P. 1
DENEYLER

DENEYLER

|Views: 260|Likes:
Yayınlayan: Ahmet Ali Çetin

More info:

Published by: Ahmet Ali Çetin on Jan 09, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/29/2015

pdf

text

original

HİDROLİK LABARATUVARI

DENEYLERİ







DENEY NO:1 REYNOLDS DENEYİ

Boru çapı D=2 inçtir. Deneyler suyun mevcut sıcaklığında
gerçekleştirilmektedir. Boya maddesini daha İyi görebilmek amacıyla boru boyunca
bir flüoresan lamba yerleştirilmiştir. Borunun mansap ucunda bulunan ayar vanası
kapalı konumdayken başlayan deneyler vana yavaş yavaş açılarak önce laminer
akım, sonra geçiş ve türbülanslı akım halleri boya ipçiğiyle gözlenmektedir. Debi,
ölçekli kap ve kronometre yardımıyla ölçülmektedir
Ölçülen debi yardımıyla şeffaf borudaki V akış hızı belirlenir.
Reynolds sayısı;
Rc =

u
, u: suyun kinematik viskozitesi
hesaplanarak akış rejimi belirlenir.
Re<2000 değeri için akımın laminer olduğu söylenebilir.
Farklı debilerle farklı rejimler oluşturularak deneyler tekrarlanır. Sonuçlar teoriyle
karşılaştırılıp yorumlanır.
Sonuçlar aşağıdaki gibi bir tablo şeklinde verilir.
Deney No
Ölçekli
Kap
Hacmi
(Vk)
Kabın
Dolum
Süresi (t)
Debi(Q)
Akış Hızı
(V)
Kinematik
Viskozite
(u)
Re =
FD
u

Gözlemler
…. … …. … …. ….. …
… … …. … ….. ….

DENEY NO:2 DİKDÖRTGEN ENKESİTLİ KANALDA EŞİK ÜZERİNDEN AKIM

1. Mevcut enerjisi yeterli nehir rejiminde akış.
2.Mevcut enerjisi yeterli sel rejiminde akış.
3.Mevcut enerjisi yetersiz nehir rejiminde gelen akış.
Taban genişliği "b" olan bir dikdörtgen kanalda:
Birim genişlik debisi: q =
Q
b
=
(by)V
b
= vy
olup V: akış hızı, y:su derinliğidir.
Özgül enerji: E = y +
V
2
2g
= y +
q
2
2gy
2

“Q” debisinin geçmesi için gerekli minimum enerji E =
3
2
y
cr

Kritik derinlik y
cr
= _
q
2
g
3

Froude sayısı Fi =
V
¸gy
(g: yerçekimi ivmesi)
Nehir rejiminde Fr < 1 ; y > y
cr
; V < V
cr
Sel rejiminde Fr > 1 ; y < y
cr
; V > V
cr

Kritik rejimde Fr = 1 ; y = y
cr
; V = V
cr

Sel rejiminden nehir rejimine geçişte HİDROLİK SIÇRAMA olarak adlandı rıl an
su yüzeyinde ani bi r değişim gözlenmekte ve yerel enerji kaybı oluşmaktadır.
Hidrolik sıçrama öncesi su derinliği y
1
hidrolik sıçrama sonrası su derinliği
y
2
(y
1
< y
2
) ise, yatay veya taban eğiminin ihmal edilebileceği kanalda:
2q
2
= gy
1
y
2
(y
1
+y
2
) yazılabilmektedir.

Hi drol ik sı çramada ol uşan yerel enerj i kaybı :
h
ky
= [y
1
+
V
1
2
2g
¸ −[y
2
+
V
2
2
2g
¸ =
(y
2
-y
1
)
2
4y
1
y
2

J
e
: hi drol ik eğim
I: kanal taban eği mi
R: hi drol ik yarı çap R = A¡0 (A: ıslak alan = b * y; U: ısl ak çevre= b + 2y) n:
Manni ng pürüzlül ük katsayısı olmak üzere
Q =
1
n
AR
2¡3
}
c
1¡2

