları genellikle ılımandır. 8-Fiziksel Özellikler İklim Özellikleri:Karadeniz bölgesi iklimine sahiptir.2.4000’ lerde Orta Asya’ dan göç eden Kaşkarlar olduğu.3. 48 tümülüs.Saha içerisinde özellikle yılan varlığı fazladır. çalı katına ait 30 takson ve ot katına ait 68 takson tesbit edilmiştir.Ö.4. Hakim rüzgar genellikle kuzey-kuzeybatı doğrultusunda eser. Mantar Florası 19 Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Doç.

Kuzeyde Bafra burnu ile Derbent barajı arasındaki uzunluğu 30 km.8 ) olmasına rağmen bu düzlüğün doğu ve batı kıyıları farklı şekillerdedir. kum ve kil içeren alüvyallerdir. Delta ovasının oluşumu orta pleistosen döneminde başlamıştır. Deltanın güneylerindeki sedimenler pleistosen ve daha eski dönemlere aittir. Boytar ) ırmakla bağlantılıdır.ortalama sıcaklık 13. bunun dışındaki yerlerde kumullar oldukça alçaktır.5 mm olarak kaydedilmiştir. diğer altısı ise drenaj amaçlı açılmış yapay kanallardır. Bunun sonucu olarak kıyı erozyonu kıyıları ve dolayısı ile lagün sistemlerini tehdit etmektedir. Batı kıyıları hakim rüzgar etkisi ile tamamen düzleşmiştir. yüzey suyu deşarjı ve yağıştır. Deltanın önemli jeomorfolojik özelliklerinden biri de batı sahilde kıyının düz uzanması. Bu kanalların ikisi doğal. Deltadaki kumulların genişliği 700 metre civarında olup. Bu kanallardan üç tanesi ( Hacılar. Ancak kuzey. Buna karşın doğu kıyıları lagünler. Kızılırmak yer altı suyu deşarjı. Bunlar çakıl.2. Yüksek kumul tepeleri özellikle deltanın batı sahilinde. Deltada genellikle Holocene ( alluvial ) depositler bulunur. özellikle batı yakası kumulları. 8. Sediment akışının kesilmesiyle birlikte kıyı kumulları artık beslenememektedir. Genel olarak eğim çok az ( yaklaşık %0. Deltanın doğu bölümünde bulunan sekiz adet kanal sulakalana boşalmaktadır. dir. Kızılırmağın döküldüğü Bafra burnundan güneye doğru gidilecek olunursa geniş delta düzlüğü ile karşılaşılır. Özellikle ırmaktan gelen ve yukarıda sayılan üç kanal tarafından taşınan 165 . Bafra Meteoroloji İstasyonunun son altı yıllık kayıtlarına göre en fazla yağmur 1992 yılında bir günde 223. Yağmurun yoğun olarak düştüğü dönem çoğunlukla Eylül-Ekim aylarıdır. Eski ırmak yatağı sedimenleri çakıl ve kum içermektedir. Kışları en düşük sıcaklık 4 0C iken yaz aylarında en yüksek sıcaklık 23 – 25 0C olmaktadır. Ancak deltaya çok yakın. kuzey-batı yönünde esen hakim rüzgarların etkisi ile doğu sahilde kıyıların zamanla düzleştiği bilinmektedir. çevre sazlıkları ve kıyı kordonları ile dikkat çeker. Yıllık yağış ortalaması 750-780 mm/yıl dır. yer yer 12 metre yüksekliğe kadar ulaşmaktadır.4. 8. Buharlaşma en fazla Temmuz ve Ağustos aylarında ölçülmektedir. Jeoloji:Kızılırmak Deltası binlerce yıl içinde Kızılırmağın Anadolu’ dan sürükleyip getirdiği sedimentlerin yığılması ile oluşmuştur. deltanın doğu bölümü kumullarına göre çok daha yüksek ve geniştir.4 0C dir. 7 – 8 metre ortalama yükseklikleri olan bu kumul tepeleri. Delta ovasının boyutları kuzey batıda Alaçam İlçesi ile güney doğuda Muşta Beldesi arasında genişliği yaklaşık 45 km. Yine bu bölgede kumulların en yüksek olduğu yer Yörükler deniz feneri civarındadır. Jeomorfoloji 8.3. Kumulların bazı bölümleri bitki örtüsünden yoksundur. ardı ardına inşa edilen Altınkaya ve Derbent barajları Kızılırmak suyunun önemli bir bölümünü ve sedimentin hemen tümünü baraj göllerinde tutmaktadır. dir. Çorak. Hidroloji – Hidrojeoloji :Kızılırmak Deltası sulakalan ekosisteminin başlıca su ve besin maddesi kaynakları. Artık günümüzde ırmak deltanın ortasında seddeler arasında akmakta ve hemen hemen hiç sediment taşımamaktadır. kıyıya paralel olarak oluşmuşlardır. doğu sahilde ise kıyının girintili ve çıkıntılı olmasıdır. Doğu yakasında kumulların en geniş olduğu bölüm Cernek Gölü çevresindeki alandadır.

alabalık türlerine ait zengin balık populasyonları mevcuttur. Kanalların tümü delta ovasında toplanan drenaj sularını. saz. sulakalana iletirler. peruka çalısı ve yemişgendir. sazan. meşe. Deltanın güneyinde bulunan Pekseller ve Karaköy kanalları daha çok dağlardan gelen suları. has kefal. Alandaki göllerin mevsimlere göre su derinliklerinde değişiklikler gözlenmektedir.su miktarı tümüyle Derbent Barajının çalışma sistemine bağlıdır. sudak. biyolojik üretim yönünden bol gıda ihtiva eden karakterde bir sulak alan ekosistemidir. söğüt. süpürge otu. Fauna ve Ornitolojik Önemi Kızılırmak Deltası. 166 . 16. mersin merinosu. Bu kesimlerde hasırotu vejetasyonu içerisinde ayrıkotu. Daha çok eski kumullarda olmak üzere yer yer defne. sazlıklar ve bataklıklar yoğun vejetasyonla kaplıdır. Kuru kesimlerde vejetasyon daha zayıftır. başparmakotu ve sütleğen türleriyle. Deltada bulunan göllerde. Ayrıca Bafra İlçesi kanalizasyonu da Badut drenaj kanalı ile Cernek Gölü batı sazlıklarına akmaktadır. sazlıklar ve bataklıkların plaktonlar ve omurgasız canlılar bakımından zengin oluşu alanın değişik türde zengin faunaya sahip olmasını sağlamıştır. Göllerin tümü sığdır ve yüzeylerindeki su seviyeleri yaklaşık olarak deniz seviyesindedir. çıkırgan ve erkek kızılcık gibi bodur ağaç ve çalılarla kaplı alanlar mevcuttur. Ayrıca bol miktarda kerevit bulunmaktadır. şimşir. Kıyılarda ise kamış. Türkiye’ deki nadir subasar ormanlardan biri olan Galeriç ormanının hakim ağaç türü dişbudaktır. kocayemiş. dağlardan gelen suları ve ırmaktan aldıkları belli miktarda suyu sulakalana taşımaktadır. Bazı yerlerde nilüferlere de rastlanmaktadır. orman gülü. sığırkuyruğu yaygındır. sinirotu. Sulakalan sisteminde bulunan göller. Diğer kesimlerde sütleğen. 8. mersin.000 hektarlık alanda 100.5. Deltada bulunan göller. Göllerde su sümbülleri cinsine ait türler hakimdir.Toprak Yapısı: İyi drene olabilen hafif bünyeli bir toprak yasına sahiptir. Göl kıyıları. engerekotu ve orkide yayılış göstermektedir.000 su kuşunun barınması deltanın besin maddesince ve fauna elemanlarınca zenginliğinin en iyi göstergesidir. göl soğanı. sazlıklar ve subasar çayırlıkların su gereksiniminin önemli bir bölümü bu yolla karşılanmaktadır. Flora ve Fauna Flora ve Vejetasyonu Değişik ekolojik karakterdeki habitatların varlığı deltayı bitki çeşitliliği yönünden de zengin kılmıştır. 8. Kumulların yer aldığı sahil kesimleri bitki örtüsünden yoksundur.6. Diğer önemli ağaç türleri ise. sivri hasırotu bulunmaktadır. Delta topoğrafyasının düz olması göllerdeki su seviyelerinde göreceli olarak küçük değişikliklere neden olur.

çakal. ev sıçanı. içinde göçmen ve yerli kuşlar barındıran biyolojik çeşitlilik arz eden bir ekosistemdir. Yörede görülen başlıca memeli türleri su sıçanı. sincap ve yaban domuzudur. Kıyı Uzunluğu ( m ) 4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı :Samsun Terme – Gölardı Simenlik Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası yeşilin tatlı su ve denizle kucaklaştığı. 9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu 10-Mevcut Sorunlar Akgöl-Simenit Yaban Hayatı Koruma Sahası: 1-Alanın Resmi Adı : 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları : Kuzeyi . ağaç kurbağası ile su kaplumbağaları ve su yılanları deltanın değişmez ve önemli sakinlerindendir. 5-Yasal Konumu : Mülkiyeti Orman Genel Müdürlüğü ve Hazine tarafına ait uç noktalarının koordinat değerleri X= 4576950 X= 4575325 X= 4567725 X= 4569300 167 .Yeşil kurbağa.3.4. Karadeniz Batısı . Sivaslar Çobanyatağı giriş kapısı istikametinden Karadeniz Doğusu. göller ve kanallarla işlenmiş yabanıl hayat için önemli şartlara haiz.1. Akgöl Aydın Doğan ve Çerkez Mahmut evini takiben Haşlık Boğazından Balkamlı kanalını takiben Dutluk Köprüsü. Asım Moral evinin orman kanalı tarafı ve kanalı takiben Kemer Mevkii. Su Yüzeyi ( km2 ) 3. su samuru. Karadeniz Yaban Hayatı Koruma Sahasının dört aşağıya çıkartılmıştır.2. ağaç sansarı. yaban kedisi. A = Kuzey : Y= 324762 B = Batı : Y= 324238 C = Güney : Y= 332542 D = Doğu : Y= 334570 3-Alanı 3. Akgöl Kabalı Köprüsü. Karabıyık Mahallesini takiben. Sancaklı Mahallesi. Toplam Alan ( km2 ) 3. Orman İşletmesi bekçi kulubesinden yeni kanal boyu Recai Şentürk evini takiben Üzümlü mahallesi köprü ve trafosu istikametinden Aybeder köprüsü Güneyi. Kara Yüzeyi ( km2 ) 3. Delta ve yakın çevresi memeliler bakımından da oldukça zengindir. sıçrayıcı kurbağa. Kabalı köyü.

6-Yerleşimler ve Nüfusları : 1. Jeoloji :Kumlu. 8-Fiziksel Özellikler 8.0 Ha. baraj gibi tesisler : Drenaj kanalları mevcuttur. c+d = % 41 II. bataklık ve şiltli alüvyonlu 8.5. sınai tesis yoktur. İç bölgedeki göller kurutulmuş bugünkü Simenlik ve Akgöl gölleri ile korunacak saha kalmıştır. Karaağaç b) Ağaçcıklar ve çalılar : Sahada bozuk baltalıklar ve çeşitli çalı grupları mevcuttur. Bölgede drenaj kanalları mevcuttur. Her mevsim yağışlı olup. lık kısmı tarım ve yerleşim amacıyla ıslah edilmiştir. 8. Hidroloji – Hidrojeoloji : 8. kışları bol yağışlıdır.4. Enerji nakil hattı hattı vardır. 3.2. Diğer tesisler yoktur. Çam. Yollar ve diğer sınai tesisler yolları mevcut olup. d) Yosun. : Saha etrafında köy : Civarında enerji nakil 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler Simenlik göl mıntıkasının mitolojik özelliği olduğu söylenmektedir.1.Flora a) Ağaçlar : Kavak.6. Drenaj. a+b = % 59 c) Otlar ve sazlar : Göl ve bataklıklarda saz mevcut olup. Geçmiş çağlarda yaşayan amazonlar göçebeliğin hakim olduğu avcı ve toplayıcı yaşam tarzından yerleşik hayata geçmeleri ile kurdukları Amisos şehrinin batık şehir olarak Simenlik gölünde bulunduğu rivayet edilmektedir. İklim Özellikleri :Türkiye’nin Doğu Karadeniz Bölgesi iklimine sahiptir. 4. Kızılağaç. 2.3. açıklık alanlar otlaktır.Fauna 168 . Jeomorfoloji : 8. mantar ve likenler: Göller ve çevresinde mevcuttur. Saha içinde yoktur. milli.000. Sahadaki toplu ve münferit yerleşme yerleri : Toplu ve münferit yerleşim yerleri sınırları belirlenen sahanın dışında bırakılmaya çalışılmıştır.Toprak Yapısı :Yıllar boyunca binlerce hektar arazi DSİ tarafından kurutularak tarıma açılmıştır. sulama kanalları. 8. Flora ve Fauna : I. 1970 li yıllarda Yeşilırmak Deltasının yaklaşık 70. Dişbudak.

aylarda gelir. Yırtıcı kuşlar. c) Korunacak tür ve türlerin halihazır durumu : Son yıllarda sahada av baskısını bitirmek için yoğun bir çaba vardır. Ayrıca Kızılırmak ve Yeşilırmak Deltaları geçmişte yerli sülünün doğal olarak bulunduğu alanlardır. Kaşıkgaga. Kadife ördek. Turna ) 2-3. Nisan – Mayıs ayları kuluçka ve yavrulama dönemidir. Sahada 2 adet göl ( Akgöl ve Simenlik gölü ) vardır. 169 . Balıkçılar yerli kuşlardır. Bıldırcın. düz taban arazisi vasfındadır. 3. Kuğu. Sincap. Bunun sonucu olarak sülünler de doğal ortama adapte olup.a) Mevcut Yaban Hayvanı türleri : Bölge özellikle kanatlı türler için önemli bir alandır. Kuğu. yine türlerine göre Mart ayı ortalarında ayrılırlar. sazlık. Dikkuyruk. Elmabaş ördek. Popilasyon artmaktadır.Geliş ve dönüş zamanları : Türlerine göre bir kısmı 11. yazlama.Kuluçkalama ve yavrulama : Mart sonu itibariyle yumurtlama başlar. Çam meşcereleri mevcuttur. Kadife ördek. 2.000 Ha. Kefal gibi tatlı su balıkları mevcuttur. Turna. Turna. Çulluk bu bölgede gözlenen göçmenlerdendir. Sahada büyük oranda kavak işletmeciliği yapılmakta olup sahada çalılık. Macar ördeği. Kaz. Bölge aynı zamanda göç yolu üzerindedir. Yeşilbaş ördek. Kızılağaç. ay sonu itibariyle bir kısmı da ( Kılkuyruk. Tatlı su levreği. Sülün.Kışlama. Sakarmeke. Bu nedenle korunacak türler geçmişte miktar itibariyle çok daha fazla idi. Kaz. Ayrıca bölge 1999 yılından itibaren kurumumuzca üretilen sülünlerle desteklenmektedir. Bıldırcın. d) Göçmen hayvanlar : Saha göç yolları üzerindedir. 1. 9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu Saha Yeşilırmak Deltası içerisinde bulunmakta olup. Saz tavuğu. Bunun sonucu olarak özellikle kanatlı türler rahat bir yaşama ortamı bulmuştur. Ördek. Ayrıca Domuz. Elmabaş ördek. bataklıklar mevcuttur. Çulluk. Gürgen. Sahanın birçok yeri drenaj kanallarıyla donatılmıştır. Macar ördek. Tavşan. Saztavuğu. Tilki de görülmüştür. Terme Çayı ile Yeşilırmağın taşıdığı alüvyonlardan meydana gelmiştir. ) deltanın büyük kısmı tarım alanlarına dönüştürülmüştür. üreme periyoduna girmiştir. Sakarmeke görülen ve korunan hayvanlardır. Dikkuyruk. Bölgedeki göllerde ise Sazan. Ayrıca sahada OGM ye ait bozuk vasıflı Dişbudak. b) Korunacak tür ve türlerin geçmişteki durumu : Yeşilırmak Deltası geçmişte Karadeniz’in en büyük deltası konumunda iken ( yaklaşık 90. konaklama : Yeşilbaş ördek. Balıkçıllar.

1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları Bu konuda bilgi edinilememiştir. (Ha..) 1369. F. F.T.4. Maddesinin “a . 0 Göl-Bent 250. 0 Kumluk (Ha..3. Çam mescereleri mevcuttur. “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun İle 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar Yukarıda belirtilen alanlar sıralanarak.) 1937. 1 170 . O. ve 5. 0 10-Mevcut Sorunlar F.4.1. Ormanlık Alan (Ha. “Tabiat Varlıkları”. F. sahada bozuk vasıflı Dişbudak.) 175. 1 (Ha.2. 0 Irmak 875.4. 4/9/1988 Tarihli ve 19919 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nin 17 nci ve 1/7/1999 Tarihli ve 23742 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Yönetmelikle Değişik 18.4.Tanımlar” Bendinin 1.) Sazlık (Ha. Kızılağaç. 0 Ormanlık Alan Toplamı (Ha.1. Maddelerinde Tanımlanan Alanlar Bu konuda bilgi edinilememiştir.) 306.1. Alt Bentlerinde “Kültür Varlıkları”. yapılmışsa envanterine yönelik bilgilerin (*) bölümünde belirtildiği gibi verilmesi gerekmektedir.) 69. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 2.5. Gürgen.Ağaçlandırma ve Tarım Alanları : Terme Gölardı Bölge Şefliği sahası Kavak plantasyon sahası olarak planlanmış olup. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme Bölgeleri” Yörede mevcut “Hassas Kirlenme Bölgeleri” bulunmamaktadır.) 1937.) Ormansız Alan Toplamı (Ha.6.4. ve 20.3.19. 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği’nin 49. Sınırları yeniden belirlenen sahanın Orman Bölge Şefliği saha döküm çizelgesine göre dağılımı aşağıdaki gibidir.1.. 1 GENEL TOPLAM (Ha.

10.1. 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 9.4.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar B.12.4. F.13. F.4. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu’na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar Yörede. 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi” (BERN Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlardan “Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları”nda Belirtilen I. F.2. bölümünde anlatılmıştır.4. 171 .1. ve II.4.11. Koruma Bölgeleri.2.2. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar Bu konuda bilgi edinilememiştir. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu’na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar bulunmamaktadır.2 bölümünde anlatılmıştır.4.1.1.1.2.1.1.1.4.3 bölümünde anlatılmıştır. “Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları” Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır. 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler F.4.3 bölümünde anlatılmıştır. F.1. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından “Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar Yörede Özel Çevre Koruma Bölgeleri olarak tespit ve ilan edilen alanlar yoktur. F.9. 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar F. 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar Yörede 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar bulunmamaktadır.4. F.1.F. F.2.7.1. F. 30.8. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar (**) B.01.

2.000 Ha. Kıyı Uzunluğu ( m ) 172 . F.2. 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan “Akdeniz’de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol” Gereği Ülkemizde “Özel Koruma Alanı” Olarak Belirlenmiş Alanlar Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır. Toplam Alan ( km2 ): 22.2. 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi” (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlar Kızılırmak Deltası Ramsar Alanı: 1-Alanın Resmi Adı :Kızılırmak Deltası Ramsar Alanı 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları : 41030’ Kuzey.2. 3. Maddesinde Yer Alan “Akdeniz’e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin” Yaşama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal Alanlar Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır.4.6. Tarihi ve Doğal Alanlar B.4.1.4.2.2. F.4. Kara Yüzeyi ( km2 ):5. 36005 Doğu 3-Alanı 3. Cenova Deklerasyonu’nun 17. 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi”nin 1.3.4.110 Ha. Su Yüzeyi ( km2 ):16.3.4. ve 2.890 Ha. bölümünde anlatılmıştır.2.2.2.F. 12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Akdeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi” (Barcelona Sözleşmesi) Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır.3.2.2. 13/9/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği Seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı Tarafından Yayımlanmış Olan “Akdeniz’de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit” Listesinde Yer Alan Alanlar Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır. Maddeleri Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan “Kültürel Miras” ve “Doğal Miras” Statüsü Verilen Kültürel. 3. F. 3.4.4.2. F.2.1. F.

Kış ayları genellikle ılımandır. Deltada genellikle Holocene ( alluvial ) depositler bulunur. Bafra-19 Mayıs-Alaçam ilçeleri içerisinde kalmaktadır.5 mm olarak kaydedilmiştir.3.1. 6 düz yerleşim yeri. doğu sahilde ise kıyının girintili ve çıkıntılı olmasıdır. Jeomorfoloji 8. 3 mezarlık. Bafra Meteoroloji İstasyonunun son altı yıllık kayıtlarına göre en fazla yağmur 1992 yılında bir günde 223.4 0C dir. İklim Özellikleri: Karadeniz bölgesi iklimine sahiptir. 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler: Alana ilk yerleşen İ. kuzey-batı yönünde esen hakim rüzgarların etkisi ile doğu sahilde kıyıların zamanla düzleştiği bilinmektedir. Kuzeyde Bafra burnu ile Derbent barajı arasındaki uzunluğu 30 km. Buharlaşma en fazla Temmuz ve Ağustos aylarında ölçülmektedir. Delta ovasının oluşumu orta pleistosen döneminde başlamıştır. Uluslar sınırları halkın.4000’ lerde Orta Asya’ dan göç eden Kaşkarlar olduğu. kum ve kil içeren alüvyallerdir.8 ) olmasına rağmen bu düzlüğün doğu ve batı kıyıları farklı şekillerdedir. Bafra Meteoroloji istasyonu verilerine göre yıllık ortalama sıcaklık 13. 8-Fiziksel Özellikler 8. Deltanın önemli jeomorfolojik özelliklerinden biri de batı sahilde kıyının düz uzanması. çevre sazlıkları ve kıyı kordonları ile dikkat çeker. Geç Kalkoit çağdan yörede yerleşimlerin olduğu bilinmektedir. Ancak kuzey. 1 köprü ile 25 adet antik çağ ve hemen sonrasına ait kalıntılar bulunmuştur. dir.Ö. 8. yağış fazla sıcaklık da göreceli olarak yüksektir. 173 . 1 hamam. Yıllık yağış ortalaması 750-780 mm/yıl dır. Hakim rüzgar genellikle kuzey-kuzeybatı doğrultusunda eser. 5-Yasal Konumu 6-Yerleşimler ve Nüfusları:Samsun İli. itibaren 1971 yılından itibaren çevrede yapılan araştırmalarda 57 höyük. Kışları en düşük sıcaklık 4 0C iken yaz aylarında en yüksek sıcaklık 23 – 25 0C olmaktadır. 48 tümülüs. 5 kaya mezar. Jeoloji: Kızılırmak Deltası binlerce yıl içinde Kızılırmağın Anadolu’ dan sürükleyip getirdiği sedimentlerin yığılması ile oluşmuştur.4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı:Özellikle su kuşları yaşama ortamı olarak arası öneme sahip Sulak Alan. dir. Genel olarak eğim çok az ( yaklaşık %0. Deltanın güneylerindeki sedimentler pleistosen ve daha eski dönemlere aittir. Bunlar çakıl. Batı kıyıları hakim rüzgar etkisi ile tamamen düzleşmiştir. Eski ırmak yatağı sedimentleri çakıl ve kum içermektedir. Artık günümüzde ırmak deltanın ortasında seddeler arasında akmakta ve hemen hemen hiç sediment taşımamaktadır.2. Buna karşın doğu kıyıları lagünler. özellikle batı yakası kumulları. Yağmurun yoğun olarak düştüğü dönem çoğunlukla Eylül-Ekim aylarıdır. Delta ovasının boyutları kuzey batıda Alaçam İlçesi ile güney doğuda Muşta Beldesi arasında genişliği yaklaşık 45 km. Kızılırmağın döküldüğü Bafra burnundan güneye doğru gidilecek olunursa geniş delta düzlüğü ile karşılaşılır. Deltadaki kumulların genişliği 700 metre civarında olup.

Alandaki göllerin mevsimlere göre su derinliklerinde değişiklikler gözlenmektedir.6. sığırkuyruğu yaygındır. Göl kıyıları. sazlıklar ve bataklıklar yoğun vejetasyonla kaplıdır. 8. Deltanın güneyinde bulunan Pekseller ve Karaköy kanalları daha çok dağlardan gelen suları. sulakalana iletirler. Kuru kesimlerde vejetasyon daha zayıftır. Deltanın doğu bölümünde bulunan sekiz adet kanal sulakalana boşalmaktadır.deltanın doğu bölümü kumullarına göre çok daha yüksek ve geniştir. sinirotu. Ancak deltaya çok yakın. bunun dışındaki yerlerde kumullar oldukça alçaktır.Toprak Yapısı:İyi drene olabilen hafif bünyeli bir toprak yasına sahiptir. Boytar ) ırmakla bağlantılıdır. Göllerin tümü sığdır ve yüzeylerindeki su seviyeleri yaklaşık olarak deniz seviyesindedir. Flora ve Fauna Flora ve Vejetasyonu Değişik ekolojik karakterdeki habitatların varlığı deltayı bitki çeşitliliği yönünden de zengin kılmıştır. Yüksek kumul tepeleri özellikle deltanın batı sahilinde. Göllerde su sümbülleri cinsine ait türler hakimdir. Bunun sonucu olarak kıyı erozyonu kıyıları ve dolayısı ile lagün sistemlerini tehdit etmektedir. Delta topoğrafyasının düz olması göllerdeki su seviyelerinde göreceli olarak küçük değişikliklere neden olur. Kumulların yer aldığı sahil kesimleri bitki örtüsünden yoksundur. Bu kesimlerde hasırotu vejetasyonu içerisinde ayrıkotu. Kumulların bazı bölümleri bitki örtüsünden yoksundur. Bu kanallardan üç tanesi ( Hacılar. Doğu yakasında kumulların en geniş olduğu bölüm Cernek Gölü çevresindeki alandadır. göl soğanı. dağlardan gelen suları ve ırmaktan aldıkları belli miktarda suyu sulakalana taşımaktadır. Özellikle ırmaktan gelen ve yukarıda sayılan üç kanal tarafından taşınan su miktarı tümüyle Derbent Barajının çalışma sistemine bağlıdır. Yine bu bölgede kumulların en yüksek olduğu yer Yörükler deniz feneri civarındadır.5. Diğer kesimlerde sütleğen. Sulakalan sisteminde bulunan göller. Daha çok eski kumullarda olmak üzere yer 174 . beşparmakotu ve sütleğen türleriyle. 7 – 8 metre ortalama yükseklikleri olan bu kumul tepeleri. engerekotu ve orkide yayılış göstermektedir. kıyıya paralel olarak oluşmuşlardır. Bazı yerlerde nilüferlere de rastlanmaktadır. yer yer 12 metre yüksekliğe kadar ulaşmaktadır. 8. Ayrıca Bafra İlçesi kanalizasyonu da Badut drenaj kanalı ile Cernek Gölü batı sazlıklarına akmaktadır. Çorak. Kızılırmak yer altı suyu deşarjı. sivri hasırotu bulunmaktadır. Kıyılarda ise kamış. Bu kanalların ikisi doğal. sazlıklar ve subasar çayırlıkların su gereksiniminin önemli bir bölümü bu yolla karşılanmaktadır. saz.4. Hidroloji – Hidrojeoloji:Kızılırmak Deltası sulakalan ekosisteminin başlıca su ve besin maddesi kaynakları. Sediment akışının kesilmesiyle birlikte kıyı kumulları artık beslenememektedir. ardı ardına inşa edilen Altınkaya ve Derbent barajları Kızılırmak suyunun önemli bir bölümünü ve sedimentin hemen tümünü baraj göllerinde tutmaktadır. diğer altısı ise drenaj amaçlı açılmış yapay kanallardır. yüzey suyu deşarjı ve yağıştır. 8. Kanalların tümü delta ovasında toplanan drenaj sularını.

sudak. çakal. ağaç kurbağası ile su kaplumbağaları ve su yılanları deltanın değişmez ve önemli sakinlerindendir. Delta ve yakın çevresi memeliler bakımından da oldukça zengindir. su samuru. biyolojik üretim yönünden bol gıda ihtiva eden karakterde bir sulak alan ekosistemidir. mersin. söğüt. Ayrıca bol miktarda kerevit bulunmaktadır. alanın tüm paydaşları ile birlikte el ele verilerek korunmasına bağlıdır. sıçrayıcı kurbağa. 10-Mevcut Sorunlar -Av baskısı -Yaşama Ortamına yapılan müdahaleler -Otlatma ve evcil hayvanlarla olan ilişkiler -Tarım faaliyetleri ile ilgili olan ilişkiler Yeşilırmak Deltası Ramsar Alanı: 1-Alanın Resmi Adı :Çarşamba Delta Ovası Ramsar Alanı 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları :36023’ ile 37007’ boylam 41022’ enlem daireleri arasında yer alır. ve 41006’ ile 175 . has kefal. 16. Yeşilkurbağa. Deltada bulunan göller. 9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu:Kızılırmak Deltası 1998 yılında Türkiye’ ninde taraf olduğu. yaban kedisi. Yörede görülen başlıca memeli türleri su sıçanı. Fauna ve Ornitolojik Önemi Kızılırmak Deltası. ev sıçanı. süpürge otu. sincap ve yaban domuzudur. İnsanın doğal alanlar üzerinde yüzyıllardır süren yıkıcı tahribatına karşın direnen ender alanlardan yani bir Miras Coğrafya olan Kızılırmak Deltasının korunarak gelecek nesillere bırakılması. alanın 22. orman gülü. Türkiye’ deki nadir subasar ormanlardan biri olan Galeriç ormanının hakim ağaç türü dişbudaktır. Deltada bulunan göllerde. çıkırgan ve erkek kızılcık gibi bodur ağaç ve çalılarla kaplı alanlar mevcuttur. ağaç sansarı. kocayemiş. sazlıklar ve bataklıkların planktonlar ve omurgasız canlılar bakımından zengin oluşu alanın değişik türde zengin faunaya sahip olmasını sağlamıştır. ‘’Uluslaraarası Öneme Sahip Sulak Alanalar Sözleşmesi’’ ( RAMSAR SÖZLEŞMESİ ) kapsamında. Diğer önemli ağaç türleri ise. sazan. şimşir. mersin morinası. alabalık türlerine ait zengin balık populasyonları mevcuttur.000 su kuşunun barınması deltanın besin maddesince ve fauna elemanlarınca zenginliğinin en iyi göstergesidir. meşe.000 hektarlık alanda 100. peruka çalısı ve yemişgendir.yer defne.000 hektar genişliğindeki kısmı RAMSAR ALANI ilan edilerek uluslar arası olarak koruma altına alınmıştır.

11/07/2003 tarihli 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu gereğince. irili ufaklı pek çok lagün gölü oluşmuştur. bazalt ve lav seviyelerinden oluşmaktadır.1.DKMPG.3. özel şahıs arazileri dışında bırakacak şekilde alanın sınırları hem RAMSAR ALANI sınırlarına hem de doğal sınırlara uyularak kesin ve net hatlara oturtularak.4. tüf.0 Ha.0.3. büyük ölçüde jeolojik formasyonların petrografik özellikleriyle tektonik yapıya bağlı olarak gelişmiştir. Jeoloji:Morfolojisi. Kalınlığı 110 m yi bulmaktadır. Dumanlı ve Kaynarca gölleridir.4. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 21/08/2003 tarih ve B. İklim Özellikleri 8. kil. ova kenarından itibaren yükselerek oldukça engebeli bir topoğrafya teşkil ederler. Sazlık.265. Yaban Hayatı Koruma Sahaları yöre insanı ve idaremiz arasında yaşanabilecek olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla.03. 176 . Miyo-Pliyosen ise konglomera ve kumtaşı ile konsolide olmuş kil ve çakıllı kil bantlarından meydana gelmektedir. Kara Yüzeyi ( km2 ) 3. Güneye doğru uzanan yamaçlar ve bunları bıçak gibi ikiye bölen.1. kuzey-güney doğrultusunda gelişmiş dik vadiler özellikle Tekkeköy.18. kumtaşı. volkanikler ise anglomera. 3. genişliğindeki alan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak Bakanlık Makamına teklifte bulunulmuştur. kum ve çakıl boyutundaki detritik malzeme ile kavkıların yer yer değişik oranlardaki karışımlarından oluşur.2. güneye doğru yükselen tepelerin eteklerinden geçerek doğuya doğru uzanır. silt. Kıyı Uzunluğu ( m ) 4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı: 5-Yasal Konumu: Yeşilırmak Deltası içerisinde. Buralarda yükseklik 150-250 m arasında değişmektedir. Akarcık.0. batıda deniz seviyesinden başlar. Su Yüzeyi ( km2 ) 3. Çinik ve Kutlukent civarında karakteristik topoğrafyasını oluşturur. ‘’Çarşamba Delta Ovası’’ olarak adlandırılmaktadır. Esosen yaşlı fliş ve volkanik kökenli kayaçlar ile Miyo-Pliyosen yaşlı detritik seri ve Kuaterner yaşlı alüvyon mostra vermektedir.3-Alanı 3. Erosen yaşlı fliş serisi konglomera. Ova.04. Hidroloji – Hidrojeoloji:Çarşamba ovasının denize yakın kesimlerinde. 6-Yerleşimler ve Nüfusları : Samsun İl merkezinin 3 km doğusundaki Kirazlık mevkiinden başlayıp Tekkeköy. toplam olarak 3306. Toplam Alan ( km2 ):Ova alanının toplam yüzölçümü 1000 km2 dir. Simenlik.2. Alüvyon. Jeomorfoloji 8. En önemlileri Akgöl. doğuda Samsun – Ordu il sınırını oluşturan Akçay Deresine kadar uzanan ova. silttaşı ve marn.00/61-1807 sayılı emirleri doğrultusunda. 8. 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler 8-Fiziksel Özellikler 8. Çarşamba ve Terme ilçelerini içine alarak. Batıda mostra veren volkanikler. andezit.

Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde 6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan.1. ve II. 3-Alanı 3. Uzunbacak ve Irmak Bülbülü büyük olasılıkla bölgede kuluçkaya yatıp. Suların Durgun veya Akıntılı.4. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında.6. F. Elmabaş.4. Başta Su Kuşları Olmak Üzere Canlıların Yaşama Ortamı Olarak Önem Taşıyan Bütün Sular. Balaban. II. kilometresinde yer almaktadır. Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tespit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan. Sulanan.Çarşamba ovasının yıllık yer altı suyu rezervi.Toprak Yapısı 8. çeltik üretimi artmıştır. Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları.) Bu konuda bilgi edinilememiştir. F. Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I. Pakta. Saz Delicesi. Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay.3. Korunması Gereken Alanlar (***) F.5. Yağmurcun. Alaca Balıkçıl.1. Yeşilbaş. Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları I.3.3. üreyen türlerdir. Bataklık Sazlık ve Turbiyeler İle Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden İtibaren Kara Tarafına Doğru Ekolojik Açıdan Sulak Alan Kalan Yerler Ladik Gölü: 1-Alanın Resmi Adı : Ladik Gölü 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları : Ladik Gölü ilçenin doğusunda Erzincan yolunun yaklaşık 7. Bio genetik Rezerv Alanları. çam ve dişbudak koruları mevcuttur. Tatlı. III ve IV Olan Alanlar.4 km2 177 . Delta.4. 8.3. akiferlerin yıllık rezerv değişimlerinden gidilerek 156. Flora ve Fauna Deltada tarımsal alanların açılmasıyla çok sayıda köy kurulmuş ve bu sahalarda fındık. Toplam Alan ( km2 ) Drenaj Alanı : 141. Jeotermal Alanlar vb. Devamlı veya Geçici. Gece Balıkçılı. Acı veya Tuzlu.4. 9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu 10-Mevcut Sorunlar F. Kılkuyruk gibi göçmen su kuşları içinde kış süresince çok önemlidir.3. Sınıf İle.5 hm3/yıl olarak hesaplanmıştır. Meşe.2. Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı H bölümünde anlatılmıştır.

Kıyı Uzunluğu ( m ): Göl Uzunluğu 8 km 4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı: Devlet Su İşlerinin hazırlamış olduğu Ladik Gölünün Islahı Planı 1973 yılında tamamlanmış.3 x 106 m3 Normal Depolama Hacmi : 48. Erguvani Balıkçıl. Jeomorfoloji 8.04 x 106 m3 3. Yeşilbaş.62 m Minimum Depolama Hacmi : 4.2.Minimum Göl Alanı : 5 x 106 m3 Normal Göl Alanı : 13. Küçük Ak Balıkçıl.5. bu incelemeler sonucunda 1951 yılında Mazlumoğlu ve Kıranboğaz Köyleri arasında.3.4.Toprak Yapısı: Göl çevresindeki araziler tarım arazisi vasfında olup. Akkanatlı Sumru. Hidroloji – Hidrojeoloji 8.6 x 106 m3 Dolu Savak Kapasitesi : 200 m3 / sn Dolu Savak Tipi : Karşıdan Alışlı Serbest Regülatör Tipi : Hareketli 8. 1986 yılında Regülatör yenilenerek ıslah çalışmalarına başlanmış ve Ladik Gölü sulama amaçlı bir baraj gölü haline getirilmiştir. Tersakan Irmağının başlangıç yerine Regülatör yapılarak göl suyunun düzenli bir şekilde akması sağlanmıştır.2. Gölün turistik doğal güzelliklerinden dolayı ileride bu araziler üzerinde yapılacak konut sahaları açısından kıyı kenar çizgisinin iyi bir şekilde tespiti gerekmektedir. Gümüş Martı. Kara Leylek. 5-Yasal Konumu 6-Yerleşimler ve Nüfusları 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler 8-Fiziksel Özellikler 8. aynı zamanda çok verimli olduğu da bilinmektedir. Flora ve Fauna Fauna: Gece Balıkçılı.9 x 106 m3 Aktif Depolama Hacmi : 44. Yeşildüdükçün. Kızkuşu. Jeoloji Amacı : Sulama Göle Giren Yıllık Ortalama Akım : 55. Sumru. İklim Özellikleri 8. Küçük Sumru. Kara Yüzeyi ( km2 ) 3.4. Su Yüzeyi ( km2 ) 3. Turna 178 .1. Karabaş Martı.12 m Normal Su Seviyesi : 866. 1933 yılında Devlet Su İşlerince göl yatağının ıslahı çalışmaları için çeşitli incelemeler yapılmış. 8.22 x 106 m3 Talveg Kodu : 860.62 m Minimum Su Seviyesi : 862. Alaca Balıkçıl.3.6. Uzunbacak.

3. 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip.3. rakımda 17. Akarsular. Vejetasyon örtüsü gürgen ve meşedir. Atakum Piknik mesire Yeri 1/25.000 ölçekli harita da Samsun F36-D2 Pafta 61. Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar. Samsun İlçe Merkezine 27 Km. Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar Samsun Orman İşletme Müdürlüğünde Mesire yeri olarak ayrılan alanlar Mahmur Dağı C Tipi mesire yeri ile Atakum C Tipi piknik mesire yeridir. Biyogenetik Rezerv Alanları. Sulama mevsimi öncesinde su düzeyi yükseltilmekte ve ihtiyaca göre akan su miktarı regülatör vasıtasıyla azaltılıp çoğaltılabilmektedir. Ladik gölü bu nedenle baraj gölü niteliğinde olup. Biyotoplar.Sinop Karayoluna 2 Km.4. göl suyu ile yaklaşık 88. Mesire Yerleri.3.4. Amasya’ nın Suluova İlçesi topraklarını sulamak için yapılan Yedikır Baraj Gölü’ nün yedek su deposu görevini üstlenmiştir.17 Ha.000 dekarlık arazi sulanmaktadır. Vejetasyon örtüsü meşedir. Biyosfer Rezervi. rakımda 11. F. Çamgölü Orman İçi Dinlenme Yeri : 179 . Sarıgazel ve Aydınpınar orman içi dinlenme yerleridir.5 Ha. 10-Mevcut Sorunlar F. F. Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar Bu konuda bilgi edinilememiştir.lık ormanlık saha Samsun ili Atakum beldesi sınırları içinde Samsun.5. Göller.5 enlem ve 62-63 boylam x=4559450-4560450 ve y=513700-514700 koordinatları arasında 830 m. mesafededir.4. lık ormanlık saha Samsun İli merkez İlçe Çelikalan Köyü sınırları içerisinde olup. Mahmur Dağı Mesire Yeri 1/25. mesafededir. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünde mesire yeri olarak ayrılan alanlar Çamgölü. Yer altı suyu İşletme Sahaları D Bölümünde anlatılmıştır.6.5-62.4.9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu: Ladik Gölü sulama amaçlı olup.000 ölçekli haritada Samsun F36-b4 pafta x=4578900-4579032 ve y=270558269969 koordinatları arasında 196 m.

mesafededir. KAYNAKLAR: -Samsun Orman İşletme Müdürlüğü2005 -Bafra Orman İşletme Müdürlüğü 2005 -Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü 2005 -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 180 .4582772.lık ormanlık sahayı kapsamaktadır. mesafededir.Çınar vb. Vejetasyon örtüsü Kayındır.0 Ha. X = 4614939-4614958 ve Y= 703631703649 koordinatları arasında 30 mt. Vejetasyon örtüsü Kızılçam ve Defne dir. Y=253000 koordinatlarında.Sarıçam.71 Ha. Sarıgazel Orman İçi Dinlenme Yeri : 1/25000 ölçekli haritada Samsun E36-d4. rakımında 142.Samsun F36-a1 Pafta X= 4599500 . Y= 748075-748110 koordinat-ları arasında 900 mt.0 Ha.lık ormanlık sahayı kapsamaktadır. Samsun İli Yakakent ilçesi sınırları içerisinde kalmakta olup Samsun il merkezine 90 Km. Vejetasyon örtüsü Ağlayan çam. Samsun ili 19 Mayıs ilçesi sınırları içerisinde kalmakta olup Samsun il merkezine 33 Km.1/25000 ölçekli haritada Sinop E34-c2 Pafta. Aydınpınar Piknik-MesireYeri : X= 4582716 .Sedir. 55 mt.Kızılçam. rakımında 5. mesafededir.lık ormanlık sahayı kapsamaktadır.Göknar.dir. 19 Mayıs ilçesi Aydınpınar köyü sınırları içerisinde kalmakta olup Samsun il merkezine 59 Km.Ladin. rakımında 2.Selvi.

Samsun’un merkezinde olduğu gibi ilçe ve köylerinde de gezilip görülmeye değer çok sayıda tarihi ve turistik yerler mevcut olup. hava. Eşsiz güzellikteki sahili ile denizle iç içe bir yaşamın sürüldüğü şirin kıyı kasabası Yakakent'de gün batımı ise görülmeye değer güzelliktedir.yy) vardır. hoşkademtepe. Asya-Avrupa transit yolu üzerinde bulunması. Konum Samsun ve çevresinin tarihi ve eski yerlerinin tespiti buralarda yapılan arkeolojik kazılar neticesi ortaya çıkarılmıştır. Paleotik devrine ait Samsun’un 15 km doğusunda bulunan Tekkeköy Mağaraları görülmeye değer tarihi kalıntılar arasındadır.1. kalkolitik ve bakır çağı eserleri bulunmuştur. Samsun’un 18 km güneybatısında Atalan Kalesinde Alman arkeolog Markidi’nin yaptığı kazılarda Frigler’ in de Karadeniz’e indikleri görülmüştür. Dündar tepede yapılan kazılarda.deniz.G.demir ve karayolu ile Türkiye ‘nin her tarafına bağlantısının olması turizm açısından önemli bir konaklama merkezi konumuna gelmesini sağlamaktadır. kumun ve güneşin yanısıra artık birçok insanda tutku halini almış alternatif turizm aktivitelerinin gerçekleştirildiği alanları içiçe bulabilirsiniz. Samsun dolaylarında birçok mezar kalıntılarına rastlanmıştır.1. Vezirköprü İlçesinin Oymaağaç Köyünde Bakırçağ ve Hitit yerleşmeleri. Kızılırmak ve Yeşilırmak deltaları arasında bulunuşu İlimizi Turizm açısından değerli kılmakta. Samsun'da turizmin vazgeçilmez üçlüsü denizin.1. Yakakent Çamgölü mevkiinde Çam ormanlarıyla kaplı yemyeşil tepeler masmavi sular iner.1. Bafra’ya 35 km uzaklıkta olan Kızılırmak vadisinde Paflagonya Kaya Mezarları (MÖ.1. Tabiat örtüsünün elverişli olması. Yakakent ilçesi birde tarihin ilginç ve çekici savaşçı kadınların Amazonların yaşadığı yer olarak bilinir. Bizans ve Osmanlı devrine ait kalıntılar Asar Kalesinde mevcuttur. yaz aylarında denizden ve kumdan yararlanılabildiği gibi kış aylarında da av turizmi yapmaya müsaittir. Bugün limanın üst tarafındaki platoda Karasamsun denilen mevkide yıkılmış sütunlar bulunmaktadır.7. Bafra ve Alaçam arasındaki ikiztepe. Bulunan bu eserler Arkeoloji Müzesindedir. Kavak ilçesinin Kaledoruğunda. 181 . Yakakent'ten Terme'ye kadar uzanan sahil bandı üzerinde çok güzel kuma sahip geniş doğal plajlar denize girmek için idealdir. Dedetepe ve Gökçeboğaz höyüklerinde Bronz Hitit kültürünün mevcudiyeti ile Hitilerin Karadeniz sahiline indikleri. Yörenin Turistik Değerleri G.1. Burada Roma. Yörenin Doğal Değerleri G. TURİZM G.

G. Bafra İkiztepe ve bugün bile surlarını. Bu nedenle bu suya "gençlik suyu" adı verilir. termal turizm açısından da önemli merkezlere sahiptir. Samsun'un yaylaları da diğer Karadeniz yaylaları gibi. Yaylaların yolları özel aracınızla bile rahatlıkla gideceğiniz durumdadır. sünnet düğünü adetleri. Ancak tesislerde önceden rezervasyon yaptırmak gereklidir. Radyoaktif özellik gösteren Ladik kaplıca suları organizma üzerinde uyarıcı etki yapar. eklem hastalıkları ve kireçlenme gibi hastalıkların tedavisinde olumlu etki yaptıkları tıbbi olarak kanıtlanmıştır. Vezirköprü . ninniler. balık avcılığı. Samsun'da evlenme. Kültürel Değerler Doğu ve Batı Karadeniz'in kesiştiği noktada kalan Samsun'un çok eski bir medeniyete sahip olması. motor gezileri. Amazonların yaptığı ileri sürülen Garpu kalesi görülmeye değerdir. ve XX yy. Samsun'da Anadolu Ahşap mimarisinin en güzel örneklerini görebilirsiniz.1. Yapımında hiç çivi kullanılmamış olan yapı kesin yapım tarihi bilinmemekle birlikte yaklaşık 800 yıldır sapa sağlam ayakta kalmıştır. G. halk mutfağı. 1997 yılından itibaren Ladik-Akdağ Yaylalarında Yayla Şenlikleri düzenlenmeye başlamıştır. Fiziki Özellikleri Samsun. başlarında gelen göçlerle çok değişken bir yapıda bulunması.Kunduz dağı yaylaları yazın başka kışın başka görülmeye değer güzellikleri barındırırlar. kamp yapmak için son derece elverişli alanlara sahiptir.2. Bafra ve 19 Mayıs ilçelerimizin topraklarının bir bölümünü kaplayan Kızılırmak Deltası sulak alanı flora ve faunası ile ülkemizin eko-turizm alanında en ilginç köşelerinden biridir. temiz havayı ve sessizliği özleyenlere kucak açmaya hazırdır. Havza ve Ladik'deki kaplıca sularının başta romatizmal hastalıklar olmak üzere. doğum. 19 Mayıs ilçesi. Çarşamba'da ki Göğceli Cami bunların en ilginç olanıdır. Paflagonlara ait kaya mezarları. Deltada. su sporları. kani. Bölgedeki Orman İşletme Tesisi ise yaz kış gelenlerin dinlenme ve konaklama ihtiyacını karşılamaktadır. Havza 25 Mayıs Termal tesisleri Turizm Bakanlığınca termal Turizm Merkezi olarak ilan edilmiştir. Ladik-Akdağ yaylaları. Yörükler mevkiinde ilkbaharda tabanı tamamen suyla kaplanan yaprak döker ağaçlardan oluşmuş Galeriç ormanı yaban hayatı açısından oldukça ilgi çekicidir. galerilerini. kadın hastalıkları.2. merdivenlerini görebileceğimiz 3000 yıl öncesinden gelen Kızılırmak vadisindeki Asarkale. 182 . XIX yy. halk veterinerliği.1. Ladik'teki Hamamayağı kaplıcası ise ülkemizdeki birinci derecede önemli ve öncelikli kaplıca merkezlerindendir.1. Burası yayla turizminin yanı sıra doğa yürüyüşleri. kültürel açıdan farklılıklar göstermektedir. yemekler.Sahil bandı üzerinde Alaçam. Samsun'dan yaylalara ulaşmak oldukça kolaydır. halk hekimliği. kışlık hazırlıklar ve yiyecekler. Kunduz yaylalarının orman dokusu ile iç içe oluşları ve ormanların Altınkaya Baraj Gölüyle birleşmesi bölgeye bambaşka bir güzellik kazandırmaktadır. yeşil. tekerlemeleri. ölüm. sinirsel hastalıklar. Havza ve Ladik Kaplıcaları 2000 yılından beri bilinen sağlık merkezleridir.

İlhanlı yapısıdır.1314'te İlhanlı Valisi Emir Timurtaş Paşa adına yaptırılmıştır. Onarımlarla mescide dönüştürülmüştür. seyirlik oyunlar. Şeyh Seyyid Kudbettin büyük İslam alimi ve mücahidlerindendir. halk oyunları. 14. 1975 . ayrıca Helenistik ve Türk İslam Devirlerine ait çanak. da yapılan ilk yapı özgün biçimi ile günümüze ulaşmıştır. Şeyh Kudbettin tarafından yaptırılmıştır. efsaneler. Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü arşivine kazandırmıştır. çömlek buluntuları. • Hasköy'deki Toptepe tümülüsleri (Belediye Evleri Mahallesi'nde SamsunÇarşamba Karayolunun üstünde yer alan biri büyük. Samsun'un en büyük camisidir. masal. Pazar Camii Pazar Mahallesi'nde Hazinedar Zade Süleyman Paşa Vakıf ve hayratındandır. Tümülüs-Höyük ve Antik Yerleşim alanları • Cedit Mahallesi (Amisos) II. • Samsun'un batısındaki Küplüce köyünde yer alan Dedeüstü tepesi Demir Çağı Helenistik Roma ve Antik Çağı. Demir Çağı. • Büyük Kolpınar tümülüsü (Veteriner Müdürlüğü'nün üst tarafında yer almakta) I. • İlkadım Beldesi'ndeki Baruthane tümülüsleri (Asfalt yolun solunda yer alan iki tepeden oluşmaktadır. derece sit alanı. • Ahulu köyündeki Göktepe İlk ve Orta Tunç Çağı. inançlar. Büyük avlu içinde yer alan cami. Abdulkadir-i 183 . Yalı Camii Buğday Pazarı'ndadır. derece arkeolojik sit alanı. M.) I.yy. • Başalan köyündeki Diklimtepe İlk ve Orta Tunç Çağı. • Alanlı köyündeki Kümbettepe İlk ve Orta Tunç Çağı. atasözleri. Çifte minaresi tek şerefelidir. 1312 yılında Sadık Bin Abdullah tarafından yaptırılmıştır. Kare planlı küçük bir mescit ve türbeden oluşan yapı 1895'te onarılmış.1976'daki son onarımda ise cami ve türbeye dönüştürülmüştür. • Kılıçdede Mahallesi'ndeki Dündartepe (Öksürük Tepe) I.yy. • Küplüce köyünde Bağtepe İlk ve Orta Tunç Çağı. İsa Baba (Ese Baba) Camii ve Türbesi Cedit Mahallesi'ndedir. halk mimarisi. derece arkeolojik sit alanı. Hamidiye Camii gibi çeşitli adları da vardır. giyim-kuşam konusunda araştırmalar yapılmış. Kale Camii Kuyumcular çarşısındadır.gelin ağlatma. ahşap çatıyla örtülüdür. 15.S. el sanatları. ve III. Ulu Camii. ve II. diğeri küçük iki tepeden oluşmaktadır) II. 9 Eylül 1884'te Batumlu Hacı Ali tarafından yaptırılmıştır. • Çatmaoluk ile Kulacadağ köyleri arasındaki Akalan Kalesi Demir Çağı. Sultan Abdülaziz'in annesi tarafından onarımı yapılmıştır. Büyük Camii. • Büyükoyumca köyündeki Sazak Helenistik Çağ yerleşmesi. kesme taştan yapılmış çifte minarelidir. derece arkeolojik sit alanı. Dikdörtgen planlı camii. derece arkeolojik sit alanı. halk takvimi ve meteorolojisi. bilmece. Şeyh Seyyid Kudbettin Cami ve Türbesi Caminin yapıldığı tarih belli değildir. Camii ile türbe bitişiktir.

İç mekanda ortada bir sofra yer almakta. bakır işlemeciliği. 184 . Yörede Doğu Karadeniz.1322) ölmüş ve buraya gömülmüştür. Orta Anadolu ezgi ve sazları kaynaşmıştır. böylece geleneksel kültür unsurumuz olan el sanatlarımızın bir kısmı kaybolmuş. hasır dokumacılığı. saçak altları ahşaptır. çorap. varolma savaşı veren el sanatlarımızdan halı. Kırma çatısı alaturka kiremitle örtülü. Mezarın baş tarafında "Fatih Kılıçdede burada medfundur" yazılıdır. bez dokumacılığı.1078 . diğer odalar bu sofaya açılmaktadır. Samsun Evlerinin Mimari Özellikleri: Genellikle zemin üzeri iki katlı olan binaların dış cephesi yığma tuğladan (bazı büyük yapılar taştan) iç bölmeleri bağdadi olarak yapılmıştır. Bina kargir olarak iki katlı inşa edilmiştir. bazı yapılarda demir çubuklarla desteklenmektedir. azımsanamayacak konumdadır. Halk tarafından ziyaret edilen murat yerlerindendir. İkinci katta bir çıkma mevcuttur. Binanın vakıf tarihi 1813'tür. kemençe'dir. Halk Müziği:Samsun Halk müziğinde farklı tavırlar görülmektedir.1166) hazretlerinin torunu olup babası Muhyiddin'dir. bağlama. Kılıçdede'nin Şeyh Seyyid Kudbettin ve İsa Baba ile beraber geldikleri 1078 . El Sanatları: Samsun ilinde el sanatları da." dır. gibi el sanatlarımızın yöremizde tespiti yapılmış bulunmaktadır. Ancak ülkemizde olduğu gibi ilimizde de.1116 tarihleri arasında Selçuklu savaşlarında buludukları ve şehit oldukları söylenmektedir. ağaç oymacılığı vb. Süleyman Paşa Medresesi Saathane yakınındadır.Geylani (M. Bütün olumsuzluklara rağmen. Kılıçdede Mahallesi'nde eski caminin yıkılmasından sonra yapılmış yeni bir camidir. bazı yapılarda iki adet (bazen dört) ahşap veya taş direkle taşınmakta. el sanatları gelişen teknoloji ve endüstriye mağlup olmuş. İtalyan Katolik Kilisesi Ulugazi Mahallesi'nde yer almaktadır. yaygın olmamakla birlikte. Yörenin en ünlü türküsü "Çarşamba'yı sel aldı. At nalı şekline bir plana sahip. kunduracılık. zembil örücülüğü. hala kullanım amacıyla veya ihtiyaç gayesiyle üretimi yapılmaktadır. Günümüzde de bazı köylerde. Taban ve tavan ahşap malzemelidir. Halk Müziği Çalgıları:Davul. kaval. 1846 yılında yapılmıştır. Eski tarihle 722 yılı Sefer ayının 15'i günü (M. caminin mihrap tarafındaki bahçede ağaçlar arasında üstü açık. cura. zurna. yozlaşmış veya değişikliğe uğramıştır. kilim. Çıkma. yığma tuğladan inşa edilmiş iki katlı bir yapıdır. Bağlama ile Karadeniz kemençesi bir aradadır. Türbe. Kılıçdede Camii ve Türbesi Kılıçdede Cami. taş işçiliği. etrafı beton ve mozaikle çevrilmiş büyük bir mezardır. kuşak dokumacılığı. oya. Bir yar sevdim el aldı.

anıtsal ve etkili bir görünüme sahiptir. kilim vb. Ön cephesindeki basamaklar ve bir friz halinde Kurtuluş Savaşını temsil eden kabartmalar binaya hareket kazandırmaktadır. Müze bahçesinde Helenistik. Helenistik ve Roma dönemlerine ait eserler kronolojik olarak sergilenmektedir.yılında Samsun halkı tarafından yaptırılan bu anıtın öndeki üçlü figürü. Orta salonda Amisos kentinde ortaya çıkartılan mozaik teşhir edilmektedir. Orta salonun sağ tarafında yer alan salonda Samsun ve çevresinde ele geçen kalkolitik. para ve saat keseleri. Bu salondaki en göz alıcı eser olan mozaik taban üzerinde. Diğer yan salonda ise Samsun yöresinden müzeye intikal etmiş olan etnoğrafik nitelik eserler. Cami kesme taştan yapılmış olup. İlk Tunç. peşkirler. Roma. Sultan Abdulaziz’ in annesi tarafından onarıldığı için Valide Camii de denir. çeşitli mitolojik sahneler simetrik olarak işlenmiştir. Samsun'da eski fuar alanında 19 Mayıs 1981 günü ziyarete açılmıştır. İlimizin amblemi haline gelen bu anıt Dünyada ikincidir. Müze. eşyalar teşhir edilmektedir. Müzede Atatürk'e ait eserler teşhir edilmektedir. Atatürk. iki minarelidir. Anıtlar: Atatürk Anıtı: 1928-1938 yılları arasında Avusturyalı Heykeltıraş Heinz Kreppel tarafından yapılmıştır. el yazması Kur'anlar. Gazi Müzesi :Kale Mahallesi'nde. süs eşyaları. İki katlı bölmeler bağdadi olarak yapılmıştır. 1 Temmuz 1968 Pazartesi günü ziyarete açılmıştır. Yine 16 Eylül 1928 ve 22 Kasım 1930'da Ulu Önder Atatürk Samsun'a gelişlerinde. Atatürk ve beraberindekilerin Samsun’a ilk ayak basışlarını simgelerken Kurtuluş Mücadelesinin buradan başlatıldığını ifade etmektedir. silahlar. Bugün müze olarak kullanılan bina da. mutfak eşyaları.Müzeler: Atatürk Müzesi: Samsun eski fuar alanı içinde 19 Mayıs Galerisi olarak inşa edilmiş bulunan Atatürk Müzesi. orta salon ve simetrik olarak yapılmış iki yan salondan ibarettir. Samsun halkı tarafından kendilerine bağışlanan bu binada konaklamışlardır. Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait eserler sergilenmektedir. bindallılar. cepkenler. Tamamen taş ve renkli mermerlerle inşa edilen müze binası. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a geldiği zaman Mıntıka Palas olarak bilinen bu binada kalmıştır. Camiler: Büyük Cami: Batumlu Hacı Ali Efendi tarafından 9 eylül 1884 tarihinde yaptırılmıştır. Büyük ana kubbe çevresinde küçük kubbeler şeklinde imar 185 . Hitit. Atatürk’ün doğumunun 100.24 Eylül 1924'teki Samsun seyahatlerinde Ulu Önder'e Samsun halkınca hediye edilmiştir. halı. 20 . Mecidiye Caddesi üzerinde yer almaktadır. İlkadım Anıtı: 1981-1982 yılları arasında Heykeltıraş Hakkı Atamalı tarafından yapılmıştır. bir konser salonu ve Atatürk ile ilgili kitapların derlendiği bir özel ihtisas kütüphanesi bulunmaktadır. 19 Mayıs 1919’un anısına yaptırılan bu anıtın kaidesinin dört bir tarafında Milli Mücadeleyi vurgulayan figürler mevcuttur. Arkeoloji ve Etnografya Müzesi :1981 yılında Vilayet Eski Müzesi eserlerinin kullanılmasıyla oluşturulan Müze.

Kiliseler İtalyan Katolik Kilisesi: 1885 yılında yaptırılan kilise bir rahip ile çalışmalarını sürdürmekte olup. Kubbe kasnağı dışarıdan sekizgen. Savaşta şehit düştükleri yerde de türbeleri bulunmaktadır. Eski belediye Binası: Eski Belediye Başkanlarından Merhum Gebilizade Necip Bey tarafından 1913-1914 yılları arasında yaptırılan binanın dış yüzü Ünye taşı ile kaplanmış ve yontma ve süsleme sanatının güzel bir örneğini teşkil etmektedir. Sekizgen bir kasnak üzerine oturan tronoplu bir kubbeye sahip olan caminin kubbesi kiremit ile örtülü. Yalı Camii: 1312 yılında Sadık Bin Abdullah tarafından yaptırılmıştır. Sivil Mimari Örnekler Taşhan: Sivil Osmanlı mimarisinin güzel bir örneği olan bu eser. sonlarına doğru inşa edilmiş olan han iki katlıdır. Şeyh Seyyid Kutbittin Türbesi: Büyük islam alimi Abdulkadir Geylani Hazretlerinin torunu Şeyh Seyyid Kutbittin’in bulunduğu bu türbe ve yanındaki mescidin 700 yıllık bir geçmişi olduğu tahmin edilmektedir. bitki ve geometrik şekillerle süslüdür. Yüzyılda İlhanlılar tarafından yapılmış olan cami 1819 yılında da onarım görmüştür. Mihrabı üç yüzlü ve mihrap nişi kavislidir. Üçüncü katın balkonunun kenarında eski yazı güzel bir mermer kitabe mevcuttur. Dikdörtgen şeklinde imar edilen caminin üzeri ahşap çatı ile örtülüdür. Küçük bir minareye sahiptir. 1815 yılında Haznedarzade Süleyman Paşa’nın torunu Memduh Bey tarafından onarılmıştır. Bedestan:Genç Osmanlı devrine ait olan bu eser. Kılıçdede Türbesi:Kılıçdede ‘nin Seyyid Kutbittin ve İsababa ile beraber Samsun’a geldikleri 1078 ile 116 yılları arasında Selçuklu Savaşlarında bulundukları söylenmektedir. Kütahya çinileriyle süslenmiş bu eser yöre halkının ilgi duyduğu dini ziyaret yerlerindendir. içi ve dışı taş ve tuğla ile örülüdür. ziyarete açıktır. Yy. Türbeler: İsa Baba Türbesi: Anadolu’nun fethi sırasında şehit olan İsa Baba ve diğer Türk mücahitlerin mezarlarını ve küçük bir mescidi ihtiva eden kare şeklinde bir türbedir. içten dairevi olup. bugün Bitpazarı adı ile anılan antika ve eski eşyaların satıldığı yerdir. Gezi ve Mesire Yerleri: • Atakum • Hava Alanı • Orman Fidanlığı 186 .edilmiştir. Pazar Camii: 14. 17.

Geleneksel Karakucak Güreşleri Ve At Yarışları . Ağustos ayının son haftasında.Kavak ilçesinde daha çok güreş ağırlıklı olarak eylül ayında düzenlenmektedir.Bafra ilçesinin Bengü köyünde düzenlenmektedir. Samsun Milli Fuarı bünyesinde 23-29 Temmuz tarihleri arasında düzenlenmektedir. 20-23 Mayıs tarihleri arasında çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır.Bafra ilçesinde 1987 yılından beri düzenlenmektedir. Halkımızın inançlarında. 1986 yılından beri her yıl çeşitli ülkelerden ve yurtiçinden davet edilen halk oyunları ekiplerinin katılmasıyla yapılmaktadır. 187 .Bölge Müdürlüğü Tesisleri Beden Terbiyesi İl Müdürlüğü Tesisleri Meteoroloji Bölge Müdürlüğü Tesisleri DDY Kampı Kızılay Dinlenme Kampı Uluslararası Halk Dansları Festivali. iki gün süreyle çeşitli eğlence. 1994 yılında başlatılmış olan şenlikler 10 temmuzda bir gün yapılmaktadır. Alaçam ilçesinde düzenlenmekte olup.Ayvacık ilçesinde yaz aylarında düzenlenmektedir. müsabaka ve etkinliklerle kutlanır. Göller Bölgesi Güreşleri .Asarcık ilçesinde Eylül ayının son günleri ve Pazar günleri düzenlenmektedir. örf ve adetlerinde bolluk ve bereket günlerinin başlangıcı sayılır. Hüseyin Dede Şenlikleri. Hıdrellez. 7 Mayıs'ta kutlanmaktadır. Yeşilırmak Kültür Ve Sanat Şenliği.Türk ulusunun mevsimlik bayramları arasında yer alan Hıdrellez. her yıl ülkemizde olduğu gibi ilimizde de mayıs ayının 6'sında kutlanır. Yaşar Doğu Şenlikleri.Terme ilçesinin Köybucağı kasabasında 1986 yılında başlayan şenlikler her yıl 9 Eylül günü düzenlenir. Bengü Karakucak Güreşleri. duygu ve düşüncelerinde ve dolayısıyla geleneklerinde. Karpuz Festivali. Altın Fındık Yağlı Pehlivan Güreşleri. Kültür alışverişinin ve dostluk bağlarının kuvvetlenmesinde ve tanıtımda etkili olmaktadır.• Kurupelit İncesu • Kocadağ Mesire Alanı • Hasköy Plajlar ve Kamp Yerleri: • • • • • • • • Karayolları Tesisleri DSİ Tesisleri Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü Tesisleri Köy Hizmetleri 12.Çarşamba ilçesinde 1994 yılından beri düzenlenmektedir.

beslenme ve konaklama alanıdır. ekim ayında kutlanmaktadır. Altın Prinç Festivali . gürgen ve akçaağaç türlerinden oluşmaktadır. Kış ortası su kuşu sayım sonuçlarına göre deltada yaklaşık 100.Sinop karayolunun kuzeyinde kalan alanda. son derece önemli bir kışlama alanıdır. Kızılırmak deltasında bu güne kadar 146'sı bölgede üreyen 310 kuş türü saptanmıştır. Merkez ilçede ilk defa 1996 yılında düzenlenmiştir. turnalar ve balıklar için de. ördek. 23-31 Mart tarihleri arasında her yıl düzenlenmesi amaçlanmıştır. su basar çayırlar ile birlikte yaklaşık 13. Karadeniz'i cephe göçü ile aşan küçük ötücüler ve su kuşlarının yanı sıra yırtıcılar. yörenin ünlü Kocaman pirinci adına Haziran ayının 3. kumullar. 120 hektar olan alanın 80 hektarı orman. delta son derece önemli bir. Köprülü Mehmet Paşa Kültür.000 ha. Hacı Osman Ormanı.Yakakent ilçesinde düzenlenmektedir. Terme ilçesinde düzenlenmektedir. 56. Karadeniz Kısa Film Festivali . 24 Mart 1879'da Kolay'da doğan ünlü hiciv ustası Neyzen Tevfik adına düzenlenmekte olup. Bafra'dan geçen Samsun . İlk başlangıç tarihi 1995 yılıdır. kuş gözlemciliği ve doğa turizmi için. deniz-yazlık turizmi için sadece yaz mevsiminde yaklaşık 2 aylık imkan sunarken. İlimiz Çarşamba İlçesi Gelemen Çiftliği bitişiğinde yer alan Hacı Osman Ormanı. Sanat ve Spor Festivali: Vezirköprü ilçesinde Eylül ayının ilk cuma günü başlayan festival 10 gün sürmektedir. Simenit Gölleri .500 hektar genişliğinde Karaboğaz gölü ve çevre sazlıkları bulunur. arazinin çok düz olmasından dolayı denize dökülmeden önce geniş bir alana yayıldığı. Deniz Oyunları Festivali . karameke ve yağmurcunlar) kışlamaktadır. Kızılırmak deltası. Delta. iç içe göller oluşturduğu görülmektedir.000 su kuşu (kaz. göçmen su kuşları için de. Orman alanı dişbudak. Deltanın doğu sahilinde gökler. genişliğinde delta ovası uzanır. Batı yakasında da yaklaşık 1. leylekler. 40 hektarı açık alandır. Deltadaki kuş türlerinin çeşitliliği ve sayıları eko sistemin canlılar için ne denli zengin ve sağlıklı olduğunu gösterir.Neyzen Tevfik Kültür Şenliği. Terme tarafından denize akan bir çayın. Doğal Sit Alanları: Kızılırmak Deltası (Balık Gölleri).İlçe sınırları içerisinde bulunan Kızılırmak'ın binlerce yıl Anadolu'dan sürükleyip getirdiği sedimentlerle oluşturduğu bereketli deltasında aynı zamanda ülkemizin en önemli sulak alan eko sistemlerinden biri olan Bafra Balık Gölleri de bulunur. Yöre. kuğu. Dolayısıyla ile bölgede "Eko-Turizm" olanakları son derece fazladır. Uluslararası nitelikte olup. 1991 yılından beri yapılan festival. meşe. ve 4. sazlık alanlar. 22-23 Temmuz tarihleri arasında yapılmaktadır. canlılar için zengin yaşam alanları bulundurması ve halen bozulmamış olan doğal yapısı ile ülkemizin uluslararası öneme sahip ender sulak alanlarından biridir.000 hektar sulak alan vardır. dört mevsim boyunca çok önemli bir potansiyele sahiptir. barındırdığı canlı türlerinin çeşitliliği. Orman İşletme Müdürlüğü Mülkiyetinde ve koruması altındadır. 188 . günleri yapılmaktadır.

Turistik Altyapı Turistik İşletme Belgeli Tesisler Tablo G.1.1 bölümünde anlatılmıştır.G.Oteller Tesisin Adı Büyük Samsun Vidinli Yafeya Mis (Bafra) Çavuşoğlu (Tekkeköy) Maarif (Havza) Sınıfı 5 Yıldız 3 Yıldız 3 Yıldız 2 Yıldız 3 Yıldız 2 Yıldız Oda Sayısı 107 45 96 23 56 24 Yatak Sayısı 234 80 184 47 118 48 Telefon 435 80 18 431 60 50 435 11 35 543 73 50 256 33 65 714 10 10 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.3.Belediye Belgeli Turistik Tesisler Tesisin Adı Kaya Otel Dolphin Otel Cem Otel Altay Otel Gold Otel Sandıkçı Otel Omtel Otel Sönmez Otel Kent Otel Daştan Otel Güçlü Otel Yuvam Pansiyon Şahin Otel Klas Otel Omtel Tepe Otel Anakent Sosyal Tesisleri Otel Telefon 432 46 64 437 72 55 431 15 88 431 68 77 431 19 59 431 07 35 457 54 81 431 26 69 431 72 91 431 53 93 431 17 17 457 69 08 435 20 01 432 43 20 457 60 74 228 27 47 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.1.2. 2005 Tablo G.2.1. Turizm Çeşitleri G. 2005 189 . G.

Gazino ve Bar Tesisin Adı Cumhuriyet Divan Rama İtimat Balık Körfez Grand Saray Renk Gazinosu Çağlayan Gazinosu Saray Gazinosu As Titanik Nokta Bar 2056 Sınıfı 2.4.Tablo G. 2005 190 .Sınıf Lokanta Özel Eğlence Yeri Özel Eğlence Yeri Özel Eğlence Yeri Özel Eğlence Yeri Bar Özel Eğlence Yeri Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.Lokanta.Sınıf Lokanta 2.Seyahat Acenteleri Tesisin Adı Yavuztur Kartur (Ulusoy) Alaçam Seyahat Vetser Lamirjen Ondokuzmayıs Seyahat Ergüntur Rasibutur Grubu (A) Grubu (A) Grubu (C) Grubu (C) Grubu (C) Grubu (C) Grubu (C) Grubu (C) Grubu Telefon 431 13 24 431 33 10 621 34 37 437 38 08 432 35 45 231 39 07 431 86 73 230 01 71 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.Sınıf Lokanta 2.Sınıf Lokanta 2. 2005 Kapasite 100 Kişilik 140 Kişilik 130 Kişilik 220 Kişilik 50 Kişilik 130 Kişilik 150 Kişilik 120 Kişilik 65 Kişilik 65 Kişilik 90 Kişilik Telefon 431 21 65 230 62 19 435 76 62 457 52 91 834 34 67 233 01 73 431 99 40 231 40 26 231 72 42 435 72 67 231 55 11 Tablo G.3.Sınıf Lokanta 2.

Turist Sayısı Tablo G. 2005 Yılı Tesislerde Kalan Turist Sayıları Yerli Tesisin Adı Büyük Sam. Yerli Aralık 305 45 5 1 18 1222 65 1330 438 104 145 374 3304 Yab.4. Mis Ot. Çavuşoğlu Ot. Yerli Temmuz Yab. Yerli Şubat Yab. Yerli Ağustos Yab. Vidinli Ot.5.G. Yerli Kasım 326 809 102 2 1240 420 11 114 187 339 2872 Yab. Yafeya Ot. TOPLAM 269 15006 2802 5 13995 8219 29 1810 2456 303 44288 14 28 5 16 18 1 82 1257 200 658 677 121 137 3050 86 56 1 1550 392 1035 300 41 1444 405 113 1232 110 282 1248 300 279 1437 130 386 22 51 1635 208 1160 912 561 42 35 1050 270 1387 816 225 1350 320 10 1365 856 54 1318 883 86 1323 986 10 1624 883 5 1095 662 27 256 282 34 254 196 53 1 221 233 182 3958 40 125 196 38 146 208 44 154 231 39 112 240 32 73 178 170 3815 85 4520 408 4178 327 4428 503 4300 677 3875 262 3678 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. TOPLAM Ocak 772 300 460 386 118 274 2310 Yab. Yerli Nisan Yab. 2005 191 . Yerli Yab Mayıs Yerli Haziran Yab. Yerli Mart Yab. Maarif Ot. Yerli Ekim Yab. Yerli Eylül Yab.

kanalizasyon atıkları ve tarımsal atıklar bir arıtıma tabii tutulmaksızın ırmağa verilmektedir. çıkan sonuçlar İl Çevre Müdürlüğü’ne iletilmektedir. Özellikle kış aylarında hava kirliliği kendini daha fazla hissettirmektedir. Samsun’da katı atıklar önemli bir çevre kirliliği oluşturmaktadır. Samsun’un. Mevcut katı atık depolama yeri de ekonomik ömrünü tamamlamak üzere olup. yer seçimi 192 . Diğer yandan bölgenin önemli doğal kaynaklarından sayılan Bafra Balık gölleri özellikle tarımsal faaliyetler ve kanalizasyon atıkları sonucu mevcut flora ve faunayı tehdit etmektedir. İlimizde hava kirliliği daha çok ısınma amacıyla kullanılan yakıtların özelliklerinden kaynaklanmaktadır.5. Çarşamba İlçesinin 20 Km. bazı günler 200 ug/I’yi bulmaktadır. güney batısında Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir. Ayrıca sanayi tesislerinden kaynaklanan atık suların özelliklerini belirlemek ve deşarj standartlarını sağlamaları konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğü çalışmalar yapmaktadır. Bölge Hıfzısıhha Enstitüsünce ilimizde iki noktadan ölçümler yapılmakta.Bölge Müdürlüğü’nün projesi devam etmektedir. Mevcut yerin bir su kaynağı olması daha önemli bir sorun teşkil etmektedir. Turizm-Çevre İlişkisi Diğer illerle kıyaslama yapıldığında. Bu nedenle evsel atık suların arıtımı konusunda İller Bankası 16. Çarşamba ovasının güneyinde. kirlilik bakımından Karadeniz’e olan kıyısı. Samsun çevre kirliliği açısından daha temiz bir kent sayılabilir. Irmak boyunca kurulmuş bulunan. sanayi tesisleri. Turizm Ekonomisi Bu konuda bilgi edinilememiştir. büyük ölçüde evsel atık sulardan kaynaklanmaktadır. İlçelerde ise katı atıklar gelişi güzel yerlere dökülmekte. Samsun içme suyunun Çakmak Barajı Samsun İçme Suyu Projesinin depolama tesisi olarak görev yapacak olan baraj. Bafra Belediyesi tarafından yapılması planlanan Atık su Arıtma Tesisi yapımı projesi tamamlanmak üzeredir.6. Önemli su kaynaklarından olan Kızılırmak ve Yeşilırmak’ta başta etrafındaki yerleşim birimlerinin atıkları olmak üzere tarımsal faaliyetlerle de büyük bir kirliliği bünyesinde taşımaktadır. Kükürtdioksit miktarı Dünya Sağlık Teşkilatının belirlediği 150 ug/I’yi zaman zaman aşmakta.G. Büyükşehir Belediyesi’nin yetersiz arıtımı sonucu halka verilen sular özellikle yaz aylarında salgın hastalıklara sebep olmaktadır. gerekli ıslah çalışmaları yapılmadığı taktirde ciddi çevre sorunlarına sebep olacaktır. Ayrıca taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliğinin tespiti ve önlenmesi amacıyla Çevre Koruma Vakfı tarafından alınan ve İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile işbirliği içinde yürütülen egzoz gazı ölçümleri yapılmaktadır. Çevre kirliliği nüfusun artması ve sanayileşmeyle başlamıştır. Bu güne kadar atıkların sağlıklı değerlendirilebileceği bir proje gerçekleştirilmemiştir. G. Büyükşehir Belediyesi tarafından toplanan katı atıklar yılanlıdere mevkiine dökülmektedir. Mert Irmağı kirlilik yükü açısından önemli bir sorundur.

doğal kaynaklarımızın geri dönüşümünü imkansız hale getirerek büyük zararlara yol açmaktadır. mevcut yönetmelik kapsamında hastanelerin faaliyet göstermesi konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce tebligatlar yapılmıştır. Hastane atıkları ile ilgili olarak.000 hektarlık yer kaplamaktadır. Bunun yanı sıra özellikle toprakların kum. halkın bu konuya eğilimi arttığı gözlenmektedir. Ekolojik dengenin göstergelerinden biri olan flora ve fauna bilinçsizce yok edilmektedir. Yıl boyunca güneşli gün sayısının az olması nedeniyle güneş enerjisi sistemleri ekonomik bir kaynak olarak görülmemektedir. Bu alanlar üzerinde şehirleşmenin yayılmasıyla birlikte tarım arazileri daralmakta. tuğla. Orman ürünlerinin büyük bir kısmı ısınma amaçlı olarak kullanılmaktadır. aşırı otlatma ve diğer arazi problemleri sonucu tahrip edilmektedir. imar planına aykırı yapılaşmanın artması ciddi problemlere neden olmaktadır. sadece kaplıca olarak yararlanılmaktadır.konusunda hiçbir ön araştırma çalışması yapılmadığı için önemli bir bölümü şu anda sorun oluşturmaktadır. şehir merkezinde gürültünün en aza indirilmesi amacıyla. Usulsüz kesim. Mahalli Çevre Kurulunda. mevcut akarsular üzerinde kurulan barajlardan sulama ve elektrik üretimi amacıyla yararlanılmaktadır. KAYNAKLAR: -İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2005 193 . Bunların başında verimli ve sulak birinci sınıf araziler üzerine kurulan yerleşim ve sanayi alanları gelmektedir. Samsun İli bir kıyı kenti olmasına rağmen kıyılardan yeterince yararlanılmamaktadır. Bu nedenlerle en önemli doğal kaynaklardan biri olan ormanların korunması ve geliştirilmesi gerekmektedir. Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı. Korunması ve Geliştirilmesi : Doğal kaynaklar açısından Samsun su bakımından zengin bir il olup. kireç. Bu konu ile ilgili olarak. Kıyılardan daha çok kum ocakları şeklinde yararlanılması. İlimizde gürültü kirliliği henüz dikkatleri üzerine toplamakta. Ayrıca Jeotermal kaynaklardan enerji üretimi ve tüketimine yönelik bir çalışma yapılmamış olup. Tarım alanlarımızı da önemli sorunlar tehdit etmektedir. Araçlardaki havalı kornaların resen sökülmesine ve gereksiz korna çalınması halinde vatandaşlarca yapılacak şikayetlerin değerlendirilmesi karar altına alınmış ve bu konuda çalışmalara başlanmıştır. Ancak bu alanlar çoğunlukla amaç dışı kullanılmakta. tarla açma ve diğer doğal nedenlerle orman alanları tahrip edilmektedir. kiremit gibi maden sektöründe kullanılması. İlimiz sınırları içerisinde çayır ve meralar 43. mevcut arazilerinde verimliliği düşmektedir.

