P. 1
Uygur Türkçesi Öğrenme Kılavuzu 2. sürüm

Uygur Türkçesi Öğrenme Kılavuzu 2. sürüm

5.0

|Views: 3,825|Likes:
Yayınlayan: umut_umut
Uygur Türkçesi öğrenmek isteyenler için, hazırlanmış bir çalışma.
Uygur Türkçesi öğrenmek isteyenler için, hazırlanmış bir çalışma.

More info:

Published by: umut_umut on Jan 05, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF or read online from Scribd
See more
See less

03/07/2014

pdf

Uygur Türkçesi

Öğrenme Kılavuzu

Uygur Türkçesi öğrenmek isteyen kiĢiler için hazırlanmıĢ bu belge, kiĢisel bir

çalıĢmanın sonucudur. Ġnternet ortamında Uygur Türkçesi öğrenmek isteyen kiĢiler için

yeterli kaynak bulunmadığı göz önünde bulundurularak hazırlanmıĢtır. Ticari bir amaç

güdülmeden hazırlanan bu kitap, ticari olarak kullanılmadığı ve aslına sadık kalındığı müddetçe,
her ortamda özgürce kullanılıp, paylaĢılabilinir.
ÇalıĢma kapsamında abece olarak ULY (Uyghur Latin Yézighi) seçilmiĢtir. Böylelikle
kiĢinin abece sorunu çekmeden öğrenmek istediği Ģeyi rahatlıkla öğrenebilmesi
amaçlanmıĢtır. Uygur Türkçesi’nde biraz bilgi sahibi olan kiĢi için, Uygur Arab Abecesi’ni
öğrenmek kolaylaĢacaktır.

Kılavuzda, iki lehçe arasında dilbilgisi kuralları neredeyse aynı olduğu için, mümkün
olduğunca günlük hayatta kullanılacak ve uygulamada iĢe yarayacak alanlara değinilmiĢ,
farklılıklara ve benzerliklere mümkün olduğunca vurgu yapılmaya çalıĢılmıĢtır.
Uygur Türkçesi’ni öğrenmek isteyen kiĢiler, baĢka bir dil öğreniyor gibi düĢünmek
yerine, iki lehçe arasındaki benzerlikleri görmeye çalıĢıp, öğrenim sürecini bu doğrultuda
yönetebilirlerse, kısa süre içerisinde bu lehçeyi konuĢabilir hâle gelebilirler. Bu anlamda,
birçok metin çalıĢmasına yer verilmeye çalıĢılmıĢtır. Bu metin çalıĢmaları ile, benzerliklerin
ve farklılıkların kolayca görülmesi amaçlanmıĢtır.
Kullandığımız uygar kelimesinin kökeninin geldiği bu değerli halkın Türkçesini
öğrendikçe, öğrendiğiniz her yeni sözcükte kendinizden bir Ģeyler bulmanız, tarım ürünleriyle
ünlü sıcacık Turpan Ģehrini unutmamak için olsa gerek, yeni çıkan meyve ve sebzeye turfanda
diyen atalarımız ile binlerce yıldır farklı coğrafyalarda yaĢayan bu halkın, aynı coğrafyada
yaĢıyormuĢcasına aynı değerlere sahip olduğu gerçeğiyle her yüzleĢmenizde ĢaĢırırken
gülümsemeniz dileğiyle, gönlümüzün derinliklerinden küçüklerimize sevgi, büyüklerimize
saygılarımızla...

7

İÇİNDEKİLER

1. Abece ............................................................................................................................................ 1

1.1. Ünlü ve Ünsüz Harfler .......................................................................................................... 2
1.1.1. Ünlü YumuĢaması .......................................................................................................... 2
1.1.2. Ünlü DüĢmesi .................................................................................................................. 3
1.1.3. Ünsüz Türemesi ............................................................................................................... 3
1.1.4. Ünsüz Harflerin YazılıĢı ................................................................................................. 3
2. Tanışma ......................................................................................................................................... 4
3. Karşılaşma
.................................................................................................................................... 5
4. Günlük Konuşmalar -1
.................................................................................................................. 6
5. Günlük Konuşmalar -2
.................................................................................................................. 7
6. Zamirler
....................................................................................................................................... 17
6.1. KiĢi Zamirleri ...................................................................................................................... 17
6.2. ĠĢaret Zamirleri .................................................................................................................... 18
6.3. Ġyelik Zamirleri ................................................................................................................... 19

6.4. Soru Zamirleri ..................................................................................................................... 20

6.5. Belgisiz Zamirler ................................................................................................................. 21

7. Adın Hâlleri ................................................................................................................................. 22
7.1. Yalın Hâl ............................................................................................................................. 22
7.2. Ġlgi Hâli ............................................................................................................................... 22
7.3. YaklaĢma Hâli ..................................................................................................................... 22
7.4. Yükleme Hâli ...................................................................................................................... 23
7.5. Bulunma Hâli ...................................................................................................................... 23
7.6. UzaklaĢma Hâli ................................................................................................................... 23

7.7. Diğer Gerekli Ekler ............................................................................................................. 24

8. Sıfatlar ......................................................................................................................................... 25
8.1. Örnek Sıfatlar ...................................................................................................................... 25
8.2. Örnek Cümleler ................................................................................................................... 26
8.3. Sıfatların Dereceleri ............................................................................................................ 26

