SAMSUN VALİLİĞİ İL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ

SAMSUN İL ÇEVRE DURUM RAPORU

SAMSUN-2005

İL ÇEVRE DURUM RAPORLARI REHBERİ İÇİNDEKİLER Sayfa A. COĞRAFİ KAPSAM................................................................................................. 1 B. DOĞAL KAYNAKLAR ............................................................................................ 15 C. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM )........................................................................... 36 D. SU................................................................................................................................. 69 E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI ....................................................................... 124 F. FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER............................................................. 135 G. TURİZM ..................................................................................................................... 181 H. TARIM VE HAYVANCILIK .................................................................................. 194 İ. MADENCİLİK .......................................................................................................... 247 J. ENERJİ ....................................................................................................................... 250 K. SANAYİ VE TEKNOLOJİ ...................................................................................... 255 L. ALTYAPI, ULAŞIM VE HABERLEŞME ............................................................. 270 M. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS ..................................................................... 290 N. ATIKLAR ................................................................................................................... 313 O. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM ...................................................................................... 353 P. AFETLER ................................................................................................................... 361 R. SAĞLIK VE ÇEVRE................................................................................................. 377 S. ÇEVRE EĞİTİMİ ...................................................................................................... 398 T. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA ................................................................... 402

II

A. COĞRAFİ KAPSAM........................................................................................................... 1 A.1. Giriş.................................................................................................................................. 1 A.2. İl ve İlçe Sınırları ............................................................................................................. 6 A.3. İlin Coğrafi Durumu......................................................................................................... 6 A.4. İlin Topografyası ve Jeomorfolojik Durumu ................................................................... 7 A.5. Jeolojik Yapı ve Stratigrafi ............................................................................................ 11 A.5.1. Metamorfizma ve Mağmatizma............................................................................... 14 A.5.2. Tektonik ve Paleocoğrafya ...................................................................................... 14 B. DOĞAL KAYNAKLAR ................................................................................................... 15 B.1. Enerji Kaynakları ........................................................................................................... 15 B.1.1. Güneş ....................................................................................................................... 15 B.1.2. Su Gücü.................................................................................................................... 15 B.1.3. Kömür ...................................................................................................................... 15 B.1.4. Doğalgaz ................................................................................................................ 15 B.1.5. Rüzgar ...................................................................................................................... 15 B.1.6. Biyokütle.................................................................................................................. 16 B.1.7. Petrol ........................................................................................................................ 16 B.1.8. Jeotermal Sahalar ..................................................................................................... 16 B.2. Biyolojik Çeşitlilik ......................................................................................................... 17 B.2.1. Ormanlar .................................................................................................................. 17 B.2.1.1. Odun Üretimine Ayrılan Tarım Alanları ........................................................... 18 B.2.2. Çayır ve Mera .......................................................................................................... 18 B.2.3. Sulak Alanlar ........................................................................................................... 20 B.2.4. Flora ......................................................................................................................... 27 B.2.5. Fauna........................................................................................................................ 27 B.2.6. Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı, Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas Yöreler.......................................................................................................... 28 B.3.Toprak …………………………………………………………………………………..32 B.4. Su Kaynakları................................................................................................................. 32 B.4.1. İçme Suyu Kaynakları ve Barajlar ........................................................................... 32 B.4.2. Yeraltı Su Kaynakları .............................................................................................. 33

III

B.4.3. Akarsular.................................................................................................................. 33 B.4.4. Göller ve Göletler .................................................................................................... 33 B.5. Mineral Kaynaklar.......................................................................................................... 33 B.5.1. Sanayi Madenleri ..................................................................................................... 34 B.5.2. Metalik Madenler..................................................................................................... 34 B.5.3. Enerji Madenleri ...................................................................................................... 34 B.5.4. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler .................................. 34 C. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM).................................................................................... 36 C.1. İklim ve Hava ................................................................................................................. 36 C.1.1. Doğal Değişkenler ................................................................................................... 36 C.1.1.1. Rüzgar................................................................................................................ 36 C.1.1.2. Basınç ................................................................................................................ 38 C.1.1.3. Nem ................................................................................................................... 38 C.1.1.4. Sıcaklık .............................................................................................................. 39 C.1.1.5. Buharlaşma ........................................................................................................ 41 C.1.1.6. Yağışlar.............................................................................................................. 41 C.1.1.6.1. Yağmur ...................................................................................................... 42 C.1.1.6.2. Kar, Dolu, Sis ve Kırağı ............................................................................ 42 C.1.1.7. Seller.................................................................................................................. 43 C.1.1.8. Kuraklık ............................................................................................................. 43 C.1.1.9. Mikro klima ....................................................................................................... 43 C.1.2. Yapay Etmenler ....................................................................................................... 43 C.1.2.1. Plansız Kentleşme.............................................................................................. 43 C.1.2.2. Yeşil Alanlar...................................................................................................... 44 C.1.2.3. Isınmada Kullanılan Yakıtlar............................................................................. 44 C.1.2.4. Endüstriyel Emisyonlar ..................................................................................... 57 C.1.2.5. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar................................................................... 62 C.2. Havayı Kirletici Gazlar ve Kaynakları........................................................................... 63 C.2.1. Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman............................................................... 63 C.2.2. Partikül Madde (PM) Emisyonları........................................................................... 64 C.2.3. Karbonmonoksit Emisyonları .................................................................................. 64 C.2.4. Azot Oksit (NOx) Emisyonları ................................................................................ 64 C.2.5. Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları ....................................................................... 65

IV

C.3. Atmosferik Kirlilik......................................................................................................... 65 C.3.1.Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri................................................................... 65 C.3.2. Asit Yağışlarının Etkileri ......................................................................................... 65 C.4. Hava Kirleticilerinin Çevreye Olan Etkileri................................................................... 66 C.4.1. Doğal Çevreye Etkileri ............................................................................................ 66 C.4.1.1. Su Üzerindeki Etkileri ....................................................................................... 66 C.4.1.2. Toprak Üzerine Etkileri ..................................................................................... 66 C.4.1.3. Flora ve Fauna Üzerindeki Etkileri ................................................................... 67 C.4.1.4. İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri ...................................................................... 68 C.4.2. Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri ............................................... 68 D. SU......................................................................................................................................... 69 D.1. Su Kaynaklarının Kullanımı .......................................................................................... 69 D.1.1. Yeraltı Suları............................................................................................................ 69 D.1.2. Jeotermal Kaynaklar ................................................................................................ 69 D.1.3. Akarsular.................................................................................................................. 70 D.1.4. Göller, Göletler ve Rezervuarlar.............................................................................. 75 D.1.5. Denizler.................................................................................................................... 85 D.2. Doğal Drenaj Sistemleri................................................................................................. 85 D.3. Su Kaynaklarının Kirliliği ve Çevreye Etkileri........................................................... 106 D.3.1. Yeraltı Suları ve Kirlilik ........................................................................................ 106 D.3.2. Akarsularda Kirlilik ............................................................................................... 107 D.3.3. Göller, Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik ........................................................... 108 D.3.4. Denizlerde Kirlilik ................................................................................................. 115 D.4. Su ve Kıyı Yönetimi, Strateji ve Politikaları ............................................................... 116 D.5. Su Kaynaklarında Kirlilik Etkenleri ............................................................................ 118 D.5.1. Tuzluluk................................................................................................................. 118 D.5.2. Zehirli Gazlar......................................................................................................... 118 D.5.3. Azot ve Fosforun Yol Açtığı Kirlilik..................................................................... 118 D.5.4. Ağır Metaller ve İz Elementler .............................................................................. 118 D.5.5. Zehirli Organik Bileşikler...................................................................................... 119 D.5.5.1. Siyanürler ........................................................................................................ 119 D.5.5.2. Petrol ve Türevleri........................................................................................... 119 D.5.5.3.Polikloro Naftalinler ve Bifeniller.................................................................... 119

V

D.5.5.4.Pestisitler ve Su Kirliliği .................................................................................. 119 D.5.5.5.Gübreler ve Su Kirliliği.................................................................................... 119 D.5.5.6. Deterjanlar ve Su Kirliliği ............................................................................... 122 D.5.6. Çözünmüş Organik Maddeler................................................................................ 122 D.5.7. Patojenler ............................................................................................................... 122 D.5.8. Askıda Katı Maddeler .........................................................................................122 D.5.9. Radyoaktif Kirleticiler ve Su Kirliliği ................................................................... 123 E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI.............................................................................. 124 E.1. Genel Toprak Yapısı..................................................................................................... 124 E.2. Toprak Kirliliği............................................................................................................. 124 E.2.1. Kimyasal Kirlenme ............................................................................................... 124 E.2.1.1. Atmosferik Kirlenme ....................................................................................... 124 E.2.1.2. Atıklardan Kirlenme ........................................................................................ 124 E.2.2. Mikrobiyal Kirlenme.............................................................................................. 126 E.3. Arazi ............................................................................................................................. 126 E.3.1. Arazi Varlığı........................................................................................................... 126 E.3.1.1. Arazi Sınıfları .................................................................................................. 126 E.3.1.2. Kullanım Durumu ............................................................................................ 131 E.3.2. Arazi Problemleri ................................................................................................... 132 F . FLORA - FAUNA VE HASSAS YÖRELER ................................................................ 135 F.1. Ekosistem Tipleri.......................................................................................................... 135 F.1.1. Ormanlar................................................................................................................. 135 F.1.1.1. Ormanların Ekolojik Yapısı ............................................................................. 135 F.1.1.2. İlin Orman Envanteri ....................................................................................... 136 F.1.1.3. Orman Varlığının Yararları.............................................................................. 140 F.1.1.4. Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları ........................................................... 141 F.1.2. Çayır ve Meralar..................................................................................................... 142 F.1.3. Sulak Alanlar.......................................................................................................... 144 F.1.4. Diğer Alanlar (Stepler vb.)..................................................................................... 144 F.2. Flora.............................................................................................................................. 144 F.2.1. Habitat ve Toplulukları .......................................................................................... 144

VI

F.2.2. Türler ve Populasyonları ....................................................................................... 144 F. 3. Fauna............................................................................................................................ 147 F.3.1. Habitat ve Toplulukları .......................................................................................... 147 F.3.2. Türler ve Populasyonları ........................................................................................ 149 F.3.3. Hayvan Yaşama Hakları......................................................................................... 157 F.3.3.1. Evcil Hayvanlar................................................................................................ 157 F.3.3.1.1. Sahipli Hayvanlar..................................................................................... 157 F.3.3.1.2. Sahipsiz Hayvanlar .................................................................................. 157 F.3.3.2. Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Evcil ve Yaban Hayvanlar 159 F.3.3.3. Hayvan Hakları İhlalleri................................................................................... 159 F.3.3.4. Valilikler, Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği ................................ 160 F.4. Hassas Yöreler Kapsamında Olup (*) Bölümdeki Bilgilerin İsteneceği Alanlar ......... 161 F.4.1. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar...................................... 161 F.4.1.1. 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3. Maddesi Uyarınca Belirlenen “Milli Parklar”, “Tabiat Parkları”, “Tabiat Anıtları” ve “Tabiat Koruma Alanları”............................... 161 F.4.1.2. 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı’nca Belirlenen “Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları” .................................................................................................... 164 F.4.1.3. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 2. Maddesinin “a - Tanımlar” Bendinin 1.,2.,3. ve 5. Alt Bentlerinde “Kültür Varlıkları”, “Tabiat Varlıkları”, “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun İle 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar....................................... 170 F.4.1.4. 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları............................................................................................. 170 F.4.1.5. 4/9/1988 Tarihli ve 19919 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nin 17 nci ve 1/7/1999 Tarihli ve 23742 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Yönetmelikle Değişik 18.,19. ve 20. Maddelerinde Tanımlanan Alanlar............................................................................... 170 F.4.1.6. 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği’nin 49. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme Bölgeleri” ....................................................................................... 170

VII

F.4.1.7. 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından “Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar ............................................................................................................... 171 F.4.1.8. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu’na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar .......... 171 F.4.1.9. 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler.............. 171 F.4.1.10. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar ............. 171 F.4.1.11. 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar........................................................................... 171 F.4.1.12. 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar ........................................... 171 F.4.1.13. 30.01.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar .... 171 F.4.2. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar (**).......................................................................................................... 171 F.4.2.1. 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi” (BERN Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlardan “Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları”nda Belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, “Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları” ............................................... 171 F.4.2.2. 12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Akdeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi” (Barcelona Sözleşmesi) Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar....................................... 172 F.4.2.2.1. 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan “Akdeniz’de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol” Gereği Ülkemizde “Özel Koruma Alanı” Olarak Belirlenmiş Alanlar.................................... 172 F.4.2.2.2. 13/9/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği Seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı Tarafından Yayımlanmış Olan “Akdeniz’de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit” Listesinde Yer Alan Alanlar ............................................................ 172 F.4.2.2.3. Cenova Deklerasyonu’nun 17. Maddesinde Yer Alan “Akdeniz’e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin” Yaşama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal Alanlar .............................................................................................................. 172 F.4.2.3. 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi”nin 1. ve 2. Maddeleri Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan “Kültürel Miras” ve “Doğal Miras” Statüsü Verilen Kültürel, Tarihi ve Doğal Alanlar................................................................................................. 172 F.4.2.4. 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak

VIII

Yürürlüğe Giren “Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi” (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlar.................................................................................... 172 F.4.3. Korunması Gereken Alanlar (***) ......................................................................... 177 F.4.3.1. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tespit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan, Bio genetik Rezerv Alanları, Jeotermal Alanlar vb.)........................ 177 F.4.3.2. Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları, Sulanan, Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları I, II, III ve IV Olan Alanlar, Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I. ve II. Sınıf İle, Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı ...................................................................................................... 177 F.4.3.3. Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay, Devamlı veya Geçici, Suların Durgun veya Akıntılı, Tatlı, Acı veya Tuzlu, Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde 6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan, Başta Su Kuşları Olmak Üzere Canlıların Yaşama Ortamı Olarak Önem Taşıyan Bütün Sular, Bataklık Sazlık ve Turbiyeler İle Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden İtibaren Kara Tarafına Doğru Ekolojik Açıdan Sulak Alan Kalan Yerler .................................................................................................................. 177 F.4.3.4. Göller, Akarsular, Yer altı suyu İşletme Sahaları ............................................ 179 F.4.3.5. Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar, Biyosfer Rezervi, Biyotoplar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar ........................................................................................................ 179 F.4.3.6. Mesire Yerleri; 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip, Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar ......................... 179 G. TURİZM ........................................................................................................................... 181 G.1. Yörenin Turistik Değerleri........................................................................................... 181 G.1.1 Yörenin Doğal Değerleri ........................................................................................ 181 G.1.1.1. Konum ............................................................................................................. 181 G.1.1.2. Fiziki Özellikleri.............................................................................................. 182 G.1.2. Kültürel Değerler ................................................................................................... 182 G.2. Turizm Çeşitleri ........................................................................................................... 189

IX

.................................... 235 H.................................... 229 H...... 223 H.2...................................2........ Buğdaygiller ........................ 195 H.. Bahçe Bitkileri................ Özel İşletmeler.........3.....1.........................................2........ Pestisit Kullanımı................................. Kürk Hayvancılığı .........................................................4.............................3......................................2.......1.......... 215 H............ Organik Tarım.................................. Küçükbaş Hayvancılık ............6............................ 245 H..1.......3......................................... 195 H........2..................................................................................................................5...4............................. Büyükbaş Hayvancılık ............1......................G..2.........................2...........................Bitkisel Üretim....1............................................................................. 227 H..2.......................................................... Tarla Bitkileri ....1.................2...........................2.......5...... 208 H.................... 238 H...1..............3......................... 245 H........................................................... 245 H......1..2.........................................................................................................................2.. 246 X .............. Endüstriyel Bitkiler .....1.......... Kamu İşletmeleri ....1...2..........2................................... 194 H...................2................. 191 G...................... 195 H......1.......1............5... Tarımsal Üretim ..........................2.....................2......................................... Turist Sayısı ....2................................ Su Ürünleri .......1..............................1..5................................................1................................ 195 H.......... 244 H........ Genel Tarımsal Yapı .... Meyve Üretimi .............4.............................................................................................. 241 H...... Tarımsal Faaliyetler ... 242 H........................ Sebze Üretimi ...............2.......... 245 H..... Tarımsal İşletmeler ....... Turizm Ekonomisi..................6......................2............................................... 244 H.............................................2..........................5.......... 229 H......................... Arıcılık ve İpekböcekçiliği..........................1....... Süs Bitkileri..................................1................................4..................4............................... 236 H..............2...................2..................... Turizm-Çevre İlişkisi ......................................... 189 G...............................3.....4..............................5.................2........................ 192 H...........1..........................1..........................................................................................................2.. 215 H....... 194 H.......................1..... 192 G.................2................................................. Toprak Kullanımı................1..............2......................................3...............................2.......................2................... TARIM VE HAYVANCILIK ........... Baklagiller ..2................... Yem Bitkileri.........................2............................................... 207 H..................2....2.......................................................2.................. 205 H... Kümes Hayvancılığı ( Kanatlı Üretimi) ....................... 241 H........................................................................... Turistik Altyapı ............. Hayvansal Üretim .................................. Gübre Kullanımı .........................

.. 251 J..1... Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum)..........3..............................2................ 254 J.......................1... Enerji Madenleri...........................................4...................................................................................................................................... 249 J.4.. Orman.. MADENCİLİK ...........1..........3............... 254 XI ................................1....................................2....................................................... 252 J.......................................... Madencilik Faaliyetlerinin Yapıldığı Yerlerin Özellikleri .......................................... 250 J......................................................2..............1. 251 J................................................3.......... Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Üretimi........12..................................7............. Madencilik Faaliyetlerinin Çevre Üzerine Etkileri ...................................1...............................1...............1.............................................. 248 I............ Rüzgar ...............1................. 254 J..................................................................................................................................... Cevher Zenginleştirme .............. 252 J..... 247 I..... Madencilik Faaliyetleri Sonucunda Arazi Kazanım Amacıyla Yapılan Rehabilitasyon Çalışmaları ............................... Metalik Madenler .............................. Hidrolik Enerji ................................ 248 I...... Taşkömürü ................. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler...................Hidrolik .............................................................................................................2.........................................................9....................1.......... Termik Enerji .................. 251 J. 248 I............ 247 I.........5...................................................13................................1............... 251 J........................... 251 J.................... 247 I.....................1...........2............. 250 J..........1....................................2...........10...................6.................. 252 J......... Asfaltit................... İkincil Enerji Kaynakları ...... Güneş ....2.........1.........................................................4............................................................. Linyit..... Nükleer Enerji ..........................................................2.............................................................................1................................................................................2......................................................................................Sanayi Madenleri..................... Biyokütle.... Doğalgaz .........................................1........ 251 J.........................................................................1................................. ENERJİ ... Jeotermal ............ 250 J....................11........................3.............................................. 251 J............... 247 I..........................1................................8...............................1................................................................ 251 J....................................... 247 I.................. 250 J............................................................ Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler.............. Bitümlü Şist.................................4.......I............................1.............................................. Hampetrol.. 249 I.................. 250 J.................... Birincil Enerji Kaynakları ................5...1..........................................................1..................... 252 J........................................................

............................... 280 L... ALTYAPI... Deniz...........2.............................. 284 L....... Altyapı ................. 258 K.......... 280 L... 268 K.. Sanayinin İlçelere Göre Dağılımı ..5.......................Ulaşım Planlaması …………………………………………………………................................ Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı .........1.........................1.....3............................................................................ Toplu Taşım Sistemleri. 264 K............. SANAYİ VE TEKNOLOJİ ......284 L................. 254 J....................................2...........……………………........ 261 K. Sanayiden Kaynaklanan Çevre Sorunları ve Alınan Önlemler.............................. Ulaşım............................... 284 L.........3..............................2.. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği.....................4..2..............5. 270 L.............................1..... Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi.6.................. Temiz Su Sistemi ........................... 279 L.1........................3...............................................................................6..............................................................................................2...3........................................1............ 282 L...2........................2.............4.............. Taşımacılıkta Demiryolları ...............................2... 255 K.. Atık Su Sistemi.... Kent İçi Yollar ....................................................J....1................................... Enerji Tüketiminin Sektörlere Dağılımı...................................... 285 L........ İl Sanayinin Gelişimi................2.............. 254 K. 284 L...................................2.2......... 282 L............................................... 270 L...................... 282 L....... Yeşil Alanlar . 270 L................. Kullanılan Raylı Sistemler...................................1................................................................. 263 K....................3............2... 264 K.......................1..... Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği .............................6................................1........................ Demiryolları...........................3.... Doğalgaz Boru Hatları ........................ 282 L..........1.......2. 285 XII ....................................1.... Göl ve Nehir Taşımacılığı ..............................................1............6....2......... Elektrik İletim Hatları .... 268 L................2. Genel Anlamda Sanayi Gruplandırılması ..... ULAŞIM VE HABERLEŞME ..........................4.........4.5......................... Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği .................................................2.. 284 L............. Karayolları..............................................................................................................................................1..... Araç Sayıları .1................................2..................... Karayolları Genel............. Yer Seçimi Süreçleri ve Bunu Etkileyen Etkenler.................................6..............2...................1..... 256 K... 255 K...........1..2 ................................... Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları ve İstihdam Durumu.........................1......................... Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği…………...4........ 284 L............... 262 K........................................... Enerji Tasarrufu İle İlgili Yapılan Çalışmalar.........

..........5.................................4............................. İlin Plan Durumu ............. 291 M........3.....2.............................................................................................................1............................. 298 M........................... Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri ................................................................................................................................. 290 M.........4.. 296 M....... Tarihi........7............................................ Kamu Binaları .........3..1........................3...................... Binalar ve Yapı Çeşitleri .. 291 M......................................................................................... İldeki Baz İstasyonları.............3........1.............................. Bürolar ve Dükkanlar..1........................................... Kentsel Büyüme Deseni .............11...... Sosyal ve Kültürel Tesisler .........................................6...2.......................................... Kırsal Alanlar....................................4......................................................3.....4... 298 M............ Kırsal Yerleşme Deseni .........................3............................... Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar ............................. Endüstri Alanları Yer Seçimi....................................... 293 M...............1.....1...3.......3.............1.............. Arazi Mülkiyeti......................3.......................2........1...............................1.........1. 298 M.. 285 L.........................................3...8........... Altyapı ............. 291 M....................... Taşımacılık................... Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Yapılar ....................... Kentsel Alanlar ...................................................................................... 297 M.......................3............ 298 M....................2..........1.......... 293 M..............................................................1........2.........1..................... Kentsel ve Kırsal Planlama.......... 293 M.....................2...........................................2. Kırsal Alanda Yapılaşma ...................................1.... 297 M................1..... 297 M....... 294 M................2.........................10.................... YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS (*) .................................................................................................................................................3. 298 M............. 298 XIII ........................................5.............................................3.....................1........................................................... 288 L..........2............... 289 M.1....... Okullar ..... 297 M......................1... 293 M.7....................3......1..................... Hastaneler ve Sağlık Tesisleri................... Kültürel......................................6............2..9..................................... Kentsel Yenileme Alanları ............4...... Haberleşme . Limanlar....... Planlı Kentsel Gelişme Alanları ........................................... Kentsel Alanlarda Yoğunluk ........................ Göçer ve Hareketli Barınaklar ......................................................... 288 L....... 286 L......................... 287 L.....................2..... 298 M...L................................................................ 296 M... 293 M....3................................. 294 M.................................................................................3............................1........................ 297 M......... Yerel Mimari Özelikler........ Havayolları.............. 290 M..................1.....................1.. Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller......................................1......Sosyo-Ekonomik Yapı .. 298 M.....5. Endüstriyel Yapılar .........................3..1....................................

................. 305 M...4.......5................. Nüfusun Yıllara Göre Değişimi………………………………………………. 302 M........................................2. Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağlar ................ Nüfus Değişim Oranı .............................1............ 301 M.......................3.......................... 302 M.....2...................................................4. 325 N................. Konut Yapım Süreçleri ....4..... Tıbbi Atıklar ......6....... Tarama Çamurları.................................................. Ambalaj Atıkları ....1.........................3..........1...............................3.............................................. 301 M........ Göçebe İşçiler (Mevsimlik) .........................................4............ Diğer Atıklar ....................................................1.... 315 N.........5....................5..... İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları ........ Kentsel Atıklar ... Binalarda Isı Yalıtımı.......................3..........2.............. 301 M.................................2.....................3........................ 310 M...................... Göçler................ 323 N................. Havaalanları ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları ..................... Evsel Katı Atıklar............................................................................3........... Cinsiyet ve Eğitim Gruplarına Göre Dağılımı ..... Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri.............................................3............ Ticari ve Endüstriyel Gürültü .................................................... 323 N...................... 301 M...................................... Pil ve Aküler .................. Nüfusun Yaş.............3. Tehlikeli Atıklar..................................................3.....................6......4.......... 313 N.....2...... 328 N........................ 301 M.......................................1...............6....1.................................. Hayvan Kadavraları ... 302 M...........................4.............. 307 M.............M....... 328 N............................................................................................................................................4..6...... 311 N............................ Nüfus .............6....................................................... 326 N.............................. Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı ................... 305 M.......................................................................... 301 M.....5.............................................................. Binalarda Ses İzolasyonu ....... Atık Yağlar .......6......4..............................5................. Elektrik ve Elektronik Atıklar .........................................................................4................................6............... 313 N.................................................................................. Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar ..................... İş Alanları ve İşsizlik ...............4.............3.............................5......................................................4..................................................................5..................... 324 N........8............... 300 M...........................................3....4.............................................................................................. 328 N...............................................5..5...............3. Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri .... ATIKLAR ....................................................... 327 N...................4............................................ 328 N....... Görüntü Kirliliği ...................... 328 XIV ............................7............... 300 M...... 328 N..... 299 M........................................................................................5.....2........ 306 M............................................ Cips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller ....3.............6................... Özel Atıklar.....

.............................................................1.2.... 330 N.....................3.....1.............1............6...................5........................................................................... 361 XV ........... 359 O... 329 N...............................1...1............ Katı Atıkların Biriktirilmesi............................ Fizyolojik Etkileri..............................................................................8.................. 351 N..1..........3............1.. 360 P.............. Atıkların Yakılması ............................................................... Atıkların Çevre Üzerindeki Etkileri..............................1....................... Gürültü ................5...................................................... 361 P.......... 357 O.....1................ 359 O.................................................... Mezbaha Atıkları ..........................329 N..1..............................358 O. 360 O........................................................3.................................... 351 O.......................................... Depremler .......................................8......1.......2.... Toplanması..Atıkların Bertaraf Yöntemleri .....2............................................................ 351 N........1................4.... Gürültünün Çevreye Olan Etkileri.................... Gürültü Kaynakları ................ GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM .... Titreşim .........Katı Atıkların Depolanması ....................................... 358 O.. Taşınması ve Aktarma Merkezleri ............................2................... 353 O.1.............................................4...............1... Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültü ................. 359 O.......................1.................... Performans Üzerine Etkileri.................................................... Doğal Afetler .1...1.1.......................................................3...4....................... Gürültü ile Mücadele .........................9........1. Atıkların Geri Kazanımı ve Değerlendirmesi . Kompost............................................... 354 O................................................. 351 N.....7.........................4..................3.....................................................8..........................10................................................................................ 359 O........ 330 N.......................................................... 358 O.......... 329 N.......................1.............3............................................. Gürültünün İnsanlar Üzerine Olan Etkileri......1.4.........4..................................1..................... 353 O..................3.. İnşaat Gürültüsü ... Fiziksel Etkileri ................4.........................1........... Trafik Gürültüsü .................................................................1................................ 354 O............1........ Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu …………………………………………….......................... 360 O...................................................................2........................... Gürültünün Sosyal Çevreye Olan Etkileri..1.........2....1...8.... 356 O.................1.... Psikolojik Etkileri...1...............................N.................................... 359 O............................ Gürültünün Fiziksel Çevreye Olan Etkileri......... AFETLER....................................Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültüler………………………………….......... 360 O.............................4....... 361 P. Atık Yönetimi ................. Endüstri Gürültüsü ................ 330 N......................................

....... Heyelan ve Çığlar........................................................1.. 368 P.........3.........................................................................2...........2................. Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri ........... 367 P.....................1... 394 R..3.........................6........................................1...................................4..2................1.............. Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı .............1..... SAĞLIK VE ÇEVRE.............. 376 R...1..... Kullanma ve Sulama Suları ........................... 374 P.................2....................... Otlak ve Sazlık Yangınları ........... 385 R..................................2...... 377 R................1.............1..........................................2.............................1...............................................................1......3.....................................1........... Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: ....1..... 395 R.....5.............. 387 R............... Fırtınalar ......... Ölümlerin Hastalık.......... 370 P....................... Orman................................................. 372 P..................................4..................... 391 R.. Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar . Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar......... 373 P...........5................................. 370 P.....1......... 379 R...............6.................................................1........................................3.........................2.................... 375 P........ Aile Planlaması Çalışmaları........................................................................... 368 P.............1......................... Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri ........... 366 P.............1.......................2...........................1................................ Sağlık Kurumlarının Dağılımı ...............................2............................ 385 R.....3........................ 377 R..................1............. 387 R........................................ Radyoaktif Maddeler................2..............2... Denizler .................1.............................................. 368 P............................ Ormanlar Üzerinde Biyotik veya Abiyotik Faktörlerin Etkileri: ....2.................... Tehlikeli Maddeler ........6............................ Bulaşıcı Hastalıklar.. Diğer Afetler................................................................... 388 R............................................2............................3. 384 R....................................................................... 383 R..2....2.................... 368 P............... Seller.........3..............................................3..... 365 P..........P.......3.........................................................................................3....................4............. Aşılama Çalışmaları..................... 376 P.............................................................. İçme..1...................1....... İlkyardım Servisleri....4........... 377 R...7......................2.................... Gıda Hijyeni................................3.................. Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: ........................................ Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri:...... Tehlikeli Maddelerin Yurtiçi ve Sınırlar arası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler .................. Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı ....2...............3............. 363 P..............5............. Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: ....3... Çevre Kirliliği ve Zararlarından Oluşan Sağlık Riskleri.....................Sivil Savunma Birimleri .................................. Zoonoz Hastalıklar ... 396 XVI .............................. 384 R.................... 391 R...2........ Bebek Ölümleri. Temel Sağlık Hizmetleri ..............................

...................... ÇEVRE EĞİTİMİ.........5.....................2..................... 397 S....2................... 401 T........ 403 T..............7................. 402 T........... 403 T.............6.......... Çevre Duyarlı Arazi Kullanım Planlaması....... 396 R.....................................2.............................. 397 R.. Kamu Kuruluşlarının Çevre Eğitimi İle İlgili Faaliyetleri ................................2.................... İyonize Radyasyondan Korunma:.........1.....2...................................................... 400 S.....2........ Çevrenin İnsan-Psikososyal İhtiyaçlarıyla Uyumunun Sağlanması...........................................2................... 400 S. Korunması ve Geliştirilmesi ..........................................1........................................ 404 XVII .... 404 T... 402 T................. 401 S..... Çevresel Etki Değerlendirmesi...........................................................................3..................................................2... Ekonomik ve Sosyal Faaliyetlerin Çevrenin Taşıma Kapasitesini Aşmayacak Biçimde Planlanması ....................................... Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı....................................2......................5.4................ 398 S.....6............................................................................................................................... Çevre Kirliliğinin ve Çevresel Tahribatın Önlenmesi.............. Çevreyle İlgili Federasyonlar ...................... Baz İstasyonlarından Yayılan Radyasyonun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri............................. 398 S.... Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri:....... 404 T............R............................................................. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA .................3............................................1. Çevre Vakıfları ......... Çevreyle İlgili Gönüllü Kuruluşlar ve Faaliyetleri..... Çevre Dernekleri ...........................

.......... 15 Tablo B......................................................................60 Tablo C....................... İlimize ait kar ve don durumu..... İlimize Ait Rüzgar Değerleri.....43 Tablo C.......................10.......................1........İlimize ait buharlaşma değerleri aşağıdaki tabloda görülmektedir.. ........................ .....................5............................ 61 Tablo C.......... Rezerv ve Tenör Bilgileri..................Maden Varlığı.............2.........28 Tablo B....6............... Tahdit Ve Tahsis Çalışmaları Mera Yönetim Birlikleri..... Yağış ve Kuraklığın Yıllara Göre Dağılımı .............37 Tablo C........ 41 Tablo C............................7............34 Tablo C...................................TABLOLAR LİSTESİ Tablo B.............. EKHKKY Liste A’ya göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı……......46 Tablo C.....11............19 Tablo B..... 2005-2006 Kış Sezonunda Kömür Satış İzin Belgesi Verilen İthalatçılar..........19 Tablo B...........................................................16..... Isınma Amaçlı İthal Taş ve Linyit Kömürlerde Aranacak Özellikler (Satışa Sunulan) ..........2.......................................... 58 Tablo C......... Biyokütle Briketlerinde Aranacak Özellikler.....1............ Isınmada Kullanılacak Yerli Kömürlerde Aranacak Özellikler ......................İlimize ait mahalli basınç ortalamaları ......................... Samsun İli Linyit Üretimi.......... İlimize ait yağış tablosu..............45 Tablo C...3. Mera Islah ve Amenajman Çalışmaları………………………………………........... Uygunluk Belgesi Verilen Yerli Kömür Üreticileri …………………………45 Tablo C. 2005 Yılı Mera Islah Çalışmaları ........................................ Mera Tespit.... EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı ...........18-A.........15...............47 Tablo C......3..............12........6...........İlimize ait Sis ve Nispi Nem değerleri........41 Tablo C..........................20 Tablo B.............4......................................... Hassas Yöreler……………………………………………………………….18-C EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam XVIII ........................34 Tablo B............5.18-B....................4.............7.............40 Tablo C............47 Tablo C................. Isınmada Kullanılacak Briket Kömürlerin Özellikleri .....................14.........46 Tablo C.................38 Tablo C.....17.................. İlimize ait Sıcaklık ve Güneşlenme Değerleri.....…………………………………………………59 Tablo C........................................47 Tablo C... EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı ..............8........................................................ Merkez İlçede Bulunan EKHKKY’ne göre Emisyon İznine Tabi Tesislerin Emisyon İzin Durumları ve İlçelere Dağılımı... ................................... Metalik Madenler ....39 Tablo C.9............................42 Tablo C.................................... Sanayi Amaçlı İthal Edilen Kömürlerde Aranacak Özellikler ...13..........

................................................8............ Samsun.......136 XIX ..Değirmendere (Baraj Gölü Çıkışı ) Kirlilik Analizi ............120 Tablo E...............................112 Tablo D...............Aylara Göre SO2 ve PM Emisyonları.......21...............................Kavak Kozansıkı Göleti .111 Tablo D....23.....63 Tablo C........... Divanbaşı Göleti................19...................................62 Tablo C................................................................... Bafra Ovası Yeraltı Suyu Bilançosu .........................Vezirköprü Karabük Göleti ..18.............................. 2005 Yılı Samsun İli Zirai Mücadele İlaçları Tüketimi ............................Engiz Deresi........2.....13........Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı .................. Tersakan Çayı............21.106 Tablo D....... Samsun.......78 Tablo D...............110 Tablo D...... Atık su Arıtma Tesisleri ve Deşarj Noktaları............................900 Ha Olup Dağılımı .................2.........................................1............................16...... Göller....... Hasan Uğurlu Barajı.........65 Tablo D........ Egzoz Emisyon Ölçümü Yapılan Araç Sayıları .20.. Suat Uğurlu Barajı....19........... 80 Tablo D............................................................................................. Barajlar ve Su Rezervuarları .................76 Tablo D.................................................................................22.................................................5..........................63 Tablo C..... Çarşamba Ovası Yeraltı Suyu Bilançosu... Tersakan Çayı-Havza Çıkışı Kirlilik Analizi ..............1..........................22.. 94 Tablo D......Başlıca Nox Kaynakları......Ladik Gölü Regülatör Çıkışı Kirlilik Analizi .....................82 Tablo D...................63 Tablo C....... 2005 Yılı Samsun İli Gübre Tüketim Miktarlarının İlçelere Göre Dağılımı ........................120 Tablo D.............................. 62 Tablo C.....9.....................83 Tablo D.. Göletler.................. 2005 Yılı Ocak-Şubat-Mart Ayı İtibariyle Benzin Ve Motorin Tüketimleri ... Çakmak Barajı.............................81 Tablo D........Samsun İlinin Yüzölçümü Toplam 957..........................131 Tablo E...........................................1.........Çarşamba Çıkışı Kirlilik Analizi....114 Tablo D......4............................................84 Tablo D...........17...............................................11.................. Samsun İlinde Tuzluluk Ve Sodiklik Problemi Bulunan Toprakların Etkileme Durumları .................................. Derbent Barajı .20.........14..... Kürtün Çayı-Kadıköy Barajı Yeri Kirlilik Analizi...........................Samsun Orman İşletme Müdürlüğünün ağaç türleri itibariyle orman dağılımı ... ..................113 Tablo D..........................................................115 Tablo D..................................... 2005 Yılı İlimizde Trafiğe Kayıtlı Araç Sayıları İl Merkezi Ve Geneli ……...........6............... Kaynaklar ve Debileri ...............134 Tablo F........... Abdal Irmağı-Çakmak Barajı Çıkışı Kirlilik Analizi ..23.....................117 Tablo D........12.................109 Tablo D.......... Terme Çayı.97 Tablo D.......19 Mayıs Barajı Membaı Kirlilik Analizi .........................................................3........................................................................7.............79 Tablo D......77 Tablo D..............10....................... Yeşilırmak....... İl Sınırları İçerisinde Yer Alan Su Kaynakları ve Bu Kaynakların Kirlenme Nedenleri .............108 Tablo D.......................15......................... Güven Göleti ..........................

.................................12................... Bafra Orman İşletme Müdürlüğünün 2005 Yılı Üretim Program ve Gerçekleşmesi...............................190 Tablo G.....................................17..... Tahdit Ve Tahsis Çalışmaları Mera Yönetim Birlikleri .... .3.5.......15..................14.....2...............4...18.................................................137 Tablo F......2......Tarım Arazilerinin Dağılımı ..............................195 XX ......................151 Tablo F..142 Tablo F..............156 Tablo G.......................................................... Kapladığı Alanlara Ve Bu Alanların Nitelik ve İşletme Biçimine Göre Dağılımı .........138 Tablo F........141 Tablo F.....190 Tablo G....................4.................................................................. Samsun Orman İşletme Müdürlüğünün 2005 Yılı Üretim Program ve Gerçekleşmesi .....7..Samsun Orman İşletme Müdürlüğünce 2005 Yılında Orman Kadastro Çalışması Yapılmak Üzere Programa Alınan Köyler .......... Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü Dahilindeki Ormanların Ağaç Türlerine...2005 Yılı İstatistiki Verilerine Göre Tarıma İlişkin Temel Bilgiler ..........................137 Tablo F................................Lokanta......................Tablo F.. Samsun Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde Özel Orman-Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Dağılımı... Gazino ve Bar..................................................................................................189 Tablo G..1. ............ Bafra Orman İşletme Müdürlüğü Bünyesinde Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Orman Dağılımı.......................... ......................................................................................144 Tablo F................................................11...........Kadastro Geçmemiş Köylerde Tespit Çalışmaları.........................................................189 Tablo G..................9. 136 Tablo F.................................................................137 Tablo...............İki Yaşamlılar ve Sürüngenler Listesi ..143 Tablo F...............194 Tablo H............................Kuşlar Listesi...............................Seyahat Acenteleri ...............................3..................................................142 Tablo F................2..2005 Yılı Mera Islah Çalışmaları..............191 Tablo H...... 2005 Yılı Tesislerde Kalan Turist Sayıları .............138 Tablo F..............................................................Belediye Belgeli Turistik Tesisler ...............................F.................Flora Listesi.....................13.......16..................Bafra Orman İşletme Müdürlüğünün ağaç türleri itibariyle orman dağılımı..................................................................153 Tablo F.................... Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü Tarafından İşletilmekte Olan Devlet Ormanlarından Hasat Edilip Kullanıma Sunulan Belli Başlı Orman Ürünlerinin Yıllara Göre Miktar Ve Çeşitleri.Oteller.Mera Tespit............................ Memeliler Listesi .........194 Tablo H........................................139 Tablo F........................8.....Samsun İlinin Agro – Ekolojik Alt Bölgeleri ..........................3.......................................................1......... Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünün Ağaç Türleri İtibariyle Orman Dağılımı..6.............................................................. Balıklar Listesi ...................5...................................................................149 Tablo F........................137 Tablo F................10................

.................... Meyve Ağaç Sayısı Ve Üretimi ................................6.............17...................................218 Tablo H......................................199 Tablo H.....197 Tablo H......207 Tablo H... Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Tahıl Üretimi .........Yıllara Göre Türkiye Fındık İhracatı (ton)........4.....21......................18.....206 Tablo H.. Samsun İli Alt Bölgelere Göre Yem Bitkileri Ekiliş Alanları (ha....... 02............2003 – 02..................................).........................227 Tablo H................14........230 Tablo H......237 XXI .................203 Tablo H...7...................198 Tablo H...........................211 Tablo H........................İllere Göre Fındık Dikim Alanları (Ha....... Samsun İlinde Hayvansal Üretimin Yıllara Göre Değişimi ................232 Tablo H.......................209 Tablo H...................233 Tablo H............16.........Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı (ha.......28........36..............................2004 Tarihleri Arasında Türkiye Fındık İhracatı............Buğdaygiller Ekiliş ve Üretimi .......237 Tablo H..........................................07................30................5..210 Tablo H.......... Yem Bitkileri Ekiliş Ve Üretimi ...............) .......... Samsun İli 1993 – 2004 Yılları Arası Soya Üretimi ............32.......208 Tablo H.......................................31......196 Tablo H.Türlerine Göre Kümes Hayvanı Sayısı Ve Yumurta Üretimi............29....20. Samsun İli 1982 – 2003 Yılları Arası Pirinç Üretimi .....11 Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı(Ha) ......... Samsun İli Alt Bölgelere Göre Sebze Üretimi .9............................................ Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkilerinin Ekiliş Alanlarına Dağılımı (ha) ......Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında Kanatlı Hayvan Varlığı ...................196 Tablo H................213 Tablo H............ 1994 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Süt Üretimi ................. Irklara Göre Büyükbaş Hayvan Varlığı ...................35.....................207 Tablo H....13..............19......220 Tablo H...................27.......) ....8....................................25..22...................... Samsun İli 1993 –2004 Yılları Arası Ayçiçeği Üretimi...26..224 Tablo H............. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Yem Bitkilerinin Üretimi ............225 Tablo H...................09..........Türkiye’de Fındık Üretimine İzin Verilen Sahalar ........219 Tablo H..................... Samsun İli 1982 – 2003 Yılları Arası Pirinç Üretimi ..............215 Tablo H.......................2005 Yılı ....) ....24................34.............. 1997 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Et Üretimi .208 Tablo H...221 Tablo H............................... Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında Sebze Üretim Alanları (Ha.........33............................ 1997 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Sebze Üretimi .......... Endüstriyel Bitkiler Ekiliş Ve Üretimi........................................206 Tablo H......................231 Tablo H.Türkiye Fındık İthalatı ..............................10..Tablo H...217 Tablo H..... Samsun İli 1993 – 2004 Yılları Arası Mısır Üretim Potansiyeli .............. Baklagiller Ekiliş Ve Üretimi...........15.........................12 Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi ........ Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi ..Sebze Ekilen Alan Üretim ve Verimi .........228 Tablo H..........205 Tablo H......................................................23..............

..258 Tablo K..1.........283 Tablo L.... Küçük Sanayi Siteleri .......7...................Su Ürünleri İşleme. Rezerv ve Tenör Bilgileri ..................Pestisit Kullanımı ......Alt Bölgeler Bazında Su Ürünleri Yetiştiriciliği .251 Tablo J.247 Tablo I.............................................................37... Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler ......7...........47....260 Tablo K..282 Tablo L.........2.........................261 Tablo K.............260 Tablo K...260 Tablo K................ Sanayi Parsellerindeki Faaliyetler ............. Elektrik Abone Sayıları .................. Samsun ve İlçeleri Mesafe Cetveli……………………………………………284 XXII ....... Samsun İlinde avcılık ve Yetiştiricilik Yoluyla Su ürünleri Üretiminin Yıllar üzerinden Değişimi (kg................42...............245 Tablo H......Gübre Tüketiminin İlçelere Göre Dağılımı ......................... Samsun Sanayinin Sektörler İtibariyle Sayıları ....... 2005 Yılı Avcılık yolu ile üretim .....................1.............2.....254 Tablo K...... Gübre Kullanımı ....6..2005 Yılı Su Ürünleri Faaliyetleri Yetiştiricilik Çalışmaları .......................................282 Tablo L....263 Tablo K...........................238 Tablo H.........................................45....240 Tablo H.......246 Tablo I.2...4............264 Tablo L.9..................240 Tablo H......240 Tablo H....................... Samsun İçme suyu Arıtma Tesisleri 2005 Yılı Su Kalite Raporu ............3...................4.....238 Tablo H.........................40............İlçelere Göre Kümes Hayvanı Sayısı Ve Yumurta Üretimi -2005 ..241 Tablo H....1...........5...........) ..................... Samsun İl Sınırları İçinden Geçen İl Yolları Toplamı ................39...............44........ Çarşamba Sanayi…………………………………………………………….................... Havza Sanayi…………………………………………………………………............................... Sanayi Tesisleri Arıtma Tesisi ve Deşarj Durumları .........................3. Samsun İli Sınırları İçerisinden Geçen Enerji İletim Hatları ........................281 Tablo L......49.........259 Tablo K...Su Ürünleri Destekleme Çalışmaları ....2.............................................................1................239 Tablo H..... Samsun İline Ait Doğal Gaz Boru Çapı ve Hat Uzunluğu ............. Değerlendirme Ve Yetiştiricilik İşletmeleri ......277 Tablo L.......... Samsun İline Ait Doğal Gaz Kullanım Miktarı ve Kullanım Yerleri .....................245 Tablo H........................ Bafra Sanayi ..........239 Tablo H.......41.......................................................10.......240 Tablo H...................6.....................46....Samsun İlinde 2003 Yılında Arıcılık Yapan Köy Ve Kovan Sayıları ........................... Vezirköprü Sanayi ........... İlde Avcılık ve Yetiştiricilik Yoluyla Elde Edilen Su Ürünleri ....................................................Elektrik Tüketimlerinin Sektörel Dağılımı (1997) .....Yararlanılan Elektrik Enerjisi Kaynakları ve Üreten Kuruluşlar ......48..........................................................................................259 Tablo K.............8..................Tablo H...........283 Tablo L.....241 Tablo H....5....248 Tablo J...........256 Tablo K......38........ Samsun İl Sınırları İçinden Geçen Devlet Yolları Toplamı .....43............2005 Yılı Kültür yolu ile üretim ..............Maden Varlığı... Terme Sanayi ……………………………………………………………….......

......9.................286 Tablo L.................13...................299 Tablo M...............................Giden Yolcu Sayıları .......284 Tablo L...........296 Tablo M...................................... İl Sınırları İçinden Geçen Devlet....6...... Telefon Kablolarının Yeraltından Ve Havai Olarak Geçme Oranları ..4.........Tablo L........Kaba Doğum Hızı ................................2001 Tarih Ve 24460 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Yönetmelikte Limit Değerler ...........................Aralık 2004) ....15...........296 Tablo M.........................11..................... 2004 Yılı Nüfusun Yaş Grupları Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2004 ........8..289 Tablo L.....................................5............İşsizlerin Vasıfları ..........................................8...........14..................................................310 Tablo M..................İller Bankası 16......................Dış Hat Toplam Gelen ...............................................................................................2004 Yılı Nüfusun Öğrenim Durumu ...........................................288 Tablo L....301 Tablo M........................ Sosyal ve Kültürel Tesisler ...... TCDD Samsun Limanı Gemi Trafiği ................................. Samsun İlinde Çalışanların Sektörler İtibariyle Dağılımı ......... Samsun İli Emr Ölçüm Sonucu İstatistikleri ........................... THY İç ....................................Yıllara Göre Hayati İstatistikler .............13..................... 2004 Yılı Nüfusun Yaş Grupları Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2004 ..................Aralık 2004) .12....................306 Tablo M........................11........................300 Tablo M.....................308 Tablo M...............305 Tablo M...Yılanlıdere Çöp Sahasına Atık Getiren Belediyelerin Aylık Atık Miktarları (Ton/Ay) ...Nüfus Yoğunluğu ve Hane Başına Düşen Nüfus ...........2..........................................Sayılarla İlçe Köy Bucak ve Belediyeler: .....289 Tablo L............................... .............Doğal Nüfus Artış Hızı .....290 Tablo M.......................... Genel Nüfus......A............3..................1........2................................................Aralık 2005) ...................................311 Tablo M.....297 Tablo M...............B.......................298 Tablo M..................7.....10........307 Tablo M............3.... 12............. 2005 Yılı İçinde Samsun Genelinde Yapılan Atık Analizi Sonuçları ....9.......................8.................. bölge Müdürlüğü’nün 2000-2001-2002 yıllarında Sürdürülen projeler .................... Vasıflı ve Vasıfsız İşsizlik Sayıları .....................312 Tablo N.10................288 Tablo L................. İl Ve Çevre Yollarındaki Yıllık Ortalama Günlük Trafik Sayısı ..................................12.........................313 Tablo N........................................1............. 2005 Yılı Nüfusun Yaş Ve Cins Gruplarına Dağılımı ......309 Tablo M...314 Tablo N....................................................................... 2005 Yılı Samsun İl ve İlçe Belediye Başkanlıklarından Temin XXIII ..................................286 Tablo L............Nüfusun Eğitim Durumu Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2005 ....................13........................... Samsun İli BTS Sayıları ..........311 Tablo M...14.. TCDD Samsun Limanında 2004 Yılında Elleçlenen Eşyanın Gruplara Göre Dağılımı (Ton) ...................................................................07..

Tarım........ Yıllar Ve Varillerin Depoya Nakledilişleri (1988-2003 ) ........................12....................326 Tablo N...........322 Tablo N..............................................................6.....17...316 Tablo N...9...322 Tablo N..... Geçici Depolar Ve Atık Varil Miktarları (1988-1992) .. Metallerin Ve Plastiklerin Biçimlenmesi ve Fiziki Ve Mekanik Yüzey İşlenmesi Atıkları ................................................................... Vernikler Ve Vitrifiye Emayeler) Yapışkanlar..............330 Tablo N. Astarların (Boyalar...18..319 Tablo N................... Metal Ve Diğer Materyallerin Kimyasal Yüzey İşlemi ve Kaplanması Ve Demir Madeni Dışındaki Hidro-Metalürjinin Yol Açtığı Atıklar .........Atık Yağ Üreten Tesisler Listesi .22................. Selüloz........ Formülasyon Tedarik ve Kullanımından (İFTK) Kaynaklanan Atıklar ......... Isıl İşlemlerin Atıkları ................358 Tablo P...........................................1..... Deniz Ürünleri Üretimi.. Katı Atıkların Bertaraf Yöntemleri ve Yerleri ..................14..........................Deri Kürk Ve Tekstil Endüstrisi Atıkları ............... Ormancılık...........................329 Tablo N............................................................. Atık Varil Çıkan Yerler Ve Sayıları (1992-1993) ...............8..........0 İle M=7....................7.............20............11.316 Tablo N................... Sağlık Kuruluşlarından Oluşan.....317 Tablo N.........5 Arasında Olan Depremlerin İnceleme XXIV ...............................................................................Katı Atıkların Toplanmasında Kullanılan Araçların Belediyelere Göre Dağılımı .................................13.......321 Tablo N......318 Tablo N........................................ Büyüklüğü M=4...................322 Tablo N............... Sunta Ve Mobilya Üretimi... Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu .....320 Tablo N...................................331 Tablo O..............21................................ Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağ Üreten Tesisler Listesi ............... İşletilmesi................................. Madenlerin Aranması....316 Tablo N.318 Tablo N.. Belediyeler Tarafından Toplanan Ve Bertaraf Edilen Tıbbi Atık Miktarlarının ........ Çıkarılması. İnsan Ve Hayvan Sağlığına Ve/Veya Bu Konulardaki Araştırmalara İlişkin Atıklar (Doğrudan Sağlığa İlişkin Olmayan Mutfak ve Restoran Atıkları Hariç) ....315 Tablo N......324 Tablo N................Edilen Hafriyat Toprağı..........5...... Bahçıvanlık......................4.........15....325 Tablo N........16............. Ahşap İşleme........... Gıda Hazırlama Ve İşleme Sonucu Ortaya Çıkan Atıklar ........317 Tablo N..........315 Tablo N............................... Fiziki Ve Kimyasal İşleme Tabi Tutulması Sırasında Ortaya Çıkan Atıklar ............. Listede belirtilmeyen atıklar .............İnşaat Ve Yıkıntı Atık Miktarı ......19........ Fotoğraf Endüstrisinin Atıkları ...................................................1................................ Yalıtıcılar Ve Baskı Mürekkeplerinin Üretim................. Kağıt ve Karton Üretiminden Kaynaklanan Atıklar ..............10....................................23....Toplumun Gürültü Seviyelerinde Gösterdiği Tepki ................................. Avcılık ve Balıkçılık.............................

...........12........................404 XXV ................. Son 5 Yılda İlimizde Uygulanan Aşıların Dozları ve Aşılama Oranları ............................................. Aile Planlaması Yöntemleri ..............6......................................................................................2.. Samsun İli Heyelan Afetine Maruz Kalan Köyler .......2000 Yılından Sonra Samsun İlinde Meydana Gelen Sel Afetleri Nedeni İle Altyapıları Hasara Uğrayan Belediyelerin Listesi ....2....................384 Tablo R......... Ruhsatlı Kaynak Suyu İşletmeleri ....... Samsun İlinde Su Baskınına Afetine Uğrayan Yerleşim Alanları ....5 İçme ve Kullanma Suyu Analiz Sonuçları..........366 Tablo P............................................386 Tablo R......8..9....... İçme........... Çevre Eğitimi Verilen Okulların İlçelere Dağılımı ............379 Tablo R............383 Tablo R........İlimizdeki Sağlık Kurum ve Kuruluşları ....................... Sağlık Bak......385 Tablo R.... Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı ....................................Alanı Dolayında Olma Olasılığı Ve Önemselliği ........7.......... ...................384 Tablo R........4..362 Tablo P...13................ Hava Kirliliği ve Risk Grupları ....384 Tablo R.378 Tablo R.......... 2005 Yılı Sağlık Kurumları Ve Özel Hastanelerin İlçelere Göre Dağılımı ...........388 Tablo R...........383 Tablo R...............365 Tablo P.........3.....................................8. Çed Gereklidir/Çed Gerekli Değildir Kararı Verilen Faaliyetler Listesi ........ Çevre Dernekleri ..... Kullanma ve Sulama Suları Analiz Sonuçları .... İlimizdeki Kurum Ve Kuruluşların Barındırma Kapasitesi............1..............................................7..............................................401 Tablo T...1.......... Ölümlerin Hastalık.384 Tablo R......377 Tablo R..2004 Yılı İlimizde Görülen İhbarı Zorunlu Hastalıklardan Bazıları ...Samsun İli Ve Bağlı İlçelerin Sivil Savunma Servisleri Yükümlü Kadroları ..375 Tablo R.......399 Tablo S.......................6............11..................Deniz Suyu Analiz Sonuçları .......5..............Samsun İli Ve Çevre İllerinde Meydana Gelen Son Yüzyıl Depremlerinin Kandilli Kayıtları ........391 Tablo S...............................................................................361 Tablo P............387 Tablo R.............2.........367 Tablo P.........363 Tablo P..............................Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünde Yangın İle İlgili Bilgiler ..1.10.................14......... Zoonoz Hastalıklar ..4.........................3............. Aşı İzlem Çizelgesi ve Sıfır Yaş Aşı Grafiği .....................372 Tablo P...... İlimizde Bulunan Kaplıcalar Hakkında Bilgiler ........................

..........37 Şekil H........230 Şekil H.B............................. Mısırın Pazarlama Aşamaları ....... Kızılırmak Deltası.......... Topoğrafik Durum ......15............................................................... Alt Bölgeler Göre Endüstri Bitkileri Ekiliş Alanlarının Dağılımı .....203 Şekil H....................... Kanatlı Hayvan Varlığı ........1.................................... Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı ......198 Şekil H..............22...........196 Şekil H.......9.....................................205 Şekil H.................. Samsun İlinde alt Bölgelere Göre Tahıl Üretimi ..............................................................19..............12....................11................... Küçükbaş Hayvan Varlığının Yıllara Göre Değişimi ........ Büyükbaş Hayvan Varlığı Dağılımı .......... 11 Şekil B.....241 Şekil K.......................2...3................................................................209 Şekil H.................................1......236 Şekil H.....................228 Şekil H...........................................................23................8.......237 Şekil H.............. Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Mısır Üretimi ........213 Şekil H.... Hayvan Islah Çalışmaları ..................6...........................................................................7 Şekil A..................................................230 Şekil H.................1............................... ............ Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı .......6 Şekil A......... Et Pazarlama Kanalları ..... Küçükbaş Hayvan Varlığı Dağılımı .. Samsun İlçeler ve Beldeler ............209 Şekil H... Alt Bölgeler Bazında Arı Kovanı Dağılımı ...........18..................... Yıllar İtibarı İle Ayçiçeği Üretimi ................. 20 Şekil B... Alt Bölgeler Bazında Büyükbaş Hayvan Varlığı .........ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil A..........................................................236 Şekil H.......17................217 Şekil H........... Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Pirinç Üretimi ..................................................24. Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Fındık Üretimi .............................................13................ Süt Pazarlama Kanalları .................16......20...196 Şekil H............14.........................232 Şekil H................................ ..21................201 Şekil H...... Deprem Kuşakları ................... Yıllar İtibarıyla Bazı Sebze Üretimindeki Değişmeler ....................................... Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi………………………………………….................262 XXVI ...........................2....................................211 Şekil H... Samsun Uzun Yıllara Ait Rüzgar Diyagramı ............10...........................205 Şekil H.. Küçükbaş hayvan Varlığı ......................1..1..........2.....4........ 27 Şekil C......... Alt Bölgeler Göre Yem Bitkileri Ekiliş Alanları Dağılımı ............................ Yeşilırmak Deltası:....................5.................. Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı ..........206 Şekil H................................ Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Soya Üretimi ................................................7.........A.3........228 Şekil H..................207 Şekil H................................... Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi ..............18..........................................235 Şekil H........235 Şekil H....Pirincin Pazarlama Aşamaları ...........................

.............333 Şekil N..................333 Şekil................................276 Şekil L........ Yeni katı Atık Düzenli Depolama Sahası ...... Havza Belediyesi Katı Atık Sahası ............................................. A.......304 Şekil M.................... Kavak Belediyesi Katı Atık Sahası ....... Terme Belediyesi Katı Atık Sahası ......A........295 Şekil M.7......................................................340 Şekil N............... Havza Belediyesi Katı Atık Sahası ...................................... Ladik Belediyesi Katı Atık Sahası ......................4.......7...A.....11.................N.337 Şekil..342 Şekil N........8...................1....N....................A.......................................................... Samsun İli Emr Ölçüm Sonucu İstatistikleri ............344 Şekil N............Şekil L......304 Şekil M...........................................346 XXVII ... Yakakent Belediyesi Katı Atık Sahası .............12.........................9.................................... Alaçam Belediyesi Katı Atık Sahası ......... Çarşamba Belediyesi Eski Katı Atık Sahası .A.... A...........3..................................9..10......343 Şekil N..................................336 Şekil.............5.......................343 Şekil N...... B..10.............2..............6.............................345 Şekil N...................... B... Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası ..295 Şekil M........274 Şekil L..........341 Şekil N...............340 Şekil N....1..........................................342 Şekil N.............................A.....5....................................Terme Belediyesi Katı Atık Sahası ..............1................................................................................. Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası ......2............. A...................332 Şekil N............303 Şekil M..N.......... Kavak Belediyesi Katı Atık Sahası ........N.....................Alaçam Belediyesi Katı Atık Sahası .......332 Şekil N.......................................334 Şekil.....2.2.............................4................... 19 Mayıs Belediyesi Katı Atık Sahası ...........8................ A......5.............. Nüfus Piramidi ...... Yeni katı Atık Düzenli Depolama Sahası Yerleşim Planı ..........................................N.......................................... 2000 Yılında Şehir ve Köy Nüfus Oranları (%) .....Yakakent Belediyesi Katı Atık Sahası ......6..................... Vezirköprü Belediyesi Eski Katı Atık Sahası ...3........ İçme suyu Arıtma Tesisi ......N......3....................... Vezirköprü Belediyesi Eski Katı Atık Sahası ............. Samsun Büyükşehir Belediyesi Katı Atık Düzenli Deponi Sahası ...........336 Şekil................5.....3...344 Şekil N......................A............. Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası .....4................... 1927 Yılında Şehir ve Köy Nüfus Oranları (%) ........ Ladik Belediyesi Katı Atık Sahası .....11........................................................ Eski Katı Atık Düzenli Depolama Sahası .............. Asarcık Belediyesi Katı Atık Sahası .......12.............. 19 Mayıs Belediyesi Katı Atık Sahası .....3............................338 Şekil..................................303 Şekil M.........341 Şekil N...........................N............................339 Şekil N... İçme Suyu Arıtma Tesisleri Akım Şeması ........................................2.. Asarcık Belediyesi Katı Atık Sahası .......309 Şekil N.............335 Şekil.........................................N......................................................................335 Şekil....................... Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası ..... Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası . Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası ...4.................290 Şekil M..................345 Şekil N.............A..............

...............P...........................382 Şekil R.........13....................... Yöntem Dağılımı .6...... Malzemesi ............................ Verem Savaş Dispanserlerinde Yapılan Radyolojik ve Bakteriyolojik Muayene Sayıları ................................. Vezirköprü Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası ................................1... Bebek Ölüm Hızı ...............349 Şekil N.....................4........... E.........................................348 Şekil N..................... 15 .........350 Şekil N.................................2...Yöntemi Kullanan Kişi Sayısı ve Yıllara Göre Dağıtılan A............. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ....390 XXVIII ..P........................... Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ...... Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ..................... Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ...................14......14.... D......................346 Şekil N............49 Yaş Kadınlarda A......349 Şekil N. 2005 Yılı İldeki Sosyal Hastalıklar ve Eğlence Yerlerinden Alınan Kan Sayısı ....14................. Yıllara Göre A......14..........Şekil N.....7.....A....................381 Şekil R..........................P............... Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası .......380 Şekil R.............................348 Şekil N...............................389 Şekil R... B........... C.....................8...........350 Şekil R................................ Kuduz Şüpheli Isırık Vakalarının Yıllara Dağılımı ....... Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası ..379 Şekil R..............385 Şekil R..... 2005 Yılı Frengi Çalışmaları Ve Frengi Vaka Sayısı ....... Vezirköprü Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası .........13.......5.................................... A.................................................347 Şekil N........3...................Gıda Numune Sonuçları ...................14..................................14......387 Şekil R................

Daha sonra Frikyalılar. 1. Hititlerin ise “Moğol-Türk” veya “Turani” oldukları. Türkler şehre Samsun. İl’e ise “Canik İli” demişlerdir. Bizans İmparatoru Justinianus devrinde şehir gelişti ve Piskoposluk Merkezi oldu.280 ‘de bağımsız “Pontus Krallığı”nı kurdular. “Samsun” ismi. Aynı asırda Persler.) MÖ. Persleri yenerek Anadolu ve İran’ı istila ettiler. COĞRAFİ KAPSAM A.(Kurt. asırda Makedonya Kralı İskender. Selçuklu Türkleri bu şehri fethedince yeni bir yerleşim yeri daha kurmuşlar ve buraya “Samsun” ismini vermişlerdir. bazı tarihçiler tarafından zikredilmektedir. Selçuklu Türklerinin verdiği özel bir isim olup eski “Amisos” ile ne kelime olarak ve ne de mana olarak herhangi bir ilgisi yoktur. Anadolu’nun büyük bir kısmı gibi. Sinusso ve Peiraeurs’dan hangisi olduğu tespit edilememiştir. Bu yerleşim yerinin ise denizden gelebilecek tehlikelerden korunabilmek gayesiyle kıyıdan uzak vadi içinde ve yerleşmenin kolayca savunulabileceği yamaç eteklerinin bulunduğu (Bugünkü Mert Irmağı Kılıçdede Mahallesi sınırları içerisinde kalan ve Gazi İlköğretim Okulu karşısındaki Öksürük Tepe (Dündar tepe) çevresindeki alan ile Sosyal Meskenlerde olduğu belirtilmekte ise de bu dönemdeki adının. şehrin eski isimlerinden olan Enete. MÖ. bu bölgeyi de ele geçirdiler. ticari bir koloni olarak “Amisos” şehrini kurdular.1. bu tarih (MÖ 562) den önce Gaskarlar tarafından da burada bir yerleşim yeri kurulduğu (MÖ 3500) bilinmektedir. bu bölgeyi ele geçirdiler.395 yılında Roma İmparatorluğu ikiye bölününce. bütün Anadolu gibi bu bölge de Roma İmparatorluğu’nun eline geçti. “Pontus” adı verilen Kuzey Karadeniz’e ve Kırım’a hakim oldular ve MÖ. asırda. MS. Pontus Kralı Mitridates’in Roma İmparatorluğu ile yaptığı savaştan yenilgiyle çıkması üzerine. Giriş TARİHTE SAMSUN İsminin Menşei: Samsun’un eski ismi Amisos’dur. Yunanlaşmış Pers asıllı krallar. 4. Samsun’un Tarihi: Samsun’un tarihi Hititlere dayanır. 1 .A. MÖ.562 yılında Miletliler. Ancak. Bunu İyonyalılar (Miletliler) kurmuşlardır. bütün Anadolu gibi bu bölge de Doğu Roma (Bizans) nın payına düştü. yukarıda da belirtildiği gibi. bu toprakların bir kısmına sahip oldular. Simisso. bu bölgeye hâkim olup. Orta Karadeniz’deki eyaletlerine “Gasgas” ismini vermişlerdir. Kafkaslardan gelen Kimmerler. Yılmaz-Dr. Anadolu’da ilk siyasi birliği kuran Hititler.

Baharda Sinop’a geldi ve himayesinde bulunan Candarlı Beyliği’ne dostça son verdikten sonra 2 . Ceneviz Sitesi olan Kara Samsun.Yozgat. bütün Anadolu gibi bu bölgeyi de fethetti. Müslüman Samsun ise. Her iki şehir merkezi ile birlikte 15. Gavur Samsun’a girdiği zaman kül yığınlarından başka bir şey bulamadı. 1413 ‘te Çelebi Sultan Mehmed. şehri karadan kuşattı. Bugün Gâvur Samsun’dan (Cedit Mahallesi’nde yapılan yol kazıları sırasında çıkan) bazı mezar buluntuları dışında bir şey kalmamıştır. Anadolu Birliğini sağlamak için çeşitli savaşlara giren Sultan Çelebi Mehmed Han. bu dönemde Kırım ile olan ticareti sebebiyle oldukça gelişen Sinop yanında sönük kaldı. bizzat kendisi Samsun’u alarak kesin bir şekilde Osmanlı Devleti’ne kattı.Çorum. zaman zaman bu bölgeye akınlar yaptılar. Hamza Bey. Amasya Sancak Bey’i olan Şehzade Murat’ın Lala’sı. 4.Amasya. 14. İsfendiyar oğlu Hızır Bey’in elinde bulunan Müslüman Samsun ise Çelebi Mehmed kuvvetlerine karşı koyamayacağını anlayınca. bazı kıyı şehirleri gibi bu şehri de terk ederek Anadolu içlerine çekildiler. Fatih Sultan Mehmed. Selçuklu sultanlarından Sultan Keykavus ve kardeşi Sultan Alâeddin Keykubat. asırda Osmanlı hakimiyetini kabul etmişti. Bizans’ın tahriki ve Roma kilisesinin de teşviki ile başlayan Haçlı Seferlerinin birincisinden sonra Selçuklular. İstanbul Haçlıların istilasına uğrayınca İmparator ailesinden olan Aleksi Kommen. 1071 Malazgirt Zaferi ‘nden sonra. Böylelikle de Samsun. asırda kesin olarak Osmanlı Devletine Katılmış oldu.Muhtelif tarihlerde İslam Orduları bu bölgeye akınlar yapmışlarsa da bölgede devamlı kalmadılar. Bu devirde iki Samsun bulunuyordu: Bugünkü Samsun’un bulunduğu yerde “Müslüman Samsun” ile 2-3 Km Kuzey-Batı istikametinde ve çoğunluğunu gayrimüslimlerin teşkil ettiği Ceneviz Ticaret Sitesi olan “Gavur Samsun” veya (Kara dinli/Kafir manasına) “Kara Samsun” idi.Tokat ve Canik Beylerbeyi) Biçeroğlu Hamza Bey komutasındaki bir orduyu buraya gönderdi. Trabzon’a kaçarak orada başşehri Trabzon olmak üzere “Trabzon Rum İmparatorluğu”nu kurdu. Trabzon Rum İmparatorluğu’nu doğuya doğru iterek küçülmesini sağladı. 1460 yılında 2. Samsun limanı. Kastamonu’da oturan İsfendiyar (Candar) Oğullarının eline geçmişti. Cüneyd Bey’i öldürerek Samsun’u almıştı. İranlı Sasanilar de. Hamza Bey. şehri muhaberesiz teslim edip babasının yanına döndü. 1398’de Yıldırım Beyazıd Han. Bunun üzerine Cenevizliler de şehri ateşe vererek gemilerine binip kaçtılar. Birkaç yıl sonra Tacettinoğlu Hasan Bey. Samsun’u alarak. Haçlı Seferi(1204) sırasında. 1402 Ankara Savaşı’nda Timur’a karşı yenilmesinden sonra Timur. Rum Beylerbeyi (Sivas. Toroslar’a ve Fırat’a kadar Anadolu’yu Osmanlı hakimiyeti altında birleştirmişti. Az bir zaman sonra da Samsun. Cenevizlilerin Karadeniz Ticaretini ele geçirmeleri üzerine de Samsun limanının önemi arttı. Samsun’u Kubadoğlu Cüneyd Bey’e vermişti. Selçuklu Türklerinden Anadolu Fatihi Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın komutanlığındaki Türk Ordusu. Mora seferine çıkarak ve Bizans kalıntılarını sildikten sonra 1461 ‘de Ceneviz’den Güney Karadeniz’de bulunan Amasya’yı fethetti. Anadolu Selçuklu Devleti çökmek üzereyken Canik Beyliği’nin başşehri olmuştu.

” Kısa sürede birçok kasabada teşkilatlanan Pontus Cemiyeti. Samsun. Sinop ve Trabzon limanları yanında ikinci derecede bir Karadeniz Limanı olmuştur. Ordu. Anadolu’ya açılan bir kıyı şehri olarak sakin tarihi hayat. Avrupa devletlerinin bu toprakları paylaşmak gayesiyle yürüttükleri politikaların. 1893’de misyonerlerin tertiplediği devlet aleyhine yapılan gösterilerin planlayıcıları arasında Merzifon Anadolu Koleji müdür olan papaz da bulunuyordu. okul müdürü Mr. Bu bölgede bağımsız bir devlet kurmak gayesi ile harekete geçen gruplardan biri de Doğu Karadeniz’deki Rumlardı. Pontusçu Rum Çeteleri tarafından öldürülmüştür. Merkezi Trabzon’da olmak üzere Giresun. Merzifon’da “Anadolu Koleji”nde bir tek Türk talebe yoktu. bölücü faaliyetlerin daha da hız kazanmasına yol açmıştı.Yüzyılın Başlarında Bölücü faaliyetlerden Rum Pontus Cemiyetleri: 19 yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti yeni bir siyasi durumla karşı karşıya kaldı.Trabzon üzerine yürüdü. bir tarafta da 20 yaşından büyük 3 . 20. Bu.White’nin önderliğinde teşkilatlanmasını sürdürürken bir taraftan da itilaf devletlerinin de desteğini sağlamıştır. on binlerce Müslüman Türk. Devletin içine düştüğü güçsüz durumu açıkça belgeleyen gelişmelerdi. başta Müdafa-i Meşruta olmak üzere yeni. “Canik Sancağı” (Vilayeti) adıyla Rumiye-i Suğra Beylerbeyliği (Eyaleti) nin bir vilayeti idi. Aynı dönemde Osmanlı Devleti “93 Harbi” (1877-1878) ile Rusya karşısında ağır bir yenilgiye uğramış. Bu durum. özellikle de İngiliz. Samsun. Denizden de kuşatılan Trabzon. Bu şekilde Batum ve Gürcistan kıyılarına kadar bütün Güney Karadeniz kıyıları Osmanlı Devletine katıldığı gibi Trabzon ve Rize gibi Anadolu’nun son parçaları da Hıristiyanlardan alınmış oldu. bir papazdı. o güne kadar Osmanlı buyruğu altında yaşayan çeşitli toplulukların bağımsızlık yolunda harekete geçmesi(veya. Okul müdürü. Bu şehirde askeri ve sivil tersaneler bulunuyordu. Papadopulao adlı bir öğretmen tarafından kurulan bu cemiyet. ezeli ve ebedi Türk düşmanlığının ve Jön Türkler ile İttihat ve Terakkicilerin gaflet payları da vardır. 1904 de Merzifon’daki Amerikan Koleji’nde “Pontus Rum Cemiyeti” adı altında bir teşkilat kurulmuş ve hızla çevreye yayılmıştı. zaman bozulmuş ve yüzlerce köy haritadan tamamen silinirken.harekete geçirilmesi) idi. Osmanlı topraklarına da ulaşması kadar. Yüzyıl boyunca gelişen milli liberal akımın. Osmanlı devrinde. Osmanlı Devrinde Samsun. böylece “Trabzon Rum İmparatorluğu” bir daha diriltilemeyecek biçimde “tarihe” karıştı. Sinop şehirlerini içine alacak şekilde kurulmak istenen “Rum Pontus Devleti”nin teşkili için girişilen vahşet ve katliamlarla zaman. diğer kolejlerde olduğu gibi. 20. Anadolu topraklarına yayıldı. Amasya. yeni kuruluşlar ile bölgede teşkilatlanıyor. yüzyıl başlarında bölücü faaliyetler. Bunda. Tanzimat’tan sonra Trabzon vilayetinin 4 sancağından biri oldu. Kommenos İmparatorluk hanedanına son verildi. İmparator’un teslim olması üzerine düştü. öte yandan Avrupa Devletlerinden aldığı yüklü borçların faizlerini bile ödeyemeyecek duruma düşmüş ve alacaklarını toplama hakkını Duyun-u Umumiye adlı milletlerarası vasıflı bir teşkilata bırakmıştı. 27’si Rum’du. Avrupa ‘da 19. 6 kazası vardı. 135 talebenin 108’i Ermeni. Fransız ve Rusların. Bütün bunlar.

bu defa Samsun’a 84. Sancağın merkezi Samsun olmasına rağmen Bafra ve Çarşamba kazaları. şehirde İngiliz askerleri vardı ve Merzifon dahil. çalışmalarını daha da yoğunlaştırarak. 26 Haziran 1921’de . Canik Sancağının 300. o dönemde Sivas Vilayeti’nin Amasya Sancağı’nın kazaları idi. Giresun Bölgesinde üslenmekle birlikte Karadeniz’in hemen her yerinde baskınlar düzenleyen.000 kişilik bir İngiliz-Hintli kuvveti ile çıkartma yaptılar ve halka gözdağı verdiler.her üyenin silahlandırılmasına çalışıyordu.Dünya Savaşı yıllarında İtilaf devletlerinin açık desteğini de kazanan bölücü Rumlar. nüfusça Samsun’dan daha kalabalıktı.000 tüfek dağıtılması. 1. birer yakalamaya başladı. öldürme. Karadeniz’deki Rum nüfusunun başka bölgelere yerleştirilmesini kararlaştırdı. Merzifon’daki Amerikan Koleji de kapatıldı ve yöneticileri 4 . Çarlık Rusya’sından da silah almayı başardılar. Yunan donanmasının 9 Haziran 1921’de İnebolu’yu bombalaması üzerine taşkınlıklarını iyice artıran Rum Çetelerine karşı Ankara Hükümeti.000 dolayında nüfusu vardı ve bunun (göçmen adı altında getirilenlerle birlikte) yarısını Rumlar teşkil ediyordu. Samsun ve dolaylarında 40 kadar bölücü Rum çetesi bulunduğunu Müslüman halkın kaygı ve korku içinde yaşadığını. 21 Mayıs’ta Harbiye Nezareti (Genel Kurmay) ‘ne gönderdiği raporda. yaralama gibi saldırılarda bulunarak “yok etme/Jenosit” kampanyasına girişilmesi bakımından örnek hadiselerdir. sık zor durumlara düşüren “Topal Osman” çetesi idi ve Mustafa Kemal’in Samsun bölgesinde görüştüğü ilk kişilerden birisi de Topal Osman olmuştur. bağımsız Canik Sancağı’nın merkez kazasıydı. Nurettin Paşa komutasında Sivas’ta kurulan Merkez ordusuna “tenkil hareketi” görevi verildi.000 Rum’dan 25. bölgede önemli bir askeri güç olarak bulunuyorlardı. Terme ve Fatsa. İstanbul’daki Rum Patrikhanesinin ve Yunanistan’ın isteği üzerine son 50 yılda Samsun ve yöresine “göçmen” adı altında yerleştirilen 50. Havza ve Vezirköprü ise. Bafra. İngilizlerce de Mondros Mütarekesinin hemen ardından sadece Samsun Rumlarına 10. Rum Çetelerine karşı bir tedbir olmak üzere bazı Laz çetelerinin para karşılığı bölgeye getirilip Rum saldırılarına karşı kullanıldığını belirtti. Söz konusu çetelerden biri ve en kuvvetlisi. Havza ve Kavak ‘ta da şubeleri bulunduğu gibi Avrupa devletleriyle işbirliği yapmak gayesiyle “Mukaddes Anadolu Rum Cemiyeti” adı altında yurt dışı ağırlıklı bir teşkilatı da vardı. Çarşamba. Merkez Ordusu Komutanlığı da Pontusçulukla uğraşanlar hakkında tutuklama kararı alarak bunları birer. Samsun ‘un bugünkü ilçeleri Ladik. 9. Rum çetelerini sık. Mustafa Kemal. Mütareke Yıllarında Samsun’un Durumu: 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi günlerinde Samsun. 15 Mayıs 1919’da Yunanlıların İzmir’e asker çıkarmasından 2 ay önce İngilizler. Kısa sürede 14 şube açan Müdafa-i Meşruta Cemiyeti’nin Çarşamba.000 kadarının “Pontus Çeteleri” saflarında yer alarak Samsun ve Merkez kazaya bağlı köylerde 500 civarında kundaklama.Ordu Müfettişi olarak Mustafa Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktığı gün. Bafra. Sancağın dışında dört kazası daha vardı.

Pontus hayali ile başlayan Rumların elebaşları ve onların yardakçıları tamamen yok edildi. 1934’te Kavak bucağı. Bunun için de Merkez Ordusu’nca ele geçirilen çetelerden 10. 1944’te Alaçam bucağı ilçe oldu. Bu arada Samsun ve Trabzon metropolit merkezleri basılarak çok sayıda silah ve belge ele geçirildi. 1946’da Verem Savaş Dispanseri hizmete açıldı. Orduya sığınmayıp direnen 11. Karadeniz Rumlarını etkisiz hale getirmek için Anadolu içlerine nakledilmektedirler. Anadolu içlerinde oturmak zorunda bırakılan Rum kadın ve çocuklar da 1923 yılı başlarında vapurlara bindirilerek Yunanistan’a sürüldü. İtilaf devletleri. Vezirköprü ilçesi Amasya ilinden ayrılarak Samsun’a bağlandı. 1954’te Halk eğitim merkezi hizmete açıldı. köyleri yakılmıştır. asi Rum köylerini ve onların dayanağı olmuş yerleri birer birer taramaya başladı. 5 .yurtdışı edildi. Türk’ün o asil ve asil olduğu kadar da vakur ve deviren tokadı ile tarihe havale edilerek sonuçlanmıştır. binlerce seneden beri Türklerin vatanı olan bu topraklarda bağımsız ve daha doğrusu Yunan hükümetine katılmaya hazır bir pontus rum hükümeti kurulması hülyası. Türk uyruklu Rumlar.65 senesine kadar bir süre devam eden (Pont) isimli hükümetin bulunduğunu ileriye süren bazı Yunanlılık düşünceleriyle dopdolu olan Metropolitler ve reisler. 1957’de Samsun Havalimanı hizmete açıldı. Türk kadınlarının ırzına geçilmiş. Böylece. 1953’te SSK Hastanesi hizmete açıldı.188 Rum da öldürüldü. Rumlara karşı alınan bu tedbirleri tesirsiz hale getirmek için bazı teşebbüslerde bulunmaya başlayınca da Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciyeden gerekli “nota”yı almakta gecikmedi: “Pontus Devleti fikrini İstanbul’daki Rum Patrikhanesi ve Yunanistan yeniden diriltmişlerdir.000’den fazla Türk öldürülmüştür. 1960’ta Samsun Limanı hizmete açıldı. Yunanistan tarafından silah altına alınmaktadır. 1927‘da Elektrik Şebekesi hizmete açıldı. 1929‘da Samsun su şebekesine kavuştu. Samsun ve Marmara denizi yöresinde şimdiye kadar 200. Samsun bölgesindeki Rum köylerinden 2. ilçe oldu.500 tüfek ve bir milyondan fazla mermi ele geçirilmiştir. Bunun için de bölgeye dağılan milli kuvvetler. bir zamanlar “Karadeniz’e Pont Ökzen (Pont-Euxin) denilmesinden kinaye olarak vaktiyle MS. Bir çıban başı olarak senelerce etkinliğini sürdüren Rumların bu tutumu kökünden halledildi. Fransızların elinde bulunan sigara fabrikası Tekel’e devredildi. 1932‘de Samsun-Sivas demiryolu hizmete açıldı. 1959’da Kızılay kan merkezi kuruldu. 29 Ekim 1930 ‘da Gazi Kütüphanesi hizmete açıldı. Merkez Ordusu kuvvetlendirilerek sayısı artırılmış ve 1922 yılının başlarından itibaren de Pontus ayaklamasının bastırılmasına geçilmiştir. Cumhuriyet Döneminde gerçekleşen Bazı Önemli olaylar: Mustafa Kemal Paşa 20 Eylül 1924’te tekrar Samsun’a geldi.886’sı kısmen affedildi. Sonunda.

Uygulama Ocak 1998 A. 1968’de Karadeniz Bakır İşletmeleri hizmete girdi. 1997’de Samsun Kalkınmada Öncelikli Yöre Statüsüne alındı.1961’de Samsun Fuarı hizmete açıldı.2.579 Km²’lik bir yüz ölçüme sahiptir.41° 51’ .1. Coğrafi konum olarak enlem kuzey 40° 50’ . 1970’de Samsun Azot fabrikası üretime başladı. 2005. 1973’te Belediye sarayı hizmete açıldı. İl ve İlçe Sınırları Şekil A. 1982’de 19 Mayıs üniversitesi öğretime başladı. Samsun İlçeler ve Beldeler Kaynak : Samsun Valiliği Mahalli İdareler Müdürlüğü. 1979’da Samsun şehirlerarası tam otomatik telefon görüşmesine açıldı. A. 1996’da Samsun içme ve Kullanma suyu projesi tamamlandı. Boylam doğu 37° 08’ ve 34° 6 .3. İlin Coğrafi Durumu Karadeniz sahil şeridinin orta bölümünde Yeşilırmak ve Kızılırmak nehirlerinin Karadeniz’e döküldükleri deltalar arasında yer alan Samsun ili 9.

4. Topoğrafik Durum Kaynak : DSİ 7.Güney batısında ise Çorum illeridir. Samsun ili yeryüzü şekilleri bakımından üç ayrı özellik gösterir. Birincisi güneyindeki dağlık kesim . doğusunda Ordu. İlin Topografyası ve Jeomorfolojik Durumu Şekil A. Kuzeyinde Karadeniz’in yer aldığı ilimizin komşuları. güneyinde Tokat ve Amasya . A. Güneydeki dağlık kesime geçiş alanı 7 . dağlık kesimle kıyı şeridi arasında kalan yaylalar. üçüncüsü. yaylalarla Karadeniz arasındaki kıyı ovalarıdır.25’ dır. yurdumuzun tarımsal potansiyeli en yüksek ovalardan Bafra ve Çarşamba ovaları yer almaktadır. dik yamaçlarla ayrılmış taraçalarda eski alüvyonlar görülmektedir. Bölge Müdürlüğü. batısında Sinop. 2005.2. Jeolojik Yapı Samsun’da genç delta ovalarında alüvyonlar bulunmakla birlikte. 1. Kızılırmak ve Yeşilırmak akarsularının delta alanlarında oluşmuş kıyı ovalarında. ikincisi.

Aynı dağların iç kesimlerinde killi. Ünlü kunduz ormanları ile birlikte anılan dağ orman ürünlerinin çokluğu ile ülke çapında bir şöhrete sahiptir. Karadeniz kıyıları ile bu kıyılara içeriden paralel olarak uzanan yüksek dağlar arasındadır. Ladik ilçesi ve Amasya arasında bulunan Akdağ zengin orman yapısına sahiptir. Geniş alanlarda ise volkanik oluşumlar görülmektedir. -Akdağ: Samsun ilinin en yüksek dağı olan Akdağ ın yüksekliği 2062 metredir.Kavak ilçesinden sonra yer alan Hacılar dağının yüksekliği 1150 metredir. -Kunduz Dağları: Samsun ili Vezirköprü ilçesi toprakları üzerinde bulunan Kunduz Dağlarının yüksekliği 1783 metredir. 2. Çangal dağlarının ortalama yüksekliği 1500 metredir. batıdakine ise. • Doğuda Büyük dağ ve Topuzlu 950 metre. Dağlar Samsun ili topraklarının Karadeniz kıyıları düzlüklerle. -Çangal Dağları: Samsun ili sınırlarının batı ucundan içeri giren Çangal Dağlarının büyük bir kısmı Sinop ili sınırları içerisindedir. Yükseklikleri az olan bu dağ sıraları Karadeniz ile iç kesimler arasındaki ulaşıma engel olmazlar. -Nebyan Dağı: Samsun’un kuzey batısında bulunan Koca Dağın batısında bulunan Nebyan Dağı’nın yüksekliği 1224 metredir. Samsun’da Eosen. İç kesimlerde Neojen tortular ve yer yer alüvyonlarla kaplı ovaların güneyinde de birinci ve ikinci zaman yaşlı ve kıvrımlı kayaçlar Kretase ve Eosen Flişlerine rastlanır. Samsun-Bafra kesiminde doğu-güney. -Canik Dağları : Büyük bölümleri Ordu ilinde bulunan Canik Dağlarının batı uçları Samsun topraklarında bulunur. Böğürtlen tepe 950 metre.neojen yaşlı. batı-kuzeybatı yönünü takip eder. -Hacılar Dağı: Ankara -Samsun karayolu üzerinde. -Kocadağ: Samsun ilinin kuzey kesiminde Kavak ilçesi yakınlarında bulunan Kocadağ 1310 metre yüksekliktedir. güneye uzanan iç kesimleri ise. Bölge. killi-kireçli tortularla kaplıdır.Sofu alan ve Örencik 800 metre. Kıyı dağları Kretase lavlarından oluşmuştur. Bu dağlar Ünye-Çarşamba kesiminde doğu-batı. • Güney doğuda Akpınar 900 metre. -Sıralı Dağlar: Samsun ilinin önemli yüksekliklerinden birisi olan Sıralı Dağlar Kavak ilçesinin doğusunda yer alır ve yüksekliği 1300 metredir. Bunlardan doğudakine Canik Dağları. Bu dağlardan başka. Bundan sonra mahmur dağlarını görmekteyiz. Doğudan batıya doğru uzanan ve birbirinin devamı olarak görünen başlıca iki sıra dağ vardır. yükseklikleri fazla olmayan dağ sıraları ile kaplıdır. Kretase ve Neojen dönemli oluşumlara sıkça rastlanmaktadır. 8 . çakıllı tortular bulunur. Çangal Dağları denir.

Saniyede 21 metreküp su akıtır.3 km büyüklüğündeki göl bazı kollarla denize açılmıştır. Kavakta Kocaçal tepe 913 metre. • Ladik Gölü: Ters akan ırmağının kaynağını teşkil eden Ladik gölü Ladik’e 10 km uzaklıktadır. Gölde kefal ve sazan balığı avcılığı yapılmaktadır. Göller Bölgedeki göller zaman zaman değişen akarsu yataklarından meydana gelmiştir. Cıva Burnundan Karadeniz’e dökülür. Bu kolların uzunluğu bazı yerlerde 2000 metreyi bulur. Osmancık ilçesinden Karadeniz bölgesine giren ırmak 1151 km uzunluğundadır. Bafra’nın batısında kollara ayrılan ırmak Bafra Burnundan Karadeniz’e dökülür.Erbaa ilçesinden geçerek Çarşambaya ulaşan Yeşilırmak ilçeyi ortadan ikiye bölerek. Balıkçılık yanında geniş bir sazlık alana sahip olan Ladik gölünden toplanan sazlar hasır yapımında kullanılır. Kara boğaz Deresi. Uzunluğu 416 km olan Yeşilırmak’ın akış hızı 5 km. yüksekliklerinde tepeler de mevcuttur. Akış hızı ise 4 ila 6 km arasındadır. İncesu. Ters akan Çayı. 3.Çarşamba ve Ladik ilçelerinde toplanmıştır. Termeye 20 km uzaklıkta bulunan göl. 9 . Terme hudutları içerisinde bulunan gölde balıkçılık yapılmaktadır. Mert ırmağı sağ yönünde Çadır tepe 110 metre. Gölde alabalık ve turna balığı bulunmaktadır. Kürtün Çayı. • Liman Gölü: Bafra ya 20 km uzaklıktadır. Bafra yakınlarında yapılan ölçümlere göre en kurak zamanda genişliği 46 metre derinliği 1. Kışın yağmur suları ile beslenen göl.en kurak mevsimde su yüksekliği 9 metre doğu sahilinde ise 5.• • • • Güney doğuda Saltuk tepesi 1150 metre. kanalla birbirine bağlanmış iki göl görünümümdedir. Delice. Üç taşlar bölgesinde Ters akan ırmağı ile birleşir. Akarsular • Yeşilırmak: Yeşilırmak nehri Köse Dağlarından çıkar .30 metredir. Kürtün ırmağının sağında limana doğru uzanan Toraman tepe 125 metre. Ballıca deresi ve Güdedi gibi irili ufaklı akarsular vardır.fırtınalı zamanlarda zaman zaman deniz suyunun göle karışması ile dolar. Hızırilyas. Kargı civarında kuzey doğu Samsun-Sinop sınırına girer. 4. Liman gölünün güneyinde Balık gölü kuzeyinde ise Kara boğaz gölü vardır. Akçay. Devres ve Gök ırmağı Kızılırmak’ın önemli kollarındandır. Simenit etrafındaki sazlıkları besleyen Terme çayı ilçeyi ikiye bölerek Karadeniz’e dökülür. • Terme Çayı: Terme çayı Kara ormandan doğar. Gölün uzunluğu 5 km genişliği 2 km ve yüz ölçümü 10 km karedir. Yörenin gölleri Bafra.5 metredir. • Simenit Gölü: Simenit Gölü Terme çayı yatağının değişmesi ile meydana gelmiştir. Bu akarsulardan başka bölgede Mert Irmağı. Genişliği 30 metre derinliği yaklaşık 1 metre olan Terme çayı çeltik tarlalarına hayat verir. • Kızılırmak: Sivas’taki kızıl dağından doğan Kızılırmak Türkiye’nin en uzun akarsuyudur. Esenli. Uluçay.

ardında geniş ve alüvyonlu topraklar bırakır.3. 5. Barajlar Bölgede hizmet veren barajlar Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu barajlarıdır. Bafra burnundan denize dökülen Kızılırmak. Ovalar • Çarşamba Ovası: Erbaa ilçesinde geçen Yeşilırmak nehri Çarşambaya ulaşır.3.Akarcık. Karadeniz bölgesinde dağ yamaçları çok aşınmıştır.Ünitesi ise 1982 yılında.Ünitesi 1979 yılında .500 hektardır .DSİ tarafından yaptırılan su kanalları sayesinde arazinin % 70 i tarıma elverişli hale getirilmiştir. Ünitesi 1979 yılı sonunda . Barajın 1.Bafra da Kızılırmak tarafından meydana gelmiş . Çarşambada Yeşil ırmağın meydana getirdiği Akcagöl. Uzun göl ve Tombul gölüdür. Çernek.000 hektarlık bir sulama alanına sahip olan ova. Yaylalar Bölgedeki yaylalar genellikle ikinci ve üçüncü zamanda meydana gelmiştir. Kirazlıktan başlayan Çarşamba Ovasının yüz ölçümü 89. • Bafra Ovası: Bafra ilçesine gelen Kızılırmak nehri.Karagöz. Projenin amacı enerji üretimi ve Çarşamba ovasının sulanmasıdır.Dumanlı ve Kör ırmak adıyla bilinen göllerdir. ve 4.Yeşilırmak üzerinde ve Çarşamba ilçesinde Ayvacık mevkiindedir. Yapımına 1971 yılında başlanan baraja Trafik kazasında ölen merhum Samsun DSİ 7.Türkiye’nin en verimli ovalarından biridir. Yalnızca makine ve elektrikle ilgili ekipmanlar yurtdışından getirilmiştir. Yeşilırmak nehri Cıva Burnundan Karadeniz’e dökülürken arkasında çok kıymetli alüvyonlu Çarşamba ovasını meydana getirir. Geri kalan % 30 luk kısım ise Ormanlık.Dut dibi. Barajın 2. DSİ tarafından yaptırılan sulama kanalları ile sulanan ovanın kuzey kısımları çorak arazidir. • Suat Uğurlu Barajı Ve Hidro Elektrik Santrali: Hasan Uğurlu barajının 18 km aşağısında Yeşilırmağın Çarşamba ovasına açıldığı yerde bulunan barajın yapımına 11.1971 tarihinde başlanılmıştır. Balohar barajı adı ile başlanan baraja daha sonra trafik kazasında Hasan Uğurlu ile hayatını kaybeden eşi Suat Uğurlunun adı verilmiştir.Bafra’da çeşitli kollara ayrılır.Bölge Müdürü Hasan Uğurlu ‘nun adı verilmiştir.76. 7. Bu yererde hayvancılık yapılmaktadır. 6.07.ve2. Bafra Altınkaya ve Derbent barajlarının da hizmete girmesi ile bölgedeki enerji sorunu tamamen sona ermiştir. • Hasan Uğurlu Barajı ve Hidro Elektrik Santrali: Baraj . sazlık ve bataklıktır. 4. Ünitesi de 1983 ün Mart ayında işletmeye açılmıştır. Ayrıca bölgedeki akarsular toprağı yeteri derecede 10 .Ünitesi de 1983 yılında işletmeye açılmıştır.Bölgede yukarıda sayılan göllerden başka bir çok irili ufaklı göller vardır. Keban’dan sonra Türkiye’nin en büyük barajlarından biri olan baraj inşaatı tamamen Türk firma ve Mühendisler tarafından gerçekleştirilmiştir. Bunlar.

Güneydeki dağlık kesime geçiş alanı neojen yaşlı. 2005. Samsun ili jeoloji haritasının SW’sı ile Kelkit Çayı boyunca doğuya doğru gittikçe incelen ve haritanın SE köşesinde. A. Fakat bu serilerin hemen hemen hepsinin metamorfize olmuş bulunmaları içlerinde bulunması muhtemel fosilleri yok etmiş veya tanınmaz hale getirmiştir. paleozoik diye kabul oluna gelmiş ise de bunlar içinde mesozoik yaşlı tabakaların da bulunması çok muhtemeldir. kratese ve neojen dönemli oluşumlara sıkça rastlanmaktadır. Bundan dolayı metamorfik serilerin yaşı tam olarak bilinememektedir. Samsun’ da eosen. killi-kireçli tortularla kaplıdır. Bu alanlarda Yeşilırmağın taşıdığı kum-çakıl ve bloklar izlenmektedir. İlin kuzeyi tümüyle halosen yaşlı yeni alüvyonlarla kaplıdır.parçalayarak arazide yer yer yaylalar meydana getirmiştir. Ağvanis bölgesinde yeniden geniş yer kaplayan tabaka serilerine en eski formasyonlu olarak görülmektedir.Deprem Kuşakları Kaynak : Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü. M. Jeolojik Yapı ve Stratigrafi Şekil A. Kıyı dağları kratese lavlarından oluşmuştur. Aynı dağların iç kesiminde killi-çakıllı tortular bulunur. ve 2. Abdal Irmağının doğusunda eosen oluşumlarına rastlanır. Yeşilırmak havzasının doğusunda devam eden bu oluşumlar genelde grey. Geniş alanlarda ise yeniden volkanik oluşumlar görülmektedir. marn ve konglameradan ibarettir. İç kesimlerde neojen tortular ve yer yer alüvyonlarla kaplı ovaların güneyinde de 1. Bunlar arasında en önemlileri Ladik Havza ve Kavak yaylalarıdır.3. Genel olarak. Zaman yaşlı ve kıvrımlı kayaçlar kratese ve eosen filizlerine rastlanır. Samsun ‘da genç delta ovalarında alüvyonlar bulunmakla birlikte dik yamaçlarla ayrılmış taraçalar da eski alüvyonlar görülmektedir.5. İl topraklarının güney sınırında Göksu ile Yeşilırmak’ın birleştiği alanda üst kratese yaşlı oluşumlar geniş alanlara yayılır. Blumenthal tarafından etüdleri yapılan metamorfik serilerin pafta bölgesindeki sınırları Tokat masifi adıyla literatüre 11 .

bilhassa fillat karakterinde kayaçlar teşkil eder. Esas harita bölgesi içinde kalan Tokat masifi ile Ağvanis ve Zevker masiflerini litoloji ve stratigrafi bakımından iki kısımda mütalaa etmek mümkündür. Kretase ile temsil edilmektedir. hatta bazen küçük bir kömür adesesi bile görülür. Ağvanis şistli dağları. Sonuncuların renkleri genel olarak koyu yeşildir. Kum taşları. Bunun gibi haritanın SE köşesini işgale eden ve K. Nadir olarak siyah renkte grafitli fillatlar da vardır. İçinde kum taşı bulunan şistler. 1-Killi greli şistler ve fillatlar :Fillat tipinde killi şistlerin ve ince kumlu şist dokulu killerin renkleri genel olarak esmerdir (bitümlü) ve ayrıştıkları zamanda yeşilimsi bir renk gösterirler. Kretasenin alt ve orta seviyeleri daha ziyade kalker fasiyesinde gelişmiş olup. sahile yakın kısımlarda marn ve marnlı kalker tabakaları arasına interkale olmuş andezit ve bazaltik lavlarda görülmektedir. civarında olduğu gibi). Marn-marnlı kalkerler. Yol yarmalarıyla dere vadilerinde çok güzel bir tabakalanma arz eden filişte. Biraz kabaca olanları da konglemeratik bir doku gösterir. İncelenen sahanın çeşitli yerlerinde diziyi teşkil eden üyeler. gri. Kum taşı ve konglomerada çimento. kirli sarıdır. tortul seriyi teşkil eden formasyonun mezosoik kalker ve filiş serileri olduğu bulunmuştur. Doğu kesimindeki fillatlar. kirli yeşil. Bunda tektoniğin büyük rolü olduğunu kabul etmek gerekir. Batı kesimini yalnız yeşil şistler. Bilhassa üst kısımlarda görülen açık menekşe veya açık kırmızı renkteki killi şistlere mesozoik teşekküllerde de rastlandığı bilinmektedir. 2-Yeşil şistler:Killi ve kumlu şistlerden ve fillatlardan yeşil şistlere derhal geçilmez. sert olduğu halde konglomeraların yer yer gevşek yapıda oldukları görülmektedir. Ayrıca. kil taşı ve konglomera seviyeleri de çoğunlukla koyu renklidirler. Tabakalanmaya yer yer marnlı kalkerler ve konglomera seviyeleri ile de katılır.geçmiştir. Filiş fasiyesi. inceleme sahası içinde Mahmur Dağı kuzey-kuzeybatı civarında mostra verir. alacalı. Bu sayılan tiplerin hepsinden yeşil şistlere geçişler mevcuttur. Adı geçen masiflerin litolojik ve statigrafik durumları birbirine çok benzemektedir. sahilden 9-10 km kadar içeriden başlar ve güneye doğru geniş bir sahaya doğru yayılır. Ulupınar Mah. Nebert tarafından yapılan Ağvanis Bölgesinin metamorfik serileri de Tokat masifi karakterini göstermektedir. doğu kesimini ise. Volkanik ara tabakalarda ise 5-25 m arasında bir kalınlık görülür (Akalan Köyü. Üst kretase üst serisinin bir başka 12 . kum taşı. Filişte umumiyetle mostra başlangıç sahasından itibaren marn-kum taşı-kil taşı şeklinde bir müşaade edilir. Filiş serisinde yer yer fosil izlerine de rastlanır. Fillatlar genellikle çok renkli kayaçlardır. gri ve kirli yeşil. Filiş serisinde hakim renk kırmızımsı kahve. killi şistlere nispetle daha küçük üniteler teşkil ederler ve çoğunlukla ara katkılar veya adeseler halinde görülürler. Kalker fasiyesi üzerine ise üst kretase filiş serisi gelir. Tokat masifindekilere çok benzerler. Stratigrafik bakımdan üstte oldukları da her zaman kesin değildir. aynı litolojik ve fiziksel karakterleri gösterirler. Bunlara ilaveten yer yer gayet ince yapraklı sarı-beyaz renkte serisetik killi şistlere ve kuvarslı fillatlara da rastlanır. Fakat bunların hiç birisi devamlı tabaka teşkil etmezler. kalkerdir. Mesozoik: Samsun’da yapılan incelemelerde. Çoğunlukla bunları serisit şistler teşkil eder. tabaka kalınlıkları 10-50 cm arasında değişir. Zevker vadisi ile birbirine eşit olmayan iki kesime ayrılmıştır.

eoseni iki farklı seviye halinde görmekteyiz. bazılarına göre de maestrichtien-paleosen yaşlı olarak kabul edilmektedir. kum taşı ve konglomera seviyeleri. aglomera ve sarımsı beyaz renkli marn tabaklarının mostra verdiği ve tatlı bir meyille kuzeybatıya daldığı görülür. kum taşı. siyahımsı kül renginde yer yer kalsit damarlı. Volkanik fasiyeste gelişen eosen ise daha çok andezit. Bu seri masif görünüşte. Sahilden itibaren deniz altından da kuzeye doğru uzanır. eosen ve neojen ile temsil edilir. Samsun’un güneyinde Hacı İsmail. 5-15 cm ara ile görülür. İncelenen sahada eosen. kuzeybatı-güneydoğu istikametinde. bazen konglomera. 13 . gastropod fosilli. (5-6 m. daha ziyade üst kretase filiş serisi ile kontakt teşkil eder ve umumiyetle üst kotlarda ve Karadeniz silsilesinin güneye bakan yamaçlarda mostra verir. Volkanik fasiyeste gelişen eosen. paleosen. Neojenin karakterini tespit gayesi ile DSİ 7. marn. daha ziyade kum taşı.özelliği ise. Sahilde daha çok filiş serisi güneye gidildikçe yüksek tepelerde volkanikler mostra verir. bilhassa marn ve kil taşlarındaki şisttiyet ile kum taşı tabakalarında mevzi olarak foliasyonun müşaade edilmesidir. altta ise sarımsı beyaz ve bej renkli kum taşı-marn münavebesi yer alır. bazalt. üst kretase filiş serisi üzerinde ve sahanın güzeyinde parçalar halinde most sıralarına rastlanır (Harita. Üstte kalınlığı takriben 10 m civarında olan koyu renkli. tabaka yüzeyine dik kırıklı birbirinin içinde adeselenmiş. dereler ve kozlu köyleri civarında konglomera. neojene ithal edilen kil ve marn serisinin Samsun ili yerleşim sahasını da içine alarak güneybatı istikametinde 8-9 km kadar uzandığı müşaade edilir. kum taşı. genişliği yer yer değişen (5-12 km) bir şerit halinde uzanır. Neojen İncelenen bölgede. Samsun-Ankara Devlet yolu şevinde Sarıışık Köyünün 2 km doğusunda eosen filiş. konglomeratik kalker ve seri içinde yer almış lav. Kürtün ırmağı batısında.’den sonra silt adeselerine rastlanmaktadır. bazen de alglomera görünümünde olan tabakalardan ibarettir. marn içinde. Toraman Tepe batı yamacında. 15 m. gevşek yapıda. Jips ara bantları yanında. sarımsı kahve ve beyaz renkli gastropod ve lamelli branchia fosilli kalker tabakaları halinde aflore eder. Bunlar alt seviyeye tekabül eden filiş fasiyesi ile üst seviyede olan volkanik fasiyestir. Paleosen’e ait seri. Filiş fasiyesi önceki incelemelere göre Lütesien yaşlı. oolitik kum taşı. ) alta doğru jips ara bantlı marn seviyesi geçilmiştir. Umumiyetle. üstte killi bir kısım. Beypınar Köyü civarında eosen. bölge sahası içinde açılmış 104 m derinliğindeki araştırma sondaj kuyusunda. marn ve fosilli konglomera münavebesinden ibarettir. alglomera ve tüf seviyelerinden ibarettir. Jips ara tabakaları bilhassa 5 m ile 33 m arasında. tersiyer. Senozoik: Tersiyer Samsun’da yapılan incelemelerde. bazı müelliflerce alt kretase.1) Eosen iki fasiyes halinde görülür. Kalker seviyelerinde de laminalar boyunca plaket halinde ayrılmalar vardır. çok kırık ve çatlaklı kalkerlerden teşekkül eder. sert.

tüf ve alglomera yanında filiş serisinde ara tabakalar halinde volkaniklere rastlanmaktadır. Üst kreatese filiş serisi içinde. gerekse üst seviyelere tekabül etmek üzere stratifikasyona iştirak ettikleri müşaade olunur. Bu husus gerek incelenen sahada. kalınlığı 5-25 m arasında değişen andezit sillerinin yer aldığı. gerekse Karadeniz sahil silsilesinde müşaade edilir. Metamorfizma ve Mağmatizma Mağmatik Taşlar: İncelenen sahada. ayrıca bazalt alglomera ve tüf seviyelerinin de gerek ara tabakalar halinde.5. KAYNAKLAR: -DSİ 7.2. Ancak. A. Tektonik ve Paleocoğrafya Bölüm P. A. üst kretase içinde başlar eosen ve eosen sonrasında da aralıklı olarak devam eder. kalınlığı 10-35 m arasında değişen alüvyon ile kıyı şeridi boyunca güneyden kuzeye doğru sel suları ile akış gösteren derelerin yığıntı malzemesi ve denizden menşeli kum-çakıl karışımından ibaret seviyeler kuaterner araziyi meydana getirir. Mert ve Kürtün Irmakları alüvyal malzemesi. iki fasiyes halinde ortaya çıkan eosen de müstakilen görülen andezit. Bölge Müdürlüğü 2005 -Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü 2005 -Sanayi ve Ticaret Odası 2005 14 . iri çakıl ve kum adesi halinde bu seviyeler arasında yer alan kil tabakalarından meydana gelir. bazalt. Üst kretase ve eosene ait volkanikleri ve hatta filiş serilerini birbirinden ayırt etmek güçtür.Kuaterner Mert ve Kürtün Irmaklarının yataklarında tersip ettiği. volkanizma.1.5.1.’de anlatılmıştır.1. Ayrıca. eosen filiş serisinin belirgin rengi olan sarı renk yardımıyla ve fosil muhtevası ile iki zaman mümessilleri arasında bir ayrım yapmak mümkün olabilmektedir.

1.4. Ağustos ayında 517.1.43 cal/cm2 ile en yüksek aylardır.8 saat) en düşük aylardır. Haziran ayında 599.9 saat olup. Güneş ışınları şiddetinin 2005 yılı ortalaması 337. 2005 B.10 Analiz Sonuçları Kül % 32. Kömür Samsun İli Havza ilçesinde linyit kömürü üretimi yapılmaktadır. B.B.39 AID KCal/kg 1244 3000 Eşdeğeri (1000 ton) Petrol 513 180 Taş Kömürü 732 257 Kullanım Işletme Yeri Şekli Teshin Teshin Kapalı Kapalı - 4 721 - 4 721 - - 4 721 - 693 989 Kaynak: MTA Genel Müdürlüğü.1 Bölümünde anlatılmıştır.38 cal/cm2 .1. Mümkün Olan Güneşlenmeye oranı (%47) olarak gerçekleşmektedir. Rüzgar C. aylık ortalama Mayıs ayında 476. Doğalgaz İlimizde doğalgaz rezervi yoktur.1. Temmuz ayında 573.1. Güneş Güneş. Samsun’da 2005 yılı ortalama günlük Güneşlenme süresi 5.45 cal/cm2 olup.1. Temmuz ve Ağustos aylarında çok etkilidir.1. Tablo B. B.5 saat).Kasım (%34) ile en düşük Güneşlenme süresi gerçekleşme oranına sahip aylardır.Kasım (3. Enerji Kaynakları B. B.2. Su Gücü İlimizde su enerjisinden hidrolik enerji olarak faydalanılmaktadır. Üretim ile bilgiler aşağıda tabloda verilmiştir. Mart (%29).1.85 cal/cm2.1.80 54.5.27 cal/cm2.00 S% 3. Samsun İli Linyit Üretimi SAHA ADI Havza Havza Beyviran TOPLAM Rezerv (1000 ton) Genel Görünür Muhtemel Mümkün Toplam Kaynak Potansiyel Toplam Işletilebilir 4 121 600 4 121 600 4 121 600 Su % 41. 15 .3. Günlük Güneşlenme süresi Ocak (2. Bu yolla enerji kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.1.5 saat) ve Şubat (4. Ocak (%26).4 saat). DOĞAL KAYNAKLAR B.20 1.4 saat) ile Mart (3. Aralık (3.

16 .6 lt/sn Kadar olan kaynak debisi MTA’nın çalışmaları ile 50 lt/sn. Lokman Hekim Hamamı: Maarif hamamının 50 m. Lokman hekim Hamamıdır. kaplıcalar yaklaşık 2000 yıldan beri kullanılan tarihi sağlık tesisleridir. Modern Türk Hamamı: 1986 yılından sonra Havza belediyesi tarafından yapılan hamamlardan birisidir. Jeotermal Sahalar Havza Kaplıcaları : İlde jeotermal kaynaklar ağırlıklı olarak Havza İlçesinde yer almaktadır. diğer iki tanesi ise MTA'nın araştırmaları sonucu 1986 yılında bulunan ve çıkarılan sıcak suyun değerlendirilmesi amacıyla sonradan yapılmış modern Türk Hamamı. Şifalı suları bulunan ilçeye eski çağlardan beri bazı hastalıkların tedavisine yaradığı için çevreden hatta bütün Anadolu'dan çok sayıda insan gelmektedir. ‘ye kadar ulaşmış ancak daha sonra bu debi 20 lt /sn. (56°C kaynak çıkış sıcaklığıdır) Milli Mücadele yıllarında Atatürk Havza'ya geldiğinde. çeşitli romatizma. Bu hamamların dışında Belediye tarafından yaptırılmış umumi bölümleri olmayıp. 100 kişilik umumi bölümünden hariç. kırık çıkık.6.1. Bu kaplıcaların üçü eski tarihlerde yapılmış. Küçük hamam ve Maarif hamamı gibi tarihi hamamların yanında 1986 yılından sonra yapılmış hamamlar şunlardır. Biyokütle İlimizde Biyokütle enerjisinden yararlanılmamaktadır.B. Petrol İlimizde petrol rezervi yoktur. Havza kaplıcalarının şifalı suları. Yakın geçmişe kadar 1. B. Diğer bir deyişle Havza'da daha çok sağlık. özel banyoları olan termal oteller. Yaklaşık 2. İlimizde 2005 yılı içinde kullanılan odun miktarı takriben 8 bin ton kadardır. Havza'nın içerisinde Samsun-Ankara yoluna yaklaşık 1 km. B. mide. ye düşmüştür.1. sinir. şifalı kaplıcalardan faydalanma fırsatı da bulmuştur.8. bağırsak. uzaklıkta bir tepenin eteğinde beş kaplıca bulunmaktadır. Havza kaplıcaları Turizm Bakanlığı tarafından Termal Turizm Merkezi olarak ilan edilmiştir.1. moteller de vardır. 10 özel banyosu vardır. dinlenme ve temizliğe dayalı turizm söz konusudur. Aslanağzı – Kız gözü. metabolizma.080 kişi banyo kapasitesine sahiptir. kansızlık gibi hastalıklara iyileştirici etki yapmaktadır.000 yıldan beri kullanılan tarihi sağlık tesisleridir. Şifa ve maarif hamamları. İmaret mahallesi hamam sokağında Büyük Hamam. Havza'da turizm faaliyetlerinin büyük bir bölümü termal turizme dayanmaktadır.7. ilerisinde inşa edilmiştir. 56°C sıcaklığa ve günde 10. sekelleri ve mevzi ağrıları.

Ladik İlçe merkezinin 13 Km. toprak yapısı ve topoğrafik yapı orman yayılışına ve ağaç. Su bir vadinin tabanından ve hemen yanındaki taşlık tepenin altından gelmektedir.5 Ha. türlerine etki etmektedir. killi balçık ve kil toprakları hakimdir. Biyolojik Çeşitlilik B. Ormanlar Mülkiyet Bakımından şöyle sınıflandırılabilir: 1. Kavak. Oldukça eski bir tarihe ve kullanıma sahip olan hamam ayağı kaplıcalarının debisi fazla değildir. ormanlık alan bulunmaktadır. Ayvacık. Alaçam ve Yakakent ilçeleri sınırları dahilinde 99. Faguetum. jeolojik yapısı ve hidrolojik yapısı hakkındaki geniş bilgiler (A) bölümünde anlatılmıştır. Ormanlar Ormanların Ekolojik Yapısı: Jeolojik yapı olarak anakaya. Su sıcaklığı 35 °C dır. Bölgenin Orman Envanteri: Samsun ilinde birisi Merkez İlçe. Salıpazarı.391Ha. Lauretum. ormanlık alan bulunmaktadır. 19 Mayıs. Toprak yapısı olarak orta derin. İklim özellikleri.2.Ladik Hamam ayağı Kaplıcaları: Samsun’a 75 havza’ya 15 Km. kalker. den başlayarak ortalama 2000 m. Tekkeköy ve Terme ilçeleri sınırları dahilinde 126. B. Topoğrafik hidrolojik yapı olarak Samsun deniz seviyesi 0 m. Bafra Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Bafra. kuzeyinde bulunmaktadır. Samsun İşletme Müdürlükleri ve buna bağlı bölge Şefliklerince işletilmektedir. uzaklıkta yer alan kaplıca. Yükselti olarak da en yüksek tepeler bu hatta yer almaktadır. Salıpazarı. oluşturur.1. Asarcık.2. Castenaum. Samsun ilinin topoğrafyası. Bu etkileşim ormancılıkta belirli zorluklar. Ayvacık. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Vezirköprü. Terme sırtlarına hakim olan tepeler oldukça kırık ve dik bir yapıya sahiptir. Çarşamba.609. Ormanlık alan bulunmaktadır.Devlet Ormanları (% 95 ): Bu ormanlar Vezirköprü. Samsun Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı olan Merkez. Bunlar Palinetum. Bafra. Havza ve Ladik ilçeleri sınırları dahilinde 143. Abietum Alpinetum’dur. derin balçık. kil sisti ve konglomeralardan ibarettir. Oluşum zamanı ise üçüncü zamanın paloejen serisi olan eosen katında teşekkül etmiştir. 17 .ye kadar olan bir arazi yapısına sahiptir. birisi Bafra ilçesi ve birisi de Vezirköprü İlçesi’nde olmak üzere üç Orman işletmesi bulunmaktadır.203 Ha.

Genelde dağınık 18 . Topografyanın düz ve düze yakın olmasının verdiği avantajla ve taban suyunun da yüzeye yakın olması itibariyle her mevsim yeşilliğini koruyan. Çayır ve Mera Mera alanlarının kullanımı. mera. Köy Tüzel Kişiliği ve Vakıflara Ait Ormanlar ( % 2 ): Bunların işletmeciliğini kendileri yaparlar. başlanan ıslah çalışmalarının arttırılması hedeflenmektedir.2.1.2.1. bakımı. Özel Ormanlar ( % 3): Şahıslar tarafından tasdik ettirilen amanejman planı dahilinde işletilmektedir. bitki sıklığı bakımından arazinin tamamına yakın bölümünün mera yem bitkileriyle örtülü olduğu bir durum göstermektedir. 50’ye yakın parsele bölünerek numaralandığı yerlere rastlandığı gibi. Ancak son yıllarda Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı’nın çayır ve mera konusuna verdiği özel bir önemle meraların tespiti ve sınırlarının çizilmesi çalışmalarının hızla bitirilmesi. Türkiye’de olduğu gibi Samsun ilinde de çayır ve mera alanlarında uzun yıllardır tahribat yaşanmıştır. Odun Üretimine Ayrılan Tarım Alanları Odun üretimine ayrılan tarım alanı bulunmamaktadır. B. Münferit olarak. Ormanların kapladığı alanlar ve bu alanların nitelik ve işletme biçimine göre dağılımı ile bölgedeki Orman Genel Müdürlüğü tarafından işletilmekte olan Devlet Ormanlarından hasat edilip kullanıma sunulan belli başlı orman ürünleri hakkında F. özellikle dere boylarında galeri kavakçılığı yapılmaktadır. tespiti ve sınırlarının belirlenmesine ilişkin 1998 yılında çıkan 4342 Sayılı Mera Kanunu ile hedeflenen ana amaç. ancak eğim ve toprak niteliği gibi özellikleri bakımından mera toprağı özelliği gösteren alanların da meraya terk edilmesi gerekmektedir. Kadastro sırasında tek bir bütün halindeki mera arazilerinin tek parsel numarasıyla tescil edilmek yerine .Sahil kesiminde yer alan ilçelerdeki mevcut meralar. Denetleme işini ise Orman işletmeleri yapmaktadır. Samsun İli dahilinde Seyrek ve Yörükler özel ormanları bulunmaktadır.2. B. Samsun ilinin meraları genelde çok parçalılık arz etmektedir.2. bölümünde geniş bilgi verilmiştir. genel olarak toplu haldedir. Topografyanın % 20’den fazla eğim gösterdiği iç kesimlere doğru gidildikçe meraların ot verimi. Bunlara ek olarak tarla alanı olarak kullanılan. 80-100 m2’lik taşınmazların mera olarak tescil edildiği yerler de mevcuttur. Böylece çayır. yaylak ve kışlak alanlarında ıslah çalışmaları başlatılarak ot veriminin ve kalitesinin artırılması sağlanacaktır.2. hem mera miktarını artırmak hem de yapılacak ıslah çalışmaları ile Avrupa düzeyinde verim ve kaliteyi yakalamaktır. 3. Ülkemizde tarla arazisi olarak kullanılmayan üzerinde kısmen bitki örtüsü bulunan alanlar genelde mera alanı olarak kabul edilmektedir.1. erozyon ve kontrolsüz otlatma nedeniyle hızla azalmaktadır.

82 1114.Islah çalışmaları devam etmektedir.haldeki bu meralar.609 Açıklama Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü. Ve IV. Samsun ili meraları genelde orta sınıf mera olup. 2005.60 1377. Topografik yapının elverişsizliği neticesi bu meralar çevrelerinde mevcut orman örtüsünün istilasına maruz kalarak yıllar itibariyle otlanabilir alan kaybına uğramaktadırlar.49 Tahdit (ha) Tahsis (ha) Islah (ha) 754. 2005 Yılı Mera Islah Çalışmaları İlçe Bafra Bafra Terme Terme Terme Tekkeköy Havza Havza Toplam Köy / Belde Koşu Emenli Taşpınar Ortasöğütlü Ahmetbey Aşağıçinik Kemaliye Şeyhali Alanı ( da ) 895. Mera Islah ve Amenajman Çalışmaları Tespit (ha) 1875.3. III. zayıf karakterli meralar büyük yer kaplamaktadır.09 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.82 1094.26 1377.82 7546.826 Toplam Araziye Oranı (%) 5 4342 sayılı mera kanunu gereği. Mera Alanı (ha) SAMSUN 44. seyrekleşme ve üst toprağın aşınarak ana kaya tabakasının yer yer ortaya çıktığı.2.00 1225.50 272. 2005 Tablo B. Tablo B. zayıf karakterli meralardır. 19 . sınıf tarım arazisine sahiptir.27 188. Oran itibariyle. Samsun ilinde tespit-tahdit ve tahsis işlemleri tamamlanan meralarda ot üretimini artırmak için 2004 yılında ıslah çalışmalarına başlanmıştır. Meraların çoğunluğunun üst örtüsü çalılık ve ağaçlıkla kaplıdır.

Sulak Alanlar Kızılırmak Deltası: Şekil B.42 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.100 Kuzey Doğu Hektar Hektar 20 . 2005.1.4.18 7594. Mera Tespit. Kaynak: Doğa Koruma ve Av ve Yaban Hayatı Şube Müdürlüğü.30 6196. Koordinatlar Deltan Alanı Sulak Alanlar : 41° 30’ 36° 05’ : 56.2. İlçe Tespit Yapılan Köy Sayısı Tahsis Yapılan Köy Sayısı Mera Yönetim Birliği Kurulan Köy Sayısı Alanı (da) Kavak Ladik Vezirköprü 38 16 48 4964. Kızılırmak Deltası.000 : 16.3. 2005.Tablo B. Tahdit Ve Tahsis Çalışmaları Mera Yönetim Birlikleri. B.

Liman gölü. sazlık. birisi ise batı yakasında olmak üzere yedi adet göl bulunmaktadır. altısı doğu. Deltanın batısında yer alan Karaboğaz gölünün çevresindeki sazlık ve bataklık alanlarla birlikte toplam alanı 1.5 metre civarındadır. Ortalama derinlik 1. Deltadaki karakteristik oluşumlardan biride göllerle deniz arasındaki kumullardır. Bu nedenle sulak alanlar. Bu dönemde. Uzun göl. Cernek gölü. mera. göl. Deltalar. Tamamı sığ olan en derin yeri su seviyesinin yüksek olduğu dönemlerde dahi 3 metreyi geçmez. denizden güneye doğru basamaklar halinde yükselmektedir. Kızılırmak nehrinin her iki kenarında yay şeklinde uzanan ve yükseklikleri 600 – 800 metreye varan Kuzey Anadolu Dağlarının ilk sırasını oluşturan platolar. değişik türlerden zengin bir yaban hayatının barınmasına ve beslenmesine imkan sağlamaktadır. Delta’ da. yaşama ortamlarının çeşitliliği ve önemleri. Kızılırmak Deltası. İlkbaharda suların yükselmesiyle geniş alanlar su altında kalmakta. Deniz. Göllerin suları tatlı denebilecek kadar az tuzludur. doğal özellikleri büyük ölçüde korunabilmiş. İdari olarak Samsun ilinin Engiz. deltanın doğu bölümündeki göllerin tamamına yakını birleşmekte ve tek bir gölü andırmaktadır. Bunlardan Balık gölünün denizle bağlantısı vardır. korunduğu alanlardır. denizle bağlantısı olan Balık Gölünde denizden su girişinin olduğu dönemlerde tuzluluk artmaktadır. mikro ve makro faunanın çok yüksek bir üretim düzeyine ulaştığı yeryüzünün en verimli doğal alanlarıdır. kumul ve tarım alanları gibi farklı ekolojik karakterdeki habitatların bir arada bulunması. Bazı yerlerde 12 metre yüksekliğe ulaştıkları da görülmektedir. 200 – 300 metrelik şeritler halinde kıyı boyunca zaman kumulların yükseklikleri 7– 8 metredir. Yapılan araştırmalar. Bafra ve Alaçam ilçeleri sınırları içerisinde yer almaktadır. Deltanın doğusunda yer alan göller ise Balık gölü. Delta ovası. özellikle yavru balıkların beslendiği. ırmak. Yüksek verimin oluşturduğu yiyecek ağı başta su kuşları olmak üzere.400 hektardır. Gıcı gölü ve Tatlı göldür. Deltanın gerisinde. Balık gölü ile deniz arasında bulunan Galeriç ormanının da büyük bir kısmı su altında kalmakta ve eşsiz bir görünüm oluşturmaktadır.1500 metre yüksekliğindeki dağlar yer almaktadır. ülkemizin Karadeniz kıyısındaki tek sulak alanıdır. besin maddelerince zenginlik ve uygun iklim koşulları Deltanın eşine az rastlanır ölçüde biyolojik çeşitliliğe sahip olmasını sağlamıştır. barındırdığı hayvan varlığı ve türlerin durumları ile çok sayıda Uluslar arası öneme sahip sulak alan kriterlerine 21 . bataklık. balıkların yumurta döktüğü. çayır. daha geride ise 1000. Kızılırmak Deltası. Sadece.Kızılırmak nehrinin taşıdığı alüvyonların oluşturduğu ülkemizdeki en büyük deltalardan birisidir. İşlev ve Değerleri : Deltalar. orman. özellikle deltalar balıkçılığın devamlılığı yönünden hayati öneme sahiptirler. yediğimiz balıkların 2/3’ sinin yaşamlarının tamamını ya da belirli bir devresinin sulak alanlarda geçirdiğini göstermiştir.

16. Diğer kesimlerde sütleğen. Taban suyunun dengeleme. 22 . saz. Ülkemizin Karadeniz kıyısında doğal karakterleri korunabilmiş tek alan olması. Göllerde su sümbülleri cinsine ait türler hakimdir. sinirotu. Daha çok eski kumullarda olmak üzere yer yer defne. Göl kıyıları. balık tutma. Bu kesimlerde hasırotu vejetasyonu içerisinde ayrıkotu. orman gülü. Kuru kesimlerde vejetasyon daha zayıftır. Kumulların yer aldığı sahil kesimleri bitki örtüsünden yoksundur. alabalık türlerine ait zengin balık populasyonları mevcuttur. Tüm bunların yanı sıra. Flora ve Vejetasyonu Değişik ekolojik karakterdeki habitatların varlığı deltayı bitki çeşitliliği yönünden de zengin kılmıştır. beslenebildikleri ve korunabildikleri tek alandır. Kızılırmak Deltası su ürünleri üretimi. Bazı yerlerde nilüferlere de rastlanmaktadır. saz kesimi ve otlatma imkanlarıyla yöre ekonomisine önemli katkılar sağlayan çok yönlü bir sulak alan ekosistemidir. sivri hasırotu bulunmaktadır. sudak. Ayrıca bol miktarda kerevit bulunmaktadır. deltanın önemini arttırmıştır. Deltada bulunan göller. biyolojik üretim yönünden bol gıda ihtiva eden karakterde bir sulak alan ekosistemidir. Türkiye’ deki nadir subasar ormanlardan biri olan Galeriç ormanının hakim ağaç türü dişbudaktır. Değişik habitatları. Karadeniz’i direkt olarak aşan göçmen kuşların uçuş hazırlığı ve uçuş sonrası dinlenebildikleri. Deltada bulunan göllerde. sazlıklar ve bataklıkların planktonlar ve omurgasız canlılar bakımından zengin oluşu alanın değişik türde zengin faunaya sahip olmasını sağlamıştır.000 su kuşunun barınması deltanın besin maddesince ve fauna elemanlarınca zenginliğinin en iyi göstergesidir. şimşir. meşe. çıkırgan ve erkek kızılcık gibi bodur ağaç ve çalılarla kaplı alanlar mevcuttur. Güzel manzarası ve barındırdığı yaban hayatı ile kuş gözleme. avcılık gibi rekreasyonel faaliyetler için de ideal ortamdır. engerekotu ve orkide yayılış göstermektedir. söğüt. peruka çalısı ve yemişgendir. mersin. göl soğanı. beşparmakotu ve sütleğen türleriyle. Kıyılarda ise kamış. denizin tuzlu su girişini önleme gibi işlevleriyle bulunduğu bölgenin su rejiminin düzenlenmesine katkı sağlar. kocayemiş. mersin morinası. sığırkuyruğu yaygındır. sazan. zengin bitki ve hayvan varlığı ile bilimsel çalışmalar için açık hava laboratuarıdır.000 hektarlık alanda 100. has kefal.sahip bir sulak alan ekosistemidir. süpürge otu. sazlıklar ve bataklıklar yoğun vejetasyonla kaplıdır. Fauna ve Ornitolojik Önemi Kızılırmak Deltası. Diğer önemli ağaç türleri ise.

Yörede görülen başlıca memeli türleri su sıçanı. bahri 250 çift ve küçük sumru 45 çifttir. şah kartal. Kızılırmak Deltası. bölgeden geçit yapan kırlangıç sayısının bir milyonu aştığı tahmin edilmektedir. kaşıkçı 75 çift.000 kum kırlangıcı sayılmış olup. göç sırasında Karadeniz’i doğrudan aşan kuş türleri için hayati önem taşımaktadır. Delta ve yakın çevresi memeliler bakımından da oldukça zengindir. 1971 yılından itibaren çevrede yapılan araştırmalarda 57 höyük. kara leylek 50 çift. yaban kedisi. pasbaşpatka 150 çift. Bu sayı Türkiye kuş türlerinin %74’ ü olup. erguvan balıkçıl 500 çift. boz ördek 200 çift. su samuru. Macar ördeği 75 çift. turna 50 çift.Ö. Deltadaki türlerden tepeli pelikan. kocagöz 50 çift ve bataklık kırlangıcı 100 çift üreme populasyonları ile delta uluslar arası öneme sahip sulak alan özelliğini kazanmaktadır. sıçrayıcı kurbağa. Deltada üreyen başlıca diğer kuş türleri küçük batağan 350 çift. çakal. Bu nedenle. Tarihi ve Kültürel Değerler Yöreye ilk yerleşen halk. Deltada bulunan Galeriç ormanı. ev sıçanı. ağaç sansarı. İlkbaharda Karadeniz’i aşan kuş türlerinin Karadeniz kıyısında sığınabilecekleri en önemli sulak alandır. 23 . küçük kerkenez ve toy dünya çapında nesilleri tehlikede olan türlerdir. İ. Yine küçük kiraz kuşu ve akkiraz kuşu son 25 yılda Türkiye’ de sadece Kızılırmak deltasında görülmüştür. Ornitolojik Önemi Deltada bu güne kadar 308 kuş türü saptanmıştır. 4000’lere kadar giden Orta Asya’ dan göç eden Kaşgarlardır. Türkiye’ de Göksu Deltasından ( 332 tür ) sonra bir alanda tespit edilmiş en yüksek sayıdır. özellikle geç sırasında bazı kuş türleri deltada büyük sayılara ulaşmaktadır. Bölgede görülen türlerden büyük deniz düdükçünü ve kuzey incir kuşu bugüne dek Türkiye’de sadece Kızılırmak Deltası’nda saptanmıştır. 6 düz yerleşim yeri. sincap ve yaban domuzudur. cüce karabatak. dikkuyruk. Örneğin göç sırasında bir günde Çernek gölü üzerinde 42.Yeşil kurbağa. Biyolojik çeşitlilik bakımından oldukça zengin olan ormanda 35 ötücü kuş türü kuluçkaya yatmaktadır. ağaç kurbağası ile su kaplumbağaları ve su yılanları deltanın değişmez ve önemli sakinlerindendir. Bu türlerden tepeli pelikan deltada kuluçkaya yatmaktadır. Geç Kalkoit çağdan itibaren yörede yerleşimlerin olduğu bilinmektedir. 1992 yılında yapılan bir araştırmada 140 kuş türünün deltada ürediği tespit edilmiştir. Ötücüler dahil olmak üzere deltadan geçen su kuşlarının sayısı bir kaç milyonu bulmaktadır. al boyunlu kaz. ülkemizdeki nadir su basar ormanlardan birisidir. Bunlardan tepeli pelikan 6 çift.

Kızılırmak nehrinin batısında. 3 mezarlık. avcılık ve balıkçılık ile sürdürmüş oldukları anlaşılmıştır. sazan. Her yıl toplam saz alanının yaklaşık % 25’i kesilmektedir. yapımında. İnsan Aktiviteleri Tarım Kızılırmak Deltası. pirinç. Sulama imkanlarının artmasıyla birlikte sebze yetiştiriciliği de artmıştır.48 tümülüs. Ancak. sudak. 1 köprü ile 25 adet antik çağ ve hemen sonrasına ait kalıntılar bulunmuştur. yapılan kazılar sonucunda halkın yaşamlarını hayvancılık. haskefal. Özellikle sulak alan çevresindeki köylerde hayvancılık yaygındır. şeker pancarı ve tütün yetiştiriciliği yapılmaktadır. Deltanın doğu bölümünde toplam 358 üyeli üç. tarımsal potansiyel bakımından Türkiye’ nin en zengin ovalarından birisidir. Hititlerden sonra sırasıyla Frigler. Son yıllarda kerevit avcılığı da yaygınlaşmıştır. Su seviyesinin yüksek olduğu yıllarda Balık Gölü’ nde tirsi ve hamsi’ ye de rastlanmaktadır. Bir kısmı ise hasır. Düzenli istatistiki veriler olmadığı için avlanan gerçek balık miktarı bilinmemektedir. Geçmiş yıllarda avlanan balık miktarının 350 – 400 ton civarında olduğu tahmin edilmektedir. Deltada yaklaşık 3000’i manda ve 8000’i sığır olmak üzere 23000 civarında hayvan otlamaktadır. 1 hela. Romalılar. Ayrıca göllerde aynalı sazan da yetiştirilmektedir. Hayvancılık Hayvancılık yöre halkının geçiminde önemli bir yer tutmaktadır. Deltada buğday. Yörede tespit edilen en eski yerleşim yerlerinden birisi. Göllerde. mersin morinası. Balıkçılık Göllere yakın olan köyler ikinci bir gelir kaynağı olarak balıkçılığa yönelmişlerdir. 5 kaya mezar. sepet vb. Anadolu Selçukluları ve Osmanlı Devleti yöreye egemen olmuştur. Kimmerler. 24 . Bizanslılar. ayçiçeği. alabalık ve inci balığı avlanan balık türleridir. kontrolsüz avcılık ve kirlenme gibi nedenlerle balık miktarında azalma olduğu balıkçılar tarafından ifade edilmektedir. binaların özellikle hayvan barınaklarının çatılarını örtmede ve ahırlarda zemine sermek için kullanılmaktadır. batı bölümümde ise 24 üyeli bir kooperatif vardır. Karadeniz’ e kuş uçuşu 7 km mesafede bulunan İkiztepe dir. Kesilen sazın büyük bir bölümü ihraç edilmektedir. 1 hamam. İkiztepe’ nin kurulduğu dönemde Karadeniz’ e kıyı olduğu. Sazcılık Deltadaki diğer bir ekonomik etkinlik ise saz kesimidir. mısır.

Avcılık Deltada yer alan Çernek Gölü ve çevresini kapsayan 4000 hektarlık alan 1979 yılında Orman Bakanlığınca Yaban Hayatı Koruma Sahası ilan edilerek deltanın bu bölümünde avcılık tamamen yasaklanmıştır. Ancak yeterli denetim yapılamadığı için yasa dışı avcılık yapılmaktadır. Koruma ve Yönetim Deltada yer alan Cernek Gölü ve çevresini kapsayan 4000 hektarlık alan 1979 yılında Orman Bakanlığınca Yaban Hayatı Koruma Sahası ilan edilmiştir. Ayrıca, 1994 yılında deltanın doğu bölümünde yer alan sulak alanların tamamı Kültür Bakanlığınca Doğal Sit Alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır. 1996 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Çevre Bakanlığının işbirliğiyle deltadaki tüm doğal alanları kapsayacak şekilde hazırlanan çevre düzeni planında, sulak alan ekosistemi ve sistemle ilişkili habitatlar dikkate alınarak, mutlak koruma, ekolojik etkilenme ve tampon bölgeler belirlenmiş; her bir bölge için koruma ve kullanım esaslarını düzenleyen özel plan kararlar geliştirilmiştir. Gölün doğal yapısının ve ekolojik karakterinin korunabilmesi için göl yönetim planı hazırlanmalı; ayrıca etkin bir izleme ve denetimin sağlanabilmesi için mutlaka yerel anlamda özel bir kurumsal yapı oluşturulmalıdır. Kızılırmak Deltası içerisinde, Orman Bakanlığınca 1979 yılında yaklaşık olarak 4570,0 Ha. lık alan Cernek Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası olarak ilan edilmiştir. Bu ilan edilen alanın sınırlarının belirsiz ve net hatlardan oluşmamış olması nedeniyle özellikle yöre insanı ve avcılarla büyük sorunlar yaşanmaktadır. Bunun sonucunda 11/07/2003 tarihli 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu gereğince; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 21/08/2003 tarih ve B.18.0.DKMPG.0.03.04.265.00/61-1807 sayılı emirleri doğrultusunda; Yaban Hayatı Koruma Sahaları yöre insanı ve idaremiz arasında yaşanabilecek olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla, özel şahıs arazileri dışında bırakacak şekilde alanın sınırları hem RAMSAR ALANI sınırlarına, hem de doğal sınırlara uyularak kesin ve net hatlara oturtularak; toplam olarak 5185,0 Ha. genişliğindeki alan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak Bakanlık Makamına teklifte bulunulmuştur. Ülkemizde; Uluslar arası öneme sahip 200 sulak alanda Çevre ve Orman Bakanlığı, Bakanlık Makamının 06.12.2004 tarih ve 367 no lu onayları ile ‘’Doğa Harikası ve Kuş Cennetleri Projesi’’ tüm Türkiye de başlatılmıştır. Bu doğrultuda; bir bütüncül kullanım anlayışı içerisinde, deltanın sahip olduğu özelliklerin dengeli bir şekilde kullanılarak, gelecek nesillere aktarılabilmesi ve böylece tüm insanlık tarafından faydalanılması amacıyla Bakanlık oluru ile ‘’Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti Projesi’’ uygulamaya konulmuştur. Proje kapsamında; Kızılırmak Deltası sulak alan ekosisteminin en iyi şekilde kullanılarak delta üzerinde kontrolsüz bir şekilde yürütülen kültür, eko-turizm, ekonomik kazanımlar, rekreasyonel amaçlı kullanımlar gibi insana yönelik faaliyetlerin, kontrollü
25

bir şekilde doğal alana ve yaşam ortamına zarar vermeden yürütülmesinin sağlanması amacıyla alanın koruma ve kullanım statülerine bağlı kalmak şartı ile konunun uzmanlarınca uygun görülen alanlara, -Sergi, Eğitim, Tanıtım, Koruma, Kafeterya Binası, -Kuş Gözlemevi, -Kuş Gözlem Kuleleri yapılması planlanmıştır. Yapılması planlanan bu hizmet binalarının amacı tamamen Kızılırmak Deltasının Ulusal ve Uluslar arası düzeyde tanıtılması, Ziyarete gelen ziyaretçilerin belde içerisinde konaklamalarını teşvik amacıyla gözlem yapabilecekleri ve bunun sonunda her türlü ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri bir proje düşünülmektedir. Bu faaliyetler yürütülürken amaç alanın doğallığının korunmasının yanında, alanın tanıtılması, turizm faaliyetlerinin arttırılması, yörede yaşayan geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlayan yöre halkının ekonomik girdisine, tarım ve hayvancılıkla birlikte, turizm gelirleri girdisi de sağlamaktır. Söz konusu alanda hayvancılık ve hayvan otlatma işlemi mevcut haliyle devam edecektir. Bu faaliyetler ileride yapılacak olan Yönetim Planı içerisinde yer alacaktır. Bakanlığımız tarafından onaylanan proje kapsamında yapılması planlanan binalardan iki adet kuş gözlem kulesi için gerekli olan arsaların tahsis işlemleri tamamlanmış olup; inşaat yapımı için gerekli çalışmalar başlatılmıştır. Sergi, Eğitim, Tanıtım, Koruma, Kafeterya Binası için gerekli olan arsaların tahsis işlemleri de devam etmektedir. Yukarıda açık bir şekilde belirtilen ve kendine özgü bir ekosistemi ile bölgemizin doğallığını koruyabilmiş tek sulak alanı olan dünya mirası Kızılırmak Deltasının; yöre insanı ile birlikte karşılıklı bir paylaşım dengesi içerisinde kullanılarak, alandan kültürel, turizm, ekonomik ve sosyal amaçlı kullanım bakımından, doğal dengeyi bozmadan en iyi şekilde faydalanılması amacı ile Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti Projesi çalışmaları devam ettirilmektedir. Yeşilırmak Deltası: Yeşilırmak Deltası Türkiye’ nin Karadeniz kıyılarındaki en büyük deltalarındandır. Deltanın çok büyük bir bölümü kurutularak tarım alanına dönüştürülmüştür. Deltanın doğu bölümünde yer alan ve kısmen de olsa doğal özelliğini koruyabilmiş Simenlit Gölü – Akgöl sulakalan kompleksi, kumul alanlar ve bunların arkasında geniş bir ağaçlandırma sahası mevcuttur. Simenlit Gölü – Akgöl’ ün 1.900 hektarlık yüzölçümünün 200 hektarı açık su alanı, gerisi sazlık ve bataklıktır. Deltada tarımsal alanların açılmasıyla çok sayıda köy kurulmuş ve bu sahalarda fındık, çeltik üretimi artmıştır. Meşe, çam ve dişbudak koruları mevcuttur. Balaban, Gece Balıkçılı, Alaca Balıkçıl, Saz Delicesi, Uzunbacak ve Irmak Bülbülü büyük olasılıkla bölgede kuluçkaya yatıp, üreyen türlerdir. Delta; Yeşilbaş, Yağmurcun, Elmabaş, Pakta, Kılkuyruk gibi göçmen su kuşları içinde kış süresince çok önemlidir.
26

Şekil B.2. Yeşilırmak Deltası: Kaynak: Doğa Koruma ve Av ve Yaban Hayatı Şube Müdürlüğü, 2005

Koordinatlar Deltanın Alanı

:41° 17' K, 36°50' D :60.000 hektar

Simenlit Gölü – Akgöl sulak alan kompleksi ve çevresindeki 16042, 0 Ha. lık alan 1975 yılından itibaren Yaban Hayatı Koruma Sahası statüsüne alınmıştır. Yeşilırmak Deltası içerisinde, 11/07/2003 tarihli 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu gereğince; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 21/08/2003 tarih ve B.18.0.DKMPG.0.03.04.265.00/61-1807 sayılı emirleri doğrultusunda; Yaban Hayatı Koruma Sahaları yöre insanı ve idaremiz arasında yaşanabilecek olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla, özel şahıs arazileri dışında bırakacak şekilde alanın sınırları hem RAMSAR ALANI sınırlarına hem de doğal sınırlara uyularak kesin ve net hatlara oturtularak; toplam olarak 3306,0 Ha. genişliğindeki alan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak Bakanlık Makamına teklifte bulunulmuştur. B.2.4. Flora (F) Bölümünde anlatılmıştır. B.2.5. Fauna (F) Bölümünde anlatılmıştır.