şekl indeki Manni ng - Stri ckler formül ü yazı labi l mekte; üniform akı m durumunda
("y" sabit , "V" sabi t) I ~ Je ol duğundan
Q =
1
n
AR
2¡3
I
1¡2
şekli ne dönüşmektedi r.
DENEYLER
Şeki l de gösteri len deney cihazı nda:
1) Pompa çıkışındaki ayar vanası nın bel i rl i bi r açıkl ığında üçgen savak
yardı mıyl aQ = 19h
5¡2
;h: cm, Q: cm
3
/sn formül ü kul lanı larak debi ölçülür.
2) Bu debide l imni metre yardımıyla su deri nl ikleri ölçülür.
3)Su derinl iklerini n ölçül düğü eşik öncesi ve eşik sonrası yer alan değişik
kesitlerde akış hızı , akış reji mi bel irlenir.
4) Suyun özgül enerj isi (E) hesaplanıp E
mi n
i le karşı l aştı rı lı r.
5) Su yüzeyi profi l i çizi l i r.
6)Mansap kapağı yardımıyla hi drol ik sı çrama ol uşturul ur. Hidrol ik sı çramada
oluşan enerji kaybı hesaplanı r.
7) Hi drol ik sı çrama durumunda su yüzeyi profi l i çizil i r.
8) Ayar vanası yardımıyla oluşturulan yeni debi lerde yukarıdaki işleml er
tekrarlanır.
9) Sonuçl ar yorumlanır. Eşiği n ve daralmanı n, şu yüzeyine etkisi bel i rleni r.
10) Kanal eğimi , mansap şartl arı , vs. değişti ri lerek şeki lde veri len (1),(2) ve (3)
profi l leri ol uşturul maya çal ışı lı r ve deneyler tekrarl anı r.
DENEY NO: 3 DİKDÖRTGEN ENKESİTLİ KANALDA DOLUSAVAK ÜZERİNDEN
AKIM

Taban genişliği "b" olan bir dikdörtgen kanalda:
Birim genişlik debisi: q =
Q
b
=
(by)V
b
= vy
olup V: akış hızı, y:su derinliğidir.
Özgül enerji: E = y +
V
2
2g
= y +
q
2
2gy
2

“Q” debisinin geçmesi için gerekli minimum enerji E =
3
2
y
cr

Kritik derinlik y
cr
= _
q
2
g
3

Froude sayısı Fi =
V
¸gy
(g: yerçekimi ivmesi)
Nehir rejiminde Fr < 1 ; y > y
cr
; V < V
cr
Sel rejiminde Fr > 1 ; y < y
cr
; V > V
cr

Kritik rejimde Fr = 1 ; y = y
cr
; V = V
cr

Sel rejiminden nehir rejimine geçişte HİDROLİK SIÇRAMA olarak adlandı rıl an
su yüzeyinde ani bi r değişim gözlenmekte ve yerel enerji kaybı oluşmaktadır.
Hidrolik sıçrama öncesi su derinliği y
1
hidrolik sıçrama sonrası su derinliği
y
2
, (y
1
< y
2
) ise, yatay veya taban eğiminin ihmal edilebileceği kanalda:
2q
2
= gy
1
y
2
(y
1
+y
2
) yazılabilmektedir.

Hi drol ik sı çramada ol uşan yerel enerj i kaybı :
h
ky
= [y
1
+
V
1
2
2g
¸ −[y
2
+
V
2
2
2g
¸ =
(y
2
-y
1
)
3
4y
1
y
2

J
e
: hi drol ik eğim
I: kanal taban eği mi
R: hi drol ik yarı çap R = A¡0 (A: ıslak alan = b * y; U: ısl ak çevre= b + 2y) n:
Manni ng pürüzlül ük katsayısı olmak üzere
Q =
1
n
AR
2¡3
}
c
1¡2

şekl indeki Manni ng - Stri ckler formül ü yazı labi l mekte; üniform akı m durumunda
("y" sabit , "V" sabi t) I ~ Je ol duğundan
Q =
1
n
AR
2¡3
I
1¡2
şekli ne dönüşmektedi r.
DENEYLER
1) Üçgen savak yardımıyla., h (cm) savak yükü olmak üzere Q = 0.019h
2.5
(lt/sn) formülüyle
debi hesaplanır
2) Limnimetre vasıtasıyla değişik en kesitlerde su derinlikleri ölçülür ve bu en kesitlerde akış
hızı hesaplanır.
3) Mansaptaki kapak vasıtasıyla hidrolik sıçrama da oluşturulur. Hidrolik sıçramada oluşan
enerji kaybı hesaplanır.
4) Kabarma eğrisi ölçülür.
5) E
min
değeri hesaplanır. Suyun E özgül enerjisi E
min
ile karşılaştırılır.
6) Dolusavak üzerindeki su yükü “h
d
” okunup savaklanan debinin µ = Cℎ
d
3¡2
şeklinde ifade
edildiği kabulüyle “C” katsayısı hesaplanır.
7) Piyezometre tüpleri ile ölçülen değerler yardımıyla dolusavak
üzerindeki basınçlar belirlenir,
8) Su yüzeyi profili çizilir.
9) Sonuçlar yorumlanır. Dolusavağın su yüzeyine etkisi belirlenir.


