P. 1
tekstil lifleri ve karışım oranları

tekstil lifleri ve karışım oranları

|Views: 663|Likes:
Yayınlayan: Emel Çetin Aksoy

More info:

Published by: Emel Çetin Aksoy on Jan 08, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/08/2012

pdf

text

original

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

TÜKETİCİLERİN TEKSTİL MAMULLERİNDEN BEKLENTİLERİ Ġlk çağlardan beri insanoğlunun örtünme amaçlı kullandığı ürünler ,temel olarak insanoğlunun halen daha benzer ihtiyaçlarını ve benzer beklentilerini karĢılamakla birlikte teknolojik geliĢmelere paralel olarak değiĢime uğramaktadır.Ġnsanoğlunun giysi mamullerden beklentilerini; 1) 2) 3) 4) Fiziksel beklentiler, Psikolojik beklentiler, Teknolojik ve performans beklentileri, Konfor beklentileri olmak üzere dört ana baĢlıkta inceleyebiliriz.

DeğiĢen çevre koĢullarına ve çevresel,kültürel ve toplumsal koĢullara bağlı olarak giysilerden beklentiler de bu ana baĢlıklar altında değiĢkenlik gösterecektir.Ġnsan bedeninin sürekli değiĢen çevresel ısı değiĢimlerine karĢı sürekli kendi ısısını koruma ihtiyacından kaynaklanan ısısal davranıĢları , giysilerden beklentilerin temelini ve karĢılanması ve sürekliliğini sağlaması en zor olan temel beklentiyi oluĢturur.bu beklentinin optimum karĢılanması diğer beklentilerin karĢılanma derecelerini bile etkileyebilir. Belli bir sıcaklık değerine sahip insan vücudunu dıĢ ortamdan ayıran giysiler dıĢ ortam ile vücud arasında yarı izole bir alan oluĢtururlar.DıĢ ortam ile vücud arasında sürekli ısı transferi ,dolayısı ile hava akımı oluĢur.Ġnsan vücudu ,artan dıĢ ortam sıcaklığına uyum sağlamak için ter bezlerinden ter salgılayarak artan ısısını su buharı Ģeklinde atarak sıcaklığını düĢürmeye çalıĢır.DüĢen dıĢ ortam sıcaklığında ise vücud, kan basıncını artırarak belli bir sıcaklığa kadar ısı düĢüĢünü tolere ederken ,artan ısısal düĢüĢlerde çaresiz kalarak düĢük ısıdan korunma ihtiyacı duyar.Özellikle birinci durumda çok daha yoğun olmakla birlikte her iki durumda da vücud ilr dıĢ ortam arasında su buharı transferi de gerçekleĢir.bu ısısal değiĢimler ve etkileĢimler sırasında ,hava akımı,ısı transferi ve su buharı transferi vücutta değiĢimler olarak algılanarak ,sonuçta vücudun ihtiyacı karĢılanmıĢ olsa bile rahatsızlıklara sebep olabilmektedir.Bu da giysilerden olan beklentilerin temel özelliği olup bu özelliğin en az rahatsızlık veren veya değiĢen koĢullara göre en yüksek uyumu gösteren giysiler,temel beklentiyi karĢılamıĢ olmakla birlikte,aynı zamanda konfor,teknik performans veya psikolojik beklentileri de belli bir oranda karĢılamıĢ olabilmektedir. 1).FĠZĠKSEL BEKLENTĠLER Ġnsanoğlunun giysilerden fiziksel beklentilerinden olan tuĢeyi,yumuĢaklık ve tutum olarak adlandırabileceğimiz, ten ile giysilerin fiziksel teması sonucu algılanan hoĢnutluk derecesi diye tanımlayabiliriz.Burada genelde beklentiyi, ten de en az var olduğu hissini uyandıran giysiler karĢılamaktadır.Bu da giysilerde hafifliğin önemini vurgulamaktadır.. Giysilerde dökümlülük olarak tarif edilen beklenti yüksek yumuĢaklık ve iyi tuĢeyi sağlayan hafifliktir.Diğer bir fiziksel beklenti olan görünüm , giysinin rengi ile desen ve doku özellikleri ile çoklu bir etkileĢim göstermektedir.Böylece görünümü belirleyen ,giysinin rengi, doku tipi ile renk ve doku tipi ile etkileĢen ve değiĢen desen ayrı ayrı fiziksel beklentilerin karĢılanmasında son derece önemli bir rol üstlenmekle kalmayıp psikolojik beklentiler üzerinde de etkili olmaktadır.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

2) PSĠKOLOJĠK BEKLENTĠLER Giysilerimizin bizim üzerimizde bıraktığı psikolojik etkiler gerçek anlamda giysilerin tercih edilmesini sağlayan önemli bir etkendir.Psikolojik etkileĢimi sağlayan aslında fiziksel özellikler olsa da insan psikolojisinin gösterdiği değiĢkenlik giysilerin tercih edilebilirliğini değiĢik zamanlarda değiĢik Ģekillerde etkiler.Estetik beklentilerin karĢılanması insanlar üzerinde olumlu psikolojik etki yaratır.Bir giysinin tercih edilebilirliğini,ilk karĢılaĢma anında , giysinin rengi,deseni,dokusu ,elle temas anında bize hissettirdikleri yani tuĢesi belirler.Psikolojik beklentilerin karĢılanması aynı zamanda fiziksel beklentilerin de bir kısmının karĢılanması anlamına geleceği için giysinin tercih edilebilirliği artacaktır. 3) TEKNOLOJĠK VE PERFORMANS BEKLENTĠLERĠ Günümüzde teknolojideki artıĢa bağlı olarak giysilerden beklenen teknolojik performanslar artmaktadır.Giysilerin sadece fiziksel ve psikolojik beklentileri karĢılaması yetmemekte ve zorlu koĢullarda dıĢ etkenlerden vücudu koruması ve çeĢitli avantajlar sağlaması beklenmektedir.Bu özellikler normal koĢullarda giysilerin kullanılabilirliğini arttırdığı gibi zorlu koĢullarda sağlayacağı avantajlarla direkt tercih sebebi olabilmektedir.Teknolojik ve performans beklentileri o kadar geniĢlemiĢtir ki hayal sınırlarımızı zorlayan nano teknolojik ürünlerin üretilmesine çalıĢılmaktadır.Yanmaz,ısı geçirmez,kurĢun geçirmez,anti bakteriyel,klima özellikli,farklı ıĢıklar altında farklı renkli görünen kumaĢlar,asit ve UV ıĢınlarına aĢırı dayanıklı ,süper iletken ,süper elastik , elektrik ve manyetik absorbe edicililer gibi son derece geniĢ bir aralıkta ürünler üretilmektedir. 4) KONFOR BEKLENTĠLERĠ Konfor beklentileri giysilerde tercih edilebilirliği önemli derece de etkileyen tamamlayıcı bir unsur olarak karĢımıza çıkmaktadır. Giysilerden beklenen konfor , vücudun ısıl tepkilerine uyum göstermesi, ısı ve su buharı transferini en iyi Ģekilde yapmasıdır.Ġnsan vücudu en az ısısal değiĢmeye maruz kalacak ve en fazla nem iletimi ve atımını sağlayacak giysileri tercih eder.Giysilerin insan teninde uyandırdığı serin sıcak hissi konfor beklentisi olduğu kadar psikolojik beklentileri de etkilemektedir.Giysilerde konfor beklentilerinin karĢılanması amacıyla , modifiye lifler ,yüksek performans lifleri yada mikro lifler kullanılmaktadır. Yüksek konfor beklentisi,yüksek ısı yalıtım özelliğine sahip,yüksek ter iletim hızına sahip giysilerle sağlanabilir.Ter vücut ile n em olarak temas etmeden su buharı Ģeklinde uzaklaĢtırıldığı taktirde konfor beklentisi karĢılanır aksi taktir de su olarak deri ile temas etmesi halinde ısı düĢmesine sebep olacağından kiĢinin kendisini rahatsız hissetmesine sebep olacaktır. Giysilerin kullanıldıklara yerlere göre bazı özellikleri ön plana çıkmaktadır.Bu da giysilerden hangi beklentilerin kullanım yerine göre önem kazanmasına sebep olur.Söz gelimi bazı durumlarda fiziksel beklentiler önem kazanırken bazı durumlarda konfor bazı durumlarda ise teknolojik ve performans beklentileri önem kazanır.Spor giysilerinde fiziksel ,teknolojik ve performans beklentileri önem kazanırken gündelik kullanım için konfor beklentileri önem kazanır.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Doğal liflerin tekstil endüstrisinde kullanımı bizlere çok geniĢ kullanım olanakları vermesine rağmen giysilerden çok daha fazla teknolojik ve performans beklenmesi bir çok yeni modifiye ve çok fonksiyonel sentetik lifin üretilmesine sebep olmuĢtur. Doğal lifler genellikle nemi bünyesine alarak kiĢiye ıslaklık hissi verir ve geç kurur. Oysa nemin ten’ e temas etmeden lif yüzeyinden atılması tercih edilir. Bu nedenle daha fazla nemi kendi üzerine alabilen ve ten e değmesine izin verilmeden üzerindeki kanallar aracılığı ile nemi kumaĢ dıĢ yüzeyine taĢıyıp buharlaĢmasını sağlayan , havalandırma kanallarına sahip lifler üretilmiĢtir.

TEKSTİL MAMULLERİNİN KULLANIM ÖZELLİKLERİ Tekstil mamullerinden tüketicilerin beklentileri aynı zamanda tekstil mamullerinin kullanım özelliklerini de belirler.Genel olarak kullanım özelliklerini aĢağıdaki Ģekilde sınıflandırabiliriz.

YUMUġAKLIK,TUġE VE DÖKÜMLÜLÜK ÖZELLĠĞĠ ISI VE SU BUHARI TRANSFERĠ ÖZELLĠĞĠ,, ISI YALITIMI ÖZELLĠĞĠ, NEM EMEBĠLME VE BÜNYESĠNE NEM ALMA ÖZELLĠĞĠ, ÇABUK KURUMA ÖZELLĠĞĠ, ÇEKME,SÜRTME VE DARBELERE KARġI MUKAVEMET ÖZELLĠĞĠ, ISIYA KARġI DAYANIM,YANMAZLIK VE GEÇ TUTUġURLUK ÖZELLĠĞĠ, UZAMA VE ESNEME ÖZELLĠĞĠ, ANTĠMĠKROBĠYAL,ANTĠBAKTERĠYAL VE ANTĠMANTAR ÖZELLĠĞĠ, KLĠMALANDIRMA VE HAVALANDIRMA ÖZELLĠĞĠ, UV IġINLARI GEÇĠRMEZLĠK VEYA SOĞURMA ÖZELLĠĞĠ, SUYA KARġI DAYANIM VE SU GEÇĠRMEZLĠK ÖZELLĠĞĠ,

          

Yukarıda saymıĢ olduğumuz tüm özellikler tekstil mamullerinin üretildikleri lifler sayesinde kazanılan özellikler olup bu özelliklere ilave olarak ,terbiye iĢlemleri sırasında mamullere daha farklı performans,teknolojik ve konfor özellikleri kazandırılabilmektedir.Ancak mamullerde esas ve kalıcı olan yapısal özellikler olup tercih edilen de mamullerde bu özelliklerin yapısal olarak bulunmasıdır. Tekstil mamullerinin yapısal kullanım özelliklerinin kullanım performansını etkileyen diğer bir unsurun da mamulün dokusal özellikleri olduğunu unutmamak gerekir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

LİFLERİN SINIFLANDIRILMASI , ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARI

LİFLER

DOĞAL LİFLER
1. BİTKİSEL LİFLER
1.1 TOHUM LĠFLERĠ  PAMUK  ASCLEPĠAS 1.2 SAK LĠFLERĠ  KETEN  KENEVĠR  JÜT  RAMĠ 1.3 YAPRAK LĠFLERĠ  SĠSAL  ABACA 1.4 MEYVE LĠFLERĠ  HĠNDĠSTAN CEVĠZĠ LĠFĠ  LĠF KABAĞI LĠFĠ