27

B.2.6. Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtı, Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas Yöreler
Tablo B.5. Hassas Yöreler Sıra Adı No 1 Kızılırmak Deltası 2 Kunduz Geyik Üretim Sahası 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 Hassas Yörenin Bulunduğu Yerleşim Koruma Statüsü* Merkezi Bafra A Sınıfı Sulak Alan Vezirköprü Av.Hay.Kor.Ür.Sah . Çernek Gölü Bafra “ Simenit Gölü Terme “ Gelemen Sülün Üretim Sahası Tekkeköy “ İkiztepe Höyüğü Bafra Arkeolojik Sit Alanı Kuşçular Köyü Şirlektepe mevkii Höyüğü Bafra “ Eldavut Köyü Hacıbaba Tepesi Höyüğü Bafra “ Türk Köyü Elmacık Tepesi Höyüğü Bafra “ Gökçeağaç KöyüYedigün Tepesi Höyüğü Bafra “ Azay Köyü Azay Tepe Höyüğü Bafra “ Eldavut Köyü Tepe Tarla mevkii Höyüğü Bafra “ Dededağı Köyü Kelbeş Tepe Höyüğü Bafra “ Tütüncüler Köyü Cırıklar mevkii Höyüğü Bafra “ Dedeli Köyü Tingo Tepe Mevkii Höyüğü Bafra “ Sarıkaya Köyü Külcüler Tepe Höyüğü Bafra “ Asarköyü I.,veII. Derece Sit alanı Bafra Doğal Sit Alanı Hacıosman OrmanıI. Derece Çarşamba Doğal Sit Alanı Kentsel Sit Alanı Havza Kentsel Sit Alanı Dündartepe Höyüğü Merkez Arkeolojik Sit Alanı Toptepe Tümülüsleri Hasköy Merkez Arkeolojik Sit Alanı Tekkeköy I. Derece Sit Alanı Tekkeköy Arkeolojik Sit Alanı Samsun kentsel Sit Alanı Merkez Kentsel Sit Alanı Kızılırmak DeltasıI.,II.ve III. Doğal Sit Engiz-Bafra-Alaçam Doğal Sit Alanı Hızır İlyas Höyüğü Yörükler Beldesi Arkeolojik Sit Alanı Atakent Tümülüs Atakent Arkeolojik Sit Alanı Büyükoyumca Tümülüs Merkez Arkeolojik Sit Alanı Kurupelit Karadoğan mevkii I.Sit Alanı Merkez Arkeolojik Sit Alanı Simenit Gölleri I.DereceSit Alanı Terme Doğal Sit Alanı Türkmen Köyü Alandağ mevkii III.Sit Alanı Vezirköprü Arkeolojik Sit Alanı Göl Kasabası Keklik Tepesi III. Sit Alanı Vezirköprü Arkeolojik Sit Alanı Kentsel Sit Alanı Vezirköprü Kentsel Sit Alanı Tarihi Ticaret Merkezi Kentsel Sit Alanı Vezirköprü Kentsel Sit Alanı Oymaağaç Köyü Şörlen Höyüğü Vezirköprü Arkeolojik Sit Alanı Emirli Köyü kaleyeri Tepesi Kavak Arkeolojik Sit Alanı Samsun Amisos Merkez Arkeolojik Sit Alanı Çatmaoluk Köyü Akalan Kalesi Merkez Arkeolojik Sit Alanı Yüzölçümü (ha) 45.000 83,5 4.000 16.042 1,1 -

28

Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı: Tarihçesi Rumların bu yöreden çekilmesi netice TORUL / Kürtün den naklihane edilerek Tekkeköy ilçesine gelme Müderris Hacı Osman EKİNCİ adlı bir zat bu ormanı sahiplenmiş 1940’ lı yıllara kadar bu ormanı kullanarak korumuştur. Zatın vefatı neticesi Hazineye ait bu ormanın adı Hacıosman Ormanı olmuştur. 1943 yılında 3780 sayılı Kanun ile Bataklık, Kumluk ve Ormanlık sahalar üzerinde Zirai kombineler işletmesi kurulmuştur. 1982 yılında bu sahalarda Orman Kadastrosu yapılarak bu saha Orman İşletme Müdürlüğünce teslim alınmıştır. 07.04.1987 tarihinde Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından 2873 sayılı Milli Parklar Kanunun 3. maddesi 2. fıkrasına istinaden Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı olarak tefrik edilmiştir. Samsun İli, Çarşamba İlçesi Çınarlı Köyü, Hacıosman Ormanı Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 01.10.1997 gün ve 2948 sayılı kararı ile Doğal Sit ilan edilmiş, 02.11.1998 tarih ve 3320 nolu kararla 1. derece Doğal Sit Alanı olarak ilan edilmiştir. Mülki ve İdari Konumu Mülkiyeti Devlete ait olup; orman arazisi olarak Amasya Orman Bölge Müdürlüğü Samsun Orman Bölge Müdürlüğü Çarşamba İşletme Şefliği hudutlarında olup; Tabiatı Koruma Alanı olarak ise Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Samsun Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü, Samsun Doğa Koruma ve Milli Parklar Mühendisliği sınırları içinde kalmaktadır. Hacıosman Ormanının Tabiat Koruma Alanı Olarak Ayrılma Gerekçesi Su basar Ormanı yılın belirli aylarında, taban suyunun yükselmesi neticesinde oluşan belirli bir vejetasyon yapısına sahip ekosistem olarak tanımlanmaktadır. Bilindiği üzere, su basar ormanları göl, bataklık ve ince bir şerit halinde uzanan kumul sahaları yoluyla bazen denizle az çok irtibat halinde olabildiği gibi, denizden uzak, iç kısımlarda da nehir, dere veya göl kenarında düzlük taban arazinin periyodik olarak su taşkınlarına uğraması sonucu da oluşmaktadır. Ormanın içinden geçip denize ulaşan akarsular, bu düz ve çukurca sahalarda, gayet yavaş akmakta; kış aylarında kumul hareketleri dolayısıyla denizle irtibatları kesilen bu sular, geriye doğru şişerek ormanlara doğru yayılmakta ve ağaçları 1 metreden daha yüksek su altında bırakmaktadırlar. Dolayısıyla bu su baskını sonbahar ve ilkbahar aylarında ormanı girilemez hale getirmektedir. Daha sonra yavaş yavaş çekilen sular, düşük seviyeli çukurlarda ve hendeklerde bir müddet kalmaktadır.
29

Etüd çalışması tamamlanan sahalardan, Amasya Orman Bölge Müdürlüğü, Samsun İşletmesi hudutları dahilinde bulunan Hacıosman Ormanı, ihtiva ettiği zengin bitki ve hayvan topluluğu ile Avrupa çapında öneme sahip, nadir ve tehlikeye maruz bir su basar ( alüvyal ) orman özelliğine sahip bulunmaktadır. Su basar ormanlar ülkemizde oldukça sınırlı alanlarda kalmıştır. Birçokları ne yazık ki şekil değiştirmiş tarım arazilerine dönüştürülmüştür. Bir zamanlar Çarşamba Ovasının bu nitelikte ormanlarla kaplı olduğu aşikardır. Şimdi sadece 86,2 Ha. alanın kalması koruma altına alınmasının gerektiğini vurgulamaktadır. Avrupa da bu tür orman alanlarının korunması için doğa severlerin yıllardır çaba sarf etmekte oldukları üniversite camialarınca ifade edilmektedir. Coğrafi Konumu Hacıosman Ormanı Orta Karadeniz bölgesinde Samsun İlinin 20 Km. doğusunda Çarşamba İlçesi Çınarlık Köyü hudutları içerisinde yer almaktadır. Batısı, Güneyi, Güneydoğusu Aksa Tarım İşletmeleri arazileri ile çevrilidir.Kuzeyinde sazlıklar bulunmakta olup; sazlıklar dışında kalan sınırları geniş sızdırma kanallarıyla söz konusu arazilerden ayrılmıştır. 86,2 Hektar Ormanlık Alan, 35,3 Hektar Orman Toprağı olarak adlandırılan açıklık Alan olmak üzere 121,5 Hektar alana sahiptir. Deniz seviyesinde düz bir arazidir. Jeolojik ve Toprak Yapısı Hacıosman Ormanı Çarşamba ovasının batı uzanımında yer almaktadır. Alanın tamamını alüvyonlar oluşturmaktadır. Akarsular ( Yeşilırmak, Abdal ırmağı ) tarafından taşınan malzeme taşıma prensibine uygun olarak Güneydeki ova girişinde iri, Kuzey de ova içinde ise ince elemanlardan oluşmuştur. Alanda taban suyunun yüksekliği ile karakterize edilen hidromorfik alüvyal toprak bulunur. Bu topraklarda bazı mevsimler su yüzeye kadar çıkmaktadır. Flora Araştırmalarda alanda kumul ve orman vejetasyon tipleri bulunmaktadır. Orman ağaçları arasında “Asil Ağaçlar” olarak bilinen Dişbudak, Karaağaç, Akçaağaç gibi türler genel olarak kanaatkar olarak bildiğimiz orman ağaçları arasında, çoğunlukla aluvyon karakterde, besin maddelerince zengin, derin ve rutubetli taban arazi topraklarını sever ve topraklar da iyi gelişme gösterirler. Su basar ormanlar bu kıymetli türleri barındırmakta fakat çeşitli olumsuzluklar ( toprakların, tarım alanlarına dönüştürülmesi, yerleşime açılması vs. ) nedeniyle varlıklarını zor devam ettirebilmektedirler.

30

Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı yaygın olarak bulunan Orman vejetasyonunda dominant ve karakteristik türler Fraxinus angustifolia, Acer campestre, Carpinus orientalis, Carpinus betulus örnek verilebilir. Ağaç katını oluşturan ağaçların boyları 20m. ile 40m. arasında değişmektedir. Üniversitelerce yapılan araştırmalarda taban suyunun yüzeye çıkarak 4-5 ay kaldığı sahalarda bitki çeşitliliğinin taban suyunun yüzeye çıkmadığı alanlardan daha fakir olduğu gözlenmiştir. Taban suyunun yüzeye çıkarak 4 – 5 ay kadar yüzeyde kaldığı su basar koridorlar dar Fraxinus angustifolia – Fraxinus exelcior – Ulmus glabra – Alnus glutinosa – Carex pendula, Lysimachia vulgaris, Irıs pseudocorus – Rumex crispus – Myriophyllum verticillarum bireylerine rastlanmıştır. Taban suyunun yüzeye çıkarak belli müddet kaldığı alanlarda bulunan dişbudak bireylerinde gövdenin toprak seviyesine yakın kısımlarında payanda oluşması gözlenmiştir (20 – 40 cm arasında ). Yine bazı dişbudak ve kızılağaç bireylerinde havai kök oluşumu söz konusudur. Diğer su basar ormanlardan farklı olarak dişbudak yapraklı kanatlı ceviz (Pterocarya fraxinifolia) mevcuttur. Bu endemik türe civarda bulunan Selyeri, Çınarlı köyünde rastlanması bu endemik türün Çarşamba Ovasında geniş alanlarda Dişbudak, Akçaağaç, Gürgen, Karaağaç gibi türlerle karışık olarak bulunduğu fakat bu alanların tarım alanına dönüşmesi nedeniyle sınırlı sayıda kaldığını göstermektedir. Öte yandan Hacıosman Ormanındaki Hedera helix, Smilax exelca, Periploca, Humulus lupulus gibi sarılıcı bitkilerle, Cyclamen coum, Ornithogalum sigmoideum, Leucojum aestivum, Ranunculus constantinopolitanus, Helleborus orientalis, Rumex crispus, Juncus acutus, Primula vulgaris, Galum rivale, Viola sieheana, Glycrrhiza echinata, Hypericum perforatum, Typha latifolia, Irıs pseudacorus, Myriophyllum verticillatum, Hydrocharis morsus ranae gibi çok sayıda otsu bitkilerde saptanmıştır. Bu bitkilere ait hazırlanan herbaryum, saha girişinde yer alan bekçi evi içinde bir oda tefrik edilerek sergilenmeye açılmıştır. Bitki florası bakımından çok zengin bir yapıya sahip bu ormanda ağaç katına ait 12 takson, çalı katına ait 30 takson ve ot katına ait 68 takson tesbit edilmiştir. Mantar Florası 19 Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Aysun UZUN PEKŞEN bu konuda yaptığı araştırmalar sonucunda Hacıosman Ormanın da 32 familyaya ait 72 mantar türü belirlenmiştir. Bu 72 türden 20 sine Samsun çevresinde sadece bu ormanda rastlandığı ifade edilmektedir. Belirlenen türler içinde bir tür zehirli, 34 tür yenmez, 31 tür yenilebilir, 6 tür ise yenme özelliği açısından belirsiz özelliktedir.

31

Fauna Fauna olarak detaylı bir araştırma yapılmamıştır. Yapılan gözlemler de Köstebek,Kaplumbağa,Yılan,Su Yılanı,Kurbağa ve çeşitli ötücü kuşlar ile balıkçıl kuşlara rastlanmıştır.Saha içerisinde özellikle yılan varlığı fazladır. B.3. Toprak Samsun ilinde gerek iklimi gerekse topografya farklılıkları nedeniyle çeşitli topraklar oluşmuşsa da bunların yanı sıra toprak örtüsünden yoksun bazı arazi tipleri de görülmektedir. Samsun ilinde Alüviyal topraklar daha çok Kızılırmak ve Yeşilırmak deltalarında ve akarsu vadi tabanlarında yer alırlar. Alüviyal toprakların ildeki toprak alanı 157.000 ha.dır. Kollüviyal topraklar il içinde daha çok küçük akarsu vadilerinde görülür.İldeki toplam alanı 16.000 ha.dır. Kahverengi orman toprakları Samsun’un kent yerleşim alanının Kuzeybatı, güney ve güneybatısındaki yörelerde,Alaçamda mezra ve Başpınar bucakları arasında, Vezirköprü’nün Kuzeyinde, Bafra ve Taşköy arasında, Bafra’nın Güney ve Güneydoğu kesimlerinde, LadikKavak arasında, Asarcık çevresinde, Ladik gölü yakınlarında ve Ayvacık çevresinde rastlanmaktadır. İl toplam alanlarının 410.000 ha’ı olup,bu alanların %32 si toprak işlemesine elverişlidir. Gri-kahverengi Podzolik topraklar Terme İlçesinin güneyi ile Çarşamba İlçesinin güneyinde, Kavak İlçesinin kuzey ve batısında, Kavak-Havza İlçeleri arasında bulunur. Toplam alanı 196.000 ha. olup, %40’ında tarım yapılabilmektedir. Kestane rengi topraklar Vezirköprü ve Havza İlçeleri dolaylarında, Vezirköprü’ den Amasya İl sınırına kadar olan yörelerde, Ladik-Havza İlçeleri arasında, Ladik İlçesinin kuzey,batı ve güneyinde rastlanmaktadır. Toplam alanı 133.000 ha. dır. Kıyı kumulları 3.500 ha. ve ırmak taşkın yatakları 6.000 ha.dır. B.4. Su Kaynakları B.4.1. İçme Suyu Kaynakları ve Barajlar Altınkaya Barajı (Bafra ): Kızılırmak üzerinde kurulmuş olan, 5763 hm3 depolama hacmi ve 50 m ortalama su derinliği bulunan barajın talveg’den yüksekliği 140 metredir.Baraj çevresi ağaçlık alanlarla kaplıdır. Çevrede mesire ve piknik alanı olta ve ağlı balık avcılığı yapılmaktadır. Yazın, sazan ve benzeri tatlı su balığı bulunmaktadır. Baraj suyu enerji üretiminde kullanılmaktadır. Derbent Barajı (Bafra ):Kızılırmak üzerinde Altınkaya barajının altına inşa edilmiş; Derbent barajı 29 metre talvegden (Baraj dolgu gövdesinin nehir yatağı tabanından itibaren ölçülen yüksekliği ) yüksekliğe sahip, 213 000 000 m3 kapasitelidir. Ortalama su derinliği 11.50 metredir. Altınkaya Barajı gibi enerji üretiminde kullanılmaktadır. Aynı zamanda sulama amaçlı olup balık varlığı açısından Altınkaya Barajı’ndan daha fakirdir.
32

Hasan Uğurlu Barajı (Ayvacık ): Yeşilırmak üzerinde 135 m talvegden yüksekliği olan baraj 1 080 000 000 m3 su tutma hacmine sahiptir. Ortalama su derinliği 54 metredir. Baraj enerji üretimi amacıyla yapılmıştır. Çevresi çam ormanları ile kaplı olup piknik ve mesire alanı olarak kullanılmaktadır. Suat Uğurlu Barajı (Ayvacık ): Yeşilırmak üzerinde Hasan Uğurlu Barajı’nın altında yer alan barajın talvegden yüksekliği 38 metredir. 175 000 000 m3su tutma hacmine sahip olan barajda ortalama su derinliği 13 m olup enerji üretimi yapılmaktadır.Baraj aynı zamanda Çarşamba ovasının sulanmasında kullanılacaktır. Güven Barajı (Kavak ): 2 200 000m3 su tutma kapasitesine sahip barajın ortalama su kapasitesi 14 metredir. Talveg’den yüksekliği 30 metredir. Sulama amacıyla kullanılmaktadır. Kozansıkı Göleti (Kavak ): 23 m talvegden yüksekliğe sahip barajın su tutma kapasitesi 373 000 m3 olup ortalama derinliği 11.5 metredir.Küçük bir gölet olup sulama amacıyla kullanılmaktadır. Divanbaşı Göleti (Kavak ):Yaklaşık 10 m ortalama su derinliğine sahip gölet sulama amaçlı olup , su depolama hacmi 1 650 000 000 m3’dür. Talvegden yüksekliği 23 metredir. Ondokuzmayıs Göleti (Merkez İlçe ): Su tutma kapasitesi 600 000 m3olan göletin ortalama derinliği 11 metredir. Talvegden yüksekliği 22 metredir. Üniversitenin kullanma suyu bu gölden temin edilmektedir. Çakmak Barajı (Çarşamba ):Samsun içme suyu projesinin depolama tesisi olarak görev yapacak olan baraj, Çarşamba ovasının güneyinde, Çarşamba ilçesinin 20 km güney batısında Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir. B.4.2. Yeraltı Su Kaynakları D.2. Bölümünde anlatılmıştır. B.4.3. Akarsular D.2. Bölümünde anlatılmıştır. B.4.4. Göller ve Göletler D.1.4. Bölümünde anlatılmıştır. B.5. Mineral Kaynaklar İl sınırları içerisindeki ; Maden Kanunu ve Taş Ocakları Nizamnamesine tabi doğal kaynakların yerleri ve koordinatları, rezerv miktarları, türleri ve nitelikleri aşağıdaki başlıklar altında belirtilmelidir.

33

88 İyi Bulunduğu Yer ve Mevkii Ladik Yatağı Vezirköprü-Ersandıklı Kavak. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler DSİ 7.Ladik Dikbayır Yatağı Havza B. Karadeniz Bölgesi için sırasıyla %8. Kızılırmak nehri yatağının Bafra Ovası içerisindeki bölümünden kum ve çakıl 34 .3. Yeşilırmak ve Kızılırmak nehirlerinin denizle karıştığı bölümlerde Çarşamba ve Bafra delta ovalarının büyük bir kısmının denizle örtülmesi sonucunda verimli toprak kaybı meydana geldiği. Havza ve Ladik’te kaplıca suyu.12. Bafra ve Çarşamba’da da maden suyu bulunmaktadır.5. Enerji Madenleri İl genelinde ancak Havza ve Vezirköprü’de linyit kömürü .5 23. Bölge Müdürlüğünün “ Kum ve çakıl alımı nedeniyle Yeşilırmak ve Kızılırmak nehirlerinin yatakları derinleştiğinden ve nehirlerin her tarafında yatak tabanında kot düşmesi oluştuğundan.361 177 420 46.58 ve % 35.Bafra ve Çarşamba’da da maden suyu bulunmaktadır.5’dir.6. Rezerv ve Tenör Bilgileri.88 İyi Ladik Yatağı Vezirköprü-Ersandıklı Kavak. Havza ve Ladik’te kaplıca suyu .endüstriyel hammadde veya birincil enerji kaynağı bulunmamaktadır.000 4. % 10. Sanayi Madenleri Samsun merkez ilçede bilinen metalik maden . Madenin Adı Çimento Hammadeleri Kurşun Çinko Manganez Tuğla Kiremit Linyit Toplam Rezerv (ton) 51951361 177 420 46000 4721000 Tenör (%) 4.951.Vezirköprü. % 34. Tablo B. Metalik Madenler Madenin Adı Rezerv (ton) Tenör (%) Bulunduğu Yer ve Mevkii Çimento Hammadeleri Kurşun Çinko Manganez Tuğla Kiremit Linyit 51. bu nedenlerle. İl genelinde ancak Havza ve Vezirköprü’de linyit kömürü. B.721.5 23.000 4. Yeşilırmak nehri yatağının Çarşamba Ovası içerisindeki bölümünden.B.23 .5.1.Maden Varlığı.Ladik Dikbayır Yatağı Havza - B. işletme sayısı.2.5.5.4.Vezirköprü. Metalik Madenler Tablo B. istihdam ve ücret verilerinin Türkiye toplamı içerisindeki payları.7. Maden ve Taş ocağı sektörüne ait katma değer.

İlimizde ÇED Yönetmeliği kapsamında işlem yapılan taş ocakları listesi Ek-1 kısmında verilmiştir. Yeşilırmak ve Kızılırmak nehir yataklarından Özel İşletmeler ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Kum-çakıl Ocağı açmaları ve almalarının yasaklandığı. KAYNAKLAR: -DSİ 7. aksine hareket edenler hakkında yasal işlem yapılacağı belirtilerek kum-çakıl alımı yasaklanmıştır.alınmasının kesinlikle önlenmesi” yönündeki raporu doğrultusunda Valilik tarafından. Bölge Müdürlüğü 2005 -Sanayi ve Ticaret Odası 2005 -Orman İşletme Müdürlüğü 2005 -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 -İl Tarım Müdürlüğü 2005 35 .

Bafra. İlimizde 2005 yılında 32 gün Kuvvetli Rüzgar.1. Bölge Müdürlüğümüze bağlı yedi Meteoroloji istasyonu bulunmaktadır. 8 gün Fırtınalı Rüzgar esmiştir. Tekkeköy) Karadeniz ikliminin etkileri görülür.1. 2005 yılı Mevsimler itibariyle Samsun’da Sonbahar aylarında hakim rüzgar yönü güney. İç kesimler (Vezirköprü. Ancak sahil şeridinde iç kesimlerde iklim iki ayrı özellik gösterir.6 m/sec.C.Aralık (2. Ekim ( 1 gün) . Bölge Müdürlüğümüze bağlı Osmancık. kışlar ılık ve yağışlı geçer. Kasım ( 4 gün ).1. Şubat (2 gün). Sinop.olarak ölçülmüştür.’yi bulan Akdağ ve 1500 m. Ladik.1 m/sec ). 36 . İklim ve Hava Samsun genellikle ılıman bir iklime sahiptir.batı.Nisan(2 gün). En kuvvetli rüzgar 14. 2005 yılında en şiddetli esen rüzgarın yönü güney-güney –batı’dır.1. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM) C. Kavak. Kuzey-kuzey-doğu. Kışın hakim rüzgar yönü . 2004 yılı ortalama rüzgar hızı ise 1.Mart ( 2 gün).’dir. Çarşamba. 19 Mayıs. Bafra. Mayıs ( 2 gün ) Ağustos(1gün). Asarcık ve Salıpazarı) yüksekliği 2000 m. İlimizde Kasım ( 2. Terme. Bölge Müdürlüğümüzde Klima ve Radiosonde rasatı yapılmaktadır. C. Alaçam.) Şubat (7 gün). Burada dağların etkisinden kışlar soğuk. Ordu .) .) ve Şubat ( 2.1. Bunun için sahil şeridinde yazlar sıcak. Çarşamba Meydan Müdürlüğünde sinoptik rasadı yapılmaktadır. Samsun’un denizden yüksekliği 4 metredir. Çorum İstasyon Müdürlüklerinde sinoptik ve klima rasadı. Doğal Değişkenler C. ayrıca Kuvvetli rüzgar Ocak (6gün. Nisan (4 gün ). Eylül( 1 gün) .4 m/sec) aylarında diğer aylara göre daha kuvvetli Rüzgar esmektedir. Havza. Mart( 6 gün).2005 günü güney-güneybatıdan hızı saniyede 22. Güney-Güneydoğu İlkbaharda Batı-Kuzeybatı. Fırtınalı rüzgar Ocak (2gün). yağmur ve kar yağışlı.9 m/sec. Sahil şeridinde (Merkez ilçe.02.4 m/sec.0 m/sec. Ünye İstasyon Müdürlüklerinde klima rasadı. güney-güney-doğu.1.’yi bulan Canik Dağlarının etkisi altında kalır. Kuzey – Kuzeybatı rüzgarları hakimdir. Ocak (2. olarak ölçülmüştür. Rüzgar Samsun kuzey rüzgarlarına devamlı olarak açıktır. yazlar ise serin geçer. Kuzey-kuzey-batı Yazın ise Kuzey-Kuzeydoğu .

İlimize Ait Rüzgar Değerleri Rüzgar Değerleri Ort.3 8.1.6 SSE YILLIK 1. 2005 03.3 15. 2005 19.09.6 10.1.06.04.Gün Sayısı Fırtınalı Rüz.08.11.8 13. Rüz.1 SSE ARALIK 2.05. 2005 19.03.Samsun Uzun Yıllara Ait Rüzgar Diyagramı Kaynak: Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.0 21. 2005 17. Hızı Hakim Rüzgar yönü En kuvvetli Rüzgar hızı En kuvvetli Rüzgar yönü En kuvvetli Rüzgar günü Kuvvetli Rüz. 2005 03.9 WNW NİSAN 1. 2005 14.9 SSE 18. 2005 14.9 W KASIM 2.5 S EKİM 1.0 SSE ŞUBAT 2. 2005 18. 2005 Tablo C.SAMSUN UZUN YILLARA AİT RÜZGAR DİYAGRAMI RASAT SÜRESİ:2004-2004 N NNW NW 200 NNE NE WNW ENE W 0 E WSW ESE SW SSW S SSE SE Şekil C.12. 2005 28.8 22.4 18.07. 2005.3 S EYLÜL 0.02 2005 06.4 22.5 NNW HAZİRAN 1.1 12.01.8 NNW TEMMUZ 2. 2005 2 2 2 2 8 6 7 6 4 2 1 1 1 4 32 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.4 S SSW S SSW W NW WNW WNW W W S SSE SSW 26.4 20. 2005 29.02. 2005 04.10.4 SSE MART 1. 37 .Gün Sayısı OCAK 2.8 NNE MAYIS 1.0 NNE AĞUSTOS 2.2 10.8 10.

1.2 1005. Temmuz (1010.2 mb.9 1016.1.3. Bu yüzden kirli hava yükselip dağılamaz.0 1015.1.(milibar) olup. Yüksek basınç şartlarının olduğu bir alanda hava devamlı çökelme eğilimindedir. Basınç Hava basıncı yer yüzeyindeki havanın hareketli veya hareketsiz olmasını önemli ölçüde etkiler. En Yüksek Basınç 2005 yılı Nisan ayında 1034.5 1019.3 995.3 mb.4 mb.2 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.4 1018. Aylık Basınç ortalamaları Ekim.) en yüksek seviyeyi bulurken. 2005.1 1034.2 1014.2 1006. Tablo C.5 mb. Alçak basınç sahaları hava kirliliğinin dağılması açısından önemlidir.) en düşük seviyede kalmaktadır.5 1007.7 1028. Açık Gün sayısı 53.6 1016. olarak ölçülmüştür.9 1033. Samsun’da basınç incelenirse aylar içerisindeki ortalama basıncın değiştiğini görmekteyiz.4 1014.8 1020.0 1010.Kasım ayında (1019. 2005 yılı itibarı ile Yıllık Ortalama Basınç 1015.3 1017. Yüksek basınç sahaları hava kirliliği bakımından olumsuz şartlar içerir.3 1021.0 1001.4 996.4 1019.İlimize ait mahalli basınç ortalamaları: AĞUSTOS TEMMUZ HAZİRAN ARALIK ŞUBAT MAYIS NİSAN MART Ortalama Mahalli Basınç Mahalli Basınç (En Yüksek) Mahalli Basınç (En Düşük) 1017.0 1001. C.1..8 1033.0 1021.1 999.3 1005.0 1032.1 1017.5 1011. Kapalı Gün sayısı ortalaması ise 59 gündür.3 1024.2. 38 YILLIK EYLÜL KASIM OCAK EKİM Mahalli Basınç Değerleri .C. Alçak basınçlarda ise hava hareketleri yükseltici özellik gösterdiğinden bu hareket türbülans yolu ile kirli havayı atmosferin üst katlarına taşıyarak yüksek katlarda dağılmasını sağlar.2.3 1034. En Düşük Basınç ise 2005 yılı Şubat ayında 995.8 1003.3 1002. Nem Samsun’da 2005 yılı ortalama Bulutlu Gün sayısı 253 gündür.0 1014.2 1033.8 1029.8 mb.4 1006.9 995.

02.4 0C).2 96 42 71. Yıllık ortalamalarına göre en sıcak geçen aylar Temmuz (24. Samsun’da yaz aylarında Nispi Nemin yüksek olması nedeniyle hava sıcaklığı olduğundan daha yüksek hissedilir. En Düşük Sıcaklık 11.9) Mayıs ( % 82.Samsun’da Nispi Nem oranı ülke ortalamasının hayli üzerindedir.5 96 47 2 75. olarak tespit edilmiştir. Kıyı kesiminde ise kışlar ılık. sıcaklık ortalaması açısından ise yüksektir.4 0C) ile en sıcak aylardır.2004 günü –3. En Yüksek Sıcaklık 02. Tablo C.0 0C’dir.7 95 23 69.4 97 10 3 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.2005 günü 31.5 0C) ile en soğuk aylardır. Şubat ( 3. Nisan ( %82. Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık ortalaması 8. 2005 yılında En Yüksek Aylık Nispi Nem Ortalaması.5) aylarında olmuştur.5 0C) ve Mart (7.0 0C olarak ölçülmüştür.3. ili sıcaklık ve yağışlar açısından Doğu ve Batı Karadeniz iklimine benzemektedir.4 0C).5 0C) ve Mart ( 3. İlin sahil kesiminde ölçülen sıcaklıklar ile sahilden 10-15 km.2 96 14 82. (%75.2 0C) ve Ağustos ( 25. C.4 0C olarak ölçülmüştür.5 95 10 65.1.2 0C) ve Ağustos (25.3 95 51 76. Özellikle kış aylarında deniz kıyısından uzaklaştıkça iç kısımlara doğru gidildiğinde sıcaklık değerleri büyük değişim 39 YILLIK EYLÜL MAYIS KASIM NİSAN MART OCAK EKİM Nispi Nem Değerleri ARALIK . En Düşük Sıcaklık ortalaması Ocak ( 5. Sıcaklık Sıcaklık ve yağış yönünden Samsun hiçbir bölgeye benzemez.02. Mayıs 2 gün. Samsun.8 96 48 76.9 97 54 80.1 95 12 78.1. İlin iç kesimleri ise deniz etkisinden uzak olduğu için daha soğuktur. Nisan 1 gün.9 95 50 74.08.İlimize ait Sis ve Nispi Nem değerleri: AĞUSTOS HAZİRAN TEMMUZ ŞUBAT Nispi Nem Ortalaması(%) Nispi Nem (En Yüksek) Nispi Nem (En Düşük) Sisli Gün Sayısı 71.9 96 19 1 82. yaz mevsimi ise kuraktır.0 0C’dir.2005 günü –6. İlimizde En Yüksek Sıcaklık ortalaması yıllık 18. 2005 Yılı ortalama sıcaklık 15.7 0C.4). Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık 11. En Yüksek Nispi Nem Ağustos ( % 97) .2 0 C) aylarıdır. Yağışı Doğu Karadeniz Bölgesine göre az. En Yüksek Sıcaklık ortalaması Temmuz ( 24. iç kısımlarda ölçülen sıcaklıklar arasında 10 0C’ye varan farklılıklar bulunmaktadır. en soğuk geçen aylar ise Şubat (7.2 0C . En Düşük Sıcaklık ortalaması ise 11. ilkbahar sisli ve serin.4. En düşük Nispi Nem Şubat ( % 12 ) aylarında olmuştur.2 96 21 75. Samsun’da 2005 yılı Sisli Gün sayısı 3 gündür. 2005.9 0C’dir.

8.5 16.2 17.4 20.2 19.10. Tablo C.2 3.05 22.0 11.9 2.85 599.5 10.7 25.8 20.08 381.2 7.6 27.5 5.6 9.5 12.4 12.05 02.3 21.4 26.6 -3.05 02.5 4.05 17.05 07.0 7.05 04. Güneş. Ağustos 26.9 -3.9 3.0 1.2.68 476.05 19.9 20.7 31.08.45 10. İlimize ait Sıcaklık ve Güneşlenme Değerleri: AĞUSTOS HAZİRAN ARALIK ŞUBAT Ortalama Sıcaklık ( 0C ) En Düşük Sıcaklık Ortalaması En Yüksek Sıcaklık Ortalaması En Yüksek Sıcaklık ( 0C ) En Yüksek Sıcaklık günü En Düşük Sıcaklık ( 0C ) En Düşük Sıcaklık günü Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık.05 15.1 29.05 23. Ort.08.2 1.05.0 18.05 19.5 14.07.6 4.7 12.0 13.9.7 3.7 31.02.05 11.0 -3.7 21.84 217.2 24.38 517.6 7.2 24.2 11.2 15.4 15.5 8.7 7.11. 31.05 1. Temmuz ve Ağustos aylarında çok etkilidir.4 7.06.4.05 3.9 18.6 12.1 4.4.10.5 23.1 28.5 29. Toprak Sıcaklığı 10 cm.6 23.05 05.4 9.9.8 9.0 28.9 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.5 5.3 17.3 16.4 3.2 29.7 0C.2 -1.0 17.11.01.5 8.8 0.6 15.9 30.5 3.9 7.3 7.6 -0.12.08.15 255.02.6 0C ve Eylül 23.43 383.2.14 235.3 27.7 19.1.0 11.7 28.7.8 8.01.05 11.8 8.5 0C ile en sıcak aylardır.06.8 25. 2005.5 23.2 14.8 12.05 02.05 2.04.göstermektedir.5 10.4 29.7 8.05 18.6.9 0C.2.05 11.5 -6.3.7 25.04.05 02. Toprak Sıcaklığı 20 cm.0 5.4 25.0 13.6 6.0 16.2 21.4 23.5 13.3 9.5 10.2 15.03.05 24.8 10.8 11.3 20.1 25.4 -0.7 8.65 128. Yaz aylarında deniz suyu sıcaklığı 20 0C üzerindedir.6 20.4 12.10 147.4 17.7 8.8 14. Aylık Deniz Suyu Sıcaklık ortalamaları Haziran 17.1 10.05 04.05 01.05 17. Oranı ( % ) Güneşlenme Şiddeti Ortalaması (cal/cm2-dak.2 19.05 28.4 25.2 28.) Deniz Suyu Sıc. ( 0 C) 5 cm.9 9.9 26.11.05 01.03.4 7.09.05 07.9 26 42 29 42 44 64 66 70 58 42 34 41 133.6 7.2 7.3 17.1 4.05.10.7 7.4 3.05 23.05 21.6 11.05 07. Ortalaması Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık Toprak Üstü En Düşük Sıcaklık günü Güneşlenme Müddeti (saat) Aylık Güneşlenmenin Mümkün olan Güneşlenmeye.27 573.4 14.05.3 -3.05 01.12.05.8 11. Toprak Sıcaklığı 9.12.05 19. 40 YILLIK 47 EYLÜL KASIM MAYIS NİSAN MART OCAK EKİM Meteorolojik Elemanın Adı TEMMUZ .05 11.8 5.0 16.05 23.2 29.0 16.88 337.3 20.6 30.7 9.4 23.8 6.2 4.9 18. Temmuz 23.3 17.05 28.0 6.8 0.07.4 7.05 24.9 8.0 15.4 15.05 05.0 25.05 06.9 -6.1 17.0 19.9 30.4 25.7 9.5 0.8 17.0 23.1 11.

05 21. Haziran ayında 599.12. olup.1 4.9.7 3.5 saat).1 141.05 21.1. Buharlaşma Gölgede buharlaşma Wild yıllık ortalaması 2.1.2 2.9 (VİLD) Buharlaşma 2.05 Kar Örtü (cm.45 cal/cm2 olup.Kasım (3.4 saat) .43 cal/cm2 ile en yüksek aylardır. Mart ( %29).5 4.11.8 15.6.1 3.3.7 mm.1 33.9 1. 2005. Temmuz ayında 573.7.8 2. Mümkün Olan Güneşlenmeye oranı ( %47 ) olarak gerçekleşmektedir. Günlük Güneşlenme süresi Ocak (2.3 mm.8.1 5.5 saat) ve Şubat (4.6 3.) Ve Günü Yağışlı 10 14 23 13 15 10 6 3 15 20 16 11 156 Gün Sayı Orajlı 1 2 3 5(1) 6 4(1) 3(2) 8(3) 1(1) 1 34(8) Gün Şimşekli 1 1 2 Gün Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.7 22.05 17.7 51.05 26.1.1 Top.) aylarında buharlaşma en yüksek değere ulaşmaktadır.4 saat) ile Mart (3. Yağışlar Tablo C.İlimize ait buharlaşma değerleri aşağıdaki tabloda görülmektedir. Ağustos ayında 517.8 34.8.2 16. 41 . Ölçümlerin devamlı yapıldığı aylarda ise Temmuz (3.1.27 cal/cm2.6 113.6.7 30.05 17.10. C.1 mm.9 74. C.6 25.05 28. Aralık (3.05 01.5.7 3. 2005.5 mm.Kasım (%34) ile en düşük Güneşlenme süresi gerçekleşme oranına sahip aylardır.) ve Ağustos (4.9 mm. İlimize ait yağış tablosu Yağış OCK ŞBT MRT NSN MYS HZR TMZ AĞS EYL EKM KSM ARL YILLIK Durumu Aylık Yağış 62.5.8 43. Yapraklar üzerindeki buharlaşmayı tespit eden Piş aletinden elde edilen verilerde yıllık ortalama 3.6 8.1 mm.8 saat) en düşük aylardır.2 40.85 cal/cm2. Temmuz (4.0 3.05 28.0 3. aylık ortalama Mayıs ayında 476.6.3 (PİŞ) Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.5.2 Miktarı Ve Günü 24.01.7 4.5 22.38 cal/cm2 .) aylarında yine en yüksek değere ulaşılmaktadır.2 69.9 114.05 20. Tablo C.1 2.05 19. Güneş Işınları Şiddetinin 2005 yılı ortalaması 337. Ocak (%26).mm.6 87. olup.05 01. Buharlaşma OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZRN TEMMZ AĞUST EYLÜL EKİM KASIM ARALK YILLIK Durumu Buharlaşma 2.4.2.4 788.6 3.4 62.5 2.7 13.05 14.Samsun’da 2005 yılı ortalama günlük Güneşlenme süresi 5.) ve Ağustos (4.9 saat olup. En Fazla Yağış 23.0 113.

Çisentili Günler Sayısı.12.1. C.6 mm.04 8 14 3 2 2 2 1 4 1 5 2 3 17 3 MART NİSAN 9. 2005 yılı ortalama yağışlı gün sayısı 156 gün civarındadır. Tablo C. Ğrezilli Günler Sayısı..2 mm.0 04. Aralık (1) gün olarak tespit edilmiştir.7. Çiğli Günler Sayısı. Kar yağmur 1 0. alt yapının iyi olmaması nedeniyle Irmak.0 14.6. Subaşı ve Ağabali caddelerindeki güzergahlar su baskınına uğramaktadır.6.02.2.1.0 11. C.2005 Yılı ortalama yağış ülke ortalamasının üzerindedir ( 788.1 mm.1.) ve Ağustos (114. Mart (1).04. İlde 2005 yılında yağış en çok Mart ( 141.04 2 15 1 2 1 2 2 8 1 1 12 1 12 3 4 2 13 10 3 16 15 9 9 5 14 12 MYS HZR TMZ AĞS EYL EKM KASIM ARALIK YILLIK 11. 2005.1 mm ve 3 fazla. 42 . Sis ve Kırağı Sıcaklığın 00C’nin altına düşmesi nedeniyle meydana gelen don olayları ilimizde bazen sebze ve meyve bahçelerine zarar vermektedir. Kırağılı Günler 2 Sayısı. Dolu.) aylarında olmuştur.).0 16. Sisli Günler Sayısı.1. 1992 –1993 yıllarında yapılan alt yapı kanalizasyon neticesinde merkezde su baskını olması önlenmiştir.1.12. Aşırı yağışlarda Kürtün ırmağı ile Mert ırmağı çevresinde münferit sel baskını olayları olmaktadır. Buna karşılık ildeki yağış oranı Batı Karadeniz Bölgesi illerine göre değişiktir. Dolulu Günler Sayısı.04 16. Yağmur İlimizde aşırı yağışlar sonucu.1 mm ve fazla Karla Örtülü Gün Sayısı. ŞUBAT 5.04 3 15 3 19 153 13 5 6 6 2 3 70 9 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü. İlimize ait kar ve don durumu: Kar ve Don OCAK Durumu En Yüksek Kar Örtüsü (cm) En Yüksek Kar Günü Donlu Günler 3 Sayısı Yağışlı Günler 12 Sayısı Kar 0. En fazla donlu gün sayısı Şubat ( 6). Kar.

08.9. Yapay Etmenler C. kentin bölge de önemli bir merkez olmasını da sağlamıştır. Samsun ili. C.C.1981 15. Mikro klima Samsun ili merkez ve ilçeleri arsında.06.65 iken. 1997 yılı nüfus tespiti verilerine göre kentsel / kırsal nüfusun toplam 43 . 2005. kırsal nüfusun toplam nüfusa oranı % 54.1.05. Seller Tablo C.09. nüfus artış hızı ülke genelinden azdır.8.1975 25. Şehrimizde bulunan Gelemen Çiftliği ve Ziraat Fakültesinde küçük çapta özel mikroklima alanlarının bulunduğu bilinmektedir.8.06.1.08. Yağış ve Kuraklığın Yıllara Göre Dağılımı İSTASYON Ladik Çarşamba Samsun Bafra Vezirköprü Vezirköprü Beşpınar Vezirköprü Bafra İL Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun Samsun TARİH 08.2. Kuraklık Şehrimizde nem oranının ve yağış miktarının yüksek olması yanında ilave olarak Karadeniz iklim özelliği nedeniyle kuraklık yaşanmamaktadır.1971 23. Türkiye ortalamasına göre daha az nüfus almaktadır.1.07. genç Türkiye Cumhuriyetinin planlı kalkınma anlayışı doğrultusunda sağlıklı ve düzenli yapılaşmanın bir örneğini göstermiştir.05.1979 14.1.1971 10.7.1. dar bir bölgedeki meteorolojik farklılık olarak tanımlanan mikro klima. İl bazında kırsal / kentsel nüfus oranlarına baktığımızda 1990 yılı nüfus sayımında kentsel nüfusun toplam nüfusa oranı % 45. C.1. C. bölgenin topoğrafik yapısının iç kesimlere doğru değişmesi ve yükseltinin giderek artış göstermesi nedeniyle mevcuttur.1. Plansız Kentleşme 1923-1948 yılları arasındaki ilk 25 yılda Samsun.( % 2).07.1980 02.1.35.1975 15.2.1981 06. İlçelerde yağışın mevcut olduğu günlerde merkezde yağışın görülmediği ve iklimin farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir.1999 ŞİDDETLİ YAĞIŞ Sel Ürün 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 KURAKLIK Çevre 1 Dere - 1 1 1 Kaynak : Samsun Meteoroloji Bölge Müdürlüğü.1.Yine aynı dönemde demiryolu ağının ülke düzeyinde yaygınlaşması bir liman kenti olan Samsun’un dengeli gelişmesinin ulaşım altyapısını oluşturarak.

bu işletmelerden de yerli kömür numuneleri alıp analizleri yaptırılarak “Yerli Kömür Uygunluk ve Satış izin Belgesi” verilmiştir. İl Emniyet Müdürlüğü. Isınmada Kullanılan Yakıtlar İlimizde ısınma amaçlı ithal kömürler. İlimizde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.2. C. Havza Kömür İşletmesi.2. Bunların dışında ilimizde 3 adet (Armutlu Kömür İşletmeleri. 44 . İlimizde bulunan bu ithalatçı firmalara ithal kömür satış izin belgesi verilmiştir.nüfusa oranları % 51.83 değerlerine ulaşmıştır. odun ve doğalgaz kullanılmaktadır. Güzeldal Madencilik) yerli kömür üreticisi bulunmakta olup. Mahalli Çevre Kurulu kararı doğrultusunda belirlenen torba örneklerine uygun torbalı kömür satışı yapılıp yapılmadığı denetlenmektedir.2. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından ilimizde bulunan ithalatçı kömür firmalarının deposundan her ay numune alınarak standartlara uygunluğu analizler yaptırılarak denetlenmektedir.1. C. Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü yönetmeliği kapsamında denetim yetki ve sorumluluğu Belediye sınırları içinde Belediye Başkanlıklarındadır. Çarpık kentleşmenin önlenmesi amacıyla planlama çalışmaları önemli oranda bitirilmiştir. Özellikle ithal ve yerli yakıtların kalitesinin standartlara uygunluğunun kontrolü ile birlikte bu yakıtların İlimize girişi ve satışının denetlenmesi yapılmaktadır. Bu amaçla.3. Bu durum. kalorifer yakıtı. Yeşil Alanlar Büyükşehir Belediye sınırlarında kişi başına yaklaşık olarak 5m2 yeşil alan düşmektedir. ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü tarafından oluşturulan bir ekip kış aylarında yoğun olmak üzere yıl boyunca çeşitli zamanlarda toptan-perakende kömür satıcılarında ve karayolunda kontroller yapmaktadır.17 . köylerden şehir merkezlerine göç olduğunu ortaya koymaktadır. Yönetmelik ve Genelgeler kapsamında ilimizde kış dönemine ait Isı Yakıt Programı Mahalli Çevre Kurulunda görüşülerek belirlenmektedir.1. Bu kapsamda Büyükşehir Belediyesi ve alt kademe belediyeleri ile toplantılar düzenlenerek yönetmeliğin uygulanması konusunda işbirliği yapılmaktadır. Ancak süreç içerisinde göç olaylarının olduğu dönemlerde gelen nüfusun kaçak yapılaşması sonucu çarpık kentleşme Büyükşehir Belediye sınırlarında oldukça yoğundur. % 48.

2005 06. Er Madencilik İç Ve Dış Tic. Ltd.000 ton ithal kömür ile giriş yapmakta olup.2005 03. Ltd.08.2005 06.Ş Yıldırım Dış Tic. Ltd.09. Şti.08.2005 tarih ve 2005/6 Nolu Hava Kirliliği Kontrolü konulu Genelgesi doğrultusunda. 2005-2006 kış sezonu ısınma dönemi yakıt programı aşağıda verilmiştir. 2005-2006 Kış Sezonunda Kömür Satış İzin Belgesi Verilen İthalatçılar Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Firma Adı Reşitoğlu Kömür Kereste Demir İth. İlimiz sınırlarında ısınmada ve sanayide kullanılması gereken yakıt özellikleri İl Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile her yıl belirlenmektedir.09. yakıt kamyonlarının çevre yolunu kullanmaları ve liman çıkışında kamyonların branda ile kapatılması konusunda Büyükşehir Belediyesi ile ortak çalışma yapılmaktadır. A.Tablo C.08. Aş. A. 2005.2005 26. 2005. Çevre ve Orman Bakanlığı’nın 26. Ltd.2005 01.09.2005 01.2005 21. Ticaret Ltd Şti. yakıtın gümrükten çekilmeye başlamasından önce kontrol belgesi ve analiz raporları incelenerek kurum görüşü verilerek ve yakıtın fiziki tespiti yapıldıktan sonra boşaltılması sağlanmaktadır. Boşaltılamaya başlanan yakıtın tahliyesi bitinceye kadar uluslar arası gözetim firmasınca İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla analiz ettirilmek üzere kömür numuneleri alınarak MTA veya TÜBİTAK’ a analiz için gönderilmektedir. Şti. Atakaş Tic. Uzun Kömür San. Eti Krom Aş. Mirkom Dış Ticaret San. 2005-2006 KIŞ DÖNEMİNE AİT ISI YAKIT PROGRAMI. giriş yapılan ithal kömürlerle ilgili olarak. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. İhr. Ayrıca torbalı kömür satışı yapılması. ilimiz hava kirliliği bakımından 1.2005 01.9. Yakacak Ve İnş. Atik Kömür Yeni Akkor Kömür Paz. Alyak Katı Yakıt Paz. Ve Tic.2005 06. Paz.09. Ve Tic. Ltd. Şti Çalışkanlar İç Ve Dış Tic.08. Şti.2005 No 2005/606-1726 2005/633 2005/608-1729 2005/657-1900 2005/632-1806 2005/642-1835 2005/631-1785 2005/741-2117 2005/1571-3185 2005/607-1727 2005/1734-609 2005/777-2257 2005/630-1784 2005/2612 İlimiz limanından kış sezonunda ayda yaklaşık 15-20 gemi ortalama 120. Ltd.2005 01. Şti. Safi Katı Yakıt Ticaret San.10. Şti.2005 26. Malz. Tic.Paz. Tablo C. Ve Nak. Bu nedenle ilimizde 2005-2006 Isınma Dönemi için 45 .08. Tic. Derecede kirli iller kapsamında değerlendirilmiştir. Ltd.09. Akabe Madencilik San.Ş Nuryak Yakıt Nak.10. Uygunluk Belgesi Verilen Yerli Kömür Üreticileri Sıra No 1 2 3 Firma Adı Armutlu Kömür İşletmeleri Güzeldal Kömür İşletmeleri Havza Madencilik Uygunluk Belgesi Havza (Belge Verildi) Havza (Belge Verildi) Havza (Numune Alındı) Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Ş. A. San. Belge Tarihi 26.10.05.2005 09. Şti.0.2005 26.12.

46 .Grup) İl ve İlçeler * Uygunluk Belgesi verilme aşamasında dikkate alınır.400 tolerans) : % 12-28 (+1 tolerans) : max.9 : min 6200 kcal/kg (. b) Isınma Amaçlı İthal Taş ve Linyit Kömürlerde Aranacak Özellikler (Satışa Sunulan) Tablo C. %10 tolerans 150 mm üstü max. 1 : 18-150 mm (18 mm altı ve 150 mm üstü için max. **Mekanik beslemeli yakma tesisleri için kömür boyutu 10-18 mm olabilir. Isınmada Kullanılacak Yerli Kömürlerde Aranacak Özellikler Yerli Kömürlerin Özellikleri Sınırlar Kullanılacağı İller ve İlçeler Toplam Kükürt (kuru bazda) Alt Isıl Değer (orijinalde) Toplam Nem (satışa sunulan) Kül (kuru bazda) Şişme İndeksi* Boyut** max.11. 4000 Kcal/kg (-200 tolerans) max. İlimiz hava kirliliği bakımından 1.12.aşağıda kriterleri belirtilen katı ve sıvı yakıtların kullanılması ve kirliliği önleyici tedbirlerin alınması görüşülmüş ve. Derecede kirli iller kapsamında değerlendirilmiştir. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. ithal ve briket kömür kullanılan konutlar ile işyerlerinde aşağıdaki özellikleri taşıyan kömürlerin kullanılmasına. 2005. %25 max. Isınma Amaçlı İthal Taş ve Linyit Kömürlerde Aranacak Özellikler (Satışa Sunulan) Özellikler Toplam Kükürt (kuru bazda) Alt Isıl Değer (orijinalde) Uçucu Madde (kuru bazda) Toplam Nem (orijinalde) Kül (kuru bazda) Şişme İndeksi Boyut* Sınırlar : max. % 10 tolerans) Bu Yönetmeliğin 28 inci maddesine göre sınır değerlerinin aşıldığı (I. a) Isınmada Kullanılacak Yerli Kömürlerde Aranacak Özellikler: Tablo C. %25 max. Bu nedenle İlimizde 2005-2006 Isınma dönemi için aşağıda kriterleri belirtilen katı ve sıvı yakıtların kullanılmasına A-GENEL ESASLAR Yakıtlar: 1-Samsun ili sınırı içerisinde ısınma ve sanayi amaçlı kullanılacak yerli ve ithal kömürler ile kömür briketlerinin özellikleri aşağıda belirtilmiştir: Samsun il sınırları içerisinde ısınma amaçlı yerli. %14 (+1 tolerans) : max. 2005. % 0. % 10 : max. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Çevre Bakanlığı’nın Genelgeleri doğrultusunda. 1 18-150 mm (18 mm altı max. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. % 2 min. %10 tolerans) *Mekanik beslemeli yakma tesisleri için kömür boyutu 10-18 mm olabilir.

15. 2) Su geçirmeyen torbalar içerisinde satılan briketlerde bu özellik aranmaz. orijinal (satışa sunulan) briket bazındadır. Biyokütle Briketlerinde Aranacak Özellikler Alt Isıl Değeri Nem (orijinalde) Yağ Sodyum (Na) Boyut 3700 kcal/kg (min.c) Sanayi Amaçlı İthal Edilen Kömürlerde Aranacak Özellikler: Tablo C. d) Isınmada Kullanılacak Briket Kömürlerin Özellikleri: Briket kömürlerde TS 12055 “Kömür Briketi-Isınmada Kullanılan” standardına uyulması gerekmektedir.8 90 75 80 130 70 75 8 Sınıf 2 4000 1. en az Aşınma Sağlamlığı (%) m/m. en fazla Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.) 300 ppm 6 mm (min. 2005. 47 . en az Suya Dayanım (%).14. en az Sağlamlığı Tabanı Düzgün Geometrik Şekilli Briketlerde (Kg/cm2).0 80 65 60 100 70 75 12 1) Bu özellik. en az Duman Emisyon Oranı (g/kg). en az Baca Gazına Geçen Kükürt Oranı (%).5 (max. % 36 : 0-50 mm Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Sanayi Amaçlı İthal Edilen Kömürlerde Aranacak Özellikler Alt Isıl Değeri (orijinalde) Toplam Kükürt (kuru bazda) Uçucu Madde (kuru bazda) Boyut : min 6000 kcal/kg (-500 kcal/kg tolerans) : max. m/m.) % 1. 2005.13. e)Biyokütle Briketlerinde Aranacak Özellikler : Tablo C. Sınıf 1 5000 0. Sadece briket kömürlerde geçerli olmak üzere sınıfına göre öncelikle TSE’den Uygunluk Belgesi almış ve tesisin bulunduğu yerdeki İl Çevre ve Orman Müdürlüğünden satış izin belgesi alınan ve torbalanmış briket kömürlerinin kullanımı uygundur. en az Kırılma Yastık veya Yumurta Şeklindeki Briketlerde (Kgf).) (6 mm’ den küçük ağırlıkça % 5’ i geçemez) Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.) % 15 (max. en az Isıl Verimi (%). en fazla Düşme Sağlamlığı (%) m/m. Tablo C. Isınmada Kullanılacak Briket Kömürlerin Özellikleri Özellik Alt Isı Değeri ° (kcal /kg). 2005. Briket kömürlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri aşağıda verilmektedir. % 1 : max.

fatura vb. kamyonlarla nakline izin verilen kömür miktarlarının alıcı firmanın bulunduğu ilde nakline 48 .11.b. kömürün üretildiği ve ithalatın gerçekleştirildiği ilin valiliği ile torbalamanın yapılacağı ilin valiliğinden izin almak kaydıyla torbalama işlemini başka yerde yapabilir veya bayisi olan/anlaşma yaptığı gerçek ve tüzel kişilere yaptırabilir. İthalatçı firmalar tarafından torbalamanın başka ilde yapılması talep edildiği durumlarda 03. kömür üreticisi ve satıcısının bilinmesi. kömür üretici ve ithalatçıları. kömürlerin açıkta satışının önlenmesi. hangi tür kömürü içeren torbaların verildiği ve miktarı) İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne bildirilecektir. biyokütle) IKHKKY’nin EK-6. yoluyla yeni torba esaslarının sağlanması (Ek-1). kaçak kömür kullanılmasının önüne geçilmesi. Ancak.İlimizde ısınma amaçlı kullanılacak ve yukarıdaki özelliklere uygun olarak üretilen kömürler. maddesi “ Bu Yönetmeliğin 22. maddesinde. Isınma amaçlı kullanılacak yakıtlar (ithal ve yerli kömürler. kömürlerin taşınması. denetlenmenin etkili uygulanması. Gerekmektedir. yerli kömürler ve toz kömürden elde edilen briket kömürler ile 25 inci maddede özellikleri belirtilen biyokütle briketlerinin tamamı tüm yerleşim alanlarında torbalanarak satışa sunulur.2004 tarih ve 2004/7 sayılı Mahalli Çevre Kurulunun 2.) Samsun İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne başvuruda bulunularak izin alınmasına. “Limandan dökme olarak girişi yapılan ithal kömürlerin ilimizdeki firmalara ait depolara girdikten sonra torbalama-paketleme yapmadan kömürün gönderildiği ilde torbalama-paketleme yapılması kaydıyla depodan çıkışına izin verilmesine. ithal kömürün ise ithalatın gerçekleştirildiği limana yakın alanda yapılması esastır. Toz kömür ile biyokütleden elde edilen briketler üretildiği yerde torbalanır. yerli kömürün çıkarıldığı bölgede. (Ek-2) 3-Okullarda ve resmi binalarda da belirlenen özelliklere sahip ısınma amaçlı yakıt kullanılması. Isınma amaçlı katı yakıtların torbalanması. torbalamanın belirtilen alanlarda yetersiz olduğu durumlarda. briket. 23 ve 24 üncü maddelerinde özellikleri belirtilen ithal taş ve linyit kömürler. 5-13 Ocak 2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 27. EK-7. 4-Tüketicilerin 2005-2006 ısı yakıt programında belirtilen özelliklerdeki yakıtları kullanmaları. 2-Isınma amaçlı sadece izin verilen kömürlerin temini. Ek-1. doldurulması ve boşaltılması sırasında kömür kaybını ve bu işlemlerde oluşacak tozumayı önlemek açısından ithal ve yerli kömürlerin Yönetmelik ekinde yer alan torba örneğine göre torbalanarak satışa sunulması. geçmiş dönemlerde bastırılan/hazırlanan torbaların kullanımı yasak olup eski torbaların Yönetmelikte belirtilen esasları içeren yeni torbaların içine konulması yada baskı/yapıştırma v. torbasız olarak nakledilmek istenen kömür miktarı için sevkıyattan önce gerekli belgelerle (sevk irsaliyesi. EK-8 ve EK9’da belirtilen torba örneklerine göre torbalanır” hükmü gereğince ithalatçı/üreticilerin kendi tesislerinde torbalama yapması esastır.lık torbalar içinde olacak ve her ayın ilk haftasında bir önceki ayın sevk programı (yakıt satılan yerin ismi. Ek-3 ve Ek-4’ de yer alan ifadelere uygun olarak hazırlanan 25-40 kg. Ek-2.

(1) -Firma adı. 7-İlimiz sınırları içerisinde yerli kömür çıkarılması durumunda Valiliğimizden (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) Uygunluk Belgesi ve yerli kömürün satılması durumunda ise Satış İzni Belgesinin alınması gerekmektedir. akım şeması vb.09. kapasitesi. olacaktır. gümrük giriş beyannamesi vb. (8) -Çevre ve Orman Bakanlığından alınan kontrol / uygunluk belgesi. proforma fatura. (2) -İlgili meslek kuruluşlarından alınan ticaret sicil kaydına havi faaliyet belgesi. Belediye mücavir alanları içinde belediyeler.izin verilen miktar kadar giriş ve torbalama yapıldığına dair kömürün gönderildiği ilin Valiliğinden alınan belgenin Samsun İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne sunulmasına. (4) -Belgeleri imzalamaya yetkili olanların noterden tasdikli imza sirküleri. 6-Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 32. (6) -Torbalama tesisi ile ilgili tanıtıcı bilgiler. (5) -Sözleşmeli bayilerin adı. Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği) (3) -Ticaret sicil gazetesinin örneği. maddesi . (7) -Vergi levhası örneği. ilimiz sınırları içerisinde faaliyet gösteren kömür ithalatçı/satıcılarının denetimi mücavir alan sınırları içerisinde Büyükşehir/İlçe Belediye Başkanlığı Zabıta ekipleri tarafından yapılacaktır. mücavir alanlar dışında ise valilikler bu Yönetmelikte belirlenen kurallara uygun olmayan yakıtları üretenler. 8-İlimizde ısınma amaçlı kömür satışı yapacak olan ithalatçı firmalar “Kömür Satış İzin” belgesi alacaklardır.2003 tarih ve 25318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliğine göre tesisin durumunu belirten görüş yazısı. (Ticaret ve Sanayi Odası. 49 . “Bakanlığın denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla. adresi. İlimizde ısınma amaçlı kömür satışı yapacak olan ithalatçı firmalar “Kömür Satış İzin” belgesini yukarıdaki evraklar tamamladıktan sonra 01. uluslararası gözetim firmalarınca alınan numuneye ait resmi analiz raporu. faks numarası.). kömür sevkıyatı esnasında belirtilen hususlara riayet etmeyen firmaların izinlerinin iptal edilmesine” hükmü uygulanacaktır. Bu amaçla.) noter yada aslı gibidir onaylı (9) -Tesis ile ilgili bilgiler (16. satışa sunanlar ile ısıtma tesisleri üretenler ve işletenleri denetlemek ve hakkında yasal işlem yapmakla yükümlüdür” hükmünü içermektedir. tesisin özellikleri. analiz belgesi.2005 tarihine kadar İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne başvurarak alacaklardır. adresi. (10) Noterden tasdikli taahhütname (Ek-3). Kömür satış izin belgesi başvurusundaki dilekçe ekinde.12. (kontrol belgesi. Bakanlık yazıları ve ekleri. irtibat telefonu. Mücavir alanlar dışında ise Valiliğimiz (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) ve Jandarma Komutanlığından birer kişinin katılımı ile denetim ekipleri oluşturulacaktır.

(kontrol belgesi. (8) -Çevre ve Orman Bakanlığından alınan kontrol / uygunluk belgesi.İzin Belgesi alan firmaların. (11). 12. (4) -Belgeleri imzalamaya yetkili olanların noterden tasdikli imza sirküleri. izin belgesi kendiliğinden iptal olmuş sayılacak ve firma yeniden izin başvurusu yapacaktır.İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı/Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatı (10). analiz belgesi. (2) -İlgili meslek kuruluşlarından alınan ticaret sicil kaydına havi faaliyet belgesi.İlimiz merkez ve ilçelerinde satışa sunulacak kömürler ile sıvı yakıtlar her aşamada denetlenecektir (üretim yerinde. Şeklinde değiştirilecektir. izin belgesi üzerinde değişiklik yapılır. (1) -Firma adı. gümrük giriş beyannamesi vb. başka illerden gelen yakıtlara (ithal/yerli) ait “Kömür Satış İzin” Belgesi verilirken. maddede belirlenen şartların sağlanması ve "kömürlerde aranacak özelliklerin" bulunması halinde yakıt satış izin belgesi verilecektir 11. Bu maddenin. uluslararası gözetim firmalarınca alınan numuneye ait resmi analiz raporu. 2) Firmanın isminde veya sahibinde değişiklik olması. Durumlarından herhangi birisinin veya tamamının gerçekleşmesi halinde. yeni işyeri açma ve çalışma ruhsatının getirilmesi ve analiz ücretinin yatırılması halinde. depoda. 1) İş kolunun değişmesi. adresi. irtibat telefonu. faks numarası. (5) -Sözleşmeli bayilerin adı.2003 tarih ve 2003/4 nolu kararının 8.İl Çevre ve Orman Müdürlüğünden Kömür Satış İzin Belgesi almayan firmaların 2005-2006 kış sezonu için kömür satışına izin verilmeyecek olup bu belge 2006-2007 ısı yakıt programı belirlenene kadar geçerli olacaktır. (Ticaret ve Sanayi Odası. taşınırken. Bakanlık yazıları ve ekleri. maddesinde “Kömür satıcılarının Belediyelerden ruhsat (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı/Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatı) alınmasına müteakip Kömür Satış İzin Belgesi verileceğinden dolayı istenen belgenin düzenlenebilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı/Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatının Valiliğimize (İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne) sunulması gerekmektedir” hükmü yer almaktadır. İlimiz limanından giriş yapılmayan. Yakıt 50 .İthal ve yerli kömür karışımından oluşturulan harmanlanmış kömür ve briket kömürler için de yukarıda 8.) noter yada aslı gibidir onaylı (9) .11. boşaltma ve tüketim esnasında). Kömür satıcısı firmaların adreslerinde değişiklik olması durumunda.Noterden tasdikli taahhütname (Ek-4). (12). (6) –İthalatın gerçekleştiği ilin Valiliğinden alınan yakıt satış izin belgesi (7) -Vergi levhası örneği.İl Mahalli Çevre Kurulunun 05. proforma fatura. adresi. Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği) (3) -Ticaret sicil gazetesinin örneği.

cezai yaptırımlar uygulanacaktır. analiz ücreti bedelinin yatırıldığına dair banka dekontu İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne sunulacaktır. 17.Satış İzin Belgesi alan firmaların sahalarından her ay İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından düzenli olarak numune alınacak ayrıca İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne yapılan şikayetlerde gerektiğinde numune alınacak olup. tüketim yerinde yapılan kontrollerde tespit edilen ve kararda belirtilen özelliklere uymayan katı ve sıvı yakıtlar yed-i emine alınarak yakılması önlenecek ve yasaklara riayetsizlikten dolayı kaçak yakıt muamelesi yapılıp. ithal ve yerli kömür satış yerleri ile apartmanlardan TS 5125 ve TS 4744 sayılı standartların belirlediği numune alma esaslarına göre kömür numuneleri alınarak analizlerinin yaptırılması sağlanacaktır. taşındığı ve satışının yapıldığı yerlerden periyodik olarak yakıt numunelerini almak ve analizlerini akredite olmuş veya Bakanlığın uygun gördüğü laboratuarlarda yapmak/yaptırmak ve standartlara uymayan numuneler için gerekli tutanağı tutup valiliğe bildirmekle yükümlüdürler” hükmünü içermektedir.İlimiz sınırları içerisinde ısınma amaçlı sıvı yakıt olarak. kükürt içeriği maksimum % 1 olan ithal fuel-oil ile kükürt içeriği maksimum % 1. 15-Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 26. analiz ücreti. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Saymanlığı T. 16-13 Ocak 2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde belirtilen yakıtlar (katı. katı ve sıvı yakıtın üretildiği. İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce ilimizde faaliyet gösteren firmaların gümrük sahalarından ve/veya ithalatçılara ait depolardan.2004 tarih ve 2004/2 Nolu Mahalli Çevre Kurulunun 4. alınan yakıt numune bedelleri ve analiz ücretleri Yakıt Satış İzin Belgesi sahibi firma tarafından karşılanacaktır. taşıma aracında. İsteğe bağlı analizler için ilgiliden ayrıca ücret alınacaktır. sıvı ve gaz) kullanılması. Bu araçların şehir içine girişleri ve geçişleri yasaktır. depoda. “Bakanlığın yetkisi saklı kalmak kaydıyla İl Mahalli Çevre Kurulunca yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşları.5 olan yerli fuel-oil kullanılmasına.Samsun il merkezi dışına transit geçişte sıvı ve katı yakıt nakliyesi yapan araçlar çevre yolunu kullanacaklardır. 01. Kömür satış izni verilmiş firmalara ait kömürlerden her ay numune alınacak. Ziraat Bankası Samsun Şubesi nezdindeki 399 78 322-5001 nolu hesabına (emanete) yatırılacak olup. Maddesi ile düzenlenen “Sıvı Yakıt Satış İzin Belgesi” verilmesi kararının iptal edilmesine. torbalandığı. depolandığı.04.C. Maddesi. Analiz ücretini yatırmayan firmaların Yakıt Satış İzin Belgesi iptal edilecektir. Numune alındıktan sonra (bir) 1 hafta içerisinde analiz ücreti yatırılacaktır. 51 . 13. 14. başta petrol koku olmak üzere yasaklanmış yakıtların ısınma amaçlı kullanılmaması.Denetim Ekibinin kontrolü sırasında.

satış. temin. fanlı ve döner ızgaralı olmaları. ayarlarının iyi yapılmış olması. dağıtım ve satışında denetimde bulunmak üzere İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü Başkanlığında Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İl Çevre ve Orman Müdürlüğü personelinden oluşan bir komisyon oluşturulmasına. kazan dairelerinin yeterince havalandırılması ve işletme talimatlarına uygun olarak işletilmesi. sürekli kontrol edilmesi ve ehil kişilerce yakılması. denetimin Sanayi ve Ticaret Müdürlüğünce yapılmasına. bu kapsamda kalorifer ateşçisi ve bina yöneticilerinin eğitilmesi ve denetlenmesi. tüm ısıtma tesisatının bakımı ve temizliğinin gereği gibi yapılması. 3-Hava kirliliğinin azaltılması ve hava-yakıt oranının optimum koşullarda olmasını sağlayarak tam yanmanın gerçekleştirilmesi için stokerli (mekanik beslemeli yakma tesisleri) sistemlerin TSE belgeli. 20-Perakende akaryakıt satıcılarının. 8-Kalorifer tesisatlarının iyi izole edilerek ısı kayıplarının önlenmesi. 10. dağıtım ve kullanımının yasaklanmasına.18-Gazyağı için kükürt ve su miktarının TSE 3355 ‘e ve motorin (mazot) için ise kükürt ve su miktarının TSE 3082’e uygun olmasına ve bu özelliklere uymayan sıvı yakıtların temin. 9. 7-Yakıt kullanan bacasız ısıtıcıların kapalı alanda ısınma amaçlı kullanımın önlenmesi. 52 . 6-Kalorifer kazanlarının tekniğine uygun yakılması ve kazan bakımı işlerinde çalışacaklar için “Yetkili Kalorifer Ateşçisi Kursları” düzenlenmesine yönelik çalışmaların yapılması.Isınma amaçlı kullanılmasına izin verilen ithal ve yerli (illerin kirlilik derecesine göre belirlenen) kömür özelliğini sağlayan ve piyasada fındık tabir edilen 10-18 mm çapındaki elenmiş ve yıkanmış kömürlerin torbalanarak stokerli sistemlerde kullanılması ve bu sistemlerin kullanıldığı binalarda da sıkı denetimlerin yapılması. otomatik yüklemeli. 8. bacaların periyodik temizliğinin yapılıp yapılmadığının düzenli denetlenmesi. 11. Yakma sistemleri 1-Yakma sistemleri konusunda “Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”nin 7. 19-İlimizde kullanılmasına müsaade edilen sıvı yakıtların tespit. 4-İlk yanma sırasında bacadan atılan partikül madde emisyonlarını kontrol etmek amacıyla ön yanmayı temin edecek şekilde stokerli sistemlerin sürekli (non-stop) yanmasının sağlanması. 5. 12 ve 13 üncü maddelerinde belirtilen hususlara uyulması. bayisi olmadığı firmanın yakıtını satmasının yasaklanmasına. 2-Mahalli Çevre Kurullarınca karara bağlanan yakıt programları çerçevesinde kullanılacak kömürlerin daha verimli yakılması için soba ve kalorifer kazanlarında TSE standartlarına uygunluğun aranması ve gerekli denetimlerin İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü ve ilgili Belediye Başkanlığı tarafınca yapılması.

Trafik Tescil ve Denetleme Şube Müdürlüğü/İl Jandarma Komutanlığı Trafik Timi ve Samsun Çevre Koruma Vakfı Başkanlığı işbirliği ile motorlu araçların egzoz gazı emisyonu ve egzoz gazı emisyon ölçüm belgesi kontrolünün yapılmasına. 4-11 Haziran 2004 tarih ve 25489 sayılı Resmi Gazete’de “Benzin ve Motorin Yönetmeliği” yayımlanmış olup.2003 tarih ve 25162 sayılı Resmi Gazetede “Motorlu Kara Taşıtlarının Egzoz Emisyonlarının Ölçüm ve Denetlenmesine İlişkin Tebliğ” de belirtilen esaslar göz önüne alınarak. Bacası temizlenmeyen soba ve kazanlarda yanma verimi sağlanamamakta ve buna paralel olarak yakıt tüketimi ve bacadan atılan kirletici emisyonlar artmaktadır. Ancak bu tarihe kadar benzinli araçlarda kurşunsuz benzin kullanılması konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve Büyükşehir/ilçe Belediye Başkanlıkları tarafından halkın uyarılması. istiap haddinin üstünde yolcu ve yük taşıyan ve yağ yakan motorlu taşıtlar trafikte denetlenerek kurallara uymayan taşıt sahipleri için cezai müeyyidelerin uygulanması ve gerektiği hallerde trafikten men edilmesi. 7-Büyükşehir/ilçe Belediye Başkanlıkları tarafından egzoz emisyonlarından en çok zarar görebilecek çocukların oyun alanlarının (park. 2-Egzozundan siyah duman atan. 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren kurşunlu benzin üretimi durdurulacaktır. Motorlu Taşıtlar: 1-08. 5-Gerektiğinde. Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşların işbirliği ile eğitim programları düzenlenmesi ve küçük broşürler hazırlanarak halka dağıtılması gerekmektedir. il merkezinde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.9-Soba ve kalorifer kazanlarının kış gelmeden önce temizlenmesi gereklidir. bacaların ve sobaların temizliğinin önemi ve temizliğin kış gelmeden önce yapılması gerektiği konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğü. 6-İl Emniyet Müdürlüğü tarafından sinyalizasyon sisteminin sabit hızda gidildiği takdirde durmayı önleyecek şekilde düzenlenerek yeşil dalga sisteminin oluşturulması ve bu sayede gereksiz beklemenin ortadan kaldırılarak egzoz emisyonunun en aza indirilmesinin tavsiye edilmesine. Emisyon İznine Tabi Olmayan 53 .07. 3-Servis araçları ile ilgili kuralların getirilmesi ve egzozundan siyah duman atan servis araçlarının trafikten men edilmesi. hava kirliğinin yoğun olduğu günlerde Büyükşehir Belediye Başkanlığı APK Daire Başkanlığınca tek çift plaka uygulamasına giderek trafiğin sınırlandırılması. yapılacak denetimlerde egzoz gazı emisyon belgesi bulunmayan taşıtların egzoz gazı emisyon ölçümünün yaptırılması.) mümkün olduğunca trafiğin yoğun olduğu yerlerden uzakta planlanması ve yapılmasının tavsiye edilmesine. sanayi tesisleri Emisyon İzni alarak faaliyet göstermek zorundadır. bahçe vs. Sanayi Tesisleri 1-Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde. Bu çerçevede.

7-Bacasından siyah duman atan işyerlerinin ve sanayi tesislerinin denetlenmesi. Isı Yalıtımı: 1-Isı yalıtımı ile ilgili olarak 14 Haziran 1999 tarih ve 23725 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “TSE 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları” standardı 14 Haziran 2000 tarihinde mecburi standart olarak yürürlüğe girmiştir. işletme ve bakımları TSE’nin ilgili standartlarına uygun olmalıdır. 5-TÜPRAŞ tarafından üretilen yüksek kükürt içeren 6 nolu fuel-oilin. kükürt dioksit emisyonunu Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen sınır değerlere uygun olarak arıtan baca gazı arıtım tesisine/teknolojisine sahip sanayi tesislerinde kullanımına izin verilir. 8-İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Belediyelerin teknik elemanları koordineli bir şekilde bölgelerindeki çevreyi kirleten sanayi tesislerini tespit etmeleri ve denetlemeleri gerekmektedir. bu yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin üzerinde olamaz. Kazanlarda ısı veriminin uluslar arası normlara uygunluğu tesis sahibi tarafından belgelenecektir. 3-Sanayicilerin tesislerinde kullanacağı kömür özelliklerini ilgili Valiliğimize bildirmeleri gerekmektedir.) . Kazanların ısı tekniği. sıvı yakıt taşıyıcı ve satıcı firmaların bu konuda uyarılması. 6-Sanayi tesislerinde TÜPRAŞ spektlerine uygun %1 kükürt ihtiva eden ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan izin alınarak ithal edilen fuel-oil kullanılabilir. akışkanlığın arttırılması amacıyla ön ısıtma yapılması. ekonomi. 2-Emisyon İznine Tabi Olan/Olmayan Tesislerde Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ndeki hüküm ve sınırlara uygun faaliyet gösterilmesi için gerekli tedbirlerin alınması. kullanılan yakıt ve bacadan atmosfere verilen emisyonlar dikkate alınarak sanayiden kaynaklanan hava kirliliğinin denetim altına alınması ve gerekli yasal işlemin yapılması. uygun yakma teknolojisine sahip olduğunun belgelenmesi (Tesislerde kullanılacak kazanlarda. Bu yakıtın anma ısıl gücü düşük. 4. Tozumayı önleyici her türlü tedbirin kömürü satan taşıyan ve sanayi tesisi sahibi tarafından ilgili mevzuata göre alınması koşulu ile sanayi amaçlı tüketilecek yerli ve ithal kömürlerin torbalanması gerekmemektedir. kazan ve baca sistemi birbirleri ile uyumlu olmalıdır. Yeni binalarda gerekli tedbirlerin alınması hava kirliliği açısından büyük önem arz etmektedir. İllerde bu standardın ve 8 Mayıs 2000 54 . Ayrıca. Bu koşullar dışında 6 nolu fuel-oil kullanımının önlenmesi.Sanayi Tesislerinden yayılan emisyonlar. emisyon izni almış olması ve/veya emisyon ölçüm raporunu Valiliğe sunmuş ve ölçüm sonuçlarının ilgili yönetmelikteki sınır değerlere uygun olması. yanma boyu kısa kazanlarda kullanımında yanma verimi açısından. çevre kirliliğine neden olmayacak şekilde gerekli önlemlerin alınması kaydı ile sanayi tesislerinde her boyutta (toz dahil) yerli kömür kullanılabilecektir.Sanayi tesislerinde kullanılacak ithal kömürlerin Yakıtlar 1-c bölümünde verilen sanayi amaçlı ithal edilecek kömürlerde aranacak özelliklere sahip olması .

2-Başta resmi bina ve okullar olmak üzere yeni bina yapımında ısı yalıtım projelerinin ilgili birimlerce uygulanması. 3-Özellikle kış gelmeden önce binalarda ısı kaçağı olan noktalarda ( pencere ve dış kapılarda) alınacak önlemlerle ilgili olarak halkın bilinçlendirilmesi. tavsiye edilmelidir. Sıcaklık Şartları ve Yakma Saatleri: 1-Dış ortam sıcaklığı gece ve gündüz 15 oC nin üzerinde olduğu günlerde kalorifer ve sobaların yakılmaması. ancak hava kirliliğine neden olmayacak şekilde yakılması. terminaller ve kolluk binaları. 3-Kalorifer ve sobaların ilk yakış saatlerinin semtler itibari ile belirlenmesi ve uygulamanın belirlenen saatlere göre yapılıp yapılmadığının denetlenmesi. 2-Kalorifer ve sobaların . öğrenci yurtları. işyerlerinde. 5-Hastaneler. gerekmektedir. kalorifer ve sobaların iç ortam sıcaklığı 20 oC dan yukarı olmayacak şekilde devamlı olarak . Halkın Bilgilendirilmesi 1-Halkımızın da hava kirliğinin yoğun olduğu günlerde alması gereken önlemler konusunda gerekli hassasiyeti göstermesi için bilinçlendirilmesi ve bilgilendirilmesi. yatılı ve gündüzlü okullar. kreşler. bina iç ortam sıcaklığı 18 oC. konutlarda ise 20 oC dan yukarıda olmayacak şekilde yakılması. yaşlılar ve güçsüzler yurtları. 4-Okullarda ve resmi binalarda değiştirilmesi gereken pencerelerin ısı camlı pencere kullanılacak şekilde değiştirilmesi ve kaloriferli okullarda radyatörlerde termostatlı vana kullanılması. 55 . 5-Okullarda ve resmi binalarda giriş kapısının kendiliğinden kapanabilir ve hava sızdırmaz yapılması. 4-Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde sobalar ve kaloriferler mümkünse sabah saat 10’dan sonra ve akşam en geç saat 16’dan önce yakılması. camların çift camlı olmasının yakıt tüketimindeki faydaları halka anlatılması ve binalarda özellikle dıştan yalıtım yapıldığından yakıt tüketiminde ne kadar azalma olacağı konusunda bilgilendirilmesi.tarihinde yayımlanan “Isı Yalıtım Yönetmeliği” ile mevcut binalarda ısı yalıtımı ile yakıt tasarrufu sağlanması açısından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 19 Kasım 1984 tarih ve 18580 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Mevcut Binalarda Isı Yalıtım ile Yakıt Tasarrufu Sağlanması ve Hava Kirliliğinin Azaltılmasına Dair Yönetmeliğin” uygulanması ve kamuoyunun bu yönetmelik ve mecburi standarda riayet etmesi için İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü ve diğer kuruluşlarla işbirliği yapılmalıdır.

UYGULANACAK CEZALAR . kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten. idari para cezası. Çevre Kanunu gereğince. Çevre Kanununun kirletme yasağına ilişkin 8. pazarlamacılar ve kömür satışı yapan mahrukatçılara uygulanacak cezai işlemler: (1) Birinci olumsuzlukta 2872 Sayılı Çevre Kanununun ilgili maddelerine göre idari para cezası uygulanacaktır. önem arz etmektedir. Ayrıca. kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler” maddesine muhalefet nedeniyle idari para cezası uygulanacak ve yakıtlar yed-i emine alınacaktır. ilimizin kirlilik derecelendirmesi göz önüne alınarak yukarıdaki kömür özelliklerine göre dağıtımın sağlanması ve Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde belirlenen hususlara önem verilmesi gerekmektedir. kömürlerin niteliği bu Kararlarda belirtilen kriterlere uygun dahi olsa 2872 Sayılı Çevre Kanunu’ na göre cezai işlem uygulanacaktır. kömür satış izin belgesi olan firmalar. Samsun İli Mahalli Çevre Kurulunca belirlenen özelliklere sahip olmayan katı ve sıvı yakıt kullanan üreticilere. hava kirliliği mücadelesi ve uygulamada birlikteliğin sağlanması amacıyla kömürler vatandaşa dağıtılırken. yükümlülüğün ihlaline göre. -Yapılacak denetimlerde istenen belgeleri ibraz etmeyen. 4-Hava kirliliği ile ilgili eğitici programların düzenlenmesi. 3) Samsun Valiliği (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü)’nden “Kömür Satış İzin Belgesi” almadan kömür sattığı tespit edilen firmalara. Maddesinin 2. Normal veya ihbar üzerine yapılan denetimler neticesinde. 56 . 3-Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde öğrencilerin açık alanda tören yapmalarının önlenmesi. kirlenmeyi durdurmak.Denetimler esnasında. olumsuzlukların tespiti halinde. 5-Halkın TSE belgeli. kullanmaları durumunda hem bütçeleri hem de hava kirliliğinin azaltılması ve sağlık açısından faydaları hakkında bilgilendirilmesinin sağlanması. (2) Fiilin ikinci defa tekrarı halinde 2872 sayılı Çevre Kanununun 23 üncü maddesine göre idari para cezası uygulanacak ve Yakıt Satış İzin Belgesi iptal edilecek. kömür satışı yapan mahrukatçılar için ruhsatı veren yetkili mercii tarafından çalışması durdurulacaktır. fakirlere kömür dağıtılması hususu ile ilgili olarak alınan 3 Mayıs 2005 tarih ve 25804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kururlu Kararı Madde 6 “Mahalli Çevre Kurulu Kararları doğrultusunda kömür dağıtımının yapılması” hükmüne istinaden İl Mahalli Çevre Kurullarınca. Fıkrasında yer alan “Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle.2-Halkın duyarlılığının arttırılması için hava kirliliği ölçüm sonuçlarının günlük olarak halka duyurulması. yakıt satışının durdurulması. satış izin belgesinin iptali gibi cezalar uygulanacaktır. üstten yakmalı soba ve kaliteli yakıt satın almaları.

2.İlimizin meteorolojik verileri ve topoğrafik yapısı gereği sis ve inversiyonun şehir merkezinde daha çok sabah erken saatlerinde ve akşam saatlerinde ileri boyutlara ulaşması nedeniyle. 5)Şirket merkezi ilimiz dışında faaliyet gösteren firmalara yaptırımlar aynen uygulanarak. C.Hava kirliliği ile ilgili olarak Mahalli Çevre Kurulunca alınan Kararların kamuoyuna duyurulması ve vatandaşların bilgilendirilmesi için. yerel basın ve yayın organlarında çevre eğitimi çalışmaları yapılacaktır. böyle bir durumda gerektiğinde semtler itibariyle. tüm kamu.4. atık ve artıkların her ne suretle olursa olsun soba ve kalorifer kazanlarında yakılması yasaklanmıştır. dağıtılması. maddesine istinaden 21. broşür.Soba ve kaloriferler 15/10/2005 tarihinden itibaren yakılmaya başlanacaktır. atık lastik. iş yerleri ile meskenlere ait bacaların bakım ve temizlikleri 01/10/2005 tarihine kadar yaptırılıp. sönen kaloriferlerin ilk yanma saatleri aşağıdaki şekilde düzenlenecektir. DİĞER KONULAR: 1. bunun için afiş. Yakanların tespiti halinde uyarıya gerek kalmaksızın yasal işlem uygulanacaktır. nem. periyodik temizlikleri sürdürülecektir. madde uyarınca ceza uygulanacaktır. kırpıntı. kurum ve kuruluş.b. 6) Yönetmelikte belirtilen torba örnekleri dışında bilgi içeren torbaların tespiti halinde 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 12.01. kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait binalarda kaloriferlerin sürekli yanması en ideali olmakla birlikte.Isınma ve sanayi amaçlı olarak atık yağ. 4. plastik malzemeler. üstübü .2005 tarih ve 25758 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan “13. plastik kömür torbaları. 3. kül v.2. Sabah : 09:00 – 10:00 Öğleden Sonra : 14:00 – 15:00 5. Endüstriyel Emisyonlar Emisyon İzni Alan İşletmeler: 57 . söz konusu kömür özellikleri ( kükürt. alt ısıl değer. el ilanı ve kitapçık bastırılması.1.2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde” ve 2005/6 nolu Genelgede belirtilen değerlerden daha iyi olsa bile kömür torbaları üzerine asgari Yönetmelik ve Genelge değerleri yazılacaktır. vb. Denetimler esnasında bacaların bakım ve temizlik işlemleri ile ilgili belgeler gerektiğinde ibraz edilecektir.4) İthal ve yerli kömür torbaları üzerinde yer alacak bilgiler Yönetmeliğin belirlediği asgari bilgileri taşıyacak olup. İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce gerekli çalışmalar yapılacak.İlimizdeki kamu.) 17. durum ilgili ilin Valiliğine bildirilecektir.03.

Şti. İnş.03. ve Tic. Tekkeköy Aygaz A.2005 31.2006 04.03.01.2006 29.01. Ltd. Murat Akaryakıt İst. Şti.2006 29.118 5513 2006/1 2006/3 2006/3 2006/3 2005/5 2005/5 2006/1 2006/1 2006/2 2006/3 2005/5 2006/1 2006/2 2005/5 2006/3 2006/3 2005/32000-11 1999-15 2006/2 2006/1 2006/3 2006/2 2006/3 58 .2006 29.2005 29. Ltd. Şti. Pet.2006 28.04. Tic. San. Ltd.12.2005 29.Şti.07. Değişim Petrol İnş. Oyak Beton San. Kavak Çebi Kardeşler Tur. San. Ürün.2005 12..11.2006 29.İhr.Ltd. Paz. Ltd. Tes.Ş.Şti.2005 31. Ltd.55.2004 27. Nak.07.01. Tur.Ş.2006 04.2006 29. Samsun Dolum Tesisleri Yıldırım Dış Tic. San.2002 22. Şti.2004 18. Kömür El.08. Çarşamba Akın Nakliyat Orman Ürünleri San.Şti. Saray Petrol İnş. Oto. Tic. A. Ltd.Ş.02. Fatih Arda –Temiz Petrol Şenel Petrol Safi Katı Yakıt San.01.2005 29.03. Gıda ve Hay. Ltd. Florya Entegre Et Sanayi Yibitaş Lafarge Orta Anadolu Çimento ve Tic.2006 04.Ş.2005 04.1344 B-5510 B-5511 B-5512 B-5516 A.02.2006 31.2005 15.06.03. Alkanlar Petrol Ürünleri Tic. Tic.2006 28. A. İth.03. Karkim Karadeniz Kimya San. ve Tic. ve İnş. EMİSYON İZİN TARİHİ 04.07. Taflan Un San. Alaçam Özdemir Petrol Ürünleri Ltd. Tic. Ballıca Sigara Fabrikası Bafra Aypi Et Tavukçuluğu Entegre Tesisi Tekeşin Petrol Şafak Gıda San Tic. Şirketi Hüseyin YILMAZ Petrol İst.2000 17. Salıpazarı Pet-Or Petrol Ür..05.01. A.2. Şti İrfan SARDOĞAN Zehirli Fare Yemi SBS Boya ve Tiner Sanayi Pınar-Al Kimya Oto.55. Ltd.03. Tic.2005 23. Terme Yontaş Yonga ve Levha San. Tes. İhr.2006 11.2005 31.Basım-Yayın İnş.2005 27.03. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Tekeşin Petrol Tic.02.01.12. Ltd.Ş.1999 28.Tic.2006 28.02.2006 29.12.2003 23. 2005. Şti. Ondokuz Mayıs Gürsoy Hazır Beton Yapı El. Petrol Ofisi A. Ltd.07.2006 29. San. Ve Tic.Şti. ve Pak.01.03. Tic. Tayfun Petrol Kale Akaryakıt İstasyonu Opet Yiğitler Petrol Din.1.San.07.Ş.Tablo C.2005 31.2006 EMİSYON İZİN SAYISI B-55.Ltd.2005 19. Şti.07. Koll.01.2006 28. Aktavuk San.A.16.08. A.94 2004/1 2002/2 2003/2 2004/8 2005/4 A. Samsun Terminali Uzun Kömür San. Turzm Tekstil ve Tar.2006 31. ve Tic Mert Petrol Tic. İnş. Şti.Ş. Şti Ernur Tavukçuluk San.20.03. Merkez İlçede Bulunan EKHKKY’ne göre Emisyon İznine Tabi Tesislerin Emisyon İzin Durumları ve İlçelere Dağılımı: SIRA NO 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 1 2 3 4 5 1 2 3 4 1 2 3 1 2 1 3 4 5 1 2 FİRMA ADI Merkez Ar Yatırım İth.

Tic. Ltd. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Karkusan Karadeniz Kurşun ve Kurşun Maml. Ltd. A. Eti Bakır İşletmeleri Toros Gübre ve Kimya End. E. Elf-Selyak Petrol Ürünleri Üretim ve Paz. Akın Kauçuk Rejenere San. Liste-A 2.m.3 Liste-A.Ş. Karsan Kireç San. Nak. Çarşamba Çarşamba Şeker Fabrikası Ladik Ladik Çimento Fabrikası Bafra Bafay Yağ Un Gıda Tarım ve Mak. A.17.Ş. Ltd. Havza Altan Kireç ve Toprak Sanayi (Kapalı) Vezirköprü Vezirköprü Orman Ürün.9 Liste-A. Elektrosan Elektro Bakır San. Samsun Döküm Sanayi A. (Kapalı) Kavkisan Kireç San. Tic. Liste-A 2. Tor Lastik Fabrikası Burak Lastik Ürünleri Ayak. Tic.7. Nak. Ltd.9. ve Tic. Ltd.07.) Üçler Kireç Sanayi Üçler Toprak Sanayi(Kapalı) Bahri Rendeci Kireç Sanayi Akkisan Kireç San.m.18 Liste-A.3 Liste-A.Ş. Liste A.2005 (Kapalı) Liste-A 2. Sakoğlu Kireç San.K. A. A.ve Tic.Y.4.Şti. 2005. Liste-A 2. ve Tic.3 Kapalı Liste-A. Arılar Toprak San. (Yaşardoğu Mah.m. Liste-A. EK-3 Liste-A.Ş.6. Liste A. Tic. A. Şti. San.3 Liste-A.Ş. Tic.ŞtiHaddehane Tesisi Yeşilyurt Demir Çekme San.25 Liste-A. (Kaya Köyü) Dörtler Kireç ve Toprak San. Ltd.3 Liste-A. Alpet Altınbaş Petrol Tic.Ltd. A.Ş. ve Tic.4.2. A. İmalatı FKK Güney Oto Lastik ve Emek Lastik ve Plastik Ayakkabı San. Rekor Toprak Tic.1 Liste-A. EKHKKY Liste A’ya göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı SIRA NO 1 2 3 4 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 1 1 2 1 1 FİRMA ADI Merkez Gesan A. A. Liste A. A. Şti. 06. Altan Kireç ve Toprak San.Ş. Ltd.Ş. Liste-A 2.4. Ltd.Ş.Ş.K. Liste-A 2. Şti.Ş.1 Liste–A.m Liste A. A.H. A.14 Liste-A. ve Tic. Tic. Nak.3 Liste-A.2. Kurumahmutoğlu Toprak San.3 Liste-A. Liste-A 2. Liste-A 2. Liste-A 2. As Çelik Döküm İşleme San. Tic. (Çal Mevkii) Dörtler Kireç ve Toprak San. Liste-A 2.2. (Kalaba Mevkii) Karsan Kireç San.ve Tic. Liste-A.9 Liste-A.2. Kavak Rekor Kireç San.m.Ş. Şti. Şti.K.EKHKKY Liste A’ya Göre Emisyon İzni İşlemleri Devam Eden İşletmeler: Tablo C.3 59 . A. Şti.Ş. Samsun Dolum Tesisleri Samsun Bakır Boru San.Ş.3 Liste-A 2. İzabe Tesisi Mobil Santral Milangaz A. Şti. Dolum Tesisleri Samgaz Likit Petrol Gazı San. Gübre San. Büyükşehir Belediye Başkanlığı Asvalt Plent Tesisi Arslan Metal Tekkeköy Yeşilyurt Demir Çekme San.Ltd. Şti. ve Tic. Tic.3 Liste-A.Ş. Nak. Liste-A 2.9. Ltd. ve San A. Ltd.4.9 Liste-A. Liste-A7.4. Şti. Şti. Ltd.Ş. Şti. Liste-A.

A. Oto.1 Liste-B. E. Ltd. Ltd.Malz.Ş. Tur.1 Liste B.12 Liste-B. Şti.2 Liste-B.ve İnş. Tic. Aslantürk Petrol Ertekin Petrol Ürünleri Taş Tic. Şti. Özel Göz-Sa Sağlık Hiz.12 Liste-B.2 Liste-B. Mad.9. Taah. Yak. Akın Biyodizel Tesisi Büyükşehir Bel.1 Liste-B.9.H.1 Liste-B. Ve Nak. Nihoruz Gıda San. ve Dış Tic. Ldt. A. Bölge Müdürlüğü Taflan Sarmuk Taşocağı Büyükşehir Belediyesi Gürgenyatak Taşocağı Sitaş Yapı Taah. Ltd.Ş.2 Liste-B. Ltd. San.K.10 Liste-B. Malz.7. EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 FİRMA ADI Merkez Er Kömür Pazarlama Madencilik Mad. Şti. San.9.2.10 60 . Tic.2. EK-3 Liste-B. ve Tic. Onpet Onur Petrol San.1 Liste B.9.Ş.7 Liste-B. Çev. Reşitoğlu Kömür Kereste Demir İth.Ş. Alt.2 Liste-B. Şti.1 Liste-B. A. Nevsan Metal End.10 Liste-B. Paz. Şti.9.12 Liste-B.2 Liste-B.3 Liste B.3 Liste-B. Özgü İnşaat Gıda Güb. 2005. San.10 Liste-B.1 Liste-B.2 Liste-B.9.Ş. Tic.9.1 Liste-B.K. Alyak Katı Yakıt Paz.Y.Ş. Tic.EKHKKY Liste B’ye Göre Emisyon İzni İşlemleri Devam Eden İşletmeler: Tablo C.1 Liste-B.10 Liste-B. Şti.2 Liste-B. Ltd. A.K. Safi Katı Yakıt San.17 Liste-B. Ltd. Turpan Mobilya Orman Ür. DSİ 7. Turz.Ş. Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Ltd. San.9.2. İnş.12 (Kapalı) Liste-B. Unsan Un Sanayi Samsun Yem Sanayi Koni İnşaat Soğancılar Petrol Ltd. A. A.3 Liste-B.San.9.2 Liste-B.9. Dem.10 Liste-B. Erpet Erbeton San. Çalışkan İç ve Dış Tic. Atakaş Tic. 19 Mayıs Hazır Beton Tesisi Recepoğlu Un Fabrikası Ulusoy Un Sanayi Ve Ticaret A.18-A.2.2.9. Şehriçi Un San.17 Liste-B. Şti. Süleyman Bektaş Gürgendağ Konkasör Tesisi Süleyman Bektaş Yukarı Avdan Kalker Ocağı Tesisi Arslanlar Hafriyat ve Nak. Taşocağı -Kutlukent Yeni Akkor Katı Yak.7.1 Liste-B.2. Şti.2.2.Ş.2.1 Liste-B.7. Mad.2. Tic.1 Liste-B.2. San ve Tic. Büyükşehir Belediye Başkanlığı Taş Ocağı Sames A. Şti Alimünyum Metal Sanayi Tic. Ltd. Şti.12 Liste-B.9. Liste-B.1 Liste-B.10 Liste-B.Ş.9.2. Ltd. Ak-Metal San ve Tic. Tek.9. Şti. Mehmet Güroğlu Petrol İstasyonu Güroğlu Petrol İstasyonu Bolat Petrol İstasyonu İzcan Petrol İnş. Şti. İhr. İth. Ltd.9.10 Liste-B.Ş. A. A.2 Liste-B. Fadime Sevil KÜÇÜK Deterjan Üretim Tes. Tur.1 Liste-B.9.2. Tic. Tic. Tic. Tic.9. Tic. İleri Alemdar Yat. Ltd.9. Cem Petrol Ada Petrol Tekkeköy Akabe Madencilik San.2.9.4. Şti.

Şti. Tic. Çarşamba Belediye Başkanlığı Taşocağı Akoğlu İnşaat Tic. Şti. Ltd. Tic.10 Liste-B.2.9. San.1 Liste-B. Taşocağı Belalan Köyü Karayolları 7. Taş ve Mermer Kalker Ocağı-karapınar Köyü Çarşamba Nuryak Nak.Y. Şti.2.9. Tic. Ltd.9. Konkasör Tesisi Kökçüoğlu Petrol Supet Koll. San. Liste-B. Asarağaç Topcuoğlu İnşaat Taşocağı İstaş İst.1 Liste-B. Şti. Konkasör Tesisi Sarıoğlu Petrol Esentepe Petrol Onur Petrol Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.2 Liste-B.2.2. Şti. Şti. EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 2 1 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 FİRMA ADI Kavak Tubin İnş.9.2.1 Liste B.Ş.2 Liste-B. EK-3 Liste-B.2. İml.1 Liste-B.1 Liste-B. Sonkaya Petrol İstasyonu Moil Yipet Petrol İstasyonu Altınyıldız Bil. Tur. Bölge Müdürlüğü Çiğdem Köyü Taşocağı İl Özel İdaresi Kaya Köyü Taşocağı Yemsel Tavukçuluk Kalaycıoğlu İnş. Tic. Yaşar Battal Petrol İstasyonu İva-Son Petrol Ürün.2.2 Liste-B. Şti.10 Liste-B.1 Liste-B.9. Yaşar Akil Akaryakıt İstasyonu Karaca Akaryakıt İstasyonu Dalgıç Petrol Akaryakıt İstasyonu Alkan İnşaat Taşocağı Ayvacık Fazlı Özkan Petrol İstasyonu Okur İnşaat Akaryakıt İst.1 Liste-B.10 Liste-B. Ltd.1 Liste-B.9.2.1 Liste-B. (Ankara Yolu) Duygu İnş. Ltd. Tic.2 Liste-B. Ltd.17 (Faaliyette Değil) Liste-B. Karayolları 7.9.2 Liste-B7. Eml.7. San. Tic. Ve Nak.10 Liste-B.9. A.10 Liste-B.9. Taş ve Mermer Kalker Ocağı-Çarıklıbaşı Köyü İstaş İst. Ltd.7 Liste-B.9.K.9.2 Liste-B. Liste-B.1 (Faaliyette Değil) Liste-B.2. Şti.1 61 . Ltd. Ltd.9. Karyak Karadeniz Yaka. Ltd.10 Liste-B.1 Liste-B.10 Liste-B. Taah. Salıpazarı Yeşil Petrol Ürünleri Terme Atakaş Tic.9.Tablo C. Karadeniz Kafes San.9. Mad.K. Liste-B. Bölge Müdürlüğü Taşocağı Samsun Mısır İrmiği Cumhuriyet Petrol Ürünleri Alpet Akaryakıt Tesisi Vezirköprü Vezirköprü Köylere Hizmet Götürme Birliği Yürükçal Köyü Narlısaray Bel.1 Liste-B.9.9. Bölge Müd. Şti.1 Liste-B. 2005. E.2.2. DLH 2. Şti. Tur.K. Liste-B. Mad.H.18-B. Ltd. Liste-B.9.1 Liste-B.9. (Emirli Köyü) Tubin İnş.2.9.2.1 Liste-B. Şti.10 Liste-B.

Şti.753 12.896.K.7. E. Şti. Ltd.241.2. Ltd.2 Liste-B.9.9.1 Liste-B.494 33.7.2 Liste-B.7.17 Liste-B.1.12 Liste-B.277.18-C EKHKKY Liste B ye göre Emisyon Alma İşlemleri Devam Eden İşletmelerin İlçelere Dağılımı SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 2 3 4 5 6 7 1 2 3 4 5 6 1 1 1 FİRMA ADI Bafra Erol Petrol Ürünleri San.9. Tic.2 Liste-B.2 Liste-B. Baykurtlar Orman Ürünleri San.7. DSİ 7. Şti.7.A.7.677 8135605 BENZİN (lt) MERKEZ 11.7. Ltd. Bölge Müd. Ve Tic.7 Liste-B. Uzun Petrol Tic.K.2.Tablo C.463 39.2.Ş.10 Liste-B.2 Liste-B. Yakakent Kupi Tavukçuluk Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.675 4077993 Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Ş. Tic.110 2.1 Liste-B. Ltd.2 Kapalı Liste-B. Bölge Müd. Şti. Akyapı İnşaat Karayolları 7.2.7. EK-3 Liste-B. A.A. Cengiz İnşaat Seven Tarım Ürünleri Havza Altınbaşak Un-İrmik Ve Yem San. 2005.7.1 Liste-B.H. A.2 Liste-B.2 C. 2005. Şti.527.17 Liste-B. Bölge Müdürlüğü Boztarla Mevkii Aydıner İnşaat DSİ 7.K. Emrah Tavukçuluk Bafra Belediyesi Mezbahane Tesisi Aytur Tavukçuluk Karayolları 7.17 Liste-B. Alaçam Eroğlu Petrol Ürünleri San Tic.9. Erhan Ulusoy Un Gıda San Ve Tic.5.1 Liste-B.873.2 Liste-B.2 Liste-B.Ş.2 Liste-B. Armutlu Kömür İşletmeleri Özen Petrol Ürünleri Beşgöz Araboğulları Unculuk Hasan Usta Un Fabrikası Yıldırım Nakliyat Taşocağı Ondokuz Mayıs Ondokuz Mayıs Belediyesi Taşocağı Ernur Tavukçuluk San.296 11.2 Liste-B.17 Liste-B.Ş. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar Tablo C.2 Liste-B.127 6.156. Bölge Müdürlüğü Taflan Sarmuk Taşocağı Kuduoğlu İnşaat Taşocağı Ladik Kolin İnşaat Turizm San ve Tic. Bölge Müdürlüğü Kozağzı Köyü Bülbüloğlu İnşaat-Aydıner İnşaat DSİ 7. 62 .19.847. 2005 Yılı Ocak-Şubat-Mart Ayı İtibariyle Benzin Ve Motorin Tüketimleri YILLAR 2001 2002 2003 2004 2005 MOTORİN (lt) MERKEZ 37.9.2 Liste-B. Ltd. Bölge Müdürlüğü Asarkaya Mevkii Yibitaş-Lafarge Hazır Beton Tesisi Gürdal Madencilik Seven Tarım Ürünleri Ve Gıda Pazarlama Tic.17 Liste-B. Tic.7.2 Liste-B. Keleşoğlu Un Fabrikası DSİ 7.2 Liste-B.7.Y.

8 Alkali 11 42 PM (mg/m3) 7.06 8.5 1.9 2.5 6.20. Havayı Kirletici Gazlar ve Kaynakları C.9 155 96.Aylara Göre SO2 ve PM Emisyonları YIL AY Mayıs HaziranTemmuz Ağustos Eylül Ekim KasımAralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık SO2 (mg/m3) 14.45 21.6 36.8 9 32 30 2002 2003 63 . C.8 27. Egzoz Emisyon Ölçümü Yapılan Araç Sayıları Denetlenen Araç sayısı Ceza Uygulanan Araç sayısı 2004 2361 40 2005 1806 38 Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.1.8 12.6 8 7.21. 2005.12 30 35 39. Tablo C.12 7.22.2.5 10.25 22 19 17.8 6.5 6.3 5.9 2.6 6.87 105 204 237 190 196. 2005.2.6 8.Tablo C. Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman Tablo C.8 18. 2005 Yılı İlimizde Trafiğe Kayıtlı Araç Sayıları İl Merkezi Ve Geneli: ARAÇ CİNSLERİ Motorsiklet Otomobil Minübüs Özel Amaçlı Taşıt Otobüs Kamyonet Kamyon Traktör Çekici Tanker Arazi Taşıtı İL MERKEZİ 5601 40781 3507 222 551 12237 2371 10498 180 192 594 İL GENELİ 12907 67126 8609 305 900 22695 6666 38720 372 304 854 Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

Bunlar beraberce (NO+NO2) NOx olarak belirtilmektedir. keza vadeli sınır değeri 30. Partikül Madde (PM) Emisyonları Tablo C. Karbonmonoksit Emisyonları Yerleşim civarlarında ve içlerinde en çok rastlanan kirletici gazlardan birisi de karbon monoksittir.000 Mg/m3 . iyi yakılmayan yakıt gazında % 7 düzeyinde bulunmaktadır. C. C. 58 46 37 26.5 Ağustos 14. Egzoz gazları içerisinde bulunan karbon monoksit egzoz ölçümleri esnasında tespit edilmektedir.7 2004 Temmuz 14. renksiz ve zehirli bir gazdır.8 21 14.2. Oldukça stabil bir gaz olup.000 Mg/m3 ‘tür.3 13.3 69.2.4.61 Şubat 87. Normal egzoz gazında % 3-4 . atmosferde kalma süresi 2-4 aydır. içten yanmalı motorların egzoz gazları ile tam yanmayan yakıtlardan bol miktarda üretilmektedir.1 Aralık 53.9 12.Ocak 68 Şubat 47 Mart 40 Nisan 19. Karbon monoksitin uzun vadeli sınır değeri 10.3.2. İlimizde trafik araçlarından kaynaklanan egzoz gazlarının içindeki karbon monoksit gazlarının ölçümleri ve denetimleri yapılmaktadır. Karbonmonoksit. kokusuz. yedi çeşit oksit meydana getirmekle birlikte. 2005.8 78. bunlardan hava kirleticisi olarak en önemlileri azot monoksit (NO) ve azot dioksit (NO2)’dir. Azot Oksit (NOx) Emisyonları Azot.4 47 34 24 C.81 69.3 Haziran 12.6 Ocak 66.2. 64 .7 26 34 56 56.22’de anlatılmıştır.5 Mayıs 14. Bu gaz.5 Eylül 14 Ekim 14 Kasım 24.5 Mart 64 2005 Nisan 50 Mayıs-2005 29 Haziran-2005 38 Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

su ekosistemlerindeki tüm canlıları etkiler. İnsan Faaliyetleri a. taşımacılık ve tarımsal faaliyetler olduğu bilinmektedir.23. sülfat. bağışıklık sisteminde değişiklik. Doğal kaynaklar 2. Bu etkiler. Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları Samsun ilinde havada hidrokarbon ve kurşun emisyon ölçümleri yapılmamaktadır. deri kanserleri ve kataraktlarda artış. C.Tarımsal faaliyetler -Biyokütlenin yanması -İnorganik gübreler -Organik gübreler Kaynak : Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Bu ışın tutma işlemi. sodyum. Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri Ozon tabakasının en büyük özelliği.3. ton/yıl 19 11 9 7 2 2 Bu kaynaklar göz önünde bulundurulduğunda. magnezyum. doğal kaynakları ve tarımsal ürünleri olumsuz yönde etkileyen morötesi radyasyonu yani güneşin ültraviyole ışınlarını adsorbe etmektedir.Başlıca Nox Kaynakları Kaynaklar 1. İlimizde ozon tabakasının incelmesine neden olan kloroflorokarbon gazlarının havadaki ölçümü yapılamamaktadır. mangan. yüzey sularında kalsiyum. Samsun ilinde havada azot oksit ölçümü yapılamamıştır. Ozon tabakasının incelmesine daha çok buzdolaplarında soğutucu etken olarak kullanılan kloroflorokarbonlar neden olmaktadır. tüm canlı varlıkları. potasyum. Samsun ilinde NOx ‘lerin en büyük kaynağının enerji kazancı.1. C. 65 . alüminyum. Asitleşme.Tablo C. Ozon tabakasının incelmesinin. deniz organizmalarının yaşam döngülerinde değişiklik ve iklimde önemli ölçüde değişiklikler meydana gelmesidir.3. pH değeri düştükçe.Fosil yakıtların kullanılması -Enerji kazancı -Taşımacılık b. 2005. Atmosferik Kirlilik C.2. İlimizde trafik araçlarından kaynaklanan egzoz gazlarının içindeki azotoksit gazlarının ölçümleri ve denetimleri yapılmaktadır. insan sağlığı üzerinde önemli etkileri vardır. pH değerlerinin düşmesine neden olur.5. Bir çok gelişmiş ülke ve AT ülkeleri spreylerde bu gazın daha az kullanılmasını ve 2000 yılından itibaren kullanılmamasını istemektedirler. oksijenin ozona ve ozonun parçalanarak tekrar oksijene dönüşmesi sırasında ültraviyole ışınlarının kullanılması sonucunda meydana gelmektedir. C. demir ve çinko konsantrasyonlarının artışına.2.3. Asit Yağışlarının Etkileri Asit yağmurları.

Bunlar yeryüzüne yağmur ve kar şeklinde ulaşır. C. zararlı böcek ve mantarlara karşı dirençleri kırılır. Havaya verilen gazlar içindeki başta SO2 olmak üzere NOx.1. pH değerlerine ve ortamda oluşturduğu maddelere göre değişmektedir. HF ve HC gibi kirletici emisyonlar ve oluşturduğu asit yağmurları bitki ve toprak üzerinde zararlı etkilerini göstermektedir. asit yağmurları göllerde alüminyum çözünmesine neden olarak balıkların solungaçlarının tıkanmasına ve boğularak ölmelerine neden olmaktadır. kuvvetli asidik çözeltiler şeklinde atmosferde depolanabilir. Bunlara örnek olarak.1. çiğ veya sisle rutubetlendiği zaman. SO3 ve NOx gibi kirleticiler ) atmosferde bulunan su partikülleri ve diğer bileşenlerle tepkimeye girerek sülforoz asit (H2SO3).4. önce hassas canlılar olmak üzere tüm canlıları etkilemektedir. bu duruma yoğun sonbahar yağışları veya ilkbaharda karların erimesi sonucu suyun pH’nın da ortaya çıkan ani düşüler yol açar. Ni ve benzeri ağır metal ve 17 element toprak ve bitkiler üzerinde toplanmaktadır. Aynı şekilde.2. alüminyum ve cıva salınımlarıdır. kuraklığa. H2SO4 ve HNO3 oluştururlar. Ani balık ölümlerine öncelikle akarsularda rastlanır. üreme bozuklukları görülmektedir.1.1. egzoz ve ısınmadan kaynaklanan gazlar topraklara ve üzerindeki bitkilere. Asit yağmurlarının orman toprağına. Türkiye Gübre Sanayi AŞ ve Karadeniz Bakır İşletmeleri baca gazlarının tarımsal alanlarda meydana getirdikleri zararların belirlenmesi amacıyla ilimizde yapılan bilimsel çalışmalar sonucu . dona. Suların asidifikasyonu. Cd. Asit yağmurları toprakta bulunan alüminyumu çözerek içme sularına karışmasına ve içme suyunun kalitesinin bozularak toksik olmasına neden olurlar. Toprak Üzerine Etkileri Çeşitli endüstriyel. Mn. Bunlardan en önemlileri. Asit yağmurları göl ve akarsularda asit dengesini bozarak. Alüminyum toksisitesi. Asidifikasyondan etkilenen balıkların çoğunda. bazı metal konsantrasyonlarının artışına yol açabilir. Hatta bazı türlerin ölümüne neden olmaktadırlar. Doğal Çevreye Etkileri C. Zn. Hg.fitoplankton türlerinin kompozisyonu değişir. As.4. fabrikaya yakın alanlarda ve hakim rüzgar yönündeki tarlalarda başta tütün olmak üzere. Kuru sülfat ve nitrat partikülleri. Yurdumuzun çeşitli bölgelerinde hava kirliliğinden kaynaklanan toprak ve arazi bozulmaları olduğu görülmektedir.4. Düşen pH değerinin etkisiyle bazı balık türlerinin doğal ortamlarından uzaklaşmalarına ve üreme organlarının düşmesine neden olur. Hava Kirleticilerinin Çevreye Olan Etkileri C. Su Üzerindeki Etkileri Hava kirliliği yaratan pek çok gaz (2-7 gün arasında havada asılı kalabilen SO2. Kirletici gazlar içinde bulunan partikül maddelerin taşıdığı Cu. C.4. doğal vejetasyona ve toprağın yapısına etki etmektedir. bitki ve ağaçların önemli 66 . toprak suyuna ve vejetasyonuna yapmış olduğu olumsuz etkiler sonucunda orman ağaçları hastalanır ve bu durumda.

C.3. Trafiğin yoğun olduğu ana cadde ve göbeklerde yetiştirilen çimlerde de kurşun birikimi dikkat çekicidir. buğday ve elma SO2’ den çok fazla etkilenen bitkilerdir. Egzoz gazlarıyla kirlenmiş yol kenarları. Yanık etkisi. radyoaktivite ve ağır metal kirliliğini de yansıtabilmektedir. Buna en tipik örnek balarılarıdır. Örneğin üzerinde beyaz-saman sarısı lekeler yapar. yavru veriminin azaldığı. yaprak dokusunun zarar görmesine ve yaprak yüzeyinde yanıkların teşekkül etmesine neden olurlar.3 ppm SO2 ‘ye 8 saat sürekli maruziyet halinde bile yukarıda saydığımız dokusal bozulmalar görülebilir. Aynı kirletici madde ot şeklindeki bitkilerde ise orta damarın her iki yanında beyaz-esmer lekeler çam gibi iğne yapraklılarda ise yaprakların uç kısmında kahverengi nektozlar ve bunlara bitişik renksiz bölgeler meydana getirir. Stomalardan yaprağa giren SO2. bitkilerdeki bu yanıkların derecesine göre gerileyebilmektedir. toprak pH değerinin önemli ölçüde değiştiği görülmüştür. asit yağmurlarıyla yüzeysel olarak da ortaya çıkabilir. zehirli bal üretildiği hayvan ve insanlara zaman zaman saldırdıkları tespit edilmiştir. enerji santralleri ve karayollanın çevresinde yayılış gösteren bazı liken türleri. HF gibi asit özelliğindeki kirleticiler. Cu ve Zn gibi elementlerin normal değerlerin üzerinde biriktiği. 0. Hava kirleticilerinin hayvanlar üzerindeki etkisi. Kirletici maddelere karşı hassa olan bitkilerin zayıflaması ve fizyolojik özelliklerinin bozulması sonucunda. 2-Dolaylı etki:Bu etkide.4. Örneğin. Madde alımı yüzeysel olarak gerçekleştirildiği için likenler. Fotosentez ve transpirasyon. pamuk. Hava kirliliğinin bitkiler üzerinde olan etkisini şu şekilde sıralayabiliriz: -Nekroz adı verilen yaprak dokusunun eğilip bükülmesi -Klorasis adı verilen beyazlanmalar veya diğer renklerdeki lekeler -Büyüme bozulmaları Değişik bitkiler belli bir tür bitkide bu etkilerden bir veya bir kaçını tipik bir semptom meydana getirecek şekilde oluşturur. bazı hayvan populasyonlarının artışı teşvik edilmektedir. Yonca. toprakta ve bir kısım bitkilerde. Likenler. S. F. Egzoz gazlarıyla kirletilen yerlerde bitkiler zarar gördüğü için balarılarının yeterince nektar ve polen toplayamadıkları tespit edilmiştir. populasyon yoğunluklarını düşündürücü yönde rol oynar. zarar gören bu bitkileri tercih eden böcekler artış gösterebilmektedir. arpa.ölçüde zarar gördüğünü.1. Bu tip alanlarda biçilmiş olan çimlerin hiç bir şekilde yem olarak kullanılmaması gerekmektedir. Flora ve Fauna Üzerindeki Etkileri Hava kirleticilerinin en çok etkilediği bitki organı yapraklardır. iki açıdan düşünülebilir: 1-Toksik etki: Bu etki. endüstri merkezleri ve hava üssü gibi alanlara yerleştirilen kovanlarda. hava kirleticilerin ölçümünde kullanılmaktadır. havanın nemi ve yağışla birlikte almak zorundadır. bir kök sistemine sahip olmadıkları için su ve mineral maddelerini yüzeyleri aracılığıyla. 67 . Endüstri merkezleri. arıların tembelleştiği.

1. egzoz dumanının yoğun olduğu alanlarda ve meteorolojik faktörlerin yetersiz olduğu kesimlerde. Endüstri bölgelerinde. Sonuçta. metal malzemelerin kimyasal olarak aşınmasına ve sanat eserlerinin bozulmasına sebep olmaktadır. solunum ve deri yoluyla adsorbe edilir. solunum sistemidir. Gastrointestinal yoldan kuşun adsorbsiyonu yavaştır. Partikül kirleticiler. yapışkan bir hal almasına ve sonra çatlamasına. Endüstri bölgelerinde ve egzoz dumanının yoğun olduğu ortamlarda kurşuna maruz kalma ile kandaki kurşun düzeyi arasında yakın bir ilişki vardır. büyüme ve gelişme hızı ile ilgili enzimlerin inhibe edildiği savunulmaktadır. astım ve akciğer gibi hastalıklarının insidansı artmaktadır. Kurşun.4. zehirlenme şekline ve yaşa bağlı olarak değişir. Kurşunun merkezi sinir sistemine etkisi. Kurşunun beyne yerleşmesi halinde beynin enerji metabolizması. günümüzde sağlık açısından önemi giderek artan bir tehlikedir. anfizem. C.2. Vücudumuzda. Akciğer kanseri. Partiküllerin nem çekme özelliği vardır: Özellikle küçük ve yumuşak böceklerin sertleşmemiş dokularından su çekerek kutikulanın kuruması ölümlere yol açabilmektedir. Öksürükle sık sık balgam çıkarılır. Zararlı böcek populasyonlarını kontrol altında tutan parazit ve predatör türlerin. KAYNAKLAR: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 Meteoroloji Bölge Müdürlüğü 2005 68 . bazı böceklerin ölümüne neden olabilmektedir. endüstri devriminden bu yana hızlı bir şekilde artış göstermektedir.Kükürtdioksit ve ozondan zarar gören ağaçlarda. Vücuda alınan kurşunun dışkı ve idrarla atılımı yavaştır. Kurşun tozları mide suyunda ve kanda çözünür. çamaşır ve mobilyaların kısa sürede kirlenmesine. troposferde teşekkül eden ozon sebebiyle kauçuk ve lastik malzemelerin yumuşamasına. kirleticilere karşı çok hassa oldukları da bir gerçektir. çok sayıda kirleticinin etkisi altında kalabilmektedir. bazı kabuk böceklerinin populasyonlarının arttığı bilinmektedir. tipik bir kümülatif zehirdir. hava kirliliğinden en fazla etkilenen kısım. büyük şehirlerin havasında egzozlardan kaynaklanan emisyonlarda önemli bir sorun haline gelmiştir. Kurşun. yoğun bir şekilde hava kirliliği yaşanmaktadır. Konu üzerinde yoğun araştırmalar yapılmaktadır.4. C. Günümüzde. Akciğerler. kronik bronşit. İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri Hava kirliliğinin. Kronik bronşitte soluk alıp vermek güçtür. Bu nedenle kurşunla yaralanmalarda vücutta kalan kurşun zehirlenmelere sebep olur.4. bina kaplamalarının ve yağlı boyaların hızla kirlenmesine ve aşınmasına. sindirim. Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri Hava kirliliği.

metabolizma. SU D.1. uzaklıkta yer alan kaplıca.080 kişi banyo kapasitesine sahiptir.1. kuzeyinde bulunmaktadır. kırık çıkık. D. Lokman hekim Hamamıdır. Ladik Hamamayağı Kaplıcaları: Samsun’a 75 havza’ya 15 Km.6 lt/sn Kadar olan kaynak debisi MTA ‘nın çalışmaları ile 50 lt/sn. mide. Havza'nın içerisinde Samsun-Ankara yoluna yaklaşık 1 km. Küçük hamam ve Maarif hamamı gibi tarihi hamamların yanında 1986 yılından sonra yapılmış hamamlar şunlardır.Kızgözü. çeşitli romatizma. Yakın geçmişe kadar 1. Oldukça eski bir tarihe ve kullanıma sahip olan hamamayağı 69 . Yaklaşık 2. Havza kaplıcaları Turizm Bakanlığı tarafından Termal Turizm Merkezi olarak ilan edilmiştir. Havza kaplıcalarının şifalı suları. Şifalı suları bulunan ilçeye eski çağlardan beri bazı hastalıkların tedavisinde yaradığı için çevreden hatta bütün Anadolu'dan çok sayıda insan gelmektedir. bağırsak. Lokman Hekim Hamamı: Maarif hamamının 50 m. Ladik İlçe merkezinin 13 Km. Su Kaynaklarının Kullanımı D. Modern Türk Hamamı: 1986 yılından sonra Havza belediyesi tarafından yapılan hamamlardan birisidir. 100 kişilik umumi bölümünden hariç 10 özel banyosu vardır. Aslanağzı .D.1. Bu kaplıcaların üçü eski tarihlerde yapılmış. kansızlık gibi hastalıklara iyileştirici etki yapmaktadır. Yeraltı Suları D. kaplıcalar yaklaşık 2000 yıldan beri kullanılan tarihi sağlık tesisleridir. ‘ye kadar ulaşmış ancak daha sonra bu debi 20 lt/sn. sinir. (56°C kaynak çıkış sıcaklığıdır) Milli Mücadele yıllarında Atatürk Havza'ya geldiğinde.ye düşmüştür. özel banyoları olan termal oteller.2. Bu hamamların dışında Belediye tarafından yaptırılmış umumi bölümleri olmayıp. ilerisinde inşa edilmiştir. Diğer bir deyişle Havza'da daha çok sağlık.1. diğer iki tanesi ise MTA'nın araştırmaları sonucu 1986 yılında bulunan ve çıkarılan sıcak suyun değerlendirilmesi amacıyla sonradan yapılmış modern Türk Hamamı. Jeotermal Kaynaklar Havza Kaplıcaları : İlde jeotermal kaynaklar ağırlıklı olarak Havza İlçesinde yer almaktadır. 56°C sıcaklığa ve günde 10. Şifa ve maarif hamamları. sekelleri ve mevzi ağrıları.000 yıldan beri kullanılan tarihi sağlık tesisleridir.2. İmaret mahallesi hamam sokağında Büyük Hamam. Bölümünde anlatılmıştır. moteller de vardır. uzaklıkta bir tepenin eteğinde beş kaplıca bulunmaktadır. dinlenme ve temizliğe dayalı turizm söz konusudur. şifalı kaplıcalardan faydalanma fırsatı da bulmuştur. Havza'da turizm faaliyetlerinin büyük bir bölümü termal turizme dayanmaktadır.

Amasya ve tokat illerinin tamamı ile. Kızılırmak Nehri. Yeşilırmak ana kolu. Samsun ili sınırları içerisinde yer alan önemli akarsular. -Samsun – Çarşamba – Yeşilırmak Nehri : Yeşilırmak Nehrinin Çarşamba ilçesi merkezindeki yağış alanı 36 000 km2 ve kotu 10 m dir. Akarsular Samsun ili. D. Tersakan Çayı ve bunların yan kollarından oluşmaktadır. Mert Irmağı. Su sıcaklığı 35 °C dir.1. Çorum Çat Irmağı. doğusunda ise 22 numaralı Doğu Karadeniz havzası yer almaktadır. Terme Çayı.Samsun – Salıpazarı – Terme Çayı : Terme Çayının yağış alanı. Karadeniz’e birleşim yerindeki 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 359 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 481 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Terme Çayının Terme ilçesi merkezindeki kotu 05 m ve yağış alanı 436 km2 dir.59 m3/s’dir. Sivas. Su bir vadinin tabanından ve hemen yanındaki taşlık tepenin altından gelmektedir. güneyde Karakuş Irmağı havzası sınırlarındaki 1300 m kotlarından Salıpazarı ilçesi merkezindeki 58 m kotu arasında yer almaktadır. Terme Çayının Salıpazarı ilçesi merkezindeki 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 782 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 988 m3 / s olarak hesaplanmıştır. . Terme Çayı. Tersakan Irmağı ve Karakuş Irmağı.5 m3 / s dir. Kelkit Irmağı.31 m3 / s dır. Yeşilırmak Nehri.3. Gümüşhane. 14 numaralı Yeşilırmak havzası ile 15 numaralı Kızılırmak havzasının aşağı (mansap) kısmında yer almaktadır. Terme Çayının 233 km2lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 222 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 7. Salıpazarı ilçesi merkezinde Terme Çayının yağış alanı 233 km2 ve akarsu boyu 35 km dir. 14 numaralı Yeşilırmak Havzası içerisinde yer almaktadır. Yeşilırmak Nehrinin yan kollarıdır. Yozgat. Kürtün Irmağı. Erzincan.kaplıcalarının debisi fazla değildir. Kılıçkaya. 436 km lik yağış alanının yıllık ortalama akımı 330 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 10. Bu havzaların batısında 13 numaralı Batı Karadeniz havzası. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 4.05 m3 / s dır. Engiz Deresi. Ataköy. 70 . 2 -Samsun – Terme – Miliç Irmağı : Miliç Irmağının Karadeniz’e birleşim yerindeki yağış alanı 180 km2 ve akarsu boyu 24 km dir. Çekerek Irmağı. Çorum. Abdal Irmağı. Terme ilçe merkezinin 5 km mansabında Karadeniz’e birleşmektedir. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 3. Ordu ve Giresun illerine ait arazilerin bir kısmı. Samsun. Bu havza içerisindeki. Almus. Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu barajlarında elektrik enerjisi üretilmektedir.

Yeşilırmak nehrinin 33 904 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 1612 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q500 = 1947 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Çakmak Barajı girişindeki 476 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 655 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 984 m3 / s dir. Tekkeköy Kanalı ise. Yağış alanının yükseltisi. Hasan Uğurlu Barajı girişi membaında yer alan 190 m kotundaki Kale Köyü mevkiinde yağış alanı 33 904 km2 ve ortalama debisi 148. Yağış alanının güney yamaçlarındaki en yüksek kısımlarında yükseltisi 900 m ye kadar ulaşmaktadır. Kanalın 198 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkın pik debisi Q100 = 438 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkın pik debisi ise Q500 = 599 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Yeşilırmak nehrinin. ilçe merkezi mansabındaki Tekkeköy Kanalına katılmaktadır.7 m3 / s dir. Aptal ırmağının yağış alanı. Tekkeköy deresi. Dikbıyık kasabası – Irmaksırtı mevkiindeki yağış alanı 502 km2 ve kotu 08 m dir. -Samsun – Tekkeköy – Gelemen Kanalı : Gelemen kanalı.Yağış alanın yüksek kısımlarında kotlar 850 m ye kadar ulaşmaktadır. Yılın en kurak ayı olan Ağustos ayının ortalama debisi 61. Abdal Irmağının 476 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 168 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 5. Abdal ırmağı yağış alanının 476 km2 lik kısmını kontrol etmektedir.34 m3 / s dir.3 m3 / s dir. Samsun – Ordu karayolunu geçtikten sonra Karadeniz’e birleşmektedir. -Samsun – Tekkeköy – Tekkeköy Deresi : Tekkeköy Deresinin Tekkeköy ilçesi merkezindeki yağış alanı 47 km2 ve dere boyu 18 km’dir. Asarcık ilçesi arazilerindeki 1200 m kotlarından başlamaktadır ve Irmaksırtı mevkiinde Samsun – Ordu karayolunu geçtikten sonra Karadeniz’e birleşmektedir.83 m3 / s dir. Çarşamba ilçesi merkezindeki 36 000 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 5 790 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi ise 183. Samsun ili merkeze içme ve kullanma suyu sağlayan Çakmak Barajı. Yılın en kurak ayı olan Ağustos ayındaki aylık ortalama debisi ise 0.6 m3 / s dir.Yeşilırmak nehri’nin. -Samsun – Çarşamba – Dikbıyık – Abdal Irmağı : Abdal ırmağının. Karadeniz’e birleşim yerindeki yağış alanı 198 km2 ve en uzun akarsu boyu 37 km dir. Tekkeköy Deresinin 47 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 221 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q 500 = 309 m3 / s olarak hesaplanmıştır. 71 . yukarı havzasında yer alan üç ayrı dere ile tarım arazilerinin drenaj sularını Karadeniz’e tahliye etmektedir. Tekkeköy ilçesi merkezinde 25 m dir.

-Samsun – Merkez – Kürtün Irmağı : Kürtün ırmağı yağış alnının sınırları Kavak ilçesi sınırlarındaki 1100 m kotlarından başlamakta olup. Yılın en kurak ayı olan Ağustos ayının ortalama debisi ise 0. -Samsun – Merkez – Mert Irmağı : Mert ırmağının yağış alanı sınırları. Irmağın denize birleşim yerindeki yağış alanı 320 km2 ve akarsu boyu 47 km’dir. 72 . Kirazlık Deresinin 45 km2’lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 234 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 327 m3 / s olarak hesaplanmıştır.63 m3 / s dir. Yılın en kurak ayı olan ağustos ayının ortalama debisi ise 0. Q500 = 1013 m 3 / s olarak hesaplanmıştır. Engiz deresinin 156 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 81 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 2.-Samsun – Tekkeköy – Kirazlık Deresi : Kirazlık Deresinin. Kirazlık Deresi. Samsun – Ordu karayolu geçişindeki yağış alanı 45 km2 ve dere boyu 15 km dir. Samsun organize sanayi sahası içerisinden geçerek Karadeniz’e birleşmektedir.43 m3 / s dir. Mert ırmağının 816 km2’lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 690 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 423 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q 500 = 590 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Kürtün ırmağının 320 km2’lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 421 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 =552 m3 / s olarak hesaplanmıştır. karayolu geçişindeki 04 m kotundan alanın yüksek kısımlarındaki 850 m kotlarına kadar ulaşmaktadır. Kürtün ırmağının denize birleşim yerinin 11 km membaındaki 259 km2’lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 47 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 1. Mert ırmağı havzası içerisinde yer almaktadır. Derenin. -Samsun – 19 Mayıs – Engiz Deresi : Engiz deresi yağış alanının yukarı sınırları 1300 m kotlarından başlamakta olup. Kavak-Güven. Samsun il merkezi içerisinde Karadeniz’e birleşmektedir.48 m3/s dir. Kavak ve Asarcık ilçelerinin yüksek kesimlerindeki 1200 – 1300 m kotlarından başlamaktadır.35 m3 / s dir. Derenin yağış alanının yükseltisi. Irmağın Karadeniz’e birleşim yerindeki yağış alanı 816 km2 ve akarsu boyu 68km’dir. Kavak-Divanbaşı ve Kavak-Kozansıkı göletleri. 19 Mayıs ilçe merkezine Samsun-Sinop karayolunu geçerek Karadeniz’e birleşmektedir. İlçe merkezindeki yağış alanı 156 km2 ve akarsu boyu 30 km dir.

Kızılırmak nehrinin yan kollarıdırlar. -Samsun – Alaçam – Uluçay : Uluçay deresinin Alaçam ilçe merkezindeki yağış alanı 130 km2 ve kotu 16 m dir.-Samsun – Bafra – Kızılırmak Nehri : 15 numaralı Kızılırmak Havzası. Akarsu boyu ise 33 km dir. Gölün yağış alanı. Amasya – Suluova – sulamalarında kullanılmaktadır. Kızılırmak nehrinin. Samsun ili sınırları içerisinde Karadeniz’e birleşmektedir.8 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 1. Sivas ili arazilerinden başlayıp. ilçe merkezi mansabında Tersakan Çayına birleşmektedir. Delice çayı. -Samsun – Havza . -Samsun – Alaçam – Yenice – Taşkelik Deresi : Taşkelik Deresinin Samsun – Sinop karayolu geçişindeki yağış alanı 136 km2 ve kotu 15 m dir. Gölün çıkış ayağındaki yağış alanı 145 km2 ve maksimum göl alanı 106 m2 dir. Altınkaya ve Derbent barajları ve HES tesisleri Kızılırmak havzası içerisinde yer almaktadır. yaz aylarında çıkış ayağındaki kapaklı regülatöründen Tersakan ırmağına bırakılarak. Hirfanlı. Havza Deresi. -Samsun – Ladik – Ladik Gölü : Ladik Gölü. Ladik ilçe merkezinin batısında ve Ladik – Taşova karayolunun kuzeyinde yer almaktadır. Kızılırmak nehrinin 75 120 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 5 808 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 184. Gölün su kotu 861 m ile 867 m arasında değişmektedir. Akdağ’ın ( 2050 m) kotlarındaki zirvesinden 13.2 m3 / s dir.3 x başlamaktadır. Yılın en kurak ayı olan ağustos ayının ortalama debisi ise 106. Gölde depolanan kış suları.Yağış alanının yüksek kesimlerindeki yükselti 1600 m yi geçmektedir. 73 . Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 0. Kesikköprü. Kızılırmak nehrinden gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi 1723 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise 2121 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Altınkaya barajı girişinde.5 m3 / s dir. Ladik Gölü’nün 145 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 55. Yağış alanının yüksek kesimlerinde yükselti 1600 m yi geçmektedir. 136 km2’lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik 3 debisi Q100 = 303 m / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 369 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Bafra – İnözü Köyündeki yağış alanı 75 120 km2 ve kotu 38 m dir.77 m3 / s dir. 130 km2 lik yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 351 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 422 m 3 / s olarak hesaplanmıştır.Havza Deresi : Havza deresinin ilçe merkezi girişindeki yağış alanı 53 km2 ve kotu 640 m dir. Aynı yerdeki akarsu boyu ise 18 km dir.92 m3 / s dir. Yağış alanının yukarı kesiminde yükselti 1600 m yi aşmaktadır. Devres çayı ve Gökırmak.

İstavloz çayının yağış alanının yukarı kesiminde. Çatak Köyü’nün mansabında Tersakan Çayına birleşmektedir. 1700 m kotlarına kadar yükselen AmasyaGümüşhacıköy ilçesi arazileri yer almaktadır. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 85 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q500 = 132 m3 / s olarak hesaplanmıştır. 74 .26 m3 / s dir.342 hm3 / s dir. Ladik gölü havzası. Kamlık çayı ve Vezirköprü ilçesi merkezinden geçen Uluçay deresi’nin birleşiminden oluşan Akçay çayı ise.8 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 0. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 1. Tersakan çayından su sağlanmaktadır. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 69 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 96 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 0.30 m3 / s dir. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 369 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 503 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Vezirköprü – Köprübaşı bucağı içerisinde Bakırçay Deresi ile birleşiminden sonra mansabındaki Akçay Çayına katılmaktadır.56 m3 / s dir.028 m3 / s dir. Derinöz deresinin 120 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 39. Amasya – Merzifon Yedikır barajı ve Amasya Suluova sulamalarına. Yılın en kurak ayı olan eylül ayının ortalama debisi ise 0.38 m3 / s dir. -Samsun – Havza – Çatak – Derinöz Deresi : Derinöz deresinin Çatak köyündeki yağış alanı 120 km2 ve kotu 650 m dir.62 m3 / s dir. .6 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 2. Derinöz deresi. mansabındaki Altınkaya Barajı gölüne katılmaktadır.Samsun – Havza – Kayabaşı – İstavloz Çayı : İstavloz çayının Kayabaşı Köyü mevkiindeki yağış alanı 327 km2 ve kotu 410 m dir. İstavloz çayının 327 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 82.00 m3 / s dir. yükseltisi 1900 – 2000 m kotlarına kadar ulaşan Akdağ’ın batı yamaçları yer almaktadır.Havza deresinin 53 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 10. Tersakan çayının 513 km3 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 126 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 4. -Samsun – Havza – Tersakan Çayı : Tersakan çayının Havza ilçe merkezindeki yağış alanı 513 km2 ve kotu 615 m dir. Yılın en kurak ayı olan ağustos ayının ortalama debisi ise 0. Tersakan çayı yağış alanının yağış alanı içerisinde yer almaktadır. Aynı yağış alanından gelebilecek 100 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi Q100 = 247 m3 / s ve 500 yıl yinelenmeli taşkının pik debisi ise Q500 = 334 m3 / s olarak hesaplanmıştır. Yağış alanının yukarı kesiminde. İstavloz çayı.7 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 1.