DENEY NO:4 DİKKDORTGEN ENKESİTLI KANALDA KAPAK ALTINDAN AKIŞ
Yan kenarları kısmen şeffaf olan bir dikdörtgen en kesitli kanal içeren deney
düzeneği yardımıyla kapak altından akış ve oluşan su yüzeyi profilleri incelenebilmektedir.

DENEYLER
1) Deney başlangıcında, hem altındaki akışın incelendiği orta kapak hem de mansap
şartını düzenleyen kanal sonundaki kapak tamamen açık konumda tutulur.
2) Debi ayar vanası ile küçük bir debide deneye başlanır. Üçgen savakta h yükü okunur
debi hesaplanır.
3) Limnimetre vasıtasıyla, farklı kesitlerde su derinlikleri ölçülür. Ölçülen kanal genişliği
hesaba katılarak akış hızları ve gelen akımın rejimini belirlemek amacıyla Fr sayısı
hesaplanır.
4) Orta kapak indirilir ancak tam kapatılmaz, mansap kapağı tam açık tutulur. Bu durum
için yukarıda anlatılan tekrarlanır ve su yüzeyi profilinin değişimi şematik olarak belirlenir.
5) Bir önceki duruma ek olarak mansap kapağının açıklığı değiştirilerek farklı sınır şartları
oluşturulur. Bu durumda oluşan akımlar gözlemlenir ve su yüzeyi profili şematik olarak
çi zi l i r. Kapak açıklıkları hidrolik sıçrama (sel rejiminden nehir rejimine geçiş) oluşacak
şekilde ayarlanır. Bu dununda L hidrolik sıçrama uzunluğu ve yerel enerji kaybı hesaplanır
[ℎ

=
(h
2
-h
1
)
3
4h
1
h
2
¸
6) a: kapak açıklığı, b: kapak genişliği olmak üzere µ = C
d
bo¸2g(ℎ
0
−ℎ
1
)
şeklindeki teorik formül yardımıyla C
d
debi katsayısı hesaplanır.
7) Farklı debiler için (en az iki debide) yukarıda anlatılan deney adımları tekrarlanır. Ölçülen
değerler yardımıyla C
d
= f(h
0
/a) eğrisi ve L/h
2
= f(Fr) eğrisi çizilir. Sonuçlar aşağıda verilen
grafiklerle karşılaştırılır.






REFERANS
GÜNEY Ş.,(2010). Laboratuvar Uygulamalı Hidrolik. Deü Müh.Fak. Basım Ünitesi İzmir

= . Re<2000 değeri için akımın laminer olduğu söylenebilir. Ölçekli Kap Hacmi (Vk) … … Kabın Dolum Süresi (t) …. Boya maddesini daha İyi görebilmek amacıyla boru boyunca bir flüoresan lamba yerleştirilmiştir. ölçekli kap ve kronometre yardımıyla ölçülmektedir Ölçülen debi yardımıyla şeffaf borudaki V akış hızı belirlenir. Kinematik Viskozite Deney No …. …. Deneyler suyun mevcut sıcaklığında gerçekleştirilmektedir. …. sonra geçiş ve türbülanslı akım halleri boya ipçiğiyle gözlenmektedir. . Farklı debilerle farklı rejimler oluşturularak deneyler tekrarlanır.. Sonuçlar aşağıdaki gibi bir tablo şeklinde verilir.DENEY NO:1 REYNOLDS DENEYİ Boru çapı D=2 inçtir. Sonuçlar teoriyle karşılaştırılıp yorumlanır. Borunun mansap ucunda bulunan ayar vanası kapalı konumdayken başlayan deneyler vana yavaş yavaş açılarak önce laminer akım. Debi. …. : suyun kinematik viskozitesi hesaplanarak akış rejimi belirlenir. … Debi(Q) … … = … Gözlemler ( ) …. Akış Hızı (V) …. Reynolds sayısı..