YAPAY LİFLER

ORGANĠK LĠFLER

ĠNORGANĠK LĠFLER

2. HAYVANSAL LİFLER 2.1 YÜN LĠFLERĠ  KOYUN  TĠFTĠK(MOHAĠR)  TĠBET KEÇĠSĠ  TAVġAN (ANGORA)  ALPAKA  DEVE  LAMA KIL LĠFLERĠ  KEÇĠ  SIĞIR

2.2

2.3 SALGI LĠFLERĠ  ĠPEK

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

YAPAY LİFLER ORGANİK LİFLER 1.
REJENERE LĠFLER 1.1 SELÜLOZ ESASLI
    VĠSKOZ RAYONU BAKIR RAYONU NĠTRAT RAYONU BAMBU LĠFLERĠ

İNORGANİK LİFLER

1.1.2 SELÜLOZ ESTER  SELULOZ ASETAT  ELASTADĠNE  LYOCELL  MODAL  SELÜLOZ TRĠASETAT 1.2 PROTEĠN ESASLI      1.3 KAZEĠN LĠFLERĠ YER FISTIĞI LĠFLERĠ MISIR PROTEĠN LĠFLERĠ SOYA FASULYESĠ LĠFLERĠ KOLLAGEN PROTEĠN LĠFLERĠ

DOĞAL POLĠMER LĠFLERĠ    ALGĠNATE LĠFLERĠ DOĞAL KAUÇUK LĠFLERĠ SĠLĠKAT LĠFLERĠ

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE 2. SENTETĠK LĠFLER 2.1

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

POLĠAMĠD LĠFLERĠ
    NAYLON 6.6 NAYLON 6 NAYLON 11 NAYLON6.10

2.2

POLĠESTER LĠFLERĠ
   POLĠETĠLENETERAFTALAT (PET) LĠFLERĠ POLĠDĠMETĠLENTERAFTALAT (PCDT) LĠFLERĠ TERYLEN (TERGAL ) LĠFLERĠ

2.3

POLĠVĠNĠL ,POLĠÜRETAN VE POLĠOLEFĠN TÜREVĠ LĠFLER
         POLĠACRLYNĠTRĠL (AKRĠLĠK) POLĠVĠNĠLKLORĠT POLĠVĠNĠL ALKOL POLĠSTRENE LĠFLERĠ ARAMĠD CHOLORAFĠBRE ELASTANE MODACRYLĠC POLĠPROPĠLENE

İNORGANİK LİFLER
     CAM LĠFLERĠ ALÜMĠNYUM SĠLĠKAT LĠFLERĠ METAL LĠFLER KARBON LĠFLER ASBEST LĠFLERĠ

MODİFİYE LİFLER
      MORPHOTEX OUTLAST DYNEEMA SPECTRA BASOFĠL VĠLOFT Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

ġUBAT 2008

TEKSTİLDE             

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

COOLMAX COOLDRY BIOFRESH THERMOLĠTE MĠCROSAFE CORTĠCO SOPHĠSTA QUALLOFĠL AMĠCOR SĠLFRESH SEACELL ACTĠVE TREVĠRA BĠOACTĠVE AgION

DOĞAL LİFLERİN GENEL YAPISI VE ÖZELLİKLERİ BİTKİSEL LİFLERİNİN ÖZELLİKLERİ

Bitkisel liflerin en belirgin özellikleri esas olarak selüloz dan meydana gelmeleridir. Bitkisel lifler bulundukları bitkiye göre içerdikleri kimyasal maddelerle kendilerine esas karakteri kazandıran selülozun fiziksel ve kimyasal özelliklerini taĢırlar. Doğada en saf selüloz pamuk lifinde bulunmaktadır.Bu lifler selülozun yanında bir miktar yağlı,mumlu,mineral, renk maddeleri ile pektin,lignin ve bazı protoplazmik artıklarla su içerirler. Saf selüloz ,beyaz higroskopik bir madde olup bünyesine %8-12 oranında su emebilir,100 dereceye ısıtılırsa bu suyu tekrar kaybedebilir.  Selülozun tipik ayırıcı maddesi bakır amonyum hidroksittir.
Ham Pamuk Lifleri (%)

Selüloz Mum ve yağlı maddeler Kül Pektin Protein azotu Reçine Pigment Nem

90-95 0,4-1,0 0,8-1,8 0,4-1,1 1,2-2,5 3-5 6-8

Yukarıdaki tabloda pamuk lifi içerisindeki maddelerin genel dağılımı görülmektedir.Pamuk lifi içerisindeki selüloz oranı % 94-95 iken bu oran keten liflerinde %71,kenevir liflerinde %74,jüt liflerinde %71,5,sisal liflerinde %73 tür.  Selüloz asitlere mukavim değildir,ancak sulu asit çözeltiler selüloza soğukta etki etmezler , fakat sıcaklık artıĢı ile etkiyi arttırırlar.  Alkaliler selüloz üzerine soğukta hiçbir etki yapmazlar, sıcakta ise siyahımsı bir renk alırlar.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Selüloz NaOH ile merserizasyonu sonucu ĢiĢerek %1-1,5 kadar büzülürken parlaklık ve mukavemet kazanır.  Ağartma iĢleminde kullanılan oksidanlar selüloz üzerinde oksiselülozların oluĢumuna sebep olarak zarar verirler.Bu da boya afinitesinin düĢmesine sebep olur. AĢağıda pamuk lifinin Ģematik görünümü görülmektedir.

Pamuk lifleri en dıĢlarında bulunan çok ince bir Ģekilde, kütikül ve mumlu bir tabaka ile kaplanmıĢtır.Primer ve sekonder çeperler selülozun bulunduğu tabakalar olup bu tabakalar halka Ģeklindedir ve selüloz oranı ne kadar fazla ise halka sayısı o kadar fazladır.En ortada bulunan lümen ise protoplazmik atıkların bulunduğu kısım olup olgunlaĢmamıĢ liflerde baĢlangıçta kalın olup lif olgunlaĢtıkça küçülerek ince bir çizgi halini alır.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

AĢağıda lümen ve sekonder çeperlerin dağılımı görülmektedir.

Mekaniksel zorlamalarla liflerin kesilmesi,koparılması,yıpranması,ezilmesi, liflerin mekaniksel yıpranmasına sebep olurken,aĢırı derecede sıcaklık etkisi,kuvvetli ağartma iĢlemi ve asitlerle iĢlemler sonucu kütikül ve mumlu tabaka ortadan kalkarak etkilerin lifin içine nüfuz etmesi sonucu lifler parçalanır. SAK LİFLERİ
KETEN LİFLERİ

Sak lifleri bazı bitkilerin sak kısımlarından elde edilir.Bu lifler bitkilerin kabuk kısımlarında yerleĢmiĢ bulunurlar.Bitkiler olgunlaĢınca çeĢitli yöntemlerle kabuk ve odunsu kısımlardan ayrılarak elde edilirler.Çoğu sert tutumlu olmadıkları için ince kumaĢ dokumasında kullanılabilirler.Keten,kenevir ve rami bu sınıfa girerken jüt sert tutumlu lif sınıfına girer ve daha çok kanaviçe ve çuval imalinde kullanılır.

Yukarıda keten bitkisi görülmektedir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Keten lifleri, farklı olgunluk dönemlerindeki hasat zamanına ,mekaniksel yada havuzlama metoduyla elde edilme dönemine göre ve yapılan iĢlemlerin kalitesine bağlı olarak farklı kalitelerde elyaf özellikleri oluĢtururlar.Ancak genelde keten lif demetleri 30- 129 cm uzunluğundadırlar.Keten lifleri sarımtırak gri yada esmerdir.Ancak ağartılmıĢ keten lifleri oldukça beyaz ve yumuĢaktır.  Keten lifleri ısıyı kısmen iletme özelliğine sahip olup iyi bir izolen değildir.  Ağırlıklarının %8-10 u kadar su absorbe ederler.  Keten liflerinde selüloz oranı %70-85 arasında değiĢir.  Keten liflerinin özgül ağırlığı 1,5 tur.  Asit,alkali,oksidan ve madensel tuzların keten lifleri üzerine etkisi pamuk lifleri ile hemen hemen aynıdır.  Ketenin boyanması pamuğa benzemekle beraber bu iĢlem hem yavaĢ hem de dikkatli yapılmalıdır,boya banyosuna gereği kadar sodyum klorür,ve sodyum sülfat tuzları ile ıslatma maddeleri ilave edilmelidir.  Keten boyacılığında kükürt boyaları daha fazla kullanılır.  Keten lif hücrelerinin boyu 8,0-46 mm , inceliği ise 13-32 mikrondur.  Keten elyafı pamuk elyafına nazaran 2-3 kat daha fazla mukavimdir. AĢağıda ince taranmıĢ keten lifleri görülmektedir

HAYVANSAL LİFLERİN ÖZELLİKLERİ
YÜN LİFİNİN ÖZELLİKLERİ

Yün lifleri anatomik ve fiziksel özellikleri yanında kimyasal özellikleri ile de tekstil mamullerinde önem kazanmasını sağlamıĢtır. Hayvan vücudunu kapsayan ve üzerinde kıl bulunan deri, canlı dermis ve cansız epidermis tabakalarından oluĢur.Kıllar deri içinde bulunan kıl föliküllerinde oluĢur. Hayvansal liflerden kıl bir mikroskop altında incelenirse aĢağıdaki üç tabakadan meydana geldiği görülür.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

1. Epidermis tabakası 2. Kortex tabakası 3 . Medula tabakası

Lifin üzerini kaplayan pullu tabakaya kutiküla veya epidermis tabakası denir.Bunlara örtü hücresi de denir ve lifin dıĢını dıĢ etkilerden korur.Kütikul hücreleri genel olarak balık pulunu andırır ve yünün diğer liflerden ayırt edilmesini kolaylaĢtırır. Yün liflerinin kalınlıklarına ve cinslerine göre kütikul hücrelerinin Ģekli ve boyutu değiĢiklik gösterir

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Bu hücreler sayesinde lif yüzeyinin pürüzlü olması sağlanır buda yün liflerinin keçeleĢme ve kohezyon kabiliyetini arttırır. Genel olarak 1 mm uzunluğunda ince merinos yünlerinde 110-120 adet ,melez merinoslarda ise 60-80 adet örtü hücresi bulunur.Örtü hücrelerinin Ģekli ve sayısı yün lifinin parlaklığını etkiler.Genel olarak örtü hücresi ve kıvrımları az olan yünler daha parlaktır.Kaba yapılı yün liflerinde lifin orta kısmında siyah renkli boru Ģeklinde bir boĢluğun olduğu görülür buna Medula tabakası denir.Medula nın içi hava doludur.Medula tabakasının olması yün lifinin kalitesini düĢürür.Bu nedenle genellikle daha ince liflerde bulunmadığından ince yün lifleri tercih edilir.Medula lifin esnekliğini azalttığı gibi,tutumunu sertleĢtirir ve sağlamlığını azaltır.Eğer bir lifin 4/3ü Medula tarafından kaplanırsa bu life kemp kılı denir.  Yün liflerinde en önemli kalite parametresi incelik ve uzunluktur.Merinos yünlerinde incelik 10-30 mikron arasındadır.Genellikle ince lifler kısadır.4-7 cm uzunluğundaki lifler kumaĢ yünü 7 cm den uzunları tarak yünü olarak isimlendirilir.  Yün liflerinin bulundukları çevrenin nispi rutubetinin %40-80 artması, lif mukavemetinin artmasına sebep olur.  Yün liflerinde mukavemet ,incelik ve Medula kanalı olup olmamasına göre değiĢir.Medula kanalı olan ve ince liflerde mukavemet düĢer.  Yün lifleri %30 oranında uzatıldıklarında esneklik özelliklerinden bir Ģey kaybetmezler.Artan rutubet yün lifinin esneme kabiliyetini arttırır.  Yün lifleri üzerlerine bir basınç uygulamasından sonra basıncın kaldırılması ile yaylanabilirler.Buna yaylanma kabiliyeti denir  Isı ve rutubet altında kendilerine verilen biçimi ,yün lifleri ve yünlüler bu etki ortadan kaldırıldıktan sonra uzun süre muhafaza edebilirler.  Rutubet ve ısı yün lifinin biçimlendirilmesini kolaylaĢtırır.  Yün liflerinin ısı tutma kabiliyetleri oldukça üstündür.Hem vücut ısısın ın kaybolmasını engeller hem de dıĢarıdan ısı sızmasını önler.  Rutubet,basınç ve sıcaklık örtü hücrelerinin birbirleriyle girift yapı oluĢturmasını sağlayarak yün liflerini keçeleĢtirir.  Yün lifleri kendi ağırlığının %80 i kadar rutubeti kendi bünyesine alabilen en higroskopik liftir.  Yünün özgül ağırlığı 1gr/cm3 tür.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Yün lifleri elektrik akımı geçirmez ve iletken değildir.Ġyi bir izolendir.Ancak kuru halde sürtünmeye maruz kalırsa statik elektrik üretirler.  Yün 105 C ye kadar ısıtıldığında içerdiği tüm nemi kaybederek sert, gevrek ve kırılgan olur.  Soğuğun yün lifine etkisi olmamakla beraber -40C-50C derecede yün üzerindeki yağlar donar.  Asitlerin etkisi yüne, pamuğa nazaran daha azdır.  Alkalilerin yüne etkisi çok kuvvetlidir ve bozulmalarına sebep olur.  Bazik tuzlar yüne daha fazla etki ederler.Boya banyosunda kullanılan sodyum sülfat yünün sertleĢmesine sebep olur.  Yün, oksidan maddelerden zarar görür.
TİFTİK LİFİNİN ÖZELLİKLERİ