411 Pulluk Sayısı 50. potansiyel verim ve arazi uygunluğu benzer olan özelliklere sahip alt alanlara bölünmesini ifade eder.211 Bağ-Bahçe(Ha:) 38.2005 Yılı İstatistiki Verilerine Göre Tarıma İlişkin Temel Bilgiler Yüzölçümü(Hektar) 957.900 Tarım Alanı (Ha.576 Erozyona Maruz Alan(Ha.64 8.33 4.) 145.) 455.924 Diğerleri 36. Genel Tarımsal Yapı Tablo H.02 100 Tahıllar 217.2.324 Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 Agro-ekolojik bölgelendirme.519 Toplam Tarım Arazisi 455.728 Endüstri Bitkileri 37.826 Tarım Dışı Arazi (Ha) 99. Bir agro-ekolojik bölge iklim.52 2.324 A.107 Çayır Mera (Ha) 44.574 C.420 Balıkçı Teknesi Sayısı 863 Balıkçı Ailesi Sayısı 2.750 B.70 0.Susuz 341. Bu kapsamda Samsun İli 3 agro-ekolojik bölgeye ayrılarak incelenmiştir. 194 .Nadas 12.317 Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 Tablo H. arazinin çevresel özellikleri.Ekilen 426.1.061 En Önemli Bitkisel Ürün Buğday A-Ekiliş Alanı (Ha. TARIM VE HAYVANCILIK H.311 D.82 8. arazi formu.302 Ormanlık Alan(Ha.) 758.54 8.302 Yumrulu Bitkiler 2.) 358. toprak yapısı ve/veya arazi örtüsüne göre belirlenir.884 Nadas 12.Sulu 110.927 Yemeklik Baklagiller 20.643 Tarla(Ha) 304.Tarım Arazilerinin Dağılımı Arazinin Cinsi Miktarı (ha.210 B-Üretim Miktarı (Ton) 384.) Tarım Arazisine Oranı (%) 47.664 Sebzelik 38.H.43 19.376 Meyvelik 88. Alt bölgeler içerisindeki ilçeler aşağıda gösterilmektedir.1.845 Traktör Sayısı 33.

2. fasulye.324 ha tarım arazisi mevcut olup.Tablo H.lık meyvelik alanın 85. getirisi. Fındık üretimi Merkez.Yakakent Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 H.82’lik pay ile I.Terme 8. üretim hacmindeki ağırlığı fazla olan ürünler incelenecektir.Terme Çarşamba. Tekkeköy.19 Mayıs 5. pırasa.Asarcık 2.ı fındık ziraatı yapılan alandır. Yine kapama olarak Merkez ve Çarşamba İlçelerinde şeftali üretimi yapılmakta ve önemli gelir kaynağı oluşturmaktadır. Bafra. İlimizde ekonomik bakımdan yetiştirilen en önemli ürünler buğday. ALT BÖLGE 1.Alaçam 2.Bunun önemli bir bölümü fındık alanıdır.1.2. sırayı meyvecilik alıyor görülüyorsa da 88.Tekkeköy 7. H.1. ALT BÖLGE III. patlıcan. % 19.Bafra 3.3. İlimizde en fazla üretimi yapılan sebzeler domates. lahana. Sanayi bitkisi olarak da ayçiçeği tarımı yapılmaktadır. çeltik ve tütündür.Vezirköprü 6.Merkez İlçe 1. Son yıllarda kapama bahçe Kivi üretim çiftçiler tarafından uygulanmaktadır.1. Yakakent ve Asarcık İlçelerinde yapılmaktadır.Samsun İlinin Agro – Ekolojik Alt Bölgeleri 1.2. kabak.Havza 3. Kapama meyvecilik üretimi yapılmaktadır. karpuz ve kavundur. Buğdaygiller 195 . İlde toplam 455. ıspanak.884 ha. ALT BÖLGE II.Ladik 5. biber.Diğer meyveler dağınık ağaç şeklinde olmaktadır.Salıpazarı 1.1. Alaçam.1. Tarla Bitkileri H. % 47.Kavak 4.532 ha. Su ürünleri ve hayvansal üretimdeki üretim kalemleri de dikkate alınarak üretim deseni içinde stratejik önemi. Ayvacık. Bitkisel Üretim H. mısır. hıyar.1. sıradadır. Ayrıca plastik sera ve yüksek tünellerde son yıllarda artan bir oranda sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ondokuzmayıs. tahıl tarımı yapılan alan. Salıpazarı.Ayvacık 2.Çarşamba 4.52 lik pay ile II.2. Tarımsal Üretim Samsun İlinde polikültür tarım yapılmaktadır.

905 200 1.360 14.4 0.2.510 10.923 Üretim (ton) 448.528 300 1.668 Grafik : Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı 1 0.750 Arpa 3. Samsun İlinde alt Bölgelere Göre Tahıl Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 0 Buğday Arpa Yulaf Çavdar Mısır Çeltik 196 .097 45. Alt Bölge Buğday 64.) Ürün I.110 39.Tablo H. Alt Bölge 2.5. Alt Bölge II.050 Çeltik 9.810 120 0 4.400 7.1.071 Grafik : Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre T ahıl Üretimi 200000 180000 160000 140000 120000 Ton 100000 80000 60000 40000 20000 I.6 0.983 4.) 0.2 0 I.650 77. Alt Şekil H.Buğdaygiller Ekiliş ve Üretimi Ürünler Buğday Arpa TAHILLAR Çavdar Yulaf (dane) Kaplıca Mısır (dane) Çeltik Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 Değerler Ekiliş (da) 147. Alt İlinde Alt BölgelereBölge II. SamsunBölge Şekil H.540 Mısır 33.210 13.4.2. Alt Göre Tahıl ÜretimiBölge III.812 10.821 100 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 III.868 38.700 150 Toplam 145. Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 Tablo H. Alt Bölge Buğday Arpa Yulaf Çavdar Mısır Çeltik Şekil H.423 1.412 148.150 10.200 Yulaf(dane) 0 200 Çavdar 557 1.830 200 2.8 Alan (ha.Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı (ha.600 67.

Alt Bölge III.800.391 1.316 209.Alt Bölge II.382.800 19.420 7.522.125.100 Çeltik 64. Alt Bölge Buğday 181. Ayrıca ithal edilen 325. sırada yer almaktadır.000 ton olan Türkiye mısır üretiminin % 5.39’u ise III. % 0.6. Alt Bölge II. sırada yer almaktadır.000) ton.457 ton pirinç karşılığında 86. sırada. Alt Bölgede ise çavdar üretimi yapılmamaktadır.32 ile II.626 Arpa 9. ile diğer bölgelerden daha yüksek verim potansiyeline sahiptir. tahıllar içinde en çok üretilen (589. % 3. Alt Bölge III. Ülkemiz çeltik üretiminde dekardan alınan ürün bakımından Dünya ortalamasının üzerinde olmasına rağmen.91 ile III.6 ini Samsun ili karşılamaktadır. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Tahıl Üretimi ÜRETIM (ton) I.Alt Bölgede.000 ton) ve buğdaydan sonra en çok ekim alanı olan (153. 2003 DİE verilerine göre. dünya ortalaması üzerinde verim almamıza rağmen Ülkemizin ihtiyacını karşılayamamaktadır. Verilerine göre İlde çeltik üretiminde % 98.316 500 600 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ürün Toplam 384. yetiştirildiği alan bakımından da (70. Çavdar üretiminde yine % 58 ile II. sırada yer almaktadır.980 196.76 ile II. 2.) üründür. sırada.320 65. III. % 9.925 Mısır 182. 2004 yılı Tarım İl müd. 2004 yılı Tarım İl müd. arpa ve mısırdan sonra (372.3’ü I.a kadar düşmüştür.Alt Bölge I.132 250 3.Alt bölge II. Verilerine göre Samsun mısır üretiminin % 87. Ancak Türkiye’de üretim bakımından buğday.27’si II:Alt Bölgede.Alt Bölge I.33’ünün I.Alt Bölgede gerçekleştirildiği görülmektedir.416 Alt bölgeler bazında karşılaştırma yapıldığında il genelinde toplam buğday üretiminin % 47.Alt bölge II. Türkiye’deki çeltik ekim alanlarının ve üretiminin % 40’ı Karadeniz Bölgesinden karşılanmaktadır.Alt Bölge I. 223. % 26 ile I. Türkiye çeltik tarımı için oldukça uygun ekolojiye sahip olmasına rağmen. Karadeniz Bölgesi verim bakımında 574 kg/da.000 $ ödenmiş olması çeltik üretiminin yetersiz olduğunun açık bir göstergesidir.805 5.000 ha.94 ile I.Alt Bölgede gerçekleşmektedir. (FAO 2003) 1982 yılında 77. sırada. % 0. sulama imkanlarının yetersizliği ve çeltik fiyatlarının istikrarsızlığı sebebiyle ekim alanları sınırlı kalmakta. Arpa üretiminde % 73.DİE) olan Türkiye çeltik üretiminin % 13’ünü Samsun İli karşılamaktadır.) tahıllar içinde altıncı sırada yer almaktadır.655 27.227 250 Yulaf (dane) 0 250 0 Çavdar 1.411 37. Dünyada çeltik.000 ha. % 41.200 ton (2003. Türkiye İle aynı paralelde bulunan benzer ekolojiye sahip ülkelerin çeltik verimlerine göre daha düşüktür.000 ha ekim alanı varken 2002 yılında ekim alanı 60 000 ha.Tablo H. sırada.3 ile I. 197 .

00 -0.57 -3. Bu da üretim maliyetini arttırmaktadır.000 0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 YILLAR Üretim (ton) Ekilen Alan (ha.00 -1.10 -2.46 9.34 15.79 14.29 -.64 -3.000 15.80 -2.200 % Değişim -10.70 0.93 2.08 1.000 30.30 -13.000 35.00 -.00 12.41 -19.) Verim (kg/ha.85 -1.55 25.44 4.21 14.3 Ekilen Alan (ha. Avusturya.000 ÜRETİM -ALAN 25.72 1.77 29.25 2.30 -9.86 3. İtalya) ile karşılaştırdığımızda ekimden hasada kadar yapılan işlerin yürütülmesinde daha fazla işgücü harcanmaktadır.) 2 715 2 700 2 625 2 613 3 000 3 113 3 088 3 000 2 604 2 970 3 000 3 010 2 963 3 000 3 063 3 000 3.50 -.77 1.7.) 77 350 70 000 64 000 62 000 55 000 53 000 51 000 66 000 53 000 40 400 43 000 44 850 40 500 50 000 54 850 55 000 60 000 65 000 58 000 59 000 60 000 65.57 1.69 8.55 -2.33 -10.71 -30. Tablo H.37 -4.11 -3.33 -1.50 4.4.Türkiye’de yapılan çeltik tarımının diğer bazı gelişmiş ülkeler (ABD.86 -13.85 0.) Şekil H.000 5.64 0.8.9 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Grafik : Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Pirinç Üretimi 40.0.94 2.50 3 139 3 630 3 661 3 611 3434 % Değişim -0.27 9.70 23.05 5.11 25.56 1.65 -11.81 3.13 -11.46 14.3.Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Pirinç Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 198 .04 7.77 6.000 20.70 -23.33 Verim (kg/ha.55 7.11.3.00 0. Samsun İli 1982 – 2003 Yılları Arası Pirinç Üretimi YILLAR 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 Üretim (ton) 210 000 189 000 168 000 162 000 165 000 165 000 157 500 198 000 138 000 120 000 129 000 135 000 120 000 150 000 168 000 165 000 189 000 204 000 210 000 216 000 216 000 223.000 10.09 8.00 -.000 % Değişim -9.77 -.78 -0.

Tablo H. Ülkemizde çeltik üretimi yurt içi pirinç talebini karşılayamamaktadır.Çeltik İthalatı – İhracatı : Dünya pirinç piyasası incelendiğinde. Türkiye çeltikten birim alandan alınan verim açısından Dünya ülkeleri arasında ilk sıralarda yer almasına karşılık çeltikten elde edilen pirinçte kendine yeterli olmayıp net ithalatçı bir ülke konumuna gelmiştir.dan 8 kg. eskiden bulgura dayalı beslenmenin günümüzde pirince dönüşümü ve şehirleşmeye bağlı olarak kişi başına yıllık pirinç tüketimi 3 kg. Hızlı nüfus artışı.457 ton pirinç için86. Bunun nedeni Bölgede yetiştirilen. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin döviz 199 . Zaten pirinç ihracatının büyük bir çoğunluğu ithal edilen çeltiğin pirince işlenmesinden oluşmaktadır. incelendiğinde 2002 yılında ülkemiz 325.8. Türkiye Ziraat Odaları 1997 – 1998 Zirai ve İktisadi raporu verilerine göre 1990 yılında 176.000 $ ödemiştir. Tablo H. İthal edilen çeltik yurt içinde üretilenden daha ucuza mal edildiği için çeltiği pirince işleyen fabrikalar maliyetlerini düşürmek için yerli çeltiğe ithal çeltiği karıştırarak işlemektedirler. Bunun çok az bir kısmı yaklaşık 18 –20 milyon tonunun ithalat – ihracatı yapılmaktadır. Samsun İli 1982 – 2003 Yılları Arası Pirinç Üretimi YILLAR PİRİNÇ Miktar Ton 300112 203696 267991 275268 246935 341747 225762 325457 Değer 1000$ 109431 82083 94794 96455 97605 108215 57683 86382 İTHALAT KIRIK PİRİNÇ Miktar Değer Ton 1000$ 354 89 516 143 201 52 108 35 1226 103 ÇELTİK Miktar Ton 22101 22248 52389 42186 164917 299390 135069 292024 PİRİNÇ Miktar Ton 249 1285 546 593 1468 5667 4202 1935 İHRACAT KIRIK PİRİNÇ Miktar Değer Ton 1000$ 16 9 63 74 18 16 48 40 752 179 3980 846 3227 650 1464 281 ÇELTİK Miktar Ton 116 385 177 169 248 335 234 181 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 Değer 1000$ 421 4568 10307 9390 43775 59591 24437 48803 Değer 1000$ 761 1184 520 555 863 1788 1214 699 Değer 1000$ 97 296 145 148 207 206 179 167 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Türkiye’nin kırık pirinç için bile 2002 yılında 103. Bu nedenle arz açığı ithalat yoluyla kapatılmaya çalışılmaktadır. Türkiye bugün pirinç ithalatının yanında kırık pirinç ve çeltikte ithal etmektedir. Türkiye’nin pirinç ihracatı ithalat karşısında önemsenmeyecek oranda olup 2002 yılı pirinç ihracatı 1 935 ton karşılığı 699. En çok üretim yapıldığı il Samsun olmasına rağmen çeltik tarımında yıllar itibariyle önemli gelişmeler gösterememiştir. hayat standartlarının yükselmesi.124.000 $ dır. Karadeniz Bölgesinde ise çeltik verimi Türkiye ortalamasının üzerindedir.879 ton pirinç ithalatı karşılığında 62. yaklaşık 600 milyon ton çeltiğin tamamına yakını çeltiği üreten ülkelerde tüketilmektedir.4.382.000 $ ödemesi net ithalatçı bir ülke konumunda olduğumuzun açık bir göstergesidir.a çıkmıştır. özellikle fındığa uygulanan popülist fiyat politikalarının etkisi ile fındık üretimi daha cazip hale gelmiştir.000 $ ödenmiştir. Türkiye’nin pirinç piyasası incelendiğinde 1975 li yıllardan beri bazı yıllar hariç sürekli pirinç ithalatı yapılmaktadır.

Özellikle üretimde artış için çeltik alım fiyatları ile girdi fiyatları arasındaki gerekli dengenin kurulması çiftçilerin üretim maliyetleri altında ürün satmak zorunda bırakılmaması gerekir.kaybının önlenmesi bakımından çeltik üretiminin arttırılması zorunludur. Ayrıca kurutma olanaklarının yetersiz oluşu sebebiyle olması gereken rutubet ürünün pazara arz edilmesini engellemektedir. pirincin kalitesi bozulmakta ve hasattaki yüksek nem oranından dolayı çeltikte kurutma sorunu ortaya çıkmaktadır. Ancak çeltik fabrikalarında ürünü standart hale getirip kırık daneleri ayıracak ekipmanlar (fotosel cihazı vs. Bu nedenle üreticiler girdi temini ve pazarlama gibi konularda sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Bu da tüketicinin ithal pirince yönelmesine sebep olmaktadır. Ülkemiz için pirinç ticaretinin boyutlarının bu kadar vahim olduğu görülmektedir. TMO’nun daha fazla pazara girip alım yapması beklenilmektedir. Diğer bir etken de sanayicilerin rekabet amacıyla iç piyasadaki düşük ve yüksek fiyat ile alınan çeltikleri karıştırıp maliyeti düşürmeleri ve nem oranı yüksek yurt içi ile nem oranı düşük ithal pirinçleri karıştırıp pazarlamalarıdır. Sahip olduğumuz tarımsal kaynaklar üretimin arttırılmasını sağlayacak düzeydedir. Bu konu derhal göz önüne alınarak acil çözüm stratejileri geliştirilmelidir. Genel olarak piyasada aynı dane iriliğine sahip olan (kırık ve kırmızı renkli dane bulundurmayan) pirinçler tercih edilmektedir. Çeltik üreticisi üzerinde olumsuz bir etki yapan pirinç ithalatından alınan fonların iç piyasada fiyatların düşmesini önleyecek düzeyde tutulması sağlanmalıdır. Çeltik üreticileri fındık üreticileri gibi bir kooperatif örgütlenmesi altında bir araya gelememişlerdir. Dolayısıyla ithal pirinçler gibi tek tip görüntüler arz etmemekte ve özellikle TSE standartlarına uyulmamaktadır. Buna bağlı olarak. Ancak bunun için pirinç üretiminin teşviki yönünde çeltik üretim tedbirleri alınmalıdır Aradaki vergi farkı nedeniyle sınır ticareti aracılığıyla yılda giren pirinçten ithalatçılar büyük zarar görmektedir. Çeltik hasadından sonra ürünler genelde çeltik fabrikaları ve TMO tarafından satın alınmaktadır. Ancak kaliteli tohumluğun kullanılmaması sonucu özellikle sanayinin istediği standartta ürün elde edilememektedir. Çeltiğin Pazarlanması : Çeltiğin işlenmesi ve değerlendirilmesinde standart ürün en önemli pazarlama kriteri olarak karşımıza çıkmaktadır. 200 . Sınır ticareti öyle bir noktaya gelmiştir ki Türkiye’ye mal satmak için Amerika’dan mal almaya değmektedir. Samsun’da çeltik tarımı iyi bir gelir getirmesine rağmen üreticiler ürünlerini pazarlamada bir takım zorluklarla karşılaşmaktadır. Samsun İlinde çeltik ekim zamanının gecikmesi sonucu hasat Sonbaharın erken yağışlarına denk gelmektedir. Bunun nedeni çeltik fabrikalarının hasat zamanı düşük fiyatlı ithal çeltiği tercih ederek yerli çeltiğe düşük fiyat vermesidir.) bulunmamaktadır.

Türkiye’de 81 ilin hemen hemen tamamında az veya çok ekilmektedir./ha. olarak 201 . Çünkü pek çok ülke. 22. Halen ülkemizde sadece çeltikte değil diğer ürünlerde de üretim politikası geliştirilmediği gibi. Sırada yer almaktadır. Çeltiğin pirince işlenmesi bir bakıma ham maddenin teknolojik ürünlere dönüştürülmesinin ilk aşamasıdır. tahıl ekilişi bulunmaktadır. 2003 yılında 560.000 hektarını mısır tarım alanları oluşturmaktadır. Hal böyle iken üreticiyi daha fazla kazandırmak için çeltik üretiminde verimliliği arttırmamız bununla birlikte kaliteli üretim yapmamız gerekmektedir.4. Toplam tahıl ekilişinin 560. hızlı nüfus artışına eşdeğer bir gıda üretimi gerçekleştirme çabası içindedir. Mısır dünyada olduğu gibi Türkiye’de de en önemli tahıllardan biridir.000 ton ürün alınmış ve Türkiye ortalama mısır verimi 5. dünya üzerinde en çok çalışmalar yapılan bir bitkidir. işlenen tarla alanı içinde. ekim alanı bulunan mısır bitkisi. pazarlama stratejileri de oluşturulamamıştır. 1970 yılı Türkiye mısır üretimi 1 040 000 ton iken.600 ha. Türkiye’de mısır. yaklaşık 638 milyon tonluk üretimi ile tahıl üretiminde buğdaydan sonra ikinci sırada yer almaktadır.ÜRETİCİ TMO ÇELTİK FABRİKALARI ARACI FABRİKADA KIRDIRMA TOPTANCILAR SÜPER VE HİPER MARKETLER BAKKALLAR SEMT PAZARLARI TÜKETİCİ Şekil H. . İlk safhada bile çeltiğin pirince dönüşüp tüketiciye ulaştırılması aşamasında her bir ara pazarlama kademesinde bulunanların bir takım girdi masrafları bulunan üreticiden daha fazla kazanmaları düşündürücüdür.Pirincin Pazarlama Aşamaları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Pazarlama aşamasında da görüldüğü gibi çeltiğin pirince işlenip tüketiciye ulaşmasında bir çok ara pazarlama kademelerinden geçmektedir. alandan 2. tahıl ekiliş ve üretiminde buğday ve arpadan sonra III.540.000 kg.413. Dünyada 2003 yılı itibariyle yaklaşık 143 milyon ha.800.000 ha. Mısır Üretimi : Doğrudan ve dolaylı olarak insan beslemesinin temel kaynaklarından biri olan mısır. 13.000 ha.

Bunun başlıca nedenleri düşük verim içeren yerli çeşitlerin kullanılması.373 ton ürün ve 2./ha. Tablo 28 incelendiğinde Samsun’da 1993 yılında 54. Ayrıca son yıllarda tüm Türkiye’de olduğu gibi bölgemizde de silajlık mısır yetiştiriciliği oldukça önem kazanarak büyük ölçüde artış göstermiştir. Türkiye mısır ekim alanı ve üretiminin sırasıyla % 7.661 ha. 1988 yılından itibaren mısır ekim alanlarında yeniden bir artış görülmüş. Bölgede ticari manada mısır üretimi Bafra ve Çarşamba Ovaları ile sınırlı kalmış. 2003 yılında ise ekim alanları azalarak 42.000. ekili alandan 151. Bunun yanında verim potansiyeli düşük çeşitlerin ekilmesi de verim düşüklüğünün nedenlerindendir.63 ve % 5. Türkiye mısır verimi dünya ülkeleri ile karşılaştırıldığında oldukça düşüktür.). verim elde edilmiştir.000 kg.403 tona yükselmiştir. 2003 yılında ise üretim 2. Ekim alanlarındaki düşüşe karşılık üretimde meydana gelen artışlar yeni melez mısır çeşitleri ekiminin yapılması. Samsun. Adana ve Sakarya İlleri Türkiye mısır üretiminin yaklaşık % 50 sini karşılamaktadır. Türkiye 1982 – 2003 yılları arasında mısır ekiliş.a gerilemiştir.428 ton olarak gerçekleşmiştir.a kadar gerilemiştir. Karma yem sanayimizin mısır talebinin karşılanması bakımından üretimin geliştirilmesi gereklidir.732 ha. Böylesine geniş ekim alanına sahip Samsun İli (42. Türkiye’de mısırdan yüksek verim alınabilecek ekolojik bölgelerimiz sınırlıdır. Buna rağmen üretim 156.788 ha. 2003 yılı itibariyle Samsun İli mısır ekim alanı ve üretimi./ha. bu potansiyel gerektiği gibi değerlendirilememektedir.800. Samsun İli mısırın ekolojik istekleri yönünden elverişli bir iklime sahip olması nedeniyle büyük bir üretim potansiyeli teşkil etmesi gerekirken. ürün olarak üretimi yapılan mısır yetiştiriciliğinin geliştirilmesi büyük ölçüde destekleme alım politikalarına bağlıdır.763 kg.360. kurutma. Önemli ölçüde II. Samsun ortalaması 3. üretim ve verim ilişkilerine ilişkin tablo 26 incelendiğinde ekim alanlarında önemli dalgalanmaların olduğu dikkati çekmektedir.000 tona yükselmiştir.000 ton olan üretim 1988 yılına gelindiğinde ekim alanlarının düşmesine rağmen 2. Ekim alanları küçük dalgalanmalar göstererek 1997 yılında üretim 155.gerçekleşmiştir. Başlı başına üretim alanlarının 202 . yetiştirme tekniklerinin tam ve zamanında uygulanamaması.000 ha.732 ha. Ülkemizde mısır üretim hedeflerini doğru belirlemek için öncelikli hedef birim alandan alınan ürünü arttırmak olmalıdır.) nin dekara veriminin Türkiye ortalamasının altında olması dikkati çekmektedir (Türkiye ortalaması 5. uygun yetiştirme tekniklerinin uygulanması ve mekanizasyonun artması ile açıklanabilir. Son otuz yılı göz önünde bulunduracak olursak üretim alanları pek değişmezken verime bağlı olarak üretimdeki artış % 100 ü geçmiştir Bölgeler itibariyle ise 1960 lı yıllarda Karadeniz Bölgesinin ekim alanı ve üretimdeki payı % 50 – 55 arasında değişmekte iken.000 ha.58’ini oluşturmaktadır. bugün ekim alanının % 45 lik paya sahip olmasına rağmen üretimdeki payı % 25 e inmiştir. bölgenin diğer mısır üretim alanlarında çeşitli sebeplerle geleneksel mısır tarımına devam edilmektedir.000 ton olarak gerçekleşmiştir. 1982 yılında 1. 1982 yılında 580. olan mısır ekiliş alanı 1988 yılına kadar hızlı bir düşüşle 500. depolama ve pazarlama sorunları ile uygulanan fiyat politikalarının yeterli olmayışıdır.

97 19.58’ini Samsun İli karşılamakta olup .42 55 421 1998 156 757 0.08 -14. Alt Bölgede.56 14. % 6. Samsun İli 1993 – 2004 Yılları Arası Mısır Üretim Potansiyeli YILLAR Ekilen Alan (ha.87 52 752 1999 165 883 5.98 1.88 56 851 1996 148 823 1.28 0.89 -7. Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Mısır Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Mısırın Pazarlaması : Bilindiği gibi tarım ürünlerinin bir bölümü üretildikten sonra herhangi bir işlemden geçirilmeden tüketiciye ulaşmakta ve tüketilmektedir.934 ton) III.9.01 57 939 1995 147 014 -0.) Şekil H.26 53 872 2001 161 500 -14.82 48 543 2000 187 885 11.99 si ise (10.79 5.05 54 455 2002 141 560 -12.87 -3. % 6.50 6.) YILLAR Ekilen Alan (ha. Tablo H.ALAN 200000 150000 100000 50000 0 1998 1999 2000 2001 2002 2003 *2004 Üretim (ton) Verim (kg/ha. 2003 verilerine göre.) 1993 151 373 54 788 1994 148 329 -2.6 Grafik : Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Mısır Üretimi 250000 ÜRETİM .80 -4.53 ü (135. Alt Bölgede gerçekleşmektedir.732 * 2004 209.50 42.48 si (10.67 3. Bir bölüm tarım ürünü ise işlendikten sonra tüketilmektedir.81 -7.137 ton) II.320 33.65 Verim (kg/ha.150 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Üretim (ton) % Değişim % Değişim 5.01 4.357 ton) I.97 2. Bu üretimin % 86.87 26.800.34 1. Burada üzerinde durulması 203 .35 46 347 2003 156.428 10. Alt Bölgede.75 -1.) 2 763 2 560 2 586 2 707 2 804 2 988 3 418 3 488 2 966 3 054 3 661 4 636 % Değişim -7.97 10. Ham tarım ürünlerinin tarıma dayalı sanayide işlenerek mamul madde haline getirilen ürünler önemli oranda artı değer yaratmaktadır.39 2.000 ton olan Türkiye mısır üretiminin % 5. yaklaşık 2.81 45.5.04 -14.23 54 981 1997 155 403 4.arttırılması veya üretimin yaygınlaştırılması yeterli değildir.

Mısır üreticisi herhangi bir çatı altında örgütlenemediğinden fiyatların belirleyicisinin tüccar olduğunu söylemek mümkündür. mısır unu fabrikalarında ise mısır nişastası.gereken en önemli husus tarıma dayalı sanayinin yarattığı artı değerlerden çiftçilerin yararlanamamasıdır. Yukarıda bahsedildiği gibi çiftçi pazarlama zincirinin ilk halkasında yer almakta ve daha sonraki aşamalarda söz sahibi değildir. büyük bir kısmını ise satmaktadır. Kurutulan mısır somakları basit tanelenme makinesi ile ayrıldıktan sonra çuvallara doldurulduktan sonra pazarlama aşamasına gelmektedir. Üretici ürettiği mısırı satarak elde ettiği artı değerle yetinmekte ve ekonomik hayatını devam ettirmeye çalışmaktadır. Tüccarlar tarafından satılan mısır yem fabrikalarında yem rasyonlarında kullanılmakta. hayvan yiyeceği ve tohumluk olarak ayırmakta. Bu yüzden hasat edilen mısır koçanları sıyrılarak somak halinde silo veya tahtadan yapılmış serenlerde doğal olarak kurutulmak için depolanmaktadır. Mısır kısa gün bitkisi olduğundan hasadı çoğu zaman sonbahar yağışlarına denk gelmekte dolayısıyla hasat Karadeniz Bölgesinde mevsime bağlı olarak problemli geçebilmektedir. Nişasta işleme sırasında nişasta bulmacı üzerinde yüzen kabuk ve ruşeym yağca zengin olduğundan mısırözü yağı üretilmek üzere yağ fabrikalarına pazarlanmaktadır. Tüccarlar tarafından yem fabrikalarına ve mısır unu fabrikalarına satış yapılmaktadır. Kısaca çiftçi sanayiye entegre olamamaktadır. ayrıca taze mısırın fırınlanıp öğütülmesiyle mısır unu olarak semt pazarlarında satışa sunulmaktadır. Mısırın danesinin yanında mısır sapları kışın hayvan yemi olarak satılabilmektedir. Mısır üretiminde ürün desteklemesi ve devlet alımı olmadığından fiyatlar tamamen Pazar şartlarında oluşmaktadır. Ülkemizin çoğu yerinde kurutma tesislerinin olmayışı mısırın pazarlanmasında en büyük problem olarak görülmektedir. 204 . Üretmiş olduğu mısırın bir kısmını kendi yiyeceği. Tanelenmiş mısırın pazarlanabilmesi için nem oranının % 15 in altında olması gerekmektedir. Mısır üreticisi genellikle mısırı koçan olarak hasat etmekte daha sonra tanelenmektedir. Tanelenen mısır çoğu zaman tüccara satılmaktadır. Nişasta fabrikalarında yaş öğütme ile mısır tanesinin kuru madde ağırlığının 1/3 ü yağ ve nişasta olup geriye kalan kısım protein ve selüloz olarak çiftlik hayvanlarının yem rasyonlarında kullanılmak üzere yem fabrikalarına satışa sunulur. Ayrıca yörede bulunan mısır kırma ünitelerine sahip basit değirmenlerde kırılmakta hayvan yemi olarak yetiştiricilere satılmaktadır. glikoz ve yan ürün olarak işlenerek pazarlanmaktadır. Samsun’da mısırın çok az bir kısmı çiftçi şartlarında taze mısır olarak satılmakta. Bugün mısır üreticisi ürettiği ürünün karşılığını alamamaktadır.

023 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ürünler Değerler Üretim (ton) 9 80 1.Mercimek Şekil H.2.Fasulye Nohut Y. Baklagiller Tablo H.1.310 Fasulye (kuru) 17. Alt Bölge III.TAZE MISIR ÜRETİCİ MISIRUNU ÜRETİCİ TÜCCAR MISIR KIRMA DEĞİRMENLERİ UN FABRİKALARI NİŞASTA FABRİKALAR BESİCİLER BAKKALLAR MARKETLER MISIRÖZÜ YAĞI FABRİKALARI SEMT PAZARLARI TÜKETİCİ Şekil H. Alt Bölge II.Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 205 .539 9. Baklagiller Ekiliş Ve Üretimi Ekiliş (da) Bakla (kuru) 11 Bezelye (kuru) 10 BAKLAGİLLER Nohut 1.025 Mercimek (yeşil) 3 Fiğ (dane) 2.Mısırın Pazarlama Aşamaları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 H.6.2. Alt Bölge K.10.7.500 Grafik : Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı 12000 10000 A n a la (h ) 8000 6000 4000 2000 0 I.930 3 3.1.

206 .81’lik pay ile III. sırada. Samsun’da üretilen nohut ve yeşil mercimeğin tamamı I.Alt Bölgede nohut ve yeşil mercimek üretimi yapılmamaktadır. Alt Bölge II.163 2.590 5 Grafik : Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi 7000 6000 5000 Üretim (ton) 4000 3000 2000 1000 K. Alt Bölge III. % 11.Alt Bölge I.Tablo H.56’ sı Samsun ilinde gerçekleşmektedir. Alt Bölge Toplam 6.Alt Bölgede yoğunlaşmıştır. Kuru fasulye üretimi de mısır üretiminin yoğun olduğu I. Alt Bölge 2.604 1.Alt bölgede üretilmektedir. Alt Bölge II.Mercimek 2 3 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 III.942 341 1. % 26.98’lik pay ile I. III.Alt Bölge II.650 Toplam 16.Fasulye 10.280 Nohut 205 1. Alt Bölge III.Alt Bölge III. mısır üretim alanlarında ara ziraatı olarak yapılmaktadır.19 pay ile II.8.780 1. Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H. Alt Bölge K. sırada yer almaktadır. ve II. Alt Bölge Nohut Y.Fasulye Nohut Y.850 3. Fasulye üretiminde 2004 İl Müdürlüğü verilerine göre % 61.Mercimek Üretim (ton) I. sırada.12 Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi Ürün K.Mercimek Şekil H.Fasulye 0 I.385 Y.175 9.11 Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı(Ha) Ürün I. 2003 DİE verilerine göre Türkiye kuru fasulye üretiminin % 4.476 1. Alt Bölge II.817 3 3 6 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Samsun’da kuru fasulye üretimi ağırlıklı olarak.

% 51 inin de II. Alt Bölge II.464 19.537 Korunga 1.13. Yem Bitkileri Ekiliş Ve Üretimi Ürünler Yonca Korunga Yulaf (ot) Mısır (hasıl) Mısır (slaj) Tritikale (ot) Fiğ (ot) Üçgül (ot) Değerler Ekiliş (da) 944 851 5.68 ile II.890 250. toplam 51. Alt Bölgede gerçekleşmektedir.200 143.575 7.Alt Bölgede.9. Alt Bölgede gerçekleşmiştir. Grafik : Samsun İlinde Alt Bölge lere Göre Ye m Bitkileri Ekiliş Alanları Dağılımı 10000 Alan (ha) 8000 6000 4000 2000 0 I.884 15. lin 4.26 si I. % 37.184 4.376 600 10.17 dir.13 ü I.830 Mısır (Hasıl) 18.035 9.1. Alt Bölgede de % 5.116 Üretim (ton) 13. bunun % 43. Bölgede yapıldığı görülmektedir. II. Alt Bölgeler Göre Yem Bitkileri Ekiliş Alanları Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 207 . Alt bölgede ise hasıl mısır üretimi yoktur. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Yem Bitkilerinin Üretimi Üretim (Ton) Ürün I.14. % 42.90 ile birinci alt bölge.975 ton olan slajlık mısır üretimi yapılmaktadır.2. İldeki toplam 143.561 5. Alt Bölge şeklinde olup.7 oranında yonca üretimi yapılmaktadır. Üretimin % 57. III.884 1.117 ton olan korunga üretiminin % 59. Alt Bölge Yonca Korunga Fiğ Mısır (Hasıl) S. Alt Bölgede üretildiği görülmektedir.300 39. Alt Bölge III.530 20. I.Alt Bölge Toplam Yonca 4. III.476 58.639 - YEM BİTKİLERİ Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H.Alt Bölge III.41 i III. III.82 si II.Alt Bölgede. % 38. üretimin yoğun olarak I.140 33.090 S.975 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2004 Yem bitkileri üretimi alt bölgeler bazında incelendiğinde yonca üretimi il genelinde 10.050 1.Alt Bölgede % 27.73 i II. Alt Bölgede % 63.250 51.Alt Bölge II. III.Mısır Şekil H.28 inin I. Alt Bölgenin payı %9.058 13.830 ton fiğ üretimindeki alt bölgelerin payı % 58.41 olarak gerçekleşmiştir.475 13. Alt Bölgede. asıl mısır üretimi bütün alt bölgelerde yapılıyorsa da.1.Mısır 91.537 ton üretilmiş olup.H.529 2.463 125 4.268 1.950 14. Alt Bölgede fiğ üretimi %2. Alt Bölgede ise % 3 Korunga üretimi yapılmaktadır.41 gerçekleşmektedir. Yem Bitkileri Tablo H.117 Fiğ 30.3.

358 250 16. 740. Tarla bitkileri ekiliş alanları içinde Türkiye de yem bitkileri ekiliş alanı 2003 verilerine göre %5.715 660 5. Ayçiçeğinin en fazla yetiştirildiği Trakya – Marmara Bölgesinde genellikle hububat – ayçiçeği ekim nöbeti hakimdir. Kuraklık.15. Türkiye üretim miktarı ve ekim alanı bakımından da Dünya ülkeleri arasındaki sıralamada 10. Alt Bölge II.315 Mısır (Hasıl) 2. sırada yer almaktadır. Toplam ayçiçeği ekim alanının % 70 inden fazlası Trakya – Marmara Bölgesinde özellikle de Tekirdağ. Özellikle Arjantin ve Fransa ayçiçeğine uygun iklim koşullarına sahip olduğundan yüksek verimleri nedeniyle üretimleri fazladır. yağ bitkilerine ayırmış.2.760 S. İnsan beslemesinde özellikle bitkisel yağların önemi büyüktür. Ege ve Karadeniz Bölgesi olmak üzere birçok bölgede yetiştirilebilmektedir. Bu Türkiye’de yem bitkileri ekiliş ve üretiminin yetersizliğinin göstergesidir.1. Başta ayçiçeği olmak üzere çok çeşitli yağ bitkisinin yetiştirilmesine elverişli ekolojiye sahip Türkiye’de yıllardır yağlı tohum ve bitkisel yağlarda açık devam etmektedir. Rusya. Endüstriyel Bitkiler Ekiliş Ve Üretimi Ekiliş (da) ENDÜSTRİYEL Tütün 14.226 Korunga 383 523 25 931 Fiğ 8.Mısır 2. gerekli ham maddenin teminine ağırlıklı olarak yönelmişlerdir. Ülkemiz bitkisel yağ üretiminde % 50 ile en büyük payı olan ve yağ bitkileri üretiminde başta gelen ayçiçeği. 208 . başta Trakya.940 1. H.440 BİTKİLER Şeker pancarı 11.553 Kenevir (lif) 43 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ürünler Değerler Üretim (ton) 13.595 47 Dünya ayçiçeği üretimi 2003 yılı itibariyle 27. kolza vb.315 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 2004 İl müdürlüğü verilerine göre tablo 55 dikkate alındığında Samsun İlinde yem bitkileri ekiliş alanının Tarla Bitkileri ekilişi içindeki payı % 18’ dir.) Ürün I.Tablo H.4. Alt Bölge III. Endüstriyel Bitkiler Tablo H.50’dir.1.631 497. Fransa ve ABD en fazla üretimin gerçekleştirildiği ülkelerdir. Arjantin. İç Anadolu ve Karadeniz Bölgesinin Türkiye ayçiçeği alanları içindeki payı ise % 10 un üzerindedir. Bugün birçok sanayi ülkesi bitkisel yağ üretiminin arttırılması için sınırlı olan tarım alanlarının büyük bir kısmını ekolojilerinin uygunluğuna bağlı olarak ayçiçeği.270 ton (FAO 2003) olup . Eğer çiftçilerin tercihi tarlaya iki yıl üst üste hububat ekme yönünde ise ayçiçeği üretiminde ikinci yıl için azalma görülmektedir.030 730 2.16. Samsun İli Alt Bölgelere Göre Yem Bitkileri Ekiliş Alanları (ha. Edirne ve Kırklareli İllerinde bulunmaktadır. Alt Bölge Toplam Yonca 423 728 75 1.707 7. Ukrayna.

Alt Bölge Toplam Tütün 11.843 9. Alt Bölge III. tarımsal mekanizasyon ve üreticilerin bilinçlendirilememesi gibi bir dizi sorunlar nedeniyle sürdürülebilir tarımsal üretim modeli ülkemizde halen oluşturulamamıştır. depolama.) Ürün I. Alt Bölge II.435 Soya 2. düşük verim ve kalite.920 9.101 Ayçiçeği 515 8. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkilerinin Ekiliş Alanlarına Dağılımı (ha. Alt Bölgeler Göre Endüstri Bitkileri Ekiliş Alanlarının Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H. Alt Bölge Şeker pancarı Ayçiçeği Soya Alan (ha. kalitesiz tohumluk. Alt Bölge III.575 13. Grafik : Samsun İli Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Ekiliş Alanlarının Dağılımı 12000 10000 8000 6000 4000 T ütün 2000 0 I. veya II. Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 209 . ekonomik teşvik ve güvence.10. Alt Bölge III.035 Şeker pancarı 3. Alt Bölge Tütün Şeker pancarı Ayçiçeği Soya Şekil H.258 13.) Şekil H.17. Alt Bölge II.hastalık ve zararlı problemleri dışında özellikle taban fiyat politikası.11. ekim alanlarının kontrolsüz genişletilmesi.251 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Grafik : Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi 350000 300000 250000 Ton 200000 150000 100000 50000 0 I.460 1. I. Alt Bölge III. ürüne olan bağımlılık.211 40 2.

Ayçiçeği ekim alanı 9.40. Bu % 8.DİE) tütün üretiminin % 9. sırada.Alt Bölgenin üretimdeki payı % 56. III.16 ile I. I.Alt Bölgede soya üretimi yapılmamaktadır.552 1.435 ha.Alt Bölge II. Alt Bölge III.775 7.lık alanda 30 694 ton ayçiçeği üretimi gerçekleştiği görülmektedir. Yakın bir gelecekte Çarşamba ve Bafra Ovasında Sağ ve Sol Sahil Sulama projelerin devreye girmesi ile 130 434 ha.58’si Samsun İlinde üretilmektedir. üretim. sırada yer almaktadır. Alt Bölgenin üretimdeki payı ise % 43. 2004 Yılı Tarım İl Müdürlüğü Verilerine göre I. Alt Bölgede ayçiçeği üretimi yapılmamaktadır.30’ luk üretimle II.324ha. lık ayçiçeği ekim alanı tarım arazileri içinde son derece küçük bir alanı oluşturmaktadır. olup 515 ha.Alt Bölgede şeker pancarı üretimi yapılmamaktadır. verim ilişkileri incelendiğinde 1993 yılında 15 313 ha. Şeker pancarı üretiminde olduğu gibi.950 Ayçiçeği 945 24.927 ha. Samsun İlinde endüstri bitkilerinde şeker pancarı üretimi II. Ayçiçeği üretiminde % 96 ile ilk sırayı II.920 ha.Alt Bölgede yoğunlaşmıştır.620 Şeker pancarı 244.84 ile II. Alt Bölgenin üretim payı % 5.Alt Bölgede yoğunlaşan soya üretiminde bu bölgenin payı % 98.Alt Bölgede tütün üretimi yapılmamakta olup. III.Alt Bölge almakta. sulanabilecek arazi varlığı ile ayçiçeğinin sulandığında üretimin % 100 e yakın artacağı göz önüne alındığında 9. sıra. Alt Bölge Tütün 10. ekim alanı ile II. III.Alt Bölgede ayçiçeği üretimi yapılmamaktadır. % 4. II.Tablo H.Alt Bölgede yoğunlaşmıştır.ının endüstri bitkilerinin ekilişine ayrıldığı görülmektedir.18. Alt Bölge II. II. sırada yer almaktadır.Alt Bölge ise % 13. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi Üretim (ton) I.8 dir. tarım arazisinin 37. Bu rakamlar dikkate alındığında Samsun İli ayçiçeği üretimi bakımından iyi bir üretim planlaması ile büyük bir potansiyele sahip olduğu görülecektir. At Bölge almaktadır.495 140 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ürün Toplam 12.59’ dur. Ayçiçeği üretiminde ilk sırayı 8. olup endüstri bitkileri ekilişine oranı %24.6’lık paya sahiptir(2003 DİE).930 25. I.635 Türkiye’nin 112.Alt Bölgenin payı ise % 1.69’luk üretimle I. sırada bulunmaktadır. I.980 316. Samsun İli soya üretiminde Türkiye genelinde % 13.830 Soya 7.Alt Bölge % 86.32 gibi son derece küçük bir rakamdır.158 ton (2003. üretim alanı ve il genel üretimindeki yaklaşık % 95 lik üretim payı ile II. II. ayçiçeği üretimi de II. 210 .172 561. sıradadır. 1993 – 2004 yılları arası ayçiçeği ekiliş. Samsun İli Ayçiçeği Üretim Potansiyeli: Samsun İli 2004 yılı Tarım il Müdürlüğü verilerine göre tarım arazilerinin dağılımı incelendiğinde 455.lük pay ile I. 2004 Yılı Tarım İl Müdürlüğü Verilerine göre III.435 ha. III.

63 57.85 -6.18 Verim (kg/ha.16 -6.) 2 004 1 310 2 069 1 616 1 959 2 036 1 961 1 801 1 568 1 711 1.45 65. 2000 yılında desteklemeli ayçiçeği yapan 3.2002 yılında çiftçi sayısı 5.93 -3.lık alandan 9. alanda ayçiçeği üretimi gerçekleştirmiş iken.19. olarak sabitleşmiştir.840 ton ürün alınmıştır. başına 8 cent prim ödenmeye başlanmıştır.35 5.000 TL.31 -27.22 3.847 çiftçi 6 749.) 15 313 14 020 14 350 12 930 9 522 10 014 9 357 8 630 8 196 7 989 7. Geçen 10 yıllık süreçte ekim alanı ve üretim miktarı yarı yarıya düşmüştür.a düşmüştür.732 % Değişim -34.722 9.274 2.93 -21.63 -10. 2001 yılında ise $ bazında uygulanan prim ödemesi kaldırılmış TL. Yıllar İtibarı İle Ayçiçeği Üretimi Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü.35 -9.775 % Değişim -41.15 -12. 2005 Grafik Sam sun İlinde Yıllar İtibariyle Ayçiçeği Üretim i 40000 ÜRETİM (Ton) 30000 20000 10000 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 YILLAR 2000 2001 2002 2003 *2004 Üretim (ton) Ekilen Alan (ha.44 2.) Verim (kg/ha. soya fasulyesi için 8 cent ve kanola için kg. dış piyasada dezavantaj oluşturmakta bu da ekonomik hayata olumsuz bir şekilde yansımaktadır.Tablo H. Bu kapsamda 5 Aralık 2000 tarih ve 24251 sayı Resmi Gazetede yayınlanıp yürürlüğe giren 2000/1561 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 2000 yılı için yağlık ayçiçeği için 6 cent. Zira artan ithalat rakamları karşısında küçülen ihracatımız.) Şekil H. Ayçiçeği üretimi Türkiye’nin dış ticareti açısından son derece önemlidir.28 -18.12 -25. 2001 yılında çiftçi sayısı 3.53 -3. Dikkati çeken asıl nokta ürün desteklemesi ile üretim alanlarının artması hedeflenirken tam tersi olmuştur.31 6.9 ha.03 -17.5 114 Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü.173 üretim alanı ise 211 .Ayçiçeği için destekleme bedeli kg. bazında prim uygulamasına geçilmiştir.12.94 9.76 -5.56 -7. Giderek artan ülkesel yağ açığının kapatılması için öncelikle ayçiçeği ve diğer yağ bitkileri üretimimizi arttırmamız gerekmektedir.68 -8.435 % Değişim -8.99 161 Ekilen Alan (ha.89 21.69 9. 2004 1993 yılından sonra her yıl üretim alanları azalmış ve nihayetinde 2003 yılında 7.722 ha.285 e düşerken üretim alanı da 4 330 ha. Samsun İli 1993 –2004 Yılları Arası Ayçiçeği Üretimi YILLAR 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 * 2004 Üretim (ton) 30 694 17 971 29 688 20 890 18 655 20 387 16 543 15 546 12 855 13 666 9.03 -2. başına 75.34 22.840 25.90 -26.19 -29.

2004 yılı için 13. yukarıda bahsedildiği gibi bitkisel yağ açığımızda önemli miktarda dövizin dışarıya çıkmasına neden olmaktadır.619 üretim alanı ise 7.577 ha. Öte yandan. tarımsal mekanizasyon eksikliği.000 TL/Kg. ülkemizde tarım ürünleri için üretim planlaması yapılmaması birim alana verimin rakip ileri ülkeler seviyesinde olmaması. Bu kayıplara son verilerek. Tütün üretiminin yasaklandığı alanlarda ülkenin bitkisel yağ açığı dikkate alınarak. özel fabrikalarda ve tüccarlar aracılığıyla alımlar devam etmekte. depolama tesislerinin kurulması da son derece yüksek maliyet gerektirmektedir. Yağ ve yem sanayinin rantabl çalışır hale gelmesi için Samsun’da mutlaka Karadeniz Birlik dışında tarımsal sanayi kuruluşlarına ihtiyaç duyulmaktadır. diğer zamanlarda ise üreticiler tarafından depolanan ürün tüccarlar aracılı ile fabrikalara satılmaktadır.8. Karadeniz Bölgesinde faaliyet gösteren Karadeniz Birlik üreticilere girdi temini sağlayarak üreticilerin ürünlerini (ayçiçeği. tarımsal destekleme politikalarındaki yanlışlıklar. Tarımsal sorunlara kalıcı çözümler bulunması. Bu durumda tarımın sanayi ile bütünleşerek kar marjının yükseltilmesi gerekmektedir.5 YKr. 2003 yılında ise çiftçi sayısı 3. özel yağ fabrikaları ve tüccarlar tarafından yapılmaktadır. 212 .luk primin çok düşük olduğunu ortaya koymaktadır.5 YKr. Ülkemizde üst üste yaşanan ekonomik krizler ve üretim maliyetlerinin çok yüksek olması ayçiçeğine uygulanan 13. Halen ülkemizde depolama sorunu mevcuttur. soya) satın alarak fabrikalarında işleyip ham yağ. bazı ürünler için Dünya fiyatlarının üzerinde seyreden destekleme fiyatları ve bunun sonucu olarak doğan üretim fazlalığı tarım sektörünü tıkanma noktasına getiren önemli problemlerdir. Ayçiçeği Pazarlaması: Ayçiçeği tohumluğunun pazarlanması büyük oranda Trakya Birlik. Karadeniz Birlik Samsun İl Merkezinde genel Müdürlük olmak üzere 5 ilçede tarım satış kooperatifi ve alım merkezi olarak hizmet vermektedir. Özellikle stok fazlası bulunan ürünler ülke ekonomisi için büyük bir yük oluştururken. sanayinin gelişmesi açısından da büyük önem taşımaktadır. Ayçiçeği alım sezonunda Trakya Birliğe ait faaliyet bölgesinde yer alan alım istasyonlarında. yağ ihraç eden bir ülke konumuna gelmemiz.000 TL/Kg 2003 yılı için 110. Üretilen ayçiçeğinin küçük bir kısmı ise ticaret borsalarında işlem görmektedir. Ayçiçeği genelde bu alım istasyonlarında oluşturulan silolarda depolanmaktadır.Ayçiçeği destekleme primi 85. mamul yağ ve küspe şeklinde ortaklarına ve tüketicilere satarak ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır. tütün üretimi yapılan iklim koşullarında rahatlıkla yetişebilen ayçiçeği alternatif ürün olarak yetiştirilmelidir.722 ha olarak gerçekleşmiştir. yağlı tohumlara özellikle de ülkenin yağ üretiminin % 50 sinin karşılandığı ayçiçeğine verilecek teşviklerle mümkün görülmektedir. az miktarda da Karadeniz Birlik gibi çiftçi birlikleri. Çünkü ülkemizde kurulu sanayi daha çok tarıma dayalıdır. olarak tespit edilmiştir. Tüccar aracılığıyla alınan ayçiçeği direkt olarak büyük veya küçük yağ fabrikalarına satılmaktadır.

48 1998 5 548 21.71 6.840 ha. Tablo H.70 9. üretim ise 11.598 ton olarak gerçekleşmiştir.62 3 610 -0.80 -6.67 -6.87 2003 7635 -34 2251 -38 2004 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Verim (kg/ha.88 5. Daha önce ayçiçeği konusunda bahsedildiği gibi 2000 yılında çıkan soya fasulyesinin de dahil olduğu ürün desteklemesi kapsamında kg. soya ekili alanda 9.00 3 580 38. 213 .76 1995 4 966 11.34 -1. 1993 ten sonra bu değerler yıllar itibariyle sürekli düşmüş ve 2003 yılında ekim alanı 3.634 0.83 1994 7 167 -7.93 -4.96 10.40 2001 10 568 18.45 16.71 3 638 -24.68 2 330 4.316 ton üretim gerçekleşmiştir.634 ha.) 9 316 4 840 1993 7 759 -16. Samsun ili Karadeniz Bölgesi içinde üretimde birinci sırada yer almaktadır.99 2002 11 598 9.ALAN (Ha) 10000 8000 6000 4000 2000 0 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 *2004 Üretim (ton) YILLAR Ekilen Alan (ha. Adana ve Osmaniye’den sonra en fazla soya üretimi yapan üçüncü il konumundadır.74 3.87 22. Ekiliş üretim ve verim ilişkileri dikkate alındığında Samsun. Samsun İli 1993 – 2004 Yılları Arası Soya Üretimi Ekilen Alan YILLAR Üretim (ton) % Değişim % Değişim (ha.10 3 666 0.13 Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Soya Üretimi Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 1993 yılında 4.) Verim (kg/ha.85 1999 9 432 70.20 1997 4 555 2.) 1 925 2 133 1 985 1 888 1 989 1 955 2 148 2 635 2 465 2 883 3192 3392 % Değişim 10.20..80 2 583 10.14 3 630 1.14 2 630 -27.) Şekil H.Samsun İli Soya üretim Potansiyeli: Daha öncede bahsedildiği gibi 1982 yılına kadar soya üretiminin tamamına yakın bir kısmı Karadeniz Bölgesinden karşılanmakta iken bugünkü haliyle soya üretimi Karadeniz Bölgesinde Çarşamba Ovasında sıkışmış kalmıştır.67 2 230 -15. başına ödenen 8 centlik prim uygulaması üretim miktarının da artmasına neden olmuştur.14 1996 4 436 -10.26 Grafik : Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Soya Üretimi 14000 12000 ÜRETİM (Ton) .59 2000 8 948 -5.

Alan söküme tabi tutulmuştur.41 ile ikinci sıradır. Soya dünyadaki bitkisel yağların ve yüksek proteinli hayvan yemlerinin en önemli kaynaklarından biridir.59 ile birinci sıra. İl genelinde I. Türkiye’de yıldan yıla sürekli artış gösteren soya üretimi.Ancak üst üste yaşanan ekonomik krizler ve yüksek enflasyon karşısında üretim maliyetlerinin artması nedeniyle ödenen prim tutarı yeterli görülmemiştir. bir kısmı da tüccarlar tarafından alınarak özel sektör yağ fabrikalarına satılmaktadır. Aynı zamanda tohumun fiziksel sağlığı da dikkate alınmaktadır. unundan ve küspesinden çeşitli şekillerde yararlanılmakta olan soyanın taban arazilerde fındığa alternatif olarak yetiştirilmesinin doğru olacağı düşüncesindeyiz.000 TL. Gerek Türkiye’de gerekse ilimizde soya üretim alanı ve üretim miktarları arttırılırsa soyanın dane. olarak sabitlenmiştir. 2004 yılı itibariyle ise 140. Bakanlar Kurulunun 3 Şubat 1993 tarih ve 21. Bafra gibi bölgelerin taban arazilerindeki fındık ocaklarının söktürülmesi. Soyanın Pazarlaması: Soyanın Türkiye’de pazarlanması Karadeniz Birlik ve Çukobirlik gibi birliklerce gerçekleştirilmektedir.485 sayılı resmi gazetede yayınladığı karar ile Samsun İlinden 7 017. Bu aşamada yılda birkaç çeşit ürün alınabilen Terme. Bu birliklerde yeterli. 2002 yılı itibariyle bu değer 100. yerine soya ayçiçeği ve mısır gibi katma değeri yüksek ürünlerin ekimi alternatif olarak görülmektedir. Son yıllarda gündemde olan hayvan yemlerinde kullanılan hayvansal kaynaklı katkı maddelerinin deli dana hastalığına neden olması ve bununda insanlarda ölümlere sebep olma riskinden dolayı hayvansal kökenli yem maddelerinin yasaklanması durumunda soya proteinine hayvancılıkta çok büyük talep olacaktır. 2001 yılında ise döviz kurlarındaki yüksek dalgalanmalar nedeniyle prim ödemesinde belirlenen 8 centlik miktar 90. III.64’ini karşılamaktadır. Dünyada yağından. Samsun İlinin vejetasyon süresi. uygun kurutma ve depolama tesisleri olmadığı için tohumun içerdiği nem oranı önem arz etmektedir. Çarşamba. 2004 yılı sonu itibariyle 559 ha.000TL/Kg.000 TL/Kg.000 TL/Kg olarak belirlenmiştir 2003 yılı verilerine göre Samsun İli Soya üretimi Türkiye üretiminin %13. fındık bahçesinin üretim dışı bırakılması kararlaştırılmıştır. Soyada rastlanan tek sözleşmeli üretim şekli özel tohumculuk şirketlerinin tohumluk üretme şeklindedir. bu birliklerin fabrikalarında işlenmekte. Üreticilerden alınan soya. Türkiye’de bugüne kadar uygulanmış mevcut üretim ve pazarlama politikalarını bir yana bırakıp ürün 214 . Alt Bölgede yoğunlaşan soya üretiminde bu bölgenin payı % 99. ham yağ ve küspe olarak ithali hızlı bir şekilde azalacaktır. üretim potansiyeli dikkate alındığında soya ekilişinin yaygınlaştırılması için üretim politikaları geliştirilmelidir. Samsun’ da tarımsal sanayinin geliştirilmesinde ana rol oynayabilecek soyanın üretiminin arttırılması bu nedenle çok önemlidir.1 ha.alt Bölgenin payı % 0. 2003 yılı itibariyle 115.

525 9.000 ton ve İspanya 20.000 26.563 2.666 1. Türkiye’yi sırasıyla İtalya 80.501 1.700 4.433 10. Meyve Ağaç Sayısı Ve Üretimi ÜRÜNLER Armut Ayva Kivi YUMUŞAK ÇEKİRDEK Elma Muşmula Trabzon Hurması Erik Kayısı Kiraz TAŞ ÇEKİRDEKLİ Kızılcık Şeftali Vişne Ceviz Badem SERT KABUKLU Fındık Kestane Dut İncir Nar ÜZÜMSÜ MEYVELER Üzüm Ahududu+Böğürtlen (ha.396 12 1.855 11.433 1.887 33.000 ton.632.550 3. 215 . ABD 45.377 2.065 43.510 22.204 105.098 141.2.140 60.000 ton üretimle izlemektedir.530 34.334 20 73.463 746 1.453 219 1. AB’nin üye ülkelerdeki sert kabuklu meyve üreticilerine sunacakları projeler kapsamında üretici birlikleri aracılığıyla yapısal destekler ve pazarlama yardımları sağlanması.050 18. Soya üretiminde maliyeti düşürücü teknolojilere yönelik araştırmalara ağırlık verilmelidir. Ülkenin ihtiyacından fazla üretimi yapılan ve dış ticaret imkanı olmayan ürünlere yüksek fiyatlar verilmesinin önüne geçilmeli ve ülkenin soya gibi öncelikli ihtiyaç duyduğu ürünlere geçilmesi sağlanmalıdır.906 6.750 5.200 18.) TOPLAM Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 İl Toplamı Ağaç sayısı Meyve Veren Meyve Vermeyen 199.544.000 ton olan dünya fındık üretiminin 570.275 4 145 41.153 6 3.476 22.340 46.231 690 39.2.205 7.897 Üretim (ton) 8. Meyve Üretimi Tablo H.269 Dünyada bademden sonra en yaygın yetiştiriciliği yapılan sert kabuklu meyve fındıktır.2.018 3.412. Bahçe Bitkileri H.453 10.490 260 75 97.510 26. ekiliş alanları ve üretimde en az % 100 artış hedeflenmelidir.710 81.680 9.698 53.1.000 ton ile % 73 ünü karşılayan Türkiye en önemli üretici ülke konumundadır.790 11.215 569.700 137.000 108.975 1.21.1.375 6.) Çilek (ha.421 519 587 3.790 99. 2003 yılında yaklaşık 655.201 341.2.863 322 13.850 118.1.150. H. Şayet Türkiye’nin soya ihtiyacı yeterli üretimle karşılanmak isteniyorsa.514 19.fiyatlarının belirlenmesinin siyasal iktidarların oy aracı olmaktan çıkarılmasını sağlayacak yasal düzenlemelerin yapılması gerekir.

1992-2003 yılları arasında fındık üretim alanı % 25. Bolu. Sakarya. Bugün Türkiye’de fındık üretim alanları esas olarak üç bölgeye ayrılarak incelenmektedir. Kastamonu. Sakarya ve Kocaeli İllerinin de bulunduğu II. Kocaeli. Zonguldak. Ülkemizde özellikle II. Fiskobirlik ve Tarım Bakanlığı fındık tarımından büyük ölçüde soyutlanmıştır. Samsun İli Sinop. 216 . Azerbaycan. Gürcistan.uzun dönemde özellikle İtalya. Yunanistan. Samsun İli Fındık Üretim Potansiyeli : İlk kez Doğu Karadeniz Bölgesinde yapılmaya başlanan kültür fındık yetiştiriciliği çeşitli nedenlerle önce Batı Karadeniz Bölgesi daha sonra ise diğer bölgelere yayılarak günümüzde 34 ilde yapılmaktadır. Giresun. Almanya gibi önemli fındık ithalatçısı ülkeler son yıllarda Arjantin. İspanya. Standart Bölgede meydana gelen üretim alanlarındaki genişleme sonucu kalitesiz fındık çeşidi ve miktarı artmıştır. Buna rağmen ticarete konu olan yetiştiriciliğin tamamına yakını Ordu. Fransa ve Portekiz gibi ülkelerin üretimlerini daha da arttırabilecektir. Trabzon.11 oranında artış göstermiştir. daha yüksek verim elde edenler ile büyük fındık bahçesine sahip alanların. Samsun. Artvin ve Kastamonu İllerinde gerçekleştirilmektedir. Bu süreç uzun dönemde Türkiye’nin elinde gittikçe artan miktarda fındık stoklarının oluşmasına neden olabilecektir. Bolu. Yugoslavya ve Romanya gibi ülkeleri fındık yetiştirmeye yönlendirmekte böylece Türkiye’nin dışında alternatif tedariker ülkeler oluşturmaya çalışmaktadırlar. Bugüne kadar fındık tarımının kontrolü ve yönlendirilmesinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tek yetkili kamu kuruluşu olmadığından üretim alanlarının azalmasında etkili politikalar izleyememiştir. verilen fiyat desteğinden daha fazla yararlanabilmesi gibi etkenler fındık dikim alanlarının asıl üretim bölgesiyle birlikte taban arazilerin bulunduğu diğer bölgelere yayılmasını sağlamıştır.Fındık tarımının kontrolü ve yönlendirilmesi tamamıyla üreticilere bırakılmıştır. Standart Bölgededir. Zonguldak. Fındık alanlarının daraltılmasıyla ilgili tarım ve Köyişleri Bakanlığı çalışmaları devam etmekte olup istenen hedeflere ulaşılamamıştır. Devletin uygulamış olduğu fiyat destekleme politikası ile fındık alanlarında bölge ve kalite ayrımının yapılmaması fındık yetiştiriciliğinin diğer tarımsal ürünlere göre daha az işgücü gerektirmesi ve daha iyi fiyatlardan satış imkanı bulması. Yanlış yapılan destekleme uygulamaları sonucu Samsun’un Çarşamba ve Terme İlçelerinde (Çarşamba Ovası) daha sonrada Türkiye’nin en verimli ovaları arasında yer alan Bafra ve Sakarya Ovaları fındık üretim alanı haline gelmiştir.

Samsun’da fındık yetiştirilen tarım işletmelerinin arazilerinin tamamına yakınını fındık bahçeleri oluşturmaktadır. 217 .14.000 20.000 60.000 0 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 YILLAR Üretim (ton) Ekilen A lan (ha.000 40. pazarlama problemleri ve artan stoklar nedeniyle fındık üretiminin en uygun alanlarda yapılması ve üretimin talepteki gelişmelere göre yönlendirilmesi amacıyla 2844 sayılı “Fındık üretiminin planlanması ve dikim alanlarının belirlenmesi hakkındaki kanun” çıkartılmıştır.000 30.200 haa yükselmiştir.000 ÜRETİM . iken 2003 yılında 66.) Şekil H.22 incelendiğinde 1993 yılında Samsun fındık üretim alanı 36. Fındık üretim alanlarının yıllar geçtikçe sürekli artması.Tablo H.000 10.) V erim (kg/ha.000 ha.ALAN 50. Bununla birlikte işletmelerde fındığın dışında pazara yönelik olarak yetiştirilen üretim faaliyetleri de sınırlıdır.22.) İLLER 1993 1994 1995 140 000 149 000 149 000 Ordu 99 000 100 000 100 000 Giresun 65 500 63 000 63 000 Sakarya 60 000 69 000 69 000 Bolu 36 000 47 000 47 000 Samsun 49 800 50 800 50 800 Trabzon 15 000 15 000 Zonguldak 13 500 3 800 3 800 3 800 Artvin Bartın 2 400 2 400 2 400 Rize TOPLAM 470 000 500 000 500 000 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 1996 165 000 100 000 63 000 69 000 54 000 50 800 15 000 3 800 2 000 2 400 525 000 1997 165 000 100 000 63 000 69 000 54 000 50 800 15 000 3 800 2 000 2 400 525 000 1998 168 000 100 000 72 000 69 000 56 000 50 800 15 000 3 800 3 000 2 400 540 000 1999 168 000 100 000 72 000 69 000 56 000 50 800 15 000 3 800 3 000 2 400 540 000 2003 175 000 102 600 80 100 66 200 62 700 55 700 17 200 4 500 6 100 1 900 572 000 G rafik : 1 1 S am s un İlind e Yıllar İtib ariyle F ınd ık Üre tim i 70. Fındık işletmelerinde arazinin yetersiz ve ürün çeşitliliğinin sağlanamamış olması yeterli geliri elde etmelerine olumsuz yönde etkilemekle birlikte elde ettikleri gelir yıllara göre önemli dalgalanmalar yaratabilmektedir. Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Fındık Üretimi Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H.İllere Göre Fındık Dikim Alanları (Ha.

Keşap. Bulancak. sınıf arazilerde fındık üretilmesi koşullarına uymak şartıyla sınırlandırılmıştır. sınıf arazilerle. Karasu. Kurucaşile Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Bakanlar Kurulu. Çatalzeytin Ve İnebolu Kocaeli Kandıra Ordu Bütün ilçeler Rize Ardeşen. Akyazı Ve Hendek Samsun Çarşamba .Bu kanun 89/14313 sayılı uygulama yönetmeliği ile ancak 5. meyil dikkate alınmaksızın 4-8. Gerze Ve Dikmen Trabzon Bütün ilçeler Zonguldak Alaplı ve Ereğli Bartın Merkez.Ayvacık ve Salıpazarı Sinop Merkez.Türkiye’de Fındık Üretimine İzin Verilen Sahalar İL Artvin Düzce Giresun İLÇE Borçka Ve Arhavi Akçakoca.alternatif ürün programı uygulaması kapsamına alınacaktır.1 ha.Terme. Bozkurt. Bu durumda rakımı 750 metreyi geçmeyen yerlerde eğimi %6’dan daha az 3. Türkeli.%6’dan daha fazla eğimli. Cumaovası. 2003/5495 Karar Sayılı Yönetmelikle “Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim Alanlarının Belirlenmesi ile Fındık Yerine Alternatif Ürün Yetiştirmeyi Tercih Eden Üreticilerin Desteklenmesine ve Bu Üreticilere Teknik Yardım Sağlanmasına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in yürürlüğe konulması Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın 27/2/2003 tarihli ve 1066 sayılı yazısı üzerine.Bakanlar Kurulu 2001/3267 sayılı kararı ile 27 Kasım 2001 tarih ve 24596 sayılı resmi gazetede yayınlandığı haliyle bahsi geçen çelişkiler giderilmiştir. sınıf arazilerde hiçbir şekilde fındık bahçesi tesis edilmesine ve yenilenmesine izin verilmeyecektir. Eynesil. fındık bahçesinin üretim dışı bırakılmasını kararlaştırmıştır.Samsunda Fındığa karşı alternatif ürün programı kapsamında 291 ha. 218 .ve 2.23. Daha önceden fındık bahçesi tesis edilmiş bu alanlar . Ayancık. Fındıklı Ve Pazar Sakarya Kocaali. Amasra. Cide.5 yıllık gecikme ile çıkartılabilmiştir. 3.Çilimli . Güce. Görele. Doğankent. Dereli Çanakçı. 3 Şubat 1993 tarih ve 21485 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan karar ile Samsun İlinden 17 017.Fındık alanı sökülmüştür. Tablo H. Ancak yönetmelikteki fındık üretimine izin verilen sahalar ile teknik anlamda fındık bahçelerinin tesis edileceği arazi sınıflarındaki çelişki nedeniyle . Bakanlar Kurulu’nca 14/4/2003 tarihinde kararlaştırılmıştır. Gölyaka. Yeni haliyle fındık üretimine izin verilen sahalar:Aşağıda gösterilen il ve ilçelerin bu kararın yürürlüğe girdiği tarihteki idari sınırları ile rakımı 750 metreyi geçmeyen. Yağlıdere Ve Piraziz Kastamonu Abana. 16/6/1983 tarihli ve 2844 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 7 nci maddesine göre.Yığılca ve Gümüşova Merkez. Erfelek. sınıf arazilerle ve eğimi dikkate alınmaksızın 1. Espiye. Tirebolu.

608 1994 186. Tekkeköy ve Ayvacık İlçelerinin kırsal alanlarında yaşayanlarının daha az toprak işleme gerektiren fındık tarımı ile uğraşmaları ya da tarım dışı diğer alanlarda iş istihdamına dahil edilmeleri gerekmektedir.042 711.402 1997 202.261 2000 177. Fındık yerine toprağı işleyip ikame bir ürüne yöneldiklerinde işlenen alanlar büyük ölçüde erozyon tehlikesi ile karşı karşıya kalacaklardır. Aksine dünya çapında büyük önem taşıyan birçok ürün ülkemizde bol miktarda üretilmektedir.344 1999 189. Tablo H.980 925. Salıpazarı.938 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 DEĞER(DOLAR) 447. Aksi halde büyük şehirlere göç kaçınılmaz olacaktır.651.892.912.684. Bu nedenle bölge halkı fındık tarımı ile uğraşmak zorundadır.050 860.815 613.213 567. Her yıl meydana gelen dış açıklar ekonomik gelişmemizi büyük ölçüde engellemektedir.256 1995 241.206.Yıllara Göre Türkiye Fındık İhracatı (ton) YILLAR İÇ FINDIK(TON) 1992 173.Alt Bölge) yukarıda belirtilen karakteristiği yansıtmaktadır.909 1998 200.357 1996 198.979.Karadeniz fındık üreticileri toprak ve arazi yapısı ile iklim şartları nedeniyle çoğu zaman alternatif tarım olanakları tanımayan (Ovalar hariç) bir bölgede bulunmaktadır.130 604.124 2002 252. Salıpazarı İlçeleri (III. Asıl neden bu ürünlerden gereği gibi yararlanılamamasıdır.744. Konuya bu açıdan yaklaşıldığında III.207.240 586. İhracatımızın istikrarsız ve potansiyelin çok gerisinde olmasının nedeni ihraç edilecek ürünlerimizin olmaması veya doğal kaynaklarımızın yetersizliği değildir. Belirtilen ilçelerde kırsal alanlarda yaşayan insanlar geçimlerini sağlamak için bir şekilde çiftçilikle uğraşmak zorunda kalacaktır.840 661. ihracatın istikrarsız ve potansiyelin çok gerisinde olmasıdır.172 219 .970. Türkiye Fındık İthalatı ve İhracatı : Bilindiği üzere Türkiye ekonomisinin en önemli problemlerinden birisi.576 708. Samsun’un Ayvacık. Bu kaçınılmaz bir olaydır. Bu ürünlerden birisi de en önemli geleneksel ihraç ürünlerimizden olan fındıktır.040. Nüfusumuzun % 50 ye yakınının tarımla uğraşması Türkiye’deki iş istihdamındaki yetersizliğin bir göstergesidir.24.081 2001 258.430 739.779 2003 220.213 1993 193. Alt Bölgede yapılan fındık tarımı toprakların erozyonla akıp gitmesini önleyerek çevreye vazgeçilmez bir katkıda bulunacaktır.631 767.871.414.