440 ha arasında değişir. Bütün bu göller seviyeleri yükselip kuru mevsimde muhafaza edildiği taktirde çok miktarda besleyici madde istihsal edecek arazilerle çevrilidir. akbalık ve kefal bulunur. Gölü çevreleyen oldukça yüksek eksibeleri meydana getirmiş olan kuzey ve batı rüzgarlarına açıktır. Besleyici madde bol miktarda bulunur. Sazan. Her ikisinin müşterek bir çıkışı vardır.1. Göl seviyesi Karadeniz'den 60 cm. tabanı ve kıyıları kumdur. Kolmataj raporuna göre tahmini alanı 170 hektardır. Ancak bu alanın doğuda Balık gölüne bitişik olan ve bu gölle deniz arasında bulunan Uzun Göl’ü de içine alması muhtemeldir. Göller. kefal ve akbalık vardır. DSİ nin Kolmataj raporuna göre göllerin alanı 590 hektardır. -Liman Gölü: Kızılırmak doğu sahilinde Cernek Gölünün kuzeybatısında yer alır ve tahmini alanı 270 hektardır. alır.4. Sazan. aşağıda. derinliktedir ve besleyici madde bakımından zengindir. Göl genellikle 5-6 m.D. 7 m. -Cernek Gölü: Bu göl Balık Gölü’nün kuzeyinde Kızılırmağın doğu sahilinde yer alır. DSI tarafından hazırlanmış olan Bafra Ovası Kolmataj raporuna göre bu gölün alanı kış mevsiminde 1390 hektardır.60 m. Sazan. Arazi çalışması esnasında gölün seviyesi deniz seviyesinden 50-60 cm kadar aşağıdadır ve derinliği takriben 2 m. Bu göllerin toplam satıh sahası göller dolu olduğu zaman (Deniz seviyesine tekabül eden) 9. -Karaboğaz Gölü: Kızılırmağın batı sahillerinde yer. Nehrin etrafındaki eksibelerden uzunluğu sızma olduğu için bu tedbir kısmen etkisiz olmuştur. Besleyici madde boldur. Çıkış mecrası yerli tatlı su balıklarına zararlı olacak deniz suyunun gölün içine girmesine mani olmak için balıkçılar tarafından maksatlı olarak kapatılmıştır. 75 . Göletler ve Rezervuarlar -Bafra Gölleri: Bu göl Kızılırmağın sol sahilinde yer alır ve Bafra Ovasındaki en büyük göldür. Makroskopik araştırmalar gölde bol miktarda besleyici madde olduğunu göstermiştir. Akbalık ve Kefal gölde yaşayan başlıca balıklardır. sazan ve kefal vardır.dir. derinliği ise takriben 1. -Diğer Göller: Ova'da balıklara barınarak vazifesi gören daha küçük göllerde mevcuttur. derinliğinde.250 ha ile kurak yaz mevsiminde 2.dir. Gölde akbalık.

Derinliği ise yer yer beş metreyi bulmaktadır. Çevresi sazlık olan gölde bol miktarda Alabalık ve Turna balığının yanında kendine özgü bir cins (Tahta Balığı) de bulunmaktadır.50 190.00 57.70 127. Göleti Ladik Gölü Max.62 Göl Alanı Km2 20.00 61.21 0. Tablo D. Akdağ’dan inen akarsularla beslenir. Çevresi sazlık ve bataklıkla çevrili olan bu gölde balıkçılık yapılmaktadır.40 0. 2005 76 .1.50 602.Su Sev. -Ladik Gölü: İlçe merkezine 10 km.65 0. 1. genişliği ise iki kilometredir. Göller. Göletler. Deniz suyunun basması ile balık varlığının çeşitliliği artmaktadır. -Akgöl: Simenit gölü gibi Terme çayı’nın yatağını değiştirmesi ile oluşan bu gölde de çok sayıda balık bulunmaktadır.24 0.68 738.Simenit Gölü: Terme İlçesinin kuzeyinde.00 9.68 Ne amaçla kullanıldığı Enerji+Taşkın Enerji+Taşkın Enerji+Taşkın Enerji+Taşkın Sulama Sulama Sulama İçme suyu+kullanma sulama Kaynak: DSİ 7.043 0. Barajlar ve Su Rezervuarları Baraj ve Gölet Adı Hasan Uğurlu Suat Uğurlu Altınkaya Derbent Güven Divanbaşı Göl Kozanski Gölet Üniv. denize yakın yerde bulunan Simenit gölü Terme çayı’nın yatağını değiştirmesi sonucu olmuştur. Bu gölde bol miktarda balık bulunmaktadır.365 0.080 175 5763 196 2.69 Hacmi 10 6 m3 1. Deniz kabarması ile dolmuştur.00 16. Bölge Müdürlüğü. Göl suyu tatlı olup.50 630.75 866. Elips biçiminde olan gölün uzunluğu beş. Ladik ovasının doğusundaki çukurda oluşur.2 1.079 12. uzaklıkta yer alan Ladik Gölü.85 203. m 190.6 49.

Yıllık ortalama akım: 183.75 m 19 175 x 106 m3 Evsel-Endüstriyel-Tarımsal Pullu sazan. 2005 28 Enlem 41003’30’’ Boylam 36040’00’’ Suat Uğurlu Barajı Yeşilırmak 9.Tablo D.7 m3/s 77 . Endüstriyel.2. Suat Uğurlu Barajı Göl/Rezervuar/Gölet adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (km2) Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Bölge Müdürlüğü.5 m 16.70 Kret kotu: 66m Talveg kotu: 28 m Enerji üretimi + Taşkın Koruma 1. yayın Ötrofik Yeşilırmak. sınıf 61. Mezotrofik. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik.

Divanbaşı Göleti Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (m2) Divanbaşı Göleti Yeşilırmak 240000 601. Endüstriyel. Göl alanında yaygın olarak volkanik tüf. Bölge Müdürlüğü.Tablo D.4 m3/s Enlem 410 05’. 2005 1700000 Çevrede akarsuların kirlenmesine neden olacak herhangi bir sanayi tesisi yoktur. Mezotrofik. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. breş aglomeralar yer almaktadır.095 Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Sulama C2S1 (Sulama suyu sınıfı) 60.Boylam 36003’ 78 . 2. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7.3.20 10 Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Deve ırmağı.

20 İçme ve Kullanma Suyu ve Endüstri Suyu Temini 1. Çakmak Barajı Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (km2) Çakmak Barajı Yeşilırmak 702 ha Kret kotu: 125m Talveg kotu: 80 m 04. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Bölge Müdürlüğü.Tablo D. Mezotrofik. sınıf 42. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik.4. Endüstriyel.09.19.17. 2005 Öligotrofik Abdal Irmağı: Yıllık ortalama akım: 5.75 m 20 m 18 106 hm3 Evsel—Tarımsal Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel.18.1988 tarihli Su Kirliliği Kotrol Yönetmeliği Madde 16.34 m3/s Enlem Boylam 37005’00” 41044’00’’ 18 km 79 .

Bölge Müdürlüğü. Endüstriyel.67 m3/s Enlem 410 05’. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. sınıf Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) 63 14 Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel.Boylam 36003’ 80 .0 4 Eylül 1988 tarihli SKKY Madde 16-17-1819-20 İçme+Kullanma 1. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7.Tablo D. 2005 2 100 000 Dereçam çayı. Mezotrofik. 1. Güven Göleti Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (m2) Güven Göleti Yeşilırmak 210000 622.5.

Endüstriyel. 2005 Pullu sazan vb. Ötrofik Yıllık ortalama akım: 148. Mezotrofik.Tablo D.6 m3/s Enlem 40056’00’’ Boylam 36038’50’’ 60 81 . Bölge Müdürlüğü.6.080 x 106 m3 Evsel-Endüstriyel-Tarımsal Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. Hasan Uğurlu Barajı Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (km2) Hasan Uğurlu Barajı Yeşilırmak 20 Kret kotu: 195 m Talveg kotu: 44 m Enerji üretimi + Taşkın Koruma 1.5 m 73 m 19 1. sınıf Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) 147.

7. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak:DSİ 7. bıyıklı balık Mezotrofik Kızılırmak.inbalığı. 184.5 Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel.0 Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Enerji ve Taşkın 1.Tablo D. Endüstriyel.2 m3/s Enlem 410 27’.50 11. 2005 196 000 000 Tarımsal Tatlı su kefali.Boylam 350 51’ Altınkaya baraj yerinin 19 km mansabında 82 . yayın.sazan. Bölge Müdürlüğü. Sınıf 57. Derbent Barajı Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (ha) Derbent Barajı Kızılırmak 1590 56. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. Mezotrofik.

Mezotrofik. Endüstriyel.Boylam 360 30’ 83 . 1.70 Sulama C2S1 (Sulama suyu sınıfı) Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Dereköy çayı. Göl alanında anakaya üst kretase yaşlı ofiyolitli seridir. Samsun.Tablo D.8.65 m3/s Enlem 410 10’. 2005 2051000 Çevrede akarsuların kirlenmesine neden olacak herhangi bir sanayi tesisi yoktur.Vezirköprü Karabük Göleti Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (ha) Samsun-Vezirköprü Karabük Göleti 16 ha 704. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7. Bölge Müdürlüğü. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik.

Mezotrofik.Tablo D.3 734. Samsun.82 Sulama C2S1 (Sulama suyu sınıfı) Rakım (m) Koruma Statüsü Kullanım amacı Su Kalitesi Sınıfı (SKKY Tablo 1’e göre) Maksimum derinlik (m) Derinlik Ortalama Derinlik (m) Ortalama Su Sıcaklığı ( 0C) 11. 2005 373000 Çevrede akarsuların kirlenmesine neden olacak herhangi bir sanayi tesisi yoktur.Kavak Kozansıkı Göleti Yeşilırmak 3. Göl alanında ana kaya üst kretase filişine ait kil taşı. Ötrofik) Göle Gelen Akarsular ve Yıllık Ortalama Debileri Koordinatları Konumu Mansaptan uzaklığı (km) Kaynak: DSİ 7.Kavak Kozansıkı Göleti Göl/Rezervuar/Gölet Adı Bulunduğu Havza Yüz ölçümü (ha) Samsun. konglemera kaya birimlerinden oluşmaktadır. Tarımsal) Jeolojisi Göl Florası Göl Faunası Göl Tipi (Oligotrofik. Bölge Müdürlüğü. kum taşı. Enlem 410 05’ Boylam: 360 03’ 84 .5 Hacim (m3) Göle Etki Eden Kirlilik Kaynakları (Evsel. Endüstriyel.9.

Akarsular ve Diğer Yerüstü Sular için D. Çalışmalar üç bölümde incelenmiştir.2. Basenini toplam alanı 420. Yeraltı suları için Bu konu hakkında bölgemizde birçok çalışmalar yapılmıştır. Çalışmalar 1974-1975 yıllarında yapılmıştır. A. Hidrojeolojik incelemenin esas gayesi de. Karadeniz’in önemli bir özelliği hidrolojik rejimidir. ara tabakanın altında ise alt su tabakası yer alır. B. Denizin toplam hacmi 537. Arada yer alan serin tabakanın kalınlığı 25-75 m arasında değişir . SAMSUN ÇEVRESİ HİDROJEOLOJİK ETÜTLERİ SAMSUN ili ve yakın çevresinde.1. adı geçen sahalarda yer altı suyunun. Atakum Sahil Düzlüğü teşkil etmektedir. nerede. D.5. Karadeniz’in akıntı durumu incelendiğinde yüzeysel suların havzanın kıyılarını kabaca izleyerek hareket ettiği bilinmektedir. Genişliği yaklaşık 50 mil olan akıntı sistemi içinde ve sistemin birer parçası olan doğu ve batı havzalarından Karadeniz’in orta kısmından daralması sonucu ayrı bir sirkülasyon sistemi daha gelişmiştir. Denizler Bir iç deniz olan Karadeniz 1546 m uzunluğunda olup basenin max derinliği 2212m ortalama derinliği 1350mdir.024 .030 arasında değişir yoğunluk derinliğe paralel olarak artış gösterir bu artış sürekli olmayıp sıcaklığın derinliğe bağlı azalmasında olduğu gibi önce yavaş ve belli derinlikten sonra yükselir . şehrin güneydoğu ve kuzeybatısından Karadeniz’e dökülen Mert ve Kürtün ırmaklarının meydana getirdiği alüvyal düzlükler ile.000 km3 olup bunun %87 sini O2 siz sular oluşturur.D.000 km2dir. hangi derinlikte. Yoğunluk 1. En üstte yer alan yüzeysel su tabakası yer yer değişimle beraber 20-30m kalınlığındadır.1. kıyı boyunca yer altı suyu yönünden önemli olan sahayı. Karadeniz’in sıcaklık profili incelendiğinde her mevsimde 3 tabakaya ayrıldığı gözlenir. Bu su kütlesinin sıcaklığı mevsimlerin radyasyon bilançosuna göre değişir. ne miktar ve kalitede bulunduğunun tespitidir. 85 .3 Bölümünde anlatılmıştır. Boğaz akıntılarının oluşmasının nedeni bu rejimdir.1. Doğal Drenaj Sistemleri Konu A ve B şeklinde bölümler halinde anlatılmıştır.

Elik Tepe 1255 m ile en yüksek noktaları teşkil ederler. iki ırmak vasıtasıyla Karadeniz’e boşaltılır. KAYNAKLAR İncelenen sahada görülen kaynaklar. sahilden itibaren başlar. güneye doğru 28-30 km uzanır. 41o-42o enlem daireleri arasında yer alır. 1 l/s nin altındadır. Araştırma. Bu kuyulardan bir tanesi araştırma.ETÜD SAHASININ TANITIMI Samsun il Merkezini de içine alan inceleme sahasının doğu sınırı. SONDAJ KUYULARI İnceleme alanı içinde başlıca dört sahada toplanmış 79 tane sondaj kuyusu açılmıştır. yer altı suyu bakımından bahse değer bir varlık göstermediğini ortaya koymaktadır. Tespit edilen kaynakların % 90 nında verim. Volkanikler daha çok. pek azı da alüvyondan çıkar. ilin 2 km kadar güneydoğusundan geçer. topografyanın asli şeklini bozarak seki ve tümsekli bir yapının doğmasına sebep olmuştur. I-Mert Irmağı Alüvyonunda Açılmış Sondaj Kuyuları: Alüvyondan su alan 16 sondaj kuyusu açılmıştır. İncelenen sahanın suları. (1 l/s). dantritik karakterdedir. En fazla verim. Sarı renkli killerden meydana gelen Neojen arazi. jeolojik yapıya intibakla. alüvyondan çıkan kaynaklara aittir. Greenwich başlangıcına göre 36o-37o boylam daireleriyle. incelenen sahada mevcut formasyonların. Akarsu şebekesi de yapı kontrolünde teşekkül etmiş olup. derin ve dik vadilerle dikkati çeker. düzlüklerle. güneye doğru yükselerek 100 m yi geçer. 15 tanesi içme suyu sondaj 86 . Saha. 1120 km2 kadardır. Batıdan da 45-50 km uzunluğunda bir hatla sınırlıdır. Morfolojik yapı jeolojik karakterlere bağlı olarak teşekkül etmiştir. Üst Kretase fliş serisiyle volkanik seriden. Bu tespit. Kretase’nin aflörman sahası. kendilerini doğuran kayaçların cinsine göre değişir. meylin fazla olduğu yerlerde ise bombeli sırtlar. sivri tepeler halinde görülürler. Ayrıca bünyede mevcut jips bant ve adosolerinin meydana getirdiği heyelanlar. Kaynakların verimleri. Samsun ilinin içinden akan Mert Irmağı olup 770 km2 lik bir sahanın suyunu toplar ve drene eder. Bunlardan biri. yüksek kısımlarda. Batıda ise. içme ve temel sondajları için açılmış bu kuyular toplandıkları bölgelere aşağıda anlatılmıştır. Diğeri de ilin kuzeybatısından Karadeniz’e dökülen ve 350 km2 lik bir sahanın suyunu boşaltan Kürtün Irmağıdır. tabak meylinin az olduğu kısımlarda. Havza alanı. Arazi dik ve derin vadilerle yarılmıştır. Sahanın batı kenarı boyunca güneye doğru. Sahanın yüksek noktaları doğu ve güneydoğuda 500-700 m güneyde ise 1000 m nin üstüne çıkar. kısmen düz ve bombeli sırtlar halinde güneye doğru devamlı 100-150 m lik bir irtifa kazanır. Ömerpaşa Tepe 1158 m. Deniz kenarından itibaren tatlı bir meyille başlayan topografya. Kocadağ 1310 m yüksekliğe sahiptir (Böğürtlen Tepe).

Zira incelenen sahada yaygın formasyon.25-16. Kullanma suyu kuyularından Devlet Demiryollarına açılan tuzludur. Verimleri 3-12 l/s arasında.23-33. 5 l/s verim alınmıştır. Kuyu derinlikleri 22 m ile 90 m arasında değişmektedir.5-76 l/s arasında.0*106 m3/yıl dır. Özgül debiler ise. Temel sondaj kuyularının derinlikleri 1030 m arasında değişmektedir.00-5. Debileri 2-2. 87 . bu seriden herhangi bir beslenme hesaba katılmamıştır.94 m lik düşüm. sadece alüvyal sahada cereyan eder. bu debilere karşılık düşümler 0. III. düşümleri 1. Aslında Mert Irmağının drenaj sahası 750 km2 dir. kuyunun Mert Irmağından beslenme durumuna bağlı olarak 0. Debileri 4. Su Bilançosu Tablosundan “Fazla Su” 278 mm dir. Kuyu derinlikleri 13 m ile 62 m arasında değişmektedir.kuyusudur.278*0.Atakum Sahil Düzlüğünde Açılmış Sondaj Kuyuları: Samsun’un batısında kıyı boyunca uzanan Atakum sahil düzlüğünde derinlikleri 20 ile 45 m arasında değişen 10 tane sondaj kuyusu bulunmaktadır. IV-Samsun Şehri İçinde Açılmış Sondaj Kuyuları: Şehir içinde 2 tane kullanma suyu temini amacıyla 15 tane de temel sondajı için kuyu açılmıştır. yağış ve yüzeysel akış yoluyla olmaktadır.5 l/s arasında. bu debilere karşılık düşümler 1.6 l/s/m arasında sıralanır.6 l/s/m arasında sıralanır.05 l/s/m arasında değişir.60 m arasında değişir. YERALTI SUYUNUN BESLENİMİ VE BOŞALIMI Yer altı suyunun beslenmesi.80=2. II-Yüzeysel Akıştan Süzülme: Yüzeysel akıştan beslenmede. alüvyal sahaya su veren havza genişliği 115 km2 alınmıştır. MERT IRMAĞI ALÜVYONU Yeraltı suyu Beslenmesi: I-Yağıştan Süzülme: Alüvyonun yüzölçümü 10 km2 kadardır. Üst Kretase fliş serisi olduğundan. II-Kürtün Irmağı Alüvyonunda Açılmış Sondaj Kuyuları: Kürtün Irmağı boyunca içme ve sulama suyu temin amacıyla açılmış 9 sondaj kuyusu bulunmaktadır. yağıştan süzülme: 10*106*0. Özgül debiler ise. 0.91-19. Liman Müdürlüğüne açılan sondaj kuyusundan 3.40 m arasında ve özgül debileri ise 1.2*106 m3/yıl veya 2.61 m arasında değişir.1-7. Yağıştan yüzeysel akış haline geçen miktarı 163 mm dir. Kuyular genellikle kıyı boyunca kurulmuş bulunan plaj tesislerine içme kullanma suyu temini amacıyla açılmışlardır.47-9. Bu miktarın da % 80 inin yer altına süzüldüğü kabul edilirse. Yağıştan ve yüzeysel akıştan beslenme.

Yeraltı suyu Boşalımı: I-Denize Boşalım: Alüvyonun Karadeniz’e açıldığı kesit boyunca yer altından denize boşalımı bulunmaktadır. Bu boşalım Darey bağıntısından hesaplanmaktadır. Darey bağıntısı: Q=TİG Q=Boşalım (m3/gün) T=İletkenlik katsayısı (m3/gün/m) İ=Hidrolik eğim G=Akım kesiti genişliği (m) İletkenlik katsayısı olarak 12833 numaralı kuyunun yükseliminden bulunmuş iletkenlik değeri (858 m3/gün/m) ile 18966 numaralı kuyunun yükseliminden bulunmuş iletkenlik değeri (100 m3/gün/m) nin ortalaması alınmıştır. Bu da T=480 m3/gün/m dir. Deniz kıyısı ile 5 m eş su seviye eğrisi arasında hidrolik eğim 1/300 ve akım kesit genişliği 2000 m dir. Bu değerlere göre denize boşalım:
Q=T*İ*G Q=480*1/300*2000=3200 m3/gün veya Q=3200*365=1,17*106 m3/yıl Q=1,0*106 m3/yıl

II-Suni Boşalım: Mert Irmağı alüvyonundan açılmış sondaj kuyularından 1975 yılında 10*106 m3/yıl su çekilmiştir. Ancak daha fazla boşalım (% 80 oranında) akarsulardan olduğu tahmin edilmektedir. Dolayısıyla yer altı suyu rezervlerinden çekilen suyun oranı % 20 civarındadır. Bu durumda Akiferden çekilen yıllık su miktarı 2,0*106 m3/ yıl dır. III-Akarsuya Boşalım: Hidroloji haritalarından yer altı suyunun Mert Irmağına döküldüğü anlaşılmaktadır. Toplam beslenme ile; denize olan boşalım ve suni boşalımın arasında fark akarsuya boşalımı vermektedir. 1,0*106 m3/yıl KÜRTÜN IRMAĞI ALÜVYONU Yeraltı suyu Beslenmesi: I-Yağıştan Süzülme: Alüvyonun yüzölçümü 5 km2 kadardır. Su Bilançosu Tablosundan “Fazla Su” 278 mm dir. Bu miktarın da % 80 inin yer altına süzüldüğü kabul edilirse, yağıştan süzülme: 5*106*0,278*0,80=1,0*106 m3/yıl dır.
88

II-Yüzeysel Akıştan Süzülme: Yüzeysel akıştan beslenmede, alüvyal sahaya su veren havza genişliği 40 km2 alınmıştır. Yağıştan yüzeysel akış haline geçen miktarı 163 mm dir. Yüzeysel akışın % 10 u kadarının alüvyona süzüleceği kabul edilmiştir. Bu durumda yüzeysel akıştan beslenme: 40*106*0,163*0,10=0,5*106 m3/yıl dır. Yeraltı suyu Boşalımı: I-Denize Boşalım: Alüvyonun Karadeniz’e açıldığı kesit boyunca yer altından denize boşalımı bulunmaktadır. Bu boşalım Darey bağıntısından hesaplanmaktadır. Darey bağıntısı: Q=TİG Q=Boşalım (m3/gün) T=İletkenlik katsayısı (m3/gün/m) İ=Hidrolik eğim G=Akım kesiti genişliği (m) İletkenlik katsayısı olarak Kürtün ırmağı alüvyonunda açılmış 5 kuyunun ortalaması (L55-1, Kalkancı, Çatalarmut, B1-1, B1-2 kuyuları) Bu da T=263 m3/gün/m dir. Deniz kıyısı ile 5 m eş su seviye eğrisi arasında hidrolik eğim 1/200 ve akım kesit genişliği 350 m dir. Bu değerlere göre denize boşalım: Q=T*İ*G Q=263*1/200*350=460 m3/gün veya Q=460*365=0,2*106 m3/yıl Q=0,2*106 m3/yıl II-Suni Boşalım: Kürtün Irmağı alüvyonundan düzlüğünde köy ve resmi kuruluşlara ait sondaj kuyularından aşağıdaki miktarlarda yer altı suyu çekilmektedir. YSE Atölye tesislerine Kalkancı köyü içme suyu Eğitim Fakültesine Hİ Atölye tesislerine Diğer çekimler TOPLAM : 50 m3/gün : 30 m3/gün : 100 m3/gün : 20 m3/gün : 100 m3/gün 300 m3/gün veya 300*365=0,1*106 m3/yıl dır.
89

III-Akarsuya Boşalım: Kürtün Irmağının baz akımı, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında ırmağa yüzeyden katılmaların olmadığı hallerde, 40 l/s dolayında olmaktadır. Bu durumda, alüvyonun ırmağa olan yer altı suyu boşalımı 0,040*31,5*106=1,2*106 m3/yıl dır. ATAKUM SAHİL DÜZLÜĞÜ Yer altı suyu Beslenmesi: I-Yağıştan Süzülme: Atakum Sahil Düzlüğünün yüzölçümü 8 km2 kadardır. Su Bilançosu Tablosundan “Fazla Su” 278 mm dir. Alüvyon üst seviyelerde kil ihtiva ettiğinden fazla suyun % 50 inin yer altına süzüldüğü kabul edilirse, yağıştan süzülme: 8*106*0,278*0,50=1,0*106 m3/yıl dır. II-Yüzeysel Akıştan Süzülme: Yüzeysel akıştan beslenmede, alüvyal sahaya su veren havza genişliği 70 km2 alınmıştır. Yağıştan yüzeysel akış haline geçen miktarı 163 mm dir. Yüzeysel akışın % 0,05 i kadarının alüvyona süzüleceği kabul edilmiştir. Bu durumda yüzeysel akıştan beslenme: 70*106*0,163*0,05=0,5*106 m3/yıl dır. Yer altı suyu Boşalımı: I-Denize Boşalım: Alüvyonun Karadeniz’e açıldığı kesit boyunca yer altından denize boşalımı bulunmaktadır. Bu boşalım Darey bağıntısından hesaplanmaktadır. Darey bağıntısı: Q=TİG Q=Boşalım (m3/gün) T=İletkenlik katsayısı (m3/gün/m) İ=Hidrolik eğim G=Akım kesiti genişliği (m)

90

İletkenlik katsayısı olarak Atakum DSİ kuyusu, Öğretmenler Kooperatifi kuyusu, Türk İş-1 ve Türk İş-2 kuyuları, Jandarma Alay Komutanlığı kuyularının ortalaması alınmıştır. Bu da T=263 m3/gün/m dir. Deniz kıyısı ile 5 m eş su seviye eğrisi arasında hidrolik eğim 1/800 ve akım kesit genişliği 10000 m dir. Bu değerlere göre denize boşalım: Q=T*İ*G Q=263*1/800*10000=32500 m3/gün veya Q=3250*365=1,2*106 m3/yıl Q=1,2*106 m3/yıl ÇARŞAMBA OVASI HİDROJEOLOJİK ETÜTLERİ Hidrojeolojik etüdü yapılan ÇARŞAMBA Delta Ovası, Karadeniz Bölgesinde, Samsun il Merkezinin doğusunda, 36o23’ ile 37o07’ boylam ve 41o06’ ile 41o22’ enlem daireleri arasında yer alır. Ova alanının yüzölçümü 1000 km2, incelenen sahanın yüz ölçümü de 1460 km2 dir. Türkiye’nin önemli akarsularından birisi olan Yeşilırmak, etüt alanının en büyük akarsuyudur. Bu akarsu üzerinde kurulan Çarşamba akım rasat istasyonunun 1964-1986 yılları arası toplam akım değerleri ortalaması 5727 hm3/yıl dır. Debi Nisan ve Mayıs aylarında maksimum, Ağustos ayında ise minimum olmaktadır. Yeşilırmak dışında ovanın iki büyük akarsuyu Terme Çayı ve Abdal Deresidir. Çarşamba ovasının denize yakın kesimlerinde, irili ufaklı pek çok lagün gölü oluşmuştur. En önemlileri Akgöl, Simenlik, Sazlık, Akarcık, Dumanlı ve Kaynarca gölleridir. Etüd sahasında, Eosen yaşlı fliş ve volkanik kökenli kayaçlar ile Miyo-Pliyosen yaşlı detritik seri ve Kuaterner yaşlı alüvyon mostra vermektedir. Eosen yaşlı fliş serisi konglomera, kumtaşı, silttaşı ve marn; volkanikler ise aglomera, tüf, andezit, bazalt ve lav seviyelerinden oluşmaktadır. Miyo-Pliyosen ise konglomera ve kumtaşı ile konsolide olmuş kil ve çakıllı kil bantlarından meydana gelmektedir. Alüvyon; kil, silt, kum ve çakıl boyutundaki detritik malzeme ile kavkıların yer yer değişik oranlardaki karışımlarından oluşur. Kalınlığı 110 m yi bulmaktadır. Çarşamba ovasının muhtelif yerlerinde DSİ, Köy Hizmetleri, İller Bankası ve Özel sondaj şirketleri tarafından değişik amaçlarla ve farklı derinliklerde sondaj kuyuları açılmıştır. DSİ nin açtığı araştırma sondaj kuyusu sayısı 110, drenaj sondaj kuyusu sayısı da 82 dir. Türkiye Gübre Fabrikaları A.Ş. Samsun İşletme Müdürlüğü, Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş. Samsun İşletme Müdürlüğü, Gelemen Tarım İşletmesi Müdürlüğü ile Belediyeler gibi kuruluşlara DSİ tarafından bedeli karşılığı açılan sondaj kuyusu sayısı 61, KurtahmetliBoyacılı Sulama Kooperatifi için açılan işletme sondaj kuyusu sayısı ise 13 tür. İller Bankası tarafından 15, Köy Hizmetleri tarafından da 29 adet sondaj kuyusu açılıştır. Sondaj

91

kuyularında yapılan pompa deneylerinin değerlendirilmesi sonuncunda akiferlerin transmissibilite değerlerinin 11 ile 16760 m2/gün, özgül verimlerinin ise 0,2 ile 32,8 l/s/m arasında değiştiği tespit edilmiştir. Çarşamba ovasının yıllık yer altı suyu rezervi, akiferin yıllık rezerv değişiminden gidilerek 156,5 hm3/yıl olarak hesaplanmıştır. AMAÇ Delta karakterindeki Çarşamba-Terme ovasının hidrojeolojik etüdü; ovadaki yer altı suyunun nerelerde, hangi derinlikte, ne miktarda ve ne kalitede olduğunun tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Ovanın yer altı geometrisi, akifer seviyelerin kalınlık ve derinliği ile yer altı suyunun kalite ve miktar yönünden dağılışı belirlenmeye çalışılmıştır. Meteorolojik, jeolojik ve hidrolik veriler dikkate alınarak, yer altı suyunun yıllık seviye değişiminden faydalanılarak ovanın yer altı suyu rezervi hesaplanmıştır. Etüd , 1987-1992 yılları arasında yapılmıştır. ETÜD SAHASININ TANITILMASI Hidrojeolojik etüdü yapılan ÇARŞAMBA Delta Ovası, Karadeniz Bölgesinde, Samsun il Merkezinin doğusunda, Greenwich başlangıcına göre 36o23’ ile 37o07’ boylam ve 41o06’ ile 41o22’ enlem daireleri arasında yer alır. Saha içinde Çarşamba, Terme ve Tekkeköy ilçe merkezleri ile bu ilçelere bağlı çok sayıda köy yerleşmesi bulunmaktadır. Ova alanının yüzölçümü 1000 km2, incelenen sahanın yüz ölçümü de 1460 km2 dir. Samsun il merkezinin 3 km doğusundaki Kirazlık mevkiinden başlayıp Tekkeköy, Çarşamba ve Terme ilçelerini içine alarak, doğuda Samsun-Ordu il sınırını oluşturan Akçay Deresine kadar uzanan ova, “Çarşamba Delta Ovası” olarak adlandırılmaktadır. Ova, batıda deniz seviyesinden başlar, güneye doğru yükselen tepelerin eteklerinden geçerek doğuya doğru uzanır. Çarşamba Delta ovasında yükseklikler 0 ile 40 m arasında değişmektedir. Kuzeyden Karadeniz’le güneyden de Karadeniz kıyı dağlarıyla çevrilmiştir. Etüd sahasının morfolojisi, büyük ölçüde jeolojik formasyonların petrografik özellikleriyle tektonik yapıya bağlı olarak gelişmiştir. Batıda mostra veren volkanikler, ova kenarından itibaren birden yükselerek oldukça engebeli bir topografya teşkil ederler. Güneye doğru uzanan yamaçlar ve bunları bıçak gibi ikiye bölen, kuzey-güney doğrultusunda gelişmiş dik vadiler özellikle Tekkeköy, Çinik ve Kutlukent civarında karakteristik topografyasını oluşturur. Buralarda yükseklik 150-250 m arasında değişmektedir. Doğuya doğru gidildiğinde yükseklik ile yamaç eğimlerinin azaldığı görülür. Sıtmasuyu, Kışlaköy ve Şehgüven köyleri civarındaki sırtlar yarım ay şeklinde ova içine doğru uzanır. Dikbıyık’ın güneybatısında, alüvyal saha içinde, kubbemsi Neojen tepecikleri yükselir. Bu tepelerin kotu 15 ile 30 m, genişliği 50-250 m, uzunluğu ise 200-750 m arasında değişmektedir. Çarşamba ilçe merkezinin güneyinde, Yeşilırmak ile Abdal Deresi arasında, yüksekliği 50-110 m ararsında değişen Neojen tepeleri, ova içine doğru dil şeklinde uzanmaktadır. Akarsu şebekesi genelde, güney kuzey istikametinde, birbirine paralel ve dentritik sistemde gelişmiştir.
92

Alp orojenezi ve daha sonra meydana gelen epirojenik hareketlerle yükselen pontid kuşağı, Karadeniz çukuruyla bağlantı sağlamıştır. Böylece denize ulaşan Yeşilırmak, Terme Çayı ve Abdal Deresi ile diğer akarsular taşıdıkları malzemeyi deniz içindeki bu çukura biriktirme işlemine devam ederk, bu güne kadar, yaklaşık 1000 km2 yüz ölçüme sahip Çarşamba Delta ovasını meydana getirmiştir. AKARSULAR Yeşilırmak, Çarşamba Delta ovasının oluşumunda etkin rol oynayan en önemli akarsudur. Yeşilırmak dışında, ovanın diğer iki büyük akarsuyu Terme Çayı ve Abdal Deresidir. Bakacak Deresi, Büyüklü Deresi, Balcalı Deresi, Kocaman Çayı ve Miliç Deresi de etüd sahası içinde daimi akış gösteren diğer akarsulardır. GÖLLER Çarşamba ovasının kuzeyinde, kuzeydoğusunda ve kuzeybatısında kıyıya yakın yerlerde irili ufaklı lagün gölleri oluşmuştur. Bunların en önemlileri Akgöl, Simenlik Gölü, Sazlık Gölü, Akarcık Gölü, Dumanlı Göl ve Kaynarca Gölü’dür. Göllerin etrafı sazlık ve bataklık alanlarla kaplıdır. DRENAJ KANALLARI Çarşamba ovasının büyük bir kısmını oluşturan taban arazilerdeki eğim yetersizliği ve doğal boşalım şartlarının bulunmayışı nedeniyle, drenaj problemi büyük önem kazanmıştır. Drenaj kanlı açma çalışmaları 1950 li yıllarda başlamış ve halen devam etmektedir. Açılan drenaj kanalı uzunluğu 400 km nin üzerindedir. Çarşamba Ovası Sulaması Planlama Raporu’nda belirtildiği üzere, yapılanların dışında, 1000 ha yüzeysel drenaj, 24000 ha derin drenaja, 34000 ha çiftlik drenajına ve 14000 ha alanda da pompalı drenaja gerek duyulmaktadır. Pompalı drenaj için 21 adet pompaj istasyonuna ihtiyaç vardır. Ayrıca Köy Hizmetleri tarafından yıllardan beri ovanın muhtelif yerlerinde kapalı drenaj çalışmaları sürdürülmektedir. Çarşamba ovasında açılan ana drenaj kanallarının isimleri Samsun istikametinden başlamak üzere; Kirazlık, Hıdırellez, Bakır, Selyeri, Kocaırmak, Ulaş, Abdal Dersi, Turgutlu, Araplı, Ambarköprü, Uluköy, Ömerli, Acıklı, Taflı, Şıvganlı, İnesilli, Balkanlı, Karaboğaz ve Kocaman drenaj kanallarıdır. KAYNAKLAR Çarşamba Delta Ovası ile güneydeki Eosen yaşlı fliş ve volkanik seride, önemli kaynak boşalımları gözlenmemektedir. Fliş ve volkanik seri içindeki jeolojik birimler birbirleriyle bağlantılı kırık ve çatlaklarında az da olsa bir miktar yer altı suyu bulunur. Bu sular, kırıklar boyunca ve sızıntılar şeklinde yüzeye çıkmaktadır. Pek çoğunun debisi 0,1 l/s nin altındadır. Debisi 0,1 l/s nin üstünde olan kaynaklardan tespit edilebilenlerin listesi aşağıda verilmiştir.

93

Tablo D.10. Kaynaklar ve Debileri

Kaynak Adı Sıtmasuyu-Soğuksu Pınarı Kumköy-Orta Mah.Soğusu Pınarı Şehgüven-Soğuksu Pınarı Karaoğlan Köyü-Karapınar Kaynağı Gökçe Köyü-Dere Kaynağı Aşağıçinik-A.Çeşme Kaynağı Aşağıçinik-DoktorunSuyu Biçme Köyü-Soğuksu Pınarı Kerpiçli Köyü-Gariyani Kaynağı Kerpiçli Köyü-Kayaaltı Kaynağı
Kaynak. DSİ 7. Bölge Müdürlüğü, 2005

Debisi (l/s) 0,8 2 4 0,1 0,2 0,5 3 0,5 1,2 0,5

Çıktığı Formasyon Alüvyon Fliş Serisi Alüvyon Volkanik Seri Volkanik Seri Volkanik Seri Volkanik Seri Fliş Sersi Fliş Serisi Fliş Serisi

ADİ KUYULAR Çarşamba ovasında, köylülerin büyük bir çoğunluğu, içme-kullanma suyu temin etmek ve ekili arazilerini de imkan nispetinde yer altı suyu ile sulamak amacıyla evlerinin önünde ve arazilerinde petekli kuyular açmıştır. Kuyuların derinlikleri 2-10 m arasında değişmektedir. SONDAJ KUYULARI Çarşamba ovasında; DSİ, Köy Hizmetleri, iller Bankası ve Özel Sondaj Şirketleri tarafından farklı amaç ve derinlikte sondaj kuyuları açılmıştır. DSİ tarafından ovanın değişik yerlerinde; toplam 246 kuyu, İller Bankası tarafından 15 kuyu, Köy Hizmetleri tarafından 29 kuyu açılmıştır. DSİ tarafından açılan sondaj kuyularının derinliği 10 ile 300 m arasında değişmektedir. AKİFERLER I-Yer Altı Suyunu Taşıyan Formasyonların Yayılım, Derinlik ve Kalınlıkları. Etüd sahasında, birinci derecede akifer özelliği gösteren jeolojik ünite delta karakterindeki alüvyal dolgu malzemesi, ikinci derecedeki de Eosen yaşlı volkanik kayaçlardır. Çarşamba ovası, bir delta ovası olduğundan, yatay ve düşey yönlerde çok karmaşık bir tabakalanma ve farklı litolojik özellik göstermektedir. Yer altı geometrisinin daha iyi aydınlatılabilmesi için ova, Yeşilırmak Sol Sahili ve Yeşilırmak Sağ Sahili diye iki parçaya ayrılarak incelenmiştir.

94

YEŞİLIRMAK SOL SAHİLİ Sondaj kuyuları ile jeofizik etüd verilerinden yararlanılarak çizilen “KİL KALINLIK HARİTASI” incelendiğinde serbest ve yarı basınçlı-basınçlı akifer sahalarının birbiri içine girdiği ve aşağıda izah edilen kısımlar hariç kesin bir sınır belirlemek mümkün olmadığı görülür. Batıda Kirazlık mevkii, Tekköy ilçe merkezi civarı ile Ovabaşı, Gölceğiz, Karabük, Irmaksırtı ve Ovacık köylerinin kuzeyinde kalan saha serbest akifer seviyelerinden oluşmaktadır. Ova güneyinde, Kumköy, Kurtahmetli, Boyacılı ve Eğrikum köylerinin yer aldığı alüvyal düzlük de serbest akiferlerden oluşmaktadır. Yeşilırmak güncel yatağının sol sahilinde, eni 500 ile 2000 m arasında değişen ve Yeşilırmak boyunca şerit şeklinde kuzeye doğru uzanan sondaj kuyularının yer aldığı saha da, serbest akiferin bir başka bölümünü oluşturur. Köprübaşı, Hamzalı, Kahyalı, Taşdemir, Bayramlı, Otluk, Dikbıyık, Çelikli, Kuşhane, Üçköprü, Damlataş, Göblen, Yeni Karacalı ve Ahubaba köylerini içine alan saha, yarı basınçlı akifer bölgesidir. Bu bölgelerde akifer seviyelerin üzerindeki kil tabakasının kalınlığı 15-90 m arasındadır. Yeşilırmak sol sahilinde akifer tavan derinliği genel olarak 4 ile 40 m arasındadır. Akifer kalınlığı ise 1-20 arasında değişir. Akifer seviyeler, genelde çakıl, killi-kumlu çakıl, silt-kum-kavkı, killi-kavkılı çakıl ve siltli kumdan oluşmaktadır. YEŞİLIRMAK SAĞ SAHİLİ Çarşamba-Terme arasında, yelpaze şeklinde kuzeye doğru açılan saha, Yeşilırmak sağ sahilinin basınçlı-yarı basınçlı akifer bölümünü oluşturmaktadır. Bunun dışında kalan saha serbest akifer seviyelerinden oluşmaktadır. Akifer kalınlığı, derinliği ve adedi yer yer değişmektedir. Üstte bazen kalın bir kil tabakası bulunmakta, onun altında da farklı kalınlıklarda akifer seviyeleri yer almaktadır. Akifer seviyeleri genellikle çakıl, killi-kumlu çakıl, siltli-kavkılı kum, killi-kavkılı çakıl, siltli kum ve bloklu kum-çakıldan oluşmaktadır. Ova güneyinde akifer seviyeleri daha ziyade çakıl-kumlu çakıl ve bloklu-kum çakıl gibi iri taneli malzemeden oluşmaktadır. Kuzeye doğru gidildikçe tane boyutu küçülerek kum, silt ve kil gibi ince taneli malzemeye geçiş görülmekte ve alüvyal dolgu içindeki kavkı oranı artmaktadır. Akifer derinliği 5-58 m, akifer kalınlığı ise 2 ile 15 m arasında değişmektedir. II-Yer altı suyu Taşıyan Formasyonların Hidrolik Özellikleri. Ovada açılmış olan sondaj kuyularında yapılan pompa deneylerinin değerlendirilmesi sonucunda, iletkenlik (Transmissibilite) değerlerinin 11 ile 16760 m2/gün arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu durum, akifer seviyelerin yatay ve düşey yönlerdeki süreksizliğinden ve litolojik özelliklerinin yer yer büyük değişiklikler göstermesinden ileri gelmektedir.

95

Ovanın batısındaki Azot ve Bakır İşletmeleri ile Gelemen Tarım İşletmesi Müdürlüğü için açılan işletme sondaj kuyularının iletkenlik katsayıları 50 ile 2064 m2/gün, özgül verimleri de 0,61 l/s/m ile 10.86 l/s/m arasında değişmektedir. Çarşamba Şeker Fabrikası için eski alüvyonda açılmış sondaj kuyularının iletkenlik değerleri 106 ile 246 m2/gün, özgül verimleri de 0,88 ile 2,20 l/s/m arasındadır. Yeşilırmak Sol Sahilinde; Çelikli, Kuşhane, Beylerce, Yeniköseli, Hacılıçay, Damlataş, Ahubaba, Dikencik ve Karamustafalı köylerinin yer aldığı bölgede iletkenlik değerleri 88 ile 1125 m2/gün, özgül verimler ise 1,1 ile 5,3 l/s/m arasında değişmektedir. Çarşamba ilçe merkezinden itibaren güneye, yani Yeşilırmak membaına doğru gidildiğinde, serbest akiferlerin iletkenlik ve özgül verim değerlerinde büyük artışlar olmaktadır. Kurtahmetli-Boyacılı “Sulama Kooperatifi” sahasında açılan işletme sondaj kuyularının iletkenlik değerleri 2655 ile 16760 m2/gün, özgül verimleri ise 12.06 ile 32,75 l/s/m arasındadır. Yeşilırmak’ın 7-8 km sağ sahili boyunca kuzeye doğru uzanan sahada iletkenlik değerleri 285 ile 1865 m2/gün, özgül verim de 0,12 ile 6,0 l/s/m arasında değişir. Taşpınar, Sütözü, Çanaklı, Geçmiş ve Bafracalı köylerinin de yer aldığı bölgede iletkenlik ve özgül değerleri düşer. Sütözü köyünde açılan sondaj kuyusunun iletkenlik değeri 11 m2/gün, özgül verimi ise 0,2 l/s/m dir. SU TABLASI SONUÇLARI DERİN KUYULAR SU TABLASI SONUÇLARI Yeşilırmak ile yer altı suyu arasında çok karmaşık bir ilişki vardır. Etüd sahasının güneyinde Eğrikum, Boyacılı, Kurtahmetli, Muşçalı ve Demiraslan köyleri civarında, ırmak yer altı suyunu beslemektedir. Çarşamba ilçe merkezi ile Hacılıçay ve Kumarlı köylerine kadar olan kısımda yer altı suyu ırmağı besler. Hacılıçay köyünden Karamustafalı köyüne kadar olan kısımda ise; sağ sahilde yer altı suyu ırmağı, sol sahilde de ırmak yer altı suyunu beslemektedir. Hidrolik eğim, Çarşamba ilçe merkezinin güneybatısı ile Dikbıyık’ın güneybatısında kalan sahalarda 0,0025 ile en yüksek değere ulaşmaktadır. Bu durum, adı geçen sahalardaki alüvyon permeabilite değerinin düşük oluşundan kaynaklanmaktadır. Sığırtmaç, Aşağı Domurlu, Demircili, Yeniköseli, Hacılıçay, Bölmeçayırı, Yenikaracalı ve Ahubaba hattı ile Taşdemir, Irmaksırtı ve Epçeli hattı boyunca, yer altı suyunun kuzeybatıya aktığı görülür. Ovada oluşan yer altı suyu tümsekleri ise şu doğrultularda uzanmaktadır. a) Güney-kuzey istikametinde uzanan Tilkili-Irmaksırtı-Eyercili hattı, b) Güney-kuzey istikametinde uzanan Kuşhane-Damlataş-Ahubaba hattı, c) Güney-kuzeybatı istikametinde uzanan Arımköseli-Namazlı-Karacalı-Uluköy hattı. Yer altı suyu akımı, genellikle kuzeydoğu-kuzeybatı arasında ve yelpaze şeklinde olmaktadır.

96

.80 = 125.....ADİ KUYULAR SU TABLASI SONUÇLARI Ovanın kıyıya yakın yerlerinde.. Yıllık boşalım = 2*rezerv değişimi Yıllık boşalım = 2*78.5 Kaynak.. Ovadaki toplam yıllık rezerv değişimi 78.... kuzeydoğu ve kuzey batıya doğrudur. Çarşamba ilçe merkezinden akış aşağı gidildiğinde ise ırmağın yer yer hem alıcı hem de verici olduğu görülür. Akiferin yıllık boşalım miktarı....156..8 -Akarsudan beslenme...... DSİ 7... ırmak sürekli yer altı suyunu beslemektedir.... rezerv değişim miktarının 2 katına eşit olduğuna göre..25 hm3 = 156. Çarşamba Ovası Yeraltı Suyu Bilançosu: BESLENME (hm3/yıl) BOŞALIM (hm3/yıl) -Yağıştan ve yüzeysel akıştan beslenme...5 BAFRA OVASI HİDROJEOLOJİK ETÜTLERİ Hidrojeolojik etüdü yapılan BAFRA Ovası.5 TOPLAM.156...... Orta Karadeniz Bölgesinde.. 97 ........ 41o20’ ile 41o50’ boylam ve 35o30’ ile 36o14’ enlem daireleri arasında yer alır. yüzeysel akıştan ve akarsu yatağından alüvyona süzülme yoluyla olmaktadır.................. Yer altı suyunun akım yönü yine kuzey. hatta yer yer deniz seviyesinin de altında olduğu görülmektedir... Yıllık rezervin % 80 i yıllık emniyetli verim kabul edildiğine göre.. ırmak yer altı suyunu beslemektedir.. yer altı suyu seviyesinin deniz seviyesinde......... YER ALTI SUYUNUN BESLENMESİ VE BOŞALMASI Akifer seviyelerin beslenmesi..100.55..11................5 hm3/yıl dır. incelenen sahanın yüz ölçümü de 1520 km2 dir... Çarşamba ilçe merkezinden Yeşilırmak membaına doğru gidildiğinde......... YERALTI SUYU BLANÇOSU Tablo D.156............... Samsun il Merkezinin batısında.. etüt sahasında mostra veren jeolojik ünitelerin litolojik ve petrografik özellikleri gereği yağıştan.. 2005 -Çekim+denize boşalım..............7 TOPLAM. Bölge Müdürlüğü..... ovanın yıllık emniyetli yer altı suyu rezervi 156.....2 hm3/yıl dır..... Ova genelinde ırmak yatağı dar ve derin olmadığından.... Ova alanının yüzölçümü 575 km2.25 hm3 tür...5 hm3/yıl * 0.

İncelenen sahada su veren jeolojik birim. jeolojik ve hidrolik veriler dikkate alınarak. Meteorolojik. Orta Karadeniz Bölgesinde.. Samsun il Merkezinin batısında. 33 adet drenaj. Engiz Deresinin de yıllık toplam ortalama akışı ise 2. Kısmen de Neojene ait kumtaşı ve konglomera seviyeleri de akifer özelliği taşır. YSE tarafından ise 23 adet.1-27 l/s/m. yaklaşık 575 km2 kadardır. özgül verim 0. Etüd. Alaçam ve 19 Mayıs ilçe merkezleri ile bu ilçelere bağlı çok sayıda köy yerleşkesi bulunmaktadır. 15 adet bedelli kuyu. Saha içinde Bafra. Ovanın yer altı geometrisi. AMAÇ Delta karakterindeki Bafra ovasının hidrojeolojik etüdü. İller Bankası tarafından da 19 adet olmak üzere 166 tane derin drenaj kuyusu açılmıştır. Su seviye değişimlerinden yararlanılarak hesaplanan ova yer altı suyu rezervi 95. kıyıya paralel uzaması ve genişliği 2 ile 8 km arasında değişen ova bölümünde. 41o20’ ile 41o50’ boylam ve 35o30’ ile 36o14’ enlem daireleri arasında yer alır. Bafra ovasında bugüne kadar DSİ tarafından açılan 62 adet araştırma.Etüd sahasının en önemli akarsuyu Kızılırmak’tır. Jeolojik ünitelerin petrografik özelliklerine bağlı olarak kaynak verimleri çok azdır. ETÜT SAHASININ TANITILMASI Hidrojeolojik etüdü yapılan BAFRA Ovası. EC (elektriki kondüktivite)= 2250 micromhos/cm nin üstünde olduğundan kötü kaliteli yani sulamada kullanılamaz niteliktedir. doğu-kuzey-batı sahili boyunca. Delta ovasındaki yer altı suyunun kalitesi.08 m3/s dir. ne miktarda ve ne kalitede olduğunun tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. ovadaki yer altı suyunun nerelerde. akifer seviyelerin kalınlık ve derinliği ile yer altı suyunun kalite ve miktar yönünden dağılışı belirlenmeye çalışılmıştır. Delta ovasında akiferi oluşturan seviyelerin litolojik özelliklerine bağlı olarak iletkenlik katsayısı T=18-8320 m3/gün/m. 14 adet yer altı suyu sulama kuyusu. Kızılırmak ve diğer akarsuların ortaklaşa oluşturduğu Bafra delta ovası teşkil eder.2 * 106 m3/yıl dır.27 m3/s dir. 1962-1983 yılları arasında yıllık toplam ortalama akışı 188. En fazla verim 1-2 l/s civarındadır. Kızılırmak ile beraber güney-kuzey ve güneybatı-kuzeydoğu istikametinde Karadeniz’e ulaşan derelerin birlikte meydana getirdiği Bafra delta ovasının yüzölçümü ise. Genelde yer altı suyu C3S1 yani yüksek tuzlu az sodyumlu sulama suyu sınıfındadır. Etüd sahasının yüzölçümü 1520 km2 dir. yer altı suyunun yıllık seviye değişiminden faydalanılarak ovanın yer altı suyu rezervi hesaplanmıştır. 1981-1984 yılları arasında yapılmıştır. 98 . elektriki kondüktivite değerleri de 410-6360 micromhos/cm arasında değerler gösterir. hangi derinlikte.

kenar önündeki bu çukura biriktirme işlemine devam ederek. güneye doğru tedricen artarak en fazla 1670 m ye kadar ulaşır. eski masiflerin önünden itibaren başlar.01 m3/s ile Mart ayı ilk sırayı alır. Mayıs Tepe (353 m). Bilhassa Alaçam yöresi ile Bafra ilçesinin güneybatısı. en yüksek değere Mart ve Nisan aylarında ulaşır. etüt sahasının da en önemli akarsuyudur. Dütmen Dağı (1670 m). genellikle kuzeydoğu-güneybatı. Etüd sahasının güneyini çevreleyen Üst Kretase fliş serisi. Gökçeboğaz ve Uluçay (Alaçam) Dereleri. Derbent Tepe (239 m) dir. Kızılırmak’ın yıllık ortalama debisi 188. gerek Kızılırmak ve gerekse diğer akarsular. yer yer heyelanlı bölgeler de görülür. Nebyen Sivrisi (1292 m). Güney sınırı ise. Böylece denize ulaşan. Yermenuşağı Tepe (893 m). 1962-1983 yılları arasında Kızılırmak!ın Mart ayı maksimum debisi 198 m3/s ile 1345 m3/s arasında. Etüt sahasının batı sınırı. Nisan ayı maksimum debisi de 99 . tatlı eğimli. Aylık debi. Bu yükseltileri. Kum Tepe (1402 m). kuzeyinde teşekkül etmiş olan dik bir kenarla. Bu çalışmanın yapıldığı yılları kapsayan. kuzeyde. Türkiye’nin olduğu gibi.91 m3/s dir. Taşelik. Bölge içinde yer alan dağ silsileleri. batı bölümünde de Bedeş. AKARSULAR Kızılırmak. Kızılırmak dışında ise Bafra ovasının doğu kesiminde Engiz Deresi. Karadeniz çukuruyla bağlantısı sağlanmıştır. yaklaşık 575 km2 genişliğindeki Bafra Delta Ovasını meydana getirmişlerdir. Çalın Tepe (1148 m) ve Dedeboğazı Tepe (588 m)lerinden geçerek sahile ulaşır. Büyük Tepe (613 m). Bulgurcu Tepe (1142 m). Kayalıkdağ (1041 m). 311.08 m3/s dir. Taşlı Tepe (1011 m).67 m3/s lik sarfiyat ile Nisan ayı onu takip eder. Kara Tepe (1607 m) teşkil etmektedir. güney kenarında 50 m civarında olan yükselti. büyük ölçüde jeolojik formasyonların petrografik özellikleriyle tektonik yapıya bağlı olarak gelişmiştir. Akışın en az olduğu Ağustos ayında ortalama debi 95. Sülüklü Tepe (1054 m). heyelanlı topografik özellikler gösterir. Asar Tepe (1094 m). kuzeyden güneye doğru. Buna göre 324. Üçpınar Tepe (1273 m). Sırtpınar Tepe (497 m). Kocadağ (1210 m). Etüt sahasının morfolojisi. 100-250 m lik bir yüksekliğe ulaşan Neojen ve Eosende. akarsu şebekesi tarafından dik ve derin vadilerle yarılmış ve arazi sert bir görünüş kazanmıştır. diller halinde uzanır. doğuya doğru gittikçe alçalan tepelerden geçer ki bunlar. Tuzlakıranı Tepe (792 m). deniz seviyesinden başlar. kuzeybatıgüneydoğu istikametinde bir sıralanış gösterir. güneye doğru gittikçe yükselen tepelerin doruklarından geçer. Alp orojenezi ve daha sonra meydana gelen büyük ölçüde epirojenik hadiseler neticesinde yükselen kara. taşıdıkları malzemeyi. Ercel Tepe (982 m). Som Tepe (285 m). Büyükdüz Tepe (1282 m). Derbent Tepe’den sonra yüksekliğin tekrar artarak 1400 m ye ulaştığı görülür. Tepetekke (749 m). Çakıldibi Tepe (1261 m) ve Böğürtlen Tepe (1399 m) ler söylenebilir. Kuşçular Tepe (696 m). Sahanın güneydoğusundan itibaren doğu sınırı. etüt sahası içinde daimi akış gösteren yüzey sularını meydana getirirler.Bafra delta ovasının. Neojene ait seriler. bombeli tepe ve sırtlar meydana getirerek ova içine doğru. bugüne kadar.

delta ve kıyı oluşumunu meydana getiren tabii şartlar. Volkaniklerle fliş serisinin birbirleriyle bağlantılı kırık ve çatlaklarında az da olsa bir miktar yer altı suyu bulunur. Göllerin denize çıkış yolları dar olup.94. Kış döneminde ise. Köy Hizmetleri tarafından. yaz aylarında ve –0. çakıllı seviyelerinden suyunu almaktadır. aynı periyot içinde Ağustos ayı minimum debisinin de 21. köylülerin büyük bir çoğunluğu. DSİ tarafından ovanın değişik yerlerinde. Bu sular. Köy Hizmetleri. doğusunda Liman gölü. 1969-1980 yılları içinde 14 adet işletme sondaj kuyusu açılmıştır. kırıklar boyunca ve sızıntılar şeklinde yüzeye çıkmaktadır. Yılın en kurak olan Ağustos ayının ortalama debisi ise 106.0 kotunda toplam 9250 ha yüz ölçümleri. göllere sızarak göl sularının tuzluluk derecelerini artırır.2 m3/s dir. hidrojeolojik etütlere dayanılarak yer altı suyu araştırılması amacıyla 1959-1973 yılları arasında.0 m3/s arasında değiştiği tespit edilmiştir.60 m ye kadar düşmesinden dolayı kapalı kalırlar.5 m3/s dir. yağış ve ve sel sularıyla göllerdeki su seviyesi yükselerek. Bir örnek olarak. DSİ. aynı zamanda irili ufaklı pek çok gölün de meydana gelmesini sağlamıştır.60 m kotunda 2440 ha kadar düştüğü görülür. Gıcı Gölü. Bafra ovasında 62 adet araştırma sondaj kuyusu. Böylece tuzlu deniz suyu. iller Bankası ve TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı) ile yabancı petrol şirketleri tarafından farklı amaç ve derinlikte sondaj kuyuları açılmıştır. Kuyular alüvyonun kumlu.5 m3/s ile 117.1 m3/s ile 1190 m3/s arasında. Nebyansivrisi (1292 m) ve doğu devamında volkanik-fliş kontaktından muhtelif kayanaklar doğar. köylere içme suyu temini 100 . içme-kullanma suyu temin etmek ve ekili arazilerini de imkan nispetinde yer altı suyu ile sulamak amacıyla evlerinin önünde ve arazilerinde petekli kuyular açmıştır. Debileri 1-2 l/s ye ulaşır. ADİ KUYULAR Çarşamba ovasında. SONDAJ KUYULARI Bafra ovasında. Tatlı Göl ve Uzun Göl bunların en önemlilerini oluşturur. yazın su seviyesinin –0. 1973-1983 yılları arasında 15 adet bedelli işletme kuyusu. 1963 yılında ise derinlikleri 20 ile 50 m arasında değişen 33 adet drenaj sondaj kuyusu. KAYNAKLAR İnceleme alanında debi yönünden kayda değer bir kaynak gözlenmemiştir. Bafra ovasındaki göllerin +/. çıkış ayaklarından denize boşalır. Cernek Gölü. Balık Gölü (Ulugöl). Bugün ki koşullarda ise 75 120 km2 lik yağış alanından gelen yıllık ortalama akımı 5808 hm3 ve buna göre yıllık ortalama debisi 184. Mevcut petekli kuyu sayısı 1500 den fazladır. Kuyuların ortalama derinlikleri 5-10 m arasında değişmektedir. Kızılırmak’ın batısında Karaboğaz ve Mülk gölleri ile. GÖLLER Bafra ovasının kuzeyinde ve doğusunda.

birinci derecede akifer özelliği gösteren jeolojik ünite. daha altta da ya alüvyal menşe’li veya Neojen yahut daha yaşlı kil ve marn gibi ikincil bir geçirimsiz seviye yer almaktadır. Bu tip akiferlerin üstünde daima kalın bir kil tabakası. Bafra ovasının doğusunda (göller bölgesinin batı kenarı boyunca) bulunan kuyuların yer aldığı ova ünitesi ile. araştırma sondaj kuyu sonuçlarıyla da doğrulanmaktadır. üstte kalınlığı 11-64 m ler arasında değişen bir kil tabakası. Kızılırmak’ın yakın jeolojik geçmişte taşkın sahasını oluşturan ova kesiminde yer almaktadır. 1969 yılından sonra açılmış işletme kuyularında ise (Doğankaya-Dedeli “Toprak ve Su Kooperatifleri” sahasında) 20 l/s ile 63 l/s civarında olan verimlere karşılık 2 m ile 9 m arasında bir düşüm elde edilmiştir. daha altta yine kil seviyesi yer almaktadır. drenaj kuyularının ise 20 ile 50 m arasında değişmektedir. 9 l/s ile 86 l/s arasında bir verim. Ovanın doğusundaki bu artezyen akifer sahasında.0 m ler arasında değiştiği görülmektedir. bunun altında çakıl.3 m ile 13. bunun altında çakıl veya kumdan ibaret akifer seviye.0 m arasında da bir düşüm tespit edilmiştir. o günün şartları ve imkanları ölçüsünde yapılmış pompa deneyleri sonunda akifer veriminin 1 l/s ile 12. buna karşılık ise 1 m ile 11 m arasında değişen bir düşüm tespit edilmiştir.50 l/s. bunun güneyinde kalan ova kesimi de ovanın SERBEST AKİFER bölgesini oluşturmaktadır. yani geçirimsiz bir zon. AKİFERLER I-Yer Altı Suyunu Taşıyan Formasyonların Yayılım. İller Bankası tarafından belediye teşkilatı olan ilçe ve kasabalara içme suyu temin amacıyla 19 adet olmak üzere. açılmış sondajlarda verimin 2 l/s ile 20 l/s civarında. Derinlik ve Kalınlıkları Etüt sahasında. Kızılırmak’ın batısında kıyıya paralel bir şekilde uzanan bölge ovanın basınçlı yani ARTEZYEN AKİFER bölümünü. 101 . düşümün ise 0. düşümlerin ise 0. Köy Hizmetleri tarafından ovanın muhtelif yerlerinde köylere içme suyu temini amacıyla. ARTEZYEN AKİFER BÖLÜMÜ Basınçlı akiferler. İller Bankası tarafından açılmış içme suyu kuyularında. Bafra ovasında 1959-1960 yılları içinde açılan araştırma kuyularında. Kızılırmak ve diğer akarsuların ortaklaşa meydana getirdiği Bafra delta ovası ile Neojen’e ait kumtaşı ve konglomera seviyelerinden ibarettir.50 m ile 20 m arasında değiştiği. kum ve bunların karışımından ibaret akifer seviye. toplam 166 adet derin sondaj kuyusu devlet eliyle açılmış bulunmaktadır. 1962-1965 yılları içinde açılan kuyularda ise 1 l/s ile 30 l/s arasında bir verim. Kızılırmak’ın Karadeniz’e döküldüğü deltanın kuzey ucunda bulunan Kürtler kuyusunun yer aldığı kısım.60 m ile 13.amacıyla 1967-1983 yılları arasında 23 adet. Bu özellik. 0. DSİ tarafından açılan sondaj kuyularının derinliği 20 ile 350 m arasında.

Hariz’in 3 km batısında Muamlı-Çocukboğan kuyusunda. yani delta ovasının kuzey ucunda.Kızılırmak’ın mansabında. bu kuyunun 1 km kadar kuzeyinde açılmış Muamlı kuyusunda. Bakırpınar kuyusu. Üstte bazen kalın bir kil 102 . Yörükler köyünün 1 km kadar batısında Horror Deresi mansabında açılmış kuyu. akifer kalınlığının da 10-20 m arasında. Kızılırmak sol sahilinde. güney-kuzey doğrultulu. ova kuzeyinde ise artezyen akifer derinliğinin 35-51 m. artezyen akifer içinde açılmış 4213 no lu Kürtler kuyusunda üstte 80 m ye kadar devam eden bir kil tabakası. SERBEST AKİFERLER BÖLÜMÜ Kızılırmak sağ sahilde kalan ova kesiminde serbest akiferin görüldüğü yerler aşağıda özetle verilmiştir. kalınlığının da 20-30 m arasında değiştiği görülmektedir. b) Neojen ve daha yaşlı arazilerin eteklerine yakın bölümlerde alüvyon kalınlığının 19-33 m ler arasında. Ovanın batı yarısında ise artezyen akifer derinliğinin 35-51 m arasında. biraz daha batıya gidildiğinde Gökçeboğaz Deresi sol sahilinde açılmış olan Kargalı kuyusunda serbest akiferler görülmüştür. Göltepe Deresi sağ sahilinde açılmış Göltepe kuyusunda. Bafra’nın kuzeydoğusunda. c) Bu bölüm ile artezyen saha arasında kalan kesimdeki serbest akifer kalınlığı ve adedi ise yer yer çok değişmektedir. İkiztepe köyü içinde Neojen üzerinde açılmış olan kuyuda. bu kuyudan 3 km kuzeyde açılmış Demirciköy kuyusunda. Samsun-Bafra devlet yolunun Engiz Çayı alüvyonunu kestiği yerde yolun hemen kuzeyi ve 1 km kadar menba yönünde alüvyonda açılmış kuyu. Emirefendi kuyusu.5-6 km arasında değişen düzlük içinde açılmış kuyulara göre menbadan mansaba doğru serbest akifer zonu özelliği gösterir. Bugüne kadar yapılmış etüt ve araştırmalardan elde edilen sonuçlara göre.5 km Emenli kuyusu. bu kuyuların 3-3. akifer kalınlığının da 20-30 m arasında olduğu. Alaçam kuzeyinde açılan kuyularda da serbest akifer zonları görülmüştür. Kızılırmak’ın bugünkü yatağını oluşturan. 80-90 m arası çakıl seviyesi. Dededağı kuyusu. Ayrıca ovanın batı ucunda. Osmanbeyli kuyusu. Yenice (Taşkeklik) Deresi sağ sahilinde açılmış Doyran kuyusunda. Bafra ovasını oluşturan alüvyon içindeki akiferlerin geometrisi hakkında bir özet yapılırsa: a) Doğudaki artezyen sahasında akifer derinliğinin 11 m ile 80 m. genişliği 1. doğu ve güneybatısında Neojen seri ile Neojen-Alüvyon sınırına yakın kısımlarda açılmış Balıklar (Kahraman) kuyusu. Üçpınar köyü civarında açılmış kuyu. aynı derenin sol sahilinde yani batısında açılmış Soğukçam (Aşağı Bedeş) kuyusunda. bunun altında da 161 m ye kadar kil seviyesi geçilmiştir. 1500 batıda Hariz kuyusunda.

Engiz ile Kurugökçe arasındaki kıyı şeridinde ve yakın doğusunda. buna paralel olarak her iki sahilde. Kızılırmak sağ sahilinde açılmış araştırma ve işletme sondajlarına göre. Karaburç-Adalar ve Kalaycılı köyleri arasında akifer tavan derinliğinin 5-70 m arasında değiştiği. Etüt sahasında mevcut akiferlerin hidrolojik özellikleri. ovada açılmış olan araştırma ve işletme sondajlarının pompa deneyi sonuçlarına göre tespit edilmiştir. 60-70 ye ulaştığı Doğanca’nın kuzeybatısında ise 5-45 m arasında olduğu gözlenmiştir. C) Ova doğusunda ve batısında yan dere vadilerinde ve ova içindeki devamlarında da. T=102 m3/gün/m ve Q/D=0. eski mendereslere tekabül eden kısımların ova içerisine doğru diller halinde uzandığı. 1-5 m arasında değişmekte olduğu Engiz-Yörükler arasındaki sahada 5-10 m arasında olan tavan derinliğinin doğuya doğru yani kıyıya doğru gittikçe artarak 60-70 m ye ulaştığı gözlenen bir başka husustur. Araştırma-işletme-drenaj sondaj kuyularıyla jeofizik etüt verilerinin değerlendirilmesi sonunda çizilen “Bafra Ovası 1i Akifer Tavan Derinliği Haritası” incelendiğinde: A) Akifer tavan derinliğinin Kızılırmak’ın bugünkü yatağı boyunca 0-1 m arasında değiştiği. II-Yeraltı suyu Taşıyan Formasyonların Hidrolik Özellikleri. en düşük iletkenlik katsayısı (Transmissibilite) ve özgül debi. d) Bugünkü yatak boyunca güney-kuzey istikametinde uzanan şeritte de 20 –75 m arasında değişen bir kalınlık gözlenmektedir. İkiztepe-Hariz ve oradan da kuzeybatıya yönelerek Karaboğaz Gölü istikametine aktığı. D) Ovanın doğu kesiminde kıyıya paralel bir şerit boyunca (göller bölgesinin batısını oluşturan saha) akifer tavan derinliğinin. genişliği 100-500 m arasında değişen bir şerit oluşturduğu. B) Bu derinliğin 1-5 m arasında olduğu sahalar ise. Kızılırmak’ın jeolojik geçmişte Adaköy ve Karaburç köylerinin güneyinden geçerek. E) Bugünkü yatağın batısında ise. Bu kesimdeki akifer kalınlığının 5-50 m arasında. F) Aynı şekilde Karadiken mahallesi civarında yine bugünkü yataktan kuzeybatıya doğru Karaboğaz Gölü istikametine yönelik eski bir yatağın varlığı. akifer tavan derinliği.tabakası bulunmakta. bunun altında farklı kalınlıkta akifer seviyeleri yer almaktadır. akifer tavan derinliğinin genelde 1-5 m arasında değiştiği görülür.75 l/s/m 103 . G) Kızılırmak’ın doğusunda aynı şekilde Şeyhören kuzeyinde geniş bir menderesin yer aldığı ve buradan Girne Mahallesi istikametinde kuzeydoğuya doğru eski bir yatağın uzandığı görülür.

40 l/s/m arasında değiştiği görülür. Bu bölümde kuzeye nazaran değerlerin daha yüksek olduğu gözlenir. özgül verimin 1. bu değerlerde bariz bir artış dikkati çeker.25 l/s/m arasında değiştiği. Yan derelerin alüvyal düzlüklerinde açılmış kuyularda serbest akiferin iletkenlik ve özgül verim değerleri genellikle düşüktür. T=1081 m3/gün/m ve 11. serbest akiferin hidrojeolojik değerlerinde bariz bir yükseklik göze çarpar.13-4.5 l/s/m değerleri Fatsalılar kuyusunda.7 l/s/m değerleriyle Çalmaca kuyusuna aittir. özgül verim 15-27 l/s/m. özgül verim ise 0.6 l/s/m ile 4 l/s/m arasında değişmektedir.44 l/s/m arasında değiştiği görülür.7 l/s/m arasında değişmektedir. özgül verimler ise 0. Bafra ilçe merkezinden akış yukarıya doğru.10-15. 104 . Kızılırmak sol sahil artezyen akifer bölümünde ise. özgül verim 6 L/s/m.34 l/s/m). ovanın batısında Alaçam deresi alüvyonunda ise. İletkenlik katsayısının 1800-1925 m3/gün/m ve özgül verimin de 1. iletkenlik değerlerinin 50-950 m3/gün/m. IIIIIIArtezyen akifer saha sınırından bir istisnası ile (Koşuköy kuyusunda T=3160 m3/gün/m. Q/D=6. Taşkelik deresi alüvyonunda ise iletkenlik katsayısı 903 m3/gün/m. Engiz Deresi alüvyonunda iletkenlik değerleri 96 m3/gün/m ile 873 m3/gün/m arasında. Serbest akifer niteliğinde olan Neojen formasyonlarında gerek verim gerekse özgül verim çok düşüktür. Gökçeboğaz deresi Alüvyonunda iletkenlik katsayısı 122 m3/gün/m. özgül verim de 3 l/s/m. Kaygusuz-Türbeköy hattı ile Bafra ilçesi arasındaki sahada iletkenliğin 302792 m3/gün/m ve özgül verimin de 0.8 l/s/m verim ise 0. Ovanın batı kesiminde İkiztepe ve Hariz kuyularında özgül verim 0. Zira ince malzeme hakim durumdadır. Özellikle Dedeli ve Doğankaya Toprak ve Su Kooperatifi sahalarında açılmış işletme kuyularının pompa deneylerinde bu hususu açıkça görmek mümkündür.1 l/s/m ile 0.3-0. en yüksek iletkenlik katsayısı ve özgül debi. en yüksek iletkenlik 7900 m3/gün/m ve özgül debi 21 l/s/m değerleri ise Garipçe kuyusunda görülmüştür. Dedeli’deki akiferin iletkenlik katsayısı 1820-8320 m3/gün/m.değerleri Karaköy Devlet Harası kuyusuna. verim ise 1 l/s dir.85 l/s/m.6-2 l/s/m dir.5 l/s/m ile 10. Kızılırmak sol sahilinde ve ovanın batısında Göltepe deresi alüvyonunda iletkenlik katsayısı 110 m3/gün/m. Ova doğusunda Osmanbeyli kuyusunda özgül verim 0. Kızılırmak’ın bugünkü yatağı boyunca yaklaşık 6 km genişliğinde güney-kuzey doğrultulu bir şerit içinde açılmış araştırma ve işletme kuyularına ait verilere göre. özgül verim ve iletkenlik katsayısında akifer sınırı arasında kalan bölümünde. güneyden kuzeye doğru (yani menbadan mansaba doğru)serbest akiferin verim. Horror deresi alüvyonunda açılan kuyuların pompaj neticelerine göre akiferin iletkenlik katsayısı 18 m3/gün/m ile 51 m3/gün/m arasında. en düşük iletkenlik 505 m3/gün/m ve özgül debi 0. Bu durum ise yan derelerin taşıma güçlerinin sınırlı olmasının bir neticesidir. Etüt sahasında doğudan batıya doğru yan derelerin alüvyonunda iletkenlik katsayısı ve özgül verim aşağıda verilmiştir.20 l/s/m. özgül verimin de 0.

yer altı suyu seviyesi deniz kotundadır. Karadiken mahallesi-Emenli-Karaboğaz gölü yönünde yer altı suyunun kanalize olduğu görülür. Bu da akifer beslenmenin ve iletkenliğin çok zayıf olmasının bir sonucu ve göstergesidir.49 m arasında değişmektedir. SU TABLASI SONUÇLARI Bafra ovasında açılmış araştırma. drenaj ve şahıslara ait gerek sondaj gerekse derinlikleri 10-20 m arasında değişen keson kuyularda yapılmış yer altı suyu seviye ölçümlerinden elde edilen sonuçlar aşağıdadır. Kızılırmak akiferi beslenmektedir. Doğanca köyü civarında ise yer altı suyu hareketi. yer altı suyunun hareket ettiği gözlenir. Yer altı suyu genelikle kuzeye. doğu-doğu kuzey yönündedir. Yukarıbedeş. ovanın diğer kısımlarına göre daha fazla olan seviye düşümü. dikkate çekicidir. Altınay.53 m uzaklaştıkça 4. Yeniköy-Hebilu-Göltepe hattı boyunca bir yer altı suyu sırtının teşekkül ettiği. Bafra ovası yeraltı suyu seviye değişimleri aşağıda verilmiştir. Kızılıırmak sağ sahilinde.65 m arasında Sol sahilde Neojen arazinin kuzeyinde kalan ova düzlüğünde ise 2 m ile 9. Kızılırmak’a yakın kısımlarda statik seviye yüksek. Kaygusuz. Bu yörede açılan kuyu adedi 200 ün üstünde olup. Kızılırmak sağ sahilinde. kuzeydoğu ve kuzey batıya doğrudur.16 m dir. uzaklaştıkça düşmektedir. Doğankaya bölgesinde yeraltı suyu derinliği 193 m ile 2. işletme. Sağ sahilde Neojen’in kuzeydoğusunda Sarıköy-Üçpınar köyleri arasında kalan sahada. buradan da kuzeye. Kalaycılı-Kaygusuz-Emenli köylerinin yer aldığı ova bölümünde halka ait açılmış kuyuların çok olmasıyla anlaşılmaktadır. Düden mevkiine doğru yer altı suyu akmaktadır. kuzeydoğuya ve Aşağıbedeş-Altınay yönüne doğru. 105 . Kızılırmak boyunca akiferde yeraltı suyu seviye değişimi 0. gözlenen 3 ile 6 m arasında değişen bir seviye düşümü. Bu özellik. sol sahil için açılanan aynı sebebin sonucudur. derinlikleri 13-20 m arasında. Etüd sahasının güney sınırı ile kuzey sınırı arsında kalan bölge içinde. So sahilde Dedeli’de ise ırmağa yakın kısımda 1. T=1216-7900 m3/gün/m. Q/D= 5-25 l/s/m arasındadır.92 m ile 1.Doğankaya’daki sahada açılmış kuyularda ise bu değerler. YER ALTI SUYU SEVİYE DEĞİŞİMLERİ 1984 Yılı Rasatlarına Göre. Ovanın kıyıya yakın bölgelerinde seviye değişimi 1 m civarındadır.80 m arasında oynayan bir seviye değişimi göze çarpar. verimleri de 10-15 l/s civarındadır. Şeyhören civarında güneydoğu istikametinde. Aşağıbedeş-Göltepe-Altınay köyleri arasında kalan kare şekilli sahada. Hariz ve İkiztepe köyleri arasında kalan sahada. İkiztepe-Kalaycılı-Türbeköy-Balıklı hattı kuzeyinde ve sol sahilde.

..68 m ye ulaşmaktadır.................... kıyıdan güney doğru gidildikçe yeraltı suyu derinliği artmakta........ YERALTI SUYUNUN BESLENMESİ VE BOŞALMASI Etüt sahasında yer alan jeolojik birimlerin petrografik özellikleri ayrı ayrı dikkate alınırsa görülecektir ki. ancak yüzeysel akış göndermek suretiyle dolaylı yoldan bir katkıda bulunurlar. batısında 2 ile 3 m civarında olan yer altı suyu derinliği..... Kızılırmak sağ sahilinde.3.4 km2 yaklaşık 170 km2 dir.1.57.....2*106 m3/yıl dır. DSİ 7.. 3 ile 4 m.... Bafra Ovası Yeraltı Suyu Bilançosu: BESLENME (hm3/yıl) -Yağıştan ve yüzeysel akıştan beslenme.........2 Kaynak.. YERALTI SUYU BLANÇOSU Tablo D...........12.. akifer beslenimi. Neojen’e yakın özellikle beslenmenin çok zayıf olduğu kısımlarda 12...... Su Kaynaklarının Kirliliği ve Çevreye Etkileri D.. Şeyhören-Sarıköy-Üçpınar ve Düden mevkiini içine alan sahada yer altı suyu derinliği.3 -Akarsudan beslenme..95...........2 BOŞALIM (hm3/yıl) -Çekim+denize boşalım.... Bölge Müdürlüğü..... Yeraltı Suları ve Kirlilik Yeraltı suyu kirliliğini yüzeysel sular ve toprak kirlenmesinden ayrı tutmak mümkün değildir................ “Akiferin Yıllık Rezerv Değişimi” hesaplarında kullanılan “Thiessen Poligonu Metodu” Bafra ovasında tatbik edilerek..... 7... 95...... yaklaşık olarak rezerv değişiminin 2 katına eşit olduğundan yıllık boşalım miktarı=2*rezerv değişimi 2*47...95... Yağmur suyu yeryüzüne indiğinden itibaren kirlilik yükünde ani bir artış olur... Kızılırmak sol sahilde ise....9 TOPLAM...... aynı şekilde mansaba kadar devam eder....37.. ova 15 bölgeye ayrılmıştır ki toplam yüz ölçümü 169... genellikle alüvyal sahadan olmaktadır... 2005 TOPLAM.2 D..3.6*106= 95...... Alüvyon dışı üniteler. Akiferin yıllık boşalım miktarı.48 m dir. Yer altı suyu değişimlerinin bir saha içinde yayılmaları halinde...Bafra ilçe merkezi güneyinde... Kızılırmak boyunca da.. 106 ....

özelliklerini kirlenmeden önceki kalitesine doğru götüren bir doğal arıtım işlemi başlar. suyun oksijen özelliği azalırken CO2 miktarı artar. Diğer önemli bir sorun ise. Yüzey kısımlarındaki toprak tabakasında. Çöplerin açık alanlarda depolanması ve kirliliği azaltıcı faaliyetlerin uygulanmaya konmaması önemli sorunlara neden olmaktadır. Ancak deterjan gibi parçalanmaya karşı dayanaklı bileşikler yeraltı suyuna ulaşarak içme suyu açısından sorun yaratabilmektedir. reaktif özellikte olduğundan absorbsi-yon. Normal olarak atık asimilasyonu için ülkemiz koşullarında en kritik durum. Suyun süzülmesi sırasında organik maddenin kısıtlı oluşu nedeni ile mikroorganizmalar büyük ölçüde azalmakta. doğal ve yapay gübreler. toprağın yapısına ve zamana bağlı olarak yeraltı suyuna taşınması sonucunda da kirlilik oluşur.drenaj alanının.Organik ve anorganik partiküller.sıvı ve gaz atıklar ortama verildikten sonra. Evsel atık suda bol miktarda bulunan 107 . Zararlı kimyasal atıkların bu doğal arıtmayla temizlenmesi hemen tümüyle akarsu akışına bağlıdır. Sığ ve dik akarsu yatakları iyi bir havalandırma sağlar. pestisitler ve mikroorganizmalar su ile yeraltına doğru taşınır. organik maddeler ayrışır. yeraltı suyuna taşınım sırasında doğal olarak temizlenmeye uğrar. Askıdaki maddeler hemen tamamıyla süzülme yoluyla uzaklaşır. Akarsuya verilen kirleticilerin seyreltilmesi ve taşınımı üzerinde sonuç açısından önemli bir etken. mineraller bitkiler tarafından alınır. Bu süreç akarsuyun özellikleri ve iklim koşulları ile yakından ilgilidir. zemin cinsi özelliklerine bağlı olarak önemli miktarlarda iyileşme sağlanabilir.evsel atıkların doğrudan toprağa verilmesidir. Yavaş akan ve havuzlanma özelliği gösteren akarsuların havalanma hızı.2. Zirai mücadele ilaçlarının da aşırı ve bilinçsiz kullanımı büyük bir sorundur. yavaş olduğundan doğal arıtım olayı uzun sürmektedir. atığın cinsine ve zamana bağlı olarak yer altı sularına taşınır.3. Katı. Özellikle kanalizasyon sistemlerinin olmadığı yerlerde fosseptik çukurlardan sızan sular yer altı suyuna taşınabilmektedir. evsel atıkların doğrudan toprağa verilmesi ve kentsel ve endüstriyel atık / atık suların arıtılmadan çevreye verilmesidir. reaksiyon ve biyolojik ayrışma gibi olaylarla uzaklaşmaktadır.düşük akım koşulları ve yüksek su sıcaklığının olduğu yaz ve sonbahar mevsimlerinde oluşmaktadır. Kirlenmeye neden olan etkenler bu dengenin değişmesine neden olmaktadır. akarsuyun debisidir. toprağın yapısına. Katı. pek çok kimyasal madde. Akarsu ortamına atık su girdisi olması durumunda. su ortamında. bakteri ölümü sonucu ortaya çıkan organik maddeler. sıvı yada gaz atıkların çevreye verildikten sonra. iklim durumuna. Yeraltı suyu kirlenmesinin en büyük nedeni evsel ve endüstriyel atıkların arıtılmadan alıcı ortama verilmesidir. daha alt kısımlarda başka bakteriler tarafından kullanılmaktadır. D. Mikroorganizmalar. topografya yapısına. Akarsularda Kirlilik Sağlıklı bir akarsuda bitki ve hayvan yaşamıyla ilgili olarak ekolojik bir denge olduğu bilinen bir gerçektir. Akarsu boyunca ilerlerken . hayvansal ve bitkisel artıklar. Yeraltı sularının kirlenmesinin önemli nedenleri tarım ilaçları ve gübrelerinin bilinçsiz kullanılması. iklim durumuna. dolayısıyla su miktarının artışıyla derişim düşer. kalitede.

8 13.05 1.06 0 8. Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik Tablo D.Coliform TDS Toplam Sertlik 23— Ph.6 3.11 0.03 0.238 32.18 0 8.20 2.002 0. DSİ 7.0 15.19 Mayıs Barajı Membaı Kirlilik Analizi Besin olaylar PARAMETRE BOD5 Ca2+ Cl - BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L EMS/100mL mhos/cm EMA/100mL mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m /s mg/L mg/L °C EMS/100 mL mg/L mg/L CaCO3 ³ Mayıs 2005 1.5 550 200 175 Ekim 2005 1.3 20 10.3.7 14.6 70 15 280 300 192.Engiz Deresi.13.7 105 348 650 0. maddelerinin azalması.40 0.5 COD Col (renk) DO E-Coliform EC×10 Fe K + 6 Fekal Streptokok M. D.bakteriler akarsu ortamında koşulların elverişli olmaması nedeniyle hızla yok olur.2 7.1 54. 2005 108 .34 170.0 14.7 15.5 0.3 10 25.56 0. başka canlılar tarafından yenilme gibi mikroorganizmaların yok olmasını etkileyen ana unsurlardır.84 0.95 175 9.3. Alkalinitesi Mg2+ Na + NH4+-N NO2 N NO3—N o-PO4 pH PV Q (anlık) SO4 SS T T. Alkalinitesi Kaynak.372 17. sıcaklık.6 95 374 30 0.004 0 0.0 10. Göller.5 51.10 0. Bölge Müdürlüğü.5 ölçülmedi 9.10 0.

Tablo D.85 15 11.21 0.0 14 327 0 0.5 Ölçülmedi 12.17 132.01 1.Coliform TDS Toplam Sertlik 23- Ph.0 30 12 180 190 190 COD Col (renk) DO E-Coliform EC×10 Fe K+ M.1 1.1 1.10 1.0 7.002 0.96 0.641 36. 2005 109 . Bölge Müdürlüğü. Abdal Irmağı-Çakmak Barajı Çıkışı Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca Cl 2+ - BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L EMS/100mL mhos/cm EMA/100mL mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m³/s mg/L mg/L °C EMS/100 mL mg/L mg/L CaCO3 Mayıs 2005 1.30 0. Alkalinitesi Mg Na 2+ + 6 Fekal Streptokok NH4+-N NO2—N NO3—N o-PO4 pH PV Q anlık SO4 SS T T.98 0.5 9.0 25 10.3 10 13 318 200 187.002 0.5 70 344 0 0. DSİ 7.1 5.1 2.55 0.186 28.0 6.0 14.10 1.4 53.0 7.5 Eylül 2005 1.90 0.5 1.4 10 14 80 200 195 Kasım 2005 1.2 59.080 1. Alkalinitesi Kaynak.5 22 370 9 0.635 68.01 0 8.44 3.60 0 0 8.7 5.30 0.0 7.20 0.44 0.9 5.04 0 8.4 1.8 60.98 .56 160 10.14.95 160.

1 424 0 4.0 10.24 202.029 1.6 30 21 270 187.50 1.0 58.67 0 8. Alkalinitesi Mg2+ Na+ NH4+-N NO2—N NO3—N o-PO43Ph.95 1.Tablo D. Bölge Müdürlüğü.50 0 8.9 20 7.0 12.00 34.50 0.50 0.5 280 23 320 190 Kaynak.09 2.3 407 0.25 0.9 19.7 55.012 0.2 25 9.3 6. 2005 110 .2 14.35 6. DSİ 7.68 175.5 4. Alkalinitesi pH PV SO42SS T TDS Toplam Sertlik BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L mhos/cm mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 Temmuz 2005 6.15.92 12.0 17.5 mg/L mg/L mg/L °C mg/L mg/L CaCO3 5. Tersakan Çayı-Havza Çıkışı Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca2+ ClCOD Col (renk) DO EC×106 Fe K+ M.4 Ekim 2005 4.2 68.7 7.

Bölge Müdürlüğü.Tablo D. Alkalinitesi Kaynak.78 60 8.5 M.0 7. Alkalinitesi Mg 2+ Na+ NH4+-N NO2—N NO3 N o-PO4 pH PV Q anlık SO4 SS T T.06 0. Terme Çayı.6 15.27 0 9.0 1.700 13 20 6 150 100 72.Değirmendere (Baraj Gölü Çıkışı ) Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca2+ ClCOD DO E-Coliform EC×106 Fekal Streptokok Fe K + BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L EMS/100mL mhos/cm EMA/100mL mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m /s mg/L mg/L °C EMS/100 mL mg/L mg/L CaCO3 3 Ocak 2005 2.52 0. DSİ 7.Coliform TDS Toplam Sertlik 23— Ph.5 5.16.6 85 145 0 0.30 0.15 0 1.45 0. 2005 111 .7 12.8 3.

6 7.40 0 8. Tersakan Çayı.0 210 19 190 140 NH4 -N NO2—N NO3—N o-PO4 pH PV Q anlık SO42SS T TDS Toplam Sertlik 3- Ph.06 0 8. Alkalinitesi Mg Na 2+ + + 6 BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L mhos/cm mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m3/s mg/L mg/L °C mg/L mg/L CaCO3 Temmuz 2005 1.8 20 22 190 130 Ekim 2005 4.25 0 0.0 3.17.0 5.44 1.Ladik Gölü Regülatör Çıkışı Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca2+ ClCOD Col (renk) DO EC×10 Fe K+ M.2 3.7 10.Tablo D.34 137.8 40.4 280 1.15 0. Alkalinitesi Kaynak.05 0.90 0.4 14.10 2.8 42.09 24. DSİ 7.5 6. Bölge Müdürlüğü.25 0 0.3 25 7.0 245 0 2.0 9. 2005 112 .80 0.0 6.9 40 8.34 125.10 0.1 8.7 6.

9 3.36 0. Kürtün Çayı-Kadıköy Barajı Yeri Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca 2+ BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L EMS/100mL mhos/cm EMA/100mL mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L m³/s mg/L mg/L °C EMS/100 mL mg/L mg/L CaCO3 Mayıs 2005 0.1 45 388 900 0.11 0.5 480 270 175 ClCOD Col (renk) DO E-Coliform EC×10 Fe K + 6 Fekal Streptokok M.01 0 8.9 20.89 0.5 70 14.02 0 8.8 1.5 14.496 28.10 0 0.4 0.0 9. Bölge Müdürlüğü.80 0.001 0.Tablo D.5 12. 2005 113 . Alkalinitesi Kaynak.6 15 11.3 29 374 2 0.18.6 13.95 172.50 0.120 11.5 50.6 Ölçülmedi 10.Coliform TDS Toplam Sertlik 23— Ph.03 1.3 20 19 160 190 185 Eylül 2005 1.0 9.10 0.60 0.9 50. DSİ 7.56 172. Alkalinitesi Mg 2+ Na+ NH4+-N NO2—N NO3 N o-PO4 pH PV Q anlık SO4 SS T T.25 1.2 9.

4 63.15 0 7.44 36.2 15 8.35 0.34 175.2 49.001 0.40 0.6 40.10 2.Tablo D.60 0. Alkalinitesi pH PV SO42SS T TDS Toplam Sertlik BİRİM mg/L mg/L mg/L mg/L Pt-Co mg/L mhos/cm mg/L mg/L mg/L CaCO3 mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L mg/L CaCO3 Ocak 2005 1.001 1.8 20 8. DSİ 7.7 30 20 290 187.92 0.55 0. Bölge Müdürlüğü.9 14.5 3.Çarşamba Çıkışı Kirlilik Analizi PARAMETRE BOD5 Ca2+ ClCOD Col (renk) DO EC×106 Fe K+ M. Yeşilırmak.5 Ekim 2005 4. Alkalinitesi Mg2+ Na+ NH4+-N NO2—N NO3—N o-PO43Ph.9 2.7 Ölçülmedi 11.73 195 24.0 9.05 3.04 0 8.002 0.3 14.03 0.15 2.09 0.2 60 20 320 222.19.2 504 0.5 Kaynak.15 0 8.0 21.8 425 0.4 17.12 205 12. 2005 114 .40 0.04 54.3 19.5 mg/L mg/L mg/L °C mg/L mg/L CaCO3 1.3 3.3 370 0.24 30.15 0.5 140 8 410 207.0 11.2 23.0 16.6 Temmuz 2005 2.

Genelde gemi sintine sularının denize basılması ve gemilerin akaryakıt ikmali sırasında meydana gelen sızıntı ve kaçak olayları sonucu. çöp ve atık yiyeceklerden kaynaklanmaktadır. denizcilik Evsel Atıksular. zirai faaliyetler. 4. evsel katı atık.Bunlar .Küçük yerleşim merkezlerinde Terme ilçesi hariç arıtma tesisi bulunmayışı. 115 . 2005 Deniz kirliliğinin başlıca nedenleri şu şekilde sıralanabilir: 1.4. zirai faaliyetler Evsel sıvı atık. evsek katı atık. sanayi atıkları.Sanayi kuruluşlarının bir kısmında arıtma tesislerinin bulunmaması.zirai faaliyetler Evsel sıvı atık. sanayi atıkları. 6. Denizlerde Kirlilik Denizleri kirleten kaynaklar deniz ortamının alıcı ortam olması nedeniyle çok çeşitlidir. 3. zirai faaliyetler Evsel sıvı atık. evsel katı atıklar sanayii atıklar. evsel katı atık. evsel katı atık.3. -Havadan kirlenme: Isınma ve enerji üretimi için yakılan petrol türevleri. Tablo D. sanayi atıkları. tankerlerin kazaları sonucu ve gemi tuvalet.20. sanayi atıkları. zirai faaliyetler Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. kömür ve diğer yakıtlar fabrikalar ve giderek artan araç sayısı nedeniyle ortaya çıkan egzoz gazları sadece atmosferi kirletmekle kalmayıp meteorolojik olaylarla denizleri kirletmektedir.D. evsel katı atıklar ve sanayi atıkları. -Deniz araçlarından kaynaklanan kirlenme. İl Sınırları İçerisinde Yer Alan Su Kaynakları ve Bu Kaynakların Kirlenme Nedenleri Su Kaynağı 1-Karadeniz 2-Kızılırmak 3-Yeşilırmak 4-Mert Irmağı 5-Kürtün Çayı 6-Yılanlı Dere Kirlenme Nedenleri Evsel sıvı atık.İl merkezinde evsel nitelikli atık suların arıtılamaması. Özellikle deniz kıyısına kurulmuş olan yerleşim birimlerinin herhangi bir arıtım yapmadan kanalizasyonlarını doğrudan denize vermeleri veya diğer yerleşim birimlerinin dereler vasıtasıyla atık sularını denize ulaştırmaları ve kıyı bölgeleri yaygın bir şekilde kirlenmektedir.Organize sanayi bölgelerinin arıtma tesislerinin bulunmaması 5. 2.İçme ve Kullanma suyu rezervlerine karışması.Fosseptik atıkların vidanjörlerle çekildikten sonra gelişigüzel yerlere boşaltılması.Deniz araçlarının oluşturduğu kirlilik Öte yandan atık sular genel olarak: 1. zirai faaliyetler Evsel atıksular.

arıtma tesisi alanı 12. akarsu gibi) rekreasyon alanı olarak kullanımını engellemesi. Alınan tedbirlerden en önemlisi İller Bankasının evsel atık suların arıtımı için yürüttüğü projedir. Bakanlığının 1998 yılı yatırım programında yer almaktadır. deniz. D. Başkanlığına sunulmuştur.2. Köy hizmetleri Bölge Müdürlüğünün Bafra tarafında kalan sahil kesimindeki kumluk alanda toplanmakta ve terfi istasyonu ile geçici olarak denize deşarj edilmektedir. OSB Müteşebbis teşekkül başkanlığı tarafından arıtma tesisi avam projesi planı hazırlanmış ve San.785 m2 olarak yer ayrılmıştır. İl sınırları dahilinde bulunan Organize Sanayi Bölgesi için imar uygulama alanı 1. Samsunda bir tanesi Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde olmak üzere 4 adet küçük sanayi sitesi ve Tekkeköy İlçesi sınırları içinde de bir adet organize sanayi bölgesi bulunmaktadır. OSB içerisinde 117 adet sanayi parseli bulunmaktadır. Merkez bölgesindeki atık sular ise şu an için Canik Bölgesi sınırlarında kalan Balıkçı Barınağı terfi istasyonu ile geçici olarak denize deşarj edilmekte olup İller Bankası tarafından yapımı devam eden kolektör hattının tamamlanması ile Organize Sanayi Bölgesi önünde yapılması planlanan atık su arıtma tesisine bağlanacaktır.933 m2. 3. Mevcut durumda Büyükşehir Belediye sınırları içerisindeki evsel atık sular merkez ve Atakum bölgesi olmak üzere iki ayrı bölgede toplanmaktadır. 1-Altyapı sistemlerinin arıtma tesisi ile sonuçlandırılması 2-Altyapı sistemleri bulunmayan yerleşim birimlerinde uygun foseptik sistemlerinin kullanılması 3-Sanayi tesislerine atık su arıtma tesisi kurulması gerekmektedir. OSB ’ye ait atık su arıtma tesis projesi etüt karakteristiği San. 4. Strateji ve Politikaları Deniz kirliliğinin önlenmesi için. 116 . Projenin tamamlanması ile birlikte sahilde çevresel yönden büyük iyileşmenin olması beklenmektedir.4. Su ve Kıyı Yönetimi.Haşere ve zararlı canlıların üremesine neden olması 6.590.Etrafa kötü kokular yayılması 5.Yeraltı suyunda kirlilik meydana getirmesi. Ve Tic. Atakum bölgesindeki atık sular. Ve Tic.Suyun renginde değişikler olması 7. gibi nedenlere sebep olabilirler. SASKİ Genel Müdürlüğü tarafından yapımı devam eden kolektör çalışması tamamlandığında atık sular bu kolektör hattı ile merkez kolektör hattına bağlanarak arıtma tesisine taşınacaktır.Alıcı ortamdaki canlı hayatı tehdit etmesi .Alıcı ortamların (göl. Samsun kanalizasyon projesi kapsamında yer alan atık su arıtma tesisi ve derin deniz deşarjı ihale çalışmaları halen devam etmekte olup bu yıl sonuna kadar ihaleye çıkılacaktır.

10 LADİK Ladik deresi vasıtasıyla Ladik gölü Engiz çayına ve arıtma tesisine yok 11 19 MAYIS 12 13 SALIPAZARI TEKKEKÖY %50 si tamamlanmış Tam olarak tamamlanmamış Terme çayı Kanallarla Karadeniz Ballıca sigara fab. AAT İş Temrin Planı onaylandı.AAT İş Temrin Planı onaylandı. Tekkeköy’den Ana kolektör yıl sonuna Karadeniz kadar tamamlanacak. Arazinin tahsisi aşamasında çalışmalar devam etmektedir İller Bankasına müracaat edildi. 6 7 BAFRA ÇARŞAMBA Tamamlandı Tamamlanmamış (kanalizasyona bağlı nüfus %80) %95 tamamlanmış Tam olarak tamamlanmamıştır Tamamlanmış (kanalizasyona bağlı nüfus %95) Tam olarak tamamlanmamıştır var yok 8 9 HAVZA KAVAK Tersakan Mert Irmağı yok yok AAT İş Temrin Planı onaylandı. Atık su Arıtma Tesisi Çalışmaları devam ediyor. - Kaynak:Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Fizibilite çalışmaları devam etmektedir. Ara sokak şebeke çalışmaları devam ediyor. Yok İLLER BANK. ARITMA TESİSİ ÇALIŞMALARINDA SON DURUM AAT İş Temrin Planı Bakanlık onayına sunuldu. Hıdırellez deresi vasıtasıyla Karadeniz % 100 Kanalla Karadenize Abdal deresine 2 OSB 3 4 ALAÇAM Yok Fizibilite çalışmalarıyla ilgili olarak SASKİ ile görüşülüyor. . NO 1 İLÇENİN ADI SAMSUN KANALİZASYON DURUMU DEŞARJ NOKTASI ARITMA TESİSİNİN OLUP OLMADIĞI Şu anda deniz deşarjı yapılıyor. AAT İş Temrin Planı onaylandı. kamulaştırma aşamasındadır.AAT İş Temrin Planı onaylandı. Bünyesinde kurulan arıtma tesisi kullanılıyor Su ve Kanalizasyon işleri Büyükşehir Belediyesine devredilmiştir Arıtma tesisi var Proje hazır - AAT İş Temrin Planını sundu - 14 15 16 TERME VEZİRKÖPRÜ YAKAKENT Tamamlanmış Tamamlanmış (kanalizasyona bağlı nüfus %90) Yok Terme çayı Esenli ve ulubay derelerine Fosseptik çukurlarına AAT İş Temrin Planı onaylandı. AAT İş Temrin Planı onaylandı. 27/12/2005 tarihli deşarj izni var ASARCIK Tamamlanmamış (kanalizasyona bağlı nüfus %70) % 91 yok 5 AYVACIK Foseptik çukurlarına Badut Kanalı Kızılırmak Yeşilırmak yok . Atık su Arıtma Tesisleri ve Deşarj Noktaları S. arazi tahsisi aşamasında çalışmalar devam etmektedir. Bölge altyapısı Organize Sanayi Bölgesi ile birlikte imar planı komşusu olduğu İlkadım Küçük Sanayi Sitesi ve 19 Mayıs Küçük Sanayi Sitesine de hizmet verecek şekilde proje ve inşa edilmiştir. Arazinin tahsisi çalışmaları devam ediyor. AAT İş Temrin Planı Bakanlık onayına sunuldu. Tablo D. 2007 sonunda bitirilmesi planlanıyor. YAPILAN ÇALIŞMALAR Ana kolektör çalışmaları bu yıl sonuna kadar bitecek.Halen Organize Sanayi Bölgesinde 50 parselde 27 tesis faaliyette olup 34 parselde 32 tesis inşaat halindedir. İnşaata başlandı. arazi tahsisi aşamasındadır. 2005 117 . 28/02/2006 tarihli deşarj izin belgesi var Fizibilite çalışmaları devam ediyor. AAT İş Temrin Planı onaylandı. AAT İş Temrin Planı onaylandı. Arazinin tahsisi aşamasında çalışmalar devam etmektedir Fizibilite çalışmaları devam etmekte olup.21. 23/07/2003 tarihli Deşarj izni var Fizibilite çalışmaları devam etmekte olup.

Azot ve Fosforun Yol Açtığı Kirlilik Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.5. Çarşamba ovasının güneyinde . müşterek şebekeye atık sularını verecek küçük sanayi sitelerinin doluluk oranları belli bir yoğunluğa ulaştığında bakanlığımız koordinasyonu ve işbirliği içerisinde değerlendirileceği bildirilmiştir.5.1.2. “Samsun Şehir İçme . depolar ve terfi hatları inşaatı Çakmak Barajı Samsun içme suyu projesinin depolama tesisi olarak görev yapacak olup. D.5. Bölge Müdürlüğünce yürütülen planlama çalışmaları 1979 yılında tamamlanmış. Samsun içme suyu havzaları:şehrimizin içme. kullanma ve endüstri suyunun temini 23 Ekim 1972 tarih ve 7/5290 sayılı bakanlar Kurulu Kararı ile DSİ teşkilatına verilmiş ve DSİ 7. Zehirli Gazlar Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.5.3. İçme suyu havzalarının korunmasına yönelik Büyükşehir Belediyesine yönetmelik ve içme suyu kaynaklarının korunmasına ilişkin genelge maddeleri bildirilerek bu alanlarda suni gübre ve tarım ilaçları kullanımı hakkında uyulması gereken hususlara uyulmasına hassasiyet gösterilmesi istenmiştir. Tuzluluk Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.4. Ağır Metaller ve İz Elementler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. Samsun içme suyu projesi 4 ana üniteden oluşmaktadır.Arıtma tesisinin bir an önce kurulmasına ilişkin OSB müdürlüğüne gerekli yazışmalar yapılmıştır. Çarşamba ilçesinin 20 km güney batısında Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir. OSB müdürlüğünün cevabi yazılarında OSB’’de oluşan atık su karakteristiğinin tam olarak belli olmadığı ve atık su arıtma tesisinin projelendirilmesi ve yapımı aşamalarının bölgemiz büyükşehir belediyesi sınırları içerisine alınmasını müteakip ve arıtılacak atık suyun nitelik ve niceliğinin doğru olarak tespit edilmesi amacıyla. 1-Çakmak Barajı İnşaatı 2-İletim Hattı ve Atakum Ana Depo İnşaatı 3-Su Arıtma Tesisleri İnşaatı 4-Şehir İçme şebekesi. D. 118 .Kullanma ve Endüstri Suyu Temin Projesi Planlama Raporu” yayınlanmıştır. D.5. D. Su Kaynaklarında Kirlilik Etkenleri D.

önem sırasına göre insketisitler (böcek öldürücüleri). D.4. herbisitler (ot öldürücüler) ve rodendsitler (kemirici öldürücüler)dir.2.5. bu ortamlardaki azot ve fosfor miktarının artmasına sebep olmaktadır.5.5. Yeşilırmağın ilimiz sınırları içinde kalan bölümü kirlilik açısından en fazla tarımsal kaynaklı uygulamalardan etkilenmektedir. D.5.Gübreler ve Su Kirliliği Yurdumuzun Çukurova’dan sonra en verimli ovaları olan Çarşamba ve Bafra Ovaları ilimiz sınırlarında bulunmakta olup tarımsal verimin arttırılması için yani daha fazla ürün elde etmek amacıyla yoğun bir şekilde kimyasal gübreler ve zirai mücadele ilaçları kullanılmaktadır. Tarımsal açıdan faydalı olan bu uygulama Yeşilırmak ve Kızılırmağın kirlenmesine neden olmaktadır.5. Tarımsal arazilerde kullanılan kimyasal gübrelerin bilinçsiz kullanımı neticesi gerek sulama kanallarına karışması ile gerekse de taban suyu yüksekliği nedeniyle özellikle yağışlı havalarda direkt veya indirekt olarak alıcı ortamlara karışması. Zehirli Organik Bileşikler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. 119 . Siyanürler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.5.5. D. Petrol ve Türevleri Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.Pestisitler ve Su Kirliliği Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. Arazinin meyilli olması tarımsal kirlenmenin ırmaklara karışmasını daha da kolaylaştırmaktadır. Samsun il sınırları içerisinde kalan Kızılırmak ve Yeşilırmak havzalarında yine yoğun bir şekilde zararlılarla mücadele çalışmaları yürütülmektedir.5.5.5.D.3. Burada kullanılan zirai mücadele ilaçlarının yukarıda açıklanan benzer usullerle alıcı ortamlara karışması ırmaklarda kirliliğe sebep olmaktadır. D.5.5.Polikloro Naftalinler ve Bifeniller Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.5. D. Ovada kullanılan zirai mücadele ilaçları.1.

002 81.23.195 0 7 0 0 305 135 234 4 0 7 0 16 14 465 8 İLÇENİN ADI İL TOPLAMI MERKEZ ALAÇAM ASARCIK AYVACIK BAFRA ÇARŞAMBA HAVZA KAVAK LADİK ONDOKUZMAYIS SALIPAZARI TEKKEKÖY TERME VEZİRKÖPRÜ YAKAKENT Kaynak:İl Tarım Müdürlüğü.954 4.22.696 100.158 684 643 62 212 5.180 670 1. 2005 Tablo D.Tablo D.) 186.160 3.560 16.640 12.-Lt.929 3.049 113 46 113 27 364 294 945 46 SAF K2O (Ton) 1.110 4.912 95 247 33 19 1.668 853 2.673 7.438 3.603 2.551 1. 2005 Yılı Samsun İli Zirai Mücadele İlaçları Tüketimi İLAÇLAR İnsektisitler Fungusitler Herbisitler Rodondisit Ve Mollusidler Akarisitler Nematosit Ve Fumigantlar Kışlık Ve Yazlık Yağlar Diğerleri (Fişek) Kaynak:İl Tarım Müdürlüğü.066 0 0 1.733 2.661 277 176 397 833 869 1. 2005 Yılı Samsun İli Gübre Tüketim Miktarlarının İlçelere Göre Dağılımı TOPLAM (Ton) 95.250 101 SAF P2O5 (Ton) 6.484 260 834 22.333 19.930 417 SAF N (Ton) 24. 2005 TÜKETİLEN MİKTAR (Kg.150 120 .906 56 1.

Tarım alanlarının bugün yerleşim alanları ve sanayileşme ile uğradığı kayıpların önlenmesi ve ekonomik yönden tarımsal ürünlerle sağlanabilecek imkanların korunması için. Öte yandan ülkemizde toprak kullanımı ve beraberinde getirdiği sorunlar günümüzde giderek önem kazanmaktadır. Yapılan çalışmalarda ilaç kullanımında çiftçilerin %58’ inin ilaçların kullanım şekline uygun olmayan tarzda kullanılmaktadır. Dolayısıyla da hem hızla artan nüfusumuz için gerekli. azot oksitler.Bu ilaçların çoğunluğu organik fosforlu ve karbonatlı ilaçlar olup çok zehirlidirler. Yerleşim alanları ile verimli tarım alanlarının kayıpları önlenmelidir. İlimiz genel olarak bol yağış almaktadır. Artan sanayileşme ile birlikte özellikle endüstriyel faaliyetler esnasında bacalardan kontrolsüz olarak açığa çıkan emisyonlarda toprak kirliliğine sebep olmaktadır. azotdioksit ve hidrokarbonlar gibi kirletici emisyonlar içermekte ve bunların fazlalığı asit yağmurlarına neden olmaktadır. turistik gelişmeler. Atmosferde asit karakterli yeni ürünlerin oluşumuna ve 121 . Doğal kaynaklarımızın zenginliğine karşın. hidrokarbonlar gibi kirleticiler atmosferde çeşitli kompleks. hem de ülkemizin döviz girdileri içinde önemli bir yeri olan tarımsal ürünler üzerindeki etkileridir. Gerek endüstriyel ve gerekse diğer kaynaklardan atmosfere salınan kükürt. Toprak ve su korunumu önlemlerinin çiftçimize öğretilmesi sağlanarak erozyonla mücadele edilmelidir. çok bilinçsizce kullanılmaktadır. Çeşitli sanayi kuruluşları. doğanın biyolojik dengesini alt üst eden olumsuz sonuçları da birlikte getirmektedir. Bu sorunların önemli sonuçlarından birisi de büyük ölçüdeki toprak kayıplarıdır. Çoğu kez görüldüğü ve uygulamanın süre geldiği tarım dışı toprakların amaç dışı kullanımı da büyük sorun teşkil etmektedir. Kullanılan ilaçların dozajı.ve II. motorlu ulaşım araçları. sulama kanalları vb.Sınıf tarım alanlarının bu yolla kaybı kesinlikle önlenmelidir. Bacalardan kontrolsüz olarak açığa verilen gaz ve partiküller çok uzak mesafelere dahi taşınarak bitkiler ve topraklar üzerinde birikmektedir. karayolları. zamanı ve hava durumu gibi unsurlar çiftçiler tarafından iyi tespit edilememektedir. Söz konusu asit karakterli yeni ürünlerin yeryüzüne geri dönmeleri çoğunlukla yağmur ve kar içinde çözünmüş halde taşınmak suretiyle gerçekleşmektedir. Havaya verilen gazlar başta karbonmonoksit. konut yerleşmeleri. Sanayileşmenin düz alüvyal alanlardan eğimli alanlara kaydırılarak özellikle I. kimyasal ve fiziksel reaksiyonlara uğramak suretiyle yeni ürünlere dönüşür. kükürtdioksit. kirlilik açısından çok büyük tehlike arz etmektedir. Ovalarda zirai mücadele ilaçları özellikle de çeltik tarımında kullanılan yabancı ot öldürücüler. Sanayi siteleri yerleşimi için verimli tarım alanlarından ziyade eğimli alanlar seçilmelidir. Bu durum. barajlar. Toprağı asit karakterdedir. ülke kalkınmasında olumlu etki yarattığı kadar. Bu durum pestisitler dediğimiz zirai mücadele ilaçlarının suda çözünürlüğünü arttırdığı gibi su kaynaklarına taşınmasını da kolaylaştırmaktır. olumsuz doğa güçleri ve yağma derecesine varan bilinçsiz kullanımlar sonucunda sorunlarımız gittikçe artmaktadır.

çinko. İlimizde daha çok çeltik işleme. Tüm bu çalışmalar esnasında ve yeni kurulacak sektörlerde 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan Yönetmelik hükümlerine uyulması gerekmektedir. Askıda Katı Maddeler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. Ayrıca emisyonlar içerisinde yer alan bakır.5. demir ve kadmiyum gibi ağır metaller toprak ve bitki üzerinde birikim göstermektedir. Deterjanlar ve Su Kirliliği Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. Özellikle tarımsal sanayinin gelişerek yeni iş sahalarının açılması işçi istihdamını sağlayacaktır. fındık ve un fabrikaları tarımsal sektör olarak görülmektedir. taşımacılık vb.dolayısıyla asit yağmurlarına neden olan azotoksitler ve kükürtoksitlerin asiditenin yaklaşık %30 -70' inden sorumlu olduğu bilinmektedir. Verimli topraklarımızdan elde edilen yüksek kalitedeki ürünlerimizin ziyan edilmeksizin kendi ilimiz sınırları içerisinde kurulacak olan işletmelerde değerlendirilmesi. konserve vs tesisler bulunmamaktadır. İlimizde.8. D.7.5.6. Çözünmüş Organik Maddeler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. Bilindiği gibi yurdumuzun Çukurova’dan sonra en verimli ovaları olan Çarşamba ve Bafra Ovaları ilimiz sınırlarında bulunmaktadır. 122 . İlimizin iklim ve toprak yapıları incelenerek yeni endüstriyel bitkilerin yetiştirilebilirliğinin araştırılarak sosyokültürel yapının geliştirilmesi ve ekonominin düzeltilmesi ve yeni sektör arayışlarına gidilmelidir. özellikle Bafra Ovasında sebze üretimi oldukça fazla yapılmakla birlikte bunları işleyecek bir salça. D. D.6. Bu ovaların verimli kullanımı sonucu ilimizde ekonominin gelişmesi kaçınılmazdır.5.5. Patojenler Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır. gibi giderleri de azaltması sebebiyle az maliyetle çok kar edilmesi gibi avantajlarda sağlayacaktır.5. Asit yağmurların etkisiyle topraklar asitleşmekte ve bitki örtüsü tahrip olmaktadır. şoklama. D.

Bölge Müdürlüğü 2005 -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 -İl Tarım Müdürlüğü 2005 123 . KAYNAKLAR: -DSİ 7.5.D.9. Radyoaktif Kirleticiler ve Su Kirliliği Samsun ilinde bu konuda çalışma yapılmamıştır.

Tarım arazilerinin I. Tarımsal çalışmalarda kullanılan zirai mücadele ilaçları mutlaka bilinçli kullanılmalıdır.II. sınıf araziler üzerinde yoğunlaştığı ancak en fazla yüzölçümü sahip olan orman alanları ile çayır – mera alanlarının VII. ve IV. III.lık alanda tarım yapılıyor olması.ekolojik faktörlerin üretimde önemli kısıt teşkil ettiğini göstermektedir. Toprak Kirliliği E. demir ve bakır emisyonu etkisinde kaldığını göstermiştir. 124 . Ayrıca derinlikte ph da düşme saptanmıştır. V – VIII.221 ha. Buna bağlı olarak da toprak yüzeyinde asitleşme etkisi göstermiştir.1. Kimyasal Kirlenme E. Hava veya sulardan meydana gelen her türlü kirlenme aynı zamanda toprağı da kirletmektedir.IV. eğer kullanılma imkanı varsa atık sular tarımda kullanılmalıdır. Şehir kanalizasyon atıkları mutlaka arıtılmalı. Genel Toprak Yapısı İlde görülen iklim ve jeolojik yapı farklılıkları ile vejetasyondaki çeşitlilik değişik özelliklere sahip toprakların oluşmasına neden olmuştur. özellikle toprakta kalıcı olmayanlar tercih edilmelidir. tarıma uygun araziler kesinlikle sanayi tesislerinden ayrılmalıdır. E.flor birikimi belirlenmiştir. özellikle demir. Atıklardan Kirlenme Toprakların çeşitli yollarla kirlendiği bilinmektedir.2. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI E. Bu yüzden su ve havadaki kirlilik düzeyini azaltmakla toprak kirliliğini de önlemiş olur.Atmosferik Kirlenme İlimizde faaliyet gösteren Samsun Gübre Sanayi (TÜGSAŞ) ve Karadeniz Bakır İşletmelerinin ekim alanlarına olan etkileri araştırılmıştır. Bu ilaçlar seçilirken çok dikkat edilmeli.2.lık alanda tarım yapılıyor olması Samsun İlinde agro.. Sanayi bölgeleri ve tarım arazileri mutlaka belli bir plan çerçevesinde tespit edilmeli.2. I.2.1. E. sınıf aralığında ise 134. Örneğin sanayi tesislerini belli bölgelerde toplayıp ortak arıtma üniteleri ve baca filtreleri kurulmalıdır.bakır. Katı atıklar ve özellikle çöpler mutlaka değerlendirilmeli ve kesinlikle toprağa dökülmemelidir..1. Alınan topak örneklerinin analizi fabrikalar çevresindeki alanların rüzgar yönüne bağlı olarak 3-6 km arasında yoğun flor.1 . Sınıf araziler üzerinde olduğu görülmektedir.E. İlaçlar kullanılırken doz durumu iyi tespit edilmeli fazla kullanımdan kaçınılmalıdır. Aynı şekilde arıtma ünitelerinde biriken arıtma çamurları da toprağa ıslah edildikten sonra verilmelidir. Çalışma sonucunda topraktaki kalıntı kirleticilerin miktarları yüzey katlarında fazla olup.1.103 ha.2. Sınıf aralığında 321.

bitki hastalıklar. Çevre sorunları sınır tanımamakta ve çeşitli kirletici emisyonlar kilometrelerce uzaklara taşınarak etki edebilmektedir. Toprak bu yolla hem mikrobiyal açıdan kirlenmekte hem de katı atıklardan sızan sular yeraltı sularını yada akarsuları kirletmektedir. tarımsal ürünleri olumsuz yönde etkileyen etmenlere karşı kullanılan kimyasal maddelerdir. Yurdumuzda olduğu gibi Samsun'da da her geçen gün pestisit kullanımı artmaktadır. Nükleer enerjinin faydaları yanında. Özellikle kentte il merkezi ve ilçelerin büyük bir problemi olan çöpler arazilere gelişigüzel bırakılmakta yada gömülmektedir. Çeşitli faaliyetler sonucu meydana gelen atıklar genelde hiçbir işleme tabi tutulmaksızın toprak veya su gibi alıcı ortamlara verilmektedir. -Zirai Mücadele İlaçlarından Kaynaklanan Toprak Kirliliği: Pestisitler. -Radyoaktif Atıklardan Kaynaklanan Toprak Kirliliği: Son yıllarda nükleer enerji kullanımı giderek artmaktadır. hava ve çeşitli yollarla toprağa ulaşmakta ve uzun süre toprakta kalıcı etkisini göstermektedir. Radyoaktif madde bulaşan topraklarda yetişen ürünler de aynı kirlilikten etkilenmektedir. Kent çevrelerinde oluşturulan çöp sahaları hem toprağı kullanılamaz hale getirmekte hem de başta sağlık olmak üzere çeşitli çevre sorunlarına neden olmaktadır. Ancak katı atıkların toplanması ve imhasında henüz istenilen seviyeye ulaşılamamıştır. Son yıllarda görülen nüfus artışıyla birlikte hızlı şehirleşme ve sanayileşme tüketimin çeşitlenerek artması hayat standartlarının değişmesi. Radyoaktif atıklar su. ticari. Bu maddelerden bir kısmı bozulmadan toprakta uzun süre kalabilmekte bir kısmı suya geçebilmekte veya toprak içerisinde yeni kontaminasyonlar oluşturabilmektedir. radyoaktif atıklardan kaynaklanan toprak kirliliği ve zirai mücadele ilaçlardan kaynaklanan toprak kirliliği alt başlıkları altında incelersek. kişi başına düşen katı atık miktarını yükseltmiştir. madencilik tarım faaliyetleri sonunda ortaya önemli miktarda katı atıklar çıkmaktadır . Bu atıkların toplanması ve depolanması çeşitli şekillerde arazi kaybı ve toprak kirliliğine neden olmaktadır. Yurdumuzda nükleer santral bulunmadığı halde. 125 . uzun süre kalıcı radyoaktif atıkları önemli çevre sorunlarına neden olmaktadır. -Çöp Ve Katı Atıklardan Kaynaklanan Toprak Kirliliği: Evlerden çıkan çöplerle birlikte. zararlı böcekler ve yabancı otlar gibi . endüstriyel.Atıkları genel olarak çöp ve katı atıklardan kaynaklanan toprak kirliliği. Ürün verimine olan olumlu etkileri yanında yanlış kullanma ve seçilen pestisitin türüne göre önemli çevre sorunlarına neden olmaktadır. Çernobil kazası nedeniyle yayılan radyoaktif atıkların toprak ve ürünlerde yol açtığı kirlilik hepimizce bilinmektedir.

Her türlü tarımın yapıldığı Çarşamba Ovasında yüksek oranda pestisit kullanılmaktadır. biyolojik ve kimyasal yapıyı etkilemektedir. Yörede dekara yaklaşık olarak 300-400 kg ahır gübresi kullanılmaktadır. ağır ve iz elementler toprakta birikerek fiziki. Yapılan bilimsel araştırmalar. katı ve süspanse maddeler.3. ilimizde en çok bu yollarla kirletilmektedir. mera ve çayır bitkilerinin iyi bir şekilde yetiştirme yeteneğine sahiptir.1. Bu yolla kirlenen toprakların aynı zamanda çeşitli yollarla yeraltı sularını. Arazi Varlığı E. Arazi E. Arazi Sınıfları Kullanma kabiliyetine göre sınıflandırmada en geniş kategoriyi oluşturan kabiliyet sınıfları sekiz adet olup toprak zarar ve sınıflandırılmaları l.3. kirli sular içindeki.2. Mikrobiyal Kirlenme Arıtılmadan deşarj edilen endüstri ve şehir atık suları ile bu suların kirlettiği dere. V. Sınıfa kadardır. kirletici maddeleri bir kısmı burada yetişen bitkilerle ve besin zincirine geçmektedir. göl gibi kaynaklar önemli ölçüde toprak kirliliğine neden olmaktadırlar. Uygulanış biçimleri ve dozaj durumları çok değişik olan bu uygulama sonucu Yeşilırmak. Sınıflar bulundukları yöreye adapte olmuş yerli bitkilerin yetişmesine elverişlidir. yöreye adapte olmuş tarla bitkileri ile orman. kirli sularla sulanan topraklarda zararlı maddeler biriktiği bilinmektedir. Yeşilırmak Havzasında bir yılda kullanılan ahır gübresi yaklaşık olarak 28.1. VI.toprakta fitotoksik düzeyde zenginleşmesi bitki gelişimi ve verimi etkilemekte. Ağır metal ve iz element-lerin. denizleri kirlettiği. akarsuları.. Bunlardan V.2. sınıftan VIII. Bu miktarın yaklaşık %25'i Amonyumnitrat.000 ton civarındadır. Ayrıca genellikle büyük ve küçükbaş hayvanların katı ve sıvı dışkıları ile yataklık olarak kullanılan sap. Kaynakların kıt oluşu nedeni ile bu tür sular tarımsal sulamada kullanılmaktadır. %75'i ise Amonyumsülfat gübresidir. İlk dört arazi sınıfı.1. Pestisit kalıntıları ile kirlenmiş topraklarda yetiştirilen bitkilerin bu ilaçların bir kısmını bünyesine aldığı ve bu yolla gıda zincirine katıldığı bilinmektedir. Örneğin tarımsal üretimi artırmak için Yeşilırmak Havzasında (Çarşamba Ovası) yoğun bir gübreleme ve zirai mücadele yapılmaktadır. saman gibi maddelerden meydana gelen ahır gübresi de ova tarımında çok yoğun olarak kullanılmaktadır. Ayrıca pestisit kalıntıları topraktaki yararlı mikroorganizmaları kısmen veya tamamen yok etmektedir. ırmak. iyi bir toprak idaresi altında.3.Yapılan araştırmalarda toprak ve sularda ilaç kalıntılarına rastlanmaktadır. Havzada genelde tüm tarım ürünleri ortalaması dekara 3-20 kg arasında ticari gübre atılmaktadır. Bunun sonucu. E. Samsun ilinde özellikle tarımsal ilaçların ve gübrelerin neden olduğu kimyasal kirliliğin çok fazla olduğu bilinmektedir. kirli sular nedeniyle verimli ova ve tarım topraklarımız etkilendiğini göstermektedir.ve VI. 126 . Özellikle kanalizasyon atıklarını taşıyan kaynaklardan yapılan sulama ile çeşitli sebze ve meyvelere ulaşan parazitlerin sağlığı olumsuz yönde etkilediği görülmektedir. E. ve VII.

toprak ve korunma önlemi alınması koşulu ile bazı özel bitkilerde yetiştirilebilir. Su tutma kapasiteleri yüksek ve verimlilikleri iyidir veya gübrelemeye cevap verirler.504 hektarlık yüzölçümleri ile %12'lik bir oran teşkil eder.22 'sini alüviyal %1. mera ve orman için kullanılabilir.079 hektar olup il yüzölçümünün %4. bitki artıkları ve hayvan gübrelerinin toprağa verilmesi. kullanılmalarını kısıtlayan hafif derecede bir veya iki sınıflandırması olabilir. çayır. Sınırlandırmalar az ve uygulamalar kolayca yerine getirilebilir cinstendir. %98.3 ünde toprak derin . Sınıf II.395 hektarında da fındık yetiştirilmektedir. Hemen hepsi %2 den daha az eğimlidir. (7) Drenajla düzeltilebilir fakat sürekli olarak orta derecede sınırlandırma şeklinde var olan yaşlılık (8) Toprak kullanma ve idaresi zerindeki hafif iklimsel sınıflandırmaların tek tek yada kombinasyon şeklinde etkileri içerir. (5) Hafiften ortaya kadar değişen. %1.399 hektarını sulu. Topraklar kültür bitkileri. Buna göre Samsunda arazi sınıflaması yapıldığında sırası ile. 28. Samsunda l. Çok üretken olup geniş bir bitki seçim aralığına sahiptirler. Tuzluluk. Bunlar aynı zamanda özel toprak koruyucu bitki yetiştirme sistemleri. Bu sınıftaki topraklar çiftçiye bitki seçimi ve amenejman uygulamaları bakımından sınıf l dekinden daha az serbestlik sağlar. (2) Orta derecede su ve rüzgar erozyonuna maruzluk veya geçmişteki erozyonun orta derecede olumsuz etkileri (3) İdealden daha az toprak derinliği (4) Biraz elverişsiz toprak yapısı ve işlenebilirliği. VIII. Bu sınıftaki toprakların sınırlandırmaları : (1) Hafif eğim. Topraklar kolay işlenmekte olup gübreleme. Toprak derinliği fazla drenajları iyidir. Topografyaları hemen hemen düzdür. su kontrol yapıları veya kültür bitkiler için kullanıldıklarında uygun işleme yöntemleri gerektirirler.4'ünü teşkil etmektedir.2'sini 127 . (6) Kolayca düzeltilebilen fakat yinede görülebilen taşkın zararı. %98. 10. adapte olmuş bitkilerin münavebeye alınması gibi olağan amenejman işlemelerinden bir veya bir kaçının uygulanmasına ihtiyaç gösterirler. Sınıf l -Bu sınıf toprakların. Bu arazilerin %70. çayır. mera ve orman içinde güvenli olarak kullanılabilir. toprak koruma uygulamaları.sınıflarda. Samsun ilinde II.8 'ini de kolüviyal topraklar oluşturmaktadır. Sınıf arazinin yayılma alanı toplam 42.Bu sınıftaki topraklar kötüleşmeyi önlemek veya işleme sırasında hava su ilişkilerini iyileştirmek için yapılan koruma uygulamalarını içeren dikkatli bir toprak uygulamasını gerektirir. kireçleme. Sınıf araziler 115. Kalan 1889 hektardan 689 hektarı orman ve funda örtüsü altında olup.696 hektarında kuru tarım yapılmakta. sodiklik (alkalilik) ve taşlılık gibi sorunları yoktur.10. yeşil gübreleme.7 sinde orta derindir. Kültür bitkileri yetiştirilmesinde olduğu kadar. Su ve rüzgar erozyonu zararı yok veya çok azdır. sınıf arazi çok etkin ve pahalı ıslah çalışmaları ile üretime alınabilinirse de ürün ve yatırım harcamalarını karşılayamaz. 1210 hektarı yerleşik alan haline gelmiş bulunmaktadır.

İşlendiklerinde daha dikkatli bir idare gereklidir.6 sında %2-6 ve %1. 128 . 375 hektar mera. %95.3 ü hafif. 7Düşük rutubet tutma kapasitesi. tuz veya sodyum birikmesinden dolayı.5'i ve kahverengi toprakların %23. 192 hektar sulu tarım. Sınıftakinden daha fazla ve bitki seçimi daha sınırlıdır.4'ünü teşkil eder. 2. kolüvyallerin %31. işlendiğinde. Toprakların %83.2'sini gri-kahverengi orman toprakları oluşturmaktadır.026 hektar fındıklık. Sınıf III-Bu arazilerde şu sınırlandırmaların bir veya birkaçı bulunabilir. Bir kısmında hafif veya orta derecede erozyon hüküm sürmektedir.5 inde yalnız drenaj bozukluğu. 4Alt toprakta çok yavaş geçirgenlik.2 sinde toprak derin . 5Drenajdan sonraki. 2Şiddetli su veya rüzgar erozyonuna maruzluk yahut geçmişteki erozyonun şiddetli olumsuz etkileri. sık taşkınlar.%4. hem de tozluk vardır. 6Sığ kök bölgesi. %4. gri-kahverengi podzolik toprakların %1.310 hektar orman ve fundalık.3 ü şiddetli erozyona maruzdur.6'smı.2'sini kolüvyal %0. 868 hektar yerleşim alanı şeklindedir. %8.Bu sınıfta toprakların kullanılmasında kısıtlamalar III. drenaj ve toprağın yapısı ile işlenebilirliğinin sürdürecek bir ürün yetiştirme sistemin gerektirir.4'ü kırmızı-sarıpodzolik toprakların %75. 22. yaşlık veya bir süre için devam edecek. İldeki alüviyal toprakların %1. Bu sınıf arazilerin %75. %14. III.482 hektar kuru tarım. ve yaş olduklarında işlemeden kaçınmak gerekir.3 ü derin. 73.7 sinde orta derin.3 ü düz veya düze yakın. 8Kolayca düzeltilmeyen düşük verimlilik.3.%59. Balçıklaşmayı önlemek ve geçirgenliği düzeltmek için böyle topraklara organik madde ilave etmek.8'ini kestane rengi. mera ve orman için kullanılabilecekleri gibi gerekli önlemlerin alınması halinde iklime adapte olmuş tarla ve bahçe bitkilerinden bazıları içinde kullanılabilir. 1Orta derecede eğim.7'i bu sınıfa girmektedir.alüviyal.4 ü ora ve %0. 9Orta derecede tuzluluk veya sodiklik Bu sınıftaki yaş veya yavaş geçirgen fakat hemen hemen düz toprakların çoğu.2 si de dik eğimlerde yer almaktadır. Sınıf arazi topraklarının bir kısmı yüksek taban suyu. Sınıf IV. Sınıf arazilerin ildeki kullanım durumu. %0.2 .253 hektardır.8 inde drenaj yetersizliği görülmektedir. %36.2 oranların %69.4 ünde eğim %0. göllenme. Çoğu orta eğime sahiptir. Düz eğimde olanların %0.7 si orta derin veya sığdır. 3Ürüne zarar veren. kahverengi orman topraklarının %13. Koruma önlemlerinin alması ve muhafazası daha da zordur.7'sini. sınırlı olarak kullanılmaktadır. %4. yavaş geçirgenlik . Eğimi %0.6'sını. %23. Toplam alanları 99. Çayır.0 unda ise %12 den fazladır. hafif eğimlerde. %16. %3. Üçüncü sınıf araziler Samsun ilinin %10.1 inde sığdır. Sulanan alanlardaki III.

1 i orta derin. kireçleme gübreleme ve kontur karıkları .Bu arazilerin büyük bir kısmında (108. Sınıf araziler 135.6 sı düz veya düze yakın. fındıklık ve mera olarak kullanılmaktadır. saptırma yapıları ve su dağıtıcıları ile su kontrolü gibi çayır ve mera iyileştirmelerinin uygulanmasını pratik kılar.994 hektarlık bir yüz ölçüme ve %14.2'lik bir orana sahiptir.2 si de dik ve daha fazla eğime sahiptir. araziler.düze yakın eğime sahip çok taşlı veya orta derecede kayalı.919 hektar) kuru tarım uygulanmaktadır. Düz veya düze yakın eğimlerde erozyon etkisi pek görülmemekte ise de bu sınıf arazinin %96. Düz alanların hemen hemen tümünde drenaj bozuk olup. Bu sınıf arazilerin %3. veya iyi bir idare ile uygun. Sık sık taşkınlara maruz kalan taban arazilerle düz. gölgelenme alanları bu sınıfa örnek olarak gösterilebilir. %14. Toprakları ya sık sık sel basması nedeniyle sürekli yaş.899 hektarı orman ve funda ile kaplıdır. 28. 1. %36. Samsun İlinde 349 hektarlık yüzölçümü ile %0. ağaç türleri yetiştirmek suretiyle bu arazilerden kazanç sağlanabilir. Tarla ve bahçe bitkileri kültürüne uygun olmakla birlikte çayır ıslahı yapmak. %89.Aslında IV. Bu tür araziler. gerektiğine tohumlama. % 2. Bunlarda coğrafya hemen hemen düzdür.4'ünü grikahverengi podzolik. yada çok yaşlı veya kayalıktır. % 0. düz veya derin hidromorfik alüvallerden ibarettir. 1Dik eğim 2Şiddetli su ve rüzgar erozyonuna maruzluk 3Geçmişteki erozyonun şiddetli olumsuz etkileri 4Sığ toprak 5Düşük rutubet tutma kapasitesi 6Ürüne zarar veren sık taşkınlar 7Uzun süren göllenme.2 sinde orta ve %0. yada drenaj bakımından. bu sınıftaki toprakların: 1-Dik eğim 2-Ciddi erozyon zararları 129 .2 'sini de kırmızı-sarı podzolik topraklar oluşturmaktadır. drenaj hendekleri. %3. Sınıf arazi topraklarında . %0.1 'den daha düşük bir oran teşkil eder. %7 si orta .3'ünü kolüviyal. Çayır arazisi olarak kullanılmaktadır. Sınıf V.3 ü hafif.3 ünde şiddetli bir erozyon hüküm sürmektedir. Bu sınıfın % 53. %0.Bu sınıfa giren toprakların fiziksel koşulları.3 ünde çoraklık vardır. yaşlılık ve/veya bir kaçının sürekli etkilenmesi sonucu kültür bitkileri için kullanım çok sınırlıdır. Sınıf VI. kot ve ağaçların yetişmesine uygun. Tamamı hafif tuzlu.6 sı derin.2'sini kestane rengi.4'ünü kahverengi orman %28.6 sı çok sığdır. Samsun ilinde IV.115 hektarı yerleşik alan haline gelmiş olup geri kalanı da sulu tarım arazisi.5'ini alüvyal. %40 ı sığ ve %6. kültür bitkileri tarımına elverişli olmayan. Sınıf araziler yetişecek bitki cinsini kısıtlayan ve kültür bitkilerinin normal gelişmesini önleyen sınırlandırmalarına sahiptir. Toprakların %16. fakat suyu seven.

sulu tarım alanı 1. Bu sınıftaki toprakların 15.8 i kahverengi orman toprakları. %0. Daha düşük düzlüklerde görülmekte olan derin topraklar %38. 1-Çok dik eğim 2-Erozyon 3-Toprak sığlığı 4-Taşlılık 5-Yaşlılık 6-Tuzluluk veya sodiklik gibi kültür bitkilerinin yetiştirilmesini engelleyen çok şiddetli sınırlandırmalara sahiptir. VI. %0. Toprakların %36.739 . %8. %36. Fiziksel özellikleri tohumlama ve kireçleme yapmak. drenaj hendekle. 130 .300 hektar ile %4. mera veya orman için kullanılabilir. kontur karıkları.1 inde orta ve %65.5.34 ü sığdır.2'ini gri-kahverengi podzolik. Bazı yerlerde toprak muhafaza önlemleri almak veya alttaki arazileri korumak için ağaç dikimi veya ot tohumu aşılaması yapıldığı hatta istisnai bazı hallerde kültür bitkileri bile yetiştirildiği olursa da bu gibi durumlar VII sınıf araziler için genel bir özellik sayılmaz.1 inde düz-düze yakın. çok dik veya sarptır.884 hektar olup %52.9'unu kestane rengi.9 unda dik.3-Geçmişteki erozyon olumsuz etkileri 4-Taşlılık 5-Sığ kök bölgesi 6-Aşırı yaşlılık veya taşkın 7-Düşük rutubet kapasitesi 8-Tuzluluk veya sodiklik gibi düzeltilemeyecek sürekli sınırlamaları vardır. koruma ve kontrol uygulamalarına elverişli olmadığından. %5. Şiddetli erozyondan etkilenen topraklar %9.2 lik bir oran teşkil etmektedir. Bu sınıf arazilerin %33.3 tür.8'ini kahverengi orman.24 ünün gri kahverengi potsolik.691 hektarında drenaj bozuktur.12 sinde hafif. Sınıf araziler %34. Samsun ilinde 47. yerleşim alanı ise sadece 27 hektardır. Kuru tarım yapılan alan 27.3 ünüde alüvyal topraklar oluşturmaktadır. topraklar oluşturmaktadır. hiç veya hafif etkilenenler %35 oranındadır. Sınıf VII-Bu sınıfa giren topraklar. % 2 sini hidromorfik alüviyal ve %0. Orta derin toprakların oranı %22.584 ve fındıklık 2.9'luk bir orana sahip olan VI.1'ini alüviyal. Bu sınırlamaların bir veya daha fazlası dolayısıyla bu topraklar genellikle kültür bitkilerine uygun değildir. Samsun ilindeki VII sınıf araziler %52 lik bir orana sahiptir.sınıf arazilerin 13. Bu toprakların büyük çoğunluğu (%56) orta şiddetli erozyona maruzdur.259.5 ini kestane rengi. %33. çayır ve mera ıslahı için kullanılma olanakları da oldukça sınırlıdır. Bunların da %90 dan fazlası aşırı tuzdan etkilenmiş durumdadır. %26. fakat çayır.çok sığ topraklardaki %0. Toplam alanları 49.947 hektarı orman ve funda örtüsü altındadır. saptırma yapıları ve su dağıtıcıları tesis etmek gibi iyileştirme.