Mevcut enerjisi yeterli nehir rejiminde akış. V = Vcr Sel rejiminden nehir rejimine geçişte HİDROLİK SIÇRAMA olarak adlandırılan su yüzeyinde ani bir değişim gözlenmekte ve yerel enerji kaybı oluşmaktadır.Mevcut enerjisi yetersiz nehir rejiminde gelen akış.DENEY NO:2 DİKDÖRTGEN ENKESİTLİ KANALDA EŞİK ÜZERİNDEN AKIM 1. Özgül enerji: E=y+ = y+ E= y “Q” debisinin geçmesi için gerekli minimum enerji Kritik derinlik y = (g: yerçekimi ivmesi) Froude sayısı Fr = Nehir rejiminde Fr < 1 . y > ycr . y:su derinliğidir. yatay veya taban eğiminin ihmal edilebileceği kanalda: 2q = gy y (y + y ) yazılabilmektedir. 2. y < ycr . y = ycr . . 3. V > Vcr Kritik rejimde Fr = 1 . V < Vcr Sel rejiminde Fr > 1 . Hidrolik sıçrama öncesi su derinliği y 1 hidrolik sıçrama sonrası su derinliği y 2 (y 1 < y 2 ) ise. Taban genişliği "b" olan bir dikdörtgen kanalda: Birim genişlik debisi: q= = ( ) = Vy olup V: akış hızı.Mevcut enerjisi yeterli sel rejiminde akış.

4) Suyun özgül enerjisi (E) hesaplanıp E mi n ile karşılaştırılır. mansap şartları. "V" sabit) I ~ Je olduğundan Q = AR DENEYLER / I / şekline dönüşmektedir.Strickler formülü yazılabilmekte.h: cm. akış rejimi belirlenir. 2) Bu debide limnimetre yardımıyla su derinlikleri ölçülür. vs. 7) Hidrolik sıçrama durumunda su yüzeyi profili çizilir. 8) Ayar vanası yardımıyla oluşturulan yeni debilerde yukarıdaki işlemler tekrarlanır. . 6)Mansap kapağı yardımıyla hidrolik sıçrama oluşturulur.Hidrolik sıçramada oluşan yerel enerji kaybı: h = y + − y + = ( ) J e : hidrolik eğim I: kanal taban eğimi R: hidrolik yarıçap R = A/U (A: ıslak alan = b * y.(2) ve (3) profilleri oluşturulmaya çalışılır ve deneyler tekrarlanır. üniform akım durumunda ("y" sabit . 10) Kanal eğimi. 3)Su derinliklerinin ölçüldüğü eşik öncesi ve eşik sonrası yer alan değişik kesitlerde akış hızı. Q: cm 3 /sn formülü kullanılarak debi ölçülür. Hidrolik sıçramada oluşan enerji kaybı hesaplanır. 5) Su yüzeyi profili çizilir. 9) Sonuçlar yorumlanır. U: ıslak çevre= b + 2y) n: Manning pürüzlülük katsayısı olmak üzere Q = AR / J / şeklindeki Manning . Şekilde gösterilen deney cihazında: 1) Pompa çıkışındaki ayar vanasının belirli bir açıklığında üçgen savak yardımıylaQ = 19h / . şu yüzeyine etkisi belirlenir. Eşiğin ve daralmanın. değiştirilerek şekilde verilen (1).

y > ycr . yatay veya taban eğiminin ihmal edilebileceği kanalda: 2q = gy y (y + y ) yazılabilmektedir. . V > Vcr Kritik rejimde Fr = 1 .DENEY NO:3 DİKDÖRTGEN ENKESİTLİ KANALDA DOLUSAVAK ÜZERİNDEN AKIM Taban genişliği "b" olan bir dikdörtgen kanalda: Birim genişlik debisi: q= = ( ) = Vy olup V: akış hızı. (y 1 < y 2 ) ise. Özgül enerji: E=y+ = y+ E= y “Q” debisinin geçmesi için gerekli minimum enerji Kritik derinlik y = (g: yerçekimi ivmesi) Froude sayısı Fr = Nehir rejiminde Fr < 1 . y:su derinliğidir. V = Vcr Sel rejiminden nehir rejimine geçişte HİDROLİK SIÇRAMA olarak adlandırılan su yüzeyinde ani bir değişim gözlenmekte ve yerel enerji kaybı oluşmaktadır. V < Vcr Sel rejiminde Fr > 1 . y = ycr . Hidrolik sıçrama öncesi su derinliği y 1 hidrolik sıçrama sonrası su derinliği y 2 . y < ycr .

Dolusavağın su yüzeyine etkisi belirlenir. U: ıslak çevre= b + 2y) n: Manning pürüzlülük katsayısı olmak üzere Q = AR / J / şeklindeki Manning .5 (lt/sn) formülüyle debi hesaplanır 2) Limnimetre vasıtasıyla değişik en kesitlerde su derinlikleri ölçülür ve bu en kesitlerde akış hızı hesaplanır. 1) Üçgen savak yardımıyla. Hidrolik sıçramada oluşan enerji kaybı hesaplanır.019h2. = ℎ / şeklinde ifade . üniform akım durumunda ("y" sabit . h (cm) savak yükü olmak üzere Q = 0.. 4) Kabarma eğrisi ölçülür. 7) Piyezometre tüpleri ile ölçülen değerler yardımıyla dolusavak üzerindeki basınçlar belirlenir. 5) Emin değeri hesaplanır.Hidrolik sıçramada oluşan yerel enerji kaybı: h = y + − y + = ( ) J e : hidrolik eğim I: kanal taban eğimi R: hidrolik yarıçap R = A/U (A: ıslak alan = b * y. Suyun E özgül enerjisi Emin ile karşılaştırılır. 9) Sonuçlar yorumlanır. 8) Su yüzeyi profili çizilir. 6) Dolusavak üzerindeki su yükü “hd” okunup savaklanan debinin edildiği kabulüyle “C” katsayısı hesaplanır.Strickler formülü yazılabilmekte. "V" sabit) I ~ Je olduğundan Q = AR DENEYLER / I / şekline dönüşmektedir. 3) Mansaptaki kapak vasıtasıyla hidrolik sıçrama da oluşturulur.

2) Debi ayar vanası ile küçük bir debide deneye başlanır. 4) Orta kapak indirilir ancak tam kapatılmaz. 7) Farklı debiler için (en az iki debide) yukarıda anlatılan deney adımları tekrarlanır. Ölçülen kanal genişliği hesaba katılarak akış hızları ve gelen akımın rejimini belirlemek amacıyla Fr sayısı hesaplanır. mansap kapağı tam açık tutulur. hem altındaki akışın incelendiği orta kapak hem de mansap şartını düzenleyen kanal sonundaki kapak tamamen açık konumda tutulur. farklı kesitlerde su derinlikleri ölçülür. b: kapak genişliği olmak üzere = 2 (ℎ − ℎ ) şeklindeki teorik formül yardımıyla Cd debi katsayısı hesaplanır. 3) Limnimetre vasıtasıyla. Bu durum için yukarıda anlatılan tekrarlanır ve su yüzeyi profilinin değişimi şematik olarak belirlenir. DENEYLER 1) Deney başlangıcında. Ölçülen değerler yardımıyla Cd = f(h0/a) eğrisi ve L/h2 = f(Fr) eğrisi çizilir. Bu dununda L hidrolik sıçrama uzunluğu ve yerel enerji kaybı hesaplanır ℎ = ( ) 6) a: kapak açıklığı. Sonuçlar aşağıda verilen grafiklerle karşılaştırılır. Bu durumda oluşan akımlar gözlemlenir ve su yüzeyi profili şematik olarak çizilir. 5) Bir önceki duruma ek olarak mansap kapağının açıklığı değiştirilerek farklı sınır şartları oluşturulur. Üçgen savakta h yükü okunur debi hesaplanır. .DENEY NO:4 DİKKDORTGEN ENKESİTLI KANALDA KAPAK ALTINDAN AKIŞ Yan kenarları kısmen şeffaf olan bir dikdörtgen en kesitli kanal içeren deney düzeneği yardımıyla kapak altından akış ve oluşan su yüzeyi profilleri incelenebilmektedir. Kapak açıklıkları hidrolik sıçrama (sel rejiminden nehir rejimine geçiş) oluşacak şekilde ayarlanır.

(2010).. Laboratuvar Uygulamalı Hidrolik. Deü Müh. Basım Ünitesi İzmir .REFERANS GÜNEY Ş.Fak.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->