Diğer taraftan ülkemizden sonra dünyanın en çok fındık üreten ülkeleri olan İtalya ve İspanya’nın AB üyesi olmaları Pazar riskimizi daha da arttırmaktadır. Böylece hem üreticilerimiz hem de ihracatçımız zor durumda kalmakta. özellikle fındık işleme sanayinin gelişmesi ile birlikte doğrudan kullanıcısına ihraç etmeye başlamışlardır. 220 . Tablo H. Türkiye’de üretilen fındığın % 10 – 15 kadarı iç piyasada tüketilmekte. önemli gelir kayıplarına uğramaktadırlar.Tablo H.09.2003 – 02. Bundan dolayı Almanya’nın son yıllarda Gürcistan ve Azerbaycan gibi yeni ülkelerin üretimlerini arttırmaları için yönlendirdiği ve fındık ihtiyaçlarını bu ülkelerden karşılamaya yöneldiği görülmektedir. Fındık ihracatında AB ülkeleri en önemli yeri tutmakta ve bu ülkelerin payı ihracatımızdaki artışa paralel olarak artış göstermektedir. Bu pazar yapısı nedeniyle özellikle dünya üretiminin tüketiminden fazla olduğu yıllarda büyük stoklarla karşılaşılmakta ya da Avrupa ülkeleri fındığımızı istedikleri şarttan satın almaktadırlar. 02. Türkiye’nin fındıkta uyguladığı yüksek fiyat politikası ve yıllara göre yaşanan belirsizlikler en büyük fındık alıcısı olan Almanya’yı olumsuz olarak etkilemektedir. Bunun iki temel nedeni vardır. Fındık ihracatının % 80’i iç fındık olarak yapılmaktadır. % 85 – 90 ı ise ihraç edilmektedir. Bu ülkeler üyelik avantajlarını kullanarak bağlı üye gümrüksüz satış yapmakta dolayısıyla üretimin fazla olduğu yıllarda stok yükü tamamen Türkiye üzerinde kalmaktadır. Geçmiş dönemlerde fındığı toptancılara ihraç etmek durumunda kalan ihracatçılar. AB ülkelerinin toplam ihracatımızdaki payı yıllar itibariyle değişmekle beraber % 80 – 85 düzeyindedir.24 de görüldüğü gibi 1998-2003 yılları arası iç fındık ihracatı 200-220 bin ton arasında değişmektedir. İkincisi ise geleneksel pazarımız olan AB pazarı dışına çok az çıkılmasıdır. Bu değerli ürünümüzün kaderi yıllardır birkaç Avrupa ülkesinin elindedir. Birincisi fındık mamulleri (İşlenmiş fındık ürünleri) üretim ve ihracatının çok düşük olmasıdır. Türkiye’nin dünya fındık üretim ve ihracatında bu kadar büyük payı olmasına rağmen bu üründen gereği gibi faydalandığını söylemek mümkün değildir. 2002 yılından sonra fındık taban fiyatı uygulaması kaldırılmış fiyatlar serbest piyasada oluşmaya başlamıştır. Zira fındık mamulleri ihracatımızın % 87 si bu ülkelere yapılmaktadır. Türkiye’nin en önemli fındık alıcısı Almanya’dır.2004 Tarihleri Arasında Türkiye Fındık İhracatı ÜLKELER AB Ülkeleri AB Dışındaki Avrupa Ülkeleri Deniz Aşırı Ülkeler Diğer Ülkeler TOPLAM 2001 Ürünü (Ton / İç) 151 868 23 387 11 621 6 828 193 700 2000 Ürünü (Ton / iç) 4 512 976 302 286 6 076 Toplam 156 381 24 363 11 923 7 108 197 177 (Ton / İç) Değer ($) 606 624 901 98 785 200 50 110 751 26 680 556 779 201 408 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ülkemiz dünyanın en büyük üreticisi olmasının yanı sıra fındıkta en büyük ihracatçı ülke konumuna gelememiştir.07.25.

Bütün ülkelerden yapılan kabuklu ve her türlü iç fındık ithalatına % 46. Nitekim yapılan Gümrük Birliği Anlaşmasında fındık ve mamulleri tamamen kapsam dışı tutulmuştur. 2 katsayısı ile çarpılarak (kabuklu fındığa dönüştürülerek ) toplama dahil edilmiştir.000 Dol. Türkiye.yı geçmeyen ve geçen ambalajlardaki fındıklara % 65 oranında gümrük vergisi uygulamaktadır. fındık ithalatına gümrük vergisi uygulamak suretiyle iç piyasayı korumaya çalışmaktadır.) 22 36 10 27 82 666 1 189 *İç Fındık Toplam 1992 40 22 20 1993 20 8 43 28 106 1994 12 10 12 1995 38 20 56 7 28 1996 7 14 26 68 59 1997 367 174 117 492 601 1998 295 1 189 590 1999 22 6 2000 126 53 2001 2002 * İç fındık miktarı. net içeriği 1 kg. fındık püresine % 64. Bunun başarılması halinde ülkemiz bu üründen çok daha büyük miktarda döviz kazanacaktır.000 Dol. fındık yağına % 22. Türkiye’nin azda olsa Fındık ithalatı bulunmaktadır. Türkiye’nin Avrupa ülkeleri tarafından sırtından para kazanılan fason ülke konumundan kurtulabilmesi için fındık ihracatında “Pazar ve mamul geliştirilmesi” konusuna özel bir önem verilmesi gerekir.Ayrıca bazı Avrupa ülkeleri bizden satın aldıkları fındıkla aynı zamanda önemli bir fındık mamulleri üretici – ihracatçısı oldukları için ülkemizden yapılacak işlenmiş ürün ihracatına birlik bazında önemli sınırlamalar getirmektedir.) Miktar(Ton) Değer (1.Türkiye Fındık İthalatı Kabuklu Fındık YILLAR Miktar(Ton) Değer (1.8.000 Dol. Tablo H. 221 . Türkiye. Hazır ürünü hazır pazarlara satmak yerine yeni pazarlar ve yeni mamuller geliştirmek için biran önce harekete geçilmelidir. Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Uluslararası ticaret anlaşmalarından kaynaklanan.) Miktar(Ton) Değer (1. fındık ezmesi ve fındık ununa % 27. GATT Uruguay Round kararları çerçevesinde tarım ürünleri ithalatına uyguladığı vergilerde ortalama % 24 ve en az % 10 azaltma taahhüdüne girmiş ve imzalamış olduğu Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması gereğince de tarife indirimine başlamıştır.26. Yüksek fiyatlardan alım yapan Fiskobirlik’in piyasada denge sağlayabilmesi amacıyla çoğu kez elindeki stokları yağlığa ayırması nedeniyle ihraç taahhütlerini zamanında yerine getirmek zorunda kalan ihracatçılar fiyatların daha düşük olduğu Azerbaycan ve Gürcistan gibi ülkelerden az miktarlarda dahi olsa fındık ithal etmektedirler. Ayrıca fındık mamulleri üretimine dayalı yatırımlarla işsizliğin çok yüksek olduğu ülkemizde önemli bir istihdam alanı oluşturulabilecektir.

Dış korumadaki azalışa rağmen. 222 . fındık ezmesi ve fındık ununa uygulayacağı gümrük vergisini % 23. Üreticiler fındığını fiyat düzeyi.Ekspertiz usulüne göre alınmaktadır. ürünün satışı aşamasında pazarlık güçlerini de kaybetmektedirler. ya kooperatife ya da hem kooperatife hem de özel sektöre satmaktadırlar.5 e indirecektir.Bu indirime göre 2004 yılında kabuklu ve iç fındığa uygulayacağı gümrük vergisini % 43.2 ye. Tüccar ve kırıcılar üreticilerden fındığı satın alırken randımanı genellikle. kırıcı ve işleyicilere borçlanan ve borcuna karşılık ürün teslim taahhüdüne giren üreticiler. Üreticilerin fındık pazarlama kanalları aşağıdaki gibidir : Üretici – Fındık Tarım Satış Kooperatifi Üretici – Tüccar Üretici – Fındık Tarım Satış Kooperatifi ve Tüccar Üretici – Kırıcı Üretici – Tüccar ve Kırıcı Üretici – İşleyici Kooperatifler veya özel sektöre ait firmalar. kabuğun ağırlığı ile iç ağırlığın eşit olması demektir. Fındık Üreticisinin Sorunları : 1. Hasat döneminde tüccar. Çeşit özelliğine ise. peşin ödeme durumu ve aracılara borçlu olup olmamasına göre ya tüccar. başka yerde ikamet etmeleri vb. işleyicilerden birine (özel sektör). nedenlerle fındığını harman işlemlerinden hemen sonra piyasaya sürmektedirler. Fındık Üreticilerinin Pazarlama Kanalları : Fındık üreticileri üretilen fındığın % 2 – 5 ini kendi tüketim ihtiyaçlarını karşılamak için ayırdıktan sonra geri kalanı piyasaya sürmektedirler. Her fazla randıman için alış fiyatına % 1 ilave. üretim ve ihracatta önemli rekabet gücüne sahip olan Türkiye’nin ithalatında önemli bir artış beklenmemektedir.1 e ve diğer işlenmiş fındıklara uygulayacağı gümrük vergisini % 58. fındık alım fiyatlarının belirlenmesinde gereken önem verilmemektedir. Üreticiler genellikle borçlu olmaları ve paraya ihtiyaçlarının bulunması. üreticilerden kabuklu fındığın satın alınmasında % 50 randıman esasına göre fiyat vermektedirler. noksan randıman için fiyattan % 1 tenzilat yapılmaktadır. Üreticilerin piyasaya sürdükleri fındığın randımanı % 40 ile % 60 arasında değişebilmekle beraber genellikle % 50 veya bunun 1 – 2 puan üzerindedir. ürününü bekletecek mali güçlerinin olmaması. Türkiye’deki mevzuata göre üreticilerin fındığını kabuklu olarak pazara sürebilmeleri için fındıkların % 6 dan fazla rutubet taşımaması gerekmektedir. kırıcı. kabuklu fındık kırılarak içi çıkartıldığında. Randımanın % 50 olması.Fındık yetiştirilen işletmeler genellikle küçük aile işletmesi özelliğinde olup işletme arazileri çok parçalıdır.

Fındık üreticilerinin ekonomik yönden güçsüz olmaları. Dış Ticaret Müsteşarlığı.2.503 ton sebze üretim değeri ile Antalya. Fazla çeşit standart bir ürün hasadını engellemekte. 11. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlı temsilcilerinin katılımıyla oluşturulan fındık izleme ve değerlendirme komitesinin fındığa ilişkin tüm kamu ve özel sektör kuruluşlarını içine alan milli fındık konseyinin oluşturulması idealine ulaşılmasında önemli bir aşama olduğuna inanılmaktadır.Türkiye fındık üretiminde gerçekleştirilen artış tamamen dikim alanlarının genişletilmesinden kaynaklanmaktadır.Fındık işletmelerindeki en önemli sorun fındık üretiminde verimlilik düzeyinin çok düşük olmasıdır. Sırada yer almasına rağmen. Bursa ve İzmir’den sonra IV.Yoğun nüfus baskısı altında olan fındık işletmelerindeki işsizlik oranı çok yüksek düzeydedir. sırada yer almaktadır. 9. Bu nedenle işletmelerdeki tarımsal üretim faaliyetlerinin gerektirdiği işgücünün tamamına yakını insan gücüyle karşılanmaktadır.Samsun sebze üreticisi iller arasında 2002 DİE verilerine göre 1. şekil farklılığı. genellikle küçük işletmeler olup az üretim yapmaları gibi nedenlerle fındığı hasat sonrası everişsiz fiyatlardan satmak zorunda kalmaktadırlar. 2002 yılı itibariyle Ülkemizde üretilen sebzelerin yaklaşık % 5. İhracat politikamızı olumsuz yönde etkilemeyecek bir fiyat politikasının tespiti ve piyasalarda oluşacak değişikliklere ilişkin alınacak tedbirlerin sürate yürürlüğe konulabilmesini teminen . 8. 4. 3. Fındık ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör kuruluşları arasında yeterli koordinasyon bulunmamaktadır.Fındık yetiştirilen bölgelerin topografik özellikleri ve işletmelerdeki üretim yapısından dolayı mekanizasyon seviyesi çok düşüktür. bu bölgenin tek sebze üretici ili olan Samsun.Hasat sonrası harmanlama ve kurutma döneminde havaların yağışlı geçmesi hem harman zamanını uzatmakta hem de depolamadan kaynaklanan kalite bozulmalarıyla aflatoksin ve diğer mikro organizmaların oluşmasına neden olmaktadır.2. 223 .Fındık işletmelerinin öz sermayeleri yeterli değildir.329. borçlu olmaları işletme dışında ikamet etmeleri. 5.Fındık bahçeleri genellikle ikiden fazla çeşitten oluşmaktadır. 6.1.2. 7.Fındık yetiştirilen bölgedeki sanayinin büyük çoğunluğunun fındığa dayalı olması fındıkla ilgili olumsuz gelişmelerden bölge ekonomisinin önemli oranda etkilenmesine neden olmaktadır. 10. Hazine Müsteşarlığı. randıman düşüklüğü ve hasat zamanı değişikliğinden kaynaklanan buruşuk iç gibi nedenlerde satışta üretici aleyhine fiyat düşmesine yol açmaktadır.6 sını karşılamaktadır. 12.Fındıkta uygulanan KDV mevzuatında belirsizlikler ve çelişkiler mevcuttur.2. H.Üreticilerin örgütlenme konusunda eksikleri bulunmaktadır. Sebze Üretimi Sebze Üretimi Ve Pazarlanması: Karadeniz Bölgesi sebze üretim miktarı ve alanı yönünden Ülkemizin diğer bölgeleriyle kıyaslandığında V.

400 14.000 39.670 17.293 Verim(kg/ha) 25.975 110.401 9. pırasa.328 ton ile 1997 yılında gerçekleşmiştir.647 2.078 20.500 14. Önemli meyve ve sebze üreticisi çevre illerden Tokat ve Amasya ile birlikte değerlendirildiğinde sebze işlemeye yönelik büyük kapasiteli tek tesis Tokat İli Niksar İlçesi’ndeki “ Olca “ salça fabrikasıdır.586 17 203 27 75 44 250 40. hıyar ve domatestir. biber.000 15.103.500 15.Soğan Havuç Turp(Bayır) Turp(Kırmızı) Karnabahar TOPLAM Ekilen Alan (ha) 2.137 5.513 64.710 295.Fasulye Bakla T. biber (sivri ve salçalık).550 28.751 41.000 20.750 9.004 2.000 13.550 10. Bütün bu artılar Samsun’da sebze üretiminin sanayi sebzeciliğine kaydırılmasının yararlı olabileceğini düşündürmektedir.000 10.900 27.948 47. İlde meyve ve sebze işleme sanayisine yönelik modern anlamda büyük kapasiteli entegre tesis bulunmamaktadır.Sarımsak T. domates.424 79.350 25.400 8.250 14.000 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 1997 – 2002 yılları arasında Samsun İli sebze üretim miktarı incelendiğinde en düşük üretim 1.Sebze Ekilen Alan Üretim ve Verimi Ürünün Adı Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Lahana (K.458 482 6.600 10.000 10. marul ve taze soğan yetiştiriciliğinin ön plana çıktığı görülmektedir.500 20.312 124 2.393 918 10.170 93 1. Açıkta sebze yetiştiriciliğinin yanında son yıllarda turfanda örtü altı sebzeciliğinin yayılmaya başladığı ve plastik örtülü yüksek tünellerde hıyar. Yaygın olarak üretilen başlıca sebze türleri baş lahana. fasulye. patlıcan.045 3. Bölgenin ekolojik koşulları incelendiğinde iklimin sebze üretimine uygun olduğu Samsun ve çevresinde hemen her sebze türünün yetiştirilebildiği ve vejetasyon süresinin oldukça uzun olduğu görülmektedir.237 54.Tablo H.049.800 9.Bezelye B. yaprak lahana.333 251 2.000 1.642 13 234 862 57 950 1. Türkiye’nin en önemli iki ovası olan Çarşamba ve Bafra Ovalarındaki bitkisel üretim deseninin çoğunluğunun sebze üretimi şeklinde olmasına bağlanabilir.600 14.278 5.200 8.913 2.200 20.Sebze üretimindeki dalgalanmalardaki değişimin az olması. fasulye.068 1.700 20.Fasulye Bamya Balkabağı Kavun Karpuz Sakızkabağı Hıyar Patlıcan Domates Biber(Dolmalık) Biber(Sivri) Biber(Salçalık) T.046 1.494 Üretim (ton) 69.000 9.550 21.510 2.156 1.327 50 390 102.176 770 2.650 92.000 9.454 2.850 17.709 33.481 767 5 46 6. 224 .27.Yaprak) Marul (Göbekli) Marul (Kıvırcık) Ispanak Pırasa Tere Maydanoz T.546 129 2.000 10.732 1.000 5.000 18.

49 1.16 12.170.012 21.683.670.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 2002 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .000 20596.400 595.503 250.99 4.696.784.600 709.30 0.000 18.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM 230.14 15.012 22.771 750 1.28.267 72.125 1.700 88.246.500 653.750 85.678.399 1.4 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 225 .000 19.000 643.950 686.75 1.500 628.580 108.003 1.202 235.9 13.151.000 19.880.650 660.74 1.08 12.41 0.680 622.000 1.514 75.017 24.991 8.233 8.068 226.283.667 1.418 8.31 0.750 603.177 239.338 80.762 1.58 14.Tablo H.189 254.974 109.22 5.62 1.450 90.11 14.732 867.000 644.500 15.83 14.352 1.469 858.500 620.65 1.017 23.85 15.700 90.050 648.178.397 74.245 6.709 956.500 826.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 2003 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .18 4.698.512 22.375 8.930.47 14.990 500 1.612 1.535 750 1.4 0.592 1.580 736.670.508 946.357.89 1.012 18.049.662 1.512 21.267.186 85.362 750 1.4 4.660 76.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 1998 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .17 4.527.018. 1997 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Sebze Üretimi Samsun Üretim Miktarı Türkiye Üretim Yıllar Sebzeler (ton) Miktarı (ton) Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 1997 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .38 1.07 12.304.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 2001 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .500 1.32 13.09 1.329.122.328 226.000 642.008.633.321 942.817 7.118 1.719 1.598.933.342.57 0.083.641 1.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 1999 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .000 18.028 100.7 14.17 4.830 82.34 1.250 8.000 20.697 Samsun İlinin payı % 15.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 2000 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .86 1213 4.

Çarşamba’da bulunan üç adet toptancı haline getirilerek buradan tüketiciye ulaştırılmaktadır.123. Samsun İlinde zaten yetersiz olan soğuk hava depolarının tamamına yakınında meyve muhafaza edilmekte Ekim – Nisan arası yapılan depolamadan sonra tesisler altı ay boş kalmakta. Burada önemle üzerinde durulması gereken nokta.533. Ürün kalitesinin korunması.972 tonluk bitkisel üretimde (1. lahana. muhafaza işlemine alt yapı kriteri özelliği kazandırdığı gibi pazarı düzenlemek.399 ton sebze. taze tüketim. Yörede arazi çalışmalarında gözlemlenen önemli bir hususta üretim planlamasının eksikliği. üretimin zamana dağılımı. dış satıma ve sanayiye ayrılacak ürün miktarını düzenlemek gibi en önemli rekabet faktörü olara karşımıza çıkmaktadır. Kayıp oranı minimum % 15 civarında olup Samsun İli DİE 2003 yılı verilerine göre toplam 2. fiyatları dengelemek. salça ve dondurulmuş sebze. Samsun’da taze sebze ürünlerinin muhafazasındaki yetersizlikler nedeniyle sürdürülebilir pazarlama – sürdürülebilir tüketim hedefi yakalanamamıştır. 226 .27 si depolanmaktadır.979 ton meyve üretimi) 380. hıyar. Bafra.095 ton ile azımsanmayacak ürüne karşılık gelmektedir. tür ve çeşit seçiminde pazar isteklerinin dikkate alınmaması. Samsun İlinde üretilen sebzeler Samsun. pırasa ve biber üretiminin turşu işletmeleri için potansiyel oluşturdukları dikkat çekmektedir.105. Yine üretiminin Bafra ve Çarşamba gibi iki büyük üretim merkezinde yoğunlaşmış olması ham maddenin toplanması ve işletmeye ulaştırılması açısından avantaj oluşturmaktadır.304. elde edilecek katma değerden mahrum kalınmaktadır. Bu güne kadar Samsun İlinde sanayi sebzeciliği yönünde kararlı bir girişimcinin olmaması nedeniyle yöredeki sebzecilik potansiyeli yeterince değerlendirilememekte. dış satım ve sanayide değerlendirmede net üretim miktarının ortaya konmasıdır. çeşitliliği ve kalitesi incelendiğinde domates. Üreticiden ürünün alınmasında haldeki komisyoncular görev almakta ve ürün fiyatları halde oluşmaktadır. Üretim ve üretim sonrasında oluşan kayıplar özellikle taze meyve ve sebzede çok önemli düzeydedir. bu da rantabl olmamaktadır.İlde sebze üretim miktarı. biber ve fasulye üretiminin konserve. 1. İl içinde ve diğer illere ürün sevkıyatı hal içinden olmakta kurulan semt pazarlarında da ürünün pazarlanması yapılmaktadır. talep fazlası üretimin yoğun olduğu dönemlerde üreticinin ürünü iki – üç defa hasat edip sonraki hasatları ise elde edeceği gelirin hasat maliyetini karşılayamayacağı nedeni ile tarlada kalan ürünün hasadından vazgeçmesidir. İlde taze meyve ve sebze üretim kapasitesi dikkate alındığında depolanabilir ürünün ancak % 1. pazarlama süresini uzatma.594 ton tarla ürünleri. hasat sonrası kayıpların önlenmesi.

312 814 6. Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında Sebze Üretim Alanları (Ha. Süs bitkileri yetiştiriçiliği Tekkeköy. gerekse piyasaya mal arz ederken sürekli örgütlü kesimlerle karşı karşıya gelmekte olan örgütsüz çiftçi üretici birlikleri çerçevesinde ihtisas alanlarında örgütlenebilecektir.031 1.Bafra ve Çarşamba ilçelerinde yapılmaktadır.103 1.043 1.410 75 2.Alt Bölge 2 210 5 61 2 16 25 2 2 6 2 7 340 Toplam 2. üretici yerine komisyoncuya hizmet verdiği görülmektedir.306 5.411 III.537 36.1.108 2. Süs Bitkileri İlimizde örtü altı ve açık alanda süs bitkileri yetiştiriçiliği yapılmaktadır.Alt Bölge 102 5 70 18 98 75 497 6 749 55 151 17 152 10 333 25 47 1 2.030 3.471 891 6.2.294 5.Alt Bölge 2.290 2. Gerek girdi temin ederken.2.870 1.561 117 2.026 2.444 2. Çıkarılma aşamasında olan üretici birlikleri yasalarının biran evvel çıkarılması gerekmektedir.) Ürün Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Lahana (K.Fasulye Balkabağı Kavun Karpuz Sakız Kabağı Hıyar Patlıcan Domates Biber (Dolmalık) Biber (Sivri) Biber (Salçalık) TOPLAM I. Fasulye B.150 1. diğer illerde ise 4 – 5 katı fiyatla tüketiciye ulaştığı durum gözlenebilmektedir.873 2. Asıl amacının üretici ve tüketiciyi korumak olan hal yasasının pratikte bu amacından uzak olduğu.097 15.619 2.38 39.556 864 909 1. İklim koşullarının uygun olmaması nedeniyle süs bitkileri yetiştiriciliği ekonomik olmamaktadır.Yetiştiricilik yapanlar için ürünlerini pazarlayacakları çiçek mezatı ilimizde bulunmaktadır.3.695 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 227 .Mevcut durumda üreticiden bir birim fiyatla alınan bir ürün semt pazarında 3 – 4 katı fiyatla tüketiciye ulaştığı.19 Mayıs. Birlik kanalıyla pazar istekleri de dikkate alınarak iyi bir organizasyonla üretici üretim planlamasına sokulabilecek. daha iyi pazar şartları oluşturulabilecek ve dolayısıyla çiftçi çıkarları daha iyi korunabilecektir.yaprak) Marul (Kıvırcık) Ispanak Pırasa T.29. İşsiz ziraat mühendisi sayısının hayli fazla olduğu ülkemizde üretici birliklerinde yönetici sorunu olmayacaktır.534 2.043 858 160 971 2.008 1. H.944 II. Tablo H.723 2.Bu nedenle süs bitkileri yetiştiriciliği gelişmemiştir.003 3.

810 6.434 94.251 6.855 118.841 2.) 2001 Üretim (ton) 2002 Alan (ha.051 37.935 56.000 350.323 860 10.Fasulye 5.422 180.180 1.095 Hıyar 3.473 63.650 7.) 2003 Üretim (ton) Lahana 6.534 187.940 293.Yıllar İtibarıyla Bazı Sebze Üretimindeki Değişmeler Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 228 .600 70.Tablo H.355 62.178 Pırasa 805 23.000 Alan : Ha .558 Ispanak 1.056 1.589 3. Samsun İli Alt Bölgelere Göre Sebze Üretimi Ürün Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Lahana (K.443 112.000 0 2000 Alan (ha.098 185.925 2.604 97.565 100.919 8.332 15.311 26.240 61.942 2.000 100.930 4.918 370.651 2.166 53.760 Kavun 1.740 279.275 195.100 21.30.848 Biber 7.759 2.Üretim : Ton 300.000 250.290 1.482 62.132 7.910 7.027 10.675 5.000 150.000 200.039 186.853 150 13.000 50.310 368.) 2001 Üretim (ton) 2002 Alan (ha.15.020 2.594 7.845 89.289 64.840 162.091 6.425 346.076 7.) 450.246 15.268 14.896 182.573 137 830 88 125 930 1.994 883 26.435 6.Alt Bölge 2.786 53.008 26.840 1.684 7.656 140.802 2.700 2.460 8.825 1.755 89.734 1.476 74. Fasulye B.yaprak) Marul (Göbekli) Marul (Kıvırcık) Ispanak Pırasa T.250 1.950 103.904 1.) 2000 Üretim (ton) 2001 Alan (ha.695 II.379 188.188 40.Fasulye Balkabağı Kavun Karpuz Sakız Kabağı Hıyar Patlıcan Domates Biber (Dolmalık) Biber (Sivri) Biber (Salçalık) TOPLAM I.234 13.509 270 2.968 62.127 11.125 Şekil H.019 Karpuz 2.756 T.238 72.120 73.557 1.Alt Bölge 78.353 948 10.677 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Grafik : Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Bazı Sebze Üretimindeki Değişmeler 2000 Alan (ha.227 62.117 100.396 16.180 926 26.384 108.329 Patlıcan 2.371 397.880 2.513 1.367 909 27.800 117.473 3.) 2003 Üretim (ton) 400.089.285 60 1.860 63.) 2002 Üretim (ton) 2003 Alan (ha.) 2002 Üretim (ton) 2003 Alan (ha.110 365 620 10 Üretim (Ton) III.705 1.000 2000 Üretim (ton) 2001 Alan (ha.886 25.990 6.739 81.025 Domates 7.382 23.384 26.215 107.Alt Bölge 40 2.650 24.138 7.016 35.792 7.321 1.068 Marul 955 9.200 25 574 40 174 250 20 50 114 20 77 Toplam 81.370 88.175 175.958 110.942 53.338 15.

16. Türkiye genelinde mevcut büyükbaş hayvan sayısı 10. Ancak büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın gelişmesinde en büyük kısıt mera alanlarının az olmasıdır. H.17 si.’den de anlaşılacağı gibi Samsun’un I. Sebze üretimi Çarşamba ve Bafra Ovalarının içinde bulunduğu I. Alt bölgesi içinde bulunan Bafra ve Çarşamba ovalarında bitkisel üretimin yanında hayvan yetiştiriciliği yüksek oranda yapılmaktadır. Alt Bölgede tamamıyla pazara yönelik olarak.2003 DİE verilerine göre Türkiye genelinde tarım alanlarının % 3. Bu nedenle hayvancılık Samsun İli için önemli bir ekonomik güçtür.1.2.2. III. Sebze üretimi I. Alt Bölge III.75 adettir.626.57 si. Samsun’da sebze üretimi alt bölgeler bazında tablo 59 da gösterilmiştir. Alt Bölgede yoğunlaşmıştır. 229 .15.300 (DİE 2003) adet olup bu rakamın %3. Samsun sahip olduğu büyükbaş hayvan varlığı açısından Türkiye’de ilk sıralarda yer almaktadır.2.Alt Bölgeler Bazında Büyükbaş Hayvan Varlığı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Şekil H.74 ü.74 ü. Samsun’da üretilmektedir.24 tir. Alt Bölgede kısmen pazara yönelik olarak.85 dır. 2003 DİE verilerine göre Türkiye’de üretilen toplam sebze üretiminin % 5.22’ si Samsun’da bulunmaktadır. Oysaki Türkiye ortalamasında mera alanlarının oranı % 21. Grafik : Sam sun İlinde Alt Bölgeler Bazında Büyükbaş Hayvan Varlığı 5% 35% 60% I. bu artışta yem bitkisi ekilişlerine yapılan devlet desteği önemli bir faktördür. Alt bölgede ise aile tüketimine yönelik veya ilave gelir getirici bir faaliyet olarak görülmektedir. Hayvansal Üretim H. meyvesi yenen sebzelerin % 4.14 ünde sebze üretimi yapılırken Samsun’da sebze tarımı yapılan alan % 9. Alt Bölge II. soğanlı – yumrulu sebzelerin % 0. Son yıllarda silajlık mısır ve yem bitkisi ekilişlerinde artış olup.2. Büyükbaş Hayvancılık Samsun İlinde 2003 DİE verilerine büyükbaş hayvan varlığı 342.43 ü yaprağı yenen sebzelerin % 14. Alt Bölge Şekil H. baklagil sebzelerin % 14. Bu bölge Samsun İlinin en büyük yüzölçümüne sahip ve çayır – mera alanının en fazla olduğu bölgesidir.6 ini kapsamaktadır. II. Mera alanları toplam alanın sadece % 4.

Alt Bölge II.Tablo H. 1995. Büyükbaş Hayvan Varlığı Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Şekil H.755 173.936 8.7% Şekil H.10.075 5. yerli hayvan sayısındaki düşüş ve kültür melezi sayısındaki artış görülmektedir. Alt Bölgedir.770 11.310 108. Grafik : 1995 .610 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 G raf ik : Samsun İli Alt B ölgelerinde Irklara G öre B üyükbaş Hayvan Varlığının Dağılımı 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 I.17.316 47. kültür melezi ve yerli hayvan sayısının en yüksek olduğu bölge I.ALT BÖLGE 11.906 103.Hayvan Islah Çalışmaları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 230 .ALT BÖLGE 15.304 101. Şekil H..107 TOPLAM 27.691 14.903 291.224 49.18.31.3% Tabii tohumlama Şekil H.2001 Yılları Hayvan Islah Çalışmaları Sun'i tohumlama 89. Alt Bölge Kültür Melez Yerli Manda Şekil H.ALT BÖLGE 415 2. Irklara Göre Büyükbaş Hayvan Varlığı IRKLAR Kültür Melez Yerli Manda Toplam 1.2003 Yılları Hayvan Islah Çalışmaları 10.’ dan da görüleceği gibi yıllar itibariyle yapılan hayvan ıslah çalışmaları doğrultusunda Samsun İlinin büyükbaş hayvan popülasyonundaki genotip değişiminin sağlanmasında başarılı olunduğu.706 140.987 36.311 2. saf.680 242 15.192 3.11.17 den anlaşılacağı gibi büyükbaş hayvanın. Alt Bölge III.

Samsun İli sığır popülasyonunun genetik kalitesinin yükseltilmesi amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü personelince bedelsiz yürütülen suni tohumlama çalışmaları 1995 yılında yapılan yasal değişiklik sonucunda bedelli hale dönüştürülmüş, böylece özel sektör kuruluşları içinde çekici hale getirilmiştir. Bunun yanında 5 tanesi genel bütçe 2 tanesi döner sermaye kaynaklı toplam 7 adet damızlık boğa,ihtiyaç duyulan yerlerde boğa barınağı oluşturulması ile tabi tohumlama çalışması yapılmaktadır.1995-2003 yılları arasında ilimizde yürütülen hayvan ıslahı çalışmalarının % 89.3 ünde suni tohumlama,%10.7 sinde tabi tohumlama yöntemi kullanılmıştır.
Tablo H.32. Samsun İlinde Hayvansal Üretimin Yıllara Göre Değişimi
YILLAR Üretim Miktarı Üretim Değeri Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. SÜT Sığır 255.489 12.332.454 256.531 26.246.200 259.819 42.746.201 231.087 54.936.081 231.471 75.018.825 209.240 95.510.946 234.537 128.111.615 Koyun 7.094 336.965 6.693 669.300 6.458 1.060.959 5.820 1.746.000 5.608 2.278.615 5.039 2.267.550 6.167 4.134.696 Keçi 767 36.433 625 62.500 563 92.493 560 168.000 575 233.631 492 221.400 374 250.750 Manda 13.177 636.054 11.843 1.211.681 11.126 1.830.483 8.288 1.970.298 7.966 2.581.749 6.522 2.977.071 7.694 4.202.709 ET Sığır 6.134 4.109.780 6.374 8.955.470 6.420 13.552.620 6.875 19.026.563 3.926 12.673.128 5.827 31.221.066 4.527 39.683.682 Koyun 659 489.637 821 1.270.087 812 1.885.464 771 2.273.294 436 1.515.100 564 3.148.812 342 3.199.410 Keçi 56 39.984 137 200.175 290 606.609 127 335.679 68 210.392 59 287920 31 297.135 Manda 908 589.297 749 1.053.843 638 1.313.004 814 2.176.636 267 828.768 234 1.119.924 394 3.185.490 KANATLI (Beyaz Et) 5.219 1.565.700 7.067 3.910.650 12.535 8.147.750 11.986 10.787.400 6.549 5.894.100 10.534 14.062.810 19.565 33.749.625 15.058 3.180.731 17.307 5.321.158 16.597 7.292.323 18.937 15.373.208 15.561 24.444.913 15.533 30.796.347 16.014 35.678.423 1.292 1.010.414 1.302 2.190.504 1.520 4.477.406 1.576 6.867.950 1.638 10.002.442 1.620 12.849.153 1.693 16.695.340 102 62.489 118 18.869 116 294.192 119 345.100 114 445.959 116 511.608 121 593.614 YUMURTA BAL BAL MUMU

1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Hayvan ve hayvansal ürünlerin çağın değişen ve gelişen koşullarına uygun bir biçimde üretim ve kalitesinin arttırılması, Türkiye ekonomisi açısından büyük bir önem taşımaktadır. Bunun başarılabilmesi ise büyük ölçüde pazarlama organizasyon ve fonksiyonlarının etkin bir biçimde yerine getirilmesine bağlıdır. Hayvansal üretimin yapıldığı işletmelerde; Örneğin yetiştirme ve besi faaliyetlerinde başarıya ulaşılsa dahi pazarlamada ortaya çıkan problemler çözülmedikçe üretim ve kaliteyi yükseltmek çoğu zaman güç ve bazen de imkansızdır. Hayvansal ürünlerin pazarlanması, ürünlerin mamüller halini alıp, tüketim aşamasına geçme anına kadar devam eder. Bu bakımdan pazarlama hayvansal ürünlerin imalat safhalarını da kapsamaktadır. Hayvancılıkta başarılı bir pazarlama sistemi, hayvansal ürünlerin ülkenin farklı bölgelerdeki değişik kalite ve miktarda talebinin karşılanmasını hedef almalıdır. Hayvansal ürünlerin çeşitlilik arz etmesi nedeniyle, pazarlama hizmetleri daha çok girift meseleleri kapsamaktadır. Türkiye’de hayvan ve hayvansal ürünler pazarlamasında aracı sayısı çok, aynı zamanda pazarlama prodüktivitesi düşüktür. Üretici ile tüketici arasında sayıları bazen 5 – 6 yı bulan genelde 3 – 4 arasında değişen pazarlama organları bulunmaktadır. Bu noktada mevcut pazarlama organ ve kanallarının değişik kriterler itibariyle kasaplık hayvan ve et pazarlaması örneği çerçevesinde incelemekte yarar vardır. Bunlar ; 1- Köy toplayıcıları, 2- Hayvan Tüccarları, 3- Besiciler, 4- Komisyoncular, 5- Toptancı kasaplar, 6- Perakendeci kasaplar, 7İhracatçılar, 8- Et ve et ürünleri imalatçıları olarak sıralanabilir.

231

Hayvan ve hayvansal ürünlerin çağın değişen koşullarına uygun bir biçimde üretim ve kalitenin arttırılması Türkiye ekonomisi açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca GATT anlaşması çerçevesinde tarım ürünlerinin serbest dolaşımı gündeme geleceğinden, et ve süt mamulleri bizi zorlayacak başlıca ürünler olarak görülmektedir.
Tablo H.33. 1997 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Et Üretimi

Yıllar
1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003

Samsun Et Üretimi (ton)
7.757 8.081 8.160 8.587 4.697 6.684 5.294

Türkiye Et Üretimi (ton)
516.946 532.504 511.297 491.497 435.778 420.597 366.962

Samsun İlinin Payı %
1.5 1.5 1.6 1.7 1.1 1.5 1,44

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Tablo incelendiğinde 1997 yılında 7.757 ton olan Samsun et üretimi % 13.83 azalarak 2002 yılında 6.684 ton,2003 yılında ise 5.294 ton olarak gerçekleşmiştir. Hayvansal üretimin yapıldığı işletmelerde yetiştirme ve besi faaliyetlerinde başarıya ulaşmak için ; pazarlamada ortaya çıkan problemler çözümlenmeden, üretim ve kaliteyi yükseltmek çoğu zaman güç hatta imkansız olmaktadır. işletmelerin kapasiteleri ve yetiştirme imkanları göz önünde bulundurulduğunda üretim ve kalitedeki yükseliş üretici eline geçen fiyatla paralellik arz etmektedir. Samsun’da hayvansal ürünleri işleyen entegre bir tesis bulunmamaktadır. İlde hayvan besiciliği ağırlıklı olarak Kurban Bayramında Ankara, İstanbul gibi büyük illerde ihtiyacı karşılamak üzere yapılmaktadır. Bahsi geçen illerdeki organizasyon eksikliği ve talep istikrarsızlığı nedeniyle yetiştirici büyük güçlüklerle karşı karşıya kalmaktadır.
ET PAZARLAMA KANALLARI

ÜRETİCİ

Entegre Et Tesisleri ve Kesimhaneleri

Kasaplar

Hayvan Pazarı

Hayvan Tüccarı

Öz Tüketim

Tüketici Market Lokantalar

Şekil H.18. Et Pazarlama Kanalları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

232

İlde hayvan borsası bulunmayıp en büyük canlı hayvan pazarı Çarşamba İlçesi’nde , ikinci büyük hayvan pazarı Ladik İlçesi’nde Toptepe pazarıdır. Pazar haftada bir gün yapılmaktadır.Samsun besicileri Amasya İli Taşova İlçesi’nde bulunan özel kesimhane vasıtası ile Pınar Et gibi entegre tesislere de hayvan pazarlamaktadırlar. Burada üreticiye Karkas ağırlığı üzerinden bedel ödenmektedir. Hayvan alım satımı daha ziyade hayvan pazarlarında yoğunlaşmış olup üretici ile alıcı arasında karşılıklı pazarlık şeklinde gerçekleşmektedir. Üreticiler her iki durumda da pazarlanan hayvanların sakatatının değerlendirilmesinden elde edilen gelirden istifade edememektedirler. Bu da kasapların ve entegre tesislerin kar marjını yükseltmektedir. İlde 20 adet kesimhane (mezbahane) mevcut olup kaçak hayvan kesimi yok denecek kadar azdır. Samsun İlinde canlı hayvan ve etin pazarlanmasında mevcut sorunların giderilebilmesi için; entegre tesis kurulması, hayvan pazarlarında barınak, yem tedariki gibi alt yapı modernleştirilmeli, arz talep durumu da göz önünde tutularak kalite bazında belirli bir fiyat sistemi oluşturulacak borsaya dönüştürülmeli, pazarda malını satan üretici parasını peşin tahsil edebilmeli veya risk ortadan kaldırılmalıdır. Hayvansal üretimde sağlıklı bir ekonomik gelişme, ancak pazarlama kanallarının etkin bir şekilde işetilmesi ile mümkündür. Bu nedenle pazarlamanın rasyonelliği, tüketici isteklerinin miktar, çeşit ve kalite olarak üretim kesimine yansıtılması ve bunun sonucu olarak hayvansal üretimin verim ve kalitesinin yükseltilmesi ile ölçülebilmektedir. Kısaca, hayvansal ürünlerde tüm pazarlama faaliyetleri tüketiciye yöneliktir. Gerçekten de günümüz tüketicisi bir işletmenin veya bir sektörün üretim şekline istediği gibi yön verebilmektedir. Bir başka anlatımla etkin bir pazarlama, tüketici isteklerini mümkün olduğu kadar dikkate alan bir sistemdir. Samsunda Süt ve Süt Ürünlerinin Pazarlanması : 1994 – 1999 döneminde Samsun İli’nde yılda ortalama 277 966 ton süt üretimi gerçekleşmiştir. Aynı dönemde Türkiye de yılda ortalama 10 082 000 ton süt üretimi gerçekleşmiştir. Samsun süt üretiminin Türkiye süt üretimindeki payı % 2.6 olarak gerçekleşmiştir. 1994 – 2003 yılları arasındaki Türkiye ve Samsun süt üretimi Tablo da verilmiştir.
Tablo H.34. 1994 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Süt Üretimi
Yıllar Samsun Süt Üretimi (ton) Türkiye Süt Üretimi (ton) Samsun İlinin Payı %

1994 276.830 1995 274.065 1996 285.830 1997 276.527 1998 275.692 1999 277.966 2000 245.755 2001 245.620 2002 221.293 2003 248.772 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

10.560.920 10.601.550 10.760.915 10.076.526 9.970.531 10.082.010 9.793.962 9.495.550 8.408.566 10.611.011

2.6 2.5 2.6 2.7 2.7 2.7 2.5 2.6 2.6 2,3

233

Samsun İli’nde 16 adet süt işleme tesisleri ve mandıra mevcuttur. Bunların 8 adedi il merkezinde 8 adedi de ilçelerde bulunmaktadır. DİE 2003 Yılı istatistiki verilerine göre Samsun ve Türkiye süt üretimi ortalamalarına bakıldığında Samsun ili süt üretimi 248.772 ton iken Türkiye süt üretimi 10.611.011 ton olarak gerçekleşmiştir.Samsun süt üretiminin 2003 yılı itibariyle Türkiye süt üretimindeki payı % 2,34’ tür. İldeki sanayiciler üreticilerden sütü köylerdeki süt toplama merkezleri kanalıyla veya süt toplama araçları ile toplamaktadırlar. Süt toplama merkezleri genellikle il ve ilçe özel idarelerince finanse edilip kurulmuş olup organizasyon eksikliği mevcuttur. Değişik köylerde üreticilerle yapılan görüşmelerde üretici süt fiyatlarının düşüklüğüne yem gibi girdi fiyatlarının yüksekliğine değinmişler, süt toplama araçları ile süt toplanırsa sütlerini satabileceklerini, fiyat ve üretim düşüklüğü nedeniyle süt toplama merkezlerine bizzat götürmeye gerek görmediklerini ifade etmişlerdir. Mevcut büyük süt üreticilerinin ürettikleri sütü kendi vasıtaları ile bizzat kendilerinin pazarladığı görülmüştür. Sanayiciler ise köylerde yerleşimin dağınık olduğunu, köy yollarının stabilize ve bozuk olduğunu bununda süt toplama maliyetini yükselttiğini, çevre illerde süt fiyatının aynı veya daha düşük olduğunu ifade etmişlerdir. Bunun yanında sanayiciler ilkbahar ve yaz aylarında süt üretiminin fazla olduğunu, diğer zamanlarda süt tedarikinde güçlük çektiklerini belirtmişlerdir. Sanayicilerin dile getirdiği bir diğer konuda üretilen süt ürünlerinde kalite ve standardizasyonlara uygun üretim yapmayan üreticilerin yeterince denetlenmemesi, müeyyidelerin yeterince uygulanmaması ve haksız rekabet yaşanmasına neden olunmasıdır. İldeki sanayicilerin ürettikleri süt ürünleri yoğurt, beyaz peynir, kaşar peyniri, ayran, dondurma, tereyağı ve lor şeklindedir. Ürettikleri süt ürünlerinin büyük miktarını il içinde pazarlamaktadırlar ve süt ürünlerinin pazarlama sorunu bulunmamaktadır. Köylerde üreticiler ürettikleri sütten peynir, yoğurt, tereyağı ve lor yapmakta ve öz tüketim fazlasını kısmen pazarlarda satarak değerlendirmektedirler. Sütün sanayiye ulaşmadan çiğ olarak tüketiciye ulaştığı pazarlama zincirinde süt üreticisi – toplayıcılar – sokak sütçüsü gibi aracılar bulunmakta, çoğu zaman üretici aynı zamanda sokak sütçüsü görevini de yerine getirmektedir. Sütün işlenip çeşitli süt mamulleri olarak tüketiciye ulaştırıldığı durumda ise üreticiden çıkan süt; toplayıcı – sanayici – toptancı ve perakendeciden oluşan bir pazarlama zinciri ile pazarlanmaktadır. Samsun İli’nde süt pazarlamasının geliştirilmesi; işletme ölçeklerinin artmasına, üretimdeki mevsimsel farklılıkların azalmasına, verimliliğin arttırılması ve yem maliyetinin düşürülmesine yönelik teşviklerin arttırılmasına, süt toplama merkezlerinin yaygınlaştırılması ve organizasyon eksikliğinin giderilmesine, süt ve süt ürünleri tüketiminin özendirilmesine, okul sütü uygulamasına bağlıdır. Bu uygulamalara fayda sağlayacak firmaların kampanyalara finansal destek sağlamaları süt ürünleri tesislerine finansal teşvik getirilmesi faydalı olacaktır.

234

SÜT PAZARLAMA KANALLARI

ÜRETİCİ

Yerel Pazarda Satış (Tereyağı, Süt, Yoğurt, Peynir)

Toplayıcı Tüccar

Süt Toplama Merkezi

Öz Tüketim

Süt Fabrikası

Tüketici
Şekil H.19.Süt Pazarlama Kanalları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Market

H.2.2.2. Küçükbaş Hayvancılık 2003 yılı DİE verilerine göre Samsun’da küçükbaş hayvan varlığı 229.711 adet koyun, 13.029 adet keçi olmak üzere toplam 242.740 adettir. Türkiye küçükbaş hayvan varlığı içinde Samsun’un payı % 0,75 gibi küçük bir rakamdır.

Grafik : Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında 46% Küçükbaş Hayvan Varlığı
2%

I. Alt Bölge

52%

II. Alt Bölge III. Alt Bölge

Şekil H.20. Küçükbaş hayvan Varlığı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Şekil H.20.’te görüldüğü gibi I.Alt Bölge küçükbaş hayvan varlığı bakımından 1. sırada olup bunu II. ve III. alt bölgeler izlemektedir.

235

Grafik : 35 Samsun İlinde Küçükbaş Hayvan Varlığının Değişimi
Adet

400000 300000 200000 100000 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003
Koyun Keçi

YILLAR

Şekil H.21. Küçükbaş Hayvan Varlığının Yıllara Göre Değişimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Şekil H.21’de görüldüğü gibi son yıllarda küçükbaş hayvan popülasyonundaki azalma koyunda kendini çok açık göstermektedir.
Grafik : 36 Samsun İli Alt Bölgelerinde Küçükbaş Hayvan Varlığının Dağılımı
200000 150000 100000 50000 0 I. Alt Bölge II. Alt Bölge III. Alt Bölge Koyun Keçi

Şekil H.22.Küçükbaş Hayvan Varlığı Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Samsun İlinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı kaynaklı projelerle damızlık koyun ve koç dağıtımı yapılarak eldeki mevcut koyun ırkının daha yüksek verimde ırklara dönüşümü teşvik edilmektedir. Aynı zamanda küçükbaş hayvancılık teşvik edilerek köyden kente göçün azaltılması yönünde fayda sağlanmaktadır. H.2.2.3. Kümes Hayvancılığı ( Kanatlı Üretimi) Tavukçuluk sektörü Türkiye’de 1960’lı yıllardan sonra hızlı ve sürekli bir büyüme göstermiştir. Bu büyümede sektöre yapılan büyük yatırımlar kadar sektörün mukayeseli avantajları da rol oynamıştır. Tavukçuluğun bu avantajlarından yararlanılarak geliştirilmesi, yeni istihdam olanaklarının yaratılması yoluyla ekonomik, köyden kente göçün azaltılması yoluyla da sosyal yararlar sağlanacaktır.
236

Tablo H.35.Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında Kanatlı Hayvan Varlığı Broiler Yumurtacı I. Alt Bölge 73.000 802.200 II.Alt Bölge 420.000 203.750 III.Alt bölge 32.700 Toplam 493.000 1.038.650 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Diğerleri 75.940 23.638 2.450 102.028 Toplam 951.140 647.388 35.150 1.633.678

Grafik : Samsun İlinin Alt Bölgeler Bazında Kanatlı Hayvan Varlığı
900000 800000 700000 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0 I. Alt Bölge II.Alt Bölge III.Alt bölge

Broiler Yumurtacı Diğerleri

Şekil H.23.Kanatlı Hayvan Varlığı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Şekil H.23.’dan da görüleceği gibi toplam kanatlı hayvan varlığı içinde etçi tavuk üretimi %30,17, yumurtacı tavuk %63,5,diğerleri ise 6,24 dür.2.Alt bölgede et üretimine yönelmenin en büyük nedeni entegre tesislerin bulunmasıdır.
Tablo H.36.Türlerine Göre Kümes Hayvanı Sayısı Ve Yumurta Üretimi- 2005 Yılı Türü Yumurtacı Tavuk Horoz Hindi Ördek Kaz Etçi Tavuk Peç Tavuğu Bıldırcın Güvercin Toplam Hayvan 1.015.306 30.766 69.927 43.656 805.000 1.964.655 Yumurta 187.290.200 1.505.822 3.031.493 1.692.855 0 193.520.370

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

237

Tablo H.37.İlçelere Göre Kümes Hayvanı Sayısı Ve Yumurta Üretimi -2005 İlçenin Adı İl Toplamı Merkez Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çarşamba Havza Kavak Ladik Ondokuzmayıs Salıpazarı Tekkeköy Terme Vezirköprü Yakakent Kümes Hayvanı Sayısı 1.964.655 223.000 68.800 37.450 6.900 87.500 365.875 141.000 685.000 14.132 25.990 26.428 2.000 235.000 37.500 8.080 Yumurta Sayısı 193.520.370 21.380.000 7.738.000 2.163.000 1.466.000 18.780.000 59.428.125 9.940.000 21.600.000 1.746.182 3.070.200 2.033.173 600.000 40.286.500 2.248.000 1.041.190

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

H.2.2.4. Su Ürünleri
Tablo H.38.Alt Bölgeler Bazında Su Ürünleri Yetiştiriciliği Proje Kapasitesi Üretim Durumu Alt Bölgeler Ton / Yıl Ton / Yıl I. Alt Bölge 1.090 209 II. Alt Bölge III. Alt Bölge 50 69 10

Yapılış Durumu Kafes + Havuz balıkçılığı Kafes balıkçılığı Havuz balıkçılığı

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Samsun’da su ürünleri üretimi açısından önemli bir potansiyel bulunmaktadır. Samsun İli Karadeniz’in kıyı kenti olması yanında 4 411 ha. doğal göl yüzeyi, 17 289 ha. baraj gölü su yüzeyi, 28 144 ha. gölet su yüzeyi ve 4 615 ha. akarsu yüzeyine sahiptir. İlde su ürünleri yatırımı alabalık ve sazan balığı üretimine odaklanmıştır. Yatırımlar I. Alt Bölgede Bafra İlçesinde yoğunlaşmıştır. Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2004 yılı istatistiki verilerine göre toplam 219 / yıl su ürünleri yetiştiriciliği üretimi içinde I. Alt Bölgenin payı 209ton / yıl ile % 95,4 tür. Yine Bafra İlçesinde 700.000 adet / yıl yavru yetiştirme kapasiteli üretim tesisi mevcut olup, işletme hem kendi işletmesinin yavru ihtiyacını karşılamakta hem de pazarlamasını yapmaktadır. II. Alt Bölgede yer alan Vezirköprü İlçesinde kurulan toplam 50 ton / yıl kapasiteli iki adet alabalık tesisi işletme sermayesi yetersizliği nedeniyle üretime geçememiştir. 2004 yılı fiyatlarıyla 1 kg alabalığın ortalama üretim maliyeti 3.500.000 TL., piyasa satış fiyatı 5.000.000 TL. civarındadır. Üretilen balık il içinde ve çevre illerde tüketiciye
238

sunulmaktadır. Pazarlama sorunu mevcuttur. Üretimde girdi fiyatlarının yüksekliği bunun yanında tüketicinin gelir düzeyinin düşüklüğü, hamsi ve mezgit gibi fiyatı düşük deniz balıklarının oluşu üretimi kısıtlayan başlıca faktörler olarak görülmektedir.
Tablo H.39.İlde Avcılık ve Yetiştiricilik Yoluyla Elde Edilen Su Ürünleri Avcılık Yoluyla Elde Edilen Üretim (Ton / Yıl) 1997 9.380,2 1998 7 251 1999 7 752,4 2000 15 122 2001 16 514 2002 21.305 2003 26.751 2004 28.330 Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 Yıllar Yetiştiricilik yoluyla Elde Üretim (Ton / Yıl) 599,4 680,9 575,7 664,3 721,4 241 138 219

Tablo H.40. Samsun İlinde avcılık ve Yetiştiricilik Yoluyla Su ürünleri Üretiminin Yıllar üzerinden Değişimi (kg.)
Su Ürünü Cinsi Hamsi Barbunya İstavrit Kalkan Kefal Mezgit Lüfer – Çinekop Palamut Diğerleri Toplam Akbalık Kefal Sazan Yayın Turna Kerevit Diğerleri Toplam Alabalık Sazan Alabalık (Deniz) Toplam D.Salyangozu Kum Midyesi Toplam 12.881.340 123.806 61.870 27.720 72.850 1.517.570 2.100 196.050 28.875 14.912.181 19.220 65.600 88.550 13.650 5.000 5.670 12.200 209.890 580.500 6.800 77.000 664.300 644.140 2.737.631 3.381.771 2000 2001 2002 DENİZ BALIKLARI ÜRETİMİ 14.626.472 19.963.938 22.526.747 143.786 94.452 156.131 98.875 422.056 1.558.508 9.550 3.900 9.513 69.453 134.907 70.641 1.009.428 540.680 434.966 100.478 26.080 5.745 276.308 49.095 419.900 43.427 69.730 1.568.545 16.377.774 21.304.838 26.750.716 TATLI SU BALIKLARI ÜRETİMİ 12.565 14.248 21.922 29.530 27.210 17.530 69.410 81.281 95.060 9.800 13.450 5.950 900 300 6.600 8.520 12.040 9.965 136.425 149.129 150.727 KÜLTÜR BALIKLARI ÜRETİMİ 611.976 95.500 126.000 9.500 9.700 6.500 100.000 136.000 6.000 721.476 241.200 138.500 DİĞER DENİZÜRÜNLERİ ÜRETİMİ 465.000 1.023.500 450.000 1.824.324 591.955 2.289.324 1.615.455 450.000 2003 21.220.573 292.378 1.914.305 17.889 261.143 2.612.825 8.923 44.239 1.956.343 28.330.053 25.933 13.650 157.992 5.183 4.893 207.651 210.500 8.500 219.000 208.360 208.360 2004

Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005

239

Tablo H.41.2005 Yılı Su Ürünleri Faaliyetleri Yetiştiricilik Çalışmaları Kurulacak Adedi Yetiştirilecek Ürün İşletme Cinsi 1 Gökkuşağı Alabalığı Karada Havuz 1 Gökkuşağı Alabalığı Kafes 2 Toplam Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 Toplam Kapasite (ton/yıl) 25 25 50 Su Kaynağı Akarsu Baraj Gölü Durumu Yeni Yeni

Tablo H.42.2005 Yılı Kültür yolu ile üretim Cinsi Alabalık Aynalı sazan Toplam Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H.43. 2005 Yılı Avcılık yolu ile üretim Miktarı (kg) Deniz balıkları Cinsi Hamsi 4.243.743 Barbunya 151.438 İstavrit 534.865 Kalkan 31.125 Kefal 198.641 Mezgit 602.857 Lüfer 9504 Palamut 1.445.593 Diğerleri 3.197.254 TOPLAM 10.415.020 Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tatlı Su Balıkları Cinsi Sazan Kefal Akbalık Yayın Diğerleri Miktarı (kg) 88.183 25.150 37.628 6.900 7.382 Üretim (ton) 370.000 7.500 377.500

TOPLAM

165.244

Tablo H.44.Su Ürünleri İşleme, Değerlendirme Ve Yetiştiricilik İşletmeleri 3 Adet İşleme ve Değerlendirme 5 Adet Kafes Balıkçılığı (Baraj Gölü) (Faal) 3 Adet Aynalı Sazan Üretim İşletmesi 4 Adet Küçük Alabalık işletmesi 12 Adet Küçük Aynalı sazan işletmesi 1 Adet Yavru Alabalık İşletmesi Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005

İlimizde sofralık alabalık yetiştiriciliği yapan 9 işletme vardır. İşletmelerden 5’i baraj gölünde kafeslerde üretim yapmaktadır.4 adet işletme karada havuzlarda üretim
240

yapmaktadır.9 adet işletmenin kapasitesi 790.5 ton/yıl’dır. Gerçekleşen ürün 370 ton/yıl dır. Bir adet kuluçka işletmesi yavru amaçlı kurulmuş ancak suyun ısı ve kalitesi ile ilgili sıkıntılar yaşandığı için yavru büyütme amaçlı kullanılmaktadır. Deniz suyunu pompalayarak karada üretim yapan 1 işletme vardır. Bu işletme üretimine ara vermiştir.
Tablo H.45.Su Ürünleri Destekleme Çalışmaları Desteklenen Miktar(Kg) 318.096 1.243.000 Adet Yavru Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Destekleme Tutarı (YTL) 190.857 62.150

İlimizde 2005 yılında yapılacak Balıklandırma faaliyetleri için 110.000 adet pullu sazan yavrusu tahsisi DSİ.VII.Bölge Müdürlüğü’nden temin edilemediğinden karşılanamamıştır. H.2.2.5. Kürk Hayvancılığı Bilgi edinilememiştir. H.2.2.6. Arıcılık ve İpekböcekçiliği Samsun İli arı koloni sayısı ve bal üretimi bakımından Türkiye’de üst sıralarda yer almaktadır. 2003 yılı verilerine göre Samsun ilinde 3.119 i ilkel kovan, 80.105 i fenni kovan olmak üzere toplam 83.224 adet kovan bulunmaktadır. Samsun’da kovan başına düşen bal üretim miktarı 20,3 kg olup Türkiye ortalamasının üzerindedir. Kovan sayısı bakımından Türkiye içindeki payı % 2, ancak bal üretimindeki payı % 2,4 tür.
Tablo H.46.Samsun İlinde 2003 Yılında Arıcılık Yapan Köy Ve Kovan Sayıları Arı Kovanı İlkel Fenni Toplam 1.754 50.454 52.208 I. ALT BÖLGE 1.210 15.175 16.385 II. ALT BÖLGE 120 7.500 7.620 III. ALT BÖLGE 3.084 73.129 76.213 SAMSUN Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Arıcılık Yapan Köy Sayısı 337 321 50 708

Grafik : Samsun İlinin Alt Bölgeler Bazında Arı Kovanı Dağılımı 60000
50000 40000 30000 20000 10000 0 I. ALT BÖLGE II. ALT BÖLGE III. ALT BÖLGE İLKEL FENNİ

Şekil H.24. Alt Bölgeler Bazında Arı Kovanı Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

241

Tablo H.46 da Samsun ilinde arıcılıkla ilgili rakamlar verilmiş olup 708 köyde arıcılık yapılmaktadır. Arıcılık faaliyetlerinin en fazla olduğu bölge I. Alt Bölge olup, bu bölgedeki iklimin olumsuz etkisi ve tarımın yoğun olarak yapılması gibi nedenlerle göçer arıcılık zorunlu hale gelmiştir. H.3. Organik Tarım Organik tarım, genel olarak mevcut olan ekolojik dengeyi korumak için tamamen veya mümkün olduğu ölçüde az kimyevi mücadele ilacı ve gübre kullanımı ile hayvancılıkta büyüme düzenleyicileri ve yem katkı maddeleri kullanımı kaldıran, iyi bir toprak bakımı, ekim nöbeti, doğal gübreleme ve biyolojik zirai mücadele yapılması fikrine dayanan, insana ve çevreye dost üretim sistemlerini kapsamaktadır. Organik tarım, tarımsal üretimde hiçbir modern tarım tekniklerinin kullanılmadığı eski bir işletmecilik şekline dönüş değil aksine üretimin her aşamasında belirli bir düzeyin üstünde bilgi ve planlama gerektiren bir sistemdir. Günümüzde organik tarımın tüm olanaklarından faydalanmakla beraber, tarımda ürün kalitesini yükseltecek metotları geliştirerek, toprak yapısını güçlendirme, eko sistemdeki dengeyi bozmayacak etmenleri kullanma ve uygun bitki münavebesi gibi unsurlardan yararlanan bir tarımsal düşünceyi gerektiren bir sistemdir. Ülkemizde üretilen ekolojik ürünler büyük ölçüde yurtdışı pazarlara gönderildiğinden, ürün miktarı ve çeşitliliği yurt dışından gelen talepler doğrultusunda şekillenmektedir.İhracat organizasyonunun gerekliliğinden dolayı üretimler organizasyon kuruluşları tarafından sözleşmeli olarak çiftçilere yaptırılmaktadır. Organik Tarımın Gerekliliği : Nüfus ve gelir artışına bağlı olarak artan gıda talebini karşılamak için verimliliğin arttırılması ihtiyacı, geleneksel tarım sisteminde gübre ve kimyasal ilaçlar gibi işletme dışı girdilerin fazla kullanımına ve bunun sonucunda da gıda güvenliği, biyolojik kirlilik ve çevre kalitesi konusunda endişelerin oluşmasına yol açmıştır. Bundan dolayı, işletme dışı girdi kullanımının en aza indiren organik tarım gibi alternatif yaklaşımlar önem kazanmıştır. İçinde bulunduğumuz bilgi çağında gerek teknolojinin baş döndürücü bir hızla gelişimi ve tüketici bilincinin artması sonucunda, Yoğun tarımsal üretime bağlı olarak ortaya çıkan olumsuzluklar çok daha belirginlik kazanmıştır. Konvansiyonel tarımla birlikte ortaya çıkan çevre kirliliği ve özellikle gıda maddelerindeki canlı varlıkların yaşamlarını olumsuz yönde etkileyen zehirli maddelerin mevcudiyetinin anlaşılması sonucunda çevre dostu, ekolojik, biyolojik, bio – dinamik ve organik tarım gibi değişik kavramalarla ifade edilen sürdürülebilir tarım önem kazanmaya başlamıştır. Organik Tarımın Temel İlkeleri : Organik tarımın hedef edindiği temel prensipler şu şekilde sıralanabilir.
242

1-Organik tarım yapan tarım işletmelerinde üretimle ilgili tüm faktörlerin bir bütün olarak ele alınması ve mümkün olduğu ölçüde işletme içi doğal ham maddeler kullanarak işletmenin kendine yeterliliğinin sağlanması, 2-Bölgeye adapte olmuş ve genetik direnç sağlayabilen bitkilerin kullanılması, 3-Çok yönlü ve dengeli ekim nöbeti uygulanması ve baklagillerin ekim nöbetinde yer alması, 4-Tarımsal üretimde toprak verimliliğinin korunup geliştirilmesi ve besin maddesi eksikliklerinin daha çok doğal kaynaklı gübrelerle sağlanması, 5-Zirai mücadelenin biyolojik mücadele şeklinde yapılması, 6-Yabancı ot mücadelesinin kimyasal ilaçlar yerine mekanik ve kültürel yöntemlerle yapılması, 7-İşletmede bitkisel üretimin yanı sıra arıcılık ve besicilik yapılarak sistemde gerekli olan materyallerin temin edilmesi, 8-Bir işletmenin tüm üretim dallarında organik tarıma geçmesi, 9-Çevre kirliliğine neden olmadan tarımsal üretim yapılması, Türkiye – Karadeniz Bölgesi – Samsun’da Organik Tarım : Ülkemizde yetiştirilen organik tarım ürünleri tamamen ihracata yönelik olarak üretilmektedir. Ekolojik tarım organizasyonu (ETO) nun 1992 yılı kayıtlarına göre ülkemizde 1 780 işletmede 6 046,9 ha.lık alanda 1994 yılı verilerine göre 1 705 işletmede 5 216 ha. alanda, 1999 yılında ise 12 275 işletmede 46 523 ha.lık alanda organik tarım yapılmaktadır. Bu verilerden de görülebileceği gibi ülkemizde organik tarım henüz benimseme döneminde olup, düzenli bir gelişme dönemine girmemiştir. Bu işletmelerdeki üretim ülkemizde faaliyet gösteren ve bu ürünleri satın alan yabancı firmaların kontrolünde yapılmaktadır. Ülkemizde organik tarım yapan üretici sayısı ve buların ürettikleri ürünler incelendiğinde üretim miktarı bakımından ilk sırada yer alan ürünler fındık, incir, üzüm ve kayısıdır. Ülkemizde üretilen ve ihraç edilen organik ürünlerin çoğunu yaş ve kuru meyveler oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra yemeklik dane baklagillerden nohut, kuru fasulye ve yeşilkırmızı mercimek; endüstri bitkilerinden ise pamuk, susam, haşhaş organik tarım ürünleri arasında yer almakta ve Avrupa’da pazarlanmaktadır. Karadeniz tarım bölgesinde organik tarım ürünü olarak; fındık Terme, Samsun, Ordu, Bolu, Trabzon, Giresun, Rize’de, defne yaprağı Samsun’da, elma Trabzon ve Sinop’ta, erik Trabzon’da yetiştirilmektedir. Bilindiği üzere özellikle Doğu Karedeniz Bölgesi Türk Tarımında ve tarımsal ihracatta önem arz eden iki bitkinin üretimi (fındık ve çay) ile dikkati çekmektedir. Organik tarımda üretim sistemi genellikle ithalatçı firmanın organik ürün talebiyle başlamakta ihracatçı firma

243

tarafından belirlenen üreticiler, kontrol kuruluşunca denetlenerek uygun olanlar ve işletmeler belirlenmektedir. İhracatçı firma ve üreticiler arasında yapılan sözleşme ile; Üreticiler belirli standartlara uygun üretim yapmayı taahhüt ederken, ihracatçı firma üretilen ürünleri tek bir partide almayıp, ihracat yapacağı aylara yayarak satın almak istemiştir. Bu durumda mali yönden güçsüz olan fındık üreticisi ürününün tamamını satıp paraya çevirmek isteği gerçekleşmemiştir. Ayrıca üreticilerin başka yerde ikamet etmeleri nedeniyle ürünlerini pazarlama sezonu başında satmak zorunda olmaları, ihracatçı firmanın üreticiye normal üründen farklı fiyat vereceğini beyan etmesine rağmen piyasa fiyatlarıyla ürün almaları gibi nedenler üreticilerin aleyhine geliştiğinden sözleşmeli organik tarım Terme İlçesinde başarıya ulaşmamıştır. İlimizde 21 çiftçi organik tarım faaliyetinde bulunmaktadır. Üretilen ürünler ise 2421 da alanda fındık, 501 da alanda mısır, 310 da alanda çeltik, 260 da alanda soya, 30 da alanda nohut, 14 da alanda arpa, 133 da alanda meyve (ceviz, şeftali, elma, kiraz, çilek, ahududu, böğürtlen), 65 da alanda sebze üretimi olmak üzere 3734 da alanda organik tarım yapılmaktadır. H.4. Tarımsal İşletmeler H.4.1. Kamu İşletmeleri Bölgemiz iklim, toprak ve su kaynakları yönünden Türkiye’nin tarıma elverişli nadir bölgelerinden biridir. Gerek artan nüfusun beslenmesi gerekse milli ekonomiye büyük katkıları dolayısıyla tarımsal üretim bölgemiz için özel bir önem arz etmektedir. Türkiye, yiyecek ve gıda maddeleri üretimi bakımından kendi kendine yeten ve bazı üretim kalemlerinde önemli oranda ihraç potansiyeli bulunan ender ülkelerden birisi durumundadır. Bu büyük imkan ve potansiyelin önemi ve kıymeti, teknolojideki hızlı gelişme ve değişmeye mukabil değişik coğrafyalarda büyük kitlelerin karşı karşıya bulunduğu açlık problemi, dahası teknolojide dev merhaleler kat etmiş ulusların yiyecek ve gıda maddeleri açısından giderek yoksullaşması karşısında daha bariz bir şekilde kendini göstermektedir. Ülkemiz nüfusunun da hızlı bir şekilde artmakta olduğu durumu gözönünde tutulduğunda Türk tarımının daha da iyileştirilmesi, hem Türk çiftçisinin refahı hem de toplumumuzda istikrarın sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu anlamda, Türk tarımının gelişme ve ilerlemesi, Türk çiftçisinin modern tarım teknoloji ve üretim tekniklerine intibakı 137 yıllık mazisi bulunan Tarım Kredi Kooperatiflerinin gücü ile de yakından ilgili bulunmaktadır. Tarım Kredi Kooperatifleri Samsun Bölge Birliği faaliyet alanında Samsun, Ordu, Amasya ve Sinop illeri bulunmaktadır. Samsun il merkezi, ilçe ve beldelerde kurulmuş bulunan, 75 birim Tarım Kredi Kooperatifi ile, 896 yerleşim biriminde 51.381 çiftçiye hizmet verilmektedir. Türk tarımının en büyük iki dezavantajı; tarım sanayii gelişmiş ülkelere oranla birim alandan elde edilen verim düşüklüğü ve nadas alanlarının yüksekliğidir. Verim artışını sağlamada tarımsal girdilerden daha fazla yararlanmak ve yoğun tarım yapmak gereği vardır. Tarım Kredi Kooperatiflerinin çalışma gündemini ve hizmet yükünü teşkil eden konuların
244

başlıcası, ortakların ihtiyacı olan tarımsal girdileri zamanında, yeterince uygun şartlarda kredili olarak temin etmektir. Tarım Kredi Kooperatifleri; gübre, yem, zirai mücadele ilaçları, tohumluk, tarımsal araç gereç ve ekipmanları zamanında, yeterince ve uygun şartlarda sağlamak suretiyle ortaklarını olumsuz piyasa şartları ile aracı ve tefeci gibi menfaat gruplarının tesir ve baskılarından uzak tutmakla yükümlüdür. H.4.2. Özel İşletmeler İlimizdeki Fabrikalar ve İmalathaneler: 397 adet ekmek-pide fırını, 57 un fabrikası, 38 simit fırını, 20 şeker imalathaneleri, 2 tuz fabrikası, 7 alkolsüz içecek tesisi, 21 süt ürünleri, 14 fındık işleme tesisi, 2 bitkisel yağ fabrikası, 22 pirinç fabrikası, 5 dondurma külahı imalat, 12 çay imalathaneleri, 3 bal üretim tesisi, 1 meyve sebze işleme, 8 yemek fabrikası, 5 kuruyemiş fabrikası, 14 gıda ambalaj imalatı, 5 baharatçı, 5 bakliyat, 1 yumurta paketleme tesisi olmak üzere toplam 647 adet gıda tesisi bulunmaktadır. Mezbaha Kombine ve Kesimhaneler : 20 adet kırmızı et ,3 beyaz et, 3 soğuk depo olmak üzere 26 tesis bulunmaktadır. Su Ürünleri Tesisleri: 4 su ürünleri işleme ve değerlendirme tesisi, 4 su ürünleri yetiştiricilik tesisi olmak üzere 8 tesis mevcuttur. H.5. Tarımsal Faaliyetler H.5.1. Pestisit Kullanımı
Tablo H.47.Pestisit Kullanımı İlaçlar İnsektisitler Fungusitler Herbisitler Rodondisit Ve Mollusidler Akarisitler Nematosit Ve Fumigantlar Kışlık Ve Yazlık Yağlar Diğerleri (Fişek) Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tüketilen Miktar (Kg.-Lt.) 186.696 100.002 81.906 56 1.066 0 0 1.150

H.5.2. Gübre Kullanımı
Tablo H.48. Gübre Kullanımı Kullanılan Gübre Saf N Saf P2O5 Saf K2 O

Miktarı (Ton) 24.158 6.912 1.195

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

245

Tablo H.49.Gübre Tüketiminin İlçelere Göre Dağılımı İLÇENİN ADI TOPLAM (Ton) SAF N(Ton) 95.733 24.158 İl Toplamı 2.603 684 Merkez 2.484 643 Alaçam 260 62 Asarcık 834 212 Ayvacık 22.560 5.954 Bafra 16.333 4.110 Çarşamba 19.551 4.661 Havza 1.180 277 Kavak 670 176 Ladik 1.438 397 Ondokuzmayıs 3.160 833 Salıpazarı 3.673 869 Tekkeköy 7.640 1.929 Terme 12.930 3.250 Vezirköprü 417 101 Yakakent Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

SAF P2O5(Ton) 6.912 95 247 33 19 1.668 853 2.049 113 46 113 27 364 294 945 46

SAF K2O (Ton) 1.195 0 7 0 0 305 135 234 4 0 7 0 16 14 465 8

H.5.3. Toprak Kullanımı Samsun İlinde en yaygın olan sorun su erozyonudur. Bu sorundan çok az etkilenen veya hiç etkilenmeyen alanlar, çoğunlukla alüviyal ve hidroformik alüviyal topraklardan oluşan taban arazileridir. Bunlar ırmak yatakları, kıyı kumulları, çıplak kayalıklar, yoğun yerleşim alanları ve su yüzeyi dışında kalan alanların (940.000 ha.) %20’ sini kapsar. Bu da 182.000 ha. erozyonsuz alandır. Orta derece erozyona uğramış topraklar 263.000 ha. ile %28’ lik bir oran teşkil etmektedir. Orta erozyona maruz kalan 263.000 ha.arazinin 204.000 ha. ı kuru tarım arazisidir.Bunlar genellikle ikinci,üçüncü,dördüncü sınıfta yer alan arazilerdir.Orta erozyona maruz diğer araziler fundalık mera ve az yoğun yerleşim yerleridir. İl topraklarının 488.000 ha.’da doğal örtünün tahrip edilmesi veya çok dik yerlerde hiçbir koruma önleminin alınmaması, otlatma veya tarım yapılması sonucu erozyon şiddetlenmiştir. Bu alanların 132.000 ha. ı kuru tarım alanı, 4.000 ha. ı mera, 352.000 ha. alan ise orman ve fundalık olarak kullanılmaktadır. Doğal bitki örtüsü aşırı derecede tahrip olan meralarla bir kısım kuru tarım arazisinden oluşan 4.000 ha. alan çok şiddetli derecede erozyona maruz kalmıştır. Yukarıda izah edildiği üzere 755.000 ha. alan erozyona maruz alandır.