8.3.1. Esli Derije ..................................................................................................................... 26

8.3.2. Kémeytme Derije .......................................................................................................... 27

8

8.3.3. Ashurma Derije ............................................................................................................ 27

8.3.3. Erkiletme Derije ........................................................................................................... 27

9. Fiiller ........................................................................................................................................... 28
9.1. Çok Kullanılan Fiiller .......................................................................................................... 28
9.2. Örnek Fiiller ........................................................................................................................ 29
10. Sayılar ....................................................................................................................................... 30

10.1. Asıl Sayılar ......................................................................................................................... 30

10.2. Tahmini Sayılar ................................................................................................................. 30

10.3. Sıra Sayılar ......................................................................................................................... 31

10.4. Kesir Sayılar ....................................................................................................................... 31

10.5. ÜleĢtirme Sayılar ................................................................................................................ 32

10.6. Sayı Zamirleri ..................................................................................................................... 32

11. Zamanlar ................................................................................................................................... 33

11.1. GeniĢ Zaman ...................................................................................................................... 33

11.2. ġimdiki Zaman ................................................................................................................... 34

11.3. GeçmiĢ Zaman .................................................................................................................... 35

11.4. Gelecek Zaman ................................................................................................................... 36

11.5. Yeterlilik Fiil Çekimi ......................................................................................................... 36

12. Metin Çalışması ....................................................................................................................... 37

12.1. Ġnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 1. Madde ................................................................. 37

12.2. Karga Ġle Tilki .................................................................................................................... 38

12.3. Fatiha Suresi ....................................................................................................................... 39

12.4. ġiĢ Kebap Tarifi ................................................................................................................. 40

12.5. Bana Ġnanmıyorsun Da ....................................................................................................... 42

12.6. Böre Ana Romanından Bir Bölüm ..................................................................................... 43

12.7. Uygur Fıkraları ................................................................................................................... 45

12.8. Teselli Verme ..................................................................................................................... 46

13. Uygur Atasözleri ...................................................................................................................... 48
14. Özdeyişler
................................................................................................................................ 49
15. Gerekli Sözcükler
..................................................................................................................... 51

15.1. Sayılar ................................................................................................................................. 51

15.2. Günler ................................................................................................................................. 51

9

15.3. Aylar ................................................................................................................................... 52

15.4. Mevsimler ........................................................................................................................... 52

15.5. Renkler ............................................................................................................................... 52

15.6. Hava Durumu ..................................................................................................................... 53

15.7. Meyveler ............................................................................................................................. 53

15.8. Beden Kısımları .................................................................................................................. 54

15.9. Hayvanlar ........................................................................................................................... 55

15.10. Aile Üyeleri ...................................................................................................................... 56

15.11. KarĢıt Sözler ..................................................................................................................... 57

15.12. Meslekler .......................................................................................................................... 58

15.13. Ticaret Sözleri .................................................................................................................. 59

15.14. KiĢilik Sözleri ................................................................................................................... 60

15.15. Evin Bölümleri ................................................................................................................. 61

15.16. Hastalıklar ........................................................................................................................ 61

15.17. Ġfade Sözleri ..................................................................................................................... 62

16. Uygur Arap Abecesi ................................................................................................................. 63

1

1. Abece [ Élipbe ]

Uygur Latin Abecesi, Türkiye’de kullanılan abeceden çok farklı değildir. Bu anlamda

öğrenilmesi zor değildir. Türkiye abecesinde kullanılmayan harfler aĢağıda anlatılacaktır.

Türkiye Abecesi

Uygur Latin Abecesi

Türkiye Abecesi

Uygur Latin Abecesi

A , a

A, a

M, m

M, m

B, b

B, b

N, n

N, n

C, c

J, j

O, o

O, o

Ç, ç

Ch, ch

Ö, ö

Ö, ö

D, d

D, d

P, p

P, p

E, e

E, e / É, é

R, r

R, r

F, f

F, f

S, s

S, s

G, g

G, g

ġ, Ģ

Sh, sh

Ğ, ğ

Gh, gh

T, t

T, t

H, h

H, h / X, x

U, u

U, u

I, ı

I, i

Ü, ü

Ü, ü

Ġ, i

I, i

V, v

W, w

J, j

Zh, zh

Y, y

Y, y

K, k

K,k / Q,q

Z, z

Z, z

L, l

L, l

X : Gırtlaktan çıkartılan hırıltılı H sesini karĢılar. Kalın H olarak da nitelendirilebilir.
I : ı harfi konuĢmada kullanılmasına karĢın abecede yer almamıĢtır.
Q : ―a, é, u, o‖ harflerinden önce ve/veya sonra Q harfi kullanılır. Kalın K sesi verir.
K : ―e, i, ö, ü‖ harflerinden önce ve/veya sonra K harfi kullanılır. Ġnce K sesi verir.

Ng : Dilin arka tarafının yumuĢak damağa teması ile ve genizden söylenen bu ses
genizsel n, nazal n, nazal g Ģekillerinde adlandırılan ses olup ―ŋ‖ sesi verir. Eskiden beri
bütün Türkçede bulunan bu ses de Ġstanbul Türkçesinde atılmıĢ ve yerini n’ye bırakmıĢtır.
Ağızlarda ise bugün de yaĢamaktadır.

2

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->