 Tiftik lifleri yün liflerine nazaran daha ince , uzun ,çok parlak ,kendine özgü beyaz renkli ve yumuĢak tutumludurlar.  Tiftik liflerindeki örtü hücreleri yüne nazaran daha ince fakat daha geniĢtir.Örtü hücreleri birbirleri üzerine fazla katlanmaz ve buda tiftik lifine yumuĢaklık ve esneklik sağlar.  Tiftik lifinde, yüne nazaran daha az kıvrım vardır.  Saf tiftik lifinde Medulalı lif oranı %1’i geçmez.
KULLANIM YERLERĠ

   

Kadın giyiminde tiftik yün karıĢımı, Erkek dıĢ giyiminde benzer liflerle karıĢımlı kumaĢlar, Ġç giyimde ise tiftik-yün,bazen pamuk veya rayonla karıĢtırılır. Fantezi elbiselik kumaĢlar,bukleli Ģardonlu bayan kumaĢları,fantezi kıĢlık kumaĢlar,

KAŞMİR LİFİ ÖZELLİKLERİ

KaĢmir yünü lifleri ipek gibi ince ve yumuĢak oluĢları sebebi ile tercih edilen liflerdir.genel olarak merinos yününe çok benzer ancak kaĢmir yününde Medula tabakası bulunmaz.Epidermis tabakasının pulcukları daha belirgindir.  KaĢmir lifi kullanılarak üretilebilecek optimum lif kompozisyonları aĢağıdadır. 1. KaĢmir/Ġpek 2. KaĢmir/Yün 3. KaĢmir/Pamuk 4. KaĢmir/Bambu 5. KaĢmir/Ġpek/Bambu 6. KaĢmir/Ġpek/Pamuk

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

AĢağıda KaĢmir Keçisinin resmi görülmektedir.

ANGORA LİFİNİN ÖZELLİKLERİ

Angora lifleri kendilerine has yumuĢaklıkları sebebi ile özellikle yünle karıĢımlarla çok tercih edilen bir liftir.  Liflerin ortalama kalınlıkları 15-20 mikrondur.  Lif uzunlukları 1,5-8 cm arasında değiĢir.  Bu liflerin ağartma,yıkama ve boyama gibi iĢlemlerde hassas ve itinalı iĢlenmesi gerekir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Kapok Lifi

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

YAPAY LİFLER
ORGANİK LİFLER SELÜLOZ ESASLI REJENERE LİFLER; VİSKOZ RAYONU:

Selüloz doğada bitkiler tarafından sentez yolu ile oluĢturulan organik bir maddedir.Endüstride kağıt,karton,plastik,yapay lif,patlayıcı madde ,boya ,lak yapımında kullanılır.ekonomik değeri yüksektir.Üretim bakımından en elveriĢli selüloz kaynakları pamuk lif ve linterleri,sazlar,kamıĢlar,lifli bitkiler,saz,bambu,pancar posası ve bazı orman ağaçları sayılabilir.Ekonomik selüloz üretiminde orman ağaçları baĢta gelir.Özellikle sarı çam,köknar,kayın,kavak, ve okaliptüs ağaçları tercih edilir. En saf selüloz, pamuk bitkisinin lifinde bulunur.Odun çeĢitlerinde genelde %4050 oranında selüloz bulunur.Selülozun saflık derecesi içerdiği alfa selüloz miktarı ve oranı ile ölçülür.En saf pamuk lifinde selüloz miktarı %98-99 dur.Odunlardan elde edilen selüloz hamurundaki alfa selüloz miktarı %89-97 dir.BaĢlangıçta uzun bir süre sadece viskoz rayonu elde etmek için pamuk lifleri kullanılmasına karĢın ,teknolojinin geliĢimiyle pamuk çiğitlerinden linter elde edilerek hammadde olarak kullanılmaya baĢlanmıĢtır. Selüloz hammaddeleri mekanik olarak temizlenip içerisindeki yağ,mum ve pektin gibi maddelerden arındırıldıktan sonra alkali metodu,sülfat metodu,sülfit metodu yada nitrik asit metotlarından bir tanesi ile eriyik hale getirilerek farklı Ģekillerdeki düzelerden çekimi yapılmak suretiyle lif elde edilir.  Viskoz rayon lifleri yumuĢak, düz ve pürüzsüzdür.  Pamuk liflerinde görülen kıvrımlılık bu liflerde yoktur.  Viskoz rayonunun rengi gümüĢümsü ve parlaktır.  Viskoz rayonunun mukavemeti çok yüksek değildir.Pamuk liflerinden daha zayıftır ve ıslandıkları zaman mukavemet kaybederler.  Normal koĢullarda viskoz rayonu lif mukavemeti 2-2,6 gr/denye dir.Bu lifler ıslanınca mukavemetleri 1-1,5 gr /denye ye kadar düĢer.  Viskoz lifleri çekilince %17-25 uzama yeteneği gösterir.Bu lifler ıslandıklarında uzama yetenekleri %23-32 ye çıkar.  Viskoz liflerinin esneme yeteneği yüksek değildir,diğer selüloz lifleri ile aynıdır,genellikle uzatılan viskoz %2 oranında kalıcı olarak uzar.  Viskoz rayonunu özgül ağırlığı 1,50-1,53 tür.  Normal halde %11-13 oranında rutubet emer.  Suya batırılan viskoz rayonu bünyesine %100-110 oranında su alabilir hacmi ĢiĢerek geniĢler ancak mukavemet kaybeder.Kurutulduklarında eski halini alırlar.  Viskoz rayonu termoplastik değildir ısıtılınca yumuĢamaz veya yapıĢkan bir hal almaz ancak 185-205 derece de dekompoze olur.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Viskoz rayonu kolay yanar karakteristik bir kağıt kokusu verir.  GüneĢ ıĢığına maruz kalan viskoz rayonunun rengi bozulmaz ancak uzun süre kalırsa mukavemet kaybeder.  SulandırılmıĢ asitlerin viskoz rayonuna etkisi soğukta fazla değildir ancak sıcaklık artıĢı ile etkilenme artar.Yoğun asitler soğukta da etkili olabilir.  Viskoz rayonu alkalilere karĢı pamuk lifi gibi dayanıklıdır.Ancak kuvvetli alkali çözeltileri liflerin mukavemetlerini azaltabilir.  Oksidan maddeler viskozu etkileyebilir bu nedenle ağartıcı hidrojen peroksit,hipoklorit gibi maddeler dikkatli kullanılmalıdır.Bunlar oksiselülozun oluĢumuna sebep olurlar.  Viskoz rayonu elektriği iletmez ancak nemli ve ıslak olduklarında bu özelliği azalır.
BAKIR RAYONUNUN ÖZELLİKLERİ

Selüloz hammaddesinin bakır amonyum eriyiği(bakır sülfatın amonyakta eritilmesi) ile çözelti haline getirilerek düzelerden çekilmesi ile elde edilir.  Bakır rayonu diğer selüloz rayon liflerinden daha çok ipeğimsi bir görünüme sahiptir.  Bunlar yumuĢak tuĢeli olup enine kesitleri genelde yuvarlaktır.  Ġncelikleri 1.3 denye dir.  Kuru halde lif mukavemetleri 2,3 gr/denye dir.  YaĢ halde mukavemetleri 1.1-1.3 gr/denye dir.  Uzama oranları kuru halde %10-17 yaĢ halde %17-33 kadardır.  Esneme yetenekleri %20-75 arasındadır.  Özgül ağırlığı 1,50-1,53 tür.  Normal koĢullarda %11-13 nem emerler.  Suda ĢiĢerler ve mukavemet kaybederler.  250 dereceye ısıtılırsa bileĢimi yumuĢamadan bozulur.  Kolay yanar ve az kül bırakırlar  Uzun süre gün ıĢığına maruz kalırsa yapısı zayıflar ve sağlamlığı azalır.  Sulu sıcak ve yoğun soğuk asitlerden zarar görürler.  Alkalilere karĢı dayanıklıdır.  Mikroorganizmalardan ıslak halde etkilenirler.  Zararlı böceklerden etkilenirler.  Diğer selülozik liflerden pahalıdır.Ancak sağlamlığı , parlaklığı ve ipeğimsi tutumu sebebi ile tercih sebebi olur.bu nedenle fiyatı daha yüksektir  Özellikle iç çamaĢırları,alt üst giyim ,kravat,bluz,yatak örtüleri ve döĢemelikte tercih edilirler.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

SELÜLOZ ESTERLERİ
SELÜLOZ ASETET LİFLERİ

Bundan önce incelenen viskoz ve bakır amonyum lifleri selülozun rejenere edilmesi ile üretilmektedir.bu nedenle kimyasal yapıları açısından pamuk ve keten gibi doğal selüloz liflerine benzerlik gösterirler.Selüloz asetat lifleri asetat maddesinin ester sınıfına girmesi sebebi ile maliyeti oldukça yüksektir.Ancak diğer selüloz liflerine nazaran daha üstün nitelikleri olması sebebi ile kullanım alanlarını korurlar.  Selüloz asetat lifleri hidrofob özellikleri sebebi ile buruĢmazlık niteliği taĢırlar.  Az nem emerler.  Doğal ipeğe benzer görünüĢleri ve parlak renkleri vardır.  Selülozdiasetat ve selüloztriasetat olmak üzere iki farklı lif çekimi yapılabilir.  Selüloz asetat lifleri dispers boyarmaddelerle boyanır ve textüre edilebilirler.  Kuru elyaf mukavemetleri her iki tipinde aynı olmasına karĢın yaĢ elyaf mukavemeti selüloztriasetatın daha yüksektir.  Erime derecesi selülozdiasetatın 250 derece iken selüloztriasetat 300 derecede erir.  Normal asetat liflerinin mukavemetleri1,1-1,3 gr/denye dir.Islak mukavemetleri 0,65-0,75 gr/denye ye kadar düĢer.  Normal liflerde kuru halde uzama oranları %23-30 arasında değiĢir.Islak liflerde bu uzama %34-45 olur.  %48-65 oranında esneme kabiliyeti olan lifler uzatıldıklarında %4 oranında kalıcı olarak uzarlar.  Özgül ağırlıkları 1,30 dur.  Su absorbe etme yetenekleri çok fazla yoktur.  Ticari rutubeti %6,5 tir  Suya batırılan bir asetat lifi hacimsel olarak %6-14 oranında ĢiĢerken viskoz rayonu %35-66 oranında ĢiĢer.  Selüloz asetat lifleri 150 dereceye kadar sıcaktan etkilenmezler ,190-205 derece de deformasyona uğrarlar ve 230 derece de erirler.  Selüloz asetat lifleri kolay yanmaz ,çıplak alevde eriyerek yavaĢ yanar.Yanma sırasında siyah ve sert yuvarlaklar oluĢur.  Sıcakta plastik bir hal alması sebebi ile dikkatli ütülenmelidir.  Hafif asit çözeltilerinden etkilenmezken kuvvetli asitlerde yapısal olarak parçalanır.  Zayıf alkaliler ve sulu çözeltilerinden etkilenmezler ancak pH derecesi 9,5 üzerine çıkarsa sabunlaĢırlar.  Kuvvetli oksidanlardan etkilenirler.Ancak hipoklorit ve peroksitlerden etkilenmezler.  Güve ve zararlı böceklerden etkilenmezler.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Asetat lifleri yumuĢak tuĢeli dir.Isıyı iyi iletmezler bu nedenle yazın serin kıĢın sıcak tutarlar.  Toksik etkisi yoktur ve deride alerji yapmaz.  DıĢ giyside yağmurluk yada astarlık kumaĢ yapımında kullanılır.Ġç giyim çamaĢırlarda,gecelik ve banyo takımlarında,üst giyim ve bluzluk kumaĢlarda,gömlek,kravat,çorap,Ģort ve pijama imalatına uygundur.  Ütülenmeyen yarı sert gömlek yakası ve Ģerit imalatında kullanılır.
MODİFİYE SELÜLOZ LİFLERİ

Normal olarak elde edilen selüloz rayonlarının üretimi ve lif çekimleri sırasında farklı kimyasal iĢlemler ve prosesler uygulanarak selülozik liflere farklı özellikler kazandırılabilir.Bu lifler klasik yolla elde edilen liflere nazaran farklı özellikler taĢıyacağından bunlara modifiye selülozik lifler denir. Modifiye selüloz lifleri 3 farklı grupta incelenir. 1. Yüksek mukavemetli selülozik lifler 2. Polinozik selüloz lifleri 3. Kimyasal modifikasyona uğramıĢ selülozik lifler.
TENASCO LİFLERİ

Bu lifler yüksek mukavemetli selülozik lifler sınıfına girerler.  Tutumları yumuĢak değildir ve kıla benzerler.  Lif kalınlıkları genelde 2,5 denye ve üzerinde dir.  Kuru lif mukavemetleri 3,5-4,7 gr/denye dir  YaĢ mukavemetleri 2,3 3,2 gr/denye dir  Uzama yetenekleri %17dir  Otomobil lastiği yapımında kullanılır.
CORDURA LİFLERİ DURADFİL LİFLERİ FORTİZAN LİFLERİ

Bu lifler yüksek mukavemetli selülozik lifler sınıfına girerler ve genel özellikleri yüksek mukavemetli selülozik liflere benzemekle beraber marka ,üretim yeri ve Ģekline bağlı olarak değiĢiklikler gösterebilir. BAMBU LİFLERİ Bambu lifleri rejenere selüloz lifleri sınıfına giren ve % 100 bambu ağacından dan elde edilirler.Bambu hammaddesi Çin deki özel seçilmiĢ bir bölge olan Yunnan ve Sicuan bölgelerinden temin edilir.Bambu ağacının lif üretimine alınabilmesi için 3-4 yıllık bir sürenin geçmesi gerekmektedir.Bu süre içerisinde bitki gerekli olgunluğa ulaĢır.Bambu lifleri tamamen bakterilerle ve mikroorganizmalarla ayrıĢabilen liflerdir ve olgunlaĢan bitkiler tamamen doğal olan ve yeĢil proses adı verilen bir metotla ayrıĢtırılırlar.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Bambu liflerinin uzunlamasına profilinde lif yüzeyinde mikro kanallar ve mikro oyuklar vardır.Bu yüzey yapısı sayesinde yüzey alanı artan Bambu lifleri çok daha iyi nem absorbe ederken dengeli ve mükemmel hava geçirgenliği ve ventilasyonunu sağlayarak bedenin nefes almasına yardımcı olur.Özellikle sıcak havalarda ve yazın tercih edilen bir lif olur.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Yukarıda Bambu liflerinin mikroskop altındaki görüntüsünde lif yüzeyindeki mikro kanallar ve oyuklar görülmektedir.  Bambu lifleri bünyelerinde tamamen doğal olarak bulunan ve Bamboo Kun adı verilen antibakteriyal bir madde sayesinde doğal antibakteriyal lif olma özelliğini taĢımaktadır.Tekstil mamullerine sonradan kimyasal yollarla verilen antibakteriyal maddelerin insan bedeninde çeĢitli alerjilere sebep olması ve kimyasallar içermeleri sebebiyle bambu liflerinin bu özelliği son derece dikkat çekicidir.  Bambu lifleri doğal ultraviyole süzücülerdir ve ultraviyole ıĢınların geçiĢine izin vermezler. Bambu lifleri yüzey yapıları ve kimyasal özellikleri sayesinde üzerlerine düĢen UV ıĢınlarını yansıtarak geçiĢlerine izin vermezler. Bu nedenle son yıllarda artan güneĢ ıĢınlarının zararlı etkilerinden korunulması için doğal bir süzgeç görevi görürler.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Yukarıda Bambu mamullerinin UV ıĢınlarını yansıtması görülmektedir.  Bambu lifleri 1,3 dtex ile 5,56 dtex arasında üretilebilmektedir.  Lif uzunlukları 38 mm ile 76 mm arasında kesilebilmektedir.  Bambu liflerinin kuru lif mukavemetleri 2,33 cN/tex iken yaĢ lif mukavemetleri 1,37 cN/tex olmaktadır.  Kuru lif elastikiyetleri %23,8 dir.  Liflerin içerdiği sülfür oranı 9,2 mgr/100 gr dır.  Liflerin içerdiği yağ oranı %0,17dir  Rutubet alma derecesi %13,03 tür.  Bambu lifleri yapısal özellikleri ve bünyelerindeki mikro kanallar sayesinde canlı,parlak,kaĢmir lifi benzeri yumuĢak tuĢe ye sahip kolay yıkanabilen ve kolay kuruyabilen ve antibakteriyal ürünlerin üretilmesine olanak sağlar.  Bambu liflerinin terbiyesinde alkalilerin 10 Gr/lt nin üzerinde banyolarda bulundurulmamasına dikkat edilmelidir.  Özellikle kurutma prosesinde çok düĢük gerginlik altında ve 100 derece sıcaklığı asla aĢmadan kurutma iĢlemi yapılmalıdır.  Bambu lifleri , süveter ,banyo takımları,paspas,battaniye,havlu,iç çamaĢırı,tiĢört,çorap,yazlık giysiler,özellikle hamile bayanların ve çocukların güneĢ ıĢınlarından korunmalarını sağlayacak dıĢ giysi üretimi,tıp alanında kullanılabilecek giysi üretimi,bandaj,steril olması istenen her türlü ürün ,her türlü ev tekstil ürünleri ve günlük yaĢamda ortamdaki zararlı güneĢ UV ıĢınlarının emilmesi için dekorasyon malzemesi olarak üretilebilecek mamullerin üretiminde kullanılabilir.

 Bambu lifleri compact iplik olarak üretildiklerinde aĢağıdaki avantajları taĢırlar. 1. %15-20 azaltılmıĢ tüylülük değerleri 2. %10-15 arttırılmıĢ mukavemet değerleri 3. %10 azaltılabilen büküm değerleri 4. Daha düzgün iplik ve sonraki proseslerde daha yüksek randıman 5. HaĢıl almada %30-50 azalma

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

POLİNOZİK SELÜLOZ LİFLERİ (MODAL LİFLER) Polinozik lifler strüktürel yapı olarak viskoz lifleri ile pamuk lifleri arasında yer alırlar.Polinozik lifler pamuk liflerinin üstün yönleri ile viskoz liflerinin eksik yönlerini tamamlamak amacıyla üretilmiĢlerdir.bu lifler kuru ve yaĢ olarak normal viskoz liflerinden daha mukavimdirler.Bu nedenle bunlara ıslak modüllü liflerde denir. Polinozik lif üretiminde uygulanan metotlar Polinozik çeĢitlerine göre farklılık gösterebilir.Bu nedenle özellikleri ve kullanım alanları ayrı Polinozik lifler elde edilebilir.  Polinozik liflerin enine kesitleri yuvarlak yada yuvarlağa yakındır.  Mikro strüktürü fibriler yapıdadır.  Polimerizasyon derecesi 500 ve kristallenme oranı %55 tir.Normal rayonlarda bu oran %40 pamukta ise %70 tir.  Selüloz molekül zincirleri ve bunların oryantasyonu normal rayonlardan daha yüksektir.  Polinozik liflerin mukavemetleri normal rayonlardan daha yüksektir.ÇeĢitlerine göre 2,5-5 gr/denye arasında değiĢir.  Islak halde mukavemet kayıpları çok yüksek değildir genelde bu oran 3/ gibidir.  Uzama yetenekleri normal viskoz rayonundan daha azdır.  Esneme yetenekleri hem pamuk lifinden hem de normal viskoz rayonun dan daha iyidir.  Tekrar tekrar çekme uzatmaya maruz kalırlarsa deformasyonları daha azdır.  Genellikle pamukla viskoz rayonu arasında yer alır ,sulu çözeltilerde daha az ĢiĢer.  Absorbe ettiği rutubet miktarı %11.5-15 arasında değiĢir.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Asitlere ve alkalilere karĢı dayanımı pamukla hemen hemen aynıdır.  Diğer kimyasallara karĢı tutumları diğer selülozik liflerle aynıdır.  Su emme yetenekleri bazı Polinozik lif cinslerinde %55-75 e kadar çıkabilir.  Polinozik mamuller ıslandıkları zaman bile boyutsal stabilitelerini korurlar bu özellik onlara pamuğun kullanıldığı her alanda kullanılma yeteneği kazandırır.  Bu lifler, yaĢ ve kuru olarak daha sağlam ve uzun ömürlü olmalarının yanında ,ıslanınca çekmeyen,büzülmeyen,yumuĢak tuĢeli ve güzel görünüĢlü mamul eldesine olanak verirler.  Pamuk,keten,yün ve sentetik liflerle karıĢtırılarak kullanılabilirler.

Polinozik liflerin enine ve boyuna görünüşleri ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

DİĞER POLİNOZİK SELÜLOZ VE MODİFİYE SELÜLOZ LİFLERİ MODAL LYOCELL (TENCEL) VİNCEL MOYNEL ZANTREN SARİLLE EVLON ALON CELTA AVRİL CORVEL TOPEL CELTA BUBBFİL MODAL

Ticari bir lif adı olan MODAL Lenzing firması tarafından üretilen Polinozik esaslı modifiye selüloz lifidir.Polinozik liflerle aynı özelliklere sahiptir. AĢağıda modal liflerinin enine kesitleri görülmektedir.

LYOCELL (TENCEL) LİFLERİ

TENCEL LYOCELL liflerinin ticari bir adı olup Lenzing firması tarafından üretilmektedir. Modifiye selüloz lifleri grubuna dahil olup genel modifiye selüloz lifleri ile aynı özellikleri taĢımakla birlikte oldukça yüksek yaĢ ve kuru lif mukavemetine sahiptir.Lif özelliği pamuğa benzerken ipek elyafı kadar yumuĢak ve polyester elyafı kadar mukavemetlidir.Keten elyafına benzer lif stabilitesine sahiptirler.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Tencel lifleri pamuk lifine benzer Ģekilde nanofibrillerden meydana gelmiĢtir.bu nedenle son derece düzgün bir dağılımla rutubet emme özelliğine sahiptir.Diğer selülozik liflerden daha fazla nem absorbe ederken pamuk lifinden yaklaĢık %50 daha fazla rutubet absorbe edebilir.

Tencel lifinin nem absorbsiyonunun diğer liflerle karĢılaĢtırılması yukarıda görülmektedir.  Lifler ıslatıldıklarında bile kuru mukavemetlerinin %85 ine sahip olurlar.

Tencel liflerinin enine kesitleri yukarıda görülmektedir

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Tencel lifleri anti bakteriyel olmamakla beraber diğer birçok life nazaran bakteri oluĢumuna daha az izin verir.  Anti alerjik özelliğe sahiptir.  Lif incelikleri 0,9-6,7 denye arasında değiĢir.  37 cN/tex lif mukavemetine sahiptir. REJENERE PROTEİN LİFLERİ Rejenere lifler önceden de açıklandığı gibi hammaddesi doğada bulunan ve bazı iĢlemlere tabi tutularak biçimleri değiĢtirilmek suretiyle üretilen liflerdir.Rejenere protein lifleri de bu tanımlamaya uygun olarak üretilmiĢ Yün, tiftik ve ipek gibi doğal liflerin nitelik ve özelliklerini taĢımaları amaçlanmıĢ liflerdir. Doğada buna uygun olarak bulunan pek az sayıda hammadde vardır. Bunlarda süt kazeini, yer fıstığı ve soya fasulyesidir. SÜT LİFLERİ Süt proteini elyafı ,yaĢ çekim metodu ile yüksek bio enerji teknolojisi kullanılarak üretilen ileri teknoloji ürünü bir liftir.Doğal liflerin yüksek konfor özelliklerinin yanı sıra sentetik liflerin bir çok olumlu teknolojik özelliklerini de içinde barındıran bu lifler insan vücudu için son derece sağlıklıdırlar. Konforlu, insan tenine uygun ve sağlıklı ,parlak ve kolay boyanabilme özelliklerine sahip olan bu lifler,Cashmere,ipek,pamuk,yün,rami,soya,bambu,Tencel,Modal,Angora vb . birçok doğal ve Rejenere liflerle birlikte eğrilerek, yüksek kalite ve tutum özelliklerinde kumaĢ üretimine olanak sağlarlar. Bu liflerden ,yüksek kaliteli iç çamaĢırı , tiĢört vb. kumaĢ ve giysi üretimine uygundur.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Süt liflerinin üretim prosesi özeti aĢağıda görülmektedir.Suyu ve kaymağı alınan süt polimerizasyon iĢleminden sonra sırasıyla eğirme,çekme,durulama ,kurutma iĢlemlerinden geçirilir.ÇekilmiĢ ve kurutulmuĢ filamentler krimp verildikten sonra istenilen uzunlukta kesilir.

AĢağıda süt lifleri bünyesinde, cilt ve vücut sağlığı için gerekli son derece önemli 18 çeĢit amino asiti bulundurur. Ġçeriğindeki aminoasit miktarları aĢağıda görülmektedir.Amino asitlerin toplam oranı % 30,34 tür.

Süt elyafının teknik indeks değerleri aĢağıda görülmektedir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Süt lifleri ile doğal bazı tekstil liflerinin fiziksel özelliklerinin karĢılaĢtırılması aĢağıdadır.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Yukarıda süt liflerinin yanal ve dikey kesitleri görülmektedir. Görüleceği üzere lifler düzenli olmayan kanallara sahiptir. Bu kanallar sayesinde sentetik liflerden oldukça fazla nem emme kabiliyetine sahiptir. Süt ve diğer tekstil liflerinin hava geçirgenlik değerleri karĢılaĢtırması aĢağıdadır.

Süt liflerinin yaĢlık iletim performans karĢılaĢtırması aĢağıdadır.

Süt liflerinin performans karĢılaĢtırması aĢağıdadır.

Süt liflerinin antistatik performans karĢılaĢtırılması aĢağıdadır.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Süt liflerinin sürtünme katsayısı karĢılaĢtırılması aĢağıdadır.

Süt liflerinin eğilme elastiklik katsayıları karĢılaĢtırılması aĢağıdadır.

Süt liflerinin örtücülük katsayısı karĢılaĢtırılması

Süt lifleri normal sıcaklık koĢullarında boyanabilirler ve diğer karakteristik özellikleri iyidir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Süt liflerinin diğer eğrilebilir liflerle performans karĢılaĢtırılması aĢağıdadır.

Süt lifleri ile birçok doğal ve sentetik lifler birlikte eğrilerek kullanıĢlı ve konforlu örme ve dokuma kumaĢlar elde edilebilir. AĢağıda bazı örnekler verilmiĢtir. Süt elyafı /Yün Süt Elyafı /Cashmere Süt Elyafı /Ġpek Süt Elyafı /Tencel Süt Elyafı /Soya
MISIR LİFLERİ Mısır lifleri %100 geri dönüĢümü olan dünyadaki tek insan yapımı liftir. Mısır proteininden yaĢ çekim metoduna göre elde edilir. Doğal lifler ve sentetik liflerin olumlu karakteristik özelliklerini taĢırlar. Mukavemetli, yumuĢak tuĢeli ve tutumlu, konfor özellikleri ağır basan bir liftir. Son derece iyi esneme yeteneği vardır. Bu nedenle özellikle, döĢeme, yastık ve dıĢ giyim için kullanılabilirliği artmaktadır. Soya liflerinin bazı özellikleri aĢağıdadır,         Rutubet tutmama özelliği, Bakteri oluĢumuna izin vermez, Hypo allergeniktir, Leke tutmaz, barındırmaz, Hızlı kuruma özelliğine sahiptir, Yüksek esneme kabiliyeti vardır, Güç tutuĢurluk özelliğine sahiptir, Yandığı takdirde az ısı ve duman çıkarma özellikleri ile

Süt Elyafı / Rami Süt Elyafı /Angora Süt Elyafı /Modal Süt Elyafı / Bambu Süt Elyafı / Akrilik

Özellikle döĢemelik ve dıĢ giyimde kullanım alanı bulmaktadır.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

SOYA LİFLERİ Soya fasulyesi daneleri proteince çok zengindir.Bunlarda %35 oranında protein bulunur.Bu oran yer fıstığında %25 mısır da ise % 10 dur.Protein maddesi bakımından zengin olan soya fasulyesi artıklarından lif yapımı öngörülmüĢtür ve bu gün Japonya da Silkool adıyla lif üretilmektedir.Soya protein elyafı insanların derisini koruyan dünyadaki tek bitkisel liftir.Ġçinde insan vücudunun ihtiyaç duyduğu 19 çeĢit aktif madde içerdiği için kumaĢ ile ten temasında iki cilt temas ediyormuĢ hissi verir. Soya fasulyesi topağının bio enerji teknolojisi ile yağlanmasından sonra elde edilir. Öncelikle küresel proteinler soya fasulyesi topağından damıtılır ve arıtılır. Yardımcı etmenler ve biyolojik enzimler altındaki iĢlemlerden sonra küresel proteinlerin büyüklüklerinde yapısal değiĢiklikler oluĢur ve protein eğirme sıvısı ile yüksek polimerler eklenerek Ģekerlenir. daha sonra bu sıvı piĢirilerek 0,9dtex-3,3dtex elyaf ıslak eğirme yöntemi ile çekilip asitlenerek sağlamlaĢtırılır. Son olarak ta sarmal bukleler haline getirilerek ısıtılır ve istenilen uzunlukta kesilir. Soya fasulyesi proteini elyaf içinde bol miktarda bulunmaktadır. Üretimi çevreyi kirletmez, bileĢenleri ve yardımcı etmenleri zehirli değildir. Protein çıkarıldığında arta kalanlar yem olarak kullanılabilir. Soya elyafı sadece çok üstün doğal liflerin değil sentetik liflerinde fiziksel özelliklerine sahiptir. Soya proteini elyafı multi fonksiyonel katalizör etkisi ile oksijen iyonları üretir.Bu özellik hava kalitesini dengelemeyi sağlar.Bu da hücrelerin harekete geçmesini,kılcal damarların geniĢlemesini sağlar. metabolizmayı düzenler,bakterilerin ölmesini ,cildin temizlenmesini ve nefes almasını sağlayarak vücuda ferahlık verir.Negatif oksijen iyonuna sahip bir giysi vücut ısısını ve havalanmasını her zaman ve her yerde kontrol ederek iyileĢtirir.Soya protein elyafındaki negatih oksijen iyonu oranı 5000 adet/cm3 civarındadır.Bu da doğadaki temiz havaya eĢdeğerdir.Negatif oksijen iyonlarının faydaları aĢağıdaki gibidir.  Yorgunluğu giderir, zindelik ve güç verir,çalıĢma verimini arttırır.  Uyuma kalitesini arttırır.  Hastalıkların tekrarlanma oranını azaltır.  Kas yapısını güçlendirir, sportif faaliyetlerde olumlu katkı sağlar.  Merkezi sinir sistemindeki canlıların yaĢlanmasını hızlandıran kan serum öğelerinin azaltılmasını sağlayarak yaĢlanmayı geciktirmede olumlu rol oynar.  Nefes darlığı ile ilgili hastalıkların oluĢumunu engellemeye yardımcı olur.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Soya elyafının özellikleri,  Soya lifleri yumuĢak ve sıcak tutumlu olup enine kesitleri fasulye biçimine yakın yuvarlaktır.  Ütüleme kolaylığı taĢır.  Cildin nefes almasını sağlar.  Ultraviyole ıĢınlarını vücuda temas etmeden yansıtarak insan vücudunu korur.  Uzak kızılötesi ıĢınları emerek bünyesine hapseder.%87 uzak kızılötesi ıĢın emilim oranı ile yararlı ıĢınları emerek cild hücrelerinin harekete geçmesine kan dolaĢımının artmasına ve bağıĢıklık sisteminin güçlenmesine yardımcı olur.  Nemi ve ıslaklığı hızla emerek dıĢarı atar ve hızla kurur.  Rutubeti kolay absorbe ederler.  Lifler su içinde ĢiĢer ve yumuĢar.  Normal koĢullar altında %11 rutubet alırlar.  Lif içerisinde %45 ten fazla protein içerirler.  Lifin yatay görünüĢünde uzunlamasına kanallar vardır.  YaĢ çekim yöntemiyle 0,9-3,0 dtex arası incelikle lif üretimi yapılır.  Soya lifinden üretilen mamuller ipek benzeri yumuĢaklığa ve tuĢe ye sahiptir. Düz, akıcı ve parlak bir görünüm kazandırır, cildi nemlendirir ve hasas cildleri korur  Soya lifinin uzunlamasına görünüĢü ve enine kesiti aĢağıdadır.