KAYNAKLAR: İl Tarım Müdürlüğü 2005

246

I. MADENCİLİK Ülke ekonomilerinin önemli sektörlerinden biri olan madencilik, ulusların sosyo ekonomik kalkınmaları için gerekli olan enerji ve sanayinin temel hammaddelerini sağlayan tüm faaliyetleri kapsamaktadır. Madenler, ülkelerin doğal kaynaklarından biri olup, giderek artan talepleri karşılamak yüzünden de işletilmeleri kaçınılmazdır. Ancak kullanılmakta olan maden çıkarma metotlarına bakılmaksızın, her türlü maden işletmeleri yoğun olarak arazi bozulmalarına ve doğal çevrenin tahribine sebep olmaktadır. Madencilik işletmeleriyle doğal kaynaklar olan madenler ve mineraller insan refahı için bir taraftan ekonomiye kazandırılırken, diğer taraftan ekolojik çevreye verilen büyük tahribat ve zararları çoğu zaman gözardı edilmektedir. Faaliyetlerin yapıldığı alanlarda ve özellikle açık işletme yöntemi ile çalışılan sahalarda, çalışmalar bittikten sonra topografya, jeolojik yapı, röliyef, su rejimi, iklim ve peyzaj tamamen değişmekte ve bitki örtüsü de harap olmaktadır. I.1. Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler I.1.1.Sanayi Madenleri İlde sanayi madeni bulunmamaktadır. I.1.2. Metalik Madenler İlde metalik maden bulunmamaktadır. I.1.3. Enerji Madenleri Samsun merkez ilçede bilinen metalik maden ,endüstriyel hammadde veya birincil enerji kaynağı bulunmamaktadır. İl genelinde ancak Havza ve Vezirköprü’de linyit kömürü , Havza ve Ladik’te kaplıca suyu ,Bafra ve Çarşamba’da da maden suyu bulunmaktadır. Maden ve Taş ocağı sektörüne ait katma değer, işletme sayısı, istihdam ve ücret verilerinin Türkiye toplamı içerisindeki payları, Karadeniz Bölgesi için sırasıyla %8.12 , % 10.23 , % 34.58 ve % 35.5’dir.
Tablo I.1.Maden Varlığı, Rezerv ve Tenör Bilgileri Madenin Adı Rezerv (ton) Çimento Hammadeleri 51951361 Kurşun Çinko 177 Manganez 420 Tuğla Kiremit 46000 Linyit 4721000 Toplam Kaynak: MTA Genel Müdürlüğü Tenör (%) 4,5 23,88 İyi Bulunduğu Yer ve Mevkii Ladik Yatağı Vezirköprü-Ersandıklı Kavak,Vezirköprü,Ladik Dikbayır Yatağı Havza -

247

2005 4 5 Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü İbrahim KURT 06.Porsuk Köyü Çarşamba Öğürlü Köyü Kürtler Çayı Mevkii Vezirköprü Saraylı Köyü Sarıyer Mevkii Vezirköprü RUHSAT BAŞLAMA TARİHİ 05.Ş. Ür.4.03. Faaliyet sahaları için Orman İşletme Müdürlükleri veya Defterdarlıklar tarafından müteşebbislere kiralama yapılmaktadır.2.Brl.3.2008 3 Narlısaray Belediye Başkanlığı 19.2004 RUHSAT BİTİŞ TARİHİ 04.2004 06.2004 06. 19.2005 6 1 (a) Grubu Kum . Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler SIRA NO: 1 İŞLETMENİN TÜRÜ 1 (a) Grubu Kum Çakıl Ocağı 1 (a) Grubu Kum Çakıl Ocağı 1 (a) Grubu Kum Çakıl Ocağı 1 (a) Grubu Kum .I. San. A. 248 . Madencilik Faaliyetlerinin Yapıldığı Yerlerin Özellikleri İl genelinde Maden Kanunu kapsamında ruhsatlı sahaların çevresi genellikle tarım arazisi. İŞLETMENİN ADRESİ Yörükçal Köyü İstavroz Çayı Mevkii Vezirköprü Çorak Köyü Mert Irmağı Mevkii Merkez Ağcayazı Köyü Kürtler Çayı Mevkii Vezirköprü Saraçlı .2004 18.Çakıl Boğaziçi İnş.Çakıl İŞLETMECİNİN ADI Köyl. Bu işlemler esnasında çevre olumsuz etkilenmektedir. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler Tablo I.08. Tur.1. Buna önlem olarak bu tür faaliyetlerin deşarj izni ve emisyon izni almaları hususunda gerekli işlemler İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından takip edilmektedir.2005 Kaynak:İl Özel İdaresi 2005 I. Cevher Zenginleştirme Taş ocakları veya kum ocaklarından yapılan istihraç sonrası malzemeler eleme veya kırma işlemine tabi tutulmaktadır. 2 Sami BIÇAKÇI 06.03.08.03. Faaliyete 2005 yılı başında başladı.03.Çakıl 1 (a) Grubu Kum . orman sahası veya hazine arazisidir.2008 16.2. I.09.08. Çalışır Durumda Faaliyete 2005 yılı başında başladı.08.Hizm.08. Ocak ruhsatları ise İl Özel İdare Müdürlüğü tarafından rüsum bedeli alınarak verilmektedir.09.2003 17. Faaliyete 2005 yılı başında başladı.2004 18. Malz.08.Götür.2005 MEVCUT DURUM Faaliyete 2005 yılı başında başladı Faaliyete 2005 yılı başında başladı.

Madencilik Faaliyetleri Sonucunda Arazi Kazanım Amacıyla Yapılan Rehabilitasyon Çalışmaları Bu tür faaliyetlerin kapanmasına müteakip genellikle ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır.5. Kesilen ağaç miktarı ve nasıl değerlendirileceği hususu ise Orman İşletme Müdürlüklerince takip edilmektedir. Patlayıcı malzeme. Madencilik Faaliyetlerinin Çevre Üzerine Etkileri Üretim sırasında yer yer patlayıcı malzeme kullanılmaktadır. KAYNAKLAR: -MTA Genel Müdürlüğü 2005 -İl Özel İdaresi 2005 249 . o faaliyet ilişkin hazırlanan ÇED Ön Araştırma Raporlarında faaliyet sahibinin vermiş olduğu taahhütler çerçevesinde fenni ateşçiler tarafından Jandarma kontrolünde kullanılmaktadır.4.I. I.

yıllık üretim kapasitesini. -Enerji konusu ile ilgili olarak yapılmış. -Kurulan tesisin ömrünü. -Enerji üretimi ve tüketimi sırasında kaynakların optimum kullanılıp kullanılmadığını. -Enerji tasarrufuna yönelik olarak lokal çalışmaların olup olmadığını. Genel anlamda.2. Dünyanın her yerinde birçok ülkede pek çok birincil enerjinin ziyan olmasına sebep onu gerekli hizmete çevirecek olan donanımın tasarımındaki veya gelişmesindeki yetersizliklerdir. Asfaltit İlimiz sınırlarında asfaltit rezervi yoktur. Bunlar gereken enerji kullanımına dönüştürülünceye kadar makinalarda ısınma amacıyla. -İllerde bulunan sektörlerin yoğunluğu hakkında genel bilgiyi. Linyit İlimiz sınırlarında linyit kömür rezervi yoktur. -İllerde yapılacak çalışmalara temel oluşturacak hedef ve yönü tespit etmektir. kullanılan yakıtın türü ve yıllık tüketim miktarını. desülfirizasyon gibi kirlenmeyi önleyici ünitelerin bulunup bulunmadığını. Oluşturulan ana ve alt başlıkların içerikleri.3. -Enerji üretimi ile ilgili tesisler için ÇED yapılıp yapılmadığı.1. -Kaynak rezervlerini. J.1. Birincil Enerji Kaynakları Güneş. türbin veya motor gibi araçlarda kullanılıncaya kadar işe yaramaz.1. kömür gibi sınıflandırılan alt başlıklardır. -Kurulan tesislerde arıtma. 250 .1.1. -Uygulanan teknolojinin çevreye uygun olup olmadığını. -Enerji ile ilgili mevcut doğal potansiyellerin nicelik ve niteliklerini. yapılmakta olan veya planlanan projelerin amaç ve aşamaları. Taşkömürü İlimiz sınırlarında taş kömür rezervi yoktur. kaynaklarına göre enerji üretimi ve enerji tüketiminin sektörlere göre dağılımı olmak üzere iki ana başlık ile bunların alt başlıklarında sınıflandırılmıştır. J. rüzgar.J. J. tanımları ve tüm bu konuların nasıl incelenmesi gerektiği ve konuların rahatlıkla anlaşılabilmesi için geliştirilen kriterler aşağıda verilmektedir. J. -Sektörel bazda enerji tüketiminden kaynaklanan kirlilikleri. ENERJİ Enerji konusunu.

J.J.5. ilçelerin orman varlıklarından J. 251 .1. J.1.455 J.10. J.7.8.1.1. Doğalgaz İlimiz sınırlarında doğalgaz rezervi yoktur.Yararlanılan Elektrik Enerjisi Kaynakları ve Üreten Kuruluşlar Yararlanılan Elektrik Santrali Kaynağının Adı Altınkaya Barajı Hasan Uğurlu Suat Uğurlu Derbent Kumköy Toplam Türü (Hidroelektrik/ Termik) Hidroelektrik Hidroelektrik Hidroelektrik Hidroelektrik Hidroelektrik Sahiplik Durumu (TEAŞ/Ayrıcaklı Şirketler/Otoprodüktörler/ TEAŞ’ın Bağlı Ortaklıkları TEAŞ TEAŞ TEAŞ TEAŞ TEAŞ Safhası (İşletme/ İnşaat/Proje) İŞLETME İŞLETME İŞLETME İŞLETME PROJE Kurulu Güç (Gwh/Yıl) 1. Güneş İldeki güneşlenme süreleri eklerde anlatılmıştır. Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum) İlimiz sınırlarında nükleer kaynak rezervi yoktur.632 1. Hampetrol İlimiz sınırlarında ham petrol rezervi yoktur.11.1.1. Bitümlü Şist İlimiz sınırlarında bitümlü şist rezervi yoktur.1.Hidrolik Tablo J.217 273 257 76 3.1. Orman İlimizde sağlanmaktadır. Jeotermal İlimizde Jeotermal enerji kullanılarak ısınma veya elektrik enerjisi üretimi yapılmamaktadır. J. J.4.6.1.9. yakacak olarak kullanılan odun.

her biri 17.2. Santralda kullanılacak dizel motor teknolojisi ile yakıt enerjisinin % 50'si elektrik enerjisine çevrilebilmektedir.1. Ayrıca yanma verimi yüksek teknolojiler kullanılarak karbon monoksit ve toz emisyonları en aza indirilmeli. Kirletici Vasfı Yüksek Tesisler kapsamında olan Mobil Yüzer Santrallerin bacalarından çıkan. enerjinin tamamının Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) tarafından satın alınması öngörülmüştür.12. Biyokütle İlimiz sınırlarında biyokütle ile enerji üretimi yapılmamaktadır. kirletici gaz ve tozlar.J. bu Yönetmelikle getirilen baca gazı emisyon sınır değerlerini sağlamak ve Yönetmeliğin 10. Kükürt oranı yüksek motorin veya fuel-oillerin kullanılması halinde. Mobil Yüzer Elektrik Santrallerinin en önemli hava kirletici maddeleri. Mobil Santral.5 MW kurulu güce sahip 2x7 adet dizel jeneratör (iki adedi yedek ünite) gruplarından oluşmaktadır. J. J. Rüzgar İlimize ait rüzgar değerleri C. Mobil Yüzer Elektrik Santrallerinde.1. maddesine göre "Emisyon İzin Belgesi" almak zorundadır.1. Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği ile getirilmiş baca gazı emisyon sınır değerlerinin sağlanabilmesi için. Sıvı Yakıtlı Yakma Tesisleri olarak ele alınmaktadır.2. azot oksit emisyonları kontrol altına 252 .1. Termik Enerji Samsun-Tekkeköy yöresinde kurulu olan ve her biri 100 MW kapasiteli iki üniteden (2x100=200 MW) oluşacak mobil santralda ülkemizdeki rafinerilerin doğal bir ürünü olan 6 nolu fuel-oil yakıt olarak kullanmaktadır. Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği' nin ilgili hükümleri ile sınırlandırılmış olup. kükürt dioksit ve azot oksitlerdir. yakıtın yanması sonucu oluşan ve bacalarından atmosfere verilen. J. yanma sonrasında meydana gelen ve baca gazlarında bulunan kükürt dioksitin bir Baca Gazı Arıtma Tesisi ile azaltılması gerekmektedir. bölümünde anlatılmıştır. Günlük yakıt ihtiyacı yaklaşık 1000 ton/gün'dür.13. 2 Kasım 1986 tarih ve 19269 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği'nde Kirletici Vasfı Yüksek Tesisler kapsamında. kükürdü düşük motorin veya fuel-oillerin kullanılması gerekmektedir. yakma sisteminde düşük azot oksit emisyonları veren brülörler kullanılarak veya yanma sırasında azot oksit emisyonlarını azaltıcı teknikler kullanılarak.1. Bir yıl içinde yaklaşık 1752 Gwsaat enerji üretilecek proje kapsamında. İkincil Enerji Kaynakları İlimiz sınırlarında ikincil enerji kaynaklarından enerji üretimi yapılmamaktadır.1. Yakıt kullanarak elektrik enerjisi üreten ve baca gazlarında bulunan kirletici maddeler ile hava kirliliği yaratan Mobil Yüzer Elektrik Santralleri.

atık sularının kontrol altına alınması için Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği'nde belirtilen esas ve standartlara da uymak zorundadırlar. Benzer şekilde işletmeden günde en fazla 50-60 kg kadar evsel katı atık kaynaklanacağı öngörülmektedir. İşletmede vardiyeli olarak çalışacak personelden kaynaklanan evsel atıksular tekniğine uygun bir arıtma sistemi ile arıtılacaktır. 6 nolu fuel-oil içindeki kükürt miktarının % 3. Proses sonucunda oluşan alçıtaşı (CaSC>4 2H2O) yöredeki mevcut çimento fabrikalarında veya kurulacak alçıpan tesislerinde değerlendirilmesi veya ilgili fabrikalardan talep olmaması halinde kireçtaşının temin edildiği ocaklara alçıtaşının depolanacağı planlanmaktadır. katalist filtre sistemi olup.Kükürt dioksit arıtma sistemi ise. Gürültü Kontrol Yönetmeliği'nde belirtilen hükümlere de uymak zorundadır. Arıtma sonrasında oluşacak alçıtaşı miktarı her bir ünite için yaklaşık 90 ton/gün'dür. her bir ton SO2 gazı başına yaklaşık 1. Azot oksit arıtma sistemi. İki büyük çöp poşetine sığabilecek bu atıkların Tekkeköy'deki diğer evsel atıklar ile birlikte bertaraf edilmesi planlanmaktadır. Kükürt dioksit gazlarının yaklaşık % 90 oranında tutulabilmesi amacıyla. kaynaklardan gelebilecek az miktardaki yağlı sular bir tankta toplanacak ve bir seri arıtma işleminden geçirildikten sonra temizlenmiş bir şekilde alıcı ortama verilecektir.5 olması halinde her bir tesiste oluşacak kükürt dioksit gazı miktarı yaklaşık 35 ton/gün olacaktır.6 ton kireçtaşı (CaCOa) gerekmektedir. Mobil Yüzer Elektrik Santralleri. atık olarak alçı üretilmektedir.b. yukarıda da belirtildiği üzere. Bu kapsamda. Soğutma suları dışında. Mobil santralların bacasından çıkacak en önemli hava kirleticileri yukarıda da belirtildiği üzere. Arıtma tesislerini takiben. çevreden veya denizden herhangi bir su alımı veya alıcı ortamlara herhangi bir su boşaltımı olmayacaktır. azot dioksit (NO2) ve kükürt dioksit (SO2) gazlarıdır. Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği'ne göre "Deşarj İzni'nin alınması zorunludur. gazlar ilk olarak azot oksit (NO2) tutucu ve bunu takiben kükürt dioksit (SO2) tutuculardan geçecektir. tesis içerisinde yıkama v.alınmalıdır. egzoz gazları (baca gazları) bacadan atmosfere atılacaktır. kükürt oksit arıtma (Desülfurizasyon-DeSOx) ve Azot oksit arıtma (DeNOx) sisteminden geçerek atmosfere atılacaktır. Sistemdeki su kapalı devre olarak sürekli kullanılmakta. Mobil Santral maliyetinin (200 milyon dolar) yaklaşık dörtte biri mertebesindeki bir yatırım (50 milyon dolar) arıtma tesisleri için ayrılmıştır. Bu tesisler. Tesislerdeki makinelerin çalışmasından kaynaklanacak gürültü seviyesi susturucular kullanılarak ve gerekli izolasyon yapılarak düşürülecek ve en yakın yerleşim yerinde ilgili Gürültü Kontrol Yönetmeliği hükümleri sağlanacaktır. Desülfürizasyon ünitesinde kullanılacak kireç taşı bölgedeki kireçtaşı ocaklarından temin edilecektir. Her bir ünite için gerekli olan kireçtaşı miktarı 48 ton/gün olacaktır. Tesiste kullanılacak soğutma suyu sistemi radyatörlü ve tamamen kapalı devre olup. Her iki tesiste de planlanan arıtma oranı % 90-95 'dir. Dizel jeneratör gruplarından çıkan egzoz gazı. Dolayısıyla. toz kireç taşının su ile egzoz gazı üzerine püskürtülmesi ile çalışmaktadır. NOx içeren baca gazı üzerine üre solüsyonu (Amonyak:NH3) püskürtülecektir. Daha sonra bir katalizörden geçen gazlar her gün soluduğumuz havanın % 79'unu oluşturan azot gazına dönüştürülerek bertaraf edilmiş olacaktır. gürültü seviyesi yaşayanları rahatsız etmeyecek boyutlara indirilecektir. 253 .

816 42.114 TOPLAM MWh 796.458 SANAYİ MWh 331.2. güneş ve biyokütle enerji üretimleri yapılmamaktadır. Nükleer Enerji Samsun ilinde.237 DİĞER MWh 21.911. Aksi halde.852. doğada bulunan radyoaktif elementlerden yararlanılarak nükleer santrallerde elektrik enerjisi elde edilmemektedir.2. Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği'nde belirtilen sınır değerlerin aşıldığı her saat için yatırımcı EÜAŞ'ye üretemediği elektrik nedeniyle yüklü bir ceza bedeli ödeyecektir. J. Ek olarak. Hidrolik Enerji J.327 80.393 RESMİ DAİRE MWh 55.3.805.Mobil santral yatırımcılarının Elektrik Üretim Anonim Şirketi ile imzaladıkları sözleşme gereği de.654 5.435 TİCARET MWh 58. Enerji Tasarrufu İle İlgili Yapılan Çalışmalar Samsun ilinde bu konuda bir çalışma yapılmamaktadır. jeotermal.310. J. J.9 bölümünde anlatılmıştır.3.4.2.057 J. Bölge Müdürlüğü 2005 -TEDAŞ 2005 254 .006 AYDINLA TMA MWh 48.4. ünitelerin çalıştırılmadığı süre boyunca elektrik EÜAŞ tarafından satın alınmayacaktır. J. Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Üretimi İlimizde rüzgar.Elektrik Tüketimlerinin Sektörel Dağılımı (1997) MESKEN İLLER SAMSUN TÜRKİYE MWh 279.898 18.414 3.2. Enerji Tüketiminin Sektörlere Dağılımı Tablo J.930 3.615 6.514. KAYNAKLAR: -DSİ 7.2.1.193. bu arıtma ünitelerinin sürekli çalışması şarttır.568.

255 . Azot ve Sigara fabrikası büyük sanayi işletmelerimizin bulunmasına rağmen ilde tarıma dayalı bir ekonomi ön plana çıkması sonucu kent halen bir endüstri kenti haline gelememiş büyük sanayi tesislerde bölgedeki küçük işletmelerin gelişiminde gerekli ivmeyi yaratamamıştır. bakır. Bölgede istihdam .1. muhtelif şekerleme. Bölgedeki kamu yatırımlarının da kısa sürede özelleştirilmesi bölge insanının ve müteşebbislerine uygun ve rantabl yatırımlara yönlendirilmesi açısından önem arz etmektedir. Bölge küçük ve orta boy işletmelerin yönlendirilmesi ve tesis edilmesi açısından çok uygundur. kalorifer kazanı. yapay jüt. Özellikle 1980 yılından sonra kentte daralan istihdamın çözümü için gelişen endüstri çağına uygun olarak gerek kent civarında gerekse ilçelerinde küçük sanayi siteleri oluşmuş istihdam yavaş yavaş emek yoğun olan küçük işletmelere doğru yönelmeye başlamıştır. konfeksiyon ve tıbbi aletlerdir. plastik poşet. SANAYİ VE TEKNOLOJİ K. nüfus yığılması sebebiyle gitgide zorlaşmaktadır. gübre. zirai alet ve makineleri. oto yedek parçası. Kentin nüfus yoğunluğu sebebiyle ticari ve sınai yaşantısı canlıdır. İl Sanayinin Gelişimi. ülkemizin her yerinde olduğu gibi sanayileşmeye Kamu yatırımları ile başlamıştır. Yer Seçimi Süreçleri ve Bunu Etkileyen Etkenler Samsun ili Doğu Karadeniz Bölgesi’nin en büyük metropol kentidir. Kent stratejik önemi nedeniyle de bölgedeki diğer illere göre avantaj ve üstünlük sağlar.K. muhtelif boyutlarda pompa. Ticaret kenti olan Samsun. İlin özellikleri nedeni ile Cumhuriyet tarihinden bu yana ilde KBİ . mobilya ve tekstil. bakır mamulleri. Karadeniz sahil şeridinin orta bölümünde yer alan Samsun ili 9579 km2’lik yüzölçümü ile sahil şeridimizin en büyük yüzölçümüne sahip şehirlerimizden biridir. Karadeniz havzasına açılan ilk deniz kapısı ve İç ve Orta Anadolu’ya açılan ilk kara kapısı olması özelliği de bölgenin ticari yapısında önem arz eder. plastik PVC tesisleri. Büyük ve orta ölçekli işletmelerin yanı sıra küçük ölçekli işletmelerinde emek yoğun üretim yapan. Özellikle. Kentin yerleşim ve üretim alanları yatırımı diğer Karadeniz illerine göre daha müsaittir. Kentin özellikle İç Anadolu dan Karadeniz e açılan ilk kapı olması sebebi ile kentin ticari hayatı sürekli canlı olmuştur. tarım ürünleri ve ziraata dayalı üretimin yapılması istihdamın sürekli bu alanda yoğunlaşma çabası istihdamı tesisi etmede gerekli potansiyeli gösterememiştir. reçel ve sanayi tipi mutfak eşyası ve buzdolabı üretimi yapan küçük tesisler de mevcuttur. inşaat demirleri. Samsun ve yöresinde üretilen ürünlerin en önemlileri çimento.

839 m2 İnşaat Halinde 21 21 161.Ş.226 256 ..05. Karadeniz Bakır işletmeleri A.Ş. bunun yanı sıra sülfürik asit. Eti Bakır A. Toros Gübre ve Kimya Endüstrisi A.Ş. K.440 321 4. plastik maddeler endüstrisinin gelişmesine çalışmak.1968 yılında kurulmuştur.(TÜGSAŞ).: Şirket 28.Samsun Organize Sanayi Bölgesi Tablo K. sağlamak ve satmak. Organize Sanayi Bölgesi.799 m2 TOPLAM 80 115 963. Ballıca Sigara Fabrikası ve Çarşamba Şeker Fabrikası ve Tekel Yaprak Tütün İşleme Fabrikası’dır.Ş fabrikalarının Tekkeköy ilçesi sınırlarında konuşlandırılması Samsun 1.2004) Toros Gübre ve Kimya Endüstrisi A. Sanayi Parsellerindeki Faaliyetler Firma Adedi Parsel Adedi Parsel Alanı M2 Üretime Geçen 51 85 726.1.2. Ballıca Sigara Fabrikası: Tekel İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı bir işletme olarak 19 Mayıs ilçemizde faaliyet gösteren Sigara Fabrikamızın kapasitesi 10. Tekkeköy İlçesi Sınırları içerisinde bulunmaktadır. Üç adet Küçük Sanayi Sitesinin ve özel sektör sanayi yatırımlarının bu bölgede (Tekkeköy ilçesi Kutlukent Beldesi) yoğunlaşması sürecini başlatmış ve devam etmektedir.000 ton/yıl filtreli Sigaradır. 2005 İstihdam 2. Çarşamba Şeker Fabrikası: 1977 yılında kurulmuş bulunan Fabrika 1989 yılında faaliyete geçmiştir.1953 tarih ve 4/2006 sayılı Bakanlar kurulu kararı Azot Sanayi TAŞ unvanı ile kurulmuştur. ve Eti Bakır A. Genel Anlamda Sanayi Gruplandırılması Organize Sanayi Bölgeleri 1.818 m2 Proje Safhasında 8 9 74. yurt savunması için patlayıcı maddelerin esasını teşkil eden nitrat asidi ve teknik amonyum nitrat üretmek. pirit konsantresi ve pirit cevherini üretmeyi amaçlamaktadır. Tekkeköy İlçesi Sınırları içerisinde bulunmaktadır.Ş.456 m2 Kaynak: Samsun Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü. konsantre hale getirmek ve izabeye tabi tutarak saf bakır elde etmek.465 1.: Ülke tarımı için gerekli her çeşit basit. kompoze gübreleri üretmek. Şehir merkezinde kalan iki adet Küçük Sanayi Sitesinde bulunan sanayicilerin de Tekkeköy İlçesi Kutlukent Beldesine taşınmaları söz konusudur. (Özelleştirilmektedir.12. Samsun Gübre Sanayi A. sanayinin her kolunda kullanılan azot bileşiklerini sağlamak amacıyla 25. bünyesinde bulunan sahalardan Bakır cevheri çıkararak. Türkiye’nin bakır ihtiyacını karşılamak maksadıyla.Şehrimizde Kamu’ya ait 5 adet Sanayi Tesisi bulunmaktadır.Ş.Bu sanayi tesisleri.

Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı'nın 5. Yönetim Kurulu 5 kişiden.1993 tarihinde İl Vali' sinin Başkanlığında. 100 Ha için altyapı inşaatı ihalesini (2002 yılı birim fiyatları ile 3. Denetim Kurulu 2 kişiden oluşturulmuştur. Müteşebbis Heyet 13 kişiden.1993 tarih ve 1620 sayılı yazısı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın 1993 yılı yatırım programına dahil edilmiştir.12. Her kuruluş.2000 tarihinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanarak Bakanlığın OSB Sicil Defterine 27 sicil numarası ile kayıt edilmiştir. 257 . • Samsun İl Özel İdaresi • Samsun Ticaret ve Sanayi Odası • Kavak Belediyesi kuruluşlarından teşkil edilmiştir. işbirliği çerçevesinde İnternet Samsun Ticaret ve Sanayi Odası Anadolu Teknik Lisesi inşaatına başlanmış ve devam etmektedir. 3.000. Kıyı Kenar Çizgisi ile ilgili mevzuat 1 Mart 2000 tarihinde tamamlanmış olup.Sosyal tesisler bünyesinde KOSGEB-OSB Kıraathanesi tamamlanarak hizmete açılmıştır. 15 Nisan 2000 tarih ve 24021 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun gereği olarak Müteşebbis Heyet oluşumu bu kanuna uygun hale getirilmiş ve Kuruluş Protokolü 04. yerleşim amaçlı sondajlı Jeolojik ve Jeoteknik Etüd Raporu ve Zemin Araştırma Raporları hazırlanmıştır.7. Müteşebbis Teşekkül 8.Samsun-Kavak Organize Sanayi Bölgesi Samsun-Kavak Organize Sanayi Bölgesi.000. 07 Mayıs 2000 tarihinde temeli atılarak inşaatı süratle tamamlanarak Temmuz 2001 tarihinde hizmete açılmıştır. planlanan sanayi parselleri 137 adettir. 21 Firma inşaat halinde olup 8 firma proje aşamasındadır. Teknoloji Geliştirme Merkezi ve KOSGEB Bölge Labaratuarı ve İdare Binası inşaatı 10 Mart 2000 de ihale edilmiş. Bölgenin büyüklüğü 228 ha olup. 2. Müteşebbis Teşekküle 1/3 oranında iştirak etmiştir. Arazinin İl Tüzel Kişiliği adına tapu tescili yapılmıştır.000 TL keşif bedelli) %61 tenzilatla bir özel firma kazanmıştır ve ihale bakanlıkça onaylanmıştır. Bölgenin 1/1000 ölçekli hâlihazır harita Mevzi İmar Planı.500.4. Faaliyete geçen iş yerlerinde toplam 2465 kişi çalışmaktadır.Samsun-Bafra Organize Sanayi Bölgesi Yer seçimi çalışmaları tamamlanarak kamulaştırma işlemleri bitirilmiştir.

S.İlimiz Çarşamba ilçesi ise etüt olarak projeye 2001 yılında alındı. Fındık ve Şeker.66 Gülsan Sanayi Sitesi 1975 780 780 340 Örnek Sanayi Sitesi 1980 582 582 460 İlkadım Sanayi Sitesi 1980 646 678 405.65 Kaynak: Samsun Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü. 1972 459 381 310 Havza Sanayi Sitesi 1974 128 128 38 Ladik Sanayi Sitesi 1976 95 95 69.S.337 Ballıca Sanayi Sitesi 7 7 Kızılırmak Sanayi Sit. Küçük Sanayi Siteleri Küçük Sanayi Sitelerinin İsmi Kur. 2005 75 90 0 90 90 70 0 K. Havza ve Vezirköprü ilçelerinin de talebi bulunmaktadır.738 Samsun I.796 Terme Sanayi Sitesi 1979 196 281 40 Vezirköprü Sanayi Sit.S. Yılı Ortak Sayısı İşyeri Sayısı Site Alanı Fiili Rezev İnşaat Yapım Şek Em.+İhale Emanet Emanet Em. 258 . Sanayinin İlçelere Göre Dağılımı Ticaret ve Sanayi Odası Bulunan 5 ilçede bulunan sanayi tesisleri aşağıda sınıflandırılmıştır. Görülmektedir ki. 1976 151 151 21 Bafra K. Çeltik ve Fındık. Çarşamba.3. Bafra Sigara. 1984 217 220 49. Havza Un ve Yem.+İhale İhale Emanet Emanet Emanet İhale Emanet İhale İhale İhale Emanet Emanet İnşaat Sev 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 30 10 Banka Kredi 70 0 0 0 60 Bitiş Tarihi 2001 1982 1995 1995 1974 2001 T 2001 1992 1989 1991 1987 1992 1979 Deva Deva Ondokuz Mayıs KSS 1984 1162 1162 659. Un ve Yem ile Tekstil.414 Çarşamba Sanayi Sit. 1967 211 211 120 Ondokuz Mayıs K. Ladik ilçemizde Çimento sektörünün.S.S 1988 44 47 8. Tablo K. Vezirköprü Un ve Yem İle Zirai alet sektöründe en çok firma ve istihdama sahiptir. 1991 50 50 12.2. Kavak ilçemizde tuğla ve kireç sektörünün ağırlığı hissettirmektedir.4 Yirmibeş Mayıs K.S. Terme. KSS 1958 413 486 212 Alaçam Sanayi Sitesi 1975 142 178 45.

779 1 Çakıl 24.600 2 Süt ve Süt Ürünleri 969 1 Ekmek 235. Plastik Poşet.060 Naylon Poşet.165 Melas* 20.000.614 Hazır Giyim 1.Boru.048 40.4.924 9.547 409 12.720 1.047 106.032.200 72. Tahin Prinç Süt ve Süt Ürünleri Soğuk Hava Deposu Nevresim elyaf yorgan Elektrikli Battaniye Pantolon eşofman Kereste.665 Yaş Küspe* 129.060 89.3. Bafra Sanayi Firma Sayısı 1 16 1 1 6 3 1 2 1 2 6 Ürün Türü Kurulu Kapasite 12.096 Deniz Ürünleri.530 4.760 Toplam 19 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.080.Bordür.200 163 1.397 Kristal Şeker* 78.992 1.Reçel.000 263.555 12.Kum Hazır Beton 1 Cam Mozaik 1 Isıcam 2 Avize 1 Güneş Enerjisi Deposu 2 Muhtelif Tarım Makinası 1 Sanayi Tekerleği 1 Yangın Söndürme Cihazı 1 Öğütülmüş Tuz 1 Rafine Vinterize yağ 1 Piliç Eti.675 Sigara Üretimi (Ballıca) Un ve Yem İmalatı Yem İmalatı Şekerleme. 2005 Birim Ton Ton Adet Ton Ton Ton Ton Ton Adet Ton m³ Adet Adet İstihdam 319 36 166 86 64 13 12 16 24 22 8 766 259 .608 15. Kapı Muhtelif Mobilya 3 PE. salyangoz vs 1. 2005 Tablo K.PVC boru.400 43.122 88.840 140.000.356 76.800 161.Tablo K.045 4. Sakatat Toplam 57 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası. Torba 1.000 1 Karisör 467 1 Elisa Kit 53.Büz. Çarşamba Sanayi Firma Sayısı 4 4 1 1 1 Ürün Türü Kurulu Kapasite İç Fındık 45.659.920 991.638 1.212. Ahşap Parke.000 1.Bidon 2 Parke.000 2 Çeltik 6.960 Birim Ad Ton Ton Kg Ton Ton Ton Adet Adet Adet m³ Adet Ton Ton m³ Ton m² Adet Ton Ton Ton Adet Ton Lt Ton İstihdam 638 164 6 4 35 105 3 143 10 320 60 19 35 8 4 8 5 25 3 5 5 40 30 1.

397 2. kabin Ekmek Orman Ürünleri Mermer Levha Demir Tel.200 21.230 Birim Ton Ton Kg m³ m² Ton İstihdam 90 36 18 149 6 7 306 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.324 1. 2005 Tablo K.800 7.680 8.Tablo K.320 4.863 48.737 93.123.160 44.Su Tankeri.840 28. Çivi 18 Kurulu Kapasite 170.000 165 Birim Ton Ton Adet Ton İstihdam 167 22 13 6 208 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.484 43.680 122.275 65.872.075.Römork.384 2.850 1. Vezirköprü Sanayi Firma Sayısı 7 5 2 2 1 1 Toplam Ürün Türü Un ve Yem İmalatçıları Zirai Aletler.400 Birim Ton Ton M² M² Ton Ton Adet Kg Adet Kg İstihdam 1 1 2 1 Toplam 0 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası. 2005 Tablo K.5. 2005 260 .520 10.6.7. Havza Sanayi Firma Sayısı 16 1 1 1 Toplam Ürün Türü Un ve Yem İmalatı Süt Ürünleri Ekmek Şoklama ve Kokoreç 19 Kurulu Kapasite 539. Terme Sanayi Firma Sayısı 7 10 1 Ürün Türü Çeltik İç Fındık Küp Pres Yonga Levha* Küp Kontra Plak* Alüminyum ve Ürünleri Hayvan Yemi Ekmek Kuru Pasta** Yaş Pasta** Dondurma** 23 Kurulu Kapasite 31.

sağlanan toplam istihdam 12.5 64.5 kişi olarak görülmektedir.2 36. En fazla istihdamı Makine imalatçıları sağlamakta bunu Trikotaj ve Konfeksiyon Tesisleri . Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları ve İstihdam Durumu Samsun Sanayinin Sektörler İtibariyle sayıları.3 19. Mobilya ve Lastik Ve Plastik Eşya İmalatçıları izlemektedir.6 16. Samsun Sanayinin Sektörler İtibariyle Sayıları Bölüm Makine. 2005 261 .4. Lastik ve plastik Eşya imalatçıları ile ilaç sanayi imalatçıları izlemektedir.Tahin. En yüksek ortalama istihdam Bakır İmalatçıları grubunda sağlanmakta bunu. İstihdam 26.Susam.8.6 26.1 41. Çelik Konstrüksiyon.302 ve firma başına ortalama istihdam 26. sağlanan istihdam ve ortalama istihdam sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir.0 14.2 25.0 18.2 52.8 49.Helva İmalatçıları Cam-Avize Sanayi Asansör Montaj Kağıt ve Baskı Muhtelif İmalat Toplam Firma Sayısı İstihdam 67 41 53 22 71 54 27 11 20 10 4 13 11 13 9 38 465 1750 1691 1336 1158 1139 999 743 707 384 368 196 194 186 134 116 1201 12302 Ort.5 36.K.3 12. Döküm Trikotaj Ve Konfeksiyon İmalatçıları Lastik Ve Plastik Eşya İmalatçıları Kimya Ve İlaç Sanayi Gıda Ağaç Ve Mobilya Sanayi Taş Ve Toprak Sanayi Bakır-Pirinç-Alüminyum-Demir Çekme Un ve Yem İmalatçıları Oto Bakım Servisleri Tıbbi Ve Cerrahi Alet Üreticileri Şekerleme.5 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası. Tablo K.9 31. Kimya ve İlaç sanayi ve Tıbbi Ve Cerrahi Alet Üreticileri izlemektedir.9 16. Bu tablodan da görülebileceği gibi toplam sanayici sayısı 465 . En fazla firma Gıda sektöründe bulunmakta bunu Makine İmalatçıları.9 10.

resmi dairelerde % 15. 6% 2% Elektrik Makinalar 8% Cam 2% Elektriksiz Makinalar 12% Gübre 2% Dokum a ve Giyim 4% Orm an 13% Pişm iş Kil ve Çim ento Ger.43 ve Samsun ilinde % 78. Karadeniz Bölgesinde % 85.75 ve diğerlerinde % 6.76 şeklindedir. Samsun ilinde ise resmi daireler gelmektedir. İkinci sırada ise Ticarethaneler gelmektedir. Türkiye ve Karadeniz Bölgesinde toplam içinde en fazla elektrik tüketimi sanayi işletmelerinde. Abone sayılarına bakıldığında en fazla payı Türkiye de % 81. 2005 Elektrik Samsun’da elektrik tüketimi. aydınlatmada % 5.53 ve diğerlerinde % 5.76.78.17. meskenlerde % 35.87.16. Samsunda elektrik abone sayıları.ölçü.34.5. Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası. Sanayi de % 0.K. ticarette % 9. meskenlerde % 82. Samsun ilinde ise meskenlerdedir. ticarette % 11. 262 .69 ile meskenler almaktadır. Resmi dairelerde % 0.kontrol ve optik Donatım ı im alatı Gıda 4% 10% Madeni Eşya San. 2% Dem ir dışı Metal 12% Lastik 4% Kim ya 2% Plastik 17% Şekil K.75.67. Dem ir-çelik San. İkinci sırada ise Türkiye ve Karadeniz Bölgesinde meskenler. sanayide % 26.1. Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı Meslek. bilim .22’dir.

Tamamı tespit edilememiştir.369 3. Tesislerin özellikle inşasından önce Belediyelerce kurumumuzdan bilgi alınmaması tesislerin kurulduktan sonra izinlerim almalarına yol açmakta bu durumda işlemlerin uzamasına yol açmakta.245 4. Kapasiteleri itibarıyla Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğine girmeyen tesislerde de proseslerine göre ortaya çıkan atıklarına göre (partikül madde. 2005 K.515 4.6.Kömür.193 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.167 14. Elektrik Abone Sayıları Mesken Şantiye Ticarethane Sanayi Resmi Daire Kit Hayır Kurumu Tarımsal Sulama Özel Trafo Diğer Toplam 2000 371. 263 .559 776 1.136 14. koku v.801 224 2. Özellikle kirletici vasfı yüksek tesislerden başlanması koşuluyla tesisler denetim altına alınmaya çalışılmaktadır.957 57. Sanayiden Kaynaklanan Çevre Sorunları ve Alınan Önlemler İlimizde özellikle Kutlukent ve Tekkeköy sınırlan içerisinde bulunan Organize Sanayi Bölgesinde irili ufaklı tesisler bulunmaktadır.s) gerekli önlemler aldırılmaktadır.980 834 1.283 2.135 457.154 469. sağlam verilerin oluşmasını engellemektedir. İzne tabii olmayan tesislerde de çeşitli önlemler alınmaktadır. Gerek mahalli çevre kurulu ve gerekse İl Hıhzıssıhha Kurulunda alman kararlarla 6 no lu Fuel-oil kullanımı yasaklanmakta yada özel izine bağlanmaktadır.Tablo K.622 2.9.067 59.749 767 2. Oto gaz istasyonları da emisyon iznine tabii olup bunlarla ilgili çalışmalar devam etmektedir. duman.odun yada fındık kabuğu gibi yakıtlar kullanan yerlere gerekli uyanlar yapılarak ya kurum tutucular takılmakta yada yasaklanmaktadır. Yukarıda bildirilen tesisiler önemli kirleticiler çıkarabileceği bilinen tesisler olup öncelikle bu tesislerin kontrol altına alınmaya çalışılmaktadır.583 1. Bunların dışında Hava Kalitesinin Kontrolü Yönetmeliğine tabi olan küçük çaplı işletmeler vardır ve bunlarında insan ve çevreye etkilerinin ortadan kaldırılması için çalışmalar devam etmektedir.Her türlü emniyet tedbirlerinin alındığı resmi makamlarca tespit edilen oto gaz istasyonlarına Mahalli Çevre Kurulu karan ile ölçüm yapılmasına gerek duyulmadan izin verilmektedir.142 2001 379.

Evsel atıksu Tekkeköy FKK Güney Oto Lastik ve Takoz San.10.) Ladik ilçesinde bulunan Çimento Fabrikası.NO ve HF gibi gazların insan sağlığına ve kültür bitkilerine etkileri hakkında bir çalışma yoktur. A. Tic.2. Ekonomik ömrünü dolduran işletmeler konusunda elimizde bir veri yoktur. SOj .4) Arıtma tesisi var (Tablo 5. Tekkeköy Oyak Beton San. Birçok tesis eski teknoloji ile çalıştığından bunların standartlara uyması da oldukça güç olmaktadır.Elimizdeki kayıtlarda yüksek kükürtlü ve düşük kaliteli yakıtların kullanıldığı veya doğal gazla çalıştırılan tesis bulunmamaktadır. Tekkeköy Unsan Osmanlı Un Fab.2004 25.12.2003 03.(Genellikle 2 no lu Fuel-Oil kullanılmaktadır. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğine göre Ek: 8 Liste A ve B ye giren işletmelerden standartlara uyanlara Emisyon izni verilmekte.12. Sanayi Tesisleri Arıtma Tesisi ve Deşarj Durumları IRA NO: 1 2 3 4 5 6 7 8 TESİSİN ADI ADRESİ Kisan Un Fab.11. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği Tablo K.05.5) Paket arıtma tesisi var (Tablo 21.12. Tekkeköy Karadeniz Bakır İşletmeleri (Metal Sanayi) Tekkeköy Karadeniz Bakır İşletmeleri (Soğutma Suyu) Tekkeköy Filiz Şekerleme Tekkeköy Bayramoğlu Balıkçılık Tekkeköy ARITMA TESİSİ DURUMU Fiziksel Arıtma (Tablo 5.11.1998 DEŞARJ İZİN TARİHİ 20.1) Biyolojik arıtma tesisi var (Tablo 5.02.2004 (Tablo 15.Yibitaşa emisyon izni verilmiş Ladik çimento fabrikasına da izin verme çalışmaları devam etmektedir.15) (Tablo 20. Tekkeköy Oyak Beton San.1) Fiziksel arıtım (Tablo 5.2000 12.Yibitaş şirketine ait Çimento Klinkeri öğütme tesisinde ve Hazır beton tesislerinde elektro filtre mevcuttur.Ş.6. 27. A.Ş.1998 (Tablo 5. Tic.1) 01. standartlara uymayanlara ise standartlara uymaları için uyanlar yapılmaktadır.14) Çalışmalar devam ediyor.2001 12.1) 03. Tekkeköy Recepoğlu Un Fab.09.04.1.6.1) Fiziksel arıtım Maden (Tablo 7.2002 13. K.2000 9 10 264 . Genel olarak tüm işletmelerin ölçüm sonuçlan elimizde olmadığından bir karşılaştırma yapmak mümkün olmamaktadır.K.

Tekkeköy Yeşilyurt Petrol ve Turizm Ltd.12. Terme Doğanay Tesisleri Miliç Mevkii Terme Soğancılar Dinlenme Tesisleri Terme ARITMA TESİSİ DURUMU Fiziksel arıtma DEŞARJ İZİN TARİHİ 02.2001 27.17) (Tablo 20. Çalışmalar devam ediyor Çalışmalar devam ediyor 30.12.08.IRA NO: 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 TESİSİN ADI ADRESİ Yeşilyurt Demir Çekme San.7c) (Tablo 20.5) (Tablo 5.3) (Tablo 20.03.Ş.2002 25 (Tablo 20. Şti.2002 Çalışmalar devam ediyor.3) (Tablo 20.1997 12.08.1) Fiziksel arıtım (Tablo 15. Şti. Şti. Sakarlı Beldesi Terme Okumuş Petrol Ürünleri Ltd.2001 YOK 13.1) Seperatör (Tablo 11.2003 13.2002 21.2002 13.7c) (Tablo 14.05.03. Merkez TERME METAL Sanayi Evci.08.2000 Paket Arıtma var (Tablo 21.1) (Tablo 20.3) (Tablo 20. Terme Çavuşoğlu Petrol Ürünleri Ltd.03.3) Arıtma Tesisi var (Tablo 5. Tekkeköy TÜGSAŞ NP-NPK Fab.1) (Tablo 14. Çalışmalar devam ediyor 13.2002 13. Miliç Mevkii (Evsel atıksu) TERME METAL anayi Evci.2002 265 .2) Paket Arıtma var (Tablo 21.2001 29 30 31 32 33 34 35 12.04.6) Fiziksel arıtım (Tablo 21.2) (Tablo 7.Şti.08.3) 01.Ş. Şti.05.3) (Tablo 20.12.07.Şti.1) (Tablo 20. Tekkeköy SAMES A.3) (Tablo 20.2004 27.3) (Tablo 20.7a) (Tablo 14.08.2002 23. Miliç Mevkii (Metal anayi) Birpet Birlik Petrol Ltd. Tekkeköy TÜGSAŞ Fosforik Asit (13) Tekkeköy TÜGSAŞ Fosforik Asit (03) Tekkeköy TÜGSAŞ Amonyak Depolama Tekkeköy TÜGSAŞ DAP Tesisi Tekkeköy TOTAL-Oil (Petrol Sanayi) Tekkeköy 19 Mayıs Hazır Beton Tekkeköy Fahri CANDAL Alabalık Çiftliği Tekkeköy Hakan Petrol Tekkeköy Özön Petrol Ltd. Tekkeköy AYGAZ A.3) Çalışmalar devam ediyor 26 Çalışmalar devam ediyor 27 Çalışmalar devam ediyor 28 27.12.2002 30. Samsun Dolum Tesisi Tekkeköy Petrol Ofisi ( Petrol Sanayi) Tekkeköy Petrol Ofisi (Evsel Lojman) Tekkeköy TÜGSAŞ H2SO4 Fab.1) Arıtma tesisi var (Tablo 11. Tekkeköy Yeşiloğlu Akaryakıt Ltd.13) (Tablo 20.1997 Çalışmalar devam ediyor.

Çarşamba Çarşamba Şeker Fab.14) Paket arıtma var (Tablo 21. Taflan Keleşoğlu Un Fab. Şti.11 a) Var (Tablo 5.IRA NO: 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 TESİSİN ADI ADRESİ TERME Belediyesi Arıtma tesisi Terme Ernur Balıkçılık Sancaklı Köyü Terme Güner Kardeşler Tekin Süt Terme Yiğitler Petrol İstasyonu Çarşamba Çubukçu Petrol Çarşamba BOTAŞ A.2001 13.10.2000 Çalışmalar devam ediyor 27.08.2003 21.1) Fiziksel arıtma Gıda san.3) Fiziksel Arıtım Gıda san.10.10. Km.05. Çalışmalar devam ediyor 30.1) (Tablo 20.1999 05.3) Var (Tablo 5.2001 23.2004 05.3) (Tablo 20.12.01. (Tablo 5.3) (Tablo 20.2002 11.04. No:181 Taflan Bolat Un Fab. Camadan Un Fab. (Tablo 5.13) (Tablo 5. (Tablo 5.3) Paket Arıtma Var (Tablo 21.1) (Tablo 20.2002 20.3) (Tablo 20.02.05.Ş.2003 13.2002 30.2002 Çalışmalar devam ediyor Çalışmalar devam ediyor Çalışmalar devam ediyor 01. Kardez Su ürünleri İşleme Çarşamba Hürriyet Süt Fabrikası Çarşamba Samsun Çarşamba Havaalanı Çarşamba Lale Petrol Çarşamba Öztürk Metro Turizm Tic. Şti. İmren Akaryakıt Ankara Karayolu Örnek Petrol Ankara Karayolu 19 Mayıs Üniversitesi Üniversite Kampüsü 19 Mayıs Polis Okulu Altınkum Pelit Petrol KURUPELİT ARITMA TESİSİ DURUMU Var (Tablo 21.1) Fiziksel arıtma Gıda san.3) (Tablo 20.05. Ltd.11.11. (Tablo 5.10.2001 21. Cami mah.1) Biyolojik Arıtma (Tablo 21. Ankara Yolu 2.3) (Tablo 20. (Tablo 5. Çarşamba Öztürk Metro Turizm Tic.1) Var (Tablo 5.09.3) DEŞARJ İZİN TARİHİ 21. Ltd.2004 30.2002 25.1) Fiziksel Arıtım Gıda san.3) Biyolojik Arıtma (Tablo 21.03.3) Biyolojik arıtma (Tablo 21. Ankara Karayolu Km.2002 Çalışmalar devam ediyor.10. Yalı mah. Çarşamba Opet Günsan Petrol İstasyonu Çarşamba Özcanlar Petrol Acıklı Çarşamba Moil petrol Çarşamba PET-OR Petrol Salıpazarı Taflan Un Fab.2002 31. No: 55 Kurupelit Kurtoğlu Un Fab.1) (Tablo 20.3) (Tablo 20.07.3) (Tablo 20.04.2002 30.2002 266 .1) Fiziksel Arıtım Gıda san.12.1) Tablo (20.2003 30. Cami mah.2002 01.

3) Fiziksel Arıtım (Tablo 20.3) Biyoljik arıtma (Tablo 5.2000 23.2002 26.2) Paket Arıtma (Tablo 21.1998-03.3) Kimyasal Arıtım (Tablo 5.2004 02.11.1998 27.2004 02.08. Aydın Petrol Vahdet Un Fab.2001 01.1) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.05.2002 23. Nitelikli Diğer Atıksular End.1) KimyasalArıtım (Tablo 10.3) Biyolojik arıtma (Tablo 5.1) Biyolojik Arıtma (Tablo 21.1) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.1) Biyolojik arıtma (Tablo 21.Tic.2004 23.4) (Tablo 20.1) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.2004 267 .3) (Tablo 20.2003 25.2002 YOK 30.05.12.12.01.3) Fiziksel Arıtım (Tablo 20.2002 03.8) (Tablo 5.2003 02.05.04.08.11.2001 02.2003 13. Nitelikli Diğer Atıksular Gıda Sanayi End.2003 04. ARITMA TESİSİ DURUMU Tablo (20. Nitelikli Diğer Atıksular DEŞARJ İZİN TARİHİ 13.Kelikler BAFRA Aranan Un Fabrikası Beyazbaşak Un Fab.2003 YOK 27.A.8) Evsel Nitelikli Atıksu Cam Sanayi End.2001 27.2003 13.1) (Tablo 20.IRA NO: 63 64 65 TESİSİN ADI ADRESİ Murat Petrol TAFLAN Gürsoy Hazır Beton Akbulut Un Fab.2001 (Yenilenecek) 21.2004 27.05.1998 23. Alaçam Un Fab.2000 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 Tekel Ballıca Sigara Fab.06.1) Fiziksel arıtım (Tablo 7.01.Ş Yeşilkent Beldesi Üstün Avize Yeşilkent Beldesi Erpet Petrol Yeşilkent Beldesi Mert Petrol Yeşilkent Beldesi Asarcık Un Fabrikası Belikler Petrol Asarcık 03.3) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.05.1) (Tablo 20.05.01.2004 13.10.5) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.3) Fiziksel Tablo (7.05.12.5) Fiziksel arıtım (Tablo 7.07.09.5) (Tablo 20.06.11.05.2002 21.06. 19 MAYIS Karadeniz LPG Petrol Ay-Pİ Tavukçuluk Güney Un Fab. Sancak Tekstil TEAŞ Altınkaya HES İşletme Müdürlüğü Bafra Belediyesi Arıtma Tesisi Köpürbaşı Mevkii Yibitaş lafarge Hazır Beton tesisi Köpür Başı Mevkii Betontaş Hazır Beton tesisi Köpür Başı Mevkii Söşa Benzin İstasyonu Sinop Yolu Çuhacı Petrol Bafra Şafak Petrol I Şafak Petrol II Bafay yağ Nalboğazı mevkii Tataroğlu Petrol AK Tavuk Yibitaş Laferge Orta Anadolu San.

Gıda San.km Hayat Erginler Un Fabrikası Vezirköprü Yolu Üzeri Eren Un Fabrikası Samsun Karayolu 12km Osman Mutlu Un Fabrikası Kazımpaşa Cad.2003 27..12. Gıda San.2002 20.2002 20.2002 23.07.08.01.2003 30.2003 27.IRA NO: 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 TESİSİN ADI ADRESİ Ladik Çimento Fabrikası Hamamayağı Kaplıcaları Ladik Hafızoğlu Un Fabrikası Dörtyol Mevki Toplalhacılar Un Fabrikası Dörtyol Mevki Es-Kav Un Fabrikası PTT karşısı Yemsel Tavukçuluk Asarcık Yolu 4.2001 27.2001 13.07.07. Gıda San.05. DEŞARJ İZİN TARİHİ 13.2004 20. Nur Un Fabrikası Ilıca Beldesi Havza Vezir Un Fabrikası Ağcayazı Köyü Çiçek Un Fabrikası Havza Yolu 3. Gıda San.3.02. Aydınoğlu Un Fabrikası Samsun Karayolu 2.2001 27. Gıda San.2002 02. Gıda San.2003 110 111 112 113 114 115 Gıda San.2003 K. Gıda San.2003 23.2003 27. Gıda San.6. Gıda San. 268 . Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği İlde sanayiden kaynaklanan toprak kirliliği hakkında yapılmış bir çalışma yoktur.04. Gıda San. 13.2003 27. Gıda San.2004 20.4.2003 20. km Gözde Bereket Un Fabrikası Habibfakı Köyü ARITMA TESİSİ DURUMU Evsel Atıksu Evsel Atıksu Gıda San. Gıda San.Km Havana Turistik Tesisleri l Samsun Karayolu Altınbaşak Un Fabrikası l Ilıca Beldesi Havza Altınbaşak Un Fabrikası ll Ilıca Beldesi Havza Bereket Un Fabrikası Ilıca Beldesi Havza Karaoğlan Un Fabrikası Ilıca Beldesi Havza Hasan Usta Un Fabrikası Eymir Köyü Beşgöz Un Fabrikası Çeltek Köyü Teşvikiye Un Fabrikası Boyalıca Mah.07.6.2001 01.07.02.07.2004 27.2003 27.07.10. Nit.07. End. Atıksu Gıda San. Gıda San.07. K. Gıda San. Gıda San.08.2002 27. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği Gürültü kaynakları oranları ile sıralandığında sanayii gürültüsünün toplam gürültü içerisinde % 6'lık bir paya sahip olduğu görülmektedir.km Ayanoğlu Un Fabrikası Samsun Karayolu 2.07.08.2002 13.07. Gıda San. Gıda San.06.07.

Tic. Ağır işitme meslek hastalıkları sanayi buranşlarına göre az veya çok olabilmektedir. İnsanlar fazla gürültüden " ağır işitme" meslek hastalığına yakalanabilirler. A.6. miktarı. -Milangaz LPG Dolum Tesisi.7. Bunlara örnek vermek gerekirse: Güney Almanya'da 1969-1978 Yılları arasında Demir çelik sanayinde çalışan işçilerin 1700 kadarı gürültüden ağır işitme hastalığına maruz kalmışlardır.Ş.7 İnşaat % Çeşitli Sebepler %63 Madencilik %4 Taş Sanayi %5 Madencilik Kısaca özetlenirse. -Samgaz San. çeşidi ve bertaraf yöntemleri ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır. %4.6 Kimya Sanayi %2.6 Odun Sanayi %5. A.5. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar İlde herhangi bir sanayi tesisi için tehlikeli ve zararlı atıkların özellikleri. LPG Dolum Tesisi. Sanayi kuruluşlarına göre ağır işitme hastalıklar oranları şöyledir. -Gesan Yatırım ve Tic. -Aygaz LPG Dolum Tesisi.Ş. -Petrol Ofisi Bölge Müdürlüğü -Elf-Selyak Akaryakıt Terminali -İpragaz LPG Dolum Tesisi KAYNAKLAR: -Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2005 -Sanayi ve Ticaret Odası 2005 269 . K.Sanayinin sebep olduğu gürültü pek fazla olmamasına karşın orada çalışan insanlar açısından büyük öneme sahiptir. Gürültüden dolayı herhangi bir maddi kirlenme veya radyasyon olamadığına göre canlı varlıkların zehirlenmesi. -Eti Bakır A.1 Elektro Sanayi %2. gürültüye neden olan etken susunca veya durunca ani olarak son bulur ve herhangi bir tortu veya kalıntı bırakmaz.Ş. yanması veya tahrip olması söz konusu değildir. K. LPG Dolum Tesisi. Sanayi Tesislerinin Acil Durum Planı İlimizde “Endüstriyel Kazalar İçin Acil Eylem Planı” hazırlanan tesisleri şu şekilde sıralayabiliriz: -Toros Gübre ve Kimya Endüstrisi A. gürültüden dolayı meydana gelen çevre sorunları.Ş -Yıldız Kimya San.o Mensucat % 2.

İkinci bir ana hat bugünkü DSİ VII. 1958 yılında. Bölge Müdürlüğü ve Samsun Belediyesi’nin işbirliği ile yapılan bir regülatörden alınarak. mevcut tesislerden ayrı olarak 500 litre/s’lik bir kapasitenin daha devreye sokulması önerilmiştir. Altyapı L. Bu rapor doğrultusunda. kentin gelecekteki su ihtiyacının sağlanması. Bu raporda. Semte Subaşı denmesinin esası da buna dayanmaktadır. Hızla büyüyen kentin artan su ihtiyaçlarının karşılanması için DSİ VII. Kurak mevsimlerde görülen su sıkıntısının giderilmesinde yardımcı olmak üzere. DSİ VII. Mert Irmağı üzerinde. ALTYAPI. Bölge Müdürlüğü tarafından 26 adet. Mert Irmağı havzasında ve Kavak İlçesi civarında 2 adet gölet inşa edilmiştir. Subaşı semtine gelir. 3 tanesi Atakum düzlüğünde geri kalan toplam 32 tanesi verimli çalışmıştır. buradan şehre dağıtılırdı. aynı yerde Belediye tarafından yapılan tasfiye tesislerinde temizlendikten sonra şehre verilmiştir. Mert ırmağı kıyısında 25 m derinliğinde 7 adet kuyu açmış ve bu kuyulardan sağlanan su. 1968 yılında. DSİ Genel Müdürlüğü tarafından. Temiz Su Sistemi Samsun kentine içme ve kullanma suyu temini ile ilgili ilk mühendislik çalışmaları 1926 yılında başlamıştır. ULAŞIM VE HABERLEŞME L. Samsun kentine içme ve kullanma suyu sağlanması ve su şebekesinin kurulması işi RUMPFEL adlı Avusturya şirketine verilmiş ve adı geçen şirket. İller Bankası tarafından da 5 adet kuyu açılmıştır. şehre cazibe ile iletilmiştir. şebeke kayıpları ile bu miktar 600 ~ 650 lt/s ye kadar düşmüştür. Bu tarihten önce kentin su ihtiyacı Mert Irmağı’ndan sağlanmakta olup Irmak vadisinde bulunan Ködekli Köyü’nün 1 km menbasındaki su alma yerinden bir kanalla alınan su. Özellikle Sonbahar aylarında yer altı su seviyesinin düşmesi sonucunda kuyuların verimlerinde önemli düşmeler gözlenmiş ve şehirde su sıkıntısı çekilmiştir.L. kaynak araştırılması. DSİ VII.1. 1972 yılında bir. Kehrizlerle getirilen su. şehre pompajla iletilmiştir.1. kentin 30 yıl sonraki (1988) su ihtiyaçları hesaplanmış.1. Kente verilen su miktarı toplam 800 lt/sn civarında olup. Bölge Müdürlüğü sitesinin bulunduğu yerden geçerek. Frenk kilisesi civarında evlere. Bölge Müdürlüğü’nce. Bölge Müdürlüğü tarafından ayrıca. DSİ VII. mevcut su tesislerinin yenilenmesi ve yaygınlaştırılması gibi konuların incelenmesi amacıyla bir rapor hazırlanmıştır. 1975 yılında iki ve 1976 yılında üç kuyu daha açılmıştır. Bu kuyulardan 9 tanesi Kürtün Irmağı vadisinde olup. çeşmelere ve hamamlara pöhrenk denilen pişmiş kilden yapılan borularla dağıtılmıştır. 270 . 1926 yılında. Bu göletlerden yatağa salınan su.

dördüncü ünitenin yapımı ise Samsun Belediyesi tarafından gerçekleştirilecektir. uygulama aşamasına gelmiştir. bölgedeki en büyük sanayi kuruluşları olan TÜGSAŞ Samsun Gübre Fabrikasına 300 lt/sn ve Karadeniz Bakır Fabrikasına da 160 lt/sn arıtılmamış su olmak üzere toplam 460 lt/sn su temin edilecektir. ilk üç ünitenin yapımı DSİ.Samsun İçme. “SAMSUN ŞEHRİ İÇME. KULLANMA ve ENDÜSTRİ SUYU TEMİN PROJESİ PLANLAMA RAPORU” yayınlanmıştır. Depolar ve Terfi Hatları İnşaatı Samsun Belediyesi ile DSİ Genel Müdürlüğü arasında yapılan protokol gereği. geçici olan önlemlerin yanında. DSİ VII. kalıcı bir çözüm bulmayı amaçlayan etüt çalışmaları da yine DSİ VII. Böylece Çakmak Barajı’ndan alınan suyun toplam debisi 4000 lt/s olacaktır. Samsun Şehrinin içme. 271 . kullanma ve endüstri suyunun temini 23 Ekim 1972 tarih ve 7/5290 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile DSİ Teşkilatına verilmiş ve DSİ VII. Soruna. şehrin 2015 yılında ulaşacağı tahmin edilen 1 200 000 nüfusunun ihtiyacına yetecek suyu karşılayacak şekilde tasarlanmıştır. bunlardan Çakmak Barajı Temmuz 1988 tarihinde tamamlanmış. Bölge Müdürlüğü’nce yürütülen planlama çalışmaları 1979 yılında tamamlanmış. diğer tesislerde geçen süreç içerisinde tamamlanmıştır. 3540 lt/sn suyun modern bir istemle arıtılarak şehre verileceği bu proje ile ayrıca. Kullanma Ve Endüstri Suyu Projesi: 1970’li yıllara girerken. DSİ uygulama ve yatırım programına alınan ve Çakmak Barajının ihalesiyle inşaatına başlanan bu proje. Bölge Müdürlüğü’nce yürütülmüş ve 50 yıllık bir süre içinde şehrin su ihtiyacını karşılayacak en uygun kaynağın Abdal Irmağı olduğu belirlenmiştir. 1982 yılında. Arıtma tesisleri. Abdal ırmağı üzerindeki Çakmak Barajı. Samsun İçme suyu Projesi 4 ana üniteden oluşmaktadır : Çakmak Barajı İnşaatı İletim Hattı ve Atakum Ana Depo İnşaatı Su Arıtma Tesisleri İnşaatı Şehir içi şebekesi. Planlama raporunda önerilen. iletim hatları ve Dağıtım şebekelerine ait kati projeler de 1981-1982 yıllarında hazırlanmış. hızla büyüyen kentin su sorununun çözümüne artık Mert ve Kürtün ırmakları alüvyonlarındaki yer altı suyunun yeterli olamayacağı anlaşılmış ve başka kaynaklar araştırılmasına gerek duyulmuştur. En yüksek kapasitede. Bölge Müdürlüğünün yükümlülüğünde olan ilk üç ünitenin yapımına 1982 yılında başlanmış olup.

6 m3 : 122. Çarşamba İlçesinin 20 km güney batısında.5 km2 2. Boru Fabrikası Su alma yapısı ve iletim tüneli İletim hattı Atakum ana deposu 272 .1. yaklaşık 43 km uzunluğundaki iletim hattı ile boru fabrikasını ve bir su deposunu ihtiva eden bu iş. 2015 yılına kadar su ihtiyacını karşılayabilecektir. Çakmak Barajı Karakteristikleri Hidroloji: Su toplama havzası : 477 km2 Yıllık ortalama doğal akım : 147 hm3 Regüle edilen yıllık su : 126 hm3 Baraj: Tipi Temelden yüksekliği Dere tabanından yükseklik Kret uzunluğu Kret genişliği Gövde dolgu hacmi Baraj Gölü En yüksek su seviyesi En düşük su seviyesi Toplam depolama hacmi Aktif depolama hacmi Göl alanı : Zonlu toprak dolgu : 57 m : 45 m : 444 m : 10 m : 2.00 m : 106 hm3 : 76 hm3 : 6. İletim Hattı Ve Atakum Ana Depo İnşaatı Çakmak Barajından başlayan ve kentin batı yerleşim biri olan Atakum Semtine kadar.75 m : 103. projenin en büyük ve en önemli ünitesini oluşturmaktadır. Abdal Irmağının bir yılda taşıdığı 147 hm3 suyun 126 hm3 ünü düzenleyerek Samsun kentinin. Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir. Projenin en büyük ünitesini oluşturan bu iş 4 grup halinde yürütülmektedir. Aktif depolama hacmi 76 hm3 olan baraj. Çakmak Barajı Samsun İçme suyu Projesi’nin depolama tesisi olarak görev yapacak olan baraj. Çarşamba ovasının güneyinde.

2. basınç ve sızdırmazlık testleri yapılarak hat kullanıma hazır duruma getirilmiştir.1994 tarihinde tamamlanmış. Çarşamba – Ayvacık karayolunun 6. Hamsu iletim hattı boyunca.1985 tarihinde başlanılan çalışmalar sonucu 15.2.05.1993 tarihinde başlanılan boru döşeme işi 05.04. km sinde kurulmuş ve 1988 yılı Ocak ayında üretime geçirilmiştir. 2.05. Baraj gölü ile hamsu iletim hattı arasında bulunan 2 884 m uzunluğundaki iletim tüneli atnalı kesitli olup. içerisinde Ø1600 mm çapında bir kelebek vana bulunan bir çıkış yapısı vardır. İletim Tüneli Baraj gölünde biriken su 30 m yüksekliğinde.05.1993 tarihinde enjeksiyon imalatları tamamlanmıştır.02. 15.36 m beton kaplama sonrası net çapı ise 2.10.42 m. Ham Su Ve Temiz Su İletim Hattı Basınç dayanımları 5 ile 13 atü arasında değişen 2011 adet Ø2200 mm çelik gömlekli öngerilmeli beton boru ve 79 adet özel parçanın kullanıldığı 12. kazı çapı 4. Hat boyunca basınç dayanımı 4 ile 11 atü arasında değişen 16 551 m Ø2200 mm.11. Boru Fabrikası İletim hattında kullanılan öngerilmeli beton ve çelik boruların üretildiği bu fabrika.üncü Yıl Bulvarı üzerinde çok yoğun altyapı tesislerinin 273 . İletim tünelinde 01.30 m yüksekliğindeki yapı. Basınç ve sızdırmazlık testleri yapılarak 09.2. 01. Şehir içinde 1988 yılında. 3 kademede ve 3 adet kapak ile kontrol edilen su alma yapısı ile iletim tüneline çevrilecektir.1999 tarihinde tümüyle tamamlanmıştır. Samsun kent merkezinde güzergah olarak kullanılması öngörülen 100.80 m’dir.80 m çapında bir şaft aracılığı ile iletim tüneline bağlanmaktadır.1991 tarihinde beton kaplama ve 15. İletim tünelinin çıkışında. şehir dışında ise güzergahla ilgili sorunların aşılmasını takiben 17.1. daha önce tamamlanarak test edilen bölümden 22 Ekim 1996 tarihinde kente içme suyu verilmesi sağlanmıştır. 7 039 m Ø1600 mm 320 m Ø1200 mm beton boru 3 959 m Ø1600 mm 26 m Ø1400 mm 209 m Ø1200 mm 670 m Ø1000 mm Olmak üzere toplam 32 397 m boru döşenmiştir.1994 tarihinde başlanılan boru döşeme çalışmaları sürdürülürken. 30. 22 Mayıs 1991 tarihinde başlanılan sualma yapısı inşaatı işi 5 Mart 1992 tarihinde tamamlanmıştır. Su Alma Yapısı. Bu yapı 1993 yılında tamamlanmıştır.212 m uzunluğundaki hamsu iletim hattında 17.1988 tarihinde kazı.03.35 m uzunluğunda ve 2.3. hattın işletilmesi sırasındaki olası arıza durumlarında arıza yerine kolay ve çabuk ulaşımı temin amacıyla servis yolu yapılmıştır. kazı yüksekliği 4.

DSİ Genel Müdürlüğü’nün 13. kumtaşı ardalamasından oluşan bir zemin karakteristiği gösteren yaklaşık 285 dönüm arazi üzerinde kurulmuştur. 2. Projenin Amacı 274 . Deposu olan Atakum deposunda tüm inşaat ve imalat faaliyetleri tamamlanmıştır.2. İçmesuyu Arıtma Tesisi Şekil L. kiltaşı.000 m3 kapasiteli ve cazibe zonunun II. Samsun’a yaklaşık 20 km uzaklıkta ve Aşağıçinik beldesi sınırları içerisindedir. 80 ile 110 m kotları arasında %8 ile % 18 arasında değişen eğime sahip tüf. Atakum (DY12) Deposu Ve SSK (DY5) Deposu 15 000 m3 kapasiteli ve cazibe zonunun IV.Projenin Yeri Samsun İçmesuyu Arıtma Tesisleri. Tekkeköy ilçesinin 4. Deposu olan SSK deposunda tüm inşaat ve imalat faaliyetleri tamamlanmıştır.1.bulunması bu kesimde beton boru kullanılmasını engellemiş.5 km güneydoğusunda. 15. 3. İçmesuyu Arıtma Tesisi Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. sık sık yatay ve düşey kurp teşkili zorunluluğu göz önüne alınarak hattın kent geçişi çelik borularla yapılmıştır.1. İletim hattının çelik boru kullanılan kısmında katodik koruma tesis edilmiştir. Asıl ihale muhtevasında bulunmayan D5 Deposu.4. 2005 3.08.1996 tarih ve 1697 sayılı Olur’u ile bu iş muhtevasına alınmıştır. 3.

Buda içme ve kullanma suyunun farklı amaçlara hizmet etmekte olduğu sonucunu teyit etmektedir. elimizdeki verilere göre halen 160-170 bin m3/gün kapasiteye ulaşılmıştır. uluslar arası standartlara uygun olarak arıtılmasının sağlanmasıdır. zorunlu kalınmadıkça ithal malzeme kullanılmamıştır. II. 3. Kademe 200 000 m gün 3 Toplam 400 000 Katmanlı Tip Havalandırma 2 adet 2 adet 4 adet 4x4=16 adet 4x4= 16 adet 32 adet 3 katlı yatay akımlı 2x2x3=12 adet 2x2x3=12 adet 24 adet 275 . bunlarda kullanılan teknolojinin yurdumuz şartlarına adaptasyonu suretiyle projelendirilmiş ve ihale edilmiştir. İçmesuyu Arıtma Tesislerinin Teknik Özellikleri: 1. proje hedefi olan 2015 yılına kadar Samsun kentine temiz. Türkiye’de tamamen yerli olanaklarla tasarlanan.Samsun kentinin içme ve kullanma suyunun.) Tesiste kullanılan malzeme ve ekipmanın büyük bir kısmı yerli üretimden seçilmiş. nüfusun 1 200 000’e ulaşacağı tahmin edilen 2015 yılını Hedef alan iki kademeden oluşmaktadır. Samsun kent nüfusunun 650 000 olacağı varsayılan 2000 yılını İkincisi de. Samsun İçmesuyu Projesi Planlama Raporu ve Kat’i Proje Öngörüleri doğrultusunda diğer arıtma tesislerinin inşaat ve işletme safhalarında edinilen tecrübelerle. ihale edilen ve uygulanan ilk örnek olma özelliğini taşır.3. Samsun İçmesuyu Arıtma Tesisleri. Proje. Proje ve uygulama safhalarında yabancı teknoloji ve teknoloji ürünlerinden yararlanılmış olmakla birlikte. Kademeye ait durultucu ve filtreler dışındaki tüm üniteler I.Kademe Tesis Kapasitesi m3gün Giriş yapısı tipi Hızlı Karıştırıcılar Floklaştırma Odası Durultucu Tipi Durultucu Havuz Sayısı 200 000 m gün 3 2. Samsun İçmesuyu Arıtma Tesisleri. Samsun İçmesuyu Projesinin dört ünitesinden biri olan İçmesuyu Arıtma Tesisleri. Ancak. sağlıklı ve uluslar arası standartlara uygun nitelikte içme ve kullanma suyu temini amacıyla proje kapsamına alınmıştır. Birincisi. Kademe kapsamında inşa edilmiştir. İçerisinde bulunduğumuz yıl itibari ile kent nüfusunun 400 000 civarında kalması ve kati proje safhasında öngörülen miktara ulaşmamış olması sonucu tesisin 2015 yılından sonra da daha uzun süre Samsun’un içme ve kullanma suyunu karşılayabileceği görülmektedir. (tarla sulama vs. Malzeme ve ekipman seçiminde işletme maliyetlerinin düşük tutulmasına özen gösterilmiştir.

2005 Amonyak 0.2 0.Durultma Yüzeyi Durultucu Yüzey Yükü Filtre Grup Sayısı Türk Standartları TSE 266 BİRİNCİL STANDARTLAR (BERRAKLIK) NTU Bulanıklık Toplam E.79 m / m /saat 3 11 000 m 32 adet 2 880 m 2 22 000 m 3 Şekil L.05 0.7 mm 3 2 5.HIZLI KUM FİLTRELERİ 9.5 1.5 50 0.05 6.3 KATLI ÇÖKTÜRME ÜNİTESİ 7.KLOR TEMAS TANKI 10.1 + 1.0 <1 BİRİNCİL STANDARTLAR (MİKROBİYOLOJİK) EMS/100 ml BİRİNCİL STANDARTLAR (ORGANİK KİMYASALLAR) .3 0 2.5 0.009 Filtre Ünite Sayısı Filtre Havuz Boyutları Toplam Filtreleme Alanı Filtre Tabaka Kalınlığı Filtre Kumu Efektif Dane Çapı Filtreleme Hızı Temizsu Deposu Depolama 16 adet 1 440 m 2 11 000 m 3 16 adet 3.02 7.4 45 0.00 Tablo L.5 1 0. mg / l Bakır Demir Mangan PH 3 0.SAMSUN'A TEMİZ SU VEREN İSALE 1.HIZLI KARIŞTIRICILAR (KOAGÜLASYON) 276 5.00 m 2 1 440 m 0.5-8.02 0.5 6.1 6 680 m 1 adet 3 6 680 m 2 1.2.0 0 ABD Çevre Koruma Ajansı Samsun İçme suyu Arıtma Tesisi 1.1 0.2 0.DURULTUCULAR 8.2 0.Coli Organik Madde Krom Florür Nitrat Nitrit 25.YAVAŞ KARIŞTIRICILAR ( FLOKÜLASYON ) 6.0=1. mg / l 0.05 1.5-9.3 0.00 0.HAVALANDIRMA YAPISI .08 m /m /saat 1 adet 3 3 13 380 m 2 adet 3 Dünya Sağlık Teşkilatı WHO 5.06 0.0 5. Samsun İçmesuyu Arıtma Tesisleri 2005 Yılı Su Kalite Raporu İKİNCİL STANDARTLAR (ESTETİK) .1.8 SAMSUN İÇMESUYU ARITMA TESİSLERİ AKIM ŞEMASI 2 3 4 5 8 7 1 6 ÇAKMAK BARAJI BY-PASS HATTI 9 10 SAMSUN 4.1 m 0.05 1.05-0.İçme Suyu Arıtma Tesisleri Akım Şeması Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.ÇAKMAK BARAJINDAN GELEN HAMSU 2.0 <1 3. mg / l BİRİNCİL STANDARTLAR (İNORGANİK KİMYASALLAR) .5 50 0.5 0.7-2.05 6.22 2.00 x 15.5 0.HAMSU GİRİŞ YAPISI 3.5-8.