% 46. Toplam alanları 499. %0. Samsun İlinde VIII.00 131 .Samsun İlinin Yüzölçümü Toplam 957.Bu sınıf araziler.2. 175 hektarı da yerleşik alan şeklindedir. % 0.8502 hektarı mera arazisi.152 hektarlık yoğun yerleşim alanı ile 5.3 ünde hafif veya hiç yok. ırmak yatakları. ağaç.2' Ik bir orana sahiptir.Bu sınıftaki toprakların % 2.18.920 hektarında kuru tarım yapılmaktadır.251 hektarlık bir yüzölçümü ve %1.3 ünde orta.884 hektar olup 131. önlenemeyecek derecede şiddetli sınırlandırmaları nedeniyle.6 sı dik.826 358.34 ü düz-düze yakın.3 ü derin olup % 51.939 hektarı orman fundalık. % 97. Samsun ilinde sınıflandırılması yapılan bu arazi tipleri dışında il genel yüzeyine ait olup da sınıflandırma dışı bırakılan 1. Bitki yetiştirilmesine elverişli. 3. kayalar. Kullanım Durumu Tablo E. Bunlarda alt sınıflama yapılamaz. Ayrıca % 4 ünü teşkil eden düz alanlarda drenaj bozukluğu ve çoraklık görünmektedir. %96.718 hektarı da çıplak kayalık olarak haritalanmıştır. ot.900 Ha Olup Dağılımı.557 hektarı kıyı kumulu. Sınıf araziler 11.1. çok dik ve sarp eğimlidir.900 Payı (%) 48 5 37 10 100. 2005 Alan (ha) 455.324 44. 348. maden işletmesi yapan eski ocak ve atık alanları bu sınıfa girerler. Sınıf VIII.6' sı da çok sığdır.250 hektar olup 5.5 inde şiddetli. Toplam alanları 11.1 i orta. %0.9 unda ise çok şiddetlidir. ve kültür bitkilerinin yetiştirilmesine elverişli değildir. Ancak % 2. 1. Toprak Varlığı ve Dağılımı İşlenebilir Arazi Çayır-Mera Arazisi Orman ve Fundalık Arazi Tarım Dışı Arazi Toplam Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü. Çok aşınmış araziler.113 hektar su yüzeyi bulunmaktadır E. kumsallar. olmasalar da yaban hayatı için dinlenme yerleri olarak kullanılabilirler.643 957.1.976 hektarı ırmak taşkın yatağı. Erozyon % 2.1i sığ. 1Erozyon 2Yaşlılık 3Taşlık 4Kayalık 5Düşük rutubet kapasitesi 6Tuzluluk ve sodiklik gibi kısıtlayıcılardan bir veya bir kaçının.3.107 99.

Çoğu düz ve derin az bir kısmı da hafif eğimli . Ülkemizin çoğu yerinde olduğu gibi Samsun ilinde de en yaygın sorun su erozyonudur. kayalılık . çayır. dır.027 hektarı mera. Bu bölge derin olursa toprakların bulunduğu iklime adapte olabilen her türlü kültür bitkisini yetiştirmek mümkün olur.orta derin veya sığdır. Yüzölçümü 130.4 ü düz ve düze yakın eğimlerde ve II.3. Topraklara köklerin geliştiği ve bitki besin maddelerinin temin edildiği bölgenin derinliği önemlidir. Bunların % 70. % 13. 132 . Dik ve çok dik eğimli arazilerde bu erozyonun görüldüğü yerler doğal bitki örtüsünden nispeten iyi korunduğu alanlardır. Ancak % 20. mera ve az yoğun yerleşim yerleridir. fundalık ve yerleşim alanı olarak kullanılmaktadır.805 hektardır.taşlılık . -Erozyon. ve 4.419 hektarı kuru tarım arazisi.drenaj bozukluğu tuzluluk ve sodiklik gibi etkinlik dereceleri yer yer değişen bazı sorunlar bulunmaktadır. Orta derecede erozyona maruz kuru tarım alanlarının miktarı 203.490 hektarı sulu tarım altında olup kalanı fındıklık.561 hektar ile %28 lik bir oran teşkil etmektedir.171 hektarında doğal örtünün tahrip edilmesi veya dik eğimli yerlerde hiç bir koruma önemi alınmaksızın otlatma ve tarım yapılması sonucu erozyon şiddetlenmiştir.4 ünü oluşturmaktadır.2 sinde derinlik 90 cm den fazla olup. orman. Buralarda genellikle eğim çok dik toprak sığ ve arazi sınıfı VI. taşkın yatakları.523 hektarı orman ve fundalık olup. Daha çok orta erozyon hüküm sürmektedir. Sınıf arazi niteliğinde olan bu tür alanların. -Toprak Sığlığı. Bunlar ırmak. 132.3.4 oranındaki toplam 3998 hektarlık bir alan çok şiddetli derecede erozyona maruz kalmış bulunmaktadır.9 tuk bir oran oluşturmaktadır. mera. Bu sorundan çok az etkilenen veya hiç etkilenmeyen alanlar çoğunlukla alüvyal ve hidromorfik alüviyal topraklardan oluşan taban arazilerdir. Bunlar daha çok 2.126. Sığ ve çok sığ topraklı ve VII.6 sı kuru tarım ve % 26. bunlarında %18.E. çıplak kalan alanlardaki toprakların. Doğal bitki örtüsü aşırı derecede tahrip olan meralarla bir kısım kuru tarım arazisinden oluşan %0. Arazi Problemleri Samsun ili topraklarında bitki yetiştirmesine ve tarımsal kullanımı kısıtlayan erozyon. Sınıf olup kuru tarımda kullanılmaktadır. 17. sığlık . 202 hektarı da diğer maksatlarla kullanılmaktadır. 4.8 i orman ve fundalık örtüsü altındadır. Sınıfta yer alan arazilerdir. Orta derecede erozyona uğramış topraklar 263. kıyı kumulları. Araziler daha çok III. Halbuki il topraklarını hemen hemen 2/3 ü böyle bir derinlikten yoksundur. Orta erozyon hafif hatta düze yakın eğimlerden başlayarak sarp eğimlere kadar etkisini göstermektedir. %19. 351.2. Orta erozyona maruz diğer araziler fındıklık.9 unu oluşturan 488. İl topraklarının %51.472 hektarı kuru tarım.806 hektar olan orta derin topraklar. ve IV sınıftır.

Çok sığ toraklar % 25. 1. Arazi sınıfı çoğunlukta VI. Çok sığ toprakların % 56. -Tuzluluk -Sodiklik.811 hektar tutmaktadır. Daha çok alüvyal düzlüklerde görülen ve taban suyun her zaman veya yılın bir bölümünde bitki gelişimine zarar verecek kadar yüksek düzeyde bulunduğu topraklar 115.1 i taşlı ve %5.6 sı demektir.859 hektarlık bir yüzölçümüne sahiptir.9 u demektir.5. Yetersiz drenajla alanın yüzölçümü 86.7 si çok dik eğimli olup. arz eden sahalarda drenaj yetersiz ve kötüdür. -Drenaj. Bu derinlikteki toprakların yer aldığı arazilerin % 93. ve VII sınıftır. çoğu şiddetli erozyona maruz kalmıştır. Buralarda alüvyal veya hidromorfik alüviyal topraklar bulunmaktadır. Topraklar orman funda veya mera örtüsü altında ise taşlılık veya kayalılık problem olmayabilir.6 lık oranları ile sığ topraklar göstermektedir. Çünkü mevcut koşullara kendini uydurabilmektedir. yüzölçümleri ve %39. Drenajı bozuk olan sahaların 31. Eğer toprak tuzlu ise bu kötü etki nispeten azalabilir.778 hektar arazide kuru tarım uygulanmaktadır. kötü drenajlı alanın ki 28. Taşlılık ve kayalılığın bu kötü etkisine rağmen erozyon hızını kesme bakımından olumlu bir yanı da vardır. Bunlar orta ve şiddetli erozyona uğramıştır. bu miktar az veya çok toprak ile kaplı sahaların %12. Bu problemi.5 i dik eğimlerde yer almaktadır.3 ü düz ve derin toprakların %72. Bu probleme rağmen ilde 76. Aslında buraları sulu tarım arazisi saymak daha doğrudur. Samsun ilinde toprak işlemeye ve bitki gelişmesine zarar verecek derecede taşlılık veya kayalılık ihtiva eden topraklar 287. Bu toprakların %76.766 . İl içinde taşlılık çoğunlukla çok dik ve çok sık topraklarda görünmektedir. Buralardaki taban suyu bu arazilerin konumları nedeniyle daha yüksek yerlerden sızma sonucu.497 hektardır. Sığ topraklar orman.469 hektar.655 hektarında tuzluluk veya sodiklik yahut her iki problem birden görülmektedir.Arazinin düz ve taban suyu seviyesinin yüksek olması nedeniyle tuzların üst topraklardan yıkanamaması 133 . i kayalıktır. Bu da toprakların % 36. Sulama yapılmasına rağmen buralarda yüksek taban suyu. yeraltı sulaması gibi görev görmektedir.İl içinde en geniş yayılışı 372. Aynı durum kayalılık içinde söz konusudur.Alüvyal materyalin deniz içinde veya yakınında vuku bulan ve devam eden depolanması 2. funda ve mera bitkilerinin su besin maddeleri ihtiyacını tam olarak karşılayamadığı için gelişmelerini kısıtlar. Profilde artıkça toprak materyali azalacağından toprakların su ve bitki besinlerini tutmak gücü de azalır. yükselerek tarımı etkilemektedir. Bu problemlerin Samsun ilindeki topraklarda ortaya çıkmasının başlıca nedenleri. 325 hektarının topraklan sığdır.8 lik bir orana ve 242.6 sı çok dik ve %13. Topraktaki sığıl ışığın nedeni fazla eğim ve şiddetli erozyondur. 366 hektarının orman ve fundalıkların 217.263 hektarlı bir saha kaplamaktadır. Kuru tarım alanları 150. Taşlılık ve kayalılık hem yüzeyde hem de profilde olabilmektedir. -Taşlılık ve Kayalılık.

2005 Alan 324 hektar 675 hektar 3573 hektar 25158 1 25 hektar KAYNAKLAR: -İl Tarım Müdürlüğü 2005 134 . de görülmektedir. Samsun İlinde Tuzluluk Ve Sodiklik Problemi Bulunan Toprakların Etkileme Durumları Özellik Hafif tuzlu Tuzlu Hafif tuzlu-Sodik Tuzlu-Sodik Sodik Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.2. Samsun ilinde tuzluluk ve sodiklik problemi bulunan toprakların etkileme durumları Tablo E.3.Yukarı arazilerden tuzların yıkanarak düzlüklerin çukur kısımlarında birikmesi 4. Tablo E.Düşük kalitede sulama suyunun kullanılması ve yeterli drenajın bulunmamasıdır.2.

Ormanlar F. FLORA . III. Jeolojik yapı olarak anakaya. Ancak eğimin % 20 ve fazla olduğu yerlerde tarım yapılması mümkün değildir. Zamanın ( Mozozoik ) tebeşir devre. Güneyde Merzifon. serbest kirece sahip olup. Gümüşhacıköy ve Osmancık. Kuzeyden Karadeniz’e ve Güneyden Amasya ili Taşova ilçesi ile Tokat Erbaa ilçeleri sınırına kadar uzanmaktadır. orta rakımlarda Meşe ağaç türü yüksek rakımlarda ise Kayın.1. Bölgenin arazisi genel olarak II. Bu özellikler itibariyle Kızılırmak vadisine yakın yerlerde rakımın az olduğu mıntıkalarda Kızılçam ağaç türü. Diğer bakılarda ise yöresel şartlara göre karışık ağaç türleri ile kaplı ormanlar mevcuttur. Ekosistem Tipleri F.1. Karaçam ağaç türleri ağırlıklı yayılış göstermektedir. Denizden yüksekliği 1200 m. Bölge ormanları batı ve doğu Karadeniz iklim bölgelerinin geçiş zonunda bulunmaktadır. İşletme Müdürlüğü sahası genel olarak kahverengi orman toprakları. Bölge ormanları genellikle orta karadeniz bölgesinin iklim özelliklerini gösterir. yeşil renkli greler.1. Arazi karışık bir yapıya sahip olup. Taşova.1. ortalama yağış ise 29. Yer yer humus ihtiva eden bu topraklar kısmen derin.’ye kadar varan sahaların kuzey bakılarında Kayın. genelde kalker. marn ve beyaz tebeşirlerden ibarettir. Güney bakısında ve sığ topraklı alanlarda çam türleri bulunmaktadır. Ormanların Ekolojik Yapısı Bölgedeki ormanlar genel olarak yerleşim alanlarına uzak yörelerde yoğunlaşmaktadır. sist ve kristalin sistlerden mevcuttur. kestane ve kızılağaç ormanları Güney bakılarda ise Meşe ve Çam türleri bulunmaktadır.5 mm dir. kum.1. Zamanın ( Meozoik ) tersiyer devri ve az bir kısmı 1. derin balçık. kalker tabakaları ile kil. Doğuda Kargı ilçeleri ile sınır teşkil etmektedir. Yüksek kesimlerdeki derin topraklı kuzey bakılarda. 135 .1. kalker. Batıda Suluova. Toprak yapısı olarak orta derin. Bölgenin batısı Metamorfik taşları ihtiva eden toprak yapısına sahiptir. Bafra ve Kavak. killi balçık ve kil toprakları hakimdir. zamanın ( Paleozoik ) oluşan devrinde teşekkül etmiştir. Potsolik topraklar ve kestane rengi topraklar ihtiva etmektedir.FAUNA VE HASSAS YÖRELER F. kil sisti ve konglomeralardan ibarettir. Vejetasyon süresinde ortalama sıcaklık 17 derece. Bölge Kuzeyde Durağan. Sarıçam. tarıma uygundurlar.F . denize yakın yörelerde (kumsal alüvyon topraklarda) kızılağaç ve dışbudak ağaçları bulunmaktadır. Kayın. Oluşum zamanı ise üçüncü zamanın paloejen serisi olan eosen katında teşekkül etmiştir. Özellikle alçak rakımlı. Yer.

2032. Ormanların kapladığı alanlar ve bu alanların nitelik ve işletme biçimine göre dağılım şöyledir. 936 Ha. Samsun Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde Özel Orman-Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Dağılımı Normal KORU BALTALIK 56518 Ha. Ayvacık. İlin Orman Envanteri Samsun ilinde birisi Merkez İlçe. oluşturur. 2005 136 .5 Ha.1.5 Ha. Castenaum. 1697. Kaynak: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü. 68476 Ha. Tablo F. 5042. Bozuk 30317 Ha. Terme sırtlarına hakim olan tepeler oldukça kırık ve dik bir yapıya sahiptir. Özel orman : - Tablo F. Devlet ormanı: 126. 4442 Ha. Lauretum. Söğüt Melez Kavak Dışbudak İbreli Ağaç Kar. türlerine etki etmektedir. Bu etkilesim ormancılıkta belirli zorluklar.5 Ha. Yükselti olarak da en yüksek tepeler bu hatta yer almaktadır.5 Ha.5 Ha. 100.1. Abietum Alpinetumdur. jeolojik yapısı ve hidrolojik yapısı hakkındaki geniş bilgiler (A) ve (B) bölümlerinde anlatılmıştır. birisi Bafra ilçesi birisi de Vezirköprü İlçesi’nde olmak üzere üç Orman İşletmesi bulunmaktadır. Samsun ilinin topoğrafyası. 827.2. toprak yapısı ve topoğrafik yapı orman yayılışına ve ağaç. 1180 Ha. Faguetum.ye kadar olan bir arazi yapısına sahiptir. 4494 Ha. Yapraklı Ağaç Karışık İbreli-Yapraklı karışık 4 Ha. İklim özellikleri.5 Ha.Samsun Orman İşletme Müdürlüğünün ağaç türleri itibariyle orman dağılımı Ağaç Türü Alan Ağaç Türü Alan Kayın Kestane Gürgen : Meşe Çam Kızılağaç Ardıç 29125 Ha. den başlayarak ortalama 2000m. Bunlar Palinetum.203 Ha. 739.2. 2005 Mülkiyet biçimine göre dağılımı. 34874 Ha. F. Salıpazarı.1. Kaynak: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü. 11600 Ha.Topoğrafik hidrolojik yapı olarak Samsun deniz seviyesi 0 m.

2005 Tablo F.5 25369.0 Ha.0 Ha.4.0 13068. Meşe 27447. Dışbudak 748.0 Ha. Özel Orman : 1177. Sarıçam 1693. Tablo F.0 Ha.5 Ha. Ağaç Türü Alan Ağaç Türü Alan Kayın 36887.0 Baltalık 14047.5. Karaçam 7171.6. 59400 Kaynak: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü.3.3 Ha. M3 34200 Yakacak Odun St.Bafra Orman İşletme Müdürlüğünün ağaç türleri itibariyle orman dağılımı . TOPLAM 99609.0 Ha Çam 142. Yap. 2005 34589 5906 1725 4045 275 11951 22795 34746 37841 Tablo F.0 Ha.Odun Top. Samsun Orman İşletme Müdürlüğünün 2005 Yılı Üretim Program Ve Gerçekleşmesi Emval Cinsi Birim Program Gerçekleşme Dikili Damga M3 36250 Tomruk M3 6350 Tel direk M3 Maden Direk M3 1450 Sanayi Odunu M3 3670 Kağıtlık Odun M3 150 Yapacak Odun Top M3 11620 Lif Yonga M3 22580 End. 60300 56615 Kaynak: Bafra Orman İşletme Müdürlüğü. 2005 137 .0 Ha Dy 95.0 Ha. Göknar 5024. Gürgen 2031. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünün 2005 Yılı Üretim Program Ve Gerçekleşmesi Emval Cinsi Birim Program Gerçekleşme Dikili Damga M3 40600 44004 Tomruk M3 11000 10513 Tel Direk M3 Maden Direk M3 1700 715 Sanayi Odunu M3 3160 6608 Kağıtlık Odun M3 2500 1643 Lif Yonga Odunu M3 19170 15635 Sırık M3 66 Endüstriyel Odun Toplamı M3 37530 35180 Yakacak Odun St.0 Kaynak: Bafra Orman İşletme Müdürlüğü. Devlet Ormanı : 99609. Kızılçam 13856.5 Ha.Tablo F. 2005 Mülkiyet biçimine göre dağılımı . Bafra Orman İşletme Müdürlüğü Bünyesinde Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Orman Dağılımı .5 Ha Kaynak: Bafra Orman İşletme Müdürlüğü. Normal Bozuk Koru 47125.Karışık 4514.5 Ha.5 Ha.

0 BALTALIK Verimli 27571.0 10967.5 6402. Çz B2. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünün Ağaç Türleri İtibariyle Orman Dağılımı KORU Verimli 16090.0 2791.0 3380.Kn.5 1945 1275.0 5925.0 0 11364.5 11717.0 27698.5 6649. 2005 Tablo F.0 4355.5 24362.5 0 11364. Çz E2.0 1459.0 761.5 2807.0 5979.5 10494.0 Bozuk Koru Ormanı ( Ha ) 23752.YARI DOĞAL ORM.0 11782.0 2853.0 1356.5 5767.0 3675.5 0 TOPLAM Verimsiz 7778.5 9274.0 0 0 0 0 0 143391.5 3945.5 7687.5 3073.5 22691.5 6114.0 6520.0 38313.0 Verimli (Normal) Koru Ormanı ( Ha ) 62987.0 6560.0 13931.0 19048.5 2207.0 Verimsiz 3220.Gn.0 4062.0 5711.0 4577.5 Verimli (Normal) Orman Alanı ( Ha ) 97947. Kapladığı Alanlara Ve Bu Alanların Nitelik Ve İşletme Biçimine Göre Dağılımı.5 8277.0 12183.0 45331.5 2688.M.0 6230.0 5132.0 0 0 0 0 0 62987.0 3182.0 7191.0 0 9939. 2005 Ağaç Türü 138 .0 1070.0 0 17717.5 7687.0 997. İlçelere Göre Orman Alanları Döküm Cetveli Toplam Orman Alanı ( Ha ) 143391.0 329.0 9742.0 39599.5 20180.0 6889.5 6663. B1.0 5191.0 3260.5 18347.5 Koru Orman Serveti ( m3 ) 5692215 276877 328097 471740 534437 389331 1459655 598474 969960 157637 302231 203776 Baltalık Orman Serveti ( m3 ) 803147 6736 42423 69795 9797 38806 8848 47507 16871 380219 182145 Toplam Akçay Çiğdemli VEZİRKÖPRÜ İLÇESİ İŞLETME ŞEFLİKLERİ Gölköy Karaçam Karapınar Kunduz Narlısaray Sarıçiçek Vezirköprü HAVZA İLÇESİ LADİK İLÇESİ Havza Ladik Kaynak: Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü. Çk.Gn.5 35378. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü Dahilindeki Ormanların Ağaç Türlerine. Çk.F. Dy C3-Karışık D.0 5802.0 72360.Gn.Gn.DOĞAL ORMANLAR A1-Çs.0 5732.5 0 11458.0 10348.Çs. Çz C2.5 4221. Çz A2.TOPLAM E1.0 7191.5 6784.Kn.0 10494. Dy D3-Karışık E. Çk. Dy A3-Karışık B.0 3854.0 12645.0 0 48735.0 Baltalık Orman Alanı ( Ha ) 56663.5 0 38935.5 10044.5 9494.0 8398.0 7198. Çz D2.8.0 7.5 0 27571.Tablo. Çk.5 Koru Orman Alanı ( Ha ) 86739.0 9601.0 A.Kn.5 2754.0 7.M. Çk. Dy B3-Karışık C.5 18585.5 Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çk-Çs-Kn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çz-Çs-Çk Kn-M-Gn Çs-Çk-Kn M-Gn Çk-Kn-M Gn Çk-Çs-Kn Gn-M 12889.0 6421.0 2331.5 7270.0 9586.0 11717.Çs.Kn.7.0 83651.0 3207.5 2092.5 4491.0 8706.0 Bozuk Orman Alanı ( Ha ) 45444.0 0 7778.0 24783.0 7198.0 22644.5 15794.PLANTASYONLAR C1.M.0 0 0 0 0 0 0 0 0 23752.0 3404.Gn.0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 38935.0 28447.Kn.5 8267.5 7618.0 6720.0 6430.5 7962.Çs.0 7270.0 6775.5 1188.0 5735.0 7680.M.5 2566.0 3079.0 0 9939.Çs.5 8626.M.0 2807. Dy E3-Karışık Kaynak: Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü.0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 17717.DİĞER ORMANLAR D1.5 975.

2005 Yılı 139 . Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü Tarafından İşletilmekte Olan Devlet Ormanlarından Hasat Edilip Kullanıma Sunulan Belli Başlı Orman Ürünlerinin Yıllara Göre Miktar Ve Çeşitleri.Tablo F. Ürünün Cinsi Miktarı Tomruk 10070 m3 Maden Direk 1781 m3 Tel Direk 413 m3 Sanayi Odunu 1815 m3 2001 Sanayi Odunu ( Ster ) 2942 Ster Kağıtlık Odun 3778 m3 Lif Yonga Odunu 48809 Ster Yakacak Odun 70323 Ster Sırık 115 Ster Tomruk 15915 m3 Maden Direk 3344 m3 Tel Direk Sanayi Odunu 1432 m3 2002 Sanayi Odunu ( Ster ) 3319 Ster Kağıtlık Odun 8218 m3 Lif Yonga Odunu 44803 Ster Yakacak Odun 94883 Ster Sırık Tomruk 8163 m3 Maden Direk 2063 m3 Tel Direk 376 m3 Sanayi Odunu 1537 m3 2003 Sanayi Odunu ( Ster ) 4416 Ster Kağıtlık Odun 3980 m3 Lif Yonga Odunu 38807 Ster Yakacak Odun 94144 Ster Sırık Tomruk 8716 m3 Maden Direk 1346 m3 Tel Direk 330 m3 Sanayi Odunu 1282 m3 Sanayi Odunu ( Ster ) 2943 Ster 2004 Kağıtlık Odun 6068 m3 Kağıtlık Odun ( Ster ) 1718 Ster Lif Yonga Odunu 38956 Ster Yakacak Odun 100845 Ster Sırık Tomruk 9908 m3 Maden Direk 2728 m3 Tel Direk 615 m3 Sanayi Odunu 1363 m3 Sanayi Odunu ( Ster ) 3799 Ster 2005 Kağıtlık Odun 4325 m3 Kağıtlık Odun ( Ster ) 2191 Ster Lif Yonga Odunu 35349 Ster Yakacak Odun 103235 Ster Sırık 186 Ster Kaynak: Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü.9.

korunması ve barınmasında güvenli alanları oluşturur. -Ormanlar yaban hayatını ve av kaynaklarını korur. Kar ve yağmur biçimindeki yağışı yaprakları. Ormanların azalma sebebi ise yine insan faktörüne bağlı olarak açma ve yerleşmeler gibi orman suçlarıdır. toprak ve toprak verimliliğinin korunması. -Ormanlar orman içinde ve dışında yaşayan insanlara çeşitli iş alanları sağlar. savunma ve güvenlik vb. Bu sahalar milyonlarca canlının yuvasıdır. Nesli tükenmekte olan hayvanların üretimi. iş alanı ve geçim kaynağı. Üzerinde olumlu etkiler yapar. -Ormanlar ulusal savunma ve güvenlik bakımından stratejik öneme sahiptir. -Ormanlar toprağı kökleri ile tutarak yağışların ve akarsuların toprağı taşımasını önler. rüzgarın hızını azaltır. İlde 0rman alanlarının iklim. F.1. konularda yararları hakkında yapılmış proje çalışması yoktur. rekreasyon ve peyzaj değeri yüksek yerler. -Ormanlar eğlenme. 140 .1. Böylece köyden kente göçü azaltır. sıcağı ve soğuğu dengeler. Ayrıca yer altı sularının oluşmasına yardım eder.Ormanların artma sebepleri köylerdeki nüfusun azalması ve baskının ortadan kalkması ile açıklık alanların orman ağaçları ile kaplanması ve yapılan ağaçlandırma çalışmalarıdır.3. dalları. Orman Varlığının Yararları -Ormanlar bitkiler ve hayvanlar için doğal bir su şebekesi gibidirler. -Yerleşim alanları içerisindeki hava kirliliğini ve gürültüyü önlemesi insan sağlığı bakımından büyük önem taşır. gövdesi ve kökleri ile tutarak sellerin ve taşkınların oluşmasını önler. dinlenme gibi rekreasyon amaçlarına hizmet ederken insanların beden ve ruh sağlığı. sağlık. işsizliği önlemede etkin bir rol oynar. Böylece erozyonu kontrol altında tutar. -Ormanlar su buharını yoğunlaştırarak yağmura dönüşmesini sağlar. -Ormanlar bitki örtüsü ve toprak içerisinde büyük miktarda karbon depoladıklarından iklim üzerinde olumlu etki yapar.

.48 ha.dır.0 Ha.10.Tescili yapılmış ormanlık alan 18962. ve 18. Özel ormanlarda %6’lık yapılaşma konusunda yapılmış bir çalışma yoktur.17.2005 yılı içinde 2/B ile orman sınırları dışına çıkarılan alan yoktur. dır.0 Ha. dır. Çalışmalar devam etmektedir.izin verilmiştir.Kadastrosu tamamlanmış orman alanı miktarı ( Ha ) : 72. Özel ormanlarda %6’lık yapılaşma konusunda yapılmış bir çalışma yoktur.0 Ha. Yıl içerisinde yapılan tapulu kesim miktarı 9..Yıl içerisinde 2/B ile orman sınırı dışına çıkarılan alan miktarı ( Ha ) : 285. ormanlık alan 15486.dır. İşletme Müdürlüğünde 6831 Sayılı Orman Kanununun 16. Bahçesaray.Şimdiye kadar 2/B ile orman sınırları dışına çıkarılan alan miktarı ( Ha ) : 4.maddelerine göre 91 Adet izin verilmiş olup verilen izin alanı 607..1 Adet belde programa alınmış olup çalışmalar devam etmektedir.İşletme Müdürlüğümüzce 6831 Sayılı Orman Kanununun 16. .2 Ha.0 Ha.57 .7 Ha. 2005 yılında 6831 sayılı orman kanununun 16.17. Sofular.dır. Beyören. dır. bu işlemler sonucu 16l0 m3 yapacak 4322 Ster yakacak odun üretilmiştir. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünce .Samsun Orman İşletme Müdürlüğünce 2005 Yılında Orman Kadastro Çalışması Yapılmak Üzere Programa Alınan Köyler İlçe Merkez Salıpazarı Ayvacık Meşelidüz Uğurlu Şenpınar Kapıkaya Ardıç Kavak Çiçekyazı Demirci Karapınar Göçebe Talaşman Ağcakese Köy Akalan Orta Mumlu Kaynak: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü.. Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları Tablo F.1 Ha.Yıl içerisinde yapılacak olan orman kadastro çalışmaları ile ilgili programa alınan köy adedi. Yıl içerisinde toplam 87 adet tapulu kesim muamelesi yapılmış olup. Orman alanı 113904. isimleri ve gerçekleşme miktarı : Türkmen. . 17.75 .Mevcut Özel Orman alanı 1177. maddelerine göre 32 adet 149.izin verilmiştir..F.dır. .1.25 . .Tescili yapılmış ve tahsise alınan orman alanı miktarı ( Ha ) : 25.4.Yıl içerisinde yapılan tapulu kesim miktarı 13. Mevcut Özel Orman alanı 1177.3 Ha.dır.ve 18. Şimdiye kadar 2/B ile orman sınırı dışına çıkarılan alan 5645 Ha. tescili yapılmış ormanlık alan 27898. Samsun Orman İşletme Müdürlüğü Kadastrosu tamamlanmış.0 Ha. dır.121. 2005 Köylerde Kadastro çalışması yapılmıştır. . Bafra Orman İşletme Müdürlüğünce 2005 yılı içerisinde orman kadastro çalışması yapılmak üzere programa alınan köy yoktur.1. maddelerine göre 72 Adet 576.0 Ha.18. dır.0 Ha.dır. . .Şimdiye kadar 2/B ile orman sınırları dışına çıkarılan alan 4894.21 141 - .416.İşletme Müdürlüğümüzde kadastrosu tamamlanmış orman alanı 61046.440.0 Ha.

2. Yapılaşma yok . 2005 Tablo F. 2005 3 5 16 48 26 223 4 2 1 1 3 2 26 38 5 1 12 38 4 3 1 2 Tespit Yapılan Köy Sayısı 7 5/b Çalışmaları 45 14..82 1114.27 188.Mevcut özel orman alanları miktarı ve özel ormanlardaki % 6’lık yapılaşma ( Ha ) : Özel orman 11 Ha.94 .60 1377.50 272.82 7546.6831 sayılı Orman Kanununun 16. 66. Madde Çalışması 8 1 142 .1.11.82 1094. maddelerine göre ormanlık sahalardan verilen izin adedi miktarı ve alanları ( Ha ) : 48 Adet .26 1377.00 1225.2005 Yılı Mera Islah Çalışmaları İlçe Bafra Bafra Terme Terme Terme Tekkeköy Havza Havza Toplam Köy / Belde Koşu Emenli Taşpınar Ortasöğütlü Ahmetbey Aşağıçinik Kemaliye Şeyhali Alanı ( da ) 895. 17 ve 18.Kadastro Geçmemiş Köylerde Tespit Çalışmaları: İlçe Merkez Alaçam Ayvacık Bafra Tekkeköy Çarşamba Terme Kavak Salıpazarı Havza Ladik Vezirköprü 19 Mayıs Toplam 27 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü. Çayır ve Meralar Tablo F.12.Yıl içerisinde yapılan tapulu kesim miktarı ( Ha ) : 16.09 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü.73 Ha F.

Sahil kesiminde yer alan ilçelerdeki mevcut meralar.30 6196. zayıf karakterli meralar büyük yer kaplamaktadır.18 7594. III. ancak eğim ve toprak niteliği gibi özellikleri bakımından mera toprağı özelliği gösteren alanların da meraya terk edilmesi gerekmektedir. Genelde dağınık haldeki bu meralar.Tablo F. Türkiye’de olduğu gibi Samsun ilinde de çayır ve mera alanlarında uzun yıllardır tahribat yaşanmıştır. genel olarak toplu haldedir. bitki sıklığı bakımından arazinin tamamına yakın bölümünün mera yem bitkileriyle örtülü olduğu bir durum göstermektedir. Samsun ili meraları genelde orta sınıf mera olup. Böylece çayır. tespiti ve sınırlarının belirlenmesine ilişkin 1998 yılında çıkan 4342 Sayılı Mera Kanunu ile hedeflenen ana amaç. Ve IV.42 Mera alanlarının kullanımı. Oran itibariyle. 143 . yaylak ve kışlak alanlarında ıslah çalışmaları başlatılarak ot veriminin ve kalitesinin artırılması sağlanacaktır. mera. Topoğrafyanın düz ve düze yakın olmasının verdiği avantajla ve taban suyunun da yüzeye yakın olması itibariyle her mevsim yeşilliğini koruyan. Samsun ilinin meraları genelde çok parçalılık arz etmektedir. 2005 Tahsis Yapılan Köy Sayısı Mera Yönetim Birliği Kurulan Köy Sayısı Alanı (da) 4964. Topoğrafik yapının elverişsizliği neticesi bu meralar çevrelerinde mevcut orman örtüsünün istilasına maruz kalarak yıllar itibariyle otlanabilir alan kaybına uğramaktadırlar. hem mera miktarını artırmak hem de yapılacak ıslah çalışmaları ile Avrupa düzeyinde verim ve kaliteyi yakalamaktır. Bunlara ek olarak tarla alanı olarak kullanılan. başlanan ıslah çalışmalarının arttırılması hedeflenmektedir. Tahdit Ve Tahsis Çalışmaları Mera Yönetim Birlikleri İlçe Kavak Ladik Vezirköprü Tespit Yapılan Köy Sayısı 38 16 48 Kaynak: İl Tarım Müdürlüğü. Topoğrafyanın % 20’den fazla eğim gösterdiği iç kesimlere doğru gidildikçe meraların ot verimi. Ancak son yıllarda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın çayır ve mera konusuna verdiği özel bir önemle meraların tespiti ve sınırlarının çizilmesi çalışmalarının hızla bitirilmesi. bakımı.13. sınıf tarım arazisine sahiptir. Meraların çoğunluğunun üst örtüsü çalılık ve ağaçlıkla kaplıdır. Ülkemizde tarla arazisi olarak kullanılmayan üzerinde kısmen bitki örtüsü bulunan alanlar genelde mera alanı olarak kabul edilmektedir.Mera Tespit. 50’ye yakın parsele bölünerek numaralandığı yerlere rastlandığı gibi. Kadastro sırasında tek bir bütün halindeki mera arazilerinin tek parsel numarasıyla tescil edilmek yerine . seyrekleşme ve üst toprağın aşınarak ana kaya tabakasının yer yer ortaya çıktığı. 80-100 m2’lik taşınmazların mera olarak tescil edildiği yerler de mevcuttur. zayıf karakterli meralardır. erozyon ve kontrolsüz otlatma nedeniyle hızla azalmaktadır.

4. Sulak Alanlar Bu başlıkla ilgili ayrıntılı bilgiler F. Kuzey Anadolu.bu floristik bölgenin hakim vejetasyonu ormanlardır.1. Diğer Alanlar (Stepler vb. Batı ve Kuzeydoğu Sibirya. İskandinavya. Türler ve Populasyonları Karadeniz Bölgesi Euro-Siberian Bölgesi içerisinde yer almaktadır. bölümünde verilmektedir. Kamçatka ve Aleutin adalarını içine alan çok geniş bir bölgedir.1.3.2. Bu bölge başlıca şu bölümlere ayrılır: Atlantik – Avrupa alanı Kuzey Avrupa alanı Orta Avrupa alanı Kafkas alanı Kolşik ve euksin alanı Avrupa’nın yüksek dağ ve Alpin alanları Sibirya alanı Tablo F.2.2. Subdivisio: Angiospermae Sınıf: Dicotyledones TÜRKÇE İSMİ Tohumlu Bitkiler Çamgiller Kara çam Kapalı Tohumlular Çift Çenekliler ENDEMİZM BERN SÖZLEŞMESİ - - 144 . Fakat bunun yanında iklim ve yer şartlarının hazırladığı durumlar uygun olarak veya insan etkisi altında oluşmuş başka formasyonlarda mevcuttur. Batı ve Orta Avrupa. Habitat ve Toplulukları İlimizde bu konuda bir çalışma yapılmamıştır.Flora Listesi: BİLİMSEL İSMİ Divisio: Spermatophyta Familya: Pinacea Pinus nigra ssp. Kafkasya. Doğu Avrupa. Flora F.14.2.) İlde bu tür alanlar yoktur F.1. F.F. F.4. Euro-Siberian Bölgesi: İzlanda’dan Kamçatka’ya kadar uzanan ve subarktik bölgenin güneyinde yer alan bir floristik bölgedir.

Sanguisorba minor Rubus idaeus Familya: Compositae (Asteraceae) Centaurea virgata C.tomentosum Vicia peregrina Trigonella crasipes Melilotus alba Familya: Rosaceae Rosa pulverulenta Potentilla recta P.reptans Rosa canina L.coelopoda A.triumfetti Cichorium pumilum Antemis cretica A.Familya: Fagaceae Quercus cerris Q.chia Teucrium chamaedrys Sonchus oleraceus Taraxacum megalorhizan Circium ciliatum Familya: Boraginaceae Myosotis arvensis Türk Meşesi Kasnak Meşesi Gelincikgiller Gelincik Hardalgiller Çoban Çantası Acırga Çobandeğneğigiller Kuzukulağı Kuzu kulağı Turnagagasıgiller İğnelik Turnagagası Baklagiller Yabani Yonca Üçgül Üçgül Fiğ Çayırtırfılı Kokulu yonca Gülgiller Beşparmak otu Acı ayıt Kuşburnu Amel otu Böğürtlen Papatyagiller Peygamber çiçeği Peygamber çiçeği Ak kanak Papatya Papatya Beyaz papatya Eşek marulu Gelin göbeği Kuşkonmaz Hodangiller Unutma neni - - - - - - - - - - - - 145 .vulcanica Familya: Papaveraceae Papaver rhoeas Familya: Brassicaceae (Cruciferae) Capsella bursa-pastaris Sinapis arvensis Familya: Polygonaceae Rumex scutatus R.crispus Familya: Geraniaceae Erodium acaule Geranium dissectum Familya: Fabaceae (Leguminosea) Medicago lupilina Trifolium caampestre T.

Myosotis refrecta Onosma heterophyllum Anchusa leptophylla Heliotropium lasiocarpium Cynoglossum creticum Familya: Scrophulariaceae Linaria corifolia Scrophularia trichopoda Veronica orientalis V.stricta Unutma beni Emzik otu Sığır dili Siğil otu Köpek dili - - Nevruz otu Mine çiçeği Mine çiçeği Mine çiçeği Yalangı otu - - Yabani karanfil Gıvışkan otu - - Acı yavşan Yılancık Kara ot Şemsiyegiller Devedikeni Devedikeni Pıtrak - - sarmaşıkgiller Yabani sarmaşık Isırangiller Isırgan otu - - - - Uyuzotu Uyuzotu Sütleğengiller Sütleğen Sütleğen Sütleğen - - 146 .nemorasa Familya: Umbelliferae Torilis lepthopylla Eryngium creticum E.falcatum Turgenia kutifolia Familya: Campanulaceae Campanula stricta Familya: Convolvulaceae Convulus holosericeus Familya: Urticaceae Urtica dioica Familya: Dipsacaceae Scabiosa micrantha S.multifade V. rotata Familya: Euphorbiaceae Euphorbia helioscopia E.multifade Verbascum asperuloides Familya: Caryophyllaceae Cerastium dichotomum Dianthus orientalis Minuartia juniperina Silene vulgaris Familya: Labiatae Teucrium polium Thymus hirsutus Salvia virgata S. aleppica E.

3.tansus Festuca ovina Stipa lagascae S. TÜBİTAK için hazırlanan "Türkiye Faunası Veri Tabanı Projesi"nde Karadeniz dahil tüm denizlerimizde şimdiye kadar 147 . 2005 - - F. sylvestris Familya: Violaceae Viola pervula Sınıf: Monocotyledons Ebegümecigiller Ebegümeci Ebegümeci - - Yabani menekşe Tek çenekliler - - Familya: Graminae (Poaceae) Buğdaygiller Bromus tectorum B. Slastenenko (1955-1956). yeni türlerin bulunmasıyla bu sayıda artış olabilir.tomentellus Agropyron repens sinonim: Elymus ayrık otu repens Alopecurustextilis myasoroides Tilki kuyruğu var. dünyanın en verimli denizlerinden biri olmakla birlikte antropojenik ötröfikasyon. Fauna F.3. Habitat ve Toplulukları Karadeniz. Tabanda oksijensiz bir ortam oluşturan H2S nedeniyle tüm balıkçılık faaliyetleri 100 m’ lik katman dahilinde gerçekleştirilmektedir.1. Türkiye denizlerinde yaşayan balık türleri hakkında günümüzde kesin bir sayı mevcut değildir. 155Ti denizde ve 34'ü Karadeniz'i besleyen büyük nehir ağızlarında olmak üzere Karadeniz'de toplam 189 türün yaşadığını rapor etmiştir. son yıllardaki aşırı avcılık ve kirlilikten dolayı bazı balık türlerinde azalmalar olmuştur. Bunun en önemli nedeni ise kıyılarımızda bulunan balık türlerinin ekonomik değerinin fazla olmayışı ve konu üzerinde yeterli çalışmaların yapılmamış olmasıdır. Buna mukabil. Bununla beraber. balıkçılık faaliyetleri ve kıyıların tahrip edilmesi nedeniyle bu verimlilikte önemli boyutlarda düşüşler görülmüştür.Familya: Malvaceae Alcea aptenocarpa Malva negleta M.barbata Phleum exonatum Agropyrum intermedium Cynodon dactylon Domuz ayrığı Poa pratensis Lolium temulentum Erez Hordeum murinum Pisipisi otu Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.

19 Mayıs Üniversitesi Sinop Su Ürünleri Fakültesi Temel Bilimleri Bölümü tarafından Sinop yarımadasında bugüne kadar yapılan çalışmalarda rastlanan balık türleri Tablo 2. yengeçler. ctenophorlar ve deniz anaları da önemli pelajik fauna üyeleridir. en üstte bulunan 50 m’ lik bir tabakada yer almaktadır. Doğu ve batı siklonik eddy akıntılarının arasındaki bölgede de verimlilik nispeten fazladır. Bu akıntıların ortasında ise verimlilik 0. yumuşakçalar hydroids ve küçük seaweeds en çok rastlanan bulut oluştura ( foulink ) organizmalardır. mayıs ve ağustos ayları arasında azami değerine ulaşmakta. kıyı kesimde toplam zooplanktonik kütle içinde %50-70’ lik bir orana sahiptir. Kuzeybatı eğiminde özellikle bahar aylarında fitaplankton miktarında artış olmakta ve bu süre yaz aylarına kadar uzaya bilmektedir. denizin kuzeybatıda yer aldığı sığ kesimlerde ve güneydoğudaki anti siklonik alanda bulunmaktadır. Bu kısımlar genel olarak kıyıya yakın kesimlerde doğu ve batı siklonik akıntıların arasında kalan bölgede. Yaz aylarında kladoseranlar. Zooplankton yaşamı. deniz kuşları. 148 . 1996). En verimli kısımlar. ilkbahar aylarında 2-3 gr/m3 ve sonbahar aylarında 10-20 miligr/m3 olarak belirlenmiştir. Karadeniz planktonik alg florası diatomlardan ve kıyı kesimlerde bulunan bazı türlerden oluşmuştur.1-0. çeşitli pelajik ve dip omurgasız ve balık türlerine ait yumurta ve larvalarla birlikte bulunmaktadır. besin değeri yüksek nehir sularının deşarj yaptığı ve yüzey karışımın en aktif olduğu Kuzeybatı eğimi ve kıyı kesimleridir. Su yüzeyinden 100 metre derinliğe kadar olan kesimde bulunan çoğu türün ortalama sayısı. ancak bazı türlerin biyo kütle değerlerinde yıl boyunca önemli değişiklik olmamaktadır. Kış aylarında sadece oksijenli bölgelerde gözlenen bu türler. Özellikle midye spratları kafes ağlar için problem oluştura bilir. Yaz mevsiminde kıyısal planktonik türler.bulunmuş olan bütün balık türleri hakkında detaylı bilgi verilmiştir (Türkiye Omurgalılar Tür Listesi. rapana. Soğuk ortamlarda yaşayan zooplanktonik organizmalar ise 50-170 m arasında bulunmakta ve dağılımı mevsimsel değişiklik göstermektedir. Fitoplanktonik organizmaların bir kütlesi ve miktarı 104 ila 107 hücre/l arasında değişmekle birlikte. yaz aylarında termoklin altında bulunan bölgeye çekilmektedir. Midyeler ve deniz skuirtleri. Karadeniz de genel olarak 4 jelatinimsi hayvan türü bulunmaktadır: İki adet scyphozoan ( aurelia aurita ve Rhizostoma Pumo) ve iki adet ctnophore (plurobrachia pileus ve mnemiopsis lidyi).2 gr/m2/gün ‘ e kadar düşmektedir. Kültür canlılarına saldırılar hakkında herhangi bir rapor olmamasına rağmen yunuslar. orta-ölçekli su dolaşımı nedeniyle oluşan dikey türbülans ile bağlantılıdır. Chaetoknathlar. köpekbalıkları. Zooplankton biyo kütlelerinin %80-85’ lik kısmı.6'da verilmektedir. conbove deniz anaları potansiyel yırtıcı hayvanlar olarak kabul edilirler. Rhizostoma Pumo türünü yoğun olarak kıyı kesimlerimde özellikle güneydoğu kıyılarında gözlenmesine rağmen diğer türler Karadeniz boyunca yayılım göstermektedir. Karadeniz in ortalarındaki derin havza pelajik besin zincirinde zooplanktonlar arasında en önemli yeri kopepotlar almaktadır.

2.15.F. Türler ve Populasyonları Karasal Türler ve Popülasyonları: Yapılan çalışmalarda bölgedeki fauna türleri Sürüngenler. Tablo F. Kuşlar. Memeliler ve Böcekler olmak üzere dört başlık altında incelenmiştir.3.İki Yaşamlılar ve Sürüngenler Listesi LATİNCE İSMİ Filum: Cordata Grup II: Craniata Subfilum: Gnathostomata Üstsınıf: Tetrapoda Sınıf: Amphibia Altsınıf 1:Anuromorpho Takım : Anura Alttakım:Procoela Familya: Bufonidae Bufo viridis Bufo bufo Familya: Hylidae Hyla arborea Alttakım:Diplaciocoela Familya: Ranidae Rana ridibunda Altsınıf 2: Urodelomorpha Takım: Urodela Alttakım: Salamondroidae Familya: Salamandridae Triturus vittatus Triturus cristatus Filum: Cordata Grup II: Craniata Subfilum: Gnathostomata Çeneliler Kuyruksuz kurbağalar Çeneliler Dört üyeliler İki yaşamlılar TÜRKÇE İSMİ BERN SÖZLEŞMESİ Gece kurbağası Siğilli kurbağa II III Ağaç kurbağası II Gerçek su kurbağaları Ova kurbağası III Şeritli semender Pürtüklü semender III II 149 .

saxicola L. 2005 150 .Üstsınıf: Tetrapoda Sınıf: Reptilia Takım 1: Testudinata Familya: Testudinidae Testudo graeca Takım 2: Squamata Alttakım 1: Lacertilia Familya 1: Gekkonidae Hemidactylus turcicus Familya 2: Lacertidae Lacerta viridis L. muralis Familya 3: Scincidae Ablebharus kitaibelii Familya 4: Amphisbaenidae Blanus strauchi Familya 5: Anguidae Ophisaurus apodus Anguis fragilis Alttakım 2: Ophidia Familya 1: Typhlopidae Typhlops vermicularis Familya 3: Colubride Coluber caspius Eirenis modestus Elaphe quauorlineata Telescopus fallax Coronella austriaca Elaphe situla Natrix natrix Familya:Viperidae Vipera ammodytes Dört üyeliler Sürüngenler Kaplumbağalar Tosbağagiller Adi tosbağa II Kertenkeleler Ev kelerleri Geniş parmaklı keler Gerçek kertenkeleler Yeşil kertenkele Kaya kertenkelesi Parlak kertenkeleler İnce belli kertenkele Kör kertenkeleler Kör kertenkele Yılan kertenkeleleri Oluklu kertenkele Yılanımsı kertenkele Yılanlar III II III III II III II III Kör yılan III Hazer yılanı Uysal yılan Sarı yılan Kedi gözlü yılan Güney yılanı Ev yılanı Küpeli yılan Engerek yılanları Boynuzlu engerek III III II II II II III III Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.

16.3 A.Kuşlar Listesi: LATİNCE İSMİ Filum: Chordata Grup II: Craniata Subfilum: Gnathostomata Çeneliler Üstsınıf: Tetrapoda Sınıf: Aves Takım 1: Ciconiformes Ciconia nigra TakımI: Falconiformes Familya1: Accipitridae Accipiter nisus Buteo buteo B.b.M.4 * * Kaya güvercini Tahtalı III - A.3 ** ** ** Gökdoğan Delice doğan Küçük kerkenez II II II A.naumanni Takım 3: Galliformes Familya: Phasianidae Coturnix coturnix Perdix perdix Takım 4: Columbiformes Familya: Columbidae Columba livia Columba palambus Takım 5: Strigiformes Familya: Strigidae Athene noctua Kara leylek II A.2 ** Dört üyeliler Kuşlar TÜRKÇE İSMİ BERN SÖZLEŞMESİ KIRMIZI LİSTE O.G.4 A.vulpinus Familya 2: Falconidae Falco peregrinus F.subbuteo F.4 A.B.3 ** ** ** Bıldırcın Keklik III III A.4 ** ** Kukumav II A.Tablo F.H.3 ** 151 .M. Atmaca Şahin Bozkır şahini II II II A.P.2 A.3 A.A. ve A-Y.

3 ** 152 .3 A.4 ** Karabaşlı ötleğen Maskeli ötleğen Çalıkuşu Sürmeli çalıkuşu II II II II A.ignicapillus Familya 6: Paridae Parus major Parus caeruleus Familya 7: Troglodytidae Troglodytes troglodytes Familya 8: Laniidae Ebabil Akkarınlı sağan III II A.2 ** Arı kuşu II A.melba Takım 7: Coraciformes Familya: Alcenidae Alcedo atthis Familya: Meropidae Merops apiaster Takım 8: Passeriformes Familya 1: Alauidae Alauda arvensis Galerida cristata Familya 2: Turdidae Erithacus rubecula Saxicola torquata Saxicola rubetra Phoenicurus ochruros Turdus merula Familya 3: Hirundinidae Delichon urbica Hirundo rustica Familya 4: Motacillidae Motacilla alba Familya 5: Sylviidae Sylvia atricapilla Sylvia melanocephala Regulus regulus R.4 A.4 ** Tarla kuşu Tepeli toygar III III - ** ** Kızıl gerdan Taşkuşu Çayır taşkuşu Kara kızılkuyruk Karatavuk II II II II III - ** ** ** ** * Ev kırlangıcı Kır kırlangıcı II II A.4 - - Ak kuyruksallayan II A.4 ** ** Çıtkuşu II A.1.4 ** ** Yalıçapkını II A.3 - ** ** ** ** Büyük baştankara Mavi baştankara III III A.Takım 6: Apodiformes Familya: Apodidae Apus apus A.3 A.

M.4 ** ** ** Tablo F.M.B.P.H.minor Kızıl sırtlı örümcekkuşu Karaalınlı örümcek kuşu II II - ** ** Familya 9: Corvidae Garrulus glandarius Corvus frugileus Corvus corone cornix Familya 10: Sturnidae Sturnus vulgaris Familya 11: Passeridae Passer domesticus Familya 12: Emberizidae Miliaria calandra Emberiza cirlus Emberiza hortulana Alakarga Ekin kargası Leş kargası - - *** *** *** Sığırcık - - ** Serçe - - ** Tarla kirazkuşu Bahçe kirazkuşu Kirazkuşu III II III - ** ** ** Familya 14: Fringillidae Fringilla coeleps İspinoz Carduelis carduelis Saka C. 153 .ananeus Crocidura leucodon Dört üyeliler Memeliler Böcek yiyen ilkel memeliler Kirpi Cüce fare Orman sivri faresi Sivri burunlu tarla faresi III III III III TÜRKÇE İSMİ BERN SÖZLEŞMESİ O.Lanius collurio L.chloris Florya Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü. ve A-Y. 2005 III II II A.G.A. Memeliler Listesi LATİNCE İSMİ Filum: Chordata Grup II: Craniata Subfilum: Gnathostomata Çeneliler Üstsınıf: Tetrapoda Sınıf: Mammalia Takım: Insectivora Familya 1: Erinaceidae Erinaceus europaeus Familya 2: Soricidae Sorex minutus S.17.

familiaris C. nivalis Familya 2: Muridae Rattus rattus Mus musculus Apodemus sylvaticus A.Familya 3 :Talpidae Talpa europaea Takım: Chiroptera Familya: Rhinolophidae Rhinolopus hipposideros Familya: Vespertilionidae Pipistrellus pipistrellus P.nathusii Takım: Lagomorpha Familya: Leporidae Lepus europaeus Takım: Rodentia Familya 1: Cricetidae Cricetulus migratorius M.mystacinus Familya 3: Gliridae Dryomys nitedula Glis glis Muscardinus avellanarius Takım: Carnivora Familya: Canidae Canis lupus C. 2005 - * 154 .aureus Vulpes vulpes Familya: Mustelidae Mustela nivalis Takım: Artiodactyla Familya: Suidae Adi köstebek III Küçük nal burunlu yarasa Cüce yarasa Pürtüklü derili yarasa II II Adi tavşan III - Cüce avurtlak Kar faresi Ev sıçanı Ev faresi Büyük dişli orman faresi Kayalık faresi Orman faresi Yediuyur Fındık faresi III III III III - Kurt Evcil köpek Çakal Kızıl tilki Gelincik II III *** * ** Alttür: Sus scrofa scrofa Yabani domuz Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü.

Yanlarında (**) bulunan türler Orman Bakanlığı Milli Parklar ve Av –Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü 2002-2003 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı ile yurdumuzda koruma altına alınmışlardır.Fauna. B. 155 . ilkelden gelişmişe doğru.2: Transit geçen ve kışlayan ancak risk derecesi düşük türler. Yanlarında (***) bulunan türler her vakit avlanabilen türlerdir.Kesin olarak koruma altına alınan fauna türleri a) Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma.1: Nesli tükenmiş. geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek. e) Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. Reptiller (Sürüngenler).4: Birey sayıları fazla olmakla birlikte bazı bölgelerde azalmış türler. kasıtlı öldürme şekilleri. d) Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak. Amphibialar (İkiyaşamlılar). tükenme tehlikesi altında olan ilerde tükenmeye aday türler A. Kapalı av mevsimleri ve diğer ulusal esasları. Bern sözleşmesi ile koruma altına alınan türler: Bern sözleşmesine göre fauna türleri iki bölüm altında koruma altına alınmışlardır. c) Yabani faunayı bu sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme. III-Korunan fauna türleri a) Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama.3: Yurdumuzda bulunan tehlike altındaki kuş türleri ( birey sayıları 500 çifte ulaşan ancak bazı bölgelerde çok nadir olarak görülen türler). A. Bunlara ilaveten Aves ve Mammalia sınıfları için Orman Bakanlığı Milli Parklar ve Av –Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü 2002-2003 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı ile yurdumuzda koruma altına alınan türler ve yine Aves sınıfı için Kiziroğlu (1993) Risk Sınıfları belirtilmiştir. Bunlar: II.2: Yurdumuzda önemli ölçüde tehlike altında bulunan türler (birey sayıları 25-60 çift arasında olan ve bazı bölgelerde oldukça azalmış türler).1: Anadolu’da kışlayan ancak üremeyen türler. Türkçe isimleri ve Bern Sözleşmesi’ne göre bulundukları tehdit sınıfları verilmiştir. Kiziroğlu (1993)’na göre Kırmızı Listeye giren türlerin risk sınıfları: A. b) Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek. A. Türlerin bilimsel isimleri. B. Yukarıdaki sınıflandırmaya göre yanlarında (*) bulunan türler belli zamanlarda avlanılmasına izin verilen türlerdir. Aves(Kuşlar) ve Mammalia (Memeliler) şeklinde oluşturulmuştur.

Ayrıca Kiziroğlu (1993) Kırmızı Listeye göre yapılan sınıflandırmada bölgede potansiyel olarak sadece tehlike arz eden Falco peregrinus mevcuttur. Söz konusu faaliyetle bu türler üzerine zararlı herhangi bir etki bulunmamaktadır. 1758) Familya Sgualidae Rajidae Dasyatidae Acipenseridae Acipenseridae Acipenseridae Acipenseridae Acipenseridae Clupeıdae Clupeidae Clupeidae Engraulidae Salmoniidae Anguillidae Selonidae Cyprinidontidae Syngnathidae Syngnathidae Gasterosteidae Gadidae Gadidae Serranidae Serranidae Pomatomidae Carangidae Carangidae Sciaenidae Sciaenidae Mullidae Muİlidae 156 .18. Balıklar Listesi Tür Squalus acanthias (LINNAEUS. 1766) Trachunjs trachums (LINNAEUS. 1 8 1 1 } Anguiila anguiila (LINNAEUS. 1758) Beione belone (GUNTHER. 1 7 7 1 ) 4c.ı tımbrn (LINNAP (S. 1758) Serranus scriba (LINNAEUS. 1934) Sprattus sprattus phaiencus (RISSO.pencernud.1866) Aphanius fasciatus (CUVIER ET VALENCIENNES. 1758) Acipencer guldenstaedtt (BRANDT. 1758) Mullus barbatus pontiçus (ESS1POV. 1758) Salmotrutîa labrax (PALLAS. 1 758) Umbrina cırrosa (LINNAEUS.Ventos(LOVETZKY.1840) Gaidropsarus mediteıraneus (LINNAEUS.1826) Sprattus sprattus sprattus (LINNAEUS.1927) Mullus surmeletus (LINNAEUS.B.1758) Acipencer stellatus (PALLAS. kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonması. 1758) Alosa caspia bulgarica (DRESNSKY. 1758) Engraulis encrasicholus pontiçus (LINNAEUS. 1833) Husohuso (LINNAEUS.1758) Pomalomus saltator (LINNAEUS.1868) Scinon. yumurtalarına zarar verilmesi gibi etkiler söz konusu olmayacaktır. Bu durum bölgeye has olmayıp ülkemizde bulunan yerli ve göçmen pek çok tür için söz konusudur. Yukarıda fauna listesinde yer alan ve Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türleri üzerine faaliyetle beraber hiçbir ticari kaygı güdülmeyeceğinden bu türlerin avlanması.1828) Acipencer sturio (LINNAEUS. 1 8 2 1 } Syngnathus acus (LINNAEUS.1758) Gasterosteus acuelatus (LINNAEUS. 1758) Hippocampus hippocampus (L1NNAEUS.3: Yurdumuzdan transit geçen veya kış ziyaretçisi olan ve tükenme tehlikesi altında olan türler.1758) Raja davata (LINNAEUS 1758) Dasyatis pastinaca (LINNAEUS. 1758} Merfangius meriangus eııxinus (NORDMANN. 1758) Dicentrarchus labrax (LtNNAEUS. 1758) Trachurus meditenvneus (STEINDACHNER. Aquatik Türler ve Popülasyonları: Balıklar: Tablo F.

Veteriner Hekimleri Odasından ve Samsun Hayvanları Koruma ve Yaşatma Derneğinden birer temsilci ile Büyükşehir Belediyesi ve Tekkeköy Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlerinin.1793) GOÖ/İ/S n/ger {LINNAEUS.3. Sahipsiz Hayvanlar Samsun Valiliği İl Hayvanları Koruma Kurulu Büyükşehir Belediye Başkanlığının Kirazlık Mevkiinde daha önce kurmuş olduğu Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Merkezinin (Barınak) barınak kriterlerine uygunluğu açısından değerlendirilmesine karar vermiştir.1758) Chromis chromis (LINNAEUS. Tarım İl Müdürlüğü Hayvan Sağlığı Şubesinden . Söz konusu değerlendirmeyi yapmak üzere İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar Şubesinden. 181 1) Blennius oceltaris (LİNNAEUS.3. 1 758) Sarda sarda (BLOCH. 1758) Labrus bimaculatus (LINNAEUS.3. 1 7 5 8 ) Psetta maxima maeoticc! (PALLAS.Dipiodus annularis (LINNAEUS.1. 1 8 1 1 ) Platichthys flesus luscus (PALLAS.3. 1758) Gobius cobitis (PALLAS. 1758) Diplodus sargus (LINNAEUS.3.1758) Mugil soui Uza aurata (RISSO. Ondokuzmayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesinden.1810) Atherina boyeri (RİSSO.1758) Callionymus festivus (VALENCIENNES. 1758) Spicara maena (LINNAEUS.3.3.2. katılımıyla bir teknik heyet oluşturulmuştur.1.1. 1758) Uranoscopus scaber (L! N NAEU S . 2005 Sparidae Sparidae Centracanthidae Centracanthidae Pomacentridae Labridae Labridae Trachinidae Trachinidae Uranoscopidae Scomberomoridae Gobiidae Gobiidae Gobiidae Biennidae Callionymidae Mugilidae Mugilidae Mugilîdae Atherinidae Atherinidae Scorpaenidae Triglidae Bothidae Pleuronectidae Soleidae F.1829) Trachinus draco (LINNAEUS. !810) Atherina hepsetus (LINNAEUS. 1758} Symphodus cinereus (BONNATERRE. Hayvan Yaşama Hakları F. 1758) Trigialucema (LINNAEUS.1.1806) Kaynak: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü. Sahipli Hayvanlar İlde bu konuda çalışma yapılmamıştır. 1 8 1 1) So/ea vu/gans(QUENSEL.1788) Trachinus araneus (CUVIER. F. 1758) Scorpaena scrofa (LINNAEUS.3. 1758) Spicara smaris (LINNAEUS. 1837) Mug//cep/7a/us(L!NNAEUS. 157 . 1 8 1 1) Mesogobius batrachocephalus (PALLAS. Evcil Hayvanlar F.

Mevcut tesisin yerinin konut yerleşimi alanı dışında. hayvan müşahede odası ve hayvanların yiyeceklerinin hazırlandığı mutfak bölümü gibi bölümlerin yeni oluşturulacak kısımda da yapılmalıdır. temizlik sularının uzaklaştırılabilmesi için toplama kanal sistemi düzenlenmeli. cüsse. Tesisin hakim kuzey rüzgarlarının etkisinde kalmaması için deniz tarafındaki ihata duvarının yükseltilmesi ve deniz tarafına ağaçlandırma yapılarak rüzgarın hayvanlara zarar vermeyecek hale getirilmesi hayvanlar açısından uygun olacaktır. muayene odası. su. Hayvanların bulunduğu bölümden ayrı bir birim olarak veteriner hekim odası. Mevcut bölümde bulunan karantina odası. Tesisin civarında bulunan işletmelerden şikayetlerin gelmesi ihtimaline karşı gerekli tedbirler alınmalıdır. depo ve tuvalet yeni oluşturulacak yerde de inşa edilmelidir. yangın. hasta bakım odası. yaş ve mümkün olması halinde ırk guruplarına göre bölümlemenin mevcut ve yeni oluşturulacak yerde de yapılmalıdır. 158 . elektrik ve haberleşme imkanlarına sahip olduğu görülmüştür. bu sistem yeterli eğime sahip olmalı. Tesisin deniz kenarında olmakla birlikte deniz kirliliğine karşı uygun deşarj sistemine sahip olduğu ve alıcı ortama herhangi bir atık vermediği görülmüştür. sel. yavru odası. Her hayvan için en az 3m² kapalı ve en az 3 m² açık bölme olacak ve bir alanda 10 hayvandan fazla hayvan kalmayacak şekilde. cinsiyet. bulunacak bu yerde söz konusu tesisin yapılması uygun olacaktır.Büyükşehir Belediyesi Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Merkezi (Barınak) 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun yayımını takiben çıkarılacak mevzuat ile meri mevzuat hükümlerine uygunluğunun ve iyileştirmelerin sağlanması şartıyla kurul aşağıdaki kararları almıştır. kolay temizlenebilen ve dezenfekte edilebilen malzemeden yapılmalı. ameliyat odası. duş. kanalizasyon veya fosseptiğe bağlı ızgaralı veya sifonlu yer süzgeci yeni oluşturulacak yerde de bulunmalıdır. ulaşımı kolay. Kapalı ve açık barınağın zemini ve duvarları tavana kadar su geçirmeyen. gürültü ve hava şartları açısından uygun. Mevcut ve yeni oluşturulacak yerde yemlik ve suluklar ile kafesler temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir malzemeden yapılmış olmalıdır. yol. Samsun’daki başı boş ve bakıma muhtaç sahipsiz hayvan varlığı dikkate alındığında Samsun Büyükşehir Belediyesinin Kirazlık Mevkiinde yapmış olduğu 150 başlık olan Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Merkezinin (Barınak) mevcut bina ve kafes alanının yetersiz olacağı ihtimaline karşı mevcut kullanım alanının doğusunda veya batısında bulunan boş alanların da ilave edilmesi veya ileriye dönük olarak daha ideal büyüklükte ve barınak kriterlerine uygun bir yer arayışı içerisinde olunması. işçi odası.

3. Yapılacak denetimlerde aykırılık görülmesi halinde tutanak ile Vali Oluruna sunulacak ceza kararı evrakı düzenlenecektir.Barınakların yıkanması ve temizliği için yeterli miktarda su. Altlıklar kolay yıkanabilen ve dezenfekte edilebilen malzemeden yapılmış olmalıdır. Barınağa alınan ve barınakta doğan hayvanlar için kayıt tutulup yapılacak aşı ve paraziter ilaçlamaları gösteren kimlik belgesi çıkarılmalıdır. musluk ve hortum yeni oluşturulacak yerde de bulunmalıdır. Barınakta temizlik ve diğer atıklar ile dışkılar çevre kirliliğine neden olmadan bertaraf edilmelidir. ÜLKEMİZİ GİRİŞİNİ YAPMAK.3.2004 tarih ve 202 sayılı olurlarıyla İlimiz Valisi’ne devredilmiştir.2005 tarihinde toplanarak aşağıda belirtilen Hayvanları Koruma Kanunu’nun 17 ‘nci maddesi gereğince denetleme yetkisi Çevre ve Orman Bakanlığı Makamı’nın 26.10. SAHİPLENDİRİLMESİNİ SAĞLAMAK. ÜRETMEK. Kanunun 18 nci maddesinde belirtilen Yerel Hayvan Koruma Görevlilerinin belirlenmesi ve seçimi için çalışmalar ilgili yönetmeliğin yayımını takiben yapılacaktır.3. Barınakta ölen hayvanların ölüm nedenleri sorumlu veteriner tarafından kayıt defterine işlenmeli. F. REKLAMINI YAPMAK. F. Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Evcil ve Yaban Hayvanlar İlde bu konuda çalışma yapılmamıştır. Barınak çevresinin peyzajının yapılarak ağaçlandırılması sağlanmalıdır. Mevcut ve yeni oluşturulacak yerde. Kapılar. HEDİYE ETMEK yasaktır.2.” Bu Kanun 159 . SERGİLEMEK. Kanunun 25 nci maddesinde öngörülen idari para cezaları denetlemeye yetkili merci tarafından verilir. dışardan ve içerden açılıp kapanabilecek şekilde kilit sistemli yapılmalı. Japanese Tosa gibi tehlike arz eden hayvanları.3. aşı.03. Barınakta uygun ısıtma sistemi yeni oluşturulacak yerde de sağlanmalıdır.3. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun yasaklar 14’ncü madde l bendi uyarınca “Pitbull Terrier. Kafesler paslanmaz malzemeden yapılmalı ve üst üste konmamalıdır. Hayvan Hakları İhlalleri İl Hayvanları Koruma Kurulu kararları almıştır: 17. yapıldı ise otopsi raporu varsa yapılan tahlil. TAKAS ETMEK. uygulanan tedavi ve laboratuar sonuçları rapor halinde deftere işlenip barınakta muhafaza edilmelidir.

hükmüne aykırı davrananlara hayvan başına 2. Söz konusu hayvan sahipleri.000 TL ) idari para cezası uygulanır.panayır ve festival gibi etkinliklerde yapıla gelen hayvan gösterileri hakkında 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu yeni düzenlemeler getirmiştir. Japanese Tosa ırkı köpek sahiplerinin hayvanlarını kısırlaştırmaları yasa gereği olup konunun mahalli basın yayın araçları marifeti ve sivil toplum örgütleriyle işbirliği yapılmak suretiyle duyurulacaktır. hiçbir suretle hayvan dövüştürmenin yaptırılmamasına. Valilikler. Pitbull Terrier. hayvanların acı çekmesinin önlenmesine yönelik koruyucu tedbirlerin alınması ve İl Hayvanları Koruma Kurullarından izin alınması gerekmektedir. şiddet içermemesi. Tehlike arz eden Pitbull Terrier. Yerel hayvan koruma görevlilerine sahipsiz hayvanların bakımı ve korunması ile ilgili olarak düzenlenecek eğitim programının yerel yönetimler tarafından yapılmasına. Bakanlığın uygun görüşü alınarak İl Hayvanları Koruma Kurullarından izin alınmak suretiyle düzenlenebilir.780. Japanese Tosa ırkı hayvanların sahiplerince tasmasız ve maskesiz (ağızlıksız) kalabalık saatlerde ve yoğun bölgelerde gezdirilmeyecektir.3.000. kuduz ve karma aşıları yapılmış köpeklerinin kısırlaştırıldığına dair veteriner hekim raporunu İl Hayvanları Koruma Kurulu Sekretaryası’ na (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) teslim ederek köpeğinin kayıt edildiğine dair ekte örneği bulunan belgeyi alması gerekmektedir.780.390. Folklorik amaca yönelik şiddet içermeyen geleneksel gösteriler. 160 . 08. Yönetmelik gereğince kurul üyesi diğer kurum ve kuruluşlardan teknik ve eğitici yardım alınacaktır. programında geleneksel boğa ve deve güreşi olan folklorik amaçlı gösteri organizasyonlarına Valiliğimizce verilecek izinlerinde ise Bakanlığın uygun görüşünü takiben. Hayvanları Koruma Kanunu’nun 11 nci maddesi 2 nci fıkrasında “ Hayvanları başka bir hayvanla dövüştürmek yasaktır.00 YTL ( 2.” hükmü yer almaktadır. F.4. Büyükşehir Belediye Başkanlığının Kirazlık Mevkiinde daha önce kurmuş olduğu Sokak Hayvanları Rehabilitasyon Merkezinin (Barınak) Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile teknik raporda belirtilen hususlara uyması ve gerektiğinde başka bir yerde yapılanmak şartıyla Geçici Bakımevi olarak çalışmasının devamına karar vermiştir. Kanun ve Yönetmelik kapsamında oluşturulması gereken Yerel Hayvan Koruma Görevlilerinin hayvan koruma dernek ve vakıflarına üye ya bu konuda faydalı hizmetler yapmış kişiler arasından İl Hayvan Koruma Kurulu tarafından belirlenmesi amacıyla başvuruların açıldığı ilanen duyurulacaktır. Söz konusu hükme aykırı davrananlara 1.00 YTL ( 1. Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği İl Hayvanları Koruma Kurulu kararları almıştır.06.390. İlimizde. Fuar. şiddet tespit edildiği an gösterilerin durdurulması.2006 tarihinde toplanarak aşağıda belirtilen Kurul.3.000.000 TL ) İdari Para Cezası verilir ve hayvanlara el konulur.

Hacıosman Ormanı Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 01.04.1987 tarihinde Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından 2873 sayılı Milli Parklar Kanunun 3. “Tabiat Anıtları” ve “Tabiat Koruma Alanları” Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı: Tarihçesi Rumların bu yöreden çekilmesi netice TORUL / Kürtün den naklihane edilerek Tekkeköy ilçesine gelme Müderris Hacı Osman EKİNCİ adlı bir zat bu ormanı sahiplenmiş 1940’lı yıllara kadar bu ormanı kullanarak korumuştur. sosyal ve ekonomik çevre unsurlarının daha duyarlı olduğu bilim ve eğitim bakımından önemli seçkin örnekleri içeren mutlak korunması gerekli alanların bulunduğu bölgelere hassas yöreler denir. Çarşamba İlçesi Çınarlı Köyü.4.1997 gün ve 2948 sayılı kararı ile Doğal Sit ilan edilmiş. Tarım İl Müdürlüğü Hayvan Sağlığı Şubesinden. Ondokuzmayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesinden ve Büyükşehir Belediyesinden birer uzman personel görevlendirilecektir.4.1. Zatın vefatı neticesi Hazineye ait bu ormanın adı Hacıosman Ormanı olmuştur. Samsun İli. Mülki ve İdari Konumu Mülkiyeti Devlete ait olup.1998 tarih ve 3320 nolu kararla 1.1. 1982 yılında bu sahalarda Orman Kadastrosu yapılarak bu saha Orman İşletme Müdürlüğünce teslim alınmıştır. 07. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar F. F. F. “Tabiat Parkları”. 1943 yılında 3780 sayılı Kanun ile Bataklık. işletmeler ile gerçek ve tüzel kişilerin denetlemelerini yapmak için mahallin en büyük mülkî amirince görevlendirilen denetim elemanlarının belirlenmesi amacıyla İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar Şubesinden.10. kuruluş.1.11. 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3.4. derece Doğal Sit Alanı olarak ilan edilmiştir. Hassas Yöreler Kapsamında Olup (*) Bölümdeki Bilgilerin İsteneceği Alanlar Ulusal mevzuat ve uluslararası anlaşmalarla koruma altına alınan alanların bulunduğu bölgeler ile planlanan bir faaliyetin gerçekleştirilmesi sırasında fiziksel. maddesi 2. 02. biyolojik. Kumluk ve Ormanlık sahalar üzerinde Zirai kombineler işletmesi kurulmuştur.Kanun kapsamında denetime tabi olan kurum. fıkrasına istinaden Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı olarak tefrik edilmiştir. orman arazisi olarak Amasya Orman Bölge Müdürlüğü Samsun Orman Bölge Müdürlüğü Çarşamba İşletme Şefliği hudutlarında 161 . Maddesi Uyarınca Belirlenen “Milli Parklar”.

Deniz seviyesinde düz bir arazidir. Samsun Doğa Koruma ve Milli Parklar Mühendisliği sınırları içinde kalmaktadır. Abdal ırmağı ) tarafından 162 . sazlıklar dışında kalan sınırları geniş sızdırma kanallarıyla söz konusu arazilerden ayrılmıştır. geriye doğru şişerek ormanlara doğru yayılmakta ve ağaçları 1 metreden daha yüksek su altında bırakmaktadırlar. kış aylarında kumul hareketleri dolayısıyla denizle irtibatları kesilen bu sular. Bir zamanlar Çarşamba Ovasının bu nitelikte ormanlarla kaplı olduğu aşikardır. Batısı. Subasar ormanlar ülkemizde oldukça sınırlı alanlarda kalmıştır. Etüt çalışması tamamlanan sahalardan. Tabiatı Koruma Alanı olarak ise Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü. denizden uzak. Jeolojik ve Toprak Yapısı Hacıosman Ormanı Çarşamba ovasının batı uzanımında yer almaktadır. gayet yavaş akmakta. Amasya Orman Bölge Müdürlüğü. iç kısımlarda da nehir. Samsun Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü. Daha sonra yavaş yavaş çekilen sular. taban suyunun yükselmesi neticesinde oluşan belirli bir vejetasyon yapısına sahip ekosistem olarak tanımlanmaktadır. Güneyi. Kuzeyinde sazlıklar bulunmakta olup. subasar ormanları göl. Güneydoğusu Aksa Tarım İşletmeleri arazileri ile çevrilidir.2 Hektar Ormanlık Alan.olup.3 Hektar Orman Toprağı olarak adlandırılan açıklık Alan olmak üzere 121. Dolayısıyla bu su baskını sonbahar ve ilkbahar aylarında ormanı girilemez hale getirmektedir.2 Ha. Akarsular ( Yeşilırmak. nadir ve tehlikeye maruz bir subasar ( alüvyal ) orman özelliğine sahip bulunmaktadır. Samsun İşletmesi hudutları dahilinde bulunan Hacıosman Ormanı. bataklık ve ince bir şerit halinde uzanan kumul sahaları yoluyla bazen denizle az çok irtibat halinde olabildiği gibi. ihtiva ettiği zengin bitki ve hayvan topluluğu ile Avrupa çapında öneme sahip. bu düz ve çukurca sahalarda. Birçokları ne yazık ki şekil değiştirmiş tarım arazilerine dönüştürülmüştür. Şimdi sadece 86. düşük seviyeli çukurlarda ve hendeklerde bir müddet kalmaktadır. Avrupa da bu tür orman alanlarının korunması için doğa severlerin yıllardır çaba sarfetmekte oldukları üniversite camialarınca ifade edilmektedir. Hacıosman Ormanının Tabiat Koruma Alanı Olarak Ayrılma Gerekçesi Subasar Ormanı yılın belirli aylarında. Coğrafi Konumu Hacıosman Ormanı Orta Karadeniz bölgesinde Samsun İlinin 20 Km. alanın kalması koruma altına alınmasının gerektiğini vurgulamaktadır.5 Hektar alana sahiptir. doğusunda Çarşamba İlçesi Çınarlık Köyü hudutları içerisinde yer almaktadır. dere veya göl kenarında düzlük taban arazinin periyodik olarak su taşkınlarına uğraması sonucu da oluşmaktadır. Ormanın içinden geçip denize ulaşan akarsular. Bilindiği üzere. 35. Alanın tamamını alüvyonlar oluşturmaktadır. 86.

Leucojum aestivum. saha girişinde yer alan bekçi evi içinde bir oda tefrik edilerek sergilenmeye açılmıştır. (20 – 40 cm arasında ). besin maddelerince zengin. Karaağaç gibi türlerle karışık olarak bulunduğu fakat bu alanların tarım alanına dönüşmesi nedeniyle sınırlı sayıda kaldığını göstermektedir. Üniversitelerce yapılan araştırmalarda taban suyunun yüzeye çıkarak 4-5 ay kaldığı sahalarda bitki çeşitliliğinin taban suyunun yüzeye çıkmadığı alanlardan daha fakir olduğu gözlenmiştir. Smilax exelca. Orman ağaçları arasında < Asil Ağaçlar > olarak bilinen Dişbudak. Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı yaygın olarak bulunan Orman vejetasyonunda dominant ve karakteristik türler Fraxinus angustifolia. Bu bitkilere ait hazırlanan herbaryum. Flora Araştırmalarda alanda kumul ve orman vejetasyon tipleri bulunmaktadır. Viola sieheana. Taban suyunun yüzeye çıkarak belli müddet kaldığı alanlarda bulunan dişbudak bireylerinde gövdenin toprak seviyesine yakın kısımlarında payanda oluşması gözlenmiştir. tarım alanlarına dönüştürülmesi. Cyclamen coum. 163 . yerleşime açılması vs. Glycrrhiza echinata. Irıs pseudacorus. Ranunculus constantinopolitanus. çoğunlukla aluvyon karakterde. Acer campestre. derin ve rutubetli taban arazi topraklarını sever ve topraklar da iyi gelişme gösterirler. Hydrocharis morsus ranae gibi çok sayıda otsu bitkilerde saptanmıştır. Karaağaç. Helleborus orientalis. Rumex crispus. Arasında değişmektedir. Ornithogalum sigmoideum. Bu endemik türe civarda bulunan Selyeri . Akçaağaç gibi türler genel olarak kanaatkar olarak bildiğimiz orman ağaçları arasında. Galum rivale. Carpinus orientalis. İle 40 m. Myriophyllum verticillatum. Primula vulgaris. Ağaç katını oluşturan ağaçların boyları 20 m. Humulus lupulus gibi sarılıcı bitkilerle. Yine bazı dişbudak ve kızılağaç bireylerinde havai kök oluşumu söz konusudur. Kuzey de ova içinde ise ince elemanlardan oluşmuştur. Subasar ormanlar bu kıymetli türleri barındırmakta fakat çeşitli olumsuzluklar ( toprakların. Irıs pseudocorus – Rumex crispus – Myriophyllum verticillarum bireylerine rastlanmıştır. Akçaağaç. Bu topraklarda bazı mevsimler su yüzeye kadar çıkmaktadır. Carpinus betulus örnek verilebilir. Gürgen. Lysimachia vulgaris. Typha latifolia. Çınarlı köyünde rastlanması bu endemik türün Çarşamba Ovasında geniş alanlarda Dişbudak. Periploca.taşınan malzeme taşıma prensibine uygun olarak Güneydeki ova girişinde iri. Öte yandan Hacıosman Ormanındaki Hedera helix. Hypericum perforatum. ) nedeniyle varlıklarını zor devam ettirebilmektedirler. Alanda taban suyunun yüksekliği ile karakterize edilen hidromorfik alüvyal toprak bulunur. Diğer subasar ormanlardan farklı olarak dişbudak yapraklı kanatlı ceviz (Pterocarya fraxinifolia ) mevcuttur. Taban suyunun yüzeye çıkarak 4 – 5 ay kadar yüzeyde kaldığı subasar koridorlar dar Fraxinus angustifolia – Fraxinus exelcior – Ulmus glabra – Alnus glutinosa – Carex pendula. Juncus acutus.

Belirlenen türler içinde bir tür zehirli. 5-Yasal Konumu 6-Yerleşimler ve Nüfusları 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler :Alana ilk yerleşen halkın.Kurbağa ve çeşitli ötücü kuşlar ile balıkçıl kuşlara rastlanmıştır. 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı’nca Belirlenen “Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları” Cernek Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası: 1-Alanın Resmi Adı :Cernek Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları :41045’00’’ Kuzey. İ. 6 düz yerleşim yeri. çalı katına ait 30 takson ve ot katına ait 68 takson tesbit edilmiştir. 31 tür yenilebilir. Kış ayları genellikle ılımandır.1. Hakim rüzgar genellikle kuzey-kuzeybatı doğrultusunda eser. Aysun UZUN PEKŞEN bu konuda yaptığı araştırmalar sonucunda Hacıosman Ormanın da 32 familyaya ait 72 mantar türü belirlenmiştir.Kaplumbağa.Bitki florası bakımından çok zengin bir yapıya sahip bu ormanda ağaç katına ait 12 takson. 3. Bafra İlçesi.Yılan. 1 hamam. Kıyı Uzunluğu ( m ) 4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı:Samsun İli. 48 tümülüs.1. 8-Fiziksel Özellikler İklim Özellikleri:Karadeniz bölgesi iklimine sahiptir.4.3. F. 36007’30’’ Doğu 3-Alanı 3. Doğanca Belde Belediyesi mücavir alanında bulunmaktadır.4.Saha içerisinde özellikle yılan varlığı fazladır. 34 tür yenmez. Kara Yüzeyi ( km2 ) 3. yağış fazla sıcaklık da göreceli olarak yüksektir. Mantar Florası 19 Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. 3 mezarlık.Ö. 6 tür yenme özelliği açısından belirsiz özelliktedir.2. Geç Kalkoit çağdan itibaren yörede yerleşimlerin olduğu bilinmektedir. 5 kaya mezar.Su Yılanı. Yapılan gözlemler de Köstebek. Su Yüzeyi ( km2 ) 3. Fauna Fauna olarak detaylı bir araştırma yapılmamıştır. Toplam Alan ( km2 ):5185 Ha.2. 1971 yılından itibaren çevrede yapılan araştırmalarda 57 höyük. Bu 72 türden 20 sine Samsun çevresinde sadece bu ormanda rastlandığı ifade edilmektedir.4000’ lerde Orta Asya’ dan göç eden Kaşkarlar olduğu. 1 köprü ile 25 adet antik çağ ve hemen sonrasına ait kalıntılar bulunmuştur. Bafra Meteoroloji istasyonu verilerine göre yıllık 164 .

Bafra Meteoroloji İstasyonunun son altı yıllık kayıtlarına göre en fazla yağmur 1992 yılında bir günde 223. 8. özellikle batı yakası kumulları. Yüksek kumul tepeleri özellikle deltanın batı sahilinde. ardı ardına inşa edilen Altınkaya ve Derbent barajları Kızılırmak suyunun önemli bir bölümünü ve sedimentin hemen tümünü baraj göllerinde tutmaktadır.2. Bunlar çakıl. Deltanın güneylerindeki sedimenler pleistosen ve daha eski dönemlere aittir. Deltanın önemli jeomorfolojik özelliklerinden biri de batı sahilde kıyının düz uzanması. Jeomorfoloji 8. deltanın doğu bölümü kumullarına göre çok daha yüksek ve geniştir.4 0C dir. kum ve kil içeren alüvyallerdir. Buna karşın doğu kıyıları lagünler. diğer altısı ise drenaj amaçlı açılmış yapay kanallardır. Kızılırmak yer altı suyu deşarjı. dir.ortalama sıcaklık 13. Artık günümüzde ırmak deltanın ortasında seddeler arasında akmakta ve hemen hemen hiç sediment taşımamaktadır.8 ) olmasına rağmen bu düzlüğün doğu ve batı kıyıları farklı şekillerdedir. Delta ovasının oluşumu orta pleistosen döneminde başlamıştır. Yıllık yağış ortalaması 750-780 mm/yıl dır. Ancak deltaya çok yakın.5 mm olarak kaydedilmiştir. Yağmurun yoğun olarak düştüğü dönem çoğunlukla Eylül-Ekim aylarıdır. Yine bu bölgede kumulların en yüksek olduğu yer Yörükler deniz feneri civarındadır. Ancak kuzey. Kumulların bazı bölümleri bitki örtüsünden yoksundur. bunun dışındaki yerlerde kumullar oldukça alçaktır. doğu sahilde ise kıyının girintili ve çıkıntılı olmasıdır. Kızılırmağın döküldüğü Bafra burnundan güneye doğru gidilecek olunursa geniş delta düzlüğü ile karşılaşılır. çevre sazlıkları ve kıyı kordonları ile dikkat çeker. Deltanın doğu bölümünde bulunan sekiz adet kanal sulakalana boşalmaktadır. Bu kanallardan üç tanesi ( Hacılar. Jeoloji:Kızılırmak Deltası binlerce yıl içinde Kızılırmağın Anadolu’ dan sürükleyip getirdiği sedimentlerin yığılması ile oluşmuştur. Delta ovasının boyutları kuzey batıda Alaçam İlçesi ile güney doğuda Muşta Beldesi arasında genişliği yaklaşık 45 km.4. Eski ırmak yatağı sedimenleri çakıl ve kum içermektedir. Doğu yakasında kumulların en geniş olduğu bölüm Cernek Gölü çevresindeki alandadır. yüzey suyu deşarjı ve yağıştır. 8. Kuzeyde Bafra burnu ile Derbent barajı arasındaki uzunluğu 30 km. Çorak. Özellikle ırmaktan gelen ve yukarıda sayılan üç kanal tarafından taşınan 165 . Bunun sonucu olarak kıyı erozyonu kıyıları ve dolayısı ile lagün sistemlerini tehdit etmektedir. Sediment akışının kesilmesiyle birlikte kıyı kumulları artık beslenememektedir. Boytar ) ırmakla bağlantılıdır. Genel olarak eğim çok az ( yaklaşık %0. Bu kanalların ikisi doğal. Hidroloji – Hidrojeoloji :Kızılırmak Deltası sulakalan ekosisteminin başlıca su ve besin maddesi kaynakları. yer yer 12 metre yüksekliğe kadar ulaşmaktadır. kuzey-batı yönünde esen hakim rüzgarların etkisi ile doğu sahilde kıyıların zamanla düzleştiği bilinmektedir. Batı kıyıları hakim rüzgar etkisi ile tamamen düzleşmiştir. Buharlaşma en fazla Temmuz ve Ağustos aylarında ölçülmektedir. 7 – 8 metre ortalama yükseklikleri olan bu kumul tepeleri. Kışları en düşük sıcaklık 4 0C iken yaz aylarında en yüksek sıcaklık 23 – 25 0C olmaktadır. dir.3. kıyıya paralel olarak oluşmuşlardır. Deltadaki kumulların genişliği 700 metre civarında olup. Deltada genellikle Holocene ( alluvial ) depositler bulunur.

6. Kuru kesimlerde vejetasyon daha zayıftır. göl soğanı. şimşir. sivri hasırotu bulunmaktadır. Göllerin tümü sığdır ve yüzeylerindeki su seviyeleri yaklaşık olarak deniz seviyesindedir. Kıyılarda ise kamış. orman gülü. Ayrıca Bafra İlçesi kanalizasyonu da Badut drenaj kanalı ile Cernek Gölü batı sazlıklarına akmaktadır. alabalık türlerine ait zengin balık populasyonları mevcuttur. süpürge otu. Deltada bulunan göller. Alandaki göllerin mevsimlere göre su derinliklerinde değişiklikler gözlenmektedir. Kumulların yer aldığı sahil kesimleri bitki örtüsünden yoksundur. 166 . Diğer kesimlerde sütleğen. Bazı yerlerde nilüferlere de rastlanmaktadır. kocayemiş. sulakalana iletirler.Toprak Yapısı: İyi drene olabilen hafif bünyeli bir toprak yasına sahiptir. Fauna ve Ornitolojik Önemi Kızılırmak Deltası. Türkiye’ deki nadir subasar ormanlardan biri olan Galeriç ormanının hakim ağaç türü dişbudaktır. Bu kesimlerde hasırotu vejetasyonu içerisinde ayrıkotu. mersin. 8. dağlardan gelen suları ve ırmaktan aldıkları belli miktarda suyu sulakalana taşımaktadır. Flora ve Fauna Flora ve Vejetasyonu Değişik ekolojik karakterdeki habitatların varlığı deltayı bitki çeşitliliği yönünden de zengin kılmıştır. sazlıklar ve bataklıklar yoğun vejetasyonla kaplıdır.000 su kuşunun barınması deltanın besin maddesince ve fauna elemanlarınca zenginliğinin en iyi göstergesidir. sazan.000 hektarlık alanda 100. Göllerde su sümbülleri cinsine ait türler hakimdir. sazlıklar ve subasar çayırlıkların su gereksiniminin önemli bir bölümü bu yolla karşılanmaktadır. biyolojik üretim yönünden bol gıda ihtiva eden karakterde bir sulak alan ekosistemidir. Sulakalan sisteminde bulunan göller. Ayrıca bol miktarda kerevit bulunmaktadır. has kefal. meşe. sazlıklar ve bataklıkların plaktonlar ve omurgasız canlılar bakımından zengin oluşu alanın değişik türde zengin faunaya sahip olmasını sağlamıştır. saz. sudak. söğüt. Deltanın güneyinde bulunan Pekseller ve Karaköy kanalları daha çok dağlardan gelen suları. 16. Kanalların tümü delta ovasında toplanan drenaj sularını. sinirotu. engerekotu ve orkide yayılış göstermektedir. peruka çalısı ve yemişgendir. Delta topoğrafyasının düz olması göllerdeki su seviyelerinde göreceli olarak küçük değişikliklere neden olur. Daha çok eski kumullarda olmak üzere yer yer defne. çıkırgan ve erkek kızılcık gibi bodur ağaç ve çalılarla kaplı alanlar mevcuttur. başparmakotu ve sütleğen türleriyle. mersin merinosu. Deltada bulunan göllerde.5. 8. sığırkuyruğu yaygındır. Göl kıyıları.su miktarı tümüyle Derbent Barajının çalışma sistemine bağlıdır. Diğer önemli ağaç türleri ise.

1. Orman İşletmesi bekçi kulubesinden yeni kanal boyu Recai Şentürk evini takiben Üzümlü mahallesi köprü ve trafosu istikametinden Aybeder köprüsü Güneyi.3. Sivaslar Çobanyatağı giriş kapısı istikametinden Karadeniz Doğusu.Yeşil kurbağa. ağaç kurbağası ile su kaplumbağaları ve su yılanları deltanın değişmez ve önemli sakinlerindendir. sıçrayıcı kurbağa. ev sıçanı. Su Yüzeyi ( km2 ) 3. Akgöl Aydın Doğan ve Çerkez Mahmut evini takiben Haşlık Boğazından Balkamlı kanalını takiben Dutluk Köprüsü. içinde göçmen ve yerli kuşlar barındıran biyolojik çeşitlilik arz eden bir ekosistemdir. 9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu 10-Mevcut Sorunlar Akgöl-Simenit Yaban Hayatı Koruma Sahası: 1-Alanın Resmi Adı : 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları : Kuzeyi . çakal. Karadeniz Yaban Hayatı Koruma Sahasının dört aşağıya çıkartılmıştır. su samuru. Karadeniz Batısı . Kıyı Uzunluğu ( m ) 4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı :Samsun Terme – Gölardı Simenlik Gölü Yaban Hayatı Koruma Sahası yeşilin tatlı su ve denizle kucaklaştığı. Kabalı köyü.2. Delta ve yakın çevresi memeliler bakımından da oldukça zengindir. Toplam Alan ( km2 ) 3. Akgöl Kabalı Köprüsü. Sancaklı Mahallesi. Kara Yüzeyi ( km2 ) 3. Asım Moral evinin orman kanalı tarafı ve kanalı takiben Kemer Mevkii. sincap ve yaban domuzudur. yaban kedisi. göller ve kanallarla işlenmiş yabanıl hayat için önemli şartlara haiz. A = Kuzey : Y= 324762 B = Batı : Y= 324238 C = Güney : Y= 332542 D = Doğu : Y= 334570 3-Alanı 3. Karabıyık Mahallesini takiben. 5-Yasal Konumu : Mülkiyeti Orman Genel Müdürlüğü ve Hazine tarafına ait uç noktalarının koordinat değerleri X= 4576950 X= 4575325 X= 4567725 X= 4569300 167 .4. ağaç sansarı. Yörede görülen başlıca memeli türleri su sıçanı.

8.000. Geçmiş çağlarda yaşayan amazonlar göçebeliğin hakim olduğu avcı ve toplayıcı yaşam tarzından yerleşik hayata geçmeleri ile kurdukları Amisos şehrinin batık şehir olarak Simenlik gölünde bulunduğu rivayet edilmektedir. milli. 4. Diğer tesisler yoktur.2. 8. Drenaj.0 Ha. 1970 li yıllarda Yeşilırmak Deltasının yaklaşık 70.Flora a) Ağaçlar : Kavak.4. Yollar ve diğer sınai tesisler yolları mevcut olup. sınai tesis yoktur. baraj gibi tesisler : Drenaj kanalları mevcuttur. sulama kanalları. 3. Sahadaki toplu ve münferit yerleşme yerleri : Toplu ve münferit yerleşim yerleri sınırları belirlenen sahanın dışında bırakılmaya çalışılmıştır.5. Dişbudak. Jeoloji :Kumlu. mantar ve likenler: Göller ve çevresinde mevcuttur. Karaağaç b) Ağaçcıklar ve çalılar : Sahada bozuk baltalıklar ve çeşitli çalı grupları mevcuttur. Saha içinde yoktur.Fauna 168 . Jeomorfoloji : 8. Kızılağaç.6. bataklık ve şiltli alüvyonlu 8. İç bölgedeki göller kurutulmuş bugünkü Simenlik ve Akgöl gölleri ile korunacak saha kalmıştır. Hidroloji – Hidrojeoloji : 8.1. a+b = % 59 c) Otlar ve sazlar : Göl ve bataklıklarda saz mevcut olup. açıklık alanlar otlaktır. 2. kışları bol yağışlıdır. d) Yosun. İklim Özellikleri :Türkiye’nin Doğu Karadeniz Bölgesi iklimine sahiptir.3.6-Yerleşimler ve Nüfusları : 1. : Saha etrafında köy : Civarında enerji nakil 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler Simenlik göl mıntıkasının mitolojik özelliği olduğu söylenmektedir. Bölgede drenaj kanalları mevcuttur.Toprak Yapısı :Yıllar boyunca binlerce hektar arazi DSİ tarafından kurutularak tarıma açılmıştır. 8-Fiziksel Özellikler 8. Çam. lık kısmı tarım ve yerleşim amacıyla ıslah edilmiştir. Her mevsim yağışlı olup. c+d = % 41 II. Enerji nakil hattı hattı vardır. Flora ve Fauna : I.

Kaz. Balıkçıllar. b) Korunacak tür ve türlerin geçmişteki durumu : Yeşilırmak Deltası geçmişte Karadeniz’in en büyük deltası konumunda iken ( yaklaşık 90. Sahanın birçok yeri drenaj kanallarıyla donatılmıştır. Kadife ördek. Kadife ördek. Çulluk bu bölgede gözlenen göçmenlerdendir. ) deltanın büyük kısmı tarım alanlarına dönüştürülmüştür. Gürgen. Terme Çayı ile Yeşilırmağın taşıdığı alüvyonlardan meydana gelmiştir. Kefal gibi tatlı su balıkları mevcuttur. Ayrıca Kızılırmak ve Yeşilırmak Deltaları geçmişte yerli sülünün doğal olarak bulunduğu alanlardır. 1. aylarda gelir. Turna ) 2-3. Sülün. yine türlerine göre Mart ayı ortalarında ayrılırlar. Çulluk. Sahada büyük oranda kavak işletmeciliği yapılmakta olup sahada çalılık. ay sonu itibariyle bir kısmı da ( Kılkuyruk. Bıldırcın. Bıldırcın. üreme periyoduna girmiştir. c) Korunacak tür ve türlerin halihazır durumu : Son yıllarda sahada av baskısını bitirmek için yoğun bir çaba vardır. 2. Dikkuyruk. sazlık. Nisan – Mayıs ayları kuluçka ve yavrulama dönemidir. Yırtıcı kuşlar. Kızılağaç. Çam meşcereleri mevcuttur.Geliş ve dönüş zamanları : Türlerine göre bir kısmı 11. düz taban arazisi vasfındadır. Bölge aynı zamanda göç yolu üzerindedir. Sakarmeke görülen ve korunan hayvanlardır. Turna. Elmabaş ördek. Macar ördek. Kaşıkgaga. Bölgedeki göllerde ise Sazan. Bunun sonucu olarak özellikle kanatlı türler rahat bir yaşama ortamı bulmuştur. Macar ördeği. Sahada 2 adet göl ( Akgöl ve Simenlik gölü ) vardır. Sakarmeke. Popilasyon artmaktadır. Tavşan. Bunun sonucu olarak sülünler de doğal ortama adapte olup. Tatlı su levreği. d) Göçmen hayvanlar : Saha göç yolları üzerindedir.Kışlama. Ördek. Kuğu. Sincap. 169 . Kuğu. 9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu Saha Yeşilırmak Deltası içerisinde bulunmakta olup. konaklama : Yeşilbaş ördek. bataklıklar mevcuttur. yazlama. 3. Yeşilbaş ördek.000 Ha. Saz tavuğu. Dikkuyruk. Kaz. Tilki de görülmüştür. Ayrıca sahada OGM ye ait bozuk vasıflı Dişbudak.a) Mevcut Yaban Hayvanı türleri : Bölge özellikle kanatlı türler için önemli bir alandır.Kuluçkalama ve yavrulama : Mart sonu itibariyle yumurtlama başlar. Ayrıca Domuz. Bu nedenle korunacak türler geçmişte miktar itibariyle çok daha fazla idi. Turna. Saztavuğu. Elmabaş ördek. Balıkçılar yerli kuşlardır. Ayrıca bölge 1999 yılından itibaren kurumumuzca üretilen sülünlerle desteklenmektedir.

4/9/1988 Tarihli ve 19919 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nin 17 nci ve 1/7/1999 Tarihli ve 23742 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Yönetmelikle Değişik 18.) Sazlık (Ha. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme Bölgeleri” Yörede mevcut “Hassas Kirlenme Bölgeleri” bulunmamaktadır.1..T..1. Gürgen.) 69.) 175. F. 1 (Ha.4.4.6.) Ormansız Alan Toplamı (Ha. Çam mescereleri mevcuttur. yapılmışsa envanterine yönelik bilgilerin (*) bölümünde belirtildiği gibi verilmesi gerekmektedir. 2/11/1986 Tarihli ve 19269 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği’nin 49. “Tabiat Varlıkları”. Alt Bentlerinde “Kültür Varlıkları”.Ağaçlandırma ve Tarım Alanları : Terme Gölardı Bölge Şefliği sahası Kavak plantasyon sahası olarak planlanmış olup. Maddelerinde Tanımlanan Alanlar Bu konuda bilgi edinilememiştir. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 2.4.1.5. F. 0 10-Mevcut Sorunlar F. 0 Kumluk (Ha.3. ve 5. F. 1 170 . 0 Irmak 875.) 1369.) 306.19.) 1937. Ormanlık Alan (Ha..4.1. 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları Bu konuda bilgi edinilememiştir.) 1937. Sınırları yeniden belirlenen sahanın Orman Bölge Şefliği saha döküm çizelgesine göre dağılımı aşağıdaki gibidir. 0 Ormanlık Alan Toplamı (Ha. (Ha.2. ve 20.Tanımlar” Bendinin 1. sahada bozuk vasıflı Dişbudak. 0 Göl-Bent 250. 1 GENEL TOPLAM (Ha.4. O. “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun İle 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlar Yukarıda belirtilen alanlar sıralanarak.3. Maddesinin “a . Kızılağaç.

10.1. 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar Yörede 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar bulunmamaktadır. Koruma Bölgeleri. F. “Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları” Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır.1.F. 20/2/1984 Tarih ve 18318 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi” (BERN Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlardan “Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları”nda Belirtilen I.1. bölümünde anlatılmıştır. 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler F.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar B. F. F.1.4.9. 171 . 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar F.4.3 bölümünde anlatılmıştır.7. F.1. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar Bu konuda bilgi edinilememiştir.4.4.2. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu’na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar Yörede.1.12.4. F. 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 9.2.11.13. ve II.4.1.1.4.2 bölümünde anlatılmıştır.2. F. 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu’na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar bulunmamaktadır.2.1. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından “Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar Yörede Özel Çevre Koruma Bölgeleri olarak tespit ve ilan edilen alanlar yoktur.1. F.01.4. F. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar (**) B.2.3 bölümünde anlatılmıştır.4.1.8. 30.

Kıyı Uzunluğu ( m ) 172 .2. 3.3. F.6. bölümünde anlatılmıştır. 17/05/1994 Tarih ve 21937 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi” (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlar Kızılırmak Deltası Ramsar Alanı: 1-Alanın Resmi Adı :Kızılırmak Deltası Ramsar Alanı 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları : 41030’ Kuzey. Cenova Deklerasyonu’nun 17. F.000 Ha. F.2.2.4. 14/2/1983 Tarih ve 17959 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi”nin 1. 3. 23/10/1988 Tarihli ve 19968 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan “Akdeniz’de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol” Gereği Ülkemizde “Özel Koruma Alanı” Olarak Belirlenmiş Alanlar Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır. 13/9/1985 Tarihli Cenova Bildirgesi Gereği Seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı Tarafından Yayımlanmış Olan “Akdeniz’de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit” Listesinde Yer Alan Alanlar Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır.2.2. Maddeleri Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan “Kültürel Miras” ve “Doğal Miras” Statüsü Verilen Kültürel.1.4. F.110 Ha.2.3.2.F. 3. 12/6/1981 Tarih ve 17368 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren “Akdeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi” (Barcelona Sözleşmesi) Uyarınca Korumaya Alınan Alanlar Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır.4. Su Yüzeyi ( km2 ):16. Tarihi ve Doğal Alanlar B.4.1. Maddesinde Yer Alan “Akdeniz’e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin” Yaşama ve Beslenme Ortamı Olan Kıyısal Alanlar Yörede bu tür alanlar bulunmamaktadır. 36005 Doğu 3-Alanı 3. Toplam Alan ( km2 ): 22.3. Kara Yüzeyi ( km2 ):5.4.2.4.2.2.890 Ha. ve 2.2. F.2.2.4.4.

Buna karşın doğu kıyıları lagünler. Artık günümüzde ırmak deltanın ortasında seddeler arasında akmakta ve hemen hemen hiç sediment taşımamaktadır. 1 köprü ile 25 adet antik çağ ve hemen sonrasına ait kalıntılar bulunmuştur. 1 hamam. Bafra Meteoroloji İstasyonunun son altı yıllık kayıtlarına göre en fazla yağmur 1992 yılında bir günde 223. Batı kıyıları hakim rüzgar etkisi ile tamamen düzleşmiştir. 48 tümülüs. kuzey-batı yönünde esen hakim rüzgarların etkisi ile doğu sahilde kıyıların zamanla düzleştiği bilinmektedir. çevre sazlıkları ve kıyı kordonları ile dikkat çeker.Ö. Geç Kalkoit çağdan yörede yerleşimlerin olduğu bilinmektedir. 8-Fiziksel Özellikler 8. Yıllık yağış ortalaması 750-780 mm/yıl dır. Kızılırmağın döküldüğü Bafra burnundan güneye doğru gidilecek olunursa geniş delta düzlüğü ile karşılaşılır.2. 5 kaya mezar. Bafra Meteoroloji istasyonu verilerine göre yıllık ortalama sıcaklık 13. Deltadaki kumulların genişliği 700 metre civarında olup. Hakim rüzgar genellikle kuzey-kuzeybatı doğrultusunda eser. Jeoloji: Kızılırmak Deltası binlerce yıl içinde Kızılırmağın Anadolu’ dan sürükleyip getirdiği sedimentlerin yığılması ile oluşmuştur. Delta ovasının oluşumu orta pleistosen döneminde başlamıştır. Buharlaşma en fazla Temmuz ve Ağustos aylarında ölçülmektedir. 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler: Alana ilk yerleşen İ. Kuzeyde Bafra burnu ile Derbent barajı arasındaki uzunluğu 30 km.4000’ lerde Orta Asya’ dan göç eden Kaşkarlar olduğu. Genel olarak eğim çok az ( yaklaşık %0.3.4 0C dir. Bunlar çakıl.1. dir. Jeomorfoloji 8. Ancak kuzey. Delta ovasının boyutları kuzey batıda Alaçam İlçesi ile güney doğuda Muşta Beldesi arasında genişliği yaklaşık 45 km.5 mm olarak kaydedilmiştir. itibaren 1971 yılından itibaren çevrede yapılan araştırmalarda 57 höyük. Uluslar sınırları halkın. 3 mezarlık.8 ) olmasına rağmen bu düzlüğün doğu ve batı kıyıları farklı şekillerdedir. 5-Yasal Konumu 6-Yerleşimler ve Nüfusları:Samsun İli. 8. doğu sahilde ise kıyının girintili ve çıkıntılı olmasıdır. Deltanın güneylerindeki sedimentler pleistosen ve daha eski dönemlere aittir. yağış fazla sıcaklık da göreceli olarak yüksektir. Deltanın önemli jeomorfolojik özelliklerinden biri de batı sahilde kıyının düz uzanması.4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı:Özellikle su kuşları yaşama ortamı olarak arası öneme sahip Sulak Alan. kum ve kil içeren alüvyallerdir. 173 . özellikle batı yakası kumulları. 6 düz yerleşim yeri. Yağmurun yoğun olarak düştüğü dönem çoğunlukla Eylül-Ekim aylarıdır. Kışları en düşük sıcaklık 4 0C iken yaz aylarında en yüksek sıcaklık 23 – 25 0C olmaktadır. Eski ırmak yatağı sedimentleri çakıl ve kum içermektedir. dir. İklim Özellikleri: Karadeniz bölgesi iklimine sahiptir. Deltada genellikle Holocene ( alluvial ) depositler bulunur. Bafra-19 Mayıs-Alaçam ilçeleri içerisinde kalmaktadır. Kış ayları genellikle ılımandır.

Özellikle ırmaktan gelen ve yukarıda sayılan üç kanal tarafından taşınan su miktarı tümüyle Derbent Barajının çalışma sistemine bağlıdır. Flora ve Fauna Flora ve Vejetasyonu Değişik ekolojik karakterdeki habitatların varlığı deltayı bitki çeşitliliği yönünden de zengin kılmıştır. 8. Delta topoğrafyasının düz olması göllerdeki su seviyelerinde göreceli olarak küçük değişikliklere neden olur. sivri hasırotu bulunmaktadır. 8. Göllerde su sümbülleri cinsine ait türler hakimdir. Alandaki göllerin mevsimlere göre su derinliklerinde değişiklikler gözlenmektedir. göl soğanı. Kumulların yer aldığı sahil kesimleri bitki örtüsünden yoksundur. Göllerin tümü sığdır ve yüzeylerindeki su seviyeleri yaklaşık olarak deniz seviyesindedir. Hidroloji – Hidrojeoloji:Kızılırmak Deltası sulakalan ekosisteminin başlıca su ve besin maddesi kaynakları. Bu kanallardan üç tanesi ( Hacılar.5. yer yer 12 metre yüksekliğe kadar ulaşmaktadır. Bazı yerlerde nilüferlere de rastlanmaktadır. beşparmakotu ve sütleğen türleriyle. Deltanın güneyinde bulunan Pekseller ve Karaköy kanalları daha çok dağlardan gelen suları.deltanın doğu bölümü kumullarına göre çok daha yüksek ve geniştir. Deltanın doğu bölümünde bulunan sekiz adet kanal sulakalana boşalmaktadır. yüzey suyu deşarjı ve yağıştır. Kuru kesimlerde vejetasyon daha zayıftır. Yine bu bölgede kumulların en yüksek olduğu yer Yörükler deniz feneri civarındadır.4. sazlıklar ve subasar çayırlıkların su gereksiniminin önemli bir bölümü bu yolla karşılanmaktadır.Toprak Yapısı:İyi drene olabilen hafif bünyeli bir toprak yasına sahiptir. Sulakalan sisteminde bulunan göller. Kıyılarda ise kamış. Kanalların tümü delta ovasında toplanan drenaj sularını. Bunun sonucu olarak kıyı erozyonu kıyıları ve dolayısı ile lagün sistemlerini tehdit etmektedir. Ayrıca Bafra İlçesi kanalizasyonu da Badut drenaj kanalı ile Cernek Gölü batı sazlıklarına akmaktadır. engerekotu ve orkide yayılış göstermektedir. Doğu yakasında kumulların en geniş olduğu bölüm Cernek Gölü çevresindeki alandadır. Çorak. Kumulların bazı bölümleri bitki örtüsünden yoksundur. 7 – 8 metre ortalama yükseklikleri olan bu kumul tepeleri. Yüksek kumul tepeleri özellikle deltanın batı sahilinde. kıyıya paralel olarak oluşmuşlardır. saz. Bu kesimlerde hasırotu vejetasyonu içerisinde ayrıkotu. Daha çok eski kumullarda olmak üzere yer 174 . Sediment akışının kesilmesiyle birlikte kıyı kumulları artık beslenememektedir.6. Bu kanalların ikisi doğal. dağlardan gelen suları ve ırmaktan aldıkları belli miktarda suyu sulakalana taşımaktadır. Boytar ) ırmakla bağlantılıdır. Göl kıyıları. Diğer kesimlerde sütleğen. sazlıklar ve bataklıklar yoğun vejetasyonla kaplıdır. Ancak deltaya çok yakın. sığırkuyruğu yaygındır. ardı ardına inşa edilen Altınkaya ve Derbent barajları Kızılırmak suyunun önemli bir bölümünü ve sedimentin hemen tümünü baraj göllerinde tutmaktadır. 8. sulakalana iletirler. sinirotu. bunun dışındaki yerlerde kumullar oldukça alçaktır. diğer altısı ise drenaj amaçlı açılmış yapay kanallardır. Kızılırmak yer altı suyu deşarjı.

Deltada bulunan göller. 10-Mevcut Sorunlar -Av baskısı -Yaşama Ortamına yapılan müdahaleler -Otlatma ve evcil hayvanlarla olan ilişkiler -Tarım faaliyetleri ile ilgili olan ilişkiler Yeşilırmak Deltası Ramsar Alanı: 1-Alanın Resmi Adı :Çarşamba Delta Ovası Ramsar Alanı 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları :36023’ ile 37007’ boylam 41022’ enlem daireleri arasında yer alır. sıçrayıcı kurbağa. İnsanın doğal alanlar üzerinde yüzyıllardır süren yıkıcı tahribatına karşın direnen ender alanlardan yani bir Miras Coğrafya olan Kızılırmak Deltasının korunarak gelecek nesillere bırakılması. biyolojik üretim yönünden bol gıda ihtiva eden karakterde bir sulak alan ekosistemidir. alanın tüm paydaşları ile birlikte el ele verilerek korunmasına bağlıdır. mersin. çıkırgan ve erkek kızılcık gibi bodur ağaç ve çalılarla kaplı alanlar mevcuttur. süpürge otu. Türkiye’ deki nadir subasar ormanlardan biri olan Galeriç ormanının hakim ağaç türü dişbudaktır. ev sıçanı. 9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu:Kızılırmak Deltası 1998 yılında Türkiye’ ninde taraf olduğu. Diğer önemli ağaç türleri ise. has kefal. mersin morinası. Yörede görülen başlıca memeli türleri su sıçanı. sazlıklar ve bataklıkların planktonlar ve omurgasız canlılar bakımından zengin oluşu alanın değişik türde zengin faunaya sahip olmasını sağlamıştır.000 su kuşunun barınması deltanın besin maddesince ve fauna elemanlarınca zenginliğinin en iyi göstergesidir. ağaç sansarı. ağaç kurbağası ile su kaplumbağaları ve su yılanları deltanın değişmez ve önemli sakinlerindendir. sazan. kocayemiş. Delta ve yakın çevresi memeliler bakımından da oldukça zengindir. Ayrıca bol miktarda kerevit bulunmaktadır. peruka çalısı ve yemişgendir. ‘’Uluslaraarası Öneme Sahip Sulak Alanalar Sözleşmesi’’ ( RAMSAR SÖZLEŞMESİ ) kapsamında. sincap ve yaban domuzudur. alanın 22. su samuru. orman gülü. ve 41006’ ile 175 . sudak. Yeşilkurbağa. 16. söğüt. çakal. alabalık türlerine ait zengin balık populasyonları mevcuttur. şimşir. yaban kedisi.yer defne.000 hektar genişliğindeki kısmı RAMSAR ALANI ilan edilerek uluslar arası olarak koruma altına alınmıştır.000 hektarlık alanda 100. meşe. Fauna ve Ornitolojik Önemi Kızılırmak Deltası. Deltada bulunan göllerde.

volkanikler ise anglomera. kum ve çakıl boyutundaki detritik malzeme ile kavkıların yer yer değişik oranlardaki karışımlarından oluşur. 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler 8-Fiziksel Özellikler 8.1. 6-Yerleşimler ve Nüfusları : Samsun İl merkezinin 3 km doğusundaki Kirazlık mevkiinden başlayıp Tekkeköy. Akarcık.1.3-Alanı 3. Jeoloji:Morfolojisi. Çarşamba ve Terme ilçelerini içine alarak. Erosen yaşlı fliş serisi konglomera.00/61-1807 sayılı emirleri doğrultusunda. Ova. özel şahıs arazileri dışında bırakacak şekilde alanın sınırları hem RAMSAR ALANI sınırlarına hem de doğal sınırlara uyularak kesin ve net hatlara oturtularak.0.4.265. 176 . Kıyı Uzunluğu ( m ) 4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı: 5-Yasal Konumu: Yeşilırmak Deltası içerisinde.4. batıda deniz seviyesinden başlar. tüf. ova kenarından itibaren yükselerek oldukça engebeli bir topoğrafya teşkil ederler. Su Yüzeyi ( km2 ) 3. 3.18. Toplam Alan ( km2 ):Ova alanının toplam yüzölçümü 1000 km2 dir. irili ufaklı pek çok lagün gölü oluşmuştur. Güneye doğru uzanan yamaçlar ve bunları bıçak gibi ikiye bölen.0 Ha. Esosen yaşlı fliş ve volkanik kökenli kayaçlar ile Miyo-Pliyosen yaşlı detritik seri ve Kuaterner yaşlı alüvyon mostra vermektedir. 8. Miyo-Pliyosen ise konglomera ve kumtaşı ile konsolide olmuş kil ve çakıllı kil bantlarından meydana gelmektedir. güneye doğru yükselen tepelerin eteklerinden geçerek doğuya doğru uzanır. bazalt ve lav seviyelerinden oluşmaktadır. 11/07/2003 tarihli 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu gereğince. andezit.2.DKMPG. Hidroloji – Hidrojeoloji:Çarşamba ovasının denize yakın kesimlerinde. kil. Batıda mostra veren volkanikler. En önemlileri Akgöl. Kara Yüzeyi ( km2 ) 3. Alüvyon. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 21/08/2003 tarih ve B.3. silt. İklim Özellikleri 8. Kalınlığı 110 m yi bulmaktadır. büyük ölçüde jeolojik formasyonların petrografik özellikleriyle tektonik yapıya bağlı olarak gelişmiştir. Çinik ve Kutlukent civarında karakteristik topoğrafyasını oluşturur. Simenlik. ‘’Çarşamba Delta Ovası’’ olarak adlandırılmaktadır.03. doğuda Samsun – Ordu il sınırını oluşturan Akçay Deresine kadar uzanan ova.0.2.3. Jeomorfoloji 8. silttaşı ve marn. toplam olarak 3306.04. Dumanlı ve Kaynarca gölleridir. Sazlık. genişliğindeki alan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak Bakanlık Makamına teklifte bulunulmuştur. kuzey-güney doğrultusunda gelişmiş dik vadiler özellikle Tekkeköy. kumtaşı. Yaban Hayatı Koruma Sahaları yöre insanı ve idaremiz arasında yaşanabilecek olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla. Buralarda yükseklik 150-250 m arasında değişmektedir.

üreyen türlerdir. Uzunbacak ve Irmak Bülbülü büyük olasılıkla bölgede kuluçkaya yatıp. Başta Su Kuşları Olmak Üzere Canlıların Yaşama Ortamı Olarak Önem Taşıyan Bütün Sular.4. 8. III ve IV Olan Alanlar. Sulak Alanlar: Doğal veya Yapay.Toprak Yapısı 8. Denizlerin Gel-Git Hareketinin Çekilme Devresinde 6 Metreyi Geçmeyen Derinlikleri Kapsayan. Toplam Alan ( km2 ) Drenaj Alanı : 141. Saz Delicesi. Sınıf İle.3.4.1. Devamlı veya Geçici.5. kilometresinde yer almaktadır. çeltik üretimi artmıştır. Kılkuyruk gibi göçmen su kuşları içinde kış süresince çok önemlidir.3.4. Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I. Korunması Gereken Alanlar (***) F.1. Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı H bölümünde anlatılmıştır. Yeşilbaş. Suların Durgun veya Akıntılı.2. çam ve dişbudak koruları mevcuttur. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında. akiferlerin yıllık rezerv değişimlerinden gidilerek 156. Tatlı. 3-Alanı 3.5 hm3/yıl olarak hesaplanmıştır.4.6. II. Flora ve Fauna Deltada tarımsal alanların açılmasıyla çok sayıda köy kurulmuş ve bu sahalarda fındık.3. Alaca Balıkçıl. Balaban. Acı veya Tuzlu. Bio genetik Rezerv Alanları.) Bu konuda bilgi edinilememiştir. Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları. Jeotermal Alanlar vb. Meşe. Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tespit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan. Pakta. Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları I. Gece Balıkçılı.4 km2 177 .Çarşamba ovasının yıllık yer altı suyu rezervi. F. Sulanan.3. F.3. Yağmurcun. Delta. Elmabaş. Bataklık Sazlık ve Turbiyeler İle Bu Alanların Kıyı Kenar Çizgisinden İtibaren Kara Tarafına Doğru Ekolojik Açıdan Sulak Alan Kalan Yerler Ladik Gölü: 1-Alanın Resmi Adı : Ladik Gölü 2-Coğrafi Konumu ve Koordinatları : Ladik Gölü ilçenin doğusunda Erzincan yolunun yaklaşık 7. 9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu 10-Mevcut Sorunlar F. ve II.

Kara Leylek.2. Küçük Ak Balıkçıl. bu incelemeler sonucunda 1951 yılında Mazlumoğlu ve Kıranboğaz Köyleri arasında. Küçük Sumru.2.6 x 106 m3 Dolu Savak Kapasitesi : 200 m3 / sn Dolu Savak Tipi : Karşıdan Alışlı Serbest Regülatör Tipi : Hareketli 8. 5-Yasal Konumu 6-Yerleşimler ve Nüfusları 7-Sosyo-Ekonomik-Kültürel-Tarihsel Özellikler 8-Fiziksel Özellikler 8.1. 1933 yılında Devlet Su İşlerince göl yatağının ıslahı çalışmaları için çeşitli incelemeler yapılmış. Kızkuşu. Kıyı Uzunluğu ( m ): Göl Uzunluğu 8 km 4-Alanın Açıklamalı Tanıtımı: Devlet Su İşlerinin hazırlamış olduğu Ladik Gölünün Islahı Planı 1973 yılında tamamlanmış. Karabaş Martı. Yeşildüdükçün.12 m Normal Su Seviyesi : 866.62 m Minimum Depolama Hacmi : 4. 1986 yılında Regülatör yenilenerek ıslah çalışmalarına başlanmış ve Ladik Gölü sulama amaçlı bir baraj gölü haline getirilmiştir.Minimum Göl Alanı : 5 x 106 m3 Normal Göl Alanı : 13. aynı zamanda çok verimli olduğu da bilinmektedir.3. Jeoloji Amacı : Sulama Göle Giren Yıllık Ortalama Akım : 55. Yeşilbaş.3 x 106 m3 Normal Depolama Hacmi : 48. Jeomorfoloji 8.22 x 106 m3 Talveg Kodu : 860. Flora ve Fauna Fauna: Gece Balıkçılı. İklim Özellikleri 8. 8. Hidroloji – Hidrojeoloji 8. Erguvani Balıkçıl. Kara Yüzeyi ( km2 ) 3.4.5. Su Yüzeyi ( km2 ) 3. Gölün turistik doğal güzelliklerinden dolayı ileride bu araziler üzerinde yapılacak konut sahaları açısından kıyı kenar çizgisinin iyi bir şekilde tespiti gerekmektedir.Toprak Yapısı: Göl çevresindeki araziler tarım arazisi vasfında olup. Alaca Balıkçıl. Turna 178 . Sumru.4.6.9 x 106 m3 Aktif Depolama Hacmi : 44. Uzunbacak.62 m Minimum Su Seviyesi : 862. Tersakan Irmağının başlangıç yerine Regülatör yapılarak göl suyunun düzenli bir şekilde akması sağlanmıştır.04 x 106 m3 3. Gümüş Martı.3. Akkanatlı Sumru.

Bafra Orman İşletme Müdürlüğünde mesire yeri olarak ayrılan alanlar Çamgölü. rakımda 17.5.4. lık ormanlık saha Samsun İli merkez İlçe Çelikalan Köyü sınırları içerisinde olup. Yer altı suyu İşletme Sahaları D Bölümünde anlatılmıştır. Göller.lık ormanlık saha Samsun ili Atakum beldesi sınırları içinde Samsun. Atakum Piknik mesire Yeri 1/25. Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar. Sarıgazel ve Aydınpınar orman içi dinlenme yerleridir. mesafededir. F. Sulama mevsimi öncesinde su düzeyi yükseltilmekte ve ihtiyaca göre akan su miktarı regülatör vasıtasıyla azaltılıp çoğaltılabilmektedir. Mahmur Dağı Mesire Yeri 1/25. Samsun İlçe Merkezine 27 Km.9-Alan Kullanımı ve Mevcut Durumu: Ladik Gölü sulama amaçlı olup. Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar Samsun Orman İşletme Müdürlüğünde Mesire yeri olarak ayrılan alanlar Mahmur Dağı C Tipi mesire yeri ile Atakum C Tipi piknik mesire yeridir. F.5 Ha.4. mesafededir.6. Akarsular. 10-Mevcut Sorunlar F.Sinop Karayoluna 2 Km. Biyosfer Rezervi.000 dekarlık arazi sulanmaktadır. Biyogenetik Rezerv Alanları.3. Biyotoplar.4. Vejetasyon örtüsü meşedir.4.000 ölçekli haritada Samsun F36-b4 pafta x=4578900-4579032 ve y=270558269969 koordinatları arasında 196 m.3. Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar Bu konuda bilgi edinilememiştir. 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip. göl suyu ile yaklaşık 88. rakımda 11.5 enlem ve 62-63 boylam x=4559450-4560450 ve y=513700-514700 koordinatları arasında 830 m. Vejetasyon örtüsü gürgen ve meşedir.17 Ha.3.5-62. Amasya’ nın Suluova İlçesi topraklarını sulamak için yapılan Yedikır Baraj Gölü’ nün yedek su deposu görevini üstlenmiştir.000 ölçekli harita da Samsun F36-D2 Pafta 61. Mesire Yerleri. Çamgölü Orman İçi Dinlenme Yeri : 179 . Ladik gölü bu nedenle baraj gölü niteliğinde olup.

mesafededir.0 Ha. rakımında 5. Y= 748075-748110 koordinat-ları arasında 900 mt. Vejetasyon örtüsü Kayındır. Vejetasyon örtüsü Ağlayan çam. Vejetasyon örtüsü Kızılçam ve Defne dir.1/25000 ölçekli haritada Sinop E34-c2 Pafta. 19 Mayıs ilçesi Aydınpınar köyü sınırları içerisinde kalmakta olup Samsun il merkezine 59 Km.Selvi. 55 mt.Sedir. rakımında 142.dir.lık ormanlık sahayı kapsamaktadır.Sarıçam. Aydınpınar Piknik-MesireYeri : X= 4582716 .lık ormanlık sahayı kapsamaktadır. X = 4614939-4614958 ve Y= 703631703649 koordinatları arasında 30 mt.Göknar.71 Ha.Kızılçam. Samsun ili 19 Mayıs ilçesi sınırları içerisinde kalmakta olup Samsun il merkezine 33 Km. KAYNAKLAR: -Samsun Orman İşletme Müdürlüğü2005 -Bafra Orman İşletme Müdürlüğü 2005 -Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü 2005 -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 180 .Samsun F36-a1 Pafta X= 4599500 . Samsun İli Yakakent ilçesi sınırları içerisinde kalmakta olup Samsun il merkezine 90 Km.0 Ha.Çınar vb. Sarıgazel Orman İçi Dinlenme Yeri : 1/25000 ölçekli haritada Samsun E36-d4.Ladin. rakımında 2. mesafededir. Y=253000 koordinatlarında. mesafededir.lık ormanlık sahayı kapsamaktadır.4582772.

Paleotik devrine ait Samsun’un 15 km doğusunda bulunan Tekkeköy Mağaraları görülmeye değer tarihi kalıntılar arasındadır. hava. Bulunan bu eserler Arkeoloji Müzesindedir. Samsun dolaylarında birçok mezar kalıntılarına rastlanmıştır. hoşkademtepe. Samsun’un 18 km güneybatısında Atalan Kalesinde Alman arkeolog Markidi’nin yaptığı kazılarda Frigler’ in de Karadeniz’e indikleri görülmüştür. Yakakent Çamgölü mevkiinde Çam ormanlarıyla kaplı yemyeşil tepeler masmavi sular iner. Yakakent'ten Terme'ye kadar uzanan sahil bandı üzerinde çok güzel kuma sahip geniş doğal plajlar denize girmek için idealdir. Bafra ve Alaçam arasındaki ikiztepe.1. Kızılırmak ve Yeşilırmak deltaları arasında bulunuşu İlimizi Turizm açısından değerli kılmakta. Burada Roma. Tabiat örtüsünün elverişli olması. Yörenin Turistik Değerleri G.yy) vardır. kalkolitik ve bakır çağı eserleri bulunmuştur.deniz.1. TURİZM G.1. yaz aylarında denizden ve kumdan yararlanılabildiği gibi kış aylarında da av turizmi yapmaya müsaittir.1. Samsun’un merkezinde olduğu gibi ilçe ve köylerinde de gezilip görülmeye değer çok sayıda tarihi ve turistik yerler mevcut olup. Bafra’ya 35 km uzaklıkta olan Kızılırmak vadisinde Paflagonya Kaya Mezarları (MÖ. Dedetepe ve Gökçeboğaz höyüklerinde Bronz Hitit kültürünün mevcudiyeti ile Hitilerin Karadeniz sahiline indikleri. Samsun'da turizmin vazgeçilmez üçlüsü denizin. Kavak ilçesinin Kaledoruğunda. Yakakent ilçesi birde tarihin ilginç ve çekici savaşçı kadınların Amazonların yaşadığı yer olarak bilinir. kumun ve güneşin yanısıra artık birçok insanda tutku halini almış alternatif turizm aktivitelerinin gerçekleştirildiği alanları içiçe bulabilirsiniz. Bizans ve Osmanlı devrine ait kalıntılar Asar Kalesinde mevcuttur.G. Asya-Avrupa transit yolu üzerinde bulunması.demir ve karayolu ile Türkiye ‘nin her tarafına bağlantısının olması turizm açısından önemli bir konaklama merkezi konumuna gelmesini sağlamaktadır.1. Dündar tepede yapılan kazılarda. Eşsiz güzellikteki sahili ile denizle iç içe bir yaşamın sürüldüğü şirin kıyı kasabası Yakakent'de gün batımı ise görülmeye değer güzelliktedir. Vezirköprü İlçesinin Oymaağaç Köyünde Bakırçağ ve Hitit yerleşmeleri. Konum Samsun ve çevresinin tarihi ve eski yerlerinin tespiti buralarda yapılan arkeolojik kazılar neticesi ortaya çıkarılmıştır. 181 . Bugün limanın üst tarafındaki platoda Karasamsun denilen mevkide yıkılmış sütunlar bulunmaktadır. Yörenin Doğal Değerleri G.7.1.

Kunduz yaylalarının orman dokusu ile iç içe oluşları ve ormanların Altınkaya Baraj Gölüyle birleşmesi bölgeye bambaşka bir güzellik kazandırmaktadır. balık avcılığı.1. Havza ve Ladik Kaplıcaları 2000 yılından beri bilinen sağlık merkezleridir. kani. Bölgedeki Orman İşletme Tesisi ise yaz kış gelenlerin dinlenme ve konaklama ihtiyacını karşılamaktadır. Yörükler mevkiinde ilkbaharda tabanı tamamen suyla kaplanan yaprak döker ağaçlardan oluşmuş Galeriç ormanı yaban hayatı açısından oldukça ilgi çekicidir. kültürel açıdan farklılıklar göstermektedir. Burası yayla turizminin yanı sıra doğa yürüyüşleri. Radyoaktif özellik gösteren Ladik kaplıca suları organizma üzerinde uyarıcı etki yapar. halk hekimliği. 182 . Yaylaların yolları özel aracınızla bile rahatlıkla gideceğiniz durumdadır.Sahil bandı üzerinde Alaçam.2. Çarşamba'da ki Göğceli Cami bunların en ilginç olanıdır. XIX yy.Kunduz dağı yaylaları yazın başka kışın başka görülmeye değer güzellikleri barındırırlar. tekerlemeleri. sinirsel hastalıklar. Bafra İkiztepe ve bugün bile surlarını. Ladik-Akdağ yaylaları. Kültürel Değerler Doğu ve Batı Karadeniz'in kesiştiği noktada kalan Samsun'un çok eski bir medeniyete sahip olması. Bafra ve 19 Mayıs ilçelerimizin topraklarının bir bölümünü kaplayan Kızılırmak Deltası sulak alanı flora ve faunası ile ülkemizin eko-turizm alanında en ilginç köşelerinden biridir. ölüm. halk mutfağı. Samsun'dan yaylalara ulaşmak oldukça kolaydır. Havza 25 Mayıs Termal tesisleri Turizm Bakanlığınca termal Turizm Merkezi olarak ilan edilmiştir. kadın hastalıkları. başlarında gelen göçlerle çok değişken bir yapıda bulunması. eklem hastalıkları ve kireçlenme gibi hastalıkların tedavisinde olumlu etki yaptıkları tıbbi olarak kanıtlanmıştır. yeşil. termal turizm açısından da önemli merkezlere sahiptir. motor gezileri. Amazonların yaptığı ileri sürülen Garpu kalesi görülmeye değerdir. G. ninniler. doğum. Samsun'da evlenme. Deltada. galerilerini. Ancak tesislerde önceden rezervasyon yaptırmak gereklidir. Ladik'teki Hamamayağı kaplıcası ise ülkemizdeki birinci derecede önemli ve öncelikli kaplıca merkezlerindendir. kamp yapmak için son derece elverişli alanlara sahiptir. sünnet düğünü adetleri. G.1. Fiziki Özellikleri Samsun. Yapımında hiç çivi kullanılmamış olan yapı kesin yapım tarihi bilinmemekle birlikte yaklaşık 800 yıldır sapa sağlam ayakta kalmıştır. 19 Mayıs ilçesi. su sporları. Havza ve Ladik'deki kaplıca sularının başta romatizmal hastalıklar olmak üzere.1. halk veterinerliği. Samsun'da Anadolu Ahşap mimarisinin en güzel örneklerini görebilirsiniz. kışlık hazırlıklar ve yiyecekler.2. Paflagonlara ait kaya mezarları. Samsun'un yaylaları da diğer Karadeniz yaylaları gibi. Bu nedenle bu suya "gençlik suyu" adı verilir. yemekler. Vezirköprü . ve XX yy. temiz havayı ve sessizliği özleyenlere kucak açmaya hazırdır. 1997 yılından itibaren Ladik-Akdağ Yaylalarında Yayla Şenlikleri düzenlenmeye başlamıştır. merdivenlerini görebileceğimiz 3000 yıl öncesinden gelen Kızılırmak vadisindeki Asarkale.

Tümülüs-Höyük ve Antik Yerleşim alanları • Cedit Mahallesi (Amisos) II.yy. halk takvimi ve meteorolojisi. 14. • Büyük Kolpınar tümülüsü (Veteriner Müdürlüğü'nün üst tarafında yer almakta) I. atasözleri. İsa Baba (Ese Baba) Camii ve Türbesi Cedit Mahallesi'ndedir. • İlkadım Beldesi'ndeki Baruthane tümülüsleri (Asfalt yolun solunda yer alan iki tepeden oluşmaktadır. Hamidiye Camii gibi çeşitli adları da vardır. ayrıca Helenistik ve Türk İslam Devirlerine ait çanak. • Samsun'un batısındaki Küplüce köyünde yer alan Dedeüstü tepesi Demir Çağı Helenistik Roma ve Antik Çağı.S. • Çatmaoluk ile Kulacadağ köyleri arasındaki Akalan Kalesi Demir Çağı. 9 Eylül 1884'te Batumlu Hacı Ali tarafından yaptırılmıştır. Çifte minaresi tek şerefelidir. halk mimarisi. İlhanlı yapısıdır. derece sit alanı. giyim-kuşam konusunda araştırmalar yapılmış. kesme taştan yapılmış çifte minarelidir. 1975 .) I. Kare planlı küçük bir mescit ve türbeden oluşan yapı 1895'te onarılmış. efsaneler. Büyük avlu içinde yer alan cami. ve II. da yapılan ilk yapı özgün biçimi ile günümüze ulaşmıştır. M. 15. Onarımlarla mescide dönüştürülmüştür.yy. Dikdörtgen planlı camii. el sanatları. ve III. Sultan Abdülaziz'in annesi tarafından onarımı yapılmıştır. seyirlik oyunlar. Yalı Camii Buğday Pazarı'ndadır. 1312 yılında Sadık Bin Abdullah tarafından yaptırılmıştır. derece arkeolojik sit alanı. çömlek buluntuları. Büyük Camii. halk oyunları. • Küplüce köyünde Bağtepe İlk ve Orta Tunç Çağı. inançlar. masal.gelin ağlatma. Kale Camii Kuyumcular çarşısındadır. • Başalan köyündeki Diklimtepe İlk ve Orta Tunç Çağı. • Ahulu köyündeki Göktepe İlk ve Orta Tunç Çağı. derece arkeolojik sit alanı. derece arkeolojik sit alanı.1314'te İlhanlı Valisi Emir Timurtaş Paşa adına yaptırılmıştır. • Alanlı köyündeki Kümbettepe İlk ve Orta Tunç Çağı. • Hasköy'deki Toptepe tümülüsleri (Belediye Evleri Mahallesi'nde SamsunÇarşamba Karayolunun üstünde yer alan biri büyük. • Kılıçdede Mahallesi'ndeki Dündartepe (Öksürük Tepe) I. Şeyh Kudbettin tarafından yaptırılmıştır. Abdulkadir-i 183 . Şeyh Seyyid Kudbettin Cami ve Türbesi Caminin yapıldığı tarih belli değildir. • Büyükoyumca köyündeki Sazak Helenistik Çağ yerleşmesi. bilmece. Demir Çağı. ahşap çatıyla örtülüdür. Camii ile türbe bitişiktir. derece arkeolojik sit alanı. Şeyh Seyyid Kudbettin büyük İslam alimi ve mücahidlerindendir. Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü arşivine kazandırmıştır.1976'daki son onarımda ise cami ve türbeye dönüştürülmüştür. Ulu Camii. diğeri küçük iki tepeden oluşmaktadır) II. Samsun'un en büyük camisidir. Pazar Camii Pazar Mahallesi'nde Hazinedar Zade Süleyman Paşa Vakıf ve hayratındandır.

kaval. Bütün olumsuzluklara rağmen. bazı yapılarda demir çubuklarla desteklenmektedir. Kılıçdede'nin Şeyh Seyyid Kudbettin ve İsa Baba ile beraber geldikleri 1078 . Süleyman Paşa Medresesi Saathane yakınındadır. Bina kargir olarak iki katlı inşa edilmiştir. Halk tarafından ziyaret edilen murat yerlerindendir. hasır dokumacılığı. İç mekanda ortada bir sofra yer almakta." dır. 1846 yılında yapılmıştır. El Sanatları: Samsun ilinde el sanatları da. Kılıçdede Camii ve Türbesi Kılıçdede Cami. diğer odalar bu sofaya açılmaktadır. zembil örücülüğü. caminin mihrap tarafındaki bahçede ağaçlar arasında üstü açık. Yörede Doğu Karadeniz. kuşak dokumacılığı. çorap.1078 . zurna. el sanatları gelişen teknoloji ve endüstriye mağlup olmuş. kunduracılık. böylece geleneksel kültür unsurumuz olan el sanatlarımızın bir kısmı kaybolmuş. ağaç oymacılığı vb. Türbe. bez dokumacılığı. Kılıçdede Mahallesi'nde eski caminin yıkılmasından sonra yapılmış yeni bir camidir. yığma tuğladan inşa edilmiş iki katlı bir yapıdır. azımsanamayacak konumdadır. cura. Günümüzde de bazı köylerde. kemençe'dir. Taban ve tavan ahşap malzemelidir. yaygın olmamakla birlikte. Orta Anadolu ezgi ve sazları kaynaşmıştır. gibi el sanatlarımızın yöremizde tespiti yapılmış bulunmaktadır. Bir yar sevdim el aldı. Eski tarihle 722 yılı Sefer ayının 15'i günü (M. etrafı beton ve mozaikle çevrilmiş büyük bir mezardır. İtalyan Katolik Kilisesi Ulugazi Mahallesi'nde yer almaktadır. bazı yapılarda iki adet (bazen dört) ahşap veya taş direkle taşınmakta. taş işçiliği. oya. Çıkma. Halk Müziği:Samsun Halk müziğinde farklı tavırlar görülmektedir. bağlama. Mezarın baş tarafında "Fatih Kılıçdede burada medfundur" yazılıdır. hala kullanım amacıyla veya ihtiyaç gayesiyle üretimi yapılmaktadır. 184 . Samsun Evlerinin Mimari Özellikleri: Genellikle zemin üzeri iki katlı olan binaların dış cephesi yığma tuğladan (bazı büyük yapılar taştan) iç bölmeleri bağdadi olarak yapılmıştır.1166) hazretlerinin torunu olup babası Muhyiddin'dir. Yörenin en ünlü türküsü "Çarşamba'yı sel aldı.Geylani (M. saçak altları ahşaptır.1322) ölmüş ve buraya gömülmüştür. varolma savaşı veren el sanatlarımızdan halı. kilim. At nalı şekline bir plana sahip. yozlaşmış veya değişikliğe uğramıştır.1116 tarihleri arasında Selçuklu savaşlarında buludukları ve şehit oldukları söylenmektedir. Bağlama ile Karadeniz kemençesi bir aradadır. Kırma çatısı alaturka kiremitle örtülü. İkinci katta bir çıkma mevcuttur. bakır işlemeciliği. Halk Müziği Çalgıları:Davul. Ancak ülkemizde olduğu gibi ilimizde de. Binanın vakıf tarihi 1813'tür.

mutfak eşyaları. İlimizin amblemi haline gelen bu anıt Dünyada ikincidir. Ön cephesindeki basamaklar ve bir friz halinde Kurtuluş Savaşını temsil eden kabartmalar binaya hareket kazandırmaktadır. Bu salondaki en göz alıcı eser olan mozaik taban üzerinde. Samsun'da eski fuar alanında 19 Mayıs 1981 günü ziyarete açılmıştır. Gazi Müzesi :Kale Mahallesi'nde. Atatürk ve beraberindekilerin Samsun’a ilk ayak basışlarını simgelerken Kurtuluş Mücadelesinin buradan başlatıldığını ifade etmektedir. 1 Temmuz 1968 Pazartesi günü ziyarete açılmıştır. halı. iki minarelidir. cepkenler. Cami kesme taştan yapılmış olup. anıtsal ve etkili bir görünüme sahiptir. Yine 16 Eylül 1928 ve 22 Kasım 1930'da Ulu Önder Atatürk Samsun'a gelişlerinde. İki katlı bölmeler bağdadi olarak yapılmıştır. eşyalar teşhir edilmektedir. para ve saat keseleri. 20 . çeşitli mitolojik sahneler simetrik olarak işlenmiştir. Roma. Müzede Atatürk'e ait eserler teşhir edilmektedir. Müze. Diğer yan salonda ise Samsun yöresinden müzeye intikal etmiş olan etnoğrafik nitelik eserler. Arkeoloji ve Etnografya Müzesi :1981 yılında Vilayet Eski Müzesi eserlerinin kullanılmasıyla oluşturulan Müze. Samsun halkı tarafından kendilerine bağışlanan bu binada konaklamışlardır. 19 Mayıs 1919’un anısına yaptırılan bu anıtın kaidesinin dört bir tarafında Milli Mücadeleyi vurgulayan figürler mevcuttur. Tamamen taş ve renkli mermerlerle inşa edilen müze binası. Büyük ana kubbe çevresinde küçük kubbeler şeklinde imar 185 . kilim vb. Mecidiye Caddesi üzerinde yer almaktadır. bindallılar. peşkirler.Müzeler: Atatürk Müzesi: Samsun eski fuar alanı içinde 19 Mayıs Galerisi olarak inşa edilmiş bulunan Atatürk Müzesi. İlkadım Anıtı: 1981-1982 yılları arasında Heykeltıraş Hakkı Atamalı tarafından yapılmıştır. silahlar. Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait eserler sergilenmektedir. Müze bahçesinde Helenistik. Camiler: Büyük Cami: Batumlu Hacı Ali Efendi tarafından 9 eylül 1884 tarihinde yaptırılmıştır. Atatürk.24 Eylül 1924'teki Samsun seyahatlerinde Ulu Önder'e Samsun halkınca hediye edilmiştir. orta salon ve simetrik olarak yapılmış iki yan salondan ibarettir. Bugün müze olarak kullanılan bina da. Orta salonun sağ tarafında yer alan salonda Samsun ve çevresinde ele geçen kalkolitik. Sultan Abdulaziz’ in annesi tarafından onarıldığı için Valide Camii de denir. Hitit. İlk Tunç. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a geldiği zaman Mıntıka Palas olarak bilinen bu binada kalmıştır. süs eşyaları. Orta salonda Amisos kentinde ortaya çıkartılan mozaik teşhir edilmektedir.yılında Samsun halkı tarafından yaptırılan bu anıtın öndeki üçlü figürü. bir konser salonu ve Atatürk ile ilgili kitapların derlendiği bir özel ihtisas kütüphanesi bulunmaktadır. Anıtlar: Atatürk Anıtı: 1928-1938 yılları arasında Avusturyalı Heykeltıraş Heinz Kreppel tarafından yapılmıştır. Atatürk’ün doğumunun 100. el yazması Kur'anlar. Helenistik ve Roma dönemlerine ait eserler kronolojik olarak sergilenmektedir.