 Ġpek benzeri bir tuĢe ye sahip olması sebebiyle ipek ve kaĢmir lifiyle karıĢımı mümkündür  Soya lifleri pamuk lifleri ile yaklaĢık aynı nem alma derecesine sahipken ısı ve rutubet geçirgenlik özellikleri ile pamuktan daha iyi nitelik taĢır.  Soya lifi kuru mukavemetleri 3,0 cNtex ile yün,ipek ve pamuk lifinden yüksek iken polyester liflerinden düĢük durumdadır.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 1,27dtex inceliğindeki liflerle yüksek mukavemetli iplik ve kumaĢ eldesi mümkün olup üretilen kumaĢlar düĢük çekmezlik değerlerine sahip mamuller olur.  Soya lifinden üretilen mamuller kolay kuruma özelliğine sahiptir.  Soya lifleri az bir miktarda Spantex/lycra lifleri ile birlikte kullanıldığında iç çamaĢırı ,tiĢört ve dıĢ giyim için uygun mamullerin üretilmesine imkan tanır.  Soya liflerinin penye pamuk ile karıĢımlarından yumuĢak tuĢeye sahip iç çamaĢırı,tiĢört,spor giysiler,havlu ve yatak takımları üretimi mümkündür.  Soya liflerinin ipek lifleri ile karıĢımlarından kaliteli gecelik,bluzluk kumaĢ ve gece elbisesi üretimi mümkündür.  Aynı zamanda Soya liflerinin polyester,Spantex(naylon) ve akrilik lifleri ile karıĢımlarından çeĢitli mamullerin eldesi mümkündür.  Soya lifleri antibakteriyal özelliğe sahip olmaları sebebiyle özellikle iç çamaĢırları için ideal bir hammaddeyi oluĢturur. Bünyesinde Staphyloccus Aureus, Bacilluscoli ve Candida Albicans vb. bakterilerin üremesini engelleyen ve aynı zamanda kötü koku oluĢumunu engelleyen cilde canlılık veren, Soybean Isoflavones,Soybean Saponin vb. bir çok elementi bulundurur.  Soya lifleri uygun koĢullarda boyandıkları taktirde yüksek renk afinitelerine ve renk haslık derecelerine sahiptir. GüneĢ ıĢınlarına karĢın dayanıklı olup renk kaybetmezler.  Asit,alkali ve ultraviyoleye karĢı dayanıklıdırlar.  Soya liflerinden üretilen mamullerin pillinglenme dereceleri pamuk lifi ile aynı karakterdedir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Soya liflerinin ultraviyole dayanımları pamuk,ipek ve Viskon liflerinden yüksektir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

SENTETİK LİFLER
POLYAMİD LİFLERİ

Tekstil alanında yararlanılan ilk sentetik lifler doğada bulunan yün,kıl,ipek gibi liflerin kopyalanması amacıyla üretilmiĢlerdir.Bu lifler esası polimer zincirinde bölünmemiĢ üniteler halinde tekrarlanan amid gruplarından oluĢur.Sentez yoluyla elde edilen polyamidlerde da amid grubunun aynı biçimde yer alması sebebi ile yapay liflerle doğal lifler arasında iliĢki kurulması kolaylaĢmıĢtır.Her biri kondanzasyon ürünü olan poliester ve poliamid liflerinin molekülleri arasında yer alan bağlardan amid gruplarının daha sağlam ve kuvvetli bağ oluĢturmaları sebebi ile sentetik lif üretimi poliamidlerle baĢlamıĢtır.Yıllar içerisinde yapılan çalıĢmalar sayesinde yüzlerce çeĢit poliamid lifi üretilmesine rağmen tekstil alanında kullanılmaya en elveriĢli lifler olarak Naylon 6 ve Naylon 6.6 liflerini sayabiliriz.Bu gün poliamid lifleri sektörde Naylon adıyla bilinmektedir. Hexametilen daimin ile adipik asitin reaksiyonundan Naylon tuzu elde edilir.Naylon tuzlarının piyasadaki adı cips denilen granül taneciklerdir.Naylon cipsleri ısıtma kazanlarında ısıtılarak eritilir ve eritilen naylon eriği pompalar vasıtası ile düzelerden fıĢkırtılarak lif elde edilir.Soğutma odalarından geçerek soğutulan lifler yeteri kadar rutubetlendirilir ,istenilen miktarda kıvrım kazandırılır ve istenilen uzunluklarda kesilerek balyalanır.  Naylon 6 liflerinin üst yüzleri düz olup sırt çizgileri yoktur.  Mikroskop altında cam bir çubuk gibi görünürler.  Enine kesitleri yuvarlaktır.Ancak özel amaçla üretilirse kesitleri farklı olabilir.  Kuru lif mukavemetleri 4,6-5,8gr/denye dir  YaĢ lif mukavemetleri 4,0-5,1 gr/denye dir.  Özel amaçla 9,0gr/denye mukavemetli lif üretimi mümkündür.  Kuru liflerde uzama %26-32 arasında değiĢir.  Islak liflerde uzama %30-37 arasındadır.  Uzatılarak çekilen lifler eski hallerini kolayca alırlar.  %8 uzatılan lifler eski hallerini %100 alırlar.  Özgül ağırlıkları 1,14 tür.  Rutubet absorbe özellikleri çok düĢük olup %4-4,5 oranında rutubet alırlar.  Su içinde ĢiĢmezler.  Naylon liflerinin tutum sertliği,katılık dereceleri, bükülme ve aĢınma dereceleri genellikle iyi ve yüksektir.  Erime noktaları 250 derecedir.  Naylon lifleri 150 dereceye kadar ısıtılırlarsa mukavemetlerinden kaybetmeden dayanabilirler.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 -40 derecede muhafaza edilen lifler mukavemetlerinden kaybetmezler.  Naylon lifleri doğal liflere nazaran kolay tutuĢmaz.  Aleve tutulan naylon lifleri önce yumuĢar sonra damlalar halinde parçalanır.Naylon liflerinin tutuĢma ısısı 532 derecedir.  Ancak boya iĢlemlerinde verilen bazı maddeler naylona kolay yanma özelliği kazandırabilir.  Naylon iplikleri proses iĢlemleri sırasında bobinlere sarıldıktan sonra tekrar sağılırlarsa boyları %2-2,5 oranında kısalır.Ancak mamul ıslatıldıktan sonra iplik uzunlukları tekrar eski boyutuna gelir.Bu özellikleri efekt amaçlı olarak kumaĢlarda kullanılabilir.  GüneĢ ıĢınlarına karĢı oldukça dayanıklıdırlar.  Sulu asitler naylona etkisiz iken sıcak asitler naylonu dekompoze ederler.  Naylon 6.6 lifleri alkalilere karĢı dayanıklıdır.  Yoğun formik asit,fenol ve krestol gibi organik solventler naylonu etkiler.  Güve ve zararlı böceklere karĢı dayanıklı olup mantar,bakteri ve mikro organizmalardan zarar görmezler.  Statik elektrik oluĢumuna sebep olabilirler ancak bu sorun bitim iĢlemlerinde uygulanacak bir anti statik madde ile çözülebilir.  Kopma mukavemetleri yüksek olmaları ,uzama yeteneklerinin fazla olması,deforme olmamaları ve geriye dönme özellikleri olması sebebi ile bayan çorapları üretiminde ve bu özelliklerin beklendiği her üründe rahatça kullanılabilir.  Normal bayan ve bay çoraplarında,iç giyim eĢyalarında,eldiven,banyo ve deniz giyimi,süveter,elbiselik kumaĢ,ev döĢemesi,emniyet kemerleri,otomotiv sektöründe tercih edilen liflerdir.  Naylon mamulleri ağartmaya tabi tutulmamalıdır.  Naylon mamulleri 70 dereceden yüksek ısıda yıkanmamalıdır.  Ütüleme ihtiyaçları yoktur.  Naylon lifleri karıĢtırıldıkları diğer tüm liflerle mamul mukavemet ve dayanımlarını artırırlar. AĢağıda naylon liflerinin enine ve uzunlamasına görünüĢleri ile naylon lifi üretim Ģeması görülmektedir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

DİĞER NAYLON TÜREVİ LİFLER NAYLON 6 NAYLON 11 ANTRON CADON NAYLON 6.10 NAYLON 3 NAYLON 4 NAYLON 5 NAYLON 7 QİANA NAYLON 6-T NOMEX ( Yanmaz Lifler)

POLİESTER LİFLERİ Sentetik lifler içerisinde poliamidlerden sonra önem kazanan bu lif grubu bir polikondanzasyon ürünü olup iki değerli bir organik asit ile iki değerli bir alkolün reaksiyonundan elde edilir.Bir alkol ve bir asitin meydana getirdikleri bileĢene Ester adı verilir.Poliester lifleri arasında en önemli yeri tutan polietilen teraftalat glikol ile teraftalik asitten elde edilmektedir.Bu maddeler ise taĢ kömürü katranından veya petrol ürünlerinden üretilir.  Poliester liflerinin yaĢ ve kuru lif mukavemetleri çok yüksektir.  Kimyasal maddelere dayanıklıdır.  Rutubeti az absorbe eder  Deriyi tahriĢ etmez  Yün ve benzeri liflerle birlikte rahatça kullanılabilir.  Boyanma özellikleri yün kadar iyi olmasa da yeni tip boyalarla bu sorun ortadan kalkabilmektedir.  Poliester liflerinin Ġngiltere deki ticari adı ‘’Terylen’’ iken Amerika’da ki adı ‘’Dacron’’ dur. Polietilen teraftalat yaklaĢık 260 derece de erir.Cips halinde üretilmiĢ olan hammaddeden lif çekilebilmesi için bunun yumuĢatılması gerekir.Lif çekimi daha önce anlatılan naylon lif çekimine benzer Ģekilde yapılır.poliester lifleri üretim amaçlarına göre stapel lifler ve filament olarak üretilirler. Üretilen polyester lifleri üretim amaçlarına göre 3 grupta toplanabilir. 1. Yüksek mukavemetli poliester lifleri, 2. Orta mukavemetli ve standart lifler, 3. Stapel Lifler

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Poliester liflerinin enine kesitleri genelde yuvarlaktır.sadece özel amaçlı üretilen bazı tiplerin kesitleri farklı olabilir.  Liflerin üstleri pürüzsüz olup cam çubuğa benzerler.  Mikroskop altında lekeli ve benekli görülürler  Kuru halde lif mukavemetleri 4-5 gr/denye dir.  YaĢ lif mukavemetleri kuru ile aynıdır ıslanınca mukavemet yitirmezler.  Yüksek mukavemetli liflerde mukavemet 6,5-8 gr/denye ye kadar çıkabilir.  Uzama oranları %20 -30 arasında değiĢir.  Liflerin uzama yetenekleri üzerine rutubetin etkisi görülmez.  Poliester lifleri germeye karĢı direnç gösterirler bu nedenle uzatılmaları güçtür.  Sadece %1 uzatılan liflerin geriye dönüĢ oranları %100 olur.  Uzatma oranı arttıkça kalıcı uzama oranı da artar.  Poliester liflerinin aĢınma dayanımları yüksektir bu nedenle doğal liflerle karıĢtırılarak mamullerin aĢınma dayanımları arttırılır.  Poliester liflerinin özgül ağırlıkları 1,38 dir.  Normal koĢullarda sadece %0,4 oranında su absorbe eder.  -40 derecede mukavemetinden %6 uzama yeteneğinden %30 kaybederler.  -100 derece de mukavemetleri %50 artarken uzama yetenekleri %35 düĢer.  150 dereceye ısıtıldıklarında renklerinde bozulma görülür.  180 derece de mukavemetlerinden %50 kaybederler ve 260 derece de tamamen erirler.  Erime derecelerine kadar ısıtıldıklarında sert boncuk taneleri oluĢturarak erir.  Gün ıĢığına karĢı dayanıklıdırlar.GüneĢte kalma süreleri uzar ise mukavemet ve renklerinde azalma görülebilir.  Hafif ve zayıf asitlere karĢı dayanımları iyidir.  Kuvvetli asitlere karĢı soğukta dayanıklıdırlar.  Zayıf alkalilere karĢı dayanıklıdırlar.  Kuvvetli alkalilere karĢı hassastırlar.  Mamullerin ütü sıcaklıkları 135 dereceyi geçmemelidir.  Elektrik iletme özellikleri iyidir.az rutubet absorbe etmeleri sayesinde elektrik iletkenlikleri düĢüktür.  Güve ve zararlı böceklerden etkilenmezler,küf ve mantardan zarar görmezler.  Kaynar suda büzülme özellikleri vardır.
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

 Her türlü giyim eĢyası yapımında rahatlıkla kullanılabilirler.  Deriyi tahriĢ etmez ve alerji yapmazlar.  Yün,pamuk,keten ve benzeri tüm liflerle karıĢtırılabilirler.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

AĢağıda polyester filament ve lif üretim prosesi görülmektedir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

DİĞER POLYESTER LİFLERİ KODEL LİFLERİ (PCDT LİFLERİ) DACRON 62 VYCRON GRİLENE E- TYPE TETORON A-TELL SİDERA BELİMA

POLİVİNİL ,POLİÜRETAN VE POLİOLEFİN TÜREVİ LİFLER

Tekstil alanında kullanılan ve polivinil esasına dayanan lifler aĢağıda bileĢiklerine ve özelliklerine göre gruplandırılmıĢtır. 1. Poliakrilnitril Lifleri  Akrilik lifleri  Modakrilik lifleri 2. Polivinil Klorit Lifleri  %100 PVC lifleri  Vinil Klorit lifleri  Modifiye Polivinil Klorit Lifleri 3. Polivinilden Klorit lifleri 4. Polivinil Alkol Lifleri (PVA)
POLİVİNİL ALKOL LİFLERİ