4.2 0.Doğu Yerleşimi (Tekkeköy – Hasköy Grubu) 2.5 0. gelecek yıllarda yerleşimin 0 ile 240 kotları arasında yer alacağı tahmin edilmektedir.1-0.9 0.05 0.08 0. DY1 – 15 000 m3 – Cinekoğlu Su Deposu DY5 – 15 000 m3 – Ssk Su Deposu DY12 – 15 000 m3 – Atakum Su Deposu DY13 – 10 000 m3 – Kolpınar Su Deposu DY17 – 15 000 m3 – Üniversite Su Deposu 4.05 0.02 0.01 0. arıtma tesisi su kotu ve kent yerleşme alanının topografyası göz önünde bulundurularak cazibe zonu dışında. belirli bir kesimin cazibe ile su alacağı. 5.35 m olduğu göz önüne alındığında. doğu yerleşiminde 4.Su Depoları İller Bankası yükümlülüğünde olan ve yukarıda sıralanan depo ve bunların ara bağlantıları ile ilgili ihale 05/09/2003 tarihinde İller Bankası’ndan devralınmış ve yapımına SASKİ tarafından devam edilmektedir.A. 3. kabul edilen işletme basınçları.05 0. 1. 4.000 0. belirli bir kotun üzerindeki bölgelere ise pompajla su verilebileceği anlaşılmaktadır.02 0.B İller Bankası Tarafından Tamamlanması Gereken Depolar 1. 4. DY2-DY3-DY4 Su Depoları DY6-DY7. DSİ Tarafından Tamamlanması Gereken Depolar 1. 3.Sülfat Çinko İLAVE PARAMETRELER .Merkez Yerleşimi (SSK – Kökçüoğlu Grubu) 3.Su Depoları DY8-DY9-DY10-DY11-DY11A Su Depoları D14 . 2.Batı Yerleşimi (Atakum – Üniversite Grubu) Dağıtım sistemi. merkezde 4 ve Atakum’da 5 terfi zonu oluşturulmuştur. Şehir İçi Şebeke Depo Ve Terfi İstasyonları Samsun kentinin 2015 yılında yayılacağı varsayılan toplam 10 300 hektarlık yerleşim alanı 3 ana bölüme ayrılmıştır.000 0.06 170 50 10. 2. Samsun’da.001 0.000 Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.07 250 5 - 20 0. mg / l Sertlik(CaCO3) Kalsiyum Magnezyum Bakiye Klor Alüminyum Arsenik Fenol Kurşun Siyanür 250 5 200 50 0. 277 .005 250 500 5 0.5 0.2 0. Arıtma tesislerindeki su deposunda en yüksek su kotunun 87. 2005 4.

Havaalanı a. 1. Aşağıçinik 2. DY6 – 6000 m3 b. Uzgur Köyü 7. 1. Gölceğiz Köyü d. DY8 – 5000 m3 (Kökçüoğlu Su Deposu) a.1.K. DY1 Su Deposu – 15 000 m3 (Cinekoğlu Su deposu) a. Kababörük Köyü 3. Irmaksırtı Köyü e. Gazi Beldesi 2. DY13 – 10 000 m3 a. 3. DY2 . Batı Yerleşimi 1. Merkez Yerleşimi Merkez Yerleşimi aşağıdaki yerleşim alanlarını beslemektedir . Organize Sanayi Bölgesi 6.DY14 – 5000 m3 2. Kutlukent 5.2.2000 m3 4.2000 m3 b. İlkadım Beldesi 3. DY3 . Kuşçulu Köyü 4. Tepecik köyü 5. 1. DY12 – 15 000 m3 – (Atakum Su Deposu) a. DY4 .1.S.1 DY11A – 300 m3 Beslediği bölgeler. Tekkeköy 4. Doğu Yerleşimi Doğu Yerleşimi aşağıdaki yerleşim alanlarını beslemektedir . DY9 – 3000 m3 a.2. Yeşilkent Beldesi’nin bir kısmı 4. Eğercili Köyü b. DY17 – 15 000 m3 – (Üniversite Su deposu) 278 . DY10 – 5000 m3 a. Su Deposu) a.1. DY7 – 3000 m3 2.4. DY11 – 5000 m3 a. Gazi Köyü 6. 2. DY5 – 15 000 m3 (S.2000 m3 c. Hamzalı Köyü c.

İlkadım. Toybelen Köyü L. açık kanallara ve dere yataklarına giren katı maddeler ve yeraltı hatlarında oluşan birikmeler yüzünden artmaktadır. Oluşan atık sunun önemli kısmı arıtılmadan denize veya derelere verilmektedir. Diğer belediyelerde ise ağırlıklı fosseptik sistemi kullanılmaktadır. Arıtma tesisleri deniz kıyısında ve şehir merkezinden 10 km mesafede yer alacaktır. Yeşilkent Beldesi 2. Tamamı yaklaşık 25 km olan ana kolektör hattının şu anda Kutlukent’teki arıma tesisi alanı ile şehir merkezi arasındaki ana hattı yapım aşamasındadır. Büyükkolpınar 8. Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi Şehir merkezi veya Samsun Büyükşehir Belediyesi alanı içindeki belediyelerin kullandığı bir atıksu sistemi vardır. Atık Su Sistemi. SASKİ’nin amacı mümkün olan en kısa sürede bileşik sistemi ayrıştırmaktır. 1. şehir merkezindeki alçak bölgeler ile otoyolu batı kısmında Sinop’u Samsuna bağlayan yolda taşkın problemleri gözlenmiştir. Büyükşehir Belediye sınırları içindeki sahil kolektörüne yakın bölgelerin atık suları atıksu arıtma tesisine taşınacak diğer mücavir köy atık suları yerel çözümler veya vidanjör yardımı ile arıtma tesisine taşınacaktır. Gazi ve Canik belediyeleri ağırlıklı olarak kanalizasyon ve yağmur suyunun ortak çalıştığı bileşik sistemdir. kısmı 11.1.Beslediği bölgeler. Halen yapımı SASKİ ve İller Bankası tarafından devam etmekte olan atıksu ve yağmursuyu şebekesinin bu güne kadar yapılan toplam metrajı yaklaşık 800 km olup bunun 200 km si yağmursuyu ve 600 km si ise atıksu şebekesidir. Doğu ve Batıda yer alan belediyelerin kanalizasyon sisteminin ana kolektör kısmı bitmiş olup mevcut iki kolektör hattının merkez bölgesi ara hattının bitimi ile deniz deşarjı tek noktaya indirgenecektir. 1982 yılında hazırlanan ilk nazım plandan sonra bölge için farklı kanalizasyon ve yağmursuyu çalışmaları yürütülmüştür. Atakent Bölgesi 3. Başbakanlık Toplu Konut Yerleşkesi 6. Kurupelit Bölgesi 4. Üniversite Bölgesi 5. Otoyolun her iki yanında bulunan yeni yerleşim bölgelerindeki taşkın problemi. Atakum Bölgesi 2. toprak erozyonu. Çobanlı Köyü 10.2. Atıksu sisteminin yeni döşendiği Atakum ve Atakent belediyelerinde ise kanalizasyon ve yağmursuyu ayrıdır. Arıtma faaliyetleri çok sınırlı ve belli amaçlar içindir. Üniversitenin Batısındaki kalan belediyeler için ise ayrı bir arıtma tesisi yapılacaktır. Son çalışmalar ise Kutlukent’te yapılan ve Samsun merkez ile komşu belediyelerin atık suları için arıtma faaliyetleri ile ilgili olan tesislere odaklanmıştır. Çobanözü Köyü 9. Şiddetli yağışların olduğu dönemlerde. 279 . Şehrin ana atık suyunu terfi ettiren 4 adet terfi istasyonu mevcuttur. Balaç 7.

Kayabaşı Altınkaya .091 154 35.08 380 100.300 DİREK ADEDİ 39 37 281 234 195 236 33 245 101 10 16 7 7 42 194 36 78 4 8 2 88 52 280 . Atıksu Arıtma Tesisinde çıkacak çamurlar ile ilgili inşaat süresinde bazı çalışmalar yapılacak olup arıtma tesisi devreye girdiğinde çamur bertarafı ile ilgili çözümlerde sonuçlandırılmış olacaktır. Etki alanında ki nüfuslarda dikkate alındığında kişi başına 4m2 yeşil alan düşmektedir.Brş.Kaya .283 154 88.N.589 154 28.) Direk Hat Samsun 1 .Uğ. .H.1.Çarşamba (2.2 km mesafede -24 m derinliğe deşarj edilecektir.Samsun 2 Samsun 1.Avrupa Standartlarına göre çıkış suyu elde edilmesi planlanan arıtılmış atık sular 1400 mm çaplı derin deniz deşarj hattı ile 2.Çarşamba Samsun 1.SAMSUN 1 (2.586 380 126.447 154 15.Uğurlu .Uğ. Elektrik İletim Hatları Tablo L.4.Brş.Dev.2.İhale çalışmaları devam etmek olan atıksu arıtma tesisi ve derin deniz deşarjına ait kredi sözleşmeleri imzalanmış ve müşavirlik ve yapım ihalesi çalışmaları devam etmektedir.969 154 3.Samsun 1 (1. L.) Doğu Çarşamba .Dev. L.470 154 1.Vezirköprü Samsun 1 .İ.477 154 2.Çarşamba .595 380 18.Uğurlu . Yeşil Alanlar Samsun Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde çalışmaları sürdürülen Batıpark ve Doğupark ile birlikte yaklaşık 2050 hektar yeşil alan bulunmaktadır.704 380 92.Bafra . İrtibatı Merzifon .Ladik MERZİFON .N.Çarşamba . 2009 yılında devreye girmesi planlanan atıksu arıtma tesisi kapasitesi 2015 yılı için 120 000 m3/gün 2030 yılı için ise 180 000 m3/gün olarak öngörülmüştür.3.464 154 11.Dev.19 Mayıs GERİLİM (kV) UZUNLUK (km) 380 18.Samsun 2 Mobil 2 .1.Ordu ( 1 .Devre) Merz.Çarşamba Merzifon .910 154 88.022 154 0.Samsun 2 Mobil 2 .Ünye Ünye .Brş.Samsun 1 .) Batı H.N.981 154 4. Samsun İli Sınırları İçerisinden Geçen Enerji İletim Hatları ENERJİ İLETİM HATTI ADI H.945 154 11. ..Çarşamba (1.Kayabaşı Altınkaya .706 154 27.Ünite-Çarş. .Mobil 1 Mobil 1 .N.931 154 0.Suat Uğurlu Hes S.703 154 67.Samsun 3 Çarşamba .3..Bafra A.259 154 18.Brş. E.36 ) Altınkaya .-S.Derbent Çarşamba .409 154 1.

Akyar. Arıca.Bafra 154 Bafra . Ordu. Antyeri. Yukarıçinik. Selemelik. Şeyhler. Dededağ. Habilli. Elaldı. Kamala. Bekdiğin Vezirköprü : Oruç. Terzili. Karga. Çalbaşı. Tepecik. Büyükçukur. Kutlukent. B. Esençay. Kelikler. Doyran. Derbent.400 96. Çamlıca Salıpazarı : Karadere. Yeşilköy. Hamzalı. Çakırlar. Yenidoğan. Hacıdede.Badırlı. Kurtuluş. Gülören. Çorak. Dikenli. Yenice. Sarıalan. Aşağı Ağda. Kaya. Aşağınarlı. Soğucak Tekkeköy : Aşağıçinik. Toybelen. Kamalı. Hasköy.Oyumca. Konukluk. Asarağaç. Gürgendağ. Kabaceviz. Tepecik. Dereler. Kadıoğlu.405 88 269 221 100 3 219 Enerji İletim Hatlarının Samsun İli Dahilinde Üzerinden Geçtikleri Yerleşim Birimleri: Samsun Merkez : Derebahçe. Meşeli. Kozağzı. Kuşullu. Düzören. Düvecik. Taşkaracaören. Kumköy. Eynekaraca. Kökçe. Yukarı Ağda. Azaklı. Aşağı Ağcagüney. Ağcakise. Çakallı. Nardar. Mahmutlu.168 74. İlyasköy. Türkmenler. Çivril. Başlamış. Dededağı Alaçam : Soğukkanlı. İnözühoşaca. Alaçam. Pınarçayır. Koldere. Susuz. Ordubaşı. Kapuhayat. Çelikalan. Ayvalı.971 74. Devgeriş. Yakakent. Alagümlek. Yenimescit. Yeşilköy. Ovacık. Çırakman. Tuzaklı. Karaperçin. Küçükkavakpınar. Gökçeli. Alanlı.Sinop 154 Vezirköprü . Etyemez. Küplüağzı. Beylik. Alanlıköy. Langerli. Beşalan. Sayhulaş. Bayraklı. Çırıklar. Balcalı Bafra : Asar.561 0. Beybesli. Toplu. İncesu. Kolay. Toptepe. Göltepe. Kazancı. Bilmece. Başpelit. Kuzalan. Yağbasan. Engiz. Meşepınar Kavak : İkizdere. Yakacık. Sarıçevre. Sarıgazel. Gökçeçakmak. Gökçebağız. Kertme. Kıranalan.Samsun 3 154 Çarşamba . Ayvalısokağı. Yukarınarlı. Dağköy Çarşamba : Söğütpınar. Bakaca.Boyabat 154 SAMSUN 1 . Tepeören. Elifli. Kaleboğazı. Yayla.-Brş.248 35.ÇARŞAMBA ( Boş Hat ) 154 Samsun 1-Çarş. Yukarı Ağcagüney. Tepecik. Kumköy. Çakırtaş. Çorakdere. Bölmepınar. Tepecik. Dereli. İdris. Doyran. Sıtmasuyu. Kuşluğan. Ahırlı. Sıralı. Çelikalan. Karadoruk. Çanakçı. Aksu. Sarıcaali. Çatkaya. Cevizli 281 . Kızılırmak. Göçkün. Doğankaya. Porsuk.N . Kesealan. Aşağıdarıçay. Taşkale. Düzköy. Çiçekli. Ağcakaya. Hacı İsmail. 2005 NOT: Enerji İletim Hatlarımızda yer altı geçişi yoktur 31. Kavakpınar. Çayırkent (Gökçepınar).Elbey. Mısmılağaç. Büyüklü. Erenköy. Gürün.19 Mayıs . Yukarıelma. Akbeden. Kerpiçli. Aşağı Musalla. Teknepınar. Karlı. Yenicami. Taflan. Asmapınar Ladik : Çadırkaya.Erbaa 154 Kaynak: TEİAŞ. Aktekke. Çimenli. Kahyalı. Ayaklıalan Havza : Boyalı. Kumköy. Çandır. Kazancı. Dereköy.

Ankara Ana İletim Hattı Samsun Dağıtım Hattı Samsun Dağıtım Hattı Samsun Dağıtım Hattı Samsun Dağıtım Hattı Samsun Dağıtım Hattı 2 12” 6. Samsun İl Sınırları İçinden Geçen Devlet Yolları Toplamı: 282 .NO 1 BORU ÇAPI (inch) 48” BORU HATTI UZUNLUĞU 114.3.365.4.si ham yoldur. Doğalgaz Boru Hatları Tablo L. hava ve demiryolları şeklinde her türlü ulaşım olanağını sunan ve Karadeniz Bölgesini İç Anadolu’ya bağlayan önemli bir ulaşım merkezidir. Samsun-Trabzon-Rize ile yurdun her yönüne dağılım imkanına sahiptir. Tablo L. Karayolları Genel Samsun kara.si devlet yolu.5 km.si tesviye ve 227 km. İl sınırları içindeki Devlet Karayolları 775 km. 4. Samsun-Amasya-Tokat.1. deniz.2 . İlimiz karayolu ile Samsun-Ankara.5.944 KULLANIM YERİ Sanayi Sanayi *31 Nisan 2005 tarihi itibarı ile Kaynak: Botaş Çarşamba Şube Müdürlüğü 2005 L.029 Kaynak: Botaş Çarşamba Şube Müdürlüğü 2005 Tablo L.si il yoludur.1. Karayolları L.Terme : Kesikkaya L.575 4 6” 360 5 4” 910 6 3” 1. 383 km.2.841 BORU HATTI İSMİ Samsun.839 5. Samsun İline Ait Doğal Gaz Kullanım Miktarı ve Kullanım Yerleri YILLAR 2004 2005* KULLANIM MİKTARI 14.si asfalt yol. 2. stabilize yol.1.dir.5.322.209 3 8” 1. Ulaşım L.2.536. Bunun 392 km.5 km.733 km.1. Samsun İline Ait Doğal Gaz Boru Çapı ve Hat Uzunluğu S. Köy yollarımızın 1. Samsun-İstanbul.056.

Bölge Müdürlüğü.-Ayvacık yolu Çarşamba – Salıpazarı yolu (Havza – Durağan) Ayr. Tablo L.Hava. 385Km. 84 km. (Amasya il sınırı) Toptepe – Ladik yolu (Amasya il sınırı) Havza – Durağan (Sinop il sınırı) TOPLAM Kaynak:Karayollar 7. 10Km.7. Bölge Müdürlüğü. Tablo L. 18Km 1Km. Mezra yolu (Bafra – Kolay)Ayr. 384 km. Tekkeköy yolu TOPLAM Kaynak:Karayollar 7. 85 km. Samsun ve İlçeleri Mesafe Cetveli Samsun 79 70 65 50 36 85 50 85 36 51 Alaçam 149 144 29 115 164 129 164 43 130 Asar 135 Ayvacık 120 115 Bafra 106 29 86 Çarşam 55 150 135 121 Havza 20 115 100 86 35 Kavak 55 150 135 121 35 35 Ladik 106 101 14 72 121 86 121 19 Mayıs 121 45 101 15 136 101 136 87 S. 51Km. 24Km. Alaçam – Kızılan – Çerçiler yolu Bafra – Kolay – Çakıralan – Havza yolu (Vezirköprü – Durağan)Ayr. 4Km. 2005 39Km. Şeyhli yolu (Samsun – Çarşamba)Ayr. İlin yol durumunu gösteren harita Ek-4’te verilmiştir.İkizce Ayr. Beşpınar yolu (Vezirköprü – Beşpınar)Ayr. 61Km. 105Km. 3Km. 6Km. Taflan yolu (Samsun – Çarşamba)Ayr. Bokazkaya yolu (Kolay – Çakıralan)Ayr.6. Hava alanı bakımından büyük uçakların inişine müsait olmayan Samsun 1995 yılında temeli atılan Uluslararası hava alanının tamamlanması ile ulaşım konusunda çok önemli bir merkez haline gelmiştir. Ulaşım durumu itibarı ile Karadeniz’in en şanslı ili olan Samsun Kara.Deniz. Ladik yolu Ladik – Suluova yolu (Ladik Taşova)Ayr. Vezirköprü yolu (Samsun – 19mayıs)Ayr. 2005 96 km. – Asarcık yolu (Kavak – Havza)Ayr. Samsun İl Sınırları İçinden Geçen İl Yolları Toplamı. 20Km. 12Km.Samsun – Güzelçay yolu (Sinop il sınırı) Samsun . (Ordu il sınırı) Samsun – (Amasya –Merzifon)Ayr. – Kavak yolu (Samsun – Tekkeköy)Ayr. 29 km 90 km.pazarı 283 . 30Km. 1Km. Demiryollarına sahiptir.

Ulaşım Planlaması Tablo L. Araç Sayıları Bilgi edinilememiştir L. İl Ve Çevre Yollarındaki Yıllık Ortalama Günlük Trafik Sayısı (2004) Samsun – 19Mayıs yolu 19Mayıs – Bafra yolu Bafra – Yakakent yolu Yakakent – Gerze yolu Samsun – Tekkeköy yolu Tekkeköy – Çarşamba yolu Çarşamba – Terme yolu Terme – Ünye yolu Samsun – Kavak yolu Kavak – Toptepe yolu Toptepe – Vezirköprü yolu Vezirköprü Ayr. 2005 L. Bölge Müdürlüğü. L. – Havza yolu Havza – Merzifon yolu Ladik – Taşova yolu (Kavak – Havza)Ayr. Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesinin ülke demiryolu ağı ile bağlanan 404 Km.2.17 59 115 94 96 138 194 13 87 129 85 164 48 52 180 159 67 109 165 44 19 23 151 130 102 144 30 179 67 101 65 144 102 144 65 179 53 95 151 58 34 34 166 145 Tekkeköy 42 Terme 132 174 V.Ladik Vezirköprü – Durağan yolu (Havza Merzifon)Ayr.2.4.5.1. 2005 L.2.köprü 111 153 209 Yakakent Kaynak:Karayollar 7.8.2.2.2.lik Samsun-Sivas hattının yapımı 1932 yılında tamamlanmış olup bu hat’ta günümüzde 284 .2.1. İl Sınırları İçinden Geçen Devlet.1.3.1. Bölge Müdürlüğü. Kullanılan Raylı Sistemler Samsun.2.2. Vezirköprü Otomobil 30312 4652 710 710 32717 8493 5283 5250 6970 4189 3958 4829 4829 444 929 651 1789 Pikap 4437 431 92 92 3636 946 635 792 572 441 417 494 494 50 106 65 204 Otobüs 735 93 15 15 1293 531 421 415 542 546 516 390 390 4 13 7 24 Kamyon 3951 1179 176 176 5037 3092 1747 1146 2253 1912 1807 1611 1611 114 250 194 481 Tır 418 112 10 10 494 416 338 346 495 556 526 365 365 11 15 14 30 Kaynak:Karayolları 7. Kent İçi Yollar Bilgi edinilememiştir L. Toplu Taşım Sistemleri Bilgi edinilememiştir.1. Demiryolları L.

Samsun-Sivas arasında garımızdan karşılıklı olarak her gün 1 yolcu treni. Samsun-Bakır Fabrikaları arasında 12 Km. 6 oda. Gar sahasında 8 adet yol. Ambar Müdürlüğü. Deniz. 10 yatak. 14.927 ton yük taşınmış 378.gelir elde edilmiş.300 Kg/m.lik yolcu taşımasına dönük olarak kullanılan bir yol ve bu hattan ayrılan Samsun-Azot.00 YTL. Ambar sahasında 6 adet yol 2 adet rampa vardır.2. 22 yatak kapasitesine sahip misafirhane ve yatakhane mevcuttur. Samsun-Amasya arasında karşılıklı her gün 1 yolcu treni. L. Samsun-Sivas arasında yük durumuna göre her gün karşılıklı 4 adet destekli yük treni işletilmektedir. Dört bölgeye bağlı olarak Samsun’da Tesis Bölge Kontrolörlüğü.264 adet vagon ile 533. 8 M.796 ton yük gelmiş. gelir elde edilmiştir. Limanlar Tablo L. L.674166. uluslar arası 529 adet vagon ile 13. TCDD Samsun Limanı Gemi Trafiği YIL/AY 2005 OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 600 NRT'DEN KÜÇÜK TÜRK YABANCI YOLCU YÜK YOLCU YÜK 13 0 6 26 0 8 29 0 3 22 0 8 26 0 6 11 0 2 10 0 4 2 0 3 19 0 6 20 0 6 19 0 12 600 NRT'DEN BÜYÜK TÜRK YABANCI YOLCU YÜK YOLCU YÜK 19 0 47 20 0 30 24 0 46 24 0 42 22 1 38 17 1 35 16 0 49 16 1 34 20 1 47 16 2 44 25 1 61 TOPLAM 85 84 102 96 93 66 79 56 93 88 118 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 285 . Şube 41 Şefliği. Taşımacılıkta Demiryolları Samsun Sivas arasında karşılıklı 2 yolcu treni Samsun Amasya arasında karşılıklı 2 bölgesel ekspres Samsun Çarşamba arasında 2 adet yolcu treni Samsun Azot Bakır İşletmeleri arasında karşılıklı 6 adet yük treni işletilmektedir. Hattın sonu Liman ve Serbest Bölge içerisindedir. bakır madeni ve yolcu taşıması yapılmaktadır.9.00 YTL gelir elde edilmiş 912.lik Samsun-Sivas arasında 45 adet tünel. Bu hattın dışında Samsun-Çarşamba arasında 34 Km. 2004 yılında Samsun Demiryolları işletmesinde 6759 adet vagon ile 318. 1993 yılında hizmete giren yeni gar binasında 6oda. Trafik işletme sistemi TMİ (telefonla merkezden idare) manevra ve trenlerin emniyeti 3 adet koruma ile sağlanmaktadır.490 ton yük taşınmış 10.629. Vagon Atölye Müdürlüğü. Bölgemizde 0-10 yaş grubu arasında döşenmiş ray miktarı 452 Km.Ray tipi 46.3. 41 Haberleşme Şefliği. gelir elde edilmiş. 4.2. Göl ve Nehir Taşımacılığı L.1. Kısım Hekimliği. yolcu taşımacılığı yapılmaktadır..569 adet yolcu taşınmış bunlardan 760.lik yolda gübre.çoğunlukta ticari eşya ve hammadde taşımacılığı.2.den büyük 72 adet köprü bulunmaktadır.713. 41 Tesisler Şefliği bulunmaktadır.00 YTL. Depo Müdürlüğü. Samsun Garı’nın rakımı (yüksekliği) 2. 46 adet makas olup en uzun yolu 1218 metredir.2.331.2.800.12 YTL.250.3. 404 Km.9 metredir. Yol Atölye Müdürlüğü.

554 0 7.100 0 4.003 0 82.901 0 142.344 147.751 45.023 6.417 0 9.069 0 D.205 0 1.270 0 1.093 Kaynak: TCDD Samsun Gar Müdürlüğü 2005 L.241 Genel Toplam 161.243 188. TCDD Samsun Limanında 2004 Yılında Elleçlenen Eşyanın Gruplara Göre Dağılımı (Ton) TCDD SAMSUN LİMANINDA 2005 YILINDA ELLEÇLENEN EŞYANIN REJİMLERİNE GÖRE DAĞILIMI (TON) 2005 AY OCAK Eşya Cinsi D.Katı D.035 27.3.773 49.Sıvı 0 0 7.309 15.750 52.898 0 Karışık 4.430 129.035 27.972 171.443 31.196 0 0 9.504 22.498 0 177.737 23.155 18.264 0 0 9.050 127.Katı D.480 0 256.Katı 58.087 0 0 18.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.676 0 0 16.943 0 18.962 0 220.629 0 5.850 0 9.645 7.771 0 9.908 0 25.985 0 0 0 0 945 0 945 0 0 0 1.349 5.907 Transit 0 0 0 422 0 422 0 0 0 233 0 233 0 0 0 1.560 0 0 10.446 D.379 0 23.2.883 0 0 1.569 54.775 2.002 0 517 24.032 22.456 208.Sıvı 0 0 1.679 108.Katı D.625 0 1.771 0 0 0 0 48.435 20.552 0 39.271 3.513 23.732 27.225 0 180.539 0 4.370 3.546 0 D.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.250 0 1.202 0 5.030 48.906 0 Karışık 7.472 0 0 0 1.950 0 0 0 0 0 0 Konteyner 0 0 Toplam 38.126 8.676 17.309 0 0 21.298 192.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.135 0 0 19.497 66.705 0 0 17.632 0 0 0 3.416 120.889 9.088 10.863 0 59.530 169.388 0 189.Katı D.Katı D.916 0 184.Katı 20. Taşımacılık Tablo L.908 0 31.329 128.673 28.370 2.579 76.436 0 0 0 0 10.046 ŞUBAT MART NİSAN MAYIS 0 20.309 0 0 350 0 0 350 23.822 Ro-Ro 28.945 TCDD SAMSUN LİMANINDA 2005 YILINDA ELLEÇLENEN EŞYANIN REJİMLERİNE GÖRE DAĞILIMI (TON) 0 58.250 0 0 121.751 45.2.325 Ro-Ro 31.554 0 0 0 0 7.309 4.727 0 192.639 0 55.975 1.707 155.325 201.196 0 93.822 167.850 0 0 0 0 52.288 Ara Toplam 153.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam Yükleme İhracat 0 0 7.718 700 0 0 7.541 0 5.067 6.068 31.539 0 4.453 9.504 22.183 0 13.769 9.114 48.863 170.754 9.046 0 1.430 0 91.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.779 0 0 7.738 22.135 21.977 0 194.587 0 0 517 24.880 41.452 49.779 10.388 20.Sıvı 0 6.914 58.184 45.554 52.491 151.623 4.126 0 0 3.067 7.446 4.488 69.565 2.885 0 225.949 165.430 0 117.850 48.196 0 40.663 0 7.846 0 150.Katı D.841 0 152.002 0 0 0 0 6.068 31.959 0 350 0 0 4.002 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.205 0 0 0 0 6.024 3.427 0 0 116.464 0 35.155 47.432 0 194.259 0 261.376 18.754 9.Ticaret 6.163 22.461 0 2.552 0 0 0 0 0 0 D.660 9.309 22.062 6.402 191.370 2.Katı D.863 0 167.795 165.436 0 1.529 0 892 18.706 D.415 0 15.853 1.483 3.168 165.093 0 9.429 184.436 6.434 0 17.494 9.504 12.205 10.236 0 101.940 0 228.087 16.537 4.161 Boşaltma İthalat 147.Ticaret 7.379 0 30.390 Ara Toplam 7.446 HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL 286 .552 0 28.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.ARALIK TOPLAM 0 0 25 222 0 0 18 82 0 0 17 236 0 7 73 546 133 1.732 27.771 Transit 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 D.729 1.795 0 133.029 208.452 18.086 12.076 0 166.464 0 42.227 0 259.472 0 1.10.285 0 D.418 4.092 0 0 0 0 0 0 Konteyner 0 0 Toplam 32.425 0 0 6.639 0 104.

397 0 288.186.767 4.213.927 50.069 381.747 0 478.102 0 0 24.319 0 0 22.652 0 12.208 KASIM ARALIK GENEL TOPLAM Kaynak: TCDD Samsun Liman Müdürlüğü.747 0 689.111 0 0 0 0 211.737 0 66.591 20.083 0 1.106 0 0 97.816 170.190 25.591 0 282.Katı D.608 28.303 0 0 21.462 0 1.098 0 27.084 2.157 649.005 0 0 19.338 2.006 2.649 25.771 218.170 229.127 0 2.319 22.Katı D.106 57.088 268.978 2.361 33.481 0 13.621 40.424 130.232 218.074 18.279 0 2.816 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 211.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam 3.606 0 0 26.Katı D.106 211.281 8.134 0 355.123 35.795 0 0 18.548 234.618 4.874 0 3.465 0 283.471 1.072 0 0 22. Havayolları 287 .069 381.378 0 0 177.250 33.406 252.Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam EKİM D.377. 2005 L.123 35.464 0 39.127 0 243.383 0 248.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.242 0 219.646 0 2.Katı D.072 0 0 22.624 25.882 0 58.116 25.668 15.871.195 32.559 72.652 0 2.457 32.392 0 261.463 6.422 198.4.164 0 220.2.082 0 35.457 32.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.005 0 0 19.545 213.111 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3.002.608 28.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.349 0 2.779 0 0 0 1.314 0 263.082 0 35.481 4.767 4.787 27.927 2.464 0 39.401 252.539 0 0 10.911 27.816 73.613 0 241.779 0 1.274 0 319.369 46.067.063 3.882 0 58.088 24.098 0 4.819 0 2.219 0 0 0 885 0 885 0 0 0 1.034 63.624 6.710 254.111 0 97.219 0 1.737 0 66.098 229.539 0 0 10.704 1.369 46.043 24.083 0 0 0 13.

toplam gelen yolcu sayısı ise.3.262’dir.12.11. Haberleşme Tablo L. Şehir merkezlerindeki havai kablolarımızın 288 . THY İç . 119. toplam giden yolcu sayısı 119. 2005 2005 yılı toplam uçuş sayısı 1038 olup. Telefon Kablolarının Yeraltından Ve Havai Olarak Geçme Oranları İLÇESİ Yeraltı Oranı (%) SAMSUN MERKEZ ALAÇAM ASARCIK AYVACIK BAFRA ÇARŞAMBA HAVZA KAVAK LADİK ONDOKUMAYIS SALIPAZARI TEKKEKÖY TERME VEZİRKÖPRÜ YAKAKENT İL TOPLAMI 82 80 75 25 75 70 70 70 60 80 20 60 60 70 60 76 ŞEHİR İÇİ Havai Oranı (%) 18 20 25 75 25 30 30 30 40 20 80 40 40 30 40 24 15 5 10 5 33 35 22 10 30 20 5 15 21 25 18 KIRSAL ALAN Yeraltı Oranı (%) Havai Oranı (%) 85 95 90 95 67 65 78 90 70 80 95 85 79 75 100 82 Kaynak:Samsun İl Telekom Müdürlüğü 2005 Samsun Telekom Müdürlüğü hizmet sahası içersinde yeraltı ve havai telefon kablolarına ait oranlar yukarıya çıkartılmıştır.Dış Hat Toplam Gelen .O. L.Tablo L.Giden Yolcu Sayıları GİDEN YIL 2000 2001 İÇ HAT 2002 2003 2004 2000 DIŞ HAT OCAK 3878 4029 2444 2545 2377 2380 ŞUBAT 3798 3664 2516 2452 3053 1452 MART 4252 3485 2852 2375 2949 1793 1726 2190 3743 2900 6162 5144 2971 2452 1480 34393 NİSAN 4327 2943 2720 2481 MAYIS 5267 3179 3248 3173 HAZİRAN 5470 2501 2816 2892 TEMMUZ 4420 2714 2979 2833 AĞUSTOS 4319 3496 3449 3739 EYLÜL 4170 4263 2984 3269 EKİM 4155 2688 3503 3560 KASIM 4610 2432 2320 2525 ARALIK 3234 0 2872 3261 TOPLAM 51900 35394 34703 2001 2002 2003 2004 2823 2819 5020 5410 OCAK 4341 7787 4632 4220 1948 2322 ŞUBAT 6734 4818 2211 2342 1809 1736 MART 4411 5848 1734 1931 1676 1533 2053 1641 1565 3248 1791 2786 2566 1941 7699 8284 8169 4446 5404 6469 3136 3177 3429 2535 2081 1915 0 2076 2128 35100 40201 GELEN YIL 2003 NİSAN 4814 MAYIS 6400 HAZİRAN 7643 TEMMUZ 5214 AĞUSTOS 8849 EYLÜL 7244 EKİM 5575 KASIM 4357 ARALIK 6126 TOPLAM İÇ HAT 2004 Kaynak: THY A.460.

Bafra ve Çarşamba'daki elektrikçilere seminerler verilerek katılımcılara sertifikaları verilmiştir. İldeki Baz İstasyonları Tablo L. L.79832 Kaynak:Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 Tablo L.029703 95. Bu yönde bir karar çıktığı takdirde çalışmalarımızın daha etkin bir şekilde sürmesi sağlanacaktır.1831 92.57292 3-5 V/m 89 4. İlkadım. Yapılan görüşmelere rağmen Bafra. Atakum. L. Kutlukent.11. Atakent. Alaçam.12603 1-3 V/m 501 27.42424 97. Samsun İli Emr Ölçüm Sonucu İstatisikleri TOPLAM ÖLÇÜM SAYISI 1817 % 0-1 V/m 1147 63. 2020 Samsun Çevre Düzeni Planı çalışmaları başlatılmış ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı. Bina içi ankastrelerle ilgili olarak Samsun. Gazi. Terme. Tekkeköy ilçe belediyeliklerinde Bina içi Telefon tesisatı (Ankastre) çalışmaları için meclis kararı çıkartılamamıştır. 1/50 000 Çevre Düzeni Planı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 18.abone arası bina dışından çekilmiş dış tesisat tellerinden oluşmakta olup bu durum yapılan ankastre çalışmalarımız ile peyderpey düzeltilmektedir.13. Vezirköprü. Salıpazarı. İlin Plan Durumu Bayındırlık ve İskan Bakanlığı.898184 5-6 V/m 39 2. Yakakent. Yeşilkent.4. Samsun Valiliği ve Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile planlama alanında kalan Belediye Başkanlıkları arasında (Kurupelit.1463952 6-8 V/m 41 2.5.Çınarlık) 25 Eylül 2000 tarihinde imzalanan çevre düzeni planı yapım protokolu uyarınca.13. Kavak. Havza. Canik.büyük çoğunluğu küçük kapasiteli lokal kablolar ile tevzi kutusu. Samsun İli BTS Sayıları AVEA TELSİM TURKCELL TOPLAM SERTİFİKALI İSTASYON 78 75 106 259 MESKUN MAHAL DIŞI DAHİL 91 79 106 276 AKTİF İSTASYON 71 66 101 238 ÖLÇÜMÜ YAPILAN İSTASYON 69 61 98 228 KONTROL YÜZDESİ 97. Ayvacık.2004 günlü onayı ile yürürlüğe girmiştir. Samsun Valiliği ile Büyükşehir Belediyesinin ortak katkılarıyla Valilik denetiminde Büyükşehir Belediyesince oluşturulan planlama ekibi tarafından planlar tamamlanmıştır. Tekkeköy.256467 Kaynak:Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 289 . Çevre Düzeni Planında bugüne kadar herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.

13% Şekil L.26% 27. Samsun İli Emr Ölçüm Sonucu İstatistikleri Kaynak:Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 Tablo L.23 V/m 14.TOPLAM ÖLÇÜM SAYISI 1738 4.07.14.30 V/m 112 V/m 47 V/m 42 V/m Kaynak:Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 KAYNAKLAR: Karayolları 7.15% 2.3.90% 2.25 V/m 58. 12.60 V/m İngiltere (NRPB) ABD (FCC) WHO Ortam 41. Bölge Müdürlüğü 2005 THY Samsun Müdürlüğü 2005 TCDD Samsun Liman Müdürlüğü 2005 SASKİ Genel Müdürlüğü 2005 Botaş Çarşamba Şube Müdürlüğü 2005 Tedaş Samsun Müessese Müdürlüğü 2005 TCDD Samsun Gar Müdürlüğü 2005 Samsun İl Telekom Müdürlüğü 2005 Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 290 .2001 Tarih Ve 24460 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Yönetmelikte Limit Değerler 900 Mhz 1800 Mhz 900 Mhz Tek Bir Cihaz 10.57% 0-1 V/m 1-3 V/m 3-5 V/m 5-6 V/m 6-8 V/m 63.

dereceden deprem kuşağında bulunan Samsun’da . İç kesiminde neojen tortulları ve yer yer alüvyonlarla kaplı ovaların güneyinde birinci ve ikinci zaman yaşlı kıvrımla kayaçlar kretase ve eosen filişleri ve oldukça geniş alanlarda da yeniden volkanik oluşumlar görülür. Samsun’da kretase eosen ve neojen yaşlı oluşumlar çok yaygındır.1. Bu oluşumlar kıyıdan 9-10 km. İmar planına esas jeolkil etüt çalışmalarına göre . konglemera yer yer çeşitli tabakalardan oluşmuştur. Kentsel ve Kırsal Planlama 2. Marn. İlin güney sınırında Yeşilırmak ile Göksu Irmağının birleştiği alanda üst kretase yaşlı oluşumlar geniş alanlar kaplar. güneyde eğimli arazi.genç delta ovalarında alüvyonlar geniş alanlar kaplar. Yeşilırmak vadisinin doğu yamacında görülen eosen oluşumları içerisinde marnlara rastlanmıştır. Çarşambanın güney batısında Abdal ırmağı ve Yeşilırmak arasında ayrıca Yeşilırmak’ın doğusunda neojen yaşlı şilstler vardır. Kürtün ve Mert ırmaklarının taşıdığı alüvyonlarla kaplı 10 ve 30 km.M.1. kil taşı. 291 . Kıyı dağları Samsun kentinin batısına doğru ince bir şerit halinde uzanan ama doğuda Ordu’ya doğru genişleyen ve kalınlığı artan kretase lavlarından oluşmuştur.1. doğuda sanayi kullanımları etkili olmuş olup. killi kireçli tortularla kaplıdır. Volkanik oluşumlar içermeyen filişler Çarşambanın güney batısında görülür. yerleşme alanlarındaki jeolojik sakıncalı alanlar . M.imar planlarında yerleşme alanları belirlenmiştir.1. Jeolojik yönden daha önce yapılaşmaya kapatılmış alanlar için yaptırılan ayrıntılı jeolojik jeoteknik etütler sonucunda kaçak yapılaşmış alanlar için kentsel dönüşüm projeleri başlatılmıştır. Aynı dağların iç kesimlerinde genellikle kretase filişleri yer alır. buna göre kentsel çanakta sıkışma oluşmuştur. Dik yamaçlarla ayrılmış taraçalarda ise eski alüvyonlar görülür. kum taşı. çakıllara ve bloklara rastlanır. Bu alanda Yeşilırmağın taşıdığı kumlara. Ayrıca Yeşilırmak havzasının doğusunda da süren bu oluşumlar marn ve konglomeralardır. İlin kuzeyi tümüyle halosen yaşlı alüvyonlarla kaplıdır. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS (*) M. içeride başlar ve güneye doğru uzanır. Kentsel Alanlar M. Eosen oluşumları ilin güneyinde Abdal Irmağının doğusunda görülmektedir.1.lik alan kuvaterler yaşlıdır. Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri Kent makro formunun belirlemede kuzeyde Karadeniz. Güneydeki dağlık kesime geçiş alanı neojen yaşlı.1.Buna göre gerekli tüm önlemlerin alınması koşuluyla kentsel gelişim yönlendirilmiştir.

Bu alanlardaki yapılaşmanın tamamlanması ise bu alanlara müdahale şansını ortadan kaldırmaktadır. gereğinden fazla yoğunluktan dolayı. Çevreyi kirletmeyen sanayi ve üretim teknolojilerinin seçimi. düzenli bir kentsel dokuya sahip olmasına rağmen yüksek yoğunluklu kullanım nedeniyle yetersiz gelmektedir. Sanayi alanlarının organize sanayi bölgelerinde yoğunlaştırılması esas alınmıştır. Orman Bakanlığınca orman kadastrosu yapılıp orman alanı olarak belirlenmiş alanların korunması sağlanacaktır.2. planlamanın amacına ulaşabilmesi için son derece önemlidir.Yıl Bulvarı’ndan ikiye ayıracak olursak. korunarak geliştirilmesi esastır.1. Kentsel Büyüme Deseni Büyükşehir Belediye sınırlarında tamamlanan imar planları ile gelişme aksları batı ve güney yönlerinde gelişim göstermektedir. Bulvarın kuzeyinde ticaret kullanımı hakim olup. Kent merkezinin dışındaki bölgeler de ise. düzensiz yapılaşma. Sanayi alanlarında çevre kirliliğini önlemek amacıyla ilgili yasalara uyulması zorunludur. sürdürülebilir kentleşmenin temel gereksinimidir. yapılaşma plansız gerçekleştiğinden. Samsun merkez yerleşmesini 100. “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu “ uyarınca belirlenen sit alanları ile tescilli kültür ve tabiat varlıkları. Planlama alanı içersinde kalan birinci ve ikinci sınıf tarım toprakları ilgili yasa ve yönetmelikler uyarınca korunacak ve yapılaşmaya hiçbir surette açılmayacaktır.Ancak kent zaman içerisinde ikinci konut ağırlıklı batı kesimine ve güneye doğru gelişim göstermeye başlamıştır. devamlılığı olmayan ulaşım yolları gibi olumsuzluklar nedeniyle kentsel standardı düşük alanlardan oluşmaktadır. 292 . getirilen kullanım kararı dışında kullanılamayacaktır. Yıl Bulvarı’nın güney kısımları tamamen plansız ve kaçak yapılaşmayla gelişmiş olduğundan çarpık kentleşmiştir. oldukça sıkışık durumdadır. Bu bağlamda ilgili belediyelerin Samsun Çevre Düzeni Planı plan kararları ve plan hükümleri uyarınca uygulama yapmaları esastır. Orman alanları içinde özel mülkiyete konu olan alanlar ile orman olarak tapuda tescil edilmemiş ancak orman niteliğini gösteren ve çevre düzeni planında da orman ve ağaçlık alan olarak belirlenmiş alanlar. Samsun kent merkezi düzenli bir kentsel dokuya sahip olmasına rağmen. Atakum bölgesindeki konut gelişme alanlarında durum böyle olmamıştır. Orman amenajman haritalarında orman alanı olarak gösterilip mevcut orman dokusunu kaybetmiş alanlarda Orman Bakanlığı’nın görüşleri doğrultusunda uygulama yapılacaktır.1. Koruma imar planı bulunmayan sit alanlarının öncelikle koruma amaçlı imar planları ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından hazırlattırılacaktır. düzensiz ve yüksek yoğunluklu yapılaşmayla gerçekleşirken. M. Sanayi alanlarının yer seçiminde üst ölçekli plan kararlarına uyulması. kentsel standardı oldukça düşük alanlar oluşmuştur. Özellikle 100. Bulvarın güneyindeki alan konut kullanımlı olup. dar sokaklar. ilgili yasalar ve bağlı yönetmelikler uyarınca korunacaktır. Ormanların. Kent merkezinin doygunluğa ulaşması.

293 . Bu bölgedeki belediyelerde kentsel gelişmeye yetebilecek kadar planlama ve uygulama altyapılarını oluşturmuşlardır.5. Hatta kısa süre içinde bu yol çevre yolu olmaktan çıkıp.1. daha farklı bir dokuda gelişmesini sağlayacaktır. Kentsel Alanlarda Yoğunluk Kentsel alanlarda yoğunluk kent çanağından itibaren güney ve batı yönlerinde 900.6. bu alanlarda yapılacak kentsel dönüşüm ve yenilenme projeleriyle daha uygun alanlar haline gelebilecektir.250 150. Doğu planlama bölgesindeki gelişim ağırlıklı olarak sanayi ve ticaret üzerine olmuştur. M.100 ki/ha olarak değişim göstermektedir. batı bölgesi konut alanı olarak gelişmiştir.Bu alanlarda planlama ve imar uygulamaları yapılaşmadan önce gelerek düzensiz kentleşmenin önüne geçilmiş ve kent merkezine nazaran daha yüksek standartlı kentsel mekanlar meydana gelmiştir. Büyükşehir Belediyesinin dışında yer alan belediyelerde de imar planı ve uygulama çalışmalarına önem verilmiş ve tamamlanmıştır.4.. Yapılmakta olan doğu çevre yolu kent makroformunun güneye kaymasında önemli bir rol oynayacaktır. ekonomik ömrünü tamamlamasına müteakip.1. önemli bir kentsel ulaşım aksı haline gelecektir. 750. Samsun’un önemli büyük sanayi kuruluşları (Azot Fab.350.1.1.3. Kentsel Yenileme Alanları 1992 yılında onaylanmış Koruma amaçlı imar planları dışında yeni çalışmalar bulunmamaktadır.) bu alanlarda yerini almış ve doğu kısmı sanayi ve işyeri ağırlıklı gelişirken. Bakır Fab. Planlı Kentsel Gelişme Alanları Büyükşehir Belediye sınırlarında kentsel gelişme alanları güney ve batı kesimlerinde konut ağırlıklı olarak yer almaktadır.450.1.1. Planlama Bölgesi içinde yer alan ve batı planlama bölgesinde yer alan belediyeler bu anlamda çalışmalarını tamamlamıştır. Kent merkezi ve çevresindeki düzensiz yapılaşma ise. Bu alanlarda oluşacak bundan sonraki kentsel gelişme kent merkezi kentsel gelişmesine nazaran daha yüksek standartlı olacaktır. kentin lineer kentsel dokudan. Toplu Konut İdare Başkanlığı ile sürdürülen ortak çalışmalarla gelişim yönlendirilmektedir.1. Proje halindeki batı çevre yolu ise aynı konumda olup kent makroformunun bu alana yayılmasını sağlayacaktır. Çevre yolları. M. Endüstri Alanları Yer Seçimi Bu konu “Sanayi ve Teknoloji” başlığı altında ayrıntılı olarak incelenmiştir. M.1. M. 1994 yılında Büyükşehir Belediyesi ve alt belediyelerin kurulmasıyla imar planlama çalışmaları ve imar uygulamaları hız kazanmış ve yapılaşmamış alanların planlı gelişmesini sağlayacak altyapı oluşturulmuştur.

İlimizin amblemi haline gelen bu anıt Dünyada ikincidir. Tarihi.yılında Samsun halkı tarafından yaptırılan bu anıtın öndeki üçlü figürü. 1815 yılında Haznedarzade Süleyman Paşa’nın torunu Memduh Bey tarafından onarılmıştır. ziyarete açıktır.1. bitki ve geometrik şekillerle süslüdür. Pazar Camii: 14. Sekizgen bir kasnak üzerine oturan tronoplu bir kubbeye sahip olan caminin kubbesi kiremit ile örtülü. içten dairevi olup. Savaşta şehit düştükleri yerde de türbeleri bulunmaktadır.7. içi ve dışı taş ve tuğla ile örülüdür. Küçük bir minareye sahiptir. Sultan Abdulaziz’ in annesi tarafından onarıldığı için Valide Camii de denir. Yalı Camii: 1312 yılında Sadık Bin Abdullah tarafından yaptırılmıştır. Türbeler : İsa Baba Türbesi: Anadolu’nun fethi sırasında şehit olan İsa Baba ve diğer Türk mücahitlerin mezarlarını ve küçük bir mescidi ihtiva eden kare şeklinde bir türbedir. Atatürk’ün doğumunun 100.1. Cami kesme taştan yapılmış olup. Büyük ana kubbe çevresinde küçük kubbeler şeklinde imar edilmiştir. Şeyh Seyyid Kutbittin Türbesi: Büyük islam alimi Abdulkadir Geylani Hazretlerinin torunu Şeyh Seyyid Kutbittin’in bulunduğu bu türbe ve yanındaki mescidin 700 yıllık bir geçmişi olduğu tahmin edilmektedir.M. 19 Mayıs 1919’un anısına yaptırılan bu anıtın kaidesinin dört bir tarafında Milli Mücadeleyi vurgulayan figürler mevcuttur. Kütahya çinileriyle süslenmiş bu eser yöre halkının ilgi duyduğu dini ziyaret yerlerindendir. Atatürk ve beraberindekilerin Samsun’a ilk ayak basışlarını simgelerken Kurtuluş Mücadelesinin buradan başlatıldığını ifade etmektedir. 294 . Kılıçdede Türbesi:Kılıçdede ‘nin Seyyid Kutbittin ve İsababa ile beraber Samsun’a geldikleri 1078 ile 116 yılları arasında Selçuklu Savaşlarında bulundukları söylenmektedir. Kubbe kasnağı dışarıdan sekizgen. Kiliseler: İtalyan Katolik Kilisesi: 1885 yılında yaptırılan kilise bir rahip ile çalışmalarını sürdürmekte olup. Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar Anıtlar: Atatürk Anıtı: 1928-1938 yılları arasında Avusturyalı Heykeltıraş Heinz Kreppel tarafından yapılmıştır. Mihrabı üç yüzlü ve mihrap nişi kavislidir. İlkadım Anıtı: 1981-1982 yılları arasında Heykeltıraş Hakkı Atamalı tarafından yapılmıştır. Yüzyılda İlhanlılar tarafından yapılmış olan cami 1819 yılında da onarım görmüştür. Camiler: Büyük Cami: Batumlu Hacı Ali Efendi tarafından 9 eylül 1884 tarihinde yaptırılmıştır. Kültürel. iki minarelidir. Dikdörtgen şeklinde imar edilen caminin üzeri ahşap çatı ile örtülüdür.

M.2. Kırsal Alanlar M. Yy. sonlarına doğru inşa edilmiş olan han iki katlıdır. 2005 İl ve İlçe Merkez Nüfusu 2000 52.1.74 Şekil M.26 Bucak ve Köy Nüfusu 78.1. bugün Bitpazarı adı ile anılan antika ve eski eşyaların satıldığı yerdir.1.1. Eski belediye Binası: Eski Belediye Başkanlarından Merhum Gebilizade Necip Bey tarafından 1913-1914 yılları arasında yaptırılan binanın dış yüzü Ünye taşı ile kaplanmış ve yontma ve süsleme sanatının güzel bir örneğini teşkil etmektedir.46 Şekil M. Üçüncü katın balkonunun kenarında eski yazı güzel bir mermer kitabe mevcuttur.Sivil Mimari Örnekler: Taşhan: Sivil Osmanlı mimarisinin güzel bir örneği olan bu eser.1927 Yılında Şehir ve Köy Nüfus Oranları (%) Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü.2000 Yılında Şehir ve Köy Nüfus Oranları (%) Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü. 17.54 Bucak ve Köy Nüfusu 47.2. Kırsal Yerleşme Deseni İl ve İlçe Merkez Nüfusu 1927 21. 2005 295 .2. Bedestan:Genç Osmanlı devrine ait olan bu eser.

385 7.13 2.716 24.83 3.371 22.63 -33.797.İkizpınar.540 16.Büyüklü. 02.228 18.53 -18.820 25.764 37.503 10.48 12.300 153.Bazlamaç.Kolay Çarşamba.194 53.38 -8.490 18.139 10.180 11.Ilıca Kavak Ladik 19 Mayıs.006.29 -36.58 7.Sakarlı.55 28.07 -5.285 43.42 -11.883 Yıllık nüfus artış hızı ‰ Toplam 18.010 131.2.Ambartepe.Sayılarla İlçe Köy Bucak ve Belediyeler: İlçenin Adı Merkez Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çarşamba Havza Kavak Ladik 19 Mayıs Salıpazarı Tekkeköy Terme Vezirköprü Yakakent Toplam Köy 91 53 28 30 114 120 80 84 56 22 32 38 58 139 12 957 Bucak 2 2 1 1 1 3 10 Belediye 11 1 1 1 5 5 3 1 1 3 1 4 10 3 1 51 Bağlı Belediyenin Adı Büyükşehir (Canik.362 Köy 22.065 15.556 82. 2005 Tablo M.730 84.277 82.48 0.473.863 17.81 17.11 4. SAMSUN Merkez Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çarşamba Havza Kavak Ladik 19 Mayıs Salıpazarı Tekkeköy Terme Vezirköprü Yakakent Toplam Toplam 56.87 -0.162 16.127 19. 03.035 369.926 5. 04.653 74. Yeşilkent Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra. 06.79 4.77 18.72 -1.706 633.Ağacagüney.887 102.625 73.024 22.52 -19. 10.62 31. 2005 296 .512 27. 11.26 13.254 Köy 23.052 23. Atakum) Atakent.726 44.161.375 65.071 25.176 12.Dereköy.Dikbıyık.94 -11.745 8.94 Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü.101 89.275 304.927 437.275 157.381 20.04 Şehir 26. Genel Nüfus: 1990 Genel Nüfus Sayımı kesin sonuçları (*) İl ve ilçeler GENEL TOPLAM 55.236 28.504 32.211 4. Gazi.113 50.44 18. 07.08 8.925 88.38 -9.928 6.041 25.Bekdiğin.Aşağıçinik.63 11.28 16.137 Şehir 44.189 19.701 128.892 18.Kocaman.61 Köy 4.54 -19.009 25.488 5.760 65.810 35. Bu ilçelerle ilgili bazı sayısal bilgiler aşağıda verilmiştir.40 23.650 83.098 8.212 5.351 20.Çetinkaya.620 1.77 -26.189 37.60 -18.Kutlukent Terme.005 34.504 11.733 49.207 Şehir 33.379 64.1. 13.Gölyazı.Evci.303 15.Doğanca.341 18.707 635. 14.Yörükler Salıpazarı Tekkeköy.600 38. Tablo M.925 573.870 6.Göl.Narlısaray Yakakent Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü.757 28. 12. 08. 00.274 363.Taflan.Söğü tlü. 05.10 2. Hüseyinmescit.81 -19.914 527.589 62.05 -1.52 -2. İlkadım.632 1.962 5. Çatalçam.56 7.00 -26.928 5.608 106.Çınarlık.Hürriyet Havza.803.405 57.40 1.88 -14.633 3.34 20.Yenikent.42 -9.22 25.204 18.656.950 1. 09.845 2000 Genel Nüfus Sayımı kesin sonuçları Toplam 67.500 12.01 -15.Samsun ili merkez ilçe ile beraber 15 ilçeden oluşur.21 12.10 36.476 82.267 24.061 6.949 26.109 31.506 81.097 1.72 3.268 48.28 -12.542 27. Kurupelit.871 9.816.209. Kozluk Vezirköprü.696 22. 01.99 24.943 16.

Ek-2 kısmında M. .Sahil yolunda yer alan Yalova Gemisi Restoran ve Kafe . bulunmaktadır. Ulaşım ve Haberleşme" başlığı altında incelenmiştir.3.3.2. Okullar Bkz. Kamu Binaları M.2. M.3.3.2. Sosyal ve Kültürel Tesisler Samsun Büyükşehir mülkiyetinde.4.restoran ve kafeterya vasıflı Anakent Sosyal Tesisleri . M.3.1. bölge Müdürlüğü’nün 2000-2001-2002 yıllarında Sürdürülen projeler Sektör 2000 Yılı 2001 Yılı İmar Planı 1 1 Harita 17 11 Yapı 9 8 İçme suyu 16 17 Kanalizasyon 14 21 Katı Atık 1 Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.3. Binalar ve Yapı Çeşitleri M. M.Doğupark Deniz Dolgu Sahası’nda yer alan motel.Sahil yolunda yer alan Sevgi Gölü. 2005 2002 Yılı 5 6 13 21 M. Arazi Mülkiyeti Bu konu ile ilgili bilgiler (E) Başlığı altındaki Toprak ve Arazi Kullanımı bölümünde incelenmiştir.Tablo M. Hastaneler ve Sağlık Tesisleri R bölümünde anlatılmıştır.Sevgi Kafe peyzaj alanı.2.Değişim Sahnesi tiyatro ve gösteri salonu.Sevgi Parkı.1.3.İller Bankası 16. Altyapı Bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgiler “Altyapı. . 297 .

298 .808 519. Göçer ve Hareketli Barınaklar İlde göçer ve hareketli barınak yoktur. Endüstriyel Yapılar M.5.389 2.735 1 9 6 85 21 18 2.3.Tablo M.4.Bölge Müdürlüğü Tesisleri Beden Terbiyesi İl Müdürlüğü Tesisleri Meteoroloji Bölge Müdürlüğü Tesisleri DDY Kampı Kızılay Dinlenme Kampı M. 2005 Gezi ve Mesire Yerleri: • • • • • • Atakum Hava Alanı Orman Fidanlığı Kurupelit İncesu Kocadağ Mesire Alanı Hasköy Plajlar ve Kamp Yerleri: • • • • • • • • Karayolları Tesisleri DSİ Tesisleri Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü Tesisleri Köy Hizmetleri 12.6. Sosyal ve Kültürel Tesisler ADET Konu Kütüphane Kitap Okuyucu Gezici Kütüphane Sit Alanı Müze Müze Ziyaretçi Kültür Merkezi Tiyatro Merkezi Sinema Konservatuar Matbaa Yayınlana Gazete Yayınlanan Dergi Cami Din Görevlisi Kuran Kursu Çocuk Kütüphanesi Halk Kütüphanesi Yayınlanan Gazete Yayınlanan Dergi 20 180.361 108 2 18 21 18 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.499 1 38 3 101.3.

M. Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Yapılar G Bölümünde anlatılmıştır. Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller İlde bina yapımında yöreye özgü bir yapı malzemesi ve tekniği kullanılmamaktadır.3.M. kireç ve alçı imalatı Sıra 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Sayısı 125 50 37 144 28 33 288 14 18 72 332 278 1393 19 205 583 189 397 28 28 234 11 213 160 85 299 . Bürolar ve Dükkanlar M. M.10.3. Samsun İlinde Çalışanların Sektörler İtibariyle Dağılımı Sektör Tarım ve hayvancılıkla ilgili hizmetler Ormancılık ve ilgili hizmet faaliyetleri Balıkçılık.4.7. çikolata ve şekerleme imalatı Diğer gıda maddeleri imalatı Tütün ürünleri imalatı Hazır tekstil ürünleri imalatı Trikotaj ürünleri imalatı Giyim eşyası imalatı Ayakkabı imalatı Kereste ve parke sanayi Kağıt ve mukavva imalatı Basım Eczacılık ve tıpta kullanılan bitkiler Kimyasal ürünlerin imalatı Kauçuk ve plastik ürünleri imalatı Cam ve cam ürünleri imalatı Çimento.3.3. Kırsal Alanda Yapılaşma M.11. M. balık üretme ve yetiştirme Ham petrol ve doğalgaz çıkarımı Balık ve balık ürünlerinin işlenmesi ve saklanması Bitkisel ve hayvansal sıvı ve katı yağ imalatı Öğütülmüş tarım ürünleri imalatı Hazır ve hayvan yemleri imalatı Fırın ürünleri imalatı Şeker imalatı Kakao.5.Sosyo-Ekonomik Yapı M.1. İş Alanları ve İşsizlik Tablo M.9. Yerel Mimari Özelikler Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler (G) Turizm başlığı altında incelenmiştir.3.4.8.

kahvehane. içecek ve tütün makineleri imalatı 30 Silah ve mühimmat imalatı 31 Elektrik dağıtım kontrol cihazları imalatı 32 Tıbbi ve cerrahi teçhizat 33 Demiryolu ve lokomotifleri imalatı 34 Mobilya imalatı 35 Diğer imalatlar 36 Elektrik üretimi iletimi ve dağılımı 37 Gaz üretimi ve dağıtımı 38 Bina inşaatı 39 Motorlu taşıtların satışı 40 Toptan ticaret 41 Perakende ticaret 42 İlaç. eğitim. yeme içme yerleri 45 Taşımacılık 46 Diğer ulaştırma faaliyetleri 47 Telekomünikasyon 48 Aracı kuruluşların faaliyetleri 49 Sigorta ve yardımcı faaliyetler 50 Büro makine ve teçhizatın kiralanması 51 Reklam hizmetleri 52 Bina temizleme faaliyetleri 53 Genel kamu hizmetleri 54 Sağlık. Vasıflı ve Vasıfsız İşsizlik Sayıları 14360 Erkek Kadın Toplam Kaynak: İş Kumrumu Müdürlüğü. 2005 5637 19997 300 .6. tıbbi aletler 43 Diğer perakende ticaret 44 Lokanta. baskılanması 28 Diğer makine imalatı 29 Gıda. 2005 Sayısı 1166 190 496 29 83 224 213 283 193 132 663 23 3601 543 505 1674 562 782 695 607 141 691 865 196 15 28 157 38 3995 10 113 89 391 214 217 657 310 30 118 323 26226 Tablo M.Sıra Sektör 26 Demir çelik dökümü 27 Metallerin dövülmesi. preslenmesi. kültür hizmetleri 55 Devlet için yapılan yardımcı hizmetler 56 Savunma faaliyetleri 57 Kamu düzeni ve güvenlik faaliyetleri 58 İlköğretim hizmetleri 59 Orta öğretim hizmetleri 60 Mesleki orta öğretim hizmetleri 61 Yüksek öğretim hizmetleri 62 Hastane hizmetleri 63 İnsan sağlığı ile ilgili diğer hizmetler 64 Spor faaliyetleri 65 Evlerde yaptırılan hizmetler TOPLAM Kaynak: İş Kumrumu Müdürlüğü.

M. Burada göçün kırsal alandan kente olduğu görülmektedir.İşsizlerin Vasıfları Vasıflı Vasıfsız Toplam Kaynak: İş Kumrumu Müdürlüğü. 301 .4. önemli olan bazı iş alanlarının çektiği göçebe işçi M. Göçler Samsun çevre illerden göç alan bir il olmasının yanında aynı zamanda dışarıya göç veren bir ildir.2. 2005 14297 5700 19997 M.7.4. M.77 iken bu rakam 2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre %0 3. Hastanebaşı ve Selahiye Pazaryerleri çevrelerinde konut yapımına başlanmıştır. Ayrıca şehrimizde atıl vaziyette bulunan alanlar da (Selahiye Semt Pazarı ve Hastanebaşı Semt Pazarı) ilimizdeki konut ihtiyacını karşılamak ve bu bölgelerin gelişimine katkıda bulunmak amacı ile yine Başbakanlık Toki işbirliği ile toplu konut alanı olarak değerlendirilecektir. Ayrıca 200 Evler’e ilişkin çalışmalar da sürdürülmektedir. Göçebe İşçiler (Mevsimlik) Bölge ekonomisinde bulunmamaktadır. Konut Yapım Süreçleri Kentteki konut gereksinimini karşılamak ve kentsel dönüşüm projeleri kapsamında Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile yapılan ortak girişimler sonucu . AdaletOdunpazarı çevresi.14 ve (-) %0 12.3.4.Çobanlı-Kamalı.59 dur. Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı Bilgi edinilememiştir. “Çay Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi” adı altında şehrimizdeki mevcut gecekondu bölgelerinin ıslahı yoluna gidilmektedir. gecekondu alanlarının ıslahı çalışmalarına başlanarak. M. kırsal nüfustaki artış hızı (-) %0 20.4.6.4. Yine 1990 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre kent nüfusundaki artış hızı %0 50. Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri Çay Mahallesi’nin bulunduğu alanda Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile yapılan ortak girişimler sonucu .4. Dışarıya göç aynı zamanda kırsal alanda aktif genç nüfusun azalmasına neden olmaktadır. 1990 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre nüfus artış hızı %0 8.24.Tablo M. 2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre bu oran sırasıyla %0 11.5.52 dir.12 dir.

2004 tarih ve 10 nolu kararı ile reklam ilan ve tanıtım yönetmeliği yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Samsun Büyükşehir belediyemiz sınırları içerisinde 5216 sayılı Büyükşehir Belediye kanunu gereğince çöp toplama işi 1 ilçe 14 ilk kademe olmak üzere 15 belediye tarafından toplanmaktadır. Görüntü Kirliliği 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu doğrultusunda belediyemizin görev yetki ve sorumluluk alanlarındaki meydan.4. havada.Endüstriyel tesislerden kaynaklanan çevresel gürültü düzeyleri yönetmelikte belirtilen sınır değerlerini aşamaz. M.Diğer bölgelerde ruhsat verilirken sağlık koruma bandı oluşturulmaktadır. Kentsel Atıklar Samsun ilimizde hızlı nüfus artışı ve endüstrileşmenin etkisi ile birlikte nüfus artmakta ve bunun sonucunda da üretilen toplam çöp miktarında ve kişi başına düşen miktarda artış olmaktadır. Yönetmelik gereğince kentsel tasarım birimi oluşturularak ilgili konularda incelemeler yapılıp değerlendirilmesi sağlanmaktadır.1.5. bulvar. politika ve programların belirlenmesi. suda ve toprakta kalıcı etki gösteren kirleticilerin hayvan ve bitki nesillerini.3. uzaklaştırılması ve benzeri faaliyetlerin yasaklanması.5. M. Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde oluşan katı atıklar ilk kademe belediyelerimizce toplanarak Yılanlıdere çöp istasyonuna götürülmektedir.5.5.2. Yeni düzenli deponi alanımızın inşaatı şubat 2006 da tamamlanmıştır. doğal zenginlikleri ve ekolojik dengeyi bozmasının önlenmesi ile buna yönelik prensip. Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri M.11.M. Katı Atıklar kontrolü yönetmeliği gereğince her türlü atık ve artığın çevreye zarar vermeyecek şekilde dolaylı ve doğrudan bir biçimde alıcı ortama verilmesi. tanıtıcı ve benzerlerinin yol açtığı görüntü kirliliğini ortadan kaldırılması amacıyla Büyükşehir Belediye Meclisimizin 25. Ticari ve Endüstriyel Gürültü Ticari ve endüstriyel nitelikli iş yerleri sanayi bölgelerinde kurulduklarında iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin yönetmelik gereğince sağlık koruma bandı oluşturulması gerekmemektedir. cadde ve ana yolların güzergahlarında ve bu yerlere cephesi bulunan binalarda şehrin görsel estetiği açısından kötü görünüm oluşturulmaması için şahısların ve firmaların ilan reklam ve tanıtım amacıyla konulan pano. taşınması.5. depolanması. çevreyi olumsuz yönde etkileyebilecek olan tüketim maddelerinin idaresini belli bir disiplin altına alarak. Binalarda Ses İzolasyonu Bilgi Edinilememiştir M. Mobil ekipman ve sterilizasyon 302 . Havaalanları ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları (O) bölümünde anlatılmıştır. uygulanması ve geliştirilmesini amaçlamaktadır.5. değerlerin aşılması halinde ilgili mevzuat çerçevesinde getirilen esasları sağlamaya yönelik tedbirler alınır.5. M.

2005 303 . Şekil M. Yeni katı Atık Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. 2005 Şekil M.4.3.ünitesi işlemleri tamamlandığında yeni sahamız hizmete açılacak eski saha rehabilite edilecektir. Eski Katı Atık Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.

775.000 m³ 20.284.650 m³ . 2005 Şekil M.000 146.730 m³ (5 yıl) 1. Aşamanın kapasitesi 3.000 ton veya 348 t/gün ton ton ton veya 400 t/gün Depolama sahası yeri Toplam Depolama Sahası Kapasitesi Depolama sahasının toplam Yüzeyi İşletme Aşamalarının sayısı 1. Aşamanın kapasitesi 2.7 ha (sınırların iç kısmında) 3 646.000 139.830 m² (5 yıl) 843.Samsun Büyükşehir Belediyesi Katı Atık Düzenli Deponi Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. Yeni katı Atık Düzenli Depolama Sahası Yerleşim Planı Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. 2005 304 .620 m³ (10 yıl) 49 m Şekil M.Düzenli Depolama Tesisi Genel Verileri Genel Veriler Atık üretimi 2006 2011 2016 2021 – – – – 127.5.6.yüzey : 56. Aşamanın kapasitesi Oturmalar öncesi depolama sahasında maksimum atık yüksekliği Samsun Şehir Merkezine 18 km uzaklıktaki Gürgendağı köyü 2.000 133.

1.5. A. Nüfus M. M. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca hazırlanan 'Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği' koşullarına uyulmaktadır.M.6. Binalarda Isı Yalıtımı 3030 Sayılı Yasa uyarınca alt kademe belediyeleri kendi yetki alanlarında bulunduğu için binalarda ısı yalıtımını denetlemektedir. 2004 Yılı Nüfusun Yaş Grupları Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2004 . Nüfusun Yıllara Göre Değişimi Tablo M.6.6.8.Aralık 2004) 305 .

2004 Yılı Nüfusun Yaş Grupları Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2004 .8.2005 306 .Tablo M. B.Aralık 2004) Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

2005 307 .2. Nüfusun Yaş.M.6.9. Cinsiyet ve Eğitim Gruplarına Göre Dağılımı Tablo M. 2005 Yılı Nüfusun Yaş Ve Cins Gruplarına Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

Aralık 2005) Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.Tablo M.10.2005 308 .Nüfusun Eğitim Durumu Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2005 .

40 Şekil M.50 10.46 11.11.2004 Yılı Nüfusun Öğrenim Durumu Okul Çağında Değil Okur-Yazar Değil Okur-Yazar İlkokul Ortaokul Lise Yüksekokul Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Nüfus Piramidi Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.2005 309 .2005 11.7.Tablo M.36 10.34 9.85 42.09 4.

3.12.Nüfus Yoğunluğu ve Hane Başına Düşen Nüfus Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.M.2005 310 .6. İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları Tablo M.

2005 Tablo M.Yıllara Göre Hayati İstatistikler Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.2005 311 .4.Doğal Nüfus Artış Hızı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.14.M. Nüfus Değişim Oranı Tablo M.13.6.

Kaba Doğum Hızı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.2005 KAYNAKLAR: -İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2005 -19 Mayıs Üniversitesi 2005 -İl Sağlık Müdürlüğü 2005 -Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu Bölge Müdürlüğü 2005 -Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2005 -Mahalli İdareler Müdürlüğü 2005 -İş Kurumu İl Müdürlüğü 2005 312 .Tablo M.15.

80 0. Gazi Belediyesi ATIK CİNSİ KAĞIT-KARTON CAM PLASTİK AMBALAJ ATIĞI METAL ORGANİK ATIK TEKSTİL TEHLİKELİ ATIK DİĞER TOPLAM YÜZDE (%) 7.01 100 Kaynak:Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.45 2.9 kg/kişi/ay 0.20 8. • • • Yıllık atık miktarı Aylık atık miktarı Günlük atık miktarı 91.11 46.57 9. 2005 Yılı İçinde Samsun Genelinde Yapılan Atık Analizi Sonuçları.4 0.589 t/ay 252.92 0.24 7.9 7.26 45.68 6.21 2.70 0.25 1.30 4.79 54. Evsel Katı Atıklar 2005 Yılı Katı Atık Miktarı Yılanlıdere çöp istasyonun kantar verilerine göre 2005 yılında oluşan katı atık miktarları.9 t/gün 2000 yılı nüfus sayımı baz alınarak bulunan kişi başına üretilen ortalama atık miktarları.01 2.27 0. ATIKLAR N.50 100 Tekkeköy Belediyesi YÜZDE (%) 7.1.068 t/yıl 7.1.84 12. • • • Kişi başına üretilen yıllık atık miktarı Kişi başına üretilen aylık atık miktarı Kişi başına üretilen günlük atık miktarı Mevsimlere göre oluşan atık miktarı .41 7. • • Yaz mevsiminde oluşan günlük atık miktarı 346 t/gün Kış mevsiminde oluşan günlük atık miktarı 246 t/gün Tablo N.52 kg/kişi/gün İlkadım Belediyesi YÜZDE (%) 7.54 3.N.29 0.2005 313 .90 1.37 23.01 1.24 1.31 22.12 2.75 21.80 46.57 0.8 kg/kişi/yıl 15.27 100 Atakum Belediyesi YÜZDE (%) 20.5 11.51 100 190.

368 94 276 8 129 17 Aralık 55 7 128 937 634 0 11 3.575 53 30 41 57 66 Altınkum 16 6 12 21 24 Aşağıçinik 109 85 120 135 136 Atakent 705 384 604 708 840 Atakum 712 437 586 832 780 Canik 2 7 13 6 3 Çatalçam 20 18 23 28 19 Çınarlık 2.119 9.112 36 275 32.725 İlkadım 76 23 58 101 81 Kurupelit 282 192 216 299 362 Kutlukent 0 0 0 4 14 Taflan 232 131 175 239 234 Tekkeköy 71 43 69 95 80 Yeşilkent İlk Kademe Belediyeleri Genel Toplam 173 178 143 182 134 Diğer Kaynak:Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.Tablo N.009 856 0 20 3.049 0 30 2.645 1.742 123 328 9 153 48 Kasım 49 21 141 960 747 0 21 3.316 Gazi 2.103 2.125 88 311 1 126 51 Ekim 59 25 160 1.642 2.4 kg/kişi/ay 19.4 kg/kişi/ay 18.794 2.481 1.461 2.2005 Merkez ilk kademe belediyelerinde üretilen kişi başına düşen aylık atık miktarı.155 4 31 3.186 2.880 3.Yılanlıdere Çöp Sahasına Atık Getiren Belediyelerin Aylık Atık Miktarları (Ton/Ay) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran 129 23 186 1.953 2.014 1.422 78 2.971 127 388 6 269 89 Temmuz 160 20 184 775 1.3 kg/kişi/ay 14.2.634 1.647 9. • • • • Atakum – Kişi başına üretilen atık miktarı Canik – Kişi başına üretilen atık miktarı Gazi – Kişi başına üretilen atık miktarı İlkadım – Kişi başına üretilen atık miktarı 17.875 135 109 88 111 189 73 60 1.3 kg/kişi/ay 314 .463 103 245 14 55 14 Toplam 846 206 1.116 2.103 2.297 90 320 15 242 80 Ağustos 82 13 110 489 596 0 32 1.110 707 88.870 2.775 1.732 27.014 3.419 2.312 1.314 50 202 6 125 51 Eylül 65 19 154 694 727 0 23 2.

Burak Lastik Hurda Çapak Kg/yıl 875 Lisanssız firmaya satıyor.2.3.000 ton/yıl ----------30 m3//yıl 1700 m3//yıl -----2. Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Tic. Akkisan Kireç Atık Yoktur.500 m3//yıl ------1.000 9.000 San.000 m3//yıl 90. 2005 N.458.İnşaat Ve Yıkıntı Atık Miktarı BELEDİYE ADI Belediye Başkanlıklarından Temin Edilen Hafriyat HAFRİYAT TOPRAĞI.İNŞAAT ve YIKINTI ATIK MİKTARI (2005 YILI) BÜYÜKŞAHİR BELEDİYESİ CANİK BELEDİYESİ İLKADIM BELEDİYESİ GAZİ BELEDİYESİ ATAKUM BELEDİYESİ ÇARŞAMBA BELEDİYESİ HAVZA BELEDİYESİ KAVAK BELEDİYESİ LADİK BELEDİYESİ 19 MAYIS BELEDİYESİ SALIPAZARI BELEDİYESİ TEKKEKÖY BELEDİYESİ -Evci Bld.AŞ Ladik Çimento Karsan Kireç Atık Yoktur.800 m3//yıl 31. Çıkarılması. 2005 Yılı Samsun İl ve İlçe Toprağı. 2005 315 .600 m3//yıl Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Fiziki Ve Kimyasal İşleme Tabi Tutulması Sırasında Ortaya Çıkan Atıklar FİRMA ADI ATIK ADI ÖLÇÜ T. Madenlerin Aranması.4.ATIK G.Tablo N.KAZANIM BERTARAF SATILAN BİRİMİ Arılar Toprak Tuğla Kırığı Adet/yıl 18. VEZİRKÖPRÜ BELEDİYESİ YAKAKENT BELEDİYESİ BAFRA BELEDİYESİ ALAÇAM BELEDİYESİ ASARCIK BELEDİYESİ AYVACIK BELEDİYESİ ------------20. TERME BELEDİYESİ -Kocaman Bld.000 m3//yıl 220 m3//yıl ------14.2 m3//yıl 16.000 9. İşletilmesi. Tehlikeli Atıklar Tehlikeli Atık Üreten Tesisler Listesi Tablo N.000 m3//yıl 300 m3//yıl ------40.