Küçük bir minareye sahiptir. bugün Bitpazarı adı ile anılan antika ve eski eşyaların satıldığı yerdir. Yy. Kiliseler İtalyan Katolik Kilisesi: 1885 yılında yaptırılan kilise bir rahip ile çalışmalarını sürdürmekte olup. Üçüncü katın balkonunun kenarında eski yazı güzel bir mermer kitabe mevcuttur. Yalı Camii: 1312 yılında Sadık Bin Abdullah tarafından yaptırılmıştır. Şeyh Seyyid Kutbittin Türbesi: Büyük islam alimi Abdulkadir Geylani Hazretlerinin torunu Şeyh Seyyid Kutbittin’in bulunduğu bu türbe ve yanındaki mescidin 700 yıllık bir geçmişi olduğu tahmin edilmektedir. Sivil Mimari Örnekler Taşhan: Sivil Osmanlı mimarisinin güzel bir örneği olan bu eser. Sekizgen bir kasnak üzerine oturan tronoplu bir kubbeye sahip olan caminin kubbesi kiremit ile örtülü. Kubbe kasnağı dışarıdan sekizgen. Kütahya çinileriyle süslenmiş bu eser yöre halkının ilgi duyduğu dini ziyaret yerlerindendir. içten dairevi olup. ziyarete açıktır. Pazar Camii: 14. bitki ve geometrik şekillerle süslüdür. Türbeler: İsa Baba Türbesi: Anadolu’nun fethi sırasında şehit olan İsa Baba ve diğer Türk mücahitlerin mezarlarını ve küçük bir mescidi ihtiva eden kare şeklinde bir türbedir. Eski belediye Binası: Eski Belediye Başkanlarından Merhum Gebilizade Necip Bey tarafından 1913-1914 yılları arasında yaptırılan binanın dış yüzü Ünye taşı ile kaplanmış ve yontma ve süsleme sanatının güzel bir örneğini teşkil etmektedir. Bedestan:Genç Osmanlı devrine ait olan bu eser. Savaşta şehit düştükleri yerde de türbeleri bulunmaktadır. Dikdörtgen şeklinde imar edilen caminin üzeri ahşap çatı ile örtülüdür. Kılıçdede Türbesi:Kılıçdede ‘nin Seyyid Kutbittin ve İsababa ile beraber Samsun’a geldikleri 1078 ile 116 yılları arasında Selçuklu Savaşlarında bulundukları söylenmektedir. sonlarına doğru inşa edilmiş olan han iki katlıdır. 1815 yılında Haznedarzade Süleyman Paşa’nın torunu Memduh Bey tarafından onarılmıştır. içi ve dışı taş ve tuğla ile örülüdür. Gezi ve Mesire Yerleri: • Atakum • Hava Alanı • Orman Fidanlığı 186 .edilmiştir. Mihrabı üç yüzlü ve mihrap nişi kavislidir. Yüzyılda İlhanlılar tarafından yapılmış olan cami 1819 yılında da onarım görmüştür. 17.

Hıdrellez. 1994 yılında başlatılmış olan şenlikler 10 temmuzda bir gün yapılmaktadır.Çarşamba ilçesinde 1994 yılından beri düzenlenmektedir. Altın Fındık Yağlı Pehlivan Güreşleri.Türk ulusunun mevsimlik bayramları arasında yer alan Hıdrellez. Halkımızın inançlarında. 20-23 Mayıs tarihleri arasında çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır. Samsun Milli Fuarı bünyesinde 23-29 Temmuz tarihleri arasında düzenlenmektedir. 1986 yılından beri her yıl çeşitli ülkelerden ve yurtiçinden davet edilen halk oyunları ekiplerinin katılmasıyla yapılmaktadır.Ayvacık ilçesinde yaz aylarında düzenlenmektedir. 187 . Hüseyin Dede Şenlikleri.• Kurupelit İncesu • Kocadağ Mesire Alanı • Hasköy Plajlar ve Kamp Yerleri: • • • • • • • • Karayolları Tesisleri DSİ Tesisleri Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü Tesisleri Köy Hizmetleri 12. Göller Bölgesi Güreşleri . 7 Mayıs'ta kutlanmaktadır.Bafra ilçesinde 1987 yılından beri düzenlenmektedir.Asarcık ilçesinde Eylül ayının son günleri ve Pazar günleri düzenlenmektedir. Yaşar Doğu Şenlikleri. iki gün süreyle çeşitli eğlence.Bafra ilçesinin Bengü köyünde düzenlenmektedir.Terme ilçesinin Köybucağı kasabasında 1986 yılında başlayan şenlikler her yıl 9 Eylül günü düzenlenir. Alaçam ilçesinde düzenlenmekte olup.Bölge Müdürlüğü Tesisleri Beden Terbiyesi İl Müdürlüğü Tesisleri Meteoroloji Bölge Müdürlüğü Tesisleri DDY Kampı Kızılay Dinlenme Kampı Uluslararası Halk Dansları Festivali. Bengü Karakucak Güreşleri. Kültür alışverişinin ve dostluk bağlarının kuvvetlenmesinde ve tanıtımda etkili olmaktadır. örf ve adetlerinde bolluk ve bereket günlerinin başlangıcı sayılır. Ağustos ayının son haftasında. müsabaka ve etkinliklerle kutlanır. Karpuz Festivali. Geleneksel Karakucak Güreşleri Ve At Yarışları . duygu ve düşüncelerinde ve dolayısıyla geleneklerinde. Yeşilırmak Kültür Ve Sanat Şenliği. her yıl ülkemizde olduğu gibi ilimizde de mayıs ayının 6'sında kutlanır.Kavak ilçesinde daha çok güreş ağırlıklı olarak eylül ayında düzenlenmektedir.

23-31 Mart tarihleri arasında her yıl düzenlenmesi amaçlanmıştır. delta son derece önemli bir. Kızılırmak deltasında bu güne kadar 146'sı bölgede üreyen 310 kuş türü saptanmıştır. 40 hektarı açık alandır. Terme ilçesinde düzenlenmektedir. Terme tarafından denize akan bir çayın. Altın Prinç Festivali . İlk başlangıç tarihi 1995 yılıdır. genişliğinde delta ovası uzanır. Kış ortası su kuşu sayım sonuçlarına göre deltada yaklaşık 100. barındırdığı canlı türlerinin çeşitliliği. Merkez ilçede ilk defa 1996 yılında düzenlenmiştir. beslenme ve konaklama alanıdır. gürgen ve akçaağaç türlerinden oluşmaktadır. 24 Mart 1879'da Kolay'da doğan ünlü hiciv ustası Neyzen Tevfik adına düzenlenmekte olup. Bafra'dan geçen Samsun . Uluslararası nitelikte olup. Köprülü Mehmet Paşa Kültür. ekim ayında kutlanmaktadır. günleri yapılmaktadır. meşe. 56. turnalar ve balıklar için de. Karadeniz Kısa Film Festivali . Yöre.Neyzen Tevfik Kültür Şenliği. Sanat ve Spor Festivali: Vezirköprü ilçesinde Eylül ayının ilk cuma günü başlayan festival 10 gün sürmektedir. Dolayısıyla ile bölgede "Eko-Turizm" olanakları son derece fazladır. canlılar için zengin yaşam alanları bulundurması ve halen bozulmamış olan doğal yapısı ile ülkemizin uluslararası öneme sahip ender sulak alanlarından biridir.000 ha. 1991 yılından beri yapılan festival.Yakakent ilçesinde düzenlenmektedir. dört mevsim boyunca çok önemli bir potansiyele sahiptir. Orman İşletme Müdürlüğü Mülkiyetinde ve koruması altındadır.500 hektar genişliğinde Karaboğaz gölü ve çevre sazlıkları bulunur. ördek. kuş gözlemciliği ve doğa turizmi için. Simenit Gölleri . sazlık alanlar.000 hektar sulak alan vardır. 188 . Batı yakasında da yaklaşık 1. göçmen su kuşları için de. kuğu. deniz-yazlık turizmi için sadece yaz mevsiminde yaklaşık 2 aylık imkan sunarken. Karadeniz'i cephe göçü ile aşan küçük ötücüler ve su kuşlarının yanı sıra yırtıcılar.Sinop karayolunun kuzeyinde kalan alanda. yörenin ünlü Kocaman pirinci adına Haziran ayının 3. kumullar. Orman alanı dişbudak. arazinin çok düz olmasından dolayı denize dökülmeden önce geniş bir alana yayıldığı.000 su kuşu (kaz. Deltadaki kuş türlerinin çeşitliliği ve sayıları eko sistemin canlılar için ne denli zengin ve sağlıklı olduğunu gösterir. leylekler. son derece önemli bir kışlama alanıdır. karameke ve yağmurcunlar) kışlamaktadır. su basar çayırlar ile birlikte yaklaşık 13. Deltanın doğu sahilinde gökler. Doğal Sit Alanları: Kızılırmak Deltası (Balık Gölleri). iç içe göller oluşturduğu görülmektedir. 22-23 Temmuz tarihleri arasında yapılmaktadır. Hacı Osman Ormanı. Kızılırmak deltası. 120 hektar olan alanın 80 hektarı orman. ve 4.İlçe sınırları içerisinde bulunan Kızılırmak'ın binlerce yıl Anadolu'dan sürükleyip getirdiği sedimentlerle oluşturduğu bereketli deltasında aynı zamanda ülkemizin en önemli sulak alan eko sistemlerinden biri olan Bafra Balık Gölleri de bulunur. İlimiz Çarşamba İlçesi Gelemen Çiftliği bitişiğinde yer alan Hacı Osman Ormanı. Delta. Deniz Oyunları Festivali .

G. Turistik Altyapı Turistik İşletme Belgeli Tesisler Tablo G. 2005 189 .2. 2005 Tablo G.Belediye Belgeli Turistik Tesisler Tesisin Adı Kaya Otel Dolphin Otel Cem Otel Altay Otel Gold Otel Sandıkçı Otel Omtel Otel Sönmez Otel Kent Otel Daştan Otel Güçlü Otel Yuvam Pansiyon Şahin Otel Klas Otel Omtel Tepe Otel Anakent Sosyal Tesisleri Otel Telefon 432 46 64 437 72 55 431 15 88 431 68 77 431 19 59 431 07 35 457 54 81 431 26 69 431 72 91 431 53 93 431 17 17 457 69 08 435 20 01 432 43 20 457 60 74 228 27 47 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.3. G.2.1.1.Oteller Tesisin Adı Büyük Samsun Vidinli Yafeya Mis (Bafra) Çavuşoğlu (Tekkeköy) Maarif (Havza) Sınıfı 5 Yıldız 3 Yıldız 3 Yıldız 2 Yıldız 3 Yıldız 2 Yıldız Oda Sayısı 107 45 96 23 56 24 Yatak Sayısı 234 80 184 47 118 48 Telefon 435 80 18 431 60 50 435 11 35 543 73 50 256 33 65 714 10 10 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.1 bölümünde anlatılmıştır. Turizm Çeşitleri G.1.

Lokanta.Sınıf Lokanta 2. Gazino ve Bar Tesisin Adı Cumhuriyet Divan Rama İtimat Balık Körfez Grand Saray Renk Gazinosu Çağlayan Gazinosu Saray Gazinosu As Titanik Nokta Bar 2056 Sınıfı 2.Tablo G.3.Sınıf Lokanta 2.Sınıf Lokanta Özel Eğlence Yeri Özel Eğlence Yeri Özel Eğlence Yeri Özel Eğlence Yeri Bar Özel Eğlence Yeri Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. 2005 190 .Seyahat Acenteleri Tesisin Adı Yavuztur Kartur (Ulusoy) Alaçam Seyahat Vetser Lamirjen Ondokuzmayıs Seyahat Ergüntur Rasibutur Grubu (A) Grubu (A) Grubu (C) Grubu (C) Grubu (C) Grubu (C) Grubu (C) Grubu (C) Grubu Telefon 431 13 24 431 33 10 621 34 37 437 38 08 432 35 45 231 39 07 431 86 73 230 01 71 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.4.Sınıf Lokanta 2. 2005 Kapasite 100 Kişilik 140 Kişilik 130 Kişilik 220 Kişilik 50 Kişilik 130 Kişilik 150 Kişilik 120 Kişilik 65 Kişilik 65 Kişilik 90 Kişilik Telefon 431 21 65 230 62 19 435 76 62 457 52 91 834 34 67 233 01 73 431 99 40 231 40 26 231 72 42 435 72 67 231 55 11 Tablo G.Sınıf Lokanta 2.

Turist Sayısı Tablo G. Maarif Ot. Yerli Nisan Yab. Yerli Aralık 305 45 5 1 18 1222 65 1330 438 104 145 374 3304 Yab. Vidinli Ot. Çavuşoğlu Ot. TOPLAM 269 15006 2802 5 13995 8219 29 1810 2456 303 44288 14 28 5 16 18 1 82 1257 200 658 677 121 137 3050 86 56 1 1550 392 1035 300 41 1444 405 113 1232 110 282 1248 300 279 1437 130 386 22 51 1635 208 1160 912 561 42 35 1050 270 1387 816 225 1350 320 10 1365 856 54 1318 883 86 1323 986 10 1624 883 5 1095 662 27 256 282 34 254 196 53 1 221 233 182 3958 40 125 196 38 146 208 44 154 231 39 112 240 32 73 178 170 3815 85 4520 408 4178 327 4428 503 4300 677 3875 262 3678 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Yerli Mart Yab. Yerli Kasım 326 809 102 2 1240 420 11 114 187 339 2872 Yab. Yerli Ağustos Yab. Mis Ot. Yerli Şubat Yab. 2005 Yılı Tesislerde Kalan Turist Sayıları Yerli Tesisin Adı Büyük Sam. TOPLAM Ocak 772 300 460 386 118 274 2310 Yab. Yerli Ekim Yab.G. Yerli Yab Mayıs Yerli Haziran Yab. Yerli Eylül Yab. 2005 191 .4. Yerli Temmuz Yab. Yafeya Ot.5.

Diğer yandan bölgenin önemli doğal kaynaklarından sayılan Bafra Balık gölleri özellikle tarımsal faaliyetler ve kanalizasyon atıkları sonucu mevcut flora ve faunayı tehdit etmektedir. güney batısında Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir. Ayrıca taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliğinin tespiti ve önlenmesi amacıyla Çevre Koruma Vakfı tarafından alınan ve İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile işbirliği içinde yürütülen egzoz gazı ölçümleri yapılmaktadır. Çarşamba ovasının güneyinde. Bölge Hıfzısıhha Enstitüsünce ilimizde iki noktadan ölçümler yapılmakta. Bafra Belediyesi tarafından yapılması planlanan Atık su Arıtma Tesisi yapımı projesi tamamlanmak üzeredir. İlçelerde ise katı atıklar gelişi güzel yerlere dökülmekte.G.6. kanalizasyon atıkları ve tarımsal atıklar bir arıtıma tabii tutulmaksızın ırmağa verilmektedir.Bölge Müdürlüğü’nün projesi devam etmektedir. G. Büyükşehir Belediyesi’nin yetersiz arıtımı sonucu halka verilen sular özellikle yaz aylarında salgın hastalıklara sebep olmaktadır. gerekli ıslah çalışmaları yapılmadığı taktirde ciddi çevre sorunlarına sebep olacaktır. Ayrıca sanayi tesislerinden kaynaklanan atık suların özelliklerini belirlemek ve deşarj standartlarını sağlamaları konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğü çalışmalar yapmaktadır. Mevcut yerin bir su kaynağı olması daha önemli bir sorun teşkil etmektedir. Mevcut katı atık depolama yeri de ekonomik ömrünü tamamlamak üzere olup. bazı günler 200 ug/I’yi bulmaktadır. kirlilik bakımından Karadeniz’e olan kıyısı. Samsun içme suyunun Çakmak Barajı Samsun İçme Suyu Projesinin depolama tesisi olarak görev yapacak olan baraj. Büyükşehir Belediyesi tarafından toplanan katı atıklar yılanlıdere mevkiine dökülmektedir. büyük ölçüde evsel atık sulardan kaynaklanmaktadır. Turizm Ekonomisi Bu konuda bilgi edinilememiştir. sanayi tesisleri. yer seçimi 192 . Samsun’un. Irmak boyunca kurulmuş bulunan. çıkan sonuçlar İl Çevre Müdürlüğü’ne iletilmektedir.5. Turizm-Çevre İlişkisi Diğer illerle kıyaslama yapıldığında. Çevre kirliliği nüfusun artması ve sanayileşmeyle başlamıştır. Bu güne kadar atıkların sağlıklı değerlendirilebileceği bir proje gerçekleştirilmemiştir. Özellikle kış aylarında hava kirliliği kendini daha fazla hissettirmektedir. Mert Irmağı kirlilik yükü açısından önemli bir sorundur. Samsun çevre kirliliği açısından daha temiz bir kent sayılabilir. Samsun’da katı atıklar önemli bir çevre kirliliği oluşturmaktadır. Kükürtdioksit miktarı Dünya Sağlık Teşkilatının belirlediği 150 ug/I’yi zaman zaman aşmakta. Önemli su kaynaklarından olan Kızılırmak ve Yeşilırmak’ta başta etrafındaki yerleşim birimlerinin atıkları olmak üzere tarımsal faaliyetlerle de büyük bir kirliliği bünyesinde taşımaktadır. Bu nedenle evsel atık suların arıtımı konusunda İller Bankası 16. Çarşamba İlçesinin 20 Km. İlimizde hava kirliliği daha çok ısınma amacıyla kullanılan yakıtların özelliklerinden kaynaklanmaktadır.

Orman ürünlerinin büyük bir kısmı ısınma amaçlı olarak kullanılmaktadır. İlimizde gürültü kirliliği henüz dikkatleri üzerine toplamakta. Kıyılardan daha çok kum ocakları şeklinde yararlanılması. Tarım alanlarımızı da önemli sorunlar tehdit etmektedir. Yıl boyunca güneşli gün sayısının az olması nedeniyle güneş enerjisi sistemleri ekonomik bir kaynak olarak görülmemektedir. Usulsüz kesim. Bunun yanı sıra özellikle toprakların kum. KAYNAKLAR: -İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2005 193 . Bunların başında verimli ve sulak birinci sınıf araziler üzerine kurulan yerleşim ve sanayi alanları gelmektedir. tuğla. Araçlardaki havalı kornaların resen sökülmesine ve gereksiz korna çalınması halinde vatandaşlarca yapılacak şikayetlerin değerlendirilmesi karar altına alınmış ve bu konuda çalışmalara başlanmıştır.000 hektarlık yer kaplamaktadır. Ancak bu alanlar çoğunlukla amaç dışı kullanılmakta. Korunması ve Geliştirilmesi : Doğal kaynaklar açısından Samsun su bakımından zengin bir il olup. mevcut akarsular üzerinde kurulan barajlardan sulama ve elektrik üretimi amacıyla yararlanılmaktadır. doğal kaynaklarımızın geri dönüşümünü imkansız hale getirerek büyük zararlara yol açmaktadır. mevcut yönetmelik kapsamında hastanelerin faaliyet göstermesi konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce tebligatlar yapılmıştır. sadece kaplıca olarak yararlanılmaktadır. Bu konu ile ilgili olarak. Ayrıca Jeotermal kaynaklardan enerji üretimi ve tüketimine yönelik bir çalışma yapılmamış olup. imar planına aykırı yapılaşmanın artması ciddi problemlere neden olmaktadır. Samsun İli bir kıyı kenti olmasına rağmen kıyılardan yeterince yararlanılmamaktadır.konusunda hiçbir ön araştırma çalışması yapılmadığı için önemli bir bölümü şu anda sorun oluşturmaktadır. halkın bu konuya eğilimi arttığı gözlenmektedir. Mahalli Çevre Kurulunda. İlimiz sınırları içerisinde çayır ve meralar 43. Hastane atıkları ile ilgili olarak. mevcut arazilerinde verimliliği düşmektedir. kireç. aşırı otlatma ve diğer arazi problemleri sonucu tahrip edilmektedir. Bu nedenlerle en önemli doğal kaynaklardan biri olan ormanların korunması ve geliştirilmesi gerekmektedir. şehir merkezinde gürültünün en aza indirilmesi amacıyla. Ekolojik dengenin göstergelerinden biri olan flora ve fauna bilinçsizce yok edilmektedir. Bu alanlar üzerinde şehirleşmenin yayılmasıyla birlikte tarım arazileri daralmakta. kiremit gibi maden sektöründe kullanılması. tarla açma ve diğer doğal nedenlerle orman alanları tahrip edilmektedir. Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı.

52 2.1.302 Yumrulu Bitkiler 2. Alt bölgeler içerisindeki ilçeler aşağıda gösterilmektedir.574 C.376 Meyvelik 88.211 Bağ-Bahçe(Ha:) 38.2. arazinin çevresel özellikleri.107 Çayır Mera (Ha) 44.519 Toplam Tarım Arazisi 455.) 358.924 Diğerleri 36.1.411 Pulluk Sayısı 50.2005 Yılı İstatistiki Verilerine Göre Tarıma İlişkin Temel Bilgiler Yüzölçümü(Hektar) 957.70 0.664 Sebzelik 38.H. Bir agro-ekolojik bölge iklim.576 Erozyona Maruz Alan(Ha.061 En Önemli Bitkisel Ürün Buğday A-Ekiliş Alanı (Ha. toprak yapısı ve/veya arazi örtüsüne göre belirlenir.302 Ormanlık Alan(Ha. arazi formu.900 Tarım Alanı (Ha. 194 .Tarım Arazilerinin Dağılımı Arazinin Cinsi Miktarı (ha.02 100 Tahıllar 217.210 B-Üretim Miktarı (Ton) 384. Bu kapsamda Samsun İli 3 agro-ekolojik bölgeye ayrılarak incelenmiştir.) Tarım Arazisine Oranı (%) 47.Sulu 110.324 Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 Agro-ekolojik bölgelendirme.750 B. potansiyel verim ve arazi uygunluğu benzer olan özelliklere sahip alt alanlara bölünmesini ifade eder.) 145.317 Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 Tablo H.420 Balıkçı Teknesi Sayısı 863 Balıkçı Ailesi Sayısı 2.311 D.Nadas 12.33 4.728 Endüstri Bitkileri 37.927 Yemeklik Baklagiller 20.) 758.43 19.826 Tarım Dışı Arazi (Ha) 99.Ekilen 426.884 Nadas 12. Genel Tarımsal Yapı Tablo H.54 8.Susuz 341.64 8.82 8.324 A. TARIM VE HAYVANCILIK H.643 Tarla(Ha) 304.) 455.845 Traktör Sayısı 33.

tahıl tarımı yapılan alan.1.19 Mayıs 5. fasulye. getirisi.2.Diğer meyveler dağınık ağaç şeklinde olmaktadır. İlde toplam 455.Çarşamba 4.2.Terme Çarşamba. çeltik ve tütündür.Havza 3. biber.Merkez İlçe 1. Bafra.ı fındık ziraatı yapılan alandır.1.Bunun önemli bir bölümü fındık alanıdır.2. Tekkeköy.324 ha tarım arazisi mevcut olup. Yine kapama olarak Merkez ve Çarşamba İlçelerinde şeftali üretimi yapılmakta ve önemli gelir kaynağı oluşturmaktadır. ALT BÖLGE III. Tarla Bitkileri H. Yakakent ve Asarcık İlçelerinde yapılmaktadır. pırasa.1. üretim hacmindeki ağırlığı fazla olan ürünler incelenecektir.884 ha.lık meyvelik alanın 85. Alaçam. Son yıllarda kapama bahçe Kivi üretim çiftçiler tarafından uygulanmaktadır.52 lik pay ile II.Kavak 4.Tablo H.Samsun İlinin Agro – Ekolojik Alt Bölgeleri 1.1.Alaçam 2. Ayvacık. % 19. H. Tarımsal Üretim Samsun İlinde polikültür tarım yapılmaktadır. Bitkisel Üretim H. Su ürünleri ve hayvansal üretimdeki üretim kalemleri de dikkate alınarak üretim deseni içinde stratejik önemi. Ayrıca plastik sera ve yüksek tünellerde son yıllarda artan bir oranda sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır.Ayvacık 2. mısır.Yakakent Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 H. karpuz ve kavundur. İlimizde ekonomik bakımdan yetiştirilen en önemli ürünler buğday.Asarcık 2. sırayı meyvecilik alıyor görülüyorsa da 88.Bafra 3. Kapama meyvecilik üretimi yapılmaktadır. ıspanak. Buğdaygiller 195 . Salıpazarı. kabak.Vezirköprü 6.Tekkeköy 7. sıradadır. İlimizde en fazla üretimi yapılan sebzeler domates. Fındık üretimi Merkez.Terme 8.1.82’lik pay ile I.Ladik 5.532 ha. Ondokuzmayıs. Sanayi bitkisi olarak da ayçiçeği tarımı yapılmaktadır.Salıpazarı 1.2. lahana.3. ALT BÖLGE II. % 47. ALT BÖLGE 1. hıyar.1. patlıcan.

Samsun İlinde alt Bölgelere Göre Tahıl Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 0 Buğday Arpa Yulaf Çavdar Mısır Çeltik 196 .2.5.) 0.200 Yulaf(dane) 0 200 Çavdar 557 1.821 100 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 III.750 Arpa 3. Alt Bölge 2.097 45.905 200 1.923 Üretim (ton) 448.510 10.983 4.210 13.110 39.2.2 0 I.150 10. Alt Bölge Buğday 64. Alt Göre Tahıl ÜretimiBölge III.400 7. Alt Şekil H.830 200 2.868 38. Alt Bölge II.700 150 Toplam 145. SamsunBölge Şekil H.812 10.Buğdaygiller Ekiliş ve Üretimi Ürünler Buğday Arpa TAHILLAR Çavdar Yulaf (dane) Kaplıca Mısır (dane) Çeltik Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 Değerler Ekiliş (da) 147.423 1. Alt İlinde Alt BölgelereBölge II.Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı (ha.650 77.) Ürün I.540 Mısır 33.4 0. Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım il Müdürlüğü 2005 Tablo H.6 0.810 120 0 4.360 14.071 Grafik : Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre T ahıl Üretimi 200000 180000 160000 140000 120000 Ton 100000 80000 60000 40000 20000 I.050 Çeltik 9.8 Alan (ha.1.668 Grafik : Tahıl Ekiliş Alanlarının Alt Bölgelere Göre Dağılımı 1 0. Alt Bölge Buğday Arpa Yulaf Çavdar Mısır Çeltik Şekil H.528 300 1.600 67.4.412 148.Tablo H.

) tahıllar içinde altıncı sırada yer almaktadır.800 19.76 ile II.91 ile III.416 Alt bölgeler bazında karşılaştırma yapıldığında il genelinde toplam buğday üretiminin % 47.3’ü I. Ayrıca ithal edilen 325. % 9.420 7.6 ini Samsun ili karşılamaktadır.200 ton (2003.000 ha.Alt Bölgede gerçekleştirildiği görülmektedir.Alt Bölgede. Alt Bölge II. Verilerine göre İlde çeltik üretiminde % 98.457 ton pirinç karşılığında 86. Alt Bölgede ise çavdar üretimi yapılmamaktadır.000 ha ekim alanı varken 2002 yılında ekim alanı 60 000 ha.6.33’ünün I. 2003 DİE verilerine göre. % 41.27’si II:Alt Bölgede.100 Çeltik 64. dünya ortalaması üzerinde verim almamıza rağmen Ülkemizin ihtiyacını karşılayamamaktadır. sırada yer almaktadır. 2004 yılı Tarım İl müd. yetiştirildiği alan bakımından da (70.000 ton) ve buğdaydan sonra en çok ekim alanı olan (153. sırada yer almaktadır.805 5. Türkiye’deki çeltik ekim alanlarının ve üretiminin % 40’ı Karadeniz Bölgesinden karşılanmaktadır.) üründür. sırada.391 1. Arpa üretiminde % 73.Alt bölge II.320 65.Alt bölge II.980 196.411 37.925 Mısır 182.626 Arpa 9. Alt Bölge Buğday 181.3 ile I.Tablo H. ile diğer bölgelerden daha yüksek verim potansiyeline sahiptir.94 ile I. 223. Çavdar üretiminde yine % 58 ile II. sulama imkanlarının yetersizliği ve çeltik fiyatlarının istikrarsızlığı sebebiyle ekim alanları sınırlı kalmakta.316 500 600 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ürün Toplam 384.000 ha.Alt Bölge I.Alt Bölge I.655 27.800. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Tahıl Üretimi ÜRETIM (ton) I.Alt Bölge I. Türkiye İle aynı paralelde bulunan benzer ekolojiye sahip ülkelerin çeltik verimlerine göre daha düşüktür. Dünyada çeltik.522. III. % 0.382. 2. arpa ve mısırdan sonra (372. sırada. Alt Bölge III. % 0.39’u ise III.000 $ ödenmiş olması çeltik üretiminin yetersiz olduğunun açık bir göstergesidir. Ülkemiz çeltik üretiminde dekardan alınan ürün bakımından Dünya ortalamasının üzerinde olmasına rağmen. sırada.Alt Bölge II. tahıllar içinde en çok üretilen (589. Alt Bölge III. Türkiye çeltik tarımı için oldukça uygun ekolojiye sahip olmasına rağmen. % 26 ile I.000 ton olan Türkiye mısır üretiminin % 5. 197 . Ancak Türkiye’de üretim bakımından buğday. 2004 yılı Tarım İl müd.a kadar düşmüştür. sırada.227 250 Yulaf (dane) 0 250 0 Çavdar 1. (FAO 2003) 1982 yılında 77.000) ton.125. Verilerine göre Samsun mısır üretiminin % 87. % 3.316 209.32 ile II.Alt Bölgede gerçekleşmektedir. Karadeniz Bölgesi verim bakımında 574 kg/da.132 250 3. sırada yer almaktadır.DİE) olan Türkiye çeltik üretiminin % 13’ünü Samsun İli karşılamaktadır.

11 25.41 -19.200 % Değişim -10.77 29.55 7.11.77 6.00 -1.37 -4.30 -13.55 25.55 -2.33 -10.7.3 Ekilen Alan (ha.000 20.00 0.94 2.57 1.000 % Değişim -9.81 3.25 2. İtalya) ile karşılaştırdığımızda ekimden hasada kadar yapılan işlerin yürütülmesinde daha fazla işgücü harcanmaktadır.34 15.09 8.3.0.85 0.72 1.70 23. Tablo H.70 0.) Verim (kg/ha.79 14.000 5.3.65 -11.78 -0.33 -1.77 1.50 -.) 2 715 2 700 2 625 2 613 3 000 3 113 3 088 3 000 2 604 2 970 3 000 3 010 2 963 3 000 3 063 3 000 3.33 Verim (kg/ha.70 -23.30 -9.00 -.80 -2.08 1.) Şekil H.85 -1.00 12.05 5.69 8.56 1.86 3.64 0.93 2. Avusturya.8. Samsun İli 1982 – 2003 Yılları Arası Pirinç Üretimi YILLAR 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 Üretim (ton) 210 000 189 000 168 000 162 000 165 000 165 000 157 500 198 000 138 000 120 000 129 000 135 000 120 000 150 000 168 000 165 000 189 000 204 000 210 000 216 000 216 000 223.29 -.000 35.77 -.64 -3.) 77 350 70 000 64 000 62 000 55 000 53 000 51 000 66 000 53 000 40 400 43 000 44 850 40 500 50 000 54 850 55 000 60 000 65 000 58 000 59 000 60 000 65.21 14.000 30.46 14.10 -2.Türkiye’de yapılan çeltik tarımının diğer bazı gelişmiş ülkeler (ABD.000 0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 YILLAR Üretim (ton) Ekilen Alan (ha.00 -0.86 -13.71 -30.000 10.44 4.000 15.50 4.57 -3.11 -3.27 9.04 7.50 3 139 3 630 3 661 3 611 3434 % Değişim -0.00 -.9 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Grafik : Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Pirinç Üretimi 40.4.46 9.000 ÜRETİM -ALAN 25.13 -11.Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Pirinç Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 198 . Bu da üretim maliyetini arttırmaktadır.

Bunun çok az bir kısmı yaklaşık 18 –20 milyon tonunun ithalat – ihracatı yapılmaktadır. özellikle fındığa uygulanan popülist fiyat politikalarının etkisi ile fındık üretimi daha cazip hale gelmiştir.000 $ ödemiştir. Ülkemizde çeltik üretimi yurt içi pirinç talebini karşılayamamaktadır. Karadeniz Bölgesinde ise çeltik verimi Türkiye ortalamasının üzerindedir. Türkiye bugün pirinç ithalatının yanında kırık pirinç ve çeltikte ithal etmektedir. hayat standartlarının yükselmesi. Türkiye Ziraat Odaları 1997 – 1998 Zirai ve İktisadi raporu verilerine göre 1990 yılında 176.124.4. En çok üretim yapıldığı il Samsun olmasına rağmen çeltik tarımında yıllar itibariyle önemli gelişmeler gösterememiştir. Samsun İli 1982 – 2003 Yılları Arası Pirinç Üretimi YILLAR PİRİNÇ Miktar Ton 300112 203696 267991 275268 246935 341747 225762 325457 Değer 1000$ 109431 82083 94794 96455 97605 108215 57683 86382 İTHALAT KIRIK PİRİNÇ Miktar Değer Ton 1000$ 354 89 516 143 201 52 108 35 1226 103 ÇELTİK Miktar Ton 22101 22248 52389 42186 164917 299390 135069 292024 PİRİNÇ Miktar Ton 249 1285 546 593 1468 5667 4202 1935 İHRACAT KIRIK PİRİNÇ Miktar Değer Ton 1000$ 16 9 63 74 18 16 48 40 752 179 3980 846 3227 650 1464 281 ÇELTİK Miktar Ton 116 385 177 169 248 335 234 181 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 Değer 1000$ 421 4568 10307 9390 43775 59591 24437 48803 Değer 1000$ 761 1184 520 555 863 1788 1214 699 Değer 1000$ 97 296 145 148 207 206 179 167 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Türkiye’nin kırık pirinç için bile 2002 yılında 103. Türkiye’nin pirinç ihracatı ithalat karşısında önemsenmeyecek oranda olup 2002 yılı pirinç ihracatı 1 935 ton karşılığı 699. Tablo H. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin döviz 199 .382. Türkiye’nin pirinç piyasası incelendiğinde 1975 li yıllardan beri bazı yıllar hariç sürekli pirinç ithalatı yapılmaktadır. eskiden bulgura dayalı beslenmenin günümüzde pirince dönüşümü ve şehirleşmeye bağlı olarak kişi başına yıllık pirinç tüketimi 3 kg. Türkiye çeltikten birim alandan alınan verim açısından Dünya ülkeleri arasında ilk sıralarda yer almasına karşılık çeltikten elde edilen pirinçte kendine yeterli olmayıp net ithalatçı bir ülke konumuna gelmiştir. Hızlı nüfus artışı. İthal edilen çeltik yurt içinde üretilenden daha ucuza mal edildiği için çeltiği pirince işleyen fabrikalar maliyetlerini düşürmek için yerli çeltiğe ithal çeltiği karıştırarak işlemektedirler.457 ton pirinç için86.000 $ ödenmiştir.a çıkmıştır.000 $ ödemesi net ithalatçı bir ülke konumunda olduğumuzun açık bir göstergesidir. Bunun nedeni Bölgede yetiştirilen.879 ton pirinç ithalatı karşılığında 62.000 $ dır. Bu nedenle arz açığı ithalat yoluyla kapatılmaya çalışılmaktadır. yaklaşık 600 milyon ton çeltiğin tamamına yakını çeltiği üreten ülkelerde tüketilmektedir. Tablo H. incelendiğinde 2002 yılında ülkemiz 325.dan 8 kg.8.Çeltik İthalatı – İhracatı : Dünya pirinç piyasası incelendiğinde. Zaten pirinç ihracatının büyük bir çoğunluğu ithal edilen çeltiğin pirince işlenmesinden oluşmaktadır.

Bunun nedeni çeltik fabrikalarının hasat zamanı düşük fiyatlı ithal çeltiği tercih ederek yerli çeltiğe düşük fiyat vermesidir.) bulunmamaktadır. Samsun’da çeltik tarımı iyi bir gelir getirmesine rağmen üreticiler ürünlerini pazarlamada bir takım zorluklarla karşılaşmaktadır. Samsun İlinde çeltik ekim zamanının gecikmesi sonucu hasat Sonbaharın erken yağışlarına denk gelmektedir. Bu konu derhal göz önüne alınarak acil çözüm stratejileri geliştirilmelidir. Diğer bir etken de sanayicilerin rekabet amacıyla iç piyasadaki düşük ve yüksek fiyat ile alınan çeltikleri karıştırıp maliyeti düşürmeleri ve nem oranı yüksek yurt içi ile nem oranı düşük ithal pirinçleri karıştırıp pazarlamalarıdır. 200 . Özellikle üretimde artış için çeltik alım fiyatları ile girdi fiyatları arasındaki gerekli dengenin kurulması çiftçilerin üretim maliyetleri altında ürün satmak zorunda bırakılmaması gerekir. Bu da tüketicinin ithal pirince yönelmesine sebep olmaktadır. Genel olarak piyasada aynı dane iriliğine sahip olan (kırık ve kırmızı renkli dane bulundurmayan) pirinçler tercih edilmektedir. Çeltik üreticileri fındık üreticileri gibi bir kooperatif örgütlenmesi altında bir araya gelememişlerdir. Sınır ticareti öyle bir noktaya gelmiştir ki Türkiye’ye mal satmak için Amerika’dan mal almaya değmektedir. Bu nedenle üreticiler girdi temini ve pazarlama gibi konularda sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Çeltik üreticisi üzerinde olumsuz bir etki yapan pirinç ithalatından alınan fonların iç piyasada fiyatların düşmesini önleyecek düzeyde tutulması sağlanmalıdır.kaybının önlenmesi bakımından çeltik üretiminin arttırılması zorunludur. Ancak çeltik fabrikalarında ürünü standart hale getirip kırık daneleri ayıracak ekipmanlar (fotosel cihazı vs. Ayrıca kurutma olanaklarının yetersiz oluşu sebebiyle olması gereken rutubet ürünün pazara arz edilmesini engellemektedir. Dolayısıyla ithal pirinçler gibi tek tip görüntüler arz etmemekte ve özellikle TSE standartlarına uyulmamaktadır. Çeltiğin Pazarlanması : Çeltiğin işlenmesi ve değerlendirilmesinde standart ürün en önemli pazarlama kriteri olarak karşımıza çıkmaktadır. Çeltik hasadından sonra ürünler genelde çeltik fabrikaları ve TMO tarafından satın alınmaktadır. Sahip olduğumuz tarımsal kaynaklar üretimin arttırılmasını sağlayacak düzeydedir. Ülkemiz için pirinç ticaretinin boyutlarının bu kadar vahim olduğu görülmektedir. Buna bağlı olarak. Ancak bunun için pirinç üretiminin teşviki yönünde çeltik üretim tedbirleri alınmalıdır Aradaki vergi farkı nedeniyle sınır ticareti aracılığıyla yılda giren pirinçten ithalatçılar büyük zarar görmektedir. Ancak kaliteli tohumluğun kullanılmaması sonucu özellikle sanayinin istediği standartta ürün elde edilememektedir. TMO’nun daha fazla pazara girip alım yapması beklenilmektedir. pirincin kalitesi bozulmakta ve hasattaki yüksek nem oranından dolayı çeltikte kurutma sorunu ortaya çıkmaktadır.

Çeltiğin pirince işlenmesi bir bakıma ham maddenin teknolojik ürünlere dönüştürülmesinin ilk aşamasıdır. Türkiye’de mısır. işlenen tarla alanı içinde.540.000 ha. 2003 yılında 560. 13. tahıl ekilişi bulunmaktadır. yaklaşık 638 milyon tonluk üretimi ile tahıl üretiminde buğdaydan sonra ikinci sırada yer almaktadır. Hal böyle iken üreticiyi daha fazla kazandırmak için çeltik üretiminde verimliliği arttırmamız bununla birlikte kaliteli üretim yapmamız gerekmektedir. Mısır Üretimi : Doğrudan ve dolaylı olarak insan beslemesinin temel kaynaklarından biri olan mısır.Pirincin Pazarlama Aşamaları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Pazarlama aşamasında da görüldüğü gibi çeltiğin pirince işlenip tüketiciye ulaşmasında bir çok ara pazarlama kademelerinden geçmektedir. pazarlama stratejileri de oluşturulamamıştır.ÜRETİCİ TMO ÇELTİK FABRİKALARI ARACI FABRİKADA KIRDIRMA TOPTANCILAR SÜPER VE HİPER MARKETLER BAKKALLAR SEMT PAZARLARI TÜKETİCİ Şekil H.413. ekim alanı bulunan mısır bitkisi. 22. Dünyada 2003 yılı itibariyle yaklaşık 143 milyon ha. tahıl ekiliş ve üretiminde buğday ve arpadan sonra III.4. hızlı nüfus artışına eşdeğer bir gıda üretimi gerçekleştirme çabası içindedir. Türkiye’de 81 ilin hemen hemen tamamında az veya çok ekilmektedir. . Halen ülkemizde sadece çeltikte değil diğer ürünlerde de üretim politikası geliştirilmediği gibi. Toplam tahıl ekilişinin 560.000 ha. İlk safhada bile çeltiğin pirince dönüşüp tüketiciye ulaştırılması aşamasında her bir ara pazarlama kademesinde bulunanların bir takım girdi masrafları bulunan üreticiden daha fazla kazanmaları düşündürücüdür. Mısır dünyada olduğu gibi Türkiye’de de en önemli tahıllardan biridir. 1970 yılı Türkiye mısır üretimi 1 040 000 ton iken.000 kg. dünya üzerinde en çok çalışmalar yapılan bir bitkidir. Sırada yer almaktadır. Çünkü pek çok ülke.000 ton ürün alınmış ve Türkiye ortalama mısır verimi 5.000 hektarını mısır tarım alanları oluşturmaktadır.600 ha. olarak 201 . alandan 2.800./ha.

63 ve % 5.000 kg.a gerilemiştir. verim elde edilmiştir.a kadar gerilemiştir. Bölgede ticari manada mısır üretimi Bafra ve Çarşamba Ovaları ile sınırlı kalmış. Karma yem sanayimizin mısır talebinin karşılanması bakımından üretimin geliştirilmesi gereklidir. Bunun başlıca nedenleri düşük verim içeren yerli çeşitlerin kullanılması./ha./ha.000 tona yükselmiştir. Ekim alanlarındaki düşüşe karşılık üretimde meydana gelen artışlar yeni melez mısır çeşitleri ekiminin yapılması. Samsun ortalaması 3. Ekim alanları küçük dalgalanmalar göstererek 1997 yılında üretim 155. Buna rağmen üretim 156. Başlı başına üretim alanlarının 202 .403 tona yükselmiştir. 2003 yılında ise ekim alanları azalarak 42.000 ton olarak gerçekleşmiştir.000 ha.gerçekleşmiştir.732 ha. olan mısır ekiliş alanı 1988 yılına kadar hızlı bir düşüşle 500. üretim ve verim ilişkilerine ilişkin tablo 26 incelendiğinde ekim alanlarında önemli dalgalanmaların olduğu dikkati çekmektedir. Samsun. Samsun İli mısırın ekolojik istekleri yönünden elverişli bir iklime sahip olması nedeniyle büyük bir üretim potansiyeli teşkil etmesi gerekirken.763 kg.800. Son otuz yılı göz önünde bulunduracak olursak üretim alanları pek değişmezken verime bağlı olarak üretimdeki artış % 100 ü geçmiştir Bölgeler itibariyle ise 1960 lı yıllarda Karadeniz Bölgesinin ekim alanı ve üretimdeki payı % 50 – 55 arasında değişmekte iken. bugün ekim alanının % 45 lik paya sahip olmasına rağmen üretimdeki payı % 25 e inmiştir. Böylesine geniş ekim alanına sahip Samsun İli (42.000 ton olan üretim 1988 yılına gelindiğinde ekim alanlarının düşmesine rağmen 2.58’ini oluşturmaktadır. Önemli ölçüde II.732 ha. 1988 yılından itibaren mısır ekim alanlarında yeniden bir artış görülmüş. bölgenin diğer mısır üretim alanlarında çeşitli sebeplerle geleneksel mısır tarımına devam edilmektedir. depolama ve pazarlama sorunları ile uygulanan fiyat politikalarının yeterli olmayışıdır.788 ha. bu potansiyel gerektiği gibi değerlendirilememektedir. 1982 yılında 580. Türkiye mısır verimi dünya ülkeleri ile karşılaştırıldığında oldukça düşüktür.). Ülkemizde mısır üretim hedeflerini doğru belirlemek için öncelikli hedef birim alandan alınan ürünü arttırmak olmalıdır. kurutma. ürün olarak üretimi yapılan mısır yetiştiriciliğinin geliştirilmesi büyük ölçüde destekleme alım politikalarına bağlıdır. Türkiye 1982 – 2003 yılları arasında mısır ekiliş. uygun yetiştirme tekniklerinin uygulanması ve mekanizasyonun artması ile açıklanabilir. Ayrıca son yıllarda tüm Türkiye’de olduğu gibi bölgemizde de silajlık mısır yetiştiriciliği oldukça önem kazanarak büyük ölçüde artış göstermiştir.360. Türkiye’de mısırdan yüksek verim alınabilecek ekolojik bölgelerimiz sınırlıdır. 2003 yılı itibariyle Samsun İli mısır ekim alanı ve üretimi. Tablo 28 incelendiğinde Samsun’da 1993 yılında 54. ekili alandan 151. 2003 yılında ise üretim 2.) nin dekara veriminin Türkiye ortalamasının altında olması dikkati çekmektedir (Türkiye ortalaması 5.373 ton ürün ve 2.661 ha. 1982 yılında 1. yetiştirme tekniklerinin tam ve zamanında uygulanamaması. Bunun yanında verim potansiyeli düşük çeşitlerin ekilmesi de verim düşüklüğünün nedenlerindendir.000 ha. Türkiye mısır ekim alanı ve üretiminin sırasıyla % 7.000. Adana ve Sakarya İlleri Türkiye mısır üretiminin yaklaşık % 50 sini karşılamaktadır.428 ton olarak gerçekleşmiştir.

81 45. Burada üzerinde durulması 203 .39 2.428 10.) 1993 151 373 54 788 1994 148 329 -2.34 1.000 ton olan Türkiye mısır üretiminin % 5. Samsun İli 1993 – 2004 Yılları Arası Mısır Üretim Potansiyeli YILLAR Ekilen Alan (ha.) 2 763 2 560 2 586 2 707 2 804 2 988 3 418 3 488 2 966 3 054 3 661 4 636 % Değişim -7.28 0.35 46 347 2003 156.97 19.42 55 421 1998 156 757 0.) YILLAR Ekilen Alan (ha.) Şekil H. yaklaşık 2.80 -4.65 Verim (kg/ha.89 -7.732 * 2004 209.9.75 -1.26 53 872 2001 161 500 -14.87 26.934 ton) III.50 42. Alt Bölgede gerçekleşmektedir.58’ini Samsun İli karşılamakta olup .800. Alt Bölgede.357 ton) I.82 48 543 2000 187 885 11.88 56 851 1996 148 823 1. 2003 verilerine göre.81 -7.87 52 752 1999 165 883 5.48 si (10.67 3.97 2.137 ton) II. Ham tarım ürünlerinin tarıma dayalı sanayide işlenerek mamul madde haline getirilen ürünler önemli oranda artı değer yaratmaktadır.87 -3. Tablo H.99 si ise (10.79 5.01 4. Alt Bölgede.56 14.98 1.5.6 Grafik : Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Mısır Üretimi 250000 ÜRETİM . % 6.08 -14. Bu üretimin % 86.01 57 939 1995 147 014 -0.97 10. Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Mısır Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Mısırın Pazarlaması : Bilindiği gibi tarım ürünlerinin bir bölümü üretildikten sonra herhangi bir işlemden geçirilmeden tüketiciye ulaşmakta ve tüketilmektedir.53 ü (135.arttırılması veya üretimin yaygınlaştırılması yeterli değildir.50 6.320 33. % 6.150 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Üretim (ton) % Değişim % Değişim 5.05 54 455 2002 141 560 -12. Bir bölüm tarım ürünü ise işlendikten sonra tüketilmektedir.ALAN 200000 150000 100000 50000 0 1998 1999 2000 2001 2002 2003 *2004 Üretim (ton) Verim (kg/ha.23 54 981 1997 155 403 4.04 -14.

Tüccarlar tarafından yem fabrikalarına ve mısır unu fabrikalarına satış yapılmaktadır. Nişasta fabrikalarında yaş öğütme ile mısır tanesinin kuru madde ağırlığının 1/3 ü yağ ve nişasta olup geriye kalan kısım protein ve selüloz olarak çiftlik hayvanlarının yem rasyonlarında kullanılmak üzere yem fabrikalarına satışa sunulur. büyük bir kısmını ise satmaktadır. Tanelenen mısır çoğu zaman tüccara satılmaktadır. Ülkemizin çoğu yerinde kurutma tesislerinin olmayışı mısırın pazarlanmasında en büyük problem olarak görülmektedir. hayvan yiyeceği ve tohumluk olarak ayırmakta. ayrıca taze mısırın fırınlanıp öğütülmesiyle mısır unu olarak semt pazarlarında satışa sunulmaktadır. Üretmiş olduğu mısırın bir kısmını kendi yiyeceği. glikoz ve yan ürün olarak işlenerek pazarlanmaktadır. Ayrıca yörede bulunan mısır kırma ünitelerine sahip basit değirmenlerde kırılmakta hayvan yemi olarak yetiştiricilere satılmaktadır. Bu yüzden hasat edilen mısır koçanları sıyrılarak somak halinde silo veya tahtadan yapılmış serenlerde doğal olarak kurutulmak için depolanmaktadır. Tanelenmiş mısırın pazarlanabilmesi için nem oranının % 15 in altında olması gerekmektedir. Yukarıda bahsedildiği gibi çiftçi pazarlama zincirinin ilk halkasında yer almakta ve daha sonraki aşamalarda söz sahibi değildir. Samsun’da mısırın çok az bir kısmı çiftçi şartlarında taze mısır olarak satılmakta. Nişasta işleme sırasında nişasta bulmacı üzerinde yüzen kabuk ve ruşeym yağca zengin olduğundan mısırözü yağı üretilmek üzere yağ fabrikalarına pazarlanmaktadır. Tüccarlar tarafından satılan mısır yem fabrikalarında yem rasyonlarında kullanılmakta. Üretici ürettiği mısırı satarak elde ettiği artı değerle yetinmekte ve ekonomik hayatını devam ettirmeye çalışmaktadır. 204 . Kısaca çiftçi sanayiye entegre olamamaktadır. Bugün mısır üreticisi ürettiği ürünün karşılığını alamamaktadır. Kurutulan mısır somakları basit tanelenme makinesi ile ayrıldıktan sonra çuvallara doldurulduktan sonra pazarlama aşamasına gelmektedir. Mısır üretiminde ürün desteklemesi ve devlet alımı olmadığından fiyatlar tamamen Pazar şartlarında oluşmaktadır. Mısır kısa gün bitkisi olduğundan hasadı çoğu zaman sonbahar yağışlarına denk gelmekte dolayısıyla hasat Karadeniz Bölgesinde mevsime bağlı olarak problemli geçebilmektedir. Mısırın danesinin yanında mısır sapları kışın hayvan yemi olarak satılabilmektedir.gereken en önemli husus tarıma dayalı sanayinin yarattığı artı değerlerden çiftçilerin yararlanamamasıdır. Mısır üreticisi genellikle mısırı koçan olarak hasat etmekte daha sonra tanelenmektedir. mısır unu fabrikalarında ise mısır nişastası. Mısır üreticisi herhangi bir çatı altında örgütlenemediğinden fiyatların belirleyicisinin tüccar olduğunu söylemek mümkündür.

023 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ürünler Değerler Üretim (ton) 9 80 1.10.TAZE MISIR ÜRETİCİ MISIRUNU ÜRETİCİ TÜCCAR MISIR KIRMA DEĞİRMENLERİ UN FABRİKALARI NİŞASTA FABRİKALAR BESİCİLER BAKKALLAR MARKETLER MISIRÖZÜ YAĞI FABRİKALARI SEMT PAZARLARI TÜKETİCİ Şekil H. Alt Bölge II.1.Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 205 .310 Fasulye (kuru) 17.1.6.Mercimek Şekil H.025 Mercimek (yeşil) 3 Fiğ (dane) 2. Baklagiller Tablo H.7.Fasulye Nohut Y.930 3 3. Baklagiller Ekiliş Ve Üretimi Ekiliş (da) Bakla (kuru) 11 Bezelye (kuru) 10 BAKLAGİLLER Nohut 1. Alt Bölge III.500 Grafik : Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı 12000 10000 A n a la (h ) 8000 6000 4000 2000 0 I.2.2.539 9. Alt Bölge K.Mısırın Pazarlama Aşamaları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 H.

Alt Bölge II.Fasulye 0 I.11 Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Ekim Alanlarının Dağılımı(Ha) Ürün I. Fasulye üretiminde 2004 İl Müdürlüğü verilerine göre % 61.817 3 3 6 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Samsun’da kuru fasulye üretimi ağırlıklı olarak.590 5 Grafik : Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi 7000 6000 5000 Üretim (ton) 4000 3000 2000 1000 K. Samsun’da üretilen nohut ve yeşil mercimeğin tamamı I.163 2. Alt Bölge III. Alt Bölge Nohut Y.780 1. 206 . sırada.19 pay ile II.Alt Bölge III.Alt bölgede üretilmektedir.8. sırada yer almaktadır.Fasulye 10. % 11.Mercimek 2 3 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 III.56’ sı Samsun ilinde gerçekleşmektedir. sırada. Alt Bölge II. Alt Bölge II. Alt Bölge 2. mısır üretim alanlarında ara ziraatı olarak yapılmaktadır.81’lik pay ile III.280 Nohut 205 1. ve II.Alt Bölge I.98’lik pay ile I. Alt Bölge Toplam 6.175 9.650 Toplam 16.942 341 1. Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H.Alt Bölgede nohut ve yeşil mercimek üretimi yapılmamaktadır. % 26.476 1.604 1. Alt Bölge K.Fasulye Nohut Y.Mercimek Üretim (ton) I.385 Y.850 3. 2003 DİE verilerine göre Türkiye kuru fasulye üretiminin % 4. Kuru fasulye üretimi de mısır üretiminin yoğun olduğu I.12 Samsun İli Alt Bölgelere Göre Baklagil Üretimi Ürün K. III. Alt Bölge II.Alt Bölgede yoğunlaşmıştır.Mercimek Şekil H.Tablo H. Alt Bölge III.

Alt Bölgede gerçekleşmiştir. Alt Bölge II.41 olarak gerçekleşmiştir.3. % 38.117 ton olan korunga üretiminin % 59. Üretimin % 57.050 1.26 si I. Yem Bitkileri Tablo H.2.82 si II. III.639 - YEM BİTKİLERİ Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H. üretimin yoğun olarak I.250 51.140 33. Alt Bölgenin payı %9.9. II.H.90 ile birinci alt bölge. asıl mısır üretimi bütün alt bölgelerde yapılıyorsa da.13.476 58.184 4.116 Üretim (ton) 13.950 14. toplam 51.Mısır 91. Grafik : Samsun İlinde Alt Bölge lere Göre Ye m Bitkileri Ekiliş Alanları Dağılımı 10000 Alan (ha) 8000 6000 4000 2000 0 I.975 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2004 Yem bitkileri üretimi alt bölgeler bazında incelendiğinde yonca üretimi il genelinde 10.41 i III.Alt Bölgede.7 oranında yonca üretimi yapılmaktadır. Alt Bölgede. III.561 5.Alt Bölgede.Alt Bölgede % 27.058 13.Alt Bölge Toplam Yonca 4.463 125 4.1.73 i II. Bölgede yapıldığı görülmektedir.529 2.200 143.884 1.Alt Bölge III. Alt Bölge III. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Yem Bitkilerinin Üretimi Üretim (Ton) Ürün I.Mısır Şekil H.464 19. lin 4. Alt Bölgeler Göre Yem Bitkileri Ekiliş Alanları Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 207 . Alt Bölge Yonca Korunga Fiğ Mısır (Hasıl) S.530 20. % 37. Alt Bölgede de % 5.41 gerçekleşmektedir. III. Alt bölgede ise hasıl mısır üretimi yoktur. Alt Bölgede % 63.300 39.268 1.090 S. Alt Bölgede gerçekleşmektedir.035 9.975 ton olan slajlık mısır üretimi yapılmaktadır.13 ü I. Alt Bölge şeklinde olup. % 51 inin de II.68 ile II.14.117 Fiğ 30.884 15. % 42. bunun % 43. Alt Bölgede ise % 3 Korunga üretimi yapılmaktadır.475 13.890 250.Alt Bölge II.537 Korunga 1. I.830 ton fiğ üretimindeki alt bölgelerin payı % 58.376 600 10.575 7.537 ton üretilmiş olup. Alt Bölgede fiğ üretimi %2.28 inin I. İldeki toplam 143. III.17 dir. Alt Bölgede üretildiği görülmektedir.1.830 Mısır (Hasıl) 18. Yem Bitkileri Ekiliş Ve Üretimi Ürünler Yonca Korunga Yulaf (ot) Mısır (hasıl) Mısır (slaj) Tritikale (ot) Fiğ (ot) Üçgül (ot) Değerler Ekiliş (da) 944 851 5.

270 ton (FAO 2003) olup . Samsun İli Alt Bölgelere Göre Yem Bitkileri Ekiliş Alanları (ha.50’dir. yağ bitkilerine ayırmış.030 730 2.16. Arjantin. Özellikle Arjantin ve Fransa ayçiçeğine uygun iklim koşullarına sahip olduğundan yüksek verimleri nedeniyle üretimleri fazladır. sırada yer almaktadır. H.315 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 2004 İl müdürlüğü verilerine göre tablo 55 dikkate alındığında Samsun İlinde yem bitkileri ekiliş alanının Tarla Bitkileri ekilişi içindeki payı % 18’ dir. İç Anadolu ve Karadeniz Bölgesinin Türkiye ayçiçeği alanları içindeki payı ise % 10 un üzerindedir.1.4.631 497. Ege ve Karadeniz Bölgesi olmak üzere birçok bölgede yetiştirilebilmektedir. başta Trakya.715 660 5.) Ürün I. Kuraklık. Türkiye üretim miktarı ve ekim alanı bakımından da Dünya ülkeleri arasındaki sıralamada 10. Endüstriyel Bitkiler Ekiliş Ve Üretimi Ekiliş (da) ENDÜSTRİYEL Tütün 14. gerekli ham maddenin teminine ağırlıklı olarak yönelmişlerdir.2. Alt Bölge II.15.1. Alt Bölge Toplam Yonca 423 728 75 1. kolza vb.358 250 16. Ukrayna.940 1. Başta ayçiçeği olmak üzere çok çeşitli yağ bitkisinin yetiştirilmesine elverişli ekolojiye sahip Türkiye’de yıllardır yağlı tohum ve bitkisel yağlarda açık devam etmektedir. Tarla bitkileri ekiliş alanları içinde Türkiye de yem bitkileri ekiliş alanı 2003 verilerine göre %5. Endüstriyel Bitkiler Tablo H. Alt Bölge III. Eğer çiftçilerin tercihi tarlaya iki yıl üst üste hububat ekme yönünde ise ayçiçeği üretiminde ikinci yıl için azalma görülmektedir. Rusya. Toplam ayçiçeği ekim alanının % 70 inden fazlası Trakya – Marmara Bölgesinde özellikle de Tekirdağ.595 47 Dünya ayçiçeği üretimi 2003 yılı itibariyle 27. Ülkemiz bitkisel yağ üretiminde % 50 ile en büyük payı olan ve yağ bitkileri üretiminde başta gelen ayçiçeği. Fransa ve ABD en fazla üretimin gerçekleştirildiği ülkelerdir. İnsan beslemesinde özellikle bitkisel yağların önemi büyüktür.315 Mısır (Hasıl) 2.226 Korunga 383 523 25 931 Fiğ 8. Ayçiçeğinin en fazla yetiştirildiği Trakya – Marmara Bölgesinde genellikle hububat – ayçiçeği ekim nöbeti hakimdir. Bugün birçok sanayi ülkesi bitkisel yağ üretiminin arttırılması için sınırlı olan tarım alanlarının büyük bir kısmını ekolojilerinin uygunluğuna bağlı olarak ayçiçeği. 208 .Tablo H. Bu Türkiye’de yem bitkileri ekiliş ve üretiminin yetersizliğinin göstergesidir.Mısır 2.440 BİTKİLER Şeker pancarı 11.760 S.553 Kenevir (lif) 43 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ürünler Değerler Üretim (ton) 13. Edirne ve Kırklareli İllerinde bulunmaktadır.707 7. 740.

hastalık ve zararlı problemleri dışında özellikle taban fiyat politikası. Alt Bölge III. Alt Bölge II.10. ekim alanlarının kontrolsüz genişletilmesi.035 Şeker pancarı 3.11.) Şekil H.101 Ayçiçeği 515 8.17.460 1.843 9.251 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Grafik : Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi 350000 300000 250000 Ton 200000 150000 100000 50000 0 I. kalitesiz tohumluk. ürüne olan bağımlılık. ekonomik teşvik ve güvence. Alt Bölge Şeker pancarı Ayçiçeği Soya Alan (ha. Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 209 . I. tarımsal mekanizasyon ve üreticilerin bilinçlendirilememesi gibi bir dizi sorunlar nedeniyle sürdürülebilir tarımsal üretim modeli ülkemizde halen oluşturulamamıştır. depolama. düşük verim ve kalite. Alt Bölge Toplam Tütün 11. Alt Bölge III. Alt Bölge III.435 Soya 2. Alt Bölge Tütün Şeker pancarı Ayçiçeği Soya Şekil H. Alt Bölge III. Alt Bölgeler Göre Endüstri Bitkileri Ekiliş Alanlarının Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H.258 13. Alt Bölge II.575 13.) Ürün I. Grafik : Samsun İli Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Ekiliş Alanlarının Dağılımı 12000 10000 8000 6000 4000 T ütün 2000 0 I.920 9. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkilerinin Ekiliş Alanlarına Dağılımı (ha.211 40 2. veya II.

Alt Bölgede şeker pancarı üretimi yapılmamaktadır.lük pay ile I.18.950 Ayçiçeği 945 24. sırada yer almaktadır. sıradadır. Alt Bölge III.158 ton (2003.172 561.Alt Bölgede ayçiçeği üretimi yapılmamaktadır.40. ayçiçeği üretimi de II.58’si Samsun İlinde üretilmektedir.930 25.920 ha. III.830 Soya 7. Ayçiçeği üretiminde % 96 ile ilk sırayı II. üretim alanı ve il genel üretimindeki yaklaşık % 95 lik üretim payı ile II.Alt Bölge % 86. I. Alt Bölge II. % 4. lık ayçiçeği ekim alanı tarım arazileri içinde son derece küçük bir alanı oluşturmaktadır. 210 .635 Türkiye’nin 112.Alt Bölge II. Alt Bölgenin üretim payı % 5.ının endüstri bitkilerinin ekilişine ayrıldığı görülmektedir. Ayçiçeği üretiminde ilk sırayı 8.435 ha. Samsun İli Ayçiçeği Üretim Potansiyeli: Samsun İli 2004 yılı Tarım il Müdürlüğü verilerine göre tarım arazilerinin dağılımı incelendiğinde 455. üretim. I. I. Alt Bölgenin üretimdeki payı ise % 43. Samsun İlinde Alt Bölgelere Göre Endüstri Bitkileri Üretimi Üretim (ton) I.Alt Bölgede tütün üretimi yapılmamakta olup.980 316. sulanabilecek arazi varlığı ile ayçiçeğinin sulandığında üretimin % 100 e yakın artacağı göz önüne alındığında 9. Samsun İlinde endüstri bitkilerinde şeker pancarı üretimi II.775 7. III.DİE) tütün üretiminin % 9. Alt Bölgede ayçiçeği üretimi yapılmamaktadır. III.32 gibi son derece küçük bir rakamdır. Alt Bölge Tütün 10.Alt Bölgede yoğunlaşan soya üretiminde bu bölgenin payı % 98.30’ luk üretimle II. Yakın bir gelecekte Çarşamba ve Bafra Ovasında Sağ ve Sol Sahil Sulama projelerin devreye girmesi ile 130 434 ha. sırada.Alt Bölgede soya üretimi yapılmamaktadır. At Bölge almaktadır.lık alanda 30 694 ton ayçiçeği üretimi gerçekleştiği görülmektedir. sırada yer almaktadır. Şeker pancarı üretiminde olduğu gibi.324ha. ekim alanı ile II.59’ dur. 2004 Yılı Tarım İl Müdürlüğü Verilerine göre III.Alt Bölge ise % 13.Alt Bölgenin payı ise % 1.6’lık paya sahiptir(2003 DİE).84 ile II. sırada bulunmaktadır. Samsun İli soya üretiminde Türkiye genelinde % 13. Ayçiçeği ekim alanı 9. Bu rakamlar dikkate alındığında Samsun İli ayçiçeği üretimi bakımından iyi bir üretim planlaması ile büyük bir potansiyele sahip olduğu görülecektir.69’luk üretimle I.927 ha. tarım arazisinin 37. 2004 Yılı Tarım İl Müdürlüğü Verilerine göre I. II.620 Şeker pancarı 244.552 1.Alt Bölgede yoğunlaşmıştır. 1993 – 2004 yılları arası ayçiçeği ekiliş. Bu % 8.Alt Bölge almakta. olup endüstri bitkileri ekilişine oranı %24.Tablo H.435 ha.Alt Bölgenin üretimdeki payı % 56. III.16 ile I. II. II. sıra.495 140 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ürün Toplam 12.8 dir. verim ilişkileri incelendiğinde 1993 yılında 15 313 ha.Alt Bölgede yoğunlaşmıştır. olup 515 ha.

63 57.000 TL.03 -2.) Verim (kg/ha.732 % Değişim -34. 2004 1993 yılından sonra her yıl üretim alanları azalmış ve nihayetinde 2003 yılında 7. olarak sabitleşmiştir. Zira artan ithalat rakamları karşısında küçülen ihracatımız.) 2 004 1 310 2 069 1 616 1 959 2 036 1 961 1 801 1 568 1 711 1. Ayçiçeği üretimi Türkiye’nin dış ticareti açısından son derece önemlidir. dış piyasada dezavantaj oluşturmakta bu da ekonomik hayata olumsuz bir şekilde yansımaktadır.722 ha.19 -29.285 e düşerken üretim alanı da 4 330 ha. 2000 yılında desteklemeli ayçiçeği yapan 3. Yıllar İtibarı İle Ayçiçeği Üretimi Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü.18 Verim (kg/ha.274 2.35 5.) Şekil H.Tablo H.85 -6. alanda ayçiçeği üretimi gerçekleştirmiş iken.28 -18.90 -26.63 -10.722 9.5 114 Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü. Geçen 10 yıllık süreçte ekim alanı ve üretim miktarı yarı yarıya düşmüştür.16 -6.89 21. başına 75.12. 2005 Grafik Sam sun İlinde Yıllar İtibariyle Ayçiçeği Üretim i 40000 ÜRETİM (Ton) 30000 20000 10000 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 YILLAR 2000 2001 2002 2003 *2004 Üretim (ton) Ekilen Alan (ha.99 161 Ekilen Alan (ha.19. soya fasulyesi için 8 cent ve kanola için kg.lık alandan 9.31 -27.Ayçiçeği için destekleme bedeli kg.435 % Değişim -8.22 3.840 25.2002 yılında çiftçi sayısı 5.93 -21.53 -3.34 22.68 -8. 2001 yılında ise $ bazında uygulanan prim ödemesi kaldırılmış TL.840 ton ürün alınmıştır.173 üretim alanı ise 211 .76 -5. Giderek artan ülkesel yağ açığının kapatılması için öncelikle ayçiçeği ve diğer yağ bitkileri üretimimizi arttırmamız gerekmektedir.31 6.35 -9. 2001 yılında çiftçi sayısı 3. Samsun İli 1993 –2004 Yılları Arası Ayçiçeği Üretimi YILLAR 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 * 2004 Üretim (ton) 30 694 17 971 29 688 20 890 18 655 20 387 16 543 15 546 12 855 13 666 9. Dikkati çeken asıl nokta ürün desteklemesi ile üretim alanlarının artması hedeflenirken tam tersi olmuştur.15 -12. başına 8 cent prim ödenmeye başlanmıştır.56 -7.a düşmüştür. bazında prim uygulamasına geçilmiştir.94 9.44 2.775 % Değişim -41.03 -17.45 65.12 -25. Bu kapsamda 5 Aralık 2000 tarih ve 24251 sayı Resmi Gazetede yayınlanıp yürürlüğe giren 2000/1561 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 2000 yılı için yağlık ayçiçeği için 6 cent.9 ha.) 15 313 14 020 14 350 12 930 9 522 10 014 9 357 8 630 8 196 7 989 7.69 9.847 çiftçi 6 749.93 -3.

Bu kayıplara son verilerek. yağlı tohumlara özellikle de ülkenin yağ üretiminin % 50 sinin karşılandığı ayçiçeğine verilecek teşviklerle mümkün görülmektedir. Üretilen ayçiçeğinin küçük bir kısmı ise ticaret borsalarında işlem görmektedir. Özellikle stok fazlası bulunan ürünler ülke ekonomisi için büyük bir yük oluştururken. bazı ürünler için Dünya fiyatlarının üzerinde seyreden destekleme fiyatları ve bunun sonucu olarak doğan üretim fazlalığı tarım sektörünü tıkanma noktasına getiren önemli problemlerdir. Karadeniz Bölgesinde faaliyet gösteren Karadeniz Birlik üreticilere girdi temini sağlayarak üreticilerin ürünlerini (ayçiçeği.luk primin çok düşük olduğunu ortaya koymaktadır. tütün üretimi yapılan iklim koşullarında rahatlıkla yetişebilen ayçiçeği alternatif ürün olarak yetiştirilmelidir. yağ ihraç eden bir ülke konumuna gelmemiz.577 ha.000 TL/Kg. yukarıda bahsedildiği gibi bitkisel yağ açığımızda önemli miktarda dövizin dışarıya çıkmasına neden olmaktadır.722 ha olarak gerçekleşmiştir. Karadeniz Birlik Samsun İl Merkezinde genel Müdürlük olmak üzere 5 ilçede tarım satış kooperatifi ve alım merkezi olarak hizmet vermektedir. Tarımsal sorunlara kalıcı çözümler bulunması. Tütün üretiminin yasaklandığı alanlarda ülkenin bitkisel yağ açığı dikkate alınarak. ülkemizde tarım ürünleri için üretim planlaması yapılmaması birim alana verimin rakip ileri ülkeler seviyesinde olmaması. 2003 yılında ise çiftçi sayısı 3.5 YKr. tarımsal mekanizasyon eksikliği. Öte yandan. Çünkü ülkemizde kurulu sanayi daha çok tarıma dayalıdır. özel fabrikalarda ve tüccarlar aracılığıyla alımlar devam etmekte.000 TL/Kg 2003 yılı için 110. Yağ ve yem sanayinin rantabl çalışır hale gelmesi için Samsun’da mutlaka Karadeniz Birlik dışında tarımsal sanayi kuruluşlarına ihtiyaç duyulmaktadır.8.Ayçiçeği destekleme primi 85. Tüccar aracılığıyla alınan ayçiçeği direkt olarak büyük veya küçük yağ fabrikalarına satılmaktadır. Ayçiçeği genelde bu alım istasyonlarında oluşturulan silolarda depolanmaktadır. Ayçiçeği Pazarlaması: Ayçiçeği tohumluğunun pazarlanması büyük oranda Trakya Birlik. soya) satın alarak fabrikalarında işleyip ham yağ. sanayinin gelişmesi açısından da büyük önem taşımaktadır. mamul yağ ve küspe şeklinde ortaklarına ve tüketicilere satarak ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır. Halen ülkemizde depolama sorunu mevcuttur. Ülkemizde üst üste yaşanan ekonomik krizler ve üretim maliyetlerinin çok yüksek olması ayçiçeğine uygulanan 13. olarak tespit edilmiştir.619 üretim alanı ise 7. 2004 yılı için 13. Ayçiçeği alım sezonunda Trakya Birliğe ait faaliyet bölgesinde yer alan alım istasyonlarında. tarımsal destekleme politikalarındaki yanlışlıklar. Bu durumda tarımın sanayi ile bütünleşerek kar marjının yükseltilmesi gerekmektedir. özel yağ fabrikaları ve tüccarlar tarafından yapılmaktadır.5 YKr. 212 . diğer zamanlarda ise üreticiler tarafından depolanan ürün tüccarlar aracılı ile fabrikalara satılmaktadır. depolama tesislerinin kurulması da son derece yüksek maliyet gerektirmektedir. az miktarda da Karadeniz Birlik gibi çiftçi birlikleri.

Samsun İli Soya üretim Potansiyeli: Daha öncede bahsedildiği gibi 1982 yılına kadar soya üretiminin tamamına yakın bir kısmı Karadeniz Bölgesinden karşılanmakta iken bugünkü haliyle soya üretimi Karadeniz Bölgesinde Çarşamba Ovasında sıkışmış kalmıştır.26 Grafik : Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Soya Üretimi 14000 12000 ÜRETİM (Ton) .) 1 925 2 133 1 985 1 888 1 989 1 955 2 148 2 635 2 465 2 883 3192 3392 % Değişim 10.10 3 666 0.59 2000 8 948 -5.20. 213 . Samsun İli 1993 – 2004 Yılları Arası Soya Üretimi Ekilen Alan YILLAR Üretim (ton) % Değişim % Değişim (ha.316 ton üretim gerçekleşmiştir.45 16.74 3.634 0. Tablo H.) Verim (kg/ha..13 Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Soya Üretimi Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 1993 yılında 4.88 5.00 3 580 38.71 3 638 -24.) 9 316 4 840 1993 7 759 -16.20 1997 4 555 2.76 1995 4 966 11.48 1998 5 548 21. 1993 ten sonra bu değerler yıllar itibariyle sürekli düşmüş ve 2003 yılında ekim alanı 3.14 3 630 1.) Şekil H.99 2002 11 598 9.ALAN (Ha) 10000 8000 6000 4000 2000 0 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 *2004 Üretim (ton) YILLAR Ekilen Alan (ha.87 2003 7635 -34 2251 -38 2004 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Verim (kg/ha. başına ödenen 8 centlik prim uygulaması üretim miktarının da artmasına neden olmuştur. soya ekili alanda 9.80 2 583 10.840 ha.80 -6.67 2 230 -15.34 -1.85 1999 9 432 70.83 1994 7 167 -7.598 ton olarak gerçekleşmiştir. Samsun ili Karadeniz Bölgesi içinde üretimde birinci sırada yer almaktadır.93 -4. Daha önce ayçiçeği konusunda bahsedildiği gibi 2000 yılında çıkan soya fasulyesinin de dahil olduğu ürün desteklemesi kapsamında kg.14 2 630 -27.67 -6.634 ha.71 6.96 10. Ekiliş üretim ve verim ilişkileri dikkate alındığında Samsun.68 2 330 4.14 1996 4 436 -10.62 3 610 -0.40 2001 10 568 18. üretim ise 11. Adana ve Osmaniye’den sonra en fazla soya üretimi yapan üçüncü il konumundadır.70 9.87 22.

2004 yılı itibariyle ise 140.1 ha. Soyada rastlanan tek sözleşmeli üretim şekli özel tohumculuk şirketlerinin tohumluk üretme şeklindedir. Gerek Türkiye’de gerekse ilimizde soya üretim alanı ve üretim miktarları arttırılırsa soyanın dane.485 sayılı resmi gazetede yayınladığı karar ile Samsun İlinden 7 017.000 TL/Kg.000 TL. Soyanın Pazarlaması: Soyanın Türkiye’de pazarlanması Karadeniz Birlik ve Çukobirlik gibi birliklerce gerçekleştirilmektedir.59 ile birinci sıra. uygun kurutma ve depolama tesisleri olmadığı için tohumun içerdiği nem oranı önem arz etmektedir. 2004 yılı sonu itibariyle 559 ha. olarak sabitlenmiştir. unundan ve küspesinden çeşitli şekillerde yararlanılmakta olan soyanın taban arazilerde fındığa alternatif olarak yetiştirilmesinin doğru olacağı düşüncesindeyiz. Samsun İlinin vejetasyon süresi. fındık bahçesinin üretim dışı bırakılması kararlaştırılmıştır.alt Bölgenin payı % 0. Bu aşamada yılda birkaç çeşit ürün alınabilen Terme. Türkiye’de bugüne kadar uygulanmış mevcut üretim ve pazarlama politikalarını bir yana bırakıp ürün 214 . yerine soya ayçiçeği ve mısır gibi katma değeri yüksek ürünlerin ekimi alternatif olarak görülmektedir. Aynı zamanda tohumun fiziksel sağlığı da dikkate alınmaktadır. Üreticilerden alınan soya. üretim potansiyeli dikkate alındığında soya ekilişinin yaygınlaştırılması için üretim politikaları geliştirilmelidir. Soya dünyadaki bitkisel yağların ve yüksek proteinli hayvan yemlerinin en önemli kaynaklarından biridir. Alt Bölgede yoğunlaşan soya üretiminde bu bölgenin payı % 99.000 TL/Kg olarak belirlenmiştir 2003 yılı verilerine göre Samsun İli Soya üretimi Türkiye üretiminin %13. Bakanlar Kurulunun 3 Şubat 1993 tarih ve 21. Son yıllarda gündemde olan hayvan yemlerinde kullanılan hayvansal kaynaklı katkı maddelerinin deli dana hastalığına neden olması ve bununda insanlarda ölümlere sebep olma riskinden dolayı hayvansal kökenli yem maddelerinin yasaklanması durumunda soya proteinine hayvancılıkta çok büyük talep olacaktır. Dünyada yağından.Ancak üst üste yaşanan ekonomik krizler ve yüksek enflasyon karşısında üretim maliyetlerinin artması nedeniyle ödenen prim tutarı yeterli görülmemiştir.000TL/Kg. Bafra gibi bölgelerin taban arazilerindeki fındık ocaklarının söktürülmesi. Bu birliklerde yeterli.41 ile ikinci sıradır. bu birliklerin fabrikalarında işlenmekte. bir kısmı da tüccarlar tarafından alınarak özel sektör yağ fabrikalarına satılmaktadır. 2002 yılı itibariyle bu değer 100. Çarşamba. 2003 yılı itibariyle 115. 2001 yılında ise döviz kurlarındaki yüksek dalgalanmalar nedeniyle prim ödemesinde belirlenen 8 centlik miktar 90. Alan söküme tabi tutulmuştur. İl genelinde I. Türkiye’de yıldan yıla sürekli artış gösteren soya üretimi. III. ham yağ ve küspe olarak ithali hızlı bir şekilde azalacaktır.64’ini karşılamaktadır. Samsun’ da tarımsal sanayinin geliştirilmesinde ana rol oynayabilecek soyanın üretiminin arttırılması bu nedenle çok önemlidir.

153 6 3.421 519 587 3. Meyve Ağaç Sayısı Ve Üretimi ÜRÜNLER Armut Ayva Kivi YUMUŞAK ÇEKİRDEK Elma Muşmula Trabzon Hurması Erik Kayısı Kiraz TAŞ ÇEKİRDEKLİ Kızılcık Şeftali Vişne Ceviz Badem SERT KABUKLU Fındık Kestane Dut İncir Nar ÜZÜMSÜ MEYVELER Üzüm Ahududu+Böğürtlen (ha.887 33.201 341. ABD 45. Türkiye’yi sırasıyla İtalya 80.850 118.065 43.000 ton olan dünya fındık üretiminin 570.680 9.700 137. Şayet Türkiye’nin soya ihtiyacı yeterli üretimle karşılanmak isteniyorsa.863 322 13.150.000 ton.698 53.140 60.340 46.700 4.632.205 7.563 2. ekiliş alanları ve üretimde en az % 100 artış hedeflenmelidir.2.018 3.) TOPLAM Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 İl Toplamı Ağaç sayısı Meyve Veren Meyve Vermeyen 199.453 219 1.1.790 99.514 19.000 ton ile % 73 ünü karşılayan Türkiye en önemli üretici ülke konumundadır.) Çilek (ha.2.433 10.fiyatlarının belirlenmesinin siyasal iktidarların oy aracı olmaktan çıkarılmasını sağlayacak yasal düzenlemelerin yapılması gerekir. Bahçe Bitkileri H.396 12 1.2.334 20 73.1.544. Meyve Üretimi Tablo H.412.377 2.510 26.855 11.200 18.906 6.463 746 1.231 690 39.453 10.000 ton ve İspanya 20.1.204 105.790 11.050 18.275 4 145 41. Ülkenin ihtiyacından fazla üretimi yapılan ve dış ticaret imkanı olmayan ürünlere yüksek fiyatlar verilmesinin önüne geçilmeli ve ülkenin soya gibi öncelikli ihtiyaç duyduğu ürünlere geçilmesi sağlanmalıdır.490 260 75 97.550 3.000 108.897 Üretim (ton) 8.000 ton üretimle izlemektedir.433 1.21. 215 .710 81.530 34. AB’nin üye ülkelerdeki sert kabuklu meyve üreticilerine sunacakları projeler kapsamında üretici birlikleri aracılığıyla yapısal destekler ve pazarlama yardımları sağlanması.098 141. Soya üretiminde maliyeti düşürücü teknolojilere yönelik araştırmalara ağırlık verilmelidir.525 9.510 22.975 1. H. 2003 yılında yaklaşık 655.000 26.375 6.750 5.666 1.215 569.2.269 Dünyada bademden sonra en yaygın yetiştiriciliği yapılan sert kabuklu meyve fındıktır.501 1.476 22.

Bolu. Samsun İli Fındık Üretim Potansiyeli : İlk kez Doğu Karadeniz Bölgesinde yapılmaya başlanan kültür fındık yetiştiriciliği çeşitli nedenlerle önce Batı Karadeniz Bölgesi daha sonra ise diğer bölgelere yayılarak günümüzde 34 ilde yapılmaktadır. Yanlış yapılan destekleme uygulamaları sonucu Samsun’un Çarşamba ve Terme İlçelerinde (Çarşamba Ovası) daha sonrada Türkiye’nin en verimli ovaları arasında yer alan Bafra ve Sakarya Ovaları fındık üretim alanı haline gelmiştir. Yunanistan. Fransa ve Portekiz gibi ülkelerin üretimlerini daha da arttırabilecektir. Standart Bölgede meydana gelen üretim alanlarındaki genişleme sonucu kalitesiz fındık çeşidi ve miktarı artmıştır. Sakarya.11 oranında artış göstermiştir. Bugün Türkiye’de fındık üretim alanları esas olarak üç bölgeye ayrılarak incelenmektedir. Zonguldak. Sakarya ve Kocaeli İllerinin de bulunduğu II. Samsun İli Sinop. Bugüne kadar fındık tarımının kontrolü ve yönlendirilmesinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tek yetkili kamu kuruluşu olmadığından üretim alanlarının azalmasında etkili politikalar izleyememiştir. Azerbaycan. Trabzon. Zonguldak. Fiskobirlik ve Tarım Bakanlığı fındık tarımından büyük ölçüde soyutlanmıştır. İspanya. daha yüksek verim elde edenler ile büyük fındık bahçesine sahip alanların. Fındık alanlarının daraltılmasıyla ilgili tarım ve Köyişleri Bakanlığı çalışmaları devam etmekte olup istenen hedeflere ulaşılamamıştır. Gürcistan. Samsun. Standart Bölgededir. 1992-2003 yılları arasında fındık üretim alanı % 25.uzun dönemde özellikle İtalya. Artvin ve Kastamonu İllerinde gerçekleştirilmektedir. Almanya gibi önemli fındık ithalatçısı ülkeler son yıllarda Arjantin. 216 . Devletin uygulamış olduğu fiyat destekleme politikası ile fındık alanlarında bölge ve kalite ayrımının yapılmaması fındık yetiştiriciliğinin diğer tarımsal ürünlere göre daha az işgücü gerektirmesi ve daha iyi fiyatlardan satış imkanı bulması. Bolu. verilen fiyat desteğinden daha fazla yararlanabilmesi gibi etkenler fındık dikim alanlarının asıl üretim bölgesiyle birlikte taban arazilerin bulunduğu diğer bölgelere yayılmasını sağlamıştır. Kastamonu. Bu süreç uzun dönemde Türkiye’nin elinde gittikçe artan miktarda fındık stoklarının oluşmasına neden olabilecektir. Kocaeli. Ülkemizde özellikle II.Fındık tarımının kontrolü ve yönlendirilmesi tamamıyla üreticilere bırakılmıştır. Buna rağmen ticarete konu olan yetiştiriciliğin tamamına yakını Ordu. Giresun. Yugoslavya ve Romanya gibi ülkeleri fındık yetiştirmeye yönlendirmekte böylece Türkiye’nin dışında alternatif tedariker ülkeler oluşturmaya çalışmaktadırlar.

22.14.000 20. iken 2003 yılında 66.000 0 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 YILLAR Üretim (ton) Ekilen A lan (ha. Fındık işletmelerinde arazinin yetersiz ve ürün çeşitliliğinin sağlanamamış olması yeterli geliri elde etmelerine olumsuz yönde etkilemekle birlikte elde ettikleri gelir yıllara göre önemli dalgalanmalar yaratabilmektedir.000 ha. pazarlama problemleri ve artan stoklar nedeniyle fındık üretiminin en uygun alanlarda yapılması ve üretimin talepteki gelişmelere göre yönlendirilmesi amacıyla 2844 sayılı “Fındık üretiminin planlanması ve dikim alanlarının belirlenmesi hakkındaki kanun” çıkartılmıştır.Tablo H.000 60. Samsun’da fındık yetiştirilen tarım işletmelerinin arazilerinin tamamına yakınını fındık bahçeleri oluşturmaktadır. Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Fındık Üretimi Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H.200 haa yükselmiştir. 217 . Bununla birlikte işletmelerde fındığın dışında pazara yönelik olarak yetiştirilen üretim faaliyetleri de sınırlıdır.ALAN 50.000 10.) V erim (kg/ha.22 incelendiğinde 1993 yılında Samsun fındık üretim alanı 36.) Şekil H. Fındık üretim alanlarının yıllar geçtikçe sürekli artması.000 30.000 40.000 ÜRETİM .İllere Göre Fındık Dikim Alanları (Ha.) İLLER 1993 1994 1995 140 000 149 000 149 000 Ordu 99 000 100 000 100 000 Giresun 65 500 63 000 63 000 Sakarya 60 000 69 000 69 000 Bolu 36 000 47 000 47 000 Samsun 49 800 50 800 50 800 Trabzon 15 000 15 000 Zonguldak 13 500 3 800 3 800 3 800 Artvin Bartın 2 400 2 400 2 400 Rize TOPLAM 470 000 500 000 500 000 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 1996 165 000 100 000 63 000 69 000 54 000 50 800 15 000 3 800 2 000 2 400 525 000 1997 165 000 100 000 63 000 69 000 54 000 50 800 15 000 3 800 2 000 2 400 525 000 1998 168 000 100 000 72 000 69 000 56 000 50 800 15 000 3 800 3 000 2 400 540 000 1999 168 000 100 000 72 000 69 000 56 000 50 800 15 000 3 800 3 000 2 400 540 000 2003 175 000 102 600 80 100 66 200 62 700 55 700 17 200 4 500 6 100 1 900 572 000 G rafik : 1 1 S am s un İlind e Yıllar İtib ariyle F ınd ık Üre tim i 70.

Cumaovası. Kurucaşile Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Bakanlar Kurulu. Bozkurt. Akyazı Ve Hendek Samsun Çarşamba . Yeni haliyle fındık üretimine izin verilen sahalar:Aşağıda gösterilen il ve ilçelerin bu kararın yürürlüğe girdiği tarihteki idari sınırları ile rakımı 750 metreyi geçmeyen. meyil dikkate alınmaksızın 4-8. Espiye. sınıf arazilerle. Ancak yönetmelikteki fındık üretimine izin verilen sahalar ile teknik anlamda fındık bahçelerinin tesis edileceği arazi sınıflarındaki çelişki nedeniyle .Fındık alanı sökülmüştür. Çatalzeytin Ve İnebolu Kocaeli Kandıra Ordu Bütün ilçeler Rize Ardeşen.Türkiye’de Fındık Üretimine İzin Verilen Sahalar İL Artvin Düzce Giresun İLÇE Borçka Ve Arhavi Akçakoca.ve 2. Tablo H.Terme. Gölyaka.%6’dan daha fazla eğimli. sınıf arazilerle ve eğimi dikkate alınmaksızın 1.Bakanlar Kurulu 2001/3267 sayılı kararı ile 27 Kasım 2001 tarih ve 24596 sayılı resmi gazetede yayınlandığı haliyle bahsi geçen çelişkiler giderilmiştir. Türkeli. fındık bahçesinin üretim dışı bırakılmasını kararlaştırmıştır. Dereli Çanakçı. 16/6/1983 tarihli ve 2844 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 7 nci maddesine göre. 2003/5495 Karar Sayılı Yönetmelikle “Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim Alanlarının Belirlenmesi ile Fındık Yerine Alternatif Ürün Yetiştirmeyi Tercih Eden Üreticilerin Desteklenmesine ve Bu Üreticilere Teknik Yardım Sağlanmasına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in yürürlüğe konulması Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın 27/2/2003 tarihli ve 1066 sayılı yazısı üzerine. Bakanlar Kurulu’nca 14/4/2003 tarihinde kararlaştırılmıştır. 3 Şubat 1993 tarih ve 21485 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan karar ile Samsun İlinden 17 017. Cide. Karasu.1 ha.5 yıllık gecikme ile çıkartılabilmiştir.Çilimli . Fındıklı Ve Pazar Sakarya Kocaali.Samsunda Fındığa karşı alternatif ürün programı kapsamında 291 ha. Daha önceden fındık bahçesi tesis edilmiş bu alanlar .Ayvacık ve Salıpazarı Sinop Merkez. Amasra. Eynesil.alternatif ürün programı uygulaması kapsamına alınacaktır. 3. Keşap. Bu durumda rakımı 750 metreyi geçmeyen yerlerde eğimi %6’dan daha az 3. Tirebolu. Erfelek. 218 . Yağlıdere Ve Piraziz Kastamonu Abana. Güce. Ayancık. Gerze Ve Dikmen Trabzon Bütün ilçeler Zonguldak Alaplı ve Ereğli Bartın Merkez. Görele. sınıf arazilerde hiçbir şekilde fındık bahçesi tesis edilmesine ve yenilenmesine izin verilmeyecektir. sınıf arazilerde fındık üretilmesi koşullarına uymak şartıyla sınırlandırılmıştır.Bu kanun 89/14313 sayılı uygulama yönetmeliği ile ancak 5.23. Doğankent.Yığılca ve Gümüşova Merkez. Bulancak.

Konuya bu açıdan yaklaşıldığında III. Türkiye Fındık İthalatı ve İhracatı : Bilindiği üzere Türkiye ekonomisinin en önemli problemlerinden birisi.871.892. Bu ürünlerden birisi de en önemli geleneksel ihraç ürünlerimizden olan fındıktır.980 925. Asıl neden bu ürünlerden gereği gibi yararlanılamamasıdır.909 1998 200.24.081 2001 258. İhracatımızın istikrarsız ve potansiyelin çok gerisinde olmasının nedeni ihraç edilecek ürünlerimizin olmaması veya doğal kaynaklarımızın yetersizliği değildir.744. Alt Bölgede yapılan fındık tarımı toprakların erozyonla akıp gitmesini önleyerek çevreye vazgeçilmez bir katkıda bulunacaktır.213 1993 193.608 1994 186.130 604.970.344 1999 189.Alt Bölge) yukarıda belirtilen karakteristiği yansıtmaktadır. Bu nedenle bölge halkı fındık tarımı ile uğraşmak zorundadır.576 708. Aksi halde büyük şehirlere göç kaçınılmaz olacaktır.938 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 DEĞER(DOLAR) 447.261 2000 177.651.124 2002 252.Yıllara Göre Türkiye Fındık İhracatı (ton) YILLAR İÇ FINDIK(TON) 1992 173.042 711. Samsun’un Ayvacık.040.207. Salıpazarı İlçeleri (III. Tablo H. Her yıl meydana gelen dış açıklar ekonomik gelişmemizi büyük ölçüde engellemektedir. Nüfusumuzun % 50 ye yakınının tarımla uğraşması Türkiye’deki iş istihdamındaki yetersizliğin bir göstergesidir. Belirtilen ilçelerde kırsal alanlarda yaşayan insanlar geçimlerini sağlamak için bir şekilde çiftçilikle uğraşmak zorunda kalacaktır. Aksine dünya çapında büyük önem taşıyan birçok ürün ülkemizde bol miktarda üretilmektedir. Salıpazarı.050 860.840 661.779 2003 220. Fındık yerine toprağı işleyip ikame bir ürüne yöneldiklerinde işlenen alanlar büyük ölçüde erozyon tehlikesi ile karşı karşıya kalacaklardır.240 586. Bu kaçınılmaz bir olaydır. Tekkeköy ve Ayvacık İlçelerinin kırsal alanlarında yaşayanlarının daha az toprak işleme gerektiren fındık tarımı ile uğraşmaları ya da tarım dışı diğer alanlarda iş istihdamına dahil edilmeleri gerekmektedir.256 1995 241.172 219 .213 567.402 1997 202.815 613.684.631 767.357 1996 198.414.430 739.206.Karadeniz fındık üreticileri toprak ve arazi yapısı ile iklim şartları nedeniyle çoğu zaman alternatif tarım olanakları tanımayan (Ovalar hariç) bir bölgede bulunmaktadır.912.979. ihracatın istikrarsız ve potansiyelin çok gerisinde olmasıdır.

02. AB ülkelerinin toplam ihracatımızdaki payı yıllar itibariyle değişmekle beraber % 80 – 85 düzeyindedir. Türkiye’de üretilen fındığın % 10 – 15 kadarı iç piyasada tüketilmekte.Tablo H. Bunun iki temel nedeni vardır. Bu değerli ürünümüzün kaderi yıllardır birkaç Avrupa ülkesinin elindedir. önemli gelir kayıplarına uğramaktadırlar. Bu pazar yapısı nedeniyle özellikle dünya üretiminin tüketiminden fazla olduğu yıllarda büyük stoklarla karşılaşılmakta ya da Avrupa ülkeleri fındığımızı istedikleri şarttan satın almaktadırlar.2003 – 02. 2002 yılından sonra fındık taban fiyatı uygulaması kaldırılmış fiyatlar serbest piyasada oluşmaya başlamıştır. Böylece hem üreticilerimiz hem de ihracatçımız zor durumda kalmakta.2004 Tarihleri Arasında Türkiye Fındık İhracatı ÜLKELER AB Ülkeleri AB Dışındaki Avrupa Ülkeleri Deniz Aşırı Ülkeler Diğer Ülkeler TOPLAM 2001 Ürünü (Ton / İç) 151 868 23 387 11 621 6 828 193 700 2000 Ürünü (Ton / iç) 4 512 976 302 286 6 076 Toplam 156 381 24 363 11 923 7 108 197 177 (Ton / İç) Değer ($) 606 624 901 98 785 200 50 110 751 26 680 556 779 201 408 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Ülkemiz dünyanın en büyük üreticisi olmasının yanı sıra fındıkta en büyük ihracatçı ülke konumuna gelememiştir. % 85 – 90 ı ise ihraç edilmektedir. Türkiye’nin en önemli fındık alıcısı Almanya’dır. özellikle fındık işleme sanayinin gelişmesi ile birlikte doğrudan kullanıcısına ihraç etmeye başlamışlardır.09. İkincisi ise geleneksel pazarımız olan AB pazarı dışına çok az çıkılmasıdır. Türkiye’nin fındıkta uyguladığı yüksek fiyat politikası ve yıllara göre yaşanan belirsizlikler en büyük fındık alıcısı olan Almanya’yı olumsuz olarak etkilemektedir. Fındık ihracatında AB ülkeleri en önemli yeri tutmakta ve bu ülkelerin payı ihracatımızdaki artışa paralel olarak artış göstermektedir. Geçmiş dönemlerde fındığı toptancılara ihraç etmek durumunda kalan ihracatçılar. 220 . Türkiye’nin dünya fındık üretim ve ihracatında bu kadar büyük payı olmasına rağmen bu üründen gereği gibi faydalandığını söylemek mümkün değildir.07. Zira fındık mamulleri ihracatımızın % 87 si bu ülkelere yapılmaktadır. Fındık ihracatının % 80’i iç fındık olarak yapılmaktadır. Diğer taraftan ülkemizden sonra dünyanın en çok fındık üreten ülkeleri olan İtalya ve İspanya’nın AB üyesi olmaları Pazar riskimizi daha da arttırmaktadır. Birincisi fındık mamulleri (İşlenmiş fındık ürünleri) üretim ve ihracatının çok düşük olmasıdır. Bu ülkeler üyelik avantajlarını kullanarak bağlı üye gümrüksüz satış yapmakta dolayısıyla üretimin fazla olduğu yıllarda stok yükü tamamen Türkiye üzerinde kalmaktadır. Bundan dolayı Almanya’nın son yıllarda Gürcistan ve Azerbaycan gibi yeni ülkelerin üretimlerini arttırmaları için yönlendirdiği ve fındık ihtiyaçlarını bu ülkelerden karşılamaya yöneldiği görülmektedir.25. Tablo H.24 de görüldüğü gibi 1998-2003 yılları arası iç fındık ihracatı 200-220 bin ton arasında değişmektedir.

Tablo H.) 22 36 10 27 82 666 1 189 *İç Fındık Toplam 1992 40 22 20 1993 20 8 43 28 106 1994 12 10 12 1995 38 20 56 7 28 1996 7 14 26 68 59 1997 367 174 117 492 601 1998 295 1 189 590 1999 22 6 2000 126 53 2001 2002 * İç fındık miktarı. 221 . Türkiye. Bunun başarılması halinde ülkemiz bu üründen çok daha büyük miktarda döviz kazanacaktır.8. GATT Uruguay Round kararları çerçevesinde tarım ürünleri ithalatına uyguladığı vergilerde ortalama % 24 ve en az % 10 azaltma taahhüdüne girmiş ve imzalamış olduğu Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması gereğince de tarife indirimine başlamıştır. Hazır ürünü hazır pazarlara satmak yerine yeni pazarlar ve yeni mamuller geliştirmek için biran önce harekete geçilmelidir. net içeriği 1 kg. Ayrıca fındık mamulleri üretimine dayalı yatırımlarla işsizliğin çok yüksek olduğu ülkemizde önemli bir istihdam alanı oluşturulabilecektir.000 Dol. fındık ithalatına gümrük vergisi uygulamak suretiyle iç piyasayı korumaya çalışmaktadır. 2 katsayısı ile çarpılarak (kabuklu fındığa dönüştürülerek ) toplama dahil edilmiştir. Nitekim yapılan Gümrük Birliği Anlaşmasında fındık ve mamulleri tamamen kapsam dışı tutulmuştur. fındık püresine % 64. fındık yağına % 22.) Miktar(Ton) Değer (1.Türkiye Fındık İthalatı Kabuklu Fındık YILLAR Miktar(Ton) Değer (1.Ayrıca bazı Avrupa ülkeleri bizden satın aldıkları fındıkla aynı zamanda önemli bir fındık mamulleri üretici – ihracatçısı oldukları için ülkemizden yapılacak işlenmiş ürün ihracatına birlik bazında önemli sınırlamalar getirmektedir. Yüksek fiyatlardan alım yapan Fiskobirlik’in piyasada denge sağlayabilmesi amacıyla çoğu kez elindeki stokları yağlığa ayırması nedeniyle ihraç taahhütlerini zamanında yerine getirmek zorunda kalan ihracatçılar fiyatların daha düşük olduğu Azerbaycan ve Gürcistan gibi ülkelerden az miktarlarda dahi olsa fındık ithal etmektedirler.26. fındık ezmesi ve fındık ununa % 27. Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 Uluslararası ticaret anlaşmalarından kaynaklanan.yı geçmeyen ve geçen ambalajlardaki fındıklara % 65 oranında gümrük vergisi uygulamaktadır. Bütün ülkelerden yapılan kabuklu ve her türlü iç fındık ithalatına % 46. Türkiye’nin azda olsa Fındık ithalatı bulunmaktadır.) Miktar(Ton) Değer (1. Türkiye.000 Dol.000 Dol. Türkiye’nin Avrupa ülkeleri tarafından sırtından para kazanılan fason ülke konumundan kurtulabilmesi için fındık ihracatında “Pazar ve mamul geliştirilmesi” konusuna özel bir önem verilmesi gerekir.

Tüccar ve kırıcılar üreticilerden fındığı satın alırken randımanı genellikle. Fındık Üreticisinin Sorunları : 1. işleyicilerden birine (özel sektör). nedenlerle fındığını harman işlemlerinden hemen sonra piyasaya sürmektedirler. ürünün satışı aşamasında pazarlık güçlerini de kaybetmektedirler. peşin ödeme durumu ve aracılara borçlu olup olmamasına göre ya tüccar.1 e ve diğer işlenmiş fındıklara uygulayacağı gümrük vergisini % 58. Üreticiler genellikle borçlu olmaları ve paraya ihtiyaçlarının bulunması. Türkiye’deki mevzuata göre üreticilerin fındığını kabuklu olarak pazara sürebilmeleri için fındıkların % 6 dan fazla rutubet taşımaması gerekmektedir. kabuğun ağırlığı ile iç ağırlığın eşit olması demektir.2 ye. üretim ve ihracatta önemli rekabet gücüne sahip olan Türkiye’nin ithalatında önemli bir artış beklenmemektedir.Bu indirime göre 2004 yılında kabuklu ve iç fındığa uygulayacağı gümrük vergisini % 43. Üreticiler fındığını fiyat düzeyi. Üreticilerin fındık pazarlama kanalları aşağıdaki gibidir : Üretici – Fındık Tarım Satış Kooperatifi Üretici – Tüccar Üretici – Fındık Tarım Satış Kooperatifi ve Tüccar Üretici – Kırıcı Üretici – Tüccar ve Kırıcı Üretici – İşleyici Kooperatifler veya özel sektöre ait firmalar. kırıcı ve işleyicilere borçlanan ve borcuna karşılık ürün teslim taahhüdüne giren üreticiler. Fındık Üreticilerinin Pazarlama Kanalları : Fındık üreticileri üretilen fındığın % 2 – 5 ini kendi tüketim ihtiyaçlarını karşılamak için ayırdıktan sonra geri kalanı piyasaya sürmektedirler. kabuklu fındık kırılarak içi çıkartıldığında.5 e indirecektir. kırıcı. ürününü bekletecek mali güçlerinin olmaması.Fındık yetiştirilen işletmeler genellikle küçük aile işletmesi özelliğinde olup işletme arazileri çok parçalıdır. başka yerde ikamet etmeleri vb. fındık ezmesi ve fındık ununa uygulayacağı gümrük vergisini % 23. Hasat döneminde tüccar. noksan randıman için fiyattan % 1 tenzilat yapılmaktadır. 222 . üreticilerden kabuklu fındığın satın alınmasında % 50 randıman esasına göre fiyat vermektedirler.Ekspertiz usulüne göre alınmaktadır. ya kooperatife ya da hem kooperatife hem de özel sektöre satmaktadırlar. fındık alım fiyatlarının belirlenmesinde gereken önem verilmemektedir. Çeşit özelliğine ise. Her fazla randıman için alış fiyatına % 1 ilave. Üreticilerin piyasaya sürdükleri fındığın randımanı % 40 ile % 60 arasında değişebilmekle beraber genellikle % 50 veya bunun 1 – 2 puan üzerindedir. Randımanın % 50 olması. Dış korumadaki azalışa rağmen.

7. 3. şekil farklılığı.Fındık yetiştirilen bölgedeki sanayinin büyük çoğunluğunun fındığa dayalı olması fındıkla ilgili olumsuz gelişmelerden bölge ekonomisinin önemli oranda etkilenmesine neden olmaktadır.503 ton sebze üretim değeri ile Antalya.Fındık işletmelerinin öz sermayeleri yeterli değildir. H. 5. 9. Bu nedenle işletmelerdeki tarımsal üretim faaliyetlerinin gerektirdiği işgücünün tamamına yakını insan gücüyle karşılanmaktadır. randıman düşüklüğü ve hasat zamanı değişikliğinden kaynaklanan buruşuk iç gibi nedenlerde satışta üretici aleyhine fiyat düşmesine yol açmaktadır. 11. bu bölgenin tek sebze üretici ili olan Samsun.Fındık işletmelerindeki en önemli sorun fındık üretiminde verimlilik düzeyinin çok düşük olmasıdır.2.329. Hazine Müsteşarlığı. sırada yer almaktadır.Hasat sonrası harmanlama ve kurutma döneminde havaların yağışlı geçmesi hem harman zamanını uzatmakta hem de depolamadan kaynaklanan kalite bozulmalarıyla aflatoksin ve diğer mikro organizmaların oluşmasına neden olmaktadır. Fazla çeşit standart bir ürün hasadını engellemekte.Türkiye fındık üretiminde gerçekleştirilen artış tamamen dikim alanlarının genişletilmesinden kaynaklanmaktadır. 12.2. borçlu olmaları işletme dışında ikamet etmeleri. Sırada yer almasına rağmen.Fındık üreticilerinin ekonomik yönden güçsüz olmaları. 6. Fındık ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör kuruluşları arasında yeterli koordinasyon bulunmamaktadır.2. 8.Üreticilerin örgütlenme konusunda eksikleri bulunmaktadır. İhracat politikamızı olumsuz yönde etkilemeyecek bir fiyat politikasının tespiti ve piyasalarda oluşacak değişikliklere ilişkin alınacak tedbirlerin sürate yürürlüğe konulabilmesini teminen . 2002 yılı itibariyle Ülkemizde üretilen sebzelerin yaklaşık % 5.2. 223 .Yoğun nüfus baskısı altında olan fındık işletmelerindeki işsizlik oranı çok yüksek düzeydedir. Sebze Üretimi Sebze Üretimi Ve Pazarlanması: Karadeniz Bölgesi sebze üretim miktarı ve alanı yönünden Ülkemizin diğer bölgeleriyle kıyaslandığında V.Fındık yetiştirilen bölgelerin topografik özellikleri ve işletmelerdeki üretim yapısından dolayı mekanizasyon seviyesi çok düşüktür.1.6 sını karşılamaktadır. 4. genellikle küçük işletmeler olup az üretim yapmaları gibi nedenlerle fındığı hasat sonrası everişsiz fiyatlardan satmak zorunda kalmaktadırlar. 10.Fındıkta uygulanan KDV mevzuatında belirsizlikler ve çelişkiler mevcuttur. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlı temsilcilerinin katılımıyla oluşturulan fındık izleme ve değerlendirme komitesinin fındığa ilişkin tüm kamu ve özel sektör kuruluşlarını içine alan milli fındık konseyinin oluşturulması idealine ulaşılmasında önemli bir aşama olduğuna inanılmaktadır. Dış Ticaret Müsteşarlığı.Samsun sebze üreticisi iller arasında 2002 DİE verilerine göre 1.Fındık bahçeleri genellikle ikiden fazla çeşitten oluşmaktadır. Bursa ve İzmir’den sonra IV.

333 251 2.312 124 2. Bütün bu artılar Samsun’da sebze üretiminin sanayi sebzeciliğine kaydırılmasının yararlı olabileceğini düşündürmektedir. marul ve taze soğan yetiştiriciliğinin ön plana çıktığı görülmektedir.Tablo H.494 Üretim (ton) 69.454 2.600 14. fasulye.732 1.068 1.550 21.400 8.500 20.513 64.600 10.700 20. biber.709 33. hıyar ve domatestir.170 93 1.000 20.751 41.Bezelye B.000 1.510 2.049. Yaygın olarak üretilen başlıca sebze türleri baş lahana.000 15. biber (sivri ve salçalık).Sarımsak T.000 10.250 14.650 92.103.046 1.000 5.045 3.Sebze üretimindeki dalgalanmalardaki değişimin az olması.850 17. 224 .900 27.401 9.000 9.000 10.546 129 2.550 10.481 767 5 46 6. Önemli meyve ve sebze üreticisi çevre illerden Tokat ve Amasya ile birlikte değerlendirildiğinde sebze işlemeye yönelik büyük kapasiteli tek tesis Tokat İli Niksar İlçesi’ndeki “ Olca “ salça fabrikasıdır.350 25.200 20. fasulye.Soğan Havuç Turp(Bayır) Turp(Kırmızı) Karnabahar TOPLAM Ekilen Alan (ha) 2. Türkiye’nin en önemli iki ovası olan Çarşamba ve Bafra Ovalarındaki bitkisel üretim deseninin çoğunluğunun sebze üretimi şeklinde olmasına bağlanabilir. yaprak lahana.000 13.913 2.000 39.278 5.078 20. patlıcan.237 54.004 2.586 17 203 27 75 44 250 40.670 17.424 79.200 8.500 15.Fasulye Bamya Balkabağı Kavun Karpuz Sakızkabağı Hıyar Patlıcan Domates Biber(Dolmalık) Biber(Sivri) Biber(Salçalık) T.400 14.Sebze Ekilen Alan Üretim ve Verimi Ürünün Adı Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Lahana (K.550 28. pırasa.137 5.750 9. Açıkta sebze yetiştiriciliğinin yanında son yıllarda turfanda örtü altı sebzeciliğinin yayılmaya başladığı ve plastik örtülü yüksek tünellerde hıyar.000 18.948 47.000 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 1997 – 2002 yılları arasında Samsun İli sebze üretim miktarı incelendiğinde en düşük üretim 1.000 9.293 Verim(kg/ha) 25. domates.642 13 234 862 57 950 1.800 9.Yaprak) Marul (Göbekli) Marul (Kıvırcık) Ispanak Pırasa Tere Maydanoz T.710 295. Bölgenin ekolojik koşulları incelendiğinde iklimin sebze üretimine uygun olduğu Samsun ve çevresinde hemen her sebze türünün yetiştirilebildiği ve vejetasyon süresinin oldukça uzun olduğu görülmektedir.000 10.156 1.500 14.327 50 390 102.458 482 6.975 110.176 770 2.647 2.Fasulye Bakla T.393 918 10. İlde meyve ve sebze işleme sanayisine yönelik modern anlamda büyük kapasiteli entegre tesis bulunmamaktadır.328 ton ile 1997 yılında gerçekleşmiştir.27.

000 19.399 1.880.514 75.028 100.784.933.535 750 1.122.250 8.750 85.4 0.469 858.990 500 1.697 Samsun İlinin payı % 15.641 1.321 942.709 956.09 1.177 239.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 2003 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .62 1.450 90.000 18.500 826.57 0.304.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 2001 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .512 21.830 82.500 15.700 88.633.99 4.018.512 22.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 2002 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .34 1.592 1.16 12.14 15.719 1.85 15.86 1213 4.667 1.017 24.186 85.670. 1997 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Sebze Üretimi Samsun Üretim Miktarı Türkiye Üretim Yıllar Sebzeler (ton) Miktarı (ton) Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 1997 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .700 90.698.670.600 709.89 1.500 620.500 1.500 653.400 595.418 8.678.342.527.202 235.012 22.660 76.000 20.75 1.771 750 1.329.017 23.750 603.762 1.049.125 1.17 4.930.508 946.28.38 1.000 19.352 1.245 6.4 4.012 21.683.74 1.283.83 14.30 0.662 1.000 643.598.500 628.118 1.267.650 660.338 80.151.178.000 20596.003 1.08 12.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 1998 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .31 0.58 14.696.008.362 750 1.050 648.328 226.246.267 72.580 108.41 0.357.012 18.503 250.000 644.732 867.950 686.068 226.375 8.083.47 14.397 74.11 14.233 8.974 109.189 254.170.49 1.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM 230.680 622.18 4.07 12.Tablo H.000 1.000 18.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 1999 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .7 14.991 8.9 13.580 736.65 1.000 642.612 1.817 7.32 13.yumrulu sebzeler Diğer sebzeler TOPLAM Yaprağı yenen sebzeler Baklagil sebzeler 2000 Meyveleri yenen sebzeler Soğanlı .17 4.4 Kaynak :Tarım İl Müdürlüğü 2005 225 .22 5.

304.399 ton sebze.979 ton meyve üretimi) 380. İl içinde ve diğer illere ürün sevkıyatı hal içinden olmakta kurulan semt pazarlarında da ürünün pazarlanması yapılmaktadır. Çarşamba’da bulunan üç adet toptancı haline getirilerek buradan tüketiciye ulaştırılmaktadır. Samsun İlinde üretilen sebzeler Samsun.594 ton tarla ürünleri. 1. üretimin zamana dağılımı. pırasa ve biber üretiminin turşu işletmeleri için potansiyel oluşturdukları dikkat çekmektedir. Yine üretiminin Bafra ve Çarşamba gibi iki büyük üretim merkezinde yoğunlaşmış olması ham maddenin toplanması ve işletmeye ulaştırılması açısından avantaj oluşturmaktadır. dış satıma ve sanayiye ayrılacak ürün miktarını düzenlemek gibi en önemli rekabet faktörü olara karşımıza çıkmaktadır. Samsun’da taze sebze ürünlerinin muhafazasındaki yetersizlikler nedeniyle sürdürülebilir pazarlama – sürdürülebilir tüketim hedefi yakalanamamıştır. elde edilecek katma değerden mahrum kalınmaktadır.123. çeşitliliği ve kalitesi incelendiğinde domates. 226 .İlde sebze üretim miktarı. lahana. salça ve dondurulmuş sebze. talep fazlası üretimin yoğun olduğu dönemlerde üreticinin ürünü iki – üç defa hasat edip sonraki hasatları ise elde edeceği gelirin hasat maliyetini karşılayamayacağı nedeni ile tarlada kalan ürünün hasadından vazgeçmesidir. fiyatları dengelemek. dış satım ve sanayide değerlendirmede net üretim miktarının ortaya konmasıdır. bu da rantabl olmamaktadır. Üreticiden ürünün alınmasında haldeki komisyoncular görev almakta ve ürün fiyatları halde oluşmaktadır.533. pazarlama süresini uzatma. hasat sonrası kayıpların önlenmesi.27 si depolanmaktadır.095 ton ile azımsanmayacak ürüne karşılık gelmektedir. Ürün kalitesinin korunması. İlde taze meyve ve sebze üretim kapasitesi dikkate alındığında depolanabilir ürünün ancak % 1. Kayıp oranı minimum % 15 civarında olup Samsun İli DİE 2003 yılı verilerine göre toplam 2. Bu güne kadar Samsun İlinde sanayi sebzeciliği yönünde kararlı bir girişimcinin olmaması nedeniyle yöredeki sebzecilik potansiyeli yeterince değerlendirilememekte.972 tonluk bitkisel üretimde (1. tür ve çeşit seçiminde pazar isteklerinin dikkate alınmaması. taze tüketim. Samsun İlinde zaten yetersiz olan soğuk hava depolarının tamamına yakınında meyve muhafaza edilmekte Ekim – Nisan arası yapılan depolamadan sonra tesisler altı ay boş kalmakta. biber ve fasulye üretiminin konserve. Burada önemle üzerinde durulması gereken nokta. muhafaza işlemine alt yapı kriteri özelliği kazandırdığı gibi pazarı düzenlemek. hıyar.105. Üretim ve üretim sonrasında oluşan kayıplar özellikle taze meyve ve sebzede çok önemli düzeydedir. Bafra. Yörede arazi çalışmalarında gözlemlenen önemli bir hususta üretim planlamasının eksikliği.

003 3.290 2.1.108 2. H.Bafra ve Çarşamba ilçelerinde yapılmaktadır. daha iyi pazar şartları oluşturulabilecek ve dolayısıyla çiftçi çıkarları daha iyi korunabilecektir.306 5. İşsiz ziraat mühendisi sayısının hayli fazla olduğu ülkemizde üretici birliklerinde yönetici sorunu olmayacaktır.Mevcut durumda üreticiden bir birim fiyatla alınan bir ürün semt pazarında 3 – 4 katı fiyatla tüketiciye ulaştığı.2.031 1.Alt Bölge 102 5 70 18 98 75 497 6 749 55 151 17 152 10 333 25 47 1 2.3. Asıl amacının üretici ve tüketiciyi korumak olan hal yasasının pratikte bu amacından uzak olduğu.) Ürün Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Lahana (K.030 3.537 36.723 2. Fasulye B. Süs Bitkileri İlimizde örtü altı ve açık alanda süs bitkileri yetiştiriçiliği yapılmaktadır.534 2.444 2.026 2. Çıkarılma aşamasında olan üretici birlikleri yasalarının biran evvel çıkarılması gerekmektedir. Tablo H. Süs bitkileri yetiştiriçiliği Tekkeköy.312 814 6.471 891 6. gerekse piyasaya mal arz ederken sürekli örgütlü kesimlerle karşı karşıya gelmekte olan örgütsüz çiftçi üretici birlikleri çerçevesinde ihtisas alanlarında örgütlenebilecektir. Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında Sebze Üretim Alanları (Ha. Birlik kanalıyla pazar istekleri de dikkate alınarak iyi bir organizasyonla üretici üretim planlamasına sokulabilecek.29.2.410 75 2.Yetiştiricilik yapanlar için ürünlerini pazarlayacakları çiçek mezatı ilimizde bulunmaktadır.043 1.19 Mayıs.043 858 160 971 2.870 1.944 II.008 1.561 117 2.695 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 227 . Gerek girdi temin ederken. diğer illerde ise 4 – 5 katı fiyatla tüketiciye ulaştığı durum gözlenebilmektedir.619 2.873 2.Alt Bölge 2 210 5 61 2 16 25 2 2 6 2 7 340 Toplam 2.150 1.103 1.556 864 909 1.097 15.Bu nedenle süs bitkileri yetiştiriciliği gelişmemiştir. İklim koşullarının uygun olmaması nedeniyle süs bitkileri yetiştiriciliği ekonomik olmamaktadır.294 5. üretici yerine komisyoncuya hizmet verdiği görülmektedir.Alt Bölge 2.Fasulye Balkabağı Kavun Karpuz Sakız Kabağı Hıyar Patlıcan Domates Biber (Dolmalık) Biber (Sivri) Biber (Salçalık) TOPLAM I.38 39.411 III.yaprak) Marul (Kıvırcık) Ispanak Pırasa T.

705 1.589 3.558 Ispanak 1.734 1.792 7.338 15.275 195.651 2.918 370.251 6.968 62.110 365 620 10 Üretim (Ton) III.138 7.019 Karpuz 2.925 2.443 112.323 860 10.557 1.841 2.127 11.Alt Bölge 2.384 108.000 350.289 64.810 6.650 7.756 T.604 97.) 450.840 1.695 II.600 70.234 13.332 15.Alt Bölge 40 2.370 88.) 2003 Üretim (ton) Lahana 6.353 948 10.200 25 574 40 174 250 20 50 114 20 77 Toplam 81.yaprak) Marul (Göbekli) Marul (Kıvırcık) Ispanak Pırasa T.355 62.684 7.091 6.285 60 1.425 346.476 74.509 270 2.180 926 26.175 175.422 180.068 Marul 955 9.Fasulye 5.848 Biber 7.Tablo H.825 1.940 293.227 62.188 40.860 63.120 73.886 25.132 7.000 0 2000 Alan (ha.565 100.246 15.396 16.051 37.268 14.534 187.098 185.020 2.311 26.786 53.180 1.Üretim : Ton 300.290 1.942 2.310 368.650 24.117 100.) 2000 Üretim (ton) 2001 Alan (ha.238 72.178 Pırasa 805 23.759 2.016 35.076 7.919 8. Samsun İli Alt Bölgelere Göre Sebze Üretimi Ürün Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Lahana (K.755 89.435 6.250 1.950 103.) 2002 Üretim (ton) 2003 Alan (ha.000 Alan : Ha .473 63.855 118.000 200.166 53.000 50.240 61.802 2.379 188.) 2002 Üretim (ton) 2003 Alan (ha.Yıllar İtibarıyla Bazı Sebze Üretimindeki Değişmeler Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 228 .Alt Bölge 78.025 Domates 7.000 150.Fasulye Balkabağı Kavun Karpuz Sakız Kabağı Hıyar Patlıcan Domates Biber (Dolmalık) Biber (Sivri) Biber (Salçalık) TOPLAM I.039 186.880 2.840 162.656 140.910 7.371 397.958 110.15.215 107.027 10.513 1.904 1.125 Şekil H.000 250.594 7.095 Hıyar 3.800 117.675 5.473 3.942 53.935 56. Fasulye B.382 23.990 6.853 150 13.434 94.700 2.321 1.460 8.008 26.000 2000 Üretim (ton) 2001 Alan (ha.739 81.089.30.930 4.760 Kavun 1.) 2001 Üretim (ton) 2002 Alan (ha.482 62.329 Patlıcan 2.) 2001 Üretim (ton) 2002 Alan (ha.056 1.740 279.000 100.573 137 830 88 125 930 1.677 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Grafik : Samsun İlinde Yıllar İtibariyle Bazı Sebze Üretimindeki Değişmeler 2000 Alan (ha.896 182.384 26.) 2003 Üretim (ton) 400.845 89.100 21.367 909 27.994 883 26.

III.24 tir. Alt bölgesi içinde bulunan Bafra ve Çarşamba ovalarında bitkisel üretimin yanında hayvan yetiştiriciliği yüksek oranda yapılmaktadır.6 ini kapsamaktadır. Büyükbaş Hayvancılık Samsun İlinde 2003 DİE verilerine büyükbaş hayvan varlığı 342. Alt Bölgede tamamıyla pazara yönelik olarak. Alt Bölge II.’den de anlaşılacağı gibi Samsun’un I. Alt Bölge Şekil H. Ancak büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın gelişmesinde en büyük kısıt mera alanlarının az olmasıdır. Bu bölge Samsun İlinin en büyük yüzölçümüne sahip ve çayır – mera alanının en fazla olduğu bölgesidir. 229 . Son yıllarda silajlık mısır ve yem bitkisi ekilişlerinde artış olup. meyvesi yenen sebzelerin % 4.2003 DİE verilerine göre Türkiye genelinde tarım alanlarının % 3. Samsun sahip olduğu büyükbaş hayvan varlığı açısından Türkiye’de ilk sıralarda yer almaktadır. Alt Bölge III.14 ünde sebze üretimi yapılırken Samsun’da sebze tarımı yapılan alan % 9. Alt bölgede ise aile tüketimine yönelik veya ilave gelir getirici bir faaliyet olarak görülmektedir.74 ü. Türkiye genelinde mevcut büyükbaş hayvan sayısı 10.2.1. Mera alanları toplam alanın sadece % 4.74 ü. 2003 DİE verilerine göre Türkiye’de üretilen toplam sebze üretiminin % 5.626.2.17 si.15.85 dır. Sebze üretimi I. Alt Bölgede yoğunlaşmıştır.Alt Bölgeler Bazında Büyükbaş Hayvan Varlığı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Şekil H. Hayvansal Üretim H.300 (DİE 2003) adet olup bu rakamın %3.16. Bu nedenle hayvancılık Samsun İli için önemli bir ekonomik güçtür.57 si.22’ si Samsun’da bulunmaktadır. H. Samsun’da üretilmektedir.2. Samsun’da sebze üretimi alt bölgeler bazında tablo 59 da gösterilmiştir. Grafik : Sam sun İlinde Alt Bölgeler Bazında Büyükbaş Hayvan Varlığı 5% 35% 60% I. Oysaki Türkiye ortalamasında mera alanlarının oranı % 21. Alt Bölgede kısmen pazara yönelik olarak.43 ü yaprağı yenen sebzelerin % 14.2. soğanlı – yumrulu sebzelerin % 0.75 adettir. bu artışta yem bitkisi ekilişlerine yapılan devlet desteği önemli bir faktördür. Sebze üretimi Çarşamba ve Bafra Ovalarının içinde bulunduğu I. II. baklagil sebzelerin % 14.

yerli hayvan sayısındaki düşüş ve kültür melezi sayısındaki artış görülmektedir.ALT BÖLGE 11. Şekil H. Alt Bölge Kültür Melez Yerli Manda Şekil H.31.17.304 101.17 den anlaşılacağı gibi büyükbaş hayvanın.’ dan da görüleceği gibi yıllar itibariyle yapılan hayvan ıslah çalışmaları doğrultusunda Samsun İlinin büyükbaş hayvan popülasyonundaki genotip değişiminin sağlanmasında başarılı olunduğu.7% Şekil H. kültür melezi ve yerli hayvan sayısının en yüksek olduğu bölge I.107 TOPLAM 27. Alt Bölge II.770 11.310 108.ALT BÖLGE 15.2003 Yılları Hayvan Islah Çalışmaları 10.706 140.Tablo H.755 173. Grafik : 1995 .ALT BÖLGE 415 2.192 3.903 291.10.680 242 15.18. Büyükbaş Hayvan Varlığı Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Şekil H.Hayvan Islah Çalışmaları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 230 . saf.11.224 49.987 36.311 2.610 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 G raf ik : Samsun İli Alt B ölgelerinde Irklara G öre B üyükbaş Hayvan Varlığının Dağılımı 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 I.3% Tabii tohumlama Şekil H.316 47.2001 Yılları Hayvan Islah Çalışmaları Sun'i tohumlama 89. Alt Bölgedir.. 1995.936 8.075 5.906 103.691 14. Irklara Göre Büyükbaş Hayvan Varlığı IRKLAR Kültür Melez Yerli Manda Toplam 1. Alt Bölge III.

Samsun İli sığır popülasyonunun genetik kalitesinin yükseltilmesi amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü personelince bedelsiz yürütülen suni tohumlama çalışmaları 1995 yılında yapılan yasal değişiklik sonucunda bedelli hale dönüştürülmüş, böylece özel sektör kuruluşları içinde çekici hale getirilmiştir. Bunun yanında 5 tanesi genel bütçe 2 tanesi döner sermaye kaynaklı toplam 7 adet damızlık boğa,ihtiyaç duyulan yerlerde boğa barınağı oluşturulması ile tabi tohumlama çalışması yapılmaktadır.1995-2003 yılları arasında ilimizde yürütülen hayvan ıslahı çalışmalarının % 89.3 ünde suni tohumlama,%10.7 sinde tabi tohumlama yöntemi kullanılmıştır.
Tablo H.32. Samsun İlinde Hayvansal Üretimin Yıllara Göre Değişimi
YILLAR Üretim Miktarı Üretim Değeri Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. Ton Milyon TL. SÜT Sığır 255.489 12.332.454 256.531 26.246.200 259.819 42.746.201 231.087 54.936.081 231.471 75.018.825 209.240 95.510.946 234.537 128.111.615 Koyun 7.094 336.965 6.693 669.300 6.458 1.060.959 5.820 1.746.000 5.608 2.278.615 5.039 2.267.550 6.167 4.134.696 Keçi 767 36.433 625 62.500 563 92.493 560 168.000 575 233.631 492 221.400 374 250.750 Manda 13.177 636.054 11.843 1.211.681 11.126 1.830.483 8.288 1.970.298 7.966 2.581.749 6.522 2.977.071 7.694 4.202.709 ET Sığır 6.134 4.109.780 6.374 8.955.470 6.420 13.552.620 6.875 19.026.563 3.926 12.673.128 5.827 31.221.066 4.527 39.683.682 Koyun 659 489.637 821 1.270.087 812 1.885.464 771 2.273.294 436 1.515.100 564 3.148.812 342 3.199.410 Keçi 56 39.984 137 200.175 290 606.609 127 335.679 68 210.392 59 287920 31 297.135 Manda 908 589.297 749 1.053.843 638 1.313.004 814 2.176.636 267 828.768 234 1.119.924 394 3.185.490 KANATLI (Beyaz Et) 5.219 1.565.700 7.067 3.910.650 12.535 8.147.750 11.986 10.787.400 6.549 5.894.100 10.534 14.062.810 19.565 33.749.625 15.058 3.180.731 17.307 5.321.158 16.597 7.292.323 18.937 15.373.208 15.561 24.444.913 15.533 30.796.347 16.014 35.678.423 1.292 1.010.414 1.302 2.190.504 1.520 4.477.406 1.576 6.867.950 1.638 10.002.442 1.620 12.849.153 1.693 16.695.340 102 62.489 118 18.869 116 294.192 119 345.100 114 445.959 116 511.608 121 593.614 YUMURTA BAL BAL MUMU

1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Hayvan ve hayvansal ürünlerin çağın değişen ve gelişen koşullarına uygun bir biçimde üretim ve kalitesinin arttırılması, Türkiye ekonomisi açısından büyük bir önem taşımaktadır. Bunun başarılabilmesi ise büyük ölçüde pazarlama organizasyon ve fonksiyonlarının etkin bir biçimde yerine getirilmesine bağlıdır. Hayvansal üretimin yapıldığı işletmelerde; Örneğin yetiştirme ve besi faaliyetlerinde başarıya ulaşılsa dahi pazarlamada ortaya çıkan problemler çözülmedikçe üretim ve kaliteyi yükseltmek çoğu zaman güç ve bazen de imkansızdır. Hayvansal ürünlerin pazarlanması, ürünlerin mamüller halini alıp, tüketim aşamasına geçme anına kadar devam eder. Bu bakımdan pazarlama hayvansal ürünlerin imalat safhalarını da kapsamaktadır. Hayvancılıkta başarılı bir pazarlama sistemi, hayvansal ürünlerin ülkenin farklı bölgelerdeki değişik kalite ve miktarda talebinin karşılanmasını hedef almalıdır. Hayvansal ürünlerin çeşitlilik arz etmesi nedeniyle, pazarlama hizmetleri daha çok girift meseleleri kapsamaktadır. Türkiye’de hayvan ve hayvansal ürünler pazarlamasında aracı sayısı çok, aynı zamanda pazarlama prodüktivitesi düşüktür. Üretici ile tüketici arasında sayıları bazen 5 – 6 yı bulan genelde 3 – 4 arasında değişen pazarlama organları bulunmaktadır. Bu noktada mevcut pazarlama organ ve kanallarının değişik kriterler itibariyle kasaplık hayvan ve et pazarlaması örneği çerçevesinde incelemekte yarar vardır. Bunlar ; 1- Köy toplayıcıları, 2- Hayvan Tüccarları, 3- Besiciler, 4- Komisyoncular, 5- Toptancı kasaplar, 6- Perakendeci kasaplar, 7İhracatçılar, 8- Et ve et ürünleri imalatçıları olarak sıralanabilir.

231

Hayvan ve hayvansal ürünlerin çağın değişen koşullarına uygun bir biçimde üretim ve kalitenin arttırılması Türkiye ekonomisi açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca GATT anlaşması çerçevesinde tarım ürünlerinin serbest dolaşımı gündeme geleceğinden, et ve süt mamulleri bizi zorlayacak başlıca ürünler olarak görülmektedir.
Tablo H.33. 1997 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Et Üretimi

Yıllar
1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003

Samsun Et Üretimi (ton)
7.757 8.081 8.160 8.587 4.697 6.684 5.294

Türkiye Et Üretimi (ton)
516.946 532.504 511.297 491.497 435.778 420.597 366.962

Samsun İlinin Payı %
1.5 1.5 1.6 1.7 1.1 1.5 1,44

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Tablo incelendiğinde 1997 yılında 7.757 ton olan Samsun et üretimi % 13.83 azalarak 2002 yılında 6.684 ton,2003 yılında ise 5.294 ton olarak gerçekleşmiştir. Hayvansal üretimin yapıldığı işletmelerde yetiştirme ve besi faaliyetlerinde başarıya ulaşmak için ; pazarlamada ortaya çıkan problemler çözümlenmeden, üretim ve kaliteyi yükseltmek çoğu zaman güç hatta imkansız olmaktadır. işletmelerin kapasiteleri ve yetiştirme imkanları göz önünde bulundurulduğunda üretim ve kalitedeki yükseliş üretici eline geçen fiyatla paralellik arz etmektedir. Samsun’da hayvansal ürünleri işleyen entegre bir tesis bulunmamaktadır. İlde hayvan besiciliği ağırlıklı olarak Kurban Bayramında Ankara, İstanbul gibi büyük illerde ihtiyacı karşılamak üzere yapılmaktadır. Bahsi geçen illerdeki organizasyon eksikliği ve talep istikrarsızlığı nedeniyle yetiştirici büyük güçlüklerle karşı karşıya kalmaktadır.
ET PAZARLAMA KANALLARI

ÜRETİCİ

Entegre Et Tesisleri ve Kesimhaneleri

Kasaplar

Hayvan Pazarı

Hayvan Tüccarı

Öz Tüketim

Tüketici Market Lokantalar

Şekil H.18. Et Pazarlama Kanalları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

232

İlde hayvan borsası bulunmayıp en büyük canlı hayvan pazarı Çarşamba İlçesi’nde , ikinci büyük hayvan pazarı Ladik İlçesi’nde Toptepe pazarıdır. Pazar haftada bir gün yapılmaktadır.Samsun besicileri Amasya İli Taşova İlçesi’nde bulunan özel kesimhane vasıtası ile Pınar Et gibi entegre tesislere de hayvan pazarlamaktadırlar. Burada üreticiye Karkas ağırlığı üzerinden bedel ödenmektedir. Hayvan alım satımı daha ziyade hayvan pazarlarında yoğunlaşmış olup üretici ile alıcı arasında karşılıklı pazarlık şeklinde gerçekleşmektedir. Üreticiler her iki durumda da pazarlanan hayvanların sakatatının değerlendirilmesinden elde edilen gelirden istifade edememektedirler. Bu da kasapların ve entegre tesislerin kar marjını yükseltmektedir. İlde 20 adet kesimhane (mezbahane) mevcut olup kaçak hayvan kesimi yok denecek kadar azdır. Samsun İlinde canlı hayvan ve etin pazarlanmasında mevcut sorunların giderilebilmesi için; entegre tesis kurulması, hayvan pazarlarında barınak, yem tedariki gibi alt yapı modernleştirilmeli, arz talep durumu da göz önünde tutularak kalite bazında belirli bir fiyat sistemi oluşturulacak borsaya dönüştürülmeli, pazarda malını satan üretici parasını peşin tahsil edebilmeli veya risk ortadan kaldırılmalıdır. Hayvansal üretimde sağlıklı bir ekonomik gelişme, ancak pazarlama kanallarının etkin bir şekilde işetilmesi ile mümkündür. Bu nedenle pazarlamanın rasyonelliği, tüketici isteklerinin miktar, çeşit ve kalite olarak üretim kesimine yansıtılması ve bunun sonucu olarak hayvansal üretimin verim ve kalitesinin yükseltilmesi ile ölçülebilmektedir. Kısaca, hayvansal ürünlerde tüm pazarlama faaliyetleri tüketiciye yöneliktir. Gerçekten de günümüz tüketicisi bir işletmenin veya bir sektörün üretim şekline istediği gibi yön verebilmektedir. Bir başka anlatımla etkin bir pazarlama, tüketici isteklerini mümkün olduğu kadar dikkate alan bir sistemdir. Samsunda Süt ve Süt Ürünlerinin Pazarlanması : 1994 – 1999 döneminde Samsun İli’nde yılda ortalama 277 966 ton süt üretimi gerçekleşmiştir. Aynı dönemde Türkiye de yılda ortalama 10 082 000 ton süt üretimi gerçekleşmiştir. Samsun süt üretiminin Türkiye süt üretimindeki payı % 2.6 olarak gerçekleşmiştir. 1994 – 2003 yılları arasındaki Türkiye ve Samsun süt üretimi Tablo da verilmiştir.
Tablo H.34. 1994 – 2003 Yılları Arası Türkiye ve Samsun Süt Üretimi
Yıllar Samsun Süt Üretimi (ton) Türkiye Süt Üretimi (ton) Samsun İlinin Payı %

1994 276.830 1995 274.065 1996 285.830 1997 276.527 1998 275.692 1999 277.966 2000 245.755 2001 245.620 2002 221.293 2003 248.772 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

10.560.920 10.601.550 10.760.915 10.076.526 9.970.531 10.082.010 9.793.962 9.495.550 8.408.566 10.611.011

2.6 2.5 2.6 2.7 2.7 2.7 2.5 2.6 2.6 2,3

233

Samsun İli’nde 16 adet süt işleme tesisleri ve mandıra mevcuttur. Bunların 8 adedi il merkezinde 8 adedi de ilçelerde bulunmaktadır. DİE 2003 Yılı istatistiki verilerine göre Samsun ve Türkiye süt üretimi ortalamalarına bakıldığında Samsun ili süt üretimi 248.772 ton iken Türkiye süt üretimi 10.611.011 ton olarak gerçekleşmiştir.Samsun süt üretiminin 2003 yılı itibariyle Türkiye süt üretimindeki payı % 2,34’ tür. İldeki sanayiciler üreticilerden sütü köylerdeki süt toplama merkezleri kanalıyla veya süt toplama araçları ile toplamaktadırlar. Süt toplama merkezleri genellikle il ve ilçe özel idarelerince finanse edilip kurulmuş olup organizasyon eksikliği mevcuttur. Değişik köylerde üreticilerle yapılan görüşmelerde üretici süt fiyatlarının düşüklüğüne yem gibi girdi fiyatlarının yüksekliğine değinmişler, süt toplama araçları ile süt toplanırsa sütlerini satabileceklerini, fiyat ve üretim düşüklüğü nedeniyle süt toplama merkezlerine bizzat götürmeye gerek görmediklerini ifade etmişlerdir. Mevcut büyük süt üreticilerinin ürettikleri sütü kendi vasıtaları ile bizzat kendilerinin pazarladığı görülmüştür. Sanayiciler ise köylerde yerleşimin dağınık olduğunu, köy yollarının stabilize ve bozuk olduğunu bununda süt toplama maliyetini yükselttiğini, çevre illerde süt fiyatının aynı veya daha düşük olduğunu ifade etmişlerdir. Bunun yanında sanayiciler ilkbahar ve yaz aylarında süt üretiminin fazla olduğunu, diğer zamanlarda süt tedarikinde güçlük çektiklerini belirtmişlerdir. Sanayicilerin dile getirdiği bir diğer konuda üretilen süt ürünlerinde kalite ve standardizasyonlara uygun üretim yapmayan üreticilerin yeterince denetlenmemesi, müeyyidelerin yeterince uygulanmaması ve haksız rekabet yaşanmasına neden olunmasıdır. İldeki sanayicilerin ürettikleri süt ürünleri yoğurt, beyaz peynir, kaşar peyniri, ayran, dondurma, tereyağı ve lor şeklindedir. Ürettikleri süt ürünlerinin büyük miktarını il içinde pazarlamaktadırlar ve süt ürünlerinin pazarlama sorunu bulunmamaktadır. Köylerde üreticiler ürettikleri sütten peynir, yoğurt, tereyağı ve lor yapmakta ve öz tüketim fazlasını kısmen pazarlarda satarak değerlendirmektedirler. Sütün sanayiye ulaşmadan çiğ olarak tüketiciye ulaştığı pazarlama zincirinde süt üreticisi – toplayıcılar – sokak sütçüsü gibi aracılar bulunmakta, çoğu zaman üretici aynı zamanda sokak sütçüsü görevini de yerine getirmektedir. Sütün işlenip çeşitli süt mamulleri olarak tüketiciye ulaştırıldığı durumda ise üreticiden çıkan süt; toplayıcı – sanayici – toptancı ve perakendeciden oluşan bir pazarlama zinciri ile pazarlanmaktadır. Samsun İli’nde süt pazarlamasının geliştirilmesi; işletme ölçeklerinin artmasına, üretimdeki mevsimsel farklılıkların azalmasına, verimliliğin arttırılması ve yem maliyetinin düşürülmesine yönelik teşviklerin arttırılmasına, süt toplama merkezlerinin yaygınlaştırılması ve organizasyon eksikliğinin giderilmesine, süt ve süt ürünleri tüketiminin özendirilmesine, okul sütü uygulamasına bağlıdır. Bu uygulamalara fayda sağlayacak firmaların kampanyalara finansal destek sağlamaları süt ürünleri tesislerine finansal teşvik getirilmesi faydalı olacaktır.

234

SÜT PAZARLAMA KANALLARI

ÜRETİCİ

Yerel Pazarda Satış (Tereyağı, Süt, Yoğurt, Peynir)

Toplayıcı Tüccar

Süt Toplama Merkezi

Öz Tüketim

Süt Fabrikası

Tüketici
Şekil H.19.Süt Pazarlama Kanalları Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Market

H.2.2.2. Küçükbaş Hayvancılık 2003 yılı DİE verilerine göre Samsun’da küçükbaş hayvan varlığı 229.711 adet koyun, 13.029 adet keçi olmak üzere toplam 242.740 adettir. Türkiye küçükbaş hayvan varlığı içinde Samsun’un payı % 0,75 gibi küçük bir rakamdır.

Grafik : Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında 46% Küçükbaş Hayvan Varlığı
2%

I. Alt Bölge

52%

II. Alt Bölge III. Alt Bölge

Şekil H.20. Küçükbaş hayvan Varlığı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Şekil H.20.’te görüldüğü gibi I.Alt Bölge küçükbaş hayvan varlığı bakımından 1. sırada olup bunu II. ve III. alt bölgeler izlemektedir.

235

Grafik : 35 Samsun İlinde Küçükbaş Hayvan Varlığının Değişimi
Adet

400000 300000 200000 100000 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003
Koyun Keçi

YILLAR

Şekil H.21. Küçükbaş Hayvan Varlığının Yıllara Göre Değişimi Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Şekil H.21’de görüldüğü gibi son yıllarda küçükbaş hayvan popülasyonundaki azalma koyunda kendini çok açık göstermektedir.
Grafik : 36 Samsun İli Alt Bölgelerinde Küçükbaş Hayvan Varlığının Dağılımı
200000 150000 100000 50000 0 I. Alt Bölge II. Alt Bölge III. Alt Bölge Koyun Keçi

Şekil H.22.Küçükbaş Hayvan Varlığı Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Samsun İlinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı kaynaklı projelerle damızlık koyun ve koç dağıtımı yapılarak eldeki mevcut koyun ırkının daha yüksek verimde ırklara dönüşümü teşvik edilmektedir. Aynı zamanda küçükbaş hayvancılık teşvik edilerek köyden kente göçün azaltılması yönünde fayda sağlanmaktadır. H.2.2.3. Kümes Hayvancılığı ( Kanatlı Üretimi) Tavukçuluk sektörü Türkiye’de 1960’lı yıllardan sonra hızlı ve sürekli bir büyüme göstermiştir. Bu büyümede sektöre yapılan büyük yatırımlar kadar sektörün mukayeseli avantajları da rol oynamıştır. Tavukçuluğun bu avantajlarından yararlanılarak geliştirilmesi, yeni istihdam olanaklarının yaratılması yoluyla ekonomik, köyden kente göçün azaltılması yoluyla da sosyal yararlar sağlanacaktır.
236

Tablo H.35.Samsun İlinde Alt Bölgeler Bazında Kanatlı Hayvan Varlığı Broiler Yumurtacı I. Alt Bölge 73.000 802.200 II.Alt Bölge 420.000 203.750 III.Alt bölge 32.700 Toplam 493.000 1.038.650 Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Diğerleri 75.940 23.638 2.450 102.028 Toplam 951.140 647.388 35.150 1.633.678

Grafik : Samsun İlinin Alt Bölgeler Bazında Kanatlı Hayvan Varlığı
900000 800000 700000 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0 I. Alt Bölge II.Alt Bölge III.Alt bölge

Broiler Yumurtacı Diğerleri

Şekil H.23.Kanatlı Hayvan Varlığı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Şekil H.23.’dan da görüleceği gibi toplam kanatlı hayvan varlığı içinde etçi tavuk üretimi %30,17, yumurtacı tavuk %63,5,diğerleri ise 6,24 dür.2.Alt bölgede et üretimine yönelmenin en büyük nedeni entegre tesislerin bulunmasıdır.
Tablo H.36.Türlerine Göre Kümes Hayvanı Sayısı Ve Yumurta Üretimi- 2005 Yılı Türü Yumurtacı Tavuk Horoz Hindi Ördek Kaz Etçi Tavuk Peç Tavuğu Bıldırcın Güvercin Toplam Hayvan 1.015.306 30.766 69.927 43.656 805.000 1.964.655 Yumurta 187.290.200 1.505.822 3.031.493 1.692.855 0 193.520.370

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

237

Tablo H.37.İlçelere Göre Kümes Hayvanı Sayısı Ve Yumurta Üretimi -2005 İlçenin Adı İl Toplamı Merkez Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çarşamba Havza Kavak Ladik Ondokuzmayıs Salıpazarı Tekkeköy Terme Vezirköprü Yakakent Kümes Hayvanı Sayısı 1.964.655 223.000 68.800 37.450 6.900 87.500 365.875 141.000 685.000 14.132 25.990 26.428 2.000 235.000 37.500 8.080 Yumurta Sayısı 193.520.370 21.380.000 7.738.000 2.163.000 1.466.000 18.780.000 59.428.125 9.940.000 21.600.000 1.746.182 3.070.200 2.033.173 600.000 40.286.500 2.248.000 1.041.190

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

H.2.2.4. Su Ürünleri
Tablo H.38.Alt Bölgeler Bazında Su Ürünleri Yetiştiriciliği Proje Kapasitesi Üretim Durumu Alt Bölgeler Ton / Yıl Ton / Yıl I. Alt Bölge 1.090 209 II. Alt Bölge III. Alt Bölge 50 69 10

Yapılış Durumu Kafes + Havuz balıkçılığı Kafes balıkçılığı Havuz balıkçılığı

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

Samsun’da su ürünleri üretimi açısından önemli bir potansiyel bulunmaktadır. Samsun İli Karadeniz’in kıyı kenti olması yanında 4 411 ha. doğal göl yüzeyi, 17 289 ha. baraj gölü su yüzeyi, 28 144 ha. gölet su yüzeyi ve 4 615 ha. akarsu yüzeyine sahiptir. İlde su ürünleri yatırımı alabalık ve sazan balığı üretimine odaklanmıştır. Yatırımlar I. Alt Bölgede Bafra İlçesinde yoğunlaşmıştır. Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2004 yılı istatistiki verilerine göre toplam 219 / yıl su ürünleri yetiştiriciliği üretimi içinde I. Alt Bölgenin payı 209ton / yıl ile % 95,4 tür. Yine Bafra İlçesinde 700.000 adet / yıl yavru yetiştirme kapasiteli üretim tesisi mevcut olup, işletme hem kendi işletmesinin yavru ihtiyacını karşılamakta hem de pazarlamasını yapmaktadır. II. Alt Bölgede yer alan Vezirköprü İlçesinde kurulan toplam 50 ton / yıl kapasiteli iki adet alabalık tesisi işletme sermayesi yetersizliği nedeniyle üretime geçememiştir. 2004 yılı fiyatlarıyla 1 kg alabalığın ortalama üretim maliyeti 3.500.000 TL., piyasa satış fiyatı 5.000.000 TL. civarındadır. Üretilen balık il içinde ve çevre illerde tüketiciye
238

sunulmaktadır. Pazarlama sorunu mevcuttur. Üretimde girdi fiyatlarının yüksekliği bunun yanında tüketicinin gelir düzeyinin düşüklüğü, hamsi ve mezgit gibi fiyatı düşük deniz balıklarının oluşu üretimi kısıtlayan başlıca faktörler olarak görülmektedir.
Tablo H.39.İlde Avcılık ve Yetiştiricilik Yoluyla Elde Edilen Su Ürünleri Avcılık Yoluyla Elde Edilen Üretim (Ton / Yıl) 1997 9.380,2 1998 7 251 1999 7 752,4 2000 15 122 2001 16 514 2002 21.305 2003 26.751 2004 28.330 Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 Yıllar Yetiştiricilik yoluyla Elde Üretim (Ton / Yıl) 599,4 680,9 575,7 664,3 721,4 241 138 219

Tablo H.40. Samsun İlinde avcılık ve Yetiştiricilik Yoluyla Su ürünleri Üretiminin Yıllar üzerinden Değişimi (kg.)
Su Ürünü Cinsi Hamsi Barbunya İstavrit Kalkan Kefal Mezgit Lüfer – Çinekop Palamut Diğerleri Toplam Akbalık Kefal Sazan Yayın Turna Kerevit Diğerleri Toplam Alabalık Sazan Alabalık (Deniz) Toplam D.Salyangozu Kum Midyesi Toplam 12.881.340 123.806 61.870 27.720 72.850 1.517.570 2.100 196.050 28.875 14.912.181 19.220 65.600 88.550 13.650 5.000 5.670 12.200 209.890 580.500 6.800 77.000 664.300 644.140 2.737.631 3.381.771 2000 2001 2002 DENİZ BALIKLARI ÜRETİMİ 14.626.472 19.963.938 22.526.747 143.786 94.452 156.131 98.875 422.056 1.558.508 9.550 3.900 9.513 69.453 134.907 70.641 1.009.428 540.680 434.966 100.478 26.080 5.745 276.308 49.095 419.900 43.427 69.730 1.568.545 16.377.774 21.304.838 26.750.716 TATLI SU BALIKLARI ÜRETİMİ 12.565 14.248 21.922 29.530 27.210 17.530 69.410 81.281 95.060 9.800 13.450 5.950 900 300 6.600 8.520 12.040 9.965 136.425 149.129 150.727 KÜLTÜR BALIKLARI ÜRETİMİ 611.976 95.500 126.000 9.500 9.700 6.500 100.000 136.000 6.000 721.476 241.200 138.500 DİĞER DENİZÜRÜNLERİ ÜRETİMİ 465.000 1.023.500 450.000 1.824.324 591.955 2.289.324 1.615.455 450.000 2003 21.220.573 292.378 1.914.305 17.889 261.143 2.612.825 8.923 44.239 1.956.343 28.330.053 25.933 13.650 157.992 5.183 4.893 207.651 210.500 8.500 219.000 208.360 208.360 2004

Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005

239

Tablo H.41.2005 Yılı Su Ürünleri Faaliyetleri Yetiştiricilik Çalışmaları Kurulacak Adedi Yetiştirilecek Ürün İşletme Cinsi 1 Gökkuşağı Alabalığı Karada Havuz 1 Gökkuşağı Alabalığı Kafes 2 Toplam Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 Toplam Kapasite (ton/yıl) 25 25 50 Su Kaynağı Akarsu Baraj Gölü Durumu Yeni Yeni

Tablo H.42.2005 Yılı Kültür yolu ile üretim Cinsi Alabalık Aynalı sazan Toplam Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tablo H.43. 2005 Yılı Avcılık yolu ile üretim Miktarı (kg) Deniz balıkları Cinsi Hamsi 4.243.743 Barbunya 151.438 İstavrit 534.865 Kalkan 31.125 Kefal 198.641 Mezgit 602.857 Lüfer 9504 Palamut 1.445.593 Diğerleri 3.197.254 TOPLAM 10.415.020 Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tatlı Su Balıkları Cinsi Sazan Kefal Akbalık Yayın Diğerleri Miktarı (kg) 88.183 25.150 37.628 6.900 7.382 Üretim (ton) 370.000 7.500 377.500

TOPLAM

165.244

Tablo H.44.Su Ürünleri İşleme, Değerlendirme Ve Yetiştiricilik İşletmeleri 3 Adet İşleme ve Değerlendirme 5 Adet Kafes Balıkçılığı (Baraj Gölü) (Faal) 3 Adet Aynalı Sazan Üretim İşletmesi 4 Adet Küçük Alabalık işletmesi 12 Adet Küçük Aynalı sazan işletmesi 1 Adet Yavru Alabalık İşletmesi Kaynak : Tarım İl Müdürlüğü 2005

İlimizde sofralık alabalık yetiştiriciliği yapan 9 işletme vardır. İşletmelerden 5’i baraj gölünde kafeslerde üretim yapmaktadır.4 adet işletme karada havuzlarda üretim
240

yapmaktadır.9 adet işletmenin kapasitesi 790.5 ton/yıl’dır. Gerçekleşen ürün 370 ton/yıl dır. Bir adet kuluçka işletmesi yavru amaçlı kurulmuş ancak suyun ısı ve kalitesi ile ilgili sıkıntılar yaşandığı için yavru büyütme amaçlı kullanılmaktadır. Deniz suyunu pompalayarak karada üretim yapan 1 işletme vardır. Bu işletme üretimine ara vermiştir.
Tablo H.45.Su Ürünleri Destekleme Çalışmaları Desteklenen Miktar(Kg) 318.096 1.243.000 Adet Yavru Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Destekleme Tutarı (YTL) 190.857 62.150

İlimizde 2005 yılında yapılacak Balıklandırma faaliyetleri için 110.000 adet pullu sazan yavrusu tahsisi DSİ.VII.Bölge Müdürlüğü’nden temin edilemediğinden karşılanamamıştır. H.2.2.5. Kürk Hayvancılığı Bilgi edinilememiştir. H.2.2.6. Arıcılık ve İpekböcekçiliği Samsun İli arı koloni sayısı ve bal üretimi bakımından Türkiye’de üst sıralarda yer almaktadır. 2003 yılı verilerine göre Samsun ilinde 3.119 i ilkel kovan, 80.105 i fenni kovan olmak üzere toplam 83.224 adet kovan bulunmaktadır. Samsun’da kovan başına düşen bal üretim miktarı 20,3 kg olup Türkiye ortalamasının üzerindedir. Kovan sayısı bakımından Türkiye içindeki payı % 2, ancak bal üretimindeki payı % 2,4 tür.
Tablo H.46.Samsun İlinde 2003 Yılında Arıcılık Yapan Köy Ve Kovan Sayıları Arı Kovanı İlkel Fenni Toplam 1.754 50.454 52.208 I. ALT BÖLGE 1.210 15.175 16.385 II. ALT BÖLGE 120 7.500 7.620 III. ALT BÖLGE 3.084 73.129 76.213 SAMSUN Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Arıcılık Yapan Köy Sayısı 337 321 50 708

Grafik : Samsun İlinin Alt Bölgeler Bazında Arı Kovanı Dağılımı 60000
50000 40000 30000 20000 10000 0 I. ALT BÖLGE II. ALT BÖLGE III. ALT BÖLGE İLKEL FENNİ

Şekil H.24. Alt Bölgeler Bazında Arı Kovanı Dağılımı Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

241

Tablo H.46 da Samsun ilinde arıcılıkla ilgili rakamlar verilmiş olup 708 köyde arıcılık yapılmaktadır. Arıcılık faaliyetlerinin en fazla olduğu bölge I. Alt Bölge olup, bu bölgedeki iklimin olumsuz etkisi ve tarımın yoğun olarak yapılması gibi nedenlerle göçer arıcılık zorunlu hale gelmiştir. H.3. Organik Tarım Organik tarım, genel olarak mevcut olan ekolojik dengeyi korumak için tamamen veya mümkün olduğu ölçüde az kimyevi mücadele ilacı ve gübre kullanımı ile hayvancılıkta büyüme düzenleyicileri ve yem katkı maddeleri kullanımı kaldıran, iyi bir toprak bakımı, ekim nöbeti, doğal gübreleme ve biyolojik zirai mücadele yapılması fikrine dayanan, insana ve çevreye dost üretim sistemlerini kapsamaktadır. Organik tarım, tarımsal üretimde hiçbir modern tarım tekniklerinin kullanılmadığı eski bir işletmecilik şekline dönüş değil aksine üretimin her aşamasında belirli bir düzeyin üstünde bilgi ve planlama gerektiren bir sistemdir. Günümüzde organik tarımın tüm olanaklarından faydalanmakla beraber, tarımda ürün kalitesini yükseltecek metotları geliştirerek, toprak yapısını güçlendirme, eko sistemdeki dengeyi bozmayacak etmenleri kullanma ve uygun bitki münavebesi gibi unsurlardan yararlanan bir tarımsal düşünceyi gerektiren bir sistemdir. Ülkemizde üretilen ekolojik ürünler büyük ölçüde yurtdışı pazarlara gönderildiğinden, ürün miktarı ve çeşitliliği yurt dışından gelen talepler doğrultusunda şekillenmektedir.İhracat organizasyonunun gerekliliğinden dolayı üretimler organizasyon kuruluşları tarafından sözleşmeli olarak çiftçilere yaptırılmaktadır. Organik Tarımın Gerekliliği : Nüfus ve gelir artışına bağlı olarak artan gıda talebini karşılamak için verimliliğin arttırılması ihtiyacı, geleneksel tarım sisteminde gübre ve kimyasal ilaçlar gibi işletme dışı girdilerin fazla kullanımına ve bunun sonucunda da gıda güvenliği, biyolojik kirlilik ve çevre kalitesi konusunda endişelerin oluşmasına yol açmıştır. Bundan dolayı, işletme dışı girdi kullanımının en aza indiren organik tarım gibi alternatif yaklaşımlar önem kazanmıştır. İçinde bulunduğumuz bilgi çağında gerek teknolojinin baş döndürücü bir hızla gelişimi ve tüketici bilincinin artması sonucunda, Yoğun tarımsal üretime bağlı olarak ortaya çıkan olumsuzluklar çok daha belirginlik kazanmıştır. Konvansiyonel tarımla birlikte ortaya çıkan çevre kirliliği ve özellikle gıda maddelerindeki canlı varlıkların yaşamlarını olumsuz yönde etkileyen zehirli maddelerin mevcudiyetinin anlaşılması sonucunda çevre dostu, ekolojik, biyolojik, bio – dinamik ve organik tarım gibi değişik kavramalarla ifade edilen sürdürülebilir tarım önem kazanmaya başlamıştır. Organik Tarımın Temel İlkeleri : Organik tarımın hedef edindiği temel prensipler şu şekilde sıralanabilir.
242

1-Organik tarım yapan tarım işletmelerinde üretimle ilgili tüm faktörlerin bir bütün olarak ele alınması ve mümkün olduğu ölçüde işletme içi doğal ham maddeler kullanarak işletmenin kendine yeterliliğinin sağlanması, 2-Bölgeye adapte olmuş ve genetik direnç sağlayabilen bitkilerin kullanılması, 3-Çok yönlü ve dengeli ekim nöbeti uygulanması ve baklagillerin ekim nöbetinde yer alması, 4-Tarımsal üretimde toprak verimliliğinin korunup geliştirilmesi ve besin maddesi eksikliklerinin daha çok doğal kaynaklı gübrelerle sağlanması, 5-Zirai mücadelenin biyolojik mücadele şeklinde yapılması, 6-Yabancı ot mücadelesinin kimyasal ilaçlar yerine mekanik ve kültürel yöntemlerle yapılması, 7-İşletmede bitkisel üretimin yanı sıra arıcılık ve besicilik yapılarak sistemde gerekli olan materyallerin temin edilmesi, 8-Bir işletmenin tüm üretim dallarında organik tarıma geçmesi, 9-Çevre kirliliğine neden olmadan tarımsal üretim yapılması, Türkiye – Karadeniz Bölgesi – Samsun’da Organik Tarım : Ülkemizde yetiştirilen organik tarım ürünleri tamamen ihracata yönelik olarak üretilmektedir. Ekolojik tarım organizasyonu (ETO) nun 1992 yılı kayıtlarına göre ülkemizde 1 780 işletmede 6 046,9 ha.lık alanda 1994 yılı verilerine göre 1 705 işletmede 5 216 ha. alanda, 1999 yılında ise 12 275 işletmede 46 523 ha.lık alanda organik tarım yapılmaktadır. Bu verilerden de görülebileceği gibi ülkemizde organik tarım henüz benimseme döneminde olup, düzenli bir gelişme dönemine girmemiştir. Bu işletmelerdeki üretim ülkemizde faaliyet gösteren ve bu ürünleri satın alan yabancı firmaların kontrolünde yapılmaktadır. Ülkemizde organik tarım yapan üretici sayısı ve buların ürettikleri ürünler incelendiğinde üretim miktarı bakımından ilk sırada yer alan ürünler fındık, incir, üzüm ve kayısıdır. Ülkemizde üretilen ve ihraç edilen organik ürünlerin çoğunu yaş ve kuru meyveler oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra yemeklik dane baklagillerden nohut, kuru fasulye ve yeşilkırmızı mercimek; endüstri bitkilerinden ise pamuk, susam, haşhaş organik tarım ürünleri arasında yer almakta ve Avrupa’da pazarlanmaktadır. Karadeniz tarım bölgesinde organik tarım ürünü olarak; fındık Terme, Samsun, Ordu, Bolu, Trabzon, Giresun, Rize’de, defne yaprağı Samsun’da, elma Trabzon ve Sinop’ta, erik Trabzon’da yetiştirilmektedir. Bilindiği üzere özellikle Doğu Karedeniz Bölgesi Türk Tarımında ve tarımsal ihracatta önem arz eden iki bitkinin üretimi (fındık ve çay) ile dikkati çekmektedir. Organik tarımda üretim sistemi genellikle ithalatçı firmanın organik ürün talebiyle başlamakta ihracatçı firma

243

tarafından belirlenen üreticiler, kontrol kuruluşunca denetlenerek uygun olanlar ve işletmeler belirlenmektedir. İhracatçı firma ve üreticiler arasında yapılan sözleşme ile; Üreticiler belirli standartlara uygun üretim yapmayı taahhüt ederken, ihracatçı firma üretilen ürünleri tek bir partide almayıp, ihracat yapacağı aylara yayarak satın almak istemiştir. Bu durumda mali yönden güçsüz olan fındık üreticisi ürününün tamamını satıp paraya çevirmek isteği gerçekleşmemiştir. Ayrıca üreticilerin başka yerde ikamet etmeleri nedeniyle ürünlerini pazarlama sezonu başında satmak zorunda olmaları, ihracatçı firmanın üreticiye normal üründen farklı fiyat vereceğini beyan etmesine rağmen piyasa fiyatlarıyla ürün almaları gibi nedenler üreticilerin aleyhine geliştiğinden sözleşmeli organik tarım Terme İlçesinde başarıya ulaşmamıştır. İlimizde 21 çiftçi organik tarım faaliyetinde bulunmaktadır. Üretilen ürünler ise 2421 da alanda fındık, 501 da alanda mısır, 310 da alanda çeltik, 260 da alanda soya, 30 da alanda nohut, 14 da alanda arpa, 133 da alanda meyve (ceviz, şeftali, elma, kiraz, çilek, ahududu, böğürtlen), 65 da alanda sebze üretimi olmak üzere 3734 da alanda organik tarım yapılmaktadır. H.4. Tarımsal İşletmeler H.4.1. Kamu İşletmeleri Bölgemiz iklim, toprak ve su kaynakları yönünden Türkiye’nin tarıma elverişli nadir bölgelerinden biridir. Gerek artan nüfusun beslenmesi gerekse milli ekonomiye büyük katkıları dolayısıyla tarımsal üretim bölgemiz için özel bir önem arz etmektedir. Türkiye, yiyecek ve gıda maddeleri üretimi bakımından kendi kendine yeten ve bazı üretim kalemlerinde önemli oranda ihraç potansiyeli bulunan ender ülkelerden birisi durumundadır. Bu büyük imkan ve potansiyelin önemi ve kıymeti, teknolojideki hızlı gelişme ve değişmeye mukabil değişik coğrafyalarda büyük kitlelerin karşı karşıya bulunduğu açlık problemi, dahası teknolojide dev merhaleler kat etmiş ulusların yiyecek ve gıda maddeleri açısından giderek yoksullaşması karşısında daha bariz bir şekilde kendini göstermektedir. Ülkemiz nüfusunun da hızlı bir şekilde artmakta olduğu durumu gözönünde tutulduğunda Türk tarımının daha da iyileştirilmesi, hem Türk çiftçisinin refahı hem de toplumumuzda istikrarın sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu anlamda, Türk tarımının gelişme ve ilerlemesi, Türk çiftçisinin modern tarım teknoloji ve üretim tekniklerine intibakı 137 yıllık mazisi bulunan Tarım Kredi Kooperatiflerinin gücü ile de yakından ilgili bulunmaktadır. Tarım Kredi Kooperatifleri Samsun Bölge Birliği faaliyet alanında Samsun, Ordu, Amasya ve Sinop illeri bulunmaktadır. Samsun il merkezi, ilçe ve beldelerde kurulmuş bulunan, 75 birim Tarım Kredi Kooperatifi ile, 896 yerleşim biriminde 51.381 çiftçiye hizmet verilmektedir. Türk tarımının en büyük iki dezavantajı; tarım sanayii gelişmiş ülkelere oranla birim alandan elde edilen verim düşüklüğü ve nadas alanlarının yüksekliğidir. Verim artışını sağlamada tarımsal girdilerden daha fazla yararlanmak ve yoğun tarım yapmak gereği vardır. Tarım Kredi Kooperatiflerinin çalışma gündemini ve hizmet yükünü teşkil eden konuların
244

başlıcası, ortakların ihtiyacı olan tarımsal girdileri zamanında, yeterince uygun şartlarda kredili olarak temin etmektir. Tarım Kredi Kooperatifleri; gübre, yem, zirai mücadele ilaçları, tohumluk, tarımsal araç gereç ve ekipmanları zamanında, yeterince ve uygun şartlarda sağlamak suretiyle ortaklarını olumsuz piyasa şartları ile aracı ve tefeci gibi menfaat gruplarının tesir ve baskılarından uzak tutmakla yükümlüdür. H.4.2. Özel İşletmeler İlimizdeki Fabrikalar ve İmalathaneler: 397 adet ekmek-pide fırını, 57 un fabrikası, 38 simit fırını, 20 şeker imalathaneleri, 2 tuz fabrikası, 7 alkolsüz içecek tesisi, 21 süt ürünleri, 14 fındık işleme tesisi, 2 bitkisel yağ fabrikası, 22 pirinç fabrikası, 5 dondurma külahı imalat, 12 çay imalathaneleri, 3 bal üretim tesisi, 1 meyve sebze işleme, 8 yemek fabrikası, 5 kuruyemiş fabrikası, 14 gıda ambalaj imalatı, 5 baharatçı, 5 bakliyat, 1 yumurta paketleme tesisi olmak üzere toplam 647 adet gıda tesisi bulunmaktadır. Mezbaha Kombine ve Kesimhaneler : 20 adet kırmızı et ,3 beyaz et, 3 soğuk depo olmak üzere 26 tesis bulunmaktadır. Su Ürünleri Tesisleri: 4 su ürünleri işleme ve değerlendirme tesisi, 4 su ürünleri yetiştiricilik tesisi olmak üzere 8 tesis mevcuttur. H.5. Tarımsal Faaliyetler H.5.1. Pestisit Kullanımı
Tablo H.47.Pestisit Kullanımı İlaçlar İnsektisitler Fungusitler Herbisitler Rodondisit Ve Mollusidler Akarisitler Nematosit Ve Fumigantlar Kışlık Ve Yazlık Yağlar Diğerleri (Fişek) Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005 Tüketilen Miktar (Kg.-Lt.) 186.696 100.002 81.906 56 1.066 0 0 1.150

H.5.2. Gübre Kullanımı
Tablo H.48. Gübre Kullanımı Kullanılan Gübre Saf N Saf P2O5 Saf K2 O

Miktarı (Ton) 24.158 6.912 1.195

Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

245

Tablo H.49.Gübre Tüketiminin İlçelere Göre Dağılımı İLÇENİN ADI TOPLAM (Ton) SAF N(Ton) 95.733 24.158 İl Toplamı 2.603 684 Merkez 2.484 643 Alaçam 260 62 Asarcık 834 212 Ayvacık 22.560 5.954 Bafra 16.333 4.110 Çarşamba 19.551 4.661 Havza 1.180 277 Kavak 670 176 Ladik 1.438 397 Ondokuzmayıs 3.160 833 Salıpazarı 3.673 869 Tekkeköy 7.640 1.929 Terme 12.930 3.250 Vezirköprü 417 101 Yakakent Kaynak : Samsun Tarım İl Müdürlüğü 2005

SAF P2O5(Ton) 6.912 95 247 33 19 1.668 853 2.049 113 46 113 27 364 294 945 46

SAF K2O (Ton) 1.195 0 7 0 0 305 135 234 4 0 7 0 16 14 465 8

H.5.3. Toprak Kullanımı Samsun İlinde en yaygın olan sorun su erozyonudur. Bu sorundan çok az etkilenen veya hiç etkilenmeyen alanlar, çoğunlukla alüviyal ve hidroformik alüviyal topraklardan oluşan taban arazileridir. Bunlar ırmak yatakları, kıyı kumulları, çıplak kayalıklar, yoğun yerleşim alanları ve su yüzeyi dışında kalan alanların (940.000 ha.) %20’ sini kapsar. Bu da 182.000 ha. erozyonsuz alandır. Orta derece erozyona uğramış topraklar 263.000 ha. ile %28’ lik bir oran teşkil etmektedir. Orta erozyona maruz kalan 263.000 ha.arazinin 204.000 ha. ı kuru tarım arazisidir.Bunlar genellikle ikinci,üçüncü,dördüncü sınıfta yer alan arazilerdir.Orta erozyona maruz diğer araziler fundalık mera ve az yoğun yerleşim yerleridir. İl topraklarının 488.000 ha.’da doğal örtünün tahrip edilmesi veya çok dik yerlerde hiçbir koruma önleminin alınmaması, otlatma veya tarım yapılması sonucu erozyon şiddetlenmiştir. Bu alanların 132.000 ha. ı kuru tarım alanı, 4.000 ha. ı mera, 352.000 ha. alan ise orman ve fundalık olarak kullanılmaktadır. Doğal bitki örtüsü aşırı derecede tahrip olan meralarla bir kısım kuru tarım arazisinden oluşan 4.000 ha. alan çok şiddetli derecede erozyona maruz kalmıştır. Yukarıda izah edildiği üzere 755.000 ha. alan erozyona maruz alandır.

KAYNAKLAR: İl Tarım Müdürlüğü 2005

246

I. MADENCİLİK Ülke ekonomilerinin önemli sektörlerinden biri olan madencilik, ulusların sosyo ekonomik kalkınmaları için gerekli olan enerji ve sanayinin temel hammaddelerini sağlayan tüm faaliyetleri kapsamaktadır. Madenler, ülkelerin doğal kaynaklarından biri olup, giderek artan talepleri karşılamak yüzünden de işletilmeleri kaçınılmazdır. Ancak kullanılmakta olan maden çıkarma metotlarına bakılmaksızın, her türlü maden işletmeleri yoğun olarak arazi bozulmalarına ve doğal çevrenin tahribine sebep olmaktadır. Madencilik işletmeleriyle doğal kaynaklar olan madenler ve mineraller insan refahı için bir taraftan ekonomiye kazandırılırken, diğer taraftan ekolojik çevreye verilen büyük tahribat ve zararları çoğu zaman gözardı edilmektedir. Faaliyetlerin yapıldığı alanlarda ve özellikle açık işletme yöntemi ile çalışılan sahalarda, çalışmalar bittikten sonra topografya, jeolojik yapı, röliyef, su rejimi, iklim ve peyzaj tamamen değişmekte ve bitki örtüsü de harap olmaktadır. I.1. Maden Kanununa Tabi Olan Madenler ve Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler I.1.1.Sanayi Madenleri İlde sanayi madeni bulunmamaktadır. I.1.2. Metalik Madenler İlde metalik maden bulunmamaktadır. I.1.3. Enerji Madenleri Samsun merkez ilçede bilinen metalik maden ,endüstriyel hammadde veya birincil enerji kaynağı bulunmamaktadır. İl genelinde ancak Havza ve Vezirköprü’de linyit kömürü , Havza ve Ladik’te kaplıca suyu ,Bafra ve Çarşamba’da da maden suyu bulunmaktadır. Maden ve Taş ocağı sektörüne ait katma değer, işletme sayısı, istihdam ve ücret verilerinin Türkiye toplamı içerisindeki payları, Karadeniz Bölgesi için sırasıyla %8.12 , % 10.23 , % 34.58 ve % 35.5’dir.
Tablo I.1.Maden Varlığı, Rezerv ve Tenör Bilgileri Madenin Adı Rezerv (ton) Çimento Hammadeleri 51951361 Kurşun Çinko 177 Manganez 420 Tuğla Kiremit 46000 Linyit 4721000 Toplam Kaynak: MTA Genel Müdürlüğü Tenör (%) 4,5 23,88 İyi Bulunduğu Yer ve Mevkii Ladik Yatağı Vezirköprü-Ersandıklı Kavak,Vezirköprü,Ladik Dikbayır Yatağı Havza -

247

Çalışır Durumda Faaliyete 2005 yılı başında başladı.08.03. Madencilik Faaliyetlerinin Yapıldığı Yerlerin Özellikleri İl genelinde Maden Kanunu kapsamında ruhsatlı sahaların çevresi genellikle tarım arazisi.2004 06. I.Çakıl Boğaziçi İnş. 248 .08.Çakıl 1 (a) Grubu Kum . İŞLETMENİN ADRESİ Yörükçal Köyü İstavroz Çayı Mevkii Vezirköprü Çorak Köyü Mert Irmağı Mevkii Merkez Ağcayazı Köyü Kürtler Çayı Mevkii Vezirköprü Saraçlı .Ş. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler SIRA NO: 1 İŞLETMENİN TÜRÜ 1 (a) Grubu Kum Çakıl Ocağı 1 (a) Grubu Kum Çakıl Ocağı 1 (a) Grubu Kum Çakıl Ocağı 1 (a) Grubu Kum .2005 6 1 (a) Grubu Kum . A.09.I. Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler Tablo I. Ür.Götür. orman sahası veya hazine arazisidir.Hizm. Cevher Zenginleştirme Taş ocakları veya kum ocaklarından yapılan istihraç sonrası malzemeler eleme veya kırma işlemine tabi tutulmaktadır.Porsuk Köyü Çarşamba Öğürlü Köyü Kürtler Çayı Mevkii Vezirköprü Saraylı Köyü Sarıyer Mevkii Vezirköprü RUHSAT BAŞLAMA TARİHİ 05. Tur.2005 MEVCUT DURUM Faaliyete 2005 yılı başında başladı Faaliyete 2005 yılı başında başladı.2008 16. Buna önlem olarak bu tür faaliyetlerin deşarj izni ve emisyon izni almaları hususunda gerekli işlemler İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından takip edilmektedir. Faaliyete 2005 yılı başında başladı. 2 Sami BIÇAKÇI 06. Faaliyet sahaları için Orman İşletme Müdürlükleri veya Defterdarlıklar tarafından müteşebbislere kiralama yapılmaktadır.03.09. Faaliyete 2005 yılı başında başladı. 19.2003 17.Brl.3.08. Bu işlemler esnasında çevre olumsuz etkilenmektedir.2004 18. Malz.2005 Kaynak:İl Özel İdaresi 2005 I.2004 RUHSAT BİTİŞ TARİHİ 04.2004 18.2.1.08.2005 4 5 Karayolları 7.2004 06.Çakıl İŞLETMECİNİN ADI Köyl. Bölge Müdürlüğü İbrahim KURT 06.2. Ocak ruhsatları ise İl Özel İdare Müdürlüğü tarafından rüsum bedeli alınarak verilmektedir.08.4.03.08.03.2008 3 Narlısaray Belediye Başkanlığı 19. San.

Patlayıcı malzeme. I. o faaliyet ilişkin hazırlanan ÇED Ön Araştırma Raporlarında faaliyet sahibinin vermiş olduğu taahhütler çerçevesinde fenni ateşçiler tarafından Jandarma kontrolünde kullanılmaktadır.5. KAYNAKLAR: -MTA Genel Müdürlüğü 2005 -İl Özel İdaresi 2005 249 . Madencilik Faaliyetlerinin Çevre Üzerine Etkileri Üretim sırasında yer yer patlayıcı malzeme kullanılmaktadır.4.I. Madencilik Faaliyetleri Sonucunda Arazi Kazanım Amacıyla Yapılan Rehabilitasyon Çalışmaları Bu tür faaliyetlerin kapanmasına müteakip genellikle ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır. Kesilen ağaç miktarı ve nasıl değerlendirileceği hususu ise Orman İşletme Müdürlüklerince takip edilmektedir.

-Enerji tasarrufuna yönelik olarak lokal çalışmaların olup olmadığını. Taşkömürü İlimiz sınırlarında taş kömür rezervi yoktur. J. Linyit İlimiz sınırlarında linyit kömür rezervi yoktur. -Enerji konusu ile ilgili olarak yapılmış. -Uygulanan teknolojinin çevreye uygun olup olmadığını. -Sektörel bazda enerji tüketiminden kaynaklanan kirlilikleri. kaynaklarına göre enerji üretimi ve enerji tüketiminin sektörlere göre dağılımı olmak üzere iki ana başlık ile bunların alt başlıklarında sınıflandırılmıştır.1. Genel anlamda. J.1. -Enerji üretimi ve tüketimi sırasında kaynakların optimum kullanılıp kullanılmadığını. tanımları ve tüm bu konuların nasıl incelenmesi gerektiği ve konuların rahatlıkla anlaşılabilmesi için geliştirilen kriterler aşağıda verilmektedir. Dünyanın her yerinde birçok ülkede pek çok birincil enerjinin ziyan olmasına sebep onu gerekli hizmete çevirecek olan donanımın tasarımındaki veya gelişmesindeki yetersizliklerdir. -İllerde yapılacak çalışmalara temel oluşturacak hedef ve yönü tespit etmektir. -Kaynak rezervlerini. rüzgar. kullanılan yakıtın türü ve yıllık tüketim miktarını. yıllık üretim kapasitesini.2. Oluşturulan ana ve alt başlıkların içerikleri. yapılmakta olan veya planlanan projelerin amaç ve aşamaları. J. Birincil Enerji Kaynakları Güneş. -Enerji ile ilgili mevcut doğal potansiyellerin nicelik ve niteliklerini. Asfaltit İlimiz sınırlarında asfaltit rezervi yoktur.1. türbin veya motor gibi araçlarda kullanılıncaya kadar işe yaramaz. ENERJİ Enerji konusunu.1. J.3.1. kömür gibi sınıflandırılan alt başlıklardır. -Enerji üretimi ile ilgili tesisler için ÇED yapılıp yapılmadığı.J. desülfirizasyon gibi kirlenmeyi önleyici ünitelerin bulunup bulunmadığını. -Kurulan tesislerde arıtma. 250 . -Kurulan tesisin ömrünü. -İllerde bulunan sektörlerin yoğunluğu hakkında genel bilgiyi. Bunlar gereken enerji kullanımına dönüştürülünceye kadar makinalarda ısınma amacıyla.

8. Jeotermal İlimizde Jeotermal enerji kullanılarak ısınma veya elektrik enerjisi üretimi yapılmamaktadır.1.632 1.1.10. ilçelerin orman varlıklarından J.1.J. J. J.7.1.1. Bitümlü Şist İlimiz sınırlarında bitümlü şist rezervi yoktur. Güneş İldeki güneşlenme süreleri eklerde anlatılmıştır.1. J.Hidrolik Tablo J. 251 .1.9.Yararlanılan Elektrik Enerjisi Kaynakları ve Üreten Kuruluşlar Yararlanılan Elektrik Santrali Kaynağının Adı Altınkaya Barajı Hasan Uğurlu Suat Uğurlu Derbent Kumköy Toplam Türü (Hidroelektrik/ Termik) Hidroelektrik Hidroelektrik Hidroelektrik Hidroelektrik Hidroelektrik Sahiplik Durumu (TEAŞ/Ayrıcaklı Şirketler/Otoprodüktörler/ TEAŞ’ın Bağlı Ortaklıkları TEAŞ TEAŞ TEAŞ TEAŞ TEAŞ Safhası (İşletme/ İnşaat/Proje) İŞLETME İŞLETME İŞLETME İŞLETME PROJE Kurulu Güç (Gwh/Yıl) 1. yakacak olarak kullanılan odun.1. Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum) İlimiz sınırlarında nükleer kaynak rezervi yoktur.11.1.4. J. J.5.6. Hampetrol İlimiz sınırlarında ham petrol rezervi yoktur.217 273 257 76 3. Orman İlimizde sağlanmaktadır. Doğalgaz İlimiz sınırlarında doğalgaz rezervi yoktur.455 J.

5 MW kurulu güce sahip 2x7 adet dizel jeneratör (iki adedi yedek ünite) gruplarından oluşmaktadır.13. kirletici gaz ve tozlar. Santralda kullanılacak dizel motor teknolojisi ile yakıt enerjisinin % 50'si elektrik enerjisine çevrilebilmektedir. Termik Enerji Samsun-Tekkeköy yöresinde kurulu olan ve her biri 100 MW kapasiteli iki üniteden (2x100=200 MW) oluşacak mobil santralda ülkemizdeki rafinerilerin doğal bir ürünü olan 6 nolu fuel-oil yakıt olarak kullanmaktadır.1. yakıtın yanması sonucu oluşan ve bacalarından atmosfere verilen. Kükürt oranı yüksek motorin veya fuel-oillerin kullanılması halinde. kükürdü düşük motorin veya fuel-oillerin kullanılması gerekmektedir. Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği ile getirilmiş baca gazı emisyon sınır değerlerinin sağlanabilmesi için. kükürt dioksit ve azot oksitlerdir. Mobil Yüzer Elektrik Santrallerinde. yakma sisteminde düşük azot oksit emisyonları veren brülörler kullanılarak veya yanma sırasında azot oksit emisyonlarını azaltıcı teknikler kullanılarak. azot oksit emisyonları kontrol altına 252 .1. J.2.J.1. Mobil Santral. J. Mobil Yüzer Elektrik Santrallerinin en önemli hava kirletici maddeleri. Kirletici Vasfı Yüksek Tesisler kapsamında olan Mobil Yüzer Santrallerin bacalarından çıkan.12. her biri 17. yanma sonrasında meydana gelen ve baca gazlarında bulunan kükürt dioksitin bir Baca Gazı Arıtma Tesisi ile azaltılması gerekmektedir. Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği' nin ilgili hükümleri ile sınırlandırılmış olup. İkincil Enerji Kaynakları İlimiz sınırlarında ikincil enerji kaynaklarından enerji üretimi yapılmamaktadır. bölümünde anlatılmıştır. J. Ayrıca yanma verimi yüksek teknolojiler kullanılarak karbon monoksit ve toz emisyonları en aza indirilmeli.2. Sıvı Yakıtlı Yakma Tesisleri olarak ele alınmaktadır. Bir yıl içinde yaklaşık 1752 Gwsaat enerji üretilecek proje kapsamında.1. Günlük yakıt ihtiyacı yaklaşık 1000 ton/gün'dür. Rüzgar İlimize ait rüzgar değerleri C. enerjinin tamamının Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) tarafından satın alınması öngörülmüştür. 2 Kasım 1986 tarih ve 19269 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği'nde Kirletici Vasfı Yüksek Tesisler kapsamında.1. Biyokütle İlimiz sınırlarında biyokütle ile enerji üretimi yapılmamaktadır. Yakıt kullanarak elektrik enerjisi üreten ve baca gazlarında bulunan kirletici maddeler ile hava kirliliği yaratan Mobil Yüzer Elektrik Santralleri.1. maddesine göre "Emisyon İzin Belgesi" almak zorundadır. bu Yönetmelikle getirilen baca gazı emisyon sınır değerlerini sağlamak ve Yönetmeliğin 10.

gazlar ilk olarak azot oksit (NO2) tutucu ve bunu takiben kükürt dioksit (SO2) tutuculardan geçecektir. NOx içeren baca gazı üzerine üre solüsyonu (Amonyak:NH3) püskürtülecektir. İşletmede vardiyeli olarak çalışacak personelden kaynaklanan evsel atıksular tekniğine uygun bir arıtma sistemi ile arıtılacaktır.5 olması halinde her bir tesiste oluşacak kükürt dioksit gazı miktarı yaklaşık 35 ton/gün olacaktır. 253 . kaynaklardan gelebilecek az miktardaki yağlı sular bir tankta toplanacak ve bir seri arıtma işleminden geçirildikten sonra temizlenmiş bir şekilde alıcı ortama verilecektir. Benzer şekilde işletmeden günde en fazla 50-60 kg kadar evsel katı atık kaynaklanacağı öngörülmektedir. Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği'ne göre "Deşarj İzni'nin alınması zorunludur. Tesiste kullanılacak soğutma suyu sistemi radyatörlü ve tamamen kapalı devre olup. katalist filtre sistemi olup. atık sularının kontrol altına alınması için Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği'nde belirtilen esas ve standartlara da uymak zorundadırlar. Gürültü Kontrol Yönetmeliği'nde belirtilen hükümlere de uymak zorundadır. atık olarak alçı üretilmektedir. çevreden veya denizden herhangi bir su alımı veya alıcı ortamlara herhangi bir su boşaltımı olmayacaktır. Mobil Yüzer Elektrik Santralleri. Soğutma suları dışında. Arıtma tesislerini takiben. tesis içerisinde yıkama v. Dolayısıyla. Desülfürizasyon ünitesinde kullanılacak kireç taşı bölgedeki kireçtaşı ocaklarından temin edilecektir. Her bir ünite için gerekli olan kireçtaşı miktarı 48 ton/gün olacaktır. kükürt oksit arıtma (Desülfurizasyon-DeSOx) ve Azot oksit arıtma (DeNOx) sisteminden geçerek atmosfere atılacaktır. Daha sonra bir katalizörden geçen gazlar her gün soluduğumuz havanın % 79'unu oluşturan azot gazına dönüştürülerek bertaraf edilmiş olacaktır. 6 nolu fuel-oil içindeki kükürt miktarının % 3. Bu tesisler. Mobil Santral maliyetinin (200 milyon dolar) yaklaşık dörtte biri mertebesindeki bir yatırım (50 milyon dolar) arıtma tesisleri için ayrılmıştır.alınmalıdır. Tesislerdeki makinelerin çalışmasından kaynaklanacak gürültü seviyesi susturucular kullanılarak ve gerekli izolasyon yapılarak düşürülecek ve en yakın yerleşim yerinde ilgili Gürültü Kontrol Yönetmeliği hükümleri sağlanacaktır. toz kireç taşının su ile egzoz gazı üzerine püskürtülmesi ile çalışmaktadır.Kükürt dioksit arıtma sistemi ise. azot dioksit (NO2) ve kükürt dioksit (SO2) gazlarıdır. her bir ton SO2 gazı başına yaklaşık 1. Mobil santralların bacasından çıkacak en önemli hava kirleticileri yukarıda da belirtildiği üzere. Kükürt dioksit gazlarının yaklaşık % 90 oranında tutulabilmesi amacıyla. Sistemdeki su kapalı devre olarak sürekli kullanılmakta. Arıtma sonrasında oluşacak alçıtaşı miktarı her bir ünite için yaklaşık 90 ton/gün'dür. Azot oksit arıtma sistemi. yukarıda da belirtildiği üzere.b. İki büyük çöp poşetine sığabilecek bu atıkların Tekkeköy'deki diğer evsel atıklar ile birlikte bertaraf edilmesi planlanmaktadır. gürültü seviyesi yaşayanları rahatsız etmeyecek boyutlara indirilecektir. Proses sonucunda oluşan alçıtaşı (CaSC>4 2H2O) yöredeki mevcut çimento fabrikalarında veya kurulacak alçıpan tesislerinde değerlendirilmesi veya ilgili fabrikalardan talep olmaması halinde kireçtaşının temin edildiği ocaklara alçıtaşının depolanacağı planlanmaktadır. Bu kapsamda. Her iki tesiste de planlanan arıtma oranı % 90-95 'dir.6 ton kireçtaşı (CaCOa) gerekmektedir. egzoz gazları (baca gazları) bacadan atmosfere atılacaktır. Dizel jeneratör gruplarından çıkan egzoz gazı.

193.435 TİCARET MWh 58.654 5.4.1.006 AYDINLA TMA MWh 48.458 SANAYİ MWh 331. Hidrolik Enerji J. J. Enerji Tüketiminin Sektörlere Dağılımı Tablo J.898 18.2. J. Nükleer Enerji Samsun ilinde.852.393 RESMİ DAİRE MWh 55.9 bölümünde anlatılmıştır.414 3. güneş ve biyokütle enerji üretimleri yapılmamaktadır.4.2. doğada bulunan radyoaktif elementlerden yararlanılarak nükleer santrallerde elektrik enerjisi elde edilmemektedir.3.930 3. Bölge Müdürlüğü 2005 -TEDAŞ 2005 254 . KAYNAKLAR: -DSİ 7.911.2. bu arıtma ünitelerinin sürekli çalışması şarttır.327 80. J.568. Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği'nde belirtilen sınır değerlerin aşıldığı her saat için yatırımcı EÜAŞ'ye üretemediği elektrik nedeniyle yüklü bir ceza bedeli ödeyecektir. Yenilenebilir Elektrik Enerjisi Üretimi İlimizde rüzgar.3. Ek olarak. Enerji Tasarrufu İle İlgili Yapılan Çalışmalar Samsun ilinde bu konuda bir çalışma yapılmamaktadır.057 J.2.615 6.816 42.114 TOPLAM MWh 796. ünitelerin çalıştırılmadığı süre boyunca elektrik EÜAŞ tarafından satın alınmayacaktır.805. Aksi halde.237 DİĞER MWh 21.310. jeotermal.2.514.Elektrik Tüketimlerinin Sektörel Dağılımı (1997) MESKEN İLLER SAMSUN TÜRKİYE MWh 279. J.Mobil santral yatırımcılarının Elektrik Üretim Anonim Şirketi ile imzaladıkları sözleşme gereği de.

yapay jüt. Özellikle 1980 yılından sonra kentte daralan istihdamın çözümü için gelişen endüstri çağına uygun olarak gerek kent civarında gerekse ilçelerinde küçük sanayi siteleri oluşmuş istihdam yavaş yavaş emek yoğun olan küçük işletmelere doğru yönelmeye başlamıştır. Kentin yerleşim ve üretim alanları yatırımı diğer Karadeniz illerine göre daha müsaittir. Bölgedeki kamu yatırımlarının da kısa sürede özelleştirilmesi bölge insanının ve müteşebbislerine uygun ve rantabl yatırımlara yönlendirilmesi açısından önem arz etmektedir. Azot ve Sigara fabrikası büyük sanayi işletmelerimizin bulunmasına rağmen ilde tarıma dayalı bir ekonomi ön plana çıkması sonucu kent halen bir endüstri kenti haline gelememiş büyük sanayi tesislerde bölgedeki küçük işletmelerin gelişiminde gerekli ivmeyi yaratamamıştır. 255 . Bölgede istihdam . Yer Seçimi Süreçleri ve Bunu Etkileyen Etkenler Samsun ili Doğu Karadeniz Bölgesi’nin en büyük metropol kentidir. Ticaret kenti olan Samsun. İlin özellikleri nedeni ile Cumhuriyet tarihinden bu yana ilde KBİ . Kentin özellikle İç Anadolu dan Karadeniz e açılan ilk kapı olması sebebi ile kentin ticari hayatı sürekli canlı olmuştur. kalorifer kazanı. Özellikle.K. konfeksiyon ve tıbbi aletlerdir. reçel ve sanayi tipi mutfak eşyası ve buzdolabı üretimi yapan küçük tesisler de mevcuttur. gübre. Bölge küçük ve orta boy işletmelerin yönlendirilmesi ve tesis edilmesi açısından çok uygundur. inşaat demirleri. İl Sanayinin Gelişimi. Kentin nüfus yoğunluğu sebebiyle ticari ve sınai yaşantısı canlıdır. mobilya ve tekstil. Karadeniz sahil şeridinin orta bölümünde yer alan Samsun ili 9579 km2’lik yüzölçümü ile sahil şeridimizin en büyük yüzölçümüne sahip şehirlerimizden biridir. Kent stratejik önemi nedeniyle de bölgedeki diğer illere göre avantaj ve üstünlük sağlar. ülkemizin her yerinde olduğu gibi sanayileşmeye Kamu yatırımları ile başlamıştır. SANAYİ VE TEKNOLOJİ K. bakır mamulleri. Büyük ve orta ölçekli işletmelerin yanı sıra küçük ölçekli işletmelerinde emek yoğun üretim yapan. plastik poşet. muhtelif boyutlarda pompa. zirai alet ve makineleri.1. tarım ürünleri ve ziraata dayalı üretimin yapılması istihdamın sürekli bu alanda yoğunlaşma çabası istihdamı tesisi etmede gerekli potansiyeli gösterememiştir. nüfus yığılması sebebiyle gitgide zorlaşmaktadır. oto yedek parçası. muhtelif şekerleme. Karadeniz havzasına açılan ilk deniz kapısı ve İç ve Orta Anadolu’ya açılan ilk kara kapısı olması özelliği de bölgenin ticari yapısında önem arz eder. plastik PVC tesisleri. Samsun ve yöresinde üretilen ürünlerin en önemlileri çimento. bakır.

226 256 . Sanayi Parsellerindeki Faaliyetler Firma Adedi Parsel Adedi Parsel Alanı M2 Üretime Geçen 51 85 726. Karadeniz Bakır işletmeleri A. Ballıca Sigara Fabrikası ve Çarşamba Şeker Fabrikası ve Tekel Yaprak Tütün İşleme Fabrikası’dır.799 m2 TOPLAM 80 115 963.839 m2 İnşaat Halinde 21 21 161. Çarşamba Şeker Fabrikası: 1977 yılında kurulmuş bulunan Fabrika 1989 yılında faaliyete geçmiştir.000 ton/yıl filtreli Sigaradır.: Şirket 28. Üç adet Küçük Sanayi Sitesinin ve özel sektör sanayi yatırımlarının bu bölgede (Tekkeköy ilçesi Kutlukent Beldesi) yoğunlaşması sürecini başlatmış ve devam etmektedir. Türkiye’nin bakır ihtiyacını karşılamak maksadıyla. Toros Gübre ve Kimya Endüstrisi A.2004) Toros Gübre ve Kimya Endüstrisi A. (Özelleştirilmektedir. bünyesinde bulunan sahalardan Bakır cevheri çıkararak.Bu sanayi tesisleri.12.2. Tekkeköy İlçesi Sınırları içerisinde bulunmaktadır. Eti Bakır A. konsantre hale getirmek ve izabeye tabi tutarak saf bakır elde etmek. Tekkeköy İlçesi Sınırları içerisinde bulunmaktadır. Şehir merkezinde kalan iki adet Küçük Sanayi Sitesinde bulunan sanayicilerin de Tekkeköy İlçesi Kutlukent Beldesine taşınmaları söz konusudur.1968 yılında kurulmuştur. yurt savunması için patlayıcı maddelerin esasını teşkil eden nitrat asidi ve teknik amonyum nitrat üretmek.05. ve Eti Bakır A. Genel Anlamda Sanayi Gruplandırılması Organize Sanayi Bölgeleri 1. bunun yanı sıra sülfürik asit.: Ülke tarımı için gerekli her çeşit basit. Samsun Gübre Sanayi A. 2005 İstihdam 2.Ş.Ş.Samsun Organize Sanayi Bölgesi Tablo K.1.818 m2 Proje Safhasında 8 9 74.. Organize Sanayi Bölgesi. K. sağlamak ve satmak.456 m2 Kaynak: Samsun Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü.440 321 4. Ballıca Sigara Fabrikası: Tekel İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı bir işletme olarak 19 Mayıs ilçemizde faaliyet gösteren Sigara Fabrikamızın kapasitesi 10. pirit konsantresi ve pirit cevherini üretmeyi amaçlamaktadır. sanayinin her kolunda kullanılan azot bileşiklerini sağlamak amacıyla 25.Ş fabrikalarının Tekkeköy ilçesi sınırlarında konuşlandırılması Samsun 1.Şehrimizde Kamu’ya ait 5 adet Sanayi Tesisi bulunmaktadır.(TÜGSAŞ).Ş. plastik maddeler endüstrisinin gelişmesine çalışmak.Ş.1953 tarih ve 4/2006 sayılı Bakanlar kurulu kararı Azot Sanayi TAŞ unvanı ile kurulmuştur.465 1.Ş. kompoze gübreleri üretmek.

1993 tarihinde İl Vali' sinin Başkanlığında. 100 Ha için altyapı inşaatı ihalesini (2002 yılı birim fiyatları ile 3. Teknoloji Geliştirme Merkezi ve KOSGEB Bölge Labaratuarı ve İdare Binası inşaatı 10 Mart 2000 de ihale edilmiş.2000 tarihinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanarak Bakanlığın OSB Sicil Defterine 27 sicil numarası ile kayıt edilmiştir.Samsun-Kavak Organize Sanayi Bölgesi Samsun-Kavak Organize Sanayi Bölgesi. 21 Firma inşaat halinde olup 8 firma proje aşamasındadır. Denetim Kurulu 2 kişiden oluşturulmuştur. Her kuruluş.7. 15 Nisan 2000 tarih ve 24021 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun gereği olarak Müteşebbis Heyet oluşumu bu kanuna uygun hale getirilmiş ve Kuruluş Protokolü 04.4. Arazinin İl Tüzel Kişiliği adına tapu tescili yapılmıştır.000. Yönetim Kurulu 5 kişiden. Müteşebbis Teşekküle 1/3 oranında iştirak etmiştir.000. yerleşim amaçlı sondajlı Jeolojik ve Jeoteknik Etüd Raporu ve Zemin Araştırma Raporları hazırlanmıştır. • Samsun İl Özel İdaresi • Samsun Ticaret ve Sanayi Odası • Kavak Belediyesi kuruluşlarından teşkil edilmiştir. Müteşebbis Heyet 13 kişiden. 07 Mayıs 2000 tarihinde temeli atılarak inşaatı süratle tamamlanarak Temmuz 2001 tarihinde hizmete açılmıştır.1993 tarih ve 1620 sayılı yazısı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın 1993 yılı yatırım programına dahil edilmiştir.000 TL keşif bedelli) %61 tenzilatla bir özel firma kazanmıştır ve ihale bakanlıkça onaylanmıştır.Sosyal tesisler bünyesinde KOSGEB-OSB Kıraathanesi tamamlanarak hizmete açılmıştır. planlanan sanayi parselleri 137 adettir.500. Müteşebbis Teşekkül 8. Bölgenin büyüklüğü 228 ha olup. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı'nın 5. Faaliyete geçen iş yerlerinde toplam 2465 kişi çalışmaktadır.Samsun-Bafra Organize Sanayi Bölgesi Yer seçimi çalışmaları tamamlanarak kamulaştırma işlemleri bitirilmiştir. Bölgenin 1/1000 ölçekli hâlihazır harita Mevzi İmar Planı. işbirliği çerçevesinde İnternet Samsun Ticaret ve Sanayi Odası Anadolu Teknik Lisesi inşaatına başlanmış ve devam etmektedir. 2. Kıyı Kenar Çizgisi ile ilgili mevzuat 1 Mart 2000 tarihinde tamamlanmış olup. 3. 257 .12.

Fındık ve Şeker. Tablo K.414 Çarşamba Sanayi Sit.65 Kaynak: Samsun Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü. Görülmektedir ki.66 Gülsan Sanayi Sitesi 1975 780 780 340 Örnek Sanayi Sitesi 1980 582 582 460 İlkadım Sanayi Sitesi 1980 646 678 405. Havza Un ve Yem.S.S.S.İlimiz Çarşamba ilçesi ise etüt olarak projeye 2001 yılında alındı.796 Terme Sanayi Sitesi 1979 196 281 40 Vezirköprü Sanayi Sit.337 Ballıca Sanayi Sitesi 7 7 Kızılırmak Sanayi Sit.+İhale Emanet Emanet Em.+İhale İhale Emanet Emanet Emanet İhale Emanet İhale İhale İhale Emanet Emanet İnşaat Sev 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 30 10 Banka Kredi 70 0 0 0 60 Bitiş Tarihi 2001 1982 1995 1995 1974 2001 T 2001 1992 1989 1991 1987 1992 1979 Deva Deva Ondokuz Mayıs KSS 1984 1162 1162 659. 1984 217 220 49. Küçük Sanayi Siteleri Küçük Sanayi Sitelerinin İsmi Kur. 1967 211 211 120 Ondokuz Mayıs K. Yılı Ortak Sayısı İşyeri Sayısı Site Alanı Fiili Rezev İnşaat Yapım Şek Em. Kavak ilçemizde tuğla ve kireç sektörünün ağırlığı hissettirmektedir. Sanayinin İlçelere Göre Dağılımı Ticaret ve Sanayi Odası Bulunan 5 ilçede bulunan sanayi tesisleri aşağıda sınıflandırılmıştır. 1991 50 50 12. Terme.2. Vezirköprü Un ve Yem İle Zirai alet sektöründe en çok firma ve istihdama sahiptir. Havza ve Vezirköprü ilçelerinin de talebi bulunmaktadır. Ladik ilçemizde Çimento sektörünün. Bafra Sigara. Çarşamba. 258 .4 Yirmibeş Mayıs K. 1976 151 151 21 Bafra K. Çeltik ve Fındık.S.S 1988 44 47 8. Un ve Yem ile Tekstil.738 Samsun I. 2005 75 90 0 90 90 70 0 K.3. 1972 459 381 310 Havza Sanayi Sitesi 1974 128 128 38 Ladik Sanayi Sitesi 1976 95 95 69. S. KSS 1958 413 486 212 Alaçam Sanayi Sitesi 1975 142 178 45.

2005 Tablo K.779 1 Çakıl 24.675 Sigara Üretimi (Ballıca) Un ve Yem İmalatı Yem İmalatı Şekerleme.3.614 Hazır Giyim 1.920 991.Bidon 2 Parke.165 Melas* 20. 2005 Birim Ton Ton Adet Ton Ton Ton Ton Ton Adet Ton m³ Adet Adet İstihdam 319 36 166 86 64 13 12 16 24 22 8 766 259 .720 1.356 76.760 Toplam 19 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası. Torba 1.Reçel.000 1.000.Kum Hazır Beton 1 Cam Mozaik 1 Isıcam 2 Avize 1 Güneş Enerjisi Deposu 2 Muhtelif Tarım Makinası 1 Sanayi Tekerleği 1 Yangın Söndürme Cihazı 1 Öğütülmüş Tuz 1 Rafine Vinterize yağ 1 Piliç Eti.Boru.600 2 Süt ve Süt Ürünleri 969 1 Ekmek 235.555 12.096 Deniz Ürünleri.000 2 Çeltik 6. salyangoz vs 1.665 Yaş Küspe* 129.060 89.960 Birim Ad Ton Ton Kg Ton Ton Ton Adet Adet Adet m³ Adet Ton Ton m³ Ton m² Adet Ton Ton Ton Adet Ton Lt Ton İstihdam 638 164 6 4 35 105 3 143 10 320 60 19 35 8 4 8 5 25 3 5 5 40 30 1.397 Kristal Şeker* 78.530 4.212.400 43. Sakatat Toplam 57 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.045 4. Ahşap Parke.924 9.800 161.060 Naylon Poşet.608 15. Çarşamba Sanayi Firma Sayısı 4 4 1 1 1 Ürün Türü Kurulu Kapasite İç Fındık 45.992 1.840 140.547 409 12.047 106. Plastik Poşet.048 40.638 1.122 88.000. Kapı Muhtelif Mobilya 3 PE.080.Bordür. Bafra Sanayi Firma Sayısı 1 16 1 1 6 3 1 2 1 2 6 Ürün Türü Kurulu Kapasite 12. Tahin Prinç Süt ve Süt Ürünleri Soğuk Hava Deposu Nevresim elyaf yorgan Elektrikli Battaniye Pantolon eşofman Kereste.032.659.000 1 Karisör 467 1 Elisa Kit 53.Tablo K.200 72.Büz.4.200 163 1.PVC boru.000 263.

397 2.850 1.123.680 8.384 2.Su Tankeri.484 43.5. Havza Sanayi Firma Sayısı 16 1 1 1 Toplam Ürün Türü Un ve Yem İmalatı Süt Ürünleri Ekmek Şoklama ve Kokoreç 19 Kurulu Kapasite 539.680 122.Römork. Çivi 18 Kurulu Kapasite 170.Tablo K.320 4. 2005 260 .000 165 Birim Ton Ton Adet Ton İstihdam 167 22 13 6 208 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.075.275 65.520 10.7.200 21. Terme Sanayi Firma Sayısı 7 10 1 Ürün Türü Çeltik İç Fındık Küp Pres Yonga Levha* Küp Kontra Plak* Alüminyum ve Ürünleri Hayvan Yemi Ekmek Kuru Pasta** Yaş Pasta** Dondurma** 23 Kurulu Kapasite 31.6.872.400 Birim Ton Ton M² M² Ton Ton Adet Kg Adet Kg İstihdam 1 1 2 1 Toplam 0 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.230 Birim Ton Ton Kg m³ m² Ton İstihdam 90 36 18 149 6 7 306 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası. 2005 Tablo K.800 7.160 44. kabin Ekmek Orman Ürünleri Mermer Levha Demir Tel. Vezirköprü Sanayi Firma Sayısı 7 5 2 2 1 1 Toplam Ürün Türü Un ve Yem İmalatçıları Zirai Aletler.324 1.863 48.737 93. 2005 Tablo K.840 28.

Mobilya ve Lastik Ve Plastik Eşya İmalatçıları izlemektedir.9 31. Tablo K.6 16. Döküm Trikotaj Ve Konfeksiyon İmalatçıları Lastik Ve Plastik Eşya İmalatçıları Kimya Ve İlaç Sanayi Gıda Ağaç Ve Mobilya Sanayi Taş Ve Toprak Sanayi Bakır-Pirinç-Alüminyum-Demir Çekme Un ve Yem İmalatçıları Oto Bakım Servisleri Tıbbi Ve Cerrahi Alet Üreticileri Şekerleme. Samsun Sanayinin Sektörler İtibariyle Sayıları Bölüm Makine. Kimya ve İlaç sanayi ve Tıbbi Ve Cerrahi Alet Üreticileri izlemektedir.5 36. Çelik Konstrüksiyon. En fazla firma Gıda sektöründe bulunmakta bunu Makine İmalatçıları. sağlanan toplam istihdam 12. sağlanan istihdam ve ortalama istihdam sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir. İstihdam 26.3 19.6 26.8.2 36.0 18. Bu tablodan da görülebileceği gibi toplam sanayici sayısı 465 .1 41.K.5 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.302 ve firma başına ortalama istihdam 26.5 64.Susam.9 10. Lastik ve plastik Eşya imalatçıları ile ilaç sanayi imalatçıları izlemektedir.2 25.Helva İmalatçıları Cam-Avize Sanayi Asansör Montaj Kağıt ve Baskı Muhtelif İmalat Toplam Firma Sayısı İstihdam 67 41 53 22 71 54 27 11 20 10 4 13 11 13 9 38 465 1750 1691 1336 1158 1139 999 743 707 384 368 196 194 186 134 116 1201 12302 Ort. Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları ve İstihdam Durumu Samsun Sanayinin Sektörler İtibariyle sayıları.3 12.2 52.9 16. 2005 261 .5 kişi olarak görülmektedir. En yüksek ortalama istihdam Bakır İmalatçıları grubunda sağlanmakta bunu.0 14.Tahin. En fazla istihdamı Makine imalatçıları sağlamakta bunu Trikotaj ve Konfeksiyon Tesisleri .4.8 49.

87. ticarette % 9. Samsun ilinde ise meskenlerdedir. 2% Dem ir dışı Metal 12% Lastik 4% Kim ya 2% Plastik 17% Şekil K.kontrol ve optik Donatım ı im alatı Gıda 4% 10% Madeni Eşya San. Türkiye ve Karadeniz Bölgesinde toplam içinde en fazla elektrik tüketimi sanayi işletmelerinde.K. meskenlerde % 35.5. Dem ir-çelik San.34. resmi dairelerde % 15.76. İkinci sırada ise Türkiye ve Karadeniz Bölgesinde meskenler. 6% 2% Elektrik Makinalar 8% Cam 2% Elektriksiz Makinalar 12% Gübre 2% Dokum a ve Giyim 4% Orm an 13% Pişm iş Kil ve Çim ento Ger. aydınlatmada % 5. Samsunda elektrik abone sayıları.1.ölçü. ticarette % 11. Resmi dairelerde % 0. Sanayi de % 0.43 ve Samsun ilinde % 78. Samsun ilinde ise resmi daireler gelmektedir.76 şeklindedir. 262 .53 ve diğerlerinde % 5.75 ve diğerlerinde % 6.78. Abone sayılarına bakıldığında en fazla payı Türkiye de % 81. 2005 Elektrik Samsun’da elektrik tüketimi. İkinci sırada ise Ticarethaneler gelmektedir.67.69 ile meskenler almaktadır. meskenlerde % 82. Karadeniz Bölgesinde % 85. Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı Meslek.75.17. Sanayi Gruplarına Göre Üretim Teknolojisi ve Enerji Kullanımı Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası. bilim .16. sanayide % 26.22’dir.

193 Kaynak: Samsun Ticaret ve Sanayi Odası.Her türlü emniyet tedbirlerinin alındığı resmi makamlarca tespit edilen oto gaz istasyonlarına Mahalli Çevre Kurulu karan ile ölçüm yapılmasına gerek duyulmadan izin verilmektedir. Yukarıda bildirilen tesisiler önemli kirleticiler çıkarabileceği bilinen tesisler olup öncelikle bu tesislerin kontrol altına alınmaya çalışılmaktadır.245 4.135 457. Sanayiden Kaynaklanan Çevre Sorunları ve Alınan Önlemler İlimizde özellikle Kutlukent ve Tekkeköy sınırlan içerisinde bulunan Organize Sanayi Bölgesinde irili ufaklı tesisler bulunmaktadır.s) gerekli önlemler aldırılmaktadır. Kapasiteleri itibarıyla Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğine girmeyen tesislerde de proseslerine göre ortaya çıkan atıklarına göre (partikül madde. İzne tabii olmayan tesislerde de çeşitli önlemler alınmaktadır. Oto gaz istasyonları da emisyon iznine tabii olup bunlarla ilgili çalışmalar devam etmektedir.136 14. sağlam verilerin oluşmasını engellemektedir. Gerek mahalli çevre kurulu ve gerekse İl Hıhzıssıhha Kurulunda alman kararlarla 6 no lu Fuel-oil kullanımı yasaklanmakta yada özel izine bağlanmaktadır.980 834 1. Tamamı tespit edilememiştir.Tablo K.583 1.odun yada fındık kabuğu gibi yakıtlar kullanan yerlere gerekli uyanlar yapılarak ya kurum tutucular takılmakta yada yasaklanmaktadır.067 59. koku v. duman.749 767 2.154 469.142 2001 379. Tesislerin özellikle inşasından önce Belediyelerce kurumumuzdan bilgi alınmaması tesislerin kurulduktan sonra izinlerim almalarına yol açmakta bu durumda işlemlerin uzamasına yol açmakta.622 2.9. Elektrik Abone Sayıları Mesken Şantiye Ticarethane Sanayi Resmi Daire Kit Hayır Kurumu Tarımsal Sulama Özel Trafo Diğer Toplam 2000 371. 263 .801 224 2.369 3. Özellikle kirletici vasfı yüksek tesislerden başlanması koşuluyla tesisler denetim altına alınmaya çalışılmaktadır.559 776 1.283 2.167 14. 2005 K. Bunların dışında Hava Kalitesinin Kontrolü Yönetmeliğine tabi olan küçük çaplı işletmeler vardır ve bunlarında insan ve çevreye etkilerinin ortadan kaldırılması için çalışmalar devam etmektedir.957 57.Kömür.515 4.6.

Ş. Sanayi Tesisleri Arıtma Tesisi ve Deşarj Durumları IRA NO: 1 2 3 4 5 6 7 8 TESİSİN ADI ADRESİ Kisan Un Fab.Yibitaşa emisyon izni verilmiş Ladik çimento fabrikasına da izin verme çalışmaları devam etmektedir.2.Yibitaş şirketine ait Çimento Klinkeri öğütme tesisinde ve Hazır beton tesislerinde elektro filtre mevcuttur.1. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğine göre Ek: 8 Liste A ve B ye giren işletmelerden standartlara uyanlara Emisyon izni verilmekte.04. Tic. Tekkeköy Karadeniz Bakır İşletmeleri (Metal Sanayi) Tekkeköy Karadeniz Bakır İşletmeleri (Soğutma Suyu) Tekkeköy Filiz Şekerleme Tekkeköy Bayramoğlu Balıkçılık Tekkeköy ARITMA TESİSİ DURUMU Fiziksel Arıtma (Tablo 5.14) Çalışmalar devam ediyor.K. Tekkeköy Oyak Beton San. Tic.12.2004 25.Ş. Tekkeköy Recepoğlu Un Fab.1) Fiziksel arıtım (Tablo 5.6.2002 13.2001 12.1998 (Tablo 5.02.4) Arıtma tesisi var (Tablo 5.(Genellikle 2 no lu Fuel-Oil kullanılmaktadır.11. Genel olarak tüm işletmelerin ölçüm sonuçlan elimizde olmadığından bir karşılaştırma yapmak mümkün olmamaktadır.15) (Tablo 20.5) Paket arıtma tesisi var (Tablo 21.05. Tekkeköy Oyak Beton San.1) Biyolojik arıtma tesisi var (Tablo 5.2000 9 10 264 . Tekkeköy Unsan Osmanlı Un Fab.6. Birçok tesis eski teknoloji ile çalıştığından bunların standartlara uyması da oldukça güç olmaktadır. SOj .2000 12. A.1) Fiziksel arıtım Maden (Tablo 7.2004 (Tablo 15. 27.) Ladik ilçesinde bulunan Çimento Fabrikası. Evsel atıksu Tekkeköy FKK Güney Oto Lastik ve Takoz San.1998 DEŞARJ İZİN TARİHİ 20. A.1) 01. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği Tablo K.09.12.1) 03.12.Elimizdeki kayıtlarda yüksek kükürtlü ve düşük kaliteli yakıtların kullanıldığı veya doğal gazla çalıştırılan tesis bulunmamaktadır. K. Ekonomik ömrünü dolduran işletmeler konusunda elimizde bir veri yoktur.10.11.2003 03. standartlara uymayanlara ise standartlara uymaları için uyanlar yapılmaktadır.NO ve HF gibi gazların insan sağlığına ve kültür bitkilerine etkileri hakkında bir çalışma yoktur.

2002 13.12.1) (Tablo 20. Tekkeköy Yeşilyurt Petrol ve Turizm Ltd.3) Arıtma Tesisi var (Tablo 5.1997 Çalışmalar devam ediyor. Tekkeköy AYGAZ A.1997 12.03.Şti. Miliç Mevkii (Metal anayi) Birpet Birlik Petrol Ltd.1) (Tablo 20.05.7c) (Tablo 20.Ş.04.3) (Tablo 20.2002 21.07.2004 27.3) (Tablo 20.08.12. Miliç Mevkii (Evsel atıksu) TERME METAL anayi Evci.2) (Tablo 7.2002 25 (Tablo 20. Tekkeköy SAMES A.3) (Tablo 20.3) Çalışmalar devam ediyor 26 Çalışmalar devam ediyor 27 Çalışmalar devam ediyor 28 27.1) Arıtma tesisi var (Tablo 11. Terme Çavuşoğlu Petrol Ürünleri Ltd.03.08.2002 23.13) (Tablo 20.17) (Tablo 20.5) (Tablo 5.08.05. Sakarlı Beldesi Terme Okumuş Petrol Ürünleri Ltd.Şti.1) Fiziksel arıtım (Tablo 15. Şti.3) (Tablo 20.2002 13.2003 13.1) (Tablo 14.7a) (Tablo 14.6) Fiziksel arıtım (Tablo 21. Merkez TERME METAL Sanayi Evci. Tekkeköy TÜGSAŞ Fosforik Asit (13) Tekkeköy TÜGSAŞ Fosforik Asit (03) Tekkeköy TÜGSAŞ Amonyak Depolama Tekkeköy TÜGSAŞ DAP Tesisi Tekkeköy TOTAL-Oil (Petrol Sanayi) Tekkeköy 19 Mayıs Hazır Beton Tekkeköy Fahri CANDAL Alabalık Çiftliği Tekkeköy Hakan Petrol Tekkeköy Özön Petrol Ltd.12.7c) (Tablo 14.2002 Çalışmalar devam ediyor.2) Paket Arıtma var (Tablo 21.2001 27.08.2002 30.2001 YOK 13.Ş. Çalışmalar devam ediyor Çalışmalar devam ediyor 30.03. Şti. Şti.2000 Paket Arıtma var (Tablo 21. Şti.1) Seperatör (Tablo 11. Çalışmalar devam ediyor 13.3) (Tablo 20. Tekkeköy TÜGSAŞ NP-NPK Fab.2002 265 .2001 29 30 31 32 33 34 35 12.3) 01.3) (Tablo 20. Terme Doğanay Tesisleri Miliç Mevkii Terme Soğancılar Dinlenme Tesisleri Terme ARITMA TESİSİ DURUMU Fiziksel arıtma DEŞARJ İZİN TARİHİ 02.IRA NO: 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 TESİSİN ADI ADRESİ Yeşilyurt Demir Çekme San. Samsun Dolum Tesisi Tekkeköy Petrol Ofisi ( Petrol Sanayi) Tekkeköy Petrol Ofisi (Evsel Lojman) Tekkeköy TÜGSAŞ H2SO4 Fab.12. Tekkeköy Yeşiloğlu Akaryakıt Ltd.08.

2002 30.2003 21. Ankara Yolu 2. Ltd.3) Biyolojik arıtma (Tablo 21.2001 21. (Tablo 5.10.3) (Tablo 20. Cami mah. Şti. Km. Kardez Su ürünleri İşleme Çarşamba Hürriyet Süt Fabrikası Çarşamba Samsun Çarşamba Havaalanı Çarşamba Lale Petrol Çarşamba Öztürk Metro Turizm Tic.2002 Çalışmalar devam ediyor Çalışmalar devam ediyor Çalışmalar devam ediyor 01. Cami mah.05.3) (Tablo 20.2001 13. Çalışmalar devam ediyor 30. No:181 Taflan Bolat Un Fab.11 a) Var (Tablo 5.11.09.Ş.2002 266 . Çarşamba Opet Günsan Petrol İstasyonu Çarşamba Özcanlar Petrol Acıklı Çarşamba Moil petrol Çarşamba PET-OR Petrol Salıpazarı Taflan Un Fab. Taflan Keleşoğlu Un Fab.3) (Tablo 20.2002 25.10.1) Fiziksel Arıtım Gıda san.3) (Tablo 20.05.10.04.05.2002 Çalışmalar devam ediyor.01. Ankara Karayolu Km. İmren Akaryakıt Ankara Karayolu Örnek Petrol Ankara Karayolu 19 Mayıs Üniversitesi Üniversite Kampüsü 19 Mayıs Polis Okulu Altınkum Pelit Petrol KURUPELİT ARITMA TESİSİ DURUMU Var (Tablo 21.3) (Tablo 20. Ltd.1) Biyolojik Arıtma (Tablo 21.3) Paket Arıtma Var (Tablo 21.1) (Tablo 20.02.2002 01.IRA NO: 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 TESİSİN ADI ADRESİ TERME Belediyesi Arıtma tesisi Terme Ernur Balıkçılık Sancaklı Köyü Terme Güner Kardeşler Tekin Süt Terme Yiğitler Petrol İstasyonu Çarşamba Çubukçu Petrol Çarşamba BOTAŞ A.3) Biyolojik Arıtma (Tablo 21. (Tablo 5.2002 11.1) Fiziksel arıtma Gıda san.14) Paket arıtma var (Tablo 21.03.08. Yalı mah.2002 20. (Tablo 5.12.10.10.2002 31.3) (Tablo 20.1) Fiziksel arıtma Gıda san.2002 30.13) (Tablo 5. Çarşamba Öztürk Metro Turizm Tic.1) Var (Tablo 5.07.2001 23. Camadan Un Fab.2003 13.1) Fiziksel Arıtım Gıda san. (Tablo 5.1) (Tablo 20.3) (Tablo 20.11.04. Şti.2004 05. Çarşamba Çarşamba Şeker Fab.1999 05.2000 Çalışmalar devam ediyor 27.3) Var (Tablo 5.1) (Tablo 20.12.3) DEŞARJ İZİN TARİHİ 21.2004 30.2003 30. No: 55 Kurupelit Kurtoğlu Un Fab.1) Tablo (20. (Tablo 5.3) Fiziksel Arıtım Gıda san.

3) (Tablo 20.5) (Tablo 20.12.05.IRA NO: 63 64 65 TESİSİN ADI ADRESİ Murat Petrol TAFLAN Gürsoy Hazır Beton Akbulut Un Fab.3) Kimyasal Arıtım (Tablo 5.01.05.1) (Tablo 20.2003 13.8) Evsel Nitelikli Atıksu Cam Sanayi End.3) Fiziksel Arıtım (Tablo 20.2004 13.10. Nitelikli Diğer Atıksular Gıda Sanayi End.2004 267 .3) Fiziksel Arıtım (Tablo 20.06.01.11.Ş Yeşilkent Beldesi Üstün Avize Yeşilkent Beldesi Erpet Petrol Yeşilkent Beldesi Mert Petrol Yeşilkent Beldesi Asarcık Un Fabrikası Belikler Petrol Asarcık 03.1998 27.2002 21.Tic.5) Fiziksel arıtım (Tablo 7.01.3) Biyoljik arıtma (Tablo 5.2004 27.05.2) Paket Arıtma (Tablo 21.11.1) KimyasalArıtım (Tablo 10. Aydın Petrol Vahdet Un Fab.2000 23.1) (Tablo 20.1) Fiziksel arıtım (Tablo 7.05.2003 04. 19 MAYIS Karadeniz LPG Petrol Ay-Pİ Tavukçuluk Güney Un Fab.Kelikler BAFRA Aranan Un Fabrikası Beyazbaşak Un Fab.2002 03.1) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.2003 25. Nitelikli Diğer Atıksular End. Alaçam Un Fab.2004 23.05.1998-03.3) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.08.2002 YOK 30.2001 (Yenilenecek) 21.04.1998 23.2003 13.08.07.5) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.09.2004 02.06. Sancak Tekstil TEAŞ Altınkaya HES İşletme Müdürlüğü Bafra Belediyesi Arıtma Tesisi Köpürbaşı Mevkii Yibitaş lafarge Hazır Beton tesisi Köpür Başı Mevkii Betontaş Hazır Beton tesisi Köpür Başı Mevkii Söşa Benzin İstasyonu Sinop Yolu Çuhacı Petrol Bafra Şafak Petrol I Şafak Petrol II Bafay yağ Nalboğazı mevkii Tataroğlu Petrol AK Tavuk Yibitaş Laferge Orta Anadolu San.3) Biyolojik arıtma (Tablo 5.05. ARITMA TESİSİ DURUMU Tablo (20.4) (Tablo 20.2003 02.05.2003 YOK 27.05. Nitelikli Diğer Atıksular DEŞARJ İZİN TARİHİ 13.2001 02.2002 23.1) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.1) Fiziksel Arıtım (Tablo 5.1) Biyolojik arıtma (Tablo 21.2002 26.2001 01.2004 02.2001 27.11.1) Biyolojik Arıtma (Tablo 21.8) (Tablo 5.06.12.12.A.2000 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 Tekel Ballıca Sigara Fab.3) Fiziksel Tablo (7.

2002 13. Gıda San. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği Gürültü kaynakları oranları ile sıralandığında sanayii gürültüsünün toplam gürültü içerisinde % 6'lık bir paya sahip olduğu görülmektedir. Gıda San.2003 110 111 112 113 114 115 Gıda San. Gıda San.2002 20.07.2001 01.08.01.2003 27.4.2004 20.08.07.08. Gıda San.IRA NO: 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 TESİSİN ADI ADRESİ Ladik Çimento Fabrikası Hamamayağı Kaplıcaları Ladik Hafızoğlu Un Fabrikası Dörtyol Mevki Toplalhacılar Un Fabrikası Dörtyol Mevki Es-Kav Un Fabrikası PTT karşısı Yemsel Tavukçuluk Asarcık Yolu 4.2003 20. DEŞARJ İZİN TARİHİ 13. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Toprak Kirliliği İlde sanayiden kaynaklanan toprak kirliliği hakkında yapılmış bir çalışma yoktur.2001 13.2003 30.2004 20.07.07.07. Atıksu Gıda San. 268 .2003 23.2003 27.07.3.07.07. Gıda San. Gıda San. Gıda San.07. 13.02. Gıda San.Km Havana Turistik Tesisleri l Samsun Karayolu Altınbaşak Un Fabrikası l Ilıca Beldesi Havza Altınbaşak Un Fabrikası ll Ilıca Beldesi Havza Bereket Un Fabrikası Ilıca Beldesi Havza Karaoğlan Un Fabrikası Ilıca Beldesi Havza Hasan Usta Un Fabrikası Eymir Köyü Beşgöz Un Fabrikası Çeltek Köyü Teşvikiye Un Fabrikası Boyalıca Mah.km Hayat Erginler Un Fabrikası Vezirköprü Yolu Üzeri Eren Un Fabrikası Samsun Karayolu 12km Osman Mutlu Un Fabrikası Kazımpaşa Cad. km Gözde Bereket Un Fabrikası Habibfakı Köyü ARITMA TESİSİ DURUMU Evsel Atıksu Evsel Atıksu Gıda San.2003 K. Nur Un Fabrikası Ilıca Beldesi Havza Vezir Un Fabrikası Ağcayazı Köyü Çiçek Un Fabrikası Havza Yolu 3. End.2004 27. Nit.2002 23.05. Aydınoğlu Un Fabrikası Samsun Karayolu 2.km Ayanoğlu Un Fabrikası Samsun Karayolu 2. Gıda San. Gıda San.06.6.2003 27.02.10. K.12.2001 27.6.07. Gıda San. Gıda San.04.07.2001 27. Gıda San. Gıda San. Gıda San. Gıda San..2002 27.2002 20.2003 27. Gıda San.07.2002 02.2003 27.

Ş. LPG Dolum Tesisi. -Aygaz LPG Dolum Tesisi.1 Elektro Sanayi %2. Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar İlde herhangi bir sanayi tesisi için tehlikeli ve zararlı atıkların özellikleri. LPG Dolum Tesisi. %4. Sanayi kuruluşlarına göre ağır işitme hastalıklar oranları şöyledir. -Samgaz San. -Gesan Yatırım ve Tic. -Petrol Ofisi Bölge Müdürlüğü -Elf-Selyak Akaryakıt Terminali -İpragaz LPG Dolum Tesisi KAYNAKLAR: -Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2005 -Sanayi ve Ticaret Odası 2005 269 . gürültüye neden olan etken susunca veya durunca ani olarak son bulur ve herhangi bir tortu veya kalıntı bırakmaz.Sanayinin sebep olduğu gürültü pek fazla olmamasına karşın orada çalışan insanlar açısından büyük öneme sahiptir. gürültüden dolayı meydana gelen çevre sorunları.Ş -Yıldız Kimya San.5.7. Bunlara örnek vermek gerekirse: Güney Almanya'da 1969-1978 Yılları arasında Demir çelik sanayinde çalışan işçilerin 1700 kadarı gürültüden ağır işitme hastalığına maruz kalmışlardır. miktarı. yanması veya tahrip olması söz konusu değildir. -Milangaz LPG Dolum Tesisi.6. Tic.6 Kimya Sanayi %2. K. Sanayi Tesislerinin Acil Durum Planı İlimizde “Endüstriyel Kazalar İçin Acil Eylem Planı” hazırlanan tesisleri şu şekilde sıralayabiliriz: -Toros Gübre ve Kimya Endüstrisi A. çeşidi ve bertaraf yöntemleri ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır. K. -Eti Bakır A. A. Ağır işitme meslek hastalıkları sanayi buranşlarına göre az veya çok olabilmektedir. A.7 İnşaat % Çeşitli Sebepler %63 Madencilik %4 Taş Sanayi %5 Madencilik Kısaca özetlenirse.Ş. İnsanlar fazla gürültüden " ağır işitme" meslek hastalığına yakalanabilirler.Ş.o Mensucat % 2. Gürültüden dolayı herhangi bir maddi kirlenme veya radyasyon olamadığına göre canlı varlıkların zehirlenmesi.6 Odun Sanayi %5.

Bölge Müdürlüğü ve Samsun Belediyesi’nin işbirliği ile yapılan bir regülatörden alınarak. İller Bankası tarafından da 5 adet kuyu açılmıştır. mevcut su tesislerinin yenilenmesi ve yaygınlaştırılması gibi konuların incelenmesi amacıyla bir rapor hazırlanmıştır. Kente verilen su miktarı toplam 800 lt/sn civarında olup.L. buradan şehre dağıtılırdı. 1975 yılında iki ve 1976 yılında üç kuyu daha açılmıştır. Subaşı semtine gelir. Bölge Müdürlüğü tarafından ayrıca. Bölge Müdürlüğü tarafından 26 adet. Kehrizlerle getirilen su. 3 tanesi Atakum düzlüğünde geri kalan toplam 32 tanesi verimli çalışmıştır. çeşmelere ve hamamlara pöhrenk denilen pişmiş kilden yapılan borularla dağıtılmıştır. DSİ VII.1. şebeke kayıpları ile bu miktar 600 ~ 650 lt/s ye kadar düşmüştür. Hızla büyüyen kentin artan su ihtiyaçlarının karşılanması için DSİ VII. Bu tarihten önce kentin su ihtiyacı Mert Irmağı’ndan sağlanmakta olup Irmak vadisinde bulunan Ködekli Köyü’nün 1 km menbasındaki su alma yerinden bir kanalla alınan su. Mert Irmağı havzasında ve Kavak İlçesi civarında 2 adet gölet inşa edilmiştir. Bu kuyulardan 9 tanesi Kürtün Irmağı vadisinde olup. DSİ Genel Müdürlüğü tarafından. kentin gelecekteki su ihtiyacının sağlanması. Semte Subaşı denmesinin esası da buna dayanmaktadır. ALTYAPI. şehre pompajla iletilmiştir.1. aynı yerde Belediye tarafından yapılan tasfiye tesislerinde temizlendikten sonra şehre verilmiştir. Kurak mevsimlerde görülen su sıkıntısının giderilmesinde yardımcı olmak üzere. DSİ VII. şehre cazibe ile iletilmiştir. Mert ırmağı kıyısında 25 m derinliğinde 7 adet kuyu açmış ve bu kuyulardan sağlanan su. Samsun kentine içme ve kullanma suyu sağlanması ve su şebekesinin kurulması işi RUMPFEL adlı Avusturya şirketine verilmiş ve adı geçen şirket. Altyapı L. Bu rapor doğrultusunda. 1968 yılında. 270 . 1972 yılında bir. Bu göletlerden yatağa salınan su. Temiz Su Sistemi Samsun kentine içme ve kullanma suyu temini ile ilgili ilk mühendislik çalışmaları 1926 yılında başlamıştır. mevcut tesislerden ayrı olarak 500 litre/s’lik bir kapasitenin daha devreye sokulması önerilmiştir. Bölge Müdürlüğü’nce. İkinci bir ana hat bugünkü DSİ VII. DSİ VII. 1926 yılında. Mert Irmağı üzerinde. Bu raporda. 1958 yılında.1. Bölge Müdürlüğü sitesinin bulunduğu yerden geçerek. Frenk kilisesi civarında evlere. ULAŞIM VE HABERLEŞME L. Özellikle Sonbahar aylarında yer altı su seviyesinin düşmesi sonucunda kuyuların verimlerinde önemli düşmeler gözlenmiş ve şehirde su sıkıntısı çekilmiştir. kentin 30 yıl sonraki (1988) su ihtiyaçları hesaplanmış. kaynak araştırılması.

Bölge Müdürlüğünün yükümlülüğünde olan ilk üç ünitenin yapımına 1982 yılında başlanmış olup. KULLANMA ve ENDÜSTRİ SUYU TEMİN PROJESİ PLANLAMA RAPORU” yayınlanmıştır. diğer tesislerde geçen süreç içerisinde tamamlanmıştır. 1982 yılında. 3540 lt/sn suyun modern bir istemle arıtılarak şehre verileceği bu proje ile ayrıca. uygulama aşamasına gelmiştir. Bölge Müdürlüğü’nce yürütülmüş ve 50 yıllık bir süre içinde şehrin su ihtiyacını karşılayacak en uygun kaynağın Abdal Irmağı olduğu belirlenmiştir.Samsun İçme. şehrin 2015 yılında ulaşacağı tahmin edilen 1 200 000 nüfusunun ihtiyacına yetecek suyu karşılayacak şekilde tasarlanmıştır. iletim hatları ve Dağıtım şebekelerine ait kati projeler de 1981-1982 yıllarında hazırlanmış. bölgedeki en büyük sanayi kuruluşları olan TÜGSAŞ Samsun Gübre Fabrikasına 300 lt/sn ve Karadeniz Bakır Fabrikasına da 160 lt/sn arıtılmamış su olmak üzere toplam 460 lt/sn su temin edilecektir. Arıtma tesisleri. Bölge Müdürlüğü’nce yürütülen planlama çalışmaları 1979 yılında tamamlanmış. Samsun İçme suyu Projesi 4 ana üniteden oluşmaktadır : Çakmak Barajı İnşaatı İletim Hattı ve Atakum Ana Depo İnşaatı Su Arıtma Tesisleri İnşaatı Şehir içi şebekesi. 271 . kalıcı bir çözüm bulmayı amaçlayan etüt çalışmaları da yine DSİ VII. kullanma ve endüstri suyunun temini 23 Ekim 1972 tarih ve 7/5290 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile DSİ Teşkilatına verilmiş ve DSİ VII. Samsun Şehrinin içme. Soruna. Kullanma Ve Endüstri Suyu Projesi: 1970’li yıllara girerken. bunlardan Çakmak Barajı Temmuz 1988 tarihinde tamamlanmış. En yüksek kapasitede. hızla büyüyen kentin su sorununun çözümüne artık Mert ve Kürtün ırmakları alüvyonlarındaki yer altı suyunun yeterli olamayacağı anlaşılmış ve başka kaynaklar araştırılmasına gerek duyulmuştur. Planlama raporunda önerilen. Abdal ırmağı üzerindeki Çakmak Barajı. DSİ uygulama ve yatırım programına alınan ve Çakmak Barajının ihalesiyle inşaatına başlanan bu proje. Böylece Çakmak Barajı’ndan alınan suyun toplam debisi 4000 lt/s olacaktır. “SAMSUN ŞEHRİ İÇME. dördüncü ünitenin yapımı ise Samsun Belediyesi tarafından gerçekleştirilecektir. geçici olan önlemlerin yanında. ilk üç ünitenin yapımı DSİ. DSİ VII. Depolar ve Terfi Hatları İnşaatı Samsun Belediyesi ile DSİ Genel Müdürlüğü arasında yapılan protokol gereği.

Çarşamba ovasının güneyinde. Çakmak Barajı Karakteristikleri Hidroloji: Su toplama havzası : 477 km2 Yıllık ortalama doğal akım : 147 hm3 Regüle edilen yıllık su : 126 hm3 Baraj: Tipi Temelden yüksekliği Dere tabanından yükseklik Kret uzunluğu Kret genişliği Gövde dolgu hacmi Baraj Gölü En yüksek su seviyesi En düşük su seviyesi Toplam depolama hacmi Aktif depolama hacmi Göl alanı : Zonlu toprak dolgu : 57 m : 45 m : 444 m : 10 m : 2. Çakmak Barajı Samsun İçme suyu Projesi’nin depolama tesisi olarak görev yapacak olan baraj. Abdal Irmağının bir yılda taşıdığı 147 hm3 suyun 126 hm3 ünü düzenleyerek Samsun kentinin. Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir.00 m : 106 hm3 : 76 hm3 : 6. Aktif depolama hacmi 76 hm3 olan baraj.5 km2 2. Çarşamba İlçesinin 20 km güney batısında. yaklaşık 43 km uzunluğundaki iletim hattı ile boru fabrikasını ve bir su deposunu ihtiva eden bu iş. projenin en büyük ve en önemli ünitesini oluşturmaktadır. 2015 yılına kadar su ihtiyacını karşılayabilecektir.1.6 m3 : 122. Boru Fabrikası Su alma yapısı ve iletim tüneli İletim hattı Atakum ana deposu 272 . Projenin en büyük ünitesini oluşturan bu iş 4 grup halinde yürütülmektedir. İletim Hattı Ve Atakum Ana Depo İnşaatı Çakmak Barajından başlayan ve kentin batı yerleşim biri olan Atakum Semtine kadar.75 m : 103.

03.10.11. hattın işletilmesi sırasındaki olası arıza durumlarında arıza yerine kolay ve çabuk ulaşımı temin amacıyla servis yolu yapılmıştır. Hat boyunca basınç dayanımı 4 ile 11 atü arasında değişen 16 551 m Ø2200 mm. Boru Fabrikası İletim hattında kullanılan öngerilmeli beton ve çelik boruların üretildiği bu fabrika.30 m yüksekliğindeki yapı.üncü Yıl Bulvarı üzerinde çok yoğun altyapı tesislerinin 273 . kazı yüksekliği 4. Su Alma Yapısı.04.02. 15. İletim tünelinde 01.1988 tarihinde kazı.42 m.1994 tarihinde başlanılan boru döşeme çalışmaları sürdürülürken. basınç ve sızdırmazlık testleri yapılarak hat kullanıma hazır duruma getirilmiştir. 22 Mayıs 1991 tarihinde başlanılan sualma yapısı inşaatı işi 5 Mart 1992 tarihinde tamamlanmıştır. 2.05. Şehir içinde 1988 yılında. daha önce tamamlanarak test edilen bölümden 22 Ekim 1996 tarihinde kente içme suyu verilmesi sağlanmıştır. 01. İletim tünelinin çıkışında.1985 tarihinde başlanılan çalışmalar sonucu 15.1.1991 tarihinde beton kaplama ve 15. İletim Tüneli Baraj gölünde biriken su 30 m yüksekliğinde.1994 tarihinde tamamlanmış.212 m uzunluğundaki hamsu iletim hattında 17.36 m beton kaplama sonrası net çapı ise 2. 7 039 m Ø1600 mm 320 m Ø1200 mm beton boru 3 959 m Ø1600 mm 26 m Ø1400 mm 209 m Ø1200 mm 670 m Ø1000 mm Olmak üzere toplam 32 397 m boru döşenmiştir.80 m’dir. Samsun kent merkezinde güzergah olarak kullanılması öngörülen 100. 30. Çarşamba – Ayvacık karayolunun 6. kazı çapı 4.1999 tarihinde tümüyle tamamlanmıştır. şehir dışında ise güzergahla ilgili sorunların aşılmasını takiben 17.3. Baraj gölü ile hamsu iletim hattı arasında bulunan 2 884 m uzunluğundaki iletim tüneli atnalı kesitli olup. km sinde kurulmuş ve 1988 yılı Ocak ayında üretime geçirilmiştir. 3 kademede ve 3 adet kapak ile kontrol edilen su alma yapısı ile iletim tüneline çevrilecektir.2.05.1993 tarihinde başlanılan boru döşeme işi 05.35 m uzunluğunda ve 2.2. 2. Hamsu iletim hattı boyunca.1993 tarihinde enjeksiyon imalatları tamamlanmıştır.80 m çapında bir şaft aracılığı ile iletim tüneline bağlanmaktadır. Bu yapı 1993 yılında tamamlanmıştır.05. Basınç ve sızdırmazlık testleri yapılarak 09. Ham Su Ve Temiz Su İletim Hattı Basınç dayanımları 5 ile 13 atü arasında değişen 2011 adet Ø2200 mm çelik gömlekli öngerilmeli beton boru ve 79 adet özel parçanın kullanıldığı 12. içerisinde Ø1600 mm çapında bir kelebek vana bulunan bir çıkış yapısı vardır.

Deposu olan SSK deposunda tüm inşaat ve imalat faaliyetleri tamamlanmıştır. 2005 3. İçmesuyu Arıtma Tesisi Şekil L.Projenin Yeri Samsun İçmesuyu Arıtma Tesisleri. İçmesuyu Arıtma Tesisi Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. 80 ile 110 m kotları arasında %8 ile % 18 arasında değişen eğime sahip tüf.000 m3 kapasiteli ve cazibe zonunun II. Samsun’a yaklaşık 20 km uzaklıkta ve Aşağıçinik beldesi sınırları içerisindedir.bulunması bu kesimde beton boru kullanılmasını engellemiş. Projenin Amacı 274 .2. 3. 3. Asıl ihale muhtevasında bulunmayan D5 Deposu.08. sık sık yatay ve düşey kurp teşkili zorunluluğu göz önüne alınarak hattın kent geçişi çelik borularla yapılmıştır.1996 tarih ve 1697 sayılı Olur’u ile bu iş muhtevasına alınmıştır. kumtaşı ardalamasından oluşan bir zemin karakteristiği gösteren yaklaşık 285 dönüm arazi üzerinde kurulmuştur. İletim hattının çelik boru kullanılan kısmında katodik koruma tesis edilmiştir.1.1.4. DSİ Genel Müdürlüğü’nün 13. 2.5 km güneydoğusunda. Tekkeköy ilçesinin 4. 15. Deposu olan Atakum deposunda tüm inşaat ve imalat faaliyetleri tamamlanmıştır. kiltaşı. Atakum (DY12) Deposu Ve SSK (DY5) Deposu 15 000 m3 kapasiteli ve cazibe zonunun IV.

İçerisinde bulunduğumuz yıl itibari ile kent nüfusunun 400 000 civarında kalması ve kati proje safhasında öngörülen miktara ulaşmamış olması sonucu tesisin 2015 yılından sonra da daha uzun süre Samsun’un içme ve kullanma suyunu karşılayabileceği görülmektedir.Kademe Tesis Kapasitesi m3gün Giriş yapısı tipi Hızlı Karıştırıcılar Floklaştırma Odası Durultucu Tipi Durultucu Havuz Sayısı 200 000 m gün 3 2. 3. Ancak. Samsun İçmesuyu Projesi Planlama Raporu ve Kat’i Proje Öngörüleri doğrultusunda diğer arıtma tesislerinin inşaat ve işletme safhalarında edinilen tecrübelerle. Kademe kapsamında inşa edilmiştir.Samsun kentinin içme ve kullanma suyunun. Proje ve uygulama safhalarında yabancı teknoloji ve teknoloji ürünlerinden yararlanılmış olmakla birlikte. Samsun kent nüfusunun 650 000 olacağı varsayılan 2000 yılını İkincisi de. Samsun İçmesuyu Projesinin dört ünitesinden biri olan İçmesuyu Arıtma Tesisleri. Malzeme ve ekipman seçiminde işletme maliyetlerinin düşük tutulmasına özen gösterilmiştir. uluslar arası standartlara uygun olarak arıtılmasının sağlanmasıdır. sağlıklı ve uluslar arası standartlara uygun nitelikte içme ve kullanma suyu temini amacıyla proje kapsamına alınmıştır. Buda içme ve kullanma suyunun farklı amaçlara hizmet etmekte olduğu sonucunu teyit etmektedir. İçmesuyu Arıtma Tesislerinin Teknik Özellikleri: 1. Samsun İçmesuyu Arıtma Tesisleri. II.3. elimizdeki verilere göre halen 160-170 bin m3/gün kapasiteye ulaşılmıştır. Türkiye’de tamamen yerli olanaklarla tasarlanan. bunlarda kullanılan teknolojinin yurdumuz şartlarına adaptasyonu suretiyle projelendirilmiş ve ihale edilmiştir. Kademeye ait durultucu ve filtreler dışındaki tüm üniteler I. proje hedefi olan 2015 yılına kadar Samsun kentine temiz. (tarla sulama vs. Kademe 200 000 m gün 3 Toplam 400 000 Katmanlı Tip Havalandırma 2 adet 2 adet 4 adet 4x4=16 adet 4x4= 16 adet 32 adet 3 katlı yatay akımlı 2x2x3=12 adet 2x2x3=12 adet 24 adet 275 . nüfusun 1 200 000’e ulaşacağı tahmin edilen 2015 yılını Hedef alan iki kademeden oluşmaktadır. Proje.) Tesiste kullanılan malzeme ve ekipmanın büyük bir kısmı yerli üretimden seçilmiş. ihale edilen ve uygulanan ilk örnek olma özelliğini taşır. Birincisi. Samsun İçmesuyu Arıtma Tesisleri. zorunlu kalınmadıkça ithal malzeme kullanılmamıştır.

00 m 2 1 440 m 0.00 Tablo L.06 0.SAMSUN'A TEMİZ SU VEREN İSALE 1.5 1 0.5 0.05 6.HIZLI KUM FİLTRELERİ 9.79 m / m /saat 3 11 000 m 32 adet 2 880 m 2 22 000 m 3 Şekil L.YAVAŞ KARIŞTIRICILAR ( FLOKÜLASYON ) 6.1 + 1.8 SAMSUN İÇMESUYU ARITMA TESİSLERİ AKIM ŞEMASI 2 3 4 5 8 7 1 6 ÇAKMAK BARAJI BY-PASS HATTI 9 10 SAMSUN 4.7 mm 3 2 5.2 0.0 0 ABD Çevre Koruma Ajansı Samsun İçme suyu Arıtma Tesisi 1.5 50 0.1.2.5-9.02 0.HAMSU GİRİŞ YAPISI 3.KLOR TEMAS TANKI 10.00 x 15.5 6.1 0.2 0.1 m 0.0 <1 3.5 1.3 0 2.Durultma Yüzeyi Durultucu Yüzey Yükü Filtre Grup Sayısı Türk Standartları TSE 266 BİRİNCİL STANDARTLAR (BERRAKLIK) NTU Bulanıklık Toplam E. mg / l 0.5 50 0. 2005 Amonyak 0.1 6 680 m 1 adet 3 6 680 m 2 1.7-2.0 <1 BİRİNCİL STANDARTLAR (MİKROBİYOLOJİK) EMS/100 ml BİRİNCİL STANDARTLAR (ORGANİK KİMYASALLAR) .0 5.05 6.5 0.22 2.05 1.0=1.HAVALANDIRMA YAPISI .05-0.2 0.3 KATLI ÇÖKTÜRME ÜNİTESİ 7.08 m /m /saat 1 adet 3 3 13 380 m 2 adet 3 Dünya Sağlık Teşkilatı WHO 5.Coli Organik Madde Krom Florür Nitrat Nitrit 25.05 0.HIZLI KARIŞTIRICILAR (KOAGÜLASYON) 276 5.5 0.ÇAKMAK BARAJINDAN GELEN HAMSU 2.5-8.00 0.İçme Suyu Arıtma Tesisleri Akım Şeması Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. mg / l BİRİNCİL STANDARTLAR (İNORGANİK KİMYASALLAR) .05 1. Samsun İçmesuyu Arıtma Tesisleri 2005 Yılı Su Kalite Raporu İKİNCİL STANDARTLAR (ESTETİK) .3 0.009 Filtre Ünite Sayısı Filtre Havuz Boyutları Toplam Filtreleme Alanı Filtre Tabaka Kalınlığı Filtre Kumu Efektif Dane Çapı Filtreleme Hızı Temizsu Deposu Depolama 16 adet 1 440 m 2 11 000 m 3 16 adet 3.02 7. mg / l Bakır Demir Mangan PH 3 0.DURULTUCULAR 8.4 45 0.5-8.

5. 2.001 0. Arıtma tesislerindeki su deposunda en yüksek su kotunun 87.2 0. doğu yerleşiminde 4.35 m olduğu göz önüne alındığında. DY1 – 15 000 m3 – Cinekoğlu Su Deposu DY5 – 15 000 m3 – Ssk Su Deposu DY12 – 15 000 m3 – Atakum Su Deposu DY13 – 10 000 m3 – Kolpınar Su Deposu DY17 – 15 000 m3 – Üniversite Su Deposu 4. DSİ Tarafından Tamamlanması Gereken Depolar 1.Su Depoları DY8-DY9-DY10-DY11-DY11A Su Depoları D14 . 2. 4.A. 1. gelecek yıllarda yerleşimin 0 ile 240 kotları arasında yer alacağı tahmin edilmektedir. Şehir İçi Şebeke Depo Ve Terfi İstasyonları Samsun kentinin 2015 yılında yayılacağı varsayılan toplam 10 300 hektarlık yerleşim alanı 3 ana bölüme ayrılmıştır. arıtma tesisi su kotu ve kent yerleşme alanının topografyası göz önünde bulundurularak cazibe zonu dışında. Samsun’da.08 0.01 0. merkezde 4 ve Atakum’da 5 terfi zonu oluşturulmuştur.5 0.Doğu Yerleşimi (Tekkeköy – Hasköy Grubu) 2.000 0.Merkez Yerleşimi (SSK – Kökçüoğlu Grubu) 3.05 0.02 0. belirli bir kotun üzerindeki bölgelere ise pompajla su verilebileceği anlaşılmaktadır.Batı Yerleşimi (Atakum – Üniversite Grubu) Dağıtım sistemi. belirli bir kesimin cazibe ile su alacağı. DY2-DY3-DY4 Su Depoları DY6-DY7.07 250 5 - 20 0. 3.05 0.Su Depoları İller Bankası yükümlülüğünde olan ve yukarıda sıralanan depo ve bunların ara bağlantıları ile ilgili ihale 05/09/2003 tarihinde İller Bankası’ndan devralınmış ve yapımına SASKİ tarafından devam edilmektedir.05 0.06 170 50 10. mg / l Sertlik(CaCO3) Kalsiyum Magnezyum Bakiye Klor Alüminyum Arsenik Fenol Kurşun Siyanür 250 5 200 50 0.02 0. 277 .Sülfat Çinko İLAVE PARAMETRELER . 3. 4.B İller Bankası Tarafından Tamamlanması Gereken Depolar 1. kabul edilen işletme basınçları. 4.2 0.1-0.005 250 500 5 0.5 0.000 Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.9 0. 2005 4.000 0.

Tepecik köyü 5. DY3 .S.2000 m3 b.1. DY7 – 3000 m3 2. DY8 – 5000 m3 (Kökçüoğlu Su Deposu) a.2000 m3 4. Uzgur Köyü 7. DY6 – 6000 m3 b. DY13 – 10 000 m3 a. DY11 – 5000 m3 a.2. Kuşçulu Köyü 4.2000 m3 c.4.1.1. Yeşilkent Beldesi’nin bir kısmı 4. İlkadım Beldesi 3. Havaalanı a. DY5 – 15 000 m3 (S. Organize Sanayi Bölgesi 6. Su Deposu) a. DY4 .1 DY11A – 300 m3 Beslediği bölgeler. Gazi Köyü 6. DY9 – 3000 m3 a. Batı Yerleşimi 1. DY17 – 15 000 m3 – (Üniversite Su deposu) 278 . DY10 – 5000 m3 a.DY14 – 5000 m3 2. Aşağıçinik 2. Kutlukent 5. DY1 Su Deposu – 15 000 m3 (Cinekoğlu Su deposu) a. Hamzalı Köyü c. Irmaksırtı Köyü e. Tekkeköy 4. 1. Doğu Yerleşimi Doğu Yerleşimi aşağıdaki yerleşim alanlarını beslemektedir . DY12 – 15 000 m3 – (Atakum Su Deposu) a. Gölceğiz Köyü d. 2.K. Gazi Beldesi 2. Kababörük Köyü 3.2. 1. 3. DY2 . Eğercili Köyü b. Merkez Yerleşimi Merkez Yerleşimi aşağıdaki yerleşim alanlarını beslemektedir . 1.

Büyükşehir Belediye sınırları içindeki sahil kolektörüne yakın bölgelerin atık suları atıksu arıtma tesisine taşınacak diğer mücavir köy atık suları yerel çözümler veya vidanjör yardımı ile arıtma tesisine taşınacaktır. Çobanlı Köyü 10. Atıksu sisteminin yeni döşendiği Atakum ve Atakent belediyelerinde ise kanalizasyon ve yağmursuyu ayrıdır. Kurupelit Bölgesi 4. Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi Şehir merkezi veya Samsun Büyükşehir Belediyesi alanı içindeki belediyelerin kullandığı bir atıksu sistemi vardır. Gazi ve Canik belediyeleri ağırlıklı olarak kanalizasyon ve yağmur suyunun ortak çalıştığı bileşik sistemdir. Doğu ve Batıda yer alan belediyelerin kanalizasyon sisteminin ana kolektör kısmı bitmiş olup mevcut iki kolektör hattının merkez bölgesi ara hattının bitimi ile deniz deşarjı tek noktaya indirgenecektir.2. Arıtma tesisleri deniz kıyısında ve şehir merkezinden 10 km mesafede yer alacaktır. Tamamı yaklaşık 25 km olan ana kolektör hattının şu anda Kutlukent’teki arıma tesisi alanı ile şehir merkezi arasındaki ana hattı yapım aşamasındadır. 1982 yılında hazırlanan ilk nazım plandan sonra bölge için farklı kanalizasyon ve yağmursuyu çalışmaları yürütülmüştür. Oluşan atık sunun önemli kısmı arıtılmadan denize veya derelere verilmektedir. Şiddetli yağışların olduğu dönemlerde. kısmı 11. Başbakanlık Toplu Konut Yerleşkesi 6. 279 . Büyükkolpınar 8. Arıtma faaliyetleri çok sınırlı ve belli amaçlar içindir. Yeşilkent Beldesi 2. Son çalışmalar ise Kutlukent’te yapılan ve Samsun merkez ile komşu belediyelerin atık suları için arıtma faaliyetleri ile ilgili olan tesislere odaklanmıştır. Atakent Bölgesi 3. SASKİ’nin amacı mümkün olan en kısa sürede bileşik sistemi ayrıştırmaktır. şehir merkezindeki alçak bölgeler ile otoyolu batı kısmında Sinop’u Samsuna bağlayan yolda taşkın problemleri gözlenmiştir. Otoyolun her iki yanında bulunan yeni yerleşim bölgelerindeki taşkın problemi. Atık Su Sistemi. açık kanallara ve dere yataklarına giren katı maddeler ve yeraltı hatlarında oluşan birikmeler yüzünden artmaktadır. 1. Diğer belediyelerde ise ağırlıklı fosseptik sistemi kullanılmaktadır.1.Beslediği bölgeler. Üniversitenin Batısındaki kalan belediyeler için ise ayrı bir arıtma tesisi yapılacaktır. İlkadım. Halen yapımı SASKİ ve İller Bankası tarafından devam etmekte olan atıksu ve yağmursuyu şebekesinin bu güne kadar yapılan toplam metrajı yaklaşık 800 km olup bunun 200 km si yağmursuyu ve 600 km si ise atıksu şebekesidir. Balaç 7. Üniversite Bölgesi 5. Çobanözü Köyü 9. Atakum Bölgesi 2. Şehrin ana atık suyunu terfi ettiren 4 adet terfi istasyonu mevcuttur. Toybelen Köyü L. toprak erozyonu.

969 154 3.Dev. Elektrik İletim Hatları Tablo L.Ordu ( 1 .Uğ.Ünye Ünye .595 380 18.477 154 2.Çarşamba Merzifon .) Direk Hat Samsun 1 .283 154 88. E.Kaya .Suat Uğurlu Hes S.Çarşamba (2.N.910 154 88.SAMSUN 1 (2.Samsun 1 (1.Uğurlu .Devre) Merz. ..-S.2 km mesafede -24 m derinliğe deşarj edilecektir.Uğurlu . 2009 yılında devreye girmesi planlanan atıksu arıtma tesisi kapasitesi 2015 yılı için 120 000 m3/gün 2030 yılı için ise 180 000 m3/gün olarak öngörülmüştür.Samsun 2 Samsun 1. Etki alanında ki nüfuslarda dikkate alındığında kişi başına 4m2 yeşil alan düşmektedir.Çarşamba Samsun 1.Brş.259 154 18.1.4.H.464 154 11.3. .Dev.586 380 126.703 154 67.) Batı H. İrtibatı Merzifon .Ladik MERZİFON .704 380 92.Çarşamba .931 154 0.Çarşamba (1.Mobil 1 Mobil 1 .Brş.İhale çalışmaları devam etmek olan atıksu arıtma tesisi ve derin deniz deşarjına ait kredi sözleşmeleri imzalanmış ve müşavirlik ve yapım ihalesi çalışmaları devam etmektedir.589 154 28. L.Derbent Çarşamba .945 154 11.Bafra .091 154 35.Kayabaşı Altınkaya .N.İ.2.3. L. Samsun İli Sınırları İçerisinden Geçen Enerji İletim Hatları ENERJİ İLETİM HATTI ADI H.Uğ.N.Avrupa Standartlarına göre çıkış suyu elde edilmesi planlanan arıtılmış atık sular 1400 mm çaplı derin deniz deşarj hattı ile 2.1.706 154 27..Samsun 3 Çarşamba .447 154 15.N.) Doğu Çarşamba . Yeşil Alanlar Samsun Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde çalışmaları sürdürülen Batıpark ve Doğupark ile birlikte yaklaşık 2050 hektar yeşil alan bulunmaktadır.19 Mayıs GERİLİM (kV) UZUNLUK (km) 380 18.Kayabaşı Altınkaya .Brş.08 380 100.300 DİREK ADEDİ 39 37 281 234 195 236 33 245 101 10 16 7 7 42 194 36 78 4 8 2 88 52 280 .Vezirköprü Samsun 1 .Ünite-Çarş.409 154 1.Dev.Brş.981 154 4.Samsun 2 Mobil 2 .470 154 1.022 154 0.Çarşamba .Samsun 2 Mobil 2 .Samsun 1 .36 ) Altınkaya . . Atıksu Arıtma Tesisinde çıkacak çamurlar ile ilgili inşaat süresinde bazı çalışmalar yapılacak olup arıtma tesisi devreye girdiğinde çamur bertarafı ile ilgili çözümlerde sonuçlandırılmış olacaktır.Bafra A.

Soğucak Tekkeköy : Aşağıçinik. Aksu. Alanlıköy. Kelikler. Başlamış. Şeyhler. Kapuhayat. Kahyalı. Kaleboğazı. Balcalı Bafra : Asar. Ayvalı. Kertme.-Brş.971 74. Kesealan. Antyeri. Elaldı. Aşağı Musalla. Kurtuluş. Ağcakaya. Dereli. Beşalan. Akbeden. Yukarı Ağda. Göçkün. Düzköy. Erenköy. Cevizli 281 . Kazancı. Çırakman. Engiz. İncesu. Koldere. Yakakent. Eynekaraca. Çalbaşı. Taflan. Kuzalan. Toplu.19 Mayıs . Çırıklar. Kabaceviz. Göltepe. Kamalı. Kadıoğlu. Dededağ. Bilmece. Yenimescit.Boyabat 154 SAMSUN 1 .400 96. Çelikalan. Teknepınar. İlyasköy. Kumköy. Kumköy. Dereköy. Çakırtaş.Bafra 154 Bafra . Çorak. Meşepınar Kavak : İkizdere. Ordu. Alaçam.Sinop 154 Vezirköprü . Asmapınar Ladik : Çadırkaya. Yukarı Ağcagüney. Yukarıçinik. Pınarçayır. Kızılırmak. İnözühoşaca. Yeşilköy. Devgeriş.561 0. Doyran. Tepecik. Doğankaya. Selemelik. Yeşilköy. Karlı. Alanlı. Kutlukent. Esençay. Mısmılağaç. Dereler. Ağcakise. Susuz. Meşeli. Ayvalısokağı. Aşağı Ağcagüney. Sıralı. Mahmutlu. Düzören. Bayraklı.Oyumca. Habilli. Kavakpınar. Kozağzı. Hamzalı.N . Yenicami. Küplüağzı. Gürün. Beylik. Çakırlar. Çiçekli. Tepecik. Başpelit. Dikenli. Kuşluğan.ÇARŞAMBA ( Boş Hat ) 154 Samsun 1-Çarş. Kamala. Düvecik. Sarıcaali. Yukarınarlı. Bölmepınar. Kökçe. Akyar. Çayırkent (Gökçepınar). Dağköy Çarşamba : Söğütpınar.Samsun 3 154 Çarşamba . 2005 NOT: Enerji İletim Hatlarımızda yer altı geçişi yoktur 31. Karga. Kıranalan. Azaklı. Çimenli. Kaya. Langerli. Kolay. Bekdiğin Vezirköprü : Oruç. Sarıçevre. Dededağı Alaçam : Soğukkanlı. Tepecik. Toybelen. Konukluk. Çivril. Yağbasan. Tepeören. Büyüklü. Çelikalan. Yenidoğan. Aktekke. Aşağınarlı. Yayla. Hacı İsmail. Gökçebağız. Çorakdere. Çamlıca Salıpazarı : Karadere.405 88 269 221 100 3 219 Enerji İletim Hatlarının Samsun İli Dahilinde Üzerinden Geçtikleri Yerleşim Birimleri: Samsun Merkez : Derebahçe. Küçükkavakpınar. Karaperçin. Toptepe. Çanakçı. Hacıdede. Yakacık. Alagümlek. Kumköy. Hasköy.Badırlı. Derbent. Asarağaç. Kuşullu. Ayaklıalan Havza : Boyalı. Büyükçukur. Yukarıelma. Gökçeli. Porsuk. Aşağı Ağda. Terzili. Gökçeçakmak. Sıtmasuyu. Nardar. Tepecik.248 35. Aşağıdarıçay. Gülören. Sarıgazel. Karadoruk. Kerpiçli. Arıca. Çakallı. Ovacık. B.Elbey. Tuzaklı. Yenice. Taşkale. Çatkaya. İdris. Ahırlı. Taşkaracaören. Sayhulaş. Kazancı. Gürgendağ.Erbaa 154 Kaynak: TEİAŞ. Elifli. Etyemez. Beybesli. Bakaca. Doyran.168 74. Çandır. Sarıalan. Ordubaşı. Türkmenler.

1.si asfalt yol. Köy yollarımızın 1.4. Bunun 392 km.2.5 km. İl sınırları içindeki Devlet Karayolları 775 km.2 . deniz.3.944 KULLANIM YERİ Sanayi Sanayi *31 Nisan 2005 tarihi itibarı ile Kaynak: Botaş Çarşamba Şube Müdürlüğü 2005 L. 383 km.029 Kaynak: Botaş Çarşamba Şube Müdürlüğü 2005 Tablo L.209 3 8” 1.5 km. Samsun İl Sınırları İçinden Geçen Devlet Yolları Toplamı: 282 .536.056.1. Samsun İline Ait Doğal Gaz Kullanım Miktarı ve Kullanım Yerleri YILLAR 2004 2005* KULLANIM MİKTARI 14. Karayolları L. 4.Ankara Ana İletim Hattı Samsun Dağıtım Hattı Samsun Dağıtım Hattı Samsun Dağıtım Hattı Samsun Dağıtım Hattı Samsun Dağıtım Hattı 2 12” 6.2.365.dir.1. Ulaşım L. Samsun-İstanbul.841 BORU HATTI İSMİ Samsun. Doğalgaz Boru Hatları Tablo L.5. hava ve demiryolları şeklinde her türlü ulaşım olanağını sunan ve Karadeniz Bölgesini İç Anadolu’ya bağlayan önemli bir ulaşım merkezidir. Karayolları Genel Samsun kara.733 km. Samsun-Trabzon-Rize ile yurdun her yönüne dağılım imkanına sahiptir.si il yoludur.1.Terme : Kesikkaya L. Tablo L.5.si devlet yolu.NO 1 BORU ÇAPI (inch) 48” BORU HATTI UZUNLUĞU 114.322.si ham yoldur.si tesviye ve 227 km. stabilize yol. İlimiz karayolu ile Samsun-Ankara.839 5.575 4 6” 360 5 4” 910 6 3” 1. 2. Samsun İline Ait Doğal Gaz Boru Çapı ve Hat Uzunluğu S. Samsun-Amasya-Tokat.

pazarı 283 . Samsun İl Sınırları İçinden Geçen İl Yolları Toplamı. Beşpınar yolu (Vezirköprü – Beşpınar)Ayr. 105Km. 24Km. 6Km. – Asarcık yolu (Kavak – Havza)Ayr. – Kavak yolu (Samsun – Tekkeköy)Ayr. Şeyhli yolu (Samsun – Çarşamba)Ayr. 85 km. İlin yol durumunu gösteren harita Ek-4’te verilmiştir. 3Km. 2005 39Km. 18Km 1Km. Alaçam – Kızılan – Çerçiler yolu Bafra – Kolay – Çakıralan – Havza yolu (Vezirköprü – Durağan)Ayr. Ladik yolu Ladik – Suluova yolu (Ladik Taşova)Ayr. Ulaşım durumu itibarı ile Karadeniz’in en şanslı ili olan Samsun Kara.-Ayvacık yolu Çarşamba – Salıpazarı yolu (Havza – Durağan) Ayr. Demiryollarına sahiptir. Bokazkaya yolu (Kolay – Çakıralan)Ayr. Tekkeköy yolu TOPLAM Kaynak:Karayollar 7. 12Km. Tablo L. 61Km.Deniz. 2005 96 km. Mezra yolu (Bafra – Kolay)Ayr.Hava. 384 km. Tablo L. (Ordu il sınırı) Samsun – (Amasya –Merzifon)Ayr. 51Km. 4Km. Vezirköprü yolu (Samsun – 19mayıs)Ayr. 10Km. (Amasya il sınırı) Toptepe – Ladik yolu (Amasya il sınırı) Havza – Durağan (Sinop il sınırı) TOPLAM Kaynak:Karayollar 7.6. 29 km 90 km. Hava alanı bakımından büyük uçakların inişine müsait olmayan Samsun 1995 yılında temeli atılan Uluslararası hava alanının tamamlanması ile ulaşım konusunda çok önemli bir merkez haline gelmiştir. Bölge Müdürlüğü. Taflan yolu (Samsun – Çarşamba)Ayr. 30Km.7. 84 km. 20Km. 385Km.İkizce Ayr. 1Km.Samsun – Güzelçay yolu (Sinop il sınırı) Samsun . Bölge Müdürlüğü. Samsun ve İlçeleri Mesafe Cetveli Samsun 79 70 65 50 36 85 50 85 36 51 Alaçam 149 144 29 115 164 129 164 43 130 Asar 135 Ayvacık 120 115 Bafra 106 29 86 Çarşam 55 150 135 121 Havza 20 115 100 86 35 Kavak 55 150 135 121 35 35 Ladik 106 101 14 72 121 86 121 19 Mayıs 121 45 101 15 136 101 136 87 S.

2.8.lik Samsun-Sivas hattının yapımı 1932 yılında tamamlanmış olup bu hat’ta günümüzde 284 .1. 2005 L.köprü 111 153 209 Yakakent Kaynak:Karayollar 7.1.2.2. L.1.2. – Havza yolu Havza – Merzifon yolu Ladik – Taşova yolu (Kavak – Havza)Ayr.2.2. Ulaşım Planlaması Tablo L.1.Ladik Vezirköprü – Durağan yolu (Havza Merzifon)Ayr. Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesinin ülke demiryolu ağı ile bağlanan 404 Km. Bölge Müdürlüğü. Toplu Taşım Sistemleri Bilgi edinilememiştir. Bölge Müdürlüğü. İl Ve Çevre Yollarındaki Yıllık Ortalama Günlük Trafik Sayısı (2004) Samsun – 19Mayıs yolu 19Mayıs – Bafra yolu Bafra – Yakakent yolu Yakakent – Gerze yolu Samsun – Tekkeköy yolu Tekkeköy – Çarşamba yolu Çarşamba – Terme yolu Terme – Ünye yolu Samsun – Kavak yolu Kavak – Toptepe yolu Toptepe – Vezirköprü yolu Vezirköprü Ayr.2. Vezirköprü Otomobil 30312 4652 710 710 32717 8493 5283 5250 6970 4189 3958 4829 4829 444 929 651 1789 Pikap 4437 431 92 92 3636 946 635 792 572 441 417 494 494 50 106 65 204 Otobüs 735 93 15 15 1293 531 421 415 542 546 516 390 390 4 13 7 24 Kamyon 3951 1179 176 176 5037 3092 1747 1146 2253 1912 1807 1611 1611 114 250 194 481 Tır 418 112 10 10 494 416 338 346 495 556 526 365 365 11 15 14 30 Kaynak:Karayolları 7.2. İl Sınırları İçinden Geçen Devlet. Kent İçi Yollar Bilgi edinilememiştir L.17 59 115 94 96 138 194 13 87 129 85 164 48 52 180 159 67 109 165 44 19 23 151 130 102 144 30 179 67 101 65 144 102 144 65 179 53 95 151 58 34 34 166 145 Tekkeköy 42 Terme 132 174 V. Araç Sayıları Bilgi edinilememiştir L. Demiryolları L. Kullanılan Raylı Sistemler Samsun.5. 2005 L.1.4.3.2.

çoğunlukta ticari eşya ve hammadde taşımacılığı.2. Göl ve Nehir Taşımacılığı L.den büyük 72 adet köprü bulunmaktadır. Limanlar Tablo L. Yol Atölye Müdürlüğü.2.lik yolcu taşımasına dönük olarak kullanılan bir yol ve bu hattan ayrılan Samsun-Azot.2.2.490 ton yük taşınmış 10.3. Deniz. yolcu taşımacılığı yapılmaktadır. Vagon Atölye Müdürlüğü.00 YTL.629. 4.927 ton yük taşınmış 378. 22 yatak kapasitesine sahip misafirhane ve yatakhane mevcuttur. TCDD Samsun Limanı Gemi Trafiği YIL/AY 2005 OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 600 NRT'DEN KÜÇÜK TÜRK YABANCI YOLCU YÜK YOLCU YÜK 13 0 6 26 0 8 29 0 3 22 0 8 26 0 6 11 0 2 10 0 4 2 0 3 19 0 6 20 0 6 19 0 12 600 NRT'DEN BÜYÜK TÜRK YABANCI YOLCU YÜK YOLCU YÜK 19 0 47 20 0 30 24 0 46 24 0 42 22 1 38 17 1 35 16 0 49 16 1 34 20 1 47 16 2 44 25 1 61 TOPLAM 85 84 102 96 93 66 79 56 93 88 118 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 285 . Dört bölgeye bağlı olarak Samsun’da Tesis Bölge Kontrolörlüğü. Ambar Müdürlüğü.796 ton yük gelmiş.331. L. 1993 yılında hizmete giren yeni gar binasında 6oda. Bu hattın dışında Samsun-Çarşamba arasında 34 Km. 8 M. 41 Tesisler Şefliği bulunmaktadır.569 adet yolcu taşınmış bunlardan 760. Samsun-Sivas arasında garımızdan karşılıklı olarak her gün 1 yolcu treni. Şube 41 Şefliği. Kısım Hekimliği. 404 Km. Depo Müdürlüğü. 14. Samsun-Amasya arasında karşılıklı her gün 1 yolcu treni.lik yolda gübre.9. 41 Haberleşme Şefliği.300 Kg/m. Taşımacılıkta Demiryolları Samsun Sivas arasında karşılıklı 2 yolcu treni Samsun Amasya arasında karşılıklı 2 bölgesel ekspres Samsun Çarşamba arasında 2 adet yolcu treni Samsun Azot Bakır İşletmeleri arasında karşılıklı 6 adet yük treni işletilmektedir. Trafik işletme sistemi TMİ (telefonla merkezden idare) manevra ve trenlerin emniyeti 3 adet koruma ile sağlanmaktadır. gelir elde edilmiş.3. 6 oda. Ambar sahasında 6 adet yol 2 adet rampa vardır. Gar sahasında 8 adet yol. bakır madeni ve yolcu taşıması yapılmaktadır.674166. Samsun-Bakır Fabrikaları arasında 12 Km. Hattın sonu Liman ve Serbest Bölge içerisindedir.12 YTL. Samsun-Sivas arasında yük durumuna göre her gün karşılıklı 4 adet destekli yük treni işletilmektedir..800. uluslar arası 529 adet vagon ile 13.00 YTL. L.gelir elde edilmiş. gelir elde edilmiştir.250.Ray tipi 46. 2004 yılında Samsun Demiryolları işletmesinde 6759 adet vagon ile 318.1. Bölgemizde 0-10 yaş grubu arasında döşenmiş ray miktarı 452 Km.264 adet vagon ile 533. Samsun Garı’nın rakımı (yüksekliği) 2. 46 adet makas olup en uzun yolu 1218 metredir.lik Samsun-Sivas arasında 45 adet tünel.2.713. 10 yatak.9 metredir.00 YTL gelir elde edilmiş 912.

504 22.379 0 30.950 0 0 0 0 0 0 Konteyner 0 0 Toplam 38.750 52.771 0 9.069 0 D.205 0 0 0 0 6.775 2.452 18.067 7.446 D.863 0 59.068 31.430 0 117.430 129.625 0 1.546 0 D.885 0 225.751 45.390 Ara Toplam 7.751 45.250 0 1.135 0 0 19.432 0 194.002 0 517 24.087 16.898 0 Karışık 4.498 0 177.537 4.114 48.530 169.092 0 0 0 0 0 0 Konteyner 0 0 Toplam 32.436 0 1.660 9.962 0 220.754 9.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.779 10.863 170.349 5.539 0 4.645 7.504 22.196 0 93.472 0 0 0 1.309 4.Katı D.309 0 0 21.309 22.370 2.554 0 0 0 0 7.639 0 55.673 28.024 3.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam Yükleme İhracat 0 0 7.087 0 0 18.Ticaret 7.288 Ara Toplam 153.446 HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL 286 .552 0 28.205 0 1.629 0 5.907 Transit 0 0 0 422 0 422 0 0 0 233 0 233 0 0 0 1.429 184.325 Ro-Ro 31.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.184 45.916 0 184.906 0 Karışık 7.727 0 192.850 48.225 0 180.196 0 40.771 Transit 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 D.639 0 104.050 127.908 0 25.Katı D.738 22.552 0 0 0 0 0 0 D.379 0 23.402 191.529 0 892 18.977 0 194.205 10.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.850 0 9.250 0 0 121.863 0 167.270 0 1.456 208.464 0 42.491 151.035 27.062 6.Sıvı 0 6.Katı 20.168 165.480 0 256.046 ŞUBAT MART NİSAN MAYIS 0 20.443 31. Taşımacılık Tablo L.243 188.126 8.737 23.035 27.126 0 0 3.259 0 261.579 76.901 0 142.Katı D.676 0 0 16.488 69.676 17.705 0 0 17.298 192.707 155.Sıvı 0 0 7.088 10.030 48.10.032 22.155 47.100 0 4.461 0 2.435 20.023 6.464 0 35.Katı D.285 0 D.029 208.370 3.754 9.513 23.329 128.972 171.155 18.889 9.883 0 0 1.427 0 0 116.325 201.795 0 133.569 54.196 0 0 9.068 31.841 0 152.552 0 39.418 4.453 9.985 0 0 0 0 945 0 945 0 0 0 1.623 4.565 2.795 165.908 0 31.452 49.436 6.Katı D.236 0 101.663 0 7.227 0 259.271 3.Katı D.914 58.539 0 4.ARALIK TOPLAM 0 0 25 222 0 0 18 82 0 0 17 236 0 7 73 546 133 1.732 27.344 147.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.2.853 1.241 Genel Toplam 161.425 0 0 6.093 0 9.779 0 0 7.975 1. TCDD Samsun Limanında 2004 Yılında Elleçlenen Eşyanın Gruplara Göre Dağılımı (Ton) TCDD SAMSUN LİMANINDA 2005 YILINDA ELLEÇLENEN EŞYANIN REJİMLERİNE GÖRE DAĞILIMI (TON) 2005 AY OCAK Eşya Cinsi D.732 27.Katı D.202 0 5.388 0 189.002 0 0 0 0 6.046 0 1.264 0 0 9.309 0 0 350 0 0 350 23.706 D.415 0 15.587 0 0 517 24.679 108.446 4.416 120.434 0 17.Ticaret 6.850 0 0 0 0 52.003 0 82.376 18.494 9.822 167.504 12.086 12.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.430 0 91.945 TCDD SAMSUN LİMANINDA 2005 YILINDA ELLEÇLENEN EŞYANIN REJİMLERİNE GÖRE DAĞILIMI (TON) 0 58.822 Ro-Ro 28.554 52.846 0 150.554 0 7.067 6.769 9.093 Kaynak: TCDD Samsun Gar Müdürlüğü 2005 L.163 22.417 0 9.773 49.880 41.541 0 5.Sıvı 0 0 1.632 0 0 0 3.135 21.718 700 0 0 7.183 0 13.949 165.483 3.309 15.3.370 2.497 66.940 0 228.161 Boşaltma İthalat 147.388 20.560 0 0 10.729 1.943 0 18.002 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.436 0 0 0 0 10.2.Katı 58.076 0 166.959 0 350 0 0 4.771 0 0 0 0 48.472 0 1.

303 0 0 21.481 4.242 0 219.074 18.559 72.652 0 2.208 KASIM ARALIK GENEL TOPLAM Kaynak: TCDD Samsun Liman Müdürlüğü.369 46.548 234.591 0 282.005 0 0 19.127 0 243.779 0 0 0 1.127 0 2.668 15.457 32.463 6.Katı D.063 3.Katı D.787 27.401 252.767 4.281 8.464 0 39.084 2.816 170.072 0 0 22.737 0 66.088 24.106 211.111 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3.874 0 3.111 0 97.043 24.747 0 478.652 0 12.624 25.618 4.927 50.747 0 689.338 2.471 1.710 254.539 0 0 10.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam 3.195 32.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.4.397 0 288.005 0 0 19.624 6.170 229.098 0 4.098 0 27.378 0 0 177.545 213.319 22.232 218.111 0 0 0 0 211.190 25.069 381.314 0 263.462 0 1.213.767 4.816 73.465 0 283.649 25.819 0 2.002.274 0 319.134 0 355.621 40.123 35.083 0 0 0 13.771 218.406 252.464 0 39.608 28.Katı D.871.219 0 0 0 885 0 885 0 0 0 1.164 0 220.927 2.102 0 0 24.978 2.377.704 1.319 0 0 22.349 0 2.2.072 0 0 22.646 0 2.034 63.116 25.069 381.606 0 0 26.779 0 1.737 0 66.006 2. Havayolları 287 .Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam EKİM D.250 33.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.795 0 0 18.279 0 2.106 0 0 97.082 0 35.082 0 35.816 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 211.219 0 1.539 0 0 10.613 0 241.383 0 248.067.088 268.361 33.882 0 58.Katı D. 2005 L.591 20.186.098 229.392 0 261.106 57.123 35.481 0 13.422 198.882 0 58.083 0 1.Sıvı Karışık Ro-Ro Konteyner Toplam D.369 46.457 32.911 27.424 130.157 649.608 28.

2005 2005 yılı toplam uçuş sayısı 1038 olup.460.O. THY İç .12.11.262’dir. L. toplam gelen yolcu sayısı ise.Giden Yolcu Sayıları GİDEN YIL 2000 2001 İÇ HAT 2002 2003 2004 2000 DIŞ HAT OCAK 3878 4029 2444 2545 2377 2380 ŞUBAT 3798 3664 2516 2452 3053 1452 MART 4252 3485 2852 2375 2949 1793 1726 2190 3743 2900 6162 5144 2971 2452 1480 34393 NİSAN 4327 2943 2720 2481 MAYIS 5267 3179 3248 3173 HAZİRAN 5470 2501 2816 2892 TEMMUZ 4420 2714 2979 2833 AĞUSTOS 4319 3496 3449 3739 EYLÜL 4170 4263 2984 3269 EKİM 4155 2688 3503 3560 KASIM 4610 2432 2320 2525 ARALIK 3234 0 2872 3261 TOPLAM 51900 35394 34703 2001 2002 2003 2004 2823 2819 5020 5410 OCAK 4341 7787 4632 4220 1948 2322 ŞUBAT 6734 4818 2211 2342 1809 1736 MART 4411 5848 1734 1931 1676 1533 2053 1641 1565 3248 1791 2786 2566 1941 7699 8284 8169 4446 5404 6469 3136 3177 3429 2535 2081 1915 0 2076 2128 35100 40201 GELEN YIL 2003 NİSAN 4814 MAYIS 6400 HAZİRAN 7643 TEMMUZ 5214 AĞUSTOS 8849 EYLÜL 7244 EKİM 5575 KASIM 4357 ARALIK 6126 TOPLAM İÇ HAT 2004 Kaynak: THY A.Dış Hat Toplam Gelen . toplam giden yolcu sayısı 119. Haberleşme Tablo L. 119. Telefon Kablolarının Yeraltından Ve Havai Olarak Geçme Oranları İLÇESİ Yeraltı Oranı (%) SAMSUN MERKEZ ALAÇAM ASARCIK AYVACIK BAFRA ÇARŞAMBA HAVZA KAVAK LADİK ONDOKUMAYIS SALIPAZARI TEKKEKÖY TERME VEZİRKÖPRÜ YAKAKENT İL TOPLAMI 82 80 75 25 75 70 70 70 60 80 20 60 60 70 60 76 ŞEHİR İÇİ Havai Oranı (%) 18 20 25 75 25 30 30 30 40 20 80 40 40 30 40 24 15 5 10 5 33 35 22 10 30 20 5 15 21 25 18 KIRSAL ALAN Yeraltı Oranı (%) Havai Oranı (%) 85 95 90 95 67 65 78 90 70 80 95 85 79 75 100 82 Kaynak:Samsun İl Telekom Müdürlüğü 2005 Samsun Telekom Müdürlüğü hizmet sahası içersinde yeraltı ve havai telefon kablolarına ait oranlar yukarıya çıkartılmıştır.Tablo L.3. Şehir merkezlerindeki havai kablolarımızın 288 .

İlin Plan Durumu Bayındırlık ve İskan Bakanlığı.2004 günlü onayı ile yürürlüğe girmiştir. Samsun Valiliği ile Büyükşehir Belediyesinin ortak katkılarıyla Valilik denetiminde Büyükşehir Belediyesince oluşturulan planlama ekibi tarafından planlar tamamlanmıştır.1463952 6-8 V/m 41 2.79832 Kaynak:Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 Tablo L. Gazi.5. L.57292 3-5 V/m 89 4.11.4. Yakakent. Havza. Bu yönde bir karar çıktığı takdirde çalışmalarımızın daha etkin bir şekilde sürmesi sağlanacaktır.256467 Kaynak:Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 289 . Atakum.büyük çoğunluğu küçük kapasiteli lokal kablolar ile tevzi kutusu. Tekkeköy. L. Kutlukent. Bina içi ankastrelerle ilgili olarak Samsun.abone arası bina dışından çekilmiş dış tesisat tellerinden oluşmakta olup bu durum yapılan ankastre çalışmalarımız ile peyderpey düzeltilmektedir. Bafra ve Çarşamba'daki elektrikçilere seminerler verilerek katılımcılara sertifikaları verilmiştir. Tekkeköy ilçe belediyeliklerinde Bina içi Telefon tesisatı (Ankastre) çalışmaları için meclis kararı çıkartılamamıştır. Alaçam. Ayvacık. Atakent.029703 95. 1/50 000 Çevre Düzeni Planı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 18.13. Yapılan görüşmelere rağmen Bafra. Yeşilkent. Salıpazarı. Çevre Düzeni Planında bugüne kadar herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Kavak. İlkadım.13. Samsun İli Emr Ölçüm Sonucu İstatisikleri TOPLAM ÖLÇÜM SAYISI 1817 % 0-1 V/m 1147 63.12603 1-3 V/m 501 27. Vezirköprü.898184 5-6 V/m 39 2. Canik.Çınarlık) 25 Eylül 2000 tarihinde imzalanan çevre düzeni planı yapım protokolu uyarınca. Terme. Samsun İli BTS Sayıları AVEA TELSİM TURKCELL TOPLAM SERTİFİKALI İSTASYON 78 75 106 259 MESKUN MAHAL DIŞI DAHİL 91 79 106 276 AKTİF İSTASYON 71 66 101 238 ÖLÇÜMÜ YAPILAN İSTASYON 69 61 98 228 KONTROL YÜZDESİ 97. 2020 Samsun Çevre Düzeni Planı çalışmaları başlatılmış ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı. İldeki Baz İstasyonları Tablo L.42424 97.1831 92. Samsun Valiliği ve Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile planlama alanında kalan Belediye Başkanlıkları arasında (Kurupelit.

60 V/m İngiltere (NRPB) ABD (FCC) WHO Ortam 41.TOPLAM ÖLÇÜM SAYISI 1738 4. Bölge Müdürlüğü 2005 THY Samsun Müdürlüğü 2005 TCDD Samsun Liman Müdürlüğü 2005 SASKİ Genel Müdürlüğü 2005 Botaş Çarşamba Şube Müdürlüğü 2005 Tedaş Samsun Müessese Müdürlüğü 2005 TCDD Samsun Gar Müdürlüğü 2005 Samsun İl Telekom Müdürlüğü 2005 Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 290 .26% 27.23 V/m 14. 12. Samsun İli Emr Ölçüm Sonucu İstatistikleri Kaynak:Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 Tablo L.90% 2.07.30 V/m 112 V/m 47 V/m 42 V/m Kaynak:Telekomünikasyon Kurumu Samsun Bölge Müdürlüğü 2005 KAYNAKLAR: Karayolları 7.14.3.13% Şekil L.25 V/m 58.57% 0-1 V/m 1-3 V/m 3-5 V/m 5-6 V/m 6-8 V/m 63.15% 2.2001 Tarih Ve 24460 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Yönetmelikte Limit Değerler 900 Mhz 1800 Mhz 900 Mhz Tek Bir Cihaz 10.

kil taşı.1. Samsun’da kretase eosen ve neojen yaşlı oluşumlar çok yaygındır.Buna göre gerekli tüm önlemlerin alınması koşuluyla kentsel gelişim yönlendirilmiştir. doğuda sanayi kullanımları etkili olmuş olup. kum taşı. Güneydeki dağlık kesime geçiş alanı neojen yaşlı.1. Kürtün ve Mert ırmaklarının taşıdığı alüvyonlarla kaplı 10 ve 30 km.M. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS (*) M. Kentsel Alanlar M.lik alan kuvaterler yaşlıdır. konglemera yer yer çeşitli tabakalardan oluşmuştur.1.1. Eosen oluşumları ilin güneyinde Abdal Irmağının doğusunda görülmektedir. Bu alanda Yeşilırmağın taşıdığı kumlara. yerleşme alanlarındaki jeolojik sakıncalı alanlar . İlin kuzeyi tümüyle halosen yaşlı alüvyonlarla kaplıdır. Çarşambanın güney batısında Abdal ırmağı ve Yeşilırmak arasında ayrıca Yeşilırmak’ın doğusunda neojen yaşlı şilstler vardır. çakıllara ve bloklara rastlanır. İlin güney sınırında Yeşilırmak ile Göksu Irmağının birleştiği alanda üst kretase yaşlı oluşumlar geniş alanlar kaplar.imar planlarında yerleşme alanları belirlenmiştir. Dik yamaçlarla ayrılmış taraçalarda ise eski alüvyonlar görülür.1. dereceden deprem kuşağında bulunan Samsun’da . M. Jeolojik yönden daha önce yapılaşmaya kapatılmış alanlar için yaptırılan ayrıntılı jeolojik jeoteknik etütler sonucunda kaçak yapılaşmış alanlar için kentsel dönüşüm projeleri başlatılmıştır.1. Kentsel ve Kırsal Planlama 2. Kıyı dağları Samsun kentinin batısına doğru ince bir şerit halinde uzanan ama doğuda Ordu’ya doğru genişleyen ve kalınlığı artan kretase lavlarından oluşmuştur. İç kesiminde neojen tortulları ve yer yer alüvyonlarla kaplı ovaların güneyinde birinci ve ikinci zaman yaşlı kıvrımla kayaçlar kretase ve eosen filişleri ve oldukça geniş alanlarda da yeniden volkanik oluşumlar görülür.genç delta ovalarında alüvyonlar geniş alanlar kaplar. buna göre kentsel çanakta sıkışma oluşmuştur. Yeşilırmak vadisinin doğu yamacında görülen eosen oluşumları içerisinde marnlara rastlanmıştır. İmar planına esas jeolkil etüt çalışmalarına göre . 291 . içeride başlar ve güneye doğru uzanır. Aynı dağların iç kesimlerinde genellikle kretase filişleri yer alır. Volkanik oluşumlar içermeyen filişler Çarşambanın güney batısında görülür. Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri Kent makro formunun belirlemede kuzeyde Karadeniz. Bu oluşumlar kıyıdan 9-10 km. güneyde eğimli arazi. killi kireçli tortularla kaplıdır. Marn. Ayrıca Yeşilırmak havzasının doğusunda da süren bu oluşumlar marn ve konglomeralardır.

dar sokaklar. Planlama alanı içersinde kalan birinci ve ikinci sınıf tarım toprakları ilgili yasa ve yönetmelikler uyarınca korunacak ve yapılaşmaya hiçbir surette açılmayacaktır. M. Sanayi alanlarının yer seçiminde üst ölçekli plan kararlarına uyulması. Orman amenajman haritalarında orman alanı olarak gösterilip mevcut orman dokusunu kaybetmiş alanlarda Orman Bakanlığı’nın görüşleri doğrultusunda uygulama yapılacaktır.Yıl Bulvarı’ndan ikiye ayıracak olursak. Bu bağlamda ilgili belediyelerin Samsun Çevre Düzeni Planı plan kararları ve plan hükümleri uyarınca uygulama yapmaları esastır. Kentsel Büyüme Deseni Büyükşehir Belediye sınırlarında tamamlanan imar planları ile gelişme aksları batı ve güney yönlerinde gelişim göstermektedir. Yıl Bulvarı’nın güney kısımları tamamen plansız ve kaçak yapılaşmayla gelişmiş olduğundan çarpık kentleşmiştir. Kent merkezinin doygunluğa ulaşması. Bulvarın güneyindeki alan konut kullanımlı olup. Orman alanları içinde özel mülkiyete konu olan alanlar ile orman olarak tapuda tescil edilmemiş ancak orman niteliğini gösteren ve çevre düzeni planında da orman ve ağaçlık alan olarak belirlenmiş alanlar. Sanayi alanlarında çevre kirliliğini önlemek amacıyla ilgili yasalara uyulması zorunludur. Özellikle 100. planlamanın amacına ulaşabilmesi için son derece önemlidir. düzensiz ve yüksek yoğunluklu yapılaşmayla gerçekleşirken. gereğinden fazla yoğunluktan dolayı. Bu alanlardaki yapılaşmanın tamamlanması ise bu alanlara müdahale şansını ortadan kaldırmaktadır. getirilen kullanım kararı dışında kullanılamayacaktır.1. devamlılığı olmayan ulaşım yolları gibi olumsuzluklar nedeniyle kentsel standardı düşük alanlardan oluşmaktadır. Ormanların. Kent merkezinin dışındaki bölgeler de ise.2.1. Çevreyi kirletmeyen sanayi ve üretim teknolojilerinin seçimi. Samsun kent merkezi düzenli bir kentsel dokuya sahip olmasına rağmen. Sanayi alanlarının organize sanayi bölgelerinde yoğunlaştırılması esas alınmıştır. Orman Bakanlığınca orman kadastrosu yapılıp orman alanı olarak belirlenmiş alanların korunması sağlanacaktır. Bulvarın kuzeyinde ticaret kullanımı hakim olup. kentsel standardı oldukça düşük alanlar oluşmuştur. düzenli bir kentsel dokuya sahip olmasına rağmen yüksek yoğunluklu kullanım nedeniyle yetersiz gelmektedir. Samsun merkez yerleşmesini 100. yapılaşma plansız gerçekleştiğinden. sürdürülebilir kentleşmenin temel gereksinimidir. korunarak geliştirilmesi esastır. düzensiz yapılaşma. 292 .Ancak kent zaman içerisinde ikinci konut ağırlıklı batı kesimine ve güneye doğru gelişim göstermeye başlamıştır. Atakum bölgesindeki konut gelişme alanlarında durum böyle olmamıştır. “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu “ uyarınca belirlenen sit alanları ile tescilli kültür ve tabiat varlıkları. ilgili yasalar ve bağlı yönetmelikler uyarınca korunacaktır. Koruma imar planı bulunmayan sit alanlarının öncelikle koruma amaçlı imar planları ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından hazırlattırılacaktır. oldukça sıkışık durumdadır.

Kent merkezi ve çevresindeki düzensiz yapılaşma ise. Toplu Konut İdare Başkanlığı ile sürdürülen ortak çalışmalarla gelişim yönlendirilmektedir.6.4. Büyükşehir Belediyesinin dışında yer alan belediyelerde de imar planı ve uygulama çalışmalarına önem verilmiş ve tamamlanmıştır.1. M.1. M.) bu alanlarda yerini almış ve doğu kısmı sanayi ve işyeri ağırlıklı gelişirken. önemli bir kentsel ulaşım aksı haline gelecektir. kentin lineer kentsel dokudan.1. Bu alanlarda oluşacak bundan sonraki kentsel gelişme kent merkezi kentsel gelişmesine nazaran daha yüksek standartlı olacaktır. Samsun’un önemli büyük sanayi kuruluşları (Azot Fab. batı bölgesi konut alanı olarak gelişmiştir. bu alanlarda yapılacak kentsel dönüşüm ve yenilenme projeleriyle daha uygun alanlar haline gelebilecektir.350.Bu alanlarda planlama ve imar uygulamaları yapılaşmadan önce gelerek düzensiz kentleşmenin önüne geçilmiş ve kent merkezine nazaran daha yüksek standartlı kentsel mekanlar meydana gelmiştir.250 150.1. Proje halindeki batı çevre yolu ise aynı konumda olup kent makroformunun bu alana yayılmasını sağlayacaktır.1. ekonomik ömrünü tamamlamasına müteakip. Çevre yolları. Bakır Fab.100 ki/ha olarak değişim göstermektedir.5.. daha farklı bir dokuda gelişmesini sağlayacaktır. 750. Bu bölgedeki belediyelerde kentsel gelişmeye yetebilecek kadar planlama ve uygulama altyapılarını oluşturmuşlardır. M. Kentsel Yenileme Alanları 1992 yılında onaylanmış Koruma amaçlı imar planları dışında yeni çalışmalar bulunmamaktadır.3. 293 . Endüstri Alanları Yer Seçimi Bu konu “Sanayi ve Teknoloji” başlığı altında ayrıntılı olarak incelenmiştir.1. Yapılmakta olan doğu çevre yolu kent makroformunun güneye kaymasında önemli bir rol oynayacaktır. Doğu planlama bölgesindeki gelişim ağırlıklı olarak sanayi ve ticaret üzerine olmuştur.1. M. Planlama Bölgesi içinde yer alan ve batı planlama bölgesinde yer alan belediyeler bu anlamda çalışmalarını tamamlamıştır. Kentsel Alanlarda Yoğunluk Kentsel alanlarda yoğunluk kent çanağından itibaren güney ve batı yönlerinde 900. Hatta kısa süre içinde bu yol çevre yolu olmaktan çıkıp.450.1. 1994 yılında Büyükşehir Belediyesi ve alt belediyelerin kurulmasıyla imar planlama çalışmaları ve imar uygulamaları hız kazanmış ve yapılaşmamış alanların planlı gelişmesini sağlayacak altyapı oluşturulmuştur. Planlı Kentsel Gelişme Alanları Büyükşehir Belediye sınırlarında kentsel gelişme alanları güney ve batı kesimlerinde konut ağırlıklı olarak yer almaktadır.

Pazar Camii: 14. Kültürel. Kütahya çinileriyle süslenmiş bu eser yöre halkının ilgi duyduğu dini ziyaret yerlerindendir. içi ve dışı taş ve tuğla ile örülüdür. Tarihi. Atatürk’ün doğumunun 100. Atatürk ve beraberindekilerin Samsun’a ilk ayak basışlarını simgelerken Kurtuluş Mücadelesinin buradan başlatıldığını ifade etmektedir. ziyarete açıktır. Kiliseler: İtalyan Katolik Kilisesi: 1885 yılında yaptırılan kilise bir rahip ile çalışmalarını sürdürmekte olup. Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar Anıtlar: Atatürk Anıtı: 1928-1938 yılları arasında Avusturyalı Heykeltıraş Heinz Kreppel tarafından yapılmıştır. Şeyh Seyyid Kutbittin Türbesi: Büyük islam alimi Abdulkadir Geylani Hazretlerinin torunu Şeyh Seyyid Kutbittin’in bulunduğu bu türbe ve yanındaki mescidin 700 yıllık bir geçmişi olduğu tahmin edilmektedir. Savaşta şehit düştükleri yerde de türbeleri bulunmaktadır. Türbeler : İsa Baba Türbesi: Anadolu’nun fethi sırasında şehit olan İsa Baba ve diğer Türk mücahitlerin mezarlarını ve küçük bir mescidi ihtiva eden kare şeklinde bir türbedir.7. içten dairevi olup. Sekizgen bir kasnak üzerine oturan tronoplu bir kubbeye sahip olan caminin kubbesi kiremit ile örtülü.1. 19 Mayıs 1919’un anısına yaptırılan bu anıtın kaidesinin dört bir tarafında Milli Mücadeleyi vurgulayan figürler mevcuttur. Mihrabı üç yüzlü ve mihrap nişi kavislidir. Sultan Abdulaziz’ in annesi tarafından onarıldığı için Valide Camii de denir.yılında Samsun halkı tarafından yaptırılan bu anıtın öndeki üçlü figürü. Cami kesme taştan yapılmış olup.1. iki minarelidir. Küçük bir minareye sahiptir. Camiler: Büyük Cami: Batumlu Hacı Ali Efendi tarafından 9 eylül 1884 tarihinde yaptırılmıştır. Yüzyılda İlhanlılar tarafından yapılmış olan cami 1819 yılında da onarım görmüştür. bitki ve geometrik şekillerle süslüdür. Dikdörtgen şeklinde imar edilen caminin üzeri ahşap çatı ile örtülüdür. Kubbe kasnağı dışarıdan sekizgen. 1815 yılında Haznedarzade Süleyman Paşa’nın torunu Memduh Bey tarafından onarılmıştır. İlkadım Anıtı: 1981-1982 yılları arasında Heykeltıraş Hakkı Atamalı tarafından yapılmıştır. Yalı Camii: 1312 yılında Sadık Bin Abdullah tarafından yaptırılmıştır.M. Kılıçdede Türbesi:Kılıçdede ‘nin Seyyid Kutbittin ve İsababa ile beraber Samsun’a geldikleri 1078 ile 116 yılları arasında Selçuklu Savaşlarında bulundukları söylenmektedir. Büyük ana kubbe çevresinde küçük kubbeler şeklinde imar edilmiştir. İlimizin amblemi haline gelen bu anıt Dünyada ikincidir. 294 .

2000 Yılında Şehir ve Köy Nüfus Oranları (%) Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü. bugün Bitpazarı adı ile anılan antika ve eski eşyaların satıldığı yerdir. Yy.2. M.54 Bucak ve Köy Nüfusu 47.Sivil Mimari Örnekler: Taşhan: Sivil Osmanlı mimarisinin güzel bir örneği olan bu eser.2. Kırsal Yerleşme Deseni İl ve İlçe Merkez Nüfusu 1927 21. 2005 İl ve İlçe Merkez Nüfusu 2000 52.1. 17.26 Bucak ve Köy Nüfusu 78. Kırsal Alanlar M. sonlarına doğru inşa edilmiş olan han iki katlıdır. 2005 295 . Üçüncü katın balkonunun kenarında eski yazı güzel bir mermer kitabe mevcuttur.1.2. Eski belediye Binası: Eski Belediye Başkanlarından Merhum Gebilizade Necip Bey tarafından 1913-1914 yılları arasında yaptırılan binanın dış yüzü Ünye taşı ile kaplanmış ve yontma ve süsleme sanatının güzel bir örneğini teşkil etmektedir.1.74 Şekil M.1927 Yılında Şehir ve Köy Nüfus Oranları (%) Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü.1. Bedestan:Genç Osmanlı devrine ait olan bu eser.46 Şekil M.

09.101 89. 00.İkizpınar.212 5.620 1.137 Şehir 44.77 -26. Bu ilçelerle ilgili bazı sayısal bilgiler aşağıda verilmiştir.Kutlukent Terme.726 44.176 12.035 369.600 38.Çetinkaya.00 -26.500 12. 10.Kolay Çarşamba.892 18.28 -12.608 106.88 -14. Tablo M.99 24.764 37.010 131.925 88. Hüseyinmescit.928 5.61 Köy 4.473.512 27.925 573.Bekdiğin.29 -36. Yeşilkent Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra.504 11. 12. 13. 2005 296 .716 24.943 16.Büyüklü.650 83. 11.Narlısaray Yakakent Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü.94 -11.632 1.009 25.05 -1.40 23.1.Çınarlık.55 28.803.071 25.40 1.2.Taflan.745 8.490 18.22 25.113 50.08 8.48 12.72 3. 2005 Tablo M.Söğü tlü.Yenikent.87 -0.006.209.701 128. 14.54 -19.730 84.04 Şehir 26.653 74.816.385 7.845 2000 Genel Nüfus Sayımı kesin sonuçları Toplam 67.211 4.72 -1.109 31.Gölyazı.28 16. Çatalçam. 08.26 13.10 2.927 437.254 Köy 23. Genel Nüfus: 1990 Genel Nüfus Sayımı kesin sonuçları (*) İl ve ilçeler GENEL TOPLAM 55.207 Şehir 33.476 82.Yörükler Salıpazarı Tekkeköy.300 153. Kozluk Vezirköprü.Kocaman. 06. Kurupelit.065 15.887 102.277 82.204 18.914 527.949 26.38 -8.94 Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü.275 304.Sakarlı.303 15.098 8.60 -18.180 11.097 1.63 11.53 -18.139 10.506 81.13 2.52 -2.34 20.556 82.625 73. 01.950 1.883 Yıllık nüfus artış hızı ‰ Toplam 18.379 64.504 32.Ağacagüney.760 65.52 -19.127 19.48 0.589 62.38 -9.268 48.77 18.Ilıca Kavak Ladik 19 Mayıs.820 25.Samsun ili merkez ilçe ile beraber 15 ilçeden oluşur.236 28.58 7.733 49.10 36.56 7.42 -9.189 19.052 23.706 633.797.041 25.375 65.503 10.62 31.870 6.405 57. İlkadım.162 16.194 53.285 43. Gazi.21 12.871 9.926 5.81 -19.63 -33.005 34.42 -11.07 -5.Hürriyet Havza.656.Göl.228 18.Sayılarla İlçe Köy Bucak ve Belediyeler: İlçenin Adı Merkez Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çarşamba Havza Kavak Ladik 19 Mayıs Salıpazarı Tekkeköy Terme Vezirköprü Yakakent Toplam Köy 91 53 28 30 114 120 80 84 56 22 32 38 58 139 12 957 Bucak 2 2 1 1 1 3 10 Belediye 11 1 1 1 5 5 3 1 1 3 1 4 10 3 1 51 Bağlı Belediyenin Adı Büyükşehir (Canik.Dikbıyık.Dereköy. 02.01 -15.161.44 18.79 4. SAMSUN Merkez Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çarşamba Havza Kavak Ladik 19 Mayıs Salıpazarı Tekkeköy Terme Vezirköprü Yakakent Toplam Toplam 56. 04.863 17.Aşağıçinik.371 22.81 17. 05. Atakum) Atakent.757 28.962 5.341 18.11 4.024 22.Ambartepe.83 3.362 Köy 22. 03.488 5.Evci.696 22.351 20.189 37.810 35.275 157.633 3.274 363.Doğanca.540 16.381 20.542 27.Bazlamaç.267 24.928 6. 07.707 635.061 6.

3.Sevgi Parkı. Altyapı Bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgiler “Altyapı.Tablo M.3.Doğupark Deniz Dolgu Sahası’nda yer alan motel.Sahil yolunda yer alan Yalova Gemisi Restoran ve Kafe . Arazi Mülkiyeti Bu konu ile ilgili bilgiler (E) Başlığı altındaki Toprak ve Arazi Kullanımı bölümünde incelenmiştir.İller Bankası 16. bölge Müdürlüğü’nün 2000-2001-2002 yıllarında Sürdürülen projeler Sektör 2000 Yılı 2001 Yılı İmar Planı 1 1 Harita 17 11 Yapı 9 8 İçme suyu 16 17 Kanalizasyon 14 21 Katı Atık 1 Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.Değişim Sahnesi tiyatro ve gösteri salonu. M. .restoran ve kafeterya vasıflı Anakent Sosyal Tesisleri .Sevgi Kafe peyzaj alanı.3. M. M. 2005 2002 Yılı 5 6 13 21 M. Hastaneler ve Sağlık Tesisleri R bölümünde anlatılmıştır.4. Ulaşım ve Haberleşme" başlığı altında incelenmiştir. Sosyal ve Kültürel Tesisler Samsun Büyükşehir mülkiyetinde. . Ek-2 kısmında M. bulunmaktadır. Kamu Binaları M.2.1.3.1.2.2.3.2. 297 .3. Binalar ve Yapı Çeşitleri M.Sahil yolunda yer alan Sevgi Gölü. Okullar Bkz.3.

389 2.5.808 519.735 1 9 6 85 21 18 2. Sosyal ve Kültürel Tesisler ADET Konu Kütüphane Kitap Okuyucu Gezici Kütüphane Sit Alanı Müze Müze Ziyaretçi Kültür Merkezi Tiyatro Merkezi Sinema Konservatuar Matbaa Yayınlana Gazete Yayınlanan Dergi Cami Din Görevlisi Kuran Kursu Çocuk Kütüphanesi Halk Kütüphanesi Yayınlanan Gazete Yayınlanan Dergi 20 180.361 108 2 18 21 18 Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.499 1 38 3 101.Bölge Müdürlüğü Tesisleri Beden Terbiyesi İl Müdürlüğü Tesisleri Meteoroloji Bölge Müdürlüğü Tesisleri DDY Kampı Kızılay Dinlenme Kampı M.Tablo M. 2005 Gezi ve Mesire Yerleri: • • • • • • Atakum Hava Alanı Orman Fidanlığı Kurupelit İncesu Kocadağ Mesire Alanı Hasköy Plajlar ve Kamp Yerleri: • • • • • • • • Karayolları Tesisleri DSİ Tesisleri Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü Tesisleri Köy Hizmetleri 12.3. 298 .6. Endüstriyel Yapılar M.4. Göçer ve Hareketli Barınaklar İlde göçer ve hareketli barınak yoktur.3.

Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Yapılar G Bölümünde anlatılmıştır.7. Samsun İlinde Çalışanların Sektörler İtibariyle Dağılımı Sektör Tarım ve hayvancılıkla ilgili hizmetler Ormancılık ve ilgili hizmet faaliyetleri Balıkçılık. M.8. Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller İlde bina yapımında yöreye özgü bir yapı malzemesi ve tekniği kullanılmamaktadır. Bürolar ve Dükkanlar M.9.3. kireç ve alçı imalatı Sıra 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Sayısı 125 50 37 144 28 33 288 14 18 72 332 278 1393 19 205 583 189 397 28 28 234 11 213 160 85 299 . balık üretme ve yetiştirme Ham petrol ve doğalgaz çıkarımı Balık ve balık ürünlerinin işlenmesi ve saklanması Bitkisel ve hayvansal sıvı ve katı yağ imalatı Öğütülmüş tarım ürünleri imalatı Hazır ve hayvan yemleri imalatı Fırın ürünleri imalatı Şeker imalatı Kakao.4.11. Yerel Mimari Özelikler Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler (G) Turizm başlığı altında incelenmiştir.3. M.M.3.10.4.5.3. çikolata ve şekerleme imalatı Diğer gıda maddeleri imalatı Tütün ürünleri imalatı Hazır tekstil ürünleri imalatı Trikotaj ürünleri imalatı Giyim eşyası imalatı Ayakkabı imalatı Kereste ve parke sanayi Kağıt ve mukavva imalatı Basım Eczacılık ve tıpta kullanılan bitkiler Kimyasal ürünlerin imalatı Kauçuk ve plastik ürünleri imalatı Cam ve cam ürünleri imalatı Çimento.Sosyo-Ekonomik Yapı M.1.3. Kırsal Alanda Yapılaşma M. İş Alanları ve İşsizlik Tablo M. M.

6.Sıra Sektör 26 Demir çelik dökümü 27 Metallerin dövülmesi. 2005 5637 19997 300 . içecek ve tütün makineleri imalatı 30 Silah ve mühimmat imalatı 31 Elektrik dağıtım kontrol cihazları imalatı 32 Tıbbi ve cerrahi teçhizat 33 Demiryolu ve lokomotifleri imalatı 34 Mobilya imalatı 35 Diğer imalatlar 36 Elektrik üretimi iletimi ve dağılımı 37 Gaz üretimi ve dağıtımı 38 Bina inşaatı 39 Motorlu taşıtların satışı 40 Toptan ticaret 41 Perakende ticaret 42 İlaç. kültür hizmetleri 55 Devlet için yapılan yardımcı hizmetler 56 Savunma faaliyetleri 57 Kamu düzeni ve güvenlik faaliyetleri 58 İlköğretim hizmetleri 59 Orta öğretim hizmetleri 60 Mesleki orta öğretim hizmetleri 61 Yüksek öğretim hizmetleri 62 Hastane hizmetleri 63 İnsan sağlığı ile ilgili diğer hizmetler 64 Spor faaliyetleri 65 Evlerde yaptırılan hizmetler TOPLAM Kaynak: İş Kumrumu Müdürlüğü. yeme içme yerleri 45 Taşımacılık 46 Diğer ulaştırma faaliyetleri 47 Telekomünikasyon 48 Aracı kuruluşların faaliyetleri 49 Sigorta ve yardımcı faaliyetler 50 Büro makine ve teçhizatın kiralanması 51 Reklam hizmetleri 52 Bina temizleme faaliyetleri 53 Genel kamu hizmetleri 54 Sağlık. tıbbi aletler 43 Diğer perakende ticaret 44 Lokanta. preslenmesi. 2005 Sayısı 1166 190 496 29 83 224 213 283 193 132 663 23 3601 543 505 1674 562 782 695 607 141 691 865 196 15 28 157 38 3995 10 113 89 391 214 217 657 310 30 118 323 26226 Tablo M. Vasıflı ve Vasıfsız İşsizlik Sayıları 14360 Erkek Kadın Toplam Kaynak: İş Kumrumu Müdürlüğü. eğitim. baskılanması 28 Diğer makine imalatı 29 Gıda. kahvehane.

24. Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı Bilgi edinilememiştir.14 ve (-) %0 12. Göçebe İşçiler (Mevsimlik) Bölge ekonomisinde bulunmamaktadır. 2005 14297 5700 19997 M.59 dur. Burada göçün kırsal alandan kente olduğu görülmektedir.4. kırsal nüfustaki artış hızı (-) %0 20. AdaletOdunpazarı çevresi.77 iken bu rakam 2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre %0 3.12 dir.Tablo M. Göçler Samsun çevre illerden göç alan bir il olmasının yanında aynı zamanda dışarıya göç veren bir ildir. “Çay Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi” adı altında şehrimizdeki mevcut gecekondu bölgelerinin ıslahı yoluna gidilmektedir.52 dir.4.4.4.4. gecekondu alanlarının ıslahı çalışmalarına başlanarak. 2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre bu oran sırasıyla %0 11.İşsizlerin Vasıfları Vasıflı Vasıfsız Toplam Kaynak: İş Kumrumu Müdürlüğü. 301 .7. Ayrıca 200 Evler’e ilişkin çalışmalar da sürdürülmektedir. Yine 1990 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre kent nüfusundaki artış hızı %0 50. Ayrıca şehrimizde atıl vaziyette bulunan alanlar da (Selahiye Semt Pazarı ve Hastanebaşı Semt Pazarı) ilimizdeki konut ihtiyacını karşılamak ve bu bölgelerin gelişimine katkıda bulunmak amacı ile yine Başbakanlık Toki işbirliği ile toplu konut alanı olarak değerlendirilecektir. Hastanebaşı ve Selahiye Pazaryerleri çevrelerinde konut yapımına başlanmıştır. önemli olan bazı iş alanlarının çektiği göçebe işçi M. Konut Yapım Süreçleri Kentteki konut gereksinimini karşılamak ve kentsel dönüşüm projeleri kapsamında Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile yapılan ortak girişimler sonucu .6. 1990 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre nüfus artış hızı %0 8. Dışarıya göç aynı zamanda kırsal alanda aktif genç nüfusun azalmasına neden olmaktadır.3.Çobanlı-Kamalı.4. Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri Çay Mahallesi’nin bulunduğu alanda Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile yapılan ortak girişimler sonucu .2.5. M. M. M.

M. Samsun Büyükşehir belediyemiz sınırları içerisinde 5216 sayılı Büyükşehir Belediye kanunu gereğince çöp toplama işi 1 ilçe 14 ilk kademe olmak üzere 15 belediye tarafından toplanmaktadır. cadde ve ana yolların güzergahlarında ve bu yerlere cephesi bulunan binalarda şehrin görsel estetiği açısından kötü görünüm oluşturulmaması için şahısların ve firmaların ilan reklam ve tanıtım amacıyla konulan pano. Yönetmelik gereğince kentsel tasarım birimi oluşturularak ilgili konularda incelemeler yapılıp değerlendirilmesi sağlanmaktadır. Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri M. depolanması.4. Yeni düzenli deponi alanımızın inşaatı şubat 2006 da tamamlanmıştır. uzaklaştırılması ve benzeri faaliyetlerin yasaklanması.2. Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde oluşan katı atıklar ilk kademe belediyelerimizce toplanarak Yılanlıdere çöp istasyonuna götürülmektedir. çevreyi olumsuz yönde etkileyebilecek olan tüketim maddelerinin idaresini belli bir disiplin altına alarak.Endüstriyel tesislerden kaynaklanan çevresel gürültü düzeyleri yönetmelikte belirtilen sınır değerlerini aşamaz. Katı Atıklar kontrolü yönetmeliği gereğince her türlü atık ve artığın çevreye zarar vermeyecek şekilde dolaylı ve doğrudan bir biçimde alıcı ortama verilmesi.2004 tarih ve 10 nolu kararı ile reklam ilan ve tanıtım yönetmeliği yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.5. Havaalanları ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları (O) bölümünde anlatılmıştır. tanıtıcı ve benzerlerinin yol açtığı görüntü kirliliğini ortadan kaldırılması amacıyla Büyükşehir Belediye Meclisimizin 25. uygulanması ve geliştirilmesini amaçlamaktadır. bulvar.1. Görüntü Kirliliği 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu doğrultusunda belediyemizin görev yetki ve sorumluluk alanlarındaki meydan.5. havada. doğal zenginlikleri ve ekolojik dengeyi bozmasının önlenmesi ile buna yönelik prensip.5. M.5. değerlerin aşılması halinde ilgili mevzuat çerçevesinde getirilen esasları sağlamaya yönelik tedbirler alınır. suda ve toprakta kalıcı etki gösteren kirleticilerin hayvan ve bitki nesillerini. Mobil ekipman ve sterilizasyon 302 . taşınması.11.5.5. Ticari ve Endüstriyel Gürültü Ticari ve endüstriyel nitelikli iş yerleri sanayi bölgelerinde kurulduklarında iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin yönetmelik gereğince sağlık koruma bandı oluşturulması gerekmemektedir. politika ve programların belirlenmesi. Kentsel Atıklar Samsun ilimizde hızlı nüfus artışı ve endüstrileşmenin etkisi ile birlikte nüfus artmakta ve bunun sonucunda da üretilen toplam çöp miktarında ve kişi başına düşen miktarda artış olmaktadır.Diğer bölgelerde ruhsat verilirken sağlık koruma bandı oluşturulmaktadır.5. Binalarda Ses İzolasyonu Bilgi Edinilememiştir M. M.3. M.

3. Eski Katı Atık Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. Yeni katı Atık Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.ünitesi işlemleri tamamlandığında yeni sahamız hizmete açılacak eski saha rehabilite edilecektir. Şekil M. 2005 303 . 2005 Şekil M.4.

Samsun Büyükşehir Belediyesi Katı Atık Düzenli Deponi Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.775.000 m³ 20.650 m³ .6. Aşamanın kapasitesi Oturmalar öncesi depolama sahasında maksimum atık yüksekliği Samsun Şehir Merkezine 18 km uzaklıktaki Gürgendağı köyü 2. Aşamanın kapasitesi 3.yüzey : 56.7 ha (sınırların iç kısmında) 3 646.000 146.284.000 139. 2005 Şekil M. Aşamanın kapasitesi 2.620 m³ (10 yıl) 49 m Şekil M.730 m³ (5 yıl) 1.5.Düzenli Depolama Tesisi Genel Verileri Genel Veriler Atık üretimi 2006 2011 2016 2021 – – – – 127.000 133.830 m² (5 yıl) 843. Yeni katı Atık Düzenli Depolama Sahası Yerleşim Planı Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. 2005 304 .000 ton veya 348 t/gün ton ton ton veya 400 t/gün Depolama sahası yeri Toplam Depolama Sahası Kapasitesi Depolama sahasının toplam Yüzeyi İşletme Aşamalarının sayısı 1.

Nüfusun Yıllara Göre Değişimi Tablo M.5.8. Binalarda Isı Yalıtımı 3030 Sayılı Yasa uyarınca alt kademe belediyeleri kendi yetki alanlarında bulunduğu için binalarda ısı yalıtımını denetlemektedir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca hazırlanan 'Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği' koşullarına uyulmaktadır.6. M.M. Nüfus M.6. 2004 Yılı Nüfusun Yaş Grupları Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2004 .6.1. A.Aralık 2004) 305 .

Tablo M.2005 306 . B.Aralık 2004) Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.8. 2004 Yılı Nüfusun Yaş Grupları Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2004 .

2.M.6. 2005 Yılı Nüfusun Yaş Ve Cins Gruplarına Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Nüfusun Yaş.2005 307 .9. Cinsiyet ve Eğitim Gruplarına Göre Dağılımı Tablo M.

10.Nüfusun Eğitim Durumu Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Ocak 2005 .Tablo M.2005 308 .Aralık 2005) Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

46 11.09 4. Nüfus Piramidi Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.11.50 10.2005 309 .Tablo M.36 10.40 Şekil M.85 42.34 9.2005 11.7.2004 Yılı Nüfusun Öğrenim Durumu Okul Çağında Değil Okur-Yazar Değil Okur-Yazar İlkokul Ortaokul Lise Yüksekokul Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

2005 310 .Nüfus Yoğunluğu ve Hane Başına Düşen Nüfus Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları Tablo M.6.3.M.12.

2005 Tablo M.14.13.4.Yıllara Göre Hayati İstatistikler Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Nüfus Değişim Oranı Tablo M.2005 311 .M.Doğal Nüfus Artış Hızı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.6.

2005 KAYNAKLAR: -İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2005 -19 Mayıs Üniversitesi 2005 -İl Sağlık Müdürlüğü 2005 -Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu Bölge Müdürlüğü 2005 -Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2005 -Mahalli İdareler Müdürlüğü 2005 -İş Kurumu İl Müdürlüğü 2005 312 .Tablo M.15.Kaba Doğum Hızı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

80 0.45 2.79 54. • • Yaz mevsiminde oluşan günlük atık miktarı 346 t/gün Kış mevsiminde oluşan günlük atık miktarı 246 t/gün Tablo N.12 2.589 t/ay 252.5 11.01 2. Gazi Belediyesi ATIK CİNSİ KAĞIT-KARTON CAM PLASTİK AMBALAJ ATIĞI METAL ORGANİK ATIK TEKSTİL TEHLİKELİ ATIK DİĞER TOPLAM YÜZDE (%) 7.57 9.4 0.9 kg/kişi/ay 0.2005 313 .11 46.54 3.068 t/yıl 7.01 1.52 kg/kişi/gün İlkadım Belediyesi YÜZDE (%) 7.92 0.68 6. • • • Yıllık atık miktarı Aylık atık miktarı Günlük atık miktarı 91.8 kg/kişi/yıl 15.1.9 t/gün 2000 yılı nüfus sayımı baz alınarak bulunan kişi başına üretilen ortalama atık miktarları.29 0.80 46.01 100 Kaynak:Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.24 7.51 100 190.37 23.9 7.41 7.27 100 Atakum Belediyesi YÜZDE (%) 20.N.50 100 Tekkeköy Belediyesi YÜZDE (%) 7.31 22. • • • Kişi başına üretilen yıllık atık miktarı Kişi başına üretilen aylık atık miktarı Kişi başına üretilen günlük atık miktarı Mevsimlere göre oluşan atık miktarı .30 4.75 21.26 45. ATIKLAR N.1. 2005 Yılı İçinde Samsun Genelinde Yapılan Atık Analizi Sonuçları.24 1.70 0. Evsel Katı Atıklar 2005 Yılı Katı Atık Miktarı Yılanlıdere çöp istasyonun kantar verilerine göre 2005 yılında oluşan katı atık miktarları.84 12.20 8.57 0.27 0.21 2.90 1.25 1.

110 707 88.119 9.186 2.645 1.3 kg/kişi/ay 14.725 İlkadım 76 23 58 101 81 Kurupelit 282 192 216 299 362 Kutlukent 0 0 0 4 14 Taflan 232 131 175 239 234 Tekkeköy 71 43 69 95 80 Yeşilkent İlk Kademe Belediyeleri Genel Toplam 173 178 143 182 134 Diğer Kaynak:Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.014 3.368 94 276 8 129 17 Aralık 55 7 128 937 634 0 11 3.116 2.049 0 30 2.4 kg/kişi/ay 19.316 Gazi 2.971 127 388 6 269 89 Temmuz 160 20 184 775 1.481 1.461 2.3 kg/kişi/ay 314 .014 1.112 36 275 32.312 1.103 2.103 2.422 78 2.125 88 311 1 126 51 Ekim 59 25 160 1.297 90 320 15 242 80 Ağustos 82 13 110 489 596 0 32 1.419 2.794 2.155 4 31 3. • • • • Atakum – Kişi başına üretilen atık miktarı Canik – Kişi başına üretilen atık miktarı Gazi – Kişi başına üretilen atık miktarı İlkadım – Kişi başına üretilen atık miktarı 17.870 2.Tablo N.2.009 856 0 20 3.Yılanlıdere Çöp Sahasına Atık Getiren Belediyelerin Aylık Atık Miktarları (Ton/Ay) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran 129 23 186 1.775 1.463 103 245 14 55 14 Toplam 846 206 1.4 kg/kişi/ay 18.575 53 30 41 57 66 Altınkum 16 6 12 21 24 Aşağıçinik 109 85 120 135 136 Atakent 705 384 604 708 840 Atakum 712 437 586 832 780 Canik 2 7 13 6 3 Çatalçam 20 18 23 28 19 Çınarlık 2.642 2.314 50 202 6 125 51 Eylül 65 19 154 694 727 0 23 2.2005 Merkez ilk kademe belediyelerinde üretilen kişi başına düşen aylık atık miktarı.953 2.634 1.875 135 109 88 111 189 73 60 1.647 9.732 27.880 3.742 123 328 9 153 48 Kasım 49 21 141 960 747 0 21 3.

2.Tic.ATIK G.800 m3//yıl 31. 2005 N.000 m3//yıl 90.2 m3//yıl 16.000 9. Akkisan Kireç Atık Yoktur.000 9.3. Tehlikeli Atıklar Tehlikeli Atık Üreten Tesisler Listesi Tablo N. Fiziki Ve Kimyasal İşleme Tabi Tutulması Sırasında Ortaya Çıkan Atıklar FİRMA ADI ATIK ADI ÖLÇÜ T.Tablo N.000 San.000 ton/yıl ----------30 m3//yıl 1700 m3//yıl -----2.600 m3//yıl Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Burak Lastik Hurda Çapak Kg/yıl 875 Lisanssız firmaya satıyor. Çıkarılması.İnşaat Ve Yıkıntı Atık Miktarı BELEDİYE ADI Belediye Başkanlıklarından Temin Edilen Hafriyat HAFRİYAT TOPRAĞI. Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.KAZANIM BERTARAF SATILAN BİRİMİ Arılar Toprak Tuğla Kırığı Adet/yıl 18. 2005 Yılı Samsun İl ve İlçe Toprağı.000 m3//yıl 300 m3//yıl ------40.500 m3//yıl ------1. İşletilmesi.4. Madenlerin Aranması.000 m3//yıl 220 m3//yıl ------14. VEZİRKÖPRÜ BELEDİYESİ YAKAKENT BELEDİYESİ BAFRA BELEDİYESİ ALAÇAM BELEDİYESİ ASARCIK BELEDİYESİ AYVACIK BELEDİYESİ ------------20.İNŞAAT ve YIKINTI ATIK MİKTARI (2005 YILI) BÜYÜKŞAHİR BELEDİYESİ CANİK BELEDİYESİ İLKADIM BELEDİYESİ GAZİ BELEDİYESİ ATAKUM BELEDİYESİ ÇARŞAMBA BELEDİYESİ HAVZA BELEDİYESİ KAVAK BELEDİYESİ LADİK BELEDİYESİ 19 MAYIS BELEDİYESİ SALIPAZARI BELEDİYESİ TEKKEKÖY BELEDİYESİ -Evci Bld. 2005 315 .AŞ Ladik Çimento Karsan Kireç Atık Yoktur. TERME BELEDİYESİ -Kocaman Bld.458.

KAZANIM BİRİMİ Epica Elif Polyester İp Kg/yıl 1. Ormancılık. KİPAŞ Form boş gönderildi. gönderildi. 316 .7.KAZANIM BERTARAF SATILAN ADI BİRİMİ Kardez Su Ür.ATIK G.6.5. Ltd.ATIK G. Form boş Giyim San. Deniz Ürünleri Üretimi.KAZANIM BERTARAF SATILAN Adet/yıl 12 - İzaydaşa başvuru formu gönderildi.500 Atıkların koltuk Tekstil Atıkları minderi ve güvertür imalatında kullanıldığı beyan edildi Yılro İnter.Tablo N. Durapay Mobilya Doğuş Okul Yayınları Tic. Atıkların yakacak olarak kullanıldığı beyan edildi. Kağıt Ve Karton Üretiminden Kaynaklanan Atıklar FİRMA ADI Fethi Yılmaz ve Oğulları Kereste San. Avcılık Ve Balıkçılık.ATIK G. 2005 Tablo N. 2005 Tablo N. Vezirağaç Vezirköprü Orman Ürünleri ATIK ADI Atık yoktur beyanı mevcut Cevap verilmedi Boya Filtresi ÖLÇÜ BİRİMİ T. Tarım. Ahşap İşleme.San. Sunta Ve Mobilya Üretimi. Form boş gönderildi. Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Tic. Gıda Hazırlama Ve İşleme Sonucu Ortaya Çıkan Atıklar FİRMA ADI ATIK ÖLÇÜ T. Bahçıvanlık. Yaşam Spor Kumaş Ton/yıl 1900 parçası İp 20 İğne atıkları 1 Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Bayramoğlu Atık Balıkçılık yoktur beyanı mevcut Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Şti. HALISA Metal atıkları hurdacıya verdiği ve atığı olmadığı beyanı mevcut. Akkurt İnş.Deri Kürk Ve Tekstil Endüstrisi Atıkları FİRMA ADI ATIK ADI ÖLÇÜ T.Mak. Selüloz. 2005 BERTARAF SATILAN Şahsa veriliyor Şahsa veriliyor Çöpe atılıyor.

0168 atık Ton/yıl 2 kartuş/toner.KAZANIM ADI ADI BİRİMİ Foto Bahri Atık yoktur beyanı mevcut Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Fotoğraf Endüstrisinin Atıkları FİRMA ATIK ÖLÇÜ T.Tic. Vernikler Ve Vitrifiye Emayeler) Yapışkanlar. ATIK ADI ÖLÇÜ BİRİMİ T. Atığım yoktur beyanı mevcut. Yalıtıcılar Ve Baskı Mürekkeplerinin Üretim. Astarların (Boyalar. Gesan Boya Kg/yıl 600 Yatırım AŞ Çamuru Aygaz Boya Ton/yıl 22.ATIK G.KAZANIM BERTARAF SATILAN Boş form gönderdi.9.500 karışık tehlikeli atık. Ton/yıl 0.Tablo N.616 22. Formülasyon Tedarik Ve Kullanımından (İFTK) Kaynaklanan Atıklar FİRMA ADI Yıldız Entegre Ağaç San. 2005 BERTARAF SATILAN 317 . 2005 600 - - Tablo N. arıtma kek atıkları Karadeniz Cevap tüpgaz gelmedi Milengaz Yazı yazıldı Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.ATIK G.8.616 çamuru. Ton/yıl 0. Ton/yıl 0.005 tıbbi atık.

KAZANIM ADI BİRİMİ Cevap gelmedi Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.10.11. Isıl İşlemlerin Atıkları FİRMA ATIK ADI ÖLÇÜ T. SATILAN - Uzunlar Oto YibitaşLafarge Karkusan Betontaş Cevap gelmedi Atık yağ Curuf Filtre tozu Agrega Çimento Motor yağı Atıklar tekrar işlenerek kullanılıyor.ATIK G.250 Lisanslı firmaya verildiğine dair yazı yazacaklar. Kum Kg/yıl Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl 180 20 10 354 6 1400 - - Camvit Star cam Mozaik Üstün Avize Eti Bakır As Çelik Döküm Reklanasyon 350 ton Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.KAZANIM Hibe Hibe BERTARAF 1. Cevap gelmedi Atık yoktur beyanı mevcut Atık yoktur beyanına karşılık tekrar yazı yazıldı. 2005 BERTARAF SATILAN 318 . Lisanslı firmaya verildiğine dair yazı yazacaklar. Metal Ve Diğer Materyallerin Kimyasal Yüzey İşlemi Ve Kaplanması Ve Demir Madeni Dışındaki Hidro-Metalürjinin Yol Açtığı Atıklar FİRMA ADI Nevsam ATIK ÖLÇÜ T.Tablo N.250 Proje Yatırım Oyak Agrega Ton/yıl 200 Beton Yağ Ton/yıl 4 G.ATIK ADI BİRİMİ 19 Mayıs Su Ton/yıl 1. 2005 Ton/yıl 750 400 ton Dolgu Tablo N.

12.ATIK G. Kg/yıl 850 850 Canik 55 Düelsan Canas Makine Semsan Pompa Anadolu Isı Öziçler Plastik Samsun Bakır Boru Burak Lastik Ürünleri Emek Lastik Poelsan Tor Lastik Ton/yıl 10 - -(tekrar yazı yazıldı) - Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.KAZANIM BERTARAF SATILAN BİRİMİ Makine yağı Lt/yıl 350 350 Demir talaşı Cevap gelmedi Boş form gönderdiğinden tekrar yazı yazıldı.FİRMA ADI Bahadır AŞ Tablo N. Atık yoktur beyanı mevcut. Metal talaşı Cevap gelmedi Cevap gelmedi Atık yoktur beyanı mevcut. Atık yoktur beyanı mevcut. Boş form gönderdiğinden tekrar yazı yazıldı. 2005 319 . Metallerin Ve Plastiklerin Biçimlenmesi Ve Fiziki Ve Mekanik Yüzey İşlenmesi Atıkları ATIK ADI ÖLÇÜ T. Atık yoktur beyanı mevcut.

Motor yağı Hidrolik yağ Motor yağı Adet/yıl Yağ filtresi Kamer Otomotiv Ses otomotiv Üçler – BMC Motor yağı Toyota Derindereler Özon otomotiv Citröen Opel Reis Yağ filtresi Onur Otomotiv Motor yağı Lt/yıl 5000 1000 4000 Yağ filtresi Atık yağ Motor yağı Atık filtre Yağ filtresi Atık yağ Adet/yıl Lt/yıl Lt/yıl Kg/yıl Adet/yıl Lt/yıl Adet/1. madde içeren saha içi endüstriyel atıksu arıtma çamuru Atık yoktur beyanına karşılık tekrar yazı yazıldı.880 - 17. Listede belirtilmeyen atıklar FİRMA ADI Ulaştırma Bölge Müdürlüğü Üçler Otomotiv ATIK ADI Cevap gelmedi Yağ filtresi Atık motor yağı Borsan Elektrik Atık yoktur beyanına karşılık tekrar yazı yazıldı.KAZANIM BERTARAF SATILAN TOTAL Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl 640(izaydaş) 1.551 4.880 (izaydaş) - Köye Yönelik Hizmetler Müdürlüğü DSİ Mengerler Otomotiv Asal Otomotiv Ton/yıl Ton/yıl Ton/yıl 2 2 18 - (lisanslı firmaya verilmesi için yazı yazıldı) 18 (tekrar yazı yazıldı) - - Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.115(izaydaş) 4.551 640(izaydaş) 1.Tablo N.13.ATIK G.5 ay 300 600 4800 350 37 Ton/yıl Atık yağ Yağ filtresi Atık yağ Adet/yıl Lt/yıl Lt/yıl 200 100 1000 (tekrar yazı yazıldı) 1000(tekrar yazı yazıldı) 600 4800 8600 8600 324 Adet/yıl Lt/yıl 30 1000 1000 (lisanslı firmaya verilmesi için yazı yazıldı) ÖLÇÜ BİRİMİ T. Kontamine plastik ambalaj HC içeren metal işleme çamuru Kontamine sıvı yağ t. 2005 320 .115(izaydaş) - - Petrol Ofisi AŞ Kg/yıl 17.

banyo suları Farmasötik ilaç Röntgen suyu Atık yoktur beyanı mevcut.ATIK 200 330 720 G. Samsun Tıbbi Atık Kg/yıl 3000 Asker T. Röntgen suyu Tıbbi atık Tıbbi atıklar İlaç atıkları Tıb. 2005 - 3000 1500 0.190 Hastanesi içeren yada T.Tablo N.1 Lisanssız firma Lisanssız firma Lisanssız firma 321 .Madde Lt/yıl 2.14.maddeden oluşan Kg/yıl 0. İnsan Ve Hayvan Sağlığına Ve/Veya Bu Konulardaki Araştırmalara İlişkin Atıklar (Doğrudan Sağlığa İlişkin Olmayan Mutfak Ve Restoran Atıkları Hariç) FİRMA ADI Ruh Sağlığı Hastanesi Göğüs Hastalıkları Doğumevi Diş Hekimliği Mehmet Aydın Devlet Hastanesi ATIK ADI 2.arıtım atıkları Röntgen banyo suları Kullanılmış piller Enfeksiyonel atık Evsel atık g.kazanım atıklar Amalgam Banyo suyu ÖLÇÜ BİRİMİ Lt/yıl Adet/yıl Lt/yıl T. Adeka Atık yoktur şeklinde beyanda bulunmuş.KAZANIM Kanalizasyon yakma -(tekrar yazı yazıldı) 720 BERTARAF SATILAN Lt/yıl kg/yıl Ton/yıl Kg/yıl Kg/yıl Lt/yıl Kg/yıl kg/yıl ton/yıl ton/yıl 500 1300 90 100 250 1750 200 700 216 100 - - 1750 - Ağız ve Diş Sağlığı Veterinerlik Gr/yıl Lt/yıl 50 40 - - 40 Atık yoktur beyanına karşılık tekrar yazı yazıldı.1 kimyasallar Amalgam atıkları Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

16. 1988 ve 1992 yılları arasında İlimiz sahillerinde bulunan varillerin geçici depo yerleri ve bu depolara konulan atık varil sayıları aşağıda tablo halinde verilmiştir. 1992-1993 yılları arasında İlimiz ile Karadeniz’e kıyısı bulunan diğer bazı illerde atık variller sahile vurmaya devam etmiş olup bu varillerin çıktığı yerler ve varil sayıları Tablo N. 2005 Atık varil sayısı 28 68 88 26 210 İlimizin çeşitli yerlerinde geçici depolanan toplam 210 adet varil 1992 yılında atık varil deposu inşa edildiğinde bu depoya nakledilmiştir.17. Tablo N.de verilmiştir.15.Depoda bulunan variller ve naklediliş yılları Tablo 3 de verilmiştir.Ayrıca ilimiz Alaçam Terskırık köyünde atık varillerin depolandığı bir depo bulunmaktadır. Atık Varil Çıkan Yerler Ve Sayıları (1992-1993) Atık varil bulunan sahiller Trabzon ili sahili Giresun ili sahili Samsun ili Terme İlçesi sahili TOPLAM Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 Atık varil sayısı 210 21 7 3 241 322 . İlimizde ilk atık variller 1988 yılında Samsun ili Alaçam ilçesi sahillerinde bulunmuş olup daha sonraki tarihlerde tüm Karadeniz sahillerinde atık varillere rastlanmıştır. Geçici Depolar Ve Atık Varil Miktarları (1988-1992) Geçici depo yeri Samsun Sağlık Müdürlüğü tamirhanesi Bafra Emenli Köyü Alaçam Terskırık Köyü Alaçam Göçkün Köyü TOPLAM Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 1992 yılında atık varil deposu inşa edilmiş ve atık maddeler içeren variller bu depoya nakledilmiştir. Tablo N. Tablo N. Yıllar Ve Varillerin Depoya Nakledilişleri (1988-2003 ) Atık varil bulunan sahiller 1988-1992 (1992 yılında) 1992-1993 (1993 yılında) 1993-2003 2003-2004 TOPLAM Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 1988 ve 1992 yılları arasında Samsun İlimiz sahillerde bulunan variller mahalli imkânlarla belirli yerlerde toplanarak muhafaza altına alınmıştır.5. 2005 Atık varil sayısı 14 6 1 21 1993-2003 yılları arasında da belirli zaman aralıklarıyla Samsun il merkezi sahilinde de toplam 7 adet atık varil bulunmuş olup bu varillerde bulundukları tarihte atık varil deposuna nakledilmiştir. Ancak bu atık variller yoğun olarak Samsun ve Sinop il sınırları içindeki sahillerde ortaya çıkmıştır.

e) Deney hayvanlarının kullanıldığı laboratuarlardan f) Sağlık ocaklarından. Variller bulundukları şekilleri ile depoya nakledilmiş olup. aspiratör gibi aletlerin kullanıldığı kliniklerden. Tıbbi Atıklar Tıbbi atıkların tehlikeli ve hastalık yapıcı etkilerinden çevreyi ve insan sağlığını. suda ve toprakta kalıcı özellik gösteren ve ekolojik dengeyi bozan bu atıkların üretimi. İlimizde sağlık kuruluşlarından kaynaklanan tıbbi atıklar Tıbbi Atıkların Kontrol Yönetmeliğine uygun olarak kaynağında ayrı toplanmakta ve depolanmaktadır. varillerin doğal değişimi dışında herhangi bir dejenerasyon bulunmamaktadır N. diş hekimi kliniklerinden ve revirlerden. atık çıkaran muayenehaneler ve polikliniklerden. Sivil Savunma Arama Kurtarma Birliğince atık varil deposunda yapılan ölçümler sonucunda radyasyon tespit edilmemiştir. deponun içi sızacak atık suları toplamak amacıyla kanallarla çevrilmiştir. Havada. diş hekimliği ve veteriner hekimlik eğitimi veren ve araştırma yapan kuruluşlardan. g) Küçük ameliyat ve benzeri müdahalelerin yapıldığı tıp ve veteriner muayenehanelerinden. Özel Atıklar N. Yönetmeliğe göre tıbbi atıkların kaynakları aşağıdaki şekilde sıralanabilir. ı) Benzeri tıbbi atıkların oluşabileceği seyyar sağlık birimlerinden. Yapım çalışmaları devam eden yeni düzenli depolama alanında tıbbi atıklar için ayrı bir ünitenin olması planlanmaktadır. a) Hastanelerden. Depodan dışarıya herhangi bir sızıntı bulunmamaktadır. Tıbbi atıklar için ayrı bir bertaraf yöntemi kullanılmamaktadır.3. Gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de tıbbi atıkların toplanması ve yok edilmesiyle ilgili 20 Mayıs 1993 tarihli ve 21586 sayılı resmi gazetede yayınlanmış bir yönetmelik mevcuttur. Fakat. taşınması. d) Tıbbi tahlil laboratuarlarından. i) Eczane ve ilaç depolarından. atıkların oluşumundan yok edilmesine kadar geçen sürede korumak oldukça önemlidir. berterafı aşamasında ilimizde şu anda tüm atıkların toplandığı Yılanlıdere mevkiinde depolanmaktadır. 323 . j) Benzer diğer kuruluşlardan.Depo betonarme şekilde inşa edilmiş olup.3. depolanması ve yok edilmesine ilişkin özel önlemler alınması gerekmektedir.1. b) Tıp. h) Bulaşıcı hastalığı olanların tedavi oldukları veya diyaliz. c) Kan ve kan ürünleri ile ilgili çalışma yapan tüm merkez ve istasyonlardan.

Belediyeler Tarafından Toplanan Ve Bertaraf Edilen Tıbbi Atık Miktarlarının BELEDİYE ADI YILLIK TOPLAM MİKTAR Büyükşehir Belediyesi Alaçam Belediyesi Asarcık Belediyesi Ayvacık Belediyesi Bafra Belediyesi Çarşamba Belediyesi Havza Belediyesi Kavak Belediyesi Ladik Belediyesi 19 Mayıs Belediyesi Salıpazarı Belediyesi Tekkeköy Belediyesi Terme Belediyesi Vezirköprü Belediyesi Yakakent Belediyesi Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Tablo N. 2005 2000 Kg/gün 3000 Ton/yıl 780 Kg 150 Kg 120 Ton 82. Bu doğrultuda.2.18. 324 . 80 Ton Bildirilmemiştir. yönetmelikte belirtilen özellikte konteynırlarda biriktirilmesi gerektiği ve lisanslı tesislerle anlaşarak bertarafının sağlanması gerektiği tebliğ edilmiştir.3. denetimler yapılarak hazırlanan tebligatlar tebliğ edilmiş ve hazırlanan liste Bakanlığa sunulmuştur. N.860 Kg 208 M3 4000 Kg 1300 Kg 960 Kg 96 Poşet 1500 Kg Bildirmemiştir. Sağlık Kuruluşlarından Oluşan. Atık Yağlar Yönetmelik kapsamında Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından atık yağ üreticilerine tebligat yapılarak yıllık ortalama atık yağ miktarları belirlenmiş.

ve San.Böl.ve San. Karadeniz Motorlu Araçlar Çarşamba karayolu 12. 325 . Organize San.Tablo N. Ordu Karayolu 2.ve Tic.No:137 Lider İş Makine San.Ltd. Kirazlık Mahallesi Atatürk Bulvarı No:121 Isuzu Oto Fenler Samsun Merkez Kamer Otomotiv Hundaı Yetkili Servis Samsun Ordu Karayolu 8.LTD. 2005 N. yönetmelikte belirtilen özellikte konteynırlarda biriktirilmesi gerektiği ve lisanslı tesislerle anlaşarak bertarafının sağlanması gerektiği tebliğ edilmiştir. Ltd.AŞ.Ankara Cad.AŞ.necipbey Cad.Namık Kemal cad.ve Tic.tesileri DLH Makine İkmal Başmühendisliği Onur Otomotiv Tic.No:33 Halısa Halı San. Kale Mah.Ltd.Bölge Müdürlüğü Makine İkmal Başmühendisliği Nissan Asal Otomotiv San. Citroen Oksan Otomotiv Ltd.ve Tic.Oto San.Böl.Şti.km Karayolları 7.km Honda Karot Motorlu Araçlar Tic.No:34 Samsun Makine Sanayi AŞ.(Renault Yetkili Servisi) Samsun Ordu Karayolu 4.No:17 Öziçler Plastik Ürünleri San. Eti Bakır AŞ. Vali Erdoğan Cebeci Bul.km Toyotasa Derindere Tic. Yeşilkent Borsan Organize San. Kutlukent Üçler Otomotiv BMC Yetkili Servisi Organize Kavşağı Kutlukent Mengerler Oto Tic.3.Tic.3.AŞ. 19 Mayıs Sanayii Sitesi Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Nev-Sam OSB.km DSİ 7. Vali Erdoğan Cebeci Bul.Şti.No:15 Yılro Interrasyonal Giyim San.AŞ.Atık Yağ Üreten Tesisler Listesi TESİSİN ADI ADRESİ Gazi Belediyesi Başkanlığı Gazi Belediyesi Makine İkmal Müdürlüğü İlkadım Belediyesi Başkanlığı İlkadım Belediyesi Teknik İşler Müd. Samsun Terminali Ses Otomotiv Tic.km Otokoç Otomotiv Tic. ve Tic. Samsun Ordu karayolu 6.ve Yatırım Ltd.AŞ. Toybelen Mah.Ltd.No:580 Yeşilkent Özön Otomotiv Wolswagen yetkili servisi Kutlukent Aygaz Anonim Şirketi Kirazlık Mevki Örnek sanayi Sitesi Petrol Ofisi Samsun Tesisat Müdürlüğü 55002 Kutlukent Yibitaş Lafarge OAÇ.Dökümcüler Sitesi 11. AŞ. Ltd.Şti.AŞ.19.Bölge Müdürlüğü Makine İmalat Donatım ve Şube Müdürlüğü Köye Yönelik Hizmetler Müdürlüğü Köye Yönelik Hizmetler Müdürlüğü Binası Eti Bakır AŞ. Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağlar Yönetmelik kapsamında Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından isimleri gönderilen tesislere tebligat yapılarak yıllık ortalama bitkisel atık yağ miktarları belirlenmiş.ŞTİ.No:6 Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı Total Oil Türkiye AŞ.Şti Atatürk Bulvarı No:598/B Reis Otomotiv Tic.Şti.ve San.ve Tic. Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Makine İkmal Bakım Onarım daire Bşk.Şti. Atatürk Bulvarı No:198 Kutlukent Birmod Birleşik Motor San. OSB.San.sok.ve San. Kutlukent Gülhan Petrol ve San.ve Tic.Şti.

km TERME Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.No:656 SAMSUN Atatürk Bulvarı No:608 SAMSUN Büyük Camii M.HAVZA İnönü M.No:102 K:2 D. ihracat ve transit geçişlerine ilişkin esasların belirlenmesine.Kol.4.No:76 SAMSUN Cumhuriyet Mey.SAMSUN Liman Sahası Kale M.Atatürk Bul.No:62 SAMSUN Doğanay Turistik Tes.Atatürk B.No:594 SAMSUN Gürgen Yatak Köy.3.ÇARŞAMBA Kale M.Atatürk B.Dalbahçe Köy.Camikebir C.yolu Okumuş TERME Cibran Hürriyet M.Bakcak Mev.No:3 SAMSUN 19 Mayıs Çiftlik Mevkiiİstiklal C.Enerji S.SAMSUN Erikler Mev. Samsun Ordu yolu 61.yolu 30.ÇARŞAMBA Harman Mev.No:269 ATAKUM Mahmutlu Köy.Kamil C.Şti. Grand Saray ÇARŞAMBA Evci Köyü Miliç Mevkii Samsu-Ordu K.Belediye Pas.No:15 Kurupelit SAMSUN İtimat Balık Lokantası 19 Mayıs M. pil ve akümülatörlerin üretiminden başlayarak nihai bertarafına kadar. c) Etiketleme ve işaretleme ile pil ve akümülatör ürünlerinin kalite kontrolünün.Hamamüstü S.Rama Lokantası SAMSUN Körfez Körfez Mah. 2005 N. Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağ Üreten Tesisler Listesi TESİSİN ADI C Bar Renk Müstakil Eğlence Yeri Öz Çağlayan Mis Otel Maarif Otel Büyük Sultan Yafeya Otel Vidinli Otel Çavuşoğlu Otel Yipet Rize Metro North Poınt Vidinli Prestij Büyük Samsun Oteli Dilan Karadeniz Sahil Tesisleri ADRESİ 19 Mayıs M. Orta M.No:6 HAVZA Cumhuriyet Meydanı SAMSUN Cumhuriyet C.Samsun-Ankara K.Tablo N.km Samsun Havana Lokantası KAVAK İkinci Bahar Ocakbaşı Restaurant Atatürk Bulvarı No:122 SAMSUN Mavi-Yeşil Ocakbaşı Atatürk Bulvarı No:112 SAMSUN Cumhuriyet Lokantası Saathane Meydanı Şeyh Hamza S. Pil ve Aküler 31/08/2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinin Amacı. a) Çevresel açıdan belirli kriter. d) İthalat.İstiklal C.No:1 BAFRA İmaret M. ithalatının kontrolünün ve içerdiği zararlı madde miktarının kontrolünün sağlanmasına. 326 . e) Yönetiminde gerekli teknik ve idari standartların sağlanmasına. b) İnsan sağlığına ve çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmesinin önlenmesine.No:17 ATAKUM Adnan Menderes Sahil B.No:40 SAMSUN Kılıçdede M.Namazlı Köy.20.Cumhuriyet C.No:629 SAMSUN Adnan Menderes B.No:7 SAMSUN Tekkeköy 19 Mayıs M. temel koşul ve özelliklere sahip pil ve akümülatörlerin üretiminin sağlanmasına.

ve Tic.Kurupelit – Toplu Konutlar Konteyner Merkezi 11. Şehit Mesut Birinci Cad. Ayrıca Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Buhara Oto Elektronik İnş.Tic. Cips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller İlimizde bulunmamaktadır 327 .3. ile anlaşma yapmış olup bu doğrultuda şehrin belirli noktalarına Atık Pil Kumbaraları Yerleştirilmiş olup bu noktalar .100.Gazi.Çelikler Market Önü 8.Gazi Caddesi Site Cami Yanı 6.Ş.Büyükşehir Belediye Başkanlığı Önü CANİK BELEDİYESİ 7.Osman Paşa Mah. ithalatının ve satışının önlenmesine. ihracatının.Yıl Bulvarı 14.Mekke Sok.Atatürk Bulvarı İlkadım Öğrenci Yurdu Girişi 2.Cengiz Topel Cad.Cumhuriyet Meydanı Otopark Üstü 4.A.19 Mayıs Üniversitesi Fen Fakültesi Önü GAZİ BELEDİYESİ 12.Duruşehir Sitesi 13. N. Muhtarlık Önü KURUPELİT BELEDİYESİ 10.Adnan Menderes Bulvarı İlkadım Kız Öğrenci Yurdu – aguapark önü İLKADIM BELEDİYESİ 3. işletmelerinin Çevre ve Orman Bakanlığına lisans başvurusunda bulunmaları için yazışmalar yapılmıştır. ATAKUM BELEDİYESİ 1.San.Yeni Sahil Yolu Hayvanat Bahçesi Önü’dür.Teks.Karşıyaka Mah.Nk. g) Atık pil ve akümülatörlerin geri kazanım veya nihai bertarafı için toplama sisteminin kurulmasına ve yönetim planının oluşturulmasına yönelik prensip.f) Zararlı madde içeren pil ve akümülatörlerin üretilmesinin. politika ve programların belirlenmesi için hukuki ve teknik esasları düzenlemektir.5. “Atık Pil Ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği” Beşinci Bölüm Akümülatör Geri Kazanım Tesislerine Ön Lisans ve Lisans Verilmesi Madde 22 Gereğince Karkusan Kurşun ve Kurşun Mamülleri İmalatı ile Arslan Metal San.G.Otobüs Durağı 15.Kuvai Milliye Kavşağı 9.Lise Cad.İstiklal Caddesi 23 Nisan İlköğretim Okulu Önü 5.

Pınar Market. Yönetmelik kapsamındaki ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması için belediyeler. endüstriyel. kullanılan malzemeye (plastik. 328 . ticari. kompozit ve benzeri) ve kaynağına (evsel. işyeri) bakılmaksızın ülke içinde piyasaya sürülen bütün ambalajları ve ambalaj atıklarını kapsar. metal.8. Daştanlar Market. Hayvan Kadavraları İlde bu tür atık oluşturan tesisler yoktur. Diğer Atıklar N. ekonomik işletmeler veya yetkilendirilmiş kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak için yazışmalarımız ve denetimlerimiz devam etmektedir. Kitaplı Hazır Giyim (Benetton).Ş. piyasaya sürenleri ve satış noktaları tespit edilerek Yönetmelik doğrultusunda tebligatlar hazırlanmış. N. İhlas A.N.2.4.Ş. N. Bim A.3.Ş. cam.Kaya Market.7.1. Tarama Çamurları İlimizde bulunmamaktadır N. İl Emniyet Müdürlüğü Marketi. Yönetmelik.3. süpermarket. N. 30/07/2004 tarih ve 25538 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği kapsamında Çevre ve Orman Bakanlığından GÖZE TİCARET (Çay sokak No:6 Kerimbey –KUTLUKENT/SAMSUN )’e ait ambalaj atığı toplama ayırma tesisine Ambalaj Atığı Toplama-Ayırma Tesisi ÖN LİSANS’ı verilmiştir. bu doğrultuda Organize Sanayi Bölgesinde faaliyette bulunan fabrikalarda denetim yapılmış ve Bakanlıktan lisans almış firmalarla iletişime geçmeleri için çalışmalarımız devam etmektedir.Ş.6. Elektrik ve Elektronik Atıklar İl genelinde bu atıklar ayrı olarak toplanarak geri kazanım yapılmamaktadır. İl genelinde 200 m2’ den büyük kapalı alana sahip mağaza. hipermarket ve benzeri satış yerlerinin isimleri: Galeria A.. Gima. Hurdaya ayrılmış olan araç şahıs malı olduğundan dolayı şahıslar bertarafını farklı şekilde yapmaktadırlar. Ykm A.4.3. Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar İlimizde kullanım ömrü bitmiş araçlar için. Ambalaj Atıkları Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Kontrolü Yönetmeliği 30/07/2004 tarih ve 25538 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Supermark Market.Ş.4. Akyüz Market. Çarşı Mağazası.Ş. kağıt-karton. market. Yeşil Bursa Pazarı. İl sınırları içinde faaliyette bulunan ambalaj üreticilerini. Migros A. Çetinkaya A. Çınar Market. trafik şube müdürlüğünden öncelikle kayıtları silinmekte ve hurdaya ayrıldığına dair yazısı verilmektedir. Bursa Pazarı.

%5 Kül %23 Diğer % 65 Organik. Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu Belediyenin Adı Büyükşehir Belediyesi Miktarı 400 ton /gün Kompozisyonu % 42 Organik. N.2 Metal. %1 Metal %5 Plastik. %1 Cam. Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu Tablo N. %15 Metal %80 organik %5 kağıt %1 cam %4 metal %3 plastik %7 kül %2 cam %28 plastik %20 kül %40 diğerleri %80 organik %10 kağıt %10 plastik ve kül %25 organik %02 kağıt %01 cam %2 metal % 4 diğerleri %8 kül - 19 Mayıs Belediyesi Bafra Belediyesi Alaçam Belediyesi 35 ton/gün 180-210 ton/gün 4 ton/gün Yakakent Belediyesi 2. % 10 Kağıt.20. % 10.5 ton/gün Terme Belediyesi Asarcık Belediyesi Ladik Belediyesi 1.5 ton/gün 1 ton/gün 11kg/gün Çarşamba Belediyesi Tekkeköy Belediyesi 69 ton/gün Büyükşehir Belediyesine veriyor. 329 . Atık Yönetimi Çöplerin toplanması. Mezbaha Atıkları Mezbaha atıkları belediye çöp sahalarına verilmektedir.5. % 10 Kağıt.6 Kağıt. %18 Kül % 70 Organik. Sıvı atıklar ise kanalizasyona verilmekte veya arıtmaya taşınmaktadır.6. % 3.3.N.4.5 ton/gün Kavak Belediyesi Vezirköprü Belediyesi Havza Belediyesi Ayvacık Belediyesi 5 ton/gün 6 ton/gün 10 ton/gün 2 ton/gün Salıpazarı Belediyesi 1. % 9. % 6.7 Plastik. İlimizde atıklar belediyeler tarafından toplamakta ve bertaraf edilmektedir N.5 Cam. %5 Cam. depolanması veya bertaraf edilmesine kadar tüm hizmetlerin bir plan çerçevesinde ele alınması ve öncelikle bu atıkların değerlendirilmesi veya geri kazanılmasına çevreyle uyumlu atık yönetimi denilmektedir.

2 adet traktör. 1 adet traktör. Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Katı atıkların bertaraf yöntemleri ve yerleri aşağıda tablo N. 1adet traktör Havza Belediyesi 3 sıkıştırmalı kamyon. Taşınması ve Aktarma Merkezleri Katı atıklar Belediyeler tarafından toplamakta ve bertaraf edilmektedir. 2 adet süpürge. 1 adet paletli dozer Alaçam Belediyesi 4 adet sıkıştırmalı çöp kamyonu Yakakent Belediyesi 1 adet çöp kamyonu Kavak Belediyesi 1 araç Vezirköprü Belediyesi 4 adet vidanjör. çöp kutuları ve konteynırlar.Katı Atıkların Toplanmasında Kullanılan Araçların Belediyelere Göre Dağılımı BELEDİYENİN ADI ARAÇ SAYISI Büyükşehir Belediyesi Toplama alt kademe belediyelerince yapılıyor 19 Mayıs Belediyesi 2 adet sıkıştırmalı çöp kamyonu. Tablo N. Transfer istasyonu bulunmamaktadır.22’de verilmiştir. 2 adet tank aracı.8. 1 traktör Ayvacık Belediyesi 1 adet çöp toplama aracı Salıpazarı Belediyesi 1 adet çöp toplama aracı Terme Belediyesi 2 adet çöp toplama aracı Asarcık Belediyesi 1 adet ıveco çöp aracı Ladik Belediyesi 2 sıkıştırmalı kamyon.Atıkların Bertaraf Yöntemleri N. bir adet vidanjör.8.N. 330 .21.1. 2005 N. 66 m3’’lük Semitrayler Bafra Belediyesi 11 adet sıkıştırmalı çöp kamyonu. 1 traktör Çarşamba Belediyesi 6 adet 10ton’luk kamyon. Katı Atıkların Biriktirilmesi. 1 adet kepçe Tekkeköy Belediyesi Büyükşehir Belediyesine veriyor.7. Toplanması. Katı Atıkların Depolanması İlimizde katı atıklar vahşi depolama yöntemiyle bertaraf edilmektedir.

000 ton 25 ton 2. Tespit edilen sahada proje çalışmalarına devam edildiği ve düzenli depolamaya geçmeyi planladıkları Belediye tarafından bildirilmiştir.840 ton 3.000 m2 ‘dir.650 ton 24.880 ton 360 ton 730 ton 76. Kavak-Asarcık yolu üzerinde tarım alanı içinde 2500 m2 lik çukura gömülüyor.Tablo N.650 ton 1. Ada Mevki Yeşilırmak Kenarı Tersakan deresi kenarı Şehir merkezine 3 km mesafede. Yılanlıdere çöp sahası Cangallar KöyüTerme ÇayıKenarı Şehir merkezine 30 km mesafede orman alanı içinde boş bir alana dökülüyor.. Katı Atıkların Bertaraf Yöntemleri ve Yerleri BELEDİYENİN ADI ATIK MİKTARI BERTARAF YÖNTEMİ Büyükşehir Atakum Canik Gazi İlkadım Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çarşamba Havza Kavak Ladik 19 Mayıs Salıpazarı Tekkeköy Terme Vezirköprü Yakakent 144. 331 . Bölgede Belediyeler Birliliği oluşturulmamıştır. 2005 ÇARŞAMBA İLÇESİ : İlçenin atık miktarı 70 ton/gündür. Sahilde gömülerek bertaraf ediliyor Şehir merkezine 2 km mesafede terme çayı kenarında depolanmaktadır. Çarşamba Belediyesi Çöp sahası Kızılırmak nehri kenarında şehir merkezine 3 km mesafede depolanmaktadır. Katı atıklar ilçenin doğu yakasında Ada mevkiinde Yeşilırmak kenarına gelişigüzel dökülerek daha sonra kepçe ile düzenleme yapılmakta iken sahanın uygun olmaması nedeniyle 2005 yılı başından itibaren Sefalı Köyü mevkiinde bulunan ve Düzenli depolama için ÇED i yapılan sahaya dökülmeye başlanmıştır. Şehir merkezine 2 km mesafede dere kenarına deökülüyor Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Ada mevkiindeki eski sahanın üzeri toprakla örtülerek ıslah edilmeye çalışılmıştır.775 ton 540 ton 540 ton 2. Şehir merkezine 3 km mesafede gömülerek imha edilmektedir. Çarşamba Belediye Başkanlığınca Katı Atık Düzenli Depolama Katı atık sahası olarak belirlenen ve ÇED gerekli değildir kararı verilen Sefalı Köyü mevkiinde yer alan saha 89.5 ton Yılanlıdere Yılanlıdere Yılanlıdere Yılanlıdere Yılanlıdere Kapaklı köyü mevkiinde açık alanda depolanıyor Şehir merkezine 3 km uzaklıkta açık alana dökülüyor.610 ton 912.800 ton 4.22.260 ton 12.

2. 2005 Şekil N. 2005 332 .Şekil N. Çarşamba Belediyesi Eski Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.1. Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. B.2.A.Şekil N.2. 2005 Şekil N. 2005 333 . Çarşamba Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

Katı atıklar Büyükşehir Belediyesi atık sahasına dökülmektedir. 2005 Mevcut sahanın rehabilitesi.5 ton civarındadır. 334 .AYVACIK İLÇESİ İlçenin atık miktarı 70 ton/gündür.N. Katı atıklar ilçeden geçen Terme Çayı kenarı boyunca yaklaşık 500 m -600 m uzunluğunda bir şerit halinde gelişigüzel dökülmektedir.3. Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. yeni düzenli depolama sahası tespiti ve Belediyeler Birliliğinin oluşturulması ile ilgili herhangi bir işlem yapılmamıştır. SALIPAZARI İLÇESİ Günlük atık miktarı 1. Şekil.

3. B. 2005 Şekil. 2005 335 . A. Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Salıpazarı Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.3.Şekil.N.N.

TERME İLÇESİ Günlük atık miktarı 55 ton civarındadır Katı atıkları Miliç Irmağı ile Karadenizin birleştiği Çangallar Köyü mevkiine gelişigüzel dökülmektedir. 2005 Şekil. A.4. Şekil.4.Terme Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 336 .N.N. Terme Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

5 ton / gün dür. 2-Yörükler Belediyesi. 3 haftadır sahaya çöp dökülmüyor. 19 Mayıs Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. denize 100 m. Çöp sahası yakınında içme ve kullanma suyu hattı bulunmamaktadır. Çöpler sahaya döküldükten sonra üzeri toprakla kapatılmaktadır. 2 yıl çöp toplama hizmeti vermemiş olup 1991 yılından itibaren toplanan çöpleri Bafra Belediyesi çöp sahasına götürmektedirler. Çöp sahası 4 yıldır kullanılmakta olup. 1989 yılında Belediye olan Dereköy. Çöp sahası Kızılırmak Deltası’ nın içinde bulunmaktadır. Sivil Havacılık Klubüne ait Uçuş Pistine 5 km mesafededir. Şekil.19 MAYIS İLÇESİ: 19 Mayıs İlçesi’ nin mevcut çöp sahası yerleşim birimine 3 km uzaklıkta. yerleşim birimine 1.Dereköy Belediyesi.5. Kızılırmak Deltasına 2 km. Samsun-Sinop karayoluna 4 km mesafede ve Sivil Havacılık Klubüne ait Uçuş Pistine 50 m mesafede bulunmaktadır. Ortalama çöp miktarı 10 m3 / hafta dır. İlçeye bağlı iki adet belediye bulunmaktadır. kışın ise 3. Çöpler Bafra Belediyesi çöp sahasına götürülmektedir. İlçenin içme suyu çöp sahasına 6 km uzaklıkta olan derin kuyulardan sağlanmaktadır. Bu saha 2 yıldır kullanılmaktadır. Ortalama çöp miktarı yazın 7 ton / gün olup. Günlük ortalama çöp miktarı 7 m3 / gün dür. İçme suyu Engiz Çayından alınarak Köy Hizmetleri arıtımından sonra şebekeye verilmektedir.N. Saha Engiz Çayına 5 km mesafede olup. 1. 2005 337 .5 km.

Bu saha 1987 yılından itibaren kullanılmakta olup 50 yıl daha hizmet verecek kapasitededir.5 km mesafededir. Çöp sahası ırmak kenarındadır. 2-Doğanca Belediyesi Çöplerini Bafra Belediyesi çöp sahasına götürmektedirler. 3-Çetinkaya Belediyesi . Beldenin içme suyu kaynağı çöp sahasına 9 km mesafedeki derin kuyulardan sağlanmaktadır. 2005 BAFRA İLÇESİ: Bafra Belediyesi çöp sahası Kızılırmak kenarında yaklaşık 300 m’ lik bir alan kaplamaktadır.A. İlçeye bağlı dört adet belediye bulunmaktadır. Yerleşim birimlerine ve Samsun-Sinop Karayoluna 1. İlçenin içme suyu Dedeli mevkiinde bulunan sondaj kuyularından sağlanmakta olup çöp sahasına yaklaşık 3 km mesafededir. Mevcut saha 10 yıldır kullanılmakta olup 50 yıl daha hizmet verebilecek kapasitededir. 338 .Şekil. beldenin güneyinde bulunan Asarkale mevkiindedir. Ortalama çöp miktarı 6 ton/gün dür.Kolay Belediyesi. 19 Mayıs Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.5. Ortalama çöp miktarı 100-150 ton / gün ‘ dür. Çöp sahası yerleşim merkezine 9 km. Etrafında Derbent ve Altınkaya Baraj Gölleri bulunmaktadır.N. Samsun-Sinop Karayoluna 32 km mesafede olup. 1.

birlik çalışmaları tamamlanamamıştır.Birliğin ortak görüşü solarak düzenli depolama sahası tespit edilmemiştir. 2005 339 . Bölgede Belediyeler Birliği sekreteryası Bafra belediyesince yürütülmekte olup. ortalama çöp miktarı 7 ton / gün dür. Şu an mevcut sahada vahşi depolama yapılmakta olup. Mevcut çöp sahası 5 yıldır kullanılmakta olup. Birliğin tespit edeceği sahayı kullanmayı planlamaktadırlar. Belediyeler Birliği çalışmalarına katılarak. Samsun-Sinop Karayoluna 3 km mesafede bulunmaktadır. Alaçam Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. ALAÇAM İLÇESİ: Alaçam İlçesi’ nin mevcut çöp sahası yerleşim birimine 2 km uzaklıktaki Kapaklı Köyü mevkiinde olup. Şekil. rehabilite çalışması yapılmamıştır.6.N. 4-İkizpınar Belediyesi ise çöp hizmeti vermemektedir.Çöplerini Bafra Belediyesi çöp sahasına götürmektedirler.

7. A.Şekil N. Şekil N. denize 1 km. Samsun-Sinop karayoluna 500 m mesafede bulunmaktadır. 2005 YAKAKENT İLÇESİ: Yakakent İlçesi’ nin mevcut çöp sahası yerleşim biriminin içinde ırmak kenarında olup.6.Alaçam Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 340 .Yakakent Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

Bölgede Belediyeler Birliği için meclis kararları alınarak onaylanmış ve tüzük oluşturularak birlik üyelerinin seçim çalışmaları devam etmektedir. HAVZA İLÇESİ Havza Belediyesince yıllık 4.8. Şekil N.Şekil N. Ortalama çöp miktarı 3.Havza Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 341 . 2005 Mevcut çöp sahası 20 yıldır kullanılmakta olup sahanın kapasitesi dolmak üzeredir.7.320 ton/yıl katı atık oluşmakta olup halen Yağbasan mevkiinde düzensiz olarak depolanmaktadır.Yakakent Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.5 ton / gün dür.A. Düzenli depolama sahası olarak alternatif 3 saha belirlenmiştir.Yeni düzenli depolama sahası tespit edilmiş ve resmi işlemleri başlatılmıştır.

2005 342 .380 ton/yıl katı atık oluşmakta olup halen Mahmut tepesi mevkiinde düzensiz olarak depolanmaktadır. Şekil N.8.Havza Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.9.Kavak Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 KAVAK Kavak Belediyesince yıllık 4.Şekil N.A.

2005 343 .A.600 ton/yıl katı atık oluşmakta olup halen Aslantaş yolu üzeri mevkiinde düzensiz olarak depolanmaktadır. Şekil N.Şekil N.10. 2005 LADİK Ladik Belediyesince yıllık 4. Ladik Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Kavak Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.9.

5 km mesafede Kavak Asarcık yolu na 2m mesafede vahşi depolanmaktadır.A. 2005 ASARCIK Asarcık Belediyesince yıllık 520 ton/yıl katı atık oluşmakta olup atıklar ilçeye 2.Asarcık Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 344 . Şekil N.11.10. Ladik Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.Şekil N.

2005 VEZİRKÖPRÜ Vezirköprü Belediyesince yıllık 8.12.A.Asarcık Belediyesi Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Şekil N.Vezirköprü Belediyesi Eski Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 345 .11.Şekil N.640 ton/yıl katı atık oluşmakta olup atıklar 15 Mayıs 2005 tarihine kadar Karadede mevkiinde düzensiz olarak depolanmıştır.

81 m2 yüz ölçüme sahip alan.000-4 563.Şekil N. X=4 562. Vezirköprü Belediyesi Eski Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. 2005 Vezirköprü Belediye Başkanlığınca Vezirköprü Avdan Köyü mevkiinde Kadastronun Sinop F34-c08-b ve Sinop F34-c-09-a paftalarında Y=449. 2005 346 .000-450.12. alternatif katı atık depolama sahası olarak belirlenmiştir.13.000 koordinatları arasında bulunan ve tapulama dışı bırakılan 313652.000. Şekil N.A.Vezirköprü Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü.

Büyükşehir Belediyesi düzenli depolama sahası tespit edilmiş ve proje inşaatına başlanmıştır. 2005 Belirlenen alternatif katı atık depolama sahası bir komisyonca incelenmiş olup kurumlardan sahaya ilişkin görüşler uygun gelmiş. Sahada ıslah çalışması yapılmış ancak düzenli depolama sağlanmamıştır.Proje inşaatı şu an lot 2 (toprak işleri ve depolama sahası inşaatı) aşamasında olup sahanın zemininde çalışmalar devam etmektedir.Vezirköprü Belediyesi Yeni Katı Atık Sahası Kaynak: Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Alan 20.Şekil N.13. sadece Orman alanı olduğundan Çevre ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğünden alanın tahsisi beklenmektedir.Tesisin Kasım ayı sonunda kullanılmaya başlanması planlanmaktadır. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KATI ATIK ÇALIŞMALARI Büyükşehir belediyesi sınırlarında oluşan atıklar yılanlı dere mevkiinde depolanmaktadır.Şehir merkezine uzaklığı 10 km dir.A. 347 .7 hektar büyüklüğünde olup Aşağı Avdan-Çatkaya Köyü mevkiinde bulunmaktadır.

2005 Şekil N. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. 2005 348 .14.Şekil N. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. A.14.

2005 349 . 2005 Şekil N.14. C.14.Şekil N. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. B. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.

E. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı. 2005 Şekil N.14. 2005 İlimizde katı atıklar vahşi depolama yöntemiyle bertaraf edilmektedir. 350 .14.Şekil N. D. Büyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Sahası Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı.

buna bağlı olarak beslenme.N. İlimizde değerlendirilebilen atıklar sokak toplayıcıları kanalı ile az da olsa ayrıştırılarak bu işin ticaretini yapan kişilere satılmaktadır. eğitim. Milli Eğitim Müdürlüğü. Atıkların Geri Kazanımı ve Değerlendirmesi İlimizde katı atıklar belde belediye başkanlıklarına ait atık atık toplama araçları ile belirli saatlerde yapılmaktadır. Şu anda yapılan çalışmalar ise 1 adet araç ve iki kişi ile başta üniversite olmak üzere sağlık kurumları dolaşılarak atıkları alınmaktadır. azalan. Daha sonraki zamanlarda da Sahra Sıhhiye Komutanlığı ve Makineli Tüfek Er Eğitim Komutanlıkları ile karşılıklı görüşmelerde bulunulmuştur.8. Atıkların Çevre Üzerindeki Etkileri Hızla değişen dünyanın gündemini yaklaşık 30 yıldır insanlığın en büyük ve ortak endişesi haline gelmiş olan çevre ve çevre sorunları teşkil etmektedir. Bu kampanya 2003 yılı sonunda sona ermiştir. taşınması. N.05. 2872 sayılı Çevre Kanunu 351 .9.2. metal.8. Atıkların Yakılması İlimizde atıkların yakılacağı tesisi bulunmamaktadır. İlimiz Tekkeköy ilçesi 19 Mayıs Sanayi Sitesinde 1 adet ve Gülsan Sanayi Sitesinde de 1 adet olmak üzere toplam 2 adet depo kiralanmıştır. iklim değişiklikleri. Toplanan atıklar mümkün olduğunca kaynağında ayrılmakta ve öyle depolanmaktadır. N. Hem çevrenin daha yaşanabilir hale getirilmesi hem de yurt ekonomisine katkı sağlanması açısından Müdürlüğümüz tarafından yürütülen bu çalışmalara gerekli desteğin verilmesi konusunda Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü Tıp Fakültesi. yüzyılın en önemli çevre sorunlarını oluşturmaktadır. sağlık. enerji. artan kirlilik. hızlı ve plansız kentleşme. İlimizde 7 adet belde ve ilçe belediye başkanlıklarının atıkları Yılanlıdere Çöp Sahasına gönderilmektedir. Geri dönüşebilen atıkların kaynağında ayrılması için mevcut bir kumbara sistemi bulunmamaktadır. İlimizde Geri kazanım tesisi bulunmamaktadır. artıkların kaynağında ayrı toplanarak geri kazanımı konusunda İl Çevre ve Orman Müdürlüğümüzce kampanya başlatılmıştır.10. sanayileşme 21. yok olan kaynaklar. N.3. Kompost İlimizde atık kompost tesisi bulunmamaktadır. plastik. Ancak Valilik Makamının 15. geri kazanılması ve nihai bertarafıdır. Hızlı nüfus artışı. Ülkemizdeki çevre sorunlarının en önemlilerinden biri evsel nitelikli atıkların toplanması. İl Sağlık Müdürlüğü ve sanayi siteleri müdürlükleri ile bir toplantı düzenlenmiştir. kağıt vb.2001 tarih ve 166-530 sayılı Olur yazısı ile ilimiz merkez ve ilçelerinde cam. Burada da geri dönüşebilen atıkların ayrılması için özel bir sistem mevcut değildir. Ayrıca yerel televizyonların birinde bu konuda yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilmiş yerel basın bu konuda bilgilendirilmiştir.

03. İl Sınırları İçinde Yerleşim Merkezlerinde Kentsel Atıkların (Çöplerin) Oluşturduğu Sorunları Önem ve Öncelik Sırasına Göre aşağıda verilmiştir. çevreye kötü kokuların yayılmasına. katı atıkların yönetimine ilişkin teknik ve idari hususlar yer almaktadır. Oluşturduğu Sorunlar : a) Halk ve çevre sağlığı açısından tehlike oluşturması b) Koku problemi c) Haşerelerin artması f) Yer altı sularının kirlenmesi g) Estetik görüntünün bozulması şeklinde sıralanabilir. Uygun şekilde depolanmamış çöpler yeraltı ve yüzeysel su kirliğine. Atık yönetiminde temel prensipler Yönetmelikte belirlenmiştir.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 . haşerelerin üremesine.1991 tarihinde yürürlüğe giren "Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği" nde.Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2005 352 . görüntü kirliliğine ve çeşitli hayvanlar vasıtasıyla taşıyıcı mikropların yayılmasına neden olmaktadır KAYNAKLAR: .doğrultusunda hazırlanan ve 14.

belirli bir yerde oluşan kapsamlı bir sestir.O. Gürültüyü arzu edilmeyen seslerin atmosfere yayılması şeklinde ele almak uygundur. çıplak ve hızlı şehirleşme ve sanayileşmedir. özellikle büyük yerleşim birimlerinde. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM O. Yapılan anket çalışmaları gürültü'nün %60'lık bir oranla çevre kirliliğinin etkenleri arasında en yaygın rahatsızlığı oluşturduğunu göstermiştir. Gürültü Türleri Genel Olarak: 1) Çevre Gürültüsü: Çevre gürültüsü genellikle uzaktan yakından gelen birçok sesten oluşan belirli bir zamanda. Son zamanlarda iş yerlerindeki makinalaşma. Sanayi 353 . Gürültü İnsan çevresini ciddi bir şekilde tehdit eden önemli bir problem de "gürültü"dür. 3) Başlangıç Gürültüsü: Başlangıç gürültüsü. 2) Özel Gürültü: Özel gürültü. Ayrıca şehirlerde yaşayan insanların % 73'ünün trafik kaynaklı gürültüden rahatsızlık duyduğu belirtilmektedir. Gürültü son yıllarda dünyanın her tarafında. b) Nokta Kaynak: Gürültü kaynaklarının boyutları gürültüye maruz kalanlara olan mesafelerine nazaran küçükse böyle kaynaklar nokta kaynak olarak düşünülebilir. oto yollarının yaygınlaşması ve trafik yükünün artması hava yolu taşımacılığının yaygınlaşması gürültüyü çevre kirlenmesi ve korunması ile ilgili önemli bir problem haline getirmiştir. çok önemli bir çevre sorunu haline gelmiş ve çoğu yerde kirlenme boyutlarına ulaşmıştır. özel bir kaynakla beraberliği düşünülen ve akustik vasıtalarla özel olarak tarif edilebilir olup çevre gürültüsünün bir kısmıdır. gürültüyü kaynağında azaltmak üzere kanuni ve idari düzenlemelere geçilmiş ve 9 Ağustos 1983 tarihinde yürürlüğe giren 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 14. esas sebepler çevre sorunlarının genel sebepleri olan hızlı nüfus artışı. Bu yüzdeler gürültünün ne derece önemli bir çevre sorunu olduğunu belirtmesi bakımından dikkat çekicidir. Gürültü kirlenmesinin birçok sebepleri olmakla birlikte.1. Bunun içinde toplumda gürültü seviyesini belirli seviyelerde tutmak. mevcut durumun herhangi bir değişikliğinden önceki bir alanda hakim olan çevre gürültüsüdür. Maddesine istinaden 11 Aralık 1986 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren "Gürültü Kontrol Yönetmeliği" ile geniş çaplı tedbirler getirilmiştir. Bu gürültü türleri fiziksel olarak üç kaynaktan yayılmaktadır: a) Düzlem Kaynak: Bu tip kaynaklara çok nadir rastlanmaktadır. Dünyanın çeşitli yerleşim birimlerinde olduğu gibi Türkiye'de de özellikle büyük yerleşim birimlerinde trafik kaynaklı gürültü kirlenmesi yaygın bir çevre sorunu haline gelmiştir.

3) Trafik akışının düzenlenmesi için tek yönlü trafik gibi tedbirlerin alınması olarak sıralanabilir. her bir vasıtanın sebep olduğu gürültü ile trafik akışının sebep olduğu gürültünün mutlaka ayrı ayrı ele alınması gerekir. Böylece sayılar küçülmüş ve işlemler kolaylaştırılmıştır. Bu kaynaklardan atmosfere yayılan gürültünün şiddeti mesafe ile azalmaktadır. gerekse trafik akışının sebep olduğu gürültünün şiddeti azalır. Bu değer de biraz büyük olduğundan pratikte gürültü basıncı seviyelerinin ölçülmesi için desibel kullanılmaktadır. Trafik Gürültüsü Toplumdaki gürültü kaynaklarından en önemlilerinden biri de trafik gürültüsüdür. Bu ölçümlerin doğrudan uygulanması çok büyük rakamlarla çalışmayı gerektirmektedir.1. Bu birime BEL denir. bazı problemler yaratmıştır. Yoldan uzaklaştıkça gerek nakil vasıtalarının.1. Gürültü daha çok rüzgarın tesiri ile yayılmaktadır. Diğer taraftan işitme organlarında sancı ve ağrı meydana getiren ses basıncı yaklaşık 100 pascaldır.1. 354 . Bu iki değer arasındaki fark bir milyondan daha fazladır. c) Çizgi Kaynak: Çizgi kaynak türbülanslı bir akışkanın veya ara mesafeleri yakın olan bir dizi noktanın tamamı olarak göz önüne alınabilir. 2) Bölgelere ayırarak ve yol planlaması yapılarak hassas bölgelerdeki trafik yüklerinin dağıtılması.1. Bundan dolayı akustik parametreleri ölçülen değerlerinin standart bir değere oranının logaritması olarak ifade edilmesi daha pratiktir. Bunlardan bazıları: 1) Her bir nakil vasıtasının gürültüsünün azaltılması. şehir merkezlerinde kesikli bir biçimde işleyen trafik gürültüsüne göre çok daha kolaydır. hava meydanlarının ve trafikte seyreden her bir vasıtanın gürültüleri bu gruba dahil edilebilir. Hızlanma ve fren yapmalar ve kavşaklar gürültünün özelliklerini kötü yönde etkiler. Ses basıncının lineer olarak normal metodlarla ölçülme. Gürültü Kaynakları O. Kara yolları taşımacılığının günden güne artması çeşitli kara nakil vasıtalarının büyük ölçüde kullanılması trafik gürültüsünün şiddetini arttırmıştır. Bunun için pek çok sanayileşmiş ülkede trafik gürültüsünü kontrol edecek idari tedbirler alınmıştır. Bu gruba demiryolları ile bir seri makinanın yan yana bulunduğu durumlar dahil edilebilir. O. Trafik gürültüsünü incelerken. çalkantı ve ortamın viskositesi de gürültünün yayılmasına ciddi bir şekilde tesir eder. Ayrıca kulağın gürültüye karşı gösterdiği tepki lineer olmayıp logaritmiktir.1. Çeşitli tipteki izafi olarak sıralanması için yapılan araştırmalar trafik gürültüsünün hava alanlarının sebep olduğu gürültülerden çok daha büyük olduğunu göstermiştir. Zira insan kulağı en düşük ses seviyesi olarak 1000 Hz sesi işitebilmektedir. Normal ve serbest bir trafik akışının sebep olduğu yoldaki gürültü kontrolü. Bununla birlikte hız ve sıcaklık gradyanları. Bu ses normal işitme limiti olarak tariflenmiş ve basıncı da 20 paskal olarak ifade edilmiştir.kuruluşlarının.

yollarda durmanın önlenmesi ve yol boyunca eğimin % 8'den az olmasının temin edilmesi gibi tedbirlerde alınabilir. 3)Atatürk Bulvarı cadde genişliği bakımından yeterli gibi görünüyorsa da. Bu caddede oluşmuş ve toplu taşıma hatlarının bulunması ve sık sık yanlardan karışan trafik nedeniyle sinyalizasyon sistemleri konması şehir içi ve şehir dışı trafiğin karışmasına ve kesikliklere neden olmaktadır. Oto yoldan gelen gürültünün kontrolü. doğrudan yoldan gecen kamyon sayısıyla ilgilidir. Bu tip yeşil alanlar küçük yaban hayvanları için de çok uygundur. buna karşın bina yükseklikleri fazladır. dışarıya doğru ise daha büyük ağaçlar dikmek suretiyle meydana getirilen yeşil alanlar gürültüyü kesmek amacıyla son derece faydalıdır. Müdürlüğümüzce şehrimizde ölçümler yapılmıştır. Ayrıca gürültünün aza indirilmesi amacıyla yol kenarında yeşil alan bırakılması da ayrı bir yöntemdir. 2) Otoyolun meskun bölgeden uzakta inşası. Böylece gürültüye maruz kalan alanlar korunmuş olur. 2)istiklal Caddesi. şehir içi yol olmasının yanı sıra Doğu ve Orta Karadeniz Bölgelerini İç Anadolu’ya bağlayan tran sit yolu özelliği de taşıması nedeni ile çok akıcı bir trafiğe sahiptir. Şehrin yaklaşık tamamına yakın bölümünde binaların yüksek ve bitişik nizam olması meteorolojik avantajları ortadan kaldırmıştır. Bitişik düzen çok kısıtlı binalar. Genel olarak oto yoldan kaynaklanan gürültüler. mevcut cadde ve sokakların tamamında cadde genişlikleri dar. 355 .Ana caddeler başta olmak üzere şehir merkezinde. Bu ölçümler neticesinde şu sonuçlara varılmıştır: 1)Şehrimizde ana gürültü kaynağı öncelikle trafik gürültüsüdür. 1) Daha az gürültülü taşıt yapılması. Yol kenarına daha az büyüyen bitkiler. Cumhuriyet Caddesi gibi ana caddeler dar olmakla birlikte araç yoğunlukları çok fazladır. Bu şekildeki koruma alanları bir yandan gürültüyü önlerken bir yandan da gürültüyü zeminden itibaren yükseltmektedir. trafikten kaynaklanan gürültü için yankılayıcı etki göstermektedir. Yol kenarına 15 metre fundalık ondan sonra ağaç dikilmelidir. Otoyolları civarında bırakılacak yeşil alanlar gürültüyü önlemekle kalma makta ayrıca havayı da temizlemektedir. 3) Otoyol kenarlarına duvar veya başak tip siperlerin yapılması metodlarından birisi ile yapılabilir Bunlardan başka hız sınırlarının azaltılması.Trafikten gelen gürültülerin kaynakları: 1) Egzoz gürültüleri 2) Tekerleklerin gürültüleri 3) Motor gürültüleri 4) Aerodinamik gürültüsü Oto yollardan gürültü kaynaklarının en tehlikelisi ağır kamyonlardır. Gazi Caddesi.

Cumhuriyet caddesi gibi caddelere girebilmekte ve böylece trafiğin tıkanmasına ve gürültünün artmasına neden olmaktadır. Bu durum ağaçların gürültüyü emme avantajını kullanılamaması sonucunu doğurur. 6) Şehrin genelinde ağaçlandırma yok denecek kadar azdır.1. O. Sanayinin sebep olduğu gürültü pek fazla olmamasına karşın orada çalışan insanlar açısından büyük öneme sahiptir. Bunlara örnek vermek gerekirse: Güney Almanya'da 1969-1978 Yılları arasında Demirçelik sanayinde çalışan işçilerin 1700 kadarı gürültüden ağır işitme hastalığına maruz kalmışlardır. 13) Özellikle İlkbahar ve Yaz aylarında düğün ve sünnet düğünü nedeni ile konvayların oluşması ve konvoyların şehir içinde gereksiz yere korna çalması ve trafiği aksatması nedeniyle gürültü artmaktadır. 8) Kamyon ve benzeri taşıtlar yükleme boşaltma gibi nedenlerle günün her saatinde dar olan istiklal caddesi. İnsanlar fazla gürültüden " ağır işitme" meslek hastalığına yakalanabilirler. Ağır işitme meslek hastalıkları sanayi branşlarına göre az veya çok olabilmektedir. 9) Yaya kaldırımlarının dar olması.2. 11) Yaya kaldırımlarının dar olması yaya ve sürücüleri karşı karşıya getirecek fazla korna çalınmasına ve gürültünün artmasına neden olmaktadır.1. Cumhuriyet Caddesi gibi caddelere girebilmekte ve böylece trafiğin tıkanmasına ve gürültünün artmasına neden olmaktadır. 7) Çok dar olan ana caddelerde çalışan toplu taşıma araçları yolcu indirme ve bindirme sırasında trafiğin tıkanmasına ve gürültü düzeylerinin artmasına neden olmaktadır. Endüstri Gürültüsü Gürültü kaynakları oranları ile sıralandığında sanayi gürültüsünün toplam gürültü içerisinde % 6'lık bir paya sahip olduğu görülmektedir. 5)Şehir merkezinde yeterli otopark yoktur.4)100. 10) Kamyon ve benzeri taşıtlar yükleme boşaltma gibi nedenlerle günün her saatinde dar olan istiklal caddesi. Araçlar cadde ve meydanlara rast gele park etmekte veya park etmek amacıyla gereksiz yere dolaşarak gürültü artırıcı rol oynamaktadır. Yıl Bulvarı cadde genişliği bakımından yeterli olmasına karşın dolmuşların çok işlediği bir güzergah olması ve araç park yeri olmaması nedeniyle araçların yo! kenarına park edilmesi gibi etkilerle trafik kesintisi ve gereksiz korna çalınması sonucu trafik yoğunluğu fazla bir hal almıştır. 356 . yaya ve sürücüleri karşı karşıya getirerek fazla korna çalınmasına ve gürültünün artmasına neden olmaktadır.

toplumu rahatsız etmesi ve gürültünün azalması bakımından önemli özellikleri vardır. gürültüden dolayı meydana gelen çevre sorunları. toplam gürültü içinde %3'lük bir paya sahiptir. 357 . Bu özellikler şöyle sıralanabilir: 1) Bölge sakinleri. Çünkü işin süresi sınırlıdır.6 Odun Sanayi %5. Dolayısıyla gürültü önleme tedbirlerinin alınması çok zordur. %4. yanması veya tahrip olması söz konusu değildir. gürültüye neden olan etken susunca veya durunca ani olarak son bulur ve herhangi bir tortu veya kalıntı bırakmaz. 2) İnşaat işleri genel olarak açık sahada yapılır. Max. İnşaat gürültülerinin. O.5 saat/gün 4 saat/gün 2 saat/gün 1 saat/gün 0.7 İnşaat % Çeşitli Sebepler %63 Madencilik %4 Taş Sanayi %5 Madencilik Kısaca özetlenirse. İnşaat Gürültüsü İnşaattan gelen gürültü. 3) Planlama ve bölgeleme teknikleri bu tip gürültüler için geçersizdir.o Mensucat % 2.3.8 saat/gün Not: Darbe gürültünün üst seviyesi dBA'ı aşamaz.5 saat/gün 0.1 Elektro Sanayi %2.1.25 saat/gün 1.Sanayi kuruluşlarına göre ağır işitme hastalıklar oranları şöyledir. Gürültüden dolayı herhangi bir maddi kirlenme veya radyasyon olamadığına göre canlı varlıkların zehirlenmesi. İşitme sağlığı açısından kabul edilebilir en büyük gürültü seviyeleri şu şekildedir: Gürültüye Maruz Kalınan Süre 7.6 Kimya Sanayi %2.1. İnşaat sırasında gürültü ile birlikte ortaya çıkan toz ve diğer maddeler toplumu rahatsız eder. uzun süre yaşadıkları çevredeki gürültülere alışmıştır.Gürültü Seviyesi(leg) 80 90 95 100 105 110 115 Gürültülü ortamda çalışan insanların sağlığının korunması amacı ile kulaklık kullanmaları uygun olacaktır.

1. Bütün bu sözcüklere rağmen gürültünün azalması için kompresörlere ve diğer patlayıcı aletlere susturucu takılması tavsiye edilir. Gürültünün büyük kısmı Impuls karakterlidir. Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültü Şehrimizde bulunan havaalanında uçak kalkış. Gürültü ile Mücadele Müdürlüğümüz inşaat gürültüsünün azamiye indirilmesi çalışmalarına. Müdürlüğümüz inşaat gürültüsünün azamiye indirilmesi çalışmalarına. 6) İnşaat işlerinin tabiatı icabı. Havaalanı şehir iskan bölgesinden uzak olduğundan şehir sakinlerini fazla rahatsız etmemektedir.1.1. Gürültülü ortamda çalışan insanların sağlığının korunması amacı ile kulaklık kullanmaları uygun olacaktır. O.Toplumun Gürültü Seviyelerinde Gösterdiği Tepki Toplumsal Reaksiyon Ortalama dBA Yok 55 Seyrek Şikayet 65 Çok Yaygın Şikayet 70 Aşırı Huzursuz Olma 75 Bölgeyi Terk Etmek 80 O.5. Bu mümkün olmadığı taktirde inşaat sahasının etrafı gürültüyü azaltacak şekilde perdelerle çevrilmelidir. şikayet dilekçelerine yerinde tespit ederek ve gürültüyü azaltmak amacıyla öneriler getirerek başlamıştır. Bu ölçümler sonucunda gürültü düzeylerinin uçak iniş ve kalkışları sırasında iniş pistinin bitiminde 93 dBA'ya ulaştığı. O. 358 .4) Gürültü seviyesi gün boyunca büyük ölçüde değişir. Böylece gürültü kaynağında önlenmiş olur. Bu amaçla gerekli çalışmalar sürdürülmektedir.1. Bu da insanları daha fazla rahatsız eder.4. iniş saatlerinde ve normal zamanlarda ayrı ayrı gürültü ölçümleri yapılmıştır. Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültüler Tablo O.1. gürültü kontrolü için alınacak tedbirler son derece zordur. 60 dBA gürültü düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Bu amaçla gerekli çalışmalar sürdürülmektedir.2. şikayet dilekçelerine yerinde tespit ederek ve gürültüyü azaltmak amacıyla öneriler getirerek başlamıştır.1. normal zamanlarda ise. 5) İnşaat süresince çeşitli süreçlerden çok değişik şiddet ve karakterde gürültü ortaya çıkar.

hava ve demir yolu ulaşım türlerinin hepsine sahiptir.' in üzerinde daha sonra 500. gürültü etkilenmesi sırasında yaptığı hareket. Özellikle kara yolu kullanılarak yapılan ulaşımdan dolayı gürültüde artış meydana gelmektedir. Bu açıkça para olarak gürültünün maliyetini ortaya koymuştur. şehir merkezinde oluşan trafik yoğunluğu azalacak. Samsun-Çarşamba ve Samsun.1. dolayısıyla gürültü seviyesinde artışlar meydana gelmektedir.3. Gürültünün Çevreye Olan Etkileri O.3. Gürültünün Sosyal Çevreye Olan Etkileri Gürültülü ve sakin hastanelerde tedavi gören hastalar üzerinde yapılan araştırmalar.1000 ve 2000 Hz. dolayısıyla gürültü seviyesinde azalma meydana gelecektir. daha çok öznel yönü vurgulanarak tanımlanacaktır. Dünya Sağlık Teşkilatı' nın " Kişinin fiziksel. yaşam tarzı. Samsun-Ankara karayolundan ayrılarak Doğu Karadenize bağlanması planlanan Devlet Karayolunun Samsun İl sınırlarında kalan (Çevre Yolu) kısmının faaliyete geçmesi ile. insanların ilgilerine ters düşmesi. Aynı konu yapılması planlanan Samsun Batı Çevre Yolu için de geçerli olacaktır. gürültü yapıcılara karşı tutum ve davranışı gibi çeşitli yan faktörlere göre değişmemektedir.1. sosyo-ekonomik durumu.1. zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik durumudur " şeklinde tanımladığı insan sağlığı için bir risk oluşturması yanı sıra. İlk ikisi 2000 Hz. deniz .4. tıp biliminde çok uğraşılan ve araştırılan konulardır. Bununla beraber alınan uyku hapları sanayide kaybedilen zaman ve apartmanlar için gerekli olan gürültü izalasyonlarına yapılan harcamaların değerlendirilmesi oldukça zordur.ciddi bir stres ve açık bir rahatsızlık yaratması sebebiyle. kültür ve eğitim düzeyi.1. insanın hareketlerini engellemesi.' de normal işitme eşiğinin 359 .1. İşitme kaybı. gürültünün akustik özelliklerinin yanı sıra kişilerin sağlık durumları. Ancak istenmeme özelliği . Gürültünün fiziksel ve fizyolojik etkileri. yüksek düzeyli endüstri gürültüsünden uzun süre etkilenme sonucu geçici ve kalıcı işitme eşiği görülmektedir. gürültü kaynaklarına ekonomik bağımlılığı.19 Mayıs Üniversitesi arasında da toplu taşımacılık yapılmaktadır. İl Sınırları içindeki toplam demiryolu uzunluğu 169 km.1. İleri yaşlarda ortaya çıkan doğal işitme kaybından farklı olan bu durum. gürültünün işitme mekanizması üzerindeki en önemli etkisidir. Samsun-Ankara karayolundan ayrılarak Samsun -Sinop karayoluna bağlanacaktır.O.4. O. Söz konusu karayolu.'dir. gerek dahili ve gerekse dışarıdan gürültüye maruz kalan hastanelerde hastaların tedavi için daha uzun süre yatmaları gerektiğini ortaya koymuştur. İç Anadolu'yu Doğu Karadeniz'e bağlayan Devlet Yolunun da şehir merkezi içinden geçmesi ile trafik yoğunluğu oluşmakta. O. Gürültünün Fiziksel Çevreye Olan Etkileri Samsun ili. Gürültünün İnsanlar Üzerine Olan Etkileri O. gürültüye alışkanlığı. Gürültü kaynaklarından biri olan sanayi gürültüsü insanların geçmişlerini sağlamaları gerektiğinden orada çalışan insanları direk olarak etkilemektedir.Fiziksel Etkileri Gürültü.2. kara.3.1.

kanı koyulaştırdığını ve kan damarlarını genişlettiğini göstermiştir. Gürültü insanlarda davranış bozuklukları.Derece : L=30-65 dBA : Konforsuzluk. O. konsantransyon ve uyku bozukluğu. Kan basıcının artması. baş ağrıları.4.önemli ölçüde yükselmesi şeklinde.kızgınlık. Bu etkileri incelemek amacı ile insanlara Hamilton Anksiyete Testi gibi birçok test uygulanabilir.2. 1. öfkelenme. öfke.4. sıkılma ve genel rahatsızlık duygusu yaratmaktadır. 3. fabrikalar ve hafriyat çalışmaları Müdürlüğümüzce takip edilerek. Kaynağını bilememe veya gürültünün azaltılamayacağı inancı psikolojik yıpranmayı arttırmaktadır.1. Halk sağlığının korunması için gerekli önlemlerin alınması planlanmakta ve bu konuya ilişkin çalışmalar sürdürülmektedir. Yapılan araştırmalar gürültünün kalp atışını değiştirdiğini. kalp atışı ve solunum hızlanması.2. O. Gürültüden dolayı insanlarda oluşacak rahatsızlıklar da işyeri verimini azaltarak performans düşmesine neden olmaktadır. Psikolojik Etkileri Günümüz şehir insanının yıpratıcı çalışmalar ile bozulan fizyolojik ve psikolojik sağlığı gürültü etkilenmesi ile artmış ve gürültüye dayanıklılık ve hoşgörü azalmıştır. Derece : L=120 dBA ' dan büyük : İç kulakta sürekli hasar ve dengenin bozulması. Derece : L=90-120 dBA : Fizyolojik tepkilerin artması. ani refleksler. Ayrıca irtibat kaybı veya yorgunluk. O. 5. Halkın bu konu ile ilgili şikayetleri yerinde ve vaktinde incelenmektedir. sonuncusu ise anj bir gürültüden kısa süreli etkilenmelerle ortaya çıkar.4. rahatsızlık.Derece : 1=140 dBA' dan büyük : Ciddi beyin tahribatı. beyin sıvısındaki basıcın azalması. Gürültünün doğmamış çocuk ve prematüre doğumlar üzerinde olumsuz etkileri de belirlenmiştir. dolayısıyla randıman düşmesine neden olmaktadır. Fizyolojik Etkileri Yarattığı olumsuz etkilere bağlı olarak gürültü düzeyleri bazı araştırmacılar tarafından şöyle değerlendirilmiştir.1.Derece : L=65-90 dBA : Fizyolojik tepkiler : . 2.4. O.1. 4. Titreşim Havaalanı. KAYNAKLAR: -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 -İl Sağlık Müdürlüğü 2005 360 .3. Performans Üzerine Etkileri Gürültü grup halindeki çalışmalarda karşılıklı anlaşmayı güçleştirerek işveriminde azalmaya neden olmaktadır.

13 0 10 Havza Saraydüzü 21.12.6 M: 4.5 M: 5. Depremler Tablo P.5 E: 34.7 M: 5.8 M: 4.6 E: 41.8 E: 36.8 B: 40.3 B: 41.01.1939 28.4 E: 40.0 B: 34.12.0 E: 34.10.07.0 B: 40.03.02 2.8 E: 36.49 10.5 B: 40.5 M: 4.97 8.9 B: 41.1940 21.1943 30.01 19.2 B: 40.68 70.1943 27. AFETLER P.1.5 E: 40.9 B: 40.57 17.12.5 E: 34.7 M: 4.04.1945 25.1944 26.51 143.1919 29.1 B: 40.1928 21.57 6.3 Süre (Yıl) 22.1884 21.49 2.1856 28.8 B: 40.0 E: 41.6 M: 5. Doğal Afetler P.8 B: 40.8 E: 34.5 B: 41.8 B: 41.05.8 B: 34.55 17.02.01.1953 13.12.43 22.6 M: 4.5 E: 33.05.9 E: 33.49 2.01.0 M: 4.8 E: 37.0 E: 33.8 E: 36.04.4 B: 40.9 M: 5.8 B: 41.1933 25.07.46 2.7 E: 36.1 E: 41.58 43.0 B:41.8 E: 37.1943 27.1943 27.6 M: 4.02.11.1 M: 7.23 13.6 B: 35.68 89.4 E: 34.1966 22.8 E: 35.49 4.49 2.1938 31.2 E: 33.05.2 B:41.1940 13.1962 20.23 17.0 B: 40.0 B: 34.68 2.5 M: 6.8 E: 35.01.5 M: 4.09 3.1939 28.49 4.1943 26.1936 31.53 03.04 02.0 E: 33.0 M: 5.51 3.46 762.1 M: 5.1946 04.9 M: 6.1966 10.1 E: 33.1939 04.08.1965 07.2 B: 36.1967 Saat Derinlik (Km) Koordinat E: 36.19 04.0 M: 5.4 M: 4.0 E: 33.49 2.01 2.8 E: 36.04.49 3.5 M: 7.6 M: 4.8 E: 40.39 15.49 2.03 20.1929 26.9 5.1953 19.16 30 40 Tekkeköy Kargı 361 .89 3.03.9 M: 4.57 601.7 E: 41.5 E: 33.2 B: 40.23 83.5 Arasında Olan Depremlerin İnceleme Alanı Dolayında Olma Olasılığı Ve Önemselliği Deprem Büyüklüğü M (Richeter) M: 6.0 B: 40.1.51 6.0 B: 35.8 Yer Kaç yılda bir oluyor 70.06.1939 28.11.0 M: 4.0 B: 40.0 B: 33.8 M: 6.9 E: 36.9 B: 36.12.0 İle M=7.1928 24.8 E: 35.12.12.6 B: 41.12.12.4 E: 37.6 E: 41.1.P.1.4 E: 41.6 M: 4.8 B: 40.2 M: 7.5 M: 5.3 E: 34.1939 28.6 B: 40.1942 02.1950 07.1938 27.0 E: 40.1 B: 34.9 E: 35.11.23 8.49 2.49 2.1954 21.12.3 E: 33.23 17.1957 01.1916 10.09.12.1908 25.7 E: 34.1917 29.5 M: 5.1910 24.1 M: 4.9 M: 5.1934 05.01 8.4 B: 40.95 3.12.6 B: 33.01.26 06.0 M: 4.08.0 B: 34.20 80 40 40 16 10 Oğuzlar Saraydüzü Çorum Niksar Ladik 01.2 M: 4.6 M: 4.14 3.2 B: 41.8 E: 41.6 M: 4.2 B: 36.5 M: 5.09.7 B: 41.67 4.2 B: 41.1924 24.7 B: 34.2 M: 4.52 0 0 10 0 10 40 Taşova Ilgaz Almus Karadeniz Korgun Kargı 14.4 M: 6.1942 11.1 B: 40.2 E: 33.8 B: 41.6 M: 4.67 2.1918 09.2 M: 4.1935 21.1923 31.1933 21.08.95 17. Büyüklüğü M=4.4 E: 36.03.06.1 M: 5.6 M: 5.67 4.9 M: 5.7 B: 40.51 17.09.09.08.06.49 2.49 17.9 E: 41.2 B: 42.49 2.3 M: 5.0 B: 41.0 E: 40.47 03.08.09 968.5 E: 35.2 E: 33.5 E: 33.12.8 B:41.55 19.3 E: 35.2 M: 6.1 M: 5.09 2.23 2.8 E: 33.09.0 B: 40.88 5.1943 07.8 B: 41.06.08.6 M: 4.2 E: 36.8 M: 4.67 70.1880 23.68 1.08.1933 12.1942 07.6 M: 4.1942 20.11.6 M: 4.0 B: 40.58 2.8 E: 35.5 M: 4.6 M: 4.39 10.7 E: 34.11.0 B: 40.7 B: 40.5 B: 40.5 B: 41.1923 16.8 M: 4.

06.71 41.53 2.58 83.4 4.71 40.07.3 E: 40.0 B: 40.24 35.78 40.80 36.03.0 6.05 35.2004 27.1996 14.1975 05.1996 12.23 35.02.6 E: 36.1 4.2 E: 40.48 40.08.09 1.1 4.0 Süre (Yıl) 11.1996 25.01 35.9 B: 40.1997 Saat Derinlik (Km) Koordinat E: 34.63 36.00 34.7 M: 4.9 E: 40.07.0 4.0 4.03.78 40.06.0 4.53 40.7 4.1996 03.2 4.6 B: 41.3 4.03.68 40.31 35.52 40.08.1970 10.4 Yer 07.80 41.1984 07.58 40.06.1 4.74 40.1997 03.69 40.81 37.8 4.07.6 E: 35.1 4.56 40.2 4.09 40.73 40.9 4.97 Derinlik (km) 5 5 5 5 5 0 5 0 5 5 0 2 15 0 5 5 5 4 5 2 8 27 21 5 29 0 3 16 1 17 5 7 10 10 10 11 10 10 10 13 10 17 Büyüklük 4.Samsun İli Ve Çevre İllerinde Meydana Gelen Son Yüzyıl Depremlerinin Kandilli Kayıtları Tarih 29.60 40.30 35.79 35.53 21.68 40.5 M: 4.96 35.08.01 10 17 16 10 0 5 Ladik Merzifon Merzifon Çorum Turhal Merzifon Kaç yılda bir oluyur 1.66 41.1996 14.14 2.0 4.68 5.66 40.03.6 M: 5.1996 09.6 362 .1996 14.24 35.03.1996 19.09 3.02.33 35.2 4.1985 10.93 40.84 40.52 35.08.1996 20.0 B: 40.1996 14.7 B: 35.1992 10.12.56 40.2.0 4.5 4.2005 03.0 4.77 1.1999 08.08.0 E: 33.22 35.08.6 4.11.08.3 E: 40.10.08.2 4.1981 10.1997 28.9 E: 35.27 35.55 40.0 5.12.9 B: 40.89 40. 2005 Tablo P.12.4 M: 5.08.1977 06.08.5 E: 36.10.06.1993 12.7 B: 35.80 35.1993 14.1996 25.08.14 Kaynak: Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü.2 M: 5.5 B: 36.1996 14.1996 20.49 83.59 03.04.1992 12.06.0 M: 4.3 M: 4.93 35.71 40.02.84 40.05.1996 14.05.78 40.49 2.09.7 B: 35.4 4.5 E: 40.79 40.36 36.37 35.04.1985 06.0 4.1978 07.08.1975 26.33 35.1981 06.51 40.08.1996 14.68 8.0 4.6 M: 4.30 35.0 4.0 B: 40.74 40.1997 07.28 35.1996 15.08.27 35.23 35.0 E: 34.1992 12.62 40.65 40.1996 21.3 B: 40.2005 07.28 35.67 40.02.01 2.6 4.72 40.08.0 M: 6.4 4.5 4.1985 03.0 4.1978 Saat (GMT) 22:33 19:33 11:50 19:34 06:10 07:57 23:01 16:00 00:03 23:13 11:59 01:52 16:37 14:33 06:05 13:58 03:54 02:17 23:25 03:32 04:47 07:14 19:47 12:41 12:04 11:24 10:32 02:59 02:25 01:55 22:04 14:12 08:58 07:46 23:38 15:59 15:55 12:02 11:41 22:13 21:17 13:09 Enlem 40.0 B: 40.29 36.1 4.38 35.08.85 40.74 40.Deprem Büyüklüğü M (Richeter) M: 4.0 B: 40.07.6 M: 6.4 M: 4.35 35.34 35.1996 14.33 35.01 16.08.28 36.09.1 4.61 40.1996 17.67 40.50 Boylam 36.98 35.44 36.12.0 5.2003 03.1996 29.27 35.0 4.12.2001 05.82 36.1 4.2 E: 40.74 13.1993 03.1970 15.81 35.02.3 M: 5.08.55 02.09.9 E: 36.31 35.08.1996 22.09.1996 12.3 4.1 4.66 35.1 5.46 01.5 4.1997 08.1996 11.5 M: 4.86 35.75 40.0 4.8 B: 35.1996 25.1996 14.09.00 23.06.1996 14.68 40.87 40.

) 19 MAYIS ALAÇAM AYVACIK BAFRA 363 .21 41.İ.08 35.60 Boylam 36.80 40.10.01.3.03.12.08.1940 28.07.12.3 5.6 5.10.60 42.2 5.08.00 40. 2005 P.00 35.1.1942 04.80 40. Heyelan ve Çığlar Tablo P.20 35.90 35.2 4.2.83 40.1969 04.7 4.04.80 36.) 1987-88 2000 2000 2000 2000 1988-2000 2000 2004 1987 1987-88 1988-2000 1989-94 1993 1995 (D.10 37.1962 26.70 40.90 Derinlik (km) 18 33 33 37 33 40 10 40 30 0 16 0 40 10 10 0 0 10 0 0 Büyüklük 4.9 4.1975 17.16 36.5 4.50 41.0 5.12.99 41.1960 19.1971 17.04.00 37.1939 21.80 37.1970 07.90 40.60 36.1962 01.80 41.8 4.47 41.00 40.58 41.01 36.05 40. Samsun İli Heyelan Afetine Maruz Kalan Köyler KÖYÜ Aydınpınar Beylik Düzköy Düzköy Yenice Merkez Ortaköy Gökçeboğaz Taşkelik Örenli Merkez Bekiroğlu Terice Terice Terice Sofualan Sofualan Çökekli Gürçam Merkez Koçyurdu Yeşilçam Döngel Merkez Uğurlu Söğütpınar Şenpınar Yenice Kazancılı Karşıtöngel Kuşkayası Hacıoğlu Kamberli Türkköyü Eynelgazi Kapıkaya MAHALLESİ Kumkelik Kirmencik Sögütpınar Gülizar Kibarlar Camialtı Tepebaşı Karşıyaka-Tahtalı Merkez Kalfalı Şabanoğlu Dereköy Çeşme-Yenicami Göçmenköy Soyuk Yıkıkhan Merkez Kabalık Depharmanı Boyalıca-Erikçe Bostan ---Eyupsultan ---Yabıkırık ---Orhangazi ---Meşelidağ ---Tahtalık Merkez-Taşlıboğaz Merkez Kaluk ---Kumluk-Kocabıçaklar Merkez-Hatip ------RAPOR TARİHİ 2003 2005 2004 2005 1983 1984-87-90 1983-88 1987 1987 1988 1983-87-92-96 1983 1988-93 (1998 kontrol etütlerinden çıkarıldı) 2002-2003 1996-2000 1984-1988 1989 1984-1989-2000 1984-88-96-2002 1996 1996-2000 1996-97-98(Yer seçimi Etüt Rp.79 35.S.1918 10.0 4.6 4.80 36.1939 27.07.5 4.07.7 4.61 40.1939 27.1970 10.93 41.24 40.08.88 36.12.5 4.1943 20.4 5.06.0 4.25 36.2 Kaynak: Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü.1929 29.6 7.1917 21.08.5 4.1939 28.08 37.1954 07.12.91 36.1908 Saat (GMT) 21:59 16:37 01:50 13:29 01:57 07:24 01:39 12:36 21:03 01:19 14:03 20:44 03:25 02:23 22:34 20:00 01:24 06:39 17:39 03:55 Enlem 40.12.41 35.Tarih 15.80 37.0 5.04 40.

2000 2000 1989 1992-2000 1984 1988 1992 1984-1999-2000 2005 2000 2000 2002 2004 1981-1984-87-95 1980-1984-87-95 (1998 kontrol etütlerinden çıkarıldı.) 2005 1983 1993 1988 1996 1983-1984-2002 1987-1999-2000-2002 1983 (1998 Kontrol Etütlerinden Çıkarıldı.) Karakaya Konukluk Ulupınar Gökçeçakmak Meyremderesi Taşkaracaören Beyören Kayacık Çamyatağı Mesudiye Eymir Armutlu Musmulağaç Merkez Çirişli Alayurt Teberoğlu Günkoru Yk.Elikdere Merkez -Dervişoğlu Elmalı -----------Karşı Mah.Ağcagüney (Bel. Kerpiç.Yenice Sefalı Aş.Aksu Başköy Tepecik Badırlı Dereler Aş.) Aş. Çorak Merkez Tekkiraz(Çardakgeriş) Merkez Kayagüney Kayagüney İlkadım Beld.BAFRA KÖYÜ Hıdrelez Örencik Ortadorak Müstecep Meşelitürmenler Yiğitalan Barış Uluağaç Köseli Eğridere Ordubaşı Gökçedere Yk.) 1987 1987-93-94-95 1989-92-95 1996 1983-89-90-91-93-95-96 1987-90-94 1984-87-89 (1998 kontrol etütlerinden çıkarıldı.Aksu " Çelikalan Çelikalan Merkez Merkez Kamalı Elmaçukuru Uzgur Yeşilkent Beld.) 1984-2002 1985-88-90-94-95-99 1984-87-2000 1984 1987 1987 1987-2000-2005 1987 1994-2000 1988 1990 1989-87 1990 1992-97 1993 1983-84-91-87 1990-91-2000-2002 1989-90-92-93-98 1990 2000-2002-2004 2000 2000 2005 2000 2002 1990 2005 2005 2003 2000-2004 1989 2003 1993-1995 1984-1987 1983 364 .Ağcagüney(Bel. -----------25 Mayıs ------Yk.Avdan " Kozlu Gölalan Merkez Yk.mah. Merkez (Canik Bel) Merkez Kökçüoğlu Kaleboğazı Özören Merkez Kabaceviz Kabaceviz Merkez (Büyüklü) Merkez (Büyüklü) Balcalı Merkez MAHALLESİ ---Elmacık ---Alibey-Kapanboğazı Ağalan Hatipderesi Yunuslar Karapınar Yerlitepe Dervişoğlu-Ulupınar Yahniciler Ulaş Tahtalık ----Mevlana Yunusemre Dikçioğlu Merkez. ---Ambarlar ---Yarmalıyatak Kulsu ---Fatih-Reşadiye Karagöl Kozancalı ------Şemişli-Sündüsler Kayadibi Karakoç Karamamur Sümbüldüz İlyasköy Kılıçdede ---Merkez Küplüce Toybelen ---Kökçüoğlu Kocaalan Kadifekale Cevizdibi Açıklık Kadifekale Hacıismail (Oruçbey) ----------Albak Cami ve Çay Orta Cumhuriyet Kayalık ve Esentepe ----19 Mayıs ÇARŞAMBA HAVZA KAVAK LADİK ERKEZ SALIPAZARI TEKKEKÖY RAPOR TARİHİ 1995-1998-2000-2002 1995 1983 1987-2002 1997 1994 1998-2000 (Bakanlığın teklifi ile Müdürlüğümüz kontrol etütleri programına alındı.

Seller Tablo P.4. P.1.TERME VEZİRKÖPRÜ YAKAKENT KÖYÜ Merkez(Evci) Merkez(Hüseyinmescit) Kuyaş Karkucak Alanbaşı " Alanbaşı Alancık Yolpınar Küçükkale Pazarcı Tahtaköprü Kızılçaören Kuruçay Tekkekıran Merkez Küplüağzı Merkez Mutaflı MAHALLESİ Yahyalı-Gökseki Esen ---------Malbantlı ------------Çomu Aligil -----Kızılpelit ----Kürüz Yörüklü-Oğuz Kozköy Merkez RAPOR TARİHİ 2000-2004-2005 2005 1984-87 1987 1988 1988-95 1995 1989-1995 1989 1983 (1998 etütlerinden çıkarıldı) 1994 1998 2004 2005 2005 1984 1988-92 2002 2005 Kaynak:İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü İlimizde çığ olayı uzun zamandır vuku bulmamıştır. Samsun İlinde Su Baskınına Afetine Uğrayan Yerleşim Alanları İLÇESİ ÇARŞAMBA TEKKEKÖY HAVZA KÖYÜ Karamusfalı Kabaklı Paşayazı Merkez Karageçmiş Yenice Çeltek Demiryurt Etyemez Killik Koşuköy Koruluk Yeniköy İnözükoşaca Aş.Çirişli Merkez Eynel Koçyurdu Küplüağzı Güldere Alanşehhi-Çayır-İmar Bahrıdibek(Soruk) Tahtaköprü Çorakdere " Kocakaya Merkez ----Atakum-Atakent Ahmetsaray MAHALLESİ --------Hacıbektaş 19 Mayıs ----------------Bozuklu --------------------------------------------------------Osmandere Düzköy Karaldere Nalbantlı Yavuz Selim-Gazi --------RAPOR TARİHİ 1968 1973 1983-2000 1983-1998-2000 1982 1982 1983 1991 1983 1983 1983 1983 1983 1982-83-87 1983 1983-88-2000 1983 1983 1983(yangın) 1983 1983 1983 1983 1984 1984-87 1983 1984 1996 2000 1983 ALAÇAM BAFRA KAVAK AYVACIK YAKAKENT VEZİRKÖPRÜ MERKEZ LADİK Kaynak:İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü 365 .3.

14.7 Ha. 15. Orman.’lık alanda örtü yangını şeklinde olduğundan yangın sonucunda hayatiyetlerini kaybedecek şekilde ağaç yanmamıştır. Yangın Emniyet yolu bulunmaktadır.4. 7. 20. 37. 22.2000 Yılından Sonra Samsun İlinde Meydana Gelen Sel Afetleri Nedeni İle Altyapıları Hasara Uğrayan Belediyelerin Listesi S. İşletme Müdürlüğümüzde 4+000 Km. 34.gürgen ve kızılçam dır. 10. 9.alan yanmıştır.meşe.N. 12. Otlak ve Sazlık Yangınları Samsun Orman İşletme Müdürlüğünde 2005 yılında 6 adet örtü yangını çıkmış 6. 21. 3. 1. 11. 4.1. 5.5. Altyapı hasarları ile ilgili tespitler Afet işleri Genel Müdürlüğünün talimatı doğrultusunda ilgili kurumlarca yapılmaktadır. 366 . 24. Yangı çıkış nedeni çoban ateşi ile piknik ateşidir. 19. İLÇESİ Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Bafra Bafra Bafra Bafra Çarşamba Çarşamba Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Kavak Ladik Terme Terme Terme Terme Terme Terme Terme Terme Terme Vezirköprü Vezirköprü Havza Havza Havza Tekkeköy Tekkeköy Yakakent Salıpazarı BELEDİYESİ Alaçam Asarcık Ayvacık Bafra Çetinkaya İkizpınar Doğanca Kolay Çarşamba Dikbıyık Büyükşehir Gazi İlkadım Atakum Çatalçam Canik Kurupelit Atakent Kavak Ladik Ambartepe Bazlamaç Evci Gölyazı Hüseyin Mescit Kocaman Narlısaray Kozluk Sakarlı Göl Narlısaray Ilıca Bekdiğin Merkez Kutlukent Merkez Merkez Merkez TARİH 2000-2006 2000-2002 2000-2005 2000-2001-2002-2004 2000 2000-2001 2003 2000 2000 2000 2002 2002 2002 2001-2002 2002 2002 2000-2005-2006 2006 2000 2000-2001 2000 2000-2001 2000-2005 2000 2000 2000-2001 2002 2000 2000-2001-2002-2005 2000-2002 2002 2002 2002 2000-2001 2002-2006 2002 2005 2004 AÇIKLAMA İlgili belediyelerin altyapı hasarları ile ilgili yazılar Müdürlüğümüze intikal etmiş ve durum Afet işleri Genel Müdürlüğüne iletilmiştir. Her yıl ilçe merkezlerinde İlçe Kaymakamları başkanlığında oluşan komisyon marifetiyle yangınların önlenmesi ve söndürülmesi konusunda neler yapılacağı hususlarında kararlar alınmakta ve bu kararlar ilgili kurumlarca yerine getirilmektedir.3 Ha. 17.Tablo P. 36. 35. 28. Kaynak:İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü P. Yangınlar 1. 6. 31. 26. Çıkan orman yangınlarının çıkış nedenleri belirlenememiştir. 18. 23.Yanan ağaç türleri kayım. 29. 33. 2. 32. 27. 13. 38. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünde 2005 yılı içerisinde 4 adet orman yangını çıkmış olup çıkan yangınlar direkt metot ile söndürülmüştür. 25. 30. 16. 8.