Akrilonitril maddesinin adisyon polimerizasyonuna yatkın oluĢu lif üretimine olanak sağlamıĢtır.Bu lif orlon ticari adıyla 1950 yılında piyasaya sürülmüĢtür.  Bu lif naylon lifi kadar sağlamdır.  Kimyasal maddelere,özellikle asitlere karĢı çok dayanıklıdır.  GüneĢ ıĢınlarına karĢı çok dayanıklıdır.  Boya almalarında problem olmasına karĢın yeni geliĢtirilen teknoloji ve boyar maddeler sayesinde bu problem önemsizleĢmiĢtir. Akrilik lifler içlerinde bulunan Akrilonitril oranına göre sınıflandırılırlar. Akrilik lifler kendi ağırlıklarının en az %85 i oranında Akrilonitril içeren Uzun polimerlerden oluĢurlar.Modakrilik lifler ise kendi ağırlıklarının %85 inden az ama %35 inden fazla oranda Akrilonitril üniteleri içeren Polimerlerden oluĢurlar.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Akrilik liflerinin yapısal özellikleri üretim teknikleri ve isteğe bağlı olarak değiĢmektedir.Genel olarak yaĢ çekimle elde edilen liflerin enine kesitleri yuvarlak veya böbrek biçimli,kuru çekimle elde edilenler ise fasulye tanesi gibidir.  Akrilik lifinin yoğunluğu 1,19 dur.  Kuru lif mukavemeti 2,2-3,3 gr/denye dir  YaĢ lif mukavemeti 2,0-2,5 gr/denye dir  Kuru lif kopma uzaması %30-40 tır.  YaĢ lif kopma uzaması %27- 42 dir.  Deformasyon mukavemeti indeksi 7-10 gr / denye  565 relatif rutubette elyafın bünyesinde tuttuğu nem miktarı % 2-5 arasındadır.  Bu liflerin ticari nemleri % 3,5 tur.  Akrilik lifler erimeye baĢlamadan kimyasal olarak bozulurlar.245 derece de yapıĢmaya baĢlar ve 320 derece de parçalanırlar.  GüneĢ ıĢığına dayanımları çok yüksektir.600 saat süre ile güneĢ ıĢığına maruz kalan lifler mukavemetlerinin %96 sını muhafaza ederler.  Akrilik liflerin kuru uzamaları %20-50 arasında dır.  %1 Uzatılan lifler %95 oranında geri dönerler.Uzama oranı %10 u geçerse geri dönüĢ tam olmaz  Akrilik liflerin yaylanma özellikleri poliester ve yünden iyi ,pamuk ve ipekten kötüdür.  BuruĢmaya karĢı son derece mukavimdir.  Sarı alevde yanar ve kül bırakırlar  Statik elektriklenme oranları yüksektir.  Pillinglenme dereceleri poliester ve poliamidlerden düĢüktür.  Asitlere karĢı dayanıklıdır  Soğukta bazlara karĢı dayanıklıdırlar.  Sıcakta kuvvetli bazlardan etkilenirler.  Sofra tuzu ve sodyum sülfat akrilik lifini etkilemez iken çinko klorür ve kalsiyum klorür gibi bazı tuzların deriĢik çözeltileri akrilik lifini çözer.  Bu lifler ev döĢemelerinde,mobilya yüzlerinde,perde ve örtülerde,düz ve kadife kumaĢlarda,ev tekstilinde,yatak çarĢaflarında,çocuk Ģortu,bayan bluzlarında,çorap,bayan ve erkek dıĢ giysilerinde kullanılabilir.  Viskon,yün ve ipekli karıĢımlarda kullanılabilir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Akrilik lifinin uzunlamasına görünüĢü

Akrilik lifinin enine kesiti

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

AKRİLONİTRİL LİF ÇEŞİTLERİ ORLON TİPİ LİFLER  FİLAMENT 81  STAPEL TİP42  STAPEL TİP 39  FİLAMENT TİP72 ORLON SAYELLE LİFLERİ PAN VEYA DRALON LİFLERİ AKRİLAN LİFLERİ

MODAKRİLİK LİFLER
VEREL LİFLERİ POLİVİNİLKLORİT LİFLERİ VİNYON LİFLERİ DYNEL LİFLERİ SARAN LİFLERİ POLİVİNİL ALKOL LİFLERİ (VİNYON) POLİSTRENE LİFLERİ POLİOLEFİN LİFLERİ POLİETİLEN LİFLERİ POLİPROPİLEN LİFLERİ

ELASTOMER LİFLER Doğal polimerler arasında yer alan kauçuk esneklik özelliği olan bir maddedir.Tekstilde esneklik özelliği olan giysilere duyulan ihtiyaç uzun süre kauçuk ve kauçuktan elde edilen filamentlerle karĢılanmıĢtır.Kauçuk lifinin vulkanızasyonla esneklik yetenekleri arttırılabilmektedir.Bu lifler bir kuvvetin etkisi ile gerildiklerinde kendi boylarının birkaç kat fazlası kadar uzayabilirler. Elastomer deyimi bir kuvvet ile iki ucundan çekildiğinde uzayan fakat kuvvet ortadan kalktığında kendi kendine eski haline dönebilen lifler için kullanılır.
ELASTOMER NAYLON 6.10 LİFLERİ ELASTOMER NAYLON 6.6 LİFLERİ ELASTOMER POLİÜRETAN LİFLERİ

Esneklik yeteneğinin fazla olması sebebi ile poliüretan elastomer lifleri son zamanlarda önem kazanmıĢtır.
PERLON U LİFLERİ

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE SPANTEX LİFLERİ

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Spantex lifleri en az %85 oranında poliüretan segmentleri içeren uzun zincirli sentetik polimerlerden üretilirler. Lifi oluĢturan moleküllerin oryantasyonu gevĢek halde pek düzgün değildir.Ancak bir kuvvet uygulandığında germe uzatma olayı kendini gösterince katlı bulunan kısımlar yavaĢ yavaĢ açılarak sıra halinde dizilmeye baĢlar.Yanlız bu durum lifin amorf bölgelerini oluĢturan yumuĢak kısımlarında gözlenebilir.Katı kısımlardaki moleküller ise çeĢitli bağların etkisi altında bir değiĢikliğe uğramazlar.bu özellik elastomer liflere esneklik yeteneği kazandırır.Sentez yolu ile elde edilen elastomer lifler böylelikle kendi orijinal boylarına göre 5-10 kat daha fazla uzayabilirler.  Spantex liflerinin enine kesitleri çoğu kez yuvarlak olur.Ancak levha halinde üretildikten sonra kesilen lifler köĢeli görünürler.  Renkleri çoğunlukla beyazdır.  Bu liflerin mukavemetleri doğal kauçuk lifinden daha yüksek olup 0,551,0 gr/denye dir.  Geriye dönüĢ esnekliği bakımından önceleri kauçuğa benzese de zamanla bu özellikleri azalır.  Özgül ağırlıkları 1,2-1,25 tir.  Spantex lifleri %1,0-1,3 oranında rutubet absorbe ederler.  Vyrene ve Lycra lifleri ise %0,3 oranında rutubet absorbe eder.  Termoplastik liflerdir ve 230-290 derecede erirler.  Gün ıĢığının etkilerine karĢı son derece dayanıklıdırlar.  Kimyasallara karĢı dayanıklıdırlar  Soğukta sulu asitlerden etkilenmezler.SertleĢen koĢullara bağlı olarak bozunma olabilir.  Birçok kez zarar görmeden yıkanabilirler.  Yıkama ısısı 60 dereceden kurutma ısısı 89 dereceden yüksek olmamalıdır.  Ağartmada özellikle sodyum Klorit ve hipokloritten sakınılmalıdır.
SPANTEX LİF ÇEŞİTLERİ LYCRA VYRENE

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

YÜKSEK PERFORMANSLI ÖZEL LİFLER
KANALLI LİFLER 1. COOLMAX

Dupont firmasının CoolMax ticari markası olarak piyasaya sürdüğü bu lifler özel polyesterinden üretilmiĢlerdir.Liflerin bünyelerinde 4 adet kanal bulunur.Kanallı lif yapısı sayesinde nem iletim özelliği çok yüksek olan bu lifler vücut terlediğinde hızla nemi kumaĢın yüzeyine iletmektedir ve bu Ģekilde kumaĢlar hızlı bir Ģekilde kuruyarak konfor sağlamaktadır.  Bu liflerin nefes alabilirlikleri oldukça yüksektir  Liflerin yüzey alanları geniĢlemesi sebebi ile terin buharlaĢma hızı artmakta kuruma süreleri düĢmektedir.  Bu liflerden üretilen kumaĢlar yumuĢak bir tutuma sahip olup yüksek aĢınma dayanımı göstermektedir.  Bu lifler baĢta spor giysiler olmak üzere iç giyim ve çoraplarda yaygın kullanım bulmaktadır.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

2. COOLPLUS

ChunShing Textile firmasının ticari markası olan CoolPlus yüzeyi kanallı bir poliester çeĢididir.Özel lif kesiti ve yüzeyindeki çok sayıdaki kanal sayesinde cilt yüzeyinden teri uzaklaĢtırır.bu liflerden üretilen kumaĢlar vücuda yapıĢmaz.vücudu serin tutan bu lifler baĢta spor giysiler olmak üzere iç giyim ,çorap ve günlük giysi üretiminde kullanılır.

3. COOLDRY

Quanzhou Haitian Textile firmasının ticari markası olan bu lif 5 kanallı bir poliester lifidir.Kanallar sayesinde teri çabuk emen ve çabuk kuruyan kumaĢ üretimine imkan sağlar.Bu liflerden üretilen mamul kumaĢ üzerine damlatılan suyun 30 saniye sonunda pamuktan 2 kat,poliamidden 4 kat,poliesterden 7 kat daha büyük bir alana yayıldığı belirtilmektedir.Bu teste pamuktan üretilen kumaĢ 48 dakikada kururken,poliester 32 dakikada CoolDry mamulü ise 20 dakikada tamamen kurumuĢtur.Poliesterden %25 daha hafif olan bu lif ,lifle cilt temasını azaltarak terleme sonrası soğukluk hissi vermektedir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE 4. CORTİCO

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Cortico Teijin firması tarafından üretilen kanallı bir polyester lif çeĢididir.Konfor özellikleri geliĢtirilmiĢ olan bu lif cildi kuru tutan ve yumuĢak bir yapıya sahip olup teri hızla emmektedir.lif çekimi sırasında polimer içerisine ilave edilen bazı partiküller lif boyunca kalınlık farklılıklarına sebep olmaktadır.Bazlara karĢı dayanıksız olan bu maddeler,lif üretiminden sonra liflerin bazik bir iĢleme tabi tutulması ile çözünmekte ve lif üzerinde küçük delikler oluĢturmaktadır.Bu delikler sayesinde cilt ile lif yüzeyi arasındaki temas azalmakta ve artan lif yüzeyi sebebi ile vucuttaki nemi daha fazla ve hızlı emen ,kuruluk hissi veren kumaĢ üretimine imkan sağlamaktadır.

5. VİLOFT

Kelheim Fibers firması tarafından geliĢtirilen ve enine kesitleri yassı olan bu lifler genellikle nonwowen üretiminde kullanılan Viskon türevi bir liftir,yüksek nefes alabilirlik ,yumuĢaklık,geliĢmiĢ su buharı geçirgenliği,hafiflik ve sıcaklık tutma özelliklerine sahip bir lif olması en önemli özellikleridir.Pamuk ve poliester lifleri ile karıĢımları kullanıldığında yası enine kesitli lifler havayı hapsetmekte ve soğuğa karĢı ısı yalıtımı sağlamaktadır.Bu liflerden üretilen kumaĢlarda cilt yüzeyinde oluĢan nem kapiler etki ile dıĢarıya transfer edilebilmektedir.Viloft Micro lifleri 0,9 dtex inceliğinde üretilebilmektedir.Bu lifler hafif ve yumuĢaktır.Diğer doğal ve sentetik liflerle karıĢımları kullanılabilmektedir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Viloft Lifi Enine Kesiti

Viloft lifi ile karıĢımı yapılan bir iplik kesiti

0,9 dtex Micro Viloft lifi kesit görünüĢü
ġUBAT 2008 Tekstil Müh. E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

6. THERMOLİTE

DuPont firması tarafından geliĢtirilen ve ticari markası Thermolite olan bu lifin iç kısmında hava boĢluğu bulunmaktadır.Bu nedenle lifin ısıl direnci yüksek olmaktadır.Yüksek hacimli olmayan Thermolite lifleri ayrıca ortalarının boĢ olması sebebi ile çok hafiftirler.lifler bu özellikleri ile sıra dıĢı ısı tutuculuk ve nefes alıp verme özelliği gösterirler.bu liflerden imal edilen kumaĢların diğer izolasyon kumaĢlarından %20 ,pamuklu kumaĢlardan %50 daha hızlı kuruduğu ifade edilmektedir.BuharlaĢmanın hızlı olması lif yüzey alanının geniĢletilmesinden kaynaklanmaktadır.Bu liflerden üretilen kumaĢlar dökümlü olmakta ve kumaĢların ısı tutuculukları yüksek olmaktadır.Bu lifler özellikle iç çamaĢırı üretiminde,çoraplarda,vücuda yapıĢan spor giysilerde tercih edilmektedir.

Thermolite lifi kesit görüntüsü

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Bazı Liflerin ısı iletkenlik katsayıları

7. QUALLOFİL

DuPont tarafından geliĢtirilen lif içerisinde boĢluk Ģekilde 7 adet kanal olan bir poliester lifidir.Böylece yapısında daha fazla havayı tutabilmektedir.Hafif ama yüksek ısı tutuculuk özelliğine sahip kumaĢ üretimi için uygundur.Bu liflerden üretilen mamul kumaĢlar ıslak durumdayken diğer liflere göre %25 daha fazla izolasyon sağlamakta ve 3 kat daha hızlı kurumaktadır.Soğuktan korumaları sebebi ile uyku tulumu yapımında tercih edilirler.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE 8. OUTLAST

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Bu lifler faz değiĢtirici materyal içeren lif sınıfına girmektedirler.NASA” ve ABD Hava Kuvvetleri için geliĢtirilmiĢlerdir.Özellikle astronot giysileri için geliĢtirilmiĢlerdir.Outlast’ın fonksiyonellik kazandıran maddesi 1 mikron çaplı içerisinde balmumu kıvamlı faz değiĢtiren bir madde içeren mikro kapsüllerdir.Vücut ısısı yükseldiğinde ,faz değiĢtiren madde vücuttan alınan ısı ile sıvı faza geçmekte ve çevresini soğutmaktadır.Vücut soğumaya baĢladığında ise katılaĢarak çevreye ısı vermektedir.Örneğin yürürken oluĢan ısı Outlast tarafından tutulurken oturunca tam tersi Ģeklinde çalıĢarak soğuyan vücuda ısı vermektedir.faz değiĢtiren madde lif üretimi sırasında verilebilmekle beraber yüzeye de uygulanabilmektedir.KumaĢ ıslandığında ya da basınca maruz kaldığında herhangi bir olumsuz etki yaĢanmamaktadır.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE 9. KEVLAR

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

Kevlar elyafı Du Pont firmasının bir ticari markasıdır.Aramid esaslı bir elyaftır.Materyalin kendisi sıcağı çabucak uzaklaĢtıracak ve havayı eĢit oranda liflerin arasında dağıtacak Ģekilde tasarlanmıĢtır. Kevlar,çizilmelere ,yırtılmaya,kesilmelere,ısıya ve soğuğa karĢı olağanüstü güvenlik sağlayan bir malzemedir.Bire bir çelikten 5 kat daha güçlüdür.400 ‘C sıcaklığa kadar dayanıklıdır. Kullanım Alanları; Gemi halatı yapımında,Yelkenlerde,madenci giysileri imalatında,itfaiyeci üniformaları imalatında,pilot üniformaları imalatında, Tank imalatında,Uçak kanatları yapımında,hafif ağırlıkta kano yapımında kurĢun geçirmez yelek yapımında kullanılmaktadır.
Kevlar Lifi Mikroskobik görünüĢü

Kevlar Lif Demeti

Kevlar Yelek

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

10. KARBON NANO TÜP LİFLERİ

Karbon nano tüpler silindirik karbon moleküllerdir.Küçük çaplı elektronik ve mekaniksel uygulamalarda oldukça faydalıdırlar.Çok yüksek bir mukavemete ve farklı bir elektrik özelliğe sahiptir.Ġyi bir ısı iletkenidir.Diyot imalatında kullanılabilirler.Karbon nano tüpleri elektrik alana maruz kaldığında elektron tabancası gibi hareket ederler ve elektron yayarlar.Tüpler tekli veya çoklu karbon katmanlarından oluĢabilirler.Çapları 5-6 nanometre uzunlukları ise 20-30 mikrometreye Kadar çıkabilir.Polimer eriyiklerinden lif çekimi sırasında polimer içerisine karbon nano tüp karıĢtırılarak daha yüksek kopma mukavemetine sahip elyaf elde etmek mümkündür. Kullanım Alanları ; Yüksek elektrik iletkenliği gereken alanlarda ,mükemmel termal iletkenlik gereken alanlar ,esneklik ve yüksek mekanik dayanım gereken alanlar.

Liflerin kesit görünüĢleri

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

11 . MORPHOTEX LİFLERİ Ġnce polyester ve naylon tabakalarından meydana gelmektedir.Güney Amerika Morpho kelebeğinin kanatlarındaki renk değiĢiminden esinlenerek üretilmiĢtir.Materyalin kendisi renksiz olmasına rağmen ,kumaĢ yüzeyi ıĢığın yansıma açısına bağlı olarak mavi,kırmızı,yeĢil ve mor gibi farklı renklerde görülebilmektedir.herhangi bir boyama iĢlemi olmadığı için çevre dostu,enerji ve su tasarrufu sağlama özelliğine sahiptir. Kullanım Alanları ; Araba döĢemeliklerinde,bayan giysilerinde,spor giysilerinde,Kimono elbisesi yapımında ve sanayi alanında iç dekorasyon,araba boyası üretimi ve kozmetik sanayinde kullanılmaktadır.
Morpho Kelebeği

Morphetex lifinin ıĢığı farklı kırma özelliği

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

11. DYNEEMA LİFLERİ

Dyneema lifleri çok yüksek mukavemetli polietilen lifidir.Aramid liflerinden %40 daha yüksek mukavemete sahiptirler.Özgül ağırlılığı sudan daha düĢüktür ve suya , UV ıĢınlarına ve kimyasallara karĢı dayanıklıdır.Bu nedenlerden dolayı ,halatlar,balık ağları vb . denizcilik malzemeleri üretiminde,güvenlik eldivenlerinde,spor malzemelerinde,kurĢun geçirmez zırh yapımında,asker ve polis giysilerinde ve tıbbi malzeme imalatında kullanılabilmektedir.
Dyneema Ġpliğin de lif demeti

Dyneema Ġpliği

12. BASOFİL (BASF)

Basf tarafından üretilen Basofil Lifleri,melamin esaslı olup güç tutuĢurluk özelliğine sahiptirler.Son yıllarda bu lifler itfaiyeci ve endüstri iĢçilerinin koruyucu kıyafetlerinde kullanılmaktadır.
Basofil Lif Kesiti

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

13. M5 LİFLERİ

M5 Polimer lifi ,Kevlar ve Spectra dan daha hafif ama daha dayanımlıdır.Nomex ten daha yüksek bir ısıl dirence sahiptir.Asit,UV ıĢınları gibi dıĢ etkenlerden zarar görmezler ve performans özellikleri oldukça iyidir. Savunma sanayinde uçak ve uzay uygulamalarında ,askeri elbiselerde ,ateĢe dayanıklı giysilerde,helikopter pervanelerinde, uydularda ,tenis raketlerinde ve golf malzemeleri gibi çok farklı alanlarda kullanılabilmektedir.
14. ÖRÜMCEK İPEĞİ

Örümcek ipeği proteinden oluĢur.Örümceğin vücudunda iken sıvı halde , örümcek ipeği lif çekim organcıklarından salgıladığı andan itibaren katı hale geçmeye baĢlar.Kanadalı Nexia Biotecchnologies Ģirketi,örümcek ipeği üretmelerini sağlayan bu özel geni keçilerin salgı bezlerine yerleĢtirerek,bu liflerin keçiler yolu ile üretilmesi üzerinde çalıĢmalar yaptılar .Keçiden elde edilen sütteki ipek proteini sütten ayrılarak lif çekimi gerçekleĢtirildi.Bu yolla elde edilen ipeğin gerçeğine oldukça benzer olduğu görüldü. Bu Lifin özellikleri;  Hızla giden bir kurĢunu ya da en yüksek hızında hareket eden bir 747 uçağını durdurabilecek kadar dayanıklıdır.  Son derece elastiktir.  Nemi absorbe edebilme özelliğine sahiptir.  Yaraların iyileĢmesinde faydalıdır.  Çevre dostu bir liftir.

Örümcek Lifinin Mikroskop Altı GörünüĢleri

Örümcek Salgı Düzeleri

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

15. MİCROSAFE

Trevira (Hoechst) firması tarafından üretilen Cleanese asetat ile anti mikrobiyel özellik kazandırılmıĢ asetat lifidir. Bakterilerin ya da diğer ince hücre zarlı mikroorganizmaların hücre zarından içeri girerek ,yaĢamsal faaliyetlerini sürdürmelerini ve çoğalmalarını engeller.

MicroSafe in 5000 Kez BüyütülmüĢ Hali ve Ġçe Nüfuzu Engelleyen Kalın Hücre Duvarı

16.BİOFRESH Sterling Fibers Inc. Tarafından geliĢtirilen,antibakteriyal akrilik lifidir.Aktif madde lif yüzeyinde antibakteriyel koruma sağlar.ÇeĢitli etkiler sonucu dıĢtaki korumanın azalması içten dıĢa aktif madde migrasyonu ile giderilir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

AMİCOR LİFLERİ Akrilik esaslı bir lif olan Amicor liflerin antibakteriyal(Amicor AB) ve anti mantar (Amicor AF) olmak üzere 2 çeĢidi vardır.Ürünlerde çift etki yakalamak için bu iki lifin karıĢımı kullanılmakta ve Amicor Plus olarak adlandırılmaktadır.Amicor lifleri Triclosan içermektedir.Lif çekimi sırasında katkı maddesinin büyük bir kısmı lifin yapısına alınmaktadır.Bu madde lif içerisinde katı moleküller olarak bulunmaktadır.Bu partiküller kimyasalın yavaĢ bir Ģekilde salınımını sağlayarak depo görevi görmektedirler.Giysilerin kullanımı ve yıkanması sırasında yüzeyde kalan bu maddeler devamlı olarak aĢındırılmakta yüzeyden migrasyon ve erozyon yolu ile uzaklaĢtırılmaktadır.Ancak lif içinde bulunan maddenin lif yüzeyine göç etmesi ile antibakteriyal etkinin devamı sağlanmaktadır.  Amicor lifleri klasik akrilik gibi katyonik boyalarla boyanmaktadır  Amicor/Pamuk karıĢımları ağartılabilmekte ve hidrojen peroksit ağartması ile liflerin verimliliği etkilenmeden istenen beyazlık sağlanabilmektedir. SİLFRESH LİFLERİ Novaceta firması tarafından üretilen antimikrobiyal asetat lifidir. SEACELL ACTİVE LİFLERİ Deniz yosunu ve gümüĢ ile birleĢtirilmiĢ bir lyocell lifidir.Bakterilerin geliĢebildiği ispatlanan standart lyocell liflerine benzemeyen SeaCell Active Lifleri gümüĢün yanı sıra çinko,bakır ve daha birçok metal iyonları da life absorbe edilmektedir.

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

TEKSTİLDE

YENİ LİF KARIŞIMLARI İLE YENİ AÇILIMLAR

ġUBAT 2008

Tekstil Müh.

E.Türker EDĠZ

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->