Yaşam Spor Kumaş Ton/yıl 1900 parçası İp 20 İğne atıkları 1 Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Tablo N. Ahşap İşleme.6. Durapay Mobilya Doğuş Okul Yayınları Tic. Bayramoğlu Atık Balıkçılık yoktur beyanı mevcut Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 BERTARAF SATILAN Şahsa veriliyor Şahsa veriliyor Çöpe atılıyor. Gıda Hazırlama Ve İşleme Sonucu Ortaya Çıkan Atıklar FİRMA ADI ATIK ÖLÇÜ T. 316 .ATIK G. HALISA Metal atıkları hurdacıya verdiği ve atığı olmadığı beyanı mevcut. Ltd. Avcılık Ve Balıkçılık. Selüloz.KAZANIM BİRİMİ Epica Elif Polyester İp Kg/yıl 1. 2005 Tablo N. KİPAŞ Form boş gönderildi.Mak.KAZANIM BERTARAF SATILAN ADI BİRİMİ Kardez Su Ür. gönderildi.San. Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Deri Kürk Ve Tekstil Endüstrisi Atıkları FİRMA ADI ATIK ADI ÖLÇÜ T.Tic. Form boş gönderildi.Şti. Vezirağaç Vezirköprü Orman Ürünleri ATIK ADI Atık yoktur beyanı mevcut Cevap verilmedi Boya Filtresi ÖLÇÜ BİRİMİ T.7. Kağıt Ve Karton Üretiminden Kaynaklanan Atıklar FİRMA ADI Fethi Yılmaz ve Oğulları Kereste San.5. Atıkların yakacak olarak kullanıldığı beyan edildi. Ormancılık. Form boş Giyim San. Deniz Ürünleri Üretimi.ATIK G. Akkurt İnş.ATIK G. Sunta Ve Mobilya Üretimi. 2005 Tablo N.500 Atıkların koltuk Tekstil Atıkları minderi ve güvertür imalatında kullanıldığı beyan edildi Yılro İnter.KAZANIM BERTARAF SATILAN Adet/yıl 12 - İzaydaşa başvuru formu gönderildi. Bahçıvanlık. Tarım.

616 çamuru. Vernikler Ve Vitrifiye Emayeler) Yapışkanlar.ATIK G. Fotoğraf Endüstrisinin Atıkları FİRMA ATIK ÖLÇÜ T.9. ATIK ADI ÖLÇÜ BİRİMİ T. Ton/yıl 0.Tablo N. Astarların (Boyalar. Yalıtıcılar Ve Baskı Mürekkeplerinin Üretim.8. Ton/yıl 0.0168 atık Ton/yıl 2 kartuş/toner. 2005 600 - - Tablo N.005 tıbbi atık.ATIK G. Ton/yıl 0. Gesan Boya Kg/yıl 600 Yatırım AŞ Çamuru Aygaz Boya Ton/yıl 22. Formülasyon Tedarik Ve Kullanımından (İFTK) Kaynaklanan Atıklar FİRMA ADI Yıldız Entegre Ağaç San.KAZANIM BERTARAF SATILAN Boş form gönderdi. 2005 BERTARAF SATILAN 317 . arıtma kek atıkları Karadeniz Cevap tüpgaz gelmedi Milengaz Yazı yazıldı Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.KAZANIM ADI ADI BİRİMİ Foto Bahri Atık yoktur beyanı mevcut Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.500 karışık tehlikeli atık.616 22.Tic. Atığım yoktur beyanı mevcut.

Isıl İşlemlerin Atıkları FİRMA ATIK ADI ÖLÇÜ T. Kum Kg/yıl Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl 180 20 10 354 6 1400 - - Camvit Star cam Mozaik Üstün Avize Eti Bakır As Çelik Döküm Reklanasyon 350 ton Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Lisanslı firmaya verildiğine dair yazı yazacaklar.KAZANIM ADI BİRİMİ Cevap gelmedi Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. SATILAN - Uzunlar Oto YibitaşLafarge Karkusan Betontaş Cevap gelmedi Atık yağ Curuf Filtre tozu Agrega Çimento Motor yağı Atıklar tekrar işlenerek kullanılıyor.KAZANIM Hibe Hibe BERTARAF 1. Cevap gelmedi Atık yoktur beyanı mevcut Atık yoktur beyanına karşılık tekrar yazı yazıldı.ATIK G. 2005 BERTARAF SATILAN 318 .250 Lisanslı firmaya verildiğine dair yazı yazacaklar.Tablo N.250 Proje Yatırım Oyak Agrega Ton/yıl 200 Beton Yağ Ton/yıl 4 G. 2005 Ton/yıl 750 400 ton Dolgu Tablo N.11.ATIK ADI BİRİMİ 19 Mayıs Su Ton/yıl 1. Metal Ve Diğer Materyallerin Kimyasal Yüzey İşlemi Ve Kaplanması Ve Demir Madeni Dışındaki Hidro-Metalürjinin Yol Açtığı Atıklar FİRMA ADI Nevsam ATIK ÖLÇÜ T.10.

Atık yoktur beyanı mevcut. Atık yoktur beyanı mevcut.FİRMA ADI Bahadır AŞ Tablo N.12. Boş form gönderdiğinden tekrar yazı yazıldı. Metal talaşı Cevap gelmedi Cevap gelmedi Atık yoktur beyanı mevcut. Kg/yıl 850 850 Canik 55 Düelsan Canas Makine Semsan Pompa Anadolu Isı Öziçler Plastik Samsun Bakır Boru Burak Lastik Ürünleri Emek Lastik Poelsan Tor Lastik Ton/yıl 10 - -(tekrar yazı yazıldı) - Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 319 .ATIK G. Metallerin Ve Plastiklerin Biçimlenmesi Ve Fiziki Ve Mekanik Yüzey İşlenmesi Atıkları ATIK ADI ÖLÇÜ T. Atık yoktur beyanı mevcut.KAZANIM BERTARAF SATILAN BİRİMİ Makine yağı Lt/yıl 350 350 Demir talaşı Cevap gelmedi Boş form gönderdiğinden tekrar yazı yazıldı.

115(izaydaş) - - Petrol Ofisi AŞ Kg/yıl 17.13.115(izaydaş) 4. 2005 320 .880 - 17. Motor yağı Hidrolik yağ Motor yağı Adet/yıl Yağ filtresi Kamer Otomotiv Ses otomotiv Üçler – BMC Motor yağı Toyota Derindereler Özon otomotiv Citröen Opel Reis Yağ filtresi Onur Otomotiv Motor yağı Lt/yıl 5000 1000 4000 Yağ filtresi Atık yağ Motor yağı Atık filtre Yağ filtresi Atık yağ Adet/yıl Lt/yıl Lt/yıl Kg/yıl Adet/yıl Lt/yıl Adet/1.5 ay 300 600 4800 350 37 Ton/yıl Atık yağ Yağ filtresi Atık yağ Adet/yıl Lt/yıl Lt/yıl 200 100 1000 (tekrar yazı yazıldı) 1000(tekrar yazı yazıldı) 600 4800 8600 8600 324 Adet/yıl Lt/yıl 30 1000 1000 (lisanslı firmaya verilmesi için yazı yazıldı) ÖLÇÜ BİRİMİ T.551 640(izaydaş) 1.Tablo N.551 4.KAZANIM BERTARAF SATILAN TOTAL Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl 640(izaydaş) 1.880 (izaydaş) - Köye Yönelik Hizmetler Müdürlüğü DSİ Mengerler Otomotiv Asal Otomotiv Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl 2 2 18 - (lisanslı firmaya verilmesi için yazı yazıldı) 18 (tekrar yazı yazıldı) - - Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.ATIK G. madde içeren saha içi endüstriyel atıksu arıtma çamuru Atık yoktur beyanına karşılık tekrar yazı yazıldı. Listede belirtilmeyen atıklar FİRMA ADI Ulaştırma Bölge Müdürlüğü Üçler Otomotiv ATIK ADI Cevap gelmedi Yağ filtresi Atık motor yağı Borsan Elektrik Atık yoktur beyanına karşılık tekrar yazı yazıldı. Kontamine plastik ambalaj HC içeren metal işleme çamuru Kontamine sıvı yağ t.

14. 2005 - 3000 1500 0.1 Lisanssız firma Lisanssız firma Lisanssız firma 321 .Tablo N.kazanım atıklar Amalgam Banyo suyu ÖLÇÜ BİRİMİ Lt/yıl Adet/yıl Lt/yıl T.Madde Lt/yıl 2. İnsan Ve Hayvan Sağlığına Ve/Veya Bu Konulardaki Araştırmalara İlişkin Atıklar (Doğrudan Sağlığa İlişkin Olmayan Mutfak Ve Restoran Atıkları Hariç) FİRMA ADI Ruh Sağlığı Hastanesi Göğüs Hastalıkları Doğumevi Diş Hekimliği Mehmet Aydın Devlet Hastanesi ATIK ADI 2. Adeka Atık yoktur şeklinde beyanda bulunmuş.maddeden oluşan Kg/yıl 0.190 Hastanesi içeren yada T. Samsun Tıbbi Atık Kg/yıl 3000 Asker T.KAZANIM Kanalizasyon yakma -(tekrar yazı yazıldı) 720 BERTARAF SATILAN Lt/yıl kg/yıl Ton/yıl Kg/yıl Kg/yıl Lt/yıl Kg/yıl kg/yıl ton/yıl ton/yıl 500 1300 90 100 250 1750 200 700 216 100 - - 1750 - Ağız ve Diş Sağlığı Veterinerlik Gr/yıl Lt/yıl 50 40 - - 40 Atık yoktur beyanına karşılık tekrar yazı yazıldı.arıtım atıkları Röntgen banyo suları Kullanılmış piller Enfeksiyonel atık Evsel atık g.ATIK 200 330 720 G.1 kimyasallar Amalgam atıkları Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. banyo suları Farmasötik ilaç Röntgen suyu Atık yoktur beyanı mevcut. Röntgen suyu Tıbbi atık Tıbbi atıklar İlaç atıkları Tıb.

Depoda bulunan variller ve naklediliş yılları Tablo 3 de verilmiştir. Tablo N. 2005 Atık varil sayısı 14 6 1 21 1993-2003 yılları arasında da belirli zaman aralıklarıyla Samsun il merkezi sahilinde de toplam 7 adet atık varil bulunmuş olup bu varillerde bulundukları tarihte atık varil deposuna nakledilmiştir. Atık Varil Çıkan Yerler Ve Sayıları (1992-1993) Atık varil bulunan sahiller Trabzon ili sahili Giresun ili sahili Samsun ili Terme İlçesi sahili TOPLAM Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Ancak bu atık variller yoğun olarak Samsun ve Sinop il sınırları içindeki sahillerde ortaya çıkmıştır.16.15. Tablo N. 1988 ve 1992 yılları arasında İlimiz sahillerinde bulunan varillerin geçici depo yerleri ve bu depolara konulan atık varil sayıları aşağıda tablo halinde verilmiştir. Yıllar Ve Varillerin Depoya Nakledilişleri (1988-2003 ) Atık varil bulunan sahiller 1988-1992 (1992 yılında) 1992-1993 (1993 yılında) 1993-2003 2003-2004 TOPLAM Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 1992-1993 yılları arasında İlimiz ile Karadeniz’e kıyısı bulunan diğer bazı illerde atık variller sahile vurmaya devam etmiş olup bu varillerin çıktığı yerler ve varil sayıları Tablo N. 2005 Atık varil sayısı 28 68 88 26 210 İlimizin çeşitli yerlerinde geçici depolanan toplam 210 adet varil 1992 yılında atık varil deposu inşa edildiğinde bu depoya nakledilmiştir. 2005 Atık varil sayısı 210 21 7 3 241 322 .5. Geçici Depolar Ve Atık Varil Miktarları (1988-1992) Geçici depo yeri Samsun Sağlık Müdürlüğü tamirhanesi Bafra Emenli Köyü Alaçam Terskırık Köyü Alaçam Göçkün Köyü TOPLAM Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. İlimizde ilk atık variller 1988 yılında Samsun ili Alaçam ilçesi sahillerinde bulunmuş olup daha sonraki tarihlerde tüm Karadeniz sahillerinde atık varillere rastlanmıştır. Tablo N. 1988 ve 1992 yılları arasında Samsun İlimiz sahillerde bulunan variller mahalli imkânlarla belirli yerlerde toplanarak muhafaza altına alınmıştır. 1992 yılında atık varil deposu inşa edilmiş ve atık maddeler içeren variller bu depoya nakledilmiştir.17.de verilmiştir.Ayrıca ilimiz Alaçam Terskırık köyünde atık varillerin depolandığı bir depo bulunmaktadır.

aspiratör gibi aletlerin kullanıldığı kliniklerden.1. atık çıkaran muayenehaneler ve polikliniklerden. j) Benzer diğer kuruluşlardan.3. ı) Benzeri tıbbi atıkların oluşabileceği seyyar sağlık birimlerinden. Gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de tıbbi atıkların toplanması ve yok edilmesiyle ilgili 20 Mayıs 1993 tarihli ve 21586 sayılı resmi gazetede yayınlanmış bir yönetmelik mevcuttur. diş hekimliği ve veteriner hekimlik eğitimi veren ve araştırma yapan kuruluşlardan. g) Küçük ameliyat ve benzeri müdahalelerin yapıldığı tıp ve veteriner muayenehanelerinden. Depodan dışarıya herhangi bir sızıntı bulunmamaktadır. Yönetmeliğe göre tıbbi atıkların kaynakları aşağıdaki şekilde sıralanabilir. Sivil Savunma Arama Kurtarma Birliğince atık varil deposunda yapılan ölçümler sonucunda radyasyon tespit edilmemiştir. a) Hastanelerden. Variller bulundukları şekilleri ile depoya nakledilmiş olup. h) Bulaşıcı hastalığı olanların tedavi oldukları veya diyaliz. Fakat. Yapım çalışmaları devam eden yeni düzenli depolama alanında tıbbi atıklar için ayrı bir ünitenin olması planlanmaktadır. Özel Atıklar N. d) Tıbbi tahlil laboratuarlarından. deponun içi sızacak atık suları toplamak amacıyla kanallarla çevrilmiştir. depolanması ve yok edilmesine ilişkin özel önlemler alınması gerekmektedir. varillerin doğal değişimi dışında herhangi bir dejenerasyon bulunmamaktadır N. İlimizde sağlık kuruluşlarından kaynaklanan tıbbi atıklar Tıbbi Atıkların Kontrol Yönetmeliğine uygun olarak kaynağında ayrı toplanmakta ve depolanmaktadır. suda ve toprakta kalıcı özellik gösteren ve ekolojik dengeyi bozan bu atıkların üretimi. atıkların oluşumundan yok edilmesine kadar geçen sürede korumak oldukça önemlidir. berterafı aşamasında ilimizde şu anda tüm atıkların toplandığı Yılanlıdere mevkiinde depolanmaktadır. diş hekimi kliniklerinden ve revirlerden.Depo betonarme şekilde inşa edilmiş olup. Tıbbi atıklar için ayrı bir bertaraf yöntemi kullanılmamaktadır. e) Deney hayvanlarının kullanıldığı laboratuarlardan f) Sağlık ocaklarından. b) Tıp. i) Eczane ve ilaç depolarından. Tıbbi Atıklar Tıbbi atıkların tehlikeli ve hastalık yapıcı etkilerinden çevreyi ve insan sağlığını.3. taşınması. c) Kan ve kan ürünleri ile ilgili çalışma yapan tüm merkez ve istasyonlardan. Havada. 323 .

denetimler yapılarak hazırlanan tebligatlar tebliğ edilmiş ve hazırlanan liste Bakanlığa sunulmuştur.18. Sağlık Kuruluşlarından Oluşan.860 Kg 208 M3 4000 Kg 1300 Kg 960 Kg 96 Poşet 1500 Kg Bildirmemiştir. yönetmelikte belirtilen özellikte konteynırlarda biriktirilmesi gerektiği ve lisanslı tesislerle anlaşarak bertarafının sağlanması gerektiği tebliğ edilmiştir. 80 Ton Bildirilmemiştir.Tablo N. Belediyeler Tarafından Toplanan Ve Bertaraf Edilen Tıbbi Atık Miktarlarının BELEDİYE ADI YILLIK TOPLAM MİKTAR Büyükşehir Belediyesi Alaçam Belediyesi Asarcık Belediyesi Ayvacık Belediyesi Bafra Belediyesi Çarşamba Belediyesi Havza Belediyesi Kavak Belediyesi Ladik Belediyesi 19 Mayıs Belediyesi Salıpazarı Belediyesi Tekkeköy Belediyesi Terme Belediyesi Vezirköprü Belediyesi Yakakent Belediyesi Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. N. 2005 2000 Kg/gün 3000 Ton/yıl 780 Kg 150 Kg 120 Ton 82.3. Bu doğrultuda. Atık Yağlar Yönetmelik kapsamında Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından atık yağ üreticilerine tebligat yapılarak yıllık ortalama atık yağ miktarları belirlenmiş.2. 324 .

Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Makine İkmal Bakım Onarım daire Bşk.ŞTİ.San.No:6 Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı Total Oil Türkiye AŞ. ve Tic.ve Tic.Şti. 2005 N.Böl.No:17 Öziçler Plastik Ürünleri San. Yeşilkent Borsan Organize San.Dökümcüler Sitesi 11.Şti. Ltd.sok. Nev-Sam OSB.Ltd.ve Tic.(Renault Yetkili Servisi) Samsun Ordu Karayolu 4.3. Kutlukent Üçler Otomotiv BMC Yetkili Servisi Organize Kavşağı Kutlukent Mengerler Oto Tic. Vali Erdoğan Cebeci Bul.AŞ.km Toyotasa Derindere Tic. yönetmelikte belirtilen özellikte konteynırlarda biriktirilmesi gerektiği ve lisanslı tesislerle anlaşarak bertarafının sağlanması gerektiği tebliğ edilmiştir.AŞ.Tablo N. Organize San.tesileri DLH Makine İkmal Başmühendisliği Onur Otomotiv Tic.AŞ. AŞ.Oto San.AŞ.Bölge Müdürlüğü Makine İmalat Donatım ve Şube Müdürlüğü Köye Yönelik Hizmetler Müdürlüğü Köye Yönelik Hizmetler Müdürlüğü Binası Eti Bakır AŞ.km Otokoç Otomotiv Tic.ve Tic.AŞ.Şti.Namık Kemal cad.Ltd.Şti. Samsun Terminali Ses Otomotiv Tic.ve San.3.Böl.ve Tic.Tic.LTD.km Honda Karot Motorlu Araçlar Tic.ve Yatırım Ltd.No:34 Samsun Makine Sanayi AŞ.ve San.AŞ. Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağlar Yönetmelik kapsamında Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından isimleri gönderilen tesislere tebligat yapılarak yıllık ortalama bitkisel atık yağ miktarları belirlenmiş.No:137 Lider İş Makine San.ve San. 325 . Citroen Oksan Otomotiv Ltd.Şti. Karadeniz Motorlu Araçlar Çarşamba karayolu 12. Eti Bakır AŞ.ve Tic. Samsun Ordu karayolu 6. OSB.Atık Yağ Üreten Tesisler Listesi TESİSİN ADI ADRESİ Gazi Belediyesi Başkanlığı Gazi Belediyesi Makine İkmal Müdürlüğü İlkadım Belediyesi Başkanlığı İlkadım Belediyesi Teknik İşler Müd. Toybelen Mah.necipbey Cad. Vali Erdoğan Cebeci Bul.Ankara Cad. Kirazlık Mahallesi Atatürk Bulvarı No:121 Isuzu Oto Fenler Samsun Merkez Kamer Otomotiv Hundaı Yetkili Servis Samsun Ordu Karayolu 8.ve San.No:33 Halısa Halı San.Şti.km Karayolları 7. Kale Mah.No:580 Yeşilkent Özön Otomotiv Wolswagen yetkili servisi Kutlukent Aygaz Anonim Şirketi Kirazlık Mevki Örnek sanayi Sitesi Petrol Ofisi Samsun Tesisat Müdürlüğü 55002 Kutlukent Yibitaş Lafarge OAÇ.No:15 Yılro Interrasyonal Giyim San.km DSİ 7. Kutlukent Gülhan Petrol ve San.Ltd. 19 Mayıs Sanayii Sitesi Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Bölge Müdürlüğü Makine İkmal Başmühendisliği Nissan Asal Otomotiv San. Atatürk Bulvarı No:198 Kutlukent Birmod Birleşik Motor San.19. Ordu Karayolu 2.Şti Atatürk Bulvarı No:598/B Reis Otomotiv Tic. Ltd.

Samsun Ordu yolu 61.yolu Okumuş TERME Cibran Hürriyet M.No:102 K:2 D. c) Etiketleme ve işaretleme ile pil ve akümülatör ürünlerinin kalite kontrolünün.No:62 SAMSUN Doğanay Turistik Tes.İstiklal C.Dalbahçe Köy.Enerji S. a) Çevresel açıdan belirli kriter. Orta M. Grand Saray ÇARŞAMBA Evci Köyü Miliç Mevkii Samsu-Ordu K.Kamil C.No:6 HAVZA Cumhuriyet Meydanı SAMSUN Cumhuriyet C.Kol. ithalatının kontrolünün ve içerdiği zararlı madde miktarının kontrolünün sağlanmasına.Atatürk B.No:17 ATAKUM Adnan Menderes Sahil B.Cumhuriyet C.No:7 SAMSUN Tekkeköy 19 Mayıs M.HAVZA İnönü M.km TERME Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.km Samsun Havana Lokantası KAVAK İkinci Bahar Ocakbaşı Restaurant Atatürk Bulvarı No:122 SAMSUN Mavi-Yeşil Ocakbaşı Atatürk Bulvarı No:112 SAMSUN Cumhuriyet Lokantası Saathane Meydanı Şeyh Hamza S.4.20.3.No:594 SAMSUN Gürgen Yatak Köy.No:656 SAMSUN Atatürk Bulvarı No:608 SAMSUN Büyük Camii M.No:3 SAMSUN 19 Mayıs Çiftlik Mevkiiİstiklal C.No:629 SAMSUN Adnan Menderes B.Rama Lokantası SAMSUN Körfez Körfez Mah.Camikebir C.SAMSUN Erikler Mev.No:40 SAMSUN Kılıçdede M.SAMSUN Liman Sahası Kale M.Tablo N.yolu 30. d) İthalat. temel koşul ve özelliklere sahip pil ve akümülatörlerin üretiminin sağlanmasına.No:15 Kurupelit SAMSUN İtimat Balık Lokantası 19 Mayıs M.No:269 ATAKUM Mahmutlu Köy.Bakcak Mev. Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağ Üreten Tesisler Listesi TESİSİN ADI C Bar Renk Müstakil Eğlence Yeri Öz Çağlayan Mis Otel Maarif Otel Büyük Sultan Yafeya Otel Vidinli Otel Çavuşoğlu Otel Yipet Rize Metro North Poınt Vidinli Prestij Büyük Samsun Oteli Dilan Karadeniz Sahil Tesisleri ADRESİ 19 Mayıs M.Atatürk B.Atatürk Bul. 2005 N.Belediye Pas.Hamamüstü S. 326 .ÇARŞAMBA Harman Mev. b) İnsan sağlığına ve çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmesinin önlenmesine. ihracat ve transit geçişlerine ilişkin esasların belirlenmesine. e) Yönetiminde gerekli teknik ve idari standartların sağlanmasına.Şti. Pil ve Aküler 31/08/2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinin Amacı.Samsun-Ankara K.Namazlı Köy.No:76 SAMSUN Cumhuriyet Mey.No:1 BAFRA İmaret M. pil ve akümülatörlerin üretiminden başlayarak nihai bertarafına kadar.ÇARŞAMBA Kale M.

Gazi. Ayrıca Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Buhara Oto Elektronik İnş.Atatürk Bulvarı İlkadım Öğrenci Yurdu Girişi 2.Ş.Nk. politika ve programların belirlenmesi için hukuki ve teknik esasları düzenlemektir.Lise Cad.Tic.3.Kuvai Milliye Kavşağı 9. N. ile anlaşma yapmış olup bu doğrultuda şehrin belirli noktalarına Atık Pil Kumbaraları Yerleştirilmiş olup bu noktalar .İstiklal Caddesi 23 Nisan İlköğretim Okulu Önü 5. ithalatının ve satışının önlenmesine.Kurupelit – Toplu Konutlar Konteyner Merkezi 11.Karşıyaka Mah. Muhtarlık Önü KURUPELİT BELEDİYESİ 10.Mekke Sok. Cips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller İlimizde bulunmamaktadır 327 .19 Mayıs Üniversitesi Fen Fakültesi Önü GAZİ BELEDİYESİ 12. Şehit Mesut Birinci Cad.Osman Paşa Mah.Çelikler Market Önü 8.5. işletmelerinin Çevre ve Orman Bakanlığına lisans başvurusunda bulunmaları için yazışmalar yapılmıştır.Adnan Menderes Bulvarı İlkadım Kız Öğrenci Yurdu – aguapark önü İLKADIM BELEDİYESİ 3.Duruşehir Sitesi 13.G.ve Tic.Büyükşehir Belediye Başkanlığı Önü CANİK BELEDİYESİ 7.f) Zararlı madde içeren pil ve akümülatörlerin üretilmesinin.100.Teks.San.A.Gazi Caddesi Site Cami Yanı 6.Yeni Sahil Yolu Hayvanat Bahçesi Önü’dür.Cumhuriyet Meydanı Otopark Üstü 4. “Atık Pil Ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği” Beşinci Bölüm Akümülatör Geri Kazanım Tesislerine Ön Lisans ve Lisans Verilmesi Madde 22 Gereğince Karkusan Kurşun ve Kurşun Mamülleri İmalatı ile Arslan Metal San.Yıl Bulvarı 14.Cengiz Topel Cad. g) Atık pil ve akümülatörlerin geri kazanım veya nihai bertarafı için toplama sisteminin kurulmasına ve yönetim planının oluşturulmasına yönelik prensip.Otobüs Durağı 15. ihracatının. ATAKUM BELEDİYESİ 1.

3.3. kullanılan malzemeye (plastik. İl Emniyet Müdürlüğü Marketi.4. kağıt-karton. Çarşı Mağazası. Kitaplı Hazır Giyim (Benetton). N. ticari. Gima. Tarama Çamurları İlimizde bulunmamaktadır N.Ş. İl genelinde 200 m2’ den büyük kapalı alana sahip mağaza.1.4. süpermarket. kompozit ve benzeri) ve kaynağına (evsel. Hayvan Kadavraları İlde bu tür atık oluşturan tesisler yoktur.3. Bursa Pazarı. Akyüz Market.Ş. Çınar Market. İhlas A. metal. N. Elektrik ve Elektronik Atıklar İl genelinde bu atıklar ayrı olarak toplanarak geri kazanım yapılmamaktadır.7. Yönetmelik kapsamındaki ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması için belediyeler. Yönetmelik.Ş. işyeri) bakılmaksızın ülke içinde piyasaya sürülen bütün ambalajları ve ambalaj atıklarını kapsar. 30/07/2004 tarih ve 25538 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği kapsamında Çevre ve Orman Bakanlığından GÖZE TİCARET (Çay sokak No:6 Kerimbey –KUTLUKENT/SAMSUN )’e ait ambalaj atığı toplama ayırma tesisine Ambalaj Atığı Toplama-Ayırma Tesisi ÖN LİSANS’ı verilmiştir. Yeşil Bursa Pazarı. Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar İlimizde kullanım ömrü bitmiş araçlar için. Çetinkaya A. bu doğrultuda Organize Sanayi Bölgesinde faaliyette bulunan fabrikalarda denetim yapılmış ve Bakanlıktan lisans almış firmalarla iletişime geçmeleri için çalışmalarımız devam etmektedir. İl sınırları içinde faaliyette bulunan ambalaj üreticilerini. piyasaya sürenleri ve satış noktaları tespit edilerek Yönetmelik doğrultusunda tebligatlar hazırlanmış. N.2. hipermarket ve benzeri satış yerlerinin isimleri: Galeria A. Daştanlar Market.Kaya Market..6. Supermark Market. Migros A. Ykm A. cam. trafik şube müdürlüğünden öncelikle kayıtları silinmekte ve hurdaya ayrıldığına dair yazısı verilmektedir.4. Bim A.Ş. Diğer Atıklar N. Pınar Market.8.Ş. 328 . Hurdaya ayrılmış olan araç şahıs malı olduğundan dolayı şahıslar bertarafını farklı şekilde yapmaktadırlar. market. Ambalaj Atıkları Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği 30/07/2004 tarih ve 25538 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.Ş. ekonomik işletmeler veya yetkilendirilmiş kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak için yazışmalarımız ve denetimlerimiz devam etmektedir.N. endüstriyel.

Sıvı atıklar ise kanalizasyona verilmekte veya arıtmaya taşınmaktadır.5 ton/gün 1 ton/gün 11kg/gün Çarşamba Belediyesi Tekkeköy Belediyesi 69 ton/gün Büyükşehir Belediyesine veriyor.5 Cam.6.N.20. İlimizde atıklar belediyeler tarafından toplamakta ve bertaraf edilmektedir N.6 Kağıt. Mezbaha Atıkları Mezbaha atıkları belediye çöp sahalarına verilmektedir. % 9. % 3. Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu Tablo N. % 6. %15 Metal %80 organik %5 kağıt %1 cam %4 metal %3 plastik %7 kül %2 cam %28 plastik %20 kül %40 diğerleri %80 organik %10 kağıt %10 plastik ve kül %25 organik %02 kağıt %01 cam %2 metal % 4 diğerleri %8 kül - 19 Mayıs Belediyesi Bafra Belediyesi Alaçam Belediyesi 35 ton/gün 180-210 ton/gün 4 ton/gün Yakakent Belediyesi 2. %1 Cam. Atık Yönetimi Çöplerin toplanması. %5 Kül %23 Diğer % 65 Organik.5 ton/gün Kavak Belediyesi Vezirköprü Belediyesi Havza Belediyesi Ayvacık Belediyesi 5 ton/gün 6 ton/gün 10 ton/gün 2 ton/gün Salıpazarı Belediyesi 1. 329 . % 10.3.7 Plastik.5 ton/gün Terme Belediyesi Asarcık Belediyesi Ladik Belediyesi 1. % 10 Kağıt. N. %1 Metal %5 Plastik.4.2 Metal.5. depolanması veya bertaraf edilmesine kadar tüm hizmetlerin bir plan çerçevesinde ele alınması ve öncelikle bu atıkların değerlendirilmesi veya geri kazanılmasına çevreyle uyumlu atık yönetimi denilmektedir. % 10 Kağıt. Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu Belediyenin Adı Büyükşehir Belediyesi Miktarı 400 ton /gün Kompozisyonu % 42 Organik. %18 Kül % 70 Organik. %5 Cam.

Taşınması ve Aktarma Merkezleri Katı atıklar Belediyeler tarafından toplamakta ve bertaraf edilmektedir. 2005 N. 330 . 1 traktör Çarşamba Belediyesi 6 adet 10ton’luk kamyon. 2 adet traktör. 1 adet kepçe Tekkeköy Belediyesi Büyükşehir Belediyesine veriyor. 66 m3’’lük Semitrayler Bafra Belediyesi 11 adet sıkıştırmalı çöp kamyonu. 1 adet traktör. Katı Atıkların Biriktirilmesi. 1adet traktör Havza Belediyesi 3 sıkıştırmalı kamyon.21. bir adet vidanjör.8. Toplanması. 1 traktör Ayvacık Belediyesi 1 adet çöp toplama aracı Salıpazarı Belediyesi 1 adet çöp toplama aracı Terme Belediyesi 2 adet çöp toplama aracı Asarcık Belediyesi 1 adet ıveco çöp aracı Ladik Belediyesi 2 sıkıştırmalı kamyon.1.Katı Atıkların Toplanmasında Kullanılan Araçların Belediyelere Göre Dağılımı BELEDİYENİN ADI ARAÇ SAYISI Büyükşehir Belediyesi Toplama alt kademe belediyelerince yapılıyor 19 Mayıs Belediyesi 2 adet sıkıştırmalı çöp kamyonu. 2 adet tank aracı.8.Atıkların Bertaraf Yöntemleri N. Tablo N.N.7. çöp kutuları ve konteynırlar.22’de verilmiştir. Katı Atıkların Depolanması İlimizde katı atıklar vahşi depolama yöntemiyle bertaraf edilmektedir. 1 adet paletli dozer Alaçam Belediyesi 4 adet sıkıştırmalı çöp kamyonu Yakakent Belediyesi 1 adet çöp kamyonu Kavak Belediyesi 1 araç Vezirköprü Belediyesi 4 adet vidanjör. Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2 adet süpürge. Transfer istasyonu bulunmamaktadır. Katı atıkların bertaraf yöntemleri ve yerleri aşağıda tablo N.

800 ton 4. Şehir merkezine 2 km mesafede dere kenarına deökülüyor Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Yılanlıdere çöp sahası Cangallar KöyüTerme ÇayıKenarı Şehir merkezine 30 km mesafede orman alanı içinde boş bir alana dökülüyor.22.Tablo N.260 ton 12. Çarşamba Belediyesi Çöp sahası Kızılırmak nehri kenarında şehir merkezine 3 km mesafede depolanmaktadır.Ada mevkiindeki eski sahanın üzeri toprakla örtülerek ıslah edilmeye çalışılmıştır. Katı Atıkların Bertaraf Yöntemleri ve Yerleri BELEDİYENİN ADI ATIK MİKTARI BERTARAF YÖNTEMİ Büyükşehir Atakum Canik Gazi İlkadım Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çarşamba Havza Kavak Ladik 19 Mayıs Salıpazarı Tekkeköy Terme Vezirköprü Yakakent 144.000 ton 25 ton 2.000 m2 ‘dir. Şehir merkezine 3 km mesafede gömülerek imha edilmektedir.650 ton 1.5 ton Yılanlıdere Yılanlıdere Yılanlıdere Yılanlıdere Yılanlıdere Kapaklı köyü mevkiinde açık alanda depolanıyor Şehir merkezine 3 km uzaklıkta açık alana dökülüyor. 2005 ÇARŞAMBA İLÇESİ : İlçenin atık miktarı 70 ton/gündür. Sahilde gömülerek bertaraf ediliyor Şehir merkezine 2 km mesafede terme çayı kenarında depolanmaktadır.650 ton 24. 331 . Tespit edilen sahada proje çalışmalarına devam edildiği ve düzenli depolamaya geçmeyi planladıkları Belediye tarafından bildirilmiştir.880 ton 360 ton 730 ton 76. Ada Mevki Yeşilırmak Kenarı Tersakan deresi kenarı Şehir merkezine 3 km mesafede.. Çarşamba Belediye Başkanlığınca Katı Atık Düzenli Depolama Katı atık sahası olarak belirlenen ve ÇED gerekli değildir kararı verilen Sefalı Köyü mevkiinde yer alan saha 89.775 ton 540 ton 540 ton 2. Kavak-Asarcık yolu üzerinde tarım alanı içinde 2500 m2 lik çukura gömülüyor.840 ton 3. Katı atıklar ilçenin doğu yakasında Ada mevkiinde Yeşilırmak kenarına gelişigüzel dökülerek daha sonra kepçe ile düzenleme yapılmakta iken sahanın uygun olmaması nedeniyle 2005 yılı başından itibaren Sefalı Köyü mevkiinde bulunan ve Düzenli depolama için ÇED i yapılan sahaya dökülmeye başlanmıştır. Bölgede Belediyeler Birliliği oluşturulmamıştır.610 ton 912.

2005 332 . 2005 Şekil N. Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.1.2.Şekil N. Çarşamba Belediyesi Eski Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 Şekil N.2. Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. B.Şekil N. 2005 333 .2.A.

yeni düzenli depolama sahası tespiti ve Belediyeler Birliliğinin oluşturulması ile ilgili herhangi bir işlem yapılmamıştır.5 ton civarındadır.3. Katı atıklar ilçeden geçen Terme Çayı kenarı boyunca yaklaşık 500 m -600 m uzunluğunda bir şerit halinde gelişigüzel dökülmektedir. SALIPAZARI İLÇESİ Günlük atık miktarı 1.AYVACIK İLÇESİ İlçenin atık miktarı 70 ton/gündür. 2005 Mevcut sahanın rehabilitesi. 334 . Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Katı atıklar Büyükşehir Belediyesi atık sahasına dökülmektedir.N. Şekil.

3. 2005 Şekil. A.N.Şekil. B.3. Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 335 .N.

2005 336 . Şekil.N. 2005 Şekil.TERME İLÇESİ Günlük atık miktarı 55 ton civarındadır Katı atıkları Miliç Irmağı ile Karadenizin birleştiği Çangallar Köyü mevkiine gelişigüzel dökülmektedir.Terme Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.4.N.4. Terme Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. A.

2 yıl çöp toplama hizmeti vermemiş olup 1991 yılından itibaren toplanan çöpleri Bafra Belediyesi çöp sahasına götürmektedirler.5.N.5 ton / gün dür. 2005 337 . Saha Engiz Çayına 5 km mesafede olup. Çöp sahası yakınında içme ve kullanma suyu hattı bulunmamaktadır. Şekil. yerleşim birimine 1. Çöp sahası 4 yıldır kullanılmakta olup. kışın ise 3. Çöpler sahaya döküldükten sonra üzeri toprakla kapatılmaktadır. Sivil Havacılık Klubüne ait Uçuş Pistine 5 km mesafededir. denize 100 m.5 km. Bu saha 2 yıldır kullanılmaktadır.19 MAYIS İLÇESİ: 19 Mayıs İlçesi’ nin mevcut çöp sahası yerleşim birimine 3 km uzaklıkta. 2-Yörükler Belediyesi. 3 haftadır sahaya çöp dökülmüyor. Çöpler Bafra Belediyesi çöp sahasına götürülmektedir. Çöp sahası Kızılırmak Deltası’ nın içinde bulunmaktadır. Ortalama çöp miktarı 10 m3 / hafta dır. İlçeye bağlı iki adet belediye bulunmaktadır. 1. 19 Mayıs Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. İlçenin içme suyu çöp sahasına 6 km uzaklıkta olan derin kuyulardan sağlanmaktadır. İçme suyu Engiz Çayından alınarak Köy Hizmetleri arıtımından sonra şebekeye verilmektedir. 1989 yılında Belediye olan Dereköy. Kızılırmak Deltasına 2 km. Günlük ortalama çöp miktarı 7 m3 / gün dür.Dereköy Belediyesi. Ortalama çöp miktarı yazın 7 ton / gün olup. Samsun-Sinop karayoluna 4 km mesafede ve Sivil Havacılık Klubüne ait Uçuş Pistine 50 m mesafede bulunmaktadır.

Kolay Belediyesi. Ortalama çöp miktarı 6 ton/gün dür. Beldenin içme suyu kaynağı çöp sahasına 9 km mesafedeki derin kuyulardan sağlanmaktadır. 2-Doğanca Belediyesi Çöplerini Bafra Belediyesi çöp sahasına götürmektedirler. 19 Mayıs Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Samsun-Sinop Karayoluna 32 km mesafede olup.A. 338 .Şekil. Bu saha 1987 yılından itibaren kullanılmakta olup 50 yıl daha hizmet verecek kapasitededir. Çöp sahası ırmak kenarındadır. Ortalama çöp miktarı 100-150 ton / gün ‘ dür. Çöp sahası yerleşim merkezine 9 km. İlçenin içme suyu Dedeli mevkiinde bulunan sondaj kuyularından sağlanmakta olup çöp sahasına yaklaşık 3 km mesafededir. Yerleşim birimlerine ve Samsun-Sinop Karayoluna 1.N.5. Etrafında Derbent ve Altınkaya Baraj Gölleri bulunmaktadır. beldenin güneyinde bulunan Asarkale mevkiindedir. 2005 BAFRA İLÇESİ: Bafra Belediyesi çöp sahası Kızılırmak kenarında yaklaşık 300 m’ lik bir alan kaplamaktadır. 1. İlçeye bağlı dört adet belediye bulunmaktadır. Mevcut saha 10 yıldır kullanılmakta olup 50 yıl daha hizmet verebilecek kapasitededir. 3-Çetinkaya Belediyesi .5 km mesafededir.

Samsun-Sinop Karayoluna 3 km mesafede bulunmaktadır. Mevcut çöp sahası 5 yıldır kullanılmakta olup. 2005 339 .N. Belediyeler Birliği çalışmalarına katılarak. Bölgede Belediyeler Birliği sekreteryası Bafra belediyesince yürütülmekte olup. rehabilite çalışması yapılmamıştır.Birliğin ortak görüşü solarak düzenli depolama sahası tespit edilmemiştir. Şekil. 4-İkizpınar Belediyesi ise çöp hizmeti vermemektedir. Birliğin tespit edeceği sahayı kullanmayı planlamaktadırlar. ortalama çöp miktarı 7 ton / gün dür.Çöplerini Bafra Belediyesi çöp sahasına götürmektedirler.6. birlik çalışmaları tamamlanamamıştır. Alaçam Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Şu an mevcut sahada vahşi depolama yapılmakta olup. ALAÇAM İLÇESİ: Alaçam İlçesi’ nin mevcut çöp sahası yerleşim birimine 2 km uzaklıktaki Kapaklı Köyü mevkiinde olup.

Yakakent Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.6. A.Şekil N.7. denize 1 km.Alaçam Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 340 . Şekil N. 2005 YAKAKENT İLÇESİ: Yakakent İlçesi’ nin mevcut çöp sahası yerleşim biriminin içinde ırmak kenarında olup. Samsun-Sinop karayoluna 500 m mesafede bulunmaktadır.

Ortalama çöp miktarı 3.Havza Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.5 ton / gün dür. 2005 341 .Yakakent Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.7. 2005 Mevcut çöp sahası 20 yıldır kullanılmakta olup sahanın kapasitesi dolmak üzeredir. Bölgede Belediyeler Birliği için meclis kararları alınarak onaylanmış ve tüzük oluşturularak birlik üyelerinin seçim çalışmaları devam etmektedir. HAVZA İLÇESİ Havza Belediyesince yıllık 4. Düzenli depolama sahası olarak alternatif 3 saha belirlenmiştir.A.320 ton/yıl katı atık oluşmakta olup halen Yağbasan mevkiinde düzensiz olarak depolanmaktadır. Şekil N.8.Şekil N.Yeni düzenli depolama sahası tespit edilmiş ve resmi işlemleri başlatılmıştır.

8.A. 2005 KAVAK Kavak Belediyesince yıllık 4.Şekil N.Havza Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Şekil N.380 ton/yıl katı atık oluşmakta olup halen Mahmut tepesi mevkiinde düzensiz olarak depolanmaktadır.9. 2005 342 .Kavak Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

A. 2005 LADİK Ladik Belediyesince yıllık 4.Şekil N.10. Şekil N.600 ton/yıl katı atık oluşmakta olup halen Aslantaş yolu üzeri mevkiinde düzensiz olarak depolanmaktadır. 2005 343 .9.Kavak Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Ladik Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

2005 344 .10.Şekil N.11.A.Asarcık Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Ladik Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Şekil N.5 km mesafede Kavak Asarcık yolu na 2m mesafede vahşi depolanmaktadır. 2005 ASARCIK Asarcık Belediyesince yıllık 520 ton/yıl katı atık oluşmakta olup atıklar ilçeye 2.

Şekil N.A.Vezirköprü Belediyesi Eski Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.11.Şekil N.640 ton/yıl katı atık oluşmakta olup atıklar 15 Mayıs 2005 tarihine kadar Karadede mevkiinde düzensiz olarak depolanmıştır.Asarcık Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 VEZİRKÖPRÜ Vezirköprü Belediyesince yıllık 8. 2005 345 .12.

13.000-4 563.A. Şekil N. Vezirköprü Belediyesi Eski Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. X=4 562.81 m2 yüz ölçüme sahip alan.Vezirköprü Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. alternatif katı atık depolama sahası olarak belirlenmiştir.12.Şekil N.000.000-450.000 koordinatları arasında bulunan ve tapulama dışı bırakılan 313652. 2005 Vezirköprü Belediye Başkanlığınca Vezirköprü Avdan Köyü mevkiinde Kadastronun Sinop F34-c08-b ve Sinop F34-c-09-a paftalarında Y=449. 2005 346 .

347 .Proje inşaatı şu an lot 2 (toprak işleri ve depolama sahası inşaatı) aşamasında olup sahanın zemininde çalışmalar devam etmektedir.Şehir merkezine uzaklığı 10 km dir. Büyükşehir Belediyesi düzenli depolama sahası tespit edilmiş ve proje inşaatına başlanmıştır. sadece Orman alanı olduğundan Çevre ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğünden alanın tahsisi beklenmektedir.Şekil N. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KATI ATIK ÇALIŞMALARI Büyükşehir belediyesi sınırlarında oluşan atıklar yılanlı dere mevkiinde depolanmaktadır.Vezirköprü Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Tesisin Kasım ayı sonunda kullanılmaya başlanması planlanmaktadır. Alan 20.13. 2005 Belirlenen alternatif katı atık depolama sahası bir komisyonca incelenmiş olup kurumlardan sahaya ilişkin görüşler uygun gelmiş.7 hektar büyüklüğünde olup Aşağı Avdan-Çatkaya Köyü mevkiinde bulunmaktadır. Sahada ıslah çalışması yapılmış ancak düzenli depolama sağlanmamıştır.A.

2005 348 . A. 2005 Şekil N.Şekil N.14. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.14.

2005 Şekil N. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. 2005 349 . C.Şekil N.14. B.14. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.

Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.Şekil N.14. D. 2005 İlimizde katı atıklar vahşi depolama yöntemiyle bertaraf edilmektedir. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. E. 350 .14. 2005 Şekil N.

sağlık. Kompost İlimizde atık kompost tesisi bulunmamaktadır. Bu kampanya 2003 yılı sonunda sona ermiştir. metal.05. N. Hem çevrenin daha yaşanabilir hale getirilmesi hem de yurt ekonomisine katkı sağlanması açısından Müdürlüğümüz tarafından yürütülen bu çalışmalara gerekli desteğin verilmesi konusunda Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü Tıp Fakültesi.2. taşınması. Ülkemizdeki çevre sorunlarının en önemlilerinden biri evsel nitelikli atıkların toplanması. N. plastik. Atıkların Yakılması İlimizde atıkların yakılacağı tesisi bulunmamaktadır. İl Sağlık Müdürlüğü ve sanayi siteleri müdürlükleri ile bir toplantı düzenlenmiştir. Ancak Valilik Makamının 15.9.10. Ayrıca yerel televizyonların birinde bu konuda yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilmiş yerel basın bu konuda bilgilendirilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu 351 . İlimizde 7 adet belde ve ilçe belediye başkanlıklarının atıkları Yılanlıdere Çöp Sahasına gönderilmektedir. geri kazanılması ve nihai bertarafıdır.8. artıkların kaynağında ayrı toplanarak geri kazanımı konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğümüzce kampanya başlatılmıştır. sanayileşme 21. N. azalan.8. İlimizde değerlendirilebilen atıklar sokak toplayıcıları kanalı ile az da olsa ayrıştırılarak bu işin ticaretini yapan kişilere satılmaktadır. Milli Eğitim Müdürlüğü. Şu anda yapılan çalışmalar ise 1 adet araç ve iki kişi ile başta üniversite olmak üzere sağlık kurumları dolaşılarak atıkları alınmaktadır. İlimizde Geri kazanım tesisi bulunmamaktadır. yüzyılın en önemli çevre sorunlarını oluşturmaktadır. Hızlı nüfus artışı.3. Daha sonraki zamanlarda da Sahra Sıhhiye Komutanlığı ve Makineli Tüfek Er Eğitim Komutanlıkları ile karşılıklı görüşmelerde bulunulmuştur. Atıkların Geri Kazanımı ve Değerlendirmesi İlimizde katı atıklar belde belediye başkanlıklarına ait atık atık toplama araçları ile belirli saatlerde yapılmaktadır. İlimiz Tekkeköy ilçesi 19 Mayıs Sanayi Sitesinde 1 adet ve Gülsan Sanayi Sitesinde de 1 adet olmak üzere toplam 2 adet depo kiralanmıştır. kağıt vb. buna bağlı olarak beslenme. hızlı ve plansız kentleşme. iklim değişiklikleri. Burada da geri dönüşebilen atıkların ayrılması için özel bir sistem mevcut değildir. Atıkların Çevre Üzerindeki Etkileri Hızla değişen dünyanın gündemini yaklaşık 30 yıldır insanlığın en büyük ve ortak endişesi haline gelmiş olan çevre ve çevre sorunları teşkil etmektedir.N. artan kirlilik. yok olan kaynaklar. Geri dönüşebilen atıkların kaynağında ayrılması için mevcut bir kumbara sistemi bulunmamaktadır.2001 tarih ve 166-530 sayılı Olur yazısı ile ilimiz merkez ve ilçelerinde cam. Toplanan atıklar mümkün olduğunca kaynağında ayrılmakta ve öyle depolanmaktadır. enerji. eğitim.

Oluşturduğu Sorunlar : a) Halk ve çevre sağlığı açısından tehlike oluşturması b) Koku problemi c) Haşerelerin artması f) Yer altı sularının kirlenmesi g) Estetik görüntünün bozulması şeklinde sıralanabilir. İl Sınırları İçinde Yerleşim Merkezlerinde Kentsel Atıkların (Çöplerin) Oluşturduğu Sorunları Önem ve Öncelik Sırasına Göre aşağıda verilmiştir. görüntü kirliliğine ve çeşitli hayvanlar vasıtasıyla taşıyıcı mikropların yayılmasına neden olmaktadır KAYNAKLAR: .03.doğrultusunda hazırlanan ve 14. Atık yönetiminde temel prensipler Yönetmelikte belirlenmiştir. katı atıkların yönetimine ilişkin teknik ve idari hususlar yer almaktadır.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 . haşerelerin üremesine. Uygun şekilde depolanmamış çöpler yeraltı ve yüzeysel su kirliğine. çevreye kötü kokuların yayılmasına.1991 tarihinde yürürlüğe giren "Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği" nde.Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2005 352 .

Gürültüyü arzu edilmeyen seslerin atmosfere yayılması şeklinde ele almak uygundur. Bunun içinde toplumda gürültü seviyesini belirli seviyelerde tutmak. b) Nokta Kaynak: Gürültü kaynaklarının boyutları gürültüye maruz kalanlara olan mesafelerine nazaran küçükse böyle kaynaklar nokta kaynak olarak düşünülebilir. Bu yüzdeler gürültünün ne derece önemli bir çevre sorunu olduğunu belirtmesi bakımından dikkat çekicidir. Maddesine istinaden 11 Aralık 1986 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren "Gürültü Kontrol Yönetmeliği" ile geniş çaplı tedbirler getirilmiştir. 3) Başlangıç Gürültüsü: Başlangıç gürültüsü. özellikle büyük yerleşim birimlerinde. gürültüyü kaynağında azaltmak üzere kanuni ve idari düzenlemelere geçilmiş ve 9 Ağustos 1983 tarihinde yürürlüğe giren 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 14. Gürültü kirlenmesinin birçok sebepleri olmakla birlikte. özel bir kaynakla beraberliği düşünülen ve akustik vasıtalarla özel olarak tarif edilebilir olup çevre gürültüsünün bir kısmıdır. Yapılan anket çalışmaları gürültü'nün %60'lık bir oranla çevre kirliliğinin etkenleri arasında en yaygın rahatsızlığı oluşturduğunu göstermiştir. mevcut durumun herhangi bir değişikliğinden önceki bir alanda hakim olan çevre gürültüsüdür. Ayrıca şehirlerde yaşayan insanların % 73'ünün trafik kaynaklı gürültüden rahatsızlık duyduğu belirtilmektedir. Gürültü Türleri Genel Olarak: 1) Çevre Gürültüsü: Çevre gürültüsü genellikle uzaktan yakından gelen birçok sesten oluşan belirli bir zamanda.1. Dünyanın çeşitli yerleşim birimlerinde olduğu gibi Türkiye'de de özellikle büyük yerleşim birimlerinde trafik kaynaklı gürültü kirlenmesi yaygın bir çevre sorunu haline gelmiştir. belirli bir yerde oluşan kapsamlı bir sestir. Gürültü son yıllarda dünyanın her tarafında. 2) Özel Gürültü: Özel gürültü. çıplak ve hızlı şehirleşme ve sanayileşmedir. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM O. Son zamanlarda iş yerlerindeki makinalaşma. çok önemli bir çevre sorunu haline gelmiş ve çoğu yerde kirlenme boyutlarına ulaşmıştır. Sanayi 353 . oto yollarının yaygınlaşması ve trafik yükünün artması hava yolu taşımacılığının yaygınlaşması gürültüyü çevre kirlenmesi ve korunması ile ilgili önemli bir problem haline getirmiştir. esas sebepler çevre sorunlarının genel sebepleri olan hızlı nüfus artışı. Gürültü İnsan çevresini ciddi bir şekilde tehdit eden önemli bir problem de "gürültü"dür.O. Bu gürültü türleri fiziksel olarak üç kaynaktan yayılmaktadır: a) Düzlem Kaynak: Bu tip kaynaklara çok nadir rastlanmaktadır.

Bunlardan bazıları: 1) Her bir nakil vasıtasının gürültüsünün azaltılması. Bu ölçümlerin doğrudan uygulanması çok büyük rakamlarla çalışmayı gerektirmektedir. 2) Bölgelere ayırarak ve yol planlaması yapılarak hassas bölgelerdeki trafik yüklerinin dağıtılması.1. Normal ve serbest bir trafik akışının sebep olduğu yoldaki gürültü kontrolü. Kara yolları taşımacılığının günden güne artması çeşitli kara nakil vasıtalarının büyük ölçüde kullanılması trafik gürültüsünün şiddetini arttırmıştır. bazı problemler yaratmıştır. Bu birime BEL denir. 3) Trafik akışının düzenlenmesi için tek yönlü trafik gibi tedbirlerin alınması olarak sıralanabilir. c) Çizgi Kaynak: Çizgi kaynak türbülanslı bir akışkanın veya ara mesafeleri yakın olan bir dizi noktanın tamamı olarak göz önüne alınabilir. Yoldan uzaklaştıkça gerek nakil vasıtalarının. 354 .1. Gürültü daha çok rüzgarın tesiri ile yayılmaktadır. Bu gruba demiryolları ile bir seri makinanın yan yana bulunduğu durumlar dahil edilebilir. Bu ses normal işitme limiti olarak tariflenmiş ve basıncı da 20 paskal olarak ifade edilmiştir.1. Çeşitli tipteki izafi olarak sıralanması için yapılan araştırmalar trafik gürültüsünün hava alanlarının sebep olduğu gürültülerden çok daha büyük olduğunu göstermiştir. hava meydanlarının ve trafikte seyreden her bir vasıtanın gürültüleri bu gruba dahil edilebilir. her bir vasıtanın sebep olduğu gürültü ile trafik akışının sebep olduğu gürültünün mutlaka ayrı ayrı ele alınması gerekir. Bundan dolayı akustik parametreleri ölçülen değerlerinin standart bir değere oranının logaritması olarak ifade edilmesi daha pratiktir. gerekse trafik akışının sebep olduğu gürültünün şiddeti azalır. Bunun için pek çok sanayileşmiş ülkede trafik gürültüsünü kontrol edecek idari tedbirler alınmıştır. Trafik gürültüsünü incelerken. Bununla birlikte hız ve sıcaklık gradyanları. Bu kaynaklardan atmosfere yayılan gürültünün şiddeti mesafe ile azalmaktadır.1. Bu iki değer arasındaki fark bir milyondan daha fazladır. Zira insan kulağı en düşük ses seviyesi olarak 1000 Hz sesi işitebilmektedir. Hızlanma ve fren yapmalar ve kavşaklar gürültünün özelliklerini kötü yönde etkiler. Böylece sayılar küçülmüş ve işlemler kolaylaştırılmıştır. Diğer taraftan işitme organlarında sancı ve ağrı meydana getiren ses basıncı yaklaşık 100 pascaldır. şehir merkezlerinde kesikli bir biçimde işleyen trafik gürültüsüne göre çok daha kolaydır.1. çalkantı ve ortamın viskositesi de gürültünün yayılmasına ciddi bir şekilde tesir eder. Ayrıca kulağın gürültüye karşı gösterdiği tepki lineer olmayıp logaritmiktir.kuruluşlarının. Trafik Gürültüsü Toplumdaki gürültü kaynaklarından en önemlilerinden biri de trafik gürültüsüdür. Gürültü Kaynakları O. Bu değer de biraz büyük olduğundan pratikte gürültü basıncı seviyelerinin ölçülmesi için desibel kullanılmaktadır. O. Ses basıncının lineer olarak normal metodlarla ölçülme.

2) Otoyolun meskun bölgeden uzakta inşası. 1) Daha az gürültülü taşıt yapılması.Ana caddeler başta olmak üzere şehir merkezinde. Bitişik düzen çok kısıtlı binalar. Genel olarak oto yoldan kaynaklanan gürültüler. Yol kenarına 15 metre fundalık ondan sonra ağaç dikilmelidir. Otoyolları civarında bırakılacak yeşil alanlar gürültüyü önlemekle kalma makta ayrıca havayı da temizlemektedir. Böylece gürültüye maruz kalan alanlar korunmuş olur. 3) Otoyol kenarlarına duvar veya başak tip siperlerin yapılması metodlarından birisi ile yapılabilir Bunlardan başka hız sınırlarının azaltılması. Bu caddede oluşmuş ve toplu taşıma hatlarının bulunması ve sık sık yanlardan karışan trafik nedeniyle sinyalizasyon sistemleri konması şehir içi ve şehir dışı trafiğin karışmasına ve kesikliklere neden olmaktadır. Bu şekildeki koruma alanları bir yandan gürültüyü önlerken bir yandan da gürültüyü zeminden itibaren yükseltmektedir. Bu tip yeşil alanlar küçük yaban hayvanları için de çok uygundur. Oto yoldan gelen gürültünün kontrolü.Trafikten gelen gürültülerin kaynakları: 1) Egzoz gürültüleri 2) Tekerleklerin gürültüleri 3) Motor gürültüleri 4) Aerodinamik gürültüsü Oto yollardan gürültü kaynaklarının en tehlikelisi ağır kamyonlardır. şehir içi yol olmasının yanı sıra Doğu ve Orta Karadeniz Bölgelerini İç Anadolu’ya bağlayan tran sit yolu özelliği de taşıması nedeni ile çok akıcı bir trafiğe sahiptir. 2)istiklal Caddesi. buna karşın bina yükseklikleri fazladır. Bu ölçümler neticesinde şu sonuçlara varılmıştır: 1)Şehrimizde ana gürültü kaynağı öncelikle trafik gürültüsüdür. trafikten kaynaklanan gürültü için yankılayıcı etki göstermektedir. Müdürlüğümüzce şehrimizde ölçümler yapılmıştır. Gazi Caddesi. Cumhuriyet Caddesi gibi ana caddeler dar olmakla birlikte araç yoğunlukları çok fazladır. 355 . 3)Atatürk Bulvarı cadde genişliği bakımından yeterli gibi görünüyorsa da. Ayrıca gürültünün aza indirilmesi amacıyla yol kenarında yeşil alan bırakılması da ayrı bir yöntemdir. yollarda durmanın önlenmesi ve yol boyunca eğimin % 8'den az olmasının temin edilmesi gibi tedbirlerde alınabilir. dışarıya doğru ise daha büyük ağaçlar dikmek suretiyle meydana getirilen yeşil alanlar gürültüyü kesmek amacıyla son derece faydalıdır. doğrudan yoldan gecen kamyon sayısıyla ilgilidir. Şehrin yaklaşık tamamına yakın bölümünde binaların yüksek ve bitişik nizam olması meteorolojik avantajları ortadan kaldırmıştır. Yol kenarına daha az büyüyen bitkiler. mevcut cadde ve sokakların tamamında cadde genişlikleri dar.

Ağır işitme meslek hastalıkları sanayi branşlarına göre az veya çok olabilmektedir. İnsanlar fazla gürültüden " ağır işitme" meslek hastalığına yakalanabilirler. 13) Özellikle İlkbahar ve Yaz aylarında düğün ve sünnet düğünü nedeni ile konvayların oluşması ve konvoyların şehir içinde gereksiz yere korna çalması ve trafiği aksatması nedeniyle gürültü artmaktadır. yaya ve sürücüleri karşı karşıya getirerek fazla korna çalınmasına ve gürültünün artmasına neden olmaktadır. 9) Yaya kaldırımlarının dar olması.1. Cumhuriyet caddesi gibi caddelere girebilmekte ve böylece trafiğin tıkanmasına ve gürültünün artmasına neden olmaktadır. Bu durum ağaçların gürültüyü emme avantajını kullanılamaması sonucunu doğurur. Bunlara örnek vermek gerekirse: Güney Almanya'da 1969-1978 Yılları arasında Demirçelik sanayinde çalışan işçilerin 1700 kadarı gürültüden ağır işitme hastalığına maruz kalmışlardır. 7) Çok dar olan ana caddelerde çalışan toplu taşıma araçları yolcu indirme ve bindirme sırasında trafiğin tıkanmasına ve gürültü düzeylerinin artmasına neden olmaktadır. O. Araçlar cadde ve meydanlara rast gele park etmekte veya park etmek amacıyla gereksiz yere dolaşarak gürültü artırıcı rol oynamaktadır. 5)Şehir merkezinde yeterli otopark yoktur. Endüstri Gürültüsü Gürültü kaynakları oranları ile sıralandığında sanayi gürültüsünün toplam gürültü içerisinde % 6'lık bir paya sahip olduğu görülmektedir.1.2. Cumhuriyet Caddesi gibi caddelere girebilmekte ve böylece trafiğin tıkanmasına ve gürültünün artmasına neden olmaktadır. 10) Kamyon ve benzeri taşıtlar yükleme boşaltma gibi nedenlerle günün her saatinde dar olan istiklal caddesi. Yıl Bulvarı cadde genişliği bakımından yeterli olmasına karşın dolmuşların çok işlediği bir güzergah olması ve araç park yeri olmaması nedeniyle araçların yo! kenarına park edilmesi gibi etkilerle trafik kesintisi ve gereksiz korna çalınması sonucu trafik yoğunluğu fazla bir hal almıştır. 356 . 11) Yaya kaldırımlarının dar olması yaya ve sürücüleri karşı karşıya getirecek fazla korna çalınmasına ve gürültünün artmasına neden olmaktadır.4)100. 8) Kamyon ve benzeri taşıtlar yükleme boşaltma gibi nedenlerle günün her saatinde dar olan istiklal caddesi. 6) Şehrin genelinde ağaçlandırma yok denecek kadar azdır. Sanayinin sebep olduğu gürültü pek fazla olmamasına karşın orada çalışan insanlar açısından büyük öneme sahiptir.

İnşaat sırasında gürültü ile birlikte ortaya çıkan toz ve diğer maddeler toplumu rahatsız eder.5 saat/gün 0.o Mensucat % 2. yanması veya tahrip olması söz konusu değildir. 357 . Max.Sanayi kuruluşlarına göre ağır işitme hastalıklar oranları şöyledir.25 saat/gün 1. Bu özellikler şöyle sıralanabilir: 1) Bölge sakinleri. Dolayısıyla gürültü önleme tedbirlerinin alınması çok zordur. %4.Gürültü Seviyesi(leg) 80 90 95 100 105 110 115 Gürültülü ortamda çalışan insanların sağlığının korunması amacı ile kulaklık kullanmaları uygun olacaktır. uzun süre yaşadıkları çevredeki gürültülere alışmıştır.1. toplam gürültü içinde %3'lük bir paya sahiptir.3. Gürültüden dolayı herhangi bir maddi kirlenme veya radyasyon olamadığına göre canlı varlıkların zehirlenmesi. toplumu rahatsız etmesi ve gürültünün azalması bakımından önemli özellikleri vardır.8 saat/gün Not: Darbe gürültünün üst seviyesi dBA'ı aşamaz. İşitme sağlığı açısından kabul edilebilir en büyük gürültü seviyeleri şu şekildedir: Gürültüye Maruz Kalınan Süre 7. İnşaat Gürültüsü İnşaattan gelen gürültü. İnşaat gürültülerinin.6 Kimya Sanayi %2. O.1 Elektro Sanayi %2. Çünkü işin süresi sınırlıdır. gürültüye neden olan etken susunca veya durunca ani olarak son bulur ve herhangi bir tortu veya kalıntı bırakmaz. 2) İnşaat işleri genel olarak açık sahada yapılır. 3) Planlama ve bölgeleme teknikleri bu tip gürültüler için geçersizdir.1.6 Odun Sanayi %5.5 saat/gün 4 saat/gün 2 saat/gün 1 saat/gün 0. gürültüden dolayı meydana gelen çevre sorunları.7 İnşaat % Çeşitli Sebepler %63 Madencilik %4 Taş Sanayi %5 Madencilik Kısaca özetlenirse.

şikayet dilekçelerine yerinde tespit ederek ve gürültüyü azaltmak amacıyla öneriler getirerek başlamıştır. 60 dBA gürültü düzeyinde olduğu tespit edilmiştir.4. 6) İnşaat işlerinin tabiatı icabı. 358 . Bütün bu sözcüklere rağmen gürültünün azalması için kompresörlere ve diğer patlayıcı aletlere susturucu takılması tavsiye edilir. Gürültünün büyük kısmı Impuls karakterlidir. şikayet dilekçelerine yerinde tespit ederek ve gürültüyü azaltmak amacıyla öneriler getirerek başlamıştır. 5) İnşaat süresince çeşitli süreçlerden çok değişik şiddet ve karakterde gürültü ortaya çıkar.1.1. Bu amaçla gerekli çalışmalar sürdürülmektedir. Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültü Şehrimizde bulunan havaalanında uçak kalkış.2. Havaalanı şehir iskan bölgesinden uzak olduğundan şehir sakinlerini fazla rahatsız etmemektedir. normal zamanlarda ise. Bu da insanları daha fazla rahatsız eder.4) Gürültü seviyesi gün boyunca büyük ölçüde değişir. gürültü kontrolü için alınacak tedbirler son derece zordur. O.1.Toplumun Gürültü Seviyelerinde Gösterdiği Tepki Toplumsal Reaksiyon Ortalama dBA Yok 55 Seyrek Şikayet 65 Çok Yaygın Şikayet 70 Aşırı Huzursuz Olma 75 Bölgeyi Terk Etmek 80 O. Müdürlüğümüz inşaat gürültüsünün azamiye indirilmesi çalışmalarına. Bu ölçümler sonucunda gürültü düzeylerinin uçak iniş ve kalkışları sırasında iniş pistinin bitiminde 93 dBA'ya ulaştığı. Böylece gürültü kaynağında önlenmiş olur. Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültüler Tablo O. iniş saatlerinde ve normal zamanlarda ayrı ayrı gürültü ölçümleri yapılmıştır.1. Gürültü ile Mücadele Müdürlüğümüz inşaat gürültüsünün azamiye indirilmesi çalışmalarına.5.1.1. Bu mümkün olmadığı taktirde inşaat sahasının etrafı gürültüyü azaltacak şekilde perdelerle çevrilmelidir. O. Gürültülü ortamda çalışan insanların sağlığının korunması amacı ile kulaklık kullanmaları uygun olacaktır. Bu amaçla gerekli çalışmalar sürdürülmektedir.

1. Aynı konu yapılması planlanan Samsun Batı Çevre Yolu için de geçerli olacaktır. Samsun-Ankara karayolundan ayrılarak Samsun -Sinop karayoluna bağlanacaktır. gerek dahili ve gerekse dışarıdan gürültüye maruz kalan hastanelerde hastaların tedavi için daha uzun süre yatmaları gerektiğini ortaya koymuştur.4.1. Gürültü kaynaklarından biri olan sanayi gürültüsü insanların geçmişlerini sağlamaları gerektiğinden orada çalışan insanları direk olarak etkilemektedir. Gürültünün İnsanlar Üzerine Olan Etkileri O. gürültü kaynaklarına ekonomik bağımlılığı. yaşam tarzı. deniz . İl Sınırları içindeki toplam demiryolu uzunluğu 169 km. Bu açıkça para olarak gürültünün maliyetini ortaya koymuştur.' de normal işitme eşiğinin 359 . insanın hareketlerini engellemesi. hava ve demir yolu ulaşım türlerinin hepsine sahiptir. İç Anadolu'yu Doğu Karadeniz'e bağlayan Devlet Yolunun da şehir merkezi içinden geçmesi ile trafik yoğunluğu oluşmakta.3.1. Gürültünün Sosyal Çevreye Olan Etkileri Gürültülü ve sakin hastanelerde tedavi gören hastalar üzerinde yapılan araştırmalar.1. Bununla beraber alınan uyku hapları sanayide kaybedilen zaman ve apartmanlar için gerekli olan gürültü izalasyonlarına yapılan harcamaların değerlendirilmesi oldukça zordur. Dünya Sağlık Teşkilatı' nın " Kişinin fiziksel. Gürültünün Çevreye Olan Etkileri O. O. yüksek düzeyli endüstri gürültüsünden uzun süre etkilenme sonucu geçici ve kalıcı işitme eşiği görülmektedir. Samsun-Çarşamba ve Samsun. O.1.2. daha çok öznel yönü vurgulanarak tanımlanacaktır. kültür ve eğitim düzeyi. İlk ikisi 2000 Hz. insanların ilgilerine ters düşmesi.3.19 Mayıs Üniversitesi arasında da toplu taşımacılık yapılmaktadır. gürültünün işitme mekanizması üzerindeki en önemli etkisidir. İleri yaşlarda ortaya çıkan doğal işitme kaybından farklı olan bu durum.3. Özellikle kara yolu kullanılarak yapılan ulaşımdan dolayı gürültüde artış meydana gelmektedir.ciddi bir stres ve açık bir rahatsızlık yaratması sebebiyle. şehir merkezinde oluşan trafik yoğunluğu azalacak. İşitme kaybı. dolayısıyla gürültü seviyesinde azalma meydana gelecektir. gürültü etkilenmesi sırasında yaptığı hareket. Gürültünün Fiziksel Çevreye Olan Etkileri Samsun ili.1. gürültünün akustik özelliklerinin yanı sıra kişilerin sağlık durumları. Gürültünün fiziksel ve fizyolojik etkileri.1000 ve 2000 Hz. Ancak istenmeme özelliği . kara. gürültüye alışkanlığı. Söz konusu karayolu. Samsun-Ankara karayolundan ayrılarak Doğu Karadenize bağlanması planlanan Devlet Karayolunun Samsun İl sınırlarında kalan (Çevre Yolu) kısmının faaliyete geçmesi ile. dolayısıyla gürültü seviyesinde artışlar meydana gelmektedir. gürültü yapıcılara karşı tutum ve davranışı gibi çeşitli yan faktörlere göre değişmemektedir.Fiziksel Etkileri Gürültü. tıp biliminde çok uğraşılan ve araştırılan konulardır.O.'dir. sosyo-ekonomik durumu.1. zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik durumudur " şeklinde tanımladığı insan sağlığı için bir risk oluşturması yanı sıra.' in üzerinde daha sonra 500.4.

Performans Üzerine Etkileri Gürültü grup halindeki çalışmalarda karşılıklı anlaşmayı güçleştirerek işveriminde azalmaya neden olmaktadır. Gürültünün doğmamış çocuk ve prematüre doğumlar üzerinde olumsuz etkileri de belirlenmiştir.4. Kan basıcının artması. Psikolojik Etkileri Günümüz şehir insanının yıpratıcı çalışmalar ile bozulan fizyolojik ve psikolojik sağlığı gürültü etkilenmesi ile artmış ve gürültüye dayanıklılık ve hoşgörü azalmıştır. O. rahatsızlık.Derece : L=65-90 dBA : Fizyolojik tepkiler : . 3. Derece : L=90-120 dBA : Fizyolojik tepkilerin artması.4. kalp atışı ve solunum hızlanması.1.önemli ölçüde yükselmesi şeklinde. Yapılan araştırmalar gürültünün kalp atışını değiştirdiğini.2. Fizyolojik Etkileri Yarattığı olumsuz etkilere bağlı olarak gürültü düzeyleri bazı araştırmacılar tarafından şöyle değerlendirilmiştir. Titreşim Havaalanı. O. konsantransyon ve uyku bozukluğu.Derece : L=30-65 dBA : Konforsuzluk. öfke. Bu etkileri incelemek amacı ile insanlara Hamilton Anksiyete Testi gibi birçok test uygulanabilir. Ayrıca irtibat kaybı veya yorgunluk. Gürültü insanlarda davranış bozuklukları.4. ani refleksler. Kaynağını bilememe veya gürültünün azaltılamayacağı inancı psikolojik yıpranmayı arttırmaktadır. fabrikalar ve hafriyat çalışmaları Müdürlüğümüzce takip edilerek.2. 2. 4.kızgınlık. O. 1.1. baş ağrıları.1. Derece : L=120 dBA ' dan büyük : İç kulakta sürekli hasar ve dengenin bozulması. kanı koyulaştırdığını ve kan damarlarını genişlettiğini göstermiştir.3. öfkelenme. Gürültüden dolayı insanlarda oluşacak rahatsızlıklar da işyeri verimini azaltarak performans düşmesine neden olmaktadır.4. Halk sağlığının korunması için gerekli önlemlerin alınması planlanmakta ve bu konuya ilişkin çalışmalar sürdürülmektedir. sonuncusu ise anj bir gürültüden kısa süreli etkilenmelerle ortaya çıkar. 5. Halkın bu konu ile ilgili şikayetleri yerinde ve vaktinde incelenmektedir. KAYNAKLAR: -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 -İl Sağlık Müdürlüğü 2005 360 . O. beyin sıvısındaki basıcın azalması. sıkılma ve genel rahatsızlık duygusu yaratmaktadır.Derece : 1=140 dBA' dan büyük : Ciddi beyin tahribatı. dolayısıyla randıman düşmesine neden olmaktadır.

7 B: 41.9 M: 5.5 B: 40.0 M: 4.4 B: 40.0 İle M=7.5 E: 34.55 17.8 E: 37.5 Arasında Olan Depremlerin İnceleme Alanı Dolayında Olma Olasılığı Ve Önemselliği Deprem Büyüklüğü M (Richeter) M: 6.0 B: 34. Depremler Tablo P.1 M: 5.1957 01.89 3.9 M: 5.46 762.47 03.12.02.49 2.1 E: 41.07.01 2.5 B: 40.1928 24.51 143.08.1946 04.13 0 10 Havza Saraydüzü 21.2 B: 41.8 M: 4.8 B: 41.5 M: 5.05.9 E: 36.6 M: 5.95 17.49 17.0 B: 41.8 B: 40.5 M: 5.68 1.2 E: 33.7 E: 41.1933 21.8 B: 40.1942 02.1 M: 5.0 B: 33.9 5.67 4.1966 10.39 10.0 B: 40.1950 07.01.1933 25.12.05.0 B: 35.6 M: 4.58 2.04.09.03.1939 28.1933 12.58 43.1943 27.6 B: 40.10.57 601.1934 05.0 E: 33.1936 31.12.49 4.1962 20.95 3.1.0 E: 33.3 E: 33.1924 24.6 M: 5.09.49 4.20 80 40 40 16 10 Oğuzlar Saraydüzü Çorum Niksar Ladik 01.4 E: 34.11.06.12.5 E: 34.57 17.19 04.51 6.0 M: 4.1 B: 40.5 M: 4.12.12.0 B: 34.4 M: 4.8 B: 41.1942 07.02 2.6 E: 41.46 2.0 B:41.09 3.0 E: 33.11.1908 25.08.3 E: 34.5 M: 4.2 M: 4.49 2.2 B: 40.04.9 M: 4.6 M: 4.6 M: 4.8 E: 36.8 M: 4.5 B: 41.1 M: 5.49 2.3 M: 5.09.2 B: 36.3 E: 35.8 B: 40.6 M: 4.1938 27.1940 21.49 2.09 2.6 M: 4.0 B: 40.2 E: 33.06.1942 20.1929 26.6 M: 4.8 Yer Kaç yılda bir oluyor 70.11.4 E: 41.5 M: 7.2 M: 4.8 E: 41.09.1943 27.0 M: 4.8 E: 40.0 M: 5.1.9 M: 5.49 10.1 E: 33.1943 30.2 B: 42.1 B: 40.8 E: 34.1939 28.2 M: 7.02.5 M: 5.49 2.23 17.52 0 0 10 0 10 40 Taşova Ilgaz Almus Karadeniz Korgun Kargı 14.6 M: 4.97 8.3 Süre (Yıl) 22.4 E: 36.03.7 B: 40.1923 16.0 B: 40.9 E: 41.8 E: 35.23 17.1923 31.P.1939 28.9 B: 36.8 E: 36.8 E: 36.1938 31.9 M: 6.23 2.67 70.0 E: 40.04.1940 13.2 E: 36.5 E: 33.12.4 E: 40.0 B: 40.0 B: 40.12.7 E: 36.8 E: 35.5 M: 6.55 19.67 2.5 M: 5.6 B: 41.9 E: 35.1856 28.2 M: 4.11.0 E: 40.1943 07.12.1917 29. AFETLER P.2 B: 36.6 M: 4.1943 26.5 E: 33.8 M: 4.1 M: 4.6 E: 41.23 83.01.16 30 40 Tekkeköy Kargı 361 .7 M: 5.12.1928 21.11.6 B: 33.9 B: 40.08.1880 23.5 E: 33.0 M: 5.01 8.1.68 89.6 M: 4.8 E: 37.08.09.5 E: 40.1953 13.14 3.51 17.01 19.2 E: 33.2 B: 40.7 E: 34.3 B: 41.2 B:41.2 B: 41.8 M: 6.23 8.4 M: 6.9 B: 41.49 2.01.39 15.68 2.1967 Saat Derinlik (Km) Koordinat E: 36.09 968.05.08.1954 21.08.1 B: 34.51 3.7 M: 4.2 M: 6.8 E: 36.1966 22.1942 11.0 E: 34.12.06.1910 24.12.6 M: 4.26 06.0 E: 41.8 B: 34.04 02.49 3.43 22.4 E: 37.23 13.57 6.01.8 E: 35.7 B: 34.0 B: 40.8 B: 40.03.1919 29.5 E: 35.5 M: 4.1945 25.1918 09. Doğal Afetler P. Büyüklüğü M=4.1916 10.49 2.6 M: 4.1935 21.8 E: 35.1953 19.0 B: 40.03 20.06.1939 04.49 2.68 70.8 B: 41.4 B: 40.1939 28.07.8 B:41.8 B: 41.67 4.1944 26.0 B: 34.7 B: 40.1 M: 7.6 B: 35.9 E: 33.1965 07.6 M: 4.8 E: 33.01.1884 21.7 E: 34.53 03.5 B: 41.12.88 5.1943 27.08.1.49 2.