000 709.136.024.000. sahada çam kese böceği ile biyolojik mücadele yapılmıştır.05 0.309.927.05 5.5 0.5 0.1.800.100.037.224.800.000. Çam kese böceği tırtıl keseleri toplanarak yapılan odacıklara 367 .440.2 0.1 3.000 1.477.1 0.180. Ormanlar Üzerinde Biyotik veya Abiyotik Faktörlerin Etkileri: Samsun Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarında 525 Ha.000 479.03 2.317.505.000 2.000.000.302.000 5.000 23.279.474.660.000 611.2 9.420 516.0 0.0 0.000 2.000 3.000.000 247.0 2.5.06 0.098.6.382.000.850.5 0.5 0.978.842.586.000 228.0 0.2 1.500.38 YTL 11.000 1.000 135.000 400.44 YTL 4.40 YTL 2.5 0.000 136.3 1.000.500.0 0.000 535.168.053.Bafra Orman İşletme Müdürlüğünde bir adet Yangın İlk Müdahale Ekibi olup İşletme Müdürlüğümüz merkezinde konuşlandırılmıştır.840.25 1.782.918.000 490.034.02 0.310.000 8.000 1.000 415.000 778.156.5 1.530.0 1.1 1.5 0.000 2.000 768.526.3 0.000 249.000 8.420. Yolpınar Karahalil Samukalan Yolpınar 2005 YILI 2004 YILI 2003 YILI 2002 YILI 2001 YILI 2001 YILI Yılı Kaynak:İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü P.0 4.01 2.3 1.200.250.420.778.547.38 YTL Ağaç Türü Çz-Çk-M Çs-Çk Çk-Çs Çk Çz Çk Çz Çk-Kn Çk M Çk M Çk Ağaç Türü Çs Çs M Çk-Kn M-Çk Çk Çk-M Çk Çz Çk-Çs Çs Çk M-Çk M-G Çk-Kn Çz Çs Çz Çz Çk-M Kn Çz M Çs Çk Çk-M Çz M-Çk M Çk-M Çk+M Çz Çk İşletme Şefliği Karaçam Kunduz “ Narlısaray Karaçam Narlısaray Kunduz Narlısaray Akçay Havza Akçay “ “ İşletme Şefliği Gölköy “ Akçay Narlısaray Havza Kunduz Akçay Gölköy Karaçam Kunduz Gölköy Akçay Narlısaray Havza Narlısaray Karaçam Kunduz Karaçam Sarıçiçek Karaçam Kunduz “ Havza Gölköy Çiğdemli Kunduz Gölköy Narlısaray Havza Akçay Havza Karapınar Akçay Oluşan Yangının Mevkii ve Köyü Kızılkese Karaköy “ Sarıalan Susuz Mezra Yukarızeytin Mezra Devalan Yukarısusuz Çekalan “ Devalan Oluşan Yangının Mevkii ve Köyü Tahtaköprü “ Akören Mezraa Karahalil Sofular Kuyumcu Tahtaköprü Kızılkese Sofular Tahtaköprü Kabalı Mezra Çiftlik Sofular Kızılkese Yukarızeytin Saraycık Susuz Kumral Karaköy Pelitçik Karahalil Sofular Kumral Yukarızeytin Yukarınarlı Mezra Bayolıca Mah.000 443.0 0.000 1.0 0.0 2.877.500.000 77.000 16.030.000 2. Tablo P.000 Oluşan Hasar (Tl) 741.02 0.3 Yanan Alan ( Ha ) Örtü Tepe 0. İşletme Müdürlüğü sorumluluk alanı içerisinde bir adet yangın gözetleme kulesi bulunmakta olup kulemiz Dedetepe mevkiindedir.782.000 192.5 0.000 207.701.100.0 Yangın Çıkış Sebebi Bilinmiyor “ “ “ Yıldırım Bilinmiyor Yıldırım Bilinmiyor “ “ “ “ “ Yangın Çıkış Sebebi Bilinmiyor “ “ “ “ “ “ “ “ Yıldırım Bilinmiyor İhmal Bilinmiyor “ “ Yıldırım Bilinmiyor İhmal Yıldırım Bilinmiyor Çoban Ateşi Bilinmiyor İhmal Bilinmiyor İhmal Bilinmiyor “ “ “ “ “ “ “ Oluşan Hasar (Tl) 28.000 2.2 1.0 6.000.000 77.5 1.250.5 2.0 10.033.0 0.Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünde Yangın İle İlgili Bilgiler Yılı Yanan Alan ( Ha ) Örtü Tepe 3.02 0.0 0.186.000 312.000 1.5 0.000 347.495.000 1.2 0.8 0.000 1.0 2.000 3.915.105.138.0 1.025.0 2.

P. Karaçam. Gölköy. Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar İlimizde deniz kirliliğinin önlenmesi için müşterek bir protokol imzalanmıştır. Ayrıca bu alanlarda çukurlar açılarak toplatılan çam kese böcekleri imha edilmiştir. Bafra Orman İşletme Müdürlüğünde 2005 yılı içerisinde İşletme Müdürlüğümüz sorumluluk alanı içerisinde kalan ormanlarda canlı veya cansız çevre faktörlerinin (böcek zararı.671 Ha alanda biyoteknik mücadele yapılmıştır.0 Ha. Ancak 250.6.0 Ha.üretilen orman emvali satılarak milli ekonomiye katkı sağlanmıştır. P.) 1041.deki ağaç zarar görmüştür.2. P.kar ve rüzgar devriği vs. sahada mekanik mücadele 1225. civarında ve limana çok yakın yerlerde konuşlanmış olan tüm askeri.0 Ha.2.2.600 m3 orman emvali elde edilmiştir. Ayrıca Kavak suni tensil sahalarında kızılağaç hortum böceği ile kimyasal mücadele yapılmaktadır.Ormanların devamlılığı ve temiz işletmecilik ilkesi gereği ormandan çıkarılması gereken bu ağaçların üretimleri İşletme Müdürlüğümüzce yaptırılmış. Çam kese böceği ile mücadele için toplam 8.00 YTL harcama yapılmıştır.Yine aynı böcekler 325. sahada kimyasal mücadele yapılmıştır. Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğünde Akçay. 368 . 2-Bu nedenle.5 Ha alandan 7.300.0 Ha.K.lık alanda etkileri olmuş ve bu alanlarda bu etkiler sonucu 3461 m3 D. Radyoaktif Maddeler Radyoaktif maddeler ile tespit edilen kazalar yoktur. 1-Endüstriyel ve liman faaliyetleri ile deniz trafiğinin yoğun olduğu Samsun Limanında olabilecek yangınlara karşı koruyucu tedbirler yanında yangınların insan ile kimyasal ve benzeri madde. Narlısaray ve Çiğdemli Orman İşletme Şefliklerinde 1. Böcek zararı.1. donanım ve cihazları temin etmek ve gerekli durumlarda bir organizasyon ve plan doğrultusunda müşterek kullanıma hazır bulundurulmalarını sağlamaktadır. Fırtınalar Önemli bir fırtına tespiti yoktur.1. kamu ve özel kuruluşlar deniz kirliliğinin önlenmesi temizlik faaliyetlerinin yürütülmesine imkan verecek özel teçhizat. limanda kıyısı bulunan veya liman sınırları içinde. kavak suni tensil sahasında kızılağaç hortum böceği ile kimyasal mücadele yapılmıştır. Diğer Afetler P. Bu protokole göre. kar kırığı ve rüzgar devriği olarak 3734.yerleştirilmiş ve Yırtıcısı üretilmek suretiyle mücadele yapılmıştır.G.H.2. döküntü/yayılmalarının en kısa zamanda kontrol altına alınması gerekmektedir.

Hastaneler. kamu ve özel kuruluşlara ait deniz ve kara unsurları arasında muharebe organizasyonu sağlanacaktır. ile içinde bulundurdukları ve/veya ürettikleri petrol türevlerinin ve çevreyi kirletici kimyevi maddelerin gerektirdiği önlemleri de göz önüne alarak muhtemel bir çevre/deniz kirliliğine karşı gerekli olan tüm teçhizat ve cihazları temin edeceklerdir. 4-Samsun Liman sınırları dahilinde ve yakınında insan ve çevre sağlığını tehdit edebilecek yayılmalar/döküntüler karşısında yardım talebi Samsun Valiliğince askeri birliklere ve diğer sivil ve kamu kuruluşlarına telefon/telsiz ile yapılacaktır. kamu ve özel kuruluşlar (Petrol Ofisi Bölge Müdürlüğü.ş.) atıklar vs. kamu ve özel kuruşlar deniz kirliliğinin önlenmesi ve temizlik çalışmalarının süratle başarıya ulaştırılabilmesi için ellerindeki tüm imkanları seferber edeceklerdir. 8-Muhtemel bir döküntü sonunda. maksatlı tatbikat senede bir kez. çevre/deniz kirliliğinin kontrol altına alınması ve temizlik faaliyetleri Valilikçe oluşturulacak yardıma giden askeri. 369 . Aygaz Dolum Tesisleri. 5-Valilik kanalıyla istenen yardım taleplerinde tüm askeri. maddesince kirleten tarafından ödenecektir. köpük gibi harcanan. Karadeniz Bakır İşletmeleri. 10-Samsun Limanı/liman sınırları dahilinde meydana gelebilecek deniz kirliliği ile ilgili yapılacak ihbar ve yardım talepleri ile bu doğrultuda temizlik çalışmalarını yürütecek olan askeri. Oluşturulacak yangın ekiplerinin eğitimi İl Sivil Savunma Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü ile Liman İşletme Müdürlüğü tarafından müşterek yapılacaktır. 11-Çevre ve deniz kirliliğinin önlenmesi ve temizlik çalışmaları ile ilgili eğitim.kamu-özel kuruluşlar ile Liman başkanlığı bünyesindeki teknik düzeydeki temsilcilerden oluşacak bir heyet tarafından organize edilecektir. TCDD Liman İşletme Müdürlüğü. 9-Limana yük getiren veya limandan yük alan gemilerin gerek çevre temizliği gerekse yangın yönünden kontrollerinin İl Çevre Müdürlüğü. 7-Limanda kıyısı bulunan veya limana çok yakın bir bölgede yer alan tüm askeri. Liman Başkanlığı ve Liman İşletme Müdürlüğünce oluşturulacak bir ekip tarafından kontrolleri yapılacaktır.3-Samsun Limanında ve liman sınırlarına yakın bölgelerde denizde meydana gelebilecek döküntü/kirlenme halinde liman emniyetinin sağlanması ve gemi trafiğinin kontrol altına alınması amacıyla durum Liman Başkanlığına bildirilecektir. yangın tatbikatı ile müşterek planlanarak yapılmalıdır. İl Sağlık Müdürlüğü. Tıp Fakültesi. Türkiye Gübre Sanayi A. kullanılan ve geri kazanılmayan malzemenin bedeli Samsun Valiliği ve ilgili askeri-kamu-özel kuruluşların temsilcilerinden teşekkül ettirilecek heyetçe bellenebilecek bu bedel 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/e. Üniversite ve Teknik Okullar. Talep daha sonra bir yazı ile teyit edilecektir. 6-Temizlik faaliyetleri esnasında yardıma gelen unsurlara ait yağ emici petrol (oilsorbent) kimyasal bariyer.

370 . Eğitim ve tatbikatlar düzenleyerek grupların hizmete hazır olmalarını sağlar.3. bu bariyer ile tanker etrafı çevrilebilecektir. taşınması. Söz konusu kimyasal bariyerlerin denizdeki canlılar üzerindeki tok-sisitesi düşük ve ayrıca biyolojik olarak parçalanabilir nitelikte olmalıdır. 3-Deniz sathındaki döküntünün temizlenmesi ve sahilde hazırlanan tank/depo benzeri ve tesis ve araçlara aktarılması amacıyla deniz süpürgesi benzeri ikinci bir tekneye ihtiyaç vardır.3. 4-Skimmerler tarafından toplanan döküntülerin depolanması ve sahile aktarılması için 10-30 ton kapasiteli neopren yüzer tanklara 25-75 ton kapasiteli yüzer dubalara ihtiyaç vardır. 5-30.2. Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğünün hazırlamış olduğu “Afetler Acil Yardım Plan” doğrultusunda önlemler alınacaktır.Samsun ili ve liman deniz sahasını kaza ve yangın sonucu tehdit edecek büyük çaplı bir deniz ve çevre kirlenmesi halinde kirlenmeyi daha etkin bir şekilde engellemek. İl Kurtarma Ve Yardım Komitesi’nin görevleri: 1-İl Acil Yardım Planlarının yapılması ve uygulanmasını sağlar. mücadele ve temizlik çalışmalarını başarıyla yürütebilmek için aşağıda belirtilen malzeme ve ekipman özelliklerine ihtiyaç duyulmaktadır: 1-Samsun Limanında oluşturulabilecek bir deniz kazasına (örneğin. akaryakıt. yağ ve petrol türevlerinin yayılmasını önlemek için 2-5 km'lik yağ bariyeri gereklidir. kullanılması sırasında halk sağlığına zarar verecek boyutta bir olay olmamıştır. P. 2-Planda öngörülen teşkilatı kurmak ve görev alanları tespit ederek kendilerine duyurur. Tehlikeli Maddeler İlde tehlikeli ve zehirli maddelerin depolanması. 5-Denizde oluşabilecek akaryakıt yangınlarına karşı kullanılmak maksadıyla hem söndürücü özelliği hem de kirliliği toplayıcı/yayılmayı önleyici özelliği olan foam temini gereklidir (10-50 ton) 6-Deniz yangınlarına müdahale için gerek bariyerlerin taşınması.000 tonlu taşıma kapasiteli bir tankerden) deniz kirliliğine sebebiyet verebilecek mal sızması. süratli bir küçük bot/tekneye (uzunluk 4-6 m) ihtiyaç vardır. P. Ayrıca. Firmalarca temin edilecek bariyerlerin standart/aynı malzeme ve ölçüde olmasında büyük yarar vardır. 2-Bariyerlerin temin edilip serilene kadar geçecek süre içinde denizlerin kontrolü ve yayılmasının ve kıyı ile irtibatının önlenmesi amacıyla kullanılması tavsiye edilen kimyasal bariyerlerin tatbiki için su kesimi az. serilmesi ve toplanmasında gerekse yangın söndürmekte kullanılmak maksadıyla söndüren tipinde bir römorkör gereklidir.

4-Hizmet gruplarının görevlerini yapabilmesi için gerekli personel.) -Hasta ve yaralıların hastaneye nakli : Sağlık Müdürlüğü grup başkanlığınca yapılacaktır. kendi grubundaki kuruluşlarla müştereken çalışarak haberleşmeyi temin edecektir.) -Karantina tedbirlerinin alınması: (sağlık müdürlüğü başkanlığındaki grupça sağlanacaktır. Bölge Müdürlüğü grup başkanı olup grubundaki görevli kuruluşlarla müştereken çalışarak kurtarmayı sağlayacaktır. görevli kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlar. ) -Emniyet ve asayiş sağlama : (Emniyet Müdürlüğü ve jandarma Alay Komutanlığınca sağlanacaktır.S. 5-Acil yardım süresi içerisinde harcanamayan ödeneği merkez fonu hesabına iade eder. ilk toplantı yeri olan Valilik salonunda toplanacaklardır.K.C. 371 .) -Enkaz kaldırma ve temizleme: (Karayolları 7. araç ve gerecin temini ve ikmali ile görevlendirilmelerini takip ve koordine eder. -Haberleşmenin temini : (Haberleşme grup başkanı Jandarma Alay Komutanı olup. ısıtma ve aydınlatma : (Defterdarlığın Başkanlığındaki grupça hizmetler sağlanacaktır. Belediye itfaiyesi ve diğere kamu kuruluşlarına ait itfaiyeler ile.İ. Garnizon Komutanlığına ait yangın söndürme teşkilatınca görev sağlanacaktır. 7. su ve kanalizasyon tesislerinin onarılması ve hizmet sokulması :( Belediye başkanlığındaki grupça sağlanacaktır. 7.3-Acil yardım hizmetlerinin yürütülmesinde.) -Yangın Söndürme : ( Belediye Başkanlığının görevi kapsamında. giydirme.) -Elektrik. Bölge Müdürlüğü başkanlığındaki grupça yapılacaktır. Çalışma Esasları : 1-Komite başkanının çağrısı üzerine. büyük afetlerde ise çağrısız olarak.) -Ölülerin defni : ( Sağlık Müdürlüğünün başkanlığındaki grupça yapılacaktır. 6-Gerektiğinde afetzedelerin borçlarının tecili ve yeni kredi açılması konusunda tespit ve tekliflerde bulunur. 4-Afet halinde beliren ihtiyaçlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığından istenecektir. 7-Acil yardımların aşağıdaki öncelik sırasına göre yapılmasını sağlar. 2-Afetin büyüklük derecesi ve türüne göre Valilikle gerekli görülmesi halinde komite 24 saat çalışma esasına göre görev yapacaktır.) -Yedirme.) -Tıbbi ilk yardım : (Sağlık Müdürlüğü grup başkanı olup grubundaki görevli kuruluşlarla müştereken çalışarak kurtarmayı sağlayacaktır. Bölge Müdürlüğü grup başkanı olup grubundaki görevli kuruluşlarla müştereken çalışarak ulaştırmayı sağlayacaktır.) -Ulaştırmanın sağlanması ve trafiğin düzenlenmesi: (D.) Afetin türüne göre yukarıdaki acil yardım sıralamasında değişiklik yapılabilir.) -Kurtarma : (T. 3-Komitenin sekreterya görevini afet bürosu yürütür.

865 1 3 1 3 12 36 1 42 2 16 -1 7 1 14 21 1 9 124 10 10 10 3 2 2 3 10 40 164 3.) Karakol Sayısı Personel Sayısı(Karakol Amirleri ve 2’şer Yrd. 000 1 3 1 3 18 54 2 84 4 32 2 14 1 14 28 1 9 213 16 16 16 4 4 4 4 16 64 277 SALIPAZARI ÇARŞAMBA 2000 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ŞEHİR NÜFUSLARI ŞEF KILAVUZLUK (KORUNMA BÖLGESİ) BAŞ KILAVUZLUK KILAVUZLUK İl veya İlçe Personel Sayısı (İl veya İlçe Emniyet Md. 638 1 3 1 3 7 21 1 10 -2 16 1 7 1 14 21 1 9 83 10 10 10 2 2 3 3 10 40 123 15.3.Samsun İli Ve Bağlı İlçelerin Sivil Savunma Servisleri Yükümlü Kadroları İLİ MERKEZ VE BAĞLI İLÇELERİN ADI VEZİRKÖPRÜ 23. Sivil Savunma Birimleri Tablo P.1. 720 1 3 1 3 4 12 1 20 2 16 1 7 1 14 21 1 9 84 10 10 10 2 2 3 3 10 40 124 8. 209 1 3 2 6 16 48 2 84 1 8 70 4 28 2 28 56 2 18 285 28 28 28 7 7 7 7 28 112 397 40. 300 1 3 1 3 17 51 1 42 3 24 1 14 1 14 28 1 9 160 16 16 16 4 4 4 4 16 64 224 5. 919 1 3 1 3 4 12 1 10 2 16 1 7 1 14 21 9 74 10 10 10 2 2 3 3 10 40 114 TEKKEKÖY AYVACIK 19 MAYIS ASARCIK ALAÇAM MERKEZ KAVAK HAVZA TERME BAFRA LADİK . 492 1 3 1 3 2 6 1 10 2 16 1 7 1 14 21 1 9 68 10 10 10 2 2 3 3 10 40 108 5. 254 1 3 1 3 10 30 1 42 3 24 1 7 1 14 21 1 9 132 13 13 13 3 3 3 4 13 52 184 25. 000 1 2 2 4 7 21 1 42 4 32 2 14 1 14 28 1 9 138 16 16 16 4 4 4 4 16 64 202 KILAVUZLUK SERVİSİ KARARGAH SERVİSİ Kaynak: İl Sivil Savunma Müdürlüğü. 034 1 3 1 3 9 27 1 20 2 16 1 7 1 14 21 1 9 99 10 10 10 2 2 3 3 10 40 139 8. Ve 2 şer Yrd.P.) İdare Merkezi Sayısı Personel Sayısı KURTARMA SERVİSİ Bölük Sayısı Takım Sayısı Ekip Sayısı Yükümlü Sayısı İLKYARDIM KISMI İLKYARDIM VE AMBULANS SERVİSİ Bölük Sayısı Takım Sayısı Ekip Sayısı Yükümlü Sayısı AMBULANS KISMI Bölük Sayısı Takım Sayısı Ekip Sayısı Yükümlü Sayısı Toplam Yükümlü Sayısı SASYAL YARDIM SERVİSİ Bölük Sayısı Takım Sayısı Ekip Sayısı Yükümlü Sayısı ESAS SERVİSLERİN TOPLAM YÜKÜMLÜ SAYISI EMNİYET VE TRAFİK SERVİSİ İTFAİYE SERVİSİ HASTANELER SERVİSİ TEKNİK ONARIM SERVİSİ Takviye Yükümlü sayısı Takviye Yükümlü Sayısı Takviye Yükümlü Sayısı Takviye Yükümlü Sayısı Elektrik Telefon Su Gaz Kanal Toplam YARDIMCI SERVİSLERİN TOPLAM YÜKÜMLÜ SAYISI GENEL YÜKÜMLÜ TOPLAMI 368.7.2005 372 YAKAKENT 3. 000 1 3 10 30 52 156 2 84 2 16 140 1 8 59 1 4 59 118 1 4 39 570 52 52 52 13 13 13 13 52 208 778 12. 000 1 3 2 6 9 27 2 84 1 6 54 3 21 2 28 49 2 18 241 22 22 22 5 5 6 6 22 88 327 19. 390 1 3 1 3 8 24 1 20 2 16 1 7 1 14 21 1 9 96 10 10 10 2 2 3 3 10 40 136 66. 000 1 3 1 3 7 21 1 42 3 24 1 7 1 14 21 1 9 123 13 13 13 3 3 3 4 13 52 175 1.) Mahalle Sayısı Personel Sayısı (Muhtar ve 2’şer Yrd.

Md. 2.Yangının meydana geldiği tesis Müdürlüğü birinci derecede sorumludurlar. liman veya kıyıda çıkıp karaya ulaşabilecek ve yayılabilecek. b) Deniz. 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun ve 6/3150 sayılı Sivil Savunma ile İlgili Teşkil ve Tedbirler Tüzüğüne dayanarak hazırlanan bu Yönetmeliğin amacı. liman tesislerinin ve deniz trafiğinin yangın tehlikesi doğurabilecek ve yayılmasına sebebiyet verecek derecede yoğunlaştığı yerlerde : a) Karada çıkabilecek. Yasal Dayanak : 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu.Svn. öngörülen yangın önleme. 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu. 2. Gn. Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri 1. AFET . liman ve Denize ulaşabilecek ve yayılabilecek yangınlara karşı alınacak acil tertip ve tedbirleri tespit etmek ve Samsun Limanının deniz trafiği. İçişleri Bakanlığının 21.P.12. söndürme ve kurtarma işlemlerinin daha rasyonel biçimde hazırlanması ve bir plan dahilinde yürütülerek can ve mal ziyanını bu yangınlarda en az düzeye indirilmesini sağlamak için.Samsun Büyükşehir Belediye İtfaiye Müdürlüğü.Liman Başkanlığı B. sanayinin. söndürme ve kurtarma tedbirlerini ve bu tedbirlerin uygulanmasında bölgede bulunan resmî ve özel bütün kuruluşların birbirleriyle ve askerî makamlarla yapacakları görev bölümünün. İlimizde de İL YANGIN KOORDİNASYON Kurulu bahsi geçen Yönetmeliğin 4 ncü maddesine göre aşağıda isimleri belirtilen kurum ve kuruluşlarca oluşturulmuştur. Koordinasyon : Samsun İlinde Karada çıkıp kıyı.3. Sorumlu Makamlar : A. römorkaj ve Kılavuzluk. 1.1982 gün ve Svl.Deniz Yangınları için : 1.TCDD Liman İşletme Müdürlüğü 4. Yangınlara karşı alınacak önleme. 816-1009-2-82/77 SAYILI YAZISINDA BELİRTİLDİĞİ GİBİ İlimizde 7/10357 Sayılı Yönetmelik kapsamına alınmış olup.Garnizon Komutanlığı 373 . derece amirleri. işbirliğinin ve koordinasyonun nasıl sağlanacağını göstermektir.Kara Yangınları için : 1.2. gemi kurtarma hizmetleri seyir yardımcı ve kolaylıkları yönünden mevcut durumu incelemek. Kapsam:Samsun İl Merkezini ve Liman sahasını kapsar.Kıyı Emniyeti Gemi Kurtarma Müdürlüğü 3.Samsun ili Yangın Önleme-Söndürme ve Kurtarma Planı Amaç :Denizde ve Karada çıkacak yangınları büyümeden en kısa sürede söndürmek.Limanlar Mülki İdare Amirliği. .Valilik Makamı .

Ş.A. İlkyardımın amacı kazazedelerin hayatını kurtarmak ve durumunu kontrol altına almak ve kötüye gitmesini engellemektir.TOTALGAZ Tesisleri Müdürlüğü .Ulaştırma Bölge Müdürlüğü .Tes.Aygaz Dolum Tesisleri Bölge Müdürlüğü .Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü .CE-KA İnşaat A. b) Geçici ilkyardım tedbirlerini almak.Ş. .Yeşilyurt Demir Çekme San. İlkyardımın hedefleri. .3. 374 . P.Karayolları 7. b) Kanamayı durdurmak. İlkyardımın ilkeleri.Petrol Ofisi Tesisat Müdürlüğü . yaralanma. d) Gereken yerlerle haberleşmeyi sağlamak. kanama ve fizyolojik dengenin bozulmasını etkileyen her türlü olumsuz etmenlere karşı tedbir ve can kurtarma amacıyla ilkyardım yapılır.Jandarma Komutanlığı .Şti. . Bölge Müdürlüğü . a) Kazazedeyi değerlendirmek ve teşhis etmek.Büyükşehir Belediye Başkanlığı .Ltd. c) Şok varsa gerekeni yapmak. a) İcabediyorsa suni solunum ve kalp masajı yapmak. hayat kurtarıcı geçici müdahaleye denir.Ş.Karadeniz Bakır İşletme Fabrika Müdürlüğü .KOSGEB . İlkyardım Servisleri Ani olarak hastalanan veya kazaya uğrayan kimseye tedavisi yapılıncaya kadar anında ve olay yerinde yapılan.Liman İşletme Müdürlüğü .Samsun Gübre Sanayi A. .İl Emniyet Müdürlüğü .Liman Başkanlığı .Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlüğü .3. c) Hastayı uygun pozisyona getirmek.Denizcilik Bölge Müdürlüğü .Büyükşehir İtfaiye Daire Başkanlığı ..İl Sivil Savunma Müdürlüğü .Milangaz Tesisleri A.DLH Makine İkmal Başmühendisliği .Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma Müdürlüğü . e) Kazazedeyi gereken yere sevk etmektir.Tekkeköy Kaymakamlığı .Serbest Bölge Müdürlüğü .Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı .Ş.Yıldız Kimya San.

Bölge Müdürlüğü İl Sağlık Müdürlüğü Ziraat Bankası Merkez Şb.2005 375 . İlimizdeki Kurum Ve Kuruluşların Barındırma Kapasitesi Garnizon Komutanlığı Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü İl Defterdarlığı Karayolları 7. İLKYARDIM VE AMBULANS EKİBİ : ( 15 KİŞİ) 1.3. 18 Oda 40 Kişilik 36 Kişilik 20 Yataklı 3 Oda .Lüğü Tarım İl Müdürlüğü 30 Yataklı 39 Kişilik 34 Yatak Kapasiteli . Tablo P. Bşk. çıkık ve zehirlenmelerde ilkyardımdır.8.Müdürlüğü Gar Müdürlüğü Dsi 7 Bölge Müdürlüğü Posta Başmüdürlüğü 19 Mayıs Polis Myo Müdürlüğü Şoförler Ve Otomobilciler Od. Müdürlüğü Telekom İl Müdürlüğü Tmo Bölge Müdürlüğü Yök Kredi Ve Yurtlar Kur. İlkyardım servislerini sıralarsak : a-) Yaralanmalarda ilkyardım b-) Solunum sistemi ile ilgili ilkyardım c-) Dolaşım sistemi ile ilgili ilkyardım d-) Şok durumunda ilkyardım e-) Yanık ve haşlanmalarda ilkyardım f -) Kırık.Bölge Müdürlüğü Merkez Bankası Şb. 8 Kişilik 15 Kişilik 20 Yataklı 6 Yataklı 75 Kişilik 27 Kişilik 2 Adet 1 Adet 12 Kişilik 15 Kişilik 13 Odasi 25 Kişilik 14 Kişilik 10 Kişilik 1 Adet 12 Kişilik 16 Kişilik 1 Adet 20 Kişilik Kaynak: İl Sivil Savunma Müdürlüğü.Bölge Müd. Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı Mülteciler Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce hazırlanan Seferberlik ve Savaş Halleri için Göçmen yerleştirme planın çerçevesinde yerleştirilecektir.Lığı Veteriner Kontrol Araştırma Enst.Md.4. İl ve İlçelerde kurum ve kuruluşlar kendi bünyelerinde bu faaliyetleri sürdürmektedirler. Bölge Müdürlüğü Orman İşletme Müdürlüğü 19 Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü Tapu Ve Kadastro 10.d) Beden ısısını korumaktır.İl Sağlık Müdürlüğü (15 Personel) MÜKELLEFİYET İlkyardım Ve Ambulans Servisi 118 Yükümlü Hastaneler Servisi 52 Yükümlü P. Petrol Ofisi Tesisat Müdürlüğü Krdnz. Bakır İşletmeleri Müdürlüğü Tügsaş Gübre Fabrikası Müdürlüğü Meteoroloji Bölge Müdürlüğü İller Bankası 16.

Tehlikeli Maddelerin Yurtiçi ve Sınırlar arası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler İlde bu konuda bir çalışma yoktur.3. Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar İlde Acil Eylem Planı hazırlanarak en son 2001 yılında güncelleştirilmiştir.5.P. KAYNAKLAR: -İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü 2005 -İl Sivil Savunma Müdürlüğü 2005 -Samsun Orman İşletme Müdürlüğü2005 -Bafra Orman İşletme Müdürlüğü2005 -Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğü2005 376 .6.3. P.

Temel Sağlık Hizmetleri R. 2005 377 .1.1.1.1.R. SAĞLIK VE ÇEVRE R. 2005 Yılı Sağlık Kurumları Ve Özel Hastanelerin İlçelere Göre Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Sağlık Kurumlarının Dağılımı Tablo R.

2. 2005 378 .İlimizdeki Sağlık Kurum ve Kuruluşları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.Tablo R.

2005 379 .1.2.1.R. 2005 Şekil R. Kuduz Şüpheli Isırık Vakalarının Yıllara Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Bulaşıcı Hastalıklar Tablo R.2004 Yılı İlimizde Görülen İhbarı Zorunlu Hastalıklardan Bazıları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.3.

Şekil R. 2005 380 .2.2005 Yılı İldeki Sosyal Hastalıklar ve Eğlence Yerlerinden Alınan Kan Sayısı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

2005 Yılı Frengi Çalışmaları ve Frengi Vaka Sayısı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.3.Şekil R. 2005 381 .

4. Verem Savaş Dispanserlerinde Yapılan Radyolojik ve Bakteriyolojik Muayene Sayıları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.Şekil R. 2005 382 .

2005 192 13 16737 Uygun Değil 98 7 807 383 . Numune Cinsi Sayısı Uygun Bakteriyolojik 290 Kimyasal 20 Klor ölçümü 17544 Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.R. 2005 İlimiz genelinde. Akdağ Kaynak Suyu.4. Ladik İlçesi Soğanlı Köyü Boğaz Mevkiinde. 2005 yılı içerinde içme ve kullanma suyu şebekesi üzerinde tespit edilen odak noktalarından bakteriyolojik ve kimyasal su örnekleri alınarak Samsun Bölge Hıfzısıhha Enstitüsü Müdürlüğünde analizleri yapılmaktadır. işletmecisi tarafından Yönetmelik hükümleri doğrultusunda bakteriyolojik ve kimyasal su analizlerini yaptırmaktadır.1. Kullanma ve Sulama Suları Analiz Sonuçları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Tablo R. İlimiz.5 İçme ve Kullanma Suyu Analiz Sonuçları.2. Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılarak faaliyet gösteren. İçme. Kullanma ve Sulama Suları Tablo R.1. İçme.

6. İlimizde Bulunan Kaplıcalar Hakkında Bilgiler Ruhsatlı Kaplıca Sayısı 1 Müracaatı olan kaplıca sayısı Ruhsatsız kaplıca sayısı Toplam Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.1.8. İlimiz merkezinde bulunan 11 adet deniz suyu odak noktasından ve denize sahili bulunan İlçelerimizdeki 24 adet odak noktasından alınan numunelerin analizleri hakkında bilgiler tabloda verilmiştir.Tablo R. Zoonoz Hastalıklar ZOONOTİK HASTALIKLARIN AYLARA GÖRE DAĞILIMI AĞUSTOS HAZİRAN TEMMUZ TOPLAM ARALIK EYLÜL KASIM MAYIS ŞUBAT NİSAN MART OCAK EKİM 2005 YILI K. Tablo R. Ruhsatlı Kaynak Suyu İşletmeleri Numune Cinsi Sayısı Uygun Bakteriyolojik 11 11 Kimyasal 9 9 Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Denizler İl Sağlık Müdürlüğünce Turistik tesis ve Halk plajlarından kirlilik türlerini ve oranlarını araştırmak üzere .Deniz Suyu Analiz Sonuçları Kirlilik Türü Toplam Koliform Numune Sayısı Uygun Uygun Değil Toplam 208 138 70 208 Fekal Koliform 208 173 35 208 Fekal koliform 208 178 30 208 Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.7.9.ŞÜPHELİ ISIRIK BRUSELLA ŞARBON 172 1 2 177 1 3 1 159 183 6 265 7 282 1 2 306 6 4 280 3 1 294 2 2 191 165 2 9 164 2 2 2638 31 26 Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.2. 2005 5 5 6 Uygun Değil - R. Zoonoz Hastalıklar Tablo R.2.3. Sağlık Bak.1. 2005 R. 2005 384 . 2005 Tablo R.İlimiz genelinde deniz suyundan numuneler alınarak bölge Hıfzısıhha Enstitüsü Müdürlüğünde analizleri yaptırılmaktadır.2.

R. 2005 R.10.4.5.3. 2005 385 .1.1. Aşılama Çalışmaları Tablo R. Gıda Hijyeni KİMYASAL Mevzuata Uygun Mevzuata Aykırı Toplam 307 BAKTERİYOLOJİK 46 TOPLAM 353 11 364 4 311 7 53 Şekil R.Gıda Numune Sonuçları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.Aşı İzlem Çizelgesi ve Sıfır Yaş Aşı Grafiği Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

Tablo R.11. 2005 386 . Son 5 Yılda İlimizde Uygulanan Aşıların Dozları ve Aşılama Oranları Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.

Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.R.1. Bebek Ölümleri Şekil R. 2005 387 .6. Ölümlerin Hastalık.12. 2005 R.1. Bebek Ölüm Hızı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı Tablo R.5.6. Ölümlerin Hastalık.

R.7.13. Aile Planlaması Çalışmaları Tablo R.1. Aile Planlaması Yöntemleri Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. 2005 388 .

Malzemesi Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü. Yıllara Göre A.7.P. 2005 389 .Şekil R.P.Yöntemi Kullanan Kişi Sayısı ve Yıllara Göre Dağıtılan A.

Şekil R. Yöntem Dağılımı Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü.49 Yaş Kadınlarda A.P. 15 .8. 2005 390 .

kirliliğin olmadığı bölgelerde yaşayanlara göre 1-2 yıl daha kısa olduğu belirlenmiştir. Kirleticilere uzun süreli maruz kalım ile sağlıkta kronik etkiler ortaya çıkmaktadır.14. Yaş yapısı yanı sıra hava yolunda daralmaya yol açan hastalıklar da kirleticilere duyarlılığı artırmaktadır. daha sonra pek çok ülkede de benzer çalışmalar ile sağlığın olumsuz etkilendiği gözlenmiştir. yetersiz sanitasyon. Hava kirleticilerindeki günlük artışlar çeşitli akut sağlık sorunlarına neden olmaktadır.000 kişinin öldüğü tahmin edilmektedir. Çevre Kirliliği ve Zararlarından Oluşan Sağlık Riskleri R. Küçük çocuklar savunma mekanizması gelişiminin tamamlanmaması. Tablo R. hastaneye başvurular gibi sağlık göstergeleri ile havadaki kirleticilerin konsantrasyonunun ilişkisi aranmış ve her ikisinin birlikte artış veya azalış gösterdiği belirlenmiştir. vücut kitle birimi başına daha yüksek ventilasyon hızları ve dış ortamla daha sık temas nedeniyle daha fazla riske sahip diğer bir gruptur.R. Yalnızca gelişmekte olan ülkelerde havada bulunan partiküler madde ve kükürt dioksit nedeniyle yılda 500. Bu nedenle hava kirliliğinin sonuçlarından daha fazla etkilenilmektedir. Fizyolojik kapasitesi ve fizyolojik savunma mekanizması fonksiyonlarındaki azalma. Örneğin kirletici konsantrasyonunda artma astma ataklarında artışa yol açmaktadır.2. Hava Kirliliği ve Risk Grupları v v v v v v v Bebekler ve gelişme çağındaki çocuklar Gebe ve emzikli kadınlar Yaşlılar Kronik solunum ve dolaşım sistemi hastalığı olanlar Endüstriyel işletmelerde çalışanlar Sigara kullananlar Düşük sosyoekonomik grup içinde yer alanlar 391 . bu nedenle daha kolay etkilenmektedir.2. Hava kirliliğinin sağlık etkisi öksürük ve bronşitten. 1980 sonları 1990 larda ise yeni epidemiyolojik çalışmalarla hava kirliliğinin sağlığa etkileri gösterilmiştir. ABD ve Hollanda'da yapılan çalışmalarda hava kirliliği olan bölgelerde yaşayanların ömrünün. Bu çalışmalarda ölümler. kronik hastalıklardaki artma nedeniyle yaşlılar normal popülasyondan daha duyarlıdır. beslenme yetersizliği gibi düşük yaşam standartları da duyarlılığı etkileyen faktörlerdendir. Yapılan çalışmalar kirlilik arttıkça astma ve kronik obstrüktif akciğer hastalıkları (KOAH) gibi hastalıkların alevlenmelerinde artış olduğunu göstermiştir. Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: 1950 ler den beri hava kirliliğinin insan sağlığına etkilerini gösteren kanıtlar vardır. Kirliliğin olumsuz etkileri sağlıklı kişilerde bile gözlenmekle birlikte. bazı duyarlı gruplar daha kolay etkilenmekte ve daha ciddi sorunlar ortaya çıkmaktadır (Tablo. Bu gruplardan biri yaşlılardır.1.2). kalp hastalığı ve akciğer kanserine kadar değişmektedir. Kalabalık yaşam. Bu koşullarda yaşayanlar enfeksiyon hastalıkları sorunları ile karşı karşıyadır ve yetersiz sağlık hizmeti almaktadırlar. Bu çalışmalar önce ABD ve Avrupa ülkelerinde yapılmış.

bronkodilatatör kullanımı ve öksürük prevalansında artışa. rüzgarlar ve benzeri etmenler de çevresel hava kirliliğinin sağlık sonuçları üzerinde etkili olmaktadır. kişi bu maddelere ne miktarda ve ne kadar süre ile maruz kalmaktadır. Tüm kirleticilerde olduğu gibi bunların oluşturacağı sorunun ciddiyeti iki faktöre bağlıdır.Genel olarak havadaki kirleticilerin sağlığa etkileri şöyle toparlanabilir. hastane başvurularında artışa. Asılı partiküler madde (PM) Sağlık üzerine etkisi partikül büyüklüğü ve konsantrasyonuna bağlıdır. Akut etkileri günlük mortalitede artışa. solunum fonksiyonlarında azalmaya yol açmaktadır.tüm solunum yolu hastalıkları ve KOAH nedenli hastane başvurularında artışlar gözlenmiştir. sıcaklık değişim hızı. inhalasyondan sonraki ilk bir kaç dakika içinde akut yanıt oluşur. Çok düşük değerlerde bile (100 mg/m3den az) kısa süreli maruz kalım sağlığı 392 . Sülfürdioksit (SO2) 24 saatten kısa süreli maruz kalımda . Etki solunum fonksiyonlarında değişme. ancak astmalılar en duyarlı gruptur. İnsan sağlığını etkileyen havadaki kirletici maddeler içinde yer alan ve hava kirliliği ölçümlerinde değerlendirilen SO2 ve asılı partiküler maddelerin etkileri ayrı ayrı gözden geçirilebilir. Ancak bu eşik değerlerin altında bile sağlık sorunlarının görülebileceği akılda tutulmalıdır. yıllık ortalaması ise 50 mg/ m3 olarak belirlenmiştir. Bu sürede yıllık ortalama değer 50 mg/m3 günlük değer 125 mg/m3 ü geçmeyen düşük düzeylerdeki maruz kalımda bile kalp ve solunum sistemi hastalıklarına bağlı ölümlerde. Tüm bunların yanı sıra ortamın nem oranı. hırıltılı solunum ve nefes darlığı gibi semptomlarda artış şeklinde ortaya çıkar. · Solunum fonksiyonlarında bozulma · Solunum sistemi hastalıklarında artış · Kronik solunum sistemi hastalığı olan kişilerin hastalıklarının alevlenmesinde artış · Kronik kalp hastalığı olan kişilerin hastalıklarının alevlenmesinde artış · Kanser insidansında artış · Erken ölüm insidansında artış Çevresel hava kirliliğinin toplum sağlığı ile ilişkisi değerlendirilirken yukarıda sıralanan doğrudan sağlık etkilerinin yanı sıra içme ve sulama suyu kaynaklarının. Hem normal kişiler hem de astmatik kişiler etkilenir. 24 saatin üzerinde maruz kalımda duyarlı hastalarda semptom alevlenmeleri görülür. sıcaklık. bitki örtüsünün zarar görmesi ve mikro klima değişiklikleri nedeniyle dolaylı etkilerini de göz önünde bulundurmak gereklidir. Bunların sonuçlarına göre önerilen SO 2 düzeyi 24 saat ortalaması 125 mg/m3.5’un (2. solunum sistemi hastalıklarının alevlenmesine. PM10 (10 μm çapından küçük partiküller) ve PM2. Son çalışmalar önemli sağlık sorunu yaratacak etkilerin çok düşük düzeylerde bile gözlendiğini göstermiştir.5 μm çapından küçük partiküller) günlük dalgalanmalarına göre sağlık etkileri de değişir.

Birincisi ülkemizde sadece bu iki maddenin ölçülüyor / izleniyor olması. Uzun süreli maruziyet etkileri: Akciğerlerde geri-dönüşlü ve geri-dönüşsüz birçok etkisi olduğu saptanmıştır. ne de filtre edilmektedir. Ancak erişkinlerde benzer bir ilişki net olarak gösterilememiştir. diğer atıklara göre iki yönden farklılık göstermektedirler. 393 . yüksek konsantrasyonlarda yaşamsal tehlikeler ortaya çıkar. SO2 ve PM. kapiller ve plasental membranlardan hızla geçer. Diğer bir deyişle bu iki maddenin dışındaki kirleticiler ne izlenmekte.Düşük seviyeli konsantrasyonlara uzun süre maruz kalınması hücresel düzeyde değişikliklere yol açmaktadır. EKG değişiklikleri ve sol ventrikül işlev bozukluklarına neden olduğu gösterilmiştir. diğeri ise termik santrallar için geliştirilmiş filtrasyon yöntemlerinin yine sadece bu iki maddeye özgü olmasıdır. 4. Ayrıca sigara içme ile çevre ve işyerinde CO maruziyetinin kardiyovasküler mortaliteyi artırdığı bilinmektedir. Karbon monoksit (CO) CO alveolar. Aynı konsantrasyona 30-110 dk. Bu nedenle hem kısa süreli hem de uzun süreli ortalama konsantrasyon için önerilen bir eşik değer yoktur.etkilemektedir. 560 μg/m3’e yaklaşık 4 saat maruz kalındığında kronik obstrüktif akciğer hastalığı olanların solunum şikayetlerinin ortaya çıktığı gösterilmiştir. Yapılan çalışmalar uzun süre azotdioksite maruz kalan çocukların solunum sistemi semptomlarında artış ve akciğer fonksiyonlarında azalış olduğunu göstermiştir. PM'nin düşük değerlerde uzun süreli etkileri de mortalite ve solunum sistemi hastalıklarında artış ve solunum fonksiyonlarında azalma gibi kronik etkilere yol açmaktadır. iskelet kası ve fetüs gibi yüksek düzeyde oksijen kullanan organ ve dokularda oluşur. Ayrıca burada göz ardı edilmemesi gereken bir diğer nokta. Koroner arter hastalığı olan hastalarda artmış COHb miktarının. Ayrıca bakteriyel ve viral enfeksiyonlara karşı direnci düşürmektedir. Düşük konsantrasyonlarda hipoksiye bağlı belirtiler oluşurken. kalp. maruz kalan astım hastalarında ise çeşitli yakınmalar oluşmaktadır. Oysa bu maddeler de insan ve çevre sağlığı açısından önemli etkilere sahiptirler. Akciğer dokusunda yapısal değişikliklere yol açabilmekte ve amfizem benzeri bir tabloya neden olabilmektedir. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda çok düşük düzeylerde bile sağlık sorunlarına neden olduğu belirlenmiştir. Dünya Sağlık Örgütü’nün 1999 yılında yayımladığı Hava Kalitesi Kılavuzu’na göre bu maddeler ve zararları şöyle belirtilmektedir: Azot oksitler (NOx) Kısa süreli maruziyet etkileri: Normal sağlıklı kişiler. Toksik etkileri öncelikle beyin. Hemoglobine affinitesi oksijenden yaklaşık 250 kat daha fazladır ve hızla hemoglobine bağlanarak karboksihemoglobini (COHb) oluşturur. angina oluşum zamanını kısalttığı.5 ppm) üzerinde bir konsantrasyona maruz kaldıklarında akciğer fonksiyonlarında bir azalma görülür.700 μg/m3 (2. tüm bu zararlı maddelerin birbirleriyle etkileştikleri ve ortamda birlikte bulunduklarında zararlarının arttığıdır.

Bu atıklar belirli şartlarda saklanmaktadır. nüfus artışı gibi etkenlerden dolayı su kaynakları olan dereler. göller ve yeraltı suları aşırı kirlenme ile yüz yüze kalmaktadır. Aksi durumda kullanılması tehlikeli sonuçlar doğurabilmektedir. Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: İnsan ve canlı yaşamı için hayati öneme sahip olan su kullanılabilir olması için tehlikeli kimyasallardan ve bakterilerden temizlenmiş olması gereklidir. kasaba. Radyoaktif atıklarda gün geçtikçe tehlike oluşturmaktadır. bazı durumlarda kaza ile veya bilinçsiz bir uygulama ile tabiata ve yer altı sularına karışmaktadır. Soğutma amaçlı kullanılan dere veya göl suyu kimyasal olarak kirlenmeden tekrar göle veya dereye döner. Yüksek oranda nitrat (NO-3) ve fosfat (PO4-3) içeren gübreler suya karıştığında suda yosunların daha fazla üremesini sağlar bu da yosunların diğer canlılardan daha fazla oksijen kullanmasına sebep olur ve diğer canlıları tehdit eder. Çocuklar ise 2 saat boyunca 240 μg/m3 O3’e maruz kaldıklarında akciğer fonksiyonlarında azalma meydana gelmektedir. Fakat. Meselâ. Benzer olarak deterjanlar ve tarım ilaçları da su kaynaklarını önemli ölçüde kirletmekte olup canlı hayatını tehdit etmektedir.Ozon (O3) ve diğer fotokimyasal oksidanlar O3 toksisitesi kısa dönemde akciğer fonksiyonlarında değişikliğe.) ve fabrikaların atık suları derelere veya göllere bağlanmaktadır. İkinci sonuç ise. sudaki oksijen miktarı daha fazla azalır.2. Hatta bazı göller veya derelerde aşırı kirlenme sonucu canlı yaşamı sona ermiş ve içerisinde atıklardan meydana gelen adacıklar oluşmuştur. Ayrıca O3 maruziyetinin solunum sistemi yakınmalarına bağlı hastane başvuruları ve astım hastalarının yakınmalarında artışa yol açtığı gösterilmiştir. kirlenme oranı azaltılabilir. Bunun sonucu olarak çürüme de sudaki oksijeni tükettiği için. Bu etkiler 160 μg/m3’lük (0. Yerleşim yerlerinin (şehir. Fakat. Çiftçiler tarafından daha verimli ürün elde edebilmek için kullanılan gübreler. R. Ayrıca derelerden ırmaklardan ve göllerden alınarak yerleşim yerlerindeki insanların kullanımına sunulan su belirli standartlara uymak zorundadır. Birincisi. Suda çözünen oksijen miktarının azalması su altı hayatını tehdit eder. yağmur gibi etkenlerle yeraltı ve yerüstü sularına karışmaktadır. bu su biraz ısınmış olur. vs. ısınan su içerisinde. Bu tür sularda pis kokulu ve kötü tatlı olurlar. Bu tür sular daha koyu renge ve pis kokuya sahiptirler.08 ppm) bir konsantrasyona yaklaşık 7 saat maruz kalan sağlıklı yetişkinlerde görülmektedir. Fabrikalar genellikle dere veya göl kenarlarına kurulurlar Çünkü soğutma ve diğer işlemler için suya ihtiyaç vardır. Ancak. Atık sulardaki kimyasal maddeler ve organik bileşikler suda çözünmüş olan oksijenin miktarının azalmasına sebep olur. Günümüzde teknolojinin gelişmesi. sıcaklık artışı ile sudaki maddelerin çürüme ve bozunma hızları artar. solunum yollarında enflamasyona ve diğer bulgulara yol açmaktadır. çözülen oksijen miktarı azalır. Bu da suda yaşayan bitki ve hayvanların ölüm oranlarını artırmaktadır.2. Radyoaktif atıklar tarafından yayılan radyasyon ise canlılarda kanser ve mutasyonlara sebep olmaktadır. bu kullanılan maddeler bakteriler tarafından parçalanabilir hâle getirilebilirse. yaz aylarında fabrikaya yakın suların sıcaklığı 25°C civarındadır. Doğal dengeyi bozan ve su kaynaklarını kirleten etkenleri ortadan kaldırmak için son yıllarda 394 . Sudaki sıcaklık artışının iki kötü sonucu vardır.

Çünkü. halkımızı bilinçlendirmek ve yönlendirmede gönüllü kuruluşların büyük etkisi olacaktır. Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: İnsan ve hayvanların yaşam aktivitelerini devam ettirmelerinde ortaya çıkan. Evlerde. toprak. Bütün bunların yanında insanlar çevreyi koruma adına bilinçlendirilmektedir. eğitim kursları ve pratik uygulamalarla aktarılması son derece önemli. Geri dönüşüm eğitimi ve atık üretmede dikkatli davranışların kazandırılması için yapılacak çalışmalar etkili olacaktır. Atık üreticisinin yani bizlerin ve atıkların bertarafından sorumlu kuruluşların. Katı atıklar. yaşam standardının yükselmesi ve teknolojideki gelişmelerin sonucu olarak miktarları ve muhteviyatları artmaktadır. insanlar artık şunun farkına varmıştır. Çünkü. Göz önünde tutulması gereken en önemli nokta. fabrikalara filtre ve arıtma tesisleri konmakta. bu sebeple ulusal bir sorun olarak kalırlar. ülkelerin dışına taşınamazlar. düzensiz katı atık sahaları çok fazla yer işgal etmekte ve sonuçta su. Katı atık yönetiminde görülen başarısızlıkların en büyük nedeni. geri kazanım sistemine uygun atık toplama ve bertaraf sisteminin geliştirilmesi de gerekir. bilgi ve bilinç eksikliğidir. Diğer yandan. istenmeyen materyallere katı atık deniyor. ekonomik ve sosyal durumlar dikkate alınarak. Özellikle aşırı nüfus artışının yaşandığı kentlerde.2. Coğrafik şartlar. yayınlar. işyerlerinde ve sanayi tesislerinde oluşan katı atıkların nüfusun artması. Ancak bu teknik gelişmeleri ülkemize aktarmak ve yerel şartlara uygun hale getirmek için mühendislerin ve diğer araştırmacıların ciddi çalışmalar yapması gerekir. normal şartlarda katı cisim özelliği taşıyan. istenmeyen maddeler olmaları sebebiyle önemli bir çevre sorununa yol açarlar ve insanlar bunları mümkün olduğunca en düşük maliyette bertaraf etmek isterler. ne şekilde projelendirildiğini ve yaklaşık maliyetinin ne olabileceğini bilmiyor. hava kirliliğine yol açmaktadır. Çağımızın olgusu olan nüfus artışı ve beraberinde getirdiği kentleşme süreci ile birlikte katı atık üretimi de artmaktadır. kullanım dışı. mümkün olduğunca çok katı atığın geri kazanılarak depolama alanlarından tasarruf edilmesi ve sınırlı hammadde kaynaklarına olan talebin düşürülmesidir. hava ve su kirliliğinin aksine. BU durumda. Bugün Belediyelerin %99’u düzenli bir katı atık depolama sahasının nasıl hazırlandığını. Dünya bir tanedir ve onu koruyacak yine insanlardır. gelişmiş ülkelerde görülen sağlıklı ve çağdaş katı atık bertaraf metotları ülkemize getirilmelidir. Halk dilinde çöp olarak algılanan katı atıklar.3. Katı atıklar. yerleşim yerleri için önemli çevre sorunu teşkil etmektedir. yanlış yönetim teknik ve ekonomik şartların yetersizliği yüzünden sağlıksız koşullar ortaya çıkarmaktadırlar. Daha önce yapmış olduğumuz “çöplerinizi ayırıyor musunuz” anketimizin sonucunda %50 oranında 395 . tabiata zarar vermeyecek yeni ürünler elde edilmektedir. R. Başta kendi çöpümüzü ayırarak biriktirmeyi bile başarabilmek büyük bir adım olacaktır. bu konuda ellerinde yeterli bilgi ve yeterli teknik eleman yok. bilimsel çalışma yapmalıdırlar. Yerleşim yerlerinin atık suları arıtma istasyonlarından geçirildikten sonra tabii su kaynaklarına verilmekte. Bir çok ülkede ise bu katı atıklar. Gerek çevre mühendisleri gerekse diğer ilgili bilim dalları katı atık yönetim sisteminin sağlıklı ve çağdaş bir yapıya kavuşturulabilmesi için daha çok projeler üretmeli.yoğun çalışmalar yapılmaktadır.

Bu nedenle. Tüm bu olumsuzlukların yanı sıra hastalık. Bazı durumlarda önemsiz yada ikinci derecede önemli zararlı etmenler.5. Ayrıca zararlılara karşı pestisitler kullanılırken onların doğal düşmanlarının etkilenmeyeceği bir dönemi seçmek ve bu konuda uygulayıcıyı eğitmek ve bilgilendirmek gerekmektedir. Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: Tarım İlaçlarının Bilinçsiz ve Kontrolsüz kullanımı sonucu insan ve çevre sağlığı olumsuz etkilenmektedir. ilaç uygulaması yapan ve uygulama yapılmış alanda çalışan işçiden başlayıp ilaçlı ürünü yiyen kişiye hatta doğacak çocuğuna kadar söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle parazitoit ve predatörleri asgari seviyede etkileyen ilaçlar ve zararlılara karşı kullanılan ilaçların etkili en düşük dozları kullanılmalıdır. hedef dışı diğer canlılara yan etkisi görülmeye başlanmış ve pestisitlerin uygulandığı ürünlerde de kalıntı problemleri meydana gelmiştir Son yıllarda doğal düşmanların barınakları olan orman ve ağaçlık alanların hızla azalmasının yanı sıra kimyasal ilaçların aşırı kullanılması sonucu doğal dengenin bozulması ve çevre kirliliği gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır. doğal dengenin bozulmasına ilaveten çevre kirliliği. Tarım ilaçlarının insan sağlığına olumsuz etkisi ilacın üretiminde çalışan.1) Gürültünün İnsanlar Üzerine Etkileri başlığı altında incelenmiştir. insanlara. R.2. faydalıların etki oranları da dikkate alınmalıdır. zararlı ve yabancı otların kontrolünü sağlamak amacıyla kullanılan tarım ilaçları yanlış uygulamalar sonunda. Ayrıca hedef dışı canlılara etkisi sonucu doğal dengenin bozulması. doğal düşmanların ölmesi ile zararlı hale gelebilmektedir. doğal düşmanların ölmesi ile epidemi yapar duruma gelmektedir. Bazı durumlarda önemsiz. pestisitlerin sürekli bir şekilde kullanılması sonucunda etkilenmekte ve üzerlerindeki doğal düşman baskısının kalktığı zararlılar problem haline gelmektedir.2. Zararlı popülasyonlarını dengede tutan doğal düşman popülasyonları da tarım ilaçlarından etkilenmekte ve doğal düşman baskısı üzerlerinden kalkan zararlılar problem haline gelmektedir. zararlılar ile kimyasal mücadeleye karar vermede. 396 . Pestisitlerin bilinçsizce kullanımı sonucu. hava. Zararlı popülasyonlarını dengede tutan doğal düşmanların popülasyonları. %100 oranını yakalayana kadar soracağız “çöplerinizi geri dönüşüm için ayırarak mı biriktiriyorsunuz?” R. Şimdi sıra diğer yarımda. yahut ikinci derecede zararlı olan etmenler. söz konusu etmenlerin dayanıklılık kazanması sonucu istenen etkiyi de gösterememektedir. Pestisitlerin uzun yıllar yaygın ve aşırı kullanımı sonucunda birçok yan etkilerinin ortaya çıktığı görülmüştür.4. Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri: Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler (O.olumlu cevap almıştık. toprak ve su kirliliğinin oluşması da sorunun önemli bir boyutunu oluşturmaktadır.

Baz İstasyonlarından Yayılan Radyasyonun İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Bilgi edinilememiştir KAYNAKLAR: -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 -İl Sağlık Müdürlüğü 2005 397 . İyonize Radyasyondan Korunma: Bilgi edinilememiştir.2.R.2. R.6.7.

Çevre ve Orman Bakanlığından gönderilen video kasetler gösterilmekte. uygar. basın yayın organları ile işbirliği içerisinde etkin çalışmalar yürütülmektedir. barışçıl ilişkiler içinde yaşanan çevreyi daha güzel yaşanabilir duruma getirme. geliştirilmesi ve iyileştirilmesi konularında ilimizde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile işbirliği yapılarak çeşitli zamanlarda Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda seminerler. 398 . Rotary. paneller. Kamu Kuruluşlarının Çevre Eğitimi İle İlgili Faaliyetleri Toplumun tüm kesimlerinin çevre konusunda bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi. Ayrıca ilimizdeki sürücü kurslarına Çevre Eğitimi dersleri verilmektedir. Çevrenin korunması. çevre bilincinin geliştirilmesi ve öğrencilerin çevre konusunda eğitilmeleri amacıyla 2005-2006 öğretim yılında 38 ilköğretim okulunda ve Aşık Kutlu Eğitim Merkezinde 77 din görevlisine “Çevrenin Önemi ve Çevre Korumacılığı” konularında İl Çevre ve Orman Müdürlüğümüzce “Çevre Eğitimi” verilmiştir. konu ile ilgili afişler dağıtılmaktadır. konularda bilgiler verilmekte. Özel ve resmi kurumlardan gelen talepler doğrultusunda su kirliliği. sorumluluk duyguları hakkında bilgiler verilmektedir. konferanslar ve video gösterileri düzenlenmektedir. Bu programlar dahilinde öğrencilere.1. Srop-tomistler gibi kulüp ve derneklerin çevre ile ilgili düzenledikleri programlara katılım sağlanmakta ve çalışmaları desteklenmektedir.S. sağlıklı. seminer ve bitirme ödevlerinde öğrencilere yardımcı olunmaktadır. İlimizde faaliyet gösteren Çevre Mühendisleri Odası ile Lions. toprak kirliliği. Çevre duyarlılığının arttırılması. gürültü. Çevre konulu tez. Rotarack . bireylerin çevre ile ilgili hak ve görevleri konusunda çevre eğitiminin önemi çok büyüktür. tehlikeli atıklar vb. gönüllü kuruluşlar. ÇEVRE EĞİTİMİ S. Bu amaçla çevre ile ilgili vakıf. temiz. dernek.

Kızılırmak İÖO. Tahnal İO.Md.Yıl İÖO Cumhuriyet İÖO.Md. AYVACIK BAFRA ÇARŞAMBA KAVAK LADİK 19 MAYIS SALIPAZARI TEKKEKÖY 399 . Bereket PİO. Mustafa Kemal İÖO. Avut İÖ.+ Ş.Md. Cumhuriyet İÖO.+ Merkez İÖO.+ Cumhuriyet İÖO.+ Karagöl İÖO.Tablo S.Md.+ Tekkeköy İÖO. Ticaret ve Sanayi Odası İÖO.Yıl İÖO Tayyar Mehmet Paşa İÖO Şıhlı İÖO. Ladik 80.Kolin Fatih İÖO.+ Değirmenbaşı İÖO. Kösedik İÖO.Hüseyin Aydın İÖO.+ Mustafa Üstündağ İÖO. Çevre Eğitimi Verilen Okulların İlçelere Dağılımı İLÇE ADI ALAÇAM Asarcık OKUL ADI K. Muslubey İÖ.+ Aşağıçinik İÖO. 75.+ Dereköy İÖO.+ Dumlupınar İÖO.Burhan Yazıcı İÖO.+ 19 Mayıs İÖO.HASPULAT iöo.+ Atatürk İÖO. Armutlu İÖO Koşaca Cumhuriyet İÖO. Atatürk İÖO.+ Kuşkayası İÖO. Esentepe İÖO.e.+ Kutlukent 80. 30 Ağustos İÖO. Konakören İÖ.+ Tekel İsmail Çolak İÖO.1. 100. Aktekke PİO.Yıl İÖO. Helvacalı İÖO. Gelemen Yatılı İÖ.Md.+ Beylerce Mithat Yılmaz İÖO. Atatürk Yatılı İÖO 19 Mayıs İÖO.+ Gülören İÖO.+ Yibo İÖO.+ Büyüklü İÖO. Gökçeli İO. Atatürk İÖO.Md.+ Ş.+ Yörükler İÖO. Çetinkaya Ş.Bölge Okulu+ Atatürk İÖO. Kılavuzlu Şehit Niyazi Kaya İÖO Hasan Uğurlu İÖO.Yıl İÖO.

II Çevre ve Orman Müdürlüğü.Yıl PİO. Vakfın amacı. Çevreyle İlgili Gönüllü Kuruluşlar ve Faaliyetleri S. Küplüağzı Ayvacık PİO. Yahya Kemal İÖO.1. Cumhuriyet İÖO. maddi yardımda bulunmak. Yenimahalle İÖO. eğitim yayınları hazırlanarak basılmakta ve okullarda erozyonu anlatan konferanslar verilmektedir. ilimizde TEMA Samsun Gönüllü Temsilciliği vakıf olarak toprak erozyonunun önemli sonuçlarını ve ülkemizin çöl olma tehlikesini anlatmak. Şeyhli İÖO. Geçmiş İÖO. VEZİRKÖRRÜ YAKAKENT Kaynak:Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Hüseyinmescit İÖO: Kocaman İÖO. Sakarlı Güzelyalı İÖO.İLÇE ADI TERME OKUL ADI Anafartalar İÖO. bütün kesimlerin düşünce ve gönül birliğini sağlayacak doğrultuda kamuoyu oluşturarak erozyonu önleme hareketini başlatmakta ve sürdürmektedir. Mirza Çalışkan İÖO. 2005 S. Atatürk İÖO. 400 . Oğuzlu İÖO.2. Bazlamaç İÖO. Fatih İÖO. Atatürk İÖO. Sakarlı İÖO. köy vs. Gölyazı İÖO. Töngellibel Eroğlu İÖO. Çevre Vakıfları İlimizde bulunan Çevre Koruma Vakfı 1990 yılında kurulmuştur. çevre ile ilgili yapılacak çalışmalarda ilçe. Çevre ve Orman Bakanlığınca çocuklar için gönderilen kitapların düzenlenmesi ve dağıtımına maddi yardımda bulunmaktadır.2. Kumcağız İÖO. Dumantepe İÖO. Ayrıca. Evci İÖO. organize etmek ve koordinasyonu sağlamak. Cumhuriyet İÖO. çevre ile ilgili olayları düzenlemek. Ayrıca. Fazıl Mustafa Paşa İÖO. Taşpınar İÖO. Vakfın eğitim çalışmaları içerisinde. Kozluk İÖO. Terme İÖO. Muratlı İÖO. Yakakent 100.Ayrıca. Türkiye genelinde düzenlenen eğitim seminerlerinde erozyon tehlikesinin kamuoyuna tanıtılması için gönüllü erozyon eğitmenleri yetiştirmek yer almaktadır.

2. No:24 SAMSUN İstiklal Cad. Arı Apt. Hisar Apt. S. Çevreyle İlgili Federasyonlar İlimizde federasyon tespit edilememiştir. No: 24/13 SAMSUN Zafer Mah. 2005 Temsilciliği Adresi Gazi Cad. No: 98 SAMSUN Kaptanağa Sok.2. Çevre Dernekleri Derneğin Adı Samsun Doğayı Koruma Derneği Türk Kadınlar Birliği Samsun Şubesi Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği Samsun Şubesi Adres Türk Kadınlar Konseyi Derneği Samsun Şubesi Soroptimist Kulübü Çiftlik Lions Kulübü Atakent Lions Kulübü Samsun Rotary Kulübü Kaynak:Çevre Yönetimi Şube Müdürlüğü. Tevfik Türker Apt.2. No: 62/1 SAMSUN Cumhuriyet Cad. No: 39 SAMSUN Lise Cad. Çevre Dernekleri Tablo S. No: 17 SAMSUN Çiftlik Mah.Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve TEMA Samsun Gönüllü organizasyonu ile ilimizde atık kağıt toplama kampanyası düzenlenmiştir. No: 116 SAMSUN Lise Cad. Hakkıbey Cad. Letafet Sok.2. No:28/1 SAMSUN Telefonu 2380419 2334944 4356900 4318667 4310029 4350484 4354049 4310025 S.3. Dr. KAYNAKLAR: -İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 401 .

1. Özellikle kış aylarında hava kirliliği kendini daha fazla hissettirmektedir. Ayrıca sanayi tesislerinden kaynaklanan atıksuların özelliklerini belirlemek ve deşarj standartlarını sağlamaları konusunda Müdürlüğümüzce çalışmalar yapılmaktadır. kirlilik bakımından Karadeniz'e olan kıyısı. Samsun'un. Diğer yandan bölgenin önemli doğal kaynaklardan sayılan Bafra Balık gölleri özellikle tarımsal faaliyetler ve kanalizasyon atıkları sonucu mevcut flora ve faunayı tehdit etmektedir. çıkan sonuçlar Müdürlüğümüze iletilmektedir.T. büyük ölçüde evsel atıksulardan kaynaklanmaktadır. sanayi tesisleri. Mevcut katı atık depolama yeri de ekonomik ömrünü tamamlamak üzere olup gerekli ıslah çalışmaları yapılmadığı taktirde ciddi çevre sorunlarına sebep olacaktır. Büyükşehir Belediyesi tarafından toplanan katı atıklar yılanlıdere mevkiine dökülmektedir. ilçelerde ise katı atıklar gelişi güzel yerlere 402 . Ayrıca taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliğinin tespiti ve önlenmesi amacıyla Çevre Koruma Vakfı tarafından alınan ve Müdürlüğümüzle işbirliği içinde yürütülen egsoz gazı ölçümleri yapılmaktadır. Samsun içme suyunun Çakmak Barajı Samsun içme suyu projesinin depolama tesisi olarak görev yapacak olan baraj. Çevre Kirliliğinin ve Çevresel Tahribatın Önlenmesi Diğer İllerle kıyaslama yapıldığında Samsun çevre kirliliği açısından daha temiz bir kent sayılabilir. kanalizasyon atıkları ve tarımsal atıklar bir arıtıma tabi tutulmaksızın ırmağa verilmektedir. Bu nedenle evsel atıksuların arıtımı konusunda İller Bankası 16. Bu güne kadar atıkların sağlıklı değerlendirilebileceği bir proje gerçekleştirilmemiştir. genel olarak yukarıda incelenen bütün konuların çevre yönetimi çerçevesinde birlikte değerlendirilmesi mahiyetindedir. Kükürtdioksit miktarı Dünya Sağlık Teşkilatının belirlediği 150 ug/Pyi zaman zaman aşmakta bazı günler 200 ug/I'yi bulmaktadır. Çevre kirliliği nüfusun artması ve sanayileşmesiyle başlamıştır. Bölge Hıfzıssıhha Enstitüsünce İlimizde iki noktadan ölçümler yapılmakta. Bölge Müdürlüğü'nün projesi devam etmektedir. Mert Irmağı kirlilik yükü açısından önemli bir sorundur. Çarşamba ilçesinin 20 km güney batısında Abdal Irmağı üzerinde inşa edilmiştir. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA Bu bölüm. Bafra Belediyesi tarafından yapılması planlanan Atıksu Arıtma Tesisi yapımı projesi tamamlanmak üzeredir. Samsun'da katı atıklar önemli bir çevre kirliliği oluşturmaktadır. İlimizde hava kirliliği daha çok ısınma amacıyla kullanılan yakıtların özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Irmak boyunca kurulmuş bulunan. Büyükşehir Belediyesinin yetersiz arıtımı sonucu halka verilen sular özellikle yaz aylarında salgın hastalıklara sebep olmaktadır. Önemli su kaynaklarından olan Kızılırmak ve Yeşilırmak'ta başta etrafındaki yerleşim birimlerinin atıkları olmak üzere tarımsal faaliyetlerle de büyük bir kirliliği bünyesinde taşımaktadır. Çarşamba ovasının güneyinde. Mevcut yerin bir su kaynağı olması daha önemli bir sorun teşkil etmektedir. T.

Bu konu ile ilgili olarak da Müdürlüğümüzce çalışmalar yapılmaktadır. aşırı otlatma ve diğer arazi problemleri sonucu tahrip edilmektedir. çevre ile uyum içinde olmasına dikkat edilmelidir.2. İlimizde Gürültü kirliliği henüz dikkatleri üzerine toplamakta. tarla açma ve diğer doğal nedenlerle orman alanları tahrip edilmektedir. Bu nedenlerle en önemli doğal kaynaklardan biri olan ormanların korunması ve geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca Jeotermal kaynaklardan enerji üretimi ve tüketimine yönelik bir çalışma yapılmamış olup.3. mevcut akarsular üzerinde kurulan barajlardan sulama ve elektrik üretimi amacıyla yararlanılmaktadır. T. kireç. mevcut yönetmelik kapsamında hastanelerin faaliyet göstermesi konusunda Müdürlüğümüzce tebligatlar yapılmıştır. şehir merkezinde gürültünün en aza indirilmesi amacıyla Mahalli Çevre Kurulunda. Bunun içinde ekonomik ve 403 . Yıl boyunca güneşli gün sayısının az olması nedeniyle güneş enerjisi sistemleri ekonomik bir kaynak olarak görülmemektedir.000 hektarlık yer kaplamaktadır. Kıyılardan daha çok kum ocakları şeklinde yararlanılması. Ekonomik ve Sosyal Faaliyetlerin Çevrenin Taşıma Kapasitesini Aşmayacak Biçimde Planlanması Sosyal faaliyetlerden amaç bir yandan insan ihtiyaçlarını karşılarken diğer yandada ekonomikliği sağlamaktır. sadece kaplıca olarak yararlanılmaktadır. İlimiz sınırları içerisinde çayır ve meralar 43. Bu alanlar üzerinde şehirleşmenin yayılmasıyla birlikte tarım arazileri daralmakta . kiremit gibi maden sektöründe kullanılması. Bunun yanı sıra özellikle toprakların kum. Hastane atıkları ile ilgili olarak. Tarım alanlarımızı da önemli sorunlar tehdit etmektedir. Orman ürünlerinin büyük bir kısmı ısınma amaçlı olarak kullanılmaktadır.dökülmekte yer seçimi konusunda hiçbir ön araştırma çalışması yapılmadığı için önemli bir bölümü şu anda sorun oluşturmaktadır. mevcut arazilerinde verimliliği düşmektedir. Ancak bu alanlar çoğunlukla amaç dışı kullanılmakta. Usulsüz kesim. Korunması ve Geliştirilmesi Doğal kaynaklar açısından Samsun su bakımından zengin bir İl olup. araçlardaki havalı kornaların resen sökülmesine ve gereksiz korna çalınması halinde vatandaşlarca yapılacak şikayetlerin değerlendirilmesi karar altına alınmış ve bu konuda çalışmalara başlanmıştır. T. Bütün bunlar yapılırken de doğal dengenin bütünlüğünün korunmasına. Samsun İli bir kıyı kenti olmasına rağmen kıyılardan yeterince yararlanılmamak-tadır. tuğla. Bunların başında verimli ve sulak birinci sınıf araziler üzerine kurulan yerleşim ve sanayi alanları gelmektedir. imar planına aykırı yapılaşmanın artması ciddi problemlere neden olmaktadır. doğal kaynaklarımızın geri dönüşümü imkansız zararlara yol açmaktadır. Doğal Kaynakların Ekolojik Dengeler Esas Alınarak Verimli Kullanımı. Ekolojik dengenin göstergelerinden biri olan flora ve fauna bilinçsizce yok edilmektedir. halkın bu konuya eğilimi arttığı gözlenmektedir.

Bölge Müd. T. Çevresel Etki Değerlendirmesi Tablo T. Belalan Köyü Kavak Nimet Madencilik Silis Ocağı Akyar Köyü Ladik NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 404 . Taşocağı ve Konkasör Tesisi Çiğdem Köyü Kavak Karayolları 7.sosyal faaliyetlerin çevre sorunlarına yol açmayacak biçimde planlanması ve uygulanması. Kentlerdeki yeşil alanların giderek azalması. Kızılırmak Deltası Çevre Düzen Planı Çevre Bakanlığı ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hazırlanmış ve 25. Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 01. ÇED yönetmeliğinin etkin bir şekilde uygulanabilirliğinin sağlanması ile her türlü olumsuzluklar daha başlangıçta tahmin edilip. Düzensiz kentleşme sonucu tarihi eserlerimiz bu kaos içerisinde kaybolmakta ve estetiği yok olmaktadır.12. Doğal dengenin hızlı kentleşmeye ayak uyduramaması sonucu ortaya çıkan olumsuz tablo insanları menfi yönde etkilemektedir. daha fazla kişinin barınabilmesi için yapılan çok katlı binalar. düzensiz ve çarpık kentleşme. Bölge Müdürlüğü Taşocağı Deliklikaya Mevkii Vezirköprü Florya Kasabı Et Entegre Tesisi Altınkum Merkez Suluova Belediyesi Malzeme Ocağı Karga Köyü Aşağıdere Mevkii Havza Vezirköprü Köyl.Götür.1998 tarih ve 23314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak RAMSAR (Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması) Sözleşmesi Listesine dahil ettirilmiş ve Ramsar Alanı olarak ilan edilmiştir.1998 tarih ve 3308 sayılı kararı ile l. Şehir dışında gelişigüzel yapılan konutlar da şehrin önemli problemlerinden biridir. T. sonradan çıkacak bir ekonomik yükün daha planlanma aşamasında giderilmesini sağlar. Çevrenin İnsan-Psikososyal İhtiyaçlarıyla Uyumunun Sağlanması Çevre kirliliğinin sosyal. önlemler alınmasına yardımcı olacaktır.07.5.4. Derece Doğal Sit Alanı ilan edilmiştir. köyden kente göçün bir sonucu olarak ortaya çıkan seyyar satıcıların ve reklam dünyasındaki rekabetlerin yaratmış olduğu görsel ve gürültü kirliliği bu ortamda yaşayan insanların ruh ve beden sağlıklarını ciddi boyutlarda etkileyerek tamamen bu sorunlardan kaynaklanan bir çok hastalığın çıkmasına neden olmaktadır.04.Birliği Malzeme Ocağı Çalman Köyü Vezirköprü Karayolları 7. Çed Gereklidir/Çed Gerekli Değildir Kararı Verilen Faaliyetler Listesi FAALİYET SAHİBİ FAALİYETİN KONUSU FAALİYET ADRESİ Büyükşehır Beledıye Bşk Deniz Dolgusu Kutlukent Tekkeköy Adem ERDOĞAN Boya Tiner Üretimi Kutlukent Tekkeköy Büyükşehır Beledıye Bşk Taşocağı Kutlukent Tekkeköy Büyükşehır Beledıye Bşk Taşocağı Gürgenyatak Merkez Hasan UÇAK Taşocağı Emirli Köyü Kavak (ÇED Gereklidir) DSİ 7. Bölge Müd. Ülkemizin en önemli sulak alanlarından Kızılırmak Deltası.6.1.1996 tarihinde onanarak yürürlüğe girmiştir. T. Hizm. Taşocağı ve Konkasör Tesisi. 15. Ayrıca İlimize Bağlı Terme İlçesi sınırlarında kalan Simenit Gölleri. Çevre Duyarlı Arazi Kullanım Planlaması İl Düzeyinde sulak alanlardan Kızılırmak Deltası korunması gereken önemli doğal kaynaklardan biridir. ekonomik ve teknolojik sorunlarının yanı sıra insan pisikolojisi üzerine de olumsuz etkileri vardır. Yoğun hava kirliliği tarihi eserlerin tahribine neden olmaktadır.

Sitesi Merkez Adalet ve Kazımkarabekir Mah. Ltd. Ltd. Çırakman Mevkii-Kutlukent-Tekkeköy Toplu-Gökçün-Doyran Köyleri Ortak Toplu Köyü.Tesisi Kömür Ele. Özören Köyü-Kocadağ Mevkii-Merkez Lastik ve Plastik Ayakkabı İmalat Tes. İnş. İnş. ve Kır. Karayolları 7. Bölge Müd. Hasan UÇAK Tor Lastik Fabrikası Samsun Ulaştırma Böl. Bar. Sitesi Kutlukent Tekkeköy Taşkaracaören Köyü Alacasırtı Mevkii Havza Hacıbattal Köyü Çamçukurtepe Mevkii Havza Yukarıavdan Gürgendağ Köyü Merkez Kayşayla Köyü Adatepe Mevkii Merkez Organiz San. San. Barınak Samsun Gecekondu Dönüşüm Projesi Kum Çakıl Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı Canik Beldesi Merkez Kutlukent Tekkeköy Kutlukent Tekkeköy Org. Tic. Karayolları 7. Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi İskele ve Geri Hiz.Tesisi Kum Çakıl Oc. DSİ 7. San. Merkez Kozağzı Köyü Çayağzı Mevkii Bafra Kapukaya Köyü Bafra Kaleboğazı Köyü Merkez Yukarıavdan Köyü Yarmalıyatak Mevkii Merkez Alçı (Jips) Ocağı Yağmaözü Köyü Vezirköprü Çimonto Kili Ocağı Tatlıcak(Ahmetsaray)Köyü-Ladik Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Özören Köyü Kocadağ Mevkii Merkez Kırma Eleme Yıkama Tesisi Helvacılı Köyü Ulamış Mevkii Çarşamba Kuzören Köyü(lll) ariyet ocağı Yakakent Doğaltaş Oc. TOKİ DSİ 7. Pak. Tic. Şti. Şti. Şti Ünye Madencilik San.Dep. Rej. Bölge Müdürlüğü DSİ 7. Karayolları 7. Tic. Samsun Bal.ve Plastik Ayakkabı Üretimi Biyodisel Üretimi Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Su Ürünleri İşleme Tesisi Taşocağı Kömür Ele. Bölge Müdürlüğü Gürdal Madencilik Sitaş Yapı Taah.Dep. Şti. Tic. Kıyak Kardeşler DSİ 7. Hasan UÇAK Akoğlu İnş. Tes.13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 Büyükşehır Beledıye Bşk Reşitoğlu Kömürcülük Alyak Katı Yakıt Emek Lastik Özel Göz-Sa Sağlık Hizmetleri Karayolları 7. Müd. Ltd. Tesisi Lastik Ayak. Bölge Müd. Gen. Bölge Müd. Pak. Ayak. SahilYolu Kömür Ele. San. İleri Alemdar İnş. Pak. Tah. Ltd. Bölge Müd. San. ve Konk.Alaçam Balıkçı Barınağı KAYNAKLAR: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2005 405 . Bölge Müdürlüğü Safi Katı Yakıt Çarşamba Belediye Başkanlığı Burak Lastik Ür.Dep. Kutlukent Tekkeköy Kutlukent Tekkeköy Ordu Köyü Çarşamba Söğütpınar Köyü Çarşamba Cecil Mevkii Çarşamba Toybelen Yeşilkent Merkez Kozağzı Köyü Bafra Tekeköy Mahallesi Tekkeköy Boyacılı Köyü Çarşamba Örnek San. Eleme Yık. Şti. Kauçuk İm. Ltd. Sah. Bölge Müdürlüğü Süleyman Bektaş Mehmet Kudu Yeşilyurt Demir Çekme San. Özsağlam Mad. Şti.Tesisi Las.

2001 06. Merkez Teknepınar Köyü Merkez Emirli Köyü Kavak Ordu Köyü Çarşamba Evci Yahyalı Mah. Bölge Müdürlüğü DSİ VII.05. Böl.2002 24.05. Köy Hizm. Bölge Müdürlüğü Hasan UÇAK Çebi İnşaat DSİ 7.06.06.02. Çevresel Etkileri Önemsizdir.1998 04.2003 06.2001 20. Ve Tic. San.08.09. Taflan Merkez Kraga Köyü Kayaönü Mevkii Havza Kocaoğlu Köyü Havza FAALİYET SAHİBİ Köy Hizmetleri İl Müd 19 Mayıs Belediyesi DLHİ 2. Bölge Müdürlüğü Suluova Belediyesi Mim Mermercilik Mad.2002 16. Müdrlüğü Hasan ÖZMEN Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü DLHİ 2. Çevresel Etkileri Önemsizdir.2003 27. Bölge Müdürlüğü Cihan Saygılı Büyükşehir Belediyesi Karayolları 7.01.08.10.Ş.2002 24.1999 16. DLHİ 2.2003 21.1999 15. Müd.2000 12. Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir ÇED Gerekli Değildir. Terme Gürgenyatak – Bakacak Mevkii Merkez Kolay Bafra Bekdemir Köyü Kavak Toptepe Köyü Kavak Çamalan Köyü Yakakent Şirinköy Merkez Karga Köyü Havza Gidirli Köyü Havza Karga Köyü Havza Kamalı Köyü Merkez Çalköy İstavroz Çayı Vezirköprü Kurum Köy Ladik Sakarlı Beldesi Terme Elmalı Tepe Mev.2003 01.1998 11.02. Bölge Müdürlüğü Suluova Belediyesi Gürsoylar İnşaat İller Bankası 16 Böl. Şti. Müdürlüğü Hedef Lim. ÇED Gerekli Değildir Çevresel Etkileri Önemsizdir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir Mermer-Gabro Ocağı Taş Ocağı Malzeme Ocağı Mermer Ocağı Malzeme Ocağı Tras Ocağı Taşocağı Kuvarsit Mad. Ocağı Taş Ocağı Taflan Barajı ve Sulaması Taş Ocağı Stabilize Malzeme Ocağı Mermer Ocağı 235 . ÇED Gerekli Değildir.2003 GÖRÜŞ OLUMLU-OLUMSUZ Çevresel Etkileri Önemsizdir Kapalı Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir Çevresel Etkileri Önemsizdir.07.1994 02.06.08. ÇED Gerekli Değildir.08.12.1999 16.12.05.1999 23.1997 15.02. Çevresel Etkileri Önemsizdir.12.06.2002 13.1998 04. Dikmenler Ltd. Şti. Çevresel Etkileri Önemsizdir.2002 21.03.12.2001 20.EK-1 ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 DOSYA NO Arşiv 1 3 6 5 5 8 6 3 10 214 215 217 216 221 212 223 225 228 224 226 229 222 232 238-02-14 İLÇE-KÖY-MEVKİİ Tepeören Köyü Vezirköprü Çandır Köyü-Acukluk 19 Mayıs Dağköy 19 Mayıs Çamlıca Köyü Terme Kaya Köyü Kavak Şirinköy Yılanlıdere Mev. Bölge Müdürlüğü Büyükşehir Belediyesi Ali SUKAS Selin İnşaat DLHİ 2. Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taşocağı Taş Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı FAALİYETİN ADI GÖRÜŞ TARİHİ 20.2000 06.2001 13.01.07.2002 03.05. A.

Ş.2004 10. Böl. Büykşehir Belediye Mümin İleri Dsi 7.12.Ş.2004 28. Bölge Müd. Müd Karayolları 7.2004 16.02.2004 07. Büyükşehir Belediye Bşk Kalaycıoğlu İnş. Müd Dsi 7.09.10. DLHİ 2.10. Bölge Müdürlüğü Ahmet Güzeldal Sadi Dikici Karayolları 7.2004 31.08. T.2004 20. Ladik Çimento San.09.12.08. Yıldırım Nak.2004 25.2004 16.2004 19.2004 02. Bölge İnşaatı Öztaş-Öztunç İnş.2004 06. Ladik Çimento San. Böl. 6721 Nolu Saha Ladik İR:7040 Nolu Saha Ladik FAALİYET SAHİBİ Mim Mermercilik Mad.04.08.12.. San.08.2003 18. Ladik Çimento San.2004 27. Karayolları 7. Tic. Bölge Müd Karayolları 7. Böl. Öztaş-Öztunç İnş.R 6968 Nolu Saha Ladik İ.2004 31.2004 GÖRÜŞ OLUMLU-OLUMSUZ ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir.2004 20.Ş.2004 12.Ş. A. Ve Tic.08. Altan Kireç San. Dsi 7.09. Taş ocağı Tras Ocağı Kireç Ocağı Taşocağı Taşocağı Konkasör Tesisi Taş ocağı Konkasör Tesisi Mermer Ocağı Kalker Ocağı Kalker Ocağı Kil Ocağı GÖRÜŞ TARİHİ 15.2004 16. FAALİYETİN ADI Mermer Ocağı Taşocağı Taşocağı ve Konkasör Tesisi Mermer Ocağı Taşocağı ve Konkasör Tesisi Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taş Ocağı Silis Ocağı Tras Ocağı Konkasör Tes.ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ No 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 DOSYA NO 237 245 239 248 249 269 280 291 284 295 296 297 238-02-41 İLÇE-KÖY-MEVKİİ Karameşe Köyü Havza Kulacadağ Mevkii Merkez Emirli Köyü Kavak Kulacadağ Köyü Merkez Yukarı Avdan Köyü Merkez Boztarla Köyü Bafra Asarkaya Köyü Kolay Bafra Isırganlıksırtı Mevkii Taflan Beldesi Merkez Çelikalan köyü Sarmuksırtı Mevkii Merkez Kuzgunyuvası Yakakent Kuzgunyuvası / Yakakent Adatepe Köyü Vezirköprü Kuzören Köyü I nolu Taş Ocağı Yakakent Ayvalı Sokağı Ladik Çelikalan Köyü Merkez Kuzuören Köyü Yakakent Bekdiğin Havza Güvercinlik Havza Kocaman Terme Emirli Köyü Kavak Aksu köyü Kaya Dibi Mevkii Merkez Çakırlar Köyü Darlık Mevkii Merkez İ.10. Bölge Müd.2004 09.A. T.05. ÇED Gerekli Değildir.2004 07. ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir 294 300 303 251 302 304 308 309 306 310 311 313 .05.2004 31.08.2004 25.2004 02. İş Mak.A. R.10. San. San Gürsoylar Mad. Bölge Müd. T.12.A. Karayolları 7.2004 22.10. Müd.2004 13. Böl.12. San.12. Müd Dsi 7.11.

Şti.2005 21. 05. Karayolları 7.07.04.2005 22.2005 17.Merkez Yukarıavdan Köyü Yarmalıyatak Mevkii Merkez Yağmaözü Köyü Vezirköprü FAALİYET SAHİBİ DSİ 7.12.08.04. BÖL. Bölge Müdürlüğü Karayolları 7. Ltd. BÖL.07. Bölge Müdürlüğü Süleyman Bektaş Karayolları 7.2005 12. İnş.08.2005 06.2005 23. Kavak Kayşayla Köyü Adatepe Mevkii Merkez Kapukaya Köyü Bafra Kaleboğazı Köyü Kaleboynu Mevkii.08.2005 GÖRÜŞ OLUMLU-OLUMSUZ ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gereklidir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir Karayolları 7.04. 05. İleri Alemdar İnş. Mevkii Çarşamba Kutlukent Tekkeköy Gürgenyatak Merkez Emirli Köyü KAVAK Duruçay Köyü Deliklikaya Mev.2005 25.01.06.06. Böl. Vezirköprü Karga Köyü Aşağıdere Mevkii Havza Çalman Köyü Vezirköprü Çiğdem Köyü Kavak Belalan Köyü Kavak Akyar Köyü Ladik Ordu Köyü Çarşamba Söğütpınar Köyü Çarşamba Cecil Mevkii Çarşamba Kozağzı Köyü Bafra Taşkaracaören Köyü Alacasırtı Mevkii Havza Hacıbattal Köyü Çamçukurtepe Mevkii Havza Yukarıavdan Gürgendağ Köyü Merkez Selemerik Köyü Bafra Söylemiş Mah.06. MÜD Büyükşehir Belediye Başkanlığı Büyükşehir Belediye Başkanlığı Hasan UÇAK DSİ. MÜD. 335 343 346 347 348 349 .2005 27. Hizm. Şti. San.07.12. Böl. Müd..2005 14.2005 10. Göksu Deresi Çarşamba Koçyurdu Göndü Mah. Suluova Belediyesi Vezirköprü Köyl. Bölge Müdürlüğü Karayolları 7.2005 10. MÜD.2005 14. Bölge Müdürlüğü Karayolları 7.2005 11. İhr. Bölge Müdürlüğü DSİ 7.2005 06. Tic. Bölge Müdürlüğü DSİ 7. Ltd.2004 22.ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ No 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 DOSYA NO 292 293 320 321 322 299 325 329 314 315 330 253 254 317 332 340 339 338 238-02-63 İLÇE-KÖY-MEVKİİ Sindel mah. 7. Şti. DSİ 7. Ünye Madencilik San.08. 05.2005 11.03. Bölge Müdürlüğü DSİ 7.2005 11.2005 27. Götürme Birliği FAALİYETİN ADI Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Taşocağı Malzeme Ocağı Malzeme Ocağı Taş Ocağı Konkasör Tesisi Taş Ocağı Konkasör Tesisi Silis Ocağı Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Taş Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Ariyet Ocağı Ariyet Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı Alçı (Jips) Ocağı GÖRÜŞ TARİHİ 22.01. Karayolları 7.01.2004 27.2005 14.02.2005 18. BÖL. Bölge Müdürlüğü Nimet Madencilik İth.2005 22.2005 29. Mehmet Kudu Gürdal Madencilik Sitaş Yapı Taah.04.2005 11. 05. Ltd. Müd.

Şti.2006 03.2006 31. Tic. Tes. A. Taş Ocağı Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Bazalt Ocağı Kırma Eleme Tesisi Taş Ocağı Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Ariyet Ocağı Kalker Ocağı 1 Nolu Taş Ocağı Doğal Taş Ocağı ve Kır.04. Aydıner İnş. El.01. Hasan UÇAK İstaş İstaş Topçuoğlu Oto San.08.2006 31.05.2006 21.Yık. ÇED Gerekli Değildir.09.2005 27.LADİK Çelikalan Köyü . El. Köseli Köyü-KAVAK Karapınar Köyü-Kayalıktepe Mevkii-AR:71887 KAVAK Hacılıdağ Mevkii Hacılı Köyü Kavak İR:73680 Nolu saha-Aşağıdere Köyü-KAVAK İR:73713 Nolusaha-Aşağıdere Köyü-KAVAK Yukarı Çinik Mah. San.El. Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çebi KARDEŞLER Karayolları 7 Böl.2006 12.Ş.2006 24.Ltd.01.MERKEZ Çelikalan Köyü –Soyaltı Mevkii.Ş.03. Müd. Nak.2006 03.2005 31.Yık.Tic.09.2006 GÖRÜŞ OLUMLU-OLUMSUZ ÇED Gerekli Değildir ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gereklidir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık) ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Olumlu ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Gerekli Değildir (Bakanlık ÇED Gerekli Değildir. Büyüklü Beldesi Tekkeköy Kayalıktepe Mevkii Karapınar Köyü Kavak Arslantaş Köyü Ladik A.05.Taah.Şti.MERKEZ Masullu Mah.Merkez Emirli Köyü-Kaletepe Mevkii.04.09. Büyükşehir Belediye Başkanlığı FAALİYETİN ADI Çimonto Kili Ocağı Doğal Taş Ocağı ve Kır. Ltd.2006 27. ÇED Gerekli Değildir.Yık. Tekkeköy FAALİYET SAHİBİ Özsağlam Mad. San.2006 28.06.09.Mancalık Sırtı Mevkii. Tes Doğal Taş Ocağı ve Kır.2006 31.99 238.2006 07.09. Yık. Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Doğal Taş Ocağı ve Kır.08.2006 06.20059030 Sarıbıyık Köyü Merkez 2 Nolu Saha Gürgenyatak Köyü Bakacak Mev.Tic. Uğur ERKAN Sadi DİKİCİ Muzaffer CANDEMİR İSTAŞ Kavak Köylere Hizmet Götürme Birliği Arılar Top.YAKAKENT Boztarla Köyü.09.02. Tes.04.2006 10. A. Ocağı Kil Ocağı Kil Ocağı Taş Ocağı GÖRÜŞ TARİHİ 26.MERKEZ Arslantaş Köyü. Şti. A.Ş.2006 01.05.BAFRA Gürgenyatak Köyü. .KAVAK Kuzuören Köyü. Tes.2006 06.2006 13.ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ No 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 DOSYA NO 350 354 238-02-79 238-02-80 238-02-82 238-02-85 238-02-81 238-02-86 238-02-25 238-02-91 238-02-90 238-02-76 238-02-78 238-02-93 238-02-87 238-02-83 238-02-43 238-02-84 238-02-88 238-02-103 238.100 238-02-96 İLÇE-KÖY-MEVKİİ Tatlıcak (Ahmetsaray) Köyü Ladik Özören Köyü Kocadağ Mevkii Merkez Kayalık Tepe Mevkii Karapınar Köyü Kavak Araboğlu Tepe Mevkii Çarıklıbaşı Köyü Kavak Belalan Köyü Kavak Tomaklar mah. Taş Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi Stabilize Malz.R.2006 10. Büyükşehir Belediyesi İstaş Muzaffer Candemir Bülbüloğlu İnş.02. Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ünye Mad. El.2006 07. Ltd.01. Tic.02.2006 08.01.2006 01.06. Rekor Top. San.02.

.ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI VERİLEN TAŞOCAKLARI FAALİYETLER LİSTESİ 100 238-02-94 238-02-101 Akören Köyü Vezirköprü Çamlıca Köyü Evci Beldesi Terme Mustafa Mutlu Samsun Ulaştırma Bölge Müdürlüğü Doğaltaş ve Kum Çak Oc.09.09.2006 14. ÇED Gerekli Değildir. Tes. El.Yık. Kır.2006 ÇED Gerekli Değildir. 101 Taş Ocağı 14.

) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu KURUM KODU 830582 245246 246372 312926 329728 332240 336237 386398 391026 408969 408970 408982 408994 409005 409017 409029 409042 409054 409066 409078 409091 409113 409137 409149 409162 409174 409186 409198 409221 409233 409245 409270 409282 KURUM ADI Alaçam Anaokulu Kadıköy İlköğretim Okulu Yenice Doyran İlköğretim Okulu Soğukçam İlköğretim Okulu Cumhuriyet İlköğretim Okulu Kızlan İlköğretim Okulu Atatürk İlköğretim Okulu Etyemez Alparslan Gül İlköğretim Okulu Gökçeboğaz İlköğretim Okulu Yukarı Isırganlı İlköğretim Okulu Yukarıelma İlköğretim Okulu Yukarıelma Köyü Sofular İlköğretim Okulu Vicikler İlköğretim Okulu Umutlu İlköğretim Okulu Uzunkırac Kızılkara İlköğretim Okulu Yukarıkoclu İlköğretim Okulu Umutlu Köyü Toklu Mahallesi İlköğretim Oku Uzunkıraç Köyü Şh Bayram Yıldız İlköğretim Güvenli Dikmen Mah. Gen. İlköğretim Okulu Akgüney Veyisoğlu İlköğretim Okulu Tepebölmesi İlköğretim Okulu Yoğunpelit İlköğretim Okulu Maden Mandır İlköğretim Okulu Toplu İlköğretim Okulu Kalukkaraçukur İlköğretim Okulu Demircideresi İlköğretim Okulu Yeşilköy Dolmalar İlköğretim Okulu Tefekli İlköğretim Okulu Karahüseyinli Çiftlik İlköğretim Okulu Doyran Cırtlar Mah.İLÇE ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM KURUM TÜRÜ Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Müd.İlköğretim Okulu Karayolları Kolin Fatih İlköğretim Okulu Köseköy İlköğretim Okulu Doyran Şehit Ramazan Aydın İlköğretim YERLESIM YERI Şehir Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy .

Karaman İlk. Ortaköy Müyesterli İlköğretim Okulu Killik İlköğretim Okulu Bahşioymağı Hıdır İlköğretim Okulu Yenice İlköğretim Okulu Örenlİ İlköğretim Okulu Pelitbükü Çoşkunkaya İlköğretim Okulu Doğankent Merkez İlköğretim Okulu Kapaklı İlköğretim Okulu Gümüşova İlköğretim Okulu Karahüseyinli Köy Cami Mah.N.ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 409294 409304 409328 409341 409353 409365 409389 409400 409412 409436 409448 409461 409473 409497 409507 409519 409520 409544 409568 409581 409615 409627 409639 409664 409676 409688 409723 409735 409747 409759 409772 409784 409796 409843 409855 409880 Harmancık İlköğretim Okulu Taşkelik Doğanyuvası İlköğretim Okulu Akbulut Yakalar İlköğretim Okulu Akbulut İlköğretim Okulu Alidedebölmesi İlköğretim Okulu Doğankent Koltak İlköğretim Okulu Ortaköy İlköğretim Okulu Aşağıkoçlu İlköğretim Okulu Yeniköy Şehit Erdoğan Bayar İlköğretim Oku Köseköy Kelikbelen İlköğretim Okulu Habilli İlköğretim Okulu Aşağıısırganlı İlköğretim Okulu Yukarıelma Aydınbeyli Şh. İlköğretim Okul Gülkaya İlköğretim Okulu Karahüseyinli İlköğretim Okulu Pelitbükü Karacak İlköğretim Okulu Terskırık Köyü İlköğretim Okulu Gökçeboğaz Gecekli İlköğretim Okulu Yakacık İlköğretim Okulu Pelitbükü İlköğretim Okulu Maden İlköğretim Okulu Pelitbükü Hasırlık İlköğretim Okulu Gökçeağaç Oymağı İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy .O.İlköğretim Okulu Kalukdemirci İlköğretim Okulu Pelitbükü Koğuz İlköğretim Okulu Yukarıısırganlı Aşağı Mah.

ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ALAÇAM ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Anadolu Lisesi İmam Hatip Lisesi Kız Meslek Lisesi Çok Programlı Lise (Tic. Tur. Gn. Öğ. İlköğretim Okulu Aşağı Akgüney Şehit Ramis İleri İlköğretim Okulu Harmancık Kapıboğazı Mah. M) Halk Eğitim Merkezi İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 409892 409938 409951 409963 409999 410007 410019 410044 410056 410068 410103 410127 771120 771181 876435 890827 950325 788760 300816 195441 246658 320382 195453 329405 409150 409208 409316 409424 409532 409593 409711 409760 409806 409867 409879 409914 Bekiroğlu İlköğretim Okulu Kışlakonak İlköğretim Okulu Şehit Binbaşı Alaaddin Helvacı İlköğretim Şirinköy İlköğretim Okulu Gökçeboğaz Kargalı İlköğretim Okulu Karşıyaka İlköğretim Okulu Sancar İlköğretim Okulu Bahşioymağı Demirci İlköğretim Okulu İncirli İlköğretim Okulu Soğukçam Kanalboyu İlköğretim Okulu Demircideresi Yeni Mahalle İlköğretim Okulu Taşkelik Aşağı Mah.Yıl Pansiyonlu İlköğretim Okulu Alaçam Anadolu Lisesi İmam Hatip Lisesi Kız Meslek Lisesi Alaçam Çok Programlı Lisesi Halk Eğitim Merkezi Atatürk İlköğretim Okulu Kılavuzlu Karahaliloğlu İlköğretim Okulu Boduroğlu İlköğretim Okulu Tığmac İlköğretim Okulu Sofular İlköğretim Okulu Esentepe İlköğretim Okulu Akyazı Ağcaoğlu İlköğretim Okulu Musaağa İlköğretim Okulu Yeşildere İlköğretim Okulu Arıcak İlköğretim Okulu Yayla İlköğretim Okulu Sarılar İlköğretim Okulu Yeniömerli İlköğretim Okulu Şehir Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .İlköğretim Okulu Resai Aydın İlköğretim Okulu Göçkün İlköğretim Okulu Gökçeağaç Oymağı Adilli İlköğretim Okulu Göçkün 75.

Öğ. Tur. Gn. İlköğretim Okulu Emirmusa Karaköseoğlu İlköğretim Okulu Gülveren İlköğretim OKulu İmamlı İlköğretim Okulu Klavuzlu Şehit Niyazi Kaya İlköğretim Okulu Koşaca Cumhuriyet İlköğretim Okulu Emirmusa İlköğretim Okulu Kesealan Vasiloğlu İlköğretim Okulu Maraş İlköğretim Okulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Asarcık Çok Programlı Lise Halk Eğitim Merkezi Ayvacık Hasan Uğurlu İlköğretim Okulu Yukarı Yenice Mustafa Çakır İlköğretim Okulu Ardıç İlköğretim Okulu Ortaköy Merkez İlköğretim Okulu Sahilköy Hürenbil İlköğretim Okulu Karaağaç İlköğretim Okulu Başalan Hüseyin Çukuru İlköğretim Okulu Sahilköy Hayatgeriş İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy . M) Halk Eğitim Merkezi İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 409926 409975 409987 410020 410032 410081 410093 410139 410140 410152 410223 410272 410331 410380 410438 410499 410546 410605 461270 461328 763176 763343 789155 820027 820039 764182 963731 229561 250187 375137 410164 410176 410247 410259 410284 410296 Çulhaoğlu İlköğretim Okulu Dağcılar İlköğretim Okulu Bağlıca Mah.İlköğretim Okulu Gökgöl İlköğretim Okulu Yarımca İlköğretim Okulu Acısu Şehit Muharrem Konu İlköğretim Okulu Armutlu İlköğretim Okulu Alişar İlköğretim Okulu Ayaklıalan İlköğretim Okulu Yeşilköy İlköğretim Okulu Aydın Teknecik Mah.ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK ASARCIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Çok Programlı Lise (Tic.İlköğretim Okulu Hatipoğlu İlköğretim Okulu Ayaklıalan Yeşilce Mah. İlköğretim Okulu Uluköy İlköğretim Okulu Acısu Değirmencioğlu Mah. İlköğretim Okulu Alan İlköğretim Okulu Hizirli mah.

AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 410355 410392 410402 410451 410509 410510 410558 410617 410629 410654 410666 410678 410713 410725 410737 410762 410774 410786 410821 410833 410845 410870 410882 410894 410928 410941 410953 410990 411001 411037 411049 411050 411086 411098 411108 411145 Başalan Merkez İlköğretim Okulu Gürçam Kırcaarmut İlköğretim Okulu Çamalan Kadılar İlköğretim Okulu Kabaklık Kaltuman İlköğretim Okulu Kabaklık Şehit Adem Atuntaş İlköğretim Okulu Çarşıköy Merkez İlköğretim Okulu Yeşilçam İlköğretim Okulu Değirmenbaşı İlköğretim Okulu Döngel İlköğretim Okulu Çarşıköy Çal İlköğretim Okulu Meşelidüz İlköğretim Okulu Kazancılı İlköğretim Okulu Esenyurt Süleymançukuru İlköğretim Okulu Ayvacık Keskinoğlu İlköğretim Okulu Karşıdöngel Haydar İlköğretim Okulu Gültepe Kuruçam İlköğretim Okulu Örencik Şehit Hamdi Kızılkan İlköğretim Okulu Karşı Döngel Atmacaoğlu İlköğretim Okulu Eynel İncirli H. Hüsnü Tekışık İlköğretim Okulu Çökekli Boyalıca İlköğretim Okulu Karşıdöngel Döngellioğlu İlköğretim Okulu Uğurlu İlköğretim Okulu Örencik Dikencikkuzu İlköğretim Okulu Karşıdöngel Kopuk İlköğretim Okulu Gürçam Merkez İlköğretim Okulu Örencik Merkez İlköğretim Okulu Koçyurdu Sırtdere İlköğretim Okulu Sofualan İlkadım İlköğretim Okulu Koçyurdu Çanakcıbaşı İlköğretim Okulu Sögütpınar İlköğretim Okulu Esenyurt İlköğretim Okulu Şenpınar Tahtalık İlköğretim Okulu Merkez İlköğretim Okulu Terice Merkez İlköğretim Okulu Kapıkaya İlköğretim Okulu Kocamemiş İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir .

İlköğretim Okulu Çarşıköy Çınar İlköğretim Okulu Gültepe Mahmuttaş İlköğretim Okulu Yeşilpınar Saykiraz İlköğretim Okulu Yeşilpınar Merkez İlköğretim Okulu Ortaköy Gölceğiz İlköğretim Okulu Orta Mahalle İlköğretim Okulu Yeşilçam Yapıkırık İlköğretim Okulu Mustafa Üstündağ Pansiyonlu İlköğretim Okulu Ayvacık Çok Proğramlı Lise Halk Eğitim Merkezi Kızılırmak Anaokulu Mehmet Ulusar Anaokulu Doğanca İlköğretim Okulu Atatürk İlköğretim Okulu Evrenuşağı İlköğretim Okulu Şeyhulaş İlköğretim Okulu Yeşilyazı İlköğretim Okulu 50. Tur. Gen. Gen.AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK AYVACIK BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Çok Programlı Lise (Tic. M) Halk Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Müd. Öğ.) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 411157 411169 411194 411204 411216 411253 411265 411277 411300 411312 411324 461221 764241 764253 789920 789981 790025 790037 790074 790086 790133 790145 790182 885313 959757 885876 347295 270289 752694 809740 195619 195620 195632 195644 217821 246384 Tiryakioğlu Şehit Ali Altun İlköğretim Okulu Söğütpınar Kemençeci İlköğretim Okulu Tepealtı İlköğretim Okulu Döngel Deliibrahim İlköğretim Okulu Yukarı Yenice Hacı İsmail Öztürk İlköğretim Okulu Meyvelik İlköğretim Okulu Döngel Karabekir İlköğretim Okulu Yeniköy İlköğretim Okulu Tekür İlköğretim Okulu Eynel Merkez İlköğretim Okulu Terice Aşubelen İlköğretim Okulu Zafer İlköğretim Okulu Şenpınar Dereiçi İlköğretim Okulu Gürçam Fatsa İlköğretim Okulu Güzelyurt İlköğretim Okulu Döngelliyatak İlköğretim Okulu Çamlıkale Kamçı İlköğretim Okulu Çökekli Şehit Ertan Ad. Müd. Gn.) Anaokulu (Okul Öncesi Eğit.Yıl İlköğretim Okulu Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Şehir .

BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 246396 247316 256338 304588 312448 321351 385584 387115 410211 410306 410367 410414 410534 410583 410630 410749 410808 410857 410869 410916 410977 410989 411013 411025 411121 411133 411228 411241 411289 411290 411336 411348 411361 411373 411385 411407 Örencik İlköğretim Okulu Altınyaprak İlköğretim Okulu Gaziosmanpaşa İlköğretim Okulu Sürmeli İlköğretim Okulu Boğazkaya İlköğretim Okulu Asmaçam Hocalar İlköğretim Okulu Dededağı Şehit İsa Kurt İlköğretim Okulu Gazibeyli İlköğretim Okulu Akalan İlköğretim Okulu Elifli Gültepe İlköğretim Okulu Eldavut İlköğretim Okulu Doğanca Çınarlık İlköğretim Okulu Darboğaz Merkez İlköğretim Okulu Dikencik Kuşçular İlköğretim Okulu Doğanca Merkez İlköğretim Okulu Altınay Fatsalılar İlköğretim Okulu Köseli İlköğretim Okulu Başkaya Uluavlu İlköğretim Okulu Lengerli Alaçamlılar İlköğretim Okulu Müstecep İlköğretim Okulu Kolay Merkez İlköğretim Okulu Keresteci Haydarlı Mah.Ali Altunışık İlköğretim Okulu Mustafa Kemal İlköğretim Okulu Ortadurak Şehit Muhammet Önder İlköğretim Okulu Merkez İlköğretim Okulu Ozan İlköğretim Okulu İsmet İnönü İlköğretim Okulu Sarmaşık İlköğretim Okulu Osmanbeyli Şehit Mustafa Pilan İlköğretim Okulu Üçpınar İlköğretim Okulu Azay İlköğretim Okulu Gökçeağaç Şehit Ünal Ertürk İlköğretim Okulu Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy . İlköğretim Okulu Barışköy İlköğretim Okulu Lengerli Merkez İlköğretim Okulu Bengü Ambaryanı İlköğretim Okulu Meşelitürkmenler Şh.

Yıl İMKB Şehit Erol Haspulat İlköğretim Okulu Osmanbeyli Taşocağı İlköğretim Okulu Altınay Merkez İlköğretim Okulu Kelikler Kibaroğlu İlköğretim Okulu Sarıkaya İlköğretim Okulu Türbe Karayer İlköğretim Okulu Ağıllar İlköğretim Okulu Çataltepe Sokullu İlköğretim Okulu Sarıçevre İlköğretim Okulu Uluağaç Canikli İlköğretim Okulu Adaköy İlköğretim Okulu Sarpın Merkez İlköğretim Okulu Çataltepe Merkez İlköğretim Okulu Yakıntaş Merkez İlköğretim Okulu Kapıkaya İlköğretim Okulu Esençay Merkez İlköğretim Okulu Sarıköy Kömürkuyusu İlköğretim Okulu Yakıntaş Tohtamış İlköğretim Okulu Derbent İlköğretim Okulu Sarıköy Merkez İlköğretim Okulu Karıncak İlköğretim Okulu Esençay Kaba Çukuru İlköğretim Okulu Şeyhören Merkez İlköğretim Okulu Doğanca Badut İlköğretim Okulu Gökçesu Şehit Erol Çil İlköğretim Okulu Terzili Merkez İlköğretim Okulu Altınova Merkez İlköğretim Okulu Doğankaya İlköğretim Okulu Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 411419 411456 411468 411515 411527 411539 411540 411552 411564 411576 411611 411623 411647 411659 411660 411672 411696 411706 411718 411755 411780 411814 411838 411851 411863 411875 411887 411910 411946 411958 411971 411995 412018 412031 412043 412055 Paşaşeyh Suludere İlköğretim Okulu Hüseyinbeyli İlköğretim Okulu Paşaşeyh Merkez İlköğretim Okulu Harız İlköğretim Okulu Paşaşeyh Hacıköy İlköğretim Okulu Tütüncüler İlköğretim Okulu Alaçam İlköğretim Okulu Fener İlköğretim Okulu 75.

BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 412067 412079 412080 412092 412114 412126 412138 412163 412175 412187 412199 412209 412210 412222 412234 412246 412271 412295 412305 412329 412330 412342 412366 412401 412425 412437 412462 412474 412508 412521 412545 452904 452965 453013 453062 461593 Kamberli İlköğretim Okulu Gökalan Merkez İlköğretim Okulu Taşköprü Afurcuk İlköğretim Okulu Yeşilyazı Avunca İlköğretim Okulu İnözü Koşaca İlköğretim Okulu Gökçekent Çayyolu İlköğretim Okulu Taşköprü Merkez İlköğretim Okulu Emenli Merkez İlköğretim Okulu İkizpınar Aliefendi İlköğretim Okulu Gökçekent İlköğretim Okulu Şirinköy İlköğretim Okulu Yenialan İlköğretim Okulu Elifli Merkez İlköğretim Okulu Koşu İshaklı İlköğretim Okulu Gümüşyaprak İlköğretim Okulu Şeyhören Buruncalılar İlköğretim Okulu Barbaros İlköğretim Okulu Kanlıgüney İlköğretim Okulu Tekkesarmaşık İlköğretim Okulu Kızılırmak İlköğretim Okulu Küçükkavakpınar İlköğretim Okulu Karakütük İlköğretim Okulu 30 Ağustos İlköğretim Okulu Karaburç Şehit Ahmet Aşçı İlköğretim Okulu Fatih İlköğretim Okulu Bengü Belce Mahallesi İlköğretim Okulu Tepecik Şehit Hüseyin Yavuz İlköğretim Okulu Gazi İlköğretim Okulu Kahraman Şentepe İlköğretim Okulu Üçpınar Meşelik İlköğretim Okulu Göltepe Şehit Cemalettin Kızıl İlköğretim Okulu Kuzalan İlköğretim Okulu Kuşçular Gülizar Kahve İlköğretim Okulu Koşu Merkez İlköğretim Okulu Koşu Köyü Koşu İlköğretim Okulu Karpuzlu İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA BAFRA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Anadolu Lisesi Anadolu Lisesi Lise Lise Lise Anadolu Öğretmen Lisesi İmam Hatip Lisesi Endüstri Meslek Lisesi Kız Meslek Lisesi Ticaret Meslek Lisesi 461640 461760 461818 763068 788926 788987 789096 789202 789263 789310 789429 789478 789537 789645 789765 809752 816978 866696 876472 876998 892086 950374 962088 811664 881185 881197 218432 964388 195668 195681 323815 823176 195739 195703 195715 195727 Cumhuriyet İlköğretim Okulu Kelikler İlköğretim Okulu İkizpınar İlköğretim Okulu 29 Ekim İlköğretim Okulu Meşelitürkmenler Kadıoğlu İlköğretim Okulu Asmaçam Merkez İlköğretim Okulu Gerzeliler İlköğretim Okulu Sarpın Cevizli İlköğretim Okulu Şahinkaya İlköğretim Okulu Yiğitalan İlköğretim Okulu Çamaltı Merkez İlköğretim Okulu Gökçesu Yeşiltepe İlköğretim Okulu Elalan İlköğretim Okulu Bengü Değirmenyanı İlköğretim Okulu Nazmiye Demirel İlköğretim Okulu Kaygusuz İlköğretim Okulu Meşelitürkmenler Kodaman Mah. Bafra Endüstri Meslek Lisesi Hasan Çakın Kız Meslek Lisesi Bafra Ticaret Meslek Lisesi Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir .H. İlköğretim Okulu Darboğaz Okçular İlköğretim Okulu Meşelitürkmenler Köyü Meşeli İlköğretim Okulu Fevzi Çakmak İlköğretim Okulu Başaran cengiz Baygül İlköğretim okulu Ticaret Sanayi Odası İlköğretim Okulu Kemal Paşa İlköğretim Okulu Kolay Pansiyonlu İlköğretim Okulu Aktekke Pansiyonlu İlköğretim Okulu Dedeli Pansiyonlu İlköğretim Okulu Bafra Anadolu Lisesi Bafra Altınkaya Anadolu Lisesi Kolay Lisesi Bafra Lisesi Kızılırmak Lisesi Kızılırmak Anadolu Öğretmen Lisesi İmam Hatip Lisesi ve Anadolu İ.L.

Müd.) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 963256 195740 195752 877009 195896 321674 335460 335518 335579 335626 375507 459465 459512 459573 460563 461113 462011 462023 462060 462118 462131 462179 462238 462287 462299 462395 462405 462442 462454 462501 462513 462549 462562 462598 462608 462621 Bafra Sağlık Meslek Lisesi Halk Eğitim Merkezi İsmail Ahıskalı Mesleki Eğitim Merkezi Zübeyde Hanım Anaokulu Kızılot İlköğretim Okulu Karakaya Karakuz İlköğretim Okulu Atatürk İlköğretim Okulu Ağcagüney İlköğretim Okulu Durusu İlköğretim Okulu Ahubaba İlköğretim Okulu Dumlupınar İlköğretim Okulu Bafracalı İlköğretim Okulu Bayramlı İlköğretim Okulu Bölmeçayır İlköğretim Okulu Gaziosmanpaşa İlköğretim Okulu Yılmaz Yılmaz İlköğretim Okulu Yeni Karacalı İlköğretim Okulu Yeniköseli İlköğretim Okulu Yamanlı İlköğretim Okulu Yenikışla İlköğretim Okulu Uzunlu İlköğretim Okulu Ustacalı İlköğretim Okulu Yukarı Donurlu İlköğretim Okulu Turgutlu İlköğretim Okulu Yukarı Esenli İlköğretim Okulu Ordubaşı İlköğretim Okulu Gülyazı İlköğretim Okulu Porsuk Göçmenler İlköğretim Okulu Ataköy İlköğretim Okulu Ömerli İlköğretim Okulu Kürtün İlköğretim Okulu Kenan Evren İlköğretim Okulu Denizler Sarıtekke İlköğretim Okulu Bezirgan İlköğretim Okulu Porsuk İlköğretim Okulu Denizler Küçüktaşlık İlköğretim Okulu Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy .BAFRA BAFRA BAFRA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA Sağlık Meslek Lisesi (MEB'e bağlı) Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Gen.

ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 462669 462670 462704 462716 462728 462765 462789 462812 462824 462836 462873 462885 462897 462920 462932 462944 462981 463053 463065 463090 463100 463112 463148 463173 463207 463219 463220 463256 463268 463281 463315 463327 463339 463364 463376 463447 Akçaltı İlköğretim Okulu Dikbıyık İlköğretim Okulu Zümrüt İlköğretim Okulu Paşayazı İlköğretim Okulu Eğrikum İlköğretim Okulu Karakaya Aşağı Mahalle İlköğretim Okulu Durusu 100.Yıl İlköğretim Okulu Karakaya Dibekler İlköğretim Okulu Ovacık İlköğretim Okulu Eğridere İlköğretim Okulu Konukluk İlköğretim Okulu Sığırtmaç İlköğretim Okulu Selimiye İlköğretim Okulu Konukluk Merkez İlköğretim Okulu Sefalı İlköğretim Okulu Kemer İlköğretim Okulu Melik İlköğretim Okulu Taşdemir Ulaş İlköğretim Okulu Dalbahçe İlköğretim Okulu Köroğlu İlköğretim Okulu Taşdemir Ahallı İlköğretim Okulu Demirarslan İlköğretim Okulu Karakaya İlköğretim Okulu Demircili İlköğretim Okulu Çatak İlköğretim Okulu Şeyhhabil İlköğretim Okulu Damlataş İlköğretim Okulu Karamanlı İlköğretim Okulu Yaycılar İlköğretim Okulu Demirli İlköğretim Okulu Karamustafalı Kırmızı Erik İlköğretim Okulu Şenyurt İlköğretim Okulu Değincek İlköğretim Okulu Yeşilova İlköğretim Okulu Saraçlı İlköğretim Okulu Sahil Sartlak İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 463459 463484 463496 463555 463567 463602 463614 463651 463675 463709 463722 463758 463771 463783 463805 463817 463842 463854 463866 463901 463913 463925 463962 463974 464009 464010 464022 464083 464117 464129 464130 464166 464191 464225 464237 464286 Acıklı İlköğretim Okulu Karabahçe İlköğretim Okulu Sahil Kuraba İlköğretim Okulu Cumhuriyet İlköğretim Okulu Akçatarla İlköğretim Okulu Şeyhgüven İlköğretim Okulu Akkuzulu İlköğretim Okulu Çatak Baraj İlköğretim Okulu Alıbeylı Gülhan-Yusuf Yön İlköğretim Okulu Yukarı Kavacık İlköğretim Okulu Anafartalar İlköğretim Okulu Porsuk Karşı Mahalle İlköğretim Okulu Vakıfköprü İlköğretim Okulu Allı İlköğretim Okulu Kumköy İlköğretim Okulu Kaydan İlköğretim Okulu Arım Karacalı İlköğretim Okulu Kumtepe İlköğretim Okulu Kocakavak İlköğretim Okulu Aşağı Esenli İlköğretim Okulu Eğridere Orta Mahalle İlköğretim Okulu Kırazbucagı İlköğretim Okulu Kumtepe Çay Mahallesı İlköğretim Okulu Köklük İlköğretim Okulu Aşağı Dikencik İlköğretim Okulu Kurtahmetli İlköğretim Okulu Esençay İlköğretim Okulu Güldere İlköğretim Okulu Aşağı Kavacık İlköğretim Okulu Kuşhane İlköğretim Okulu Koldere İlköğretim Okulu Aşağı Musalla İlköğretim Okulu Kumarlı İlköğretim Okulu Aşıklı Tilkili İlköğretim Okulu Gülören Dağköy İlköğretim Okulu Gülören Osman Yeniay İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 464298 464345 464357 464394 464404 464441 464490 464548 464561 464607 464619 464656 464668 464764 464776 464835 464847 464884 464943 464992 465040 465052 465111 465160 465172 465218 465231 465279 465280 465326 465387 465399 465434 465446 465495 465554 Muşçalı İlköğretim Okulu Bezirgan Yediharman Mahalle İlköğretim Okulu Ordu İlköğretim Okulu Güneşli İlköğretim Okulu Namazlı İlköğretim Okulu Aşağı Musalla Tepe Mahallesı İlköğretim Okulu Boyacılı İlköğretim Okulu Bafracalı Yeni Mah İlköğretim Okulu Hürriyet Sivaslılar İlköğretim Okulu Mithat Yılmaz İlköğretim Okulu Hürriyet Tombazlar İlköğretim Okulu Beyyenice İlköğretim Okulu Epçeli Edeli İlköğretim Okulu Çaltı İlköğretim Okulu Fener İlköğretim Okulu Çaltı Doydulu İlköğretim Okulu Gökçeçakmak İlköğretim Okulu Canlı İlköğretim Okulu Çayvar Köyü İlköğretim Okulu Çaltı Kumtepe İlköğretim Okulu Çelikli Gömen İlköğretim Okulu Gokçelı İlköğretim Okulu Çerçiler İlköğretim Okulu Eğridere Kilisekıran İlköğretim Okulu Değirmenbaşı İlköğretim Okulu Epçeli İlköğretim Okulu Sahil Cumhuriyet İlköğretim Okulu Helvacalı İlköğretim Okulu Fatih İlköğretim Okulu Hürriyet Kirenlik İlköğretim Okulu Karaağaç İlköğretim Okulu Kocatepe İlköğretim Okulu Irmaksırtı İlköğretim Okulu Mustafa Kemal İlköğretim Okulu Karamustafalı İlköğretim Okulu Üçköprü İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Şehir .

L. ve End. ve Ticaret M. Lis. Mes. Mes. Lis..ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA ÇARŞAMBA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Anadolu Lisesi Anadolu Lisesi Lise Lise Lise İmam Hatip Lisesi Endüstri Meslek Lisesi Kız Meslek Lisesi Ticaret Meslek Lisesi Sağlık Meslek Lisesi (MEB'e bağlı) Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Öğretmen Evi İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 480832 764265 807192 874029 888748 749117 280411 964387 195918 195931 888079 195967 216254 195943 195955 963255 195979 277924 195992 196040 246406 246418 289796 311347 312270 460181 460239 460610 463829 463878 463891 463937 463949 463986 464034 464046 Esentepe İlköğretim Okulu Aşağı Musalla Goyooğlu İlköğretim Okulu Yaycılar Şehit Ahmet Sarı İlköğretim Okulu Köroğlu Damat İlköğretim Okulu Denizler Büyüktaşlık İlköğretim Okulu Şehit Nuri Pamir Pansiyonlu İlköğretim Okulu Çarşamba Anadolu Lisesi Çarşamba Ali Fuat Başgil Anadolu Lisesi Dikbıyık Lisesi Çarşamba Lisesi Yeşilırmak Lisesi İmam Hatip Lisesi ve Anadolu İmam-Hatip Lisesi Çarşamba Anad. Anadolu Kız Meslek Lisesi ve Kız Meslek Lisesi Çarşamba Anadolu Ticaret Mes. Tek. L. Lis. Çarsamba Sağlık Meslek Lisesi Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu Kamlık İlköğretim Okulu Bekdiğin İlköğretim Okulu Emircik İlköğretim Okulu Karşıyaka İlköğretim Okulu İstiklal İlköğretim Okulu Gidirli İlköğretim Okulu Kocapınar İlköğretim Okulu Ilıca İlköğretim Okulu Yeşilalan Osanca İlköğretim Okulu Karahalil İlköğretim Okulu Hecinli İlköğretim Okulu Sivrikese İlköğretim Okulu Ekinpınarı İlköğretim Okulu Pınarçayırı İlköğretim Okulu Ereli İlköğretim Okulu Erikbelen İlköğretim Okulu Şeyhsafi İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Köy Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 464105 464142 464154 464201 464213 464321 464369 464370 464416 464428 464465 464477 464512 464585 464620 464632 464681 464693 464739 464740 464788 464811 464906 464918 464967 464979 465064 465147 465184 465196 465243 465351 465409 465410 465458 465471 Şeyhler İlköğretim Okulu Ersandık İlköğretim Okulu Taşkaracaören İlköğretim Okulu Eymir İlköğretim Okulu Yağcımahmut İlköğretim Okulu Şeyhkoyun İlköğretim Okulu Çayırözü İlköğretim Okulu Yenice İlköğretim Okulu Çelikalan İlköğretim Okulu Yazıkışla İlköğretim Okulu Yaylaçatı İlköğretim Okulu Demiryurt İlköğretim Okulu Mesudıye İlköğretim Okulu Çiftlik Naciye Öngel İlköğretim Okulu Sofular İlköğretim Okulu Dereköy Şehit Mustafa Koçak İlköğretim Okulu Küflek İlköğretim Okulu Elmacık İlköğretim Okulu Mürsel İlköğretim Okulu Armutlu İlköğretim Okulu Mısmılağaç İlköğretim Okulu 100. Yıl İlköğretim Okulu Ortaklar İlköğretim Okulu Arslançayırı İlköğretim Okulu Kayacık İlköğretim Okulu Aşağıyavucak İlköğretim Okulu Kayabaşı İlköğretim Okulu Yeşilalan İlköğretim Okulu Kocaoğlu İlköğretim Okulu Merkez İlköğretim Okulu Kirenlik İlköğretim Okulu Gidirli Kavakçıoğlu İlköğretim Okulu Gidirli Karaçayır İlköğretim Okulu Beyören İlköğretim Okulu Güvercinlik İlköğretim Okulu Boyalı İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA HAVZA KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Pansiyonlu İlköğretim Okulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Anadolu Lisesi Lise İmam Hatip Lisesi Endüstri Meslek Lisesi Kız Meslek Lisesi Ticaret Meslek Lisesi Sağlık Meslek Lisesi (MEB'e bağlı) Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit..Lis.End.) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 465529 465566 465578 789800 789861 789968 868252 964481 465076 750193 823642 463830 300770 196052 196088 251000 196076 766396 963254 196111 347712 953628 312282 342554 383022 388432 460288 460359 460778 460837 464536 464752 464823 464872 464931 464980 75.Lis.Yıl İlköğretim Okulu Kale İlköğretim Okulu Celil İlköğretim Okulu Boyalı Aşçıoğlu İlköğretim Okulu Doğançayır İlköğretim Okulu Yaylaçatı Musludağı İlköğretim Okulu Mehmet Öngel İlköğretim Okulu Makbule-Yusuf Ölçer İlköğretim Okulu Belalan Pansiyonlu İlköğretim Okulu 25 Mayıs Pansiyonlu İlköğretim Okulu Vakıfbank Atatürk Pansiyonlu İlköğretim Okulu Çakıralan Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Havza Anadolu lisesi Havza Lisesi İmam Hatip Lisesi ve Anadolu İmam Hatip Lisesi Havza Ana. Gen. Müd.Mes..Mes.Lis. Kız Meslek Lisesi Havza Ticaret ve Anadolu Ticaret Meslek Lisesi Havza Sağlık Meslek Lisesi Halk Eğitim Merkezi Mesleki Eğitim Merkezi Cumhuriyet Anaokulu 19 Mayıs İlköğretim Okulu Emirli İlköğretim Okulu Yaşar Doğu İlköğretim Okulu Mahmutbeyli İlköğretim Okulu Çakallı İlköğretim Okulu Doruk İlköğretim Okulu İdrisli İlköğretim Okulu Karacalar İlköğretim Okulu Tabaklı İlköğretim Okulu Yeralan Sermiç Mahallesi İlköğretim Okulu Tatarmuslu İlköğretim Okulu Şeyhresul Karakaya Mah İlköğretim Okulu Mert İlköğretim Okulu Karayusuflu İlköğretim Okulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .Tek.

İlköğretim Okulu Çukurbük İlköğretim Okulu Talışman İlköğretim Okulu Akbelen İlköğretim Okulu Alaçam İlköğretim Okulu Demirci İlköğretim Okulu Alagömlek İlköğretim Okulu Divanbaşı İlköğretim Okulu Dura İlköğretim Okulu Başalan İlköğretim Okulu Güneyce İlköğretim Okulu Azaklı İlköğretim Okulu Bayraklı İlköğretim Okulu Beyköy İlköğretim Okulu Akbelen Hödoğlu İlköğretim Okulu Karantu İlköğretim Okulu Küçükçukur İlköğretim Okulu Mahmutlu İlköğretim Okulu Ortaköy Geyikalan Mah.KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK KAVAK LADİK İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Anadolu Lisesi Çok Programlı Lise (Er. Müd.) 465088 465267 465314 465375 465422 465591 474910 475031 475126 475138 475234 475295 475305 475342 475354 475462 475521 475628 475677 476000 476061 476119 476168 476347 476502 476563 476610 476671 734243 774709 788593 814333 964386 344026 196218 788149 Kaya İlköğretim Okulu Muhsinli İlköğretim Okulu Çayırlı İlköğretim Okulu Çukurbük Avutlu Mah. Gn.Tek. Öğ.Yıl Anaokulu Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir . Gen. İlköğretim Okulu Şeyhli İlköğretim Okulu Yenigün İlköğretim Okulu Celallı İlköğretim Okulu Bekdemir İlköğretim Okulu Ahırlı İlköğretim Okulu Ağcakise İlköğretim Okulu Merkez İlköğretim Okulu Muratbeyli Şehit Sedat Eş İlköğretim Okulu Duman İlköğretim Okulu Atatürk Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Kavak Anadolu Lisesi Yaşar Doğu Çok Programlı Lise Halk Eğitim Merkezi 75. M) Halk Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit.

Yıl İlköğretim Okulu Tüfekcidere Mah. Yıl İlköğretim Okulu Ladik Anadolu Lisesi Akpınar Anadolu Öğretmen Lisesi İmam Hatip Lisesi Ladik Çok Proğramlı Lisesi Ladik Sağlık Meslek Lisesi Halk Eğitim Merkezi Cumhuriyet Anaokulu Atakent Anaokulu Atakum Anaokulu Gazi İlköğretim Okulu Belediye İlköğretim Okulu Taflan İlköğretim Okulu Gülsüm Sami Kefeli İlköğretim Okulu 23 Nisan İlköğretim Okulu Mehmet Akif Ersoy İlköğretim Okulu İlyasköy Türk-İş İlköğretim Okulu Atakent İlköğretim Okulu Mustafa Kemal İlköğretim Okulu İlkadım İlköğretim Okulu Şehir Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir .) İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 287700 387056 474983 475043 475092 475209 475258 475317 475425 475641 475797 475844 476288 476359 476575 476683 962444 964385 343930 196302 342794 963253 196314 752704 820279 964515 195058 195071 195083 195095 195105 195117 216793 228675 236930 255524 Atatürk İlköğretim Okulu Şıhlı İlköğretim Okulu Deliahmetoğlu İlköğretim Okulu Doğankaş İlköğretim Okulu Günkoru İlköğretim Okulu Tayyar Mehmet Paşa İlköğretim Okulu 100. Müd. İlköğretim Okulu Ağcakaya İlköğretim Okulu Ayvalı İlköğretim Okulu Yumaklı İlköğretim Okulu Teberoğlu İlköğretim Okulu İbi İlköğretim Okulu Karaaptal İlköğretim Okulu Bolat İlköğretim Okulu Çadırkaya İlköğretim Okulu Ladik 80. Gen. Müd. Gen.Tek. Gn.) Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. M) Sağlık Meslek Lisesi (MEB'e bağlı) Halk Eğitim Merkezi Anaokulu (Okul Öncesi Eğit. Müd. Gen.) Anaokulu (Okul Öncesi Eğit.LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK LADİK MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu Anadolu Lisesi Anadolu Öğretmen Lisesi İmam Hatip Lisesi Çok Programlı Lise (Er. Öğ.

MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 255536 255548 255573 282816 288849 288850 289316 310665 310856 312938 328389 329704 333867 336213 336597 375497 383764 401693 460406 475006 475114 475175 475222 475283 475329 475330 475378 475391 475437 475449 475486 475498 475545 475557 475594 475653 Atatürk İlköğretim Okulu 30 Ağustos İlköğretim Okulu Alparslan İlköğretim Okulu Kazım Özdemir İlköğretim Okulu Kubilay İlköğretim Okulu Yunus Emre İlköğretim Okulu Hacıismail İlköğretim Okulu Seyfi Demirsoy İlköğretim Okulu Altınkum İlköğretim Okulu Çatkaya İlköğretim Okulu Çatalçam İlköğretim Okulu Gazi Paşa İlköğretim Okulu Derecik İlköğretim Okulu Mimar Sinan İlköğretim Okulu Kurupelit İlköğretim Okulu Necatibey İlköğretim Okulu Ticaret ve Sanayi Odası İlköğretim Okulu Emrullah Efendi İlköğretim Okulu Başalan Cumhuriyet İlköğretim Okulu Çivril İlköğretim Okulu Çobanözü İlköğretim Okulu Kabadüz İlköğretim Okulu Çobanlı İlköğretim Okulu Başkonak İlköğretim Okulu Taflan Yalı İlköğretim Okulu Çorak İlköğretim Okulu Taflan Çamurgölü İlköğretim Okulu Demirci İlköğretim Okulu Çakırlar İlköğretim Okulu Büyük Kolpınar İlköğretim Okulu Yeşilpınar İlköğretim Okulu Badırlı İlköğretim Okulu Gölalan İlköğretim Okulu Gürgenyatak Yerlice İlköğretim Okulu Gödekli Taşkesik İlköğretim Okulu Düzören İlköğretim Okulu Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy .

Yıl İlköğretim Okulu Gödekli Hacıköse İlköğretim Okulu Uzgur İlköğretim Okulu Yukarıaksu İlköğretim Okulu Fazılkadı İlköğretim Okulu Toptepe Canik İlköğretim Okulu Fatih İlköğretim Okulu Kalkancı İlköğretim Okulu İstiklal İlköğretim Okulu Köselli İlköğretim Okulu Baruthane İlköğretim Okulu Yayla Çubuk İlköğretim Okulu Kazımpaşa İlköğretim Okulu Uluçayır İlköğretim Okulu Güney İlköğretim Okulu Karadeniz İlköğretim Okulu Gürgenyatak İlköğretim Okulu Kocatepe İlköğretim Okulu Milli Eğitim Vakfı İlköğretim Okulu Şehir Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Şehir Köy Şehir Şehir .MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 475665 475700 475761 475773 475819 475868 475881 475927 475939 475976 475988 476036 476048 476097 476107 476132 476144 476156 476193 476203 476252 476264 476360 476384 476443 476492 476526 476551 476587 476609 476634 476646 476658 476705 476717 478537 Balaç İlköğretim Okulu Hacınaipli İlköğretim Okulu Tekkiraz İlköğretim Okulu Çamlıyazı İlköğretim Okulu Gödekli Bozarmut İlköğretim Okulu İstasyon İlköğretim Okulu Bozkurt İlköğretim Okulu Tepecik İlköğretim Okulu Abdullahpaşa İlköğretim Okulu Teknepınar İlköğretim Okulu Çatalarmut İlköğretim Okulu Sarıışık İlköğretim Okulu Denizevleri İlköğretim Okulu Toybelen İlköğretim Okulu Derebahçe İlköğretim Okulu Yeşiltepe İlköğretim Okulu Gökçepınar İlköğretim Okulu 50.

MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu 478549 478550 478586 478645 478669 478694 478704 478753 478777 478800 478824 478861 478919 478932 478968 479041 479090 479136 479148 479197 479244 479256 479303 479423 479484 479531 479592 479699 479746 479817 479854 479866 479913 479925 479962 480018 Aslandamı İlköğretim Okulu Uluçayır Köroğlu İlköğretim Okulu Sakarya İlköğretim Okulu Subaşı İlköğretim Okulu Üçpınar İlköğretim Okulu Ahulu İlköğretim Okulu Kaşyayla Havluca İlköğretim Okulu 100.Yıl İlköğretim Okulu Yayla İlköğretim Okulu Şehit Cengiz Topel İlköğretim Okulu Taflan Gürgenpınar İlköğretim Okulu Sarayköy İlköğretim Okulu Akalan İlköğretim Okulu Karakavuk İlköğretim Okulu Akalan Kadıköy İlköğretim Okulu Kapaklı İlköğretim Okulu Kamalı İlköğretim Okulu Alanlı İlköğretim Okulu Karaoyumca İlköğretim Okulu Hasköy Cumhuriyet İlköğretim Okulu Alibeyli İlköğretim Okulu Kurugökçe Merkez İlköğretim Okulu Toygar İlköğretim Okulu Yenidoğan Yenimahalle İlköğretim Okulu Sarıtaş İlköğretim Okulu Çatmaoluk Yenimahalle İlköğretim Okulu Meyvalı İlköğretim Okulu Çelikalan İlköğretim Okulu Çatmaoluk İlköğretim Okulu Çamalan Tahtacılar İlköğretim Okulu Çelikalan Mahalle İlköğretim Okulu Düzardıç İlköğretim Okulu Çelikalan Sümbüldüz İlköğretim Okulu Fındıcak İlköğretim Okulu Gaziköy İlköğretim Okulu Dereler İlköğretim Okulu Köy Köy Şehir Şehir Köy Şehir Köy Şehir Köy Şehir Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy .

Tıp Fak. Yıl İlköğretim Okulu Orhan Gencebay İlköğretim Okulu Adnan Kahveci İlköğretim Okulu Başalan İlköğretim Okulu İncesu İlköğretim Okulu İnönü İlköğretim Okulu Şehit Onbaşı Yücel Ünsal İlköğretim Okulu Uluçayır Gecehan İlköğretim Okulu Düzardıç Yukarı Mahalle İlköğretim Okulu Mehmetçik İlköğretim Okulu Kışla-Yaşardoğu İlköğretim Okulu Kazım Orbay Pansiyonlu İlköğretim Okulu Yavuz Selim Pansiyonlu İlköğretim Okulu Zafer İlköğretim Okulu ve İş Okulu 19 Mayıs Üniv. Has. İlköğretim Okulu Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi İlköğretim Okulu Devlet Hastanesi İlköğretim Okulu 19 Mayıs İşitme Engelliler İlköğretim Okulu Kızılırmak Ortopedik Engelliler İlköğretim Okulu Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi İlkışık Eğitim Uygulama Okulu ve İş Eğitim Merkezi Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Köy Şehir Köy Şehir Köy Köy Köy Köy Şehir Şehir Şehir Köy Şehir Şehir Şehir Köy Köy Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir Şehir .MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Okulu İlköğretim Oku