1996 22.24 35.5 4.0 4.09.04.1996 20.02.22 35.2 E: 40.61 40.1 4.7 B: 35.1996 12.09 3.09 1.1997 07.9 E: 36.0 B: 40.2005 07.1997 28.9 E: 35.27 35.62 40.12.0 4.84 40.55 02.3 E: 40.1970 10.5 M: 4.1975 26.1 4.0 B: 40.38 35.1996 09.08.2004 27.1996 14.1993 03.06.1 4.1996 12.08.33 35.05 35.3 B: 40.74 40.2003 03.1996 25.08.11.0 5.24 35.2 4.78 40.29 36.1996 14.08.81 35.68 40.52 40.03.12.5 M: 4. 2005 Tablo P.1996 14.0 Süre (Yıl) 11.03.5 B: 36.30 35.34 35.80 41.31 35.6 4.01 10 17 16 10 0 5 Ladik Merzifon Merzifon Çorum Turhal Merzifon Kaç yılda bir oluyur 1.0 4.01 2.1978 Saat (GMT) 22:33 19:33 11:50 19:34 06:10 07:57 23:01 16:00 00:03 23:13 11:59 01:52 16:37 14:33 06:05 13:58 03:54 02:17 23:25 03:32 04:47 07:14 19:47 12:41 12:04 11:24 10:32 02:59 02:25 01:55 22:04 14:12 08:58 07:46 23:38 15:59 15:55 12:02 11:41 22:13 21:17 13:09 Enlem 40.59 03.10.1996 14.00 34.2 M: 5.1996 14.67 40.08.71 41.09.08.05.09.5 E: 36.1985 06.51 40.4 Yer 07.71 40.74 13.03.50 Boylam 36.00 23.02.1992 12.1 4.28 36.79 35.8 4.1 4.1985 03.14 Kaynak: Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü.1996 29.1996 14.08.53 2.23 35.72 40.14 2.02.06.96 35.80 35.08.44 36.1978 07.58 40.6 4.67 40.68 40.12.7 B: 35.6 E: 36.4 4.2 4.1996 14.0 B: 40.1996 14.6 E: 35.1977 06.08.Deprem Büyüklüğü M (Richeter) M: 4.2001 05.07.08.08.89 40.7 4.78 40.52 35.0 E: 34.12.82 36.55 40.0 4.02.3 M: 5.78 40.77 1.06.27 35.04.2 4.93 35.9 B: 40.1992 12.49 2.09 40.1997 08.1 4.68 40.02.3 4.9 E: 40.79 40.66 40.1975 05.09.1996 11.74 40.65 40.08.9 B: 40.08.35 35.30 35.66 35.3 E: 40.07.56 40.84 40.0 4.8 B: 35.1996 21.03.5 4.4 4.08.6 M: 5.48 40.1996 14.33 35.37 35.01 16.0 4.66 41.1993 12.1996 14.09.0 4.7 M: 4.08.1985 10.6 362 .81 37.93 40.08.46 01.33 35.53 21.5 4.Samsun İli Ve Çevre İllerinde Meydana Gelen Son Yüzyıl Depremlerinin Kandilli Kayıtları Tarih 29.4 M: 4.0 B: 40.07.1993 14.01 35.1996 03.60 40.5 E: 40.1 4.2.7 B: 35.49 83.10.86 35.06.07.98 35.3 M: 4.69 40.0 4.1981 10.75 40.1996 25.12.74 40.1997 Saat Derinlik (Km) Koordinat E: 34.85 40.71 40.0 B: 40.0 5.31 35.06.2 E: 40.68 8.08.28 35.08.1981 06.9 4.1997 03.4 4.1999 08.28 35.63 36.3 4.73 40.53 40.1992 10.23 35.03.87 40.2005 03.0 6.36 36.27 35.1996 19.68 5.0 M: 6.1996 15.97 Derinlik (km) 5 5 5 5 5 0 5 0 5 5 0 2 15 0 5 5 5 4 5 2 8 27 21 5 29 0 3 16 1 17 5 7 10 10 10 11 10 10 10 13 10 17 Büyüklük 4.1970 15.1 4.6 B: 41.05.1996 17.1996 20.0 M: 4.08.1996 25.6 M: 6.4 M: 5.56 40.06.0 E: 33.58 83.0 4.1984 07.0 4.0 4.1 5.0 4.6 M: 4.2 4.80 36.

9 4.04 40.2 4.1939 21.12.60 Boylam 36.20 35.41 35.21 41.80 40.İ.1929 29.06.5 4.10 37.0 5.07.1917 21.6 7.04.04.88 36.80 37.60 42.6 5.08 37.01 36.) 1987-88 2000 2000 2000 2000 1988-2000 2000 2004 1987 1987-88 1988-2000 1989-94 1993 1995 (D.05 40.1.1962 26.80 36.12.24 40.7 4.7 4.1962 01.90 40.80 36.99 41.08 35.4 5.1940 28.0 5.3 5.47 41.83 40. 2005 P.1954 07.2 Kaynak: Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü.60 36.12.1939 27.01.Tarih 15.00 40.1918 10.08.90 Derinlik (km) 18 33 33 37 33 40 10 40 30 0 16 0 40 10 10 0 0 10 0 0 Büyüklük 4. Heyelan ve Çığlar Tablo P.00 35.0 4.08.5 4.80 37.80 41.08.58 41.1939 27.08.07.61 40.3.00 40.12.1969 04.1942 04.1971 17.10.5 4.S.12.1939 28.1908 Saat (GMT) 21:59 16:37 01:50 13:29 01:57 07:24 01:39 12:36 21:03 01:19 14:03 20:44 03:25 02:23 22:34 20:00 01:24 06:39 17:39 03:55 Enlem 40.93 41.50 41.1970 07.79 35.80 40.91 36.90 35.5 4. Samsun İli Heyelan Afetine Maruz Kalan Köyler KÖYÜ Aydınpınar Beylik Düzköy Düzköy Yenice Merkez Ortaköy Gökçeboğaz Taşkelik Örenli Merkez Bekiroğlu Terice Terice Terice Sofualan Sofualan Çökekli Gürçam Merkez Koçyurdu Yeşilçam Döngel Merkez Uğurlu Söğütpınar Şenpınar Yenice Kazancılı Karşıtöngel Kuşkayası Hacıoğlu Kamberli Türkköyü Eynelgazi Kapıkaya MAHALLESİ Kumkelik Kirmencik Sögütpınar Gülizar Kibarlar Camialtı Tepebaşı Karşıyaka-Tahtalı Merkez Kalfalı Şabanoğlu Dereköy Çeşme-Yenicami Göçmenköy Soyuk Yıkıkhan Merkez Kabalık Depharmanı Boyalıca-Erikçe Bostan ---Eyupsultan ---Yabıkırık ---Orhangazi ---Meşelidağ ---Tahtalık Merkez-Taşlıboğaz Merkez Kaluk ---Kumluk-Kocabıçaklar Merkez-Hatip ------RAPOR TARİHİ 2003 2005 2004 2005 1983 1984-87-90 1983-88 1987 1987 1988 1983-87-92-96 1983 1988-93 (1998 kontrol etütlerinden çıkarıldı) 2002-2003 1996-2000 1984-1988 1989 1984-1989-2000 1984-88-96-2002 1996 1996-2000 1996-97-98(Yer seçimi Etüt Rp.1960 19.1970 10.8 4.1943 20.00 37.2.2 5.6 4.12.0 4.16 36.10.07.1975 17.70 40. ) 19 MAYIS ALAÇAM AYVACIK BAFRA 363 .25 36.03.

) 2005 1983 1993 1988 1996 1983-1984-2002 1987-1999-2000-2002 1983 (1998 Kontrol Etütlerinden Çıkarıldı.BAFRA KÖYÜ Hıdrelez Örencik Ortadorak Müstecep Meşelitürmenler Yiğitalan Barış Uluağaç Köseli Eğridere Ordubaşı Gökçedere Yk.Elikdere Merkez -Dervişoğlu Elmalı -----------Karşı Mah. Kerpiç. Merkez (Canik Bel) Merkez Kökçüoğlu Kaleboğazı Özören Merkez Kabaceviz Kabaceviz Merkez (Büyüklü) Merkez (Büyüklü) Balcalı Merkez MAHALLESİ ---Elmacık ---Alibey-Kapanboğazı Ağalan Hatipderesi Yunuslar Karapınar Yerlitepe Dervişoğlu-Ulupınar Yahniciler Ulaş Tahtalık ----Mevlana Yunusemre Dikçioğlu Merkez.mah.Ağcagüney (Bel.Aksu " Çelikalan Çelikalan Merkez Merkez Kamalı Elmaçukuru Uzgur Yeşilkent Beld.Aksu Başköy Tepecik Badırlı Dereler Aş. Çorak Merkez Tekkiraz(Çardakgeriş) Merkez Kayagüney Kayagüney İlkadım Beld. -----------25 Mayıs ------Yk.) Aş.) 1987 1987-93-94-95 1989-92-95 1996 1983-89-90-91-93-95-96 1987-90-94 1984-87-89 (1998 kontrol etütlerinden çıkarıldı. 2000 2000 1989 1992-2000 1984 1988 1992 1984-1999-2000 2005 2000 2000 2002 2004 1981-1984-87-95 1980-1984-87-95 (1998 kontrol etütlerinden çıkarıldı.Yenice Sefalı Aş.) Karakaya Konukluk Ulupınar Gökçeçakmak Meyremderesi Taşkaracaören Beyören Kayacık Çamyatağı Mesudiye Eymir Armutlu Musmulağaç Merkez Çirişli Alayurt Teberoğlu Günkoru Yk. ---Ambarlar ---Yarmalıyatak Kulsu ---Fatih-Reşadiye Karagöl Kozancalı ------Şemişli-Sündüsler Kayadibi Karakoç Karamamur Sümbüldüz İlyasköy Kılıçdede ---Merkez Küplüce Toybelen ---Kökçüoğlu Kocaalan Kadifekale Cevizdibi Açıklık Kadifekale Hacıismail (Oruçbey) ----------Albak Cami ve Çay Orta Cumhuriyet Kayalık ve Esentepe ----19 Mayıs ÇARŞAMBA HAVZA KAVAK LADİK ERKEZ SALIPAZARI TEKKEKÖY RAPOR TARİHİ 1995-1998-2000-2002 1995 1983 1987-2002 1997 1994 1998-2000 (Bakanlığın teklifi ile Müdürlüğümüz kontrol etütleri programına alındı.) 1984-2002 1985-88-90-94-95-99 1984-87-2000 1984 1987 1987 1987-2000-2005 1987 1994-2000 1988 1990 1989-87 1990 1992-97 1993 1983-84-91-87 1990-91-2000-2002 1989-90-92-93-98 1990 2000-2002-2004 2000 2000 2005 2000 2002 1990 2005 2005 2003 2000-2004 1989 2003 1993-1995 1984-1987 1983 364 .Avdan " Kozlu Gölalan Merkez Yk.Ağcagüney(Bel.

TERME VEZİRKÖPRÜ YAKAKENT KÖYÜ Merkez(Evci) Merkez(Hüseyinmescit) Kuyaş Karkucak Alanbaşı " Alanbaşı Alancık Yolpınar Küçükkale Pazarcı Tahtaköprü Kızılçaören Kuruçay Tekkekıran Merkez Küplüağzı Merkez Mutaflı MAHALLESİ Yahyalı-Gökseki Esen ---------Malbantlı ------------Çomu Aligil -----Kızılpelit ----Kürüz Yörüklü-Oğuz Kozköy Merkez RAPOR TARİHİ 2000-2004-2005 2005 1984-87 1987 1988 1988-95 1995 1989-1995 1989 1983 (1998 etütlerinden çıkarıldı) 1994 1998 2004 2005 2005 1984 1988-92 2002 2005 Kaynak:İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü İlimizde çığ olayı uzun zamandır vuku bulmamıştır.1. Samsun İlinde Su Baskınına Afetine Uğrayan Yerleşim Alanları İLÇESİ ÇARŞAMBA TEKKEKÖY HAVZA KÖYÜ Karamusfalı Kabaklı Paşayazı Merkez Karageçmiş Yenice Çeltek Demiryurt Etyemez Killik Koşuköy Koruluk Yeniköy İnözükoşaca Aş.4.Çirişli Merkez Eynel Koçyurdu Küplüağzı Güldere Alanşehhi-Çayır-İmar Bahrıdibek(Soruk) Tahtaköprü Çorakdere " Kocakaya Merkez ----Atakum-Atakent Ahmetsaray MAHALLESİ --------Hacıbektaş 19 Mayıs ----------------Bozuklu --------------------------------------------------------Osmandere Düzköy Karaldere Nalbantlı Yavuz Selim-Gazi --------RAPOR TARİHİ 1968 1973 1983-2000 1983-1998-2000 1982 1982 1983 1991 1983 1983 1983 1983 1983 1982-83-87 1983 1983-88-2000 1983 1983 1983(yangın) 1983 1983 1983 1983 1984 1984-87 1983 1984 1996 2000 1983 ALAÇAM BAFRA KAVAK AYVACIK YAKAKENT VEZİRKÖPRÜ MERKEZ LADİK Kaynak:İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü 365 .3. P. Seller Tablo P.

22.N. 1. 11. Yangı çıkış nedeni çoban ateşi ile piknik ateşidir. 35. 24. 30.5. 26.4. İLÇESİ Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Bafra Bafra Bafra Bafra Çarşamba Çarşamba Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Kavak Ladik Terme Terme Terme Terme Terme Terme Terme Terme Terme Vezirköprü Vezirköprü Havza Havza Havza Tekkeköy Tekkeköy Yakakent Salıpazarı BELEDİYESİ Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çetinkaya İkizpınar Doğanca Kolay Çarşamba Dikbıyık Büyükşehir Gazi İlkadım Atakum Çatalçam Canik Kurupelit Atakent Kavak Ladik Ambartepe Bazlamaç Evci Gölyazı Hüseyin Mescit Kocaman Narlısaray Kozluk Sakarlı Göl Narlısaray Ilıca Bekdiğin Merkez Kutlukent Merkez Merkez Merkez TARİH 2000-2006 2000-2002 2000-2005 2000-2001-2002-2004 2000 2000-2001 2003 2000 2000 2000 2002 2002 2002 2001-2002 2002 2002 2000-2005-2006 2006 2000 2000-2001 2000 2000-2001 2000-2005 2000 2000 2000-2001 2002 2000 2000-2001-2002-2005 2000-2002 2002 2002 2002 2000-2001 2002-2006 2002 2005 2004 AÇIKLAMA İlgili belediyelerin altyapı hasarları ile ilgili yazılar Müdürlüğümüze intikal etmiş ve durum Afet işleri Genel Müdürlüğüne iletilmiştir. 34. 31. 38. 21. 366 . 17. Kaynak:İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü P. 37. 2.7 Ha. 13. Yangınlar 1. 28. Çıkan orman yangınlarının çıkış nedenleri belirlenememiştir. Orman. 8.gürgen ve kızılçam dır. 33. 23. Yangın Emniyet yolu bulunmaktadır. 7.3 Ha. 27.alan yanmıştır.’lık alanda örtü yangını şeklinde olduğundan yangın sonucunda hayatiyetlerini kaybedecek şekilde ağaç yanmamıştır. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünde 2005 yılı içerisinde 4 adet orman yangını çıkmış olup çıkan yangınlar direkt metot ile söndürülmüştür. 9.2000 Yılından Sonra Samsun İlinde Meydana Gelen Sel Afetleri Nedeni İle Altyapıları Hasara Uğrayan Belediyelerin Listesi S. İşletme Müdürlüğümüzde 4+000 Km. 25. 32. 16. 10. 4. Otlak ve Sazlık Yangınları Samsun Orman İşletme Müdürlüğünde 2005 yılında 6 adet örtü yangını çıkmış 6. Her yıl ilçe merkezlerinde İlçe Kaymakamları başkanlığında oluşan komisyon marifetiyle yangınların önlenmesi ve söndürülmesi konusunda neler yapılacağı hususlarında kararlar alınmakta ve bu kararlar ilgili kurumlarca yerine getirilmektedir. 15. 36. 19. 20.1. 14. 18. 29. 12. Altyapı hasarları ile ilgili tespitler Afet işleri Genel Müdürlüğünün talimatı doğrultusunda ilgili kurumlarca yapılmaktadır.meşe. 6.Tablo P. 5.Yanan ağaç türleri kayım. 3.

000 5.500.0 0.105.0 2.5 0.918.382.2 1.420.530.5 0.0 0.000.030.25 1.0 0.44 YTL 4.000.0 0.000 192.0 2.03 2.310.024.500.2 9.0 0.000 611.180.000 1.0 0.000 778.000.0 2.5 0.495.526.000 535.000 2.037.033.5 0.3 1.000 1.3 Yanan Alan ( Ha ) Örtü Tepe 0.440.5.5 0.1.000 709.778. Çam kese böceği tırtıl keseleri toplanarak yapılan odacıklara 367 .000 3.840.02 0.0 10.250.000.034.000 2.0 2.000.38 YTL 11.3 0.915.02 0.5 0.000 1.477.000 768.6.138.136.000 400.302.000 479.000 2.05 5.782.5 2.800.850.505. sahada çam kese böceği ile biyolojik mücadele yapılmıştır.0 1. Yolpınar Karahalil Samukalan Yolpınar 2005 YILI 2004 YILI 2003 YILI 2002 YILI 2001 YILI 2001 YILI Yılı Kaynak:İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü P.06 0.782.000 490.000 16.978.927.1 1.420.000 312.250.0 1.000 2.000 247.000 249.Bafra Orman İşletme Müdürlüğünde bir adet Yangın İlk Müdahale Ekibi olup İşletme Müdürlüğümüz merkezinde konuşlandırılmıştır.000 Oluşan Hasar (Tl) 741.Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünde Yangın İle İlgili Bilgiler Yılı Yanan Alan ( Ha ) Örtü Tepe 3.000 23.000 443. İşletme Müdürlüğü sorumluluk alanı içerisinde bir adet yangın gözetleme kulesi bulunmakta olup kulemiz Dedetepe mevkiindedir.877.5 0.025.547.000 228.000 3.40 YTL 2.279.660.586.02 0.0 0.38 YTL Ağaç Türü Çz-Çk-M Çs-Çk Çk-Çs Çk Çz Çk Çz Çk-Kn Çk M Çk M Çk Ağaç Türü Çs Çs M Çk-Kn M-Çk Çk Çk-M Çk Çz Çk-Çs Çs Çk M-Çk M-G Çk-Kn Çz Çs Çz Çz Çk-M Kn Çz M Çs Çk Çk-M Çz M-Çk M Çk-M Çk+M Çz Çk İşletme Şefliği Karaçam Kunduz “ Narlısaray Karaçam Narlısaray Kunduz Narlısaray Akçay Havza Akçay “ “ İşletme Şefliği Gölköy “ Akçay Narlısaray Havza Kunduz Akçay Gölköy Karaçam Kunduz Gölköy Akçay Narlısaray Havza Narlısaray Karaçam Kunduz Karaçam Sarıçiçek Karaçam Kunduz “ Havza Gölköy Çiğdemli Kunduz Gölköy Narlısaray Havza Akçay Havza Karapınar Akçay Oluşan Yangının Mevkii ve Köyü Kızılkese Karaköy “ Sarıalan Susuz Mezra Yukarızeytin Mezra Devalan Yukarısusuz Çekalan “ Devalan Oluşan Yangının Mevkii ve Köyü Tahtaköprü “ Akören Mezraa Karahalil Sofular Kuyumcu Tahtaköprü Kızılkese Sofular Tahtaköprü Kabalı Mezra Çiftlik Sofular Kızılkese Yukarızeytin Saraycık Susuz Kumral Karaköy Pelitçik Karahalil Sofular Kumral Yukarızeytin Yukarınarlı Mezra Bayolıca Mah.01 2.800.2 0.420 516.309.100.156.000 1.000.05 0.0 Yangın Çıkış Sebebi Bilinmiyor “ “ “ Yıldırım Bilinmiyor Yıldırım Bilinmiyor “ “ “ “ “ Yangın Çıkış Sebebi Bilinmiyor “ “ “ “ “ “ “ “ Yıldırım Bilinmiyor İhmal Bilinmiyor “ “ Yıldırım Bilinmiyor İhmal Yıldırım Bilinmiyor Çoban Ateşi Bilinmiyor İhmal Bilinmiyor İhmal Bilinmiyor “ “ “ “ “ “ “ Oluşan Hasar (Tl) 28. Tablo P.000 1.0 4.0 6.1 3.000 207.8 0.000 1.2 1.500.842.053.000 77.317.0 0. Ormanlar Üzerinde Biyotik veya Abiyotik Faktörlerin Etkileri: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarında 525 Ha.1 0.5 1.000 8.000 136.000 135.000 8.2 0.224.000 2.3 1.000 1.474.000.000.5 0.100.5 1.000 77.000 415.701.000 347.168.200.186.098.

Çam kese böceği ile mücadele için toplam 8. Böcek zararı.1.K.H. 368 .0 Ha. Bu protokole göre. P.5 Ha alandan 7. P.6. kavak suni tensil sahasında kızılağaç hortum böceği ile kimyasal mücadele yapılmıştır.2. 1-Endüstriyel ve liman faaliyetleri ile deniz trafiğinin yoğun olduğu Samsun Limanında olabilecek yangınlara karşı koruyucu tedbirler yanında yangınların insan ile kimyasal ve benzeri madde. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünde 2005 yılı içerisinde İşletme Müdürlüğümüz sorumluluk alanı içerisinde kalan ormanlarda canlı veya cansız çevre faktörlerinin (böcek zararı. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünde Akçay.G. sahada kimyasal mücadele yapılmıştır.Ormanların devamlılığı ve temiz işletmecilik ilkesi gereği ormandan çıkarılması gereken bu ağaçların üretimleri İşletme Müdürlüğümüzce yaptırılmış. Karaçam. kamu ve özel kuruluşlar deniz kirliliğinin önlenmesi temizlik faaliyetlerinin yürütülmesine imkan verecek özel teçhizat. Ancak 250. P. limanda kıyısı bulunan veya liman sınırları içinde.lık alanda etkileri olmuş ve bu alanlarda bu etkiler sonucu 3461 m3 D. Diğer Afetler P. Narlısaray ve Çiğdemli Orman İşletme Şefliklerinde 1.0 Ha. sahada mekanik mücadele 1225.Yine aynı böcekler 325.) 1041. kar kırığı ve rüzgar devriği olarak 3734.2.00 YTL harcama yapılmıştır. Gölköy.600 m3 orman emvali elde edilmiştir.kar ve rüzgar devriği vs.yerleştirilmiş ve Yırtıcısı üretilmek suretiyle mücadele yapılmıştır. Fırtınalar Önemli bir fırtına tespiti yoktur. döküntü/yayılmalarının en kısa zamanda kontrol altına alınması gerekmektedir.1. Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar İlimizde deniz kirliliğinin önlenmesi için müşterek bir protokol imzalanmıştır.2. Ayrıca Kavak suni tensil sahalarında kızılağaç hortum böceği ile kimyasal mücadele yapılmaktadır. Radyoaktif Maddeler Radyoaktif maddeler ile tespit edilen kazalar yoktur. donanım ve cihazları temin etmek ve gerekli durumlarda bir organizasyon ve plan doğrultusunda müşterek kullanıma hazır bulundurulmalarını sağlamaktadır.0 Ha. 2-Bu nedenle.300.0 Ha.üretilen orman emvali satılarak milli ekonomiye katkı sağlanmıştır.deki ağaç zarar görmüştür.671 Ha alanda biyoteknik mücadele yapılmıştır.2. Ayrıca bu alanlarda çukurlar açılarak toplatılan çam kese böcekleri imha edilmiştir. civarında ve limana çok yakın yerlerde konuşlanmış olan tüm askeri.

Oluşturulacak yangın ekiplerinin eğitimi İl Sivil Savunma Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü ile Liman İşletme Müdürlüğü tarafından müşterek yapılacaktır. kamu ve özel kuruluşlara ait deniz ve kara unsurları arasında muharebe organizasyonu sağlanacaktır. İl Sağlık Müdürlüğü. Talep daha sonra bir yazı ile teyit edilecektir. maksatlı tatbikat senede bir kez. 4-Samsun Liman sınırları dahilinde ve yakınında insan ve çevre sağlığını tehdit edebilecek yayılmalar/döküntüler karşısında yardım talebi Samsun Valiliğince askeri birliklere ve diğer sivil ve kamu kuruluşlarına telefon/telsiz ile yapılacaktır. 11-Çevre ve deniz kirliliğinin önlenmesi ve temizlik çalışmaları ile ilgili eğitim. kamu ve özel kuruluşlar (Petrol Ofisi Bölge Müdürlüğü. 7-Limanda kıyısı bulunan veya limana çok yakın bir bölgede yer alan tüm askeri. 369 .ş. Hastaneler. 5-Valilik kanalıyla istenen yardım taleplerinde tüm askeri. çevre/deniz kirliliğinin kontrol altına alınması ve temizlik faaliyetleri Valilikçe oluşturulacak yardıma giden askeri.3-Samsun Limanında ve liman sınırlarına yakın bölgelerde denizde meydana gelebilecek döküntü/kirlenme halinde liman emniyetinin sağlanması ve gemi trafiğinin kontrol altına alınması amacıyla durum Liman Başkanlığına bildirilecektir.) atıklar vs. maddesince kirleten tarafından ödenecektir. köpük gibi harcanan.kamu-özel kuruluşlar ile Liman başkanlığı bünyesindeki teknik düzeydeki temsilcilerden oluşacak bir heyet tarafından organize edilecektir. ile içinde bulundurdukları ve/veya ürettikleri petrol türevlerinin ve çevreyi kirletici kimyevi maddelerin gerektirdiği önlemleri de göz önüne alarak muhtemel bir çevre/deniz kirliliğine karşı gerekli olan tüm teçhizat ve cihazları temin edeceklerdir. kullanılan ve geri kazanılmayan malzemenin bedeli Samsun Valiliği ve ilgili askeri-kamu-özel kuruluşların temsilcilerinden teşekkül ettirilecek heyetçe bellenebilecek bu bedel 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/e. Türkiye Gübre Sanayi A. yangın tatbikatı ile müşterek planlanarak yapılmalıdır. 10-Samsun Limanı/liman sınırları dahilinde meydana gelebilecek deniz kirliliği ile ilgili yapılacak ihbar ve yardım talepleri ile bu doğrultuda temizlik çalışmalarını yürütecek olan askeri. Üniversite ve Teknik Okullar. 6-Temizlik faaliyetleri esnasında yardıma gelen unsurlara ait yağ emici petrol (oilsorbent) kimyasal bariyer. Tıp Fakültesi. kamu ve özel kuruşlar deniz kirliliğinin önlenmesi ve temizlik çalışmalarının süratle başarıya ulaştırılabilmesi için ellerindeki tüm imkanları seferber edeceklerdir. TCDD Liman İşletme Müdürlüğü. Karadeniz Bakır İşletmeleri. 8-Muhtemel bir döküntü sonunda. Liman Başkanlığı ve Liman İşletme Müdürlüğünce oluşturulacak bir ekip tarafından kontrolleri yapılacaktır. 9-Limana yük getiren veya limandan yük alan gemilerin gerek çevre temizliği gerekse yangın yönünden kontrollerinin İl Çevre Müdürlüğü. Aygaz Dolum Tesisleri.

370 . 4-Skimmerler tarafından toplanan döküntülerin depolanması ve sahile aktarılması için 10-30 ton kapasiteli neopren yüzer tanklara 25-75 ton kapasiteli yüzer dubalara ihtiyaç vardır. İl Kurtarma Ve Yardım Komitesi’nin görevleri: 1-İl Acil Yardım Planlarının yapılması ve uygulanmasını sağlar. serilmesi ve toplanmasında gerekse yangın söndürmekte kullanılmak maksadıyla söndüren tipinde bir römorkör gereklidir.3. 2-Planda öngörülen teşkilatı kurmak ve görev alanları tespit ederek kendilerine duyurur. P. Firmalarca temin edilecek bariyerlerin standart/aynı malzeme ve ölçüde olmasında büyük yarar vardır. yağ ve petrol türevlerinin yayılmasını önlemek için 2-5 km'lik yağ bariyeri gereklidir. kullanılması sırasında halk sağlığına zarar verecek boyutta bir olay olmamıştır. Ayrıca. P.2. 2-Bariyerlerin temin edilip serilene kadar geçecek süre içinde denizlerin kontrolü ve yayılmasının ve kıyı ile irtibatının önlenmesi amacıyla kullanılması tavsiye edilen kimyasal bariyerlerin tatbiki için su kesimi az.3. akaryakıt.Samsun ili ve liman deniz sahasını kaza ve yangın sonucu tehdit edecek büyük çaplı bir deniz ve çevre kirlenmesi halinde kirlenmeyi daha etkin bir şekilde engellemek. süratli bir küçük bot/tekneye (uzunluk 4-6 m) ihtiyaç vardır. Söz konusu kimyasal bariyerlerin denizdeki canlılar üzerindeki tok-sisitesi düşük ve ayrıca biyolojik olarak parçalanabilir nitelikte olmalıdır. 5-30. 3-Deniz sathındaki döküntünün temizlenmesi ve sahilde hazırlanan tank/depo benzeri ve tesis ve araçlara aktarılması amacıyla deniz süpürgesi benzeri ikinci bir tekneye ihtiyaç vardır.000 tonlu taşıma kapasiteli bir tankerden) deniz kirliliğine sebebiyet verebilecek mal sızması. 5-Denizde oluşabilecek akaryakıt yangınlarına karşı kullanılmak maksadıyla hem söndürücü özelliği hem de kirliliği toplayıcı/yayılmayı önleyici özelliği olan foam temini gereklidir (10-50 ton) 6-Deniz yangınlarına müdahale için gerek bariyerlerin taşınması. Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğünün hazırlamış olduğu “Afetler Acil Yardım Plan” doğrultusunda önlemler alınacaktır. taşınması. Eğitim ve tatbikatlar düzenleyerek grupların hizmete hazır olmalarını sağlar. mücadele ve temizlik çalışmalarını başarıyla yürütebilmek için aşağıda belirtilen malzeme ve ekipman özelliklerine ihtiyaç duyulmaktadır: 1-Samsun Limanında oluşturulabilecek bir deniz kazasına (örneğin. bu bariyer ile tanker etrafı çevrilebilecektir. Tehlikeli Maddeler İlde tehlikeli ve zehirli maddelerin depolanması.

Çalışma Esasları : 1-Komite başkanının çağrısı üzerine. 5-Acil yardım süresi içerisinde harcanamayan ödeneği merkez fonu hesabına iade eder.) -Yangın Söndürme : ( Belediye Başkanlığının görevi kapsamında.K.) -Kurtarma : (T. kendi grubundaki kuruluşlarla müştereken çalışarak haberleşmeyi temin edecektir. 2-Afetin büyüklük derecesi ve türüne göre Valilikle gerekli görülmesi halinde komite 24 saat çalışma esasına göre görev yapacaktır.3-Acil yardım hizmetlerinin yürütülmesinde. 371 . 6-Gerektiğinde afetzedelerin borçlarının tecili ve yeni kredi açılması konusunda tespit ve tekliflerde bulunur.S.) Afetin türüne göre yukarıdaki acil yardım sıralamasında değişiklik yapılabilir. Garnizon Komutanlığına ait yangın söndürme teşkilatınca görev sağlanacaktır. araç ve gerecin temini ve ikmali ile görevlendirilmelerini takip ve koordine eder.C. 7-Acil yardımların aşağıdaki öncelik sırasına göre yapılmasını sağlar. Bölge Müdürlüğü grup başkanı olup grubundaki görevli kuruluşlarla müştereken çalışarak kurtarmayı sağlayacaktır.) -Yedirme.) -Ölülerin defni : ( Sağlık Müdürlüğünün başkanlığındaki grupça yapılacaktır.) -Elektrik. ısıtma ve aydınlatma : (Defterdarlığın Başkanlığındaki grupça hizmetler sağlanacaktır. giydirme. -Haberleşmenin temini : (Haberleşme grup başkanı Jandarma Alay Komutanı olup. su ve kanalizasyon tesislerinin onarılması ve hizmet sokulması :( Belediye başkanlığındaki grupça sağlanacaktır.) -Hasta ve yaralıların hastaneye nakli : Sağlık Müdürlüğü grup başkanlığınca yapılacaktır.) -Ulaştırmanın sağlanması ve trafiğin düzenlenmesi: (D. görevli kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlar. 4-Hizmet gruplarının görevlerini yapabilmesi için gerekli personel. Bölge Müdürlüğü başkanlığındaki grupça yapılacaktır.) -Enkaz kaldırma ve temizleme: (Karayolları 7. büyük afetlerde ise çağrısız olarak. ilk toplantı yeri olan Valilik salonunda toplanacaklardır.İ. Bölge Müdürlüğü grup başkanı olup grubundaki görevli kuruluşlarla müştereken çalışarak ulaştırmayı sağlayacaktır.) -Karantina tedbirlerinin alınması: (sağlık müdürlüğü başkanlığındaki grupça sağlanacaktır. 4-Afet halinde beliren ihtiyaçlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığından istenecektir. 7.) -Tıbbi ilk yardım : (Sağlık Müdürlüğü grup başkanı olup grubundaki görevli kuruluşlarla müştereken çalışarak kurtarmayı sağlayacaktır. 3-Komitenin sekreterya görevini afet bürosu yürütür. ) -Emniyet ve asayiş sağlama : (Emniyet Müdürlüğü ve jandarma Alay Komutanlığınca sağlanacaktır. Belediye itfaiyesi ve diğere kamu kuruluşlarına ait itfaiyeler ile. 7.

) Mahalle Sayısı Personel Sayısı (Muhtar ve 2’şer Yrd. 000 1 3 1 3 18 54 2 84 4 32 2 14 1 14 28 1 9 213 16 16 16 4 4 4 4 16 64 277 SALIPAZARI ÇARŞAMBA 2000 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ŞEHİR NÜFUSLARI ŞEF KILAVUZLUK (KORUNMA BÖLGESİ) BAŞ KILAVUZLUK KILAVUZLUK İl veya İlçe Personel Sayısı (İl veya İlçe Emniyet Md.7.1. 919 1 3 1 3 4 12 1 10 2 16 1 7 1 14 21 9 74 10 10 10 2 2 3 3 10 40 114 TEKKEKÖY AYVACIK 19 MAYIS ASARCIK ALAÇAM MERKEZ KAVAK HAVZA TERME BAFRA LADİK .3. Sivil Savunma Birimleri Tablo P.2005 372 YAKAKENT 3. 492 1 3 1 3 2 6 1 10 2 16 1 7 1 14 21 1 9 68 10 10 10 2 2 3 3 10 40 108 5. Ve 2 şer Yrd. 865 1 3 1 3 12 36 1 42 2 16 -1 7 1 14 21 1 9 124 10 10 10 3 2 2 3 10 40 164 3.Samsun İli Ve Bağlı İlçelerin Sivil Savunma Servisleri Yükümlü Kadroları İLİ MERKEZ VE BAĞLI İLÇELERİN ADI VEZİRKÖPRÜ 23.) İdare Merkezi Sayısı Personel Sayısı KURTARMA SERVİSİ Bölük Sayısı Takım Sayısı Ekip Sayısı Yükümlü Sayısı İLKYARDIM KISMI İLKYARDIM VE AMBULANS SERVİSİ Bölük Sayısı Takım Sayısı Ekip Sayısı Yükümlü Sayısı AMBULANS KISMI Bölük Sayısı Takım Sayısı Ekip Sayısı Yükümlü Sayısı Toplam Yükümlü Sayısı SASYAL YARDIM SERVİSİ Bölük Sayısı Takım Sayısı Ekip Sayısı Yükümlü Sayısı ESAS SERVİSLERİN TOPLAM YÜKÜMLÜ SAYISI EMNİYET VE TRAFİK SERVİSİ İTFAİYE SERVİSİ HASTANELER SERVİSİ TEKNİK ONARIM SERVİSİ Takviye Yükümlü sayısı Takviye Yükümlü Sayısı Takviye Yükümlü Sayısı Takviye Yükümlü Sayısı Elektrik Telefon Su Gaz Kanal Toplam YARDIMCI SERVİSLERİN TOPLAM YÜKÜMLÜ SAYISI GENEL YÜKÜMLÜ TOPLAMI 368. 300 1 3 1 3 17 51 1 42 3 24 1 14 1 14 28 1 9 160 16 16 16 4 4 4 4 16 64 224 5. 000 1 3 10 30 52 156 2 84 2 16 140 1 8 59 1 4 59 118 1 4 39 570 52 52 52 13 13 13 13 52 208 778 12. 000 1 3 2 6 9 27 2 84 1 6 54 3 21 2 28 49 2 18 241 22 22 22 5 5 6 6 22 88 327 19.) Karakol Sayısı Personel Sayısı(Karakol Amirleri ve 2’şer Yrd. 638 1 3 1 3 7 21 1 10 -2 16 1 7 1 14 21 1 9 83 10 10 10 2 2 3 3 10 40 123 15. 000 1 3 1 3 7 21 1 42 3 24 1 7 1 14 21 1 9 123 13 13 13 3 3 3 4 13 52 175 1. 000 1 2 2 4 7 21 1 42 4 32 2 14 1 14 28 1 9 138 16 16 16 4 4 4 4 16 64 202 KILAVUZLUK SERVİSİ KARARGAH SERVİSİ Kaynak: İl Sivil Savunma Müdürlüğü. 390 1 3 1 3 8 24 1 20 2 16 1 7 1 14 21 1 9 96 10 10 10 2 2 3 3 10 40 136 66.P. 720 1 3 1 3 4 12 1 20 2 16 1 7 1 14 21 1 9 84 10 10 10 2 2 3 3 10 40 124 8. 254 1 3 1 3 10 30 1 42 3 24 1 7 1 14 21 1 9 132 13 13 13 3 3 3 4 13 52 184 25. 034 1 3 1 3 9 27 1 20 2 16 1 7 1 14 21 1 9 99 10 10 10 2 2 3 3 10 40 139 8. 209 1 3 2 6 16 48 2 84 1 8 70 4 28 2 28 56 2 18 285 28 28 28 7 7 7 7 28 112 397 40.

b) Deniz.12. İçişleri Bakanlığının 21. Sorumlu Makamlar : A.Valilik Makamı .Deniz Yangınları için : 1. 816-1009-2-82/77 SAYILI YAZISINDA BELİRTİLDİĞİ GİBİ İlimizde 7/10357 Sayılı Yönetmelik kapsamına alınmış olup. liman ve Denize ulaşabilecek ve yayılabilecek yangınlara karşı alınacak acil tertip ve tedbirleri tespit etmek ve Samsun Limanının deniz trafiği.Kara Yangınları için : 1. römorkaj ve Kılavuzluk.Limanlar Mülki İdare Amirliği.Garnizon Komutanlığı 373 . Kapsam:Samsun İl Merkezini ve Liman sahasını kapsar. Koordinasyon : Samsun İlinde Karada çıkıp kıyı. gemi kurtarma hizmetleri seyir yardımcı ve kolaylıkları yönünden mevcut durumu incelemek.TCDD Liman İşletme Müdürlüğü 4.1982 gün ve Svl. söndürme ve kurtarma tedbirlerini ve bu tedbirlerin uygulanmasında bölgede bulunan resmî ve özel bütün kuruluşların birbirleriyle ve askerî makamlarla yapacakları görev bölümünün. 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun ve 6/3150 sayılı Sivil Savunma ile İlgili Teşkil ve Tedbirler Tüzüğüne dayanarak hazırlanan bu Yönetmeliğin amacı.3.2.Svn. .Md.Liman Başkanlığı B. sanayinin. 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu. liman veya kıyıda çıkıp karaya ulaşabilecek ve yayılabilecek. Yangınlara karşı alınacak önleme. Gn. İlimizde de İL YANGIN KOORDİNASYON Kurulu bahsi geçen Yönetmeliğin 4 ncü maddesine göre aşağıda isimleri belirtilen kurum ve kuruluşlarca oluşturulmuştur. 2. 1.P.Samsun Büyükşehir Belediye İtfaiye Müdürlüğü. söndürme ve kurtarma işlemlerinin daha rasyonel biçimde hazırlanması ve bir plan dahilinde yürütülerek can ve mal ziyanını bu yangınlarda en az düzeye indirilmesini sağlamak için.Samsun ili Yangın Önleme-Söndürme ve Kurtarma Planı Amaç :Denizde ve Karada çıkacak yangınları büyümeden en kısa sürede söndürmek.Yangının meydana geldiği tesis Müdürlüğü birinci derecede sorumludurlar. derece amirleri. liman tesislerinin ve deniz trafiğinin yangın tehlikesi doğurabilecek ve yayılmasına sebebiyet verecek derecede yoğunlaştığı yerlerde : a) Karada çıkabilecek. 2. öngörülen yangın önleme. Yasal Dayanak : 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu.Kıyı Emniyeti Gemi Kurtarma Müdürlüğü 3. AFET . Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri 1. işbirliğinin ve koordinasyonun nasıl sağlanacağını göstermektir.

Ltd..Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma Müdürlüğü . 374 .Jandarma Komutanlığı .Liman Başkanlığı .İl Emniyet Müdürlüğü . a) Kazazedeyi değerlendirmek ve teşhis etmek. Bölge Müdürlüğü . a) İcabediyorsa suni solunum ve kalp masajı yapmak.Serbest Bölge Müdürlüğü .Petrol Ofisi Tesisat Müdürlüğü . b) Kanamayı durdurmak. e) Kazazedeyi gereken yere sevk etmektir. kanama ve fizyolojik dengenin bozulmasını etkileyen her türlü olumsuz etmenlere karşı tedbir ve can kurtarma amacıyla ilkyardım yapılır.Yeşilyurt Demir Çekme San.Samsun Gübre Sanayi A.Karayolları 7.Ş. hayat kurtarıcı geçici müdahaleye denir.Tes.Şti.KOSGEB . yaralanma.Büyükşehir İtfaiye Daire Başkanlığı . .Büyükşehir Belediye Başkanlığı . . P.Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı .TOTALGAZ Tesisleri Müdürlüğü .Tekkeköy Kaymakamlığı . İlkyardımın hedefleri.Denizcilik Bölge Müdürlüğü .Ş.Yıldız Kimya San. . d) Gereken yerlerle haberleşmeyi sağlamak.CE-KA İnşaat A.Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü . . İlkyardım Servisleri Ani olarak hastalanan veya kazaya uğrayan kimseye tedavisi yapılıncaya kadar anında ve olay yerinde yapılan. İlkyardımın amacı kazazedelerin hayatını kurtarmak ve durumunu kontrol altına almak ve kötüye gitmesini engellemektir.Ulaştırma Bölge Müdürlüğü .Ş.Liman İşletme Müdürlüğü .Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlüğü .İl Sivil Savunma Müdürlüğü .DLH Makine İkmal Başmühendisliği . İlkyardımın ilkeleri. c) Şok varsa gerekeni yapmak.Aygaz Dolum Tesisleri Bölge Müdürlüğü . c) Hastayı uygun pozisyona getirmek.Karadeniz Bakır İşletme Fabrika Müdürlüğü .3.A.3.Milangaz Tesisleri A.Ş. b) Geçici ilkyardım tedbirlerini almak.

İl Sağlık Müdürlüğü (15 Personel) MÜKELLEFİYET İlkyardım Ve Ambulans Servisi 118 Yükümlü Hastaneler Servisi 52 Yükümlü P. İlkyardım servislerini sıralarsak : a-) Yaralanmalarda ilkyardım b-) Solunum sistemi ile ilgili ilkyardım c-) Dolaşım sistemi ile ilgili ilkyardım d-) Şok durumunda ilkyardım e-) Yanık ve haşlanmalarda ilkyardım f -) Kırık.3. İl ve İlçelerde kurum ve kuruluşlar kendi bünyelerinde bu faaliyetleri sürdürmektedirler. İlimizdeki Kurum Ve Kuruluşların Barındırma Kapasitesi Garnizon Komutanlığı Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü İl Defterdarlığı Karayolları 7. çıkık ve zehirlenmelerde ilkyardımdır.Md.Bölge Müd. 18 Oda 40 Kişilik 36 Kişilik 20 Yataklı 3 Oda . 8 Kişilik 15 Kişilik 20 Yataklı 6 Yataklı 75 Kişilik 27 Kişilik 2 Adet 1 Adet 12 Kişilik 15 Kişilik 13 Odasi 25 Kişilik 14 Kişilik 10 Kişilik 1 Adet 12 Kişilik 16 Kişilik 1 Adet 20 Kişilik Kaynak: İl Sivil Savunma Müdürlüğü. Petrol Ofisi Tesisat Müdürlüğü Krdnz. Müdürlüğü Telekom İl Müdürlüğü Tmo Bölge Müdürlüğü Yök Kredi Ve Yurtlar Kur. Bşk. Bakır İşletmeleri Müdürlüğü Tügsaş Gübre Fabrikası Müdürlüğü Meteoroloji Bölge Müdürlüğü İller Bankası 16.Bölge Müdürlüğü İl Sağlık Müdürlüğü Ziraat Bankası Merkez Şb.8.Bölge Müdürlüğü Merkez Bankası Şb.Lüğü Tarım İl Müdürlüğü 30 Yataklı 39 Kişilik 34 Yatak Kapasiteli .Lığı Veteriner Kontrol Araştırma Enst. Tablo P. İLKYARDIM VE AMBULANS EKİBİ : ( 15 KİŞİ) 1. Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı Mülteciler Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce hazırlanan Seferberlik ve Savaş Halleri için Göçmen yerleştirme planın çerçevesinde yerleştirilecektir.Müdürlüğü Gar Müdürlüğü Dsi 7 Bölge Müdürlüğü Posta Başmüdürlüğü 19 Mayıs Polis Myo Müdürlüğü Şoförler Ve Otomobilciler Od.d) Beden ısısını korumaktır.2005 375 .4. Bölge Müdürlüğü Orman İşletme Müdürlüğü 19 Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü Tapu Ve Kadastro 10.

P.6.P.3. KAYNAKLAR: -İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü 2005 -İl Sivil Savunma Müdürlüğü 2005 -Samsun Orman İşletme Müdürlüğü2005 -Bafra Orman İşletme Müdürlüğü2005 -Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü2005 376 .3.5. Tehlikeli Maddelerin Yurtiçi ve Sınırlar arası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler İlde bu konuda bir çalışma yoktur. Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar İlde Acil Eylem Planı hazırlanarak en son 2001 yılında güncelleştirilmiştir.

2005 377 . Sağlık Kurumlarının Dağılımı Tablo R.1. Temel Sağlık Hizmetleri R.R. 2005 Yılı Sağlık Kurumları Ve Özel Hastanelerin İlçelere Göre Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.1. SAĞLIK VE ÇEVRE R.1.1.

2005 378 .İlimizdeki Sağlık Kurum ve Kuruluşları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.Tablo R.2.

2005 379 . Kuduz Şüpheli Isırık Vakalarının Yıllara Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.2004 Yılı İlimizde Görülen İhbarı Zorunlu Hastalıklardan Bazıları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. 2005 Şekil R.3.R.1.1.2. Bulaşıcı Hastalıklar Tablo R.

2005 380 .2.Şekil R.2005 Yılı İldeki Sosyal Hastalıklar ve Eğlence Yerlerinden Alınan Kan Sayısı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

2005 Yılı Frengi Çalışmaları ve Frengi Vaka Sayısı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.Şekil R.3. 2005 381 .

2005 382 .4. Verem Savaş Dispanserlerinde Yapılan Radyolojik ve Bakteriyolojik Muayene Sayıları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.Şekil R.

İçme.2. İçme.4. 2005 yılı içerinde içme ve kullanma suyu şebekesi üzerinde tespit edilen odak noktalarından bakteriyolojik ve kimyasal su örnekleri alınarak Samsun Bölge Hıfzısıhha Enstitüsü Müdürlüğünde analizleri yapılmaktadır. işletmecisi tarafından Yönetmelik hükümleri doğrultusunda bakteriyolojik ve kimyasal su analizlerini yaptırmaktadır.R.1.5 İçme ve Kullanma Suyu Analiz Sonuçları. Kullanma ve Sulama Suları Analiz Sonuçları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.1. Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılarak faaliyet gösteren. Numune Cinsi Sayısı Uygun Bakteriyolojik 290 Kimyasal 20 Klor ölçümü 17544 Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. 2005 192 13 16737 Uygun Değil 98 7 807 383 . Ladik İlçesi Soğanlı Köyü Boğaz Mevkiinde. Akdağ Kaynak Suyu. Kullanma ve Sulama Suları Tablo R. İlimiz. 2005 İlimiz genelinde. Tablo R.

2.7.1. Zoonoz Hastalıklar Tablo R. Ruhsatlı Kaynak Suyu İşletmeleri Numune Cinsi Sayısı Uygun Bakteriyolojik 11 11 Kimyasal 9 9 Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. 2005 Tablo R. 2005 R. Denizler İl Sağlık Müdürlüğünce Turistik tesis ve Halk plajlarından kirlilik türlerini ve oranlarını araştırmak üzere .9.ŞÜPHELİ ISIRIK BRUSELLA ŞARBON 172 1 2 177 1 3 1 159 183 6 265 7 282 1 2 306 6 4 280 3 1 294 2 2 191 165 2 9 164 2 2 2638 31 26 Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.1. İlimizde Bulunan Kaplıcalar Hakkında Bilgiler Ruhsatlı Kaplıca Sayısı 1 Müracaatı olan kaplıca sayısı Ruhsatsız kaplıca sayısı Toplam Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Sağlık Bak.2.Tablo R. 2005 384 . Tablo R. İlimiz merkezinde bulunan 11 adet deniz suyu odak noktasından ve denize sahili bulunan İlçelerimizdeki 24 adet odak noktasından alınan numunelerin analizleri hakkında bilgiler tabloda verilmiştir.İlimiz genelinde deniz suyundan numuneler alınarak bölge Hıfzısıhha Enstitüsü Müdürlüğünde analizleri yaptırılmaktadır. 2005 5 5 6 Uygun Değil - R.8.3. Zoonoz Hastalıklar ZOONOTİK HASTALIKLARIN AYLARA GÖRE DAĞILIMI AĞUSTOS HAZİRAN TEMMUZ TOPLAM ARALIK EYLÜL KASIM MAYIS ŞUBAT NİSAN MART OCAK EKİM 2005 YILI K.6.2.Deniz Suyu Analiz Sonuçları Kirlilik Türü Toplam Koliform Numune Sayısı Uygun Uygun Değil Toplam 208 138 70 208 Fekal Koliform 208 173 35 208 Fekal koliform 208 178 30 208 Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

3.4. 2005 385 .5.1.R.10.1. Gıda Hijyeni KİMYASAL Mevzuata Uygun Mevzuata Aykırı Toplam 307 BAKTERİYOLOJİK 46 TOPLAM 353 11 364 4 311 7 53 Şekil R.Gıda Numune Sonuçları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Aşılama Çalışmaları Tablo R.Aşı İzlem Çizelgesi ve Sıfır Yaş Aşı Grafiği Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. 2005 R.

Son 5 Yılda İlimizde Uygulanan Aşıların Dozları ve Aşılama Oranları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.11. 2005 386 .Tablo R.

Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. 2005 387 . Ölümlerin Hastalık. 2005 R.1.1. Ölümlerin Hastalık.6.5. Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı Tablo R.12.R. Bebek Ölümleri Şekil R. Bebek Ölüm Hızı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.6.

2005 388 .13.1.7. Aile Planlaması Çalışmaları Tablo R. Aile Planlaması Yöntemleri Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.R.

7.P.Şekil R.Yöntemi Kullanan Kişi Sayısı ve Yıllara Göre Dağıtılan A. Yıllara Göre A. 2005 389 .P. Malzemesi Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

49 Yaş Kadınlarda A. Yöntem Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.Şekil R.8. 15 .P. 2005 390 .

Hava kirliliğinin sağlık etkisi öksürük ve bronşitten. hastaneye başvurular gibi sağlık göstergeleri ile havadaki kirleticilerin konsantrasyonunun ilişkisi aranmış ve her ikisinin birlikte artış veya azalış gösterdiği belirlenmiştir. vücut kitle birimi başına daha yüksek ventilasyon hızları ve dış ortamla daha sık temas nedeniyle daha fazla riske sahip diğer bir gruptur.R. Bu nedenle hava kirliliğinin sonuçlarından daha fazla etkilenilmektedir. Küçük çocuklar savunma mekanizması gelişiminin tamamlanmaması. Kirliliğin olumsuz etkileri sağlıklı kişilerde bile gözlenmekle birlikte. 1980 sonları 1990 larda ise yeni epidemiyolojik çalışmalarla hava kirliliğinin sağlığa etkileri gösterilmiştir. Örneğin kirletici konsantrasyonunda artma astma ataklarında artışa yol açmaktadır.2. daha sonra pek çok ülkede de benzer çalışmalar ile sağlığın olumsuz etkilendiği gözlenmiştir. kronik hastalıklardaki artma nedeniyle yaşlılar normal popülasyondan daha duyarlıdır.2. beslenme yetersizliği gibi düşük yaşam standartları da duyarlılığı etkileyen faktörlerdendir. Kirleticilere uzun süreli maruz kalım ile sağlıkta kronik etkiler ortaya çıkmaktadır. Tablo R. Fizyolojik kapasitesi ve fizyolojik savunma mekanizması fonksiyonlarındaki azalma. Yalnızca gelişmekte olan ülkelerde havada bulunan partiküler madde ve kükürt dioksit nedeniyle yılda 500. bu nedenle daha kolay etkilenmektedir. Bu koşullarda yaşayanlar enfeksiyon hastalıkları sorunları ile karşı karşıyadır ve yetersiz sağlık hizmeti almaktadırlar. Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: 1950 ler den beri hava kirliliğinin insan sağlığına etkilerini gösteren kanıtlar vardır. Hava Kirliliği ve Risk Grupları v v v v v v v Bebekler ve gelişme çağındaki çocuklar Gebe ve emzikli kadınlar Yaşlılar Kronik solunum ve dolaşım sistemi hastalığı olanlar Endüstriyel işletmelerde çalışanlar Sigara kullananlar Düşük sosyoekonomik grup içinde yer alanlar 391 . Hava kirleticilerindeki günlük artışlar çeşitli akut sağlık sorunlarına neden olmaktadır. yetersiz sanitasyon.2). Bu çalışmalar önce ABD ve Avrupa ülkelerinde yapılmış. Kalabalık yaşam. bazı duyarlı gruplar daha kolay etkilenmekte ve daha ciddi sorunlar ortaya çıkmaktadır (Tablo. kalp hastalığı ve akciğer kanserine kadar değişmektedir. Bu çalışmalarda ölümler. Yapılan çalışmalar kirlilik arttıkça astma ve kronik obstrüktif akciğer hastalıkları (KOAH) gibi hastalıkların alevlenmelerinde artış olduğunu göstermiştir. Yaş yapısı yanı sıra hava yolunda daralmaya yol açan hastalıklar da kirleticilere duyarlılığı artırmaktadır.14. Çevre Kirliliği ve Zararlarından Oluşan Sağlık Riskleri R. Bu gruplardan biri yaşlılardır.1. kirliliğin olmadığı bölgelerde yaşayanlara göre 1-2 yıl daha kısa olduğu belirlenmiştir.000 kişinin öldüğü tahmin edilmektedir. ABD ve Hollanda'da yapılan çalışmalarda hava kirliliği olan bölgelerde yaşayanların ömrünün.

Ancak bu eşik değerlerin altında bile sağlık sorunlarının görülebileceği akılda tutulmalıdır. Çok düşük değerlerde bile (100 mg/m3den az) kısa süreli maruz kalım sağlığı 392 . sıcaklık.Genel olarak havadaki kirleticilerin sağlığa etkileri şöyle toparlanabilir. Akut etkileri günlük mortalitede artışa. ancak astmalılar en duyarlı gruptur. İnsan sağlığını etkileyen havadaki kirletici maddeler içinde yer alan ve hava kirliliği ölçümlerinde değerlendirilen SO2 ve asılı partiküler maddelerin etkileri ayrı ayrı gözden geçirilebilir. Bunların sonuçlarına göre önerilen SO 2 düzeyi 24 saat ortalaması 125 mg/m3.5’un (2. solunum fonksiyonlarında azalmaya yol açmaktadır. Hem normal kişiler hem de astmatik kişiler etkilenir. kişi bu maddelere ne miktarda ve ne kadar süre ile maruz kalmaktadır. bronkodilatatör kullanımı ve öksürük prevalansında artışa. rüzgarlar ve benzeri etmenler de çevresel hava kirliliğinin sağlık sonuçları üzerinde etkili olmaktadır. Sülfürdioksit (SO2) 24 saatten kısa süreli maruz kalımda .5 μm çapından küçük partiküller) günlük dalgalanmalarına göre sağlık etkileri de değişir. 24 saatin üzerinde maruz kalımda duyarlı hastalarda semptom alevlenmeleri görülür. inhalasyondan sonraki ilk bir kaç dakika içinde akut yanıt oluşur. solunum sistemi hastalıklarının alevlenmesine. yıllık ortalaması ise 50 mg/ m3 olarak belirlenmiştir. bitki örtüsünün zarar görmesi ve mikro klima değişiklikleri nedeniyle dolaylı etkilerini de göz önünde bulundurmak gereklidir. Etki solunum fonksiyonlarında değişme. hırıltılı solunum ve nefes darlığı gibi semptomlarda artış şeklinde ortaya çıkar. Son çalışmalar önemli sağlık sorunu yaratacak etkilerin çok düşük düzeylerde bile gözlendiğini göstermiştir. sıcaklık değişim hızı. Tüm kirleticilerde olduğu gibi bunların oluşturacağı sorunun ciddiyeti iki faktöre bağlıdır. Tüm bunların yanı sıra ortamın nem oranı. · Solunum fonksiyonlarında bozulma · Solunum sistemi hastalıklarında artış · Kronik solunum sistemi hastalığı olan kişilerin hastalıklarının alevlenmesinde artış · Kronik kalp hastalığı olan kişilerin hastalıklarının alevlenmesinde artış · Kanser insidansında artış · Erken ölüm insidansında artış Çevresel hava kirliliğinin toplum sağlığı ile ilişkisi değerlendirilirken yukarıda sıralanan doğrudan sağlık etkilerinin yanı sıra içme ve sulama suyu kaynaklarının. PM10 (10 μm çapından küçük partiküller) ve PM2. Asılı partiküler madde (PM) Sağlık üzerine etkisi partikül büyüklüğü ve konsantrasyonuna bağlıdır. hastane başvurularında artışa.tüm solunum yolu hastalıkları ve KOAH nedenli hastane başvurularında artışlar gözlenmiştir. Bu sürede yıllık ortalama değer 50 mg/m3 günlük değer 125 mg/m3 ü geçmeyen düşük düzeylerdeki maruz kalımda bile kalp ve solunum sistemi hastalıklarına bağlı ölümlerde.

4. iskelet kası ve fetüs gibi yüksek düzeyde oksijen kullanan organ ve dokularda oluşur. SO2 ve PM.etkilemektedir. diğer atıklara göre iki yönden farklılık göstermektedirler. angina oluşum zamanını kısalttığı. diğeri ise termik santrallar için geliştirilmiş filtrasyon yöntemlerinin yine sadece bu iki maddeye özgü olmasıdır. Oysa bu maddeler de insan ve çevre sağlığı açısından önemli etkilere sahiptirler. Hemoglobine affinitesi oksijenden yaklaşık 250 kat daha fazladır ve hızla hemoglobine bağlanarak karboksihemoglobini (COHb) oluşturur. Diğer bir deyişle bu iki maddenin dışındaki kirleticiler ne izlenmekte. Ayrıca burada göz ardı edilmemesi gereken bir diğer nokta. kalp. Koroner arter hastalığı olan hastalarda artmış COHb miktarının. tüm bu zararlı maddelerin birbirleriyle etkileştikleri ve ortamda birlikte bulunduklarında zararlarının arttığıdır. Akciğer dokusunda yapısal değişikliklere yol açabilmekte ve amfizem benzeri bir tabloya neden olabilmektedir. Aynı konsantrasyona 30-110 dk.Düşük seviyeli konsantrasyonlara uzun süre maruz kalınması hücresel düzeyde değişikliklere yol açmaktadır. 393 . maruz kalan astım hastalarında ise çeşitli yakınmalar oluşmaktadır. 560 μg/m3’e yaklaşık 4 saat maruz kalındığında kronik obstrüktif akciğer hastalığı olanların solunum şikayetlerinin ortaya çıktığı gösterilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü’nün 1999 yılında yayımladığı Hava Kalitesi Kılavuzu’na göre bu maddeler ve zararları şöyle belirtilmektedir: Azot oksitler (NOx) Kısa süreli maruziyet etkileri: Normal sağlıklı kişiler. Toksik etkileri öncelikle beyin. Karbon monoksit (CO) CO alveolar. EKG değişiklikleri ve sol ventrikül işlev bozukluklarına neden olduğu gösterilmiştir. Düşük konsantrasyonlarda hipoksiye bağlı belirtiler oluşurken. yüksek konsantrasyonlarda yaşamsal tehlikeler ortaya çıkar. Bu nedenle hem kısa süreli hem de uzun süreli ortalama konsantrasyon için önerilen bir eşik değer yoktur. kapiller ve plasental membranlardan hızla geçer. Ayrıca sigara içme ile çevre ve işyerinde CO maruziyetinin kardiyovasküler mortaliteyi artırdığı bilinmektedir.5 ppm) üzerinde bir konsantrasyona maruz kaldıklarında akciğer fonksiyonlarında bir azalma görülür. Ayrıca bakteriyel ve viral enfeksiyonlara karşı direnci düşürmektedir. PM'nin düşük değerlerde uzun süreli etkileri de mortalite ve solunum sistemi hastalıklarında artış ve solunum fonksiyonlarında azalma gibi kronik etkilere yol açmaktadır. Yapılan çalışmalar uzun süre azotdioksite maruz kalan çocukların solunum sistemi semptomlarında artış ve akciğer fonksiyonlarında azalış olduğunu göstermiştir.700 μg/m3 (2. Birincisi ülkemizde sadece bu iki maddenin ölçülüyor / izleniyor olması. Uzun süreli maruziyet etkileri: Akciğerlerde geri-dönüşlü ve geri-dönüşsüz birçok etkisi olduğu saptanmıştır. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda çok düşük düzeylerde bile sağlık sorunlarına neden olduğu belirlenmiştir. Ancak erişkinlerde benzer bir ilişki net olarak gösterilememiştir. ne de filtre edilmektedir.

Yerleşim yerlerinin (şehir. Benzer olarak deterjanlar ve tarım ilaçları da su kaynaklarını önemli ölçüde kirletmekte olup canlı hayatını tehdit etmektedir.Ozon (O3) ve diğer fotokimyasal oksidanlar O3 toksisitesi kısa dönemde akciğer fonksiyonlarında değişikliğe. vs. Yüksek oranda nitrat (NO-3) ve fosfat (PO4-3) içeren gübreler suya karıştığında suda yosunların daha fazla üremesini sağlar bu da yosunların diğer canlılardan daha fazla oksijen kullanmasına sebep olur ve diğer canlıları tehdit eder. Bu atıklar belirli şartlarda saklanmaktadır. Bu da suda yaşayan bitki ve hayvanların ölüm oranlarını artırmaktadır.08 ppm) bir konsantrasyona yaklaşık 7 saat maruz kalan sağlıklı yetişkinlerde görülmektedir. kirlenme oranı azaltılabilir. Soğutma amaçlı kullanılan dere veya göl suyu kimyasal olarak kirlenmeden tekrar göle veya dereye döner. Çocuklar ise 2 saat boyunca 240 μg/m3 O3’e maruz kaldıklarında akciğer fonksiyonlarında azalma meydana gelmektedir. Aksi durumda kullanılması tehlikeli sonuçlar doğurabilmektedir. Fakat. bazı durumlarda kaza ile veya bilinçsiz bir uygulama ile tabiata ve yer altı sularına karışmaktadır. Çiftçiler tarafından daha verimli ürün elde edebilmek için kullanılan gübreler. Bunun sonucu olarak çürüme de sudaki oksijeni tükettiği için. Birincisi. Atık sulardaki kimyasal maddeler ve organik bileşikler suda çözünmüş olan oksijenin miktarının azalmasına sebep olur. Radyoaktif atıklar tarafından yayılan radyasyon ise canlılarda kanser ve mutasyonlara sebep olmaktadır. Bu tür sular daha koyu renge ve pis kokuya sahiptirler. R. nüfus artışı gibi etkenlerden dolayı su kaynakları olan dereler. İkinci sonuç ise. bu su biraz ısınmış olur. Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: İnsan ve canlı yaşamı için hayati öneme sahip olan su kullanılabilir olması için tehlikeli kimyasallardan ve bakterilerden temizlenmiş olması gereklidir. ısınan su içerisinde. kasaba. Suda çözünen oksijen miktarının azalması su altı hayatını tehdit eder. Ancak. Bu etkiler 160 μg/m3’lük (0. Fabrikalar genellikle dere veya göl kenarlarına kurulurlar Çünkü soğutma ve diğer işlemler için suya ihtiyaç vardır. Hatta bazı göller veya derelerde aşırı kirlenme sonucu canlı yaşamı sona ermiş ve içerisinde atıklardan meydana gelen adacıklar oluşmuştur. bu kullanılan maddeler bakteriler tarafından parçalanabilir hâle getirilebilirse. sudaki oksijen miktarı daha fazla azalır. Ayrıca derelerden ırmaklardan ve göllerden alınarak yerleşim yerlerindeki insanların kullanımına sunulan su belirli standartlara uymak zorundadır. göller ve yeraltı suları aşırı kirlenme ile yüz yüze kalmaktadır.) ve fabrikaların atık suları derelere veya göllere bağlanmaktadır. Doğal dengeyi bozan ve su kaynaklarını kirleten etkenleri ortadan kaldırmak için son yıllarda 394 . çözülen oksijen miktarı azalır. Ayrıca O3 maruziyetinin solunum sistemi yakınmalarına bağlı hastane başvuruları ve astım hastalarının yakınmalarında artışa yol açtığı gösterilmiştir. Radyoaktif atıklarda gün geçtikçe tehlike oluşturmaktadır.2. yaz aylarında fabrikaya yakın suların sıcaklığı 25°C civarındadır. yağmur gibi etkenlerle yeraltı ve yerüstü sularına karışmaktadır. Sudaki sıcaklık artışının iki kötü sonucu vardır. solunum yollarında enflamasyona ve diğer bulgulara yol açmaktadır. Günümüzde teknolojinin gelişmesi. Fakat.2. sıcaklık artışı ile sudaki maddelerin çürüme ve bozunma hızları artar. Meselâ. Bu tür sularda pis kokulu ve kötü tatlı olurlar.

Çağımızın olgusu olan nüfus artışı ve beraberinde getirdiği kentleşme süreci ile birlikte katı atık üretimi de artmaktadır. hava kirliliğine yol açmaktadır. Bugün Belediyelerin %99’u düzenli bir katı atık depolama sahasının nasıl hazırlandığını. toprak. bu sebeple ulusal bir sorun olarak kalırlar. istenmeyen materyallere katı atık deniyor. fabrikalara filtre ve arıtma tesisleri konmakta. normal şartlarda katı cisim özelliği taşıyan. tabiata zarar vermeyecek yeni ürünler elde edilmektedir. halkımızı bilinçlendirmek ve yönlendirmede gönüllü kuruluşların büyük etkisi olacaktır. Halk dilinde çöp olarak algılanan katı atıklar. Yerleşim yerlerinin atık suları arıtma istasyonlarından geçirildikten sonra tabii su kaynaklarına verilmekte.2. Gerek çevre mühendisleri gerekse diğer ilgili bilim dalları katı atık yönetim sisteminin sağlıklı ve çağdaş bir yapıya kavuşturulabilmesi için daha çok projeler üretmeli. Daha önce yapmış olduğumuz “çöplerinizi ayırıyor musunuz” anketimizin sonucunda %50 oranında 395 . bu konuda ellerinde yeterli bilgi ve yeterli teknik eleman yok. düzensiz katı atık sahaları çok fazla yer işgal etmekte ve sonuçta su. insanlar artık şunun farkına varmıştır. yaşam standardının yükselmesi ve teknolojideki gelişmelerin sonucu olarak miktarları ve muhteviyatları artmaktadır. Atık üreticisinin yani bizlerin ve atıkların bertarafından sorumlu kuruluşların. Dünya bir tanedir ve onu koruyacak yine insanlardır. istenmeyen maddeler olmaları sebebiyle önemli bir çevre sorununa yol açarlar ve insanlar bunları mümkün olduğunca en düşük maliyette bertaraf etmek isterler. Diğer yandan. Ancak bu teknik gelişmeleri ülkemize aktarmak ve yerel şartlara uygun hale getirmek için mühendislerin ve diğer araştırmacıların ciddi çalışmalar yapması gerekir. Katı atıklar. BU durumda.3. Bütün bunların yanında insanlar çevreyi koruma adına bilinçlendirilmektedir. bilimsel çalışma yapmalıdırlar.yoğun çalışmalar yapılmaktadır. gelişmiş ülkelerde görülen sağlıklı ve çağdaş katı atık bertaraf metotları ülkemize getirilmelidir. Evlerde. yerleşim yerleri için önemli çevre sorunu teşkil etmektedir. R. işyerlerinde ve sanayi tesislerinde oluşan katı atıkların nüfusun artması. Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: İnsan ve hayvanların yaşam aktivitelerini devam ettirmelerinde ortaya çıkan. bilgi ve bilinç eksikliğidir. Coğrafik şartlar. Katı atıklar. Bir çok ülkede ise bu katı atıklar. kullanım dışı. Başta kendi çöpümüzü ayırarak biriktirmeyi bile başarabilmek büyük bir adım olacaktır. geri kazanım sistemine uygun atık toplama ve bertaraf sisteminin geliştirilmesi de gerekir. Çünkü. Göz önünde tutulması gereken en önemli nokta. hava ve su kirliliğinin aksine. mümkün olduğunca çok katı atığın geri kazanılarak depolama alanlarından tasarruf edilmesi ve sınırlı hammadde kaynaklarına olan talebin düşürülmesidir. ülkelerin dışına taşınamazlar. eğitim kursları ve pratik uygulamalarla aktarılması son derece önemli. Geri dönüşüm eğitimi ve atık üretmede dikkatli davranışların kazandırılması için yapılacak çalışmalar etkili olacaktır. ne şekilde projelendirildiğini ve yaklaşık maliyetinin ne olabileceğini bilmiyor. Katı atık yönetiminde görülen başarısızlıkların en büyük nedeni. yanlış yönetim teknik ve ekonomik şartların yetersizliği yüzünden sağlıksız koşullar ortaya çıkarmaktadırlar. ekonomik ve sosyal durumlar dikkate alınarak. yayınlar. Çünkü. Özellikle aşırı nüfus artışının yaşandığı kentlerde.

doğal dengenin bozulmasına ilaveten çevre kirliliği. doğal düşmanların ölmesi ile zararlı hale gelebilmektedir. pestisitlerin sürekli bir şekilde kullanılması sonucunda etkilenmekte ve üzerlerindeki doğal düşman baskısının kalktığı zararlılar problem haline gelmektedir. toprak ve su kirliliğinin oluşması da sorunun önemli bir boyutunu oluşturmaktadır. Bazı durumlarda önemsiz. doğal düşmanların ölmesi ile epidemi yapar duruma gelmektedir. faydalıların etki oranları da dikkate alınmalıdır. Bazı durumlarda önemsiz yada ikinci derecede önemli zararlı etmenler. Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler (O. Ayrıca zararlılara karşı pestisitler kullanılırken onların doğal düşmanlarının etkilenmeyeceği bir dönemi seçmek ve bu konuda uygulayıcıyı eğitmek ve bilgilendirmek gerekmektedir. Pestisitlerin bilinçsizce kullanımı sonucu.2. Tüm bu olumsuzlukların yanı sıra hastalık. Bu nedenle parazitoit ve predatörleri asgari seviyede etkileyen ilaçlar ve zararlılara karşı kullanılan ilaçların etkili en düşük dozları kullanılmalıdır. zararlı ve yabancı otların kontrolünü sağlamak amacıyla kullanılan tarım ilaçları yanlış uygulamalar sonunda. Şimdi sıra diğer yarımda. 396 . Zararlı popülasyonlarını dengede tutan doğal düşman popülasyonları da tarım ilaçlarından etkilenmekte ve doğal düşman baskısı üzerlerinden kalkan zararlılar problem haline gelmektedir. Zararlı popülasyonlarını dengede tutan doğal düşmanların popülasyonları. söz konusu etmenlerin dayanıklılık kazanması sonucu istenen etkiyi de gösterememektedir.4. Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: Tarım İlaçlarının Bilinçsiz ve Kontrolsüz kullanımı sonucu insan ve çevre sağlığı olumsuz etkilenmektedir. yahut ikinci derecede zararlı olan etmenler. R.olumlu cevap almıştık. hedef dışı diğer canlılara yan etkisi görülmeye başlanmış ve pestisitlerin uygulandığı ürünlerde de kalıntı problemleri meydana gelmiştir Son yıllarda doğal düşmanların barınakları olan orman ve ağaçlık alanların hızla azalmasının yanı sıra kimyasal ilaçların aşırı kullanılması sonucu doğal dengenin bozulması ve çevre kirliliği gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır. Ayrıca hedef dışı canlılara etkisi sonucu doğal dengenin bozulması.1) Gürültünün İnsanlar Üzerine Etkileri başlığı altında incelenmiştir. Pestisitlerin uzun yıllar yaygın ve aşırı kullanımı sonucunda birçok yan etkilerinin ortaya çıktığı görülmüştür.5. %100 oranını yakalayana kadar soracağız “çöplerinizi geri dönüşüm için ayırarak mı biriktiriyorsunuz?” R. ilaç uygulaması yapan ve uygulama yapılmış alanda çalışan işçiden başlayıp ilaçlı ürünü yiyen kişiye hatta doğacak çocuğuna kadar söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle. zararlılar ile kimyasal mücadeleye karar vermede. insanlara. Tarım ilaçlarının insan sağlığına olumsuz etkisi ilacın üretiminde çalışan.2. hava.

2. R.6. Baz İstasyonlarından Yayılan Radyasyonun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Bilgi edinilememiştir KAYNAKLAR: -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 -İl Sağlık Müdürlüğü 2005 397 .7.2.R. İyonize Radyasyondan Korunma: Bilgi edinilememiştir.

Çevre konulu tez. Çevre ve Orman Bakanlığından gönderilen video kasetler gösterilmekte. Ayrıca ilimizdeki sürücü kurslarına Çevre Eğitimi dersleri verilmektedir. Rotary. sağlıklı. gürültü. konu ile ilgili afişler dağıtılmaktadır. tehlikeli atıklar vb. basın yayın organları ile işbirliği içerisinde etkin çalışmalar yürütülmektedir. konferanslar ve video gösterileri düzenlenmektedir. geliştirilmesi ve iyileştirilmesi konularında ilimizde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile işbirliği yapılarak çeşitli zamanlarda Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda seminerler. Srop-tomistler gibi kulüp ve derneklerin çevre ile ilgili düzenledikleri programlara katılım sağlanmakta ve çalışmaları desteklenmektedir. ÇEVRE EĞİTİMİ S. dernek. toprak kirliliği. İlimizde faaliyet gösteren Çevre Mühendisleri Odası ile Lions. Çevre duyarlılığının arttırılması. Bu amaçla çevre ile ilgili vakıf. 398 . uygar.1. barışçıl ilişkiler içinde yaşanan çevreyi daha güzel yaşanabilir duruma getirme. temiz.S. çevre bilincinin geliştirilmesi ve öğrencilerin çevre konusunda eğitilmeleri amacıyla 2005-2006 öğretim yılında 38 ilköğretim okulunda ve Aşık Kutlu Eğitim Merkezinde 77 din görevlisine “Çevrenin Önemi ve Çevre Korumacılığı” konularında İl Çevre ve Orman Müdürlüğümüzce “Çevre Eğitimi” verilmiştir. bireylerin çevre ile ilgili hak ve görevleri konusunda çevre eğitiminin önemi çok büyüktür. sorumluluk duyguları hakkında bilgiler verilmektedir. Çevrenin korunması. Kamu Kuruluşlarının Çevre Eğitimi İle İlgili Faaliyetleri Toplumun tüm kesimlerinin çevre konusunda bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi. gönüllü kuruluşlar. paneller. Rotarack . seminer ve bitirme ödevlerinde öğrencilere yardımcı olunmaktadır. konularda bilgiler verilmekte. Bu programlar dahilinde öğrencilere. Özel ve resmi kurumlardan gelen talepler doğrultusunda su kirliliği.

Md. 100.Bölge Okulu+ Atatürk İÖO.+ Yörükler İÖO. Ticaret ve Sanayi Odası İÖO. Gelemen Yatılı İÖ.Md.+ 19 Mayıs İÖO.e. Çevre Eğitimi Verilen Okulların İlçelere Dağılımı İLÇE ADI ALAÇAM Asarcık OKUL ADI K.+ Yibo İÖO.+ Cumhuriyet İÖO. Avut İÖ.Md.Yıl İÖO. Kılavuzlu Şehit Niyazi Kaya İÖO Hasan Uğurlu İÖO. Muslubey İÖ.Md. Ladik 80.Yıl İÖO.+ Beylerce Mithat Yılmaz İÖO.Yıl İÖO Cumhuriyet İÖO. Çetinkaya Ş.+ Ş.Yıl İÖO Tayyar Mehmet Paşa İÖO Şıhlı İÖO.Burhan Yazıcı İÖO. Kızılırmak İÖO.+ Tekel İsmail Çolak İÖO.+ Kuşkayası İÖO.Hüseyin Aydın İÖO.+ Gülören İÖO.Tablo S.+ Karagöl İÖO. Atatürk Yatılı İÖO 19 Mayıs İÖO. Konakören İÖ.+ Dumlupınar İÖO.HASPULAT iöo.+ Dereköy İÖO. Kösedik İÖO.+ Atatürk İÖO. Atatürk İÖO. Gökçeli İO.Md. Esentepe İÖO.Md. Armutlu İÖO Koşaca Cumhuriyet İÖO. AYVACIK BAFRA ÇARŞAMBA KAVAK LADİK 19 MAYIS SALIPAZARI TEKKEKÖY 399 .+ Ş. Bereket PİO. Atatürk İÖO.+ Değirmenbaşı İÖO.+ Tekkeköy İÖO.+ Aşağıçinik İÖO. Cumhuriyet İÖO.+ Büyüklü İÖO.Kolin Fatih İÖO.+ Mustafa Üstündağ İÖO.+ Kutlukent 80. 75. Tahnal İO. Helvacalı İÖO. 30 Ağustos İÖO. Mustafa Kemal İÖO.1.+ Merkez İÖO. Aktekke PİO.

Sakarlı İÖO. Yenimahalle İÖO. Fazıl Mustafa Paşa İÖO. Fatih İÖO.İLÇE ADI TERME OKUL ADI Anafartalar İÖO. Cumhuriyet İÖO. köy vs. Vakfın amacı. ilimizde TEMA Samsun Gönüllü Temsilciliği vakıf olarak toprak erozyonunun önemli sonuçlarını ve ülkemizin çöl olma tehlikesini anlatmak. Çevreyle İlgili Gönüllü Kuruluşlar ve Faaliyetleri S.1. Mirza Çalışkan İÖO. Terme İÖO. Sakarlı Güzelyalı İÖO. Muratlı İÖO. Kumcağız İÖO. Kozluk İÖO. Geçmiş İÖO. 2005 S. Şeyhli İÖO. Yahya Kemal İÖO. Yakakent 100. organize etmek ve koordinasyonu sağlamak. Evci İÖO. Atatürk İÖO. Türkiye genelinde düzenlenen eğitim seminerlerinde erozyon tehlikesinin kamuoyuna tanıtılması için gönüllü erozyon eğitmenleri yetiştirmek yer almaktadır. çevre ile ilgili yapılacak çalışmalarda ilçe. VEZİRKÖRRÜ YAKAKENT Kaynak:Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Vakfın eğitim çalışmaları içerisinde. Taşpınar İÖO. Dumantepe İÖO. Gölyazı İÖO. Çevre ve Orman Bakanlığınca çocuklar için gönderilen kitapların düzenlenmesi ve dağıtımına maddi yardımda bulunmaktadır. bütün kesimlerin düşünce ve gönül birliğini sağlayacak doğrultuda kamuoyu oluşturarak erozyonu önleme hareketini başlatmakta ve sürdürmektedir. Küplüağzı Ayvacık PİO.2. Ayrıca. Töngellibel Eroğlu İÖO. Ayrıca. Oğuzlu İÖO. Atatürk İÖO. Cumhuriyet İÖO. maddi yardımda bulunmak. 400 . II Çevre ve Orman Müdürlüğü.Yıl PİO.Ayrıca. Bazlamaç İÖO. Hüseyinmescit İÖO: Kocaman İÖO. eğitim yayınları hazırlanarak basılmakta ve okullarda erozyonu anlatan konferanslar verilmektedir.2. Çevre Vakıfları İlimizde bulunan Çevre Koruma Vakfı 1990 yılında kurulmuştur. çevre ile ilgili olayları düzenlemek.

No: 98 SAMSUN Kaptanağa Sok. Çevre Dernekleri Derneğin Adı Samsun Doğayı Koruma Derneği Türk Kadınlar Birliği Samsun Şubesi Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği Samsun Şubesi Adres Türk Kadınlar Konseyi Derneği Samsun Şubesi Soroptimist Kulübü Çiftlik Lions Kulübü Atakent Lions Kulübü Samsun Rotary Kulübü Kaynak:Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Çevreyle İlgili Federasyonlar İlimizde federasyon tespit edilememiştir. Dr. No:28/1 SAMSUN Telefonu 2380419 2334944 4356900 4318667 4310029 4350484 4354049 4310025 S. No: 24/13 SAMSUN Zafer Mah. No: 62/1 SAMSUN Cumhuriyet Cad. Arı Apt. Tevfik Türker Apt. Hakkıbey Cad. No: 116 SAMSUN Lise Cad.2.2. No: 39 SAMSUN Lise Cad. Letafet Sok. S. 2005 Temsilciliği Adresi Gazi Cad.3. Çevre Dernekleri Tablo S. KAYNAKLAR: -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 401 . No:24 SAMSUN İstiklal Cad.Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve TEMA Samsun Gönüllü organizasyonu ile ilimizde atık kağıt toplama kampanyası düzenlenmiştir.2.2. No: 17 SAMSUN Çiftlik Mah. Hisar Apt.

Mevcut katı atık depolama yeri de ekonomik ömrünü tamamlamak üzere olup gerekli ıslah çalışmaları yapılmadığı taktirde ciddi çevre sorunlarına sebep olacaktır. Bölge Hıfzıssıhha Enstitüsünce İlimizde iki noktadan ölçümler yapılmakta. Mevcut yerin bir su kaynağı olması daha önemli bir sorun teşkil etmektedir. Çevre Kirliliğinin ve Çevresel Tahribatın Önlenmesi Diğer İllerle kıyaslama yapıldığında Samsun çevre kirliliği açısından daha temiz bir kent sayılabilir. Mert Irmağı kirlilik yükü açısından önemli bir sorundur. çıkan sonuçlar Müdürlüğümüze iletilmektedir. Ayrıca sanayi tesislerinden kaynaklanan atıksuların özelliklerini belirlemek ve deşarj standartlarını sağlamaları konusunda Müdürlüğümüzce çalışmalar yapılmaktadır. Bu nedenle evsel atıksuların arıtımı konusunda İller Bankası 16. kanalizasyon atıkları ve tarımsal atıklar bir arıtıma tabi tutulmaksızın ırmağa verilmektedir. T. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA Bu bölüm.T. Bölge Müdürlüğü'nün projesi devam etmektedir. Diğer yandan bölgenin önemli doğal kaynaklardan sayılan Bafra Balık gölleri özellikle tarımsal faaliyetler ve kanalizasyon atıkları sonucu mevcut flora ve faunayı tehdit etmektedir. Samsun'un. Büyükşehir Belediyesi tarafından toplanan katı atıklar yılanlıdere mevkiine dökülmektedir. sanayi tesisleri. Önemli su kaynaklarından olan Kızılırmak ve Yeşilırmak'ta başta etrafındaki yerleşim birimlerinin atıkları olmak üzere tarımsal faaliyetlerle de büyük bir kirliliği bünyesinde taşımaktadır. büyük ölçüde evsel atıksulardan kaynaklanmaktadır. Bafra Belediyesi tarafından yapılması planlanan Atıksu Arıtma Tesisi yapımı projesi tamamlanmak üzeredir. kirlilik bakımından Karadeniz'e olan kıyısı. Özellikle kış aylarında hava kirliliği kendini daha fazla hissettirmektedir. Samsun içme suyunun Çakmak Barajı Samsun içme suyu projesinin depolama tesisi olarak görev yapacak olan baraj.1. Çarşamba ilçesinin 20 km güney batısında Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir. Irmak boyunca kurulmuş bulunan. Çevre kirliliği nüfusun artması ve sanayileşmesiyle başlamıştır. Büyükşehir Belediyesinin yetersiz arıtımı sonucu halka verilen sular özellikle yaz aylarında salgın hastalıklara sebep olmaktadır. İlimizde hava kirliliği daha çok ısınma amacıyla kullanılan yakıtların özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Bu güne kadar atıkların sağlıklı değerlendirilebileceği bir proje gerçekleştirilmemiştir. ilçelerde ise katı atıklar gelişi güzel yerlere 402 . Çarşamba ovasının güneyinde. Samsun'da katı atıklar önemli bir çevre kirliliği oluşturmaktadır. Ayrıca taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliğinin tespiti ve önlenmesi amacıyla Çevre Koruma Vakfı tarafından alınan ve Müdürlüğümüzle işbirliği içinde yürütülen egsoz gazı ölçümleri yapılmaktadır. genel olarak yukarıda incelenen bütün konuların çevre yönetimi çerçevesinde birlikte değerlendirilmesi mahiyetindedir. Kükürtdioksit miktarı Dünya Sağlık Teşkilatının belirlediği 150 ug/Pyi zaman zaman aşmakta bazı günler 200 ug/I'yi bulmaktadır.

T. İlimiz sınırları içerisinde çayır ve meralar 43. halkın bu konuya eğilimi arttığı gözlenmektedir. Ekonomik ve Sosyal Faaliyetlerin Çevrenin Taşıma Kapasitesini Aşmayacak Biçimde Planlanması Sosyal faaliyetlerden amaç bir yandan insan ihtiyaçlarını karşılarken diğer yandada ekonomikliği sağlamaktır. Korunması ve Geliştirilmesi Doğal kaynaklar açısından Samsun su bakımından zengin bir İl olup.dökülmekte yer seçimi konusunda hiçbir ön araştırma çalışması yapılmadığı için önemli bir bölümü şu anda sorun oluşturmaktadır. tuğla. çevre ile uyum içinde olmasına dikkat edilmelidir. imar planına aykırı yapılaşmanın artması ciddi problemlere neden olmaktadır. doğal kaynaklarımızın geri dönüşümü imkansız zararlara yol açmaktadır. mevcut akarsular üzerinde kurulan barajlardan sulama ve elektrik üretimi amacıyla yararlanılmaktadır. Bu konu ile ilgili olarak da Müdürlüğümüzce çalışmalar yapılmaktadır. İlimizde Gürültü kirliliği henüz dikkatleri üzerine toplamakta.000 hektarlık yer kaplamaktadır. şehir merkezinde gürültünün en aza indirilmesi amacıyla Mahalli Çevre Kurulunda. Tarım alanlarımızı da önemli sorunlar tehdit etmektedir. Bu alanlar üzerinde şehirleşmenin yayılmasıyla birlikte tarım arazileri daralmakta . Bunların başında verimli ve sulak birinci sınıf araziler üzerine kurulan yerleşim ve sanayi alanları gelmektedir. sadece kaplıca olarak yararlanılmaktadır. Usulsüz kesim. T. araçlardaki havalı kornaların resen sökülmesine ve gereksiz korna çalınması halinde vatandaşlarca yapılacak şikayetlerin değerlendirilmesi karar altına alınmış ve bu konuda çalışmalara başlanmıştır.2. Ekolojik dengenin göstergelerinden biri olan flora ve fauna bilinçsizce yok edilmektedir. Orman ürünlerinin büyük bir kısmı ısınma amaçlı olarak kullanılmaktadır. Bütün bunlar yapılırken de doğal dengenin bütünlüğünün korunmasına.3. Bunun içinde ekonomik ve 403 . kiremit gibi maden sektöründe kullanılması. aşırı otlatma ve diğer arazi problemleri sonucu tahrip edilmektedir. mevcut arazilerinde verimliliği düşmektedir. Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı. kireç. Bunun yanı sıra özellikle toprakların kum. Ayrıca Jeotermal kaynaklardan enerji üretimi ve tüketimine yönelik bir çalışma yapılmamış olup. Yıl boyunca güneşli gün sayısının az olması nedeniyle güneş enerjisi sistemleri ekonomik bir kaynak olarak görülmemektedir. mevcut yönetmelik kapsamında hastanelerin faaliyet göstermesi konusunda Müdürlüğümüzce tebligatlar yapılmıştır. Bu nedenlerle en önemli doğal kaynaklardan biri olan ormanların korunması ve geliştirilmesi gerekmektedir. Hastane atıkları ile ilgili olarak. Ancak bu alanlar çoğunlukla amaç dışı kullanılmakta. Kıyılardan daha çok kum ocakları şeklinde yararlanılması. tarla açma ve diğer doğal nedenlerle orman alanları tahrip edilmektedir. Samsun İli bir kıyı kenti olmasına rağmen kıyılardan yeterince yararlanılmamak-tadır.

Bölge Müdürlüğü Taşocağı Deliklikaya Mevkii Vezirköprü Florya Kasabı Et Entegre Tesisi Altınkum Merkez Suluova Belediyesi Malzeme Ocağı Karga Köyü Aşağıdere Mevkii Havza Vezirköprü Köyl. T.1998 tarih ve 3308 sayılı kararı ile l.sosyal faaliyetlerin çevre sorunlarına yol açmayacak biçimde planlanması ve uygulanması. Düzensiz kentleşme sonucu tarihi eserlerimiz bu kaos içerisinde kaybolmakta ve estetiği yok olmaktadır. Hizm. Kızılırmak Deltası Çevre Düzen Planı Çevre Bakanlığı ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hazırlanmış ve 25. Ayrıca İlimize Bağlı Terme İlçesi sınırlarında kalan Simenit Gölleri.5.1996 tarihinde onanarak yürürlüğe girmiştir. Derece Doğal Sit Alanı ilan edilmiştir. Çevresel Etki Değerlendirmesi Tablo T.Götür. ÇED yönetmeliğinin etkin bir şekilde uygulanabilirliğinin sağlanması ile her türlü olumsuzluklar daha başlangıçta tahmin edilip. düzensiz ve çarpık kentleşme. Ülkemizin en önemli sulak alanlarından Kızılırmak Deltası.12. köyden kente göçün bir sonucu olarak ortaya çıkan seyyar satıcıların ve reklam dünyasındaki rekabetlerin yaratmış olduğu görsel ve gürültü kirliliği bu ortamda yaşayan insanların ruh ve beden sağlıklarını ciddi boyutlarda etkileyerek tamamen bu sorunlardan kaynaklanan bir çok hastalığın çıkmasına neden olmaktadır. Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 01. Yoğun hava kirliliği tarihi eserlerin tahribine neden olmaktadır. Çevre Duyarlı Arazi Kullanım Planlaması İl Düzeyinde sulak alanlardan Kızılırmak Deltası korunması gereken önemli doğal kaynaklardan biridir.1998 tarih ve 23314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak RAMSAR (Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması) Sözleşmesi Listesine dahil ettirilmiş ve Ramsar Alanı olarak ilan edilmiştir. Bölge Müd. Çevrenin İnsan-Psikososyal İhtiyaçlarıyla Uyumunun Sağlanması Çevre kirliliğinin sosyal. Belalan Köyü Kavak Nimet Madencilik Silis Ocağı Akyar Köyü Ladik NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 404 . önlemler alınmasına yardımcı olacaktır. T. T. ekonomik ve teknolojik sorunlarının yanı sıra insan pisikolojisi üzerine de olumsuz etkileri vardır. Kentlerdeki yeşil alanların giderek azalması. Taşocağı ve Konkasör Tesisi Çiğdem Köyü Kavak Karayolları 7. Çed Gereklidir/Çed Gerekli Değildir Kararı Verilen Faaliyetler Listesi FAALİYET SAHİBİ FAALİYETİN KONUSU FAALİYET ADRESİ Büyükşehır Beledıye Bşk Deniz Dolgusu Kutlukent Tekkeköy Adem ERDOĞAN Boya Tiner Üretimi Kutlukent Tekkeköy Büyükşehır Beledıye Bşk Taşocağı Kutlukent Tekkeköy Büyükşehır Beledıye Bşk Taşocağı Gürgenyatak Merkez Hasan UÇAK Taşocağı Emirli Köyü Kavak (ÇED Gereklidir) DSİ 7. Bölge Müd.07.4. Doğal dengenin hızlı kentleşmeye ayak uyduramaması sonucu ortaya çıkan olumsuz tablo insanları menfi yönde etkilemektedir. daha fazla kişinin barınabilmesi için yapılan çok katlı binalar.Birliği Malzeme Ocağı Çalman Köyü Vezirköprü Karayolları 7. Şehir dışında gelişigüzel yapılan konutlar da şehrin önemli problemlerinden biridir. 15. sonradan çıkacak bir ekonomik yükün daha planlanma aşamasında giderilmesini sağlar.04. Taşocağı ve Konkasör Tesisi.6.1.

Bölge Müdürlüğü Safi Katı Yakıt Çarşamba Belediye Başkanlığı Burak Lastik Ür. San. Pak. Samsun Bal.Dep. San. Pak. Bölge Müd. Bar. Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü DSİ 7.Alaçam Balıkçı Barınağı KAYNAKLAR: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 405 . Hasan UÇAK Akoğlu İnş. Şti. Merkez Kozağzı Köyü Çayağzı Mevkii Bafra Kapukaya Köyü Bafra Kaleboğazı Köyü Merkez Yukarıavdan Köyü Yarmalıyatak Mevkii Merkez Alçı (Jips) Ocağı Yağmaözü Köyü Vezirköprü Çimonto Kili Ocağı Tatlıcak(Ahmetsaray)Köyü-Ladik Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Özören Köyü Kocadağ Mevkii Merkez Kırma Eleme Yıkama Tesisi Helvacılı Köyü Ulamış Mevkii Çarşamba Kuzören Köyü(lll) ariyet ocağı Yakakent Doğaltaş Oc. DSİ 7. Bölge Müd. Sah. Tah. Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi İskele ve Geri Hiz. Ltd. Kauçuk İm.Tesisi Las. Çırakman Mevkii-Kutlukent-Tekkeköy Toplu-Gökçün-Doyran Köyleri Ortak Toplu Köyü. TOKİ DSİ 7. Bölge Müd. Karayolları 7. Şti. Şti. Ltd. ve Kır. Rej. Tic.Dep. Tic. ve Konk.Tesisi Kum Çakıl Oc. İnş. SahilYolu Kömür Ele. Kutlukent Tekkeköy Kutlukent Tekkeköy Ordu Köyü Çarşamba Söğütpınar Köyü Çarşamba Cecil Mevkii Çarşamba Toybelen Yeşilkent Merkez Kozağzı Köyü Bafra Tekeköy Mahallesi Tekkeköy Boyacılı Köyü Çarşamba Örnek San. Ltd. Tic. Şti Ünye Madencilik San. Barınak Samsun Gecekondu Dönüşüm Projesi Kum Çakıl Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı Canik Beldesi Merkez Kutlukent Tekkeköy Kutlukent Tekkeköy Org. Şti. Bölge Müd. İleri Alemdar İnş. Gen. Özören Köyü-Kocadağ Mevkii-Merkez Lastik ve Plastik Ayakkabı İmalat Tes. Hasan UÇAK Tor Lastik Fabrikası Samsun Ulaştırma Böl. İnş. Karayolları 7. Ayak.Dep. San. Kıyak Kardeşler DSİ 7. Tic. Tes. Sitesi Merkez Adalet ve Kazımkarabekir Mah. Tesisi Lastik Ayak. Ltd. Şti. Sitesi Kutlukent Tekkeköy Taşkaracaören Köyü Alacasırtı Mevkii Havza Hacıbattal Köyü Çamçukurtepe Mevkii Havza Yukarıavdan Gürgendağ Köyü Merkez Kayşayla Köyü Adatepe Mevkii Merkez Organiz San. Pak.Tesisi Kömür Ele. San. Eleme Yık. Müd. Özsağlam Mad. Ltd. Bölge Müdürlüğü Süleyman Bektaş Mehmet Kudu Yeşilyurt Demir Çekme San.ve Plastik Ayakkabı Üretimi Biyodisel Üretimi Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Su Ürünleri İşleme Tesisi Taşocağı Kömür Ele.13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 Büyükşehır Beledıye Bşk Reşitoğlu Kömürcülük Alyak Katı Yakıt Emek Lastik Özel Göz-Sa Sağlık Hizmetleri Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü Gürdal Madencilik Sitaş Yapı Taah.

Bölge Müdürlüğü DSİ VII.2002 13.12. Müdürlüğü Hedef Lim.07.2002 21.05.2002 24.08.03. ÇED Gerekli Değildir.2000 12. Müd.1999 16.12.06.12. Çevresel Etkileri Önemsizdir.2003 06. A.08. Merkez Teknepınar Köyü Merkez Emirli Köyü Kavak Ordu Köyü Çarşamba Evci Yahyalı Mah. Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir ÇED Gerekli Değildir.06. Bölge Müdürlüğü Büyükşehir Belediyesi Ali SUKAS Selin İnşaat DLHİ 2.1998 04.02. Şti.1999 23. Çevresel Etkileri Önemsizdir.08. Şti.02. Bölge Müdürlüğü Hasan UÇAK Çebi İnşaat DSİ 7.2003 27. Bölge Müdürlüğü Suluova Belediyesi Gürsoylar İnşaat İller Bankası 16 Böl. Çevresel Etkileri Önemsizdir.01. Terme Gürgenyatak – Bakacak Mevkii Merkez Kolay Bafra Bekdemir Köyü Kavak Toptepe Köyü Kavak Çamalan Köyü Yakakent Şirinköy Merkez Karga Köyü Havza Gidirli Köyü Havza Karga Köyü Havza Kamalı Köyü Merkez Çalköy İstavroz Çayı Vezirköprü Kurum Köy Ladik Sakarlı Beldesi Terme Elmalı Tepe Mev. ÇED Gerekli Değildir.01.1994 02. San.02.05.06. Böl. Bölge Müdürlüğü Cihan Saygılı Büyükşehir Belediyesi Karayolları 7. Ocağı Taş Ocağı Taflan Barajı ve Sulaması Taş Ocağı Stabilize Malzeme Ocağı Mermer Ocağı 235 .08.1999 15.2001 20.09.2002 03.2002 16.06. Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taşocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı FAALİYETİN ADI GÖRÜŞ TARİHİ 20. Dikmenler Ltd.10.2000 06. Çevresel Etkileri Önemsizdir.2003 GÖRÜŞ OLUMLU-OLUMSUZ Çevresel Etkileri Önemsizdir Kapalı Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir.05.EK-1 ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 DOSYA NO Arşiv 1 3 6 5 5 8 6 3 10 214 215 217 216 221 212 223 225 228 224 226 229 222 232 238-02-14 İLÇE-KÖY-MEVKİİ Tepeören Köyü Vezirköprü Çandır Köyü-Acukluk 19 Mayıs Dağköy 19 Mayıs Çamlıca Köyü Terme Kaya Köyü Kavak Şirinköy Yılanlıdere Mev.2001 20. Ve Tic.1998 11.1999 16.07.2003 21.Ş.2003 01.2001 13.2001 06. ÇED Gerekli Değildir Çevresel Etkileri Önemsizdir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir Mermer-Gabro Ocağı Taş Ocağı Malzeme Ocağı Mermer Ocağı Malzeme Ocağı Tras Ocağı Taşocağı Kuvarsit Mad.1998 04. Müdrlüğü Hasan ÖZMEN Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü DLHİ 2. DLHİ 2.2002 24. Köy Hizm. Taflan Merkez Kraga Köyü Kayaönü Mevkii Havza Kocaoğlu Köyü Havza FAALİYET SAHİBİ Köy Hizmetleri İl Müd 19 Mayıs Belediyesi DLHİ 2.05.1997 15. Bölge Müdürlüğü Suluova Belediyesi Mim Mermercilik Mad.12.

San. Bölge İnşaatı Öztaş-Öztunç İnş. R.A. 6721 Nolu Saha Ladik İR:7040 Nolu Saha Ladik FAALİYET SAHİBİ Mim Mermercilik Mad.Ş. Bölge Müd. Böl. T. T. Taş ocağı Tras Ocağı Kireç Ocağı Taşocağı Taşocağı Konkasör Tesisi Taş ocağı Konkasör Tesisi Mermer Ocağı Kalker Ocağı Kalker Ocağı Kil Ocağı GÖRÜŞ TARİHİ 15.2004 27. T. Müd Dsi 7. Müd Dsi 7. Böl.2004 28. San.09. İş Mak.Ş..2004 16.08.08.2004 16. Büyükşehir Belediye Bşk Kalaycıoğlu İnş.10. Böl.08. Müd Karayolları 7.2004 31.2003 18. Bölge Müdürlüğü Ahmet Güzeldal Sadi Dikici Karayolları 7. Bölge Müd. FAALİYETİN ADI Mermer Ocağı Taşocağı Taşocağı ve Konkasör Tesisi Mermer Ocağı Taşocağı ve Konkasör Tesisi Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taş Ocağı Silis Ocağı Tras Ocağı Konkasör Tes.2004 12.2004 31. DLHİ 2.09. Bölge Müd.Ş. Öztaş-Öztunç İnş.12. Büykşehir Belediye Mümin İleri Dsi 7.09. Ve Tic.02.2004 16.04.Ş. Altan Kireç San.05.2004 07. ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir 294 300 303 251 302 304 308 309 306 310 311 313 . ÇED Gerekli Değildir. Ladik Çimento San. Böl.A.2004 20. Karayolları 7.12.2004 22. Bölge Müd Karayolları 7.10.08.2004 31.R 6968 Nolu Saha Ladik İ.10. San.12.12. San Gürsoylar Mad.2004 10. Yıldırım Nak.2004 25.2004 02.08.2004 09.2004 19.12. A.11.2004 07.05. Tic.2004 06. Karayolları 7.10.A. Ladik Çimento San.2004 13.10.08.2004 25.2004 GÖRÜŞ OLUMLU-OLUMSUZ ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir. Ladik Çimento San.2004 02.2004 20. Müd.12.ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ No 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 DOSYA NO 237 245 239 248 249 269 280 291 284 295 296 297 238-02-41 İLÇE-KÖY-MEVKİİ Karameşe Köyü Havza Kulacadağ Mevkii Merkez Emirli Köyü Kavak Kulacadağ Köyü Merkez Yukarı Avdan Köyü Merkez Boztarla Köyü Bafra Asarkaya Köyü Kolay Bafra Isırganlıksırtı Mevkii Taflan Beldesi Merkez Çelikalan köyü Sarmuksırtı Mevkii Merkez Kuzgunyuvası Yakakent Kuzgunyuvası / Yakakent Adatepe Köyü Vezirköprü Kuzören Köyü I nolu Taş Ocağı Yakakent Ayvalı Sokağı Ladik Çelikalan Köyü Merkez Kuzuören Köyü Yakakent Bekdiğin Havza Güvercinlik Havza Kocaman Terme Emirli Köyü Kavak Aksu köyü Kaya Dibi Mevkii Merkez Çakırlar Köyü Darlık Mevkii Merkez İ. Dsi 7.

Merkez Yukarıavdan Köyü Yarmalıyatak Mevkii Merkez Yağmaözü Köyü Vezirköprü FAALİYET SAHİBİ DSİ 7. İnş. MÜD.03.04.2005 06. 05. Bölge Müdürlüğü Karayolları 7. Vezirköprü Karga Köyü Aşağıdere Mevkii Havza Çalman Köyü Vezirköprü Çiğdem Köyü Kavak Belalan Köyü Kavak Akyar Köyü Ladik Ordu Köyü Çarşamba Söğütpınar Köyü Çarşamba Cecil Mevkii Çarşamba Kozağzı Köyü Bafra Taşkaracaören Köyü Alacasırtı Mevkii Havza Hacıbattal Köyü Çamçukurtepe Mevkii Havza Yukarıavdan Gürgendağ Köyü Merkez Selemerik Köyü Bafra Söylemiş Mah. Şti. BÖL.01. San. Şti.02.2005 11.2005 11. Mehmet Kudu Gürdal Madencilik Sitaş Yapı Taah.2005 12. Ünye Madencilik San. Ltd. 335 343 346 347 348 349 .2005 22.12.04. Böl. Ltd.01. Bölge Müdürlüğü DSİ 7.2005 17. İleri Alemdar İnş.2005 29.2005 14. Bölge Müdürlüğü Karayolları 7.2005 14.2005 21.2005 25.2005 10.08. Bölge Müdürlüğü Karayolları 7. Suluova Belediyesi Vezirköprü Köyl. Bölge Müdürlüğü DSİ 7. 05.07.2005 11. Böl.2004 27. 05.06. DSİ 7.2005 27.2005 27.2004 22. MÜD Büyükşehir Belediye Başkanlığı Büyükşehir Belediye Başkanlığı Hasan UÇAK DSİ. 05. Bölge Müdürlüğü Nimet Madencilik İth.2005 10. 7.2005 18. Ltd. İhr. Götürme Birliği FAALİYETİN ADI Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Malzeme Ocağı Malzeme Ocağı Taş Ocağı Konkasör Tesisi Taş Ocağı Konkasör Tesisi Silis Ocağı Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı Alçı (Jips) Ocağı GÖRÜŞ TARİHİ 22.07.06. BÖL.06.12.07. Bölge Müdürlüğü DSİ 7.08.2005 11.01. Göksu Deresi Çarşamba Koçyurdu Göndü Mah.2005 14.04.04.2005 06. Tic. Hizm. BÖL. Bölge Müdürlüğü Süleyman Bektaş Karayolları 7. MÜD.08.08. Mevkii Çarşamba Kutlukent Tekkeköy Gürgenyatak Merkez Emirli Köyü KAVAK Duruçay Köyü Deliklikaya Mev. Kavak Kayşayla Köyü Adatepe Mevkii Merkez Kapukaya Köyü Bafra Kaleboğazı Köyü Kaleboynu Mevkii.2005 GÖRÜŞ OLUMLU-OLUMSUZ ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gereklidir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir Karayolları 7.2005 22. Şti.ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ No 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 DOSYA NO 292 293 320 321 322 299 325 329 314 315 330 253 254 317 332 340 339 338 238-02-63 İLÇE-KÖY-MEVKİİ Sindel mah. Müd. Karayolları 7.2005 23. Karayolları 7.. Müd.

Ocağı Kil Ocağı Kil Ocağı Taş Ocağı GÖRÜŞ TARİHİ 26. El.01.2006 10.Tic.04. .2005 27. Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ünye Mad.2006 27.05.02.MERKEZ Arslantaş Köyü. Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çebi KARDEŞLER Karayolları 7 Böl.09. Nak.2006 GÖRÜŞ OLUMLU-OLUMSUZ ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gereklidir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Olumlu ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Gerekli Değildir. Ltd.2006 21. Büyükşehir Belediyesi İstaş Muzaffer Candemir Bülbüloğlu İnş. Müd.Tic.08. Rekor Top. Yık. A. Tic.BAFRA Gürgenyatak Köyü. San.2006 06.2006 24.06. Tekkeköy FAALİYET SAHİBİ Özsağlam Mad. Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Doğal Taş Ocağı ve Kır. El.KAVAK Kuzuören Köyü.01.2006 12.05.09.05.04. Ltd.MERKEZ Çelikalan Köyü –Soyaltı Mevkii.2006 03.2006 31.01.ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ No 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 DOSYA NO 350 354 238-02-79 238-02-80 238-02-82 238-02-85 238-02-81 238-02-86 238-02-25 238-02-91 238-02-90 238-02-76 238-02-78 238-02-93 238-02-87 238-02-83 238-02-43 238-02-84 238-02-88 238-02-103 238.Merkez Emirli Köyü-Kaletepe Mevkii.02.08.20059030 Sarıbıyık Köyü Merkez 2 Nolu Saha Gürgenyatak Köyü Bakacak Mev.2006 31.Şti.2006 06.2006 01.Yık. Taş Ocağı Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Bazalt Ocağı Kırma Eleme Tesisi Taş Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Ariyet Ocağı Kalker Ocağı 1 Nolu Taş Ocağı Doğal Taş Ocağı ve Kır.09.2006 31.2006 07. Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Stabilize Malz. El.R. ÇED Gerekli Değildir. Şti. A.Ş. Tic.09. Aydıner İnş. Uğur ERKAN Sadi DİKİCİ Muzaffer CANDEMİR İSTAŞ Kavak Köylere Hizmet Götürme Birliği Arılar Top. Köseli Köyü-KAVAK Karapınar Köyü-Kayalıktepe Mevkii-AR:71887 KAVAK Hacılıdağ Mevkii Hacılı Köyü Kavak İR:73680 Nolu saha-Aşağıdere Köyü-KAVAK İR:73713 Nolusaha-Aşağıdere Köyü-KAVAK Yukarı Çinik Mah. San. Büyükşehir Belediye Başkanlığı FAALİYETİN ADI Çimonto Kili Ocağı Doğal Taş Ocağı ve Kır.MERKEZ Masullu Mah. Tes.2006 03.06.01.Ş.02.LADİK Çelikalan Köyü . Büyüklü Beldesi Tekkeköy Kayalıktepe Mevkii Karapınar Köyü Kavak Arslantaş Köyü Ladik A.2006 10. A. ÇED Gerekli Değildir.04. Şti. Tes.YAKAKENT Boztarla Köyü. San.Yık.Ltd.Taah.2005 31.100 238-02-96 İLÇE-KÖY-MEVKİİ Tatlıcak (Ahmetsaray) Köyü Ladik Özören Köyü Kocadağ Mevkii Merkez Kayalık Tepe Mevkii Karapınar Köyü Kavak Araboğlu Tepe Mevkii Çarıklıbaşı Köyü Kavak Belalan Köyü Kavak Tomaklar mah.09.03.El.2006 08. Tes Doğal Taş Ocağı ve Kır.09.2006 07. Hasan UÇAK İstaş İstaş Topçuoğlu Oto San.99 238.2006 01.Mancalık Sırtı Mevkii. Tes.02.2006 28.2006 13.Ş.Yık.

ÇED Gerekli Değildir.09. .09.2006 ÇED Gerekli Değildir.Yık. 101 Taş Ocağı 14. Kır.ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ 100 238-02-94 238-02-101 Akören Köyü Vezirköprü Çamlıca Köyü Evci Beldesi Terme Mustafa Mutlu Samsun Ulaştırma Bölge Müdürlüğü Doğaltaş ve Kum Çak Oc. El. Tes.2006 14.

Müd. İlköğretim Okulu Akgüney Veyisoğlu İlköğretim Okulu Tepebölmesi İlköğretim Okulu Yoğunpelit İlköğretim Okulu Maden Mandır İlköğretim Okulu Toplu İlköğretim Okulu Kalukkaraçukur İlköğretim Okulu Demircideresi İlköğretim Okulu Yeşilköy Dolmalar İlköğretim Okulu Tefekli İlköğretim Okulu Karahüseyinli Çiftlik İlköğretim Okulu Doyran Cırtlar Mah.İLÇE ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM KURUM TÜRÜ Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Gen.) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu KURUM KODU 830582 245246 246372 312926 329728 332240 336237 386398 391026 408969 408970 408982 408994 409005 409017 409029 409042 409054 409066 409078 409091 409113 409137 409149 409162 409174 409186 409198 409221 409233 409245 409270 409282 KURUM ADI Alaçam Anaokulu Kadıköy İlköğretim Okulu Yenice Doyran İlköğretim Okulu Soğukçam İlköğretim Okulu Cumhuriyet İlköğretim Okulu Kızlan İlköğretim Okulu Atatürk İlköğretim Okulu Etyemez Alparslan Gül İlköğretim Okulu Gökçeboğaz İlköğretim Okulu Yukarı Isırganlı İlköğretim Okulu Yukarıelma İlköğretim Okulu Yukarıelma Köyü Sofular İlköğretim Okulu Vicikler İlköğretim Okulu Umutlu İlköğretim Okulu Uzunkırac Kızılkara İlköğretim Okulu Yukarıkoclu İlköğretim Okulu Umutlu Köyü Toklu Mahallesi İlköğretim Oku Uzunkıraç Köyü Şh Bayram Yıldız İlköğretim Güvenli Dikmen Mah.İlköğretim Okulu Karayolları Kolin Fatih İlköğretim Okulu Köseköy İlköğretim Okulu Doyran Şehit Ramazan Aydın İlköğretim YERLESIM YERI Şehir Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy .

ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 409294 409304 409328 409341 409353 409365 409389 409400 409412 409436 409448 409461 409473 409497 409507 409519 409520 409544 409568 409581 409615 409627 409639 409664 409676 409688 409723 409735 409747 409759 409772 409784 409796 409843 409855 409880 Harmancık İlköğretim Okulu Taşkelik Doğanyuvası İlköğretim Okulu Akbulut Yakalar İlköğretim Okulu Akbulut İlköğretim Okulu Alidedebölmesi İlköğretim Okulu Doğankent Koltak İlköğretim Okulu Ortaköy İlköğretim Okulu Aşağıkoçlu İlköğretim Okulu Yeniköy Şehit Erdoğan Bayar İlköğretim Oku Köseköy Kelikbelen İlköğretim Okulu Habilli İlköğretim Okulu Aşağıısırganlı İlköğretim Okulu Yukarıelma Aydınbeyli Şh.İlköğretim Okulu Kalukdemirci İlköğretim Okulu Pelitbükü Koğuz İlköğretim Okulu Yukarıısırganlı Aşağı Mah. Ortaköy Müyesterli İlköğretim Okulu Killik İlköğretim Okulu Bahşioymağı Hıdır İlköğretim Okulu Yenice İlköğretim Okulu Örenlİ İlköğretim Okulu Pelitbükü Çoşkunkaya İlköğretim Okulu Doğankent Merkez İlköğretim Okulu Kapaklı İlköğretim Okulu Gümüşova İlköğretim Okulu Karahüseyinli Köy Cami Mah.O.Karaman İlk. İlköğretim Okul Gülkaya İlköğretim Okulu Karahüseyinli İlköğretim Okulu Pelitbükü Karacak İlköğretim Okulu Terskırık Köyü İlköğretim Okulu Gökçeboğaz Gecekli İlköğretim Okulu Yakacık İlköğretim Okulu Pelitbükü İlköğretim Okulu Maden İlköğretim Okulu Pelitbükü Hasırlık İlköğretim Okulu Gökçeağaç Oymağı İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy .N.

M) Halk Eğitim Merkezi İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 409892 409938 409951 409963 409999 410007 410019 410044 410056 410068 410103 410127 771120 771181 876435 890827 950325 788760 300816 195441 246658 320382 195453 329405 409150 409208 409316 409424 409532 409593 409711 409760 409806 409867 409879 409914 Bekiroğlu İlköğretim Okulu Kışlakonak İlköğretim Okulu Şehit Binbaşı Alaaddin Helvacı İlköğretim Şirinköy İlköğretim Okulu Gökçeboğaz Kargalı İlköğretim Okulu Karşıyaka İlköğretim Okulu Sancar İlköğretim Okulu Bahşioymağı Demirci İlköğretim Okulu İncirli İlköğretim Okulu Soğukçam Kanalboyu İlköğretim Okulu Demircideresi Yeni Mahalle İlköğretim Okulu Taşkelik Aşağı Mah. Öğ.ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Anadolu Lisesi İmam Hatip Lisesi Kız Meslek Lisesi Çok Programlı Lise (Tic. Tur. İlköğretim Okulu Aşağı Akgüney Şehit Ramis İleri İlköğretim Okulu Harmancık Kapıboğazı Mah.Yıl Pansiyonlu İlköğretim Okulu Alaçam Anadolu Lisesi İmam Hatip Lisesi Kız Meslek Lisesi Alaçam Çok Programlı Lisesi Halk Eğitim Merkezi Atatürk İlköğretim Okulu Kılavuzlu Karahaliloğlu İlköğretim Okulu Boduroğlu İlköğretim Okulu Tığmac İlköğretim Okulu Sofular İlköğretim Okulu Esentepe İlköğretim Okulu Akyazı Ağcaoğlu İlköğretim Okulu Musaağa İlköğretim Okulu Yeşildere İlköğretim Okulu Arıcak İlköğretim Okulu Yayla İlköğretim Okulu Sarılar İlköğretim Okulu Yeniömerli İlköğretim Okulu Şehir Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .İlköğretim Okulu Resai Aydın İlköğretim Okulu Göçkün İlköğretim Okulu Gökçeağaç Oymağı Adilli İlköğretim Okulu Göçkün 75. Gn.

İlköğretim Okulu Gökgöl İlköğretim Okulu Yarımca İlköğretim Okulu Acısu Şehit Muharrem Konu İlköğretim Okulu Armutlu İlköğretim Okulu Alişar İlköğretim Okulu Ayaklıalan İlköğretim Okulu Yeşilköy İlköğretim Okulu Aydın Teknecik Mah. İlköğretim Okulu Alan İlköğretim Okulu Hizirli mah.ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Çok Programlı Lise (Tic.İlköğretim Okulu Hatipoğlu İlköğretim Okulu Ayaklıalan Yeşilce Mah. Gn. İlköğretim Okulu Uluköy İlköğretim Okulu Acısu Değirmencioğlu Mah. Tur. İlköğretim Okulu Emirmusa Karaköseoğlu İlköğretim Okulu Gülveren İlköğretim OKulu İmamlı İlköğretim Okulu Klavuzlu Şehit Niyazi Kaya İlköğretim Okulu Koşaca Cumhuriyet İlköğretim Okulu Emirmusa İlköğretim Okulu Kesealan Vasiloğlu İlköğretim Okulu Maraş İlköğretim Okulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Asarcık Çok Programlı Lise Halk Eğitim Merkezi Ayvacık Hasan Uğurlu İlköğretim Okulu Yukarı Yenice Mustafa Çakır İlköğretim Okulu Ardıç İlköğretim Okulu Ortaköy Merkez İlköğretim Okulu Sahilköy Hürenbil İlköğretim Okulu Karaağaç İlköğretim Okulu Başalan Hüseyin Çukuru İlköğretim Okulu Sahilköy Hayatgeriş İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy . Öğ. M) Halk Eğitim Merkezi İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 409926 409975 409987 410020 410032 410081 410093 410139 410140 410152 410223 410272 410331 410380 410438 410499 410546 410605 461270 461328 763176 763343 789155 820027 820039 764182 963731 229561 250187 375137 410164 410176 410247 410259 410284 410296 Çulhaoğlu İlköğretim Okulu Dağcılar İlköğretim Okulu Bağlıca Mah.

Hüsnü Tekışık İlköğretim Okulu Çökekli Boyalıca İlköğretim Okulu Karşıdöngel Döngellioğlu İlköğretim Okulu Uğurlu İlköğretim Okulu Örencik Dikencikkuzu İlköğretim Okulu Karşıdöngel Kopuk İlköğretim Okulu Gürçam Merkez İlköğretim Okulu Örencik Merkez İlköğretim Okulu Koçyurdu Sırtdere İlköğretim Okulu Sofualan İlkadım İlköğretim Okulu Koçyurdu Çanakcıbaşı İlköğretim Okulu Sögütpınar İlköğretim Okulu Esenyurt İlköğretim Okulu Şenpınar Tahtalık İlköğretim Okulu Merkez İlköğretim Okulu Terice Merkez İlköğretim Okulu Kapıkaya İlköğretim Okulu Kocamemiş İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir .AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 410355 410392 410402 410451 410509 410510 410558 410617 410629 410654 410666 410678 410713 410725 410737 410762 410774 410786 410821 410833 410845 410870 410882 410894 410928 410941 410953 410990 411001 411037 411049 411050 411086 411098 411108 411145 Başalan Merkez İlköğretim Okulu Gürçam Kırcaarmut İlköğretim Okulu Çamalan Kadılar İlköğretim Okulu Kabaklık Kaltuman İlköğretim Okulu Kabaklık Şehit Adem Atuntaş İlköğretim Okulu Çarşıköy Merkez İlköğretim Okulu Yeşilçam İlköğretim Okulu Değirmenbaşı İlköğretim Okulu Döngel İlköğretim Okulu Çarşıköy Çal İlköğretim Okulu Meşelidüz İlköğretim Okulu Kazancılı İlköğretim Okulu Esenyurt Süleymançukuru İlköğretim Okulu Ayvacık Keskinoğlu İlköğretim Okulu Karşıdöngel Haydar İlköğretim Okulu Gültepe Kuruçam İlköğretim Okulu Örencik Şehit Hamdi Kızılkan İlköğretim Okulu Karşı Döngel Atmacaoğlu İlköğretim Okulu Eynel İncirli H.

Yıl İlköğretim Okulu Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Şehir . Gen.) Anaokulu (Okul Öncesi Eğit.AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Çok Programlı Lise (Tic.) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 411157 411169 411194 411204 411216 411253 411265 411277 411300 411312 411324 461221 764241 764253 789920 789981 790025 790037 790074 790086 790133 790145 790182 885313 959757 885876 347295 270289 752694 809740 195619 195620 195632 195644 217821 246384 Tiryakioğlu Şehit Ali Altun İlköğretim Okulu Söğütpınar Kemençeci İlköğretim Okulu Tepealtı İlköğretim Okulu Döngel Deliibrahim İlköğretim Okulu Yukarı Yenice Hacı İsmail Öztürk İlköğretim Okulu Meyvelik İlköğretim Okulu Döngel Karabekir İlköğretim Okulu Yeniköy İlköğretim Okulu Tekür İlköğretim Okulu Eynel Merkez İlköğretim Okulu Terice Aşubelen İlköğretim Okulu Zafer İlköğretim Okulu Şenpınar Dereiçi İlköğretim Okulu Gürçam Fatsa İlköğretim Okulu Güzelyurt İlköğretim Okulu Döngelliyatak İlköğretim Okulu Çamlıkale Kamçı İlköğretim Okulu Çökekli Şehit Ertan Ad. M) Halk Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Gen. Müd. Öğ. Gn. Tur.İlköğretim Okulu Çarşıköy Çınar İlköğretim Okulu Gültepe Mahmuttaş İlköğretim Okulu Yeşilpınar Saykiraz İlköğretim Okulu Yeşilpınar Merkez İlköğretim Okulu Ortaköy Gölceğiz İlköğretim Okulu Orta Mahalle İlköğretim Okulu Yeşilçam Yapıkırık İlköğretim Okulu Mustafa Üstündağ Pansiyonlu İlköğretim Okulu Ayvacık Çok Proğramlı Lise Halk Eğitim Merkezi Kızılırmak Anaokulu Mehmet Ulusar Anaokulu Doğanca İlköğretim Okulu Atatürk İlköğretim Okulu Evrenuşağı İlköğretim Okulu Şeyhulaş İlköğretim Okulu Yeşilyazı İlköğretim Okulu 50. Müd.

Ali Altunışık İlköğretim Okulu Mustafa Kemal İlköğretim Okulu Ortadurak Şehit Muhammet Önder İlköğretim Okulu Merkez İlköğretim Okulu Ozan İlköğretim Okulu İsmet İnönü İlköğretim Okulu Sarmaşık İlköğretim Okulu Osmanbeyli Şehit Mustafa Pilan İlköğretim Okulu Üçpınar İlköğretim Okulu Azay İlköğretim Okulu Gökçeağaç Şehit Ünal Ertürk İlköğretim Okulu Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy .BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 246396 247316 256338 304588 312448 321351 385584 387115 410211 410306 410367 410414 410534 410583 410630 410749 410808 410857 410869 410916 410977 410989 411013 411025 411121 411133 411228 411241 411289 411290 411336 411348 411361 411373 411385 411407 Örencik İlköğretim Okulu Altınyaprak İlköğretim Okulu Gaziosmanpaşa İlköğretim Okulu Sürmeli İlköğretim Okulu Boğazkaya İlköğretim Okulu Asmaçam Hocalar İlköğretim Okulu Dededağı Şehit İsa Kurt İlköğretim Okulu Gazibeyli İlköğretim Okulu Akalan İlköğretim Okulu Elifli Gültepe İlköğretim Okulu Eldavut İlköğretim Okulu Doğanca Çınarlık İlköğretim Okulu Darboğaz Merkez İlköğretim Okulu Dikencik Kuşçular İlköğretim Okulu Doğanca Merkez İlköğretim Okulu Altınay Fatsalılar İlköğretim Okulu Köseli İlköğretim Okulu Başkaya Uluavlu İlköğretim Okulu Lengerli Alaçamlılar İlköğretim Okulu Müstecep İlköğretim Okulu Kolay Merkez İlköğretim Okulu Keresteci Haydarlı Mah. İlköğretim Okulu Barışköy İlköğretim Okulu Lengerli Merkez İlköğretim Okulu Bengü Ambaryanı İlköğretim Okulu Meşelitürkmenler Şh.

Yıl İMKB Şehit Erol Haspulat İlköğretim Okulu Osmanbeyli Taşocağı İlköğretim Okulu Altınay Merkez İlköğretim Okulu Kelikler Kibaroğlu İlköğretim Okulu Sarıkaya İlköğretim Okulu Türbe Karayer İlköğretim Okulu Ağıllar İlköğretim Okulu Çataltepe Sokullu İlköğretim Okulu Sarıçevre İlköğretim Okulu Uluağaç Canikli İlköğretim Okulu Adaköy İlköğretim Okulu Sarpın Merkez İlköğretim Okulu Çataltepe Merkez İlköğretim Okulu Yakıntaş Merkez İlköğretim Okulu Kapıkaya İlköğretim Okulu Esençay Merkez İlköğretim Okulu Sarıköy Kömürkuyusu İlköğretim Okulu Yakıntaş Tohtamış İlköğretim Okulu Derbent İlköğretim Okulu Sarıköy Merkez İlköğretim Okulu Karıncak İlköğretim Okulu Esençay Kaba Çukuru İlköğretim Okulu Şeyhören Merkez İlköğretim Okulu Doğanca Badut İlköğretim Okulu Gökçesu Şehit Erol Çil İlköğretim Okulu Terzili Merkez İlköğretim Okulu Altınova Merkez İlköğretim Okulu Doğankaya İlköğretim Okulu Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 411419 411456 411468 411515 411527 411539 411540 411552 411564 411576 411611 411623 411647 411659 411660 411672 411696 411706 411718 411755 411780 411814 411838 411851 411863 411875 411887 411910 411946 411958 411971 411995 412018 412031 412043 412055 Paşaşeyh Suludere İlköğretim Okulu Hüseyinbeyli İlköğretim Okulu Paşaşeyh Merkez İlköğretim Okulu Harız İlköğretim Okulu Paşaşeyh Hacıköy İlköğretim Okulu Tütüncüler İlköğretim Okulu Alaçam İlköğretim Okulu Fener İlköğretim Okulu 75.

BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 412067 412079 412080 412092 412114 412126 412138 412163 412175 412187 412199 412209 412210 412222 412234 412246 412271 412295 412305 412329 412330 412342 412366 412401 412425 412437 412462 412474 412508 412521 412545 452904 452965 453013 453062 461593 Kamberli İlköğretim Okulu Gökalan Merkez İlköğretim Okulu Taşköprü Afurcuk İlköğretim Okulu Yeşilyazı Avunca İlköğretim Okulu İnözü Koşaca İlköğretim Okulu Gökçekent Çayyolu İlköğretim Okulu Taşköprü Merkez İlköğretim Okulu Emenli Merkez İlköğretim Okulu İkizpınar Aliefendi İlköğretim Okulu Gökçekent İlköğretim Okulu Şirinköy İlköğretim Okulu Yenialan İlköğretim Okulu Elifli Merkez İlköğretim Okulu Koşu İshaklı İlköğretim Okulu Gümüşyaprak İlköğretim Okulu Şeyhören Buruncalılar İlköğretim Okulu Barbaros İlköğretim Okulu Kanlıgüney İlköğretim Okulu Tekkesarmaşık İlköğretim Okulu Kızılırmak İlköğretim Okulu Küçükkavakpınar İlköğretim Okulu Karakütük İlköğretim Okulu 30 Ağustos İlköğretim Okulu Karaburç Şehit Ahmet Aşçı İlköğretim Okulu Fatih İlköğretim Okulu Bengü Belce Mahallesi İlköğretim Okulu Tepecik Şehit Hüseyin Yavuz İlköğretim Okulu Gazi İlköğretim Okulu Kahraman Şentepe İlköğretim Okulu Üçpınar Meşelik İlköğretim Okulu Göltepe Şehit Cemalettin Kızıl İlköğretim Okulu Kuzalan İlköğretim Okulu Kuşçular Gülizar Kahve İlköğretim Okulu Koşu Merkez İlköğretim Okulu Koşu Köyü Koşu İlköğretim Okulu Karpuzlu İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

H. İlköğretim Okulu Darboğaz Okçular İlköğretim Okulu Meşelitürkmenler Köyü Meşeli İlköğretim Okulu Fevzi Çakmak İlköğretim Okulu Başaran cengiz Baygül İlköğretim okulu Ticaret Sanayi Odası İlköğretim Okulu Kemal Paşa İlköğretim Okulu Kolay Pansiyonlu İlköğretim Okulu Aktekke Pansiyonlu İlköğretim Okulu Dedeli Pansiyonlu İlköğretim Okulu Bafra Anadolu Lisesi Bafra Altınkaya Anadolu Lisesi Kolay Lisesi Bafra Lisesi Kızılırmak Lisesi Kızılırmak Anadolu Öğretmen Lisesi İmam Hatip Lisesi ve Anadolu İ.BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Anadolu Lisesi Anadolu Lisesi Lise Lise Lise Anadolu Öğretmen Lisesi İmam Hatip Lisesi Endüstri Meslek Lisesi Kız Meslek Lisesi Ticaret Meslek Lisesi 461640 461760 461818 763068 788926 788987 789096 789202 789263 789310 789429 789478 789537 789645 789765 809752 816978 866696 876472 876998 892086 950374 962088 811664 881185 881197 218432 964388 195668 195681 323815 823176 195739 195703 195715 195727 Cumhuriyet İlköğretim Okulu Kelikler İlköğretim Okulu İkizpınar İlköğretim Okulu 29 Ekim İlköğretim Okulu Meşelitürkmenler Kadıoğlu İlköğretim Okulu Asmaçam Merkez İlköğretim Okulu Gerzeliler İlköğretim Okulu Sarpın Cevizli İlköğretim Okulu Şahinkaya İlköğretim Okulu Yiğitalan İlköğretim Okulu Çamaltı Merkez İlköğretim Okulu Gökçesu Yeşiltepe İlköğretim Okulu Elalan İlköğretim Okulu Bengü Değirmenyanı İlköğretim Okulu Nazmiye Demirel İlköğretim Okulu Kaygusuz İlköğretim Okulu Meşelitürkmenler Kodaman Mah.L. Bafra Endüstri Meslek Lisesi Hasan Çakın Kız Meslek Lisesi Bafra Ticaret Meslek Lisesi Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir .

Müd. Gen.) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 963256 195740 195752 877009 195896 321674 335460 335518 335579 335626 375507 459465 459512 459573 460563 461113 462011 462023 462060 462118 462131 462179 462238 462287 462299 462395 462405 462442 462454 462501 462513 462549 462562 462598 462608 462621 Bafra Sağlık Meslek Lisesi Halk Eğitim Merkezi İsmail Ahıskalı Mesleki Eğitim Merkezi Zübeyde Hanım Anaokulu Kızılot İlköğretim Okulu Karakaya Karakuz İlköğretim Okulu Atatürk İlköğretim Okulu Ağcagüney İlköğretim Okulu Durusu İlköğretim Okulu Ahubaba İlköğretim Okulu Dumlupınar İlköğretim Okulu Bafracalı İlköğretim Okulu Bayramlı İlköğretim Okulu Bölmeçayır İlköğretim Okulu Gaziosmanpaşa İlköğretim Okulu Yılmaz Yılmaz İlköğretim Okulu Yeni Karacalı İlköğretim Okulu Yeniköseli İlköğretim Okulu Yamanlı İlköğretim Okulu Yenikışla İlköğretim Okulu Uzunlu İlköğretim Okulu Ustacalı İlköğretim Okulu Yukarı Donurlu İlköğretim Okulu Turgutlu İlköğretim Okulu Yukarı Esenli İlköğretim Okulu Ordubaşı İlköğretim Okulu Gülyazı İlköğretim Okulu Porsuk Göçmenler İlköğretim Okulu Ataköy İlköğretim Okulu Ömerli İlköğretim Okulu Kürtün İlköğretim Okulu Kenan Evren İlköğretim Okulu Denizler Sarıtekke İlköğretim Okulu Bezirgan İlköğretim Okulu Porsuk İlköğretim Okulu Denizler Küçüktaşlık İlköğretim Okulu Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy .BAFRA BAFRA BAFRA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA Sağlık Meslek Lisesi (MEB'e bağlı) Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit.

ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 462669 462670 462704 462716 462728 462765 462789 462812 462824 462836 462873 462885 462897 462920 462932 462944 462981 463053 463065 463090 463100 463112 463148 463173 463207 463219 463220 463256 463268 463281 463315 463327 463339 463364 463376 463447 Akçaltı İlköğretim Okulu Dikbıyık İlköğretim Okulu Zümrüt İlköğretim Okulu Paşayazı İlköğretim Okulu Eğrikum İlköğretim Okulu Karakaya Aşağı Mahalle İlköğretim Okulu Durusu 100.Yıl İlköğretim Okulu Karakaya Dibekler İlköğretim Okulu Ovacık İlköğretim Okulu Eğridere İlköğretim Okulu Konukluk İlköğretim Okulu Sığırtmaç İlköğretim Okulu Selimiye İlköğretim Okulu Konukluk Merkez İlköğretim Okulu Sefalı İlköğretim Okulu Kemer İlköğretim Okulu Melik İlköğretim Okulu Taşdemir Ulaş İlköğretim Okulu Dalbahçe İlköğretim Okulu Köroğlu İlköğretim Okulu Taşdemir Ahallı İlköğretim Okulu Demirarslan İlköğretim Okulu Karakaya İlköğretim Okulu Demircili İlköğretim Okulu Çatak İlköğretim Okulu Şeyhhabil İlköğretim Okulu Damlataş İlköğretim Okulu Karamanlı İlköğretim Okulu Yaycılar İlköğretim Okulu Demirli İlköğretim Okulu Karamustafalı Kırmızı Erik İlköğretim Okulu Şenyurt İlköğretim Okulu Değincek İlköğretim Okulu Yeşilova İlköğretim Okulu Saraçlı İlköğretim Okulu Sahil Sartlak İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 463459 463484 463496 463555 463567 463602 463614 463651 463675 463709 463722 463758 463771 463783 463805 463817 463842 463854 463866 463901 463913 463925 463962 463974 464009 464010 464022 464083 464117 464129 464130 464166 464191 464225 464237 464286 Acıklı İlköğretim Okulu Karabahçe İlköğretim Okulu Sahil Kuraba İlköğretim Okulu Cumhuriyet İlköğretim Okulu Akçatarla İlköğretim Okulu Şeyhgüven İlköğretim Okulu Akkuzulu İlköğretim Okulu Çatak Baraj İlköğretim Okulu Alıbeylı Gülhan-Yusuf Yön İlköğretim Okulu Yukarı Kavacık İlköğretim Okulu Anafartalar İlköğretim Okulu Porsuk Karşı Mahalle İlköğretim Okulu Vakıfköprü İlköğretim Okulu Allı İlköğretim Okulu Kumköy İlköğretim Okulu Kaydan İlköğretim Okulu Arım Karacalı İlköğretim Okulu Kumtepe İlköğretim Okulu Kocakavak İlköğretim Okulu Aşağı Esenli İlköğretim Okulu Eğridere Orta Mahalle İlköğretim Okulu Kırazbucagı İlköğretim Okulu Kumtepe Çay Mahallesı İlköğretim Okulu Köklük İlköğretim Okulu Aşağı Dikencik İlköğretim Okulu Kurtahmetli İlköğretim Okulu Esençay İlköğretim Okulu Güldere İlköğretim Okulu Aşağı Kavacık İlköğretim Okulu Kuşhane İlköğretim Okulu Koldere İlköğretim Okulu Aşağı Musalla İlköğretim Okulu Kumarlı İlköğretim Okulu Aşıklı Tilkili İlköğretim Okulu Gülören Dağköy İlköğretim Okulu Gülören Osman Yeniay İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 464298 464345 464357 464394 464404 464441 464490 464548 464561 464607 464619 464656 464668 464764 464776 464835 464847 464884 464943 464992 465040 465052 465111 465160 465172 465218 465231 465279 465280 465326 465387 465399 465434 465446 465495 465554 Muşçalı İlköğretim Okulu Bezirgan Yediharman Mahalle İlköğretim Okulu Ordu İlköğretim Okulu Güneşli İlköğretim Okulu Namazlı İlköğretim Okulu Aşağı Musalla Tepe Mahallesı İlköğretim Okulu Boyacılı İlköğretim Okulu Bafracalı Yeni Mah İlköğretim Okulu Hürriyet Sivaslılar İlköğretim Okulu Mithat Yılmaz İlköğretim Okulu Hürriyet Tombazlar İlköğretim Okulu Beyyenice İlköğretim Okulu Epçeli Edeli İlköğretim Okulu Çaltı İlköğretim Okulu Fener İlköğretim Okulu Çaltı Doydulu İlköğretim Okulu Gökçeçakmak İlköğretim Okulu Canlı İlköğretim Okulu Çayvar Köyü İlköğretim Okulu Çaltı Kumtepe İlköğretim Okulu Çelikli Gömen İlköğretim Okulu Gokçelı İlköğretim Okulu Çerçiler İlköğretim Okulu Eğridere Kilisekıran İlköğretim Okulu Değirmenbaşı İlköğretim Okulu Epçeli İlköğretim Okulu Sahil Cumhuriyet İlköğretim Okulu Helvacalı İlköğretim Okulu Fatih İlköğretim Okulu Hürriyet Kirenlik İlköğretim Okulu Karaağaç İlköğretim Okulu Kocatepe İlköğretim Okulu Irmaksırtı İlköğretim Okulu Mustafa Kemal İlköğretim Okulu Karamustafalı İlköğretim Okulu Üçköprü İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Şehir .

. Anadolu Kız Meslek Lisesi ve Kız Meslek Lisesi Çarşamba Anadolu Ticaret Mes. Çarsamba Sağlık Meslek Lisesi Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu Kamlık İlköğretim Okulu Bekdiğin İlköğretim Okulu Emircik İlköğretim Okulu Karşıyaka İlköğretim Okulu İstiklal İlköğretim Okulu Gidirli İlköğretim Okulu Kocapınar İlköğretim Okulu Ilıca İlköğretim Okulu Yeşilalan Osanca İlköğretim Okulu Karahalil İlköğretim Okulu Hecinli İlköğretim Okulu Sivrikese İlköğretim Okulu Ekinpınarı İlköğretim Okulu Pınarçayırı İlköğretim Okulu Ereli İlköğretim Okulu Erikbelen İlköğretim Okulu Şeyhsafi İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Köy Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy . ve Ticaret M. L. Lis. Mes. Lis. Mes. L. Lis. Tek. ve End.ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Anadolu Lisesi Anadolu Lisesi Lise Lise Lise İmam Hatip Lisesi Endüstri Meslek Lisesi Kız Meslek Lisesi Ticaret Meslek Lisesi Sağlık Meslek Lisesi (MEB'e bağlı) Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Öğretmen Evi İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 480832 764265 807192 874029 888748 749117 280411 964387 195918 195931 888079 195967 216254 195943 195955 963255 195979 277924 195992 196040 246406 246418 289796 311347 312270 460181 460239 460610 463829 463878 463891 463937 463949 463986 464034 464046 Esentepe İlköğretim Okulu Aşağı Musalla Goyooğlu İlköğretim Okulu Yaycılar Şehit Ahmet Sarı İlköğretim Okulu Köroğlu Damat İlköğretim Okulu Denizler Büyüktaşlık İlköğretim Okulu Şehit Nuri Pamir Pansiyonlu İlköğretim Okulu Çarşamba Anadolu Lisesi Çarşamba Ali Fuat Başgil Anadolu Lisesi Dikbıyık Lisesi Çarşamba Lisesi Yeşilırmak Lisesi İmam Hatip Lisesi ve Anadolu İmam-Hatip Lisesi Çarşamba Anad.

HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 464105 464142 464154 464201 464213 464321 464369 464370 464416 464428 464465 464477 464512 464585 464620 464632 464681 464693 464739 464740 464788 464811 464906 464918 464967 464979 465064 465147 465184 465196 465243 465351 465409 465410 465458 465471 Şeyhler İlköğretim Okulu Ersandık İlköğretim Okulu Taşkaracaören İlköğretim Okulu Eymir İlköğretim Okulu Yağcımahmut İlköğretim Okulu Şeyhkoyun İlköğretim Okulu Çayırözü İlköğretim Okulu Yenice İlköğretim Okulu Çelikalan İlköğretim Okulu Yazıkışla İlköğretim Okulu Yaylaçatı İlköğretim Okulu Demiryurt İlköğretim Okulu Mesudıye İlköğretim Okulu Çiftlik Naciye Öngel İlköğretim Okulu Sofular İlköğretim Okulu Dereköy Şehit Mustafa Koçak İlköğretim Okulu Küflek İlköğretim Okulu Elmacık İlköğretim Okulu Mürsel İlköğretim Okulu Armutlu İlköğretim Okulu Mısmılağaç İlköğretim Okulu 100. Yıl İlköğretim Okulu Ortaklar İlköğretim Okulu Arslançayırı İlköğretim Okulu Kayacık İlköğretim Okulu Aşağıyavucak İlköğretim Okulu Kayabaşı İlköğretim Okulu Yeşilalan İlköğretim Okulu Kocaoğlu İlköğretim Okulu Merkez İlköğretim Okulu Kirenlik İlköğretim Okulu Gidirli Kavakçıoğlu İlköğretim Okulu Gidirli Karaçayır İlköğretim Okulu Beyören İlköğretim Okulu Güvercinlik İlköğretim Okulu Boyalı İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

Lis. Gen..Mes.End.) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 465529 465566 465578 789800 789861 789968 868252 964481 465076 750193 823642 463830 300770 196052 196088 251000 196076 766396 963254 196111 347712 953628 312282 342554 383022 388432 460288 460359 460778 460837 464536 464752 464823 464872 464931 464980 75.Lis.Mes. Müd. Kız Meslek Lisesi Havza Ticaret ve Anadolu Ticaret Meslek Lisesi Havza Sağlık Meslek Lisesi Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Cumhuriyet Anaokulu 19 Mayıs İlköğretim Okulu Emirli İlköğretim Okulu Yaşar Doğu İlköğretim Okulu Mahmutbeyli İlköğretim Okulu Çakallı İlköğretim Okulu Doruk İlköğretim Okulu İdrisli İlköğretim Okulu Karacalar İlköğretim Okulu Tabaklı İlköğretim Okulu Yeralan Sermiç Mahallesi İlköğretim Okulu Tatarmuslu İlköğretim Okulu Şeyhresul Karakaya Mah İlköğretim Okulu Mert İlköğretim Okulu Karayusuflu İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .Yıl İlköğretim Okulu Kale İlköğretim Okulu Celil İlköğretim Okulu Boyalı Aşçıoğlu İlköğretim Okulu Doğançayır İlköğretim Okulu Yaylaçatı Musludağı İlköğretim Okulu Mehmet Öngel İlköğretim Okulu Makbule-Yusuf Ölçer İlköğretim Okulu Belalan Pansiyonlu İlköğretim Okulu 25 Mayıs Pansiyonlu İlköğretim Okulu Vakıfbank Atatürk Pansiyonlu İlköğretim Okulu Çakıralan Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Havza Anadolu lisesi Havza Lisesi İmam Hatip Lisesi ve Anadolu İmam Hatip Lisesi Havza Ana.Tek..Lis.HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Anadolu Lisesi Lise İmam Hatip Lisesi Endüstri Meslek Lisesi Kız Meslek Lisesi Ticaret Meslek Lisesi Sağlık Meslek Lisesi (MEB'e bağlı) Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit.

Tek. M) Halk Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Müd. Gn. Gen.KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK LADİK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Anadolu Lisesi Çok Programlı Lise (Er. İlköğretim Okulu Şeyhli İlköğretim Okulu Yenigün İlköğretim Okulu Celallı İlköğretim Okulu Bekdemir İlköğretim Okulu Ahırlı İlköğretim Okulu Ağcakise İlköğretim Okulu Merkez İlköğretim Okulu Muratbeyli Şehit Sedat Eş İlköğretim Okulu Duman İlköğretim Okulu Atatürk Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Kavak Anadolu Lisesi Yaşar Doğu Çok Programlı Lise Halk Eğitim Merkezi 75.İlköğretim Okulu Çukurbük İlköğretim Okulu Talışman İlköğretim Okulu Akbelen İlköğretim Okulu Alaçam İlköğretim Okulu Demirci İlköğretim Okulu Alagömlek İlköğretim Okulu Divanbaşı İlköğretim Okulu Dura İlköğretim Okulu Başalan İlköğretim Okulu Güneyce İlköğretim Okulu Azaklı İlköğretim Okulu Bayraklı İlköğretim Okulu Beyköy İlköğretim Okulu Akbelen Hödoğlu İlköğretim Okulu Karantu İlköğretim Okulu Küçükçukur İlköğretim Okulu Mahmutlu İlköğretim Okulu Ortaköy Geyikalan Mah.Yıl Anaokulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir .) 465088 465267 465314 465375 465422 465591 474910 475031 475126 475138 475234 475295 475305 475342 475354 475462 475521 475628 475677 476000 476061 476119 476168 476347 476502 476563 476610 476671 734243 774709 788593 814333 964386 344026 196218 788149 Kaya İlköğretim Okulu Muhsinli İlköğretim Okulu Çayırlı İlköğretim Okulu Çukurbük Avutlu Mah. Öğ.

Yıl İlköğretim Okulu Tüfekcidere Mah.) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 287700 387056 474983 475043 475092 475209 475258 475317 475425 475641 475797 475844 476288 476359 476575 476683 962444 964385 343930 196302 342794 963253 196314 752704 820279 964515 195058 195071 195083 195095 195105 195117 216793 228675 236930 255524 Atatürk İlköğretim Okulu Şıhlı İlköğretim Okulu Deliahmetoğlu İlköğretim Okulu Doğankaş İlköğretim Okulu Günkoru İlköğretim Okulu Tayyar Mehmet Paşa İlköğretim Okulu 100. Gen. Gen. Yıl İlköğretim Okulu Ladik Anadolu Lisesi Akpınar Anadolu Öğretmen Lisesi İmam Hatip Lisesi Ladik Çok Proğramlı Lisesi Ladik Sağlık Meslek Lisesi Halk Eğitim Merkezi Cumhuriyet Anaokulu Atakent Anaokulu Atakum Anaokulu Gazi İlköğretim Okulu Belediye İlköğretim Okulu Taflan İlköğretim Okulu Gülsüm Sami Kefeli İlköğretim Okulu 23 Nisan İlköğretim Okulu Mehmet Akif Ersoy İlköğretim Okulu İlyasköy Türk-İş İlköğretim Okulu Atakent İlköğretim Okulu Mustafa Kemal İlköğretim Okulu İlkadım İlköğretim Okulu Şehir Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir .Tek. Gn. Gen. Öğ. Müd.) Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Müd.) Anaokulu (Okul Öncesi Eğit.LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Anadolu Lisesi Anadolu Öğretmen Lisesi İmam Hatip Lisesi Çok Programlı Lise (Er. M) Sağlık Meslek Lisesi (MEB'e bağlı) Halk Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Müd. İlköğretim Okulu Ağcakaya İlköğretim Okulu Ayvalı İlköğretim Okulu Yumaklı İlköğretim Okulu Teberoğlu İlköğretim Okulu İbi İlköğretim Okulu Karaaptal İlköğretim Okulu Bolat İlköğretim Okulu Çadırkaya İlköğretim Okulu Ladik 80.

MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 255536 255548 255573 282816 288849 288850 289316 310665 310856 312938 328389 329704 333867 336213 336597 375497 383764 401693 460406 475006 475114 475175 475222 475283 475329 475330 475378 475391 475437 475449 475486 475498 475545 475557 475594 475653 Atatürk İlköğretim Okulu 30 Ağustos İlköğretim Okulu Alparslan İlköğretim Okulu Kazım Özdemir İlköğretim Okulu Kubilay İlköğretim Okulu Yunus Emre İlköğretim Okulu Hacıismail İlköğretim Okulu Seyfi Demirsoy İlköğretim Okulu Altınkum İlköğretim Okulu Çatkaya İlköğretim Okulu Çatalçam İlköğretim Okulu Gazi Paşa İlköğretim Okulu Derecik İlköğretim Okulu Mimar Sinan İlköğretim Okulu Kurupelit İlköğretim Okulu Necatibey İlköğretim Okulu Ticaret ve Sanayi Odası İlköğretim Okulu Emrullah Efendi İlköğretim Okulu Başalan Cumhuriyet İlköğretim Okulu Çivril İlköğretim Okulu Çobanözü İlköğretim Okulu Kabadüz İlköğretim Okulu Çobanlı İlköğretim Okulu Başkonak İlköğretim Okulu Taflan Yalı İlköğretim Okulu Çorak İlköğretim Okulu Taflan Çamurgölü İlköğretim Okulu Demirci İlköğretim Okulu Çakırlar İlköğretim Okulu Büyük Kolpınar İlköğretim Okulu Yeşilpınar İlköğretim Okulu Badırlı İlköğretim Okulu Gölalan İlköğretim Okulu Gürgenyatak Yerlice İlköğretim Okulu Gödekli Taşkesik İlköğretim Okulu Düzören İlköğretim Okulu Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy .

MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 475665 475700 475761 475773 475819 475868 475881 475927 475939 475976 475988 476036 476048 476097 476107 476132 476144 476156 476193 476203 476252 476264 476360 476384 476443 476492 476526 476551 476587 476609 476634 476646 476658 476705 476717 478537 Balaç İlköğretim Okulu Hacınaipli İlköğretim Okulu Tekkiraz İlköğretim Okulu Çamlıyazı İlköğretim Okulu Gödekli Bozarmut İlköğretim Okulu İstasyon İlköğretim Okulu Bozkurt İlköğretim Okulu Tepecik İlköğretim Okulu Abdullahpaşa İlköğretim Okulu Teknepınar İlköğretim Okulu Çatalarmut İlköğretim Okulu Sarıışık İlköğretim Okulu Denizevleri İlköğretim Okulu Toybelen İlköğretim Okulu Derebahçe İlköğretim Okulu Yeşiltepe İlköğretim Okulu Gökçepınar İlköğretim Okulu 50. Yıl İlköğretim Okulu Gödekli Hacıköse İlköğretim Okulu Uzgur İlköğretim Okulu Yukarıaksu İlköğretim Okulu Fazılkadı İlköğretim Okulu Toptepe Canik İlköğretim Okulu Fatih İlköğretim Okulu Kalkancı İlköğretim Okulu İstiklal İlköğretim Okulu Köselli İlköğretim Okulu Baruthane İlköğretim Okulu Yayla Çubuk İlköğretim Okulu Kazımpaşa İlköğretim Okulu Uluçayır İlköğretim Okulu Güney İlköğretim Okulu Karadeniz İlköğretim Okulu Gürgenyatak İlköğretim Okulu Kocatepe İlköğretim Okulu Milli Eğitim Vakfı İlköğretim Okulu Şehir Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir