Bilinmeyen Yönleriyle Hz. M U H A M M E D ' İ N

ÖLÜMÜ
Arif Tekin

İÇİNDEKİLER

SUNARKEN BİRİNCİ BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI

9

13

İKİNCİ BÖLÜM TEBÜK'TE Hz. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) Hz. Muhammed'in En Yakın Çevresi Onu Öldürmek istiyor b) Ibni Hazm'ın Suikastla İlgili ilginç Açıklaması d) Halife Ömer Ümmü Seleme'yi de Rahat Bıramıyordu e) Bazı islam Otoriterlerin Önemli Aktarımları f) Sansüre Somut Örnek g) Halife Osman'ın Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması h) Hz. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri i) Ubey bin Ka'b'ın Önemli Açıklaması Var j) Ebu Musa el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi 52 55 56 57 21 21 28 . .41 42 50

c) Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu . . .40

ÜÇÜNCÜ B Ö L Ü M

AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. M U H A M M E D ' E İÇİRDİKLERİ İLAÇ
a) En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e Ledud Olayı b) Cinayetin Kanıtı Tahrim Suresinde Saklıdır c) H z . A y ş e C e n a z e y e Katılmıyor d) A y ş e ve Hafsa İkilisinin Tahrim Süresiyle İlişkisi e) A y ş e Hakkında Bazı Saptamalar f) Halife Ö m e r H z . M u h a m m e d ' i Konuşturmuyor g) Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? h) İbni Mesut'un Önemli Açıklaması

62
62 67 71 72 78 87 89 94

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

HALİFE EBUBEKİR
a) Ebubekir Nasıl Halife Oldu

97
97

b) Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma'nın Malına El Koyuyor . . . 1 1 6 c) Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) 141

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE ÖMER
a) Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? b) Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ö m e r

171
171 174

ALTINCI B Ö L Ü M

Hz. ALİ ve EŞİ Hz. FATMA
a) H z . Ali, Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl Kabul Etti! b) Yoksa H z . Fatma Öldürülmüş mü?

219
219 231

c) 60 Yaşlarındaki Halife Ömer, Hz. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor d) Halife Ömer, Ümmü Gülsüm'ün Avret Yerine Bakıyor YEDİNCİ BÖLÜM Hz. MUHAMMED'İN Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? SEKİZİNCİ BÖLÜM HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler b) Halife Osman Müslümanlarca Katledilir, Cesedi de Bir Çöplüğe Atılır d) Halife Osman Neden Müslümanlarca Katledildi e) Halife Osman'ın Katledilmesine Katkı Sunan Önemli Kişiler DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? ONUNCU BÖLÜM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N S A V U N M A L A R I BİTİRİRKEN Kaynakça

254 258

266

291 291 294 307 330

c) Halife Osman'ın Cenazesi, Bir Tuvalette Gömülüyor . .302

346

350 367 369

Bu çalışmamı, tabulara karşı mücadele veren, kurtuluş yolunu geçmişte ve insan ötesinde değil; ancak insanoğlunun kendisinde arayan, evrensel barış için çaba harcayan ve bu yolda çözüm üreten, fedakârlık gösteren tüm duyarlı insanlara ithaf ediyorum.

akıl ve insanoğlunun yararı söz konusudur. elimde İslam camiasında kabul görmüş kaynaklardan başka bir veri yok. benim de İsa'ya inanmam v e y a öküze tapmam gerekmiyor! Her çokluk gerçektir-doğrudur diye bir kural yok: Tıpkı inanç konuları gibi. tefsir. tersine ilim. Muhammeci'in en yakın çevresi tarafından iktidar hırsı yüzünden nasıl bir siyasi cina­ y e t e kurban gittiğini anlatmaya çalışacağım. bu bilgileri İslami kesimin kabul ettiği eserlerden temin ettim. meşhur İslam tarihçilerinden de bilgiler sunmaya çalışacağım. Zaten han­ gi eserlerden yararlandığımı dipnot olarak belirteceğim. sebeb-i nüzul denilen ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irde­ leyen eserlerden. "Asırlar gelip geçmiş. kimse böyle anlatma­ mış. tabakat ve siyer kitaplarından. İsa'ya şu v e y a bu şekilde inanıyorsa v e y a milyonlarca insan öküze tapıyorsa. Burada. sadece bu yazar mı bu bilgileri kavrayabildi?" gibi sorular sorulabilir. Bunu yaparken de kanıt olarak sadece elimdeki İslami kaynakla­ rı kullanacağım: Konuya ilişkin Kur'an'da birkaç ayet var. Çün­ kü az önce de ifade ettiğim gibi. . yanı sıra İslam literatüründe güvenilir sa­ yılan hadislerden net bilgiler aktaracağım. Benim için çokluk önemli değil. bu ça­ lışmam İslami kaynakların bir ürünüdür. bir milyardan fazla insan Hz. onları sunacağım. Kısacası.SUNARKEN B u çalışmamda Hz. Ben bu soruların muhatabı değilim. Kısacası. Mesela. Bir de yerine g ö r e müsnedlerden. Ayrıca alıntı yaptığım kaynakların bir listesini de kitabın su­ nunda kaynakça adı altında ekleyeceğim.

değerlendirmek ve hatta eleştirmek ayrıdır. Bu tür kitapları yazmakla birilerinin inançlarıyla oyna­ mak gibi bir düşüncem asla söz konusu değildir.. Lars'ın çizdiklerini gördüm ama Danimarka'da çizilenleri g ö r m e ­ dim. Hatta bu bilgiyi harekete geçirmemek bir insanlık su­ çudur. O bakımdan işle­ diğim konuları en ufak ayrıntısına kadar sağlam tutarım. İsveç'te de karikatürist Lars Vilks tarafından Hz. Bilindiği gibi bundan bir süre önce Danimarka'da Jylands-Posten Gazetesi. boş saldırıyla bir y e r e varıl­ maz. tersine kendisiyle beraber toprak altına götürüyorsa. En azından ben böyle düşünüyorum. Benzer yaklaşımlar çok yanlış ve olsa olsa ancak pro­ vokasyon olabilir. Demek istediğim. Hollanda'da Özgürlük Partisi lideri Geert VVilders'in de Hz. Bildiklerimle ilgili gayet emin bir şekilde işimi yaparım. bildiklerini kamuoyuyla paylaşmayıp da. bakış açım bu. karşımda İslamdan beslenen siyasiler var. Bunun ne kadar gerçekçi olduğunu bilemiyorum. rastgele saldırmak ayrı. Muhammed'in karikatürü çizilmişti. para kazanayım diyen ve bu nedenle İslam'a toz kondurmak istemeyen islamologlar var.. O nedenle diyorum ki kutsal dinleri ve kaynaklarını.Biliyorum. Ben bu gibi çıkışları yanlış buluyorum. safça inanan dini akademisyenler var veya birkaç yayınım satılsın. bundan daha ağır bir kayıp ola­ maz. . kendimi sorumlu hissediyorum diyorsa. kutsal dinlerin kaynakları ele alınırken bilimsel bir mantıkla değerlendirilmeli. medeni ve ilmi çerçevede ele almak. Bana g ö ­ re eğer insan bir dalda uzmansa ve hele uzman olduğu alan da tüm insanları ilgilendiriyorsa ve ben vicdan sahibi­ yim. insanların dini inançlarına hakaret etmekle. Muhammed'in icraatıyla ilgili bir film yapmakta olduğunu basından öğrendim. Ne yazık ki az sayıda da olsa zaman zaman bu gibi yanlışlar yapılıyor.

huzuru da mümkün değildir.En önemlisi de Hz. M u h a m m e d ' e karşı en yakın arkadaşla­ rı tarafından yapılmak istenen bir suikast girişimi var. Johannes Kepler'in (1571-1630) güzel bir sözü var: "Bir âlimin eleştirisini milyonlarca cahilin alkışına tercih ederim". M u h a m m e d ' e karşı tertiplenen başka bir suikast girişimi var. bir toplumda eleştiri özgürlüğü. halk nezdinde hazretle anıl­ dıkları ve bu şekilde meşhur oldukları için. onun isteği dışında. Hz. Muhammed'in ölüm nedenini an­ latırken. Belirttiğim bu özgürlüklerin yolu ve zemini de tabii ki sağlıklı bir demokrasiden geçer. onlar için de Hz. Aynı zamanda Veda haccı dönü­ şünde en seçme sahabeler tarafından Hz. Bunları anlatmakla birlikte Hz.Hayber'de Yahudi bir kadın tarafından kendisine veri­ len zehirli et olayı. kelimesini kullandım. . Bu çalışmamda Hz. düşünce-inanç ve ifade özgürlüğünün olmadı­ ğı ülkelerin durumları ortada. sonradan kul­ lanıldığı ve üstelik de Farsça bir kelime olduğu halde. Kullanılmayan yer/ler varsa demek ki dikkatimden kaçmıştır.Burada basit bir örnek vereyim: Bilindiği gibi HAZRET kelimesi M u h a m m e d zamanında olmadığı. Muham­ med dedim.Tebük'te Hz. eşleri Ayşe ve Hafsa tarafından kendi­ sine ağız yoluyla verilen ilaç olayı var. bunun üzerinde du­ racağım. ağırlıklı olarak şu bölümler üzerinde duracağım: . Dünyaya bir kuş bakı­ şı bakalım. Böyledir. yok­ sa kelime oyununa takılmak gibi ucuz şeyler âdetim değil­ dir. Muhammed'in öl- . Benim için önemli olan özdür. . Ali ve eşi Fatma. bunu da an­ latacağım. tartış­ ma özgürlüğü kısıtlıysa o toplumun ilerleme şansı olmadı­ ğı gibi. Muhammed'in vefat ettiği sırada. bunu detaylıca açıklayacağım. ben yine de itina göstererek bunu hep kullandım.

İslami kaynaklarda bu konuda yeterince bilgi var. İslam'ın meşhur yazarları ne gibi savunmalar yapmışlar?" diye so­ rabilir. İşleyeceğim konular ilginç ve halk nezdinde bilinenle­ rin tam tersi. Kitapta ayrıca Hz. O bakımdan insan haklı olarak. onu da işleyeceğim. Ali'nin başına g e l e n olumsuzlukları ö z e t şeklinde anlatacağım. 'Acaba bu cid­ di. Onun için bu ünlülerden de en zirvedekilerden bir­ kaçının konularla ilgili savunmalarını sunacağım. Yine halife Osman'ın Müslümanlar tarafından linç edilmesi olayı var. bu­ nu izah e d e c e ğ i m .dürülmesinin neden gizli tutulduğu sorusuna kısaca açıklık getirmeye çalışacağım. Kuran yorumcuları. Halife Ö m e r birçok konuda ağır bir şekilde suçlanıyor. Yine Müslüman kamuoyu tarafından Hz. Çünkü bu konu­ da da gerçekler Müslüman kamuoyundan hep gizlenegelmiştir. Bu arada halk arasında Ebubekir'in de ölüm nedeni farklı bili­ niyor. Kısacası. Yani bugünkü tabirle Ebubekir'in bir siyasi cinayete kurban gittiğini ve bunu ya­ panın da halife Ö m e r olduğunu kanıtlarıyla birlikte sunaca­ ğ ı m . Fatma ve eşi Hz. M u h a m m e d ' e mal edilen çocuklarla ilgili bir yanlış bilgilendirme var. hatta trajedik sayılan olaylara karşı İslam tarihçileri. bu çalışmam bugüne kadar Müslüman kamuoyuyla paylaşılmayan farklı bilgilerden oluşmaktadır. Bu suçlamaların doğru olup olmadığını tam olarak anlayabilmek için onun bilin­ meyen yönleriyle ilgili bazı çarpıcı bilgiler v e r e c e ğ i m . . siyer ve tabakat yazarları. buna da açıklık getireceğim.

hem Fedail/Hz. Bu soru.. Abdullah bu olayı üç farklı içerikle anlatır.Buhari. . b. Hz. seni öldüreceğim" der. Muhammed'in tevekkülü kısmında.. M u h a m m e d ' e karşı yapılan suikastları işlerken böyle masalımsı." Bu hadis en başta Buhari ve Müslim'de anlatıl­ 1 maktadır. Zat'ü Rika kısmında. o adam tarafından üç sefer tekrarlanır ve Hz. diğerinde. Sonuçta Allah tarafından adam etkisiz hale gelir. M u h a m m e d de.. ona karşı güya düzenlenip de mucize sonucu başarısız kılınan suikastleri anlatmayacağım. Abdullah'ın anlattığı şu olay: "Bir y e r e baskın düzen­ lemiştik. Bi­ rinde sanki orada bulunan herkes Muhammed ve adamı iz­ lemiş gibi bir aktarım söz konusudur. hem korku namazı kısmında. adam da korkudan ona bir şey yapamamış şeklinde bilgi 1 a. bugün kim seni elimden kurtaracak..Müslim. M u h a m m e d ' d e n aldığı yanıt da hep ay­ nı.BİRİNCİ B Ö L Ü M HZ M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI H z . O arada Hz. "Ey Muhammed. Cabir b. "Allah beni kurtarır" yanıtını verir. Megazi. felç olmuş gibi olur ve kılıç kullanamaz hale gelir. Cabir b. Muham­ med'in arkadaşları o adamı görünce bağırıp çağırmışlar. M u h a m m e d kılıcını bir ağaca asıp o ağacın altında uzanır­ ken adamın biri g e l i p onun asılı kılıcını alır ve kendisine. vücu­ du sanki donmuş. bir ara istirahat için g ö l g e y e çekildik. Örneğin.

'böyle bir olayın meydana geldi­ ğini ancak Hz. Muhammed ve arkadaşları Hayber baskınında Yahudi­ lerin çoğunu öldürüyor. Bir kere o kaynağın konusu zaten farklıydı. kadın ve kızlarını da cariye olarak ele geçirip kendi aralarında dağıtıyor. Üstelik de eski eşini canlı olarak ele geçirip katlettikten sonra. O yüzden bir vesileyle orada özet şeklinde bu zehirleme olayına de- 2 Kur'an'da Kadın ve Hz. Muhammed bize anlattı. Bu paralı katil (Süraka) Mu­ hammed'e yaklaştıkça atı hep kumda batıyormuş. Muhammed'in Hanımları adlı kitabımda. Hayber'de Hz. Muhammed'in peşine takılmış. Sonunda adam kendi kötü planından v a z g e ç i p İslamiyet'i kabul etmiş. " M u h a m m e d i öldürürsen sana yüz d e v e mükâfat v e r e c e ğ i z " deyince o da atını alıp Hz. Muhammed'in Hayber'de 2 yediği zehirli et olayına kısaca değinmiştim. Başka bir kaynağımda Hz. İşte o kitabımda bunları anlatırken. M u ­ hammed'e ulaşamıyormuş. Özetle. İslami yazarlar. Süraka'ya.verilir-. Muham­ med Mekke'den M e d i n e ' y e g ö ç ettiği sırada kendisine inanmayanlar. Malik'ten. İşte bu çalışmamda anlatacağım suikast olayları çok farklı ve dünya tarihinde hep olmuş ve olacak şeylerden. M u h a m m e d ' e karşı ger­ çekleştirilen bir suikast olayına da ö z e t şeklinde değinmiş­ tim. Hz. Muhammed de kendine 17 yaşında ve daha yeni evlenmiş Safıye'yi alıyor. biz görmedik' şek­ lindedir. bir diğerinde ise. Bu arada o sırada 60 yaşında olan Hz. Bir diğer örnek de Süraka b. bu çalışmamda az önceki örneklerde olduğu gibi benzer akıl dışı olayları işle­ meyeceğim. Olay şuydu: Hz. sanki benzer şeyler olmuş gibi bu örnekleri ballandıra bal­ landıra hep anlatmışlar kaynaklarında. . İşte tek kişiden üç değişik şekillerde anlatılan bir masal.

Fedek gibi bunların hepsi Yahudi ve hepsi de Hz. Hz. Hayber'de meydana gelen zehirleme olayının özeti şu: Hz. kovmaya. Çünkü M e d i n e onların yurduydu. Bu kaynakta asıl üzerinde durmak istediğim. katliamlar oldu? (Beni Nadir. Beni Kaynuka.. Bu çalışmamda. ancak olay o kadar da basit değildir: Hz. eşya­ nın tabiatına aykırıdır. Beni Kurayza ve daha son­ ra da Hayber Yahudileri gibi. o zaman niye M e k k e ' d e ona yardım etmedi. Bugünkü tabire g ö r e . Burada haklı olarak şu söy­ lenebilir: M a d e m iddia edildiği gibi onun arkasında Tanrı vardı. katletmeye yönelir. neden M e d i n e ' y e g e l i p bu insanların da istirahatını bozmaya ne­ den oldu. o kadar savaşlar. Beni Kaynuka. Örne­ ğin. tabii ki İslami kesim burada şunu savunur: Yahudiler Hz. . M u ­ hammed'in ölümü cidden kuşkuludur. Beni Kureyza. asıl yerlileri olan Yahudileri çeşitli baha­ nelerle dağıtmaya. Beni Nadir.) Hz. M u h a m m e d tarafından or­ tadan kaldırıldılar. bambaşka bir ölüm nedeni. beni dinlemiyorlar diye katletmek gibi bir anlayış. M u h a m m e d ise ya­ bancıydı: Mekkeliydi ve onu orada rahat bırakmadıkları için M e d i n e ' y e hicret etmişti.. M u h a m m e d Mekke'den M e d i n e ' y e g e ç i p orada sistemini kurunca. ölümüyle ilgili bugüne kader hiç değinilmeyen karanlık noktalar üzerinde duracağım. Yeri gelince onun üzerinde yeterince duracağım. Muhammed'i bu konuda haklı çıkaracak hiçbir g e ­ rekçe olamaz: Başka bir ülkeye gitmek ve oranın insanları­ nı. Hayber'deki suikast olayına kısa bir açıklık getireceğim. onun M e d i ­ n e ' d e oturma izni yok.ğinip geçtim. M u h a m m e d ' e karşı olup M e k k e müşriklerini destekledikleri için onlarla savaşıldı. Benzer savunmaların hiçbir şekilde haklı tarafı yoktur. Bunu hangi ülke kabul eder: Gel bir. Hayber. Bu başlığı fazla detaylandırmayacağım.

Savaşın kısa durumu bu. Yani ancak Allah'a ve M u h a m m e d ' e ait olacaktı. ölümden kurtulanlar ona şu teklifi sundu: Biz bu toprakları sizden daha iyi işleriz. Hz. onları katlet. Bu arada Z e y n e p bir koyun pişirip içine zehir doldura­ rak M u h a m m e d ' e ikram ediyor. yurtlarından eyle. Bera. Hayber Yahudilerinden sağ kalan Haris kızı Z e y n e p -ki Selam b. di­ y e . acaba Hz. Muhammed hangi yemekleri çok sever. ancak Hayber'i hazine malı olarak arkadaşları arasında paylaştır­ dı. Meşkem'in hanımıydı. onun arkadaşlarından Bişr b. Muhammed'in sevdiği kısma daha fazla zehir bırakıyor.iki yıl bir ülkede kal. M u h a m m e d ' e aynı teklifi sundular ve önerileri kabul edildi. acele edip ondan önce ağzına alıyor ve orada yığılıp can . Zaten esir düşen Hayber sakinleri için bunun dışında alternatif de yoktu. M u h a m m e d de bu teklifi kabul eder ve Hayber toprakları bu anlaşmadan sonra bu şekilde işlenir. M u h a m m e d ve yandaşları.soruşturu­ yor. diğer ganimet malları gibi Müslümanlara dağıtılmayacaktı. ora­ nın halkıyla da kavga et. deneyimimiz var. M u h a m m e d y e m e ğ e başlayınca. Muhammed'in kendilerine y ö ­ neleceği bilgisini alan Fedek halici bu pazarlığı duydu. Sonuçta M u h a m m e d Fedek köyünü kendine ayırdı. gelirini paylaşalım derler. biz burayı ekip biçelim. tabii ki Hz. O yüzden bizi öldürmeyin. Hz. sürgüne de göndermeyin. Etin kaburga kısmını çok sevdiğini söylüyorlar kendisi­ ne. Hayber kalesini e l e g e ­ çirince. Hayber'den sonra Hz. ondan sonra yönetimi ele geçir. Çünkü yıllarca ekip biçtik. On­ lar da Hz. Muhammed'in bu baskın sırasında yediği zehir­ li yemeğe gelince. Bunun örneği dünyanın hiçbir yerinde yoktur! Hz. Kur'an'daki Haşir suresinin 6-7. İşte Fedek savaşsız alındığı için. ayetlerine g ö r e bu köy (Fedek) 'Fey' sayılırdı. Hz.

Bu plan. Muhammed bu olayda kadını af­ fetmiş gibi açıklamalar yapmışlarsa da. nasıl olur da safça. kadın çok yetenekli ve aktif biriymiş. bunun inandırıcı bir yanı yoktur. bir kere onlardan bu kadar insan öldüren bir Muhammed. normal bir insan düşman olan kesimin yemeğini nasıl bu kadar rahatlıkla yiyebilir diye hayret ederim. Bazı islam tarihçileri. Bunun için ben de kendi kendime dedim ki. bu adamı zehirleyeceğim: Peygamberse. her babayiğidin işi değil. amcam Yaser'i. Hz.veriyor. Ben. M u h a m m e d bu olaydan dolayı o kadını orada öldürüyor. Burada şunu eklemek isterim: Peygamber olup olma­ ması bir kenara. Babam Haris'i. tedbirsiz bir şekilde kalkıp bir Yahudi kadının hazırladığı y e m e ğ i cesaretle yiye­ bilir? Şunu da kabul etmek lazım ki. ar­ tık yemekten vazgeçiyor. Hatta bazı islami kaynaklarda Muhammed'in ta­ limatıyla o kadın işkenceyle. M e ş kem'i. Kadın da. ama yalancıysa y e m e ğ e devam eder ve ölür. Tanrı ile irtiba­ tı varsa. "Sen bizim başımıza neler getir­ diğini iyi biliyorsun. m a d e m Tanrı arkasındaydı neden haber v e r m e d i sorusundan ziyade. Sonra o y e m e ğ i hazırlayan kadı­ nı çağırıyor: "Neden buna gerek duyup bizi zehirlemek istedin?" diyor. kalanları da esircariye yaptınız. Muhammed ise henüz arkadaşı kadar fazla y e ­ mediği ve bu arada onun da durumunu gördüğü için. çarmıha gerilmek suretiyle in- . kardeşim Merhab'ı ve diğer yakın­ larımla Hayber Yahudilerini öldürdünüz. bu kadar tedbirsizliğin açıkla­ ması olamaz. zaten vahiy alır bu etten y e m e z . Muhammed'in kendileriyle savaştığı ve çoğunu katlettiği insanların kalanlarından birinin hazırladığı y e m e ­ ği yemesi çok yanlış bir şey. O yüzden böyle bir plan kurdum" diyor. kocam Selam b. Dolayısıyla biz kalanlar da ondan kurtulmuş oluruz. Yineliyo­ rum: Hz.

el-Bidaye ve'l Nihaye. 4 İbni Kesir.. ba­ zen oruçlu iken kendisinden kan aldırıyordu" şeklinde ha­ disler var. Selam bölümü. 3 Ha reklam için affetmiş. 4 Bu olayda yediği zehirli etten dolayı Muhammed'in be­ deninde yıpranmalar oluştuğu ve ölene kadar da sıklıkla (hecamat denilen yöntemle) vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. Bazı kaynaklara g ö ­ re bu zehirli etten sadece Bişr adındaki şahıs değil. Burada Ebudavud ve başka kaynak­ larda da bu şekilde anlatıldığı kaydediliyor. Hayber'de yediği zehirli etin etkisiyle oluşan hastalıktan dolayı oluyordu. Bir de Tıp kıs­ mı. Hayber'de ikram edilen zehirli et kısmında. Önemli olan. Şu not da önemli! Enes b. ha katletmiş bu o ka­ dar önemli değildir. bunun sakıncalarını g ö z e almamak. zehir (Simm) babında. Yine İbni Mace'nin aktardığı riva­ yette. 5 a.Buhari. "Ba­ kıyorum sen o zehirli etten sonra gitgide olumsuz etkileni­ yorsun" dediğini ve ara sıra onun da Muhammed'den kan aldığını aktarıyor. birkaç kişi ölmüş diye farklı bilgi de var. onun eşlerinden Ümmü Seleme'nin kendisine. Muhammed'in zehirlenmesi bölümünde geçer. Malik. Hayber kısmında. 5 Bu açıklamalara g ö r e 3 Siret-i Halebi. Mesela Ebu Hind. 4/236 ve sonrası. Hayber kısmı.. b. Yani kan aldırma. .. Hatta bunun kar­ şılığında Muhammed'in Ebu Tayyib'e ücret olarak iki Sa' hurma verdiği bile yazılı.Müslim. müşriklerden hediye alma adı altında geçen bölümde anlatılır. Megazi. 2/769. Buhari ve Müslim'de. Bu Enes b. "O yemekten sonra Muhammed'in ağız bölgesinde bozukluklar oluşmuş­ tu" diye bilgi veriyor.faz ediliyor. Ebu Tayyip adlarındaki şahısların ondan kan aldıkları kaynaklarda geçiyor.. Ayrıca Hibe kısmında. "Bazen hac için ihramda iken. kendileriyle savaştığı in­ sanların ikram ettiği y e m e ğ i yemek. Malik M u h a m m e d ' e on yıl yaverlik yapan bir sahabi ve onun bu hadisi en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. Bu önemli bir yanlıştır.

İbni Mace. artık da­ yanamam" şeklinde bir ifade kullandığı söz konusu. diye. A y ş e ' y e mal edilen bir hadis var: Muhammed hasta iken bir ara. ancak bu olaydan sonra üç yıl daha yaşıyor. Hani en azından bu zehirli etten ötürü kendisinde rahatsızlıklar oluşmuş. bu zehirli yemekten dolayı zaman zaman vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. . O halde ölmedi diye bundan pay çıkarmak yanlıştır. İslam ansiklopedilerinde (tabakat) konuya ilişkin detaylar çok.Ebu Davud. en azından arkadaşları ölmezdi. artık dayanamam" sözünün arkasında yalnız A y ş e c. d. Malik. Bir de Allah koruduğu için ona bir şey olmadı diyelim. Bir kere Muhammed'in bu olayda kurtulması gayet normal bir şeydir: Dünyada her eylem başarıyla sonuçlanır diye bir kural yoktur. Diyat kısmında. ağzında ve yüzünde neden yaralar oluşmuştu. Muhammed'in bu suikastta öldürülmemesi bir mucize olarak iddia edilebilir: Hani arka­ daşları öldü de o ölmedi.Hz. Ebuhüreyre gibi birçok sahabe anlatıyor. Tıp kısmında. İslam tarihinde. İnananlar açısından Hz. e. Bu yoruma karşı şu rahatlıkla söylenebilir: Ma­ demki onda bir mucize vardı. neden önceden haber ver­ medi? Haber verseydi. Acaba bir zehir bu kadar zamana yayılır mı v e y a o zaman bu kadar güçlü bir zehir var mıydı? tabii ki bu ancak uzmanların bileceği bir iş. Bir kere Muhammed'in Hayber'de yediği zehirli et ola­ yını Enes b.Ayrıca siyer kitaplarında. A m a yersiz bir savunma. yediği zehirli etten dolayı du­ daklarında. ancak "Hayber'de y e d i ğ i m o zehirli etten dolayı içim yanı­ yor. Ancak burada Hz. "Ey Ayşe! Kaç yıl önce Hay­ ber'de yediğim o zehirli etten dolayı içim yanıyor. peki sağlam hadislerde anlatılan. Muhammed'in bu suikastta darbe aldığı kesin.

Hayber suikastının özeti böyle.Mecme'ü Zevaid. Müstedrek.Beyhakı. 4449. d. bu­ nu zaten anlatacağım. . 27/438. b. N o : 19097. Bab'ü İstimali evan'il Müşrikin.Hakim. Sünen-i Kübra. Siyer-i Alam. 6 tabii ki bu ölüm konusunda A y ş e töhmet altında.var. c. Alamat-i Nübüvve. no: 14262. Kitab'ü Dahaya. Megazi.Zehebi. O yüzden A y ş e ' y e dayalı benzer ha­ dislerin hiçbir değeri yoktur. 6 a.

Tebük seferine katılmak istemeyenler hakında Kur'an'da (özellikle T e v b e suresinde) birçok ayet var. Muhammed'in arkadaşları tarafından fark edilirler. Burada savaşın seyriyle ilgili bilgi vermiyorum.g e c e karanlığından da yararlana­ rak onu vurmak ister. Yeman da arkadan sür­ mektedir.İKİNCİ BÖLÜM TEBÜKTE H Z . pek çok Müslüman savaşa katılmak iste­ m e z . . yılında Hz. Muhammed'i öldürmeye karar veren grup. Demek istediğim şu: Hz. M u h a m m e d Suriye tarafında Bizanslıla­ ra karşı Tebük (bir bölgenin adıdır) seferini düzenler. Bunlar yaldaşıp artık baskın y a p m a aşamasın­ dayken.. onun bu yol değişikliğini öğrenir ve aynı istikamette onla­ rı takibe alır. Ordu­ su hem sayı olarak az. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) H z . en yakın arkadaşlarından süvari bir grup -ki sayıları 12-15 olarak söyleniyor. Ancak M u h a m m e d bu planın duyumlarını alınca yol güzergâhını değiştirir. Hüzeyfe b.. M u h a m m e d ' i n En Yakın Ç e v r e s i O n u Ö l d ü r m e k İstiyor: Hicri 9. ama­ cım. Yaser onun devesi­ ni önden çekmekte. M u h a m m e d Tebük'ten dönüp M e d i n e yolunu tu­ tunca. bu savaşta meydana gelen önemli bir konuda bilgi vermektir. hem de araç-gereç bakımından za­ yıf olduğu için. yeri gelince onlardan da örnek sunacağım. Yolda A m m a r b.

bunu anlatan. yeri g e ­ lince onlardan birkaç çarpıcı örnek v e r e c e ğ i m . . "Yüzleri maskeliydi. yoksa onu kolay kolay bırakmazlardı. 2/266. 11/224. Neden böyle bir talimata gerek duymuştur? Çünkü bu­ nu yapanlar. ünlü İslam düşünürü İbni Hazm (h. ortadan kaldırmaktı. halife Osman.Bu arada Muhammed arkadaşlarına. halife Ömer. arabaların plakalarını aldık" derler. kaçmak zorunda kalır ve İs­ lam ordusu arasına dağılıp kaybolur.. Ben onları teker teker biliyorum" der ve onların isimlerini Amımar-Hüzeyfe'ye söyler. Evet. ancak "Sakın ola. "Siz bunları tanı­ dınız mı?" diye sorar. Sad b. İbni Ebi'l Hadid. Muhammed yine so­ rar: "Sizce bunların niyeti neydi?" "Bilmiyoruz" karşılığını verirler. Karanlık olduğu için Muhammed'in etrafındaki insanların çok olduğunu san­ mışlardır. Gerçi kendisi bahaneler buluyor ama ne olursa olsun bunları o anlatıyor. Muhalla. an­ cak atlarını.Ö). Ubeydullah. hiç kimseye söylemeyin" talimatını verir. Bu arada Muhammed. Mısır. Ebi Vakkas. Ö m e r ve Osman'ın isimlerini veren başka yazarlar da var. Talha b. En başta halife Ebubekir. Şerh'u Nehci'l Belağa. Bu baskını gerçekleştirenler arasında Ebubekir. Benzer sa7 İbni Hazm.. Muhammed'in kendilerine cennet müjde­ si verdiği en yakın arkadaşlarıydı. Arkadaşları bağırıp çağırır ve "Habe­ riniz olsun sizi gördük" deyince. baskını düzenlemek is­ teyen Müslüman grup korkar. Necah. bu isimler sizde gizli kalsın. 2 /390 Darü'l kütüb'il llmiyye. Ebu Musa el-Eş'arî gibi s e ç m e isimler vardı bu on beş kişilik baskın grubunda. Hz. hızlı olun" diye emir verir. "Çabuk sürün. arkadaşlarına. ancak bunlar çok sığ ve gülünç savunmalar. bindikleri hayvanları tanıdık/ bugünkü tabirle. Muhammed bu kez: "Yemin ederim ki onların pla­ nı beni vurmak. göremedik. Nezeriyat'ul Halifeteyn. 456. 7 tabii ki burada savunma amaçlı uyduruk bazı sözler ö n e sürül­ müş.

Yine yeri gelince anlatacağım-. Ömer'in korkusundan Şam tarafına g ö ç etmek zorunda ka­ lıyor. siz yalan söylüyorsunuz. Aslın­ da onlar günah keçisi kesilen isimlerdir. Onun için biz tedbirimizi alır o şekilde d e v a m ederiz" der. kimi kaynaklarda bazı sahte isimler de verilmiş: Şu şu ki­ şilerdi gibi uyduruk bazı isimler ortalıkta dolaşıyor. Çünkü o zaman ba­ na karşı olanların ellerine bir fırsat geçer. Ancak g e r ç e ğ i saptırmak için. Muhammed onların isimlerini gizli tutmakla iyi bir . Ayşe ile Hafsa. ba­ ğımsız bir başlık altında bu savunmalardan ilginç birkaç ör­ nek vereceğim. Tabii ki İbni Hazm gibi ünlü bir İslam düşünürü bu olay­ la ilişkileri olan kişileri anlattığı için.vunmaları İslami kesim hep yapıyor. Gerçek failler ise hep gizlenmek istenmiştir. H z . Ubade. halife olarak Ebubekir'in rakibi Sad b. İslam âleminde ona kimse bir şey de diyememiştir ancak savunma amaçlı fark­ lı zikzaklara başvuran İslam düşünürleri çoktur. Bu konu üzerinde yeterince du­ racağım. ne dersin? M u h a m m e d . Dediğim gibi. O da diyor ki Abbas masumdur. siz yaptınız. ey M u ­ hammed. biz M e d i n e ' y e dönünce onları öldürelim. Bu olaya karşı Muhammed'in arkadaşları Hüzeyfe ve A m m a r kendisine şu öneriyi getirirler: Mademki onları ta­ nıyorsun. "Hayır olamaz.. Ö m e r adamlarını gönderip onu orada katlediyor ve "tuvalete girince cinler onu öldürmüş" diye çok saçma bir bahane uyduruyorlar. Mesela ileride deği­ neceğim gibi. M u h a m m e d onların isimle­ rini gizli tutmuştur d e d i m . biz yapmadık. senin amcan Abbas yaptı diyorlar. Hz. M u h a m m e d ' e ilaç içirince. onlar olumsuz propaganda yapıp 'Muhammed en yakın arkadaşlarını öldürdü" derler. Evet.. İş­ te yapılan savunmalar hep bu tarzda. O savun­ malardan önemli bir kesit sunacağım.

Osman'a. on­ larla kuvvet yoluyla bir kere baş etmesi pahalıya mal olur­ du. onu karşısına alabilir miydi? Ebubekir'e.. Dediğim gibi zaten başka y ö n t e m de mümkün görülmüyordu.. Muham­ med'in en yakın arkadaşları bile kitlesel olarak ondan uzaklaşıyorlar ve hatta onu vurmak istiyorlar gibi olumsuz pro­ pagandalar yapılabilirdi. Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan zengin kıldığı için intikam almaya kalktılar. ne yapabilirdi! O zaman tüm lider kadro ona düşman kesilirdi ve Muhammed'in elinde kimse kalmazdı ve yalnız kalırdı.Çünkü eğer açıklasaydı. Talha'ya. hem de Cebrail-Allah kanalıyla Kur'an'a istediği ayetleri eklemektir. hem fiziki olarak tedbirini almak. Komplocuları tespit ettiğine g ö r e bundan sonra yap­ ması gereken. Diyanet'in Kur'an tercemesinden ilgili ayetin anlamını vereyim: "Bir şey söylemediklerine dair Allah'a yemin ediyorlar. hatta mümkün bile değildi: Mesela Hz.taktik uygulamıştır aslında.. Hâlbuki o küfür sözünü söylediler ve Müslü­ man olduktan sonra kâfir oldular. . kendi­ sinin de belirttiği gibi hem İslama karşı olanlarda olumsuz etki yapardı: Demek ki bu dinde bir şey yok. H e m de deşifre etmiş olsaydı. Şayet yüz çevirirlerse Allah onlan dünyada ve ahirette elem dolu bir azaba çarptıracaktır. Ö m e r ' e ceza verebilir miydi. Eğer tövbe ederlerse kendile­ ri için hayırlı olur. Ebu Musa elEş'ari'ye. tabii ki bu arada sanki Muham­ med'in onların komplosundan haberi olmamış da. inandı­ ğı Allah'ı ona vahiy yoluyla kendileri hakkında yeni bilgi iletiyormuş gibi mucizesini de göstermiş oluyordu. ayetini oluşturup ilan etmiş­ tir. kendini korumak. Sad b. Onlar hakkında Tevbe suresinin 74. Ebi Vakkas'a. Ayrıca başaramadık­ ları şeye (peygamberi öldürmeye) de yeltendiler. Sırf.

Allah'ından gelen bilgiyle ilk kez haberdar oluyormuş gibi yapıyor. Çünkü Tebük'te bir ara onun devesi kaybolunca. hem de onunla alay edenler için. Güya ona baskı yapılınca ben bunu d e m e d i m demiş ve Tanrı için de onun sözü o kadar önemli olmalı ki bu ayeti onun yalanı için göndermiş. g e ­ rek görüp az önceki ayeti yanıt olarak göndermiş. ' M u h a m m e d ' d e tanrısal boyut var­ sa eşek olayım' diyen kişi. tabii ki bir taşla iki kuş misali. bu ayetle birkaç y e r e mesaj gönderiyor. O yüzden hepsine topluca yanıt olabilecek böyle ayetler oluşturup anlatıyordu. İşte Tebük'te hem kendine karşı komplo kuranlar/onu vurmak isteyenler. biliyo­ rum diyen bir Muhammed. biz söylemedik. e ğ e r peygamberse ben eşek olayım" diyerek onunla alay ederken. geçmişi. . neymiş söylemedikleri şey? İşte az önce özetlediğim gibi. A y e t t e her şey açık ve nettir: Onlar yemin ediyorlar ki. tabii ki Muhammed'in bunların söyledikleri hakkında istihbaratı vardı.. M u ­ hammed bunlardan haberdar oluyor. ayet açıklamasında.Artık onlar için yeryüzünde ne bir dost ne de bir yar­ dımcı vardır.. "Hani dünyada olup biten her şeyi. Bir de 'yanı başında devesini bulamayan Muhammed. Peki. geleceği. Müslümanlardan biri. nasıl oluyor da g e ç m i ş ve gelecek her şeyi bilirim' diyen İçişinin bu cümlesi tanrının hoşuna gitmemiş olmalı ki. Tevbe suresi 74." Sanki Muhammed bu suikastçılar hakkında hiçbir şey duymamış da. mucize niyetiyle yukarı­ daki ayeti oluşturuyor. bu na­ sıl peygamber" şeklinde alay ediyor. 8 "Eğer Muhammed'in anlattıkları doğruysa. Cülas bin Süveyd. Ayetin bir yerinde şu cümle- 8 Kadi Beydavi. nasıl olur da yanı başında devesi kaybolmuş da nerde olduğunu bilemiyor.

arkadaşlarım arasında 12 kişi var ki (aslında Tebük olayına adı karışanların sayısı 15'tir. bu yön­ temle işi ayarlamaya çalışıyordu ve tabii ki artık fiziki ola­ rak da tedbirini almaya devam ediyordu. bu parçanın olayla ne alâkası var? Bunu da müfessirler şöyle açıklamışlar ve zaten başka tür­ lü de yorumu mümkün değil: Efendim. bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kılma. talan ve çapulculuk. ga­ nimetler. Ayrıca on­ lara 70 sefer dua etsen de ben (Allah olarak) kabul et­ m e m .9 Hz. M u h a m m e d M e d i n e ' y e gelip savaşlarda elde ettiği ganimetleri yandaş­ larına dağıtınca bunlar zengin olur.cik d e var: "Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan (Müs­ lümanları) zengin kıldığı için. Peki. İşte ayette sözü edilen zenginliğin kayna­ ğı budur. M u h a m m e d hadislerinde. kabirleri başında da durma. ancak bunlardan 12'si M u h a m m e d ' e çok yakın isimler olduğu için burada bu rakamı kullanmıştır!). Hz. Yani Allah'ın minnet ettiği zenginlik kaynağı. . " Yani ey Muhammed. onların bağışlanması için sen bile d e v r e y e girsen ben onları affetmem şeklinde ayetler var. inkarcılar intikam almaya kalktılar" diyor. Biraz önce vurgu yaptığım gibi. Bu Tevbe suresinde konuya ilişkin oluşturulan başka ayetler de var. İşte o plan Tebük'teki suikasttir. Zaten Diyanet d e . "Muhammed'i öldürmek demek" şeklinde almıştır. 80 ve 84. Yoksa başka ne gibi yollarla onları zengin etmiş ki! Aynı ayetin bir yerinde de. ayet taktiğiyle kendilerini korkutmaya. Bu arada başta Abdul­ lah b. başarılmayan bir plandan söz ediliyor. d e v e 9 Tevbe. Selul olmak üzere muhalefettekiler onların bu duru­ munu kıskanırlar. Bu ayetlerde söylenen bazı mesajlar şöyle: "Ey Muhammed. Muhammed onlarla savaş­ mak yerine.

diyor. 10 Zaten olay net olarak Tevbe suresinde anlatılıyor. Tevbe suresi 74. 4/30 ve sonrası. Istiab. Yine İbni Kesir kendi Tefsirinde.Zadü'l Maad. 74. no: 38259.Müslüm. Bu suikastle ilgili bilgileri içeren e p e y c e İslami kaynak var. yılı olayları. Abdullah b.Kenz'ül Ummal. Musannaf.-l/l 10 Kitab'ül Eyman. tabii ki Muhammed onların isimlerini ayet­ te belirtemezdi. cilt Tebük kısmı.Zehebi. j. ayrıca onlar için bedduada bulunuyor. 20/616. Yanı sıra Siyer. Tevbe suresi..80 81 ve 101 ayetlerinde bu konuyu açık­ lamış. e. Özellikle Suyuti'nin 'Dürrül Mensur' adlı tefsiri. Velit'in Ukeydir Dume' gönderildiği kısım. Ebi Tufeyl Amir kısmın­ da. Tabakat kitapları ve hadislerde bu ola­ ya uzunca yer verilmiş. f. 32/93 ve devamında. Selim (yani Ebu Mu­ sa el-Eş'ari) kısmında. İslam Tarih-i.Kadı Beydavi (ö.h) Envârü't-Tenzîl. Tabük olayı bağlamında.Ahmet b.İbni Abd'il Ber.685. Aynı zamanda İbni Kesir kendi Siyer kitabında. Kays b.İbni Asakir. Halit b. Bu kişilerin sayılan hakkında ünlü Kur'an yorumcusu/müfessir Kadı Beydavi kesin rakam belirtiyor: Diğer Kur'an yorumcuları gibi o da olayın detayları hakkında bil­ gi verdikten sonra Tebük seferi dönüşü Hz. no: 856-57. ayette sadece kişile­ rin isimleri yok. . k. parça parça da olsa isimleri de v e ­ rilmiş. no: 1639. Burda aynı içerikli birkaç hadis var.ibni Ebi Şeybe. Çünkü o zaman açıkça onları hedef göste­ rirdi ve aralarında savaş başlardı. Sıfat-i Münafikin.iğne deliğinden g e ç m e d i ğ i sürece bunlar da cennete gir­ meyecekler diyor. M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunanların sayısı 15'ti.Heysem. bazılarında ise yalnız olay anlatılmıştır. i. Hicri 9. Abrullah b.. müna­ fıklar kısmı. 5/25 vd. Ba­ zılarında bunların sayısı. 10 a. ayeti kısmında çok detaylar var.İbni Kesir. Tebük seferi bağlamında. h. Bidaye-Nihaye. Baki Müsnedi'l Ensar. c. no: 424-425. Kays (Ebu Musa el-Eş'ari) kısmında. Bir de ilgili ayetler hakkında uzun tefsirlerde bu bilgiler an­ latılıyor. 2/363 vd.cilt. g. M e c m e ' ü Zevaid. Magazi. b. Siyer-i A'lam. Tevbe suresi 73 ve sonrası. d. tartışmasız bir konu. Hanbel Müsned'i. 3.

Tabük'te Hz. . buna rağmen yine de değişik kaynaklara ve hatta değişik sayfalara dağı­ tılan bilgiler bir araya getirildiğinde bu konuda önemli bil­ giler ortaya çıkıyor. Velit bin Cümey'den.Müslim. no: 4983.İbni Kesir Tefsiri.Ömer. Müsned-i Nasara. Öy­ le bir hadis ki. ayet. 5/26 3) Siyer. münafıklar kısmı no: 421-425.Kaldı ki İbni Hazm'ın Muhallası dışında. f. Hanbel. Cilt 1/110. Muhammed'in yanında bulunan Hüzeyfe'den soruyor: "Madem sen o münafıkları tanıyo­ rum diyorsun. Hemen hadisi vereyim. Sünen-i Kübra. 1 1 b) İbni Hazm'ın Suikastla İlgili İlginç A ç ı k l a m a s ı Şimdi çok önemli.Beyhakı. e. no: 2432. peki ben de onların içinde var mıydım?" diyor. 2)Bidaye-Nihaye. Talha bin Ubeydullah ve Sad bin Ebi Vakkas gibi ünlü sahabeler. başta Müslim olmak üzere birçok İslami kaynakta bu konuda kanıtlar var.. halife Ömer. I )Tevbe suresi 74. "Halife Ebubekir. onun böyle bir hadisi kaleme almasıdır. 4/34-40 Tebuk seferi kısmında. Müsned adlı yapıtı.Mecme'ü Zevaid. Sıfat-i Münafıkin. halife Osman. İbni Hazm her ne kadar katılmıyorsa da şunu da yazı­ yor kitabında. 8/198. d. b. Muhammed'i katletme girişiminde bulunan­ lardandır" açıklamasını yapıyor ve devamla. Mürted kısmı. Her ne kadar eften püften savunmalar yapmışsa da (o savunmalarını da yazacağım) benim için önemli olan. ses getirecek bir hadisi sunuyorum. "Aslında bu 11 a. İslam tarihi aşırı derecede sansürlüdür. no: 16327 ve 16330. no: 22676.İmam Ahmet b.Müsned-i Bezar. İbni Hazm kendi meşhur kitabı Muhalla'sına almış. Hz. hepsini anlatacağım. c.

g e ç ­ miş her şeyi bilirim. Suriye'den ticaretten d ö ­ nünce yalan bir haber yayıyorlar: Biz gelirken yolda aşın d e r e c e d e bir hareketlilik gördük. az önce de anlattım. Hâlbuki böyle bir şey yok. İşte bu yalana dayanarak milleti savaşa sürüklediği için. Kesin olarak Bizanslılar Müslümanlara karşı savaş hazırlığı yapıyorlardı şeklinde bir haber. İbni Hazm neden Ve­ lit b.Velit denen kişi helak olanlardandır. Celas b. di­ yor? Hadise şu: En başta Müslim'de birkaç versiyonla ve ayrıca başka İslami kaynaklarda da şöyle bir olay anlatılı­ yor: Hz. Tebük kısmı. Müslümanlardan bir grup. farklı bir noktaya değinmek istiyorum. 2/989 ve Tarih-i Dımaşk. M u h a m m e d de buna dayanarak seferberlik ilan edi­ yor. Cümey' yalancıdır. Bunun değerlendirmesine g e ç m e d e n . Çünkü bir ticaret kafilesinin yalanını bil­ meyen bir M u h a m m e d . Megazi. Dolayısıyla onun aktardığı bu hadis asılsızdır" eliyor. yalancı bir insandır. 'eğer M u h a m m e d hak ise ben eşek olayım' diyorlar. Muhammed'in sırlarını gizlemekle meşhur ve Tebük'teki suikastta Hz. kökten yalan. Bunu. neden mucize yoluyla bu haberin yalan olduğıunu söylemedi! Üstelik nerdeyse bu Tebük seferinde kendisine karşı tertiplenen suikastta öldürülebilirdi d e . kimse ondan hadis almamıştır. . Peki. Muhammed'in gazaları. onların aleyhine ayetler oluştu­ ruyor. nasıl diyebilir ki ben gelmiş. Muhammed'in vahiy kâtibi ve aynı zamanda Hz. 1 2 Muhammed bu gibile­ rin dedikodusunu duyunca. olay nerden kaynaklanıyor. Süveyd gibi bazı Müslümanlar. Aslında bir bakıma bunu söyleyenler haklı. Boşuna o insanları Bizans'a karşı sava­ şa sürüklemenin ne anlamı var. 2/34. İslam camiasında hiç kimse ondan hadis almamıştır. Muhammed'in yanında olan ve bu isimleri 12 Vakıdi.

İşte İbni Hazm. Hüzeyfe o olay esnasında Muhammed'le beraberdi ve üstelik Muhammed o kişilerin isim listesini ona teker te­ ker söylemişti. Yani. Muhammed'den öğrenen Hüzeyfe bin Yeman'a bazı hadisler atfedilir. Dolayısıyla o. İşte az önce Velit'e dayanan o çok ses getirecek hadi­ si bu bağlamda ele alıyor. güvensiz biri­ dir diyor. ancak orada bulunanlar kendisine. İbret olsun diye İbni Hazm'ın komik savunması hakkında az sonra geniş bir bil­ gi sunacağım.teker teker Hz. bu hadisleri aktaran kişiler ara­ sında Velit bin Cümey' de var. Gelelim Hüzeyfe'nin hadisine. Ö y l e ki. O yüzden bu işe bulaşanlar zaman zaman onu yoklamak isterdi) Hüzeyfe buna yanıt vermek istemi­ yor. (Çünkü insanlar biliyor­ du ki. Aslında İbni Hazm burada kaş yapayım derken g ö z çıkarıyor. Osman gibileri de var­ mış diyor ve bu şekilde güya kendince az sonra sunacağım o münafıklarla ilgili hadislere g ö l g e düşürmek istiyor. böyle bir şeyin olmadığını. yalan olduğunu kanıtlamak için az önce­ ki açıklamayı yapıyor. Onlardan bir tanesini az son­ ra sunacağım. Bir gün Hüzeyfe ile Tebük'te Muhammed'i katletme girişiminde adı geçenlerden biri arasında şu konuşma geçiyor: Adam Hüzeyfe'den. o suikastta Ömer. Hüzeyfe şunu söylüyor: "Seni de sayarsak onların toplamı on b e ş olur. "Peki Muhammed'i öldürme girişiminde bulunan bu in­ sanların sayısı kaçtı?" diye soruyor. bu on beş kişiden on ikisi Hz. Allah şahittir. . Hüzeyfe'ye dayanan bu ha­ disleri çürütmek. o münafıkları temize çıkarmak. ne olacak sen de cevap ver" de­ yince. Muhammed'le birlikte Allah rızası için düş­ manla çarpışan seçme sahabilerdi" diyor. bu metin en başta Sahih-i Müslim'de (Sıfat-i Münafıkin kısmında) ve diğer birçok İslami kaynakta geçiyor. Evet. "Mademki bu ko­ nuda senden bilgi istiyor.

Bir de e ğ e r Hüzeyfe ile tartışan şahıs otoriter biri olma­ saydı. hem de kavga ederlerdi. otoriter biriymiş ki. tartışma biliniyor ve bu tartışmanın şahitleri de var. bu bölümde o hadisleri de sunacağım. gaddar sisteme karşı bir şeyler yazmak kolay değildi! Kim bilebilir az önceki olayda Hüzeyfe ile tartışan kişinin halife Ö m e r olmadığını! Zaten Ömer'in birkaç kez Hüzeyfe'yi yoklayıp bu konuda ağzından bir şeyler almak istediğine dair bilgiler var. İbni Hazm her ne kadar Velit ismi üzerinden hareketle bu gibi hadislerin sıhhatine g ö l g e düşürmek istemişse de.Yani Hüzeyfe ile biri arasında konuşmalar kayıtlarda var. halife Ö m e r ondan sormuş: "Acaba ben de o münafıklardan mıyım?" diye. o kişi çok önemli. o yüzden bu iş hep sansürlü olmuştur. Hüzeyfe hayır yanıtını ver­ miş ve "Artık bundan sonra kimseye bu konuda bilgi ver­ mek istemem" diye de eklemiş. Çünkü Hüzeyfe ile o adamın yanında olanlar herhalde ne kördü. bunları ak­ taran birçok ünlü İslam düşünürü var: Onları da ayrıca su­ nacağım. İbni Hazm şunu aktarıyor: Hüzeyfe münafıkları bildiği için. ismi kayıtlara g e ç m e m i ş . ama neden o kişinin ismi kayıtlarda yok diye sorulmaz mı? Burada açık olarak belli oluyor ki. talancı. ancak isim belli değil/geçmiyor: Sadece o münafıklardan biri Hüzeyfe ile tartıştı şeklinde isimsiz bir hadis. Peki. Şayet kör-sağır ol­ salardı. Kaldı ki o hadisleri sadece İbni Hazm vermiyor. o zaman bu hadisi aktaramazlardı. Sansür di­ yorum. İşte bu suskun­ luk da haklı olarak insanın aklına kuşku düşürüyor. Zaten hadis­ ler zaman içinde çok sonra tedvin edilmiş (yazı haline g e ­ tirilmiş). en azından bu tartışmayı izleyenler ona kızardı: Na­ sıl M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunursun. mü­ nafıklık yaparsın gibi hem sözlü sataşmalar olurdu. Çünkü bundan asırlar önce o ganimetçi. yine konuya ilişkin bazı hadisleri v e r m e y e devam etmiştir. . ne de sağır.

Acaba iddia edildiği gi­ bi. Ey İbni Hazm. . yoksa İbni Hazm gibi bir İslam mütefekkiri artık ne diyeceğini bileme­ diği için rastgele mi onu lekelemiş. Az önce Müslim'in Ebu Musa el-Eş'ari ile ilgili aktardığı hadisi (ki onu aktaranlar arasında Velit b. buna bakacağız.456. yok e t m e ve imha söz konusudur. Peki. İbni Hazm'ın hiçbir gerekçe göstermeden. neden bu hadis senin kaynağından başka (bu kadar açık bir şekilde) diğer kaynaklarda yok? Belli ki ondan önce kayıtlarda var­ mış ki İbni Hazm onlardan almış. 1 1/ 221-225. 'bu hadis yalandır. Ancak bu örneklere g e ç m e d e n şu kısa hatırlatmayı yapmak istiyorum: İbni Hazm hicri 456'da vefat etmiş.Ö) hadisler almış ve adamı da lekelememiştir.ö). Cümey' de vardı). Çıkarmasına çı­ karmışlar ama yine de profesyonelce bir çalışma yürütme­ mişler. Görüldüğü gibi yine bu gibi açıklamalarla bazı bilgi­ leri sızdırmışlardır. Velit bin Cümey'den gerçekten kimse hadis almamış mı. Bir kere İbni Hazm'ın güvensizdir dediği Velit'le ilgili İbni Ebi Şeybe (h. senden önce hangi yazar nerede yazmış. kimse on­ dan alıntı yapmamıştır' açıklamasının gerçekten doğruluk payı var m ı ? 1 3 Fazla ara v e r m e d e n hemen sıcağı sıcağına İbni Hazm'ın bu iddiasına bir bakalım.. İslami literatürde güvensiz mi sayılmış. sen başta Ömer olmak üze­ re bu isimlerini verdiğin suikastçıların bilgisini nereden al­ dın. M u h a m m e d ' l e arasında yaklaşık beş asırlık bir za­ man dilimi var. İbni Hazm onlardan alıp kitabında yazmış? İşte ortada ciddi bir silme. İbni Ebi Şeybe de kaynağında anlatmış ve ona 13 İbni Hazm (h. Yineliyorum: İbni Hazm'dan önce kim/kimler bu bilgiyi kaydetmiş ki.Peki. tabii ki sunacağım kanıtlar yine İslami kaynaklardan. bunu aktaran kişi de güvensizdir.. sade­ ce Ö m e r ve diğer arkadaşlarına toz kondurmamak için. 235. Muhalla. Hz.

bunu yaparken yüzüne g ö z ü n e bu­ laştırıyor. İbni 15 S a d .852. Ali taraftarı olmalda itham etmiş. o bakımdan güvensizdir diyor. o da Z e y d b.h).0). İbni Hazm'ın "Gü­ vensizdir. ya g e ­ lin Ebubekir'i kabul edin.327. Ali ve taraftarlarını tehdit ediyor. 20/614-no: 38259-37045 cilt 20/579. raviler ve Cerh-Tadil uzmanları. İbni Hazm. hem de birçok hadis aktarmıştır" şeklinde onun hakkında kanaatini belirtmiştir. "sorun yoktur" demiş. İbni Hacer Askalâni (ö. kimse ondan hadis aktarmamıştır" dediği Ve­ lit b. "Velit bin Cümey' güvenilirdir" demiş. Musannaf. " H e m güvenilirdir. bu kişide sa­ lonca yoktur" demiş. İbni Muin ve Uclî. İbni Hazm bu hadiste nasıl Ömer'i kurtarır acaba! Bu ev yakma olayını daha sonra detaylıca anlatacağım. H e m e n açıklayayım. Örneğin.ö) gibi ünlü hadis uz­ manları. . no: 2556. Zehebi Şem­ settin (h. Ebi Hatem el-Razi (h. meslektaşları tarafından bile gülünç hale düşüyor. A m a ne yazık ki.herhangi bir sorun da çıkarmamıştır. 15 Tabakat. Ebuzer'a. 1 4 İbni Hazm'dan önce iki asırdan da fazla yaşayan bu meşhur hadisçi İbni Ebi Şeybe bunları anlatırken de her­ hangi bir itirazda bulunmuyor. "hadisleri güvenilirdir" açıklamasını yapmış.742. A b durrahman b. M u h a m m e d b. A m a ay­ nı Ö m e r gidip Hz. ya da evinizi yakarım diye. Cümey' hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: "İmam A h m e t b. Eslem'den.ö). onun hadislerini olumlu değerlendirmekle birlikte kendisini Hz. Bişr Ubeydullah b. Z e y d de babasından alıyor şeklinde geçiyor ve bunu en es­ ki tarihçiler-muhaddisler anlatınca bir sorun da çıkarmıyor­ lar. ama İbni Hazm sudan baha­ nelerle bu "gibi hadisleri aktaranlara kusur bulmaya çalışı­ yor. bu raviler arasında Velit var. İmam Müzi (h. 6/531. Peki.748. Hakim ise. Hanbel ve Ebu Davud. Ebu Hatem. A m a bunu anlatanlar arasında Velit yok. Bezar. "İmam Müs14 İbni Ebi Şeybe. Ömer'den.

11/ 1 3 8 v e (2) Takrib-i Tehzib. Cü­ mey' bölümünde. hadis usulü. Ancak bunlardan İmam Müzi. 17 Marifet'ü Sükat. adı g e ç e n hadis yorumcuları Velit hakkında bu şe­ kilde olumlu bir bilgi aktarmışlardır. 1 6 Velit ile ilgili değerlendirme sadece bu kadar kişiyle sı­ nırlı değil. 7/129-no: 9370 Velit b. Bunun yorumu zaten yukarıdaki değerlendirmede geçti: "Velit güvenilir 17 biridir" diye kaydetmiş. no: 1943. İbni Hazm'ın "güvensizdir. d. Cerh-Tadil denilen hadisleri ve ravileri değerlendiren-kritize eden önemli islam mütefekkirleri­ dir. cilt 31/35. a. bunlar İbni Hazm'ın aktardığı hadisi g ö r m e ­ mişlerdir. Abdulah b. cilt 9/8. Cümey' kısmında. "ibni M a c e dışında baş­ ta Buhari ve Müslüm olmak üzere meşhur Kütüb-i Sitte sa­ hipleri ondan hadis aktarmışlardır" açıklamasını da yapı­ yor.Tehzib-i Kemal. no: 7432 Ve­ lit kısmında. Mizan'ül İtidal. Abdullah b. bu değerlendirmeyi yapan şa­ hıslar. kimse ondan hadis alma­ mıştır" dediği Velit hakkında islam düşünürlerinin kanaat­ lerini biraz daha açmak.İmam Zehebi. İbni Hazm gibi onlar da adama bir bahane bulurlardı. Abdullah Uclî (182-261).(l)Tehzib-iTehzib. Velit bin Abdullah b. Şunu da hatırlatayım ki.Ebu Hatem el-Razi.lim ondan hadis almasaydı iyi olurdu" diye yorum yapmış. no: 6713 Velit b.İmam Müzi. ilgili konu uzmanlarından birçok kişi onun hak­ kında kanaatini belirlemiş ve onun güvenilir bir hadis ravisi olduğunu belirtmişlerdir. 'Cerh-Tadil'. Cü­ mey' kısmında. 16a-Askalani. . c. b. detaylandırmak istiyorum. Kısacası. yoksa e ğ e r ravinin aktardığı bu suikast hadisin­ den haberleri olsaydı.Ahmet b. Kanımca.

bir de cariyesi varmış. 2 0 İslamda Kur'an'dan sonra en güvenilir hadis âlimleri Buhari ve Müslim başta olmak üzere birçoğu Velit b. Ahmet (297-385). Cümey Huzai. güvenilir bi­ ridir ve ona ait birçok hadis vardır" şeklinde açıklama yap­ mıştır. Haris Ensari'den şöyle bir hadis ak­ tarıyor: Hz. halife Ö m e r zamanında oluyor. no: 838. ölürsem siz de özgürsünüz. /O Tabakat. Ebu Naim'den. diye.İbni Şahin Ömer b.Osman b. Kadın vasiyet edi­ yor. 6/531. 19 Tarih-i İbni Muin. no: 2556. Zaten az sonra bunu örneklerle anlatacağım. Muhammed'in ö n e m verdiği Ümmü Varaka'nın bir kölesi. ninesinden.İbni Sad (230). Olay. Cü­ mey' adındaki kişiden alıntılar yapmıştır. Cümey'den. M u h a m m e d de "Hayır sen g e l m e " demiş ve burada ona "Şehit" sıfatını 18 Tarih'ü Esma-i Sükat. Ben yukarıda hadis uzmanla­ rının d o ğ u m tarihlerini bilerek v e r d i m . Bu nedenle o iki kişi kadını katlediyor. 1 8 c. (200-280). o da Velit b. Sait Daremi. "Velit b. no: 1499. "Velit b. . İlk pratik örneğimiz Buhari'den olsun. bari hastalara bakayım. Kendisi de her ikisini çar­ mıha g e r m e k suretiyle öldürüyor. ama İbni Hazm'ın hesabına gelmediği için ö y l e kuyruklu bir yalan atmıştır ki. Burada güya şu denili­ yor: Kadın Hz.b. meslektaşları bile onu utandırmışlardır. tabii ki bu iki kişinin özgürlüğü birinin ölümüne bağlı olunca erkenden onun öl­ mesini ister. izin ver ben de Be­ dir savaşına katılayım. M u h a m m e d ' e demiş ki. Hepsi İbni Hazm'dan en az iki asır önce yaşamış ve sorun da çıkarma­ mışlardır. "Bu adam g ü v e ­ nilirdir" d e m i ş . o da Ümmü Varaka binti Abdillah b. Cü­ m e y ' sakıncasız biridir" şeklinde açıklama yapmıştır. 1 9 d.

bu ikisi de Ümmü Varaka'dan yukarıda g e ç e n hadi­ si aktarıyor. Her ne ise. Harb. Hani kadın. sen de bir şehit ka­ dar sevap aldın anlamında.takmış. o da Ebu Tufeyl'den aktararak Hz. . b) Tarihi Kebir. Abdillah b. o da Velit b. "ma­ d e m adam senden bir şey soruyor sen de yanıt versen ne olur" deyince. A m a tabii ki İslami kesim bura­ da Habbeden kubbe çıkarır. Kadın Kur'an bildiği için Muhammed ona izin v e 21 Buhari. Ebi Şeybe. Sıfat-ı Münafıkin. Buhari hem Tarih-i Kebir. Ebu Ah­ met Küfi'den. Cümey md. bunları bilen Hüzeyfe arasında şöyle bir konuşma geçiyor: Şüpheli kişi soruyor. Hallad Ensari'den. İbni Hazm'ın. Orada bulunan kişilerden biri Hüzeyfe'ye. 1/70. Cümey'den. Cerrah'tan. "Seninle birlik­ te onların sayıları on beşti ve hele bunlardan 12'si de Hz. o da ninesi ve Abdurrahman b. Allah aşkı­ na bunların sayısı ne kadardı diye? Hüzeyfe yanıt vermek istemiyor. o da Veki' b. Hadisi aktaran kişilerin sıralaması şöyle: Zübeyir b. o da Velit b. 22 Müslüm. ancak ne yazık ki 22 İbni Hazm tutturamamış. no: 2511. kimse bundan hadis almamış diyor. M u h a m m e d ' e karşı Tebük'te suikast düzenleyenlerden biriyle. Yani m a d e m o kadar istiyorsun. Muhammed'in en yakın arkadaşlarıydı" diyor. Cü­ mey'den. Burada buna benzer kaç hadis daha var. 2 1 Velit hakkında Müslim'den somut bir örnek. Ebu Davud'dan somut bir örnek: Osman b. Kal­ dı ki. ben de Bedir harbine katılayım d e ­ mişti ya. a)Tarih-i Sağir (Evsat). Çünkü somut örnekler ortada. Velit b. ondan hadis aktarıyor ve olumsuz bir şey de söylemiyor. hem de Tarih-i Evsat adlı her iki kitabında da Velit'ten söz ediyor. Hüzeyfe o kişiye (ismi gizli!). "Kimse Velit'ten hadis almamıştır" sözüne karşı Buhari gi­ bi bir hadis âliminden somut bir örnek vermek isterim. İşte bu kritik hadisleri aktardığı için İbni Hazm bahane bulmaya çalışı­ yor.

'hayatta ol­ duğum sürece benim kölem ve cariyemsiniz.Bilinmeyen Yönleriyle Hz. İslami kaynaklardaki eksikleri 23 a. İşte ibret olsun. Ebu Davud burada Velit'ten iki hadis akta­ rıyor. Müsned. Bu insanlık dışı bir olay. tabii ki bu yöntem iki açıdan sakıncalı. Hanbel. . 2 3 Burada daha fazla örnek sunmama gerek yok. aile içi erkekli-kadınlı bir cemaa­ te imam oluyor. biz de onu öldürüp bir an önce hürriyetimize ka­ vuşalım düşüncesiyle kadını katlediyorlar ve halife Ö m e r de onları çarmıha gerdirip öldürüyor. Müsned'ül Kabail. 1/56 aynı hadis. no: 2973. no: 26738. no: 22073-8/542 ve daha ulaşamadıklarım. imam olsun ve ay­ nı zamanda onun ailesinden bir de kadına erkek bir müez­ zin veriyor. madem özgürlüğümüz kadının ölümüne bağlıdır. bunu onaylamak. Şu da var ki. Diğeri de görüldüğü gibi iki kişinin. 'madem özgürlüğü­ müz efendimizin ölümüne bağlıdır. kendi ailesine namaz kıldırsın. aynı hadisi.Ebudavud. İslamda köle azat etmenin bir yöntemi de. Hüzeyfe Hadisleri. Şunu da ekleyeyim. kadın imam olur mu bölümde. Biri. Hanbel kendi Müsned'inde -üstelik kaç y e r d e .. insanı insa­ na köle kılmak. vasiyetle olur.ak­ tarmış ve İbni Hazm gibi Velit'e herhangi bir sorun da çı­ karmamıştır. Ümmü Vereke hadisleri.Yani patron. Kısacası kadın. b. Bunlar da. az önceki kadının yaptığı gibi. bir de Ebubekir hadisleri kısmında 15 sıradaki hadis ve c. diğeri de Kitabü'l haraç. Bu hadiste şu da anlatılıyor: Kadın. Velit'ten iki yerde hadis almış: Biri. Muhammed'in Ölümü riyor ki. ben gittikten sonra özgürsünüz' diyor ve onun ölümüyle köle özgürleşiyor. ben ölürsem kölem ve cariyem özgür olsunlar diye vasiyet edi­ yor. Namaz. Ebuzer-i Gıfari hadisle­ ri. no: 571. m e z h e p lideri Ah­ met b. biz de bir an önce onun işini bitirelim' demeleri ve gereğini yapmaları. no: 23966-cilt 9/501.Ahmet b. Az önce kendilerinden örnek verdiğim hadis âlimleri dışında daha birçok İslam düşünürü de Velit adındaki kişiden hadisler aktarmıştır.

Ha­ kim Nisaburi Velit hakkında. ibni Hacer bir kere Velit için sağlam rapor vermiş.Hakim (405). ilginç bir olay. e. 1/279 ve 403. bunlar da Ümmü Vereke'den aktarmışlar diyor. c. Onun bahanesi de şu: Aslında bu hadisi aktaran ravi listesindeki Abdurrahman b.kapatmak isteyen islam âlimlerinin ne gibi sahte yöntem­ lere başvurduklarını okur kitlesi bilsin. Velit b. Sünen. o da Ahmet b. no: 733. b. ancak bir şüphe ortaya atıyor. farkında ol­ madan kendisi de kaynağında yine Velit'ten alıntılar yap­ mıştır. Abdullah b. 11 / 138 ve (2) Takrib-i Tehzib. "Keşke Müslim gibi o büyük alim Velit'ten hadis almasaydı" dediği halde. Ebu Abdillah Muhammed b.Daremi. Cümey'. Yunus Dabi. Daha bitmedi! Az önce İbni Hacer Askalani'den Velit hakkında alıntı yaptım: Velit'in sicili sağlam diyor. Muhammed kendi döneminde bir kadına izin vermiş ki. Evet.İbni Hacer. Leyla binti Malik ve Abdurrahman b. 24 a. ancak Velit'in de içinde bulunduğu kritik bir hadis var: Hz. Üstelik hakimin sıralaması da şöyle: Hadisi. 3/186. Hallad Ensari pek tanınmış biri değildir diyor. Davud Haribi. sen kendi aile efradına (içinde erkekler olmak üzere) imamlık yapabilirsin ve üstelik de aynı aileden ona bir de erkek mü­ ezzin veriyor. onunla ilgili artık bir şey diyemez. no: 7432 Ve­ lit kısmında. Sünen-i Kübra. Müstedrek. . Abdillah Safar. Telhis. İşin ilginç yanı. tabii ki Ibni Hacer gibi bir İslam âli­ mi kadının imam olmasını kolay kolay kabul etmez. no: 557.Askalani. Yani 24 tam da kötüleyemiyor. Bir kadının imam olması konusunda var olan hadis hakkında bu kez farklı bir bahane bulmak zorunda. no: 5353. (1) Tehzib-i Tehzib. Bunu zaten daha ö n c e aktardım. d. Halad Ensari'den. 2/57. etme­ yince ne yapar? Ancak İbni Hazm gibi o da uyduruk bir ba­ hane bulmak zorunda kalır.Beyhaki (458).

el-Ferk'ü beyne'l firek. hatta deist (yalnız yaratıcıya inanan) biri olduğunu söyleyenler de var. tiyatro örneği çok ender bulunur. bu düşünce akımının lideri Ebu İshak b. İsferaini (Ö.Ö) bazı ipuçları veri­ yor. bu kadar açık çelişki. dine sıcak bak­ mıyor. sıra Nazzâmiye ekolüne gelince. bü­ yük sahabeyi eleştiren bir insan. O bakımdan İsferaini onun hakkında şunu diyor: Bu adam sahabeyi eleştiriyor. 25 Esferaini. dengesizlik. A l i ' y e verildiğini. üstü kapalı olarak geçiyor. tabii ki Şehristani bunları anlatmakla aslında Nazzam'ı kötüle­ mek istiyor. Nazzam Ha­ life Ömer'i de eleştiriyor. İbni Hazm gibi tam açık değilse d e . Akabe gecesi M u h a m m e d ' e suikast girişiminde bulunduğunu ve yine Ömer'in Hz.429) de kendi kaynağında bu suikastla ilgili bazı işaretler veri­ yor. Fatma'nın çocuk düşürdüğünü öne sürüyor. Halifeliğin M u h a m m e d ta­ rafından Hz. ancak net açıklama yok. s. Nazzam çok zeki. Orada değişik kelam akımlarını anlatırken. İbni Hazm gibi isimleri net olarak açıklamıyor. Çünkü birkaç yerde Ömer'in M u h a m m e d ' e karşı geldiğini. Şehristani burada adamın Ö m e r hakkında olumsuz şeyler konuştuğunu anlatırken. bir y e r d e şunu ekliyor: Nazzam. filozof görüşlü olduğu için Müs­ lüman yazarlar hep ondan uzak durmuşlar. . 93-104. Ömer'in bilgisi olduğu hal­ de bunu inkâr ettiğini iddia ediyor diye açıklama yapıyor.Doğrusu. Yine Ömer'in Hz. İşte Nazzam bunları söyle­ diği için İsferaini onu eleştiriyor. özellikle Ebu Hüreyre'ye "En yalancı insan" diyor diye ekliyor. Fat­ ma'yı dövdüğünü iddia ediyor. Seyyar (Nazzam) bölümünde bazı işaretlerde bulu­ nuyor. Kendisi kitabında Nazzam'ın görüşlerini anlatırken. Fatma'yı dövdüğünü ve bunun sonucu olarak Hz. 2 5 Yine bu konuda Şehristani (Ö.548.

Bunları Nazzam anlattığı için de bir değerinin olmadığını ifade e d i y o r . 2 6 Dine dogmatik v e y a çıkar karşılığı inanan kesim illaki Nazzam gibi düşünenler hakkında bir kılıf uyduruyor; ama kanıtlar güçlü. Ne yaparlarsa yapsınlar gerçeklerin üstünü kapatamazlar. Aslında iftiracı olan Nazzam gibileri değil, bu gibi cılız savunma yapanların ta kendileridir.

c- Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu?
Bu bölümün bir yerinde değindiğim gibi, Hz. M u h a m m e d bu suikastçıları durdurmak, onları korkutmak için tanrıCebrail yöntemini sıkça kullanıyordu. Oluşturduğu ayetler­ den biri de, 'Bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kıl­ ma, kabirleri başında durma ve onlara 70 sefer dua etsen de ben Allah olarak bu duanı kabul e t m e m "şeklindeydi. Durum böyle olunca, bunların listesini bilen, Hz. M u hammed'in sırlarını saklamakla görevli ve aynı zamanda onun vahiy kâtiplerinden o l a n 2 7 Hüzeyfe bin Yeman, bu münafıklardan biri öldüğünde onun cenaze merasimine katılmıyordu. İşte halife Ömer, bu adamın o münafıkları sır gibi sakla­ dığını biliyordu, aynı zamanda kendisinin de bu planın içinde olduğu için her fırsatta Hüzeyfe'nin ağzını yokluyor­ du, acaba Muhammed ve Hüzeyfe ile Ammar'ın bildikleri kişiler listesinde ben Ö m e r de keşfedilmiş miyim endişesi­ ni hep taşıdığı için, fırsat buldukça Hüzeyfe'den soruyordu. Yani sormasının nedeni, kendisinin deşifre olup olmadığı­ nı anlamaktır.
26 Şehristani, el-Milel ve'l Nihal 1/71. 27 Salihi, Sübülül Hûda, 12/391.

d- Halife Ö m e r Ümmii Seleme'yi d e Rahat Bıramıyordu. Ümmü Seleme Muhammed'in hanımlarından ve de çok akıllı biri. Ömer'in bilinmeyen yönleri adlı başlığı altında Hudeybiye kısmında, ondan kısa bazı bilgiler v e r e c e ğ i m . İşte zeki ve güvenilir olduğu için Muhammed bazı sırlarını onunla muhakkak paylaşmıştır. Hatta bu suikastı planlayan­ lardan da haberi olabilir; öyle anlaşılıyor. Ö y l e ki, zaman zaman bu münafıklarla ilgili bazı ipuçla­ rı da veriyordu. Mesela bir ara Muhammed'in, "Arkadaşla­ rımdan öyleleri var ki, ben öldükten sonra artık bir daha beni asla görmeyecekler (ahiretteki hayatı kastediyor), yol­ larımız ayrılır" dediğini söylüyor. Bunu duyan Ebu Musa elEş'ari v e y a Abdurrahman b. Avf (İd ikisi de zaten komplo kuranlar, suikast girişiminde bulunanlar arasında isimleri geçiyor) hemen Ö m e r ' e gidip Ümmü Seleme'nin az önce­ ki sözünü kendisine aktarıyorlar. Ravi burada şunu anlatıyor: Ö m e r bunu duyunca sür'atle Ümmü Seleme'nin yanına gidiyor ve "Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım?" diye soruyor... Kadın da ay­ nen Hüzeyfe'nin taktiğini uyguluyor (zaten uygulamak z o ­ runda; yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı), "Hayır; sen onlar içinde yoksun; ancak senden sonra kimseyi bu konuda temyize çıkarmam/ bilgilendirmem" diyor. Kadının bu ifa­ desi ve Ömer'in kendisinden, "Ben de onlar içinde var mı­ yım?" diye sormasıyla ilgili hadis, birçok İslami kaynakta geçmektedir. Hele İmam A h m e t bin Hanbel, kendi Müsned'inde Ümmü Seleme hadisleri kısmında bu konuda eş 28 anlamlı beş hadis aktarmıştır.
28 a- Ahmet b. Hanbel, Müsned, Ansar'dan kalanların müsnedleri kısmında Ümmü Seleme hadisleri bölümünde. N o : 25284, 25338, 25404, 25439 ve 25471.

e- Bazı İslam Otoriterlerin Ö n e m l i Aktarımları. Burada birkaç İslam düşünürün işlediği bir hadisi sunmak istiyorum. Okuyucu olup biteni doğrudan anlamak ister; tabii ki bu onun hakkı. Ancak benim için daha önemlisi, bilgileri temin ettiğim kaynaklardır. Bir de mademki İbni Hazm gi­ bi bir İslam düşünürü "Hüzeyfe'nin bu konuyla ilgili hadis­ leri zayıftır. Çünkü işin içinde Velit vardır ve kendisi güven­ siz biridir, kimse ondan alıntı yapmamıştır" d e m e cür'etinde bulunup bu kadar açık bir şekilde hakikat dışı konuşu­ yor, ben de kabarık bir listeyi ayrı ayrı sunmakta yarar g ö ­ rüyorum. Çünkü konu çok hassas. Gerçi hemen hemen tü­ münün içerikleri aynı. Dolayısıyla bu metni toplu halde v e ­ rip kaynakları dipnot olarak ekleyebilirdim; ancak belirtti­ ğim gibi, konunun önemi için ayrı ayrı sunmak bence da­ ha uygun. Burada İslam düşünürlerin yazdıklarını aktarırken, ilk başta hem Kur'an'la ilgili tefsir yazan, hem de siyer, tabakat, tarih ve müsnedler olmak üzere birçok alanda ciltlerce eser bırakan ünlü İslam düşünürü İbni Kesir'le başlamak is­ tiyorum. Bakalım halife Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında bu ko­ nuda nasıl bir diyalog gerçekleşmiş v e y a Ömer'in sorduğu soru neymiş.

b- Taberani, Mucem'i Kebir, 23/394. Ümmü Seleme hadisleri bölümünde, no: 941. Ravi, Şakik. c- Heysem, M e c ' m e ' ü Zevaid, 1) Nifak konusunda, no: 430, 1/110 ve 2) halife kısmında, no: 14449 cilt 9/8. Bezar'dan alıntı yapmış. d- İbni Kayyım el-Cevzi, el-Igase... 11. bab. e- Kenz'ül Ummal, no: 31491 Masruk'tan aktararak. f- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 44/307. Burada iki hadis alır.

İbni Kesir (h.774.ö): Hz. Muhammed'i öldürmeye gelen Müslümanların sayılarının 12-15 olduğunu, Hz. Muham­ med'in, onların isimlerini hem Hüzeyfe, hem de Ammar'a söylediğini ve sır gibi saklamalarını istediğini belirtiyor; İb­ ni İshak'a g ö r e H z . Muhammed bu isim listesini yalnız Hüzeyfe'ye söylemiş diye de ekliyor. İbni Kesir burada İmam Beyhakı, Müslim ve İmam A h m e d ' d e n de alıntılar yapıyor. Bu komploculardan 12'sinin Muhammed'in çok yakın ar­ kadaşı olduğunu, birkaç kaynak ve sağlam hadis göstere­ rek belirtiyor. (Zaten bunların sayısıyla ilgili Buhari, Müslim ve diğer İslam'ı kaynaklarda hadisler var, yeri gelince onla­ rı da aktaracağım)... İbni Kesir devamla kendi tefsirinde Tevbe suresi 74. ayetinde ve yazdığı siyer kitabıyla Bidaye-Nihaye kitabın­ da bu olayı detaylıca ele alırken, o suikastı düzenleyenler­ den biri, bir ara Muhammed'in arkadaşından soruyor, on­ ların sayısı 14 kişiydi değil mi diye. A d a m da, "Seni de sa­ yarsak sayılan 15 olur yanıtını veriyor" diye bilgi veriyor. İbni Kesir burada, soruyu soran kişinin ismini vermiyor. An­ cak konuya hem Tevbe suresinin 101. ayetinde değinirken, hem de kendi siyer kitabında yer verirken, Ömer'in ismini açık olarak veriyor. Hadis şu: Ömer, Hüzeyfe'den, "Acaba ben de o münafıkların lis­ tesinde var mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Hayır-, sen yoksun; ancak bu konuda bir da­ ha açıklama yapmak istemiyorum" diyor. Dediğim gibi, İb­ ni Kesir, Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında geçen bu diyalog için birçok kaynağında yer ayırmış ve üstelik de İbni Hazm gi­ 29 bi hiç kimseye de çatmamıştır.
29 a- el-Bidaye ve Nihaye, h. 8yılı olayları, Tabuk seferi kısmında, Hz. Muham­ med'in Tebuk ikameti bölümünde, cilt 7/185. b- Es'Siret'ü Nebeviye, 4/34 vd.

Ahmet bin Hanbel (164-241): Tebük suikastı olayını anla­ tırken uzunca bir hadisin ortasında Ammar'la birinin arasın­ da şöyle bir diyalog geçtiğini aktarıyor: Yine diğer kaynak­ lardaki gibi bunların sayısı soruluyor ve Ammar, "Eğer se­ ni de eklersek bunların sayısı 15 olur" şeklinde karşılık v e ­ riyor. Yani burada yine kişinin ismi m e ç h u l . 3 0 Üstelik İmam A h m e t bin Hanbel bu hadisi, Velit bin Cümey'den aktarıyor ve sıralamayı şöyle yapıyor: Bu hadisi Yezit adındaki kişi Velit bin Cümey'den, o da Ebu Tufeyl'dan aktarmış diye d e v a m ediyor. Hani konunun başında İbni Hazm, "Bu Velit b. Cümey'den kimse hadis almamış, yalancının biridir" di­ ye rastgele onun hakkında olumsuz karar vermişti! İşte böyle: Almış mı almamış mı, durum ortada. İmam Taberi (Ö.3I0): Kendi tefsirinde şunları aktarıyor: Hz. Ömer Hüzeyfe'den, "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye sormuş. O, "Hayır sen yoksun; ancak bir da­ ha da bu konuda açıklama yapmayacağım" demiş. Taberi, kendi meşhur tarihinde de değişik konularda buna değini­ yor. Ayrıca Tehzib-i Asar' adlı yapıtında çok farklı bir bil­ gi de veriyor. Burada Nezal adındaki kişiden şunu aktarı­ yor: Biz bir toplantıda Hüzeyfe ile birlikte Hz. Osman'ın yanındaydık. Osman, Hüzeyfe'yi tehdit etti, senden bazı şey­ ler duyuyorum, senden başka doğru insan yok mu diye... Hüzeyfe yemin içti ki ben bir şey d e m e d i m . Hâlbuki Hü­ zeyfe daha önce bize bir şeyler demişti; ancak Osman'ın tehditlerine karşı inkâr etti. Osman gidince biz ondan sor­ duk, bu da ne? Hüzeyfe şu yanıtı verdi: Ne yapayım; bu
c- Yine İbni Kesir'in Kur'an tefsiri, Tevbe suresi 74, 80, 84 ve 101. ayetleri kısmında anlatıyor. 30 Ahmet b. Hanmel Müsned, Baki müsned-il Ansar, Ebu Tufeyl Amir b. Vâil hadisi.

şekilde ayarlamak zorundayım; yoksa daha kötü olur. Evet; bunu anlatan tarihçi ve aynı zamanda meşhur müfessir/Kur'an yorumcusu İmam Taberi. 3 1 Burada Hüzeyfe'nin niçin Ö m e r ' e "Sen o listede yoksun" demesinin asıl nede­ ni belli oluyor: Korku. Yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı! İbni Ebl Şeybe (t59-235): Münafıklardan biri ölüyor. Tebük'te Hz. Muhammed'in devesini çeken Hüzeyfe adında­ ki kişi, o adamın cenaze namazına katılmıyor. Bu Hz. Ömer'in dikkatini çekiyor ve Hüzeyfe'den soruyor: Acaba bu da sözü edilen o münafıklardan mı diye? Hüzeyfe "Evet" diyor. Ö m e r yine soruyor: Peki benim de onların içinde ismim geçiyor mu? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve "Ar­ tık bu konuda kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. 3 2 Ebubekir Ahmet b. Bezsır (h.292.ö): Bu konuda A ' m e ş Ebu Vâil'den o da Hüzeyfe'den alıntı yaparak, münafıkları bilen Hüzeyfe'den şöyle bir olay aktarıyor: Hz. Ö m e r bir cenazeye çağırılıyor. Hüzeyfe ona dur diyor/gitme, bu da o münafıklardandır eliyor. Bunun üzerine Ömer, "Allah aş­ kına ben de onlardan mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Ha­ yır; ancak bu konuda bir daha kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. Ayrıca burada hadisin dipno­ tunda başka birkaç kaynağın da isimleri veriliyor. 3 3

31 Cami'ul-Beyan Tefsiri, Tevbe suresi 101. ayetin açıklama kısmında. Bir de başka bir kitabı Tehzib'ül Asar'da buna yer vermiş, no: 1484, cilt 4/202. 32 Musannaf, Kitab'ül Fiten, no: 37390, cilt= 21/162. 33 Müsned-i Bezar, 7/293. no: 2885.

Ebu Yusuf Yakub b. Süfyan Besevi (h.277 ö.): Besevi, bu münafıklardan biri ölünce Hüzeyfe onun cenaze merasimi­ ne katılmıyor. Ömer, "Bu da o bilinenlerden mi?" diye so­ ruyor. Hüzeyfe "Evet" yanıtını veriyor. Ömer yine soruyor: Allah aşkına ben de onlardan mıyım? Hüzeyfe, "Hayır, an­ cak bundan sonra bu konuda kimseye açıklama yap­ mak istemem" d i y o r . 3 4 Ebubekir el-Helal (234-311): Hanbelî Mezhebi'nin önemli isimlerinden olan bu kişi, münafıklardan biri ölüyor, bu arada Hüzeyfe b. Yeman onun cenaze merasimine ka­ tılmıyor. Halife Ö m e r soruyor: Acaba bu ölen kişi münafık­ lardan mı? diye. Hüzeyfe, "Evet? diyor. Ö m e r yine soru­ yor: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve ekliyor: Artık bundan sonra bu konuda açıklama yapmak istemem diyor. 3 5 Rabl' b. Habib el Basrl (h.75 ? ö.): Bu yazar Müsned'inde şunu aktarıyor: Bir gün Hüzeyfe b. Yeman Hz. Ö m e r ' l e kar­ şılaşıyor. M e ğ e r o sırada Ö m e r de bir cenaze merasimin­ den dönüyormuş. Ömer Hüzeyfe'yi eleştiriyor; Hz. Mu­ hammed'in sahabilerinden biri ölüyor, sen artık cenazelere de katılmıyorsun diyor. Hüzeyfe, bilmiyor musun ki Hz. Muhammed'in bana söylediği sırları/gizli emanetleri var! Ö m e r yine soruyor: Acaba bu ölen kişi onlardan mı? Hü­ zeyfe, hey Allah'ım bu da onlardandır diyor. Ömer, peki ya ben de onlardan mıyım? A d a m hayır diyor ve bir daha da bu konuda konuşma yapmak istemediğini belirtiyor. 3 6

34 Besevi, El-Marifet'ü ve'l Tarih, 2/769. 35 Es-Sünne, no: 1288/ cilt, 4.. Bab'ü münakehet'il Mürcie kısmında. 36 Sünen-i Rabi, 4.cilt Cabir b. Zeyd hadisleri kısmında. N o : 929.

dedi. az ileride Osman'ın Hüzeyfe'yi tehdit ettiği bölümde sunacağım.N e d e n Hüzeyfe sürekli "Bir daha da bu konuda konuş­ ma yapmak istemem" demiş? Bunun yanıtı yine onun açıklamalarında var: O açıklamayı. . Osman olmak üzere en büyük sahabiler ondan genel ve özel fitneden sorup bilgi almak isterdi. 9. Ben de. hayır" d e d i m ve bir daha bu konuda soru sormak istemem karşılığını ver­ dim. Açıkçası bu konu hakkında var olan kaynak ve yazar isimleri yazmakla bitmiyor. 3 7 İbni Asaklr (57t. sır vermiyordu. nerdeyse çıkmak üze­ reydi. O sırada Ö m e r ağlamaya başladı" diye aktarıyor. 1/131-132. fakat o.h): İhya'ül Ulum adlı yapıtında şunu yazıyor: Hüzeyfe. ben de o münafıklardan mıyım diye? Hüzeyfe de. "Ben camide oturuyordum. 6/253. münafıkları bilirdi. 37 İhya'ül Ulum. İmam Gazali (ö. 3 8 Ebül Feda da kendi kitabında h. Hüzeyfe. " H e y Allahım. yanımdan ha­ life Ö m e r geçti ve sordu: Falanca öldü ben de merasimine katıldım dedi ve kapıya kadar gitti. yılı olayları kısmında aynı şeyleri anlatıyor. 38 Muhtasar'ü Tarih-i Medinet'il Dımaşk. ancak onların isimleri­ ni söylemezdi. tabii ki bunları anlatırken de İbni Hazm gibi.h): Bu daha farklı bir biçimde aktarıyor olayı. herhangi bir raviyi de lekelemiyor.505. kimler münafıklar diye hep ondan sorarlardı. ama bir daha geri dönüp bana baktı ve bir daha ya­ nıma gelip şunu sordu: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım. Başta Ömer. Hatta halife Ö m e r kendisi için de ondan sorardı. "Hayır" yanıtını veriyordu şeklinde bilgi veriyor.

Ravi zin­ cirine g ö r e . 4 0 İlginçtir ki. Allah aşkına ben de onlardan mıyım? diye sordu. Bu arada Ömer. belki adı bir y e r d e açıklanır kor­ kusuyla. dedim. "Acaba bana bağlı insanlardan münafık olan var mı?" diye soruyor. Gayas Abdülaziz b. hali­ fe Osman'la Hüzeyfe kısmında bu olayı geniş bir şekilde anlatacağım. . Hüzeyfe b. 1/391. "Eğer bildiklerimi açıklasam beni öldürecekler" şeklinde bu konuşmamanın nedenini çok açık bir şekilde belirtmiş. Hüzeyfe'den verilen örnekle d e v a m edeyim. Kalkıp gitmek üzereyken ben onu tutup kendisine otur d e d i m . no: 831. yazarın çoğu hadislerinde yorum yaptığı halde 39 Üsd'ül Gabe. Evet. Hüzeyfe'den aktararak şunu anlatıyor: Halife Ö m e r bir cenazeye çağrıldı. O "Evet. Zaten Hüzeyfe bir sözünde. Heysemi'nin bu kitabını tahkik eden Habibürrahman. ancak adam korkudan olsa gerek sır v e r m e m e y e d e v a m etmiş. Muham­ m e d münafıklar hakkında Hüzeyfe'ye bilgi verdiği için. ancak isim v e r e m e m " d i y o r . bunu anlatan Hüzeyfe'nin kendisi. Heysemi (735-807): Bu yazar. değişik vesilelerle hep Hüzeyfe'yi yoklamış. 3 9 Bellidir ki Ömer. Ben "hayır" dedim ve bir daha da bu konuda kimseye açıklama yapmayacağım dedim. davet edildiğin ölü kişi bu münafıklardan­ dır.İbn-i Esir (Ö. Tebük olayında Muham e d ' l e birlikte olan ve suikastçılar hakkında bilgi sahibi olan hem Hüzeyfe. bir gün Ö m e r ona. Daha önce de belirttim.630): Bu konuda şunu aktarıyor: Hz. Ebu Vail'den. Müs­ lim'den. Abdülvahid b. Yeman kısmında. Daha sonra ona. A ' m e ş ' t e n . hem de Ammar'dan konuya ilişkin ör­ nekler veriyor kaynaklarında. 40 Keşfül Estar.

kaynaklarda buna hayli yer vermişler. Daha sonra hadisin bir yerinde. Mesela Heysemi hem Ammar'dan. Kanımca bu başlığı sonlandırana kadar o açıklanmayan. no: 425 münafıklar kısmında. Hadisi rivayet eden Ebu Tufeyl. bu hadisi aktaran kişiler güvenilirdir diye not düşürmüş o kadar. Yeman. ölen bi­ rinin cenaze merasimine katılmayınca Ö m e r soruyor: "Acaba bu da o münafıklardan mıdır ki gelmedin" diye? 41 Heysemi: M e c m e ü Zevaid.burada sadece. Aynı Heysemi bu kez de başka kaynağında A m mar'dan örnek veriyor. Ancak "Seni sayarsak sa­ yı 15 olur" hadisi hakkındaki isim belirsizliği hepsinde he­ men hemen aynı. Bir kere otoriter biri olduğu kesin. İbni Hacer Askalani (773-852): Bu konuda Ö m e r ' l e ilgili şunu aktarıyor: Tebük baskınında Hz. Ammar ile o komploculardan biri arasında pek uygun ol­ mayan tartışmanın geçtiğini ve sonunda o adamın A m mar'dan. Yine az önce belirtildiği gibi. daha doğrusu makaslanan isim hakkında bir netlik oluşa­ 41 cak. Zavallı biri olsay­ dı herkes onun ismini yazardı. İbni Kesir birçok kay­ nağında bu konuya yer vermiştir. hem de Hüzeyfe'den örnek vermiş. daha ön­ ce sundum) Olay şöyle anlatılıyor. Belli ki bu konu çoğu İslam akademisyenlerin dikkatini çekmiş ki. Demek ki çok önemli biriy­ miş.l/110. "Peki bu münafıkların sayısı kaçtı?" diye sorduğu­ nu ve Ammar'ın da. tabii ki Tebük baskını na­ sıl gelişmiş bunu anlatıyor. Muhammed'in ya­ nında olan ve münafıkları bilen Hüzeyfe b. "seni de sayarsak sayı 15 olur" yanıtı­ nı verdiğini aktarıyor. (İmam A h m e t bin Hanbel de bundan aktarmıştı. .

Ö). cilt 14/702. "bir kişi var" demiş ve adını vermemiş. Selim b. daha önce sundum. "hayır" demiş ve "bir daha da bu konuda açıklama yapmayacağım" diye eklemiş. no: 3623. "bu da o münafıklardan olduğu için mi cenaze merasimine katılmadın" diye. Hüzeyfe "evet" demiş. ver­ diğim kaynakların konuya ilişkin içerikleri hemen hemen aynı. O yüzden her yazarın yorumunu ayrı yazmayı yeğledim. Bu arada Hüzeyfe'den sormuş. . Hatırlanacağı gibi Ömer'in ağlamasıyla ilgili bilgi İbni Asakir'in kaynağında da vardı. "peki ben de onlardan mı­ yım?" Hüzeyfe. "hayır" demiş. "Peki. Ö m e r bir daha sormuş. Tevbe suresi tefsiri. 43 Hind. Ömer yine soruyor: "Allah aşkına ben de onlardan mıyım?" Adam. Haddar) kısmında. ölen birinin cenazesine halife Ö m e r çağmlınca Hü­ zeyfe " g i t m e " demiş ve Ö m e r gitmekten vazgeçmiş. Bu arada Ö m e r ağlıyor. "ben de münafıklardan mı­ yım?" O. mahiyetimde çalışanlardan var mı böyle biri?" Hüzeyfe. 36961-36962. Kays b. Bir diğer hadiste. Hüzeyfe bin Yaman hadisleri kısmında. konu çok hassas. 4 3 Biliyorum. Bi­ rinde. adamın biri ölmüş. bunu bilemiyoruz! 4 2 Hindi (888-975): Hindi bu konuda iki farklı hadis almış. Ömer gerçekten ağlamış mı veya ağlamışsa acaba neye ağlamış. Yeman onun cenaze merasimine katılmayınca Ömer ondan sormuş. Burada ayrıca başka yazarların da bunu aktardıkları belirtiliyor. bu kez Hüzeyfe b. Dolayısıyla toplu halde de verilebilirdi. Ebu Musa'el Eş'ari (Abdullah b. A m a daha ön­ ce de belirttim ki. f) S a n s ü r e S o m u t Ö r n e k İbni Abdi'ü Ber (463. "Hayır" diyor.A d a m "evet" diyor. "Aslında Hüzeyfe Ebu 42 Metalib-i Aliye.

4 4 Şu da bilinmeli ki. olayı aktaranların konuya ambargo koydukları belli. Çünkü Ö m e r 44 İstiab. Mesela kendisi hem M u h a m m e d ' e vahiy kâtipliği yapıyordu. Selim. dolayısıyla elimizde bir kitap yok. kendi arkadaşlarına. . Hüzeyfe'de bulunan özellikler başka sahabilerde kolay kolay bulunmazdı. Kays b. Allah onu bağışlasın. zaten adamcağız korkudan bir şey de diyemiyordu. no: 1639. Abdullah b. Artık o andan itibaren Kur'an'ın biraraya/kitap hali­ ne getirilmesi için çalışmalar yürütülür. no: 36969. Kenz'ül Ummal. Onun için bu konuda bir tedbir alı­ nırsa iyi olur" şeklinde bir fikir ortaya atar ve önerisi kabul görür. 45 açıklasaydı onu ortadan kalrıracaklardı. Ebu Musa el-Eş'ari kısmında diğer adı. İnanın ki suyu ağzıma getirmeden hemen orada öldürüleceğim" diyor. Kendilerince haklı olabilirler. Ben bunu. elimde olan başka bir çalışmamda daha teferruatlı bir şekilde işle­ y e c e ğ i m . Kaldı ki. Hüzeyfe hadisleri. hem sırlarını sak­ layan/güvenilir bir kişiydi ve en önemlisi d e . Zaten daha sonra meydana gelen hakem olayında onun durumu ma­ lum" şeklinde geçiştiriyor ve sözünü ettiği o kötü şeyleri yazmıyor. "Bil­ diklerimi açıklamam şuna benzer: Diyelim ki bir nehir kenarında oturmuş avucumla o nehirden su alıp içiyo­ rum ve o sırada da bildiklerimi açıklıyorum.Musa el-E$'ari hakkında kötü şeyler anlatmış ancak onları yazmaya dilim varmıyor. İşte Hüzeyfe böyle biriydi. Demek ki bildiği o kadar vahim şeyler varmış ki. Hüzeyfe. "Kur'an'ı bilen çoğu insanlarımız bu savaşta öldürüldü. Kur'an'ı kitap haline getirme önerisi ondan gelmiştir. Olayın özeti şu: Ebubekir zamanında Müslüman ordusu bir savaşta büyük zaiyat veriyor. Kaynaklarda Hüzeyfe'nin. Şöyle v e y a böyle. 45 Hindi.

onları y o k edebilirdi. 46 Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda buna bir bölüm ayırdım. "Kimse Velit'ten hadis almamış" sözüne bu kadar açıklama getirdim. "Evet. İşte M u h a m m e d ' i n baş e d e m e d i ğ i Ömer'le. Hüzeyfe gibileri nasıl baş edebilir ki! O yüzden Ö m e r ne kadar bu konuda onu zorlamışsa. Muıhammed'in de her ne­ dense onun etkisi altında kaldığı ve onun baskısıyla birçok ayet oluşturup Kur'an'ına aldığı biır g e r ç e k . uzattım.gibileri çok acımasızdı. tek sen mi olayları biliyorsun?" diyerek tehdit ediyor. g) Halife O s m a n ' ı n Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması. A m a görül­ düğü gibi onun o büyük uydurmasına meslektaşları bile onay vermemiş. kendi eserlerinde şunu anlatıyor: Halife Osman bir gün Hüzeyfe'yi. İşte böyledir: Mollaların. 4 6 Bu konuda ileride halife Ö m e r kısmında bazı somut ve çarpıcı örnek­ ler sunacağım. Sormak lazım: Ömer'in sorusuna karşı Hüzeyfe'nin. Aslında Ömer'in. Bu konuda İslam âleminde güvenilir. İbret olsun diye bu kadar d e taylandırdım. Kur'an'ın oluşturulması konusunda Hz. konuşma yapmak istemiyorum diyor. Muhamm e d ' e çok baskı yaptığı ve Hz. senden başka doğru dürüst Müslüman y o k mu. sen de o listede varsın" d e m e s i mantık işi olur muy­ du? Bir kere adamın çok rahatsız olduğu şu sözünden de belli: Bundan sonra artık bu münafıklar konusunda açıkla­ ma. Hüzeyfe hep mecbur kalıp "efendim sen bu münafıkların listesinde yok­ sun" demiştir. ün sahibi olmuş bir­ çok yazar. dini hocaların hesa­ bına g e l m e d i mi onlar için çamur atmak kolay. İşte İbni Hazm'ın bir sözü yüzünden konuyu ne kadar detaylandırdım. "Nedir bu senden duyduklarım. .

"Çağırın bir daha gelsin" talimatını veriyor. Kısa bir örnek vereyim. Mesela halife Osman. Muaviye'nin. onlardan birinin de Os­ man'ın Ammar b. yoksa Osman halifeydi. sonuçta Muaviye'yi Çağırıp ko­ nu hakkında onu bilgilendiriyor. Zaten çoğu İslam tarih­ çisi Osman'ın Müslümanlar tarafından feci bir şekilde öldü­ rülmesinin nedenlerini sayarken. Hatırlanacağı gibi Tebük komplosunda halife Osman'ın da adı vardı. "Hayır bir şey d e m e d i m ve seni g ö r d ü m göreli de hep sevdim" karşılığını veriyor. Osman adamlarına. Osman'a küskün ve hatta kızgın olan halk bunu duymasın. Hüzeyfe'yi ortadan kaldırabilirdi. . Hüzeyfe geri gelince Osman bir daha tehditler savuruyor. Sonuçta Osman onu o toplantıdan kovuyor. Gaye onu o şe­ kilde üzmek. "Konuyu kapat" diyor ve tartışma orada noktalanıyor.Hüzeyfe. Burada. Artık buna dayanamayan Hüzeyfe. İşte Hüzeyfe ile kavgasının asıl nedeni buna dayanır. Osman'la bu ikilinin (Hüzeyfe-Ammar) arası hiç iyi de­ ğildi.. Muhammed'e suikast girişiminde bulu anları kastediyor) öküz gibi ortaya çıkacaksınız/teşhir edileceksiniz ve deve gibi kesileceksiniz (hani devenin kesimi çok zormuş. "Sizler (Os­ man da dâhil. rahatsız etmek. Bunu daha önce İbni Hazm'dan aktardım. Yaser'i komalık yapması olarak belirtiyor. halife Osman'ın niçin Müslümanlarca katledildiğinin nedenleri kısmında daha detaylı anlatacağım. İyi politikacı Muaviye. A m ­ mar' ı d ö v e d ö v e komalık yapıyor.. adeta o an için ölümü g ö z e alıyor. Hüzeyfe gidince. ko­ nuyla ilgisi nedeniyle kısaca bir d e ğ i n m e d e bulundum. Bunu. Buna sinirlenen Osman. toplum içinde haysiyetiyle oynamak. bunu kastediyor)" diyerek çok ağır ifadelerde bulunuyor. İkili (Hüzeyfe ve Ammar) bu münafıkları bildikleri için hep ha­ lifelerin hedefi halindeydiler. "konuyu kapat" demesinin asıl nedeni.

Daha enteresan örnekler de var Hüzeyfe ile iliği. Çünkü Hüzey­ fe hep hayati tehlike taşıdığının farkındaydı. 84. yine de söylerdim/buna razıy47 İbni Kuteybe. Onun az önceki o sert reaksiyonu (eşek-deve benzetmesi). Hz. Osman kısmında bunu biraz açacağım. Osman'ın onun üzeri­ ne fazla gelmesinden. arkadaşlarının yanında farklı beyanatlarda bulunduğu için bazıları (Nazzam) tarafından eleştirildiğini yazıyor. o hep inkâr etmiş. Ebi Vakkas Ammar'ı da çağırırlar. bir bakıma kendi­ ni kaybettiği için söyledi d e m e k doğru olur. Tevil u Muhtelif il Hadis. Hatta İbni Kuteybe. Osman onlara hakaret edince insanlar bunu kabul etmedi. Hüzeyfe'nin. 54 . g e l bir şeyler yapalım diye. zarar görürüm" karşılığını v e ­ riyordu. farklı şeyler söylüyorsun neden acaba?" diye sorduklarında o.Halife Osman Müslümanlar tarafından ablukaya alının­ ca. "sen Osman'a hayır diyorsun. "Ben böyle yapmak zorun­ dayım. Hz. arka­ daşları ona. Ali teklif ettiği halde A m m a r yardımcı olmak istemem diyor. Her iki insan da (Hüzeyfe-Ammar) iyi niyetli kişiler ol­ dukları için halk onları seviyordu. ona psikolojik ve fiziki baskı kurma­ sından kaynaklanıyor: Artık dayanamadı. Ali ve Sad b. yoksa daha kötü olur. Mesela. ancak tek başı­ mıza kaldığımızda aksini. Bir ke­ resinde. Çünkü adamın hayati tehlikesi söz konusuydu. Osman'ın yanında farklı.. birçoğu Osman'ın bu haksızlığına karşı rahatsızlık duydu. hayır olumsuz bir şey d e ­ medim şeklinde karşılık vermiştir.. Aslında Osman yukarıdaki soruyu ne kadar Hüzeyfe'ye yöneltmişse. Bu konuda Osman'a tepki gösterenler de vardı. 4 7 Hâlbuki bence bu ağır eleştiriyi Hüzeyfe haketmemişti. "Bilsem ki içimdeki sırları açıklasam her sözcük için yirmi kırbaç ceza alırım.

İbni Şebbe. i. Çünkü ona en yakın isim ve onu koruyacak en güçlü kişi Hz. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri.2/233-234 ve 3/1084 A ' m e ş yoluyla: İbni Ebi Şeybe (21/307) dipnotunda. M u h a m m e d ' e çok bağlı biri olmasından dolayı mutlaka söylemiştir. Onun içindir ki Hz. Musannaf.A. d. "Ben pek fazla konuşmak is­ temiyorum" diyor. yoksa bunları nerden bilsin. Kendisi bu konularda gerçekten bilgi sa­ hibi bir insandı" d e d i . Ali Hüzeyfe hakkında az önceki açıklamaları yapıyor. 6/252.21/307. 597 no: 1484. serbest bırakırsam başıma bir şeyler getirir" ya­ nıtını veriyor. 2/363. Sebre anlatıyor: Bir gün Hz. 1-Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. onu haber­ dar etmemesi mümkün değil. "Dilim kurt gibidir. 72 ve 84. Demek ki 48 a. c. h. 2/368.no: 76. no: 8753 ve no: 36315-36316. s. b.İbni Asakir.İbni Kuteybe.Taberi. Artık bundan her şey anlaşılıyor. b. 49 a. Ali'ydi: H e m amcaoğlu.Zehebi.Zehebi.Kenz'ül Ummal. 12/294. Bir diğer sözünde. s. Razzak. Tehzib-i Asar. 1083. Nezar b. no: 38837.dım" diyor.İbni Şebbe. c. Siyer-i A'lam. büyük skandallan.İbni Ebi Şeybe. Ali ile birlikte Hüzeyfe'yi konuşuyorduk. Müstedrek 3/381. detayları ve münafıkların isimlerini bilen biriydi. no: 20974-11/450. Te'vil'ü Muhtelifi'l Hadis. Bunun nedenini soranlara da. 4 9 tabii ki burada büyük ihtimalle Muhammed bu komployu Hz. Tarih-i Medine. . hem damadı ve hem de savaşlar­ da gösterdiği performansıyla askeri yönü ve tabii ki Hz.Hakim. f. e. bu açıkla­ malar durumun ne kadar vahim olduğunu kanıtlıyor. Musannaf. A l i ' y e de anlatmıştır. g. "Hüzeyfe öyle bir insandı ki. s.İbni Asakir. Medine Tarihi. Çünkü çok ciddi ve hayati bir konu. 4 8 h) Hz. Siyer'ü A'lam. 6/252-261 ve 2-)Tarih-i Medine-i Dımaşk. Hz Ali.

Hz. Ali'nin Hüzeyfe hakkında yaptığı az önceki açıklamalardır. d. 7/340. no: 173. e ğ e r yaşıyorsam gelecek cuma günü öyle bir açıklama yapacağım ki. büyük ihtimalle sistem çökerdi. ibni Sad bu konuda iki ri­ vayet aktarıyor. Bedir savaşına katılan Medinelilerden birinci tabaka kısmında. başımızı derde sokmayalım ama bu arada tedbi­ rimizi de alalım gibi telkinler. yaşatacak mısınız hiç de umurumda değildir" di­ yor. 1) Tarih'u Medinet-i Dımaşk. Kimi rivayetlere g ö r e de.Zehebi. Siyer-i A'lam. Übey bin Ka'b kısmı. Bana g ö r e Übey'i ortadan kal- 50 a. b. Yani farklı hesaplar yüzünden s ö y l e n m e m e y e ça­ lışılmıştır. Burada muhakkak Muhammed'in talimatı ve önerisi vardır. arkasında etkili biri kalmazdı. Tabakat. Çünkü bu kadar önemli insan düşman ilan edilseydi. c. Übey bin Ka'b kısmı. "Allah'a yemin olsun ki. Uteyy bin Dumre adında biri çok uzaklardan g e l i p Übey bin Ka'b'den bazı bilgiler öğrenmek ister.İbni Sad. 4/203.no: 279.Ü b e y bin K a ' b ' d e n Ö n e m l i Bir A ç ı k l a m a . cilt 1/270.Sen de diğer iki kişi gibi bunları saklı tut. Übey'in eceliy­ le öldüğüne inanmıyorum. 2) Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. "Muhammed'den duydu­ ğum bazı önemli şeyleri anlatacağım..Hz. Tehzib-i Kemal. Çünkü tüm bu zanlılar söylenseydi. Artık kim ne derse umurumda değildir" şeklindedir. Bu arada Übey. beni artık öldürecek misiniz.Müzi. i. A m a burada önemli olan. ancak çeşitli nedenlerden dolayı o da onları saklı tutmuştur. . Ali de haberdarmış. 5 0 Burada sorgulanması gerek bir durum var: Neymiş aca­ ba Übey'in başını ortadan kaldıracak kadar tehlikeli olan o gizli olay/lar? Bir de şahsen buna bakınca. A m a ne yazık ki o cuma g e l m e d e n per­ şembe günü vefat e d i y o r . cilt 1/399.İbni Asakir.

Bir gün M u h a m m e d ona. yılı olayları. Kab kısmında. Hicri 19. H e m bu skandallar için olabilir. başta Müslim'de geçen şöyle bir hadisle karşılaştım. "Biz deşifre olmadan bu adamı yok edelim" di­ yerek onu ortadan kaldırmışlardır. ibni Kesir. orada detaylıca anlatacağım. Bidaye-Nihaye. Ben Übey'Ie ilgili bu bilgileri tararken. adını bizzat belirlemiş" diyor. Hz. Dolayısıyla suikaste kurban gitmesi akıldan uzak değildir. İlginç: İnsan ne zaman öleceğini bilmez. 1/390 ve sonrası. Zehebi. Ve bu hadis birçok İslami kaynakta anlatılıyor. Siyer-i A'lam. bir gün Ebu Musa elEş'ari'ye şunu söylüyor: "Hatırlamıyor musun ki. "Ey Ebu Musa. Kab bölümünde. Übey'in bu açıklamasından sonra artık kim/lerse. bizzat ismimi mi söylemiş diyor? M u h a m m e d . Yani önemli bir isim ve önemli bir muhalif. M u ­ hammed bir ara sana. yılı halife Ö m e r iş başında iken vefat etmiş diyenler var v e y a halife Osman zamanın­ da. Aynca bu Ceb­ rail hadisi Müslim. . Tabakat-i İbni sad 3/260 Übey b. h. ancak burada verilen bir tarih var ve de çok kısa ve o tarih gel­ meden adam vefat ediyor (resmi tarihin verdiği bilgiler). öyle bir fitne çıkacak 51 Bunu. Bu ölüm kuşkulu değildir d e m e k mümkün değil. sıfat-i munafıkin kısmında. Kaldı ki az önce de belirttiğim gibi zaten kaygılarını da belirtiyor. Übey b. "Evet. Her ikisi tarafından da ortadan kaldırılması muhtemel­ dir. farklı bir çalışmam var. Kaldı ki bu insan. 19. Übey soruyor. Yaser. ya­ ni Tanrı benim adımı mı anmış. "Cebrail geldi Ü b e y ' e Kur'an oku" dedi. Tebük'teki suikastta Muhammed'in yanında bulunan ve saldırganları bilen Ammar b. 51 j) Ebu M u s a el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi. hatta onun özel olarak hazırladığı farklı Kur'an'ı vardı. hem de Osman'ın ha­ zırladığı ve şu an piyasada olan Kur'an'a karşıydı.dırmışlardır.

O sırada Abdullah b. Muhammed seni lanetledi" diyor. M u h a m m e d ' e benziyor" dedi. bir İslam mütefekkiri kalkıp da şu açıklamalarda bulunabiliyor: "Peki bu halk nezdinde meşhur olan Ebu Musa ne yapmış ki Muhammed onu lanetlemiş! Demek ki işlediği çok önemli bir suç varmış ki Muhammed onu lanetlemiş. Şakik adında biri aktarıyor: "Bir gün Hüzeyfe ile oturuyorduk. "Bunlardan biri münafıktır. Yine bir gün Ebu Musa. ondan korkmadıkları için bunu net olarak yazmışlardır. İlgiçtir ki. Abdullah Muham­ m e d ' e benziyor diyor. arkadaş değil miyiz?" diye soruyor. oturan da ayakta durandan daha iyi­ dir" diye bir söz söyledi ve özellikle senin adını da burada andı. ama İslami kesim inanmak is­ temiyor. Bunun üzerine Ebu Musa sesini çıkarmadan hemen oradan ayrılır. Zaten bu komplo içinde onun da ismi var. " N e var aramızda. Her ne kadar ba­ zı İslam tarihçileri onun ismini makaslamışlarsa da.. Hü- . Ebu Musa. Çünkü hemen akabinde. ama seni bağışladığına şahit değilim" diyor." Ya­ ni olaylar aslında çok açıktır. Ammar'a. olaylar bu kadar net-açık olmasına karşın.ki. Hüzeyfe bana. ancak Abdullah her yönüyle Hz. uyuyan oturandan. Hüzeyfe bu suikast olayını biriyle konuşurken Ebu M u ­ sa. Hadi­ sin anlamı açık: A d a m resmen Ebu Musa'nın adını belirti­ yor.. Yani bu kadar açık konuşuyor. yine ki­ mileri ya farkında olmadan v e y a Ö m e r gibi etkili ve yetkili olmadığından. "Biz bunların on dört kişi olduğunu biliyoruz" diyor. bil­ diğim şu ki. Ammar. "Her ne kadar beni lanetlemişse de yine beni bağışla­ mıştır" deyince Ammar. "Bilemem. Mesut ile Ebu Musa el-Eş'ari yanımıza geldiler." Burada net olarak Ebu Musa'nın münafıklardan olduğu­ nu söylüyor. "Ben senin lanetlendiğine şahit oldum. ona g ö r e dikkatli ol" diye bir hadis hatırlatır.

Siyer-i A'lam. 54 a. Nitekim de Ömer'in halifeliği zamanında valiliği en uzun süre devam e*den Ebu Musa'dır. Ali sabah namazlarını kılarken Kunut duasında hep Ebu Musa'ya lanet e d e r d i . Siyer-i A'lam. . Yani onun dostuydu diyorlar. bu Tebük komplosudur demişler.Zehebi. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Taberani'nin de Mucem-i Kebirinden aldığını belirtiyor. Yine Muhammed'in eşlerinden Ümmü S e l e m e ' y e ait olan benzer hadisler var. Kaynak o kadar fazla ki. 5 4 Dikkat edilirse anlattıklarımın tümü İslami kaynaklar­ dan. 32/92-93. Ö m e r Ebu Musa'ya. d. Mesela Hicri 8. ancak bu konuda da­ ha farklı şeyler yazan yazarlar da var. Burada kimi Şia kesimi. "Anlat bakalım o eski anılarımızı" de­ mekten kasıt. Burada ayrıca İbni Asakir ve İbni Sad'ın da bunu aldığı dipnotta geçiyor." 5 3 tabii bura­ da neyi konuştukları belli değil. Çünkü kimi Sünni yorumcu­ lar. El-Marifet'ü ve Tarih. N o : 21989. b. Benim için kanıtlar güçlü o l m a l ı . Muhammed en yakını olduğu için muhakkak Ali'ye de bu münafıkların isimlerini söylemiştir. 2/393. Hz. Kenz. asır52 Hindi. no: 425. 5 2 Hani daha önce de ifade edil­ di.İbni Asakir. anlat ba­ kalım diyordu ve o da başlıyordu anlatmaya. Bunu bir yorum olarak kabul edebiliriz. yoksa netlik ifade etmeyen sözlerden bir sonuç çıkar­ mak istemiyorum. c. 2/391-395.Mecme'ü Zevaid. nerdeyse her satır başına bu kaynaklardan dipnotlar ekleyebilirim. 2/771. Hz. Şunu anlatıyor: "Bazen Ebu Mu­ sa. halife Ömer'in yanına geldiğinde Ö m e r ona. gel dinden imandan konuşalım dediği şeklin­ de açıklamalar yapmışlardır. 53 Zehebei. Aynı şeylerin A m m a r tarafından da söylendiği kaynaklarda geçiyor. Ömer'in. "Seni de sayarsak sayıları 15 olur" diyor. Bundan daha açık bir ifade olmaz.zeyfe d e . Burada. Sadece bilgi olsun diye ekle­ dim.Besevi. Namaz kısmında.

Bu arada şunu da diyorlar: Nerdeyse Muhammed bize. diyenler de var. Bunlar da gidip Ebubekiir ve Ö m e r ' e ileti­ yorlar. Ebu U b e y d e (ki hep­ si de Muhammed'den cennet müjdesini alan seçmeler) ol­ mak üzere. "Anlaşılaın. Muaviye. Ömer. v a h y e dayanıyor" di­ yor. Artık ümitleri kalmayınca. Ubeydullah. Osman. Sonuçta varılan karar. Hatta Kur'an'da Maide suresi 67. yoksa vahye dayanarak mı bunu yapıyorsun?" diye soru­ yorlar. Sad b. ^vasiyet gerçekleş­ meden Muhammed'i yok etmek. Ayşce duyuyor ve Hafsa'ya anlatıyor. Rahaman b. ayeti Hz." Yani Hz. "Ali'nin halife seçilmesi senin fikrin mi. Bu sırada Ebubekir ve Ömer. A m r b. Ali'nin halifeliğiyle ilgilidir. Cirane denilen y e r d e Muhamm e d ' l e konuşuyor. Hele Mu­ hammed zamanında yaşayan Selim birn Kays'ın (h. Yani Tebük'teki gibi onun hakkında suikast planı yapıyorlar. Ali halife olacak diye ilan et. Talha. Muhammed'inki de adeta İran ve Bizans gibi artık a i l e imparatorluğuna dönüşecek" diyorlar ve bu vasiyete e n g e l olmak için bir plan yapıyorlar. Nisaburi gibi kişiler bunu net olarak belirtmişlerdir. Zübeyir. Deylemi'den kısa bir-iki numune ver<eyim. A.da yaşayan Deylemi çok farklı şeyler amlatıyor. Avf. Hatta M u h a m m e d illan bile ediyor. Meselaı İmam Suyuti. rabbinden s a n a geleni duyun yoksa görevini yapmamış olursun. Ebi Vakkas. Kitap içinde bun<dan da zaman za­ man aktarmalar yapacağım. A l i ' y e vasiyet edince. O da "ben kafadan yapmam. ona kul . Ayetin özeti şu: "Ey Muhammed. " A l i ' y e tapın. Mekkeli Müslümanlardan en başta Ebubekir.2-76) yazdıkları çok çarpıcı. Sonuçta Ebubekir'le Ö m e r Mekkeîlilerden önemli ki­ şilerle gizli toplantılar yapıyor. As ve hatta Ebu Hüreyre M u ­ hammed'i vurmak için harekete geçiyor. Muhammed halifeliği Hz.

g i d e n yola paralel olan dağ demek. Muhammed'in son v e d a haccında oluyor. başta Kur'an olmak üzere. Sad b. H e m bu. Kim bilir belki bu gibilerin anlattıklarında doğruluk payı daha da fazla. hem de sözlük anlamı. M u h a m m e d nasıl ayet uydurdu ki. Yani ölümüne yakın bir zamanda. Hâlbuki İslam tarihi daha ta­ raflı. Ebi Vakkas. Ali için de bir ayet uyduracak ki. Ali halife olsun d e d i " şeklinde çok ileri gidiyor. Akabe hem M e k k e etrafında özel bir yerin adıdır. 56 İbni Manzur. resmi tarih.olun" diyecek kadar ileri gitti. 330-333.711) 'İrşad'ül Kulub' s. AKB maddesi. 55 Muhammed bin Hasan Deylemi (h. benzer tartışmalara girme niyetinde değilim. Cebrail gel­ di. Lisan'ul Arab. ben ayı ikiye böldüm diye. Dolayısıyla burada da başarı sağlanamıyor. bunla­ rı bir kenara bırakmak mümkün değil. hem de Tebük'teki olayda zaman zaman Akabe ismi geçi­ yor. Ben. tabii ki Muhammed de işin farkında ve bunlara karşı tedbirini alı­ yor. "Vallahi korkarım. Bu gibi sivrilerin y o ­ rumlarına d e ğ i n m e y e c e ğ i m . 5 5 Kaldı ki bu son olay Hz.56 Aşırı kesimden bir ipucu verdim. Görüldüğü üzere bu suikastla ilgili İslam'ı kaynaklarda çok önemli açıklamalar var-. Sünni kaynakların meşhurlarında var olan bilgiler üzerin­ den bir şeyler aktarmaya çalışıyorum. . O yüzden bazen her ikisi için de bu isim kullanılmıştır.

sakın ola ba­ na bir şey içirmeyin diye uyarmadım mı? Neden bana ilaç içirdiniz? Hepiniz bu ilaçtan içeceksiniz. ancak burası çok farklı. Kitabın ana teması. planın içinde o yoktur" diyor. Bu rivayet çok yaygın. ancak amcam A b b a s hariç. M U H A M M E D E İÇİRDİKLERİ İ L A Ç a. Muhammed'in ölüm nedeni şu hadiste aranmalıdır d e ­ mek. Bazı riva­ yetlere göre. Kalan kısımlar birer teferruattır. Muhammed . Muhammed'in ölüm gerçeği bu başlık­ ta aranmalıdır. tabii ki onlar da önemli.En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e L e d u d Olayı Hz. aslında bu bö­ lümdür. içinizde zaten tek sağlam ki­ şi amcamdır diyor. Vurgula­ mak istediğim. kim yaptı diye? Onlar da amcan Abbas yaptı yanıtını verince kendisi.ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. ancak İbn'il Cevzi'nin aktardığı cümleler daha da ilginç: Hz. Muhammed bu ilaç meselesini fark edince onlara soruyor. Bunu görünce çok kızıyor ve "Sizi. Buhari'nin anlatımlarının birkaç yerinde. Müslim'de ve başka da birçok İslami eserde ortak olarak işlenen şöyle bir olay var: Hz. Muhammed son hastalığında ölüm döşeğindeyken bir ara ayılınca bakıyor ki ona ağız yoluyla ilaç içiriyorlar. Bir şey anlatmadan hemen konunun başında yorum yapmak doğru değildir. Hz. ben de bakacağım. yerinde bir ifade. Çünkü o sizin­ le beraber değil.

Zeyd seriyesi. bu ilaç içirme yöntemi Habeşli kadınların işidir diyor. Çok ağırlaştığını duyup da yanına gelen Üsame b. Insanu'l Uyun. c. Selam. Üsame b. L. 'Ledud'.bu arada eliyle Habeşistan'a işaret ederek. Pazar günü ona ilaç içiriyorlar. Hz. Ledut md bölümü. hem de Müslim bağım­ sız bir bölüm açmışlar: Ledud bölümü. ancak artık konu şamıyordu" d i y o r . no: 1427. 2-) Tıp. Hatta İbni Sad gibi bazı tarihçiler. Z e y d . neden sizi uyardığım halde bana bunu yaptınız. Tabakat. b. İbni Sad gibi bazı İslam tarihçileri bu konuda net süre de veriyorlar. Ve'l Mercan. 2/345. rızası dı­ şında kendisine verilen ilaç demektir tanımını da yapmış­ lardır. Ve her iki kaynağın sarihleri de. . sakın ola bana bir şey vermeyin demek istemiştir. bir grup tek kişiyi katletse kısmında.Buhari-Müslim. d. 3-) Diyat. hastanın istemediği halde. yani bir gün sonra vefat ediyor. Çok açık ki onlara 57 a. Muhammed'in o ağır hastalık haliyle oruç tutması bir kere inandırıcı değil. Kalanlar zaten eşleri Ayşe ve Hafsa (ki zaten hasta iken Ayşe'nin evinde kalıyordu). Demek ki onlar bu yöntemle insanları zehirlemekle meşhurmuş ki böyle söy­ lüyor. bunu onlardan beklediği ve sezdiği için böy­ le bir taktiktiğe başvurmuş olabilir: Bakın ben niyetliyim. 58 İbni Sad. ondan sonra çok ağırlaşıyor ve pazartesi günü.Buhari. üstelik ben oruçluydum demiş. 5 7 Zaten bu konuda hem Buhari. Ilac'u Zatei'l cenb 1/66. Muhammed'in hastalığı kısmında. orada bulunanlar içinde yalnız amcasına gü­ vendiği kesin. "Geldiğimde bana bakıyordu. Halebi.Ibn'il Cevzi. Tıbbi Nevevi. M u h a m m e d onla­ ra. A m a bu­ na rağmen onu dinlememişlerdir. 1-) Megazi.Müslim. 5 8 Hadisten. aynı kısım. Ancak belki ona ilaç içireceklerini tahmin ettiği.

c. sakın benden habersiz bana ilaç içirmeyin demesi. Çünkü onun ihtiyaç duyup böylesine bir uyarıda bulunması.ibni Sad. 6 1 Burada yineliyorum: Üç 59 El-lü'lüü vel-Mercan. aslında birçok şey ifade ediyor. d. bab'ü merd-i nebi ve tıp kısmında. siyasi bir komplo ihtimali var mı diye bu konuda kafa yormamış v e ­ ya bilerek değinmek istememiş.güvenmemiş. 6 0 Muhammed ken­ di ateşi hakkında. kulla­ nayım da belki biraz serinlenirim. 60 El'lü'lüü ve'lMeracn. no: 1661. Bir de benzer şüphe içerikli hadisleri hep Ayşe anlatıyor. b. Mesela buna bakarak. ancak M u ­ hammed ilaçtan korktuğu için kızıyor. no: 19815. Diyat kısmı no: 3913. Sünen. Şu­ nu diyor: Aslında bizim yaptığımız bir şey yok. eften püften noktalar üzerinde durmuşlar. no: 1412. neden diğer eşleri de bu anlatımlarda yok. Demek ki kuş­ ku duyduğu bazı emareler daha önce yaşanmış ki. "Hayatımda Muhammed'in ateşi ve ağrısı kadar şiddetli birağrı-ateş g ö r m e d i m " d i y o r . O nedenle kendilerini ilaç içirmeme konu­ sunda uyarıyor. Ayşe. acaba hastaya. acaba Ayşe-Hafsa aracalığıyla böyle bir planın uygulanması mümkün mü. Razzak. neden bunlar hep A y ş e ' y e dayalı? Bu durum Ayşe'nin ak­ tif olarak bu planların içinde olduğunu gösteriyor. hemen kalkıp "ben yaptım" diye­ cek hali yok ya.Megazi.A. Gerçi burada Ayşe'nin yaptığı bir savunma da var. 61 a. ama ateşimin düşürece­ ğini hiç sanmıyorum" diyordu. Musannaf. isteği dışında ilaç v e ­ rilir mi gibi şeyler. Kimse. bunlar üzerinde şerh yapan kişiler.Tabakat 2/367. 5 9 Herhalde A y ş e bu kadarını da becerebilir. İlginçtir ki bu hadisleri açıklayan. onlara güvenmiyor.Buhari. . "Bana yedi kuyudan su getirin İd.Ebu davud.

6 2 Yalnız ger­ çekten üç yıl önce ve o günkü şartlarda zehirli bir yemek bu kadar zaman sonra kendini gösterir mi. Bir kere Buhari ve Müslim'de g e ç e n hadislerde.. Bir de şu çok önemli: ister o zehirli etin etkisi olsun. hiçbirin­ de "içtiler" ifadesini almamış. Bir de şu da mümkün: Olayın izini kay­ bettirmek için. Şayet alsalar da önemi yok. no: 1413. 62 Buhari-Müslim. Muhammed ölüm döşeğinde ve o yataktan da artık bir daha kalkamı­ yor. vefat ediyor. Buhari bu hadisi birkaç y e r e almış. ilgili dalın uz­ manlarından sormak lazım. . densin gibi bir savunma amacı söz konusu olabilir. "O ilaçtan Ayşe ve Hafsa da içtiler" açıklaması yok. Her ne kadar hadiste. buradaki konu apayrıdır. farklı bir cinayet ne­ deni söz konusu: Ö m e r ve Ebubekir'in. is­ ter olmasın. O nedenle. Dolayısıyla ona içiri­ len ölümcül bir madde değilmiş. bunlar bilerek hadis metnine eklenmiştir ve asılsızdır. bunu bilemiyo­ rum. Çünkü Hz. eski zehirli ilacı bunun dışında tutmak lazım: O konu ayrı. onlar içtiğinde kendileri de ölmüş olacaktı. burada farklı bir komplo. buna kimsenin itirazı yok. kızları aracılığıyla Muhammed'i öldürdükleri iddiası var ortada.yıl önce yediği zehirli bir yemekten dolayı aniden bu kadar aşırı d e r e c e d e ateş ve ağrı olur mu-. Lü'lüü ve'l Mercan. bir kere o an artık bunun pratik ola­ rak uygulanması mümkün değildir. hepiniz teker teker bu ilaçtan içersiniz deniliyorsa da. Belki tekrar olur ama bir kere Yahudi bir kadının ona zehirli bir y e m e k ikram etmesi ve onun da yemesi meşhurdur. Ayşe tarafından böyle bir ifade bilerek uy­ durulmuş olabilir ki efendim tehlikeli bir ilaç olsaydı. Müslim de içtiler demiyor. Çünkü bu gibi kelimelerin ek­ lenmesi şüphe uyandırmak içindir. bunu.. Çünkü bu konuda kanıtlar güçlü ve hayli fazla.

d. gerçek Ömer'le Ayşe değillerdir. Müstedrek no: 4449. Kısacası. b. 8/258. Burada dipnotta başka kaynaklarda var. Siyer-i A'lam. Muhammed'in o ilaç için bu kadar sert re­ aksiyon göstermesi kafaları karıştırıyor: Demek ki bildiği bir şey varmış. hem de Ö m e r ' l e Ayşe'yi çok iyi tanımak lazım. ancak zayıf hadis. 6 3 Olayın izini kaybettirmek için Ayşe hep farklı ölüm nedenleri uydurmuş. no: 487-4843. şimdi de doğrudan ilişkisi olan Kur'an ayetlerine g e ­ çeyim. Bir de Buhari'de g e ç e n ve A y ş e ' y e dayanan şöyle bir hadis var: "Muhammed ölüm d ö ş e ğ i n d e iken dedi ki. beni şah damarından vurdu. Mrgazi.Zehebi. Sünen-i Kübra no: 19097. Peki madem haberdar oldu.Dehaya. bu ilaç içirme olayıyla ilgili hadisle giriş yaptıktan sonra. o zaman o ölen insanları ne yapacağız: N i y e yediler ve sonunda öldüler? Bu konuda iyi sonuç almak için hem var olan tüm bil­ gileri bir araya getirmek. Evet." A m a aynı Buhari. 63 a. 6 4 tabii ki Muhammed'in vahiy yoluyla o ette zehir olduğunu bilmesi gibi rivayetler asılsız. "Muhammed. Örneğin Ebu Ya'li'nin Ayşe'den ak­ tardığı şöyle bir hadis de var: Ayşe. . Müsned. 64 Ebu Ya'li el-Mevsılı. c.Bir kere Hz. halk arasında bilinen Ömer'le Ay­ şe.Hakim. Zatü'I cenb denilen normal bir hastalıktan vefat" etti diyor.Beyhakı. zaten hadis uzmanları da kabul etmemişlerdir. 27/438. peygamberlik alametleri kısmı no: 14262. Bir kere realist olmak lazım. müşriklerin kap-kaşığını kul­ lanma kısmında. İbni Masut'tan rivayet ederek o zehirli etin mucize yoluyla ko­ nuştuğunu ve Muhammed'in o etten yemediğini de yazı­ y o r . Bunlar hakkında bilin­ meyenleri anlatacağım zaten.Mecme'u Zevaid. Hayber'de yediğim o zehirli yemekten artık takatim kalma­ dı. Bu hadisi.

tabii ki aklın hakemliği de önemli. ateşe girenlerle beraber siz de gi­ rin!' d e n i l d i . ibadet eden. suresi. suresi. dul ve bakire eşler verebilir. . Bu ikisi. Önyargılı ola­ rak hemen birilerini katil diye ilan etmek gibi bir niyetim yok."Allah. hern de Kur'an yorumcu­ larının bu ayetlerle ilgili açıklamaları dikkat çekicidir. inkâr edenlere Nuh'un karısı ile Lût'un karı­ sını örnek gösterdi. tövbe eden. ayet. oruç tutan. eşlerinden birine gizli bir söz söy­ lemişti. 4. Çünkü kalpleriniz kaydı. ancak var olan kanıtlar bunu gösteriyor. ayet."Eğer o sizi boşarsa Rabbi ona. sizden daha hayırlı.b. Müslüman.Hani peygamber. ayet. salih mü'minler de (onun yardımcı­ 66 larıdır). Gerçekten bu surede olup bitenler üzerinde dikkatle duru­ lursa Hz. Bunlardan başka melekler de ona arka çıkarlar. Allah'ın azabından hiçbir şeyi onlardan sa­ vamadı. kullarımızdan iki salih kişinin nikâhları altında bulunuyorlardı." 3. 'Haydi. Cebrail de.Cinayetin Kanıtı Tahrim S u r e s i n d e Saklıdır. 10. Muhammed'in büyük bir sıkıntı çektiği ve sonun­ da bedelini bedeniyle ödediği ortaya çıkıyor. 5. Eğer Peygamber'e karşı birbirinize arka çıkarsanız bilin ki Allah onun yardımcısıdır. " 6 8 65 66 67 68 Tahrim Tahrim Tahrim Tahrim suresi. ilkin ilgili ayetlerin anlamını vereyim: 1." 6 7 4. Onlara. Az sonra sunacağım ayetlerin hem anlamları insana bir fikir veriyor. bir kısmından da v a z g e ç m i ş t i . sebatla itaat eden. ayet."Eğer siz ikiniz (Peygamber eşleri) Allah'a tövbe ederseniz. Ancak eşi o sözü (başkasına) haber verince Allah da bunu peygambere bildirmiş. inanan. ne iyi. Derken onlara hainlik etti­ ler de kocaları. 3. peygamber bunun bir kıs­ mını (ona) açıklamış. 6 5 2. suresi.

5. "Rabbim! Bana katında."Allah. Beni Firavun'dan ve onun yaptığı işlerden koru ve be­ ni zalimler topluluğundan kurtar!" d e m i ş t i . Firavun'un karısını örnek gösterdi. " 7 0 Aslında bu Tahrim suresinin ilk üç ayeti de aynı hadi­ seyle ilgilidir. iman edenlere ise. bunu gizli tutacaksın dediği sözü çok açık. O itaat e d e n l e r d e n d i . insanlar ve diğer melekleri de yanına alarak onlara 69 Tahrim suresi. . Cebrail. Rabbinin kelimele­ rini ve kitaplarını doğrulayan İmran kızı Meryem'i de (ina­ nanlara) örnek gösterdi. Burada iki kadının yaptıklarına karşı. Ayetlerde peygamberin. ancak olayın anlaşılabilmesi için bunlar yeter­ li. ayet. ayet. Cebrail. iyi insanlar ve diğer melekler de (topyekûn) M u h a m m e d ' e yardım ederiz deniliyor. 11. ilkin ben Allah başta ol­ mak üzere. Gerçekten açıklama yapılmazsa da insan bu ayetlerin anlamına bakınca bir şey­ ler seziyor. bir de iffetini sapasağlam koruyan ve bizim de kendisine ruhumuzdan üflediğimiz. yoksa var biçimiyle pek anlaşılmaz. " 6 9 6. M u h a m m e d ' e karşı birbirlerine destek olduk­ ları. 70 Tahrim suresi. Yine burada Muhammed'in iki eşinden söz ediliyor ve onlar t ö v b e y e davet ediliyorlar. "aslında ayetler tek başına bile konuya iliş­ kin bir şeyler çağrıştırıyor" demiştim."Allah. cennette bir ev yap. Hani o. A m a tam anlaşılabilmesi için detaylı bilgiye g e ­ rek var. eşlerinden birine gizli bir şey söylediği ve ona. Biraz önce. 12. bu konuda birlikte çalıştıkları açık olarak vurgulanıyor ve üstelik de Tanrı tarafından tehdit ediliyorlar/uyarılıyorlar: Eğer peygambere karşı olmaya ve bu konuda birbirinize destek v e r m e y e d e v a m ederseniz. Tann'nın tek başına değil d e . Bir de onların kalpleri­ nin kaydığı.

siz Muhammed'i rahat­ sız e t m e y e d e v a m ederseniz ben her bakımdan sizden da­ ha iyi olan kızlar. Başta tefsirler olmak üzere. kısa bir vurgu yapmak zorunda kalı­ rım! Çünkü konu dışına çıkmak. yorumları okuyunca. Efendim bilmem M u h a m m e d hangi hanımının yanında bal yerken-bal şerbeti içerken. Hele Tann'nın. Ayşe-Hafsa bunu kıskan­ mışlar. onu bağlar-. Muhammed'in bu yaşından sonra. g ö z ­ lerini açtırmaz. s. ben de bakıp okuyordum. sanki bu ayetler Muham­ m e d ' l e eşleri arasında meydana gelen çok basit bir aile iliş­ kisini anlatıyormuş gibi inanıyordum. Kur'an Bilgileri. Ben şahsen daha önce bu ayetlerle ilgili var olan dokü­ manları. o zaman Muhammed 61-62 yaşlarındaydı ve 63 yaşında da vefat ediyor. O gittikten sonra Mu­ hammed de eşlerinden (cariye statüsündeki) M a r y a y ı ya­ nına alıp Hafsa'nm odasına gitmişler ve Hafsa'nın yatağın71 Osman Keskioğlu. Zaman zaman konular arasında benzer tuhaf şeyler ortaya çıkınca. Diyanet yayını. Hani bir söz var: Bak­ mak ve görmek. ger­ çekten ilginç. konuyu dağıtmak âdetim değil. kadın da gitmiş. bu yüzden M u h a m m e d ' e film çevirmişler veya bir gün Muhammed Hafsa'ya. . bugün babanın (Ömer'in) evine gidebilirsin demiş.karşı cephe alması ilginç! Konumuz bu değil. Şart­ lanma böyledir işte: Sahibini kafese koyar. ben sadece Tann'nın bu yaklaşımını hatırlatmak istedim! Gelgelelim. 120-129. tefsirlerde ve diğer ilgili kay­ naklarda özetle şunlar anlatılıyor. Anılan ayetler hakkında. diğer İslami kaynaklardan da yararlanarak ayetleri biraz daha açayım. ama di­ ğer Kur'an yorumcuları gibi hakikati görmüyordum. dul kadınlar ona verebilirim demesi. Evet. bu sure M e d i n e döneminin son 9-10 yılın­ d a 7 1 gelmiş (oluşturulmuş) ki.

bakın ha Muhammed'i rahatsız ederse­ niz sizin iflahınızı keserim gibi ifadeleri ona mal etmesi. Bu manzara onun zoruna gitmiş. Hafsa daha sonra bu olup bitenleri kuması A y ş e ' y e anlatmış. her şeyi biliyormuş. çok sığ bir yakıştırma: Ayetlerde oluşturulan bu hoş olmayan kompozisyon Tanrı'ya mal edilemez! . o kadınların dedesi durumundaydı ve ayrıca onun birçok kadını daha vardı. Muhammed geçmişi. Dolayı­ sıyla yarı yoldan dönüp geri gelmiş. Ben burada küçük bir soru sorup. M a d e m öyle. Sonuçta ikisiyle Muhammed'in arası açılmış ve böylece iş kontrolden çıkınca da Tanrı bu ayetlerle müda­ halede bulunmuş gibi bir hikâye. tabii ki Hafsa da akıllı. sahipsiz de­ ğildi). g e l e c e ğ i . Muham­ med'in onu sebepsiz yere gönderdiğini anlamış. peki Hafsa'nın geri dönece­ ğini neden bilememiş! N e r e d e kaldı onun peygamberliği (Din mantığına g ö r e ! ) Bir de kadına böyle oyun kurması. sonuçta Muham­ m e d ' e çok sert tepki göstermiş (Zira arkasında babası Ö m e r vardı. Hele çoğu Kur'an yorumcusu/tefsir sahibi ve bu konu­ yu kaleme alan İslam düşünürleri bu hikâyeleri anlatırken. insan hayretler içinde kalıyor. kadın ona karşı bunu yapabilirdi. Odasının kapısını açın­ ca onları sevişirken yakalamış. anlatılanlar bu gibi hikâyelerdir. konuya devam e d e ­ c e ğ i m : Hani derler ki. Evet. tabir caizse hileli yolla onu göndermesi kendisine yakışır mı? Şu olmuş olabilir ve gayet doğaldır da: M u h a m m e d 60 yaşlarında. o kadar zevkle ve sanki gayet normal bir şeymiş gibi anlat­ mışlar ki. hatta masal anlatılıyor. A m a çok büyük bir Tanrı diye nitelendirdiği yaratıcısını getirip bir aile barışı-ilişkisi konu­ sunda kullanması.da sevişmeye başlamışlar. tabii ki haklı olarak bu ko­ nuda sıkıntılar yaşanmıştır.

erkekler arasında bulunması di­ nen uygun değildi.İbni Hişam. önemli tarihçi ve Kur'an yorumcuları var. yılı. çarşamba sabahı yapılan duyurudan öğrendik: Muhammed'in cenazesi bugün gömüldü şeklinde du­ yuru yapıldı" diyor. Ancak genel kanı. 5/292. hicri yılı olayları. "Muhammed en çok beni seviyordu. burada. Hanbel 6/62. 7 3 Peki. Hicri 11. onun için haberi olmamıştır. ne zaman gömüldü ko­ nusunda. Bidaye-Nihaye. . Büdaye-Nihaye.İbni Sad. Ayşe hadisleri. 7 2 Hele Ayşe'nin şu sözü enteresan: "Biz cenazenin def­ nini. Temhidö Muvatta şerhi.İbni Abdi'l Ber. Muhammed'in gümüldüğü yer kısmında.c. 3/216 ve sonrası 73 a. no: 545 Cenâiz kısmı. d-Taberi Tarihi 1 1. 3/403-409. 24/396. Bunu aktaranlar arasında m e z h e p lide­ ri var. c. Sire 4/344.İbni Kesir. 35. "Acaba cenaze gömülürken Ayşe nere­ deydi" diye sorulmaz mı? Kendisi bizzat. Burada İmam Ahmet'ten alıntı yapıyor. Oysa cenaze onun evindeydi. Hz. El-Vefa bi Tarif-i Fedaili'l Mustafa. m a d e m defin söz konusu değil- 72 a.Ahmet b. bab. dolayısıyla dışarı çıkması. Sünen-i Kübra. eşinin cenazesi üç gün y e r d e ka­ lıyor. f. Muhammed'in defni kısmında. 5/292. benim odamda vefat etti" demesine rağmen.Ibn'l Cevzi. Tabakat: 2/401. 11. yılı olayları.İbni Kesir.İmam Malik Muvata. Burada çarşam­ ba yerine salı günü sabahı geçiyor. 3/217. b.Taberi Tarih. üç gün yer­ de kaldığı y ö n ü n d e . yani böyle kenardan söylenen bir söz d e ğ i l .. nasıl oluyor da. h. e. b. Ayşe C e n a z e y e Katılmıyor Muhammed'in cenazesinin kaç gün yerde kaldığı konu­ sunda değişik rivayetler var. c.Hz.. g.Beyhakı. daha sonra gömülüyor ve Ayşe bunun haberini baş­ kalarının duyurusundan öğreniyor? Burada şu sözler söylenebilir: Efendim A y ş e bir kadın.

Burada kısa bir hatırlatma yapayım. eşlerinden Es­ ma onun cenazesini yıkıyordu. M u h a m m e d ' d e n sonra yak­ laşık 50 yıl daha eşsiz yaşamıştır. Yine Ebubekir ölürken.74 Yeri gelince anlatacağım. Ni­ tekim H z . İkisi de Muhammed'in eş­ leri. bu şekilde izleyebilirdi. yılında da vefat eder. Muhammed hayata v e d a edince bu kadın 28 yaşlarında dul kalıyor ve yaklaşık 35 yıl daha yaşıyor. nasıl biliyoruz? Bu konuda binlerce kaynak var ki bu iki isim Ebubekir'in kızı Ayşe ve Ömer'in kızı Hafsa. 17 v e y a 21 yaşlarında olan Hafsa ile evleniyor. A m a tabii ki hitabın Muhammed'in eşlerine olduğu kesin. Dolayısıyla Ayşe en azın­ dan çarşaf giyer. hicri 57. d.A y ş e ve H a f s a İkilisinin Tahrim Süresiyle ilişkisi Ayetlerde bu iki kadının adı geçmiyor. Muhammed 54 yaşında iken 9 yaşındaki Ayşe ile evlenir ve vefat edince kadıncağız 18 yaşında dul kalır. Fatma babasının mezarı başında hem ağlıyor. hem halkla konuşuyor. onlar caizdi de bu son uğur­ lamada eşinin cenazesinin başında bulunması mı yasaktı! Kaldı ki A y ş e için böyle bir yasak söz konusu değildi. Peki. niçin g ö ­ türdüler? Ayrıca A y ş e hayatında birçok siyasi hareketler içinde bulunmuş. Bu şu demek oluyor ki. o zaman cenazeyi nereye. hem de babası üzerine şiirler oku­ yordu. Yine Muhammed 56 ya­ şında iken. . hangi eşleri. 4/113. İşte durum bu 74A'lam-i Nisa. Cemel Vak'ası gibi meşhur tarihi olay­ larda yer almış bir kişiliktir.di ve sorun da yoktu. halife Osman defnedilirken hanımı geceleyin mezarı başında m u m tutup çalışanlara yardımcı oluyordu.

Bir ara yolda fırsatını bulup Ö m e r ' d e n sordum: Ayette sö­ zü edilen iki kadın hangileri. diye. Tahrim suresinde anlatılan bu ikilinin Ayşe ile Hafsa ol­ masında bir kere islam camiasında ittifak var. Ortada iki ihtimal var: Ya bunlar kadın kısmını hiç insan saymıyorlardı (ki gerçek olanı bu) dolayısıyla biraz boylu poslu oldu mu hemen evlendirirlerdi v e y a A y ş e ve Hafsa'da olduğu gibi. bir gün bunu Ö m e r ' d e n sorayım. Şunu da hatırlatayım ki. Bu Tahrim suresinde de mağdur olan yine Muham­ med'in bu iki eşidir. ya 75 Ahzab suresi. bu gencecik kadınlar sanki M u h a m m e d ' e cariyelik yapmaya mecbur mu.iken. O da. ama pek cesaret edemiyordum. mağdur olan bu iki kadın olduğu halde. "Hayret sana. Zaten bir kısmını aşağıya alacağım. Tann'nın ayetler g ö n d e r e r e k 7 5 "bakın siz artık Muhammed'in ölü­ münden sonra başkalarıyla evlenemeyeceksiniz. ayetler: 6 ve 53. her iki kaynakta da bu konuda hadisler çok fazla. Sahabeden İbni Abbas anlatıyor. Bu ayet geldikten son­ ra. "Acaba Muhammed'in hangi kadınları kastedilmiş?" di­ ye hep merak ettim. bakın Muham­ m e d ' e karşı gelirseniz ben Allah olarak onu daha güzeller­ le evlendireceğim diyor. onların ya­ şama hakları. Bu iki isimle ilgili Buhari ve Müslüm'in ortak olarak aldıkları hadisleri te­ mel alarak kısa bir bilgi vereyim. Şöyle ki. sizler artık inananların anneleri sayılırsınız" demesi izah edilir gibi de­ ğil. Olaylara bakıldığında bu fikir kuvvetle muhte­ meldir. So­ nunda hac mevsimi geldi biz yola çıktık. kız vermekle iktidarı ele geçirmek he­ deflenmiştir. hacca gidiyoruz. zevkleri yok mu! Neymiş. . fırsat kovalıyordum ki.

Ayrıca Zamahşeri. olup bitenlere karşı onları dur­ durmak için kendilerine torpil yapmış: Söz veriyorum. Hatta Mu­ hammed bunu A y ş e ve Hafsa'ya ilk söylediğinde. adeta bir ansiklopedi durumunda olan imam Suyuti'nin 'Dürr'ül Mensur' adlı tefsiri. Muhammed falancanın sırasında falanca eşiyle yakalandı gibi hikâyeler bir yana. Libas.bir söz vermiş. Olayları yatıştırmak için o an için söylenmiş geçici bir söz.İbni Abbas! (yani nasıl hâlâ bilmiyorsun) bu ilci kadın Ayşe ile Hafsa'dır" d e d i . İbni Asakir.Buhari. Dahhak İbni Mrdeveyh gibi. Mezalim-gasb kısmında. Kaldı ki. peygamberin ruhsat ver­ diği elbise kısmında. 77 Suyuti. Sealibi. Onun için bir an önce iş başı yapalım hesabıyla kendisine karşı suikast yapmak için geçerli bir neden. . Muhammed'in isteğiyle olan bir teklif değil. zaman da hızla ilerliyor ve adamlar da (Ebubekir-Ömer) onun yaşıtları. oraya bakılabilir. Taberi ve daha niceleri Ayşe ve Hafsa diye belirtmişlerdir. tefsirlerde anlatılan bal şerbe­ ti/bal olayı. Burada İmam Suyuti birçok yazar kay­ nağın ismini detaylıca veriyor. 7 7 Diyelim ki aralarında başka hiçbir olumsuzluk da yoksa bir kere bu halifelik sözünün verilmesi zaten Muhammed için tehlikeli. b. Kurtubi. kanıtlar zaten güç76 a. tabii ki bu. Ancak anlık bir söz. zorunlu bir sözdür. ben gidersem benden sonra babalarınız Ebubekir ve Ö m e r y e ­ rime geçsinler. İbni Adiyy. Tahrim suresi. Ayşe ve Hafsa'ya -sebebi ne olursa olsun. ilgili ayetler kısmında birçok kaynak var. "müjde olsun" şeklinde hitap ediyor onlara. halk tabiriyle halife olsunlar diyor. Çünkü yerine kimi belirlediği konusunda çok tartışmalar var. Ali ismi ö n e çıkıyor. Talak. Ebu Naim Isfahani. ortada bir gerçek var: Muhammed. babanın kızına eşi hakkında na­ sihati konusunda. Çünkü söz vermiş. Nikâh. Tahrim suresi kısmı. O bakımdan geçici diyorum.Müslim. ibni Kesir. Tefsir. ancak daha fazla bilgi için. bilmem Hz. işin içinde özellikle Hz. Dürrü'l Mensur. 7 6 Daha önce de belirttim. Beydavi. bu iki isimde sorun yok: Ayşe ve Hafsa'dırlar. Er-Razi.

şeytanın boynuzunun çıktığı yer burasıdır" diyor. Muhammed bir ara Ayşe'nin evini göstererek ve üç sefer de tekrarlayarak. c. 80 a.Buhari. Muhammed'in eşlerinin evleri kısmında. Yemn kısmında. Hani halk arasında da 78 a. Ki­ mileri bunu çarpıtabilir diye hatırlattım. bunu böyle anlamak lazım. Orası da okunursa. Burada hiç şüphesiz ki bir kinaye. Tahrim süresiyle ilgili bilgiler daha bitmedi. b. Fiten kitabı.lü. Ayşe'nin evinden çıkınca üç sefer söyledi şeklinde rivayetler de var. Farz'ül humus. 7 8 Bu sözü. en başta Buhari ile Müslim'den aktarayım. 79 Müslim. b. Fitne bölümünde.Müslim. bakıyoruz "Şeytanın boynuzlan" şeklinde çoğul kullanmıştır. İmam Ahmet de Müsned'inde almış. Nitekim Ayşe ve Hafsa'yı işaret etti­ ği gibi. aslında Ö m e r onu çok kolay yönlendirebiliyordu demek yerinde bir tes­ pit olur. Aynı sözü baş­ ka zamanda Harsa için de kullanmıştır. somut ka­ nıtlar var. birini/birilerini işaret e t m e söz konusudur. Müsnedüi müksirun İbni Ömer hadisleri kısmında. Musannaf. onlar ayrı şeyler. c. Fiten bölümünde.Abni Ebi Şeybe. Burada birçok hadis kaynaklarında g e ç e n bir olayı. A m a isimleri teleffuz etmediği zaman. . "İş­ te küfür/fitne buradadır. sanırım Ömer'in gerçek kimliği hakkında daha inandırıcı bilgi edinmiş olunur. Bu gibi planlar konusunda Ebubekir pek aktif biri değildi. Bunu da belirtmiş olayım. 80 Fitne ve şeytan boynuzu terimlerini başka konularda da kullanmış. İlerde Ömer'le ilgili detaylı ve bağımsız bir başlık sunacağım. ama bu da onlar için önemli bir neden.İmam Ahmet. Fedail. 79 Burada g ö z d e n kaçmaması gereken ince bir nokta var: Muhammed yalnız Ayşe ve yalnız Hafsa dediği zaman "Şeytanın boynuzu" terimini kullanmış (Yani tekil).Müslim. ibni Ömer hadislerinde.

1980'lerde Türk-İslam sentezcileri. Ki o zaman ben zaten küçüktüm. Yusuf'un etrafındaki kadınlar gibisiniz" diyor. "Fitne doğudan çıkar" derken burada V. Hatırlıyorum. doğudan çıkar şeklinde ifade etmiş. bakın bu konuda kitaplar bile yazılmış" gibi İslam'ın mucizelerini anlatıyor­ lardı. Rusya Suudi Ara­ bistan'a g ö r e pek de doğuya düşmez. Bir de komünizmin asıl çıkış yeri Rusya da değil: Marx. Muhammed ta o zaman -mucize yoluyla. Her ne kadar bu hadis vefatına yakın bir zamanda Ebubekir'in cemaate . O da bunu kastetmiştir. Lenin'i kastetmiş (komünizmi!) diye anlatıyorlardı. Nitekim bu konuda özel bir ayet de var: "Sizin tuzağınız gerçekten büyüktür" diye.kullanılır: Falanca aynen şeytan gibidir denilir. bari "Şeyta­ nın boynuzu kuzeydedir" deseydi. Çünkü Ö m e r ve Ebubekir'den çekindiği için. Hani Kur'an'daki anlatıma g ö r e Yusuf un etrafındaki kadınlar ona oyun kurmuşlar. Yani Muhammed. Nur­ cular bu gibi hadisleri komünizme karşı anti propaganda olarak kullanıyorlardı. Üstelik o kitaplar bedava dağıtılıyordu. O da şundan: Artık ya farklı olay ve kişileri kastetmiştir veya bunu söylediği za­ man Ayşe-Hafsa evleri ona g ö r e doğuya düşmüş olabilir. "Siz aslında Hz. ama d o ğ u denince.İ.buna işaret etmiş diyorlardı ve ayrıca ballandıra ballandıra "Komünizm tehlikesinden Rusya'yı terk edip Karadeniz'i yüzerek g e ç e n ve bu zorluk­ larla Türkiye'ye gelen sayısız insanlar var. A y ş e ve Haf­ sa'ya bazen dolaylı sözler söylemek zorundaydı. Engels Avrupalı! Muhammed ayrıca Ayşe ve Hafsa için. A m a madem söylenen hadisten maksat Rusya ise. dünyadan haberim bile yoktu. o zaman hiç olmazsa koordinatlar tutardı. Türk-İslam sentezcileri bu hadisleri şöyle kullanıyorlar­ dı: Bakın işte komünizm o kadar tehlikeli ki. Bazı sözlerinde fitne buradadır yerine.

farklı yönlere çekmişler. Buhari-Müslim hadisleri. "Muham­ m e d diyor ki. Şu soruyu sormanın tam da zamanı­ dır: Acaba neden o iki kötü kadın örneğini getirip bu olay bağlamında/Ayşe ve Hafsa'nın geçtiği Tahrim suresinde anlatıyor. no: 238 . gerçeği yansıtmıyor. nerdeyse ihanetle eşanlamlı bir kelime (aynı kökten gelen biri üç harfli. ama İslam düşünürleri bunlara hep basit anlamlar yük­ lemişler. gerçek anlamlarını hep g i z l e m e y e çalışmışlardır.namaz kıldırma olayıyla ilgili olarak anlatılmışsa da. A y ş e ve Hafsa nasıl kötü bir ikili ise. M a d e m Hafsa ile Ayşe'yi bu ikiliye benzetiyor ve bu ikili de 81 Buhari. birinci cilt. Burada kötü iki kadın örneği v e ­ riliyor. Lü'lüü Mercan. diğeri de dört harfli/mezid bir fiil). aslında bu bir uydurmadır. kendisine karşı tertiplenen komp­ lonun bir parçası olarak değerlendirmek daha doğru ve mantıklıdır açıkçası. Yoksa Hz. başka anlam­ larda da kullanılır. Bir kere burada daha uygun sözcük kullanılabilirdi. ama sonuçta olumsuz bir anlam taşır. 81 Kanıtlar daha bitmedi. Muhammed bu kadar ağır bir benzetmede niye bulunsun ki. Nitekim Şia kesi­ mi. Kaldı ki. ayette) da iki kötü kadın olarak açıklanıyorlar. sizi gidi tuzakçılar şeklinde anlatıyor­ lar. no: 681 ve 684. ver­ diği Nuh ile Lut'un kadınları (10. Nuh ve Lut eşleri kocalarına karşı hainlik yap­ tılar diyor. Ezan kısmında. Ebubekir cemaate imam olsun" iftirasını duy­ duktan sonra söylediğini iddia ediyor. Kur'an'la devam edelim. Muhammed'in bu sözü. Yani ben ne zaman Ebubekir'i önerdim. ne alâkası var? Burada Ayşe ve Hafsa'yı. İlginçtir ki. Ayşe'nin insanlara. Bunu. Hainlik. kötülük bakımından Nuh ve Lut kadınlarına benzetiyor. Tahrim suresinden anlamlarını verdiğim ayetlerden on ve on birinci ayetleri önemli bir mesaj içermektedir aslın­ da. namaz kısmı. Gerçi hiyanet yalnız ihanet anlamına gelmez-.

Burada ihanet/hainlik kelimesi kullanılınca Kur'an yorumcularının zoraki açıklamalara başvurduklarını görüyorum: Efendim peygamberlerin eşleri zina yapmazlar gibi yorumlar. Bunları bu suikast bağlamında şöyle değerlendirmek mümkün: Demek ki bu ilaç içirme olayı sadece vefat ettiği sırada olmamış. insan bağımsız bir g ö z l e yalnız bu Tahrim süresindeki anlatılanlara baksa. ancak seçilen terimler uygun değildir. yine aklına bir şeyler gelir: M u h a m m e d ' l e eşleri arasında olup biten ney­ miş ki. ya Hafsa? Belki ayetten bunu kastetmemiş. no: 1412 . İşte alâkası olmayan bir terim kullanıldığın­ da tabii ki yorumculara iş çıkar: Zoraki anlamlar yüklemek durumunda kalırlar. Maksat.A y ş e H a k k ı n d a Bazı Saptamalar Ayşe'yi biraz daha fazla tanımak için. o sihrin etkisiyle öy­ le bir hale gelmişti ki. anılan planları başarabilecek kapasitede mi değil mi? Ayşe'nin anlattığı şöyle bir hadis var: "Muhammed'e sihir yapılmıştı. Diyelim Ayşe'nin Safvan'la İfk ola­ yı meşhurdur. o kadar akli dengesini kaybediyordu" d i y o r . hakkında sağlam İslami kaynaklardan derlediğim bazı bilgileri sunmak istiyo­ rum. yaptığı bir işe hayır yapmadım di­ yordu. Buhari ve Müslim'in ortak olarak işledikleri hadisler­ den. N e d e n Hay82 El-lü'lüü vel-Mercan. Hiçbir kanıt olmasa bile. peki Hafsa ile Ayşe de böyle miydi acaba (İhanetçü). daha önce de Ayşe ve Hafsa tarafından değişik yollarla kendisine verildiği olasılığı çok güçlü.. 8 2 Bu.eşlerine karşı haindi diyor.. Kur'an'a bu ilginç biçimde yansımış diye insanın ak­ lına sorular gelir! e.

koca ayarlayabilmiştir. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. O yüzden e ğ e r Ebubekir ve Ömer M u h a m m e d hakkında bir suikast plan83 Şevde. Ayşe bunu duyar duymaz -çözmek için. Zehebi. 22. Safiye. Bir kere başlangıçta babasının onu M u h a m m e d ' e ver­ mesi büyük bir yanlışlık. Meymune. İbni Asakir'in anlattığına g ö r e . Bunun savu­ nulacak hiçbir tarafı yok. . Cüveyriye. Zeynep b. 8 4 Kadın her yönüyle bece­ rikli biri. Muhamm e d ' d e n sonra -istemişse. Burada demek istediğim. Kim bilir ve garanti eder ki. M u h a m m e d ' d e n sonra Ayşe 50 yıl tek başına yaşamış. Cahş vs. Ümmü Habibe. biyolojik olarak artık Muhammed'den aşk beklemek mümkün değildi. artık başka bir erkekle yaşamamıştır! tabii ki yaşamışsa diyecek bir şey yok: Genç kadın ve onun en doğal hakkı. Bir de Ayşe gibi bir kadın kendi işini bilirdi. bu işte çıkarı vardı. Şu denilebilir: Ayşe Muhammed'i kaybetseydi. Zenginliğine küçük bir ör­ nek vereyim. ister ya­ şı 9 olsun. Marya. ister 15 olsun fark etmez. Ayşe'nin bir kere ondan beklentisi yoktu. Devlet onun maaşını veriyordu. eli açık biri değildi. Hatice gibi cömert. Dolayısıy­ la A y ş e neden kendini eşsiz bıraksın ki? Bir kere Muham­ med'in Ayşe'den başka aynı anda en az on hanımı daha v a r d ı 8 3 ve kendisi 60'ı geçmişti. Hafsa. aşk konusunda Ayşe'nin za­ ten Muhammed'den bir beklentisi yoktu.he­ men koşarak olay yerine g i d e r .ber'de bir Yahudi kadın bunu planlayabiliyor da Ayşe böy­ le yapmasın! Üstelik Ayşe yapsa babası halife olacaktı. ayetlere g ö r e artık bir daha evlenemezdi. Bu nedenle. Ümmü Seleme. Ayşe. hatta bir insanlık suçu idi. 13/Z93. Onun köleleriyle-işçileriyle İbni Abbas'ın köle-işçileri arasında bir ara kavga çıkınca. Düvel'ul İslam. Bir kere Muhammed 55 yaşlarındaydı ve başka hanımları da vardı. 84 ibni Asakir.

o sihrin malzemesi de Yahudilere ait olan Zekvan kuyusuna atılmış. bu adama sihir yapılmış. ama A y ş e kendi evindeydi. c. bunlar rahatlıkla bu plana iştirak etmişlerdir. siyer 4/315. Muhammed'in vefat ettiği ay Haziran ayı ki. hanımlarıyla seviştiği halde sevişmedim diyordu/bunun farkında değildi. söylediği malzemeyi kuyudan çıkar85 Hz. mantık ve ilmi açıdan boş bir iddiadır. Ayşe ben çaremi buldum. 8 5 Bu büyü hadisinden bahsetmekte maksadım şu: "Biri­ leri M u h a m m e d ' e sihir yapmıştı.İbni Hişam. İki kişi (melek) bana gelip dediler ki. Hz.lamışlarsa ve o da bu iki kadın tarafından uygulanmak istenmişse. ne zaman defnedildi kısmında. As­ lında bu da M u h a m m e d ' e yapılmak istenen planın bir par­ çasıdır: Olay sihir değil. o coğraf­ yanın en sıcak aylarından. Muhammed ne zaman gömüldü bölümünde. Mesela A y ş e diyor ki. 5/292.İbni Kesir. bu büyü M u h a m m e d ' d e o kadar olumsuz etki yapmıştı ki. ben hepsini anlat­ madım. Tarih. belki de ilaç yedirmek/içirmek gi­ bi bir komplo söz konusu. b.Taberi. o da akli dengesini kay­ betmişti" sözü. Bunu anlattıktan sonra ben­ le Muhammed gittik. Kaldı ki bugünkü gibi sıcaklığa karşı tedbir de yoktu. 3/217. Muhammed'in cenazesinin üç gün yerde kaldığını içeren kaynaklardan birkaçı: a. Bidaye-Nihaye. Burada. Tekrarlıyorum: Sihir yapıldı açık­ laması zaten A y ş e ' y e dayanır. Özel başlık: Ne zaman öldü. "Sonuçta bir gün Muhammed bana dedi ki. tabii ki bu da anlamlı. İşte halifelik kavgaları yüzünden ce­ naze o yaz sıcaklığında 3 gün dışarda kalır. Daha önce de belirttim. cenaze üç gün yerde kalmış­ tır. . cena­ zenin ne kadar bozulduğunu insan herhalde tahmin edebi­ liyor. Hadis uzun ve içinde çok lüzumsuz şeyler var. Ebubekir'le Ö m e r de o üç gün içinde halifelik peşindeydi.

Mer'da. Hâlbuki senden önce ölsem.Ahmet b. 6/111.dik. Belli ki Muham­ m e d ondan kurtulmak istemiş. d.. sen bir an önce gitmemi ve benden kurtulmanı istiyorsun" diyor. Çünkü açıklamalar inandırıcı değil. Ayşe'nin bu hadisi. ancak çaresini bulamamış­ tır. seni kabre indirirdim" diyor.Beyhakı. onun izini benzer uydurmalarla kaybettirmeye çalış­ mış. O.Buhari. olayı başka konu86 a. böylece onun büyü işi bitti. nasıl olsa ben sağlığıma kavuştum. 87 a.İbni Sad. b. neyin peşinde­ dir!" diyor. gerek yok. Çok açıktır ki.İbni Sad. Ayşe'den farklı bir hadis. 5/289.Müsned-i Ebu Ya'li. "Peki bunu insanlara anlat" dedim. istihlaf kısmında. Tabakt. Bu arada ben M u h a m m e d ' e . sen ölümümü istiyorsun." Bunları anlatan Ayşe'nin kendisi. Hanbel. Muhammed'in ağrısı. Hz. 8/87. Hz.. "sen benden önce ölseydin ben senin cenaze namazını kılar. "Ayşe sen benden önce ölseydin ben sana dua eder­ dim" dedi. b. Muhammed'in 'Beki'a çıkması' başlığıyla. c. 2/353. e. no: 4620. en başta Buhari'de pek çok yer­ de geçmektedir. aynı gün sen gider başka hanımlarınla aşk yaşarsın" diyor. hastalığı kısmında. 2/351. Ayşe d e v a m ediyor: "Söze bak! Vallahi benim bildiğim. Ayşe çaktırmadan ona bir şeyler yedir­ miş. Kendisiyle Ayşe arasında olup bitenler bağlamında bir ara.Müsned-i Teyalisi. . Muhammed hasta iken bana. "Yazıklar olsun! Bu kadın (Ayşe) başarabilirse ne yapmak istiyor. Bir de değişik kaynaklarda bunun farklı versiyonu da var. 8 7 tabii ki bunu anlatan Ayşe. Muhammed. ama kaybolmaz ki. Bunun üzerine Ayşe sert tepki gösteri­ yor: "Bu açıklaman gösteriyor ki. rahatsızlığı geçti. 1/202. Tabakat. başkası önemli değil dedi. kavl'ül marid kısmında ve Ahkâm. 8 6 Hele Muhammed'in A y ş e hakkında şu açıklaması şüp­ heleri daha da artırmaktadır. Ayşe'ye. Hz. Müsned. Şa'b'ül iman 1/214 ve Sünen-i-Kübra.

Yoksa Ayşe'nin anlattığı böyle basit şeyler yüzünden söylenen bir söz değildir. ölülere dua e t m e y e gidiyor­ muş. Şu da var ki.4.larla ilişkilendiriyor: Mesela bir g e c e kalkıp gitti. . Muham­ med b. Bu­ nun bir çarpıtma olduğu belli. İslam âlimleri arasında tartışmalara neden ol­ muş. Ebubekir ve Ö m e r ' e Firavun demişler. Zehebi. İşte Hz. Benzer ağır ithamlar Sünni kaynaklarda da var. Bu durumda A y ş e kimseyi kolay içeri almamış d e ­ mektir ve rahatlıkla istediğini kendi evinde yapabilmiştir. işte beni görünce o arada bu sözü söyledi diyor. ona verilen ilaçtan sonra v e y a kendisine karşı Ayşe'nin çevirdiği genel planlar bağlamında söylenmiştir. verilen bilgilere g ö r e M u h a m m e d son günlerde Ayşe'nin evinde kalmış ve artık orada vefat et­ miş. Hatırlanacağı gibi biraz önce de açıkladım. Meğerki mezarlığa. Her ne kadar yazdıkları halde katılmıyorlarsa da.. Ebubekir ve kızları olan A y ş e ve Hafsa'nın Muhammed'i zehirleyip öldürdüklerini ve hepsinin katil olduklarını açıkça belirtiyor. Kimileri (isim de vererek). ona zehir içirdiklerini net söylüyorlar. peşine takıldım. Ayşe île Hafsa'nın (tabii ki Ebubekir ve Ömer'in de direktifleriyle ki bir an ön­ ce iktidarı ele geçirsinler diye) Muhammed'i katlettiklerini. kızları A y ­ şe ve Hafsa'yı Lut kavmine benzetmişler şeklinde net açık88 Al-i imran suresi 144.. Mesut Ayaşî (h. hatta bazı Kur'an yorumcuları ve İslam düşünürleri bu ve benzeri kanıtları g ö z önüne alarak. Mesela. İbni Hacer gibileri şu ağır ifadeleri de eklemişler. kendisi Ay­ şe'ye şeytan demişti. Anlaşılan. Muhammed'in A y ş e ' y e karşı kullandığı yukarı­ daki cümle. ayetin açıklamasında. asırda yaşamış) kendi tefsirin­ 8 8 de bu konuda halife Ömer. ben de sandım ki başka hanımlarına gidiyor (kıskandım). yer de böylesine bir komplo için tam uy­ gun. Aslında bu söz.

bunu hep söylüyorum. Bu adam Hz. . Kitabında enteresan şeyler anlatıyor. Sırrı b. Ebu U b e y d e . ancak Ebubekir'i de yönlendirmiş ve hatta kul­ lanmıştır d e m e k yerinde olur. Ömer. Muhammed bir siyasi cinayete kurban gitmiş ve bunu tertipleyenlerin baş aktörü de Ömer'dir. 92 Meclisi aslında Şia. 15/578. ya­ 92 zarın bu olayı bir sonuca bağladığını anlıyor. Ebubekir. s. Ebi Darem kısmı.lamaları var. I/268 ve Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz 364. Her ne kadar İslam'ın Sünni kesim yazarları bu konuyu soyutlayarak. Adı Selim bin Kays Hilali (h. ama uzunca da bir kaynak hazırlamış. 8 9 Ayaşî'yi sadece sivri bir örnek olarak gös­ terdim. no: 822'de de geçtiği yazılı. Muhammed b. Nitekim Ömer'in yaptıklarına dayanamayan Hz. Ali. kızlarının M u h a m m e d ' l e evli olmaları ve onunla yaşamaları. Aslında bu konuda var olan tüm bilgilere bakınca. Ensab.2-76). insanlardan gizli tutmak istemişlerse de. as­ lında kanıtlar çok güçlü ki. Ahmet b. Lisanü'l Mizan. 9 1 Şimdi farklı bir tarihçiden bazı bilgiler sunacağım. no 551. Muhammed'in Ali'yi halife olarak ad89 Zehebi. Sen bununla geleceğini garantiye al­ mak istiyorsun" demiştir. cilt 22/239 ve 22/516. 91 Belazuri. a-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. Hatta Meclisi gibi Şia ekolüne bağlı yazarlar 9 0 Ebubekir-Ömer ve kızlarını daha ağır bir şekilde suçluyorlar. Ali ile çok samimi. 2/283. Bunu yaparken de en önem­ li avantajları. Zaten M u h a m m e d ' d e n sonra Ömer'in Ebubekir için aktif bir şekilde çalışması. 3/884. Siyer-i ATam'ın ilgili dip notunda Zehebi'nin Tezkiretü'l Huffaz. 1/587. onunla birlikte yaşayan biri. 90 Bihar'ul Envar adlı yapıtı. aslında kendi gele­ ceğinin altyapısını güçlendirmekti. b) 'Mizan'ül İtidal'. Selim'in anlattıklarından bir ö z e t sunayım. bunu açıkça Ö m e r ' e karşı söylemiştir: "Aslında Ebubekir senin umurunda değil. tam 110 cilt. Muaz bin Cebel ve Salim başta olmak üzere.

Ali'nin halife olmasına fırsat v e r m e m e k için. ha pislik içinde yetişen bir hur­ ma. Selim'in kitabında daha enteresan şeyler de var. nami diüeri Kitab'ü Sakife. göz-kulak oluyorlar. 34 civarında bir kitle bu plana dahil oluyor ve gi­ derek sayı artıyor. Kitab'ü Selim. fiziki olarak yapılacak hiçbir şey y o k . alınan karar ne! Hedefleri. Sıra sözleşme metnini yazmaya gelince Ebubekir'in evinde toplanıyorlar. Bu iş için 10-15 kişik bir katil grup da ayarlıyorlar. burda da Veda haccından dönmekte olan Muhammed'i yolda öldürmeye karar veriyorlar. bir toplantısında dolaylı olarak da olsa bu­ nu belirtiyor. Mesela Ö m e r bir sözünde. tabii ki Muham­ med'in de istihbaratı güçlü. Belge orada kalıyor ta ki Ö m e r halife olana kadar. 9 3 93 Selim b.res göstermesi yüzünden harekete geçenler kendi arala­ rında bir plan yapıyorlar. Hani ibadet yeridir kimse bunu tahmin e t m e z niyetiyle (bilerek) Ka'be'yi seçiyorlar. bir darbe ile Muhammed'i ortadan kaldırmak. Muhammed bu planı bilmesin diye Ayşe ve Hafsa da bu konuda g ö r e v alıyorlar. Ö m e r ve Ebu Ubeyde'in halife olmalarına karar veriyorlar. Bunu duyan Muham­ m e d çok kızıyor. Bu gerçek­ leştikten sonra da sırayla Ebubekir. Peki. Bunu da uygun zamanlarda Ka'be içinde yürütüyorlar. Sait bin As da bu sözleş­ menin kâtipliğini yapıyor. Kays Hilali. Daha önce Tebük'tc yaptıkları gibi. 148 ve son­ rası. Yazılan yazı Ebu Ubeyd e ' y e veriliyor. aralarında hiç fark yok" diyor. Olay tarihi hicri 10. . s. o da götürüp Ka'be'de uygun bir y e r d e g ö ­ müyor. bunun bilgisini alıyor ve plan yine boşa çıkıyor. Aynca 235 Ömer'in Muhammed'e ihaneti kısmında. Daha sonra bu sayı hayli ka­ barıyor. ama ne fayda! Karşısında en başta Ö m e r ve çok güçlü bir muhalif kitle var. "Benim yanımda ha Muhammed'in davası. yılı ki bir yıl sonra da Muhammed vefat ediyor.

Burada bu hikâye üze­ rinde durmaktaki amacım. Bir bal şerbeti. hem de bundan sonra anlatacaklarım bir bütün olarak değerlendirilirse ve bu insanların da 1400 yıl önceki bir toplumun insanları oldukları düşünülürse. as­ lında senaryonun gayet normal ve oluşan kanaatin de bu y ö n d e olduğunu rahatlıkla söylemek mümkündür. O yüzden elinde iki tedbir vardı. M u h a m m e d ' e karşı olanlar çok güçlü in­ sanlardı. Ayşe ve Hafsa'dan bir şeyler sezmiş ki. oradan da göklere. iktidar kavgaları yüzünden ta Tebük'ten bu olaya kadar sonuç v e r m e y e n plan. ikincisi ise. Bir de e ğ e r anlatılanlar doğruysa. sık sık ayetler oluşturup bu yolla onları durdurmak. "Aslında Muhammed bedeniyle/fiziki . Kendisi. bir g e c e hayatı meselesi değil olay. Allah yanına götü­ rülmüşü) tabii ki bu olay İslam'da meşhurdur ve bir de bu­ nun adında bir sure var: İsra suresi. Ki o zaman henüz dünyaya bile gelmedi­ ği halde. M u h a m m e d ' e karşı yapılmak istenen ve içinde eşleri Ayşe ile Hafsa'nın da bu­ lunduğu bu suikastlerle ilgilidir aslında. İşte Tahrim sursindeki anlatılanlar. Muhammed. Birincisi. durumu ayetlerle formü­ le ederek bir taktik ve tedbir olarak uyguluyor. Mesela Kur'an'da Mirac'la ilgili İsra suresi var. A y ş e ve Hafsa'nın ona zehir içirmeleriyle sonuç veriyor ve maksadına ulaşıyorlar. Ki güya M u h a m m e d Cebrail eşliğinde bir g e c e Burak de­ nen bir araca (her ne ise!) bindirilip Mekke'den Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya. maddi olarak tedbirini almak. zaman içinde bu konuda konuşulunca fikrini söy­ lüyor. pek de dine inanan biri değil­ di. Burada yine başta Buhari ve Müslim'den somut örnek­ ler v e r e y i m . bu kadar ayetleri bunun için oluşturmaz. H e m baştan beri verilen bilgiler. A y ş e bugünkü saf Müslümanların inandığı gibi.Yineliyorum. Ayşe'nin bu olayla ilgili yoru­ mundan dolayı.

ayette. "Bu da 94 Fahrettin er-Razi. Ayşe'nin Muham­ med'in.Müslim. Ancak sağlam diye kabul edilen kay­ naklarda g e ç e n bu söz A y ş e ' y e ait ise. Yine 51. Ayşe buna çok kızar ve o meşhur sözü­ nü burada söyler: "Bakıyorum senin Allah'ın senin zev­ kin doğrultusunda acele ederek hemen ayet gönderi­ yor. peygamberliğine inanmadığı düşüncesi kesinlik kazanmaktadır. deri gibi o günkü malzemeden iki kanatlı bir at yapmışlar. 9 4 Yine en başta Buhari ve Müslim'de g e ç e n ve A y ş e ' y e atfedilen önemli bir söz var: Ahzab suresi 50. bir kadın g e c e sırasını kumasına hibe edebilir mi kıs­ mında. asırda yaşıyoruz. Bir ara e v e gelince bakıyor ki A y ş e çocuklarla oynuyor. 95 a. 49. Muhammed bir kadını e ğ e r beğenirse. ayet tefsiri bağlamında. peki günümüzde hangi Müslü­ man bu kadın kadar cesaret edip böylesine eleştirel bir söz kullanabilir? Dediğim gibi islam tarihi çok güvensiz ve uy­ durmalarla doludur. 21.olarak göklere çıkmamıştır. Muhammed soruyor.Buhari. A m a aynı şekilde kaynaklarda şunlar da var. b." 9 5 İşte benzer örneklere bakılınca. Muhammed. istediğini geri getirebilirsin. Reda. ara sıra ufak çocukları çağırırdı. . ayetin bir ye­ rinde deniliyor ki. Taberi ve daha birçoğu. bunu İsra suresi ilk ayetin açıkla­ ma kısmında anlatıyorlar. demek ki kadın ger­ çekten harikaymış. ona mehir ücretini vermeden/bedava alabilir. gelip Ayşe ile oynasınlar diye. o ancak rüya yoluyla bun­ ları anlatıyor" d i y o r . M u h a m m e d ' e tam özgürlük verilir: "Kadınlarından istediğini boşayabilir. Ahzab suresi 50. eşlerin arasında geceleyin sıralama yapmayabilirsin' gibi avantaj ayetleri oluşunca. Bariz bir örnek vereyim.

Tarih-ü MedinetJ Dımaşk. hani onun da kanatları varmış ya!" karşılığını verince. Ö m e r onu ve Hafsa'yı bu komploda bir piyon olarak kullanmıştır. onu ye­ rine getirirseniz zarar görmezsiniz" diyor. çok doğru sözlü demek.İbni Kesir Tefsiri. 9 6 İşte bir taraftan oyuncakla uğraşan küçücük bir çocuk. 13. Sad suresi 30. Muhammed artık hastadır. Allah onu öne geçiriyor/yani vahye dayanıyor" diyor. Onun için hep karşımızda uyduruk bir res­ mi İslam tarihi vardır diyorum. ben göklere/miraca çıktım deyince o da tartışmasız olarak buna inanırım demiş ve bu unvanı bu olaydan dola­ yı almıştır. b. Saflığına ve hiçliğine küçük bir örnek vereyim. cilt. Buna karşı Muhammed. Belli ki onlar da iyi çalışmış­ lar! 9 7 f. "bakıyorum sen hasta olursan Ebubekir'i namazda öne geçiriyorsun" diyor. Ayşe ister filozof olsun. Muhammed ölüm döşeğindeyken. " H z . 97. 30/265 . "Bu Süleyman peygamberin atıdır. N o : 5863-64. Hele biraz da ona prim vermişse (yönetici olursun diye) iş tamam olmuştur. ayet ve devamı. N e r d e bu gibi sözler varsa hep Ayşe ve Hafsa'ya dayanıyor. "Ben ö n e geçirmiyorum ki. Bunun üzerine halife Ömer. Bunun tarihçesi de şu: Muham­ med. Sıddık demek. Bilindiği gi­ bi onun lakabı 'Sıddık'tır. Muhammed'i Konuşturmuyor! Hz. Oyun kısmında.İbni Hibban. ne dediğini 96 a.Halife Ömer Hz. Muhammed gülmekten bayılıyor. "Bana kalem-kâğıt getirin size öyle bir vasiyette bulunayım ki.ne?" Ayşe. diğer taraftan nerdeyse filozof gibi gös­ terilen bir Ayşe. Hafsa'nın da bu konuda bir hadisi var. Muhammed'e. İşte böylesine saf bir Ebubekir'i Ö m e r kolay yönlendirebilmiştir. Hatta bu konuda Ebubekir bir hiçtir d e m e k mübalağa değildir. isterse çocuk.İbni Asakir.

bab'ü kitabet-il ilmi. ma­ d e m Muhammed'in arkasında Allah vardır. az önce­ ki hadise değiniyor ve Hz. 5/212. 5/254. Bunun neticesinde Muhammed onlara "Çıkın burdan" di­ yor ve vasiyet yazılmadan konu kapanıyor. 9 9 98-Buhari. artık hastalıktan dolayı sözlerini karıştırıyor. bab'ü kavl'il meriz. Buhari bu 3 yerde Ömer'in ismini verir. M u h a m m e d ' e karşı bu ifadeyi kullanan da Ömer'in kendisidir diyor. Nihaye fi Garib-il Hadis. Lisan'ül Arab. Aynı açıklama İbni'l Manzur tarafından da yapılmıştır.Mer'za. no: 1637 99 a. aslında Ö m e r dı­ şında hiç kimsenin adı geçmiyor. 'Hecere' demek. onlar da onun bu vasiyetine itiraz etmişler deniliyorsa da. . lsti'sam. M u ­ hammed'i konuşturmuyor.İbni Esir. Her ne kadar kimi rivayetlerde Ö m e r ' l e birlikte başka­ ları da Muhammed'in yanında varmış. Müslim. ilim. Bu açıklama en başta Buhari'nin eserle­ rinde birçok yerde. boş konuşmak. Vasiyet. sağlam konuşamıyor demektir diyor ve ekliyor. M u h a m m e d ' e bunu demekten kasıt. b. 9 8 Burada kullanılan tartışmalı bir terim var..Hz. Zaten Ö m e r ' d e n başka da kimse bu ifadeyi kullanma cesaretinde bulunamazdı. "Hayret! Bırakmadılar ki peygamber sözünü ta­ mamlasın" diyor. hasta da olsa yine doğru konuşur diyor. Ö m e r yukarı­ daki cümleyle birlikte burada M u h a m m e d ' e karşı 'HCR' kelimesini kullanıyor. Müslim'de ve diğer Islami kaynaklarda anlatılmaktadır. tabii ki Ömer'in bu sözü üzeri­ ne orada bulunanlar arasında tartışma çıkıyor: Kimisi. bab'ü kerahet'il hilafı. aynca birçok yerde bu karşı çıkışı isimsiz olarak verir.İbni Manzur. Buhari'de birkaç y e r d e Ömer'in bu konuda ismi g e ç i y o r . ne dediğini bilme­ mek diye genel sözcük anlamını verdikten sonra. Dolayısıyla Kur'an var. o bize yeter" diyor ve sö­ zü edilen o vasiyetin yazılmasına engel oluyor/Hz. Hatta ibni Ab­ bas. kimisi de Ömer'i haklı buluyor. Bunun anlamını İbni Esir'den dinleye­ lim.bilmiyor.

o zaman bunu söylemezdi. hastaları da konuştu­ rur. Aşağıda bunun nedenini anlatacağım. Muhammed'in hastalanması bölümünde. Hz. Vasiyet. a. Ömer'in ismi var. g . 'Hecere' kelimesi var. abuk-sabuk konuşuyor. "Artık hastadır. d. hel yüşfeu ila ehli-1 zimme babında. Musannaf. ancak.Müslim. no: 18771 ibni Sad'dan alıntı yapıyor.Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? a) Belki M u h a m m e d bu son nefesinde. Razzak. Onlar g e t i r m e y e çalı­ şınca o sırada Ö m e r geliyor. o zaman Muhammed'in mucize iddiası nerede kalır? Yani ne olursa olsun bu karşı çıkış Ö m e r için olumlu değil. Çünkü iş sadece akılla ol­ sa.Buhari. Bunun üzerine Muhammed ( d e m e k ki artık dayanamıyor) ?kadınlar sen­ den daha iyidir" diyor. ak­ li dengesi yerinde değildir. Dolayı­ sıyla onun söylediklerinin bir değeri yoktur" d e m e k iste­ miş.Cizye. 100 A. Şu da var ki. v e ­ rin size önemli şeyler yazayım diye. no:1059. -İs­ lam inancına g ö r e Allah cansızları da.'00 Sonuç şu: Ömer.Buhari. Eğer inansaydı ki Muhammed'in projesinde Allah var. f. Bunlar aslında önemli açıklamalar­ dır. . babü terk'il vasiyet. Yahudilerin arap yarımadasından çıkanlması kısmında.Cihad. M u h a m m e d ' e . g. durumu öğreniyor.). Ömer'in de içinde bulunduğu Tebük'teki suikastçıları ve yine Ö m e r ' l e Ebubec. Ayrıca 1-2 hadis de isimsiz var.Ö m e r sadece bu olayda itiraz etmiyor. Ömer'in burada korktuğu bir şey varmış ki karşı çık­ mış. e. Yine bu hastalık anında M u h a m m e d hanımlarından kâğıt-kalem istiyor. "Siz ka­ dınlar ancak ağlamaya varsınız.Müslim ortak hadisleri: El'lü'lü'ü ve'l Mercan.Megazi. bir kere Ömer'in bu karşı çıkması İslam inancına uygun değildir. kullanılan kelimenin anlamı bu. başka neye yararsınız" diyor ve burda da engel oluyor/bırakmıyor.

Ayşe burada Ali ile ilgili şu önemli açığı da veriyor/ona kızgın ol­ duğunu belirtiyor. Ayşe ile ilgili bu hadis sadece Buhari'de 18 y e r d e tekrarlanmıştır. tabii ki her iki neden de önemli. şöyle diyor. 24 saat Muham­ med'in yanındaydım. hatta tuvalet ihtiyacını altından alır­ dım. Muhammed'in Ali'yi kendine vasi olarak seçip seçmediğini Ayşe'den soruyorlar. b) Bir diğeri de. Hz. 1 0 1 Az önceki hadis çok uzun ve ilginçtir ki. tabii ki bu da notlarımız arasında kalsın!) A y ş e 101 Buhari Megazi. Bunlar. mered'ü Nebi. İşte bu durumda Ömer'in planı suya düşerdi. Ali onun yanında yalnız kalıyor ve dışarı çıkınca so­ ruyorlar: Muhammed'in durumu nasıl? diye.Benim ifk olayıyla ilgili (ha­ ni bir savaş dönüşü yolda Safvan adında biriyle zina yap­ makla suçlanıyordu) henüz Nur süresindeki ayetler inme­ mişti. Mercan. Müslim. en başta Buhari'de anlatılan şeyler. Kendisi bunu oradakilere söylüyor. Ancak amcası Abbas artık Muhammed'in çok ağır olduğu­ nu ve vefat etmek üzere olduğunu anlıyor. Hatta son nefes­ te Hz.kir'in. . Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım bu konuda detaylı bilgi var. belki damadı Ali'yi toplum içinde hali­ fe ilan eder korkusu. Böyle bir şey olsaydı ilkin ben duyardım" diyor ve Ali'nin vasi olduğunu inkâr ediyor. bu konudaki belirsizlik sürüyordu (Allah neden uzun süre onları bu konuda seyretmek istemiş ve daha sonra yaklaşık 10 ayet birden göndererek Ayşe'nin ve dolayısıy­ la Muhammed'in ailesinin dosyasının sağlam olduğunu belirtmiş.. Vasiyet. no: 1058. "bu da nerden çıktı. O da iyi diyor. kızları Ayşe ve Hafsa aracılığıyla M u h a m m e d ' e karşı tertipledikleri komployu açıklar endişesi Ömer'i sarmış olabilir. A y ş e sert tepki gösteriyor. Hatta. tabii ki bu başbaşa kalmakta Muham­ med'in ona halifeliği konuştuğunu söyleyenler ta o zaman­ dan vardı.

sen onu daha iyi tanırsın" karşılığını verdi. "Ben vahiyle konuşuyo­ rum" diyor. Şunu anlatıyorlar: 102 a.Müslim. Ali'nin bu sözleri A y ş e üzerinde çok olumsuz bir iz bırakmış. Zaten daha önce de bu konuda bazı değinmelerim oldu. Muhammed hem Ali. Ay­ şe'nin " H z .devam ediyor. Bu ikiliden kı­ sa bir ö z e t sunmakta yarar var.Buhari-Müslim'in ortak hadislerini alan El'Lü'lüü ve'l Mercan. A l i ' y e karşı olan c e p h e d e yer almıştır. birkaç yerde. Ifk kısmında. Nur suresi. ifk kısmında. benim­ le ilgili olumlu konuştu. Mutezile ekolüne yakınlığıyla itham edilen İbni Ebi'l Hadid'den birkaç cümle eklemek istiyorum (h. Konuya ilişkin anlattıklarım­ dan çıkan sonuca yardımcı olur diye düşünüyorum. birkaç kez. yoksa bu atama konusunda vahiy ile mi hareket ediyorsun. c. Muham­ med Ebubekir ve Ö m e r huzurunda Ali'yi halife olarak ilan edince Ö m e r buna itiraz bile etmiş: Sen kendin mi Ali'yi tayin ediyorsun. 1 0 2 Konunun aydınlanması açısından şu olay da önemli: Bir kere M u h a m m e d son nefesinde Ali ile başbaşa kalmış ve ona bir şeyler söylemiştir. Bir kere A y ş e artık ta­ raftır ve benzer konulardaki açıklamaları asılsızdır. Ali-Fatma kısmında daha de­ taylı olarak anlatacağım.656. Üsame. ben Ayşe'den ayrılayım mı? diye.ö). dünya­ yı kendine dar etme. Tevbe bölümü. Çün­ kü daha sonra meydana gelen tarihi olaylarda A y ş e hep Hz. "Senin eşindir. Tefsir. ama Ali. sanki sana kadın mı yok" dedi. Bir ara Hz.Buhari. "Ey Muhammed. O da. Hatta hadisler var ki. İşte bu bilgiler de var iken. Ay­ nı şeyler Necahî Tai'nin "İğtiyal'ül Halifet'i Ebibekir" adlı yapıtında daha fazla ve detaylıca işlenmiştir. . Muhammed Ali'yi vasi yapmadı" şeklindeki açıklaması doğruluk ifade etmiyor. demiştir. Şehadat kitabı. Tevbe bö­ lümü. Bunu ilerde Hz. b. no: 1763. hem de Üsame bin Zeyd'i huzuruna çağırıp sordu: Siz bu iş için ne dersiniz.

İbni Ebi'l Hadid. Bundan sonra­ sını az önceki yazarların kaynaklarından dinleyelim: Ebube­ kir. M u h a m m e d hayatta iken Ebubekir'le konuşur: Kimse senin halife adayı olacağını zaten düşüne­ mez. Onun için ilkin seni halife yapalım. "Bana kalırsa sen bu halifelik işinden vazgeçersen daha hayırlı olur" der. bana devreder. bir yıl son­ ra da sen ayrılırsın ben başa geçerim gibi pazarlıklar ve se­ naryolar anlatılır. ancak sen olursan pek tehli­ ke olmaz. Taberi bunu farklı bir şekilde aktarır: Ö m e r bu halifelik işinden v a z g e ç 04 seydi daha iyiydi şeklinde aktarmış. Ebubekir'in nasıl katledildiği bölümüne bıraka­ yım. herkes buna sürpriz der. henüz Hz. Sonunda Ebubekir g ö r e v d e n ayrılmayınca ve hac yetki­ lerini de Ö m e r ' d e n alınca araları tam açılır ve Ömer. ama işi uzat­ tı!" şeklinde Ö m e r ' d e n böyle bir açıklama aktarıyorlar.' Bundan sonraki g e ­ lişmeleri. b)Taberi Traih-I 3/428 . Bu­ nu.Ömer. 2/31 vd. 104. diyordum ki Ebubekir sistemi rayına oturttuktan. g e l e ­ cekte halifeliğin riske gireceğini artık anlar. Hatta ilk başta Ebubekir. Sıkat 2/192 .a)Ibni Hiban. halife Osman'ın adı hiç yoktu. Hatta bir yıl geçtikten sonra Ebubekir çe­ kilmek istemeyince. "Aslında beklentim şuydu. Şerh'ü Nehci'l Belaga. 1 0 3 Zamanla Ebubekir'le Ömer'in arası açılır. A m a daha sonra ne­ dense Osman öne çıkar ve Ebu U b e y d e birden gündem103. Hatta Ebube­ kir Ömer'i hac görevinden alır. Sen halim selim/yumuşaksın. Ebubekir'in ölümü konusunda izah e d e c e ğ i m . konuşulan sürede istifa etmeyince halife Ö m e r hareke­ te g e ç e r ve onu ortadan kaldırmak için planlar yapar. Daha da cesaret edip ileri giderek bir ara Ö m e r ' e . sükuneti sağladıktan sonra bir hafta içinde kendisi bir bahane bulur ve bir yılı beklemeden g ö r e v d e n ayrılır. her kesim sana ılımlı bakar. ya Ö m e r halife olsun ya da Ebu U b e y d e di­ yordu.

den düşer. Hatta Ö m e r iş başı yapınca, Ebubekir'in çoğu valilerini g ö r e v d e n alır. 1 0 5 Yine Ebu Süfyan ile oğlu Muaviye'ye çok aşırı ayrıcalık­ lar tanır ki bunlar Osman'ın akrabalarıydı, tabii ki bu ilk adımdı; zaman içinde Osman iktidara gelince bu akraba saltanatını daha da geliştirir ve bilindiği gibi bundan dola­ yı Emeviler dönemi başlar. Yani bu g ö r e v d e n almalar ve yerlerine Emevi soyuna bağlı kişileri tayin e t m e olayı, Ö m e r ' l e Osman/ dolayısıyla onun soyu arasında yapılan pazarlıkların bir soncuydu aslında. Burada g ö z d e n kaçan bir şey var: Halifelik makamına g e ç m e olayı halk arasında bilinen o çok basit şekilde ger­ çekleşmemiştir; tam tersine ilk halifeden itibaren hep zor­ lu ve skandallarla olmuştur. Şu sorulabilir: Mademki Muhammed bütün bu olup bi­ tenleri biliyordu, artık burada Ömer'i bu son nefeste ne gi­ bi hesaplar için dinliyordu ki? Artık ne varsa açıklamalıydı. işte bu onun sorunudur, neden söylemedi bilemeyiz. Yalnız şu gibi hesaplar kuvvetle muhtemeldir: Mesela; açıklasam daha kötü olur, sistem dağılır. Veya damadım Ali rahatlıkla halife olsun, ben sorun yaratmayayım-, dolayısıy­ la kızım Fatma da rahat eder gibi hesaplar yapmış olabilir; ama şu kesin ki, Muhammed, Ö m e r ' e karşı hep defansa çekilmiş, çekinmiş ve etkisinde kalmıştır. Yeri gelince Hz. Fatma kısmında belirteceğim gibi, Ha­ ziran ayında vefat eden Muhammed'in cenazesi üç gün y e r d e kalırken, Ebubekir'le Ö m e r cenazeyi bırakıp iktidarı ele geçirmek için kulis yapıyorlar. Halifelik işini sağlama bağladıktan sonra Muhammed'in cenazesine döndüklerin105- Mesela Halit b. Velit, Müsenna b. Haris, Şerahbil b. Hasene, Enes b. Ma­ lik, ikrime b. Ebi Cehil, Ebu Ubeyde b. Cerrah gibi. Yine Osman'a yalcın kişileri/Emevileri iş başına getirir. Sait b. As, Velit b. Ukbe gibi

de; artık cenazesi gömülmüştü, yetişememişlerdi. Burada çok basit bazı yorumlar var: Mesela bu üç gün olayı, acaba Muhammed'i M e k k e ' d e mi yoksa M e d i n e ' d e mi g ö m e l i m v e y a millet lidersiz kalmıştı, mecburen bunlar uğraşacaktı gibi laflar. Bunlar zaten dini kaynaklarda da pek öne çıkma­ mış; ancak cılız da olsa bazı eserlerde geçiyor ama dedi­ ğ i m gibi gerçekle ilgisi y o k . 1 0 6 Daha sonra Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma ve Ali, Eubekir'in halifeliğini tanısınlar diye onlara gidince Fatma aynen şunu diyor: En zor anımızda bizi cenazemizle başbaşa bıra­ kıp kendi işlerini g ö r m e y e çıkan kişilerle bizim işimiz yok; ne bizden izin aldınız, ne de bu konuda (halifelik konusun­ da) bize bir hak v e r d i n i z . 1 0 7 Ömer, Hz. Ali'nin evine bas­ kın düzenleyince Hz. Fatma bunu o sırada söylüyor, "baba­ mın cenazesini y e r d e bırakıp çıkarınız peşine düştünüz; bizden ne istiyorsunuz" diyor. Acaba, Ebubekir vefat edin­ ce Ömer'in hemen halife olması tesadüf müdür? Bütün bunlar yapılan planların birer sonucudur. Halbuki halifelik için ilk başta en çok adı geçen Ebu Ubeyde idi ama ne hik­ metse Ömer ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde birden tarihe ka­ rışıyor, ortalıktan kayboluyor. Nitekim Ebubekir öldürülünce, Ö m e r hemen başa g e ­ çiyor. h- İbni M e s u t ' u n Ö n e m l i A ç ı k l a m a s ı İbni Mesut, "Bana teklif edilse ki, ey İbni Mesut; sen yemin içer misin ki Muhammed katledilmiştir diye? Ben de derim ki, değil ki bir kere; dokuz sefer bu konuda rahatlıkla yemin
106 Şehristani, Milel ve'l Nihal, s. 1/31. 107 a- İbni Kuteybe Dineveri, El-lmame ve's-Siyase adlı yapıtında Ebubekir kısmında, s. 21. b- Ömer Rıda Kehhale, A'lam-I Nisa, 4/114.

içerim ki Muhammed suikasta kurban gitmiştir. Ancak ba­ na, 'Yemin içer misin ki Muhammed normal eceliyle öl­ müştür diye?" teklif gelse, bu konuda tek bir sefer bile ye­ min i ç e m e m " diyor. Önemli bir kişiden önemli bir açıkla­ ma. Bu hadis, birçok İslami kaynakta g e ç m e k t e d i r . 1 0 8 tabii ki İbni Mesut bu açıklamayı yaparken detayını an­ latmıyor: Nasıl katledildi, neydi olay, bunu izah etmiyor. İs­ lami kesim burada Yahudi kadının Hayber'de verdiği zehir olayını g ü n d e m e getirebilir; yoksa Ayşe miydi, Hafsa mıy­ dı... Müslüman yazarlar bunu akıllarından bile geçirmezler veya geçirmek istemezler. A m a olay tek bu hadise bağlı değil ki, görüldüğü gibi kanıtlar fazla. Şa'bi bu konuda, "Yemin ederim ki, Hz. Muhammed suikasta kurban gitmiştir" d i y o r . 1 0 9 Daha önce de Enes b. Malik'in, "Hz. Muhammed'in Hayber'de yediği o zehirli et, onun küçük dili ve ağız bölgesinde iz bırakmıştı, tahribat yapmıştı" hadisini ak­ tardım. Ki Hayber zehirinden de etkilendiği bir gerçek; ama o olayla ölümü arasında üç yıllık bir zaman v a r . 1 1 0 Az önceki hadise bakıldığında, acaba gerçekten dini bir emir g e r e ğ i mi; yoksa bu ilaçtan dolayı ağız bölgesinden dökülen etler sonucu meydana gelen çirkinlikten dolayı mı Hz. Muhammed'in resim-heykele yasak koyduğu konu108 a- Zehebi, Siyer-i A'lam, 27/437. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, hicri 9.yılı olayları Tebuk seferi kısmında ve 11. yılı olayları. Muhammed'in ölümü kısmında 5/247. c- Hakim, müstedrek no: 4394, 3/60-61. d- İbni Sad, 2/350. e- İmam Ahmet b. Hambel, Müsned, Abdullah b. Mesut müsnedleri, no: 3435. 109 Müstedrek, Megazi, no: 4395. 110 a- Buhari-Müslim hadisler, EI-LüTüü ve'l-Mercan, no: 1413. b- Müslim, Selam, Zehirleme kısmında. c- Buhari, Hibe, 51: Müşriklerden hediye kabul etme kısmında.

sunda tereddüt içinde kalıyoruz. Yani belki de, "Bundan sonraki nesil beni bu halde görmesin" d e m e k istemiş ve bu nedenle resminin yapılmasına izin vermemiştir, tabii ki bu da bir yorum. Burada şu sorulabilir: Peki buraya kadar anlatılanlardan nasıl bir sonuç çıkaralım? Yani Muhammed'i, A y ş e ve Hafsa aracılığıyla Ömer-Ebubekir iktidar kavgası için mi katlet­ mişler, Hayber'de yediği zehirli yemekten mi ölmüş, yok­ sa normal kaderiyle mi? İşte bence bu sorulara sağlıklı ya­ nıt almak için kitabı sonuna kadar takip etmek lazım. Çün­ kü böyle olursa verilen yanıt daha da sağlıklı olur. Yine de buraya kadar anlatılanlardan okuyucu ne anlamışsa tabii ki bu onun algısı ve takdiridir. A m a dediğim gibi sağlıklı ka­ rar için kitaptaki tüm bilgileri bitirmek lazım. Ancak şu var ki, iktidar kavgası yüzünden, Ebubekir ve Ö m e r öteden beri Hz. M u h a m m e d ' e karşı suikast düzen­ lemişler; ancak bir nevi başaramamışlar. Bardağı taşıran son damla ise, Hz. Muhammed'in, Ali'yi halife gösterme­ si ve Ebubekir, Ö m e r gibi Hz. Ali'ye rakip çıkabilecek, ile­ ride sorun yaratabilecek kişileri de, dönüşü imkânsız bir sa­ vaşa gönderip bu yöntemle ortadan kaldırması. Nitekim vefat ettiği ayın pazartesi günü Üsame'ye bu görevi verir­ ken hasta değildi; bundan sonra çarşamba günü hasta olur 111 ve fazla g e ç m e d e n vefat e d e r . Demek ki artık ölüm-kalım savaşı; onlar o arada işi hızlandırmışlar.

111 İbni Sad, Tabakat, 2/345.

DÖRDÜNCÜ

BOLUM

HALİFE EBUBEKİR

a- E b u b e k i r Nasıl Halife O l d u ? Hep söyleniyor, Hz. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir nasıl halife oldu; zorlukları var mıydı, tüm Müslüman­ lar bir ağızdan mı kabul etti, Hz. Muhammed'in onayı var mıydı gibi sorular hiç sorulmamış, bu konular hiç de irdelenmemiştir. Şimdi Ebubekir'in nasıl halife ilan edildiğine ilişkin islami kaynaklardan bir ö z e t sunmak istiyorum. Çün­ kü biliyorum ki, bu konuda da insanların bilmedikleri önemli şeyler var. Muhammed vefat edince, Hz. Ali hem onun damadı, hem de amcaoğlu olduğu için, onun cenazesiyle ilgilendi. Yaygın olan görüşe g ö r e de cenaze üç gün yerde kaldı. Peki niye? Çünkü iktidarı ele geçirmek için, halk tabiriyle halife olmak için çok ciddi çekişmeler vardı da ondan. He­ le Ebubekir ile Ö m e r bu iktidar kavgasının merkezindeydi. Zaten Ebubekir ve Ömer'in, kızları Hafsa ve Ayşe eliyle, ik­ tidar için Hz. Muhammed'i katlettiklerini daha ö n c e yaz­ dım. Ölümünden sonra artık sıra uygulamadaydı. Bu yüz­ den onlar iktidar derdindeydi; cenaze önemli değildi. Bu tür iktidar kavgaları tarih boyunca hep olmuştur. Başka ül­ kelerin tarihini irdelememize gerek yok; geçmiş dönem­ lerde Osmanlı padişahları, Cumhuriyetten bu yana da Tür­ kiye'de bu gibi olayların varlığını bilmeyen yok. Hz. M u hammed'le halifeleri için de aynı planlar geçerli ve hatta

mevcut bilgilerden o d ö n e m d e bu tür suikastların daha fazla var olduğu ortaya çıkıyor. Aslında Hz. Muhammed'in ölümü ve bu arada cenaze­ sinin yerde kalması hiç de Ebubekir ile Ömer'in umurunda değildi. Burada Buhari'de pek çok yerde tekrarlanan bir olayı aktarayım. 1 1 2 Beni Temim kabilesinden bir heyet Muhammed'e gelir. O sırada Ebubekir'le Ö m e r de Muham­ med'in yanındalar. Bunlar, Muhammed'in huzurunda tartış­ maya, birbirlerine kırıcı sözler söylemeye başlarlar. Bu sıra­ da Hucurat suresi ikinci ayeti iner: "Ey iman edenler! Ses­ lerinizi, Peygamberin sesinin üstüne yükseltmeyin." Bu sure hicri 9-10. yılında inen Kur'an'ın en son g e ­ len/oluşan surelerinden. Yani İslamiyetin ilk yılları olsaydı denilebilirdi ki Ebubekir'le Ö m e r yeni Müslüman olmuşlar, Muhammed huzurunda kavga etmeleri, saygı gösterme­ meleri normaldir; ancak bu sure geldiği zaman nerdeyse Kur'an bitmek üzere, Muhammed'in artık son yılları. Anla­ şılan o ki, Muhammed bunları kendi sözleriyle durdurama­ dığı için Tanrı-Cebrail formülünü uygulamak zorunda kal­ mış. Hele Ö m e r bir kızdı mı zaten ancak ayetle durdurulabi­ lirdi. Bu konuda Ömer'le ilgili özel bir bölüm sunacağım. Orada kendisinin ne kadar etkili olduğu ve Tann'nın ne ka­ dar ona ö n e m verdiği örneklerle açıklanacaktır. İşte Ebubekir-Ömer, M u h a m m e d ' e aşırı derecede bağlıydı (dini bağ­ lılık kastediyorum) demenin yanlış olduğuna Buhari'nin birkaç yerinde anlatılan bir örnek, ki Muhammed onlar sa­ yesinde zorda kalıp kurtuluşu ayet oluşturmakta bulur. Bu konuda oluşan ayetin bir de yanlış bir yanı var. Çünkü ayet
112 Buhari, Megazi, Vefd'ü Beni Temim kısmında. Tefsir kısmı, Hucurat suresi bölümünde ve I'tisam kitabı Bab'u ma yekrehü mine-t-Teammük-ı kısmın­ da.

genel değil; M u h a m m e d ' e özel. Dolayısıyla kendisi 1400 senedir yok. O zaman bu ayetin Kur'an'da kalmasının Müslümanlara ne faydası var ki; fazladan orada duruyor. Çünkü o artık yok ki Müslümanlar ona karşı sesini kıssınlar, yüksek sesle konuşmasınlar. Yani, ayetin bir kere muhatabı ortada yok. Kaynaklarda Muhammed'in vefatı sonrasında Ömer'in ortaya çıkıp "Kim Muhammed ölmüştür diyorsa onu öldü­ rürüm. Aslında o Allah'ın yanına çıkmış, yakında dönecek­ tir" gibi sözler sarf ettiği anlatılıyor. Daha sonra Ebubekir "Sünh" denilen Medine dışındaki ailesinin yanında iken ölüm haberini duyup gelince, hemen minber tarafına geçip konuşmaya başlar. Bu arada Ö m e r ' e de kızıp, otur oturdu­ ğun y e r d e diye talimat verir ve o sırada halk huzurunda güya Ömer'i sakinleştirmek için Kur'an'dan şu ayeti okur: "Ey Muhammed, şüphesiz sen de öleceksin, onlar d a . " 1 1 3 Buna karşı Ömer, Ebubekir'e, "Sen hatırlatmasaydın böyle bir ayetten haberim yoktu" diyerek adeta teşek­ kür eder. Besbelli ki ikisi birlikte bu senaryoyu hazırlamışlardır. Yoksa niye Ebubekir kalkıp toplum içinde Ö m e r ' e kızsın, onu sustursun; başka adam mı yoktu: Biri nalına vuruyor, diğeri mıhına. Aslında zekice bir plan. Benzer örnekler gü­ nümüzde de var: İnsanlar faili meçhule kurban gider (ki as­ lında failler belli) ve aynı katiller tarafından ah-vah denile­ rek onların cenazeleri kaldırılır. Bu gibi taktikler Ö m e r ile yandaşları için daha fazla geçerli. Bir taraftan vurmak, kat­ letmek, diğer taraftan timsah gözyaşları dökmek! Niye timsah gözyaşları? Çünkü Ö m e r okur-yazar ve Muham­ med'in vahiy kâtiplerinden. Dolayısıyla Kur'an'da olup bi­ tenleri iyi bilmesi lazım.
113 Zümer suresi, 30. ayet. Canız, Osmaniyye, s. 80.

böyle yapmakla aslında zaman kazanmak istiyordu. "Allah'tan başka her şey yok olacak. hem de öldürülebileceğini belirtiyor. Çünkü onun halkla işi vardı. Halk Ömer'in aşırı d e r e c e d e dindar olduğuna inansın diye. Enbiya. 115 Al-i İmran. Ta Uhud harbinde inen (oluşan) "Muhammed e ğ e r ölür v e ­ ya öldürülürse geriye mi döneceksiniz!" ayeti var. Peki. 1 1 4 Bir de Kur'an'ın birkaç yerinde tekrarla­ nan. Muhammed için üzülür mü hiç! Herhalde kalkıp da "Ey ahali.herkesin öleceğini açıkalayan ayetler Kur'an'da çok. Çünkü Ebubekir'le birlikte yola çıkmıştı. 185. Bir diğer önemli tak­ tik de. kendini daha iyi takdim etmek için tabii ki böyle bir reklam onun lehine olurdu. "Her canlı ölümü tadacaktır/ölecektir" a y e t l e r i y l e 1 1 5 bunlara eşanlamlı. İktidar için Muhammed'i ortadan kaldıran bir Ömer. yoksa Ö m e r M u ­ hammed'in ölmeyeceğini iddia edecek kadar cahil biri de­ ğildi. 35. Ebubekir'e. Ki M u ­ hammed'in de hem ölebileceğini. hiç mi bir tane aklına g e l m e d i veya hiç mi onların içerdiği anlam Ömer'in aklında kalmadı? Bu konuda birkaç ayet vereyim. Ebubekir'in ona hatırlattığı ve onun da "bunu bilmiyordum" dediği ayet dışında. beraber bir plan 114AI-İ İmran. . yeryüzünde bulunan her şey y o k olacak. ileride onların ba­ şına geçecekti. nerede olursanız olun ölüm size ulaşır" gibi ayetler var iken ve üstelik de işin mantık yanı bir tarafa.Kendisi. Bir de. Muhammed'i ben öldürdüm" diyecek hali yoktu! Bir de orada kılıç çekmekle farklı bir mesaj da vermek istemiş aslında. -Tanrı hariç. Ankebut 57. Ö m e r bunların kâtibi iken ve ayetle­ rin oluşmasında hep Muhammed'i yönlendirmiş iken. "Ben Muhammed'in de öleceğini içeren ayeti bilmiyordum" demesine inanmak için ancak saf olmak g e ­ rek. 144. bilerek işi acemiliğe vurmuş.

İbni Esir. Ebubekir ona. Hani İslam'a g ö r e e ğ e r bir erkek birden faz­ la kadınla evliyse. Sözünü ettiği M e d i n e dışında Siinh' adında bir yer. Ebubekir de böyle bir durumdaydı. onu da ekleyeyim. e. SNH md. Muhammed ağır hasta ve o g e c e artık ölecek.Kenz'ül Ummal. M e d i n e ' y e gelirdi.Siret-i Halebi. Hatta Ebubekir vefat edince. tiyatronun başka bir parçasıydı. Kadın o sırada da Ümmü Gülsüm adında bir kız çocu­ ğa hamileydi. Buna karşı Muham­ med gidebilirsin diyor. her g e c e birinde kalır­ dı. eşlerinden Esma onu yıkıyor.İbni Sad. Hele Ebubekir de gelince ona.Zebidi. 3/99-102. onda kalmalıyım" diyor ve sanki gitmek için izin istiyor.gerçekleştirmişlerdi ve o an için de Ebubekir hazır değildi. İş­ te Ebubekir'in yetişmesi için aslında oyalamak istiyordu. sabahleyin cuma günleri de saç ve sakalını boyar ondan sonra yola çıkar. Esma binti Umays gibi eşleri vardı. Muhammed'in ölümü kısmı. Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda. SNH maddesi. İbni Sad nerdeyse Ebu­ bekir'in bu saç-sakal boyama işine kendi kitabında sayfalar­ 116 ca yer ayırmıştır. Yani 116 a. Burada komik bir olay da yaşanıyor. bilmiyor musun ki Kur'an'da her canlı ölümü tadacaktır diye ayet var' de­ mesi. ' g e ç yerine. "Bu g e c e falanca eşimin sırasıdır. Tabakat. . d. Medine'nin dışına. Gerçekten Ebubekir'le Ö m e r adeta tiyatro oynuyorlar­ dı. Defalarca Muhammed'i öldürmek isteyen ve sonunda başaran Ömer'in yukarıda yazdığım sözünün hiçbir değeri yoktur. Bir eşi orada kalıyordu. no: 14077. Ummü Ruman. c. b. Haftada bir kez perşembe günleri hanımı Binti Harice'nin yanına giderdi. Nihaye. başka bir hanımının yanına gitmişti. Tac'ül Arus. Esma binti Umeys de M e d i n e ' d e onun yanındaydı. Ebubekir kısmı. onlara sıra yapar. Onun Binti Harice.

Bu kadının her üç eşinden de çocukları vardı.Hz. Bu konu­ da kaynak ç o k . Cafer öldürülünce bu kez Ebubekir'le hayatını birleştirmişti. Musannaf. Anlattığım gibi ken­ disi ölünce bu Esma onu yıkamıştır. Ebubekir'i yıkayan bu kadın. defnedilirken ne Ö m e r ne de Ebubekir ortalık­ ta vardı. diye bir söz var. M u h a m m e d ' e sözünü ettiği kadın değil. 119 a. 1 1 9 117 Kur'an'da Kadın ve Muhammed'in Hanımları. 20/579. Hele ünlü Kur'an yorumcusu ve tarihçi Taberi (hic­ ri 310'da vefat etmiş) kendi tarih kitabında Ebubekir'in üç gün sonra ancak cenaze başına geldiğini yazıyor. Muhammed'in ölümü kısmı. 1 1 7 Ebubekir sabahleyin Muhammed'in ölüm haberini alın­ ca merkebine binip geldi ve Ömer'in az önceki (sözüm ona sinirli) halini gördü ve onu yatıştırıcı bir konuşma da yaptı. 234. Ali kabirle meşgul iken onlar o 2-3 günde işi bitirmişlerdi. A m a aynı Esma ve he­ le bir zamanlar Hz. İlginçtir ki. . daha once Hz. 1 Hani kurt hep sisli havayı sever. s. yıkanırken. Ali ile evleniyor ve bunlardan iki de çocuk dünyaya getiriyor. başka bir eşi onu yıkıyor. ancak o zaman da artık cenaze kal­ dırılmıştı ve ona yetişemezlerdi.hadis no: 38201. Cenaze kefenlenirken. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evli olan bu kadın. Orada çok kaynak var. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. 118 Sireti Halebi. Ebubekir'in ölümü üzerine bu kez de Hz. İşte nerdeyse kendilerine tapılan o dönemin insan­ ları b ö y l e y d i . Ö m e r de önemli kişilerin cenazeyle uğraşmalarını fırsat bilip bir an önce işi sonuca götürmek istedi ve nitekim de başardı.İbni Şeybe. Halifelik işi sağlama alındıktan sonra Ebubekir'le kendisi kabir başına döndüler.

ben bilmi­ yorum. 1/32. cilt 3/201. 1 2 0 Yani ortalık toz-duman. Evet bu konuda hadisler var. A'lam-i Nisa. "Nasıl olsa artık halifelik benim hak­ kım. 1/21 ve Şehristani. cenaze işi bittikten sonra. Kenz'ül ummal 5/652. Dolayısıyla cenazeyi kaldıralım. Ali'den sorun diyor. Hz. . bir ara ondan soruyor­ lar: Hz. Allah'a yemin ederim ki Ali'nin kolla­ rında vefat etti" d i y o r . İmame-Siyase. ancak bunlar da Ayşe menşe'ilidir ve bir taktiktir. ondan sonra bu işle il­ gilenirim" hesabından dolayı başta ilgilenemediğini ve Ömer'le Ebubekir'in cenazeyi fırsat bilip halifeliği gasbettiklerini söylüyorlar. Ö m e r artık halife. bu di­ nin lider kadrosunun hep skandallarla. C. Kenz. suikastlarla yöneti­ mi ele geçirmiş olmalarıdır. A l i ' y e vasiyet etmişti" fikrini savu­ nuyorlar ve Ali'nin de. Muhammed'in son sözü neydi diye? O. Mesela bu konuda İbni Sad bağımsız bir bölüm açmış ki. Diğer taraftan Hz. işi çoktan sağla­ ma almışlardı. c.Bir de hep söylenir: M u h a m m e d Ayşe'nin kucağında vefat etti diye.Ömer Rıda Kehhale. " H z . yılı olayları Ebubekir'in halife seçilmesi kısmında. Anlaşılan o İd. Demek ki son nefesinde Ali'nin kucağındaymış. Milel-Nihal. İslam'da Sünni kesimin iddiası. Ali ve eşi Fatma. 120 İbni Sad. ama artık onlar için çok g e ç : Ebubekir'le Ömer.ibni Küteybe.no: 14139. acaba doğru mu? Kendisi. 2/381. (Ali halife olsun diye) halkın karşısına çıkıyorlar. Burada belirtmek istediğim. Bir de İbni Abbas'tan soruyorlar. 4/114 e. Örneğin. Şia kesimin tarihçileri ise. bu da doğru değildir. 11. "Bu da nerden çıktı. Tabakat. ha baş­ kası olmuş fark etmez.Hindi. Hindi. Benim için ha Ali halife olmuş. Ayşe di­ yor benim kucağımda vefat etti.Taberi Tarihi. d. Ali'nin daha sonra gidip halktan destek talebinde bulunduğu düşüncesi. Muhammed sağ iken halifeliği zaten Hz. bazı rivayetlere g ö r e Hz. N o : 18789-18791. Ali'nin kucağında vefat etmiştir. b.

Şu da var ki. Tabakat. Başta Muhammed olmak üzere. buna yardımcı olan Sad b. Bedir hariç tüm savaşlarda bulunan bir sahabe. Akabe biatında da bu adam vardı. ö v g ü anlamında kendi Kur'an'ına bunlar hakında ayetler de oluşturuyordu. Rivayetlere g ö r e hergün kendi evinden M u h a m m e d ' e etli yemekler götürüyor­ du. Şunu da unutmamak lazım: ilk başta -zorlu mücadelede Ebubekir Ubeydullah'ı bile öneriyordu. Yukarıda değindiğim gibi iktidar mücadelesinde M e k ke'den gelenlerin başını Ebubekir-Ömer çekiyordu. Ubade'dir. M e d i ­ ne'nin yerlileri olan ve kendilerine Ansar denilen grup ise Sad b. Ali bunların tümü de meşhur sahabeler. . yardımcılar anlamına gelir. Ubade ve Hz. Zaten Ansar kelimesi çoğul olup. A m a her nedense zaman içinde bu kayboluyor ve onun yerine halife Osman ortaya çıkıyor. Asil bir ailedendi ve çoğu kez seslenip 'kimin evinde et-yemek yoksa buyrun Sad'ın evine gelip y e m e k yesin' diyordu.121 Bir zamanlar Muhammed muhtaç iken onlar yardım edince. Medineli Müslü­ manlara Ansar denmesinin nedeni şu: Mekke'den g ö ç eden Müslümanlara yardımcı oldukları için bu adı almışlar­ dı. Ubade'nin etrafında toplanmıştı. Muhammed'in ölümünden sonra yöneti­ me talip çıkanların hepsi zaten Müslüman: Ebubekir. Ubade kısmında. Sad b. ya­ ni iktidar kavgası sadece Müslümanlar arasında oluyordu. Sad b. Bu buluşma­ yı sağlayan ve Muhammed'le Müslümanların M e d i n e ' y e gelmelerine zemin hazırlayan etkili bir isim. Müslümanların M e ­ dine'ye gelmelerini sağlayan. Bu konuda Kur'an şöyle diyor: "Mekke'den gelenlerden önce Medine'ye yerleşmiş ve 121 İbni Sad. 3/310. Bunun nedeni Osman taraftarlarıyla Ömer arasında yapılan pazarlıklar ve sonunda Ebubekir'i ortadan kaldırma planıdır.

ama iş sağlama alınıp da zaman içinde sıra paylaşıma gelince onlara bir şey yok. Ö m e r ona. 9. kendisi cenazeyle meşgul). Yine Sad taraftarlarından Hubab b. hicret eden­ leri (Mekke'den gelen Müslümanları) severler. ancak yediririler)" d i y o r . Bunun haberini alan Ebubekir'le Ö m e r oraya gidiyor. Onlara verilenlerden dolayı içlerinde bir rahatsızlık duymazlar. İki grup arasında ya­ pılan konuşmalar sırasında halife Ömer. Ubade'yi halife olarak destekleyen ve ç o ­ ğunluğu M e d i n e yerlilerinden oluşanlar. Ali halife olsun de­ yince (tabii ki Ali orda yok.imanı da gönüllerine yerleştirmiş olanlar. Sad halife olsun diye "Sakife Beni Saide" denilen gölgelik bir yerde topla­ nıp durum değerlendirmesi yapıyorlar. Sad b. hatta kav­ galar başlıyor. hicret esnasında onunla birlikte M e d i n e ' y e gelen çok yakın bir dava arkadaşı gibi olumlu taraflarını öne sürüyor ve bu arada "Bakın ilk olarak ben onun elinden tutup halifeliğini kabul ederim" diyor. Ömer kılıcını çekip kendi yandaşlarına. O arada adamın biri Hz. hem M u h a m m e d hasta iken cemaate imam olmak için onu önerdi. başta yardım etsinler diye oluşturduğu ayet­ lerle onları şişiriyor. . Evet. 1 2 2 İşte böyle. düşman ilan edi­ liyorlar ve insan yerine konmuyorlar. Ebubekir'in avan­ tajlarını anlatmaya başlıyor: H e m ilk Müslümanlardandır. Bunun üzerine iki kesim arasında tartışmalar. "Bu köpeğin had­ dini bildirin" diyor. Mekkeli Müslümanlar kabul etmiyorlarsa. Hz. şehrimizi terk edip memleketlerine gitsinler" deyince. Muhammed'in kayınpederi (Ayşe'nin ba­ bası). Munzır. ayet. "Halifelik bizim hakkımız. Kendileri son derece ihtiyaç içinde bulunsalar bile yine Mekke'den gelen Müslümanları kendilerine tercih ederler (yani yemezler. "Allah 122 Haşir suresi. bunlar zaten buralı değil.

bu iktidar işi ancak kanla halledilir" diyor. halifelik biz Medinelilerin hakkıdır' deyince. ilk etapta tehlikeyi (pek de becerikli olmayan ve zaten yaşlı olan) Ebubekir üzerinden atlatmak istiyordu. ya da Ö m e r halife olsun ben olmayayım. Ebubekir'in bu açıklaması birçok kaynakta anlatılmaktadır. Zira bunun dışında seçilen bir halife . Ebubekir'in bu önerisini en başta Ömer kabul etmedi. ciddi rekabet ve hatta kavgalar ol­ muştur. Sad'ı des­ tekleyenlerden biri Ömer'in sakalından tutup "Ey Ömer. Çünkü kendisi çok sert biriydi. zaten ilcisi arasında daha önce bu yönetim konusunda planlar ya­ pılmıştı. ya da ik­ tidarı aramızda paylaşalım diyor.. O da bunun farkındaydı. ilk aşamada kimse Ömer'i kabul etmez. "Ben sizden biri halife olsun" d e ­ rim teklifinde bulunur. Diğer bir şa­ hıs. ya Ebu Ubeyde. Ö m e r biliyordu ki. Hele ibni Ebi Şeybe bu ko­ nuda birçok hadis aktarmıştır. Hatta Ebubekir durumun vehametini görünce. eğer Ebubekir olmazsa. Ö m e r kılıcını ona doğru uzatıp seni paramparça ederim diyor ve kendi adamlarına da "Bunu öldürün" emrini veriyor. Çünkü evdeki hesap çarşıya uyma­ mış: Sert tartışmalar. Hatta bu konu Buhari'de de anlatılır ve burada Ebubekir. Ö m e r ile Ebu Ubeyde arasına girip onların ellerini tutar. Bunu Muhammed'in zehirlenerek öldürülmesi kısmında anlattım. kimse onun yönetici olmasını kaldıramazdı. O yüzden gelecekte halifeliği garantiye almak için. sen onun kılına dokunursan senin ağzında bir tane diş kalmaz" diyecek kadar sert tepki gösteriyor. O nedenle Ö m e r hep Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. "Anlaşılan o ki başka çözüm yok. Yine adamın biri 'Ebubekir olamaz. Ebubekir korkusundan bu öneride bulunur. Kaldı ki. Yoksa başlangıçta Ö m e r ' l e farklı bir plan yapmıştı.belanı versin" diyor..

Ali'nin önünü açmak istemiş. Onlar Hz. Her ne kadar Ebubekir'in halife olma durumu bir sürpriz de olsa. Azıb. Ka'b.Mikdad b. Sad b. H e p söylüyorum: Ancak bu yolla Ö m e r halife olabilecekti. A m a kimse bu olayların üzerine bu şekil­ de gitmemiş. Halit b. Muhammed vefat etmeden önce.Ömer'in kendi hesaplarını altüst edecekti. Talha b. Mu­ hammed. Ubade. Sait b. Ö m e r zaten demirbaş. o d ö n e m çoğu insanın Ebubekir aday ola­ cak diye tahmin etmedikleri anlatılıyor. Yaser. farkındaydı. Zübeyir. Muhammed'in ölümün­ den sonra Ebubekir'in araya girmesiyle. Kureyş'ten birçok önemli kişi M e d i n e ' d e kalıyor. Bu arada ben bunu anlatırken başka bir olay hep aradan kay­ nayıp gidiyor. durumu yatıştırmak ona ikram ediyordu. Ö m e r de bir sözünde. Ö m e r bunu çok iyi biliyordu. İşte bu noktada Ö m e r sonuç alma konusunda biraz rahattı ve nitekim de başardılar. Ortalıkta Ebu­ bekir. Bu kadar muhalefet varken. o sa­ vaşa katılmıyor. Esvet. Ebu Zer. As. Üsame b. Kaynaklarda. Üsame gibi birini komutan seçmesi onlara g ö r e normal bir durum değildi. yaşlı biri olduğu ve Ö m e r kadar da sert olmadığı için. Hz. 1 2 3 A m a Ö m e r onu zorla öne çıkartıp illa Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. "Halkın 123 Mesela Muhammed'in amcası Osman. Ö m e r gibi önemli isimler varken. Ubeydulah -Her ne kadar Ebubekir onu önerdiyse de. Haşimogulları. ne de Ö m e r onun­ la birlikte savaşa katılıyor. . harcamak ve gelecekte halifelik için Hz. Ebu Süfyan ve daha niceleri Ebubekir'e karşıydı. O yüzden karşı çıkıyorlar ve ne Ebubekir. Übey b. Muhammed'i din­ lemiyor ve savaşa katılmıyorlar. Z e y d komutasında Bizanslılara karşı savaşmak için İslam ordusunu Suriye tarafına gönderiyor. Bundan şu anlaşılıyor: Hz. Selman-i Farisi. halk ona e v e t diyebilirdi. Ammar b. Bera b. Ö m e r gibilerini bu zor savaşa gönderip etkisiz hale getirmek. Yani ortada satranç gibi çok çetrefilli bir oyun var aslında. muhalif olduğu için kerhen.

hemen başta birinci bab. Taberi Tarihi. uzunca bir hadiste en başta Buhari'de anlatılmaktadır. 2/272. Medineliler Sad b. Bu arada Ö m e r ısrarla onu minbere çıkartıyor. Ubeydullah'a. Burada deniliyor ki. Megazi kısmı. 125 İbni Hacer. Tarih-ü Medinet'i Dımaşk. ama Ebubekir çıkmıyor. 127 a. Hudut.Buhari. Ö m e r camide bir konuşma yapıyor. 1 2 4 Hatta d e n e m e mahiyetinde henüz Ebubekir seçilme­ den Ömer. hat­ ta bununla savaşılır" dediği halde. 3/220. bunun bir sürpriz olduğunu kabul e d i y o r . Ahkam. kimse bu lok­ mayı ona yedirmez. 126 Buhari. Ubade ha­ life olsun diyorlardı. 1 2 6 İşte böyledir: Başlangıçta kim sürpriz diyorsa asar kese­ rim diyen bir Ömer. Istihlaf bölümü. 1 2 7 124 Buhari. ama bazıları da Hz. Istihlaf bölümü. min­ bere çık halk gelsin sana biat etsin/elini tutup seni kabul et­ sin diyor. Musannaf. 30/274. c. Ensab.üzerinde anlaşmadığı kişinin halifeliği meşru değildir. o olsun diyorlardı. Ebubekir'le birlikte halk da dinliyor. . Buhari ve Müslim'den naklen. Mekke'den gelenlerin bir kısmı Ebu­ bekir olsun diyordu. Bab-ü recmi-l hubla kısmında. Bu olay. ısrarla ve hatta zorla Ebubekir'i halife ilan ediyordu. Muhammed'in hastalığı babında. Belazuri. N o : 9756. daha sonra tam tersini söylüyor.A. Sonuçta Ebubekir'in tarafı ağır basıyor ve kendisi halife seçiliyor. o nedenle hayır diyor. Bir de ortam­ dan anlıyor. Ali'nin evinde ka­ rargâh kurmuşlardı. seni halife yapalım diyor. Kitab'ül Ahkam. Razza. kimin kimden yana olduğunu biliyor ve zaten Ö m e r de bir taktik olarak ona bu teklifi sunuyordu. b. 1 2 5 İşte başlangıçta Ebubekir'in halifeliği sürprizdir diyenle­ re kızan Ömer. İbni Asakir. daha sonra bunun sürpriz olduğunu itiraf ediyor: Evet doğrudur diyor. Daha sonra Ö m e r gelip Ebubekir'e. Ubeydullah kurtların çok olduğunun farkındadır. Sevaih-i Muhrika. Ebubekir kısmında.

bu insan önemli biri. 1 2 8 İşte burada ç o ğ u Kur'an yorumcuları Sel­ man-i Farisi üzerinde durmaktadır. Ebubekir hakkında az önce­ ki sözü söylüyor. Hatta Ebu Süfyan Ebubekir'in halife olduğu­ nu duyunca Hz. Ebubekir halife olunca Talha kılıcını çekip ortaya çıkıyor. 103. "Kerdaz ve nakerdaz" şeklinde bunu belirtiyor. 5/269. ken­ di aralarında konuşurlardı. Kendisi aslen İranlıydı ve ailesi İran'da Zertüştilik dininde bir bakıma diyanet reisliğini yürütüyor­ du. el-Ahad ve-1 Mesani. tüm kutsal ve diğer Ortadoğu dinlerini iyi biliyordu. d. hatta öylesine sohbete dalardı ki. M u h a m m e d ' e varana kadar. Kısa bir örnek vereyim. bazen bizi unuturdu.bi-1 A ' s e m . adam artık mecbur. nerdeyse fıtık olurum (alay edercesi­ ne)" diyor. 129 İbni Abdi'l Ber. Hz. Ali'yi seçseydiniz hepinizin yararına olacaktı diyor. Ali'ye. Ayşe anlatıyor: Muhammed geceleri Selman-i Farisi ile yalnız kalırdı. yollarda yıllarca değişik haham ve papazlardan da bilgi alış-verişi yapmıştı. . "Kureyş'in en pasif-zavallı kişisi halife seçilmiş. ayet. 128 Nahl. biz Ebubekir'e mi kaldık diye. "dur dur­ duğun y e r d e ey köpek" diyerek ağır hakaretlerde bulunuc.Anlatılanlardan anlaşılıyor ki. Yani bir şey yaptınız.İbni Kesir. Bidaye.İbni E. ancak Ömer onun üzerinden geleceğini sağlama almak istemiş. onunla daha ö n c e pazarlığını yapmış. Selman-i Farisi hakkında kısa bir bilgi v e r e y i m . ama iyi etmediniz diyor ve devamla. N o : 1014. İşte Ebubekir'i tayin etmekle hata yaptınız diyen kişi böyle biridir. Ebubekir çok beceriksiz bir insan. Kur'an'da Nahl suresinde "Derler ki Kur'an'ı bir insan Muh a m m e d ' e öğretiyor (tanrısal boyutu y o k ) " şeklinde bir ayet g e ç i y o r . Selman-i Farisi temi. 1/14. Yine Selman-i Farisi o zaman Farsça bir cümley­ le. Demek istediğim. Istiab. Hatta Ömer ona. 1 2 9 İşte Muhammed'in kendisin­ den bilgi aldığı Selman-i Farisi.

Vallahi ben iman üzere öldürülsem. Riyad'ü Nadre. kimsenin haddi değil ki seni arkaya çeksin.İbni Asakir. Kitabü'l Osmaniye. seni kabul edeyim" diyerek hep onun propagandasını y a p ı y o r d u . Kenz'ül Ummal. Hanbel'in Müsned'inde ve daha birçok İslami kaynakta g e ­ çen. sen hayatta iken benim senin önüne geçmemdir.Taberi. "Vallahi senin önüne geçsem boynum kinisin! Be­ nim için en ağır günah. . ya da Ebu Ubeyde" deyince. müsned. sen Müslüman olalı senden hiç­ bir şey anlayamadım. cilt 30/274. d. ben bunun için kabul etmek zorundayım d i y o r . Ö m e r ve Ebu U b e y d e arasında durarark.Belazuri. Ensab. 1 3 2 Aslında danışıklı dövüş olmazsa Ebu 130 Belazuri. 1 3 1 Aynı teklifi. s. Hanbel. Kitabü'l Osmaniye. Tarih. 1 3 0 Sakife Beni Saide toplantısında bir ara Ebubekir. 132 a. g. cilt 5/643. Ebubekir de bunu itiraf ediyor. b.Taberi tarihi. c-Kenz.yor.Siyer-i İbni Hişam.Cahız. e. böyle yapar mıyım? Sen hayatta iken kimsenin haddine değil ki senin önüne geçsin. 5/643. Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e sununca. ancak ortada bela var. 3/206 Sakife Beni Saide kısmında. Taberi. Muhammed seni namazda öne geçirmedi mi. 131a. 1/162. "Ey Ömer. Sad da sert tepki gösteriyor. Olur mu. no: 14131-14137. "Ya Ömer halife olsun. Canız. bir daha öl­ dürülüp dirilsem yine senin önüne geçemem! Ver elini önce ben siftah edeyim. en başta A h m e t b.Ahmet b. sen halife ol deyince o. Tarih-i Medine-i Dımaşk. Riyad 1/151. Ömer. 1/580 ve dv ayrica 2/263. 2/271-74. 172. 3/206. f.Muhibbüddin Taberi. 232. Halit b. 4/310. Ebubekir var iken nasıl ben öne geçerim" d i y o r . Sakife Beni Saide kısmında. Ensab. bir daha dirilsem. b. no: 14132.Hindi. c-M. Yani umulmadık bir sürpriz oluyor insanlar arasında. s. 1/183.

Çünkü: İlk başta o toplantıda ben olmayayım demesinin nede­ ni. peki ni­ ye ilk başta ben olmayayım demiş ve hasta iken de son ne­ fesinde yine bunu tekrarlamış: Keşke ben halife olmasay­ dım diye? Hal böyle olunca ortada çelişkili bir durum söz konusu. Ö m e r ' l e Ebubekir'inki bir danışıklı dövüştü. son nefesindeki pişmanlığına neden olmuş olabilir. Bu konuda yeri gelince Ebubekir'in ölümü başlığı altında önemli bazı örnekler v e r e r e c e ğ i m . Aslında çelişki yok. Bilmiyorum ama bunları bir film şeridi gibi son nefesinde gözler önüne getirince etkilenmiş olabilir di­ yorum. Ebubekir'in iki buçuk yıllık icraatının çok kanlı geçmiş olması. Çünkü bak­ mış ki. Ancak kendisine yapılan tekliflin boş olduğunun farkındaydı. Son nefesindeki pişmanlığa gelince. Ki araları açılır. kendisinin gördüğü kavgalardan korkmuş olması ve bu nedenle adaylıktan çekilmek zorunda kalması. Hele en başta da Fatma ve Hz. İkinci neden ise. hayır diyordu. O nedenle kabul etmiyordu. Birincisi. Ali'ye. artık Ebubekir de ona karşı illallah diyecek hale gelir. Ö m e r bas- . ancak Ebu Ubeyde.Ubeyde o kadar kitle içinde bu sözü Ö m e r ' e karşı kullana­ mazdı. Bu durumda haklı olarak şu soru sorulabilir: M a d e m baştan beri Ebubekir Ö m e r ' l e bir komplo içindeydi ve so­ nuçta Muhammed'i ortadan kaldırmayı başardılar. çarşıdaki hesapla evdeki hesap birbirlerini tutmu­ yor. Ebubekir zaman içinde kendisinin Ö m e r tarafın­ dan kullanıldığını fark ettiği için bunu söylemiş olabilir. Bu söz aslında Ömer'in de hoşuna gidiyor. Yani kendi­ si senaryodan habersizdi. kimsenin bu makamı ona teslim etmeyeceğini bildiği için hep arkaya çekiliyor. O nedenle ben olmayayım sonucuna varmış. bunun birçok nedeni var.

134 Belazuri. tabii ki var olan bilgilerden yola çıkarak böyle bir sonuç muhtemeldir diyorum. diğeri de sizden düşüncesindedir. "Yerle gök birleşse bile ben onun ha­ lifeliği tanımam" dedi. ancak diğer ra­ kip Sad b. 1/586 vd. Ebubekir talimatıyla Ö m e r gi­ der Fatma'yı tekmeler. Çünkü onun amacı kısa zamanda yönetimi ele geçir­ mekti. yani Sad b. 1 3 4 133 Belazurı. Medine'nin asıl sahipleri olan Ansar gru­ bu. ancak Ö m e r buna karşı çıkı­ yor. M e s l e m e ' y i gönderip onu gurbette öldürttü 1 3 3 ve sonunda şu yakıştırmada bulundu: "Efendim tuvalet ihti­ yacını giderirken o durumda cinler onu öldürür" şeklin­ de masalımsı bir g e r e k ç e . Bu başlık al­ tında zaten belirteceğim ki. Ubade. As­ lına bakılırsa bu adil bir öneri-. hem de bu olayda aldığı darbelerden dolayı kısa zaman içinde vefat eder ve Ali'nin de başına getirmedikleri kötü­ lük kalmaz. Ensab.kısıyla yaptığı haksızlık onu etkilemiş olabilir. ikili bir y ö n e ­ tim de önerir ve başlangıçta Ebubekir buna e v e t der: Bir li­ der bizden olsun. . tabii ki sonuçta Ebubekir halife oldu. Buna rağmen onu orada da rahat bırakmadılar: Ö m e r halife olunca onun arkasından Halit bin Velit ve Muham­ m e d b. o da M e ­ dine'yi terk edip Şam tarafına gurbete gitmek zorunda kal­ dı. Onu rahat bırakmadılar. Ensab. Şu da önemli. Sadece Y e m a m e ' d e katledilen insanların sayısı 21 bindi. 1/580 vd. işte Ebu­ bekir'in son nefesindeki pişmanlığı bunlardan dolayı olabi­ lir. sonuçta Fatma hem çocuk düşürür. Hele Muhammed'in vefatından sonra Ebubekir'in kitle­ sel bir şekilde dinden çıkanların üzerine gitmesi ve onlara uyguladığı katliamların benzeri tarihte az bulunur. . yoksa niye pişman olsun ki.2/272. . Ubade'yi destekleyen kesim.2/261-272.

Tabakat. ı.İbni Esir. bu iddia gerçeği yansıt­ mıyor. Sabah olduğunda ise Ebubekir vefat etti. Ö m e r ' e g ö r e v verdi. el-Kamil 2/263. e. 3/421 ve devamı. f.ibni Sad.İbni Ebi Şeybe. . geçmişin hesabını yapmışsa ve Ö m e r tarafından kullanıldığını da fark etmişse son nefesindeki pişmanlık bunlardan dolayı olmuş olabilir. acelesi neydi? Çünkü itirazlar olabi­ lirdi. Ebubekir'in pişmanlığını içeren hadisi. "Adım İskân" demiş öğrenci. O yüzden birkaç önemli kişiyi de yanına alarak onu geceleyin g ö m d ü ve güya vasiyeti üzerine halife olduğunu halka duyurdu. -tabii ki içlerinde halife Osman da varhemen onun cenaze namazını kıldı ve o g e c e götürüp def­ nettiler. 3/111 Ebubekir bölümü 3/146 halife Ömer kısmın­ da. yerine de beni tayin etti diyerek halifeliği bu şekilde ele geçirdi. 68. 30/411-415. Tarihi Dımaşk. 3/111. c. hicri 13. Bizim Diyarbakır'da hocanın biri öğrencisine adını sormuş. 1 3 5 Ebubekir. s. h.Kenz.Dediğim gibi.Suyuti. "Onun da adı İskân" ce135 a. N e ­ den geceleyin gömdü.İbni Sad. babanın adı ne?" diye ikinci bir soru sormuş öğretmen. Tarih'ül Hulefa. bütün bunlar bir film şeridi gibi e ğ e r Ebu­ bekir'in gözünün önünden geçmişse. Ancak az önce değindiğim gibi söz Ebubekir'in g e c e defninden açılmışken bir fıkra anlatmam gerekiyor.İbni Asakir. başına dert açılabilirdi. Ömer'in halifeliği kısmında. "Peki. Ebubekir'in ölümü konusuna yeterince açıklık geti­ receğim. d. Musannaf.İbni Esir. b. yılı olayları. no: 14178. Ömer'in Ebubekir'den sonra halifelik makamına otur­ ması çok kolay olmuştur: Ebubekir ölünce hemen o g e c e Ö m e r birkaç kişiyle. bundan sonraki kı­ sımda Fatma'nın malı konusunda anlatacağım. el-Karnil. Ömer kısmı. o da hemen kolayca iş başı yaptı iddiası doğru değildir. g. no: 38211.Taberi Tarih-i.

hem de amcasının oğlu olan Ali'yi tavsiye etmiş. Bir kere Muhammed'in kendisinden sonra neler olacağını bilmediğini iddia etmek çok yanlış olur. ya da belirlemiş ve hem damadı. bunu aklına bile getirmemiş. hem de amcasının oğlu olan Hz. ancak o dünyasını değiştirince sonrakiler buna uymamışlar mı? İhtimaller çok: Dediğim gibi ya hiç düşünmemiş. Bunun bir an­ lamı olmalı. kendisi henüz hayatta iken belirlememiş? Acaba kimse onu dinlemezdi diye mi cesa­ ret edememiş. Diğer tarafta Ebubekir ve hem damadı. hep iskân. yoksa kendisinden sonra iktidar yüzünden kavgaların çıkacağını tahmin e d e m e m i ş de ondan mı veya Ali gibi birini belirlemiş. İşte bu zorlu tablodan birini belirlemeye cesa­ ret e d e m e m i ş d e m e k de mümkün. "Baban ne iş yapar?" "İskân müdürlüğünde memur" demiş öğrenci. "Peki. Ebubekir. hangi semtte otu­ ruyorsunuz?" Çocuk.vabını almış. Halifelikle ilgili bu zorlu seçime bakılınca haklı olarak şu soru insanın zihnine geliyor: N e d e n Muhammed kendin­ den sonra halife olacak kişiyi. "Biz İskân evlerinde oturuyoruz" ya­ nıtını vermiş. başta Muhammed olmak üzere Os­ man. Fatma (mezarı bile belli değil) gibi önemli kişiler de hep g e c e gömülmüşlerdir. ancak açıkça belirlemekten kaçınmış olabilir. M e d i n e yerlilerinden birçok önemli kişiler vardı.. karşısında aynı zamanda kayınpederi olan Ö m e r gibi güçlü birinin ol­ ması olabilir.. Yani hep iskân. hileyle ele geçirmişler. Belirlememenin bir diğer ihtimali de. nerede. Tıpkı bunun gibi. Dolaylı olarak belki bi­ rini belirlemiş. Hz. . ancak v e ­ fatından sonra Ömer-Ebubekir ekibi iktidarı zorla. Ali vardı ve bunlar gibi Mek­ ke'den gelenlerden. "Muhammed kendisinden sonra iktidar yüzünden neler yaşanacağını bilmiyordu" d e m e k ancak saflık olur. Başka bir tabirle.

Muham­ med'in kendine bir halef seçmiş olmasıdır. tüm zorluklara rağmen. Bir diğer ihtimal de. A m a okuyucuları aydınlatmak için bu konuya da açıklık getireceğim. Zira Ömer'i çok iyi tanıyordu. Buna kanıt olarak. ondan kurtulmak için. toplanan binlerce insan kitlesi huzurun­ da kendi halefini ilan edebilirdi ve bu durumda kolay kolay kimse itiraz etmezdi. bu mümkündür. onu sevindir­ mek. Hz. onun istekleri doğrultusunda ayetler oluşturup Kur'an'ına eklemiştir. Çünkü bu durumda en baş­ ta Ö m e r onu dinlemeyebilirdi. İleride bunun üzerinde duracağım. Bu konuda -başta Buhari ve Müslim olmak üze­ re. Muham­ med'in Ali'yi belirlemiş olması ve daha sonra EbubekirÖmer'in buna uymamış olmaları. Ancak en güçlü olanı. son hutbesi olan v e d a hutbesinde. etkili ve baskın olduğu örneklerle açıklanacaktır. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımın Ömer'le ilgili bölü­ mü önemlidir: Muhammed'i ne kadar yönlendirdiği o ki­ tapta örneklerle açıklanmıştır. belki az bir cemaat yanında söylemiş olabilir. Bu konuda adı g e ­ çen kaynağımda pek çok örnek verdim. Muhammed için sonuç alıcı bir yöntem olamayacağı için buna başvurmamış olabilir. A m a herkesin duyabileceği bir ortamda değil. Bu zorlu ve karmaşık tablo olmasaydı.önemli bazı bilgiler var. orada da onun Muhammed için ne kadar önemli.Bütün bunlar ihtimaller. Bunun da değişik neden­ leri olabilir. hatta birçok kez Muham­ med. henüz hayatta iken Ö m e r ' l e arası açılabilirdi. Ben görevin kime devredildiğinden ziyade cinayetler üzerinde duracağım. Mesela Muhammed ölüm d ö - . Ömer'in karşısında sıkıntıya düşünce. Ayrıca elimdeki çalışmamın sonlarına doğru Ömer'in bilinmeyen yönleriy­ le ilgili bir bölüm açacağım.

şeğindeyken bazı tavsiyelerde bulunur. Olayı aktaran İbni Abbas. bazı yerleri silinmiş­ tir. Ali ve Ö m e r üzerin­ de durmuştur. Cihat. Çok komik ve inandırıcı olmayan bir açıklama. 136 Buhari-Müslim hadisleri. ya da söyledi de ben hatırlayamıyorum" şeklinde geçiş­ tiriyor. Fatma'nın Malına El Koyuyor Bu başlık altında g ö z d e n hep uzak tutulmak istenen konu­ lardan birini daha sunmak istiyorum. hadisler ya­ zılırken bilerek bu şekilde yazılmıştır. "Muhammed bu ikisini söyledi. bunun gerekçesi il­ ginç. Ben bu hadisin ilk ravisi tarafından bu şe­ kilde söylendiğine inanmıyorum. Bir şeyler anlaşılsın diye elim­ den geldiğince toparlayıcı bilgiler v e r m e y e gayret edece­ ğ i m . 1 3 6 b. Müslüman kamuoyu en çok Hz.. ama üçüncüyü de ya kendisi sustu/söylemedi.Halife Ebubekir'le Ömer Hz. Birincisi: Arap yarımadasında iki din bir arada ol­ masın/tek din olsun veya müşrikler bu adada kalmasınlar. Vasiyet no: 1637 . N e d e n belirsiz. El-Lü'lüu ve'l Mercan. Üçüncüsü ise maalesef belirsiz. Megazi ve Cizye bölümlerinde. aslında durum hiç de böyle değildir. Bu hadis bile tek başına o d ö n e m d e olup bitenlerin ne kadar sağlıksız bir şekilde zapturapt altına alındığına kanıt olarak yeterlidir. Ebubekir ise çok mütevazı biri olarak lanse edilmiştir. İkincisi: Size g e l e n elçileri (barış elçileri veya başka amaç­ la gelen elçileri kastediyor) iyi karşılayın. Bu başlıkta çok farklı bazı konularla karşılaşılacağınızı şimdiden söyle­ yebilirim. Buna ilişkin malzeme İslam'ı kaynaklarda çok fazla. şu üç nokta önem­ lidir der. Daha sonra. no: 1059. bu kesindir.. Müslim. vasiyet kısmı. Üstelik bu hadis en başta Buhari'de birkaç y e r d e v e Müslim'de g e ç m e k t e d i r . Buhari.

Ömer.Tarihin egemenler tarafından yazıldığı bir realitedir. bu konuda in­ sanları bilgilendirmek ve bu tabulardan kurtulmalarına kat­ kı sunmak. Birazdan. bir kadına yapılan haksızlıktan yola çıkarak. İslamın lider kadrosunun halk nezdinde bilinen kimlikleriyle asıl kimliklerinin aynı olmadığını. he­ le İslam tarihi için bu sav daha fazla geçerlidir. H z . M u h a m m e d yaratıldı ve bu şekilde dinin hakikatini bilmeyenlere takdim edildi. Fatma'ya yaptığı bir zulümden söz e d e c e ğ i m . hem de ülkemiz­ de her gün insanlar katlediliyor. Bunu anlatırken de. ancak abesle iş­ tigal olur. Buna rağ­ men yine de İslami kaynaklarda işleyeceğim konular hak­ kında sağlam kanıtlar vardır. ancak daha sonra büyütülerek farklı ve hayali bir Hz. Muhammed'in ölümünden sonra Ebube­ kir'in. M u ­ hammed kendi zamanında bu kadar popüler. anlatacağım konu hak­ kında İslam otoriterleri nezdinde zaten tartışma da söz ko­ nusu olmamıştır/Ebubekir'in yaptıkları iyi karşılanmıştır. bir inancın liderlerinin gerçek kimliklerini ortaya koymak ve dolayısıyla İslam hakkında doğru olan bilgileri takdim etmektir. başta Buhari ve Müs­ lim'den bilgi sunacağım. Osman ve diğer meşhur sahabeler için de geçerli­ dir. Çünkü hem dünya genelinde. 14 asır ö n c e bir ka­ dına yapılan zulüm ve haksızlığı g ü n d e m e getirmekteki amacım. Kur'an'a rağmen Hz. Kaldı ki. yoksa normalde 1400 yıl önce 20 yaşlarındaki bir kadının başına gelenlerden s ö z etmek. Şuna da vurgu yapmak isterim ki. Başka bir tabirle. Bu. Ebubekir. o günkü insanlar şimdiki Müslümanlar kadar ona tapmıyorlardı. bugün kitaplarda tasvir edilen. tabu haline gelmiş biri değildi. bunların ger­ çekte çok farklı olduklarını ortaya koymak. anlatılan Hz. Şunu da hatırlatmakta yarar var ki. . O bakımdan amacım bu­ rada asırlar ö n c e bir bireye yapılan uygulamadan bir ders çıkarıp İslam hakkında gerçeklerle hayaller arasındaki farkı okurlarla paylaşmaktır.

Bu konudaki olup bitenleri. şimdi sözünü e d e c e ğ i m kişi İslam'da en eski tarihçidir. Kitabında konuya ilişkin şunu anlatıyor: Hz. konuşmadı da. onu yönlendiren Ö m e r onun hep ya­ nındaydı. Adı Selim bin Kays Hila­ li (h. o hazineye devredilir" anlamında bir hadis bahane etti ve Hz. Hz. Muhammed'in cenaze işlerini bitirince bakıyor ki Ebubekir . Ali. Hz. Fatma babasının ölümünden sonra 75 gün. Muhammed'in malından Fatma'nın pa­ yına düşeni vermedi. belli bir süre. ne de onun halifeli­ ğini kabul etti. kimisine g ö r e de en çok altı ay ya­ şadıktan sonra -20 küsur yaşlarında iken. Muhammed'in bir açıklamasını biliyorum. Bunun üzerine Hz. sanırım buraya uygundur. eğer bizden herhangi bir mal mülk kalırsa. Ali'nin başına gelenleri kısmen daha önce anlattım. Bu arada Hz. Muhammed zamanında yaşamış. Fatma kendisine gidip ba­ basından kalan malı. kız­ dı ve evine döndü. bir varis olarak talep etti. Ölene kadar da halife Ebubekir ve Ömer'le konuşmama kararı aldı. Muhammed vefat ettiğinde. Ali de onunla birlikte evi­ ne kapandı ve ne Ebubekir'le konuştu. Bu arada Hz. bu tarih­ çi 15 yaşlarında bir delikanlıydı. Gerekçesi de şuydu: Ben Hz. Fakat Ebu bekir bunu kabul etmedi/ben v e r e m e m dedi.vefat etti.2-76). ancak onunla görüşme fırsatı bulmamış. ka­ lanını da onun bölümünde anlatacağım. Fatma'm eşi Hz. Hani daha önce belirttim. kimisine g ö r e 3 ay.Bilindiği gibi Hz. tabii ki bunu tek başına yapmadı. Hz. Söz Ebubekir ve Ömer'in bu vasiyet olayından açılmış­ ken. burada farklı bir olay hatırıma geldi. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir halife oldu. ben bu çalışmamda başta Kur'an olmak üzere Sünni kaynakları temel alacağım. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. Fatma darıldı. şunu diyordu: "Biz peygamberler ölürken varislerimize/arkamızda bıraktığımız yakınları­ mıza mal bırakmayız.

ancak M u h a m m e d bana. ayetinde. ister birden fazla ol­ sun fark e t m e z : Burada ölenin çocuğu olduğu için onlar an­ cak 1/8'ini alıp paylaşırlar. doğru. da ilginç bilgiler var. Kur'an Ebubekir'in bu yaptığına ne diyor. Onlara. Muhammed'in hanımları davar. "Peki siz daha dün Muhammed huzurunda beni halife olarak kabul etmediniz mi. o zaman malın tümünü de alabilir. Hz. Ayrıca konu hakkında Meclisi'nin 'Bihar'ül Envar' c. "Peygamberlikle halife­ lik bizde olmaz: Ben peygamber oldum. "Eğer ölen bir anne veya babadan tek bir kız kalırsa. Bu du­ rumda Halife Ebubekir. şimdi de buna bakalım. ben şahidim ve bir-kişi de yine onların ekibinden biz de varız diyorlar. ayet) "Ölen anne-babanın bıraktıklarından (veraseti kastediyor) kızlarına da. babasından kalan malın yarısına sahip olmalıydı. Adı g e ç e n kaynakta çok ilginç bilgiler v a r ! 1 3 7 Peki. Fatma haklı. Ali soruyor. halifelik artık başka bir aileye geçsin" dedi. 153 ve sonrası. Aslında Kur'an'a g ö r e kesinlikle Hz.ve Ö m e r halifelik işini çoktan halletmişler bile. Bunların payı zaten belli: Malın 1/8'i. Ancak burda Hz. Hatta bazı durumlarda eğer ölenden yalnız kızı kalırsa. Nisa suresinde (7. senden başka bu hadisi duyan var mı diye? Ö m e r hemen ortaya çı­ kıyor. Ebubekir şunu diyor: Haklısın. s. 137 Selim Hilali. burada maksadım Ebubekir'in bu gizli vasiyetlerine yeni bir örnek daha kat­ mak. Hz. ne çabuk Muhammed'den uzaklaştınız?" deyince. 28/96 vd. Kur'an'a g ö r e bu davada Hz. erkek çocuklarına da pay vardır" deniliyor ve daha sonra yine aynı surenin 11. o zaman tüm malın 1/2 sini alır" deniyor. Hanımlar bu payı kendi aralarında bölü­ şüp paylaşırlar. İster bir hanım olsun. . M u h a m m e d ' e ait olan tüm ma­ lın yarısını gasp etmiş olmaktadır ve verdiği karar da Kur'an'a terstir. tabii ki olay çok uzun. Fatma.

. başta dört m e z h e p lideri olmak üze­ re bir kere İslam âleminde Ebubekir'in bu icraatına karşı herhangi bir itiraz da söz konusu olmamıştır. M u h a m m e d ' d e n kalan her üç yer­ deki malı/serveti Yahudilerden kalma talan malıdır. Fedek sayfiye/yazlık köyünü bir baskında Yahudilerden ele geçi­ rip kendine tahsis etmişti. Muhammed'den kalan mal kısmında. müttefakun-aleyhtir.Hz. s. 141 Müslim. 1 3 8 Ne ilginçtir ki. Hayber gelirinden artık mahsûl değil de arazi kabul ettiler-araziye ortak oldu­ lar. 3) Menakıb kısmında.Buhari. ele geçirdiği bu Hayber gelirinden her yıl her hanımına (10'dan fazla hanımı vardı o zaman) 100'er vasak/yani yaklaşık 11-12 ton ayırırdı.Müslim ise Cihad-Siyer bölümünde bunu işlemiştir. Muham­ med'in eşlerinden Ebubekir'in kızı Ayşe. ama Hz. Hz. Fatma'nın babasının malını Ebubekir'den istemesi ve Ebubekir'in az önce belirtilen gerekçeyle ona vermemesi olayını içeren açıklama. Dikkat edilirse. 178 vd. Müzaraa kısmı. Hz. 139 Kur'an'da Kadın ve Hz. kalan % 80'ini de hurma olarak onlara verirdi. Halife Ö m e r 138 a. Muhammed'den kalan mal da çok fazlaydı. Muhammed. Bunun % 20'sini arpa. 2) Farz'ül Humus. 140 Buhari. Siyer. hem de Müslim'de anlatılmakta­ d ı r . c' Tirmizi. hazine malı d e ğ i l d i . Hz. Toprak altındır derler ya. 1) Megazi/ Hayber kısmında. Yani hem Buhari'de birkaç yerde. Yani bu. Bunu da yine Beni Na­ dir Yahudilerini Medine'den/asıl yurtlarından sürerek on­ lardan ele geçirmişti. b. Hadis'ü Beni Nadir ve Feraiz bölümünde. Müsakat kısmında. Muhammed'in eşlerinden ve aynı zamanda Ömer'in kızı olan Hafsave yine Hz. Muhammed'in Hanımları. 1 3 9 Hz. Ö m e r Halife olunca Hz. Muhammed'in diğer eşleri yıllık mahsûl alma­ 141 ya devam ettiler. 1 4 0 Bir de M e ­ dine'de ona ait ganimet malı vardı. Bu zaten en başta Buhari'de anlatılmaktadır.

İlginçtir ki Ebubekir'in el koyduğu bu Fedek Sayfiye kö­ yü. Ö m e r bunu Fatma'nın elinde görünce almak istemiş-. ama Fatma kabul etmediği gibi. Hakem. A'lam-i Nisa. İşte Ebubekir'in vermediği." Bazı Sün­ ni kaynaklarda. Ebi Süfyan iş başı yapınca üçe bölünüp be­ dava olarak şu kişilere dağıtıldı: Mervan b. Abdülaziz'in eline geçti. Muaviye b. Fatma'nın bu sert konuşması karşısında gü­ ya Ebubekir etkilenmiş. Fatma'nın torunlarından tek­ rar alıp Mervan oğullarına verdi ve böylece mülk sürekli el­ den ele yer değiştirdi.de kızına düşen payı toprak olarak ayırdı. Daha önemlisi. O da bu konu­ da halka bir konuşma yapıp asıl sahiplerine vereceğini söy­ ledi ve Hz. kâğıdı göğüslerinin arasına koymuş. Hz. Zaman içinde Yezit. İşte Sünni kay­ 142 naklarda bunlar da anlatılıyor. hakkında beddua edeceğim. Zaten daha sonra Halife 142 Ömer Rıda Kehhale. Ebubekir'e çok ağır sözler söyledi: "Ben ha­ yatta olduğum sürece hep namazdan sonra seni Allah'a şi­ kâyet e d e c e ğ i m . Fatma'ya çok yalvardı. halife olduğu için hamalları da çoktu. halife Osman'ın oğlu A m r ve kendi oğlu Yezit. ancak Fatma vermemiş. onu bedava işletirdi. Fedek hakkında bir kâğıt yazıp Fat­ ma'ya vermiş (senin olsun d i y e ) . Buna rağmen Ö m e r zorla kâğıdı oradan almış ve yırtmış. Fatma'nın torunlarına (artık kim kalmışsa) iade etti.. Ö m e r kâğıdı zorla Fatma'nın elinden almak isteyince de Fatma.. 4/120-25. bağışla beni diye. Çünkü nasıl olsa kızı artık yasak ayetler nedeniyle evlenemezdi ve o mal onlarda kalırdı. halkın malıdır dediği Fedek'in kaderi budur. Ebubekir zamanla Hz. Fatma ona da şunları söylemiş: Sen nasıl kâğıdımı yırttın Allah da senin karnını yırtsın/belanı versin d e m e k istiyor. Daha sonra mül­ kün hepsi Ö m e r b. .

1 4 3 143 a. Nesai. Ebubekir. no: 6346 ve daha ulaşamadığım başka yerler. Tirmizi (üç yerde). FJ-Lü'lüü ve'l Mercan. Buna da yeri gelince açıklık getireceğim. Muhammed'in malını is­ teyip de babam vermeyince. Cihad kısmı b. no: 3810. Hanbel (birkaç yerde) yazmışlardır: " H z .Ömer'in karnı yırtılıyor. Ali halka karşı bir de konuşma yap­ tı. 'Sen nereye gidiyorsun? Ya eğer senin başına bir şey getirse' gibi «sözler söyledi. Hz. 'Ben Ali'den olumsuz bir şey beklemiyorum. Ali onun cenaze namazını kıldı ve g e ­ celeyin g ö m d ü . an­ cak olan olmuş ve ben de artık Ebubekir'i halife olarak ka­ bul ediyorum" diye Hz. bunun kendi hakkı olduğuna inandığı için direndiğini. darıldı evine gitti. Şu olayı. babam Ebubekir'den Hz. kabri başına gitmesinler diye. no: 1 149.Buhari-Müslüm hadislari. Hayber kısmında. bir adam onu katlediyor. Ebu Davud (üç yerde) İmam Ahmet b. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in kızı meşhur Ayşe anlatıyor ve en başta da Buhari (altı y e r d e ) . engel olmak istedi. Ali'nin uzun uzadıya yaptığı bu açıklamasını aktarır A y ş e . Menakıb. konuşmadı. Ömer'in karşısında hiç değerinde bir insanmış ve hep kullanılmış. no: 2926.Müslim. Fatma. Bu olaydan 6 ay sonra da öldü ve bu süre zarfında da babama küskün­ dü. Farzü'l Humus. Megazi. Bu da gösteriyor ki. niye bana kar­ şı bir kötülük düşünsün ki. no: 1759. c. Bunu duyan halife Ö m e r hemen müdahale etti ve babama. Hz. Ali de Fatma hayatta olduğu sürece babamın halifeli­ ğini kabul etmedi. Cihad. no: 3508. ancak Fatma ölünce babama haber yol­ ladı: Evime gel seni halife olarak kabul edeyim dedi. Bu kabul esnasında Hz.Buhari. ve 3998. Feraiz kısmı. Babam. Niye g e c e ? Çünkü babamla halife Ö m e r duyup da cenaze namazına. Hz. Cihad. Ebubekir'i ilk etapta halife kabul etmeyişinin nedenini. Müslim. . Ben giderim' dedi ve gitti. no: 2748.

Ömer ibni Şebbe. Muhammed'in henüz hayatta iken kızı Fatma'ya hibe ettiğine ilişkin açıklamalar. e. İsra suresi 26.Hindi. bu köyü o sırada kızı Fatma'ya hibe et­ mişti. Ayşe'nin anlattığı şekilde olmadığını daha ön­ ce aktardım: Hz. 144 a. Ali'nin evine yapılan baskınlar. babası hayatta iken zaten onu Fat­ ma'ya devretmişti.Ebu Ya'li el-Mevsıli. boğazına geçirilen ip ve o şekilde disiplin altında Ebubekir'in yanına götürülmesi gibi olaylar yaşanmıştır. no: 318 ve 511. Haraç. Tarih'ü Medinet-il Münevver. no: 1186-1/586 vs. Ayetin anlamı şu: "Akrabaya. İslami kesimce güvenilir 144 sayılan kaynaklarda anlatılmaktadır. no: 2963. yoksula. Fey' kısmı. Müsned'inde. ayette bunu iş­ lemiş. Siyer'ü A'lam. i. no: 3801 d. 'Kenz'ül Ummal' adlı yapıtı no: 8696 hadiste bunu aktarmış. f. dört halife kjsmı Ebubekir bölümünde." Ebubekir.Belazuri. ayetin açıklama kısmında. e. b. bunlar artık davanın bir tarafı. 2968 ve 2973 hadisler. 'Sünen-i Kübra' 'Fey' ve Ganimet' bölümünde ve daha saya­ madığım birçok yazar.Beyhakı.anlatmaktadırlar.İmam Suyuti. g. ayeti inince (Muham­ m e d oluşturunca). h. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsiri. yolcuya haklarını ver. c. babası henüz hayatta iken kendi­ sine bağışladığı bu Fedek'i de Fatma'ya vermedi.Zehebi. no: 6554-6556 hadisler. .İbni Hacer Askalani.Ebudavud. Hz. İsra suresi 26. İsra suresi 26. zaten daha önce babası tarafından ken­ disine hibe edilmişti. Bir bakıma bu da önemli bir açıklama. no: 1379 da. Razzak Musannaf. Fedek köyünün daha önce Fatma'ya bağışlandığını -kanıtlarıyla. Buna rağmen onun bu sözlerinden yine hoş olmayan bir şeylerin o d ö n e m d e yaşandığı kesin. 'Feth'ül Kadir'.Nesai. Fatma'nın istediği verasetten Fe­ dek sayfiye köyü. no: 4141. İşin daha önemli yanı.Olayın. no: 1608-1610. Yani bu köy artık d. ama tam değil. 'Metalib-i Aliye' Tefsir kısmı. tabii İd Ayşe'nin bu açıklamaları gerçeği yansıtmıyor.A.Şevkani. Ebu Said el-Hudri kısmı. f-Tirmizi. Bu kö­ yün.. Ensab. Siyer kısmı. aktarmış. j.

Ali ile Fatma haksızdır. Bir de kendi kızı Hz. "Fatma benden bir parçadır. beş y e r d e 148 1 4 9 köpek i ş l e m i ş . mercimek. Ya da Ebubekir suçludur. Lokman 19 ve Cuma 5. M u h a m m e d başta Ebubekir. Ebubekir'le Ömer'in şahsi planlarıdır) başka kimsenin bilmediği bir giz- 145 146 147 148 149 (a) Buhari. 1 4 6 Yine 147 bakıyoruz dört y e r d e merkeb/eşek işlemiş. Bu durumda da Hz. Bakara. Nahl. Fatma hakkında. b) Müslim. . onlar hak­ lıdır. o da (tabii ki bu. Mu­ hammed'in sözüne bırakmış. d e v e işlemiş. Muhammed. haksızlık yaparsa. 8. Nahl 8. Araf 176.veraset de sayılmazdı. Fatma'nın kazanılmış bir hakkıydı. bunu Mu­ hammed'in hadislerine bırakmış. o bana kızmış-haksızlık yapmış olur" anlamında birçok söz söylemiştir ve bunlar hadis külliyatında ve Müsnedlerde değişik versiyonlarla g e ç m e k t e ve en başta da Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmektedir. A m a insan hu­ kukuyla ilgili bu kadar önemli olan bir konuda işi Hz. 259. Menakıb-i Fatma. sarmısak. Bakara 61). at. soğan i ş l e m i ş . kim ona kızar. ö z malıydı. bu durumda denklem nasıl çözülecek? Ya Ebube­ kir haklıdır cennete girecek (din mantığına g ö r e ! ) ve Hz. o da ancak gizliden Ebu­ bekir'e söylemiş olsun! Kur'an'a bakıyoruz onun Allah'ı sa­ latalık işlemiş. Konuya ilişkin şu sorular yanıt istemektedir: Bilindiği gi­ bi Hz. katır. Fedail-i Fatma kısmında. Ö m e r ve Ali olmak üzere kendi çevresinden seçtiği 10 kişiye cennet müjdesi­ ni vermişti. 1 4 5 Peki. Ebubekir'e hak et­ mediği halde cennet müjdesini vermiş olmuyor mu? En önemli soru da şu: Neden bu kadar önemli olan bir huku­ ki konuda (peygamberden kalan mal yakınlarına verilmez diye) Kur'an'ın Allah'ı bir ayet g ö n d e r m e m i ş d e . Kehf 18 ve yine Kehf 22'de de üç sefer.

duruma g ö r e de uymuyordu. sadece rant ve siyasi iktidar peşindeydiler.lilikle ancak Ebubekir'e aktarmış olsun. Hati­ ce'nin malından Muhammed'in payı 1/4'tür Çünkü Hati­ ce'nin çocukları vardı. Hani hep diyorum. neden Ebube­ kir bu malı Fatma'ya vermedi? Peki. Hatice ölünce acaba M u h a m m e d ondan kalan mal­ dan Fatma'ya düşen payını verdi mi? Fatma evlenmemiş de olsa annesinden kalan verasetten pay almalıydı. Çünkü böyle bir açıklaması olsaydı. Nisa suresi 1 1. Bunun üze­ rinde fazla durmuyorum. işçileri vardı. Kur'an'a da inanmadıkları bir gerçektir. Söz verasetten açılmışken. Peki. bir kere Hz. Gizlilik diyorum. bir ara M u h a m m e d de onun işçisiydi ve daha sonra evlen­ diler. o günkü inananların bugünkü Müslü­ manlar kadar Muhammed'i tabulaştırdıkları. Kendi kurduğu sisteme. Muhammed'den ka­ lan malın yarısı Fatma'nın hakkı iken. Fatma ve eşi Hz. Fatma'nın annesi Ha­ tice'nin malı ne oldu? Kadın o kadar zengin. Daha önce de belirttim. Ancak onun da Hatice'nin malını Fatma'ya v e r m e d i ğ i kesindir. başta EbubekirÖmer olmak üzere. ayetine g ö r e Hz. Muhammed bunu yaptı mı? Hayır. burada farklı bir noktayı da hatırlatmak uygun olur. oluşturduğu Kur'an'a kendisi de duruma g ö r e uyuyordu. Zaten onlar Kur'an'ı ancak kendi çıkarları için bir araç olarak kullanmışlardır. ona aşırı dere­ c e d e inandıkları diye bir şey yoktur. Ebubekir'le Ömer'in kendi keyfi kararlarıyla Fatma'ya vermedikleri gibi. Ali. olaylara bir bütün olarak bakıldığında. Ebubekir'den mal istemezlerdi. Ali ve di­ ğer yakınları cenazeyle meşgul iken. Hz. Ebubekir'le Ö m e r ha­ lifelik işi bitinceye kadar cenazeyle ilgilenmediler ve g ö - . Muhammed'in cenazesi 3 gün y e r d e kalırken (hele o sıcak m e v s i m d e ) . Kalan ise Fatma ve diğer kızlarına ait olmalıydı. Hz.

Mesela. 150 Ebubekir'in bu pratiğini anlatırken Ebu Hanife'nin onun hakkında kullandığı ilginç bir ifade var. Ebubekir'i seçip onun hakkında bu ağır ifadeyi kullanmış. So­ nuçta ağır bir b e n z e t m e . ya da normal bir şekilde öldürseydim? demiş. Abdurrahman b. onu da buraya al­ mak istiyorum. A m a neden Ebu Hanife. Yapmasına pişman ol­ duğum şeylerden biri. ateşte yakmak suretiyle işkenceyle öldürdüğüm Fücae Sülemi'yi keşke ya serbest bırak saydım. .Hindi. 805 cilt. keşke Fatma'ya yaptıklarımı yap­ masaydın™. İmam Ebu Hanife şunu diyor: Benim ya­ nımda Ebubekir'le İblis'in/şeytanın imanı birdir. 1 5 1 Ebubekir zehirlenerek ölüm döşeğine yattığında güya pişman olmuş.Hatib-i Bağdadi. Sabir (Ebu Hanife) kısmın­ da. Ebu Hani­ fe'nin bu açıklamasını böyle önemsiz tarihçiler değil. bu ayrı bir konu. bugünkü inananların M u h a m m e d ' e bakış açılarıyla o günküler arasında dağlar kadar fark vardı. 20/579-no: 38201.İbni Ebi Şey be. Bir de. Belki de Ebubekir'in icraatını beğenmediği için bu benzetmeyi yapmıştır. O günkü inananlar çıkar için inanıyorlardı: Cariye. talan.İbni-1 Cevzi. El-Muntazam. Numan b. Tarih-ü Bağdat. cilt 15/509. no: 7249. N o . 8/133. b.597. Demek istediğim. çok meşhur İslam tarihçileri aktarıyor. Musannaf. ganimet gibi avantajlardan ötürü inanıyorlar­ dı. Avf onu ziyarete geldiğin­ de Ebubekir'in iyiliklerinden söz ederken Ebubekir şunları söylemiş: "Hayatımda yaptığım üç şey için keşke yap­ masaydın™ diyorum.müldüğü zaman da iktidar kulisleri yüzünden bu ikisi kab­ ri başında yoktular. Kenz ul Ummal 5/ 652-no: 14139. Yine hayatımda yapmadığım üç şe­ yi de keşke yapsaydım diyorum. Hicri 150 yılına olayla­ rı kısmında.h) gibi İslam düşünürleri. Hatib-i Bağdadi (392-463) ve İbni-1 Cevzi (ö. 151 a. b. 150 a.

Tüyler ürpertici açıklamalar: Pişman olduğu olaylar hep cinayet.İbni Hacer Askalani. b. 'Tarih'. 8/290 ve devamında.Ebü-I Feda.732. kıyıdan aldığım bir açıklama değil. 3/430. c. bunu biliyorum.İbni Abdirabbih. Ulvan b. 1/109. Ebubekir'in yukarıdaki açıklaması. m ) . 13/ 122. f.ö). Bir de bana Eş'as b. no: 5293. no: 14113.İbni Kuteybe Dineveri (279). g. 5/366. Ahbar'ül Hulefa. Begiyet'ü RaidTahkik'ü Mc'mai Zevaid. H e p vurguluyorum: Bilinmeyenlere do­ kunduğum zaman kimilerine zor gelebilir. e-Taberani ( 9 l 8 .Yapmadığına pişman olduğu üç şeyden ikisi ilginç: Keşke Hz. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. d. no: 9031. 2/308 p.İbni Asakir.Kenz'üi Ummal. Ebubekir kısmı. Mizan'ül Ütidal.152 152 a. yani kenardan. Ali (h.Ibnü Abdirabbih (328. I. nerdeyse ilgili tüm İslami kaynaklarda vardır. Aşcrei Mübeşşcre. Davud Beceli kısmında. Kays'ı getirdiklerinde keşke onu öldürseydim diyor.Muhibbüddin Taberi (694. n-Tarihi Yakubi.cilt 5/631. Do­ layısıyla bu kadar sıkıntı çekilmezdi. ancak belki konulardan anla­ yan ve ilgi duyan bir okur çıkıp ben bir bakayım der ve bunlardan ancak birine ulaşabilir. Minhac'ü-s Sünne. ö .Taberi Tarih-i. ve b) Tarihi Dımaşk. Ebubekir kısmın­ da. diğer adı.Ö). 2/155 o. cilt 30 Ebubekir bahsi. 30/411 vd.Ö) Ikd'ül Ferid. Imadüddin İsmail b. Muhammed hayatta iken bu halifelik işini ondan sormuş olsaydım. Aslında bu iki kaynak da İbni Asakir'in. Ebubekir kısmın­ da. Tarih'ül Hulefa adlı yapıtında) i. r.İbni Asakir (571). Dolayısıyla birini verseydim yeterliydi.İbni Teymiye (661-728). senden sonra kim halife olsun diye. m. Mucem-i Kebir.Heysemi. Sakife Beni Saide kısmında.Burda çok hadis var. h. 5/472. . Muruc'u Zeheb.Mesudi. 3/108. Onun için şüphe kalmasın diye dokümana ö n e m veriyo­ rum. Ikd'ül Ferid. Lisan-ül Mizan. no: 43. no: 5763. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. Riyad-ü Nadre. k. o yüzden ikisini de verdim.Zehebi. 'el-lmame ve-s' Siyase. 1/241 ve Zehair.

iki gözünden de kör olan İbni Ümmi Mektum halife olurdu. Dediğim gibi konu çok karışık. Muhammed ken­ dinden sonra halife olacak kişiyi belirlemiş. Ebubekir'i halife ola­ rak belirlemiş olsaydı. sanki hayatında bir şey yapmamış da sadece anılan o birkaç olaya karışmış 153 Belazuri. Bunun işareti de. kalabalıktan Ali bir şeyler anlıyor. Fatma ve eşi Hz. başta Hz. Ebu­ bekir'i kabul eder. Kaldı ki. bununla halifeliğin Hz. ancak hakkımızdı. Ali. Çünkü Hz. bu da ne?" diye sorunca Ebubekir. "Evet haklısın. diyor. cilt 2/263. Bir de gerçekten e ğ e r Hz. Ebube­ kir'in az önceki itirafı var: Pişman olduğu şeylerden birinin Hz. Muham­ m e d hastayken sen imam oldun. "Bize hak tanımadınız mı bu halifelik işinde. Muhammed'den halifeliğin kime g e ç e c e ğ i : Bunu niye sormadım. Ensab'ül Eşraf. Ebubekir'in az önceki açıklamasında. hemen dışarı çıkıp Ebubekir'e. 154 Kur'an'm Kökeni adlı yapıtım. "Biliyorum. Muhammed'in işaretleriyle belirlendiğini ö n e sürerler. "Sen camiye git. Neyse. bunun için artık ben g ö ­ revi üstlendim" diyor. onunla beraber hicret et­ tin. sen cemaate imam 154 ol diyordu ve bu. cemaate namaz kıldır" gibi sözleri g e r e k ç e kabul edip. kendisi hasta iken Ebubekir'i göstermiş. 14. Bu arada Ali. Muhammed. Hatta bu konuda şu gibi aktar­ malar da var: Hz. 1 5 3 Ben bu aşamada bu konuya girmiyorum ama şunu ek­ leyeyim: Eğer bir namaz kıldırmakla halife olunuyorsa. A m a bizimle istişare etmediniz. on üç kez gerçekleşen bir olaydır.Kimi İslam düşünürleri. efendim Hz. Ali ve amcası Abbas Muhammed'in ce­ nazesiyle meşgul iken. Allah günahlarını affeylesin" diyor ve o da onu ka­ bul ediyor gibi söylentiler de v a r . s. ona saygı gösterirlerdi. . Muhammed Medine'yi bırakıp bir yere gittiğin­ de bu kör adamı yerine tayin ediyordu. ancak işin içinde fitne var.

Muhammed'in Allah'a teşekkür etmesinden" söz edilir. Hz. Buna rağmen ganimet avına çıkan o grup çobanı katleder ve hayvanlarını alıp götürür. neden Hz. hem de manevi olarak çıkar var. "İnsan­ ların bölük bölük İslamiyet! kabul etmesine karşı. gerekli araştırmayı yapın. Burada konuya şu soruyla giriş yapmak isterim. talan. cizye. Size selâm veren . bir ara hayvan­ larını güden bir insanın yanından geçip selam verirler ve adam onların selamını da alır. tabii ki böyle bir zihniyetten oluşan orduyu yenmek imkân­ sızdır. Peki. Diyanet'in Kur'an tercemesinden vere­ yim: "Ey iman edenler! Allah yolunda sefere çıktığınız zaman. Muhammed'in ölümünden sonra Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslam'dan çıktılar ve bunun sonucu olarak da Ebubekir onları tekrardan ya kılıç zoruyla İslam'a dönderdi v e y a katletti? Ortada çelişkili bir durum söz konusudur. fidye. aklın hayal etmediği kızlar (huri­ ler) var diye buna inanılır iken ve yine şayet karşı taraftan öldürülen olursa cehennemliktir diye buna inanılıyorsa. Zaten bu çıkarlar Kur'an'la da meşrulaştırılmaktadır. Müslümanlardan bir grup talan avında. Or­ tada hem maddi. kılıçla savaşılmaktadır ve böyle bir inanca sahip tarafın kazanma şansı yüksektir. cariye gibi avantajlar tanınmış iken. niye böyle? Kur'an'da Müslümanlara ganimet. m a d e m öyle..gibi bir masumane durum söz konusu. Kur'an'da 110'uncu sure olan Nasr suresinde. şöyle bir ayet gelir (oluşturur). orada çok gü­ zel. Aslında Ebubekir'in iki küsur yıllık iktidarı çok vahim olaylarla geçmiştir. Çünkü savaşta çıkar var. O zaman teknoloji de yok. Daha sonra Muhammed bunu öğrenince. Bu zihniyet her zaman savaş ister. iki gözün görmediği. So­ mut bir örnek vereyim. Peki. bir de e ğ e r savaşlarda Müslümanlar öldürülürse cennete girecek. ganimet elde e t m e seferindeyken.

ayet. 9/13 ve devamı. .kimseye. Nesai ve daha birçok eserden alıntılar yapılmış. şimşekleri üzerimize çekmeyin. 10/14 ve devamı. 1. Kur'an'ı yorum­ layanlar bu ayetin az önceki insanın cinayeti üzerine indiği­ ni belirtiyorlar. Ordusundaki kalkanların büyük çoğun­ luğu altındandı. ben öldürülmeyeyim. ayet." 1 5 5 Hemen hemen tüm önemli tefsirlerde. eşim cariye olarak düşmanın eline geçmesin gibi hesaplardan dolayı insanlar İslamiyet'i kabul 155 Nisa suresi. Ailah ka­ tında pek çok ganimetler vardır. Ebu Davud. 156 a. 2.İbni Ebi Şey be. Şu cümlecik dikkat çekici: "Allah katında pek çok ganimetler vardır" diye geçiyor. b. diğeri din adına onu alıp sefasında kullanır. 14/581 -no: 29544. Bunun anlamı çok açık: Yani böyle g ö z e çarpan.Suyuti. halk nezdinde makul g ö ­ rülmeyen bireylerden uzak durun. ganimetlerin başka yolları-yöntemleri vardır. Müslim. malım talan edilmesin. Durru'l Mansur. Tarihler. 157 Tevrat'tan. işte talancı zihniyet böyledir: Biri kaza­ 157 nır. başka gün. Her iki kaynakta da Buhari. Nisa suresi 94. 94. Süleyman pey­ gamberin haraç-vergilerden topladığı yıllık altın miktarı yaklaşık 35 tondu. Tekrar soruya döneyim: N e d e n bu insanlar kitlesel bir şekilde islam'a girdiler ve neden Muhammed vefat edince yine kitlesel bir şekilde dinden çıktılar? Çoluk çocuğum öldürülmesin. başka seferler yapar yine ganimet e l d e edebili­ riz d e m e k t i r . Ayrıca diğer tefsirlere de bakılabilir. Fil dişinden saray yaptırmıştı ve hep altın kaplamalıydı. 'Sen mü'min değilsin' demeyin. krallar. Gümüş hiç kullanmıyordu. Kullandığı kap-kaşık hep altındandı. Musannaf. 1 5 6 Burada kısa bir ara verip kutsal dinlerin talana olduğu­ na ilişkin bir örnek de Tevrat'tan vereyim. dünya hayatının geçici menfaatine (ganimete) göz dikerek.

Bir taşla iki kuş misali. Meşhur İslam tarih­ çisi İmam Zehebi'den çok küçük bir örnek vereyim. yoksa işimiz zordu" d i y o r . Sizin için onların hanımları ve kız­ ları cariye olarak helaldir. dinden çıkma bölümü. El-lber. Hz. 'Kitab'ül Ridde' ad­ lı eserinde bu dinden çıkmalar ve Ebubekir'in onlara ne yaptığı konusunda detaylıca bilgi verir. 159 ibni Esir." Bir diğer söylediği şey şu: "Bize zararlı olanlardan bir kıs­ mını da yabancı memleketlere. Çünkü İslam ordusunun M u h a m m e d ' d e n sonra eski gücünde kalabileceğine inan­ mıyorlardı. Cilt 2/205. Sonuçta Ebubekir çok sert tedbirlerle İslamiyet'i terk edenlerin üzerine gitti ve büyük katliamlar gerçekleştirdi. Muhammed öldürülünce. on­ lar tekrardan islamiyet'i bıraktılar. savaşa katılan her şahsa bin dinar (altın para) düşüyor. Vakıdi. Ebubekir kısmı.. Bunu yaparken de ordusuna şunu söyledi: "Bakın Kur'an'a g ö r e siz öldürülürseniz şehit ve dolayısıyla cennetliksiniz. Bu konuda birçok İslami kaynakta bilgi var. el-Kamil. "Ebubekir döneminde biz bu proje ile 159 kazandık. ancak Vakıdi."Müs­ lümanlar Afrika'yı ele geçirince. Muh a m m e d ' e zaman olarak da en yakın olan İslam tarihçisi­ dir. . Yani bunlar Afrika'nın işlen­ miş kıymetli mücevheratını talan ediyorlar.etmek zorunda kalıyordu (korkudan). A m a H z .1^ Burada İslam âleminde saygınlığı olan meşhur Halit bin Velit'ten kısa bir-iki örnek vermekle Ebubekir'in nasıl bir Ebubekir olduğu konusunda somut bir bilgi vermek istiyo­ rum." Abdullah bin Mesut.." 1 5 8 Her cephe­ den yapılan baskınlarda ganimet adı altında karşı tarafın her şeyi alınıyordu. onlar ise cehennemliktir. hem Ebubekir'in nasıl bir kişi 158Zehebi. sürgüne göndereceğiz.. ama bu avantaj onlar için yoktur. 1/18. 160 Hicri 130 ile 209 yıllan arasında yaşamıştır.

belki eski eşinden hamile ise doğacak çocuğun kimden olduğu belli olsun diyedir. Velit de bu baskınlarda aktif bir şekilde yetkili bir komutandır. no: 12898. Malik'in. Musannaf. tabii ki asayişi sağlamakla meşhur olan Halit b.7/449. Leyla binti Sinan adında çok da güzel bir hanımı varmış. Beni Temim kabi­ lesinden Malik b. Muhammed'in ölümü üzerine Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslamiyeti terk edince. vergilerini toplamakla görevlen­ dirir. savaşta ele geçirilen karşı tarafın kadınları için geçerli değildir. Velit bir gün Malik b. Mucem-i Kebir. memleketine d ö n m e d e n o kadınla cinsel ilişkide bulunur. Nüveyr de Müslüman olur (diğer kabile­ ler gibi korkudan v e y a gerçek.A. ikinci bir erkekle evlenebilmesi/cinsel ilişki yaşayabil­ mesi için en az dört ay on gün beklemesi l a z ı m . Hz. her ne ise) ve Muhammed onu o bölgenin zekâtını. Süneni Kübra. Halit onu görünce dayana­ maz ve kocasını bir hiç uğruna öldürüp o kadına cariye ola­ rak el koyar ve hemen orada.Beyhakı. Muhammed henüz hayatta iken. c. Ebubekir değişik bölge­ lere baskınlar yaptırır. Hâlbuki Kur'an'a g ö r e . b.olduğuna örnek olsun.Ebu Davud. 162 a. hem de Halit b. Muhammed'in nasıl biri olduğuna örnek olsun isti­ yorum. 1 6 2 161 Bakara suresi. bir kadının eşi ölür v e y a öldürülürse. Nüveyr'in bölgesine gider. Müslüman savaşçılara bir indirim yapılmıştır. A m a bu süre. d. no: 2157. Bu arada Halit b. Esir alınan kadın tek bir sefer adet görse yeterlidir denil­ miştir. 228 ve 234. 1 6 1 Bun­ dan amaç. Razzak. . Müslümanlar en kısa zamanda onlarla cinsel ilişkide bulun­ sunlar diye. 24/69. Velit'e ve özellikle de Hz.Taberani. Nikah.

Hatta Ömer'in. Kenz'ül Ummal. Halit b. Ancak Ebubekir. . Halit b. Velit'e şunu söyler: "Nasıl olur da sen 163 Hindi. Ömer'in bir bacağını kırıyor. düşmana karşı kılıç kullanan bir insana ben ceza v e r m e m der. Yani o da hiç bekle­ memiştir o belirlenen tek adet g ö r m e şartını. Çünkü Halit. hemen orada kadınla sevişir. Hayber'de Safiye. Halit'i taşlayarak öldürelim. Hz. N e y s e konu­ muz bu değil. bir ara güreşiyorlar. Halit'e karşı özel nedenlerden dolayıdır. Çünkü Ömer'in genel durumuna bakıl­ dığında. no: 37020.A m a bu olayda Halit b. İslami kaynaklarda. Ömer. Velit bu tek bir seferlik adet g ö r m e şartını da beklemez. M u h a m m e d de hep böyle yapardı. hem siyasi olabilir. 13/369. bu işin teferruat kısmı. Ö m e r ' l e Halit henüz Müslüman değil­ ken. Bir örnek vereyim. Bu. hem de aralarındaki ilişkiden de olabilir. Bu olay anlatılırken şu da söyleniyor: Zamanla Ö m e r ' l e Halit arasında meyda­ na gelen hoşnutsuzluğun nedeni bu olaya dayanır. Yani Ö m e r bunu hazmetmez ve hep ona karşı tavır alır. Halit. Buradaki tepki. Burada kısa bir hatırlatmada bulunmak isterim: Aslında Ö m e r bu olayda kıskançlığından dolayı Halit'e sert tepki göstermiştir. bir kadını kendine almak için Müslüman bir kişiyi katlet­ miştir der. Velit bahsi. Halit b. Bir kere cariyelik kurumunu onaylayan bir sistem var ortada ve Ö m e r de bundan yararlanmıştır. Velit'in az önce sözü edilen cinayet olayı ve ka­ dını cariye olarak ele g e ç i r m e durumu Ebubekir ve Ö m e r ' e iletilince Ömer. Beni Mustalık'ta Cüveyriye ve yine başka bir baskında ele geçirdiği Reyhane örnek gösterilebilir. Suriye tarafında öldürülen Halit'in cinayetinde 163 parmağı var diyen İslam tarihçileri bile v a r . o da bundan farklı bir şey yapmamıştır. Ömer'in bu ceza teklifini kabul etmez.

deyince o. Mesela. c) Yine 'Yakıd' adında bir kadın. 2/218. Nüveyr kısmında. Hısn/veya Husayn bile (Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda bu konuda geniş bilgi var ve en başta Buhari'den alıntı var. 107-108. no: 14091. Malik b. Hepsi Ebubekir zamanında bastırılır ve böylece o coğrafyada İs­ lam galip gelir. yayılır. eşini alabilesin diye katlettin" gibi sert söz­ ler. 5/619. (1 !45-1205. cilt. Nüveyr kısmı. 164 a.İbni Hacer Askalani. no: 7702 Malik b. Arap yarımadasından b) Şecah binti Haris adında bir kadın. yine aslen Hıristiyan olan. 2369.İbni Esir. Yani hep çıkar. Suri­ ye'nin Halep tarafında peygamberlik iddiasında bulunmuş­ tu. 5/518. 2. a. asıl adı Cülendi idi) e) Esved-i Ansî. Huveylid Esedî gibileri de ken­ di bölgelerinde peygamberliğini ilan etmişlerdi. s. M u h a m m e d döne­ minde birçok kişi de bölgelerinde kendilerini peygamber olarak ilan etmişlerdi. 5/426 ve b) Zebidi. a) Müseyleme. f. d.h) 'Tac'ül Arus'. Kitab'ü Ridde. Muhammed'in bir savaşta ele geçirdiği d e v e ­ lerden kendisine 100 d e v e rüşvet olarak verdiği Uyeyne b. aynı konuda. utanmadın mı ki dinden çıktın.İbni Kesir.El-Kamil. Minhac'ü Sünne. c. b. 1 6 4 Hani belki kamuoyu bilmiyordur. 165 a)Yakub'ül Hamevi (574-623). 248) İslamiyet'i bırakıp yedi yüz savaşçısıyla birlikte Tuleyha'ya katılır. s. 'Mucem'ül Buldan'.Kenz'ül Ummal. mesela Hz. f) Tuleyha b. s. Buna ilk olarak babası inanır' 6 5 d) Lakit bin Malik Ezdî (Umman'da peygamberliğini ilan eder ve zaten İslami­ yet'ten önce de oranın emiriydi. e. İslamiyet'ten öyle kaçışlar olur ki. . Isabe.İbni Teymiye.Üsd'ül Gabe. el-Bidaye ve'l Nihaye. ve b. "Zaten hiçbir zaman İslamiyet'e inanmadım ki" karşılığını verir. Ebubekir'in halifeliği kısmında. hep çıkar. Buna rağmen Halit'e herhangi bir ceza uygulanmaz. Daha sonra yakalanıp M e d i n e ' y e götürülünce Müslümanlar ona.Vakıdi.bir Müslüman'ı. 6/322 Ebubekir'in halifeliği kısmı.

Zaten Kur'an'ı kitap haline getirelim fikri. Yine İslam kaynaklardaki bilgilere g ö r e . cilt Ebubekir'in halifeliği kısmında. Gatafan. Kinde. 2. yılı olayları.Hicri.Burada şunu eklemekte yarar var: O dönemlerde. Ebubekir döneminde Y e m a m e ' d e peygamberlik iddi­ asında bulunan Müseyieme güçleriyle çok şiddetli bir sa­ vaş yaşanmıştır. d-Yakubi tarihi. eski­ den beri süregelen mitolojilerin gitgide genişleyip büyü­ yerek bir kültür haline geldiği bir gerçeklik var. garantiye alalım fikri ortaya atılır. c. Kimin formülü tutarsa artık atı alan Üsküdar'ı geçer misali iktidarı elde tutması kolay olurdu. en başta Buhari ve Müs­ lim'de anlatılmaktadır. bu savaşta toplam yirmi bir bin insan katledilir. Nehre. Ayrıca M ü s e y l e m e ' y e karşı yapılan savaşta öldürtlen Müslümanların listesi birçok tabakat ve 166 siyer kitaplarında yazılmıştır. Bu konuda ihtilaf yoktur. Havazın. Bahreyn. Bu gerekçe. Yemame. 3/2£3-330. Beni Amir. 2/143 v d . Bedir gibi savaşlarda M u h a m m e d ' l e birlikte olan seçkin sahabeler de vardır. Nasıl şimdi demokrasi veya sosyalizm deniliyorsa ve bunlar popülist ise o d ö n e m d e de bu tür mitolojilerle insanlar kendilerini ortaya koyarlardı. Umman. O yüzden henüz ortalıkta Kur'an izleri var iken bunu ki­ tap haline getrelim. bu savaştan sonra ortaya çıkmıştır. e-Bidaye ve'l Nihaye 6/338-358. Selim.Taberi. Beni 166 a. Kısacası. Çünkü bu savaşta Kur'an'ı bilen birçok Müslüman katledi­ lir.İbni Kesir. Ebubekir'in halifeliği bölü­ münde.el-Kamil. 11. bu yöntemle kendilerini topluma kabul ettirirlerdi. Yemen. Burada Müslümanların verdiği ölü sayısı binlerle ifade edilecek kadar fazla ve bu ölenler arasında Uhud. . İslami kaynaklarda var olan bil­ gilere g ö r e Müseyleme'nin silahlı gücünün 40 bin olduğu söyleniyor. Hadramut. b.

A l ­ lah'ın şunu dediğini aktardı: Siz insanlar çok şereflisiniz. Ebubekir'in halifeliği kısmında. Cem'ul Kur'an kısmın­ da. Yani sa­ bah ve yatsı namazları yoktur diyordu.. Gerçi islam hâkim olunca onla­ rın öne sürdükleri prensipleri yok etmiş veya yerine kö­ tü/alaylı prensipler koymuştu ki insanlar İslam'a daha da bağlansınlar. c. Hele en ilginci.İbni-il Esir. bir erkek evlendiği za­ man. in­ sanların niçin Muhammed zamanında Müslüman oldukları noktasında iyi bir yanıttır aslında: Niye inandılar. Ya­ ni bunlara g ö r e ancak istisnai durumda ikinci evlilik olabi­ lirdi... çok da taraftar topladı. Mesela onlardan Tulayha şunu diyordu: Cebrail vahiy getirdi. . 2. Ahirete iman onlar­ da da vardı: Zerre kadar bir şey hesapsız kalmaz diye. cilt. Dolayısıyla sizin benim için namazda secde edip kafanızı/o en kıymetli organlarınızı yere koymanızı kabul etmiyorum. Allah olarak benim buna ne ihtiyacım var ki. Tarih 3/280-330). 6/340 ve devamı.İbni Kesin Bidaye-Nihaye. Buhari. artık ikinci bir kadınla evlenmesi haramdır diye yasak vardı. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. e ğ e r erkek çocuğu dünyaya gelir ve yaşarsa. Bir de şunu diyordu: Allah vahiy g ö n d e r e ­ rek bizim günde üç sefer namaz kılmamızı istiyor. Fedail-i Kur'an. b.Taberi. ancak Müslüman- 167 a.Temim ve topyekun bölge insanları İslamiyeti çok kısa za­ manda ve hızlı bir şekilde bıraktılar. el-Kamil. gi­ bi açıklamalar. Kaldı ki.. neden kaçtılar? Kaldı ki bu peygamber adaylarından çoğunun projeleri aynı zamanda mantıklıydı. 167 Yalnız bu sonuç. zina etmek de haramdı. Bu gibi vahiylerinden dolayı Tuleyha'nın peygamber­ liği hızla yayıldı. ama yine de bazı kalıntıları kalmıştır. içki içmek. On­ lara g ö r e insanoğlu çok dikkatli olmalıydı.

1 6 8 M ü s e y l e m e için d e . Bidaye-Nihaye. 173-195 bakılabilir. mito­ lojileri çok iyi bilirdi ve halka anlatırken onları güzel etkile­ yebilen bir yapısı vardı. Küfe'de M u g i r e b. .lar ganimet ve cennetteki huri avantajlarıyla bunları etkisiz hale getirdiler. Sakif te Muhtar b. Yine M u h a m m e d ' d e n sonra Emevi ve Abbasiler döne­ minde de peygamber adayları çıktı ortaya. yine Yakup ve oğlu Yusuf. Müseyleme ise çok bilgili olduğu için kendi şahsi projeleri vardı ve o yalancı pey­ gamberdir diyorlardı. sihir gibi konularda uzmandı gibi yakıştırmalar yapmışlardır İslam'ı yazarlar. ancak onlar ganimet. talan. Şam'da Haris b. Bir de Muhammed hayatta iken Mü­ seyleme ona mektup göndererek. Muham­ m e d ise bunların arasından sıyrıldı. Sem'an. bu konuda doktora tezi olarak bir çalışma yürüten ve kitap haline getiren Medine'deki Ümmü'l Kura üniversitesi öğretim üye­ lerinden Ahmet bin Sad Gamıdi'nin 'Akidet'ü Hatmi Nübüvveti bi nübüvveti'l Muhammediye s. İşte böyle: Eski d ö n e m l e r d e Orta Doğu'da kim pey­ gamberim deyip de kendini kabul ettirirse o yaşardı. İbrahim ve oğulları İsmail-İshak gibi biz de aramızda paylaşalım diyordu) ama Muhammed bu­ nu kabul etmemiştir. Sait. b. Bu­ nun için Muhammed döneminde birkaç peygamber adayı ortaya çıktı. çapulculukta ordu­ larını harekete geçiremedikleri için kaybettiler.İbni Esir.İbni Esir. Himyeri/San'a'da Ali B. 169 FazI peygamberlik iddiasında bulunanlar arasındaydı. 169 Daha fazla bilgi için. efendim çok g e z g i n biriydi. İrtidat olayları kısmı. Irak'ta Beyan b. cin. Üseyid. peygamberliği aramız­ da paylaşalım demiştir (Hani Musa ve ağabeyi Harun. 168 a. Sait ve Ebu Mansur el-Aceli. Esed kabilesinden Ebu Hattap. Örneğin. Yani Muhammedinki Tann'dan g e l m e . 6/353 vd Secah binti Ha­ ris konusunda. irtidat olayları kısmında. Kamil.

Sonuçta Ha­ lit onların bir kısmını katlediyor. Muhammed'in felsefesine uygun ve aynı zamanda ona saygıdır. Halit. Hz. ben Halit'in yaptığından uzağım" diyor ve bunu 170 Siyeri İbni Hişam. N i y e mi? Hemen somut bir-iki örnek vereyim. Velit'i Beni Ge­ z i m e kabilesine gönderiyor ve karşı koymazlarsa sakın on­ lara bir zarar vermeyin. Velit olduğunu söylüyorlar. Halit b. Muhammed. Yine Halit bin Velit'le ilgili en başta Buhari'de anlatılan şöyle bir katliam olayı var: Mekke'nin fethinden sonra. cena­ zenin bir kadına ait olduğunu ve öldüren kişinin ise Halit b. bas­ kın ekibiyle birlikte onları İslam'a davet ediyor ve onlar da kabul ediyorlar. M u h a m m e d ' e iletiliyor. çocuklara ve yaşlılara dokunmayın. . kalanlarını da esir edip ar­ kadaşlarına köle-cariye olarak dağıtıyor. Sonuçta durum Hz. 1 7 0 Halit'e herhangi olumsuz bir şey söylediği kayıtlı değil. diye talimat da veriyor. ancak İslam'ın formalitelerini henüz bilme­ dikleri için. Burada Muhammed'in göster­ diği tepki sadece şu: Baskınlarda kadınlara. Hz. "Al­ lah'ım. o baskın sırasında insanları y e r e yığıl­ mış bir cenazenin başında toplanmış olarak görüyor.Aslında Ebubekir'in Halit bin Velit'e ceza vermemesi. Hz. Fakat bu esirler onlara karşı gelmedikleri ve üstelik de İslamiyet'i kabul ettikleri için. Sabah olunca bu kez arkadaşlarına: "Herkes elindeki esirleri öldürsün" ta­ limatını veriyor. civarda bulunanlar da İsla­ ma girsinler diye. Ö l e ­ nin kim olduğunu ve neden öldürüldüğünü sorunca. halk nezdinde İslamiyet'i kabul ettim anlamına gelen eşanlamlı başka bir kelime kullanıyorlar. Mekke'nin fethi kısmında. Halit tarafında­ ki bazı insanlar onun bu teklifine karşı çıkıyor ve asla biz öl­ dürmeyiz diyorlar. Muhammed Mekke'yi tekrardan geri alınca (yani Mekke'nin fethinde). O.

bazı rivayetlere g ö r e de üç kez tekrarlıyor. en başta halife Ömer için geçerliydi. olabilir. kimileri için ganimet. Şu da var ki onlar köle-cariye olarak kalsa hiç olmazsa onlardan yararlanırlardı. yoksa Muhammed Tanrı görevlisiydi. ben artık onlara girmiyorum. İbni Hacer Askalani. bu pastadan pay alalım hesapları yapıyorlardı. nasıl olsa yeni bir sistem kuruluyor. Şu da bilinmeli İd. Halit b. nitekim kendisi bunu çok iyi başarmıştır. peki öldürülseydi bunları katleden Müslümanların bunda ne gibi çıkarları olurdu? Yani karşı çıkanlar bu kölelik avantajından dolayı böyle bir girişimde bulunmuş olabilirler v e y a belki de iyi niyetli insanlarmış. Halit b. ancak Muhacir ve Ansar grubu Halit'e karşı çıkar ve ellerin­ deki esirleri öldürmez. O dönemin önemli siyasetçileri için tek neden iktidara ortak olmaktı.iki. Hele bu fikir. Muhammed'in ölümünden yaklaşık üç yıl önce. Velit gibileri. mucize gösterdi de insanlar bundan dolayı ona inan- . malım talan olmasın endişesiyle korkudan Müslüman oluyordu. ama geniş halk kitleleri için d e d i ğ i m gibi ya korku. şu hiç sorgulanmaz mi: Acaba ne oldu da Halit ve diğer meşhur sahabeler İslam'ı seçti? H e p vurgu yapıyorum: Olay kimileri için iktidar kavgasıydı. İbni Sad'dan alıntı yaparak bu ha­ disin şerhine şunu da eklemektedir: Halit'le birlikte o baskına gelen Selimoğulları. biz de bir an önce yerimizi alalım. cariyelerden yararlanma düşüncesiydi. Kimi­ leri ise çoluk çocuğum cariye-köle adıyla anılmasın. Yani Halit'in yaptığını yanlış buluyor. Velit çok sonraları İslamiyet'i kabul edenlerdendir. Halit'in talimatını dinleyerek ellerindeki tüm esirleri katlederler. tabii ki İbni Hacer bu hadisin açıklama kısmında tüyler ürperten bazı detaylar da aktarır. ya da ganimet-talan ve cariye kazanmak gibi mad di çıkarlar ön plandaydı. Peki.

. Taberi Tarihi. on­ lara g ö r e Ebubekir din için cihat etmiştir. Ebubekir'in halifeliği kısmında.Kandehlevi.. d-Taberi. o zaman için hiç de geçerli değildi. 1 7 2 Yani Ebubekir'in haksızlıkları böyle Hz. Öyle ki Hz. 2/25. herkes islamiyet'i terk e t t i . 3/225 b.dılar gibi fikirler. Dolayısıyla tek bir muhalif kalana kadar savaşa devam" diyordu. Muhammed'in vefatından sonra insanlar bazı yerlerde toplu halde. ordusuna şu talimatı veriyordu: Ya onlar geri dönüp zekâtlarını verecekler veya hepsi kılıçtan geçi­ rilecek. e. onun ölümünden sonra insanlar kitlesel bir şekil­ de dinden çıkmazdı ve Ebubekir de bu irtidâd olaylarıyla uğraşmazdı. . Buhari. Geçer­ li olsaydı. 1 7 1 Ebubekir o zaman zekât v e r m e y e n ve güya dinden çı­ kanlar hakkında. Halit b. Velit'in Beni Cüzeyme'ye gönderildiği bö­ lümde. Fatma'ya yaptı­ ğı gibi ferdi d ü z e y d e değildi. İbni Esir. Bunlar dışında hiçbir cami kalmadı. Muham­ med'den sonra Arap yarımadasında üç adet cami kaldı. Hayat-i Sahabe. kendisi kitlesel bir şekilde katliamlar gerçekleştirmiştir. So­ nuçta binlerce insan kılıçtan geçirildi. "Yahudiler bununla çok sevinirler. cilt 30/319. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. el-Kamil. el-Kamil.Ibni-il Esir. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. cilt. 172 a. Cem'ul Kuran kısmın­ da. 2. 171 Buhari.İbni Kesiri Bidaye-Nihaye. bazı yerlerde de kısmen İslamiyet'i bıraktılar. Bu arada kitlesel bir şekilde gerçekleşen bu İslam'dan çıkma olayları karşısında Ebube­ kir. Bunlar. c. Bunda zaten İslam düşünürleri arasında ihtilaf yok. Megazi kısmı. bu kadar basit. Tarih 3/280-330. 6/340 ve devamı. Mekke.ibni Asakir. Arap yarımadasında Hz. Fedail-i Kuran. M e d i n e ve Bahreyn'e bağlı 'Cüvasa' kö­ yündeki Abdülkays camisidir. 2/205.

. Ebubekir ve Ö m e r için de kimile­ ri. Ahmet b.. . Mizan'ül İtidal. 1/284. Muhammed'in katledildiği bilinmediği 173 Yunus suresi. Hammad'el Kufi'den şu farklı rivayeti de ekliyor: Kimileri. o sırada Azrail inip ona. ancak Hz. Hatta Zehebi. Ali.Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) Halk arasında Hz. 1 7 4 c. no: 551. 1 7 3 İşte Ebubekir'in durumu da buna benziyor demişler. 9 1 . kızları ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşleri olan Ayşe ile Hafsa'yı da fitne unsu­ ru olarak nitelemişlerdir. "Ey zalimler. Mizan'ül İtidal adlı yapıtında Muham­ m e d b. Ebubekir'in kendi icraatından örnekler göstererek pişmanlık duyduğu olaylar keşke yalnız onlardan ibaret ol­ saydı: İki buçuk yıllık halifelik dönemi hep katliamlarla g e ç ­ miştir. Muhammed Sırri kısmında. Ö m e r ve Osman'ın öldürüldükleri biliniyor. 174 Zehebi. sizin ölüm anındaki korkunuz ve pişmanlı­ ğınız tıpkı Firavun'unld gibi artık size fayda vermeyecektir" demişlerdir. O yüzden kimi İslam tarihçileri Ebubekir'in durumunu. İşte.Kendisine Sıddık' yani çok doğru denilen Ebubekir'in ha­ yatından kısa bir numune sundum. "Şimdi mi inanırsın. sen suçlu­ sun" deyip ağzına çamur doldurup onu boğmak suretiyle ruhunu almış misali. Ebubekir ve Ömer'in yaptığı zulme karşı onları Firavun'a benzetmiş. A h m e t b. Kur'an'da mitolojisi anlatılan Firavun'un denizde boğulma­ sına benzetmişlerdir: Güya Firavun suda boğulmaya başla­ dığı an pişman olup "Musa'nın Rabbine inanırım" demiş de.

g ö r e v d e direniyor ve üstelik de Ö m e r ' e karşı tavır alıyor. insanlar Ebubekir'in de en yakın arkadaşları tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiğini bilmiyor. Osman'ın bağlı olduğu Emevilerin etkili isimleriyle görüşüyor. Kendisi birinci cildin 40. 1955 İrak doğumludur. J . bu konuda çok çarpıcı ve net bazı bilgiler vermiş­ lerdir. Bunun üzerine Ömer. Plan şu: Biz birlikte Ebubekir'i orta­ dan kaldıralım. İlk önce kitabından bir özet sunacağım. ondan sonra da Osman ve bu arada tabii ki Emevi kesimine gitgide tolerans tanınacak. Kendisi bir akademisyen. plan buydu. ancak Ebubekir bunu yapmıyor. beğenilir veya beğenilmez bu ayn bir dava. Necah T a î 1 7 5 ile itikadı mez­ heplerden Mutezile ekolüne yakınlığıyla bilinen İbni Ebi'l Hadid. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gibi. Necah Taî'den kısa bazı bilgiler vereyim. Ayrıca onun alıntı yaptığı kaynaklardan da birçoğunu dipnot olarak ekleyeceğim. daha sonra da değerlendirmesi ne kadar doğru diye. ancak kendi arkadaşları tarafından bir komploya kurban gittiğini net olarak belirten bir islam dü­ şünürü hemen hemen yoktur. Ancak ne olursa olsun adam güzel bir çalışma ortaya koymuş.gibi. Mesela onun Ömer'i Hac görevinden al­ ması gibi. ondan sonra yönetimi paylaşalım diye. Kaldı ki. Zaten Ebubekir halife olduğunda Ebu Süfyan hep onun halifeli175 Necah. sayfasından başlamak üzere konuya ilişkin şu bilgileri veriyor: İlk başta Ebubekir'le Ö m e r arasında yapılan konuşma­ da. alıntı yaptığı kaynaklar hepsi ünlü islam düşünürlerin ka­ leminden. Ebubekir bir yıl g ö r e v d e kaldıktan sonra ayrılıp halifeli­ ği Ö m e r ' e teslim etmeliydi. Ebubekir'in z e ­ hirlenerek katledildiğine ilişkin açıklamalar İslami kaynak­ larda çok fazladır. Necah'ın kaynağındaki bilgiler gerçekten ilginç. başka Sün­ ni kaynaklarla karşılaştıracağım. İlkin Ö m e r halife olacak.

Zaten bu olup bitenler sırasında vefat ediyor. Osman'ın Ebubekir'in yanına girip dışarı çıkınca halka. O yüzden. Mekke valisi Attab'a ve Ebu Kebşe'ye zehir içiriliyor ve hepsi de bir yıl sonra hemen hemen aynı gün veya günlerde vefat ediyorlar. ben ölürsem Ö m e r halife ol­ sun diye. ki Ömer'i halife olarak önerdi" söz­ leri Ebubekir'e ait değildir. Necah iddialarını güzel hazırlamış. Çünkü Ebubekir'in yanında son nefesinde Osman'dan . İddialarından bir kesit: Daha sonra anlatacağım İd. Sonuçta. Sonuçta Ebubekir'e. Sabit ve Abdullah b. inandırıyor. doktoru Haris b. bu ayrı bir şey. burada bir senaryo söz konu­ sudur. ancak belki kimse onun kadar fark edememiş. "Beni dinleyin. Z e y d b. Aslında bu vasiyetname daha önce Ö m e r ve Osman tarafından planlanıp bir kâğıda ya­ zılmış ve Osman'a verilmiş İd. Kelde'ye.ğiyle alay ediyordu. Yani öne sürdüğü kanıtlar hep İslami kesimden. güya Ebubekir son nefesinde Osman'a vasiyetini yazdırmış. Ancak Ebubekir. adam mı kalmadı da bunu seçtiniz di­ yordu. tabii ki ilacı nasıl verdiklerinin detayı hakkında pek bilgi yok. diyor. İşte bu iki kişi aracılığıyla planlarını uygulamışlardır diye rivayetler var. birçok İslami kanıt ve argümanlarla tezini destekliyor. onları kötü niyetli olarak tahmin et­ mezdi. Selam'a güvenirdi. size Ebubekir'in va­ siyetini ilan ederim. İşte bu konuda Necah şöyle diyor: -Bir kere ağır hasta olan Ebubekir artık halifeyi tayin edecek durumda değildi. Ebubekir'in son nefesinde içeri girip çıksın ve Ebubeldr bana yazdırdı desin. bu sahte bir vasiyetnamedir.

Ayetin içeriği şu." Yani burada şu söyleniyor: Her zaman yumuşak konuşan.başka şahit olacak kimse yoktu. Hz. Ebu Süfyan'ın kızı olduğu için. Allah belanızı versin gibi bir yaklaşım söz konusu. Halbuki Mekke fethinde Ebu Süfyan Müslüman olmuşsa da. Osman'ın okuduğu yazı ise çok farklı ve sonunda da Şuara suresinin 227. Çünkü Ebubekir g e n e l d e uzlaşmacı bir konuşma ya­ pıyordu. -Bir de o ana kadar Osman'ın piyasada hiç ismi yoktu. . yoksa okumam diyor. Hatta Muhammed'in eşlerinden Ümmü Habibe. İşte bu. İşte hem o sıra onu ve Ömer'i saran heye­ can. bu artık mecburiyetten olmuş. Hatta bir ara Muhammed'i M e d i n e ' d e vurdurmak için plan da yapmış. Mesela en başta Ebu Süfyan ve oğlu M ü a v i y e ' y e çok iltimas yapıyor. yoksa kendisi hayatında hiçbir zaman İslamiyeti benimsememiştir. hem de hiç kimse Os­ man'ın bu açıklamasının Ebubekir'e ait olduğuna inanmı­ yordu. Muhammed'in diğer eşlerinden farklı olarak hazineden ona daha fazla aylık bağlanıyor (ay­ da 1200 dirhem). Kaldi ki."Zulmedenler hangi akıbete uğrayacaklarını görecek­ lerdir. Bir de daha sonra İslami kesimin kaynaklarından sunaca­ ğ ı m bilgilere g ö r e Osman dışarı çıkınca şunu diyor: Bana inanırsanız size Ebubekir'in vasiyetini okuyayım. Ö m e r halife olunca Emevilere aşırı d e r e c e d e ayrıcalıklar tanıyor. son nefesinde bu ayeti işleyerek sanki alın halifeliği. moral veren bir Ebubekir. Peki neden bu adam birden kayboldu da yerine Osman ortaya çıktı? As­ lında bu da doğru bir tespittir. hem de Ö m e r bir ara halifeliği Ebu U b e y d e ' y e teklif ediyorlar. hem de onun bu şekilde bir açıklama yapması şüphe­ leri daha da artırmaktadır. Ebubekir'in üslubu değildir. Sakife Beni Saide'de hem Ebubekir. ancak başarısız olmuştu. ayeti eklenmişti.

Ayşe'yi bir kuyuya atıp o kuyu­ nun etrafını kapatıyor ve bir daha umuma açmıyor. Yani bal içine zehir katarak insan­ ları vurmayı kastediyor. Muaviye hem meşhur Hz. Ebubekir kızı meşhur Ay­ şe. 176 Ebubekir'den soma suikast mağdurlarından bir liste veriyor: İbni Avn. Malik Ester. A. Ayşe'yi. 1 7 6 Zaten Muaviye'nin. Abdullah b. Diğer kardeşi Muhammed ise zaten Muaviye'nin talimatıyla Mısır'da yakalanıp bir merkebin içine lonuyor ve eşekle birlikte onu yakıp o şe­ 177 kilde katlediyorlar. 40. Hasan b. kesinlikle bu doğru değildir. Ayet. Ebubekir oğlu Abdullah. Bir başka aktarım da. 2. Aziz. hem de can çekişir­ ken o halde mezara gömüyor.Necah'a g ö r e Ebubekir. Ömer b. Hz. Igtiyal'ül Halife Ebubekir. Ömer. 178 Tevbe suresi. Rahman b. Ebubekir'den sonra Emeviler tarafından suikastlarla öldürülenlerden ayrıca uzun bir liste de veriyor ve bu suikastların baş aktörü olarak da Muaviye'yi gösteri­ y o r . s. 1/43. Ebi Vakkas. Ebu­ bekir oğlu A. Sad b. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" sözü meşhurdur. M u h a m m e d Mek­ ke'den M e d i n e ' y e hicret ederken yanında Ebubekir de var­ 178 mış olayını inkâr ediyorlar. Emeviler'in suikastla katlettik­ leri ilk kurbandır. Onun bu sözü birçok İslami kay­ nakta geçiyor. A. Ali. . Bu ve başka Şia mensupları. 177 igtiyal'ül Halife Ebubekir. Ayşe'yi damdan düşürmek suretiyle katledip geceleyin de gömüyorlar Muaviye. hem de iki kar­ deşi Abdurrahman ve Muhammed'i suikastla öldürmüştür. Halit. Rahman. Kimi rivayetlere göre Hz. Bunun üzerine Muaviye Ayşe'yi bir çukura g ö m m e k suretiyle katlediyor. H e m başka kaynaklarda. Mu­ aviye. Kimi rivayetlere g ö r e Muaviye minberde oğlu Yezit için propaganda yapınca Ayşe ona karşı çıkıyor. Ayşe'nin kar­ deşi Abdurrahman'ı da hem zehirliyor. 1/108vd. hem de bu kaynakta anlatılı­ yor ki.

Mu­ hammed de. Sadece Yahudiler tarafından zehirlenip katle­ dilmiş. Attab kısmında. Kelde o sırada Ebubekir'e. onu af mı etmiş. A m a az da olsa kimi yazarlar Ebubekir'in banyo yaptıktan sonra üşütüp zatürre olduğunu ve bu ne179 Safedi. Yani bir­ birlerinin ölüm haberini bile duyma fırsatları bulamadılar. Kimi rivayetlere g ö r e Ebubekir ile Mekke valisi bir yıl sonra aynı g ü n d e vefat ettiler. Bunları zaten aktaracağım. Ebubekir de zehirlenerek bu dünyadan g ö ç ettiler" şeklinde farklı. 19/289-no: 7562. kısa ama ölüm nedeni aynı şekilde anlatılıyor. 1 7 9 Hz. zehirli eti hazırlayan kadın bel­ li (Zeynep). bunun süresi de bir yıllıktır. kendilerine (Yahudi­ ler tarafından) sunulan zehirli yemekten yediler. şeklinde çok kısa bir bilgi var. "Yediği­ miz y e m e k t e zehir vardı. Kimi rivayetlerde. Yedikten sonra dokroru Haris b. Her ne kadar İslami kaynaklarda Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiği açık ola­ rak yazılmıyorsa da. olay belli. Nitekim yiyen iki kişi bir yıl sonra vefat etti. El-vafi bil Vefeyat. . "Dünya ne kadar boştur! Hz. aynı eserlerde konuya ilişkin var olan kanıtlar. Ebubekir'in mağarada olmadığına dair bir de özel bir kitap hazırlamış. Muhammed'in zehirlendiği konusunda tarih belli (Hayber baskını). aslında olayın sis perdesini ortadan kaldı­ racak kadar güçlüdür. A m a Ebubekir'in ölümüyle ilgili doyurucu açıklama yok. Hatta Necah.ikisinin M e k k e ' y e hicret zamanları farklıdır diyorlar. Kelde ile birlikte. Ebubekir'in ölüm nedeni birçok kaynakta bu şe­ kilde belirtiliyor. Enteresan g e r ç e k t e n . idam mı etmiş yine az çok ba­ zı bilgiler var. bir yıl sonra yaşama şansımız yoktur" dedi. Ebubekir'in ölümüyle ilgili Sünni kesimin kaynaklarında var olan bilgiler şöyle: Yanında bulunan Meleke valisi Attab ve doktoru Haris b. şu var ki.

b) jmame-Siyase. Ebubekir'in ölümü bölümünde. no. I. ama tedbirimi aldım 180 a.Ikd'ül Ferid.cienle öldüğünü yazıyor.Ebü'l Feda. Zehirleme yöntemi o dönem­ de çok yaygındı. s. 67 vd. Ebubekir'in vefatı kısmında. Hz. m. Siyer-i A'lam.554. 12/204.İbni Kuteybe. 3/105. Sübülul Hûda. b. 100. Bazı yazarlar o dönemle ilgili bu yöntemle katledilen kişi­ lerin listesini de çıkarmışlar. Bunu az önce de belirttim. Muaviye'nin adamları tarafından zehirlenerek katledilince Muaviye. El-Kamil. cilt. 18. Ali tarafından Mı­ sır'a görevlendirilen Malik bin Ester. bu yöntemle insanlar öldürülüyordu. c. n. Ebübekr'in ahlak ve ölümü kısmında. 3/419-22. tabii ki Ebube­ kir'in zehirlenerek öldürülmüş olmasıdır.Müntehab'ü Kenz'il-Ummal.. Şerh'ü Nehci'l Belaga. Mesela. O d ö n e m d e g e n e l d e bala ve yemek­ lere zehir konuluyor.Salihi.Tarih'ül Hulefa. 2) Tarih-i Dımaşk. Burda ibni Sad ve Hakim'den de alıntı yapıyor. 1 8 0 Şu bilgiyi de eklemekte yarar var: O dönemin insanla­ rı.İbni Asakir. cilt 28/20 halifeler bölümü. Sıfat-i Safeve. 2/31-34. Muhammed vefat et­ tikten sonra. 1) el-Maarif. e. j. Hatta Hz. 1/222.İbni Sad.İbni Ebi'l Hadid.Muhibbüddin Taberi. d.Suyuti. 30/409. birilerini ortadan kaldırmak istedikleri zaman genelde zehirli yemekler kullanırlardı. s. . Riyad'ü Nadre. 1/263. Ebubekir konusunda. g. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" cümlesini sarfetmiştir. Ebubekir'in kendisine olan hasreti yüzünden çok olumsuz etkilendiğini ve bu hasretten dolayı öldüğü­ nü yazıyorlar. üç sefer beni ilaçla öldürmeyi denediler.Ibni'l Cevzi. 1/222. 2. Ali'nin oğlu Hasan. Tarih. f.Zehebi.. Ancak benimsenen görüş. 13/1 18 Ebubekir kısmında. i. Muaviye az önceld cümlesiyle bunu vurgulamak istiyor. Bazıları da.İbni Esir. 1) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. kardeşi Hüseyin'e. h-Taberi Tarihi. k.

başlangıçta. Hatta Muhammed bu altınları bunlara dağı­ tırken. bu kadar tedbire rağ­ men sonuçta hanımı Ca'de binti Eş'as bin Kays. ona zehir vermek suretiyle hayatına son veriyor. 196. b.başaramadılar demiştir. Bu son iki kişi o kadar önemliydi ki. hem de zamanla Ebubekir'in yetkileri­ ne müdahale etmesi. hatta onu dinlememesi Ebubekir'i ra­ hatsız etti.Hasan b. Ali. 100'er d e v e de Uyeyne adındaki kişiyle Ak'ra' b. Ali. . Mesela o d ö n e m hac işlerinden so­ rumlu olan yetkili. Muham­ med'i öldürmeden önce halifelik konusunda anlaşarak adım atmışlardı. Bunu Muhammed'in ölümü konusunda anlatmıştım. H e m Ömer'in sert mizaçta olması. henüz Hz. Somut örnek gerekirse: Muhammed Huneyn baskınında karşı taraftan aldığı binlerce d e v e d e n rüşvet dağıttı. s. Bunların arası. Heytemi. Habis'e ve daha birçok önemli şahıslara dağıttı. Allah'tan kork. Peki bilgiler bunlar iken Ömer'in ve Osman'ın Ebube­ kir'i zehirleyerek öldürdüğü söylenebilir mi? Şimdi de ko­ nuyla ilgili var olan bilgileri v e r m e y e başlayayım. 'Savaik-i Muhrika'. Biz bu mücevherata daha 181 a. 56/376 ve Muhtasar'u Tarih-i Dı­ maşk. Ne yazık ki. Ebubekir'in halifeliğinin ilk yı­ lında iyi görünüyor. Tarih'ü Medinetüi Dımaşk. bir ara Hz. Habis ve Uyeyne'dir. Ebubekir ilk yıl bu görevi Ö m e r ' e vermiştir. çevrelerinde söz sahibi olan insanlara İslama adam kazan­ dırsınlar diye. Bu dört kişiden ikisi yine Ak'ra b. o da bunları dört kişiye dağıttı. Yeni Müslüman olmuş. halifeden sonra gelen ikinci adamdı. bu dağıtıma sert tepki gösterenler de oldu: "Ey Al­ lah'ın resulü. 24/24. 1 8 1 Evet. bir baskında ele geçirilen altınları M u h a m m e d ' e gönderdi. Ömer'le Ebubekir. 100'er d e v e Ebu Süfyan ve oğlu Muaviy e ' y e .İbni Asakir. o d ö n e m için ilaçla can almak yaygındı.

Bu olaylar.el-Lü'lüü ve'l Mercan. no: 1642. "Ben hiçbir zaman Muhammed'e inanmadım ki" itirafında bulunmuştur. Velit Muhammed'e. Zekat kısmı. 1/230. M u h a m m e d bunu duyunca Medineli Müslümanlarla özel bir toplantı yaptı ve şunları söyledi: Ben onlara o de­ veleri. Huneyn harbinde karşı taraftan aldığı develerdenmaldan ne varsa.müstahak idik" gibi sert eleştirilerde bulundular. Muham­ med. Muhammed'in vefatından sonra bu Uyeyne 700 taraftarıyla birlikte İslamiyeti terk etmiştir. "İzin ver de böyle diyenin kellesini uçurayım" dedi. cennetle susturdu. no: 632-639. ben sizleri onlardan daha fazla severim. Ben iki tercih ara­ sında kalsam sizi tercih ederim. Bu 182 a. 1 8 2 Burada konuyu biraz daha açmakta fayda var. Şunu bilin ki. Önemli gördüğü kişilere 100'er d e v e verince tabii ki bu kıdemli Müslümanların/özellikle Medinelilerin zoruna gitmiştir. tabii bu açıklamasıyla o insanları çı­ kar hesaplarıyla susturmak istiyordu. İstemez misiniz ki onlar malla sevinsinler.Tecrid-i Sarih. . So­ nunda yakalanınca. ben ve siz de sonsuza kadar biribirimizi sevelim şeklinde bir konuşma yaptı ve onları kuru sevgiy­ le. Örneğin Muaviye gibi. b. en başta Buhari ile Müslim'de ve Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih'te anlatılmaktadır. Bu arada Halit b. kendi soyuna bağlı henüz Müslüman ol­ muş önemli kişilere dağıtmıştır. Aynı zamanda onları sevmediğini de kabul ediyordu. Ama ne yazık ki daha önce de bir vesiley­ le belirttiğim gibi. Zaten o sırada Mekke yeni alınmıştı ve Muhammed'in kendilerine torpil yapıp ikramda bulunduğu kişiler de yakın zamana kadar Müslümanlarla savaşan insanlardı. ileride Müslü­ manlara başbelası olmuşlardır. Üstelik mal dağıtmakla güya tarafına çektiği tüm o önemli insanlar. kalpleri İslam'a ısınsın diye verdim.

d. hazineye ait bir miktar arazi istediler. alın götürün Ö m e r ' e söyleyin o da bu işin şahidi olsun dedi. hem de Müslim birçok hadis aktar­ mıştır. Ebubekir. para-deve veriyordu. c. Daha sonra onlar da Ebubekir'in yanına gittiler. no: 1059-1062.Lü'lüü-Mercan.Müslim. yoksa Ö m e r mi?" diye sordular. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. Kaldı ki. 9/195. 184 a-ibn-i Asakir. kı­ raç. c. bana yalnız saygı gösterilir" ya­ nıtını verdi.Ibn-i Hacer. yoksa ha­ zinenin mi. Bunlar gidip Ö m e r ' e anlatınca. 1/226. nasıl bunlara verirsin!" diyerek ona da sert bir şekilde çıkıştı ve bu işin gerçekleşmesine engel oldu. no: 632-637. b. O zaman İslamiyet zayıftı. Gidin kendinize çalışın dedi. Zekat. Menakıb-i Ansar. Ihya'ül Mevat kısmında no: 9151. b.konuda hem Buhari. biz ortağına ekip biçelim dediler. çorak bir arazi ver onu işler hale getirelim. değerlendi­ relim. el-Marifet-ii ve'l Tarih. bu anlaşma iptal e d i l d i . kalbiniz İs­ lamiyet'e ısınsın diye yapıyordu ama şimdi böyle bir sorun yok. o iki insan Ebu­ bekir'den tarla isterken de şunu diyorlardı: Ekilmeyen. Farzü'l humus ve Megazi kısmında.Buhari.Hindi. Zekat kısmı. 1 8 3 İşte bu iki meşhur insan (Uyeyne-Ak'ra'). Ö m e r kızdı ve ellerindeki sözleşmeyi alıp yırttı. "Asıl yetki Ömer'indir. Husayn/Hısn kısmında. N o : 6155. Isabe: Uyeyne b. 183 a. Ondan fazla hadis almış. Kenz. 3/294. Ö m e r bundan son­ ra doğruca Ebubekir'e gidip "Bu toprak senin mi. "Ha­ life sen misin. Ebubekir buna onay verdi ve ayrıca bir mukavele de yaptılar. Buna karşı bu iki kişi. "Vallahi biz bilmiyoruz halife sen misin yoksa Ebubekir midir!" di­ yerek bu şekilde tepkilerini gösterdiler. 1 8 4 Hatta kimi rivayetlerde Ömer'in o iki kişiye karşı kullan­ dığı şu sözler de var: M u h a m m e d bir ara size bakıyordu. Ebubekir ha­ life iken günün birinde gelip ondan. .Yakub Fesevi.

Bunun sonucu olarak. Ömer hac işleri görevinden alınınca bu kez 186 aynı g ö r e v Attab'a verilir. bana ancak saygı gös­ terilir" açıklamasını yapar. ancak Ö m e r yine se­ netleri yırtar ve burada da sözleşme iptal edilir. 9/194-196. Ebubekir halife olunca tekrar iş başı yapmıştır. A m a bunun da ötesinde. kıraç yerleri işler hale getirelim' dedikleri bu tekitleri bile artık kabul g ö r m e z hale gelir. "Asıl yetkili Ömer'dir. Ebubekir de Ö m e r ' e karşı aynen bu durum­ dadır. Ebubekir bunu da kabul eder. yerine de Mekke valisi Attab'ı görevlendirdi. M u h a m m e d ' e karşı etkili olduğu gibi Ebubekir için fazlasıyla otoriter oldu­ ğunu bilmek-anlamaktır. Ebubekir halifeliğin ikinci yılında Ö m e r ' i hac görevinden aldı. İşte Ömer'in bu tip kırıcı müdaha­ leleri Ebubekir'e olumsuz etki yapıyor ve zamanla araları açılıyor. ama tehlike bitince.ibni Asakir. Hani şimdi de bazı ülkelerde kral var. Ne demişler: Köprü/ü g e ç e n e kadar ayıya dayı denir. önemli olanın Ömer'in.. Muhammed başkalarından al­ dığı talan malını (altın-100 d e v e gibi) onlara bedava dağı­ tırdı. . kral formalite olarak bulunur. onların 'toprağı ortağına işlete­ lim. Tarihü Medinet-i Dımaşk. dinden çık­ maz. yine Akr'a ve Zebberkan adında iki kişi Ebu­ bekir'e gelir.185 Fırsatlar dünyası: Bir zamanlar az önce sözünü ettiğim o iki kişi tehlike arz ederken. hamal gibi çalışalım. Bu insan zaten Muhammed zamanında M e k k e valiliğine atanmıştı. Çünkü yalnız bu hac 185 İbni Asakir. Mesela.Bu konuda İbni Asakir tarihinde daha farklı örnekler de var.. 186 a. Bahreyn haracını bize ver. Burada artık Ö m e r anladığını anlar ve planların uygulamaya başlar. Ebubekir bu olayda da. biz de söz veririz ki tek bir kişi bizden size karşı muhalefet etmez. ancak ülkeyi idare eden parlementodur. Ta'ih'ü Medinet'i Dımaşk. 13/77.

o zaman yolda giden süvariler bile atlarından/develerinden in­ mek zorunda kalırlar" diyor. Burada Muhibbüddin Taberi'nin el-Müsterşid ve İbni Ebi'l Hadid'in Şerh'ü Nehci'l Belaga'dan da alıntı yapılıyor . Ö m e r aynı zamanda çok sert bir insandı. Ebubekir halifeliği siftah etmezdi" diyor. 1 8 7 Peki. Ö m e r de var olan kozlarını kullanmaya başladı. 1/41-42. kim bunu söylüyorsa asar keserim diyordu. Yani bugünkü halk tabiriyle. neymiş o yeri yerden oynatan şeyler acaba! Demek ki aralarında çok vahim şeyler varmış ki bu cümle­ yi kullanıp böylece Ebubekir'in hızını kesmeye çalışıyor. A m a zaman içinde bu konuda Ömer'in değiştiği­ ni görüyoruz. İşte Ö m e r bu­ nu duyunca çok kızıyor.. Cilt. Yine Ebubekir halife olurken o zaman insanlar buna sür­ priz diyorlardı. Ancak az önceki örnekte belirttiğim yetkiye müda­ hale gibi faktörlerle birlikte. Bir ara Ebubekir'in halifeliği için.Safedi. "Kardeşim Zeyd ve arkadaşlarını dinlemiş olsay­ dım. no: 3762. Ömer'in halifeliği kısmında vereceğim. Çok sert olmasıyla ilgili örnekleri. İşte Ebubekir ona karşı değişince.7562. "Evet. iğtiyal'ül halifet-i Ebibekir. ancak başka da ya­ pılacak bir çözüm yoktu" gibi bir farklılık gösteriyor.Müzi. O günkü g e l e n e ğ e g ö r e bir genel mutabakat (ilkel de olsa) bir nevi cumhurun onayı gerekiyordu. c. Ö m e r bununla puan kaybettiğinin farkın­ dadır. e ğ e r söylesem yer yerinden oynar gibi bir cümle kullanı­ y o r .19. "Rahat dur! Yoksa senin hakkında bildiklerimi söylerim. halifeliği sürprizdi. Dikkat edilirse burada yine ayarlı bir konuşma yapıyor. 19/289-no. Tehzib-i Kemal. El-Vafi bi'l Vefeyat. 187 Necah Taî. Yoksa milb. statü itibariyle Ömer'i Attab'ın gerisine götürür. halkla ilişkileri tatlılık düzeyinde değildi.görevinden alınma işlemi. Bir başka karşı çıkışında da Ebubekir'i tehdit ederek.

İşte ara­ larında sorunlar olduğu için net olarak Ömer'in ismini di­ y e m e m i ş diyenler de var. Hayat-i Sahabe. onu bir basamak olarak kullanıyordu. Mesela bir ara. "Benim bir şeytanım var. onu g ö r m e d i ğ i n e g ö r e nasıl diyebilir ki benim bir şeytanım var? Ömer. iş başına getirdin. no: 20701. şimdi de farklı konuşuyorsun" diyecek­ ti. Çünkü eğer gayesi cin olan (din mantığına g ö r e ) şeytan ise. Bunu zaten daha önce vurguladım. Emevi ailesi çok genişti: Mesela Mekke valisi Attab da 188 Necah Tai. 189 Kandehlevi. Hatta Ebubekir bir hutbesinde. Hat­ ta Ö m e r Ebubekir için. sürpriz değil dedin.let ona inanmazdı ve "Sen ona çalıştın. Iğtiyal'ül Halifet-i Ebibekir. 1 8 9 işte böylece ipler kopma noktasına geliyor ve Ö m e r artık bir an önce farklı yöntemleri uygulamaya başlı­ yor. bu işi birlikte ya­ palım. 1/52. Şayet beni kaydımrsa beni uyarın. Şöyle ki. . Bir de şu gerçek var ortada: Ö m e r Ebubekir'i halife ola­ rak desteklerken. "Aslında bu adam (Ömer) beni bu işe itti/sürükledi" di­ y o r . halifeliğin riske girdiğini anlayınca çareyi Ebube­ kir'i ortadan kaldırmakta buluyor ve bu yönlü çalışmalar yürütüyor. Musannaf. 2/250. sonunda sırayla ben ve Osman halife olalım diyor. cilt 11/336. 1 8 8 İnsan. Yani o beni etkiliyor d e m e k istemiş diyorlar. Razzak. İcraatım yerinde ise o zaman bana uyun" d i y o r . zaman zaman bu hoşnutsuzluğun emarelerini Ebubekir'in konuşmalarından fark ediyor. "Ben diyordum ki. Emevilerle konuşuyor. İbni Ebi'l Hadid Muteziii'den alıntı yaparak. 1 9 0 İşte bazı İslam yorum­ cularına g ö r e Ebubekir'in burada şeytandan kastı Ömer imiş. kı­ sa zamanda işler düzelirse o ayrılır ben başa geçerim he­ sapları yapıyordu. işler rayına oturunca Ebubekir bir hafta içinde halifelik görevini bı­ rakıp bana devredecek" ifadesini kullanıyordu. 190 A.

. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gi­ bi.Emevi'ydi. kimin 192 evinde tertipledikleri konusunda detay y o k . Uygulama aşamasına gelince. İşte bunlar olursa Ebubekir rahatlıkla öldürülür düşüncesiyle karar verdiler. Yahudilerin kendilerine verdikleri zehirli yemekten etkile­ nirler ve bundan dolayı da zaman içinde vefat ederler" şeklinde. 1/62. As ve çocukları Hz. Sanırım v e r e c e ğ i m bilgiler çözüm noktasında bir şeyler ifade eder. 191 Şerh'ü NehciT Belaga ve igtiyal'ül Halifer'i Ebubekir. Bakalım ka­ nıtlar ne d e r e c e güçlü! Bu planla ilgili İslami kaynaklardan derlediğim önemli bazı bilgileri sunacağım. A m a ne yazık ki bu cinayet işi içinde Osman da vardı. Ömer'in sunduğu teklifte çıkar olduğu için. Burada çok akıllıca davrandılar.. "Efendim Ebubekir ve yanındaki heyet. onun bağlı olduğu Emevi kabilesinin önemli şahsiyetleri de 191 vardı. . Daha sonra İslam tarihi denilen resmi tarih yazılırken de Yahudilere mal edilerek ve çok kı­ sa bir açıklamayla. A m a sonuçta. ancak Ebubekir'den yanaydı. Sad b. Başta da belirttiğim gibi y e m e ğ e zehir katıp bu yöntemle onu katletmeye karar verdiler. 192 Necah. Selam'a bu işi ha­ vale ettiler. Ebubekir'i ortadan kaldırmaya yönelik plan üzerinde anlaştılar. A m a en geniş Emevi kesimi Ö m e r ' d e n yanaydı ve en sabıkalı olanlar bu kesimin içindeydi. Yine Eban. hiç kimsenin hayal e d e m e y e c e ğ i iki Yahudi asıllı kişiyi ayarladılar: Osman zamanında Kur'an bir araya getirilirken komisyon başkanlığına seçilen Z e y d bin Sabit'e ve yine önemli bir isim olan Abdullah b. çok kısa bir not düşmek suretiyle kaynaklarına geçirdiler. Ali'yi destekliyordu. ne adla. İgtiyal'ül Halifet-i Ebubekir.

"Bana göre Ömer'in içi dışından 193 İbni Esir. gidici olduklarını anlamıştır. o kadar da kolay mıydı. Anlatılanlara g ö r e Osman. Ebubekir'le birlikte doktoru da o yemekten yedikleri zaman doktorun. Gerçekten ne garip yorumlar. 30/411. ancak serttir" diye karşılık verir. Özeti şu: Güya Ebubekir çok kanaat sahibiymiş. yine de düşünceni belirt" der.Burada çok komik bir not eklemek isterim. Avf Ebubekir'in yanına gider. maalesef fazla yaşamayacağız-. "Olsun. Osman. 1 9 3 Osman'dan önce Abdurrahman b. diye görüş bildirmesini ister. Bazı kişiler doktora git­ mesini. yılı olayları. . "Bildiğinden daha fazla iyidir. İbni Asakir. Abdurrahman. görüş bil­ dirmesini ister. fayda görebileceğini söylemişlerdir. gereken teşhisi koydu" şeklinde yanıt vermiştir: Bu işin çaresi yoktur de­ mek istemiştir. bu yemekte zehir vardı. o za­ man onlar nasıl halife oldular. or­ talık o kadar boş muydu sorusu nasıl bir yanıt bulur? Daha önce Necah'dan bu konuda bazı bilgiler aktar­ dım. Ebubekir'in tek vasisidir ve onun vasiyeti sırasında ne olmuşsa ikisi arasında olmuş­ tur. Ebubekir'in sözünü ettiği doktor. artık hakiki doktorum olan Allah beni götürecek d e m e k is­ temiş. şimdi de farklı kaynaklardaki bilgileri de ekleyerek da­ ha fazla detaylandırayım. Ebubekir ise "Doktorumdan sordum. el-Kamil. "Ömer'i benden daha iyi tanırsın" deyince Ebubekir. ancak İslami kesim bunu işleyince ilginç bir senaryo çi­ zilmiştir. Abdurrahman. Ebubekir ona. ancak bir yıl yaşama şansımız var' dediğini daha önce de belirttim. Peki m a d e m Ebubekir bu planla ortadan kaldırıldı. Ö m e r ' e g ö r e v versem ne der­ sin. Ebubekir daha sonra Osman'ı çağırıp aynı soruyu ona da sorar. Bir yıl sonra doktorla birlikte yatağa düşen Ebu­ bekir. onunla birlikte o zehirli y e m e ğ i yiyen gerçek ve meşhur doktor­ dur. hicri 13. ikinci cilt.

"Muaz b.İbni Asakir. 1 9 4 Talha bin Ubeydullah (cennetle müjdelenen on kişiden biri) Ö m e r ' l e ilgili bir şeyler sezince hemen içeri gi­ rip Ebubekir'e. hicri 18. "Vasiyetimi yaz" der. Şu da var ki. İbni Sad.daha temizdir" yanıtını verir. bu adam muhalif olduğu için daha sonra Osman'ın yandaşı Muaviye tarafından katledilir. Ebubekir'den sonra Ömer'in halife olacağını yazar. 32. Ebubekir'in Osman'a. 2/253. Ama iyi etmiş­ sin. b. c. O zaman Osman'a. Besmele yazdıktan sonra Ebubekir kendini kaybeder/ağır hastadır. "Sen Ömer'i halife olarak vasiyet ediyorsan. Cebel.İbni Sad. ayılmışsa!) hemen Osman'a: Hele oku ben kendimi kaybedin­ ce sen benden sonra ne yazdın. İbni Hacer. "Bakıyorum ben bayılınca sen korkmuşsun. Ubeydullah md. Imame-Siyase. . Hayat-i Sahabe. 3/106. d. ben de zaten onu gösterecektim" demiştir. Taberi. 195 a. 194 M. Ebu Ubeyde ve Şürahbil b. Ebubekir'in atadığı kişiler za­ man içinde ya g ö r e v d e n uzaklaştırılmış. Zehebi Tarihi. 3/146. 30/413.Kandehlev. diye sorar. Osman o arada vasiyet kâ­ ğıdına. O arada bakı­ yor ki. ya vasiyet etmeden vefat etse ne ya­ pacağız diye hemen Ömer'i yazmışsın. Bazı kaynaklarda. Za­ ten hep vurgu yapıyorum. Tabakat. Isabe. yılı olaylan. ya suikastla öldü­ rülmüş veya savaşlara gönderilip bu şekilde ortadan kaldı­ rılmışlardır. Osman vasiyet kâğıdına Ömer'in halife olacağını yazmış. no:4270.ibni Kuteybe. müracaat ediyorlar Ebubekir'e Ömer olmasın. O arada Ebubekir kendisine. "Aslında sen Ö m e r yerine kendini yazsaydın daha uygundu" dediği de g e ç i y o r . Basit bir örnek: Zehebi. 2/116. yarın Allah huzurunda cevabın ne olacak?" diyerek itiraz etmiştir. Talha b. Daha sonra Ebubekir ayılınca (tabii ki eğer doğruysa. Riyad'ü Nadre. Hasene. halife Ö m e r zamanında 195 Şam tarafında bir kıtlıkta ölmüşlerdir" d i y o r .

Çünkü Os­ man'ın okuduğu kâğıtta Ebubekir'le ilgili bir işaret yoktur: Ebubekir vahiy kâtibiydi. Bir de işin içinde panik-acele vardı. Kaynaklarda şu da var: Halk. Osman ve Ömer'in hazırladıkları d ü z m e c e bir vasiyetname millete ilan edili­ yordu ve maddi gücün ağırlığı da iki tarafta olunca halife­ lik bu şekilde gasp edilmiştir. hem de Ansar'dan Ebubekir'in huzuruna çıkanlar. Ebubekir artık hastaydı. a m i g o gibi sürekli halka. kendisi yazabilirdi ama yazı onun değildir. Kısacası. yoksa okumam" şeklin­ de bir pazarlık yapar. Bunu söyle­ meden önce ilginç bir yaklaşım tavır gösterir: "Açıklayaca­ ğım vasiyete inanırsanız okurum.A m a Ebubekir zamanında bunlar değişik bölgelerde önemli görevlerdeydi. bakalım Osman ne diyecek?" gibi aceleci bir hali vardı. A d e t a sürpriz bir açıklamaydı İşte İbni Ebi'l Hadid. Sonunda. Ebubekir'in Ömer'i halife olarak önerdiğini öğrenince hem muhacirlerden. ama böyle bir şey yoktu. sen bu adamın . Bu arada Ömer'in önerildiğini ilan edince. Necah gibileri burada tam isim ko­ yuyorlar: Hileyle. Ve başlar okumaya. Sadece Ömer'in halifeliğiyle ilgili çok kısa bir metin­ dir. Hele bir de Osman'ın yanında Ö m e r de var. Kısa bir yazıdır zaten. o günkü âdete g ö r e benzer vasiyet­ ler yapılınca imza gibi bir işaret olurdu. kabul ederseniz okurum gibi inandırıcı olmayan şeyler söyleniyordu. skandalla iş başına g e l m e . Yanı sıra şahit yok. okuryazardı. Zaten milletin o ana kadar Ebubekir'den böyle bir tek­ lifin g e l e c e ğ i n e ilişkin tahminleri de yoktu. Ebubekir tarafından Ömer'in halife tayin edil­ diğini söylemek isteyen Osman dışarı çıkar. millet bu va­ siyetin Ebubekir'e ait olmadığını fark eder. "Dinleyin.

Ebubekir bir ara iyileşince Osman'a. diye ver­ yansın ederler.Niye Ömer'i öneriyorum diye. Hatta şunu da söyler: Hastalığımd. 1 9 6 Os­ man okuyunca memnun kalır ve "Bern bayılınca sen kork­ muşsun. "Asllmda sen halifeliğe daha uygunsun" der. g ö r e v i buna vermekle ya­ rın Allah huzurunda nasıl bir cevap vereceksin. Ünlü tarihçi ve müfessir Taberi dalha net bilgiler aktarı­ yor: Ebubekir son nefesinde yalnız Oisman'ı yanına alır ve ona "Vasiyetimi yaz" der.nasıl biri olduğunu iyi biliyorsun.. ama iyi etmişsin" der. Çünkü Osman'la Ö m e r ara­ sında bu konuda yapılan bir pazarlık vardı. Biliyorsun ki halifelik vasiyet edil­ meden ölüm gerçekleşirse Müslümanilar arasında olumsuz durumlar meydana gelir. "Ben de Allah'a. C. Yani bir bakıma Osman yazdıklarıyla Ebubekir'den puan da almış olur. dolayısıyla sorun yaratılır. belki vefat ederim de halife: belirlenmemiş olur. Osman'la Ö m e r kendli aralarında d ü z m e c e bir mektupla işi bitirmişler. bakıyorum hepinizin Iburnu havada. Besmele.30V411. Çiünkü Ebubekir'in va­ siyeti falan yok. 196 a-lbni Asakir. b-Taberi Tarihi. ancak Osman hayır karşılığını verir ve kendi yerine Ömer'i önerir. Bu arada Osman kafadan bir şeyler yaz­ maya devam eder. "Hele oku bakalım sen ne yazdın?" diye sorar. Buna karşı Ebubekir. 3/123 . yazdırdıktan sonra kendini kaybeder. Buna rağmen Osman o an için halife olamazdı. Tarih'ü Medinet-i Dımaşka.an dolayı duyduğum acı bir yana. İşte bunu cflüşünerekten hemen Ömer'i yazmışsın. kana­ atime g ö r e iyiydi ki g ö r e v v e r d i m " düyeceğim yanıtını v e ­ rir. Omun için hayır d e m e k zorunda. A m a ne ilginçtir ki bu konuda farklı alktarımlar da var: Os­ man içeri girince Ebubekir ona. Kanımca bui gibi bilgiler gerçeği yansıtmıyor. Bunlar uyduruk şeyler.

Bir gün Ömer. Musannaf. . Onlar geri dönünce. Megazi. Kısacası. Ömer. bu arada Osman hemen kendine bağlı olan Afrika valisine mektup yazıp bir personeline veriyor. Hartab. O da d e v l e t e ait bir binitiye (deve-at) binip Afrika yoluna çıkıyor. hayırdır diye soruyor. Ebubekir'in yanına varınca. b. a) Zaman içinde halife Osman'ı katledenler arasında Ebu­ bekir'in oğlu da var ve kendisi o zaman Afrika'dan Os­ man'ı katletmeye gelen baskıncıların içinde ön saflarda yer alıyor. biri diğerine karşı rahatlıkla harekete geçemiyordu: A d e t a birbirlerine ihtiyaçları vardı. Menakib'ü Emiri'l Mü'minin Ömer b. bakıyor ki di­ lini tutmuş uğraşıyor. Ali'nin araya girme­ siyle bunlar Osman'ı katletmekten vazgeçip geriye-yollarına d e v a m ediyorlar. "İşte başıma ne gelmişse bundan gelmiştir" diyor. bu ikisi arasında ba­ zı planlar yapılmıştır. 20/579-no: 37202. bunun bir siyasi cinayet olup olmadığının izini sürmeye devam edelim. 1 9 7 Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından planlanan bir suikastla öldürüldüğünü teyit eden ve aynı zamanda bir­ çok İslami kaynakta anlatılan olaylardan birkaçını özetle­ mek isterim. şu şu insanları yakala. Ebube­ kir.İbni Ebi Şeybe. s. Mektubun içeriğinde şu var: Afrika'daki valisine. Birinci baskında Hz. birbirlerine mecburdular. Baskıncılar tekrar geri döndüler ve Osman'ı katledip cena197 a. Bu mektup baskıncılar tarafın­ dan ele geçirildi ve burada artık Osman'ın sonu gelmişti.Ibni'l Cevzi. Hatta Osman'a yanına geldiğinde çok ağır hakaret­ lerde bulunuyor. Ölüm fermanları istenen kişilerin başında da Ebube­ kir'in oğlunun adı yazılıydı. feci bir şekilde kat­ let diye talimat verilmiş. 55. tabii ki emareler haddinden fazla çoktur ki. Ö y l e ki.

5. Lisan'ül Arab.ibni Manzur. Üsd'ül Gabe. Osman'ın ölüm fetvasını verdi. Ali halife olunca Ebubekir'in bu oğlunu Mısır'da g ö ­ revlendirdi. Ebubekir kısmında. N o : 2320. Sonunda Hz. Istiab. d. Muhammed b.İbni Abdi"! Berr. bunak-beyinsiz demektir. c. Peki bu niye! Burada şu soru akla gelebilir: M a d e m Ömer-OsmanEbubekir'i ortadan kaldırdılar. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer. bu kez onun talimatıyla yakalanıp bir merkebin içine kondu ve o merkeple birlikte ateşe verilerek işkenceyle öldürüldü. peki niye Ayşe ve Ebube­ kir'in diğer çocukları yalnız Osman'a karşı cephe aldılar.zesini de Yahudilerin tuvalet olarak kullandıkları bir m e z b e ­ leye attılar.İbni Esir. Cilt. 199 a. "Öldürün bu Na'sel'i" diyecek kadar ile­ ri gitti.Taberi. b. Üç gün orda kaldı. b. . insanı cid­ den şüphelendiriyor: Dernek ki bunlar. Ömer'in öldürülmesinden sonra. Nihaye fi Garib'il Hadis. Bu tavırlarını ancak babalarının cinayetiyle ilişkilendirmek mümkündür. kızı ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşi olan Hafsa ile Ayşe'nin (bunlar kuma) arası açılır/aralarına mesafe konur. 'Na'sel' md. kimse korkudan gidip cena­ zeyi kaldıramadı. Ayşe de Osman'a karşı sert tavır al­ dı. Hz. Tarih: 4/459.İbni Esir. Ö m e r ve Osman'ın Ebubekir hakkında çevirdikleri planları biliyorlardı ki Os­ man'a karşı cephe aldılar.Ebül Fida. 198 a. 1/172. hem de Mısır'daki kardeşiyle Osman arasındaki ilişki. hatta millete. Na'sel demek.198 Bu arada Ebubekir'in kızı ve aynı zamanda Muham­ med'in de eşi olan Hz. 11/669. Ali yine araya girince bas­ kıncılar defin için izin verdiler ve Osman gömüldü. 1 9 9 Yine ibni Kuteybe'nin M a a r i f t e anlattığına g ö r e . Ha­ life Osman kısmında bu konularda detaylıca bilgi v e r e c e ­ ğim. zaman içinde Muaviye iş başı yapınca. İşte hem Ayşe'nin bu tutumu.

diğer yandan birbirlerinin ufak çocuklarıyla evleniyorlar. Burada önemli gördüğüm bir bilgi daha vereyim. Ö m e r zamanında Ebubekir'in cinayetinden habe­ ri olanlar korkudan söyleyememiş olabilir. Zekeriya. Kız 9-10 (o da e ğ e r Ö m e r ona son yılında talip çıkmışsa!). Daha sonra Ümmü Gülsüm. Ö m e r ise 60 yaşlarınday­ dı.neden Ö m e r ' e karşı da böyle bir plan yoktu? Olay şudur: Ö m e r bir kere çok disiplinli-acımsız biriydi. artık Ebubekir'in dul kalan bu gelininin kaç yaşında olduğu. eşi Habibe binti Hari­ ce hamileydi. Ebu­ bekir'in diğer bir oğlu Abdullah da Muhammed zamanın­ da Taif seferinde aldığı yaralardan dolayı belli bir süre son­ ra vefat etmişti. İşte bu Ömer. Ebu bekir hicri 13. dedesi yaşında olan ve cennetle müjdelenen Talha bin Ubeydullah'la evlendirildi. onunla Ö m e r arasındaki yaş farkı herhalde tahmin edilebilir. Ebubekir ölünce Ö m e r aynı sabah iş başı yaptı. Daha enteresan bir örnek vereyim. Ö m e r nerdeyse Ebube­ kir'in yaşıtıydı. Ay­ şe'den istedi ama alamadı. bazı ölümlerin komplolarla gerçekleştiği zamanla ortaya çıkıyor. Hz. A d a m evliydi. Ali'nin kızı konusunda buna biraz daha de­ ğineceğim. bu kızı da kendine eş olarak Hz. Zaten dünyada bunun örnekleri çok. Yani Ö m e r dünyasını değiştirdiği vakit bu kız 910 yaşlarındaydı. İlginç: Bir yandan birbirlerini katlediyorlar. Ondan dul kalan eşi Atike binti Zeyd ile halife Ö m e r evlendi. Benim kanaa­ tim o ki. Veya kim bilir belki de normalde daha sonra ortaya çıkmış olabilir. Ve Ö m e r 10 yıl halifelik yaptıktan sonra öldürüldü. Yusuf ve A y ş e adların­ da üç çocuk dünyaya getirdi. yılında vefat ederken. zaten konumuz da bu. Ali de Ebu­ bekir'in ölümünden sonra kendisinden dul kalan eşi Esma . Çocuk doğunca adını Ümmü Gülsüm koydu lar. Ö m e r ' l e Hz.

gerek kitlesel şekilde insanlar Ebube­ kir'in yanma çıkarak. İbnil Esir. 133. Muhammed'in kadınları adlı yapıtım­ da geniş bilgi var. Onlarda yaşam b ö y l e y d i . kimse duymasın. "Aslında Ömer iyidir. 201 İbni Kuteybe. s. . Az önce belirttim ki. annesi. Askalani. Ubeydullah. N e d e n alelacele gömüyor. nasıl halife olarak tayin edersin. "Aman Ö m e r çok serttir. ne­ den cenazenin merasimle kaldırılmasına izin vermiyor? Daha önce Ebubekir'le Ömer'in arasının ne kadar açık ol­ duğunu örneklerle izah ettim. Ebubekir'in vefat ettiği aynı g e c e d e he­ men alelacele cenaze namazını kılıp onu g ö m m e s i . 2 0 0 b. s.Gerek bireysel. Bir de tabii ki babası. bu arada Ebubekir için ağlayan aile fertlerini.binti Umeys'le evlendi ve çocukları oldu. Ümmü Gülsüm md. bunu yaparsan Allah'a karşı nasıl he­ sap vereceksin" dedikleri halde. Dolayısıyla Ömer'in bu de­ fin işinde hizmet gibi görünen davranışları. kolayca sabahleyin iş başı yapayım niyetiyledir. aslında bir hiz­ met niyetiyle değil. Talha b. bir yakını ölse insan ağlar. 2 0 1 İşte bunlar da cinayetin gerçek adresi noktasında önemli birer ipuçlarıdır. 238 ve 269. Ömer'in halifeliği konusunda Ebu­ bekir'le konuşurken Talha olumsuz rapor vermişti. Bunu daha önce de yazdım. Maarif. Isabe. Üsd. bizzat kabre indirmesi ve sabahleyin de halifelik görevine başla­ ması. İşte bu Talha daha sonra halife Osman'ın damadı Mervan tarafın­ dan Osman'a karşı tavır alanlardan olduğu için katledil­ d i . no: 12235. kadınla­ rı kırbaçlaması anlamlıdır.Yine Ömer'in. bir an önce bu cenaze işi bitsin. Osman'ın bunlardan fark­ lı olarak Ebubekir'e. bu 200 Bu konuda Kur'an'da Kadın ve Hz. onun içi dışın­ dan daha temizdir" demesi anlamlıdır. c.

korkusundandır: Kimse duymasın diye bu tavrı göstermiştir. Bunlar da şüphe uyandıran nokta­ lar. içinde vaz'u-nasihat vardı. "Ömer'i halife olarak öneriyorum. İbni Asakiri Tarih'u Medineli Dımaşk. öyle ki besmele kelimesi­ ni bile yazmadlan bayılmıştır. Ömer'in acele. Bu da onun niyetinin ne olduğunu açıkça ortaya koyuyor: Kadınlar. halka "Kabul eder­ seniz okurum yoksa okumam" demesi. Bir de Ebubekir çok hastadır. Ebubeldr'in baylıp birda202 Taberi Traihi. Bu vasiyette ise. birçok İslami kaynak­ ta g e ç e n şu bilgi önemli: Osman'ın vasiyet esnasında tek başına Ebubekir'in yanında kalıp vasiyetini yazması. Bir de Ebubekir'in yaızıları. 8/27. üstelik şa­ hitsiz bir kâğıt]) tabii ki kuşkuları daha da artırıyor. hiicri 13. g e n e l d e uyarılar içeriyordu. gerçekten bu baygın ha­ linde Osman'la bunları konuşabilir mi? Yine m a d e m Os­ man dışında kiimse yoktu içerde. Peki. vahiy kâtibi olduğu halde onun o kâ­ ğıda yazdığına dair hiçbir işaretin bulunmaması. A m a Ö m e r burada bir sorun çıkarmadığı gibi. yılı olayları bölümünde. iy/ilik yaparsa iyi olur-. Çünkü yine Ö m e r zamanında Halit b. aksini yaparsa ben ne yapayım?" gibi hiç de Ebubekir'in söylemlerine uymayan bir stille yazılarn ifadeler.doğal bir şeydir. üste­ lik ağlasınlar d i y e izin de vermiştir. Ömer'in bu kadınları dövmesi. Ebu­ bekir'in bayılması sonucu Osman'ın Ömer'in ismini yaz­ ması ve Ebubekir'in aklı başına gelince bunu okuyup onay­ laması ve sonumda Osman'ın bir kölesiyle birlikte dışarı çı­ kıp o arada Ö m e r de onlarla birleşince. Ebubekir'in ya­ kınları ölülerine ağlıyorlarsa sana ne! tabii ki bu da kuşku uyandırıyor. .pa­ nik içinde Osman'ı dinleyin demesi ve hele hele Ebube­ kir'in de okur-yazar. anlamsız d e ğ i l . Velit ölünce kadınlar ağla­ mıştır. 2 0 2 Daha önce <de ifade ettiğim gibi.

o sıralar­ da Osman'ın adı hiç geçmiyordu.bilgi v e ­ rilmiş. hem de Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e . Ebubekir'in Ömer'i halife göstermesi bölümünde . b. Üstelik Ebubekir döneminde atanan eyalet valileri.ibni Abdirabbih. El-Kamil. Ikd'ül Ferid. Ömer'in halifeliği döne­ minde şu veya bu şekilde ortadan kayboluyorlar/öldürülü­ yorlar. Muhammed'den sonra halife seçimi konusunda yürütülen çalışmalar sırasında hem Ebubekir. ister d e n e m e mahiyetinde ol­ sun. "Sen aday ol" diyorlardı. Beni Na­ dir ve Beni Kureyza Yahudilerinin işi çoktan bitmişti. bravo iyi etmişsin de Ömer'i va­ siyetime almışsın gibi sözler söylediğini Osman dışında kim duydu? Osman'dan başka şahit y o k ! 2 0 3 d. Ebubekir'in Ömer'i halife seçmesi kısmında. Daha ö n c e de yazdım. Hz. Beni Kaynuka. cilt 1.ha ayıldığını ve Osman'a. o d ö n e m d e sanki Yahudi mi kalmıştı! M u h a m m e d zamanında Hayber. Mesela Muaz bin Cebel ile Ebu Ubeyde için Şam tara­ fında bir kıtlıkta ( A m v a s kıtlığı) ölmüşlerdir diye.ister teklifleri ciddi olsun. askeri yetkililer. An­ cak şu olabilir: Kalan Yahudilerden plan konusunda bilgi edinmiş ve sonuçta Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit ile yine Ya­ hudi asıllı Abdullah bin Selam gibi şahısları da aracı olarak 203 a.ibni Esir. Ebubekir döneminde g ö r e v yapıp da Ö m e r döneminde uzaklaştırılan bu insanların çoğu. A m a Ebubekir'in vefatıy­ la birlikte her ne hikmetse Osman ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde ismi ortadan kalkıyor. M e k k e valisi ve aynı zaman­ da hacdan sorumlu Attab adındaki kişi zehirli y e m e k l e öl­ dürülüyor ve kısa bir notla cinayeti Yahudilerin işlediği kayda geçiriliyor. vergi memurları g ö ­ revden alınıp yerlerine de en çok Emevi sülalesine bağlı ki­ şiler atanıyor ve zamanla Emevi saltanatı meydana geliyor.

205 İbni Kuteybe. yoksa o sırada Yahudilerden etkili bir kesim kalmamıştı. Halit b. 161. tabii ki bu da önemli bir tespit. A v f a . Zaten Ömer hiç onu sevmiyordu. Velit'i Şam'a gönderdiğim zaman Ömer'i de Irak'a gönderseydim" demesi anlamlıdır. ona kalsaydı Ebubekir zama­ nında Malik'in eşini aldığı zaman taşlanarak öldürülmeliyd i .O dönemin muhalifleri ya zehirlenerek öldürülmüş veya başarılması zor savaşlara gönderilip bu şekilde etkisiz hale getirilmişlerdir. Üsd ve Istiab'da geniş bilgi var. 133. c. İbni Asa­ lar.İbni Hacer Askalani. yılında Ö m e r zamanında vefat eder. 3/430. Ebubekir'in bu açıklaması neredeyse konuyu işleyen il­ gili tüm İslami kaynaklarda var. 10/290. Yani keşke Ömer'i başımdan kovsaydım. b.Taberi Tarih-i.Aslında Ebubekir'in bir ara Abdurrahman b. özellikle irtidâd hareketlerini bastırma konusunda meşhur olan Halit bin Velit g ö r e v d e n uzaklaştırılır ve Suriye'nin Hımış kentin­ de hicri 2 1 .. Tabakat. Lisan-ül Mizan. Velit zehirlenerek ölmüştür. O da ze­ hirlenerek öldürülür. Tekrar oluyor ama bir kere daha hatırlatmakta ya­ rar var.Kenz'ül Ummal. s. Davud Beceli kıs­ mında. Ayrıca ilgili isimler kısmında İsabe. Mesela İbni Teymiyye gibi İslam ön­ derleri. 206 a. Yine Ebubekir'in önemli görevlilerinden. en azından böyle söyleniyor. 3/221. . uzaklaştırsaydım d e m e k isti­ yor. diyor. "Keşke Halit b. Maarif. M. İbni Sad.206 204 İbni Teymiyye. no: 502.Tarih-i Dımaşk. no: 14113. 144.kullanmış olabilirler. e ğ e r doğruysa! tabii ki bu da kuşkulu. Ulvan b. 8/204. 2 0 5 e. 2 0 4 Yine Ebubekir'in görevlilerinden Utbe bin Gazvan da hacdan dönerken devesinden/atından düşer ve ölür.

v e b) Tarihi Dı­ maşk. hemen okuyup geçiyor. 1/109. e. bilgi olsun diye kısa not şeklinde geçiştirmişlerdir. halifeden sonra gelen ikinci yetkili adamdı. 30/421 vd. j.Taberani (918. ar­ tık Ebubekir istemese de yerine getirmek zorunda.Ebü-I Feda. Mucem-i Kebir. Mesela Ebubekir'le birlikte Attab da o zehirli yemekten yiyor ve ölüyor deniliyor. 207 ibni Asakir. tersine ona karşı da bir komplo söz konusu.İbni Ebi Şeybe (235. Bundan da. Aşerei Mübeşşere. Bu şahıs. Bu Attab da kim. g. 8/290 ve devamında. Ebubekir kısmın­ da. A m a kimse bunun üzerinde durmadan.ibni Teymiye (661-728). Muhtasar'ü Tarih'i Medinet-i Dımaşk. İşte Attab'ın zehirlenmesi bir tesadüf değil. 13/ 122. no: 43. 2 0 7 Keza Ebubekir'in.ö. yoksa o da tesadüfen mi orada bulunuyor­ du diye kimse bunu irdelememiş. 13/77. Ebube­ kir'in Ömer'den memnun olmadığı belli oluyor. . Hatırla­ nacağı gibi Ömer'in bir ara onu tehdit ettiğini.İbni Asakir (571). 1/241 ve Zexair.ö) 'Musannaf adlı yapıtı. Ali (h. Imadüddin İsmail b.Bir de kitapları okuyanlar. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. i. işin başında birlikte bazı planlar yapmışlar.Ibnü Abdirabbih (328. ama öyle görülüyor ki. 'Tarih'. Minhac'ü-s Sünne. d. Ahbar'ül Hulefa. h. olay­ lar arasında ilişki kurmuyorlar. Ebubekr'in halifeliği kıs­ mında 8/572. Muhammed zamanında Mek­ ke valisiydi.ö). İşte bu sorunun yanıtı da konuyla alakalıdır.Ö). o niye bu pla­ na dahil olmuş. Çünkü bu adam Ömer'in rakibi ve hatta onu geçebilecek durumda. senin hak- f.miladi).Muhibbüddin Taberi (694. Ebubekir kısmın­ da. Riyad-ü Nadre.732.Ö) Ikd'ül Ferid. "Aslında Ömer halife olmazsa da­ ha iyi olur" şeklindeki açıklaması var. O dönem hac işlerinden sorumlu olan kişi. Ebubekir kısmı. Ebubekir gelince ilk yıl yine bu g ö r e v i sürdür­ dü ve ikinci yılı hac işlerinden sorumlu g ö r e v e getirildi.

izah edilebilir bir olay değildir. yılında hacca gidip 21 gün kalırken. 20/584. ister istemez kuşku oluşturuyor: Acaba Ebubekir'e ze- 208 İbni Ebi Şeybe.kında bildiklerimi açıklasam süvariler bile atlarından/deve­ lerinden inmek zorunda kalırlar dediğini yazmıştım.. Muhammed'le beraber iken. no: 38211. Yine aynı yıl Ö m e r umreye gidince Zeyd'i 209 bir daha tayin e d e r . Musannaf. bunu daha önce y a z d ı m .. cilt. Sanki başka adam mı yoktu. kafaları daha da karıştırı­ yor.. 2 0 8 Ayrıca bu zehirli y e m e ğ i ayarlayanlardan Yahudi asıllı Zeyd bin Sabit'in daha sonra Ö m e r ve Osman tarafından çok önemli g ö r e v l e r e getirilmesi. makam sahibi olursa daha da sertleşir. Kur'an'ın bir araya getirilmesi komisyonuna başkan olma­ sı. 4/231. Ali gibileri onlarca vahiy kâtibi var iken ve ta Mekke'den beri Hz. Kur'an'ı baştan beri takip edenler var iken. En başta Hz. Ancak merak edilmesin diye burada kısa bilgi ve­ reyim.Hicri 17. Hatta Ömer'i istemeyen o kadar çok insan vardı ki. el-Muntazam. Kur'an'ın Osman zamanında nasıl kitap haline geti­ rildiğine. Ö m e r çok sert-haşin biri. yılı olayları kısmında. Zeyd'i kendi yeri­ ne görevlendirir. Megazi. Mesela halife Osman zamanında hazırlanan Kuran için bu Zeyd komisyon başkanı olmuştur. orada bu konuları detaylıca anla­ tacağım. Ömer'in ha­ life olmaması için kitlesel olarak Ebubekir'in yanına gidi­ yorlar. sakın ola halife olmasın diyorlar. Gerçi Ebubekir zama­ nında bu konuda yapılan çalışmada yine komisyon başka­ nıydı. . M e d i n e döne­ minde Müslüman olan ve M u h a m m e d ' l e tanışırken de 11 yaşlarında bir çocuk olan bu Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit'in. daha doğrusu nasıl oluşturulduğuna ilişkin elim­ de yeni bir çalışmam var. Os­ man'ın kendi zamanında onu tekrar aynı g ö r e v e getirme­ si. 209 Ibni'l Cevzi. Yine örneğin Ö m e r hicri 17.

hirli yemek yedirdiği için ödüllendirilmiş midir v e y a bir pa­ zarlık sonucu mudur? Ayrıca halife Ö m e r iki kez hacca, bir kez de Şam tarafı­ na gitmiştir ve yerine de Zeyd bin Sabit'i üç sefer M e d i n e valisi olarak tayin etmiştir. Aynı toleransı Osman da göster­ miştir. Bunlar tesadüfi olan şeyler d e ğ i l d i r . 2 1 0 f- Taberi gibi (Ö.310) bir müfessir (Kur'an yorumcusu) ve tarihçinin şu açıklaması dikkate değer. Ebubekir ölüm d ö şegindeyken Osman'a, sana bir şeyler söyleyeceğim; Allah senden razı olsun sakın kimseye anlatma diyor. Osman, "evet; kimseye s ö y l e m e m " sözünü verince Ebubekir, "As­ lında Ömer halife olmazsa onun hayrınadır" diyor ve bu konuşmanın sonunda yine Osman'ı uyarıyor; "sakın bu söylediklerimi, seni niye yanıma çağırdığımı kimseye an­ latma" diyor. Taberi'de bu açıklamanın yapıldığı y e r d e dip­ notta, ibni Sad'ın da bunu aktardığı eklenmiştir. Belli ki Ebubekir-Ömer arasında bozulması zor olan pa­ zarlıklar daha önce yapılmış ki, Ebubekir, Ömer'i istemedi­ ği halde artık bir şey yapamamaktadır. Örneğin Hz. M u ­ h a m m e d ' e karşı birlikte tertipledikleri cinayet planı... Ö m e r nasıl M u h a m m e d ' e karşı etkili biri idiyse, Ebubekir'e karşı da çok baskın /otorite sahibi bir insandı. Dikkat edilir­ se Ebubekir, Osman'la Ömer hakkında bir cümle sarf edi­ yor. O cümlenin hem başında, hem de sonunda, sakın ha bunu ağzından kaçırma diyor. Bu aslında somut bir kanıt­ tır. Zaten daha önce Ebubekir'in Ö m e r ' e karşı ne kadar et­ kisiz olduğunu örneklerle açıkladım. 2 1 1

210 a- İbni Abdilberr, Istiab, no: 840 Zeyd b. Sabit md. Yine Necah Tai, İgti­ yal'ül halifeti Ebibekir, 1/62. 21 1 a-Taberi Tarihi, 3/428. b)İbni'l Esir, El-Karnil, 2. cilt Ebubekir'in halifeyi ta­ yin kısmında.

g-) Yine Ebubekir'in (nabız yoklaması da olsa) Osman'a, "Aslında halifeliğe sen daha uygunsun" demesi ve Os­ man'ın buna karşı, "yok Ö m e r olsun, o daha uygundur" diye c e v a p vermesi, gösteriyor ki plan Osman'la Ömer arasında sonuçlandırılmış, bir karara varmışlar, artık prog­ ramı yavaş yavaş uyguluyorlar. Pazarlıklar olmasaydı, onu zehirlememiş olsalardı, Osman bu fırsatı kaçırmazdı. Çün­ kü onun bağlı bulunduğu Emeviler çok güçlüydü, bir de Osman, Muhammed'in damadıydı (kızlar Muhammed'in olmadığı halde yine de bu önemli bir faktördü), millet bu­ nu da g ö z önüne alırdı. Ebubekir cidden ona teklif sunmuş olsun diye düşünelim; Osman artık olup bitenlere karşı yeni bir adım atamazdı, "hayır" demekten başka bir yolu yoktu. Başlığı şöyle kapatmak isterim: M a d e m bu kadar İslami kaynakta Ebubekir zehirlenerek öldürülmüştür deniliyor, 2 1 2 peki hangi olaydan dolayı, nerede, zehirli y e m e k yediren kim, faili ne oldu diye sormak lazım. 'Yahudiler onu zehir­ ledi' şeklindeki kısa açıklamayla bu olay kapatılamaz. Olup bitenlere bakıldığında, şöyle bir planın yapıldığı ortaya çıkıyor: Aslında Ebubekir artık son nefesini verirken, Osman tarafından g ö z hapsine alınmış, evine girilip çıkıl­ mış, yoklanmış; Osman onu nöbet tutarcasına takip etmiş ve artık can v e r m e anında iken, aslında daha önce Ömer'le birlikte yazdıkları o hazır kâğıdı cebinden çıkarıp "Ebube-

212 Az da olsa kimi yazarlarca, Hz. Muhammed'den sonra güya Ebubekir çok üzülmüş de gitgide çökmüş ve bu sıkıntıdan dolayı ölmüş deniliyor. Bu­ nun bir abartı olduğu belli. Kaldı ki bunu pek fazla işleyen yazar da yok. Kimileri de soğuk bir g e c e d e banyo yaparken zatürre olmuş, daha sonra vefat etmiştir şeklinde rivayetler aktarmışlar. Ancak insan, bu konunun iş­ lendiği kaynakların toplamına bakınca ve olay da 1400 yıl önceki bir top­ lumda meydana geldiğine gore, ölüm nedeninin suikast olduğu kesinlik kazanır.

kir'in vasiyetidir" şeklinde halka ilan etmiştir. Bu anlatılan­ lardan böyle bir film çevrildiği rahatlıkla anlaşılabiliyor. Ölüm hangi yaşta gelir bunu kimse bilemez; ancak Ebubekir altmış yaş civarında ölürken babası henüz hayat­ taydı. Kimseyi cani diye ilan etmekten zevk alacak halim yok; ancak sansüre rağmen bu bilgiler önemli İslami kay­ naklarda var.

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE Ö M E R

a - Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? Halife Ömer'in cinayet nedeni çok ilginç ve maalesef Müs­ lümanlar bunu bilmiyor. Onların kafasında hep "adaletin kı­ lıcı, merhametli bir Ö m e r " olarak yer edinmiş. 1986'dan sonra ben Diyarbakır merkezdeydim, ta 92'ye kadar. Bir ara müftülük, halife Ömer'in katli ile ilgili bir piyes tertiple­ mişti, ben de izlemeye gittim. O piyesin etkisiyle izleyici­ lerde büyük bir nefret ve infial oluşmuştu: "Keşke Ömer'in katili Ebü Lü'lü'ü ele geçirip paramparça etseydik" mesajı, onların gözlerinden okunuyordu. O günlerde bu konuda fazla bilgi sahibi değildim; ama fanatik de değildim. Za­ man içinde Ömer'in asıl kimliğini/icraatını öğrendim, o pi­ yesteki insanların o nefreti hatrıma geliyor; üzülüyorum. Geçenlerde bir yazı okudum; Yemen'de kanun çıkarmışlar, bir kız çocuğu 17 yaşına g e l m e d e n evlenemez diye. Ka­ dınlar bunu duyunca niye böyle bir kanun çıkarıyorsunuz diye ellerine birer pankart alıp meclise yürüyüşe geçmişler. Hâlbuki o kanun kadınların lehinedir. Burada olay şu: Onlar İslam'a inanıyorlar. İslam'da da küçük yaş kızlar için prob­ lem değil. Bu kanunu çıkarmakla Yemen hükümeti İslami­ y e t ' e saygısızlık yapmış oluyor! İşte karşı koyuşlarının ne­ deni bu. Evet, Ö m e r neden öldürüldü?

Halife Ö m e r kolay kolay Farsları şehre sokmazdı, onla­ rın M e d i n e ' y e yerleşmelerine izin vermezdi. Bir gün M u gire b. Şube, Ö m e r ' e bir mektup yazdı. Mektubun içeriği şu: Yanımda Fars/İranlı biri var, adam hem iyi bir demirci, hem marangoz ve hem de ressam/figür işini iyi yapan bi­ ri. İzin verirsen M e d i n e ' y e gelsin orada bizim insanlarımı­ za faydalı olsun. Önerdiği kişi Mugire'nin kölesidir, kalaba­ lık bir merkezde kalmasını, fazla müşterisi olmasını arzu et­ mektedir. Sonunda Ömer izin verir ve adam M e d i n e ' y e yerleşir. Her gün (para kazansın kazanmasın) patronuna iki dirhem (o günkü para birimi) v e r m e k zorundadır. Bir süre sonra bu kadar para vermek adama zor g e l m e y e başlar. Bir ara Ö m e r ' e durumunu anlatır, bu kadar ücreti ö d e y e m e y e ­ ceğini söyler. Ömer, sen kazanırsın, birçok sanatın var der ve ona yardımcı olmaz. Bu arada Ö m e r ona, "Duyduğuma g ö r e sen hava ile çalışabilecek değirmen de yapabiliyormuşsun" der. A d a m e v e t dedikten sonra ve Ö m e r ' e kızgın bir bakış atarak "Ömrüm yeterse sana öyle bir değirmen yapacağım ki, numune olsun, insanlar hep onu konuşsun" diye ekler. Ömer'i öldürme duygusuyla doludur. Ömer de onun ba­ kışlarından bu durumu fark ederek, "Baksanıza bu adam beni tehdit ediyor" der. tabii ki alaylı bir şekilde. Ve adam gidip iki ağızlı, uzun bir hançer yapar, bir gün sabaha karşı camide Ö m e r ' e saldırır ve üç darbe vurup kaçar. Kaçarken de önüne gelenlere, onu yakalamak isteyenlerin hepsine saldırır ve rivayetlere g ö r e on üç kişiyi katleder. Hançerin zehirli olduğunu da belirtmeliyim. Sonuçta teslim olma­ mak için intihar eder. İşte Ömer'in ölüm hikâyesi böyle. Haksızlığa maruz kalan ve kendi memleketinde ö n e m ­ li bir ailenin de evladı olan bu insan, bir hiç uğruna köle

statüsüne tabi tutuluyor, Ö m e r ' e derdini anlatıyor ve Ömer d e , "Çalış, çalış. Senin elinden birçok iş gelir" karşılığını v e ­ riyor. Şunu belirteyim ki, Ömer'in cinayetiyle ilgili Müslü­ manlar tarafından ezberlenmiş o bilgi gerçeği yansıtmıyor. Ömer'i katleden Firuz, yine Ömer'in halifeliği döneminde Müslümanlarca ele geçirilen İran'a bağlı Nihavend şehrin­ dendir. İslam tarihindeki bilgiye g ö r e Müslümanlar 100 binden fazla insanı katlediyor bu savaşta. Otuz bini savaş alanında, seksen bini de baskınlarda öldürülüyor. Bu savaş­ ta her Müslüman süvari askere altı bin dirhem ganimet da­ ğıtılıyor. Piyadeye de iki bin. Önemli kişiler katlediliyor. Ka­ dınlar cariye ve birçoğu köle statüsüne tabi tutularak M e ­ dine'ye götürülüyor. Böyle bir manzaraya ne denilebilir ki. Ömer'i katleden Firuz, çoğu kez o çocukların yanına gidip başlarını okşardı ve " N e yapayım, yapılacak bir şey yok. Ömer, ciğerlerimi yedi/parçaladı" diyordu ve hep düşü­ nüp taşınıyordu. İşte bundan sonrası önemli. İbni Teymiyye Minhac'ü Sünne adlı yapıtında bu konu­ yu işlerken şunu söylüyor: Bu adamın Ömer'i katletmesi bir siyasi olaydır. Bunu basit bir vergi meselesine bağlamak doğru değildir. Adam, alınan şehrini düşünüyor, katledilen insanlarını düşünüyor, M e d i n e sokaklarında her gün o esir çocukları görünce eriyor, katledilen o Nihavend kadınlarını gözünün önüne getiriyor. Ve bu yüzden bir an önce Ömer'i nasıl yok ederim planları yapıyor, tabii ki kendisine biçilen vergi de ağır, o da etki yapmış olabilir; ama asıl neden, si­ yasidir. Afrika'ya, İspanya'ya, Orta Asya'ya kadar uzanarak fü­ tuhat adı altında o zamanki yerüstü kaynaklarını talan etti­ ler. İyi ki teknoloji devri başladı; yoksa bu fütuhatlar hâlâ devam edecekti ve nice Firuzlar ya esir olup bir patrona

uşak yapılacak, ya da katledilecekti; kadınlar-kızlar da cari­ ye olacaktı ve mal-mülk ne varsa hepsi ganimet olarak da­ ğıtılacaktı. 2 1 3

b- Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ömer
En başta Hz. Muhammed olmak üzere, Ebubekir ve daha birçok önemli kişinin ölümünden sorumlu tutulan Ömer'in yapısının gerçekten buna müsait olup olmadığını iyi anla­ mak için, bilinmeyen yönlerine iyi bakmak lazım. İslami ke­ simce sağlam diye kabul görmüş kaynaklardan derlediğim bazı özelliklerini bu başlık altında ö z e t emek istiyorum. İlkin halife Ömer'in niçin ve nasıl Müslüman olduğu ko­ nusuna değinmek istiyorum. Onu tam tanıyabilmek için bu konunun da bilinmesinde yarar var. Ömer'in nasıl Müslüman olduğu konusu, neredeyse imanın şartları gibi her Müslüman'ın ezberindedir. Onun için formaliteler üzerinde pek durmayacağım. Ancak iddia edildiği gibi Ö m e r o komik nedenden dolayı mı Müslü­ man olmuştur; yoksa başka nedenleri mi vardı, buna katkı sunabilecek bazı ipuçları v e r e c e ğ i m . İslami kaynaklarda anlatılan şu: Mekke döneminde he­ nüz Müslümanların sayısı 40 civarında iken, inanmayanlar Hz. Muhammed'i ortadan kaldırmak için kiralık katil ayar­ lamaya karar verirler. Sonuçta Ö m e r ortaya çıkıp bu işi ben yaparım der ve anlaşırlar. Bunun sonucu olarak Ö m e r kılı­ cını kuşanır Muhammed'i öldürmek için dışarı çıkar. Yolda Nuaym b. Abdullah adındaki birine rastlar. A d a m Ö m e r ' e , "Senin yakınların Müslüman olmuş, önce kendi aileni
213 a- Abdurrazzak, Musannaf, Megazi, Hadisti Ebu Lü'lü. N o : 9775. b- Taberi Tarihi, 4/1 16-136 ve 190 vd. c- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet-i Dımaşk, 44/409.

Ö m e r Taha suresi­ nin baş tarafındaki ayetleri okuyunca. Bunun üzerine Ö m e r hemen yolunu değiştirip onların evine d o ğ ­ ru gider. Habbab adındaki kişinin onların evinde Kur'an'dan ayetler okuduğunu işitir. Kapıya varınca. biz Müslüman olduk. ne kadar değerli!" demekten kendini alamaz ve o andan sonra da gidip M u h a m m e d ' l e konuşup Müslüman olduğunu ilan eder ve artık M u h a m m e d ' l e çalışmaya baş­ lar. Bu arada kız kardeşi ve eniştesi ona. "Amcanın oğlu ve aynı zamanda enişten Said b. Sayfalarda Taha suresi ile Tekvir suresinin birkaç ayeti yazılıymış.bir düzelt de ondan sonra git başkasıyla uğraş" der. "Bu sözler. Zeyd'in üzerine çullanır.vet. O sırada kız kardeşi Fatma ona. "Hangi ailemden söz ediyorsun?" diye sorunca. Ö m e r içeri gi­ rer. kız kardeşinin başını yarıp kanattığını görünce duygulanır ve o andan sonra kız kardeşine. Abdulah. " A z önce okuduklarınız ne idi?" diye sorar. Ömer. Ömer. Kız karde­ şi ile eniştesi bunu inkâr edince Ömer. "Demin okudu­ ğunuz e ğ e r yazılı varsa bana getirin. Muhammed'in dava­ sı neymiş bir bakalım?" der ve ondan sonra onlara yumu­ şak davranmaya başlar. Zeyd b. "E. ne kadar güzel. İşte İslami kaynaklarda halife Ömer'in Müslüman olu­ şunun kısa hikâyesi bu. Fat­ ma kalkıp onu kocasının üzerinden uzaklaştırmak isteyince Ö m e r onu da tokatlar ve başını yarar. Sen ne yapar­ san yap" derler. Amr ve kız kardeşin Fatma binti Hattab işte bunlar Müslüman olmuşlar" der. . "Duydum İd ikiniz de M u h a m m e d ' e uymuşsunuz ve onun dinine girmişsiniz" der ve hemen eniştesi Said b. Bunun üzerine Ö m e r kalkıp yıkanır ve kardeşi Fatma da ona o sayfaları getirip verir. "Ey kardeşim! Sen puta taptığın için necissin/pissin (temiz de­ ğilsin!) Hâlbuki Kur'an'a temiz olanlar ancak dokunabilir!" der. Nuaym b.

bunları da ö z e t şeklinde Diyanet'in Kur'an tercemesinden vereyim. Ömer'in dinle­ diği (kalan) 15 ayette. hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman. "Güneş dürüldüğü zaman. g e b e develer salıverildiği zaman. bunu g e ç e l i m . biz Kur'an'ı sana güçlük verelim di­ ye değil d e . amel defterleri açıldığı zaman. Burada da bunun çağ­ rışımı var). yıldızlar söndüğü zaman. Bunlar söylendikten sonra hemen Hz. Bir kere birinci ayet (Ta ha) anlamı olmayan bir kelime. "Hele bir gidip bakayım. gökyüzü . Hani Tevrat'ta deniliyor ki Allah evreni 6 günde yarattıktan sonra yedinci günü Arş'a oturmuş. ruhlar (bedenlerle) eşleştirildiği zaman. Rahman/Allah Arş'ta istiva etmiş (Bu da çok tartışmalı ve Tevrat'la örtüşen bir ayet. Yerle gökleri yaratan Allah'tır. neymiş o olağanüstü mesajlar ki Ö m e r artık dayanamamış. der ve anlatır: Hani Musa uzakta bir ateş görünce ailesine. Ömer'in dinleyip de etkilendiği ayetlerdir. sonuçta inanmış? Ö n c e bu ayetlere bir bakalım. ola ki o ateşten bize bir parça getiririm v e y a yanında biri varsa sorarım belki bize yardımcı olur" gibi Tevrat'ta anlatılan mitolojiden bir özet var son kısımda (Sunduklarım. denizler kaynatıldığı zaman. Allah'tan korkanlara ö ğ ü t olsun diye indirdik. Allah'tan başka Tanrı yoktur ve en güzel isimler A l ­ lah'ındır denir.Ö m e r ' i çok etkileyen ve Müslüman olmasına neden olan ayetlerin içeriğinde neler var. Allah gizliyi de aşikârı da bilir.) Bir de o sırada Ömer'in dinlediği Tekvir suresinin ilk 14 ayetinde neler var. yaban hayatı yaşayan (irili ufaklı) tüm canlılar toplandığı zaman. Musa olayına at­ lama yapılır ve ilginçtir ki Allah burada soru şeklinde giriş yapan Musa olayı sana (ey M u h a m m e d ) ulaştı mı. diri diri g ö ­ mülen kız çocuğunun. göklerle yerin ve ikisi arasındakilerle yerin di­ bindeki ne varsa hep Allah'ındır. dağlar yürütüldüğü zaman.

Çünkü o d ö n e m M e k k e ' d e farklı ve etkili bir siyasi örgütlenme yoktu. Cehennem alevlendirildiği zaman. bu olayda duyduğunu kabul edelim! Peki. bağımsız yazılan bir 214Tekvir. nasıl olsa bu din formülüyle M u ­ hammed bir şeyler yapmaya. gelecekle ilgili kafası­ na bazı düşünceleri yerleştirdiğini söylemek kuvvetle muhtemeldir. Şunu da hatırlatmakta yarar var: Bir kere Ö m e r bu ayet­ leri yeni duymuyordu! Bunları ve daha nicelerini çarşıda. neden dışarıda bunların daha fazlasını dinlediği halde etkilenmedi de. ilk 14 ayet. H e p söylüyorum: İslam tarihi maalesef çok karanlık bir tarihtir. onun İs­ lamiyet'i kabul ettiği andan itibaren.(yerinden) sıyrılıp koparıldığı zaman. hiç olmazsa ben de fazla düşman kesilmeden şimdiden bağlanıp gelecek için planlarımı yapayım şeklin­ de düşünmesi ve buna yönelik hesaplar yapması en ger­ çekçi olanıdır. tabii ki e ğ e r Ömer'in İslamiyet'i kabul etme­ si anlatıldığı gibi ise. Peki. Ancak Ö m e r ' l e ilgili tüm bilgiler bir araya getirildiğinde. içeride bir­ kaç ayet okuyunca onda iz bıraktı ve olağanüstü ayetler di­ ye İslam tarihine geçti? Ömer'in daha önce bu ayetleri hiç duymadığını. bundan bir nebze (o an için) etkilenmiş olabilir. Zaten Muhammed bunları anlattığı için muhalefet ona inanmıyordu ve Ö m e r bu yüzden kılıcını alıp onu ö l d ü r m e y e gitmişti. pazarda. ." 2 ' 4 İşte Ömer'i etkileyen ayetler bunlar. herkes önce­ den hazırlayıp getirdiği şeyleri bilecektir. A m a belki de farklı bir şekilde Müslü­ man olmuştur. yeni bir sistem kurmaya ça­ lışıyordu. az önce anlamlarını sunduğum bu ayetlerde ne vardı ki Ö m e r çok etkilenerek Müslüman olmuştur? Aslında Ö m e r kız kardeşini döverek onu yaraladığında. Cennet yaklaştırıldığı zaman. bunu bilemiyoruz. sokakta ve her y e r d e M u h a m m e d ' d e n açık bir şekilde dinliyordu.

sıkıntılarını dile getirirler. "Bu kadınlara şaştım: Ben ve onlar başbaşa iken serbesttiler. "Allah'a yemin olsun ki. hemen gidip ben de Müslüman oldum d e m e z . Ömer. bu. Çünkü Sen çok sert mizaçlı bir insansın" karşılığı­ nı verirler. hem de yüksek sesle ko­ nuşup kadın haklarıyla ilgili bazı isteklerini. "Bunlar. Ömer konusunda. Evet. Ömer'in sertliğini ortaya koyan bu önemli hadis. Hz. Bu arada Muhammed.2^ 215 Buhari ve Müslim. Lü'lüü ve'l Mercan. Fedail kısmı. mutlaka senin tuttuğun yoldan yönünü çevirip başka bir yol alır" der. Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmiş­ tir. M u h a m m e d . Yani Ö m e r boşu boşuna. Az sonra sunacağım hadiste ve daha birço­ ğunda Hz. Buna karşı Muhammed g ü l m e y e başlar. bir sorun yoktu. asılında sana karşı böyle disip­ linli olmalıydı" der ve o kadınların bulunduğu y ö n e doğru dönerek. Ö m e r bunun nedenini sorunca Muhammed. Şimdi de Ömer'in gerçek hayatından somut birkaç ör­ nek vereyim. çok safça bir düşün­ ce olur. "Evet! Senden kor­ karız. no: 1552. ey Ömer eğer şeytan sana bir caddede rastlamış olsa. Ö m e r içeri girince onlar hemen kalkıp p e r d e ar­ kasına gider. Bunlar hem onunla sohbet eder. Ebi Vakkas aktarıyor: Bir gün halife Ö m e r Muhammed'in yanına girmek için izin ister. senin sesini duyunca koşup perde arkasına gittiler" der. Ö m e r için. O sıra­ da da Muhammed'in yanında birtakım kadınlar da vardır. Ö r n e k 1: Sad b. saklanırlar.tarih değildir. "Şeytan bile senden kaçar" demektedir. Kadınlar da. . "Ey kendine düşman olanlar! M u h a m m e d ' d e n çekinmiyorsunuz da benden mi çekmiyorsunuz?" diyerek onlara serzenişte bulunur.

Zehebi. e. Tarih-ül İslam. cilt 44/23. 216 a.Beyhakı. Ömer'in bana yumuşak davrandığını söyledim.Revd-ül Unuf. Delalil. "bize yaptığınız zulme dayanamadık burdan kaçıyoruz" dedim. İslam-ü Ömer kısmında.. nereye?" diye sordu.İbni Kesir. cilt. 2/95. Rab'i ile birlikte hazırlandık.. Ben de. Ö r n e k 2: Leyla adında bir kadın anlatıyor. "Ömer'in merkebi/eşeği Müslüman olmayana ka­ dar Ömer Müslüman mı olacak sanki" dedi. İslamiyet'i kabul ettikten sonra değişmiş ve adaletin kılıcı olmuş gibi sözler söylenebilir. 1/181. no: 9840.İbni Asakir. Bu sırada eşim. İslam-ü Ömer kısmında 1. Ken­ disi çok sert bir insandı. Habeşistan hicreti kısmında. Müslüman olmadan önceki Ömer'dir. az önceki örnekte anlatılan Ömer. Ben eşime. Biz İslamiyet'i kabul ettiğimiz için muhalif olanlar ( M e k k e ' d e ) bize eziyet çektiriyorlardı. d. b. . Tarih'ü Medinet-i Dımaşk. 3/108 ve siyer. no: 522 vs. "Allah si­ zinle olsun" dedi. 2 . Mucem-i Kebir.el-Kamil fi Tarih. Bidaye-Nihaye. h. tam tersine. 2/33. bunların başında da Ö m e r geliyordu.Mecme-ü Zevaid.Ö m e r ' l e ilgili benzer örnekler İslami eserlerde çoktur. f-Taberani. 18/207. Habe­ şistan'a g ö ç edeceğiz. Daha sonra Ö m e r gidince eşim yanıma geldi. c. Ömer'in nasıl müslüman olduğu kısım­ da. g. no: 20570. Bize uygulananlara dayanamadığımız için eşim Amir b. birkaçını daha aşağıya alıyorum. Ö m e r bu hareketliliğimizi görünce "Hayırdır. Buna karşı Ö m e r sert bir davranışta bulunmadı-. 6 Burada. Kanımca bu başlık sonuna kadar takip edilirse ve kitapta olup bitenler de g ö z önüne alınırsa Ömer'in değişip değiş­ mediği daha kolay ortaya çıkar. Ö m e r ' l e aramda geçenleri anlattım.

Acaba günah değil mi. c. Sünen no: 19888. kadın korkudan durdu ve defini altına alıp üzerinde oturdu: Sanki hiçbir şey yapmamış gi­ bi yaptı. e ğ e r bu savaşta Muhammed'in başına bir şey g e l m e d e n kendisi e v e dönerse ben de elime def alır çalar. Buna benzer farklı bir olay daha ekleyeyim. ka­ dın devam ediyor.Kenz'ül Ummal. 389. Kadın progra­ mına başladı. Kendisii kalkıp baktı. Ben e v e t dedim ve kendi­ sine yaslandım birlikte bakmaya başladık. hoşuma gidiyor seyre­ delim dedim. Muhammed bir sa­ vaştan dönmüştü. sen de bakmak ister misin?" dedi. yapabilir miyim? O da. Daha sonra Ö m e r gelince. etrafında insanlar. yapabilirsin dedi. Ben bir adakta (yeminde) bulundum ki. O sırada Ö m e r de oraya geldi. O sırada zenci bir kadın huzuruna geldi ve şunu söyledi. Muhammed'in g e n ç eşi A y ş e anla­ tıyor. O ara­ da sesler. az önceki örnekle ay­ nı mesajı içeriyor. ancak sen gelince vazgeçti" d e ­ 2 1 7 di. M e ğ e r ­ ki Habeşistanlı bir dansöz oynuyor. İzleyiciler Ömer'in geldiğini görünce dağıldılar.Ö r n e k 3: Burada anlatacağım olay. Ben hayır. 217 a. Hz. Menakıb-i Ömer. "Ne kadar şeytan varsa (ins-cin) hepsi bu Ömer'den korkar" dedi. Bunun üzerine M u h a m m e d Ö m e r ' e . no: 35839. çocuk sesleri geldi. Bunun üzerine Mu­ hammed. "Şeytan bi­ le senden korkar. ç o ­ cuklar toplanmış bakıyorlar. s. Tirmizi'den naklen. oynarım. "Ayşe. Bu sefer Ayşe'nin hizmetlisi Büreyde anlatıyor. Bu arada Ebubekir geldi yine sorun yok. m a d e m böyle demişsin sorun yok. . Osman ve Ali geldiler yine sorun yok. M u h a m m e d bana. b. Biz o kadar insanlar izlerken problem yoktu.Beyhakı.Ahbari Ömer. Ben ve eşim Muhammed e v d e oturuyorduk. kadın oynuyordu. Bir ara "Artık yeter mi?" diye sordu.

Bu da İslam mantığına g ö r e Ömer'in Muham­ m e d ' d e n daha dindar olduğu anlamına gelir. "Ey Ö m e r bu işte günah yoktur. 7/215-no: 2686. Fakat Muhammed de cesaret edip Ö m e r ' e . 3/146. İslami kaynaklarda Ömer'in özellikleri yazılırken şu il­ ginç belirleme de yapılmıştır: Ö m e r kızdığı zaman bıyıkla­ rını tutup çevirirdi. 'Cinayet'ü Sultan' kısmında. Diyat. ah-of çekerdi. Gelirken Ömer'in korku­ sundan yolda çocuk düşürür ve düşürülen çocuk bir-iki kez ses de verir. 2 1 8 Bu hadislerden şu çıkıyor ortaya: Demek ki şeytan. Kenz'ül Ummal. M. Bu gibi örneklerle aslında Muhammed. no: 1464. Kadın o sıra hami­ ledir ve d o ğ u m yapmak üzeredir. hükm'ü Iskati'l Cenin'i min'el feza' bölümünde. g. no: 54. "Vay başıma ge­ lenler.Nevevi.Ö m e r kişilik olarak sert olduğu kadar tip/fizik olarak da farklıydı. h-Tabakat. Ömer'in çok sert ve kaba biri olduğunu vurgulamak iste­ miştir. Kendi halifeliği dönemin­ de kadının biri bir suçla itham edilir. d. Kendisi ailesiyle birlikte izlediği halde sorun yok. Kadın bunu duyunca. cilt 12/645 ve no: 40201. c. Ö m e r ' d e n korktuğu kadar Muhammed'den o kadar korkmuyormuş. f. A m a Ö m e r gelince millet dağılıyor. no: 9170-3/921 ve 35972. Çünkü İslam inancına g ö r e insan ne kadar dindar ise şeytan o kadar on­ dan uzak durur. kel bir insandı. el-Muğni. e-Taberani. 5/166.Beyhaki.İmam Şafii.12/35 Diyat bölümü. Zevaid. Ö m e r haber gönderir. Onun ne kadar sert biri olduğuna bir örnek vereyim. 1/65. b. bak 218 a.Heysemi. Ömer'le ne İşim var" der ve tabii ki zorunlu olarak Ömer'in yanına g e l m e k için yola çıkar. . el-Ümm. Mecmu'.İbni Kudame. Kafasında saç yoktu. korkutan bir görüntüsü vardı. Yani sekiz-dokuz aylık bir çocuk. 19/11 ve 15/234. M. bir şey üfürür gibi yapar­ dı. Kebir.Hindi. 8/322. Sünen-i Kübra. yanıma gel diye.

ama Ömer olsaydı so­ nuç farklı olurdu. Buhari ve Müslim'de defalarca g e ­ çiyor. "Bırak oynasınlar. ancak İslam'ın sağlam kaynaklarında var. hatta bazen gerektiğinde Ceb­ rail Ömer'den yana zaman zaman ayet de getiriyormuş ( ! ) Bu konuda az sonra birkaç somut örnek sunacağım. ancak eşim M u h a m m e d . Bu hadisler pek duyulmamış olabilir-. Mebakıb kısmında. hep suskunluğu tercih ediyor v e y a Ömer'in yaptığı çok ağır bir suç da olsa (işlediği cinayetler gibi) onu kurtarmak için hep ondan yana oluyor. Bayram namazları kısmında ve Menakııb. Bir ara babam Ebubekir bunları g ö r ü n c e kızdı. Bunları.ben de izliyorum. d e f çalan kadınları din­ lediğine ilişkin hadisler. b. hem de normalde M e d i n e ' d e ve üstelik de camide sanatçı kadınlar oynardı. insanların istirahatını bozma. Bellidir ki Ebubekir biraz yumuşak olduğu için Mu­ hammed ona bir şeyler diyebilmiş. Bayram namazları kısmında 7 hadis bir arada almış. Ömer'in mizacına birer 2 . peygamber ben miyim yoksa sen misin?" diyemiyor. kendisi bile Ömer'den korkuyor.Tirmizi. 9 örnek olsun diye buraya aldım. Kur'an'da var olan kadınlar aleyhin- 219 a. . Mesela A y ş e anlatıyor. Örnek 4: Şu tespiti iyice dikkate almak lazım: Muham­ med M e k k e ' d e iken Kur'an'ın 1 14 suresinden 86'sı inmiş­ ti/oluşmuştu. bunlar şey­ tandır dedi. ben ve M u h a m m e d de izlerdik. Muhammed'in kadın sanatçıları. yanlışlarına karşı bir şey diyemiyor. Muhammed'in Medi­ ne'ye geçmesi kısmında. Bu Mekke surelerinden Ihiçbirinde kadınlar aleyhine bir şey yoktur. h e m hac mevsiminde M i na'da. c.Müslim. bugün seyrandır boşver" dedi ve onlar oynamaya d e v a m ettiler.Buhari.

Nur gibi. Dolayısıyla onun keyfi yerindeydi. niye Mekke'de böyle bir şey yok. özellikle Mek­ ke'den giden Müslümanlar bunu yapardı. Bunu duyan halife Ö m e r hemen gelip Muham220 Bakara. Somut bir örnek vereyim. ancak Medine çok farklıydı. no: 1130. Medine döneminde çok eşlilik olduğundan dolayı huzursuzluk ortaya çıkıyor ve bir ihtiyaçtan dolayı 2 2 1 kadınlar aleyhine ayetler oluşuyor. Ayrıca o dönem M e k k e ' d e erkek e g e m e n sistem hâkimdi. Bir ara bazı ka­ dınlar. Nisa. Maksadım. Diğeri ise Ümmü Seleme ve kalan kadınlarından oluşuyor­ du. erkekler eşlerini dövmesinler şeklinde bir açıklama yaptı ve bu söz etrafa yayıldı. burası önemli! M e k k e ' d e bir kere en başta Muhammed'in kadınlarla ilgili sorunu yoktu. Bence bugün şehirlerde yaşayanlara medeni insanlar demenin tarihçesi M e d i n e ' y e dayanır. Hafsa Ömer'in kızıydı. eşlerinin kendilerini dövdüklerini M u h a m m e d ' e şi­ kâyet ederlerdi. Ben burada bunlar arasındaki kavgaları anlatmıyorum.deki ayetlerin tümü M e d i n e ' d e oluşan 28 surede geçi­ yor. Bunun üzerine kendisi. Birinin başını Ayşe. yine zaman zaman kadına baskı uygulanırdı. . Dolayısıyla Muham­ m e d onlara olumsuz bir şey de diyemiyordu. Bu kadınlar iki gruba ayrılırlar. Muhammed birçok kadın­ la evlenince tabii ki e v d e huzursuzluk meydana gelir. cilt 8/17. Mesela Ay­ şe Ebubekir'in. Hafsa. Ahzab. M e d i n e ' d e Hz. ama M e d i n e ' y e gelince oluşan surelerde kadınlar aleyhine ayetler sık sık geliyor? Evet. Gerçekten nerdeyse anaerkil bir sistem vardı M e d i n e ' d e . Safiye ve Şevde çeker. Tek evliydi ve eşi Hatice de zengin bi­ riydi.220 Peki. Talak. Bu kadınların çoğunun aileleri güçlüydü. Her ne kadar M e d i n e ' d e kadınlar daha özgür de olsa. 221 Tecrid-i Sarih.

Bu­ nun üzerine -her ne kadar daha ö n c e dövmeyin diye açık­ lama yapmışsa da. Musannaf.Ebubekir Hemedani Şafii.m e d ' e baskı kurdu: "Kadınlar eşlerine karşı azdılar. Razzak. 2 2 3 Örnek 222. f. no: 17945. zaten kadınlar güçsüzdü. bu ayete g ö r e gerekirse erkekler eşlerini dövebilirler şek­ linde açık bir şekilde d ö v m e k için fetva ayeti indi. s.Nisa suresi 34. 223 Nur suresi.Kur'an'nın Kökeni. d. c. 8/351.a. erkekler eşlerini d ö v m e y e başlarlar. s. 2 2 2 Çünkü kuvvet her zaman güçlü­ den yanadır. Meğerki o sı­ rada Ö m e r elbisesiz bir durumda uzanıyormuş v e y a belki de uyuyormuş. Bunun üzerine Nur suresinde ayetler iniyor.. beni uygun olmayan bir vaziyette g ö r d ü " diyor. Bu ayet inince.1/180.Hindi Kenz: no: 44984. 5: Hz. .bu sefer Nisa suresi 34. Tabakat.. ayet onların dedi­ ği şekilde oluşamazdı. ayeti geldi ki. 81 dipnot. hatta öyle olur ki.A. e. Kaldı ki. eşleri tarafından dövülen 70 kadın Muhammed'in evine doğru yürüyüşe geçer. Daha sonra Ö m e r Muhammed'in yanına gelince durumu anlatıyor ve "İnsan­ lar başkasının evine gidince. b. A m a ne fayda! Ömer tarafı ağır bas­ mış ve kadınlar dövülebilir diyen ayet artık Kur'an'a g e ç ­ mişti. fetva ver de gerektiğinde erkekler onları dövebilsinler" dedi. el-Itibar'u fi'l Nasih-i ve'l Mensuh. Özellikle Suyuti'nin Dürrü'l Mensur'u önemli. ayetler. Burada çok kaynak var. A m r adında bir kişiyi halife Ö m e r ' e gönderir. 58-59. önce izin isteyin/kapı çalın da ondan sonra girin" anlamında bir ayet olsaydı çok iyi olur­ du. ayet hakkında tüm uzun tefsirler. A d a m onun yanına varınca avret yerini g ö ­ rüyor ve tabii ki Ö m e r bunu fark ediyor. Çünkü gönderdiğin adam geldi.İbni Sad. Muhammed bir gün bir iş icabı Müdlic b.

Bunlar sizin üstünüzün açık olabileceği üç vakittir. . Söz Ömer'in az önceki olayından açılmışken. ne de onlara bir sakınca yoktur. siz de dönün. Ayetlerin anlamı şu: "Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere giderken izin alıp selâm v e r m e d e n içeri gir­ meyin. Al­ lah. Allah ayetleri size böyle açıklar. size izin verilinceye kadar oraya girmeyiniz. ayetler. hüküm ve hikmet sahibidir" 2 2 4 diyor. "Allah âyetlerini size böyle açıklar. olağa­ nüstü bir şey olarak sayılmış olmalı ki. Allah. birbirinizin yanına girip çıkabilirsiniz. Allah bilendir. Ayetin anlamı şu: "Ey inanan­ lar. hüküm ve hikmet sahibidir. hakkıyla bilendir. Eğer si­ z e . Allah. 224 Nur suresi. (Onlar sizin) yanınız­ da dolaşabilirler. Çocuklarınız erginlik çağına geldiklerinde. Bu üç vakit dışında (köle-hizmetçi ve çocuklar) izin almadan içeri girebilirler. Yani bu ev girişleriyle ilgili gelen ayetler. kendi­ lerinden öncekilerin izin istedikleri gibi onlar da izin istesin­ ler. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır.Yani Ömer'in teklifi Allah katında makbule geçiyor ve hemen Cebrail'i gönderiyor. si­ zin için daha nezih bir davranıştır. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor. onları buraya almak istiyorum. hüküm ve hikmet sahibidir" ifadesi geçiyor. yaptığınızı bilir. aynı sure­ de bu ev izinleriyle/kapı çalmayla ilgili başka ayetler de var. Allah âyetlerini size böyle açıklar. Çünkü bu. ö ğ l e vakti elbisenizi çıkarıp yatacağınız/uzanacağınız za­ man ve yatsı namazından sonra. 58-59. ellerinizin altında bulunanlar (köle ve hizmetçiler) ve henüz erginliğe ermemiş çocuklarınız üç vakitte (odalarını­ za girebilmek için) izin istesinler: Sabah namazından önce. hakkıyla bilen­ dir. bunda ne size. Kimseyi bulamıyor­ sanız. İlginçtir ki her iki ayetin de sonunda. Çünkü ilginç şeyler var. "Geri dönün!" deniliyorsa. Kur'an'ın Tanrısı ta­ rafından bu son cümle iki sefer tekrarlanıyor.

çok ilginç şeyler. As kısmı. sanki başka sorunlar yokmuş. Amr kısmında. Sanki dünyanın sorunları bunlar­ mış. Amr kısmında.Suyuti. Istiab. 2 2 7 Hz.İbni-1 Cevzi Zadü'l Mead e. buna ne diyebilirim ki" karşılığı­ n ı verdi. Hişam'ı katletti bu savaşta. Allah. M u h a m m e d ' e karşı olan Mekkeliler. ayetin tefsirinde: a. Muhammed'in meşhur amcası Hamza. tanrı gelip evlere nasıl girilir adabını insanlara anlatıyor.İbni Hacer İsabe. b. 226 Nur sursi 58. Rabi' kardeş225 Nur suresi. Dürrü'l Mansur. Halife Ömer... no: 987. ."İçinde kendinize ait eşyanın bulunduğu boş evlere (han.İbni Esir. Ebu Süfyan komutasında M e d i n e ' y e yakın bir yere kadar geli­ yor ve M u h a m m e d ' l e ona inanan ve çoğunluğu yine M e k keli ve karşı tarafın çok yakın akrabası olan insanlar da öbür cephede bekliyorlardı ve yapılan savaş yakın akrabalar ara­ sı bir savaştı. İşte Ömer'in uygun olma­ yan bir durumda yakalanmasının getirdiği sonuç: Bir sürü ayet. Burada bir örnek vereyim. Üsd Müdlic b. gizle­ diklerinizi de bilir. c. hem de nasıl ayetler. Sait b. ken­ di öz dayısı As b. f.Kurtubi. Ayetler. Bedir har­ binde kendi yakınlarından Utbe ve Şeybe b. "Hak yolda olma­ dığı için öldürmüşsün. 27-29. sizin açığa vurduklarınızı da. d. Müdlic b. Vurduktan sonra bir de As'ın oğlu Sait'e. 2 2 6 Ö r n e k 6: Bedir'de adeta aileler arasında meydana g e l e n bir savaş yaşandı. Çünkü senin baban olduğu kadar be­ nim de dayımdır" dedi. Esbab-i Nüzul. Buna karşı Sait." 2 2 5 Evet. "Babanı katlettiğim için sen­ den özür dilemem.girmenizde herhangi bir sakınca yok­ tur/girebilirsiniz. 227 İbni Abdi'l Ber.Vahidi. otel gibi) -izinsiz.

Ebubekir yaşlı olduğu için muhtemelen oğluna karşı kaybedecekti ve Muhammed önemli bir yardımcısından olacaktı. Allah rızası için babası Abdullah b. Muhammed'in hayır demesini farklı tarafa çekebilenler olabilir diye özellik­ le vurgu yaptım. içlerinden ırmaklar akan ve içlerinde ebedi kalacakları cennetlere sokacaktır. Cerrah. "oğlundur. onunla nasıl savaşırsın?" demiyor. Yani. Allah'a ve peygamberine düşman olan kimselere sev­ gi beslediğini göremezsin. Amacı. kardeşleri yahut kendi soy-sopları olsalar bile. "İzin ver de ben savaş meydanında oğlumla karşı karşıya. Zübeyir. . bu olup bitenler esnasında şöyle bir moral ayeti oluşur: "Allah'a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun. Ebube­ kir'e hayır deyince zaten gerekçesini de belirtiyor: Sen be­ nim g ö z ü m kulağımsın diyor. Muhammed. Maksadın bu olduğu zaten Muhammed'in verdiği yanıttan belli. Buna fırsat v e r m e m e k için. "Sen benim g ö z ü m kulağımsın olmaz" karşılığını veriyor ve engel oluyor. A y ­ nı zamanda Mus'ab b. İşte akraba savaşı olduğu ve Müslü­ manlar birçok yakınını bu savaşta katlettikleri için. teke tek vu­ ruşayım" diyor. Yine Muhammed tarafından cennetle müjdelenen Ebu U b e y d e Amir b. Muhammed. morali bozula­ bilir. hem de Uhud harbinde Müslümanlara karşı savaşıyordu ve babası da diğer tarafta/Müslüman ordusunda yer alıyordu. 2 2 8 Şuna da vurgu yapmak gerekir ki.leri vuruyor.. ister is­ t e m e z bazı Müslümanların kafası karışabilir. Onları. Allah onlardan razı ol228 İstiab. oğulları. kendi öz kardeşi Ubeyd'i bu savaşta öldürüyor. Bir ara Bedir harbinde Ebubekir Muhammed'e.. İşte Allah onların kalplerine imanı yazmış ve onları kendi katından bir ruh ile destekle­ miştir. no: 1394 Abdurrahman b. Ebubekir'in oğlu Abdurrahman hem Bedir. babaları. Ebubekir kısmında. Cerrah'ı Bedir harbinde katlediyor.

bunları işlemekle siz Allah tarafı sayılırsınız. İbni Kesir ve daha birçoğu. İşte onlar. Amr'dı. Beyhakı. Ali yapmıştır. Henüz şehre girmeden Mekkeliler haber aldı ve onlara engel olmak istedi. ayet açıklamasında. onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. Allah'ın tarafında olanlardır. 22. 230 Tefsirlerden: Kurtubi. Allalh'ın tarafında olanlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir. Abdullah. Abdi-I Ber Istiab. Üstelik cennetle müjdelenen Ebu Ubeyde'nim katlettiği babasının adı. . Kim bilir o olmasaydı belki de bu moral ayetleri oluş­ mazdı (1). Tarih. Ö m e r gibi en yakın akrabasını Allah rızası için katledenleri takdir ediyor. benzer dnayetlere devam edin." 2 2 9 Evet. Suyuti. Sonuçta iki taraf arasında bir sözleşme yapılması kararına varıldı. Hz A l i ' y e . Bu antlaşmaya Hudeybiye/Biat-i Rıdvan adı verilmiştir. Sıra ant­ laşma metnini yazmaya geçince. miladi 628. Kritik konular oldu­ ğu için. Karşı tarafın heyet başkanı Süheyl b. 229 Mücadele suresi. İyi bilin ki. yani Allah'ın kulu. ne mutlu sizlere diyor. Ayrıca ibni Hacer. Burada olay şu: O katiller arasında yine halife Ö m e r vardı. Halcim.muş. yılında Hüdeybiye antlaşması sı­ rasında M u h a m m e d ' e karşı sert bir çıkış yaptı. Begavi. Çünkü M u ­ hammed. Umre niyetiyle M e k k e ' y e doğru yola çıkmıştı. Bir hiç uğruna bu insan­ lar katlediliyor ve oluşan Kur'an ayetlleriyle de bunlar tak­ dir kazanıyor. 2 3 0 Ö r n e k 7: Ömer. Telhis ve İsabe'de. bunları içeren güvenilir İslamÜ kaynaklardan bir lis­ teyi aşağıya alıyorum. F b Naim gibi birçok mu_u haddis ve siyer yazarları da bunları işlemişlerdir. İb­ ni. hicri 6. Kâtip­ liği ise Hz. yanına aldığı 1400 kişilik bir Müslüman kitleyle birlikte M e d i n e ' d e n . Taberani. Mücade­ le suresi 22. ayet. bu ayet. M u h a m m e d . hiç de g ü n d e m e g e l m e z d i .

"Bu antlaş­ ma. biz niye ta uzaklardan buralara geldik. Bu arada Muhammed müdahale etti ve bizzat kendi eliyle Allah'ın peygamberi termini silip Abdullah oğlu Muhammed şek­ linde düzeltti. "Tamam böyle ol­ sun fark etmez" diyerek onların teklifini kabul etti. O yüzden böyle bir cümlenin antlaşma metnine geçmesi­ ni kabul etmiyoruz. Muhammed yine Ali'ye. hak yolda değil misin. Allah'ın peygamberi Muhammed ile Mekkeli heyetin başkanı Süheyl arasında yapılan bir antlaşmadır" ibaresini yaz deyince. Süheyl buna da itiraz etti. 2. İşte seneye bu iş olacak karşılığını verdi. "Eğer senin pey­ gamber olduğuna inansaydık zaten aramızda sorun olmaz­ dı ve bugün burada bu antlaşmaya gerek kalmazdı. Yazılan antlaşmanın şu iki maddesi Müslü­ manlara çok ağr gelmiştir: 1. e v e t ben dedim Ka'be'yi ziyaret e d e c e ğ i z . bu hakarettir. Muhammed. kabullenemiyoruz dediler. tavafınızı yapardınız. ancak Mekke'den herhangi biri Müslüman olup M e d i n e ' y e sığınırsa. sen demedin mi ki biz Umre niyetiyle Ka'be'yi ziyarete gideriz? şeklinde ağır eleştiriler yöneltti. "Bismikellahümme" şeklinde yazılsın dediler. Bu. o tekrar geri verilecek. siz de rahat bir şekilde gelir Ka'be'ye girer. .Müslüma-ılar o yıl K a b e ' y i ziyaret etmeden oradan geri dönecekler. Müslümanların itirazlarına neden oldu. ama yılın ismini v e r m e d i m ki. Buna karşı Muhammed. ama karşı taraf bu şekilde yazılmasını kabul etmedi. Ali de o şekilde düzeltti.Medine'cen herhangi biri gelip Mekkelilere sığınır­ sa Müslümanla-a geri verilmeyecek. Verdiği yanıt tatminkâr olmadığı için Müslümanların kırgınlığını gideremedi."Bismillahirrahnıanirrahim" ile başla dedi. Hz. İşte bu duruna Ö m e r sert tepki gösterir: Peygamber değil misin. sadece Abdullah oğlu Muhammed ya­ zarsanız olur" dedi.

Sonuçta. İşte bu olayda Ümmü Seleme'nin önerisi daha makul v e gerçekçiydi. aralarında çıkan çekişmeli işlerde seni hakem ya­ pıp sonra da senin verdiğin karara içlerinde hiçbir sı­ kıntı duymaksızın. Nor 1 164-8/171. tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar" diyor Kur'an. sonra sebep-sonuç ilişkisini anlatayım. Konu. beraberinde götürdüğü hanımı Ümmü Seleme ile istişare etti: Bu insanlar benim sesime kulak vermiyor ne yapmam lazım? diye sordu. Muhammed kur­ banını kesmeye başlayınca. O yüzden M u h a m m e d onlara. kalkın tıraş olun. kurbanlık hayvanlarınızı kesin dedi. herkes sana ba­ kıp kurbanlıklarını kesmeye başlar dedi. kimmiş bu Hz.. Kadın da. Ümmü Seleme'nin dediği oldu ve diğerleri de kesime başladılar. çağır­ mak yerine sen ilk önce kalk kurbanını kes. . ayet. Nisa suresi 65. Burada çok komik nedenler anlatılıyor. ama nafile: Kimse dediğini yap­ madı. en başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid -i Sarih'te anlatıl­ maktadır. Diya­ net'in tercemesinden: "Hayır! Rabbine andolsun ki on­ lar.. Peki olay ne ki. 2 3 1 Ö r n e k 8: Şu örneği Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda yaz­ mıştım. İlkin anla­ mını vereyim. ancak Ömer'i tanıma babında buraya alınmasını uygun görüyorum.Müslümanlar Ka'be'ye girmeden oradan döneceklerdi. Bu çağrıyı üç sefer tekrarladı. ama kimse onu dinlemedi. 231 Tecrid-i Sarih. Muhammed'in vermiş olduğu kararı kabul etmeyen/ler ve bu yüzden de bu aye­ te g ö r e imansız ilan edilenler? Değişik tefsir ve İslami kay­ naklardan bunun yanıtını v e r m e y e çalışayım. Bu olay zaten meşhur.

çözsün diye onun yanına giderler. içeri girip çıkayım. ama bir de Ömer'den soralım diye ondan izin istedik. Ö m e r burada üstelik ekstradan bir de unvan alır. "Ben buna ihtimal vermiyorum. diğeri kaybeder. Muhammed'in hala oğlu Zübeyir b. Ömer nasıl cinayet işler?" diyerek yapılanın yanlış olduğu­ nu belirtir. Diğer adam korkudan kaçıp Aluhammed'e varır. Nitekim o sırada hemen ayet gelir ve Ömer'in yaptığına onay verilir. Muhammed hala oğlu Zübeyir'e hak verir. der. Muhammed yardımcı olsun. Bir diğer önemli neden de şu: Bir dava konusunda ild kişi arasında anlaşmazlık çıkar. Muhammed ilk etapta. İşte az önceki ayet bu olaydan dolayı inmiş denilir. Sonuçta biri kazanır. A m a gerçekten Ö m e r bunu yapmıştı ve adam da artık geri gelmeyecekti. yanıtınızı veririm der. Bu­ nun üzerine diğer adam. olur fetvası çıkar Tann'dan. Bu arada kaybeden kişi der ki. Muhammed'e gidip ola­ yı anlatınca. Geldiğinde elinde çıplak bir kılıç vardır ve tek hamlede o iki insandan birinin kafasını uçurur. İçeri gitmesiyle g e l m e ­ si bir olur. "Ne yapayım ben hala oğlu (ya­ ni akraba) değilim ki" diyerek sert tepld gösterir. bakalım bu konuda o ne diyecek? Muhammed de "Sorun yok. Burada en iyisi yine Ömer'i kur­ tarmaktı. O sırada onlardan biri. iznin varsa bir de durumu Ö m e r ' e ile­ telim. Ömer. Yani başlangıçta Muhammed'in ola­ maz dediği Ömer'in cinayetine. M u h a m m e d ' e gittik sonuçta birimize karar verdi. bakalım senin fikrin ne. Hz. biz bir dava için Hz. olup bitenleri anlatır. bekleyin. Avam ile (ki Muhammed tarafindan cennetle müjdelenen kişiler­ den biri) bir başka Müslüman (ki aynı zamanda Bedir har­ bine katılan önemli biri) arasında arazi sulaması konusunda ihtilaf çıkar. Bunlar çözüm için Hz. gidebilirsiniz" yanıtını verir ve o iki kişi kalkıp doğruca Ömer'in yanına giderler. O da şu: .Biri şu: Hz.

"Adaletin kılıcı" unvanı bu olaydan dolayı Cebrail. aslında o adaletin kılıcıdır" sözünü de söy­ ledi diye ekler. Bilindiği gibi Araplar uzun fistan dışında bir şey giymiyor. Ayrıca 'itkan' adlı tefsir usulü kitabı 10. O sırada eli tenasül or­ ganına (canı kaşınır diyelim) değer. Kadı Beydavi. Peki. Hamdi Yazır gibi müfessirler Nisa suresi 60. Özellikle bunun Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesinde anlatıldığını hatırlatmak isterim. Zaten şeriatın da g e r e ­ ği bu. bölümde ve Tarihül Hulefa s. Nisa 61-65. ayetlerde. Vahidi. 2/352-no: 261. kimse kıpırdayamaz! So­ nuçta Ö m e r abdestini alıp döner ve kaldığı yerden nama- 232 a-Tecrid.Sarih Diyanet tercemesi. ama cemaat esas duruşta imamı beklemek zorundadır. İbni Kesir. bu durumda formül ne? Kendisi cemaate dönüp işaretlerle bekleyin ben g e l e c e ­ ğim. Zamahşeri. Buna bir itirazım yok.Tefsirlerden: Suyuti. Mesela Dürrü-1 Mansur. b. Nesefi.. sorun çıktı şeklinde bilgi verir. ayet kısmında. Lübab'ü Nükul Nisa 65. Hele İmam Ömer ve üstelik de halife olunca. I24'te bunları işlemiştir. Daha fazla kaynak için Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım s. Aşağıya alacağım kaynaklarda h e m bu ayetin Ömer'in işlediği cinayet için geldiği/oluştuğu. .. Cebrail bu ayeti getirirken "İşte Ömer böyle bir Ömer'dir. Nisa 59'da almış bu bilgileri. hem de "Adaletin kı­ lıcı" unvanının bu olaydan dolayı Allah tarafından Ö m e r ' e verildiği anlatılıyor. 74'e bakılabilir.Muhammed. ayetin açıklama kısmında anlatmışlardır. Bir gün kendisi ce­ maatın önüne g e ç i p namaz kıldırır. sıcak bölgeden kaynaklanan bir kültür. 2 3 2 Ö r n e k 9: Ö m e r ' l e ilgili farklı bir örnek. O sırada kendisi abdest almaya gider. Ömer o sırada ko­ nuşsa (ki elim falanca yerime d e ğ d i abdest bozuldu diye) hepsinin namazı fasit olacak. İşte halk arasında Ö m e r ' l e ilgili o meşhur. (dolayı­ sıyla Allah) tarafından Ö m e r ' e verilen bir yadigar olmuştur. Hazin. Fahrettin Razi.

onu da ekleyeyim. O sıra­ da elim cinsel organıma değdi. bazıları da o güzel kadına veya kadınlara bakmak için geriye çekilip onların ar­ kasında saf tutmuş. no: 27051. artık herkes bunu bili­ yormuş. N o : 416. Sünen 1/131 -590. Ebi Vakkas anla­ tır: "Yanımda biri Kur'an okurdu (ismini de veriyor).za d e v a m edilir. ben yanımdaki arkadaşa sordum: Ne olacak. Yani bu yoruma g ö r e . b. bundan abdest bozulur mu. O bana. Mesela. andolsun ki sizden önce geçenleri de. Hamdi Yazır'ın Türkçe tercemesi de bunun gibi. Taharet kısmında 1/114. / . Burada vurgulamak istediğim farklı bir şey var: Güya rrillet Peygamberin arkasında camide namaz kılarken. Musmnaf. 1 1 14. Razzak. Taharet. 'Kalk git abdest al. g e l e c e ğ i de bilir demek. ayetinde. c.Kenz'ül Umrral.Beyhakı. 2 3 3 Söz Ömer'in bu abdest bozulma ola­ yından açılmışken. sonrakileri de biliriz şeklinde. Kur'an'da Hicr suresi var. benzer bir olay daha hatırıma geldi. "Andolsun ki biz (Al­ lah olarak) içinizden öne geçmek isteyenleri de. Bu kadınlardan biri çok güzelmiş. geri kalmak isteyenleri de biliriz" deniliyor.Musannaf. Çünkü İslam'a g ö r e bu durumda abdest bozulur' dedi" diye aktarır. no: 415. Al­ lah geçmişi de. cemaat içinde kadınlar da varmış. 2 3 4 Söz ayetlerin ne gibi nedenlerle ortaya çıkmasından açılmışken. 234 A. Ö y l e olmuş ki. ben öne geçenleri de 233 a. diye. Bu arada bazı erkekler utanıp öne geçmişler (kadınlar namazda eğilince g ö r m e y e l i m diye). onu da özetleyeyim. İşte bu yüzden az önceki ayet gelmiş ki cemaat bu konuda dikkatli olsun: Tanrının. Sahabeden meşhur Sad b. Ayete farklı anlamlar ve­ renler de var. burada bir ayetin inmesine neden olan ilginç bir olay aklıma geldi. Taharet. Bu surenin 24. Ben bunun üze­ rinde durmuyorum.

(Zad'ül Mesir.Suyuti. ayet tef­ sirinde yazmışlardır. (Dürrü'l Mensur).İmam Suyuti. tabii ki Ö m e r onu dinlemedi ve istediğini yaptı. Ayrıca imam Ahmet Müsned'inde Abdullah b.. Vahidi. Ömer'in az önceki olayını gösteriyorlar. İbni Hiban ve daha birçoğu bunu al­ mışlardır. M u h a m m e d ' e takı­ lıp e v e g e ç geldi. Bakara suresi 187. Şevkani (Feth'ül Kadir).arkaya çekilenleri de bilirim demesinin temelinde bu olay yatıyor. Artık eşlerinize yaklaşın" diyor. Dürrü'l Mensur tefsiri. Zamahşeri (Keş­ şaf). Abbas hadislerinde almış. Kadın da. (Esbab-i Nüzul). Onlar. 2 3 5 İşte Kur'an'ın Tanrı'ya bakışı bu! Ö r n e k 10: Yine oruç ilk farz kılındığında şöyle bir uygu­ lama vardı: Akşam iftardan sonra kadın ya da erkek. b. İbni'l Cevzi. İbni Kesir (Tefsir'ül Kur'an'il A z i m ) . Kadı Beydavi (Envar'ü Tenzil ve Esrar'ü tevil). Bakara suresinin ilgili ayet açık­ lamasında ve ayetler arasında sebep-sonuç ilişkisini irdele­ yen usulü't-Tefsir uzmanları bu ayetin gelişine. Tirmizi. Bakara 187 . Geldiğinde eşini kaldırıp onunla seviş­ mek istedi. Kaldı ki bu açıklama önemli müfessirlerin kaynak­ larında geçiyor. 2 3 6 235 a. Sabahleyin M u h a m m e d ' e gidip olup bitenleri anlattı. ayeti. 24. uyku­ ya dalıp uyanırsa. Kurtubi. Allah (Ramazan gecelerinde ha­ nımlarınıza yaklaşarak) kendinize zulmetmekte oldu­ ğunuzu bildi de tövbenizi kabul edip sizi affetti. artık o g e c e sabaha kadar cinsel ilişki ha­ ramdı.Nisaburi. size örtüdürler.. O sırada şu ayet geldi. siz de onlara örtüsünüz. Hakim. Diyanet tercemesinden vereyim: "Oruç gecesinde kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Dolayısıy­ la kurala g ö r e haramdır. olamaz dedi. 236 a. İşte gecelerden bir g e c e Ömer. (El-Cami'ü li Ahkam'il Kur'an) ve daha niceleri Hicr suresi.). bunlardan birkaçını aşağıya alıyorum. Esbab-i Nüzul. sen yokken ben uyudum.

Ayrıca Suyuti. tuttuğunu koparan biri. ayetlerin açıklama kısımları. "Eşini boşa. Dolayı­ sıyla bu kadın daha önce zina yapmıştır ve bu çocuk başkasındandır diyor ve onu zina cezasıyla cezanlandırmak is­ tiyor. 7/322. Oğlu da Muham­ m e d ' e gidip olup bitenleri anlatıyor ve şunları söylüyor: Benle eşim birbirimizi çok severiz. . c. Yine evlenen bir kadın 6 ay sonra d o ğ u m yapıyor. Ali bunu duyuyor ve engel oluyor. ne yapayım? Muhammed. Ömer böyle işte-. 2 3 7 Yine zina yapan bir deli kadını Ö m e r ' e getiriyorlar. O da Allah seni bağışlasın diyor ve sadaka vermesini öneriyor. Bir gün nedense gelininden mem­ nun kalmıyor ve oğluna. Zehair'ül Ukba. Kenz'ül Ummal. Çünkü deli. onu boşa diyor. ancak babam hayır di­ yor/bizi ayırmak istiyor. Arap atasözlerinde meşhur olan "Ali'den olmasaydı Ömer helak olurdu" sözü bu olaylardan ötürü oluşmuştur. Bakara 233 ve Ahkaf 15. babanı dinle" diyor ve adam Ömer yüzünden sevdi­ ği eşini boşuyor. altı ayda bir kadın d o ğ u m yapmaz. M. O sırada Hz. no: 4399 ve 4402. Ö m e r buna da. Hanbel Müsned-i. Ali Kur'an'dan ayetler göstererek onu ikna ediyor ve yeni evlenen kadın da böylece cezadan kur­ tulmuş oluyor. Hudut Zina cezaları kısmı. Bir g e c e adette olan eşiyle münasebette bulu­ nuyor ve ertesi günü Muhammed'den soruyor. no: 45889. 146 vd. Dürrü'l Mensur tefsiri. Karar veriyor. 2 3 8 237 Ahmet b. 238 Sünen-i Ebu Davud. Bir de bu iki ayetle ilgili diğer tefsirler. bunu recimle/taşlaya­ rak katledin diye.Ö m e r genelde kadınların adet günlerini de pek dikka­ te almazdı. Sünen. Ö m e r o sıralar halife. Ailesin­ den bir örnek vereyim. sert bir insan. çocuk ve uykuda olanın sorumluluğu yoktur diye hadis var diyor ve böylece o kadın kurtulmuş oluyor. Yorum yapmadan bunu g e ç i y o r u m . Taberi. Burda da Hz. 2/40-42 ve Beyhaki.

Beyhakı. d..Ahmet b. 1/297 Abdullah b. ama tabii ki başrolde olan Ömer'dir! İmam Suyuti. Bir de Tirmizi. "Hayırdır. Tirmizi.. Ebu Ya'li ve Heysemi tarafından da alındığını yazıyor. h. g.Tefsirlerden: Cessas. Kurtubi. M u h a m m e d hiç yanıt v e r m e ­ den belli bir süre bekler ve o arada istenen ayet i n e r . 5/314.. . Tirmizi. 1/337. hadis no: 14125.Mecme'ü Zevaid.İbni Hibban. 2 4 0 Bu ayetle ilgili farklı sebep-sonuç ilişkilerinden de söz edilir. Begavi ve daha niceleri ilgili ayet yorumunda Ömer'in yukarıdaki olayı üzerine bu ayetin indiğini belirtiyorlar. Abbas hadisleri kısmın­ da. Hanbel Müsned.Sünen-i Nesai. ve 6/302. Dolayısıyla tarlanıza istediğiniz yerden girebilirsiniz" der Kur'an. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsirinde ilgili aye­ tin açıklama kısmında çok teferruatlı bilgiler. j. 16/419. e. Çünkü eşimle ar­ kadan seviştim" sözünü içeren ve ayetin bunun üzerine indiğini açıklayan birkaç kaynağı aşağıya a l ı y o r u m .. Vahidi. Suyuti.Hanbel. Be­ gavi tefsiri ilgili ayet. k. Mecmu'. Taberi tefsiri ilgili ayette. Mucem-i Kebir 12/10-no: 12317. Burada dipnotta ay­ rıca kaynaklar veriyor.Tirimizi. 4/184.Taberani. görüşler akta239 Bakara suresinin 223.İmam Nevevi. Ömer'in yukarıdaki "Helak oldum. İbni Kesir. "Aman helak oldum (yani ağır bir suç işledim)" der. Abdullah b. Ibni'l Arabijaberi. 240 a.Burada dipnotta başka birkaç kaynak da veriyor: Ebu Ya'li Mevsıli. Ömer. f.Tehzib-i Kemal. 6/319. Nesai. imam Ahmet b. no: 2906 Bakara tefsiri. Taberani'nin muhakkiki Hamdi Selefi burada açıklama kısmında bu hadisin İmam Ahmet. Abbas ha­ disleri kısmında. M u ­ hammed. ne yaptın ki?" diye sorunca. Tuhfet'ül Ahvazi Tirmizi şerhi burada Ebu Davud ve İbni Mace'nin de bunu aldıklarını yazıyor. 2 3 9 Anlamı şu: "Kadınlarınız sizin tarlanızdır. "Ben eşimle cinsel ilişkide bulunurken makattan (arka­ dan) yaptım" cevabını verir. suyuti. Er-Razi. b. c. Nesai. Sünen'ül Kübra 7/321. 9/516-no:4202.Ö r n e k 11: Halife Ö m e r bir gün M u h a m m e d ' e gelip.

bu ayet hakkında İslam âlimleri arasında üç görüşün var olduğunu belirtip açıklar. ancak kaynaklarda bunlar ismen geçtiği için söylemek durumundayım. Hanbel. yatırarak. A b d b. başka pozisyonlar yokmuş. Çünkü ayet gayet nettir ve savunulacak yanı yoktur. İkinci görüş: Bu ayete g ö r e insanlar hanımlarıyla hem mutad yoldan. İşte benzer olay­ lardan dolayı bu ayet inmiş ki. ancak sevişme yeri belli ve hep ay­ nı olmalı. İbni Hiban. burada bu ayete değinmemin ne­ deni. Hamit. Bir de ibret olsun ki. Bunu duyan bir Yahudi. Nesai. asırda insanlar hâlâ neyin peşindeler. ama yine de bir ö z e t vereyim. bir erkek her pozisyonda eşini tutup sevişebilir. hem makattan istediği şekilde cinsellik yaşaya­ bilir. İmam Tabe- . Güya Yahudilerde sevişme anında tek yön kul­ lanılıyormuş. İşte ayetin niçin geldiği (oluştuğu) konusunda bir görüş bu. halife Ömer'i daha iyi tanıma fırsatına sahip olmaktır. Ebu Ya'li el-Mevsıli. domaltarak gibi (Özür dilerim! Terbiyem bu terimleri kul­ lanmaya müsait değil. İbni Cerir. Burada bu üç görüşü özetlemek­ te kanımca yarar var. İbni Munzir. muhaddislerden Tirmizi. kimlerin arka­ sına takılmışlardır diye var olan bilgiyi olduğu gibi aktar­ mak durumundayım!). Birinci görüş: Mekke'den M e d i n e ' y e giden Müslümanlar­ dan bir grup bir ara kendi aralarında "Biz hanımlarımızla sevişirken onları her pozisyonda tutarız: Ayakta. Şu da önemli: Bir kere görüş ne olur­ sa olsun az önceki ayet üzerinde herhangi bir etki yapmaz. İbni Ebi Hatem. ayet buna bir fetvadır diyenlerin görüşü. bu 2 1 . Bunu savu­ nanlar arasında İmam Ahmet b. Şunu da belirteyim ki. "Hey Al­ lah'ım bunlar hayvan mıdır nedir ya!" diyerek hayretini dile getirir.rır.

yukarıdaki aye­ te g ö r e kadınla makattan cinsellik yaşamakta sakınca yok­ tur yorumunu yapmıştır (Muğni adili kitabında). pe­ ki diyelim bir erkek eşinin karnıyla oynadı veya bacaklarıy­ la oynadı ve tatmin oldu. Muhammed diyor ki. O zaman imam Şafii. Yani cinsel ilişki anında erkeğin. Nafi gibi isimleri sıralar İmam Suyuti. Haraiti. bu (durumda bir sakınca var mı? A d a m hayır yanıtını veriyor.. tabii ki dine her halükârda toz kondurmayanlar. 'Dürrü'l Mensur' adlı. Çocuk ancak o malum y e r d e cinsellik o>lursa oluşur. in­ san arkadan/makattan cinsel ilişkidle bulunsa acaba bunun dinde yeri nedir? O da demiş ki. burda da "Ola ki imam Şafii'nin bu görüşü. Beyhakı.rani. helaldir/dinen sakınca yoktur yanıttım vermiş. Çünkü başka yerlerden sevişmektte verimlilik yok. anlaşılan o ki. "O halde arkadan da sevişmek bu a y e t e g ö r e helaldir" diyor. Peki. O da. Hatta şunu da aktairır: İmam Şafii'den sor­ muşlar: Bir erkek eşiyle sevişirken makattan da ilişkiye gi­ rebilir mi? diye. İşte bu ayet inmiş ki erkek böyle bir durum- . Üçüncü görüş. Ceessas da kendi tefsirinde şu somut örneği veriyorlar: Malik b. bu konuda Ikanıt yok-. ben aynısını az önce eşimle yaptım ve yıkanıp dışarı çıktım" diye karşılık verir. İbni Kudaime de.. İrrnam Şafii buna karşı. Hatta İmam Şafii ile Muhammced b.Anılan ayetin azl için inmesi mümkün d e ­ mişler. h e l e bir saçıma bakın ıslak daha. Onun için başka yerler anlaşılmamalı diyor. (daha Bağdat'ta iken or­ taya attığı eski görüşüdür (ki buna l«avl-i kadim denir)" şek­ linde bir kurtarma operasyonu iddüasında bulunabilirler! Suyuti. mademki İcadını tarlaya benzetmiş (verimlilik d e m e k ) o halde bilinern yol dışında haramdır. Hasan arasında bu konuda bir tartışmanın geçtiğini dce aktarıyor İmam Suyuti. Enes'ten sormuşlar. İbni Ömer. menisini dışarı akıt­ ması demek.

diğerleri önemli değildir: Acaba kendisi M u h a m m e d ' e gi­ dip eşimle ters yattım demeseydi bu ayet gelir miydi! As­ la! Gerçek şu ki. kalan diğer yorumlar boşuna yazılmış.da özgür olsun/yapabilisin diye. Kanımca bu ayet ve geliş seyri de böyledir: Yani iş gelir dolaşır yine Ö m e r ' e dayanır. Dolayısıyla tar­ lasına istediği yerden girebilir. ayetlerle şekillenen sözlerini liste halinde bile yazmışlar­ dır. diğer insanlar onun tersini söylemiş olsaydı. Hâlbuki bunun az önceki ayetle uzaktan yakından ilgisi yok. N e t bir şekilde. Birçok yazar bu konuda Ömer'in. ger­ çeği yansıtmyor.^! 241 Heytemi. ö z e l d e Ömer'in cinsel ilişki biçiminlerini beğ e n m e y i p onlarla alay edince. açıklamaya gerek duy­ madan birçoc şey ifade eder. Ömer'in az önce­ ki olayıdır. Anlatıldığı gibi Yahudiler. Yine Ömer'in oğlu. s. Demek ki yeryüzünde artık başka problem kalmamış. Bazen bir fotoğraf-bir manzara. g e n e l d e Hz. "Ömer bir fikir söyleseydi. O kadar açık ve net. Allah da ayet gönderip Müslümanlaıın yaptıklarının normal olduğunu söylüyor ve bunu meşruâştırıyor.974. Tanrı da kalkmış bu gibi konular için ayet gönderiyor. Ayetin gerçek nedeni. onun düşüncesi doğrultu­ sunda ayet geliyordu" ifadeleri var. ka­ dın erkek için bir nevi tarla durumundadır. 'Sevaikü'l Muhrika'. . Muhammed'in yandaşlarının. Ayet açık diyor ki. Birkaç kaynağımda yazdım ve şu an elimde olan yeni bir çalışmamda yine farklı bir şekilde değiniyorum ki. A ı m e t bin Hacer Mekki (h. 138 ve devamı. illaki gelen ayet Ömer'in fikirleri doğ­ rultusundaydı" diyor.ö). "Ha­ life Ömer'in düşünceleri ayetle yanıt buluyordu" açıkla­ ması İslami kaynaklarda çok işlenmiş. "Ömer görüş belirtiyordu.

Muhammed piyade olan aslcere ganimetlerden tek hisse. Hatta Ebu Hanife bunu derkcen. Burada yaklaşık Ebu hanife'ye 150 sayfalık yer verilmiş. atlı olana da iki hisse fazladan pay veriyordu. alış-verişlerde her şey bitse de. Hatta bu konuda Hz. Bilindiği gibi bir seferinde de eşlerinden Ayşe'yi götürüyor ve yolda onun başına o meşfhur 'İfk' olayı geli­ y o r . çok şey var. Muhammed'le bilirlikte yaşasaydım. Yine hem ha­ dis var. Somut birkaç çarpıcı örnek vereyim. "Ben Hz. ayet kısmında. Muhamımed'in bu uygula­ masını kabul e t m i y o r . Ebu Hanife bunu da kabul etmiyor: İşlem bitti mi artık her şey biter di242 Buhari. Muhammed'in uygulaması ki bir sa­ vaşta Hz. Nur 12. Ömer'in bu duıırumunu g ö z önüne almış ki. hem de Hz. Muhammed bir savaşa gittiği zaman kur'a çekmek suretiyle bir eşini yanına alır göltürürdü. 243 Bağdadi. kendisi benim birçok sözümü alır : seçerdi" cümlesini kullanmış. Muhammed şöyle demiş denildiği halde. Ebu Hanilfe tam tersini yapı­ yor. Nitekim aynen ha­ life Ö m e r gibi birçok konuda kendisime Hz. bu meşhur bir olay. 2 4 3 Yine meşhur bir İslami kuraldır ve aynı zamanda m e z ­ heplerin de uygulamalarında var ki. Ebu Hanife bıurada.Sanırım Ebu Hanife. biraz da konuyu açıyor ve şöyle d e v a m ediyor: "Çünküi din iyi fikirlerden oluşan nasihatlerden ibarettir" diyor. üste­ lik bu kuralın kumardan farkı yoktur dliyor. Muhammed"in dört yüz hadisi­ ne ters kararlar aldığı. Mesela Hz. . İslami kaynaklaırda anlatılmaktadır. 15/536-no: 7249. Tefsir. alıcı ile satıcı o mekânı terk etmedikleri sürece pişman olmak isterlerse olabilirler hükmü var. Ya­ ni atın payı daha fazlaydı. 2 4 2 Ebu Hanife bu yöntemi tasvip e t m e d i ğ i gibi. acaba bir in­ sanın değeri hayvandan daha mı düştüktür diyerek çok sert eleştiride bulunuyor ve Hz.

Malik. "Allah'a şükürler olsun ki gitti. klam'da Kur'an'dan sonra gelen en güç­ lü kaynak Buhari ve Müslim'dir. Üstelik İmam Buhari onu şiddetle eleştirmiştir: İmam A ' z a m din­ de tahribat yapmştır diyor. Malik. yoksa bu dini bitire­ cekti" diyor. 2 4 5 Şunu da unutmamak lazım ki. an­ cak taraftarı kalmamış). g e m i d e v e y a uzun bir yol­ < culukta (Hani eskden insanlar yaya olarak aylarca hacca. askerliğe giderdi) oldukları sürece istedikleri zaman caya­ bilirler diyor ve bınu saçma buluyor. İmam-i A'zambuna benzer çok örnekler v e r i y o r . Süryani Sevri (o da hak bir m e z h e p sahibi. onun di­ ne verdiği zarar. . Şöyle diyor: Pe­ ki diyelim iki kişi ızun süre aynı cezaevindeler v e y a bir ne­ denden dolayı uzun süre bir g e m i d e kalırlar. bunlar aynı 244 Bağdadi. İmam A ' z a m aynı eleştiriyi. İmam Süfyan-i Sevri gibi m e z h e p sa­ hiplerinden de alınıştır.yor ve çok da martıklı açıklamalar yapıyor. 2 4 4 İş­ te bu tavırlarıyla slam otoriterleri nezdinde sevilmemiş. Enes. İmam Evzai'ye Ebu Hanife'nin ölüm haberi verildiği za­ man. Malik bin Enes birinden soruyor: Sizin yurdunuzda İmam-i A ' z a m anılıyor mu. bunların du­ rumu ne olacak! Diyelim bunlaı arasında bir satış akdi gerçekleşse. burayı terk etmek lazım" d i y o r . İslam'da Ebu Hani­ fe kadar daha zararlı biri yeryüzüne gelmemiştir. İmam Evzai. A m a her ikisi de İmam A ' z a m Ebu Hanifc'den hiçbir hadis aktarmamışlar. "İslam'da Ebu Hanife kadar uğur­ suz biri ortaya çıkmamıştır" diyor. Mesela. şeytanınkinden de fazladır diyor. 245 Bağdadi. hep aleyhinde yaap çizilmiştir. "O za­ man bu memlekette durmak haramdır. Bilindiği gibi. 15/535. e v e t deyince Malik b. bu durumda d e m e k l i cezaevinde. 15/551. ta­ raftarı var mı? Ad-ım.

15/ 507 ve devamı. Ebu ha­ nife bölümünde. az önceki kurallar yeterli mi? Hayır. Dolayısıyla helal mi 246 a. İşte bunun için Ebu Hanife şöyle karşılık veriyor: O zaman arkadaşlar işe­ sin ve bu hacimde bir idrar biriktirsinler. sabit kısmı. b. bir tahta parça­ sı alıp altındır deseydi. Â d e m ' l e şeytanın imanı aynıdır d i y o r . Musannaf. no: 37371-72. Bu meşhur bir kural. "işte ölçüler tutuyor. onu altın olarak dinleyenlerin kafa­ sına sokardı.Ibni'l Cevzi (597. c. 2 4 6 Bir gün Kâ'be içinde iken adamın biri ona. senin bu açıklaman imanına zarar vermiyor d i y o r . 247 a. yılı olayları kısmı. ben yeryü­ zünde bir Ka'be'nin var olduğuna inanıyorum. 2 4 8 En ilginci. El-Muntazam.h) Tarih'ü Medinet'i Selam'. Mesela İmam Şafii'nin Malik b. bir mekânın hacmi şu kadar olsa ve içinde toplanan suyun rengi. ancak şu an içinde olduğumuz bu mekân mı yoksa dünyanın başka bir yerinde mi emin değilim diyor. Numan b.zamanda onun çok zeki olduğunu da belirtiyorlar. eline bir taş.ibni Ebi Şeybe. ancak içinde öldürücü bir şey var veya bilerek konmuş.Ahmet Emin. 248 Bağdadi. b. 15/463-no: 7249. Duha'ül islam. M u h a m m e d ' e gidip. İmam A ' z a m ona. bunu ancak ilgili uzmanlar bilir. no: 37310-14. o kadar zekiydi d i y o r . hatta Hz. kokusunda da so­ run yok ve tadı da normal. Peki. sonunda da Hz. no: 7249-15/509. tadı bozulmuyorsa dinen helaldir hükmü var. şeytan/iblis ile halife Ebubekir'in imanı aynıdır. fıkıh kaynaklarında helal sular için kulleteyn diye bir ölçü var. hicri 150. peki bu durum­ da bu sidik de artık kulleteyn sayılır. Tarih. kokusu. 2 4 7 Ve en ilginci. Diyelim ilkel koşullarda bir suyun rengi normal. Musannaf.h).Bağdadi (463. Özetle. c.İbni Ebi Şeybe (h.235). no: 7249.Bağdadi. . 2/156-195. Enes'ten aldığı şöyle bir yorum var: İmam-i A ' z a m ö y l e biriydi ki.

ne dersin. Muhammed bu­ na e v e t helaldir yanıtını mı verecek d i y o r ! . "Hz. İnsan onun bu düşüncelerini iyi tahlil edince. Yine ona at­ fedilen şöyle bir olay var. Yine Halife Osman için şu ilginç ifadeyi kullanıyor. Tarih 15/535. ancak M e d i n e ' y e gitmemiş. . tersine o günkü şartlara g ö r e bir nevi beşer kanunu olarak değerlendirmiş­ tir. diğerine de Ö m e r adını vermiş. Tarih. "Hayrola! Uçup uzaya mı gideceğiz ki kanatlarımızı açalım!" sekinde alaylı bir yanıt veriyor. bilindiği gibi hem ağır bedel ödemiştir. acaba Hz. bunu kastediyor. Ebu Hanife'nin. diye so­ ruyor? İmam A ' z a m . sen bunu nasıl 249 Baüdadi. net anlaşılıyor ki kendisi İslam'ın tanrısal boyutuna inanmamış-. güzel fikirler" gibi algılamış olmasıdır.olacak bu idrar?" diye sorsalar. İmam-i A ' z a m ' a da olayı anlatmışlar. 15/534-15/499. O. Halife Ö m e r hakkında da önemli sözleri var. 250 Bağdadi. Burada dikkatleri çeken. Dolayısıyla bir insan namaz kılarken rükûdan kalktığında ellerini kaldırsın mı. Hz. hem de hak diye bilinen m e z h e p liderleri ona şeytan bile demişlerdir. "Bıra­ kın bu şeytan sözlerini" karşılığını vermiştir. Biri­ ne Ebubekir. Bir adamın iki katırı varmış. Ebu Hanife o kadar g e z m i ş . Hani Osman Muham­ med'in iki kızıyla evlenmişti. Yani her iki halifeyi sevmediği için isimlerini katırlarına vermiş. Bir gün başka bir adam gitmiş bu iki katırdan birini öl­ dürmüş. 2 4 9 Yine İbni Mübarek kendisinden. . Muhammed iki kızını bir Yahudi'ye verdi diyor. 2 5 0 İşte bu aşırı fikirlerinden d o ­ layı. Bir gün Ömer'in fetvaları İmam A ' z a m ' a anlatılınca kendisi. gidin ba­ kın öldürülen Ö m e r adındaki katır mı acaba demiş! Gidip bakmışlar meğerki o y m u ş . "Dini bir nevi kanun. Bir önemli İslam müctehidinden sorarlar. Muhammed na­ mazda rükû ederken (eğilirken) kalktığında iki elini yukarı­ ya doğru kaldırıyordu.

Ebu Hanife de bir çeşit Deccal olduğu için M e d i n e ' y e g i t m e şerefine nail olamamıştır d i y o r . tersine aforoz edilir ve hatta fırsat varsa fiziki olarak ortadan kaldırılır. Ebu Hanife buna da karşı çıkmıştır. 2 5 3 Burada şunu da belirtmek durumundayım ki. Bu hadis başta Bu­ hari olmak üzere birçok İslami kaynakta geçiyor ve meşhur bir olay. elbette ki tutunamaz. 37371-72. bir de o develerin sidiğini için iyileşirsiniz diyor. 2 5 1 Yine Hz. cilt 20/68. Muhammed'in yanına gelir. Musannaf. Hz. Nitekim İmam-i A ' z a m da bir cezaevinde gördüğü işkenceden sonra zehirlenerk hayata veda etmiştir. onun çok ilerici ol251 Bağdadi. hastayız bize bir çare. O da. Muhammed zina suçundan dolayı birkaç Ya­ hudi'yi recimle/taşalayarak katletmiştir. 7-8 kişilik bir grup M e d i n e ' y e Hz. 37202-206. no: 37245-47.yorumiuyorsun? A d a m . 253 İbni Ebi Şeybe. Hatta güya o insanlar iyileşiyor ve sonunda çoba­ nı öldürüp o develeri çalıyorlar. Musannaf. M a d e m dinleri ayrı. 15/ 544-550-lbni Ebi Şeybe. Şu olay meşhurdur ki. falan y e r e gidin orada bizim d e ­ veler var. M u h a m m e d demiş ki Deccal M e d i n e ' y e giremez. Muhammed de onları ya­ kalayıp işkenceyle öldürüyor. kabul e t m i y o r . 2 5 2 Şu bilinen bir gerçek ki. Hatta Kur'an'da M a i d e sure­ sinden çok ağır ceza içeren bir ayetin bu olay üzerine indi­ ği de anlatılıyor kaynaklarda. çobanlar size onların sütünden versinler. İbni Ebi Şyebe. Musannaf. ben Ebu Hanife'nin bu farklı yanlarını anlatırken. o zaman onlarla ne işimiz var ki onları katlediyoruz diyerek böyle bir uygula­ maya karşı çıkıyor. Bu konuda uzunca bir listeyi başka bir kaynağımda sundum. 252 Kur'an'ın Kökeni adlı yaptım. di­ ye yardım isterler. İşte Ebu Hanife bu idrar içme olayında da M u h a m m e d ' e ters düşüyor. İslam'a az veya çok dokunan. .

Ahmet bin Hacer Mekki (h. Nedeni buydu. Söz Ömer'in kerametlerinden açılmış­ ken ben biraz İmam-i A ' z a m ' a değindim. gerçeği ayıklar. insanın bir cariyesi (savaşta ele geçen kadın) şayet zina yaparsa onu kırbaçlayın. o günkü koşullarda ancak bu kadar çıkış yapılabi­ lirdi. hele siyasilere alet olmak istemeyin­ ce. 255 Heytemi. Hak vermek lazım ki. cilr 20/60. 'Sevaikü'l Muhrika'. 254 İbni Ebi Şeybe. Onun kurcalayıcı yanı hoşuma gidiyor. her şeyiyle beğeni kazandığını vurgulamak iste­ miyorum.. Ancak burada onun durağan olmadığını dikkate almak la­ zım.ö). bu ancak haya­ li bir İslam tarihi ve hayali bir kadrodur.. 2 5 4 Ebu Hanife bütün baskı ve zorluklara rağmen çizgisin­ den vazgeçmeyince. 150'de de öldürülmüştür. Çok açık bilgiler ve ipuçları kendi kayıtlarına geçmiştir. tabii ki ilim ve mantık da görevini ya­ par. dönemin (Abbasi) halifesi tarafından hapse atılır ve ora­ da işkence edilir. İşte en basiti bu insan: Halk arasında bilinen İmam-i A'zam'la bu kısa başlık altında değindiğim İmam-i A ' z a m arasında hiçbir benzerlik var mı? Asla.duğunu. Nereden biliyoruz? İslami kaynaklardan biliyoruz. Onun da aklın kabul etmediği fikirleri çoktur. Bunu üç sefer tekrarlarsa artık bir ip değerinde de olsa onu satın di­ yor. idareciler tarafından 14 asırdır ilave edile edile bu hale gelmiş ve resmi bir İslam tarihi oluş­ muştur.974. Çünkü o zaman belki koşul­ ların da uygun olmamasından kaynaklı. age. profesyonelce bir sansür uygulanmamıştır. Ebu Hanife bu konuda da muhalefet ediyor-bunu be­ nimsemiyor. s. 255 yoksa konuları dağıtmak i s t e m e m . bunu da inkâr etmemek lazım. daha sonra da zehirlenerek öldürülür. 37240-44. Hicri 8 0 ' d e doğmuş. Yine birçok hadis var ki. 138 . İşte hep söylüyo­ rum: Şu anki İslam. bunun gerçeklerle hiç ilgisi yoktur.

Ömer'in bu baskısı. Hindi bu konuda aldığı üç hadisin ikisinde. Ebubekir'in vefat ettiğini duymasını istememesi. Ni­ tekim bunu uyguluyor ve valilerine de bu konuda talimat veriyordu. İşte bu durumda Ömer'in halifelik işi zorlaşır­ dı. Ö m e r onla­ rın seslerini duyunca kızıyor ve Hişam b. Muhammed'in. Zaten Ömer'in kamçısı/kırbacı hep elindeydi. Çünkü kadın kısmı biraz gözlerini açtı mı kontrolden çıkar diyordu. "Bu kadın­ ları evden dışarı çıkart" diyor. Burada somut bir örnek vereyim. Ömer'in . Onun bu sözü Hz. Velit'e. Halife Ebubekir ölünce. Sonuçta adam onları çıkartıyor ve Ö m e r kendilerini kırbaçla döv­ m e y e başlıyor: N i y e ağlıyorsunuz diye.Ö m e r . Çünkü Ebubekir akşam vefat ediyor ve aynı g e c e Ö m e r tarafından yıkanıp gömülüyor ve sa­ bahleyin de. Çünkü duyarlarsa toplanırlardı ve kim halife olsun diye tar­ tışmalar çıkardı. "bir erkek eşini dövmek­ ten sorumlu değildir" sözünü aktararak kendini haklı çıkar­ maya çalışıyor. O yüzden sükûneti sağlamaya çalışmış d e m e k yerinde olur. Eş'as araya gi­ rince Ömer. Kadınlara ihtiyaç fazlası elbise alma­ yın. çev­ renin. Ayşe'nin zoruna gidiyor ve aralarında tartışma çıkıyor. Bir gün Eş'as bin Kays Ö m e r ' e misafir oluyor. Hz. Velisinin izni olmadan bir kadın evlense bu evlilik sayılmaz ve bu çifte zina cezası uygulanır diye hüküm veriyordu. arkasında da Ömer'in ken­ disini halife seçti diye ilan ediyor. özellikle kadınlara karşı ç o k sertti. Ebubekir vefat etti. Kanımca bu olayda ka­ dınların ağlamasından duyduğu rahatsızlığın nedeni. cariyeleri döverdi. kadınları dövdüğü olayların zaman­ laması çok önemlidir. Nitekim Muhammed'in ölümünden sonra olduğu gibi. Ö m e r onun yanında bile eşini d ö v m e y e başlıyor. doğal olarak yakınları ağlıyor. hizmetli­ leri.

sözünü e d e c e ğ i m ayet­ ler de ortada. Nikâh.13. "Türban düşsün.. Kur'an'ın oluşumunda fikirlerini ayetlere dönüştürmek hu­ susunda somut bir örnek anlatmakla bu bölümü burada ka­ patmak istiyorum. Anlatacağım örnek en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. Kadını d ö v m e kısmı. önemli değildir" diyor. İlginçtir ki hemen aynı bölümde şunu da aktarıyor: Bir sahabi. ben bu söze hayret ederim.. "Kadın milleti hep böyledir: Ne Allah'a inanır. b. yılı olayları. Velit için farklı hadisler de aktarılıyor: Ö m e r onları dövüyor. Kaldı ki.onları kırbaçladığın:. ne de müminlere güvenir" karşılığını veriyor. bak tür­ banları düştü şeklinde hatırlatmada bulunulduğu halde o. 2/204. d. bir eşim var ben ondan bir yere g i d e m e m çok kıskançtır. "Yeterki feryat etmesinler. no: 6680-82 ve 17938. 256 a. ağlamalarında sorun yok" de­ mektedir.İbni Mace. Farklı bir hadis de Ömer.Abdurrazzak.Taberi Tarih-i. Adamın biri Ömer'e.. e. "derler ki Ö m e r ölüler için ağlayan kadınları dö­ verdi". El-Kamil. Ömer. Ayşe'nin Ö m e r ' e tepki gösterdiğini yazıyor.. 45914-45920. . 3/423. Ebubekir'in ölümü kıs­ mı. c. 45628. türbanları y e r e düşüyor. Ayrıca birçok tefsirden de açıklamalar suna­ cağım. Burda Ömer'i saran bir endişe-korku var da on­ dan farklı davranmış demek daha gerçekçi olur. no: 1986. Halit b. hicri yılı olayları kısmında. Çünkü Halit b. A m a aynı Halit b.Kenz. bu ara­ da Ö m e r hiç ses çıkarmadı şeklinde bir hadis. Velit için ağlayanlara. hicri 13.45760. Velit v e ­ fat etmişti ve kadınlar da yüksek sesle ağlıyorlardı. 2 5 6 Muhammed'in Ömer'den ne kadar korktuğu ve yine Ömer'in ne kadar Muhammed'i yönlendirdiği konusunda. Musannaf. no: no: 42907-42911.İbni Esir. Diğer eşimi ancak sırasında/nö­ betinde görebiliyorum diyor. Hatta Ö m e r ' e .

A m a kaynak da olayı aktaran kişi de aynı."On­ lardan (münafıklardan) ölmüş olan hiçbirinin namazını kılma. Oğlu. Hz. Ö m e r müdahale etti: Bu adam senin düşmanın. bir de izin ver namazını kılayım dedi. Bunun üzerine Tevbe suresi 84. Bab'ü Lebsi'l Kamis kısmında. Cenaiz. Dolayısıyla sen nasıl gider namazını kılarsın diyerek karşı çıktı. ayeti indi (ki ayet. Libas.. Peygamber gömleğini verdi. Ömer'in fikrini onaylamış oluyor) Anlamı şu. Hz.a ) İbni Ö m e r ' d e n : İbni Selül ( M e d i n e döneminde Muhammed'in önemli bir rakibi) ölmüştü. nasıl gider namazını kılarsın dedi. Muhammed'in yanı­ na geldi. 257 Buhari. Bir de ba­ bamın cenaze namazım kıl. Çünkü onlar Al­ lah ve peygamberini inkâr ettiler ve fasık olarak öldü­ ler" 2 5 7 diyor. M u h a m m e d de ona gömleğini verdi. A d a m izin verdi. Muhammed. b ) Yine İbni Ö m e r v e yine B u h a r i ' d e n : İbni Selül Ölmüştü. Bu arada Hz. Bu arada oğlu Hz. İşte bu tartışmalar d e v a m ederken. M u h a m m e d ' e gelip kendisin­ den. günahlannın bağışlanması için de ona dua et" dedi. Tevbe suresinin az önceki aye­ ti (84) indi ve böylece Hz. 258 Buhari. Muhammed kalkıp namazını kılmaya gidince. Ö m e r iti­ raz etti: Allah sana münafıklar üzerinde namaz kılmanı ya­ saklamadı mı. Hz. önceki hadis­ le ters düşüyor. . Onun kabri başında da durma. "Gömleğini ver babama kefen yapayım. İbni Selül'ün na­ mazına gitmedi. Sonuçta Muhammed kendi dediğini yaptı ve gidip namazını kıldı. 2 5 8 Dikkat edilirse bu hadis. bu olay­ da Hz. götür ba­ bana kefen yap dedi ve kefen işi bitince de bana haber ver gelip cenaze namazını kılayım dedi.

daha doğrusu başarısına karşı. hatta bir sözünde.c) Bir d a h a İbni Ö m e r ve bir d a h a Buhari'den: İbni Selül öldüğünde oğlu Hz. 261 Müslim. Tefsir. . ancak bu s e f e r İbni A b b a s halife Ö m e r ' d e n aktarıyor: İbni Selül ölünce. Buna karşı Mu­ hammed gülüyor ve Ö m e r ' e . Tevbe suresi 84. Bu arada Tevbe suresinden iki ayet iniyor (biri az ö n c e sözü edilen 84. ayeti indi diyor İbni Ömer. 2 5 9 Evet. Bu olay üzerine Tevbe suresinin 84. Bir de kalkıp onun cenaze namazını kılmaya gi­ dince Ömer. Sonuçta namazını kıldı. Muhammed onun namazını kılmaya çağrıldı. Tevbe suresi 80. Hz. "Götür babana kefen yap" dedi. ayet kısmında. Bu ara­ da Muhammed ona gömleğini verdi. kaynak aynı ve görüldüğü gibi içerik nasıl? d) Yine Buhari. "Üç konuda benimle Allah'ın görüşleri çakıştı/ paralel çıktı" diyor 2 6 1 ve onları teker teker anlatıyor. ayeti). Ö m e r bu olup bi­ tenlere karşı. "Ben cesare­ time hayret ettim" diyor. 259 Buhari. 260 Buhari. coşuyor. 2 6 0 Ömer M u h a m m e d ' e yaptığı bu gibi itirazlar sonucu oluşan ayetleri görünce. "Bu adam hayatta iken sana karşı şöyle şöyle diyordu (senin aleyhinde çalışıyordu)" di­ yor ve adamın olumsuz yanlarını anlatıyor. "Nasıl münafıkların namazını kılmaya gider­ sin!" diye itiraz etti. M u h a m m e d ' e geldi. Muhammed bunu olumlu buldu ve kalkıp nama­ zını kılmaya gidince Ömer. yine ola­ yı aktaran kişi aynı. Tefsir bölümü. biz de onun­ la birlikte cenaze namazım kıldık. Sonunda gi­ dip namazını kılıyor. "Boşver" diyor. Fedail-i Ömer no:1865.

Cabir'in aktarımına g ö r e . Tevbe suresi. 262 Buhari. Tefsir bölümü. Muhammed kalkıp gidince Ö m e r itiraz etti: Münafıktır na­ mazı kılınmaz dedi. ayeti indi şeklinde akta­ rıyor. 2 6 3 Aslında bu konuda Buhari ve Müslim'de ne kadar ha­ dis var.Müslim. A m a Muhammed gidip namazı kıldı. babamın cenaze namazını da kıl dedi. Hz. no: 1553. Muhammed'in isteği üzerine babası tekrardan kabirden çıkarıldı ve dizleri üzerine kondu. Muhammed'in gidip namaz kıldığı. aynı olay. 263 a. bu k e z alıntı C a b i r ' d e n : İbni Selül gömüldükten sonra oğlu Hz. c. M u h a m m e d ' e gel­ di. b. Çünkü amacım bu hadis değil ki. Muhammed tükürü­ ğünden onun üzerine sürdü. ayet kısmında.e) Yine Buhari.El'lü'lüü ve'lMercan. Ömer'in buna İtiraz ettiği ve buna bağlı olarak ayet indiği açıklaması yok. Adam bu arada. verdiğim örnekler yeterli. Ondan sonra Tevbe suresinin 84. Bab'ü lebsi-1 kamis. Sıfat-i Münafikin ve Fedail-i Ömer kısımlannda. oğlu gelip Muhammed'den. Bunu bir örnek ola­ rak ekledim. bu kez Buhari ve M ü s l i m ' i n ortak hadislerinden: İbni Selül ölünce. yapı ne kadar hantal diye genel bir tarama yapma­ dım. 80. 2 6 2 f) Yine İbni Ö m e r . üfürdü-püfürdü ve sonunda gömleğini ona kefen yapıp tekrardan gömdüler şeklinde açıklama yaptı. Belki de Buhari-Müslim'de başka bölümlerde ve aynı kişilerden daha farklı/çelişik hadisler de var konu hakkında. olayın anlaşılabilmesi için hantala gerek yok. Libas. .Buhari. Yani önceki hadis­ lerden farklı aktarım söz konusu burda. babasına kefen yapsın diye gömleğini istedi ve Muhammed verdi.

ama uysal birini bulamazsın" di­ y o r . Muhammed onu ka­ birden çıkarıp tükürüğüyle yüzüne üfürüp püfürdüğü cüm­ lesi de var.. gömlek kefen olabilir. artık Hz. 2 6 4 Burada toplumun gericiliğinden. Şöyle devam ediyor mütercim: Bir de bu olaydan şunları da öğrenmiş oluruz ki. diye sorulunca. Nitekim onun git­ mesinin olumlu sonuçları olmuştur diyor. ancak yıka­ nır ve kefenlenebilir.Hz. 264-Lü'lüü ve-l Mercan. Mu­ hammed'in burada yaptığı gibi. Bu olaydan çıkan bir başka önemli not da. buna kanıt olarak da Muhammed'in İbni Selul'ün cenazesini çıkardığı gibi. Muhammed o kadar merhametli ki. Ha­ ni o da gömleğini vermişti ya. demek ki gerek varsa cenaze kabirden çıkarılabilir. fikirlerine ayetle yanıt verilen bir kişilik sahibi olduğu şeklinde yorumlar ya­ pıyor. artık münafık olanın namazı kılınmaz. halife Ömer'in ne kadar büyük bir insan olduğu. bunu dillendiriyor. . cehaletinden söz etmek istiyor. A m a Muhammed'in o tükürüğüne nasıl bir yanıt verirler bunu merak ediyorum. "İnsanlar yüz deveye benzer. Muhamrred. kendine düşman olanların namazına bile gidiyor veya burada poli­ tik bir mülahaza da düşünülmüş olabilir. Konunun bütünlüğü açısından buraya yazılması uygundur. Müslim'i Türkçeye çeviren mütercim bu konuda şunları aktanyor: Hz..Müslim-Buharinin ortak olarak aldıkları şu hadisi de ak­ tarmak istiyorum. Muhammed neden münank olan İbni Selül'e bu ka­ dar İlgi gösterdi. Biri­ ne binmek istersin. şöyle yanıt verilebilir: De­ mek ki Hz. Başka bir hüküm de. Çünkü hadislerde. Bir diğer ders alınacak husus da. . no: 1651.

Diğer bir sözünde. unutulup gitseydim" gibi feryat içeren ifadeler kullanır. onda kibir falan yoktu. Onun hakkında şu gibi sözler de var. Başka da yedek yoktu ki giyip de dışarı çı­ kayım. aslında bir bakıma hadislere hiç de g e ­ rek yok. çok ilginç! Ömer'in bilinmeyen yönleri çok. örneğin. Buna benzer farklı bir hikâye de şöyle: Ö m e r öyle­ sine mütevazı bir insandı ki. Ömer bir ara yerden bir hayvan püskülünü alır. Belirttiğim gibi bunları. İşte böylesine bir Ömer'den suikastlar beklenir mi bek­ lenmez mi? sorusuna sanırım bu açıklcimalar katkı sunabi­ lecek durumda. "Elbisem kirlenmiş­ ti. onun da ben olacağımdan korkarım" demiş. yalnız tek bir kişi kalacak. şöyle der: "Keşke ben de bu püskül gibi yaratılsaydım. İslam'da en sağlam diye ka­ bul edilen kaynaklardan derledim. Yemek yerken ellerini ya­ lar. herkes cennette girecek. gökten haber gelse ki. . Bundan kastedilen mesaj da şu.Bu olaydan İslam âlimleri ne kadar önemli hüküm ve fetvalar çıkarmışlar. Arkadaş­ ları bunun nedenini sorunca kendisi. hurmanın en ucuzu­ nu alırdı. diliyle temizlerdi gibi methiyeler anlatılır İslami kaynak­ larda. Yani parmaklarını selpak olarak kullanmak suretiyle hem temizliğe ö n e m v e ­ rirdi. yıkadım. keşke annem beni doğurmasaydı. hem de zerre kadar bir yiyecek boş gitmesin diye parmaklarındaki o artıkları bile değerlendirirdi. Bilgiler yine İslami kaynaklardan. bunlar ancak çok cüz'i bir kısım. Bir gün halk Ömer'in gelip konuşması için toplanmış ama o çok g e ç gelmiş. A m a sanırım yine de bu örnekler bir şeyler ifade ediyor. keşke insan olarak yaratdmasaydım. Zaten Ömer'le alakadar olan ayetler ortada. Halife Ö m e r ' e biraz da farklı bir pencereden bakalım. İşte kuruyana kadar beklemek zorunda kaldım" demiş. bir hiç olsaydım.

O yüz­ den kaynak olaral ben bu hikâyelerin peşine takılmadım). Ömer'in o d e v e d e n inip suya girmesi 265 Beyhaki. mi| Tam yolun sonun/ letin toplandığı yere geliyorlar (ora­ da su var soyunur. elimc-k' 'Ş de kamu işiydi. " O : 785-2/240. adalet ydni bulsun diyor ve sırayla biniyorlar. yürüme sı­ rası Ö m e r ' e geliyC. dere gbi iki şerit oluşmuştu yüzünde şeklinde anlatımlar.Dolayısıyla şimdilik istediğimiz kadar konuşabiliriz der. o arada Ö m e r bir şeylerle meşguldür ve adamın selamını almaz. hep ağlıy>rdu ve akan gözyaşları onun yüzünde İz bırakmıştı. belli bir süre de ben bineyim/sırayla binelim.1*1 devam edecektik. halife r^ zaman g e l e c e k diye merak içindeler. (An­ laşılan tek bir bini' hayvanları varmış). belli bir süre sen 'in. belki daha sonra özel konul. Bir diğer menl^esi (anısı). Önceki mum ha­ zineye aitti. Ö m e r o kadar Allah'tan kor­ kardı ki. bedenini şöyle açıklar. tabii ki öbür taraft millet toplanmış onu karşılamaya hazır­ lanmışlar. 2 6 5 Benzer ö r n e k k e n birkaçını daha vereyim. ondan sonra o ada­ mın selamını alır. başka^ir mum alıp yakar. Daha sonra yanına yanmakta olan mumu söndürüp bir y e r e bırakır. Halife Ö n e r g ' d ' P merasimle bu işi ilan edecekmiş veya diyelim Mucidi Aksa'nın anahtarlarını alacakmış (Bunlar meşhur. Ömer hizmetlisine. Kudüs alınmış. Şa'bü'l lrr*>. en Kudüs yoluna çık<ri< yanında hizmetlisi de varmış. Dolayısıyla devle­ te ait mum yanmakta iken selamını alsaydım. işte o vakit özel sohbetlerde devle* malını kullanmam söz konusu olurdu ve ben günaha gjerdim. A m a yaktığım bu ikinci mum ise benim şahsıma ai tir .Bir g e c e biri <nun yanına gidip selam verir. . s u d a n geçmeleri gerekiyor). H'k dilinde hep söylenen şeyler.

.İbni Teymiyye. no: 34480. 2 6 6 Onun hakkında şu gibi övgüler de var: Ö m e r halife ol­ duğu halde g ö m l e ğ i dört parçalıydı. Yine bir ara neler oluyor acaba diye halkı yoklamak. Kadın onun bu iyiliğine karşı. adalet yerini bulsun. kölesi ise hayvana binerek karşıya geçiyor ve Ömer'in dediği gibi adalet yerini buluyor. sıra senindir bineceksin" diyor ve kendisi suya girip o şekilde karşı tara­ fa geçiyor. Minhac'ü Sünne. "işte senin gibi merha­ metli insanları halife yapmıyorlar ki" diyerek ona övgüleri­ ni dile getiriyor.Hindi. bunun sonucu olarak da onu o bay­ gın haliyle evine alırlar. halife Ömer bölümü. Zühd kitabı. olup biteni g ö z l e m e k için bir g e c e dışarı çıkıyor. o arada ben halifeyim demi­ yor. 5/482. O sırada yetimleri olan bir kadından. Züht. okuduğu ayet onda çok etki yapmış da bundan bayılıp kal­ 267 mış d e n i l i y o r ! tabii ki hangi ayetti denilmiyor. "Hayır. yani o kadar tevazu gösteriyordu v e y a o kadar parasız pulsuzdu. 1/116.İbni sad..Suyuti.İbni Ebi Şeybe. no: 787. Ö m e r ibadet ederken bir ayet okur ve o ayetin onda bırak­ tığı tesirle ağlar bayılır. Bir diğer olay da. 3/193. "Biz perişanız durumumuz sanki halifenin umurunda mı" şeklinde sözler duyuyor ve hemen geri dönerek hazinenin malından bir torba un sırtı­ na alıp onun evine götürüyor. e. Kenz. Şa'b'ül İman. Hizmetlisi artık burada sen bin de­ mişse de Ömer. denerdi! 266 a.gerekiyor. hastalandığı etrafa yayılır. Musannaf. Öyle olur ki belli bir süre yataktan kalkamaz. Denilsey­ di bari başka inananlar da okur. yanındaki hizmetlisi/kölesi de hayvana binip o şekilde karşıya g e ç e c e k . no:35598-35635.. Tarih ul Hulefa. f. Buna rağmen devletin bir şeyini almıyordu gibi laflar. Musannaf. d. 12/837 vd no: 35912-35916.Beyhaki. b. c. 1/485. 267 İbni Ebi Şeybe. Hâlbuki hasta değil.

bal ırmağı. parmaklarını da doğrayın ve yine madem Kur'an diyor İd. savaşlarda Müslümanlara yardım etsinler. madem Kur'an diyor ki savaşlarda inanmayanların boynunu vurun. Ve hele hele önem­ li olan Kur'an'ın kendisidir. Orada bulunanlar kendisine izin veriyorlar. 2 6 8 A m a olaylara bir bütün olarak ba­ kılınca Ömer'in de hakkını vermek lazım: Halkın bildiği Ömer gerçek Ömer mi. O da. bakıyor ki Ö m e r ter içinde kalmış. bundan da Allah'a hesap vermekten korkarım veya bundan da so­ rumluyum" gibi abartılı ifadeler ona mal ediliyor. o zaman iş bitiyor. Önemli olan onun pratiğidir/icraatıdır. Al-i imran 124-125 ve Muhammed suresi 15. Böyle bir söz söylemiş veya söylememiş bu hiç de önemli değil. Diğer bir hikâyesi de şöyledir: Bir gün hasta iken min­ bere çıkıyor ve durumunu anlatıyor. . adamın biri onun ölümünden sonra kendisini rüyasında görüyor. var olan da devletin/hazinenindir. sadece oradakiler mi fetva verse helal olur. (Peki devlet malıysa. Ya diğer bölge­ lerdeki Müslümanların hakkı?) Onun övgülerinden biri de. terini temizli268 Enfal. "Keşke ben babamın ahırında bir kuzu olarak dünyaya gelip büyüseydim. Cemaatten birileri de ona. dolayısıyla ben kullanamam/haram­ dır diyor. şarap ırmağı. Ayetler. ondan sonra ancak ilaç kadar kullanabiliyor.Halk arasında onun şu sözü de meşhur: "Fırat nehri ke­ narında bir kuzunun başına olumsuz bir şey gelse. neresi ağrıyor diye. benim şahsi balım yok. yoksa hayali Ömer mi! Burada ha­ kem akıldır. 12. Bir sözünde de. temiz su ırmağı ve süt ırmağı ve bunlara benzer daha neler ne­ ler. bilimselliktir ve tarihte olup biten gerçeklerdir. insanları öldürsünler diye ben melekler gönderiyorum ve yine madem Kur'an diyor ki cennette dört ırmak var. Örneğin. 9. Hiç olmazsa bü­ yür koç olurdum ve kesilir bazılarına vitamin olurdum" di­ yor. "Bu durumda senin ilacın baldır" diyor. nesi var.

o zaman aman ha ben bu çileli dünyada ne yapa­ cağım. N e s y e ki yeni kurtuldum" yanıtını v e r i y o r . Muhammed bir gün ona. 2 7 0 İşte bir taraftan cennette parsellerden söz etmek. 114-1120. Bir kere onun bu kadar korkması. yoksa buna benzer hadisler çok. Hz. 2 6 9 Bu masalları anlatanlar. 'ya biz nerde. "Yok yok sana karşı kıskanç olur muyum" karşılığını v e r i y o r . El-Lü'lüü ve-l Mercan. davasına bağlılığının zayıf olduğuna bir kanıttır. dünya­ dan haberi olmayan insanları bu masaıllarla uyutmaya çalı­ şırdı. s. Demek ki bilindiği gibi değil. Bunun üzerine Ömer. Hatırlıyorum. Diyanet bu gibi masallarla dolu hazır hut­ beler gönderirdi. Bu ne haldir d i y e sorunca Ömer. 270 Buhari-Müslim hadisleri. diğer taraftan ağlamak olmaz: Şayet cennete ve kendisine veri­ len cennet garantisine. kebaplara inanmış olsaydı.yor. Bu bir ör­ nek. yanında da bir havuz ve bir kadın vardı. bunlar kime ait diye? Denildi ki bun­ lar Ömer'indir. hocalar da milletin kafasına okur. "Rüyamda cennette bir köşk gördüm. Ben sordum. ya. oradaki hurilere. daha fazla çalış­ ma gerektiğine inanırlardı. Bu durumda niye ce­ hennem için tek bir kadro varsa o da benim desin ki! Yok­ sa peygambere inanmıyor muydu? Bu konuda en başta Buhari ve Müslim'de anlatılan şöyle bîr olay var. Cemaat de bunları dinleyince. işte Ö m e r böyle bir Ömer'dir mesajını v e r m e k istiyorlar kaynaklarında. no: 1550. . hep burda hesap vermekle ımeşgulüm. işler çok farklı! 269 İmam Suyuti. eskiler nerde' diyerek imanlarının zayıf olduğuna. o kadın havuzdan abdest alı­ yordu. Senin kıskanç olduğunu bildiğim için onla­ ra bakmadım" diyor. Çünkü onun inandığı peygam­ beri ona cennet müjdesini vermişti. Tarih'ul Hulefa. bir an ö n c e gideyim demesi gerekiyordu. "İnan ki ben öleli on yıl oldu.

diğer taraf­ tan da imam efendiden. O yüz­ den toprak olup da bir daha dirilmemek üzere demiş. Fat­ ma'nın başına geirmediğin kalmıyor. Aİ'nin çocuklarını katletmişler. Bence vereceği hesabın çok kolay olmayacağının kendisi de farkına varmış. Eğer Allah'tın bir haber gelse. Ali ve halifelik makamını kullanarak 60 yaşlarında olduğun halde onların 9-10 yaşlarındaki kızını alıp eş olarak onunla yaşıyorsun.. ben bir daha dirilmemek üzere toprak 271 olup kaybolmam tercih ederim d i y o r .. di­ y e bir s ö z var. . katliam­ lar. senin eline geçse son ömründe. Br taraftan kan seline çeviriyorsun coğraf­ yaları. trajediler. Ben bu olayları yazınca bir taraftan sinirlerim bozulur. talar-ganimet vs var.Aslında Ömerin yaptığı da şuna benzer: Bilindiği gibi bir taraftan Hz. Aslında onun döneminde İslam fütuhatı adı altında ele geçirilen m e m ­ leketlerin trajedileri anlatılmaz. Ev sahibi kendi evinin durumunu herkesten daha iyi bilir. sen onları orta­ dan kaldırıyorsun. haşere kanı varsa namaz fasit olur mu!" diye fetva sormuşlar. fıkra 271 Beyhaki. no: 884. cehennem için tek kişi ayrılmşsa o da benim diyorsun. Çünkü işin içinde suikastlar. Bu gibi masalımsı. komplolar. ycksa öldükten sonra toprak olup kaybol­ mak mı? Ömer. Ebubekir olsun ve sana muhalif olan valiler ve daha neler neler. keza kocası Hz. Bu başlığı yine Ömer'in bir sözüyle kapatmak istiyo­ rum. Şa'bü'l Irran. cariyeler. hem Hz. Ce­ hennemlik mi. 7-8 yaşlarındaki ço­ cukla evlenmek i:tiyorsun (Ebubekir'in kızı). A/uhammed olsun. şimdi de kalkmış ağlıyorsun. "Acaba insanın elbisesinde bit/kene. "Ey Ö m e r Allah senin durumunu açıklamadan sana kalsa sen şu üç şıktan hangi­ sini kendine uygun bulur ve seçersin: Cennetlik mi. Hz.

İşte bu çok hazin bir tablodur. A m a bir bakıma da çok üzülürüm. .tipi olayları işleyince bir taraftan da bazen kendi kendime gülerim. kurtuluşu bunlarda bulan insanlar var. asır­ dayız hâlâ kitlesel bir şekilde bunlara takılan. Çünkü 21.

Hz. asıl sebep halifelik ve Fat­ ma'nın hissesine el konulmasıdır) Hz. Ali güya Kur'an kitap haline g e l m e y e n e kadar ben toplum içine çıkmam demiş ve bu arada evinde Kur'an'ı kitap haline getirmekle meş­ gul olmaya başlamış. Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl K a b u l Etti! Önce olayın özetini vereyim. Muhammed'in ölümünden sonra Hz. hem Fatma'nın bu veraset malı­ na el konması nedeniyle. Bir diğer neden de (kay­ naklarda bu çok nadir işlenmiş. Ali. Yukarıda Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda biraz değindim. Dolayısıyla Ebubekir ve Ömer'den alakasını keser. evinde toplantı­ lar yapar.ALTINCI B O L U M Hz. hem de halifeliğin kendine veril­ memesi yüzünden evine kapanır. Ali. ama burada farklı ba­ zı bilgiler sunacağım. Hatta o arada Ebubekir'e. ama Ebubekir vermez. Hz. Yi­ ne yukarıda ifade edilidiği gibi Ebubekir halife olunca. Ali de halifelik hakkımdır diyerek Ebubekir'in ha­ lifeliğini tanımaz. FATMA a) Hz. Fatma Ebubekir'e gidip babasına ait veraset malından ken­ di hissesini almak ister. bizimle istişare etmeden halife oldun" diyerek sert . Bu arada Hz. ALİ ve EŞİ Hz. tabii ki hem Muhammed'in damadı. hatta ona kızar ve evine gider. "Sen rahatımızı boz­ dun. Sonunda Fatma çok rahatsız olur. hem de amca oğlu olduğu için. Ali onun cenazesiyle uğraşırken Ebubekir ve Ö m e r ha­ lifelik konusunda çalışarak Ebubekir'i halife ilan ederler. önemli bir kitle Ebubekir'in ha­ life olmasından sonra hâlâ onu destekler.

farklı bilgiler ihtiva eden kaynaklardan ayrıca aktarmalar yapacağım. O yüzden hep Ebubekir'i kışkırtıyordu. Bu konuda kaynak çok. bunu ayrı e l e almakta fayda var. İçerdekiler onu dinlemeyince. hakaretvari bir şekilde geti­ receksiniz" diye talimat da verir. Bir kere Hz. Ali'nin evinin önüne varınca.. Belazuri'den bir ö z e t sunmak istiyorum. Bu son cüm­ le farklı kaynaklarda var. Müruc'ü Zeheb. farkındaydı. Bu baskıyla ilgili ayrıca bağımsız bir başlık açacağım. Ali ve yanındakiler gelip Ebu­ bekir'in halifeliğini tanısınlar diye bir heyet gönderirler. Ali'nin evine gidip g e ­ lir. 2 7 2 Durum bu iken. Fatma bunları görünce onlara evin kapısını bile açmaz. Hz. bir gün Ömer. Ebubekir de. Ebubekir bunu olumlu karşılar. Hal böyle olunca halife Ömer bu görevi bizzat üstlenir ve yanına aldığı ekip­ le onların evine gider. ben bu işe soyunmasaydım fitne çıkacaktı" d e r . ileri­ de halifelik konusunda kendisinin rahatının bozulacağını bi­ liyordu. Ömer Hz. Sen en iyisi onu sustur" diye öneri sunar. 2/307. yeri gelince daha da detaylandıracağım. Dışarı çıkın" diye seslenir. ancak sanıldığı gi­ bi bu iş kolay değil. . Ebubekir o sırada Ö m e r ' e .tepki de gösterir. onları katledin gibi emirler de verir. "Bu adam (yani Ali) muhalif kaldığı sürece bize rahat yüzü yok. Şimdi başta Ömer Rıda Kehhale.. 272 Mes'udi. hatta cinayet işlenir. Sonuçta. anlattıkları birbirlerine yakın olanları bir arada özetlemek isterim. Ebubekir'e. ama istenen sonuç alınmaz. her kafadan bir ses çıkıyor. Ö m e r kendilerine karşı baskı kurar ve nihayet onlar çıkmak z o ­ runda kalırlar. Ö m e r ve Ebubekir'in kararlaştırdıkları ekip. Ömer. "Haklısın. Ebubekir döneminde Ali'nin işini halletmezse. Hatta direnirlerse onlar­ la savaşın. Çünkü burada bir trajedi yaşanır. İbni Küteybe. 3-4 sefer Hz. "Ali ve yanındakileri en disiplinli.

Ali. Ebubekir yine teklifini kabul eder ve birini -Ali de gelip halifeliğini kabul etsin diye. ka­ bul etmezsen kellen gider" karşılığını verir. "O zaman siz bir Mlah kulunu ve Muhammed'in kardeşini katletmiş olursunıiz" der. ona g ö r e iş daha bitmemiştin Tekrardan Ebubekir'le konuşur: "Sana muhalefet eden Ali'yi getirmez misin?" diye. neredeyse orada bir vaveyla kopar. Kur'an bir araya/kitap haline g e l m e y e ­ ne kadar ben halk arasına g i r m e m diye yemin içmiş (tabii ki uydurma. Hz.gönderir. Ö m e r ise Ebubekir'e hiç da­ nışmadan hemen yanına bir ekip alıp doğruca Hz. "Ey babam. Ö m e r yine buna sevinmez. bunun gerçekle alakası yok). Ali devamla. Mahalle sa­ kinleri Fatma'nın Ağlamasını ve feryadını duyunca onlar da ağlamaya başlarlar. Her ne kadar diğerleri gidip Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmişlerse de. Oraya varınca kapıyı çalar. Elçi Ebubekir-Ömer'e dönüp durumu izah edince. ancak Hz. tabii ki bu konuşmalar esnasında Ebubekir suskundur. Fatma onların sesini duyunca yüksek sesle. ey Allah'ın Re­ sulü. "Allah'a yemin olsun ki. ama Muhömmed'in kardeşi değilsin" karşılığını v e ­ rir. güya Ebubekir o arada ağlar.O insanlar e v d e n çıkıp Ebubekir'in yanına gider ve ha­ lifeliğini kabul ederler (tabii ki baskıyla). "Ebube­ kir'i kabul et" derler. Allah'ın kulusun bu doğru. bu olacak iş mi?" der ve git­ mez. Ali. Ömer. Ali'nin evine gider. "Evet. senden sofira Ömer ve Ebubekir'in başımıza ge­ tirdiklerine el'enian" diyerek feryada başlar. Hz. "Şayet kabul etmezsem ne olur?" diye sorunca. Ebubekir'in hakkı olmayan bir şeyi onay­ lamaya davet ediliyorum. . Elçi gelip durumu aktarınca. Ali ma­ zeret beyan edip evinden çıkmaz. Güya mazereti de yuka­ rıda belirttiğim gibi. Ömer. Bu­ na rağmen Ö m e r ve beraberindekiler Ali'yi zorla e v d e n çı­ kartıp Ebubekir'inyanına götürürler ve orada ona. "Subhanellah.

Ömer Rıza Kehhale. Ebubekir'in halifeliğini kabul etmez. ağlayarak M u h a m m e d ' e seslenir. "Yanında Fatma dururken ben ona bir şey d i y e m e m " der ve olay bu seferlik böylece kapanır. Ebubekir. halifeliğin kendi hakkı olduğu konusunda uzunca bir konuşma yapar. Ensab. sen ise daha gençsin. orada bağırıp çağırır. 1/576 ve 2/268. tabii ki fayda etmez. Bir taraftan baskıyla Hz. bu iş­ leri zor yaparsın gibi telkinlerde bulunurlar.İbni Kuteybe. c. s. nerdeyse beni öldürecekler" diyerek manevi huzurunda onları şikâ­ yet eder. ama kendisi onların selamını almaz ve yüzünü duvara çevirip bu şekilde tepkisini gösterir. Ali Ebubekir'in halifeliğini tanır. Daha sonra Fatma'nın gönlünü almak için Ebubekir'le Ö m e r bir ara onu ziyarete giderler. Hz. Fatma hayatta olduğu sürece Hz. Hatta Hz. Ali on­ lara. 2 7 3 273 a. Şu da var ki. b. diğer taraftan Ebu Ubeyde gibileri onu başka şekilde ikna e t m e y e çalışırlar: Ebubekir yaşlıdır.Belazuri. . Ali. 21 ve devamı. "Ali'ye bir şey elemeyecek misin?" diye Ebubekir'i uyarır. el-İmame ve Siyase. "Görüyorsun! Beni zayıf düşürdüler. acaba ne olacak diye beraberinde gitmiştir de ondan Ebubekir az önceki sözü söylüyor. Ali onlardan ayrılınca doğruca Muhammed'in kabri ba­ şına gider. Evet. "Asıl siz beni halife olarak tanıyın. tabii ki Ali'yi götürünce Fatma da. Fatma kısmı. Ali'yi yola g e t i r m e y e çalışırken. O sırada Fatma'ya se­ lam verirler. ne Hz. deneyimlidir. 4/114 ve devamı. Sonuçta Fatma hayatta olduğu sürece (ki 75 gün ile 6 ay arası kısa bir ya­ şama dönemi var) ne Fatma onlarla konuşur. zaten hakkımdır. siz benden gasp ettiniz" der. A'lam-i Nisa.birkaç tarihçinin konuya ilişldn ortak açıklamaları böyle ( ö z e t l e ) .Bunun üzerine Ömer.

"Sana gön­ derileni duyur. 2 7 4 Yine aynı istifa durumunu İbni Küteybe de işlemiş. birkaç kaynakta hemen he274 Belazuri. İşte bu yüzden üzülür. Bu da not olarak kalsın.Burada Sünni kaynaklarda şu da var. Hatta Muhibbüddin Taberi. Zikr-ü İstikalet-i Ebibekir mine'l Bey'a. Kitab'ül M e gazi. ancak Muhammed tereddütte kalmış: Söylesem mümkün mü. Ömer'in tek amacı buydu. aksi halde görevini y a p m a m ı ş olursun" de­ nir. Ensab. no: 38202. Taberi. 1/175 . 20/579. Özellikle Maide suresinin 67. H z . Kaldı ki. Ömer'in kahrını çekemez hale gelir ve bir gün bir ara açık­ ça onun huzurunda bunu belirtir. ayetinde M u h a m m e d ' e hitaben. Buraya kadarki açıklamalar. Musannaf. bu kadar onu yönlendirmiş?" Bunun yanıtını yine H z . Ebubekir de artık o kadar zorlanır ki. Ebubekir'in bir ara istifa etmek istediğine dair özel bir başlık da açmış ve Ömer'le ilgili bu açıklamayı bu bölümde anlatmaktadır. Beni bu işlere bu (dilini tutarak) soktu" der. hem de Nisaburi bunu işlemişler. Ali'den dinleyelim. Bu ayetin açıklama kısmında hem Suyuti. Ebubekir gidince senin onun yeri­ ne halife olmayı istemen. değil mi gibi. riyad-ü Nadre. bir de Ö m e r tarafından kendisinin kullanıldığı­ nın farkına varmış olması. bu işi yürütemem. 2/270. Ali'nin halifeliğiymiş. Ö m e r ekiple birlikte onun evine gidince Ali kendisine şu­ nu der: Aslında halifelik hakkım ama senin ortalıkta bu ka­ dar oynamanın nedeni. du­ rup dururken Ö m e r ' e ne olmuş. Burada şöyle bir soru düşünülebilir: " Y a Ebubekir. Evet. M. Konuya ilişkin hadisi ak­ taran Z e y d bin Eşlem. Ali'nin bu açıklaması kısa da olsa Ömer'in amacını özetli­ yor aslında. İşte burada duyurulmak istenen. ona ne ki. Ebubekir şöyle der: "Ben istifa ede­ rim. Cilt. güya Allah demiş Ali halife olsuri. Kanım­ ca bunu Ebubeldr'e dedirten Ali ve ailesine karşı haksız uy­ gulamaları. İbni Ebi Şeybe.

Übey bin Ka'b olmak üzere yaklaşık kırk ile­ ri gelen sahabeyle bir toplantı yapıp. tabii ki elini ilk tutan ve onu alkışlayan Ömer'dir. o za­ man benim hakkımdır.men aynı şekilde işlenen bilgiler. Böyle yapmakla da mutsuz olmayacağı­ mı umuyorum" dediği gibi. Selman-i Farisi. ancak iş bununla da bit­ medi. Ali cenazeyle ilgilenir. İbrahim'in o günkü zalimlere karşı. "Sizi ve Al­ lah'tan başka taptıklarınızı terk ediyor ve Rabb'ime iba­ det ediyorum.Ö) konuya ilişkin çarpıcı aktarımları var. Bu arada bu halifelik ola­ yı hakkında. Kur'an'dan ayetler okuyarak ve durumunu da buna uyarlayarak bir değerlendirmede bulunur: "Aslında benim bu halifelik konusunda durumum/mağduriyetim şu beş peygamberinkine benzer. biz M u h a m m e d ' e daha yakınız. etrafında bulunan ve onu destekleyen başta Mu­ hammed'in sırlarını bilen Hüzeyfe bin Yeman. bu konuda farklı bilgiler var onları da aktaracağım. Medineli'lerin bulunduğu "Sakife Beni Saide" semtine gidip oradaki toplantıda. halifelik Kureyşilerde kalmalı gibi sözlerle on­ ları etkilemeye çalışırlar ve e p e y zorluklara rağmen Ebube­ kir halife olur. Musa'nın kendi kavmine. ondan bîr özet vermek istiyorum. bu arada Hz. "Sizden korktuğum için hemen aranızdan kaçtım. Ebubekir'le Ömer. Ali. Mesudi'in (346. yine Tcbük suikastında Muhammed'le birlikte olan Ammar bin Yaser. ar­ kadaşlarıyla beraber evine gider. olaylardan haberdar olan Hz. ." Hz. Bu arada artık defin işi bitmiş. Muhammed vefat ettikten sonra Ebubekir-Ömer halife­ lik işiyle uğraşırken. orada şunları söyler: 'İddia edildiği gibi eğer halifelik Kureyşilerin ise. Mesela Hz. yok e ğ e r böyle bir şey yoksa o za­ man g ö r e v Medinelilere düşer' der ve orayı terk edip.

"Ey Rabbim! Ben yenilgiye uğradım. Sen de bana böyle davranarak düşmanları sevindirme". Ebube­ kir'le Ö m e r geceleyin Abbas'ın yanına gidiyorlar: Ebube275 Şuara. Ali ile birlikte birçok kişi muhalif kalınca. 2 7 6 Yakubi (ö. ya da sağlam bir deste­ ğe dayanabilseydim? ve son olarak da Hz. Mes'udi. nerdeyse beni öldü­ rüyorlardı. biz de Muhammed'in en yakınlarıyız. bu insanlar beni güçsüz buldular. 153 vd. Nuh'un. 276 Mesudi. işte bu Kur'an'dır. boşver kitabını. Meryem 48. aksi halde seni öldüreceğiz derler. Hz. kardeşi Hz. "Ey anamoğlu. 21.Yine Harun'un. 2 7 5 Bu arada hazırladığı Kur'an'ı bir gün eline alıp toplu­ mun içine girince ve onlara bunu anlatınca. Ali de tekrar evine döner. Musa'ya. A l i ' y e haber verir (bilgin ol­ sun seni öldürmeye karar vermişler der). Araf 150. ayet. ne de kitabı­ na ihtiyacımız var. yardım et" diye dua et­ tiği gibi ben bugün bu pozisyondayım" d e r . sizi bu uyarıları dinleme­ ye davet ediyorum der. Ali'yi öldürmesi için. bırak onu" derler. s. ispatü'l Vasiyye. Burada ayrıca farklı bir plan ortaya koyarlar: Halit bin Velit'e g ö r e v verirler. 10.294. Hz. Ali ile iktidar sahipleri arasında mücadelenin bu şekilde de­ vam ettiğini anlatıyor. "Al kitabını götür. Lût'un kendi kavmine. Hud 80 ve Kamer. "Keşke size kar­ şı (koyacak) bir gücüm olsaydı. Bizim ne sana. Bu arada iktidarın adamları onun peşin­ den e v e gelip zorla kendisini tutarak illaki Ebubekir'in hali­ feliğini kabul edeceksin. Hz. . Ali bundan son­ ra tedbirini alır ve bu plan da gerçekleşmez. Hz. Bunun üzerine bazıları onunla alay edercesine.h) bu baskın olayını biraz daha farklı anlatı­ yor. Ebubekir'in hanımla­ rından Esma binti Umeys. dolayısıy­ la M u h a m m e d demiş İd size iki emanet bırakacağım: Kur'an ve en yalçınları olan bizleri.

Tarih. Ali'nin evine baskın düzenliyor. 277 Yakubi. A m a ç bu yolla onların muhalefetini kesmektir. A l i ' y e Ebubekir'in halifelik habe­ ri gelince (ki halk onu benimsemiş diye) elbise g i y m e d e n . nerdeyse yalın ayak koşmuş demek isteniyor. 278 Taberi Tarihi. ya burayı terk edersiniz. A m a Abbas sert tepki gös­ teriyor ve bu girişim de sonuç vermiyor. Biliyoruz sen Hz. bu­ na çocuklar bile inanmaz. sevinçten üzerinde tek fistanla koşuyor. sana da bazı ayrıcalıklar tanıya­ lım. ancak Ali altı ay veya kırk güne kadar kaldıktan sonra Ebubekir'in halife­ liğini kabul ediyor (Fatma'nın ölümüne kadar) şeklinde an­ latıyor. Kabul ettikten son­ ra birini gönderiyorlar. onları alıp götürmek için içeri giriyorlar. A m a aynı Taberi devamında. bir an önce gidip Ebubekir'in halifeliğini kabul etsin diye. Sakife Beni Saide kısmı. evinde Kur'an'ı kitap haline getir­ 278 mekle uğraşıyordu d i y o r . M u h a m m e d ' l e Ali'nin amcasısın. 2/139-141. Fatma'nın mal varlığından dolayı araları açılmıştı.kir'in halifeliğini kabul edin. Fatma ö l m e y e n e kadar Hz. . Yani Ebubekir'in halife olmasına o kadar taraftarmış ki. O sırada Fatma ortaya çıkıp. 3/207 vd. Çünkü içeride başka insanlar da vardı. Ali Ebu­ bekir'i kabul etmedi. Nihayet çareyi zor kullanmakta buluyorlar ve bir ekiple birlikte Ömer. Bu arada hem Ali'nin. Ali'nin elbisesini getiriyor ve Ali orada giyiniyor. ya da başörtümü atıp sizi Allah'a havale ederim deyince. 2 7 7 İlginçtir ki bazı İslam yazarları bu konuda olup bitenleri örtmek için o kadar akıl almaz uydurmalar yazmışlar ki. baskını yapanlar çıkıp gidiyorlar ve bir iki gün içinde herkes gidip Ebubekir'i kabul ediyor. Mesela İbni Cerir Taber'in tarihi­ ne aldığı şu açıklama: Hz. hem de Zübeyir'in kılıçlarını zorla alıyorlar ve e v e giriyorlar. se­ nin hakkın var bunun farkındayız diyorlar.

üstelik Ömer. . bir ara Ebubekir talimat verir: "En sıkı ve şeref kırıcı bir şekilde onu yakalayıp getirin. Beşir b. s." Bunlar gidince Hz. Halit b. 151. ancak gidenler fazla oldukları için onu yakalayıp boynuna da bir ip geçire­ rek ve o ipi tutup o şekilde Hz. H e m tarihsel olarak çok eski. A d ı . ancak daha sonra Haccac'dan gördüğü zulüm nedeniyle sürgüne. Kitab'ü Selim. Ali'yi arkalarından çekerek Ebubekir'in yanına götürürler. kılıca sarılır. Hz.276). Ali direnir. yazıları islami kesime sert geldiği için kendisine pek olumlu bakılmayan bir yazarın konuya ilişkin düşünce­ lerini özetlemek isterim. Ali ile birlikte çalışmış. Bakalım neler yazmış. Bu adam M u h a m m e d zamanında yaşamış. kanımca bil­ dikleri doğruya en yakındır. Onun halini g ö ­ ren herkes ağlamaktan kendini alamaz. Sait gibi sahabiler de vardı. ancak o d ö ­ nem Medine'nin dışında olduğu için kendisiyle görüşememiş. Hudeyr. halktan da insanlar orada top­ lanmışlardır. Ö m e r elinde kılıçla Ali'nin başındadır. Mugire b.Ali anormal şekilde götürülünce o da birlikte gelmiştir. Fatma da bu hengamenin içinde.Şimdi. hem de resmi tarih takipçileri oldukları için. bu yaklaşık 14 yaşlarındaymış. Ali muhalif kalınca. Ebubekir'e ve orada bulunanlara karşı feryat etmektedir. M u h a m m e d vefat ederken. Selim bin Kays Hilali (h. ancak Ömer. cennetle müj­ delenen Ebu Ubeyde. M u a z bin Cebel. ilk ta­ rihçilerden. Velit ve M u g i r e ağlamadıkları gibi. onlar bununki kadar güvenilir değildir. Hz. 2 7 9 Hz. Üseyit b. Hz. Şube gi­ bi meşhur sahabeyle birlikte. hem de Ali ile e p e y kaldığı için. "Bizim 279 Salim Mevla Ebi Huzeyfe. Çünkü diğer İslami kaynaklar hem daha sonra. Yanı sıra meşhur Halit bin Velit. uzaklara gidip gurbette vefat etmiş.

İşin böyle sürüncemede kalması. Hz. en çok halife Ömer'i düşündürüyordu. "Ey Ebubekir. henüz küçük olan Hasan ile Hüseyin'in hazır oldu­ ğu bir sırada Ömer. Daha dün (amaç. siz de bunu bil­ miyor musunuz!" diye seslenir. Muhammed bu görevi bizim yanımızda sana tavsiye et­ ti. yani ya­ kın zamanda) beni halife kabul etmediniz mi Muham­ med'in huzurunda. Halifeliği artık başka familyeler yürütsün" der. Ce­ bel ve Salim (yani Ebubekir'in kadrosu). ne çabuk Muham­ med'i unuttunuz. "Ebubekir'den başka bunu Muhammed'den duyan var mı?" diye sorar. ancak bu konuda şöyle bir hadisi de var: "Bizim familyemizde hem peygamberlik. orada etkili bir konuşma yapar. Ebubekir'den sonra sorun olacak diye düşünüyordu. "Ebubekir doğru söyler. Ebu Ubeyde. Bu adam bize teslim olmazsa v e y a ha­ yatta olduğu sürece. M u h a m m e d ' e en yakın kişi olması münasebetiyle bana ilerisi için. O yüzden sürekli uğraşıyordu. onu getirenlerin hepsinin ellerinde kılıç vardır Ali serbest bırakılınca. biz şahidiz" derler. Bir gün. Sonuçta Ebubekir (kanımca Fatma'dan da etkilenerek) Ali'yi serbest bırakır. izin ver de . Muaz b. "Bu adam sağ kaldığı sürece seni oraya rahat çıkartmazlar. tabii ki Ali'nin elinde silah falan yok. beni halife ola­ rak kabul edin diyebiliyorsunuz. "Kendi aranızda üs­ telik de Ka'be içinde planladığınız o anlaşmayı işte bugün hayata geçiriyorsunuz: Ki Muhammed giderse biz halifeli­ ği onun ailesinden alacağız demiştiniz der. Ali o haliyle bile. hangi hakla bu insanlara. hem de halifelik olmaz. Başta Ömer. almışlar. Ali d e ­ vamla. halifelik hakkımdır der.kadınlarla (Fatma'yı kastederek) işimiz yok" diyerek daha da sertleşir. Ancak etraftakiler. minberde olan Ebubekir'e. Sonuçta Ebubekir şunu diyor: "Dediklerin doğrudur. ey burada bulunanlar. Burada Ali.

. "Ey anam oğlu (Mu­ hammed'i kastederek) beni zayıf düşürdüler. Ö m e r orada Büreyde'ye de çatıyor. 151 ve devamı. Mikdat ve Selmani Farisi gibi. Ali Kur'an'dan. hakaretler yayılınca. çıkarın bunları camiden" dedi. sen ve Ebubekir. yoksa senin görüşün mü' demediniz mi diye sordu? O da vahiyle bunu söylüyorum dedi.öldürelim" diyecek kadar ileri gitti. hem de halifelik olmaz demiş diye. Bunu duyan küçük yaş­ taki Hasan ile Hüseyin ağlamaya başladı. Aslında bu yazar çok şeyler. 'bu açıklaman vahiyle mi. Ali onlara. " H e l e bize ve kadınlara bakın. Bu gibi açıklamalar İslami kaynaklarda da var. Kitab'ü Sakife. Ebu­ bekir bu açıklamayı doğruluyor. O yüz­ den Ali'yi kabul etmiyoruz diyor. tabii ki onların sonu daha kötü bir şekilde getirilmiştir. ben sade­ 280 ce konuyla ilgili bir ö z e t ç ı k a r d ı m . s. Bundan sonra sıra Ali'yi des­ tekleyenlere geliyor. önemli skandallar anlatıyor. Ebu Zer-i Gıffari. Ebubekir'i kabul ederken ip hâlâ çözülmemişti diye ekliyor Selim Hilali. Kabul sırasında Hz. Bu tartışma. nerdeyse öl­ dürecekler" diye okuyordu. Muhammed'in bakı­ cısı olan Ümmü Eymen gelip Ebubekir-Ömer'e kızdı. Sonuçta Ali mec­ bur kalıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ediyor. hakaret edip onu susturuyor. Yine bu tartışmalarda ip Ali'nin boğazında duruyordu. Ali halife olsun" deyince. ancak yine yukarıda sözü­ nü ettiğim hadisi ö n e sürüyor. Muhammed ailemizde hem peygamberlik. A m a bu 280 Kitab-ü Selim bin Kays Hilali. Cennetle müjdelenen Zübeyir b. "kork­ mayın bir şey yapamazlar" dedi ve onları yatıştırmaya ça­ lıştı. "Mu­ hammed. ancak kendi elini yumruk şeklinde tutmak suretiyle (yani kerhen) Ebu­ bekir'in eline dokunduruyor. Avam. diğer adı. Bu arada Ömer. Bu sefer Büreyde Ömer'le tartıştı.

ibn-ü Abdirabbih. b. ne de Ömer'in cenazesine g e l m e m e l e ­ rini vasiyet ettiğini ve yine Ebubekir ve Ö m e r mezarı başı281 Ömer Rıda Kehhale. Daha önce de en başta Buhari'den sunduğum hadislerde Hz. 2 8 ' Birçok kaynakta şu cümle ortak olarak işlenmektedir: Ebubekir. A m a burada önemli olan konunun işlenmesidir.Ebü'l Feda Tarih. cilt 1. 282 a. Sünni kaynaklara g ö r e şu kesin ki Hz. daha ö n c e de değin­ dim. Ebubekir'in halifeliği bölümünde. merasimle g ö ­ türmemişlerdir. A'lam-i Nisa. ilişkisini kestiğini. Ö m e r ve beraberindekileri bu ev baskınına gön­ derirken Ö m e r ' e . bağırıp çağırarak arkasından gittiğini. "Fatma'nın Ebubekir'e kızdığını. .o zaman işin doğasında bu disiplin vardır. 1/156. babalarının bu acılı haline ağlayarak arkasından koştuklarını yazıyor. en azından eşi Hz. 'A'lam-i Nisa' adlı ya­ pıtında İbni Küteybe ve İbni Ebi'l Hadid'den alıntı yaparak Ali'nin boğazına ip geçirilerek. 4/116 dipnotunda. aynı zamanda küçük olan Hasan ile Hüseyin'in. Bir kere e ğ e r Ali direnmişse -ki direnmiş­ tir. ölene kadar küs kaldığını. Ayşe. buna inanmadığını da ekliyor. Fatma'nın da ağlaya­ rak. Ali. Ebubekir'in halife seçilmesi bölümü. "Şayet direnirlerse onlarla savaşacak­ sınız" talimatını da veriyor. Hz. ölün­ ce de ne Ebubekir. Ancak şu da bir realite ki. Mesela Ö m e r Rıza Kehhale. insanlık dışı bir şekilde Ebu­ bekir'in yanına götürüldüğünü. herhalde di­ renen bir Ali'yi kalkıp da rahat bir şekilde.kitapta anlatıldığı gibi toplu halde olmadığı için dikkat çek­ memiş. Alıntı yaptığı İb­ ni Hadid'in. Rastgele doğrudur veya yanlıştır diye karar vermek isabet­ li değildir. Ikdü'l Ferid. Buna.282 Burada şunu belirteyim: Belki bu boğazına ip geçirme olayı ağır gelebilir. Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir'in halifeliği­ ni kabul etmemiştir. bunun doğru olmadığını.

Hz. tek başına soru işaretidir. bu arada halife Ö m e r tarafından dövülürken çocuk da düşür­ müştür. kutsal diye anlatılan ve kökeni . 60 yaşlarındaki halife Ömer. b) Yoksa Hz. Fatma babası öldüğü sırada hamileydi. Burada. Ebubekir. bu bir realite. bunları bu bölümde detaylıca an­ latacağım. Fatma ile Hı. Bu bi­ linmeyenle! deşifre olursa. Ali tarafın­ dan g e c e gizlice gömüldüğünü belirtmiştim. Fatma'nın Ö m e r tarafından katledildiğine ilişkin İslami kaynaklarda çok önemli kanıtlar var. Ali halifeliği nasıl ka­ bul etti bölümünde değindim. halifeliğini kabul etmedi diye ceza olarak Hz. Şu sorulabilir: 14 asır öncesine ait bir olay. Ali'nin evinin yakılmasına karar veriyor ve ni­ tekim de gereken yapılıyor. Fatma öl­ müş ya da öldürülmüş bize ne? Böyle değil aslında. Hatta Ebube­ kir ve Ö m e r mezarını bilmesinler diye gömüldükten sonra kabrinin yerle bir edilip tesviye edildiği veya Ali'nin kendi evinde g ö m d ü ğ ü . Fatma'nın bu bas­ kın sırasında başına nelerin geldiği. Kaldı ki Hz. Bu yetmiyormuş gibi. Bu sorulara açıklık g e t i r m e ğ e çalışaca­ ğım. nasıl baskılarla karşılaş­ tığı ve Ömer'in onu öldürüp öldürmediği cevap verilmesi gereken sorulardır. İslami kaynaklarda anlatılıyor. Hz. Fatma Öldürülmüş mü? Bir kere insan g e n ç iken de ölebilir. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Hz. halifelik makamını kullanarak Fatma'nın ölümünden sonra onun küçücük/yaklaşık 10 yaşlarındaki kızını (Ümmü Gülsüm'ü) nikâhına alıyor ve bu ikiliden iki çocuk da dünyaya geliyor. Ancak 20 yaşlarındaki Fatma'nın babasının ölümünden hemen sonra ölmesi.na gitmesinler diye onun vasiyeti üzerine Hz. Fatma ile ilgili bundan son­ raki bölümü de birleştirmekte fayda var. Buna.

halifelik yü­ zünden Ö m e r Ebubekir'i kışkırtıyor. Muaz b. O sırada ayrıca kaburga kemikle283 Başta Halit bin Velit. İslami kaynaklarda anlatılanlara göre. Mu­ gire. Üseyd. Kunfuz vs. Sabit b. 14 asırdır hiç mi duyarlı bir İslam dü­ şünürü bir şey yazıp çizmemiş bunlar hakkında?" soru­ su gelebilir. Muaviye. kadın kan revan içinde kalıyor. Muham­ med b. "O dönemde bu kadar ağır suç­ lar işlenmiş iken. ka­ derini tayin noktasında tek yetkilinin ancak kendisi olduğu­ nu anlar ve ona g ö r e gerekeni yapar. Kays. halife Osman. Fatma kapının arkasında durup engel olmak is­ tiyor. hem de kapı ar­ kasındaki çivi o sırada onun g ö ğ s ü n e batıyor. Sad. 283 Sonuçta Ö m e r ekiple birlikte Ali-Fatma'nın evine gidin­ ce kapıda Fatma'yla karşılaşıyor ve orada onunla konuşu­ yor: Ya evdeki insanlar dışarı çıkıp diğer insanların Ebube­ kir'i kabul ettikleri gibi onlar da kabul edecekler. Ö m e r e v e girme­ sin diye Hz. Cerrah. tabii ki so­ nunda kapıyı açıyorlar ve bu arada Ö m e r ayrıca kılıcın kabzasıyla Fatma'yı d ö v m e y e başlıyor. o sırada Fatma hamiledir. Ebu Ubeyde b. Ö m e r kapıyı zorlayınca Fatma hem kapı ile duvar arasında sıkışıp kalıyor. kitabın sonlarına doğru bazı İslam düşünürlerin savunmaları kısmında çarpıcı ör­ neklerle anlatacağım. bağırıp çağırıyor. buna değinen İslam otoriterleri olmuştur.mitolojilere dayanan İslamiyet'in gerçeği anlatılırsa. Mesleme. Beşir b. Okuyucuların aklına. Cebel. Evet. Ibni'ül As. Daha önce de belirttim ki. Daha önce de bir vesileyle belirttiğim gibi. . Salim. A m a nasıl değinmişlerdir? Bunu. sonu­ cun nereye varacağı herhalde tahmin edilir: İnsaoğlu. arkadan kapıya yaslanıyor. ondan sonra detayı­ na geçeyim. Önce olay nedir kısaca belirteyim. ya da ben evi üzerinize yakar-yıkarım diyor. Seleme.

Ali'yi ne şartlarda Ebubekir'in yanına götürdükleri­ ni daha ö n c e yazdım. varolan bilgileri birkaç kaynaktan ayrı ayrı ö z e t şeklinde sunmak istiyorum. verilen bilgiler Ömer'i hem Fatma. Has­ sas bir konu olduğu için. Yani yalnız kapıyı itip de Fatma düşmüş ve sanki kasıt yok­ muş gibi bir durum söz konusu değil. Hatta bazı kaynaklarda (az sonra Safedi kısmında değineceğim gibi) Fatma'nın çocuk düşürme nedeni. ki. Ancak bunun ötesi var. Bu baskında Fatma çocuk da düşürüyor ve burada hem çivinin göğsüne batmasıyla. adını da Muhsin koyuyorlar. ayrıca geniş bir kaynak listesini de dipnot olarak ekleyeceğim. Ömer. Dolayısıyla babasının ölümünden birkaç ay sonra kendisi de bu baskın­ da aldığı yara ve darbelerden dolayı vefat ediyor. Çünkü Ali'yi Ebubekir'e götürdüklerinde o hep. Şu notu da ekle­ mek isterim. Onun için Ö m e r fırsat buldukça Fatma'yı öldürmek isterdi. hem de çocuğun katil zanlısı olarak gösteriyor. Zehebi ve İbni Hacer Askalani olayı şöyle anlatmışlardır: Ö m e r e v e baskın düzenlediği sırada Fatma onun içeri gir­ mesine engel olmak istiyor. İşte bu tek başına izahı olmayan bir durumdur. Ömer'in onun karnına vurması olarak belirtiliyor. bir da­ ha Ali'yi Ebubekir huzuruna götürdüğünde artık sorun çık­ masın. H e m konuyu özetleyece­ ğ i m . "Fatma dururken ben Ali'ye bir şey yapamam" diyordu. Farzedelim ki sade­ ce baskın yapılmış. O sırada Ö m e r kendisini tek­ meliyor ve hamile olan Hz. biran önce Fatma'nın gitmesini istiyor­ du. hem ilgili kaynakları da v e r e c e ğ i m . Fatma çocuk düşürüyor. Hz. beteri var. i .ri de kırılıyor. işin içinde kasıt var. ama kimse yara almamış. Kısacası. hem de kırılan kaburga kemikleri ve darbeler sonucu gitgide durumu kö­ tüleşiyor ve hele psikolojisi/morali kalmıyor.

852. daha doğrusu bunları eleştirmiş. M u h a m m e d adındaki ki­ şi de var (h. Çünkü adam bu yorumuyla resmi İslam'ın dışına çıkmış oluyor. ayeti hakkında şöyle yorum yapıyormuş. adamla ilgili açıklamalarının sonlarına doğru. "Önder. kendileriyle çelişen ve hiç de mantıklı olmayan." İşte sözü edilen İbni Ebi Darem ise. Yani onlar da bu adamın boş biri olmadığını kabul ediyor.352'de vefat etmiş). bir kere bu adamın Kur'an'la ilgi tef­ siri de yok! Dolayısıyla onun ayet hakkında böyle bir yoru- . Zaten kim bu adamı kitabında işle­ mişse hep zeki. çok zeki" di­ ye başlamışlar. A m a halife Ömer'in böyle bir cinayeti işle­ diğini bir türlü h a z m e d e m e y e n bu yazarlar. Şunu da belirteyim ki. Zehebi (hicri 748'de öl­ müş) ve İbni Hacer (h.Fatma'nın bu dramını anlatanlar arasında İbni Ebi Darem denilen Ebubekir Ahmet b. Kur'an'ın Hakka suresi 9. büyük adam. ondan öncekinden maksat ise halife Ebubekir ve altı üstüne getirilen Lut kav­ mi de. Aslında Muhammed ve kızı Fatma'ya karşı yapılanlara bakınca adam az önceki yorumu yapmış olabilir. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir kızı Ayşe ve Ö m e r kızı Hafsa'dır" şeklinde bir yorum yapmış. akıllı.ö) bu adamdan söz ederlerken. gerçeği yansıtmayan bir kusur bul­ muşlar ve konuyu şöyle bağlamışlar: Bu adam. hafızası güçlü biri diye tanımlamıştır. ondan önceki ve altüst olan belde halkı (Lut kavmi) hep o gü­ nahı (şirki) işlediler. Demek İd onun Ebubekir. artık dayanamayıp az önceki ben­ z e t m e d e bulunmuştur. İşte bu eleştiriden dolayı bu iki yazar onun açıklamala­ rını sağlıklı bulmamışlar. burada şu yorumu yapıyormuş: " A y e t t e g e ç e n Firavun'dan kasıt halife Ö m e r demektir. hafızası çok güçlü. Ö m e r ve kızlarıyla ilgili nega­ tif o kadar çok şey var ki. Ö n c e ayetin gerçek anlamını v e r e y i m : "Firavun.

inançları var. Sünni şahsiyetlerden daha fazla yer veriyor. İşte şartlanma böyledir: Bu adam. Fatma'nın başına getirilenleri sadece bu adam aktarmıyor ki. b e l g e var. ilim var. Ortada bilgi var. Kaldı ki Ömer tarafından Hz.. mantık var ve 14 asır önceki bir toplumun örf-adetleri. çocukların bile kullan­ maktan imtina ettikleri. Zehebi hem bu adamı eleştiriyor. ama rastgele çamur atmakla olmaz ki. "Allah belasını versin" şeklinde çok yakışıksız-sığ bir ifade kullanmışlar. hem de ona ö n e m verip çoğu kaynaklarında kendisine. Halbuki İslam'da en meşhur tefsirlerde bile sayısız saçmalar var. bir de de­ mokrasiyle yönetilen ülkeler var: Görünen köy kılavuz is­ temez.. Bir de bu yorumdan dolayı adamın tüm sözleri de ya­ landır sonucunu çıkarmak da doğru değil. nitekim eften püften kusur bulmak için hazırlar. H e m Suyuti hem de Zehebi. pratik olarak da şu an ( 2 1 .mu nerede yaptığı da ilginç. Benim hakkımda da kötü düşünebilirler. İşin ilginç yanı. Bu şunu gösteriyor: . onlar da Kur'an mantalitesine uygun olduğu için sorun oluşturmuyor. asırda) buna g ö r e şekillenen devletler var (İslam ülkeleri). Adamın bu farklı açıklamalarından ötürü az ö n c e sözünü ettiğim yazarlar gi­ bi başkaları da onun hakkında olumsuz açıklamalarda bu­ lunmuştur. Z e ­ hebi ve Askalani gibi yorumculardan asırlar önce yaşamış. ona kusur bul­ mak için iftira da olabilir. sözü edilen adam hak­ kında. Daha doğrusu. A m a onun verdiği bilgiler resmi İslam tarihinin dışında ol­ duğu için ille de ona bir kusur bulmak zorundalar. zaman olarak Muhammed'e ve o günkü olaylara daha ya­ kın: Aralarında yaklaşık dört asırlık bir zaman dilimi var. ama o saçma­ lar Kur'an'ı sarsmadığı için.

kabul ediyorum ki senin hakkındr. 2/283. "Biliyorum.ateş fitili alır. 2 8 4 Belazuri (Ö. s. bazı kaynaklarda ateş. Ebubekir'in diğer rakibi (Sad b. Yine onunla Ö m e r arasında meydana gelen tartışmalardan söz eder. "Onu yakalayıp getirirken en disiplin­ li/haysiyet kırıcı bir şekilde getireceksiniz" emrini de verir. "Sen evimi mi yakmak istiyorsun ya Ö m e r ? " diye sorunca. 2 ) Tezkirefül Huffaz. Şunu da belirteyim ki. "Peki bu halifelik hakkımız değil miydi?" diye sorunca Ebubekir. Ahmet b.276) bu konuda özetle şunları yazıyor: Ebube­ kir Ömer'i Hz. 3/884. Ömer. Ebi Darem kısmı. Dolayısıyla ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim" yanıtını verir. 1-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. no: 852 3-) 'Mizan'ül itidal'. ama sonuç aynı. b-) Askalani. Lisabü'l Mizan. "Evet. ama nedense o şartlanma çemberini kıramamışlar. Bir rivayete g ö r e de Hz. böyle yapmakla senin babana geleni (dini) güçlendiriyorum -alay edercesine-" şeklinde karşılık veriyor. Ubade). 362. 1/609 Ahmet b. Muhammed b. Fatma Ö m e r ' e . ancak bu işte fitne vardı. Sırrı b. N o : 759. Belazuri burada fark­ lı rivayetler de aktarır. Sırri kısmın­ da. Muhammet b. Hz. Ali Ebubekir'e. A m a daha sonra Ö m e r halife olunca adamlarını gönderip onu orada katle284 a) Zehebi. bazılarında ateş fitili gibi farklı kelimeler kullanılmış. Ali'nin evine gönderirken (gelip onu halife olarak tanısın diye). Bunlar gidince Ö m e r bir de eline -gerektiğinde evi yakmak için. Ömer'in der­ dinden Şam'a kaçmak zorunda kalır.Demek ki aktarımları bunların kafalarını karıştırmış. c-) Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz s. 15/578. ancak Ali'nin altı ay (Fatma'nın ölü­ münden) sonra gidip Ebubekir'i kabul ettiği bu meşhur ha­ disi o da buraya alır. . no 551.

346. o da M e s leme'den.Belazuri. c. İlginçtir ki. tedbirini al der. 2/284. Belazuri 276'da vefat etmiş. Traih-i Hamiş. ben bu bilgiyi Medaini'den aldım. hicri 279'da vefat etmiştir ve Zehebi. Kısacası. o da İbni Avn'dan al­ mış şeklinde farklı bir liste ile olaya ulaşıyor ve dediğim gi­ bi hiç kimseye de ç a t m ı y o r . İbni Teymiyye gibi bu konuyu anlatırken kişilere kusur bul­ maya çalışmamıştır. d.. Belazuri bu konuda e p e y bilgi toplamıştır ve eski tarihçilerdendir. Bu arada Ebubekir'in hanımı Esma binti Umeys. Yani Belazuri farklı kişilerden bilgi almış­ tır. Ebubekir vefat edince Hz. çareyi Ali'yi ortadan kaldırmakta bulur ve bu konuda göre­ vi Halit bin Velit'e verirler: Sen gidip şu şu şekilde onu kat­ ledeceksin diye. İbni Ebi Darem ise 352'de ölmüştür. Ali'ye gizliden bilgi iletir.der ve tuvalete giderken cinler çarpmış şeklinde bir de ko­ mik hikaye uydururlar. Baskında evin kapısını yakarak Ali'yi zorla alıp götürdüler diye yazıyor. Üsd. b-TDV ansiklopedisi. Esma md. böyle bir planları var. hamile olan Fatma kapı ile duvar arasında kalıp sı­ kışıyor ve bir erkek çocuk düşürüyor bilgisini verdikten sonra şu enteresan açıklamayı da yapıyor.D. Ebubekir-Ömer ile Ali ve taraftarları arasındaki hoşnutsuzluk d e v a m eder­ ken. Örneğin.bekiri. Zaten Belazuri bu konuyu işlerken. H z . no: 6706.h)'nin aktardığı bilgiler daha farklı ve net. Ali onun bu hanımı ile evlenir (İslam tarihinde bu evlilik tartışmasız ve itirazsız285 a. az önce Zehebi'nin eleştirdiği İbni Ebi Darem daha dünyada yoktu. Fatma ile ilgili de. 2 8 5 Mesudi (ö. baskıncılar kapıyı sıkış­ tırınca. Ensabü'l Eşraf.ibni Esir. kendisi de Süleyman'dan. . 1/586. bir ara Ebubekir tarafı (tabii başrolde hep Ö m e r var). 11/422.. Hz. Böylece bu suikast planı da başarısız olur.

287 Yakubi. sadace bildiklerini aktarır geçer. Ali ve Zübeyir'in kılıçla­ rını alıp evin içine giriyorlar (Çünkü e v d e muhalif olanlar vardı. 153 vd 'Kıssat'ü Sakife' bölümünde.H) ve Şehristani (ö. 2 8 7 Safecü (Ö. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. 2 8 6 tabii ki Mes'udi bunları anlatırken Zehebi gibileri olayı aktaran ki­ şilere çatmaz. Ebubekir'den önce Hz. Ancak kendi­ si Mute harbinde öldürülünce bu kez de Ebubekir'le haya­ tını birleştirmişti. onları alıp götürmek istiyorlardı). Ö m e r ve ekibi. Bu inanç benim yaşadığım ç e v r e d e de vardı. bir kadın araya girip tülbendini çıkarsaydı. Bu adam birçok önemli sahabeyi eleştiri­ yor. halifeliğin Muhammed tarafından Ali'ye verildiğini.764. ayıplanırdı.294. Seyyar/Nazzam (160-231) hakkında bilgi verirken bir yerinde şunu aktarıyorlar. Fatma bağırıyor ve "Eğer evimi terk etmezseniz ben türbanımı çıkarıp sizi Al­ lah'a şikâyet ederim" gibi ifadeler kullanıyor.h). Hz. kendi zamanın­ da itikadi bir mezhebin başını çekmiş olan İbrahim b.548. Bu yüzden onlar orayı terk ediyorlar. Daha enteresanı. o zaman hür bir kadı­ nın kavgalarda türbanını çıkarması önem arz ediyormuş. Anlaşılan. Ali ve arkadaşlarını evden almak için baskına gidince. çoğu insanların bunu bildiğini.dır: Olmuştur) ve bunlardan iki çocuk (Yahya ve Avn adın­ da) dünyaya gelir. Burada önemli olan. bu Esma.h). Buna uymayanın toplumda yeri yoktu. . O d ö n e m de buna benzer bir g e l e ­ neğin varlığı söz konusu. Bunlarda hayat böyleydi i ş t e . 2/139 vd. her iki taraf kavgayı bırakırdı. s. 'İspatü'l Vasiyye'. Yakubi (ö. Yakubi'nin de anlatımlarından Fatma'nın en azından psikolojik olarak rahatsız olduğu ortaya çıkıyor. iki kişi kavga ettiği zaman. ancak Ömer'in Ebubekir için 286 Mesudi.

Mesela adamın lakabı Nazzam'dır. kitabını redakte edenler de. ondan alıntı yaptık­ ları adamı göklere çıkarıyorlar. A l i ' y e gönderirken "Şayet direnirierse savaşırsınız" tali288 Safedi. el-Vafi bi'l Vefeyat. "Bu yalandır. Bunun anlamı. 71. 6/15.732. el-milel'ü ve'l Nihal. ifti­ radır" şeklinde tek bu iki kelimelik dipnot düşürmüşler. bir baloma her şeyi nizam ve intizam içinde olan kişi demek.Feda (h. A m a niye yalan-iftira? Bunun açıklaması yok. "Aslında korku olmasaydı bu adam İslam'a inanmazdı.328. Da­ ha sonra bu halifelik davası yüzünden Ali'nin evine yapılan baskında.çalıştığını ve buna engel olduğunu belirtiyorlar.ö). Her iki yazar bunu kaynaklarında işledikleri halde. O yalnız Allah'a inanan bir insandı. peygamberlere inanmı­ yordu (Yani deist bir insandı)" anlamında ona bir de bir ta­ nımlamada bulunmuşlardır. s. hem de edebi yapısı itibariyle çok gü­ zel demek. Safedi'nin bu adama itirazları yetmi­ yormuş gibi.ö) Ebül. Ali'yi de eleştirdiğini yazıyorlar. Ömer'i Hz. Fatma'nın karnına vurması sonucu Fatma'nın çocuk düşürdüğünü de aktarıyorlar. Şehristani. no: 9 1 . Ebubekir. gerçek olduğuna ka­ tılmıyorlar. . sadece evethayır şeklînde geçiştirme var o kadar. Bir taraftan sözünü ettikleri. Bu da diğerleri gibi bilgi vermektedir. Onun bu güzel tarafını belirttikten sonra. Peld m a d e m bu gi­ bileri (daha önce benzer bir örnek Zehebi ve Askalani'den vermiştim) dinsiz ve olayları çarpıtıyor. hem oluşturduğu cümleler anlam bakımından harika. Halbuki sözünü ettikleri kişi daha eski bir tarihçi. hicri 231'de vefat etmiş. o zaman İslami kaynaklarda bu gibi tartışmalara neden olan insanlara ne­ den yer v e r i l m i ş ? 2 8 8 İbni Abd-i Rabbîh (h. Ömer'in Hz. Aynı za­ manda bu kişinin Hz.

"Bazı ahmak-beyinsiz kişiler derler ki.732. 8/291. Zaten savunmalar kısmında bunun da y o ­ 290 rumlarına yer v e r e c e ğ i m . . Sonuçta Ali çıkıp Ebubekir'in yanına gidiyor ve onu ka­ bul ediyor. onun karnı­ na vurup çocuğunu düşürmüşler" diyor ve bu gibi yazarla­ ra küfür ediyor. Fatma karşı­ lıyor. Ebubekir'in halife seçilme­ sinden söz eden bölüm. Ebü'l Feda. 5/13. Ali ve Fatma'nın evini yakmak için götürüyor (yazar özellikle bu­ nu belirtiyor). herhangi bir itirazda bulun­ muyor. ya çıkıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ederler. Kendisi sadece tarihi bilgiyi verip g e ç i y o r . 2 8 9 İbni Teymiyye (h. Kur'an'ı kitap haline getirinceye kadar toplumun içine g i r m e m e y e yemin içtim. bazıları gibi savunma da yapmıyor. Fatma'nın evini yakıp yıkmışlar. Örneğin Fatma hayatta olduğu sürece Ali'nin Ebubekir'i kabul etmediği rivayetleri de anlatıyor. halifelik yüzünden Hz. tabii ki bu yazar olup bitenleri normal karşılıyor. Minhac'ü Sünne. Ömer. ya da evi yakarım" karşılığını veriyor. evimi mi yakarsın ne yaparsın?" diye soruyor.ö) bu konuda çok kısa bir bilgi veri­ yor. Tarih. Giden baskın grubunu ilkin Hz. 289 Endülüsi. 290 İbni Teymiyye. Ikdü'l Ferid. Hz. "Evet. Ömer'in elindeki ateş korunu görünce. Olay sadece bundan ibaret­ tir diyor. Kendisi. "Bu ne ateş­ tir. Bu arada şunu da söylüyor: Aslında sana karşı değilim. evden çıkmazlarsa. Bir de Ebubekir'e karşı halife adayı olan ve Ömer'in baskısı sonu­ cu Şam tarafina gitmek zorunda kalan Sad bin Ubade'nin de olayını anlatıyor: Sonunda Ö m e r adamını gönderip onu Şam'da katlediyor gibi bilgiler veriyor. Ö m e r giderken beraberinde ateş meşalesi­ ni de götürüyor.matını veriyor. tabii ki aynı yazar aşağıya doğru farklı şeyleri de aktarıyor. Bunu da.

Fat- 291 Ömer Rıda Kehhale. Muhammed'in kızlarından Zeynep Mekke'den M e ­ dine'ye g ö ç etliği zaman onun önünü kesiyorlar. Ebubekir. Bunun uzun bir bölümünü Ali'nin nasıl halifeliği kabul ettiği kı­ sımda zaten anlattım. O sı­ rada birileri onu. Fat­ ma'nın evinde toplanıyor. Hz. Fatma bu baskından 291 nasıl etkilendi konusuna açıklık g e t i r m e k . babamın cenazesini yerde bırakıp makamını sağlamlaştırmaya çalı­ şan. münasip olmayan bir şekilde e v i m e baskın düzenleyen. "içerde Fatma olsun fark etmez. Dolayısıyla Hz. içerde Hz. Fatma'nın durumu aynı madde­ ye tabidir. "Çok çirkin. bize halifelik konusunda hak tanı­ mayan kişilere halifelik sözümüz yoktur" diyor. ya çı­ kacaksınız veya evi sizin üzerinize yakarım" diyor. Bundan sonra çıkıp Ebubekir'e biat etmeye gidiyorlar.656)'in konuya ilişkin verdiği bilgiler farklı. "Ye­ minliyim ki. Ebubekir'in halife seçilmesi aşamasında Hz. ondan da bir kesit sunayım.Ömer Rıda Kehhale farklı bilgiler veriyor. Hz. ya da yakarım" diyor. " N e yapmak istiyorsun. "Ba­ na ateş verin" diyor ve "Allah'a yemin ederim ki. Fatma var" diye uyarınca o.. hamile olan kadın y e r e yığılıyor ve çocuk düşürüyor. "Dışarı çıkın" diye sesleni­ yor. En son yanındakilere.. A'lam-i Nisa. Ya bu iş olacak. . Fatma kısmında. bunu yapan kişinin katli vaciptir diye fetva veriyor. İşle bu yazar. O sırada Fatma. Muhammed bu­ nun haberini alınca. Kur'an'ı kitap haline g e t i r m e y e n e kadar bir y e r e çıkmam" diyor. Burada amaç. Ömer gelince. Ali'yi desteklemek isteyen bir kısım insanlar Hz. ancak Ali gitmiyor. 4/114. İbn'i Ebi'l Had iti (ö. bizi hiç takmayan. Bunu yapan kişinin adı da Hübar/Hebar b. Muhammed hayatta olsaydı. Ömer'i onların üzeri­ ne gönderiyor. ancak onlar dinlemiyorlar. Esved.

Çıkmazlarsa kesinlikle ben evi içindekilerle birlikte yakarım diyor. Avam. adamı ya­ lancı ilan ediyor ve bu şekilde üstünü kapatmaya çalışıyor. mu­ halefet yapsınlar ben de onları çıkarmayayım.975.el-Mütteki Hindi. Şerh'ü Nehci'l Belaga. Dolayısıyla sözlerine güven yoktur diyor. Ebubekir kısmı.ma'ya bunu yapan kim olursa onu (lan) da katlederdi/bun­ ların katli vaciptir diyecekti d i y o r . Mesela bir itikadı m e z h e p kurucusu olan Nazzam hakkında "Bu adam. no: 37045. b. Ömer'in Fatma'yı dövdüğünü. . A. cilt 20/579-584. Zımnen de olsa en azından Ömer'i kastediyor. no: 14138. İbni Ebi Şeybe (159-235) ve Hindi (ö. Fatma'nın yanında bu halifelik konusunda fikir alış verişi yapıyorlar. 292 ibni Ebi'l Hadid. 293 a. Kitabü'l Megazi. Bu­ nun üzerine Fatma içeri girip onlara bilgi verince kendileri çıkıp Ebubekir'in yanına. Yani burada olayı irdelemek yerine. Dar u ihyai'l Kütübi'l Arabiyye.h) bu konuda şu bilgiyi aktarıyor.429. Ali ve Zübeyir b. o arada Hz. Yani İbni Hadid'e g ö r e halife Ömer'in katli vacipmiş. Bunun verdiği farklı bilgi böyle. Kahir İsferaini (h.ö) de bu halifelik tartışmalarına değiniyor. Ebubekir halife seçilirken. M u h a m m e d ' e karşı komplo kurup suikast yap­ mak istediğini" iddia ediyor. halifeliğini kabul e t m e y e gidiyor­ 293 lar. Ancak bu şu de­ mek değildir ki bu insanlar senin evinde toplansınlar. 2 9 2 tabii ki yapanlar da belli. Musannaf. Kenz'ül Ummal. ancak bunlara inanmıyor.İbni Ebi Şeybe. yine Ömer'in imanının zayıf olduğunu. 14/193. Ömer bunu duyunca çıkıp oraya gidiyor (burada Ebubekir'den söz edilmiyor) ve Fatma ile karşılaşınca şunu diyor: Biliyorsun ki en çok ba­ banı seviyorum ve ondan sonra da seni. Hz.

Hakim. eldeki yazılı veriler bunu gösteriyor. "Bizim çocuk (Fatma'nın baskın anında düşür­ düğü çocuk) doğduğunda e ğ e r erkek ise adı Muhsin ol­ sun. Heysemi ve daha birçok tabakat kitapları da bu isimlendirme olayını aktarmışlardır. b. Fatma'nın evine yapılan baskında kendisi çocuk düşü­ rüyor. s. c. Kimi rivayetlerde geçiyor ki. Bazılarında Ö m e r kapı­ yı itince Fatma düşüyor ve o sırada çocuk düşürüyor. 43.Üsd'ül Gabe Hasan b. Muhammed henüz hayatta iken. bu ev baskınında aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. yoksa kesin olan bir şey var ki.. Mısır'ın Sünni ve meşhur şairi Ha­ 296 fız İbrahim bunu çok açık olarak şiirlerinde işlemiştir. Müstedrek. s.Ahmet b. Kimi kaynaklarda da Ö m e r kapıyı itince Fatma hem y e r e düşüp çocuk düşü­ rüyor. 103. Ya­ ni ecelle değil. Divan. 82: Burada Ömer Fatma'nın evini yaktı diyor.A m a ne hikmetse kitabında yer verdiği diğer inanç ekolle­ rinden ziyade buna çok yer ayırmıştır. b-) Hafız ibrahim. Hanbel 1/1 18. bizim de aynı kalıba/ölçüye gelen Hasan Hüseyin ve Muhsin olsun" d e m i ş . s. babasının vefatından birkaç ay sonra o da vefat ediyor.. Nasıl Harun peygamberin çocuklarının adları Şeber. Şübeyir ve Müşbir ise. Bazı İslami kaynaklarda Ali ve Fat­ ma'nın evini yakıyorlar. hem de Ö m e r kılıç kabzasıyla onun kaburga kısmı­ na vuruyor ve o b ö l g e d e kırılmalar meydana geliyor. 2 9 4 Konuya ilişkin İslami kaynaklardaki bilgiyi özetlersek. 296 a-) Muhibbüddin Taber. Hz. el-fark'u Beyne'l Firek. Kapı zorlanınca arkasındaki çivi de Fatma'nın göğüslerine batı­ yor ve bu hengâmeden sonra g i t g i d e durumu ağırlaşıyor. Delailü'l İmame. 295 a. 294 El-isferaini. . Ba­ zılarında Kuntuz adında biri baskın sırasında Fatma'yı tek­ meleyince çocuk düşürüyor deniliyor. Ali kısmında. Konuya ilişkin varolan rivayetlerde biraz fark var. 2 9 5 Bu ancak ek bilgi/detay.

Selim b. ancak babam gitti şeklinde uzun bir hadis aktarıyor. doğrusu beklenmemesi gereken bir durumdur.Yine en başta Buhari'de g e ç e n ve Ebubekir'in kızı Ay­ şe'nin anlattığı bilgiler var. "Bu Nasel'i öldürün. Kays Hilali. yeni bir cenaze merasimi yapalım (in­ sanlar demesinler ki Fatma bunlardan kırgın bir şekilde ay­ rıldı gitti). 386-395 . Ayşe bir da­ ha sorar.. Ebubekir ve Ömer'in zoruna gidiyor ve hatta gidip kabirden çıkaralım. 2 9 7 Burada Selim Hilali'nin anlattığı farklı bir şey daha var onu da eklemek istiyorum. Ayşe. her taraftan Müs­ lümanlar onu ablukaya almışlar ve mevsim de hac sezonu. 2 9 8 Burada konunun özetine ara verip farldı bir şey eklemek istiyorum. N e ­ den? Açıklayayım. Yani Ayşe'nin bu kadar bilgiyi sızdır­ ması. Megazi. Onlar da. "Gitme" dedi/engel olmak iste­ di. ölene kadar ko­ nuşmaz gibi bilgiler vardı. senden sonra Müslümanlar halife Osman'ı katlettiler derler. onları daha önce anlattım. Ö m e r babama.3/365 ve devamı. e v i m e gel halifeliğini kabul ede­ yim diye. s. 298 ibni Şehraşub. Menakib'ü Al-i Ebi Talib. kâfirdir" tali­ matını verir ve hacca gider. "Artık benim için M e 297 Buhari. Osman hakkında. Osman halife olmuş. Hayber bölümü kısmı. "Peki daha neler oldu?' Onlar. mezarı nerede göster gibi zorluklar olurdu. Ali'yi halife seçti" yanıtını verince Ayşe. "Millet Hz. c. Bir de anlatıl­ dığına g ö r e Ali Fatma'yı kendi evinde g ö m m ü ş . Dönüşte henüz M e d i n e ' y e var­ madan yolda bazılarıyla karşılaşır. Ali Fatma'yı gizlice defne­ dince. Fatma'nın ölümünden sonra Ali babama haber gönderdi. Aslında Ayşe'nin az önceki bilgiyi vermesi de olağanüstü bir olaydır. Ha­ ni veraset davasından dolayı Fatma kızar. ama ters tepebilir düşüncesiyle yeniden planla­ rından vazgeçiyorlar. Hz. "Benden sonra M e d i ­ n e ' d e neler oldu?" diye sorar. tabii ki Ali'yi bir daha zorlayacaklardı.

Avam'ın kılıcını zorla alıp onu etkisiz hale getirir­ ler. 13. f. Hz. Ali'nin de kılıcının zor299 a. bu açıklama en başta Kur'an yorumcusu. 4/343. . sayısız İslami kaynakta geçmektedir. ben de söyledim.İbni Manzur. Nasel md. Ümmü Küllab ve açıkça A y ş e ' y e "Senin durumun çelişkilidir" di­ yor.310ç ö) kay­ naklarında.722). yine meşhur Fahrettin er-Razi (h. Oradakilerden biri Ayşe'nin bu çelişkili durumuyla il­ gili altı mısralık bir de şiir söylüyor. 8/14. Nasel md. b-Taberi tarihi. el-Kelam'u fi'l Ahabar kısmında. 4/459. Yine aynı şekilde Hz. 'el-Mahsul fi ilmi usuli'l fıkıh' c.Zebidi.ibni Kuteybe. Zebid-i (1205.571). cennet müjdesini alan on kişiden biridir. 80-88. 2 9 9 Eve baskın yapanlar.606) kayna­ ğında. Ayşe orada "Keşke Osman öldürülmeseydi" deyince adamlar artık dayanamıyorlar. katli vaciptir dedin. Nasel md. diğer insanlar da söyledi. İbni Asakir (h. c. cilt. şimdi de farklı konuşuyorsun" deyince Ayşe. g.h) gibi önemli şahsiyetler işlemiş ve bazıları gibi kurtarma operas­ yonlarında da bulunmamışlar: Aktaran şahıslar güvensizdir gibi yakıştırmalarda bulunmamışlardır. tarihçi Taberi'nin (h. Tarih'u Medinet'i Dımaşk. Hz. 2-) el-Kamil Cemel vak'ası bölü­ mü. 3/206. Lisanü'l arab. Şuna da hep vurgu yapıyorum ki bu Zübeyir. A m a isterim ki konuya ilişkin son cümlem ilk cümleden daha güzel olsun" diyor.630). el-lmam ve'l Siyase. İbni Kuteybe (h. d. Osman kâfirdir. s. İbni Menzur (H. Ali'nin halife seçildiği kısım. Bu. İbni'l Esir (h. "Doğrudur. Adı Ubeyd b.Fahrettin er-Razi.İbni Asakir.İbni Esir: 1-) Nihaye. Ali'yi destekleyenlerden Zübeyir b. Hasan kısmında. Tacu'l Arus.dine'ye yerleşmek uygun olmaz. Hz. Ali halife olunca orayı terk e t m e m lazım" diyor ve tekrardan yarı yoldan dönüp Mekke yolunu tutuyor. Şunu özellikle vurgulamak isterim ki. Veb. doğrudan söylüyorlar ona: Sen milleti teşvik ettin. e.276). 11/670.

İslami kaynaklarda. Zaten Hz. "O zaman kellen gider" dediği ve Fatma'nın Ebu­ bekir'e. içeri girmesinler diye Fatma'nın başındaki örtüyü ya çıkar­ dığı ya da burayı terk etmezseniz çıkaracağım dediği şek­ linde bilgi de var. Ömer'den sorarlar. Bu arada Fat­ ma. Ve hele Ömer'in şu alaylı sözleri birçok y e r d e geçiyor: Baskın sırasında ev yakmayı Fatma ile tartışırken. Ali kısmında bu konuda gerekli bilgileri verdim. Şayet si- . Muham­ med'in kabri başına gidip ağladığı gibi Fatma'nın da gidip babasına seslendiği ve manevi şikâyette bulunduğu. ken­ disi yüzünü çevirir ve onların selamını bile almaz. Hasan-Hüseyin'lerin ağladığı da an­ latılıyor kaynaklarda. Fatma. gönlünü almak için Ebubekir'le Ömer. Hatta Hz. M u ­ hammed'in kızıdır sen nasıl evini yakarsın diye? Ömer. Bir ara helalleşmek. "Sen­ den sonra Ebubekir ve Ömer'in başımıza getirdiklerini g ö ­ rüyor musun?" dediği ve bu arada ağladığı rivayetler ara­ sında geçiyor. Bunları anlatan kaynakları kısmen verdim. Baskın sı­ rasında Ömer'in elinde ateş var. Fatma'ya gidip selam verince. Ali'yi Ebubekir'in yanına götürürken kendisi. mahalle sakinleri. "Yaptıklarımla baban Muhammed'in icraatını daha da güçlendiririm" diyor. Hz.la alındığı anlatılıyor. "Peki Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" dediği zaman Ömer'in. "Peki beni dul. evi yakmak ister. Ali. Yine Ebubekir'in Ö m e r ' e verdiği şu talimat birçok İslam o l o g tarafından işlenmiştir: "Gidin onu getirin. Fatma ona yalvarır gibi açıklamaların geçtiği kaynakların haddi hesabı yok. ben yakarım yanıtını verir. Bu baskınlardan sonra Hz. birçoğunu başlığın sonuna doğru dipnot olarak ekleyece­ ğim. Ö m e r ekibiyle birlikte evi basınca. çocuklarımı da yetim mi bırakmak istiyorsun?" dediği şeklinde bilgileri de var. Muhammed'in kızı olsun.

Kenz. Elde o dönemle ilgili (o da tek taraflı. Ebubekir itiraf ediyor ki.'Hindi. ancak fit­ ne var diye görevi üstlendiğini söyler. o örgüt kad­ roları hakkında bu kadar olumsuz bilgiler yazılmışsa. Kabul ederler 300 a. keşke Fatma'nın evine baskın düzenlemeseydim diyor. Müıuc'ü Zeheb. 2/308.Muhibbüddin Taberi. Baskın sırasında Zübeyir'in kılıcını alıp kırıyorlar. Bir dini v e y a örgütü savunanların kaleminden o din. gelmezlik yaparlarsa onlarla sava­ şın ve yakalayıp en onur kinci bir şekilde getirin" di­ yor. g ö r e v Ali'nin hakkıydı. Fatma da e v d e olsa yakarım diyor. e. Bu olup bitenler karşısında 20 yaş civarındaki Fatma kendi normal kaderiyle mi ölmüş v e y a öldürülmüş mü bu­ nun yanıtını artitc okuyucuya bırakıyorum. 4/114 ve devamı Ömer. Ömer ve Ha­ lit b. Aynca burada dipnotta geçiyor ki. 1/168. açık­ çası insan daha beterini mülahaza edebilir. bu olup bitenler yüzünden Fatma'nın çocuk düşürdüğü ve Ali'nin kafasına urgan geçirilip götürüldüğü yazılı. Ali'nin evine yapılan baskında Zübeyir kılıçla saldırıyor. 3 0 0 Birçok İslami kaynakta Ebubekir'in (ölüm döşeğinde iken) bu ev baskınıyla ilgili itirafları var: Bana karşı savaş da yapmış olsalardı. s. Velit ekibi. Kimseyi cani ilan etmek gibi bir yaklaşımım yok.Belazuri. Yine bu arada Ömer'in Fatma'yı kapı ile duvar arasında sıkıştırdığı ve Ömer'in ekibi tarafından dövüldüğü. Yine bazı kaynaklarda açık bir şekilde Ö m e r bu bas­ kında Fatma'nın evini yaktı anlamında bilgi v a r .Mes'udi. Bunun dışında o dönemle ilgili zaten başka kanıt mümkün değil.ze karşı koyarlarsa. b. Imame-Siyase. Ebubekir Ali'ye hak veriyor. d.İbni Kuteybe. Zübeyir ve Ali'yi zorla alıp götürüyorlar. A'lam-i Nisa. ..Ömer Rıda Kehhale. c. 22. ben de bunları bir araya getirerek takdim e t m e y e ça­ lıştım. 2/263. En^b. Bu bilgileri İslami ve dolayısıyla o dönemi savunan kalemşörlerin kaynaklarından topladım. resmi İslam tarihine dayalı) bazı yazılı bilgiler var. f. Fatma ağlayınca millet de ağlıyor ve şehir adeta mahşer gününe dönüyor. Riyad'ü Nadre.. no: 14060.

Yazdığı kitaba kendi adını takarak Kitab-ü Selim' demiş. f. Bu­ nu yazan. Hz. Şunu da belirteyim ki.İbni Ebi'l Hadid (h. net bir şekil­ de Ömer'in bu ev baskınında Fatma'yı dövdüğünü yazmış­ lardır»! Şimdiye kadar konuya ilişkin verdiğim bilgileri. 103. . Kays Hilali'dir.İbni Hacer Askalani (852. Çünkü O zaman M e d i ­ n e ' d e değildi. Taberi gibi İslam tarihçileri. ancak Zehebi. İsmail oğlu Muhammed bugünkü Özbekistan'ın Buhara kentinde dünyaya gelmiş. İbni Hacer Askalani. Zaman içinde halife Ö m e r döneminde ken­ disi M e d i n e ' y e yerleşir. resmi İslam'ın dışın­ da bazı bilgiler verdiği için. yaygın İslami kaynaklardan sağladım. Sözünü ettiğim yazar. c. Burada bir bilgi v e r e y i m . s. Hz. 1-) Siyer-i A'lam 15/578 ve 2-) Mizan'ül itidal. A m a sözünü ettiğim yazar.v e y a etmezler bu ayrı bir şey. 1/268.548)el-Milel ve'l Nihal.h) 'el-Vafi bil'I Vefeyaf. b. 6/49. Bu adam hicretten iki yıl önce dünyaya gelmiş ve yine hicri 76.h).Zehebi (748. Muhibbüddin. Ali ile bir­ likte çalışmış bir yazarın kaleme aldığı kitabından bazı çar­ pıcı bilgiler özetlemek isterim. ona karşı da cephe alınmış ve yazdıklarından hep kaçınmak istenmiştir. Muhammed henüz Mek­ ke'de iken dünyaya gelen "Selim b.M e 301 a. d. Hz. Hz. ben oralara gir­ miyorum. s. Bugün İslam aleminde Kur'an'dan sonra gelen Buhari adındaki hadis kitabıdır. Halbuki İslam'da ilk tarihçidir o.656). Şerh'u Nehci'l Belaga.A. 6/15. İbni Ebi-1 Hadid. meşhur. e.Safedi (764. 1/21. Muhammed döneminde yaşamış.h). Şehristani. Kendisi o d ö n e m d e yaşadığı hal­ d e . 1/139. daha sonra M e k k e .h) el-ferk'u beyne'l firek. A. Kahir Bağdadi. yılında vefat etmiştir. Şimdi ise en eski ta­ rihçi. Safedi. bu konular­ da Şia kaynaklarında bambaşka bilgiler var. (429. Muhammed'i görmemiş.Şehristani (h. Kahir Bağdadi. Lisan'ül Mizan.

ancak dağınık oldu­ ğu için onlarınki hep g ö z d e n kaçmış. Aslında onun yazdıkları. mücadele vermiş bir Müs­ lüman'dır. Yani şimdiye kadar anlattıklarımın hemen hepsini jaten içeriyor. hicri 256'da vefat etmiştir. olayların içinde olan Selim Hilali gibileri yanlış kabul edilmektedir! Kaldı ki. biraz önce de belirttim. bu adam hep Hz. ancak ilave bilgiler de var. ancak burada yalnız Fatma'yı ilgilendiren noktaları yazacağım. ancak tüm kitabı­ nı bu gibi konukra ayırdığı ve bazı konuları da net konuş­ tuğu için onunki g ö z e çarpıyor ve bu nedenle de Sünni ke­ simin çizgisi dışnda biri olarak değerlendiriliyor. Halbuki aynı bilgiler İslanii kaynaklarda da var. "Senin yüzünden ne yapalım ya Ömer bizden ne is- . Yazar Hz. Fatma'nın kapısına varınca Fatma. Yani Muhammec'den yaklaşık 3 asır sonra. Yine Ebudavud'un yazan 275'te. Ali ile yaşamış. Ben kısmen Ali bölümünde bunları ekledim. A m a labii ki yazdıkları resmi İslam tarihiyle ters düşüyorsa elbette ki iyi karşılanmamıştır. Kitap bu gibi konulara özel hazırlandığı için her şeyi çok detaylı almış. o da çok deği­ şik coğrafyalardan gelip Muhammed hakkında bilgi topla­ yıp yazanlar doğru kabul edilirken. Ali hakkın­ da da farklı bilgiler veriyor. Selim Hilal-i'ıin kitabındaki bilgileri özetlerken. tekrar olmasın diye şimdiye kadar anlattıklarımı bir daha yazma­ yacağım. Bu baskın şuasında Ömer. ben onlardan bir kesit sunacağım. meşhur-yaygın olan Sünni ke­ simin anlattıklarımdan pek de farklı değil. Tirmizi'nin 279'da ve Sünen-i Nesai yazarı da 303'te vefat etmişlerdir. Bu kısa notu düş­ tükten sonra kitabından bir özet vereyim. Muhammed dönemin­ de yaşamış.dine'ye gidip Hz. Yine en az Buhari kadar önemli olan Sahih-i Müslim'in yazan Nişaburludur. vefat ettiği ta­ rih 261'dir. Muhammed'e ait bu hadisleri toplamış.

fitne çıkacak. Onun için ben araya girdim diyor. kılıçlar hep havada uçuşuyor. Fatma ba­ ğırınca onun yanlarına ve kollarına da vuruyor. Ali o haliyle bile Ebubekir'den soruyor. Bu arada Fatma'nın bu halini gören Ümmü Eymen ve Muhammed'in eşlerinden Ümmü Seleme. Ö m e r kapı arkasında Fatma'ya kılıçla (kınından çıkarmadan) vuruyor. Hz. Fatma hep "Baba senden sonra bunlar başımıza neller getirdiler!" şek­ linde feryat ediyor. e v e t haklısın. hangi yüzle sen bu insanların başına geçip de halife oldun. ne istiyorsun bu kadından diye. ağlamayan yoktu. Bu arada Ebubekir. Fatma burada aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. Ö m e r onlara da çatıyor. Ebubeldr A l i ' y e . Yazar bunları Selman-i Farisi'den akta­ rıyor ve şunu da söylüyor: Fatma o kadar bağırıp çağırıyor­ du ki. Ve ilkin kapıdan başlıyor yakmaya. Hz. Ali dışarı fırlayınca onu yakalayıp boğazına ip geçiriyorlar. Bu arada Ebu­ bekir'in ekibi şahitliğe başlıyor: Ömer. evin etrafında odun çem­ berini oluşturun evi yakarım diye.tiyorsun?" şeklinde tepki gösteriyor. Ö m e r ' e kızıyor. hatta Ebubekir bile ağlıyordu. ancak Idmse kabul etmiyor. ama çok da riskli" demişti. An­ cak Ö m e r eylemlerine devam ediyordu ve " H e l e bizimle bu kadınların haline bakın" şeklinde Fatma'nın durumuna hiç acımıyordu diyor. Bu nedenle ben bu g ö ­ revi üstlendim. Selim'in anlatımına g ö r e adeta savaş alanı. "Evet halifelik senin hakkın. Hatırlanacağı gibi başka bir y e r d e yaz­ dım İd. Ö m e r ekibine talimat veriyor. hangi hakla. bi­ ze ve kadınların haline bakın diyor ve onları oradan kovu­ yor. tabii ki tek taraflı. hem de halifelik olmaz" diyordu. ben de şahidim İd. "Bizim ailede hem pey­ gamberlik. M u h a m m e d bir sözünde. Muhammed'i unuttunuz. . neden bu ma­ kamı gasp ettin diyor. an­ cak Hz. ne çabuk Hz.

Bu kaynaktaki açıklamalar çok teferruatlı. Muhammed'in görevi Ali'ye devredeceğini an­ layınca. ailesi ve hele çocuklarına karşı haysiyet kırıcı bir şekilde ve arka­ larından çekerek Ebubekir'in yanına götürmeleri ve orda da "Şayet Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" diye sor­ duğunda. bir de 386 ve devamı. kendisi bunun bilgisini alıyor ve plan sonuçsuz kalıyor. Selim kitabında hep o dönemle ilgili trajedileri an­ latıyor.Mukatil b. ancak konular çok dağınık.Cevheri (323.İbrahim b. Hila Sakafi (h. 149 ve devamı.Muhammed halifelikle peygamberlik aynı ailede olmaz di­ yordu. Fatma'nın bu halini g ö ­ ren mahalle sakinlerinin de ağlaması ve Ali'nin Muham­ med'in mezarı başına gidip onları manen şikâyet etmesi.283'te vefat etmiş) 'Kitabü'l Garat. ben sadece kısa de­ ğinmelerle geçiyorum. Ali'nin Doğazına urgan geçirerek toplum. M u h a m m e d ' e karşı ter­ tiplenen başka biı komplodan söz ediyor. bu yazar kitabında Hz. bunu da hatır­ latayım. Fatma ve çocuklarının ağlamaları. el-esrarü'l Fatimiyye. Atiy/e. 1. . 'el-Halafet'ü ve'l imame' 4. Güya EbubekirÖ m e r Hz. Fadıl Mes'ıdi. Bu yazarın çoğu anlattıklarını başka birkaç kaynakta da g ö z d e n g e ç i r d i m . 3 0 2 Dediğim gibi bunların hemen hepsi İslami kaynaklarda var. . Sakife ve Fedek. 2. parçalı yazıldığı için sanki hiç yokmuş gibi bir durum söz konusu. Şia âlimlerinden başta Meclisi'nin (1111 hicri yılında ölmüş) yazdığı 110 ciltlik 'Biharü'l Envar' adlı yapıtındc daha ağır suçlamalar var. 302 Kitab'ü Selim Hilal s. ona karşı yeni bir komplo hazırlıyorlar ve yaklaşık 10-15 kişilik bir baskın grubu Veda haccı dönüşünde 'Cuhfe' denilen y e r d e Muhammed'i öldürmeye hazırlanırken.M. "O zaman kellen gider" demesi.'te ölmüş). İşin ilginç yanı.' 3. Ömer'in ona.Hz. Zaten çoğu kaynakları konunun başında takdim ettim.

halifeli­ ğin ne şekil ele geçirildiğinin bir kanıtıdır. Bu söz de birkaç y e r d e geçiyor. 1/156. A'lam-i Nisa.Ali'nin evinde onunla beraber hareket eden Zübeyir b. Bütün bunlar hem Selim kitabında. s. 6) Kitab-ü Selim b. İbiliyorum halifelik senin hakkındi. hem de daha önce belirttiğim İslami kaynaklarda anlatılmaktadır. Fatma'nın evi­ dir!" diye uyardıklarında o. 7) ibni Kuteybe. sen gittikten sonra nerdeyse beni ortadan kaldıracaklar" demesi hep İslami kaynaklarda anlatılmakta­ dır.. "Evet.. ancak fit­ ne var. Ensabül Eşraf. 1/588 vd 2) Ibn-i Abdirabbih. birçok güvenilir İslami kaynağında da anlatılmaktadır. 4/114 vd 4) Tarih-i Yakubi. "Gidin on­ ları en disiplinli ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkartıp g e ­ tirin. Ö m e r bu ev baskınını gerçekleştirdiği an Fatma'nın ondan "Evimi mi yakıyorsun?" diye sorması ve onun da alay edercesine Fat­ ma'ya. Yine Ebu­ bekir'in Ali'ye. Ikdü'l Ferid. Hele babasın­ dan kalan mal ve özellikle de Fedek'i vermemeleri ve da­ ha sonra gelen İslam idareciler bunu kendi yakınlarına ve yandaşlarına dağıtmaları tartışmasız bir konu. Hele Ebubekir'in Ö m e r ' e . . gelmezlik yaparlarsa onlarla savaşın" cümlesi. birçok kaynakta anlatılmaktadır. Ebubekir'in halife seçilmesi kısmı. Yine Ömer'in baskını sırasında çevredeki insanlar onun elinde ateş görürken. el-tmame ve'l Siyase. Halife Ebubekir bölümü. Fatma olsun ben gerekeni ya­ parım diyor. Avam'ın. 3) Ömer Rıda Kehhale. s. 5/13. böyle yapmakla senin babanın getirdiği dini daha da güçlendirmeyi amaçlıyorum" demesi birçok kay­ nakta yer almaktadır."Görüyorsun. 388 ve devamı. Ö m e r ve ekibi e v e gidince bu zulme dayana­ mayıp da kılıcını alıp dışarı çıkması ve sonunda etkisiz ha­ le getirilmesi. ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim' demesi. Kays Hilal-i. 2/141 vd 5) Tarih-i Ebufida. 3 0 3 303 DBelazuri.21 . " N e yapmak istersin.

Mcnakıb-i Fatma. 10) Muhammed D. Kısacası durum iç açıcı değildir. diğer adı. Nazzam/ibrahim b. cilt 2/141 10) Hindi. 11) Taberi. 13) ibni Halili. Merak eden ve Arapçadan anlayan varsa. "Fatma ben­ den bir parçadır. 1 16-119. Hani el-Basrî ksmında. Elif harfi.764. s. 6) Safedi (h. Seyar b. Tarihi.6). Fatma kısmında. 4) Ömer Rıda Kehhale. 2. Ahmet b. Sakife beni Saide bölümü.ö)' el-Mille ve-1 Nihal' 1/14. Istihlaf kısmı.852.h). Tarih'ül Hulefa. Müslim. Kenzü' Ummal. 'Ebubekir b. 153 9) Tarih-i Yakubi. 305 1) Belazuri. Ali b.'EI-Vafi bil Vefeyat'. a) 'Riyad'ü Nadre'.738). tabii ki bu kaynaklarda Ebubekir nasıl halife oldu. Riyad-ü Nadre. 9) Zehebi (Ö. 1/582-589 ve 2/259 ve sonrası. 8) Isferaini. (279)Ensab'ül Eşraf. onu üzen beni de üzmüş o l u r " 3 0 4 gibi sözleri de g ö z önüne alındığında. (346) a)"lspat'ul Vasiye" s.292. 3 0 5 8) Mesudi. 'el-lmame ve-s'Siyase'. Ömer'in rolü. b) Siyeri A'lam. kafa yorabi­ lir. cilt Ebubekir bölümü.' 14) Buhari. Nizamiye ekolü kısmında. Hz Ali ve Fatma'nın durumu detaylıca işlen­ miş. 3) Mesudi. A'lami Nisa. 3/202 12) MuhibbüddinTaberi. 7) Ebü-I Fetih Şehristani (h. Ahkaın kitabı. 'Lisan'ül Mizan' Ulvan b. Bed'ül Hak.Bu olup bitenlere karşı ve Muhammed'in. Ebubekir ve Ömer'in durumunu izah etmek gerçekten zor. b) 'Zehairü'l Ukba. Muham­ med b. a) Mizan'ül İtidal. 1 I) Muhibbüddin Taberi. no: 14060. 15/ 578 yine Ahmet b. (429) 'el-Ferk'u beyne'l Firek' adlı yapıtı. Kuhafe. 2) İbni Kuteybe Dneveri (279).' 12) İbni Hacer Askalani (ö. Davud Beceli ve ibni Ebi Darem md. Da­ ha fazla bilgi için ben uzun bir kaynak listesini aşağıya alı­ yorum. b) 'Mürucü Zeheb' kay­ nakları. Muhammed Sırri (ibni Da­ rem) bölümünde 1/139.548. Onu kızdıran beni de kızdırmış olur. Hz. Sırri (İbni Darem) kısmında.. Şehraşub. Tarih. 5) Yakubi (h.c). 4/1 14-1 17. Mebakıb-i AI-i Ebi Talib. 1/168 304 Buhari. ispatül Vasiye. .

Ebubekir kısmı. 15) İbni Asakir. b. miladi 581 veya 586'da doğmuş. cilt. 16) A. 22) Ebü-I Feda. hem Ebubekir. 'Minhac'ü-s Sünne. Ebube­ kir'in halife seçilmesiyle ilgili. 25) ibni Abdirabbih. Tac: Nikah kısmı. Razzak. 20) Kenz'ül Ummal. Mucem-i Kebir. cilt 8/463. 'Tarih'. Ali ile evlenmemiş iken. Şimdilik şunu söyleyeyim: Müslüman kamuoyunda yanlış bir bilgi var: Bir kere Fatma dışındaki kızlar Hz. Bunu bu kaynağımda özel bir başlık altında anlatacağım. el-Osmaniye. Musannaf. Savaik-i Muhrika. "Kızım kü­ çüktür. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Kaldı ki. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor. hem de Ö m e r ona talip oluyorlar. 'Ikd'ül Ferid'. Ebubekir kısmı. Ömer.ibni Eesir. Fatma ise miladi 605 v e y a 609 tari­ hinde dünyaya gelmiş. . Hz. 2/287. N o : 7175. Sahife beni Saide kısmında. Denilebilir ki. Ebubekir kısmında.Ali Nasıf. 19) Taberi Tarih-i 3/430 Ebubekir kısmı. Muhammed'in de- Sjı. Bidaye-Nihaye. Sakife Beni Saide bölümü. 26) Cahız. 8/290 ve devamında. nerdeyse Mu­ hammed'in yaşıtı.Tabakat-i Ibn-i Sad. no: 3219. 21)Taberani. Ali'ye v e r i y o r 3 0 6 .Nesai. d. 23) ibni Ebi Şeybe. 24) ibni Teymiye (661-728). 7. Fatma he­ nüz Hz. c. aranızda yaş farkı vardır" diyor ve onlara değil de.c) 60 Yaşlarındaki Halife Ö m e r Hz. no: 38201 ve 38211. no: 9758 vedevamı. Ümmü Gülsüm) o küçücük yaşta evlendirdi ve hem de Osman onların dedesi durumundaydı. 18) İbni Kesir. 5/ 269. no: 14113. 17) Ebni Ebi Asım. 27) Heytemi. bab. Hz. . Bu durumda. el-Ahad ve'l Mesanî. Rukiyye. Ömer ile Fatma ara­ sında yaklaşık 25 yıllık bir yaş farkı var. 306 a. Nikah. Musannaf. Üsd. no: 43. madem onun için yaş farkı o kadar önemliydi. peki niye diğer kızlarını (Zey­ nep. Aşerei Mübeşşere. Sakife Beni Saide. Megazi kısmında. . 30 ve Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. ancak Muhammed. 13.

. yılında dünyaya geldiği ortaya çıkar. Bir kere şunu akılda tutmak lazım ki. Bir de zaten İslam tarihçileri. kocası Ömer kaç yaşında? Kabul edelim ki Ümmü Gülsüm. Hz. Hüse­ yin ve Zeynep'le-e 1'er yıl süre versek. günün bi­ rinde Fatma'nın kızıyla/yani Hz. Fatma'yı alamayan Ömer. Peki. yılında evlerir. Ondan önce doğan Hasan. durum daha da farklılaşır. Hz. çocuklarla oynuyor­ du. konuyu işleyen tarihçiler nezdinde tartışmasızdır. acaba kızcağız evlenirken kaç yaşlarındaydı. Ö m e r en az 40 yaşlanndaydı. Z e y n e p ve Üm­ mü Gülsüm olunca. Ali-Fa:ma evliliğinin de hicri ikinci yılında oldu­ ğu kesin ve bir yi da Ümmü Gülsüm'ün anne karnında kal­ ma süresi olsun. Hz. bu 15 yıl içinde önce Hasan. Fatma'nın evlenmesinden 15 yıl sonra kızı gelin olur. İslami eserlerde. Ömer'in evlendiği Ümmü Gülsüm. yine en az bu kızın hicri 6. Bir kere bu. Hüseyin. daha sonra Hüseyin ve Zeynep dünyaya geldiğine ve daha sonra Ümmü Gülsüm doğduğuna göre-. Fatma'nın dördüncü sı­ rada doğurduğu çocuğudur. Hz. bu çocuğun doğduğu yılı yazmışlardır. A m a daha btmedi. Kız kesinlikle Hz. Hz. az sonra bu kaynaklardaki bilgi­ leri sunacağım. Fatma'nın ilk çocuğu olsun. bu da çok anormal bir fark­ tır.. yılında gerçekleştiği zaman. Bu. Ali ve Fatma'nın ilk çocuğu değildir. Bu arada Ömer'den sorarlar. 2.. Muham- . işin mate­ matiksel yanı. Muhammed'in torunuyla evlenir ve bu iki çiftten Z e y d ile Rükiye adlarında iki çocuk dünyaya gelir. Yani.. "Ömer'le evlenirken kız henüz ergenlik çağma gelmemiş.. Hz.Ne gariptir ki. o zaman kızcağız 13-14 yaşlarında. amacım aşk değil. Ali-Fatma evliliği h. Hele Fatma ve Ali'den doğan çocuklar da sırayla Hasan. Ömer. Halife Ö m e r bununla hicri 17. Ömer de 55 yaşlarındaolmuş olur ki. sen bu çocuğu ne ya­ pacaksın diye..

Asbahani. A m r Ömer'in yanına va­ rıyor. N o : 4620. "Eğer beni Ö m e r ' e verirseniz ben Hz. el-Agani. Belli ki bunlar Ayşe'nin direktifleridir. Tabakat. "Gittim söyledim kabul et­ medi" diyor. Muahammed'den dul kalan A y ş e ' y e . konuyu kapatıyor ve böylece kızcağız Ömer'den kurtuluyor. ira­ desi yok ki. elalem bizi seyreder" diyor. Muhammed'in Hanımları adlı yapıtım s.. her gün senin yanında ba­ ba baba diyecek. ben bu 309 sert adamı ne yapacağım diyor ve onu kabul e t m i y o r . Ö m e r orada Amr'a. seni rahatsız edecek diyor. Razzak. 2/450.Hindi. bunları bilmiyor. "Bu aklı sana Ayşe verdi değil mi?" diyor. Ö m e r bir gün. 239 . N o : 37590. nor 10351-354. 3 0 8 Hâlbuki Ebubekir 634'te vefat ettiği zaman bu kız henüz annesinin karnındaydı ve Ebu­ bekir öldüğünde Ö m e r yaklaşık 50-53 yaşlarındaydı. Çünkü bir kere kız daha çocuk. Musannaf. Muham­ med'in kabrine koşar orda bağırırım.İbni Sad.. Ömer'in ailesi bölümünde.8/463. Kenz'ül Ummal. Bu ayrı bir Ümmü Gülsüm/Halife Ebubekir'in kızıdır. Utbe'yi kendine eş olarak istiyor. Hz. 3 0 7 Yeri gelmişken. b. dul kalan Ümmü Eban b.A. Aslında Ayşe kabul etmiyor. yoksa kız daha çocuk. Ayşe ona. El-Kamil. Yine Ö m e r halifeliğin son yıllarında. O ara-^ da kız. ayrıca bunlardan iki çocuk da dünyaya geliyor? şeklinde çok net bilgiler v a r . 309 Kur'an'da Kadın ve Hz. b.med'e akraba olmak isterim diyor ve bu evlilik gerçek­ leşiyor. kadın. ancak Ö m e r ' e bu şekilde yanıt veriyor. 3/500.İbni Esir.Zehebi. 307 a. bu çocuğu ne yapacaksın. halife Ö m e r ' l e ilgili şu hadiseyi de özetlemek isterim. bize bu konuda yardımcı ol diyor. 308 a. As'a bildiriyor. "Git kız kardeşin olan Ümmü Gülsüm'ü bana iste" diyor. Ayşe o arada durumu A m r b. 16/31. c. Ümmü Gülsüm md. c. Demek ki Ö m e r başarabilseydi bunu da eş olarak alır­ dı. Siyer-I A'lam.

Taberani M. onun da kucağına çocuk vermeyecek niydi? Bir taraftanMuhammed ve Ebubekir'in cinayetlerinden sorumlu/bunu yapıyor. sayfa 381 ve hadis no. Zevaid. şöyle devam ediyor: Eşim Muhammed'k birlikte y e m e k yiyorduk.1053. d. Mulammed'in torunuyla bu evliliği yapınca da. . diğer taraftan onları çok sevdiği 310 a. C.Buhari. peki ya eğer başarsaydı Ebu­ bekir'in o ufakığını ne yapacaktı. Çünkü mesaj gayet n e t . madem böyleyse. Biz birlikte yenek yerken. Tefsir bölümü. no: 3062. Vasit. O sırada Ö m e r ordan geçti. El-Elebu I Müfred. onun parmakları parmaklarıma değdi. erkeğin 0iyle yemek yemesi b. erkekler yanında kalmama ayetleri geldi diyor. IV. En başta Bıhari'nin anlattığı şöyle bir olay var. s. Sanrım yoruma gerek yok. 3 1 0 Bunlar anlatmaktan maksat. İbrahim bölümü ve M. Ömer'i bu konuda iyi tanımak. İbrahim b. 192. c.Heysemi.Tabari.Burada çok ildnç bir örnek daha vermek istiyorum. o zaman bu ufacık kı­ zın kucağındali iki çocuk ne. Ahzab sursi tefsiri. onu çok sevmek niye­ tiyle yapmak iitediğini. IbniKesiri Suyuti ve daha birçok müfessir de Ahzab sursi 53. Zaten Ö m e r ' l e ilgili özel bir bölümde da­ ha önce işledin.Sagir. f-Asbahani. ayet bağlamında. no: 226. Eşin ona.8/408. buna bir-iki somut örnek vereyim dedin. "Buyrun sen de g e l " dedi ve geldi. bab 483. e. bö­ lüm.. Anlatan Muhammed'ir eşlerinden Ayşe.Fethü'l Bari Buhari şerhi. ancak MuhamTied'e yakın olmak. O sıraca biz Muhammed kadınlarıyla ilgili Ahzab süresindeki ötünme. Ömer. Ahzab 53. o zaten ana konu. net bir şekilde aşk düşünmediğini söylüyordu. nasıl olsa Ümmü Gilsüm'ü işleyeceğim. Bendar md. İb­ rahim md.. T^ih'ü Ahbar'i Asbahan. gerçekten Muhammed'i sevdiği için mi o kızla evlendi. yoksa o bir bahane mi. ayet kısmında. Ptki.

7175. Acaba Hz. Muhammed'in kadınları. f.Ibni'l Cevzi. Üsd. İnsan anlatmaya utanıyor. Tac. 11583. 2) Tehzib-i Tehzib. 3/378. çocuk sahibi de olmuş. hat­ ta Ayşe'den aktarılan ve en başta Buhari ve Müslim'de g e ­ çen "Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir ve Ö m e r ' e küstü. Fatma duysa ki Ö m e r onun ölümünden sonra bu ufak kızıyla evlenmiş. 1/152. No. 2/1 19.. 4057.İbni Abdi'l Ber. ne de Ömer cenaze merasi­ mine katılmasınlar" açıklaması da var. Sıfat-ı Safve. ayrıca ölünce de vasiyeti üzerine Ali onu g e c e g ö m d ü ki ne Ebubekir. age. N o : 5740.İbni Esir. 312 . c. g. I) isabe. e.. kalkmış Fatma'nın 9-10 yaşındaki kızını almak­ la M u h a m m e d ' e çok yakın olmak istiyorum diyor.Zehebi... istiab. 3/367. N o : 3824. burada şu maksatla bir daha g ü n d e m e getiriyorum: Kitap311 a. İnsanü' Uyun. kırgındı. şimdi de kendisi 60 yaşlarında.. 12/219. dipnotta.. peki sinir krizleri g e ç i r m e z mi? Daha bitmedi. N o : 1878.. Fedail.Ali Nasıf. ancak insan­ ların bunu bilmesi lazım: Gerçek Ömer'le hayali Ö m e r bir­ birinden ayırdedilmeli. anlatacağım: Kızla tam tanış­ mak için kız onun yanına gelirken Ömer onun eteğini kal­ dırıp avret yerine bakıyor! 3 1 1 Şimdi de İslami kaynaklardan olayın ilginç yanını sun­ maya başlayayım.286012/468. h. kadını ve çocuğunu öldürüyor. 312 Kur'an'da Kadın ve Hz. Sireti A'lam.Halebi. d. d ) Halife Ö m e r Ü m m ü G ü l s ü m ' ü n Avret Yerine B a k ı y o r ! Aslında bunu bir kaynağımda detaylıca anlatmıştım.Askalani.için bu küçücük kızları eş olarak alıyor. Fatma'nın başına getirmediği kalmıyor. b-TDV İslam Ansiklopedisi. Ömer'in eşleri kısmında.

Ali'ye. Ayrıca kızım küçüktür dediği ifadesi de var. Ö m e r teklifinde İsrar ediyor ve sonuçtc Hz. Ö m e r bu konuda halifelik 'etkisini kullanarak bu çocuğu zorla ele geçirmiştir. Kaldı ki satır aalarından da anlaşılıyor ki. Ali kızını veriyor. "Kızın Ümmü Gülsüm übana ver" diyor.. Hayır. tabii ki Ali buna kar­ şı hayret ediyor. Yaşlarıyla ilgiliaz önce bilgi verdim. yine Ali vermemeliydi. bu evliliğin gerçekleştiği d ö n e m d e Ö m e r halife ve i: başındadır. Çünkü çoğu kıynaklarda Ö m e r isterken Ali'nin bundan rahatsız olduğu yızılı. Edindiğim izlenim. Hüseyin'le ve . Ben şahsen bınun resmi tarih bilgisi olduğu ve gerçek­ leri yansıtmadığı araftarıyım. Bunlar evlenirken Ö m e r yaklaşık 55-58 yaşlarında. Muhammed'e alrabalık bağıyla daha yakın olmaktır" diyor.. Bu arada bazıları Ö m e r ' e . Hz. Ali. Fatma ve Ali'nin başına getirdikleridir. bu e/lilikten kastım zevk değil. bu aklın iş olamaz. Ö m e r bir yandan daha önce anlatlklarımı onların başına getirecek. sana vermek istemediği için bu gerekçeleri öne sürüyor" diyorlar. Normalde bu münkün görülmüyor... Şu da bilinmeli ci. kız da 10 yaş civarında. bir d« ağabeyimin çocuğuna/yeğenime ver­ mek istiyorum" (iyor. Bu olup bitenlere karşı aslında kızla Ö m e r aynı 'aşta da olsalar. aksine Hz. Ö m e r kızı zor­ la almıştır. "Aslında Ali bahane uyduruyor. Ali ve Fatma aralarında olup bitenle­ re karşı Ömer'in Mr de onların bu ufacık kızlarını almasını bir ibret olarak anatıyorum. ne yapacaksın bu çocuğu diye soru­ yor? Ömer. Bir gün Hz. kızım çocuktur/ergenlik çağına gelmemiş.ta halife Ömer'le iz. diğer yandan Ali kalkıpbu küçücük kızını kendi rızasıyla ona v e ­ recek. Hatta bu tonuda iki çocuğu Hasan. İddianı haklı çıkaracak olan da Ömer'in Hz.

amcası Abbas. ahmak-beyinsiz" d i y o r . Eğer bu iş olursa şöyle şöyle y a p a n ı n . hizmetçileri. Hz. Tenkih'ül Makal fi ilim-i r-Rical. ama yine de ilginç. sinir olmaya" şeklinde reaksiyon gösteriyor. ağabeyi Akıl. c. b. Zahair-i Ukba. Ali'ye çok sert tepki gösteriyor: "Farkında mısın gün geçtikçe gözlerin kör oluyor/sağlıklı karar veremiyor­ sun" diyor. Daha sonra Ö m e r bunu duyunca Akıl'a. "Birçok şey saydı" şeklinde sansürlü bir cümlecik var..Taberi. Bazı kaynak­ larda Hasan'ın da Ali'ye karşı sert çıkış yaptığı yazılı. Ali ağabeyinin bu çıkışına karşı şu ilginç ifadeyi kullanıyor. zaman geçtikçe sen ak­ lını yitiriyorsun. yani resmi tarih. 3 1 3 Sıra kızı g ö r m e y e geliyor: Ö m e r kızın ergenlik çağına girdiğinden yüz de yüz emin olmak istiyor. bu bilgileri içeren kaynak­ lardan bir sürü dipnot olarak v e r e c e ğ i m . 3/73. s. Şöyle şöyle yaparım ifadesinin he­ men yanında. Hz. Çünkü Ömer. . Aslında bu kırbaç olayı bazı işa­ retler veriyor: Demek ki ortada sopa varmış. A m a 313 a. 16/327: Burada Taberani'nin bunu aktardığını ve Bezar'ın aldığını belirtiyor. Sen Ömer'in kamçısına/kırbacına kafa takmışsın ( Ö m e r hep kamçıyla gezerdi. Ali. Resmi tarih diyorum. ağabeyi Akıl ile de istişare ettiği anlatılıyor.288 vd. Ali'den kızı is­ teyince. A l i ' y e "Bakıyorum günler. "Buda­ la.Mamekani. Bu konuda var olan yüzlerce kaynaktan müşterek bir ö z e t vermek isterim. o yüz­ den hayır diyorsun" diyor.Nevevi. cena­ ze için yüksek sesle ağlayan kadınları. Akıl çok kızıyor ve Hz. Ve başlıyor elbiselerini çekmeye. amcası Abbas ve oğulları Hasan ve Hüseyin'le konuyu konuşuyor. Trajedik bir konu olduğu için. el-Mecmu.. cariyeleri. Vereceğim bilgi İslami kaynaklardan. aylar. kırbaçlardı). Hz. Akıl. "Aslında senin yaptığın kardeş nasihati değil.

yüzüne/gözüne çarpardım anlamında (Sekk). Mucem-i Kebir 3/36. kabul ettim. . Nikâh kısmı 4/499. b. Kızın kullandığı bu tabir değişik kaynaklarda aynı an­ lamda ancık eşanlamlı kelimelerle anlatılmıştır. Onun bu hareketi kızın zoruna gidiyor. Herkes gider kızı ba­ ba evinde iiter. Hz. Begıyet'ü Raid fi tahkik-i Mec'ma-i Zevaid.Taberaıi. Ayrıca eteğini kaldırıp avret yerine ba­ kıyor (Ergeılik çağına gelmiş mi. Çek (elini) anlamında arapçası 'Ersil' kullanılmış. bir de şunu ekliyor: "Baba sen beni çok tötü bir yaşlıya gönderdin. "Kızım seni onunla nikahladım. halife olmasaydın.nasıl olsa o henüz ç o c u k . Şöyle şöyle yaptı" diyor. ona. \Ii de. Ö m e r kızı görür g ö r m e z hemen ku­ cağına alıp öpüyor. Ali ona bir aba v e ­ riyor ki Ömer'e versin.. n.. 3 1 4 Buna rağmen Ali'in bu teklife bozulduğu-hoşuna gitmediği ve üstelik de Ö m e r ' e . Kız g e r gelince Ali ne olduğunu soruyor. no: 2633. "Sen bu kızı ne yapacaksın?" şeklinde hayretini dile getirdiği ya­ zılı. ama Ali kendi kızını Ömer'in ayaklarına ka­ dar gönderyor. gözlerini oyardım (tems) ve burnunu krardım ( Kesr) terimleri geçiyor İslami kaynak­ larda. artık eşi­ sin" diyor /e ondan sonra düğün oluyor. Nihayet Ali.Heysımi. Ömer'le baş edemiyor ve üstelik de pek adet olmayan bir uygulama yapıyor. Güya kız çakmasın diye. Kız cradan ayrılırken Ömer. bırak an­ lamına gelen (meh). bu çift evleniyor ve bunlarcan Z e y d ile Rukiyye adlarında iki çocukları da oluyor. kabul ettim" şeklinde üç sefer tek­ rarlıyor.7430. Örneğin. Bu arada kız ona. "Sen halife olmasaydın ağzını burnunu kırardım" diyor. "Babana söyle ka­ bul ettim. Olup bitenle­ ri olduğu tibi anlatıyor kız. 314 a. artık aşk nedir bilir mi di­ y e ) .

s. no: 13162.Muhibbüddin Taber. halifeliği Ali'den almakla Ebubekir ve Ö m e r kâfir olmuşlar. yılı olayları kısmında. Ebu315 a. 7/64. İbni Teymiyye'nin savunması ilginç: Bazıları. Muhammed ve Fatma ile Ali'nin kızı olduğu için halife Ö m e r muazzam bir düğün yaptı. a) Zahair'ül Ukba. İbrahim b. Hicri 17. d. Hz. k. b) Taberi. 6/162.İbni Abdi'l Berr.Ahmet Meylani ter. Ümmü Gülsüm md. ben de derim kî. h. İbrahim Canan. 24/272.Kandehlevi. Istiab. Sünen. şöyle diyor: Eğer derlerse ki. j . e. o. Siyeri A'lam. f. Evlilik teklifi yapılan kıza bakmak kısmı­ na/Nikah bölümü. 3/319. El-Muntazam fi'l Tarih. n. Kenz. Kadın bölümü. küçüklerin evliliği bölümü kısmı. Kütüb-i sitte.lbni-1 Cevzi. i. Fatma dışında Muhammed'in kızları da onun değildir. 8/463.Prof. no: 12233. Riyaz u Nadre. c. 3/500.Şevkani.Bağdadi. 6/126.Beyhaki. kimilerine g ö r e de yüz bin dirhem mehir ücreti v e r m i ş . el-Kamil. cilt 4/237.Musannaf. Isabe. kıza 40 bin dirhem me­ hir ücretini verdi diyor. Ümmü Gülsüm kısmında. El-Vafi bi'l Vefeyat. Tarih-i Bağdat. cilt. 3/423. M e s e ­ la İbni Kesir o kadar kaynak yazmış (Kur'an tefsiri.Zehebi. m. b. Üsd'ül Gabe. I. Yine İslam otoriterlerinden San'ani bu konuda farklı ve bir o kadar da ilginç bir belirlemede bu­ lunuyor. . g.İbni Hacer Askalani. tabii ki o halifelik hakkında konuşuyor.Safedi. 315 Şu dikkatimi çekti: O kadar ağır bir konu olmasına kar­ şı bir İslam düşünürü kalkıp da buna itiraz etmemiş. no: 10351-354. no: 3190. 2/80. 15/527. no: 37586-88: Ümmü Gülsüm kısmında. Hayat-i Sahaba. Tabakat. Hz. Mihran Askalani kısmında. 2/450. N o : 7578. Siyer. ta­ rih gibi) bu konu hakkında şunu diyor: Ümmü Gülsüm. cilt. 288 ve devamı.Kimi rivayetlere g ö r e Ö m e r kırk biin. Neyl'ül Evtar. Ali de kızı Üm­ mü Gülsüm'ü bir kâfire ( Ö m e r ' e ) verdiği için o da bir o ka­ dar kâfirdir.Hindi. Ömer kısmı.İbn'il Esir.İbni Sad. no: 4620. no: 4204.

Burada yine kızcağızı düşünen yok: Niye bu yaşta. Çünkü söz konusu bir kadın.'EI-Ensab'. Ömer neden bu küçük yaştaki çocuğu aldı şeklinde bir tartışma değil de.. hem de zevkle: H e m kız ergenlik çağına gelmemişti. suçu neydi. Demek ki o za­ man ya kız çocuklarına böyle bakıldığı. Ali de direnmemiş. kimse bunu sormuyor.ibni Teymiyye (h. er­ kek için vardır ve normaldir. 'Kitab'ü Zevac-i Ömer b. Ali'nin kızını gasp etmiştir diyorlar. . bu yalandır. Ömer'in bu kızla evliliğini bir gasp olayı olarak değerlendi­ renler de var. Hz. İslam'da ilk gasp edilen kız çocuk budur şeklin­ de net ifadeler de vardır. O yüzden bu konuya fazla ta­ kılmıyorlar. İbni Teymiyye'nin de farklı bir niyetle değindiği gibi. Dolayısıyla Kur'an mantalitesine g ö r e zaten kadın kısmı emtiadır. Bunları söyleyenler hep dine iftira edenlerdir. ço­ cuktu diye yazıyorlar. Zaten kimi kay­ naklarda.ö). Muhammed'in evlatları kıs­ mında. Savunma da yapmıyorlar di­ ğer konular kadar. c. d e ğ e r verilmediği için Hz. Özellikle Şia kesimi buna veryansın ediyor. Ö m e r Hz. tabii ki bunun tasvip edilecek bir tarafı yok. eğer Ö m e r kâfirse niye Ali kızını bir dinsize verdi şeklindedir.774. 1/207.0) 'Bidaye-Nihaye'.bekir ve Ö m e r halifeliği zorla ele geçirmişlerdir. 4/493.728.. 'Minhac'ü-s'Sünne'. Ebi Talib'adlı eser gibi. ya da direnmiş ancak Ömer'le başedemeyince/ vermek zorunda kalmıştır. hem de hemen düğün yapıldı şeklin­ de açıklama yapıyorlar. Ömer'in kızı zorla aldığı bir gerçektir. c. b-San'ani (h. 317 EbuMuaz ismail.562. 3 1 7 Şu da birçok tarihçi tarafından ortak olarak anlatılıyor. 5/331.İbni Kesir. 3 1 6 Yani. çünkü belirti­ ler o r t a d a . Zaten Ömer'in fazla da zamanı 316 a. (h. Hattab min Ümmi Gülsüm bin­ ti Ali b.ö). bunlara inanılmaz şeklin­ de bir savunma y a p ı y o r .

Fatma'dan. h. Muhammed Ümame binti Ebü'l As'tan. el-Envar adlı kitabında Hz. Abbas. Remle ve Ümmü'l Hasan Ümmü Sait'ten. Abdullah Ümmü'l Benin binti üzam'dan. Ali'nin 32 çocuğunun isimlerini ve annelerini yazıyor. Yine Ya'meri 29 çocuk diyor. A m a Muhammed ve Fatma'nın ölümlerinden sonra o da rekor düzeyde çok evlilikten geri kalmamıştır. Fatma hayatta olduğu sürece Ali tek evliydi. Havle binti Ca'fer'den. Osman. Muhammed Ümmü Veled'den. Ümmü Gülsüm ve Muhsin Hz. Başka kadınla evlenmek için girişimde bulunduysa da M u ­ hammed buna engel olmuştu. Ali'nin çocukları: 1.yoktu. . 7. Muhibbüddin Taberi gerek Riyad'ü Nadre ve gerekse Zahair'ül Ukba adlı eserlerinde 32 çocuğun isimlerini veriyor. 3 1 8 Hz. Muntazam. 4. Bu süre zarfında bir de bu çocuğun kucağına iki çocuk bırakıyor ve bu evli­ liğin adı da Muhammed'i çok sevmek o l u y o r . Yine İbni'l Cevzi Sıfat-i Safve adlı yapıtında (c. Zeynep. annelerinin isimleriyle birlikte yazıyor ve daha nicelleri. Ebubekir Leyla binti Mesut'tan. o dö­ nem için çok eşlilik ve hele aşırı d e r e c e d e ufak olan kızları almak yaygın ve hatta kültürün bir parçası. Ca'fer.Hasan. Rukiyye Seh'ba'dan. 319 Hz. 3 1 9 318 ibni'l Cevzi.O.B. Küçük bir örnek vereyim.B. Hüseyin. 6. 1/309) 33 çocuğun isimlerini. Ömer. Demek ki kız çocukları üzerlerinde insan organları tam belli oldu mu he­ men evlendirilirdi. 9. 17. 8. Bilindi­ ği gibi Hz. 5. Anlaşılan. kızla 6 yıl yaşıyor ve öldürülüyor.Yahya ve Avn adlarında iki erkek çocuk Esma binti Amis'ten.B.K. 2.Muhammed Hanefi. İsmail Ebü'l Kasım. Ali her ne kadar mecburi olarak onay vermişse de. 4/237. yılı olayları kısmında. Çünkü bakıyoruz aynı şeyleri o da yapmıştır. aynı zamanda bu konuda kendisinin de sicili pek temiz de­ ğildir.Ubeydullah. 3.

çok memnun oldum" şeklinde üç se­ fer bu cümlesini tekrarlar. Ben bu trajik. Örneğin. Ali. Remle. Hz.463. Fat­ ma. Tabii ki Muhsin baskında dü­ şürülmüştü. Ümmü Gülsüm. Ümmü Seleme ve bir kızdan daha söz edilir. Cemale. 3 2 0 İşte halk nezdinde bilinen Ömer'le bilinmeyen Ö m e r arasındaki fark budur. Hafce.h). 320 Bağdadi (ö. Nefise. Zeynep. çok memnun oldum. Emame. İbrahim b.Ümmü Hani Meymune. işte bunların Farklı farklı anneleri var diye geçiyor islami kaynaklarda. . no. Tarih-i Bağdat. Mihran Askalani kısmında. insanın asabını bozan konularla ilgilene ilgilene iyi bir feminist oldum desem mübalağa olmaz! 10. 3190. bunı da belirteyim. Ümmü Hiram. Ümmü Gülsüm'ü Ö m e r ' e gönderirken. Tarih'ül Hamiş. Topam 34 çocuk çıkıyor ortaya. 2/283 ve Sıfati Safve 1 /309. Bağdadi'nin tarihine yazdığı kızın bir cümle­ siyle bitirmek istiyorum. Ümmü Ca'fer. K. K. c. "Babana sayle Allah razı olsun. çok memnun oldum. Ömer çok memnun kalır ve kız ondan ayrılın­ ca da.7/126.Konuyu.

en az bunlar kadar zorluk çeken ve güya Muhammed'in ço­ cukları sayılan diğerleri hakkında da bazı bilgiler vermek is­ terim. ancak o kadar da değil. Nedense bu konu bile İslam tarihçileri tara­ fından çarpıtılmış ve gerçek dışı bir şekilde bilgi verilmiştir.YEDİNCİ B Ö L Ü M HZ. faydalı olacağı kanısındayım. Bunlarda da bir o kadar bilinmeyenler vardır. Bilinsin ki İslam tarihinde bu çok önemsiz konuda yapı­ lan çarpıtmalar. Burada Muhammed'in kız çocukları hakkında her y ö ­ nüyle bilgi v e r m e y e çalışmıyorum. bunu okurla paylaşmak istedim. Yediden yetmişe hangi Müslüman bu konuda konuşsa Hz. Muhammed'in erkek ve kızlarının isimlerini bülbül gibi an­ latır. Sebebi şu: İslami kesim bu basit konuda bile işi ne kadar farklı bo­ yutlara çekmiş. aslında önemli konularda ne kadar gerçek dışı şeylerin yazıldığının bir göstergesi ve kanıtıdır. Bu başlığa bakılınca ilk etapta basit görülebilir. ama ne yazık ki bu isimler Muhammed'in çocukları değildir. A y ­ rıca önemli bilgiler de var. ancak önemli gördü­ ğ ü m ve gözlerden hep uzak tutulan bir konuya açıklık g e - . Hz. Yani bu basit örnekten ibret almak için bunu da buraya aldım. M U H A M M E D ' İ N Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? Söz Fatma-Ali ve kızları Ümmü Gülsüm'den açılmışken. denilebilir. Nasıl mı? Bu başlık altında anlatacağım. Muhammed ve diğer suikastlarla bu olayın ne ilgi­ si var. niye bu kitapta bu konu işleniyor.

O yüzden fazla uzatmadan konu nedir. Bu anlattıklarımdan şimdilik bir şey anlaşılmayabilir. Zaten tüm çocukları da ondan ö n c e ölmüş. Fatma ve Ümmü Gülsüm ad­ larında da dört kıt çocuk (hepsi Muhammed-Hatice'den). İslami kaynaklarda yaygın olan bilgi bu. an­ cak Fatma babasından sonra birkaç ay daha yaşar. Her nedense bugüne kadar bir İslam düşünürü konuya ilişkin var olan bu çok açık çelişkiler hak­ kında bir yorum yapmamıştır. bir de Muhammed'in. Muhammed-Hatice çiftinden de yukarıda isimleri sunulan çocuklar dünyaya gelir. Tayyip Mütayyip. hatta 11 diyenler de var ve şöyle sıralarlar: Kasım. Rukiye. Bilindiği gibi. Abid/ya da Atik b.Ebu Hale Temi­ mi (Hind). Abdülmenaf. Rukiye. Kasım ve Ab­ dullah adlarında da iki erkek çocuk dünyaya gelir.. kimilerine g ö r e dokuz çocuk. İslam kültüründe meşhur olan şu: İslam lideri Muhammed'in ilk eşi Hatice'den Zeynep. daha önce de iki erkekle ( I .Muhammed 25 yaşında iken. ayrıca Tahir ile Mütahhir'in de ikiz olarak dünyaya geldiklerini. Bu kızla­ rın üçü ile iki oğlan Muhammed'den önce vefat eder. İlk önce konuya ilişkin bir durum tespiti yapmam lazım.tirmeye çalışıyorum. Abdullah. Bunlardan Tayyip ile Mütayyip ikiz. ancak kimi İs­ lam tarihçilerine göre Hatice ile Muhammed'den sekiz ço­ cuk dünyaya gelmiş. yani daha önce . ancak az önce de belirttiğim gibi Fatma ondan sonıa birkaç ay daha yaşamıştır. Ümmü Gülsüm ve Fatma adlarında dört kız. ne değildir hemen an­ latmaya g e ç e y i m . Aiz Mahzumi ile) evlenip sonra dul kalan 40 yaşlarındaki Hatice ile evlenir. Tahir. 2. İslami kaynaklarda yaygın olan görüş şu. Mütahhir adlarında 7 erkek çocuk. Marya adın­ daki cariyesinden ibrahim isminde bir erkek çocuğu olur ve yaklaşık 16 aylık iken o da vefat eder. Z e y r e p .Atik b.

Fatma. Rukiye. Rukiye-Osman evliliği İslam'dan önce olmuştur diyor. Bidaye-Nihaye. 1/272-275. 3/132.İbni Kesir. kırkından sonra Muhammed'le evlenince maşaallah iki kez çift doğurur. Muhammed'in çocuğu ölünce kimileri ken­ disine. Heysemi bir rivayetinde. kimi rivayetlere g ö r e Muhammed-Hatice'den 12 çocuk doğduğunu bunlardan A. 5/330. Muhammed'in kızlarının pey­ gamberlikten önce doğmuş olmalarıdır-. peygamber olduktan sonra dünyaya gel­ mişler diyor. Ümmü Gülsüm. İbni Abbas'tan aktara­ rak şunu diyor. Yine meşhur tarihçi İbni Asakir.İbni Asakir. Abdullah. c. Bu yüzden Kevser suresinin son ayeti iniyor İd. İbni Kesir Bidaye-Nihaye'de Zübeyir b. D.g e n ç iken evlendiği o iki eşten pek çocuk sahibi olamayan bir Hatice. Yine Kastalani. Onlardan bir ö z e t vermek istiyorum. . b. Tarih'ü Medinet'ü Dımaşk. 'Kısır adam' lakabını takıyorlar. Menaf dışında hepsinin peygamberlikten sonra doğduğuna ilişkin Makdisi'nin de rivayetleri var: Kasım. Z e y n e p dışında diğer­ leri Muhammed. Kasım. Bekâr'dan alıntı yapa­ rak. Zeynep.. ancak bazı ünlü İs­ lam düşünürleri farklı y ö n d e bilgi vermişler. 3 2 1 Bu çocukların doğumlarıyla ilgili İslami eserlerde farklı bilgiler var. Yine A. Fatma ve Rukiye'nin pey­ gamberlikten sonra doğduklarını ifade ediyor. Abdullah. Menaf dışında hepsi­ nin de Muhammed peygamber olduktan sonra dünyaya geldiklerini aktarıyor. "Seni kıskanan ancak ken­ disi kısırdır" diyor ve bundan sonra artık diğer çocuklar 321 a-Tarih ul Hamiş. Kaynaklarda genel kanı. bunu kısaca belirteyim.. Bekiri bu konuda çok net konuşuyor. Ümmü Gülsüm bunların hepsi İslamiyet'ten sonra doğmuşlardır diye yazıyor.

Hatice 55'te başlamışsa. no: 15244. el-Bed'ü ve Tarih. henüz Muhammed peygamber olmadan. e) Heysemi. İşte bu görüşe g ö r e şu demek oluyor ki. 4/139 ve 5/16. Hatice de elli beş yaşını geçtikten sonra ancak bu çocuklar d o ğ m a y a başlamışlar. merak konusu! Çünkü bu görüşe g ö r e hepsi Hatice'nin 55'inden sonra doğmuşlar. tabii ki bu ya­ zarlar farklı rivayetler de yazmışlar-. Evlad-i Nebi kısmında. 1/39.doğmaya başlıyorlar diye bir hadis aktarıyor. Mesela. Mevahib. bir kere kalan ömür (7 yıl) bu çocukları doğurmaya nasıl yetmiş. Prof. Hele tü­ münü de bir seferde doğurmadığına g ö r e . Muhammed kırk yaşını. Rıza Savaş bunu kaynağında anlatırken şöyle der: İslam'dan önce bazı aile­ lerde. 3 2 2 Bu farklı görüşü belirttikten sonra şimdi de bu kızlar hakkındaki bilginin detaylarına g e ç e y i m . Muhammed'in çocukları bölümünde. ancak bunlar arasında bu kızların İslamiyet'ten sonra doğdukları görüşü de var. Hatice'nin kendi kızı Zeynep'i kız kardeşinin oğlu Ebu'l As ile evlendirmesi ve Muhammed'in buna ses çıkarmaması örnek gösterilebilir diyor. kırk yaşında da peygamber olduğuna g ö r e . b) Kastalani. M. f) İbni Asakir. Bu evlilik. Zevaid. Dr. a) Z e y n e p Muhammed'in kızlarından Z e y n e p . Muhammed henüz pey­ gamber olmadan gerçekleşir. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Bidaye-Nihaye.. m e n o p o z bir yana. A m a aynı Rıza Savaş gibi ilahiyat akademisyenleri şunu görmüyorlar: M a d e m M u h a m m e d 25 yaşında evlen­ di ve ondan sonra bu kız dünyaya geldi. 2/26364. 9/217. 5/329. peki bu kızcağız peygamber322 a) Makdisi. teyzesinin oğlu Ebü-1 As/Lakit ile evlenir. 1 /272 ve sonrası. c) Tarih-i Hamiş. anneler kız çocuklarını evlendirirdi. . d) İbni Kesir. gerçekten bü­ yük y a l a n ..

Demek ki Muhammed peygamber olduğu sıra­ da kadın 9 yaşlarında ve sayısız kitaplarda geçiyor ki. b. Hz. 8 yıl da M e d i n e ' d e yapınca bu ka­ dın ölüyor. S. Zehebi. Yine konuya ilişkin Diyanet işleri başkanlığınca terceme edilen Tecrid-i Sarih'te şu var: Henüz M u h a m m e d ' e pey­ gamberlik g e l m e d e n Hatice bir gün Zeynep'i kendi kızkardeşinin oğluna teklif eder. tabii ki bu durumda. bunların d o ğ u m tarihleri bile yazılmış. Zeynep'in hicri sekizinci yılında vefat ederken 30 yaşında olduğunu yaz­ mış. Bunun da nedeni. Muhammed 30 yaşında iken Zeynep. peygamberlikten önce.Dulabi tarafından el-Zürrüyyet'üI Tahire adlı yapıtında da geçiyor. birçok İslami kaynakta.Prof. 324 a. Rukiye no: 3343 ve Ümmü Gülsüm no: 4201. Zeynep kısmında. Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesi. Burada Taberi tarihinden alıntı yapar.Diyanet. Zeynep. İs­ lam'dan önce de e v l e n m i ş . no: 3360. 3 2 3 Daha önemlisi. yalnız yaşı konusunda bir açık­ lık y o k . ya evlenen bir kadında yaşın küçük olmasına bakmayıp bunu normal karşılamak. ya da yorum yapmaktan kaçınmak. c. bundan sonra Ümmü Gülsüm ve yine Muhammed 35 yaşında iken Fatma dün­ yaya gelmiştir şeklinde çok net açıklamalar var. Burda da diğer kaynaklarda olduğu gibi kızın evlendiği ta­ rih. ancak bu sürenin 10 yıl önce olduğu­ nu söyleyenler de vardır" diyor. Muhammed 13 yıl M e k k e ' d e peygamberlik yapmış.İstiab.likten önce evlenirken kaç yaşlarındaydı diye hiç sorgulamıyorlar! Maalesef hiçbir İslam mütefekkiri bu çelişkilere değinmemiştir. "Zeynep peygamberlikten çok az bir sü­ re önce doğmuş. 35. Hatta İbni Hacer Askalani. Rıza Savaş. b. Muhammed de buna ses çıkar­ maz/onay verir ve bunlar evlenir şeklinde bir bilgi veriliyor. Dr.Üsd'ül Gabe. Mesela. 3 2 4 323 a. no: 313 ve 625. 1/5. 33 yaşında iken Rukiye. Muhammed devrinde Kadın. .

Taberi Tarih-i. Diyanet tercemesi.Tarih-ul Hamiş. maddi bakımdan zengin ve tüccar­ dı. N o : 11354. Siyer-I A'lam. Z e y n e p onun esaret haberini alınca Hatice'nin. "Peygambere rağmen bunlar birbir­ lerinden ayrılmadılar. f. "Zeynep'i boşa. Muhammed 30 ya­ şında iken Zeynep doğmuş rivayetini alır. e. 325 a. 1/334 ve sonrası. Muhammed böyle bir torpili başka bir savaşta sütkar­ deşi için de yapmış. d. 1/273-75. no: 313 hadisin açıklama kısmında. O yüzden etrafındaki insanlar ona. güvenilir bir kişi. b. Muhammed bunu duyun­ ca kocasını karşılıksız olarak bırakır ve güya ona.Askalani. Zeynep'in eşi. Çünkü hem maddi. Esir alınanlar arasında onun sütkarde- c. eşini serbest bıraksınlar. Zeynep md.Zehebi.Askalani.Nihayet'ül Ereb. isabe.325 Burada aşırı sevgilerine somut bir örnek vereyim: Hicri ikinci yılında meydana gelen Bedir savaşında. hem de ma­ nevi olarak önemli birisin. Burada İbni Ishak'ın da. Ay­ rıca tabakat kitaplarında sıkça işlenir. 326 Tecrid-i Sarih. Zeynep md. Dolayısıyla birçok kız seni ister" diyorlar. 18/212. seviyorlardı birbirlerini" diyor lar. gere­ 326 keni yaparım d e r . Hatta tarihçi-müfessir Taberi ve İbni Hacer Askalani. evli­ lik esnasında kendisine hediye olarak verdiği gerdanlığını çıkarıp M u h a m m e d ' e ve Müslümanlara fidye olarak gön­ derir ki. 2/468 Bedir harbi kısmında. Buna rağmen adam onlara olumsuz yanıt veriyor ve evlilikleri devam ediyor. isabe. sa­ na istediğin kızı getiririz. "Sen de git kızımı gönder" der ve adam da buna söz verir.Muhammed peygamber olup M e d i n e ' y e geçtiği za­ man. N o : 11354. . Zeynep'in eşi müşrikler safında yer alır ve sonuçta Müslümanlara esir düşer. Mekke'nin ileri gelenlerin­ den. Zeynep-Ebü'i As ikilisinin evliliği M e k k e ' d e yine de­ vam ediyordu.

2/23 ve devamında. I. f. 21 ve soırası. Zeynep kısmı. Normalde Ebü-1 As'a. eşinin M u h a m m e d ' e esir düşmesi sonucu yapılan pazarlıklar yüzünden gitmesi ve giderken de gündüz.Belazuri Ensab'ül Eşraf. 5/330.İbni Hişam. Bidaye-Nihaye. 1/59-65. Esved adında bir kişi ona baskın düzenledi ve yere düşen kadının kaburgası kırıldı.Dulabi. herkesin gözünün önünde yola çık­ ması.Tarih-ul Hamiş.şi bir kadın da bulununca. 327 a. Bedir kısrrında. Çünkü az önce de belirttiğim gi­ bi. c.Mas'ab Zübeyri. Böylece Z e y n e p babasının yanına M e d i n e ' y e gitmek için yola koyulur. hem de namusumuzu bizden alacak diye düşünerek Zey­ nep'in gitmesini istememişlerdir. e. "Eşini boşa" diyorlardı. Ancak Zeynep'in bu şekilde. ancak burada ayrılık nedeni farklı olunca zorlarına gitti. tabii ki Mekke müşriklerinin zoruna gitmiştir: Hani hem savaşta bizi mağlup etti. Eski eşinden hamileydi ve çocuğunu da düşürmüştü. Z e y n e p aldığı darbeler ve kan kaybı sonucu gitgide ağırlaştı. Hebbar b.İstiab.Askalani.D. O yüzden Z e y n e p yola çıkınca. 1/274. 1/274. b. d. Muhammed'in kızı Z e y n e p ' l e eşi birbirlerinden ayrılmak zorunda kalırlar. M e k k e ' y e gelince Zeynep'i birileri­ ne teslim edip gönderir. esirlerimizden fidye aldı. Sire. Bu olay onun vefatına ne­ 327 den olmuştur. Eşi Icurtulmayı başardı ve kaçıp M e d i n e ' y e gitti. Tarih-i Hamiş. İsabe Zeynep md. onları affetmiş! İşte bu olaydan sonra Hz. adam esaretten kurtulunca Zeybep'i M e d i n e ' y e g ö n ­ d e r m e y e söz vermişti. N o : 1 1217. Zürrüyyet-i Tahire. no: 3360. bir g e c e gizlice eşine sığındı. . g. Kadın henüz hayatta iken yaklaşık 170 kişilik bir Müslü­ man grubu onun eski eşinin de içinde bulunduğu bir Mekkeli ticaret kafilesinin yolunu kesti.Neseb'ü Kureyşin.İbni Kesir.bekıri. 2/293 ve sonrası. s. h.

Ümame ile Hz.İsabe. t>ab. kızcağızın hangi yaşta evlendi­ ği tahmin edilebilir. imame ve Sehiv kısımlannda. Muhammed'e bile danışmadan yüksek sesle. yaşı evlilik için uygun muydu diye kim­ se düşünmemiş.bekiri. yılı vefat ettiğine g ö r e .Tabakat. bab. d. 42. 158 ve 219.D. Muhammed buru duyunca sevindi. £n başta Diyanet'in terceme ettiği Tec­ rid-i Sarih no: 313'te şu var: Muhammed namaz kılarken bu kız öylesine küçüktü ki. c. ona kimse dokunmasın de­ di. Ancak şu var ki. 7/258 v e d v . güya Zeynep'in eşi de artık o andan itibaren Müslüman olmuştu ve M e d i ­ ne'de yaşamlarını sürdürdüler. 1/273. Nesai. .İsabe. 3 2 8 Bu kızcağız da Hz. Ayrıca bu açıklama en başta Buhari ve Müslim olrnak üzere diğer hadis kaynaklarında 329 geçmektedir. an­ cak kız büyüdü ve reyzesi Hz. Bu ikiliden Ümanne adında bir kız. Mesacid. Ali arasında yaş farkı çoktu. Şu hatırlatmayı yapmakta yarar var: Namaz. bunun üzerinde durmamıştır. Haberiniz olsun. Ebudavud. no: 4086. Oğlan küçük yaşta vefat etti. <endisine sığındığını ve onu affettiğini halka ilan etti. Ali ile evlenirken kaç yaşlarındaydı. Ali ile e v l e n d i . bazen namaz kılarken Muhammed'in sırtına tırmanırdı. Ali adında da bir er­ kek çocuk dünyaya geldi.Mas'ab Zübeyri. Ben de de­ taylı olarak üzerinde durmayacağım. no: 11354. Fatma da hicri 11. Zeynep kısmında. Edeb 18. Mesacid.Buhari. Tarih-i Hamiş. Küçük bir ipu­ cu verip g e ç e y i m . b. henüz Mu­ hammed M e d i n e ' y e hicret etmeden yaklaşık birbuçuk yıl önce. Müslim. 329 a.Zeynep. es­ ki eşinin geldiğini. 328 a. Nsseb'ü Kureyşin. onun Mirac'e çıkmasıyla farz kılındı. bab. 165. Namaz. no: 11354. Fatma'nın vefatından sonra Hz. s. b.

ta ki Ebu Leheb hakkında Kur'an'daki Tebbet su­ resi oluşuncaya kadar. Ebu Leheb ve hanımı Ümmü Cemil kendi oğullarına. O n a ne malı fayda verdi. Evet. no: 11354 . İşte bu sure inince. (4-5) Bu Tebbet suresi. no: 313. Daha sonra Hz.Zeynep md. Ümame md. Yaygın olan ka­ naat. babası henüz peygam­ ber olmadan (yani 40 yaşın altında iken). Zaten kurudu (1). isabe. ne de kazandığı (2). Muhammed peygamber olunca yine bu evlilik de­ vam eder. 10954.Ali ile evlendikten sonra zaman içinde bir gün Ali ona. Ebu Leheb'in o ğ ­ lu 'Utbe' ile evlendirilir. Boynunda bükülmüş hurma liflerinden bir ip olduğu halde sırtında odun taşıyarak karısı da o ate­ şe girecektir. Bu surenin anlamı şu: "Ebû Le­ heb'in elleri kurusun. Ali öldürülünce kadın Mugire ile evlendi. ben ölsem bile artık size ev­ lilik yok demiştir! 3 3 ' b) Rukiye ve Ümmü Gülsüm Muhammed'in kızlarından Rukiye. Demek ki kocanın kendi ölümünden sonra ha­ nımına eş bulması onlara g ö r e normal bir ö n e r i y m i ş ! 3 3 0 Muhammed ise hanımlarına. Yani peygamber­ liğin hemen ilk yıllarında oluşan bir sure. ö v e 53. "Muhammed'in kızlarını boşayın" derler. . bu açıklama Diyanet'in tercemesinden ve tabii ki aynı zamanda diğer birçok İslami kaynaktan. 331 Ahzab. Kızlarından Ümmü Gülsüm de peygamberlikten önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilir. O. "Korkarım ki ben ölünce Ebu Süfyan oğlu Muaviye sa­ na talip çıksın! Bu durumda beni dinlersen Nevfel oğlu Mugire ile evlen" dedi. bir alevli ateşe gi­ recektir (3). 330 Tecrid-i Sarih. iniş sıralamasında Kur'an'ın 114 suresi içinde altıncı sırada. Yani iki kardeş bacanak olur.cilt 2/453.

Rukiye ile evlenince Muham­ med henüz peygunber değildi. "Muhammed'in lızını boşa" diye teklifte bulununca o.Tekrar ediyorum.İbni Hacer. ta ki kocası ölene kadar. Dulabi gibi bazı si­ yer/tarih yazarları Osman.D. diyorlar.l/56vd. "Eban bin Sait bir As'm kızını bana getirirseniz ben kabul ederim" yanıtını verir. e. Ancak bu su­ re inince. g-Tarih'ü Ehli'l Beyi s. f. lsabe. 7.no: 1 1354. Ancak bu kızların Ebu Leheb'in 332 a. artık Ebu Leheb ve eşi Ümmü Cemil'in canına tak eder/dayanmazlaı oğullarına. İslamiyet gelince ayrılırlar ve bu kez de Osmanla evlendirilir" diyor. "Bu adamın kızlarını boşayın" derler. Bu durumda bu kızların Ebu Lehel'in çocuklarıyla evlenmeleri ancak hayal olur veya bunlar Osman'dan önce Ebu Leheb'in çocukla­ rıyla evlenmişse. bu yüzden Rukiye ileÜmmü Gülsüm'ü boşarlar. o zaman bunların ayrılma nedeni din de­ ğil.Tabakat. "Rukiye peygamberlikten önce Ebu Leheb'in oğluyla evlendirilir. Burada ilginç )ir durum daha var. Ayrıcf Mekkeliler de Ebu Leheb'in bir oğluna. b.Taberi Traih. d. ve 11318 Rukiye md.Dulabi. Tarihü flamis. Sonuçta onlar da şartını kabul eder­ ler ve zaten anne-babanın da bu konuda teklifleri vardı.Belazuri. c. 2/4*8. Daha sonra da Osman'la evlendiilir. Ensab. başka bir şey olmalı.ukiye Utbe ile evlendirildikten sonra bu evlilik devam ede". tokı Zeynep'le eşininki gibi. Hatta farklı rivayet­ ler de var Rukiyenin Ebu Leheb'in oğluyla evliliği konu­ sunda. 92 . bu sure ininceye kadar. cilt. Burada İbni Hıcer. Kimi rivayetlere g ö r e Osman bu ka­ 332 dını d ö v e r ve burdan dolayı o g e n ç yaşta vefat e d e r . O da şu: l. 1/273. s.bekiri. El-Zürrüyet'ül tahire. ro: 4087-4088. Muham­ med'in kızlarıyla Ebu Leheb'in oğulları arasındaki evlilik d e v a m etmiştir. î/23 v d .

nasıl doğruyu bulacağına şaşıyor. Zehair-ül Ukba. dengeleri altüst eder. el-Zürrüyet'l Tahire. Bu kadın ha­ mileydi ve yolda g e m i y l e giderken çocuk düşürmüştür v e ­ ya çocuğu doğurduktan sonra bir horoz çocuğun g ö z ü n e 333 a-Dulabi. Ki bu durumda artık peygamberlik vardı. 162 . insan ne yapacağına. diğeri de 46 yaşlarında iken. böyle bir kitap yaz­ mam söz konusu olmazdı. D. İşte görüldüğü gibi öyle kötü-beceriksiz bir tarih hazırlamışlar ki. 1/406. Ümmü Gülsüm de ondan sonra doğmuş. peygamberlik­ ten 7 yıl önce dünyaya gelmiş. Her iki seferde de halife Osman'la eşi ve aynı zamanda Muham­ med'in kızı diye iddia edilen Rukiye de vardı.çocuklarıyla evlilikleri konusunda İslami kaynaklarda he­ men hemen fikirbirliği var ve Tebbet suresinin onların bo­ şanmalarına neden olduğu görüşü yaygın. Birincisi Muhammed 45 ya­ şında iken gerçekleşir. o zaman bu kızların İslam'dan önce iki kez evlendikleri söz konusu ve d o ğ u m tarihleri de belli: Rukiye. 3 3 3 Görüldüğü gibi konu çelişkilerle dolu. Muhammed daha M e k k e ' d e iken Müslümanlar bir-iki kez Habeşistan'a hicret eder. bu imkânsız bir şey. b-Tarih-i Hamiş. zaten ben de bu anormal durumları tespit etmeseydim. Dulabi gibileri ya bu kızların Ebu Leheb'in ço­ cuklarıyla evliliklerini inkâr etmeli -ki bu inkâr edilemezveya başka neden göstermeleri gerek. O yüzden Osman'ın da peygam­ berlikten önce bununla evlendiği fikri. Çünkü bunlara g ö ­ re eğer Ebu Leheb'in çocuklarıyla olan evliliklerini de kabul edip İslam'dan önce gerçekleştiği görüşü benimseniyorsa. İşte bu 5-6 yıllık ömürle nasıl iki kez evlen­ mişlerdir. Ayrıca Moğultay'm da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. 1/72. c-Muhibbüddin Taberi. Bekiri. no: 63 Rukiye kısmında.

N o : 3343.El-Makdisî' (c355)el-Bed u ve'l-Tarih. Fatma. Rukiye. daha sonra Medine'ye geçti ve hicretin ikinci yılında orada vefat etti. Hişam kızı Fatma. Bedir harbinden sonra gerçekleşti.Üsd. Rukiye nd.o. b. ancak Osman cesaret edemeci. Yalnız buradı bilinmeyen bir şey var: Fatma. 3 3 4 Rukiye'nin öümü üzerine Osman dul kaldı. Bunu az önce de belirttim.. d.MuhibbüddinTaberi. Istiab. anctk bu da muğlâk: Hz. f-Nüveyri. Ümmü Gülsüm de Osman'a. Kimi kaynaklarda Osman'ın onu dövmesi sonucu v e ­ fat ettiği iddia ediliyor. Rukiye md. Ta-ih'ü Medinetüi Dımaşk. 18/212.ibni Asakir. ama Ümmü Gülsüm'le ilgili bu konuda herhangi bir bilgiye rastlamadım: Acaba ne zaman ve kimle M e d i n e ' y e gitmiş? Yalnız şöyle bir bilgi var. Abdülmuttalib kızı Fatma ve Muhanmed'in amcası Hamza'nın kızı Fatma'dır. Isats. 334 a. Zübeyir b. Çün­ kü o tarihe kadar Rukiye yaşıyordu. Zehairü'l Ukba.t ul Ereb.Askalani. c. no: 11181 Rukiye md. Osman'a da ikinci bir kızımı (Ümmü Gülsüm'ü) v e r e c e ğ i m dedi ve bu şekilde anlaştı­ lar: Hafsa Muhaınmed'e. 1 /298. 163. h. Rukiye ve Zeynep'in ne zıman. 5/17.Tehzib'ü Taribi Dımaşk. Ali. 3/127. gözünü çıkarmış ve çocuk ölmüştür.vurmuş. nasıl Mekke'den M e d i n e ' y e hicret ettikleri İslami caynaklarda anlatılıyor. Bu evlilik Medine'ce. Muhammed haberi duyunca çözü­ mü buldu: Hafsi benim olsun. Esed b.Nihay. bu kez ha­ life Ö m e r kendi kızı Hafsa'yı ona teklif etti. . Çünkü Muhammed'in de Hafsa'ya talip olduğunu öğrenmişti.. yanına Fat­ ma'ları ve Ümrrü Eymen adındaki kadınla Ebu Vakıd Leysi adında bir erkeği alıp yola çıkar. onun ölümünden son­ ra bu ikinci evlilk gerçekleşti. g. Fatma'lar da Hz. e. Muhammed'den mektup alınca -Siz de M e d i n e ' y e gelin diye.İbni Abdil Be.

Bidaye-Nihaye: 5/530.Hindi. kırk kızım olsaydı hepsini Os­ man'a verirdim. Istiab. el-Zürriyyetü'l Tahire.Dulabi. Bu kadın hicre­ tin dokuzuncu yılında M e d i n e ' d e vefat etmiştir.İbni Kesir. Bunlardan birkaçını suna­ yım. 1/88 c. Yabancı olan Fat­ ma'lar bile sayılıyor. Osman kısmı. Mevahib-i Ledüni.Ayrıca Müslümanlardan fakir-fukara. 17/184 ve 22/436. on kızım olsaydı hepsini Osman'a v e ­ rirdim: Biri öldü mü diğerine başlardım-. no: 14509-14512 .Kastalani. ben de buna dayanarak veriyorum. Fakat burada da hiçbir işaret yok.İbni Esir. bu sefer şuna benzer açıklamalar yapar: Üçüncü bir kızım olsaydı onu da Allah'ın vahyiyle Osman'a verirdim. 6/ 176 . İlkin Rukiye'yl Osman'a verirken şunu söylüyor: Cebra­ il bana Allah'tan vahiy getirdi ki Allah demiş kızını Os­ man'a ver. „ „ 335 a. e. burada da ben Allah'tan aldığım va­ hiyle kızımı Osman'a veriyorum der. 3/127 ve 39/40-45. Mecme-ü Zevaid.Taberani Mucem-i Kebir. no: 4201 Ümmü Gülsüm md. Üsd. f. yalnız konuyu karıştırınca herkesin nasıl hicret ettiğini gördüm. yüz (100) kızım olsay­ 336 dı yine Allah'ın emriyle Osman'a verirdim demiştir. Tarih u Medinet-i Dımaşk. s. Demek istediğim. Daha sonra Rukiye ölünce bu kez aynı vahiy olayını ikinci kızı Ümmü Gülsüm için kullanır.İbni Asakir. zayıf olanlar Ali ile be­ raber yolculuk yaparlar. . b. sadece bundan söz edilmemiş. d.no: 36199-36208 ve 36246. burada Ümmü Gülsüm için biraz şüphe var: Acaba o da bunlarla mı gitmiş diye. ama bu kızcağız yok. Diğer bir hadisinde. Diğer bir sözünde. 1/394. c. Zamanla bu da vefat edince.İbni Abdi'l Ber. Başka bir sözünde. Ümmü Gülsüm md. b. ta ki hepsi bitene kadar. 336 a. 3 3 5 Muhammed bu kızları Osman'la evlendirirken de çok enteresan açıklamalar yapmıştır.Heysemi. Kenz'ül Ummal. o yüzden açıklama yapmak zorunda kaldım. N e y s e bu o ka­ dar önemli değil.

Mesela Taberani.337 A m a daha önce de açıkladım. f. Hatice kısmı 4/1818. birbirlerinden 180 derece farklı aktarım­ lar. Evet. inanmayan­ lardan As b. sebeb-i nüzul kaynaklarına bakılabilir. kerametler varmış ki. c. Tarih'jl Hamiş.D. 9/253. 162. Muhammed'in çocuğu olmayınca. b-Muhibbüddin Taberi. 1/46. 165. El-Zürıiyyetü'l Tahire. Heysemi.Mecme'ü Zeveid. 1/272.Suyuti. Muhammed'in canı sıkılıyor.Tarih-i Hamiş. soyu kesik/kısır olan.Dulabi. Bunu daha önce de belirt­ tim. 1/72. . d. çocuk­ ların bırakın peygamberlikten sonra doğmasını.Istiab. s. d.Taberani. Zehair-ül Ukba. 3 3 8 Çocukların hepsi kırk yaşından sonra doğmuşsa.Kastalani. Makdisi gi­ bi tarihçiler şu farklı rivayetleri de aktarmışlardır: Muham­ med'in tüm kızları peygamber olduktan sonra (yani 40 ya­ şından sonra) doğmuşlardır. onun Allah'ı bu kadar sıklık­ ta Cebrail'i göndermiş olmalı! Konuyla ilgili şöyle bir olay aklıma geldi. g. Vail onun hakında. Hemen Kevser suresinde şöyle bir ayet indiriyor (oluşturuyor): "Ey Mu­ hammed! Kuşkun olmasın ki.Makdisi. peygam­ berlikten önce bu çocukların evlendiklerine dair açıklama­ lar bile var. e. 338 a. Traih'ül Hulefa. 22/455. Kastalani. el-Zürriyyet'ül Tahire." Bu konuda tüm tefsirlere.Dulabi. Bu konuda İslam'ı kaynaklarda çok ilginç bilgiler var. 1/406. birçok kaynakta.. onu da bura­ ya alayım. Dulabi. Ayrıca Moğultay'ın da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. D.Demek ki Muhammed'in yaşındaki Osman'da çok ma­ haretler. b. İbni Abdi'l Ber. c.. no: 3311. Ha337 a.bekiri. Mevahib'i Ledüni. 1/391. "Kısır adam" diye bir cüm­ le kullanıyor. Med-Tarih 4/139 ve 5/16. Bekiri. se­ ni kötüleyenin ta kendisidir.

Şimdi de verdiğim bilgileri somutlaştırmaya çalışayım. Her ne kadar adı g e ç e n tarihçiler. no: 625/cilt 4/319 hadisin açıklama kıs­ mında. ken­ disi 40. 2. bunların peygamberlikten önce doğmaları ve ay­ nı zamanda peygamberlikten önce evlenmiş olmalarıdır. Peki. Diyanet tercemesi. Ve nasıl oluyor da din nedeniyle es339 Tecrid-i Sarih. 1.Farzedelim ki Zeynep. başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih olmak üzere birçok İslami kaynakta g e ç m e k ­ 339 tedir. bu kızlar peygamberlik­ ten sonra doğmuşlar demişlerse de. Çünkü çoğunluğun ibresi bu yöndedir ve Hatice'nin ilerle­ miş yaşında d o ğ u m yapması da olası değildir. güç­ lü olanı. bu görüş zayıftır. babası 30 yaşında iken d o ğ ­ du ve peygamberlik yaşı olan 40'tan önce de teyzesinin oğluyla evlendi. 55'ten sonra bu çocukları doğurmuşsa.tice 55 yaşını geçtikten sonra d o ğ u m a başlamış demektir. babası 30 yaşında iken doğduğu açıklaması. bünyesi müsait miydi sorusuna yanıt v e r m e k gerekiyor ama ondan önce bu kadar çocuğu doğuracak zamanı var mıydı diye de sormak gerekiyor. . Hatice 63 yaşında v e ­ fat etti. Gerçi bazı şeyler belli oluyor artık ama yine de kolay anla­ şılabilir bir ö z e t haline getireyim. bu yaşta kocaya verilmesi nasıl açıklanabilir? Üstelik Zeynep'in. Kim bilir bel­ ki daha erken evlenmiştir. Arada 10 senelik bir ömür var ve hemen onuncu yılda evlenmiş diye bir bilgi de yok. Çünkü Mu­ hammed ilk peygamberlik iddiasında bulunduğunda. Hatice de 55 yaşlarındaydı.Peki nasıl olur da Muhammed 33 yaşında iken Ruki­ ye dünyaya gelir ve henüz peygamberlik g e l m e d e n (40'tan önce) onu Ebu Leheb'in oğluyla evlendirir? Tam kırkıncı yılda evlendirildiğini düşünsek bile kız o zaman an­ cak 7 yaşında oluyor.

İslam tarihindeki v e ­ rilere g ö r e 21 yaşındaydı. Kaldı ki. akademisyenler bu ya­ şı doğal karşılı/orlar. iıern de iki sefer ikiz doğurmak suretiyle di- • . Yineliyorum: Bu yoruma g ö r e tüm bu çocukları. Marya. Kız­ cağız hicri ikinci yılında vefat ederken. Kabul edelim ki bu kızla Os­ man'ın evliliği peygamberlikten sonra olsun. bu defa onun bir küçü­ ğü olan Ümmü Gülsüm'ü Osman'la ( d e d e Osman'la) ev­ lendiriyor ve bunu yaparken de Tanrı bana bu konuda va­ hiy gönderdi diyor.ki eşinden ayrlan bu Rukiye'yi yine peygamber olmadan (40'tan önce) Osman'a veriyor ve peygamberliğin beşinci yılında (yani kz 12 yaşında iken) Osman'la birlikte Habe­ şistan'a hicret ediyor ve bu sırada Osman'dan hamile iken de yolda çocuc düşürüyor? Halife Osman ile Muhammed hemen hemen yaşıttılar. O yüzden İslami kesim bunu sorun ola­ rak görmüyor. Hatice 55 yaşından sonra doğurmuştur. Hafsa dbi. peki bu kadar yaş farkına ne diyeceğiz! Şunu hep vurguluyorum: Osman.Rukiye ölünce. 3. o zaman bu işh içinden nasıl çıkılır? Dikkat edilrse ben bunların yaşlarıyla ilgili en yüksek olanı temel alıp değerlendirme yapıyorum. Muhammed'ir yaşıtıydı ve bu kızla kardeşi Ümmü Gülsüm de Osman'ın kadınlarıydı ve d o ğ u m tarihleri de bellidir! İş­ te İslam'a gönül veren müçtehitler. Daha önce de belirtildiği gibi bunların peygamberlikten sonra doğdukla­ rını yazan önenli İslam tarihçileri de var. Muhammed. Bu kızlar Muhammed'indir desek (zaten İslami kaynaklarda böyle yazılıyor). aralarında 1-5 yaş fark vardı. Cüveyriye. o da ablası Rukiye gibi daha önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilmişti ve din engdi yüzünden boşanmıştı. Niye? Çünkü islam'da bunun somut örnekleri var: Muhammed'in 9 yaşındaki Ayşe'yi alması ve 55-60 yaşlarında iken aldığı gencecik Safiye.

o bakımdan en yüksek yaşı seçtim. onlara da yazık değil miydi? G ö z önüne almadı. El-Bidaye ve'l Nihaye 11. Mevahib-i Ledüni. ama o v e r m e z . Buna rağmen ortada inanılmaz bir manzara var. üçüz de. Peki. bu ev­ lilikler gerçekleşmiştir. g e n ç yaşta neden o kadar çocu­ ğu evlendiği kişiler için de yapmadı.. c. hicri yılı olayları 5/330. Demek ki bu görüşün ciddiye alına­ cak bir tarafi yoktur. el-Bed'ü ve'l Tarih. bir görüşe g ö r e bu kızlar İslami­ yet geldikten sonra doğmuşlardır. Peki. Bu durumda kızların ha­ life Osman ve Ebu Leheb'in oğullarıyla evlenmeleri müm­ kün değildir. 5.İbni Kesir. 55 yaşına gelince mi harekete geçti! Biliyorum. 3 4 0 Bu m e n o p o z (Menopause) döneminde Hatice'nin bunları nasıl doğurduğunu. b. 6. hem de Ö m e r onu kendileri için Muhammed'den isterler. Fatma henüz Hz. Hâlbuki yüzlerce kaynak gösteriyor ki. aranızda yaş farkı var der ve sonuçta Hz. Ali'ye verir. Da­ ha önce de belirtildi: Hatice Muhammed'den evvel iki se­ fer evlenmişti diye. bu­ nu aktaran ve safça inanan tarihçilerden sormak lazım..yen birçok İslam tarihçisi v a r . yanıt hemen hazırdır: O Allah'ın peygamberidir. 4/139 ve 5/16 Aynı şeyi Taberani de alır..Yukarıda belirttim. 4..Hz. Bu son görüşü (peygamberlikten sonra doğdular diye) dikkate alsaydım zaten işin içinden çıkılmazdı. Gerekçe de şu: Kızım kü­ çük. aynı Muhammed neden bu yaş farkını diğer kızları için de g ö z önüne almadı. dör­ düz de ve daha fazlasını da Allah doğurtabilir demeleri ga­ yet mümkün ve nitekim de bunu rahatlıkla söylüyorlar. bu yaşta Hatice'ye değil ikiz. 1/391. .Makdisi.Kastalani. Çünkü çocuklar onun değildi. neden onlarla ilgili İslam literatüründe önemli bir kayıt yok! Kaldı İd. er340 a.Eğer bu kızlar da Muhammed'in ise. Ali ile evlenmemiş iken hem Ebubekir.

Mesela. Fatma dışında Muhammed'in çocuğunun olmadığı fik­ ri ağır basıyor. Hayır.. Çünkü Muhammed vefat edince ondan bir­ çok g e n ç kadın dul kaldı. Safiye. Fatma hakkında Mu­ hammed'in hadisleri de çok fazladır. Ben bu olayı kanıtlarıyla birlikte başka bir kaynağımda anlattığım için burada detayına g i r m i y o r u m . Z e y n e p seki­ zinci. A m a Hz. bu çocuğun Muhammed'den olmadığını belirtmek istedim. Rukiye hicri ikinci yılında. Cahş. Fatma hakkında sayılmayacak kadar hadis var. Ümmü Habibe. Ümmü Gülsüm de dokuzuncu yılında vefat etmiş. 3 4 1 Bunu g ü n d e m e getir­ mekle. Marya'nın doğurduğu çocuk (İbrahim) Muham­ med'den değildi. ikisi de infaz edilmekten kurtulmuştu. bunlar hakkında ise hiçbir şey yok: Yetim oldukları belli. Örneğin A y ş e 18 yaşında dul kal­ dı. Muhammed de hicri on birinci yılında öldürülmüş. Fatma. Niteldm Muhammed Hz. Z e y n e p b. Aslında İslami kaynaklarda var olan bilgilere bakılınca.ken de ölmemişler. Nasıl mı? Anlatacağım. hem de onunla cinsel ilişkide bulunan kişiyi öldür demişti. Cüveyriye. Çünkü İslami kaynaklarda ona çok yer verilmiştir.. . Peki. git hem Maryayı. Hafsa. Hz. neden bunlardan hiçbiri Muhammed'den hamile kal­ madı da (görüldüğü gibi yaşları uygun ve henüz m e n o p o z devresi de onlar için söz konusu değildi) Hatice o yaşta bu kadar çocuk doğurdu hem de ild kez ikiz doğurmak sure­ tiyle! Burada şu söylenebilir: Marya da Muhammed'den ha­ mile kalarak İbrahim adında bir erkek çocuk doğurmuş. s. 213. Ümmü Sele­ m e . üçüncü baskı. Daha sonra farklı bir formül bulunmuş. "Fatma ben341 Kur'an'ın Kökeni. Muhammed'in kızıdır diyorum. H e p 20-35 yaşlarında kadınlardı. Ali'yi görev­ lendirmiş.

Kim ona eziyet ediyorsa bana etmiş olur" gibi onu öven çok farklı hadisler v a r . Hatice. Muhammed'le evlenince. ayete g ö r e . Hatice'nin Hale adında bir kız kardeşi vardı. Hatice'nin maddi durumu müsaitti ve bu çocukları ya­ nına aldı. Babaları ölünce bunlar üvey annede (Hatice'nin kız karde­ şinde) kaldılar. üçüncüsü de semereleri yiyor. işte Hatice'nin kız kardeşi Ha342 Buhari-Müslüm. Bu kadın daha önce biriyle evlenmişti. Hâlbuki onlar da uzun yaşadılar. M u h a m m e d bir 343 bakıma bu kızlara üvey baba olmuştu. 343 a. Tanrı buyruğu saydı. Biri in­ sanları. Biraz önce de belirttim. ikisi Muhammed'den bir-iki yıl önce vefat etti. Hatice zengindi ve kızlar ona yardım da ediyor­ lardı. O da vefat edince kızlar ortada sahipsiz kal­ dı. Fatma dışında kalan bu kız­ lar (Zeynep. b. Nitekim Muhammed de bu­ nu Kur'an'ına ekleyerek meşru hale getirdi. diğeri develeri. olup bitenlerin sonucu ne oldu? Ben de soruyorum acaba sonuç ne oldu? Aslında konu­ muz şu bulmacaya benziyor: Ortada üç d e v e var. Bunlar üvey ev­ lat sayılırdı ve İslam terminolojisine g ö r e bu durumda olan bir kıza 'Rebibe' adı verilirdi. artık o kadının başka ko­ cadan kızlarıyla (varsa eğer) evlenemezdi. Araplarda o za­ manlar üvey baba önemliydi.Menakıb'ü AH Ebi Talip 1/59-162. 'Istigase' 1/68. bir erkek bir kadınla ev­ lenmiş ve cinsel ilişki yaşamışsa. 3 4 2 ancak benzer açık­ lamalar. Hz. . Okuyucu haklı olarak merak edip şunu sorabilir: Peki bu hengâmenin. Gel de bunları sıraya diz! Zor bir iş değil mi! A m a ben yine ko­ numuzu bir sonuca bağlamaya çalışayım. Rukiye ve Ümmü Gülsüm) Muhammed'le Ha­ tice'nin çocukları değildi.den bir parçadır. diğer kızları hakkında yok.Ebülkasım Kufi. Fadail-i Fatma. Nisa suresi 23. ev­ lendiği kişinin de bir başka hanımından kız çocukları vardı.

ancak İslamiyet'ten sonra evlenmişlerdir. Buna da ihtimal vermi­ yorum. Vakıdi. ancak kızları Muhammed'den alan İslam tarihçileri yok: H e p onun kız­ larıdır diye yazmışlar. inanca g ö r e de bu gayet normaldi. Bu iş yan­ lışlıkla oldu diye düşünelim. Taberi vs. İbni Sad.le'den olan kızları Hatice'nin evinde oldukları için böyle değerlendirilmiştir. İbni İshak. ibni Hişam. ama kızlara yükledikleri anor­ mal d o ğ u m tarihleri neden. Bunlar toparladıkları bilgilerde. Ben şahsen buna ihtimal vermiyorum. Hatice zengin olduğu için onunla evlen­ meyi kabul etmiştir. İslam aktörleri bu yabancı çocukları neden zorla Muhammed'e yazmışlar. doğrusu bunu anlamak zor. Dolayısıyla halk arasında o zaman bunlara Muhammed çocukları denirdi ve o günkü kültüre. Şunu da belirtmek lazım ki Muhammed. Mesela. b) Ya da bunlar peygamberlikten önce doğmuş-. bu kadar çocuk (kimilerine g ö r e 12 çocuk) do­ ğurması tıbben mümkün değildir. Muhammed'in üvey kızları durumundaki kızlar "Muhammed'in çocukları" diye tanımlandığı için. bunları nerden çıkardılar? Sonuç şu: a) Ya çoğunluğun iddia ettiği gibi bu kızlar Muhammed-Hatice'nindir ve Muhammed henüz peygamber ol­ madan bunlar d o ğ m u ş ve yine daha peygamber olmadan bunlar 5-7 yaşlarında iken evlendirilmişlerdir. Çünkü daha önce de iki kez evlenen Hatice'nin ya­ şı geçmiştir. Evet. İs­ lam'ın en eski tarihçileri bile Muhammed'den en az bir asır sonra ortaya çıkmıştır. . bunları gerçek kızları sanıp bu şekilde kayıtlara geçirmişlerdir. Bunu anlatan kaynaklar çok. bu durumda olan başka insanlar için de durum aynıydı. normalde o yaşta ve o günkü koşul­ larda kimse bunu yapmazdı.

İslam'da varolanlarla ters düştüğü için.ö) Onun verdiği bilgiler. kızlar Muhammed'in p e y g a m ­ berliğinden sonra doğmuştur ve adı geçen şahıslarla evlendirilmişlerdir. bir görüş de bu. Bu önemli bir göstergedir. İşte.588. bu kızların peygamberlikten önce mi. Adı İbni Şehraşub (h. Bu durumda da Muhammed'in 40 yaşından sonra bu kızların d o ğ d u ğ u ve bunlardan birinin Muhammed 45 yaşında iken hamile olduğu iddia edilmek­ tedir. kimden doğduğunu iyi tespit etmeyen bir sistem. Yine Ebü'l Kasım Ali b. Malum damat­ lardan biri de halife Osman'dır ve hicri beşinci yılında bu kızlardan Rukiye ile evliyken ve Rukiye hamileyken Habe­ şistan'a hicret ediyor. İslam tarihi resmi tarih­ tir. Yalnız yaklaşık bin yıl önce yaşayan bir yazarın bu konu­ da bir şeyler yazdığı kaynaklarda geçiyor. Muhammed'in hadisleridir diye ortalıkta dolaşan bu ka­ dar yazı ne kadar sağlıklıdır? Bu kadar önemli insanın ne zaman yaşadığını. Muhammed-Hatice onları evlendirmişlerdir. hiç şüphesiz ki Muhammed'in cümlelerini. H e p söylüyorum. Kızların Muhammed'in olmadığına ilişkin İslam tarihin­ de bir kaynağa rastlamadım. durum ortada. sansürlü tarihtir ama profesyonelce yazmamışlar. Evet. Bilgiler arasında bu davar. İslam otoriterlerince pek dikkate alınmamış/nerdeyse unutulmuş. Burada olaylardan şu sonucu çıkarmak lazım: Bu kadar in­ san. İslami kaynaklar da tartışmalıy­ sa. sonra mı d o ğ ­ duklarını v e y a onların Muhammed-Hatice'nin çocukları olup olmadığını bilmiyorsa. A h m e t . d) Ya da az önce belirttiğim gibi bunlar başkalarının ço­ cuklarıydı ve yetim kalmışlardı. söz­ lerini kontrol edememiştir.c) Bir diğer sonuç da. Burada söz ettiklerim eski ta­ rihçilerdir tabii ki.

istiğase. ama bu konunun taraftarlıkla alakası yok ki. Sünni de. bunun şerhi olan Kamusi Rical'da bunu işlemiştir. Ki çocuklar Muhammed-Hatice'nin değildir di­ ye. Hatice'nin bir önceki eşinden olan kızıdır.ibni Şehraşub. Ali taraftarı v e y a Mutezile v e y a islam'ın başka bir eko­ lün sempatizanları.. Hars ve Z e y n e p adında üç ço­ cuk doğurmuş şeklinde bir açıklama var. s. Yine Sünni kesimin tarihçilerinden Moğultay'ın siyerin­ d e : Hatice. d. Şia da.ö) 'el-İstigase' adlı yapıtında benzer şeylerden söz ediyor.352.Amili. bu kızlar Muhammed'in olmayabilir şeklin­ de kanaat belirtmiş.Kufi (h. b. tabii ki burada Muhammed'in kızıdır diye yazılmışsa da bundan kasıt üvey kızıdır demek mümkündür.. s. Olay. tüm Islami cemaatler de rahatsız olur. Bu durumda muhtemeldir ki Z e y n e p . Aslında bu kızların M u h a m m e d ' d e n olma ihtimali bu 344 a. Hatice'nin damadı M u h a m m e d ' e bir şey getirdi şeklinde aktarır. Zerare'den Hind. Yine önemli olmamakla birlikte bu konuda şöyle bir hadis var: Zeynep'in eşi Ebü'l As bir gün M u h a m m e d ' e hediye olarak bir şey getirir. 3/79 Zeynep konusunda. 83 ve sonrası.Tenkih'ül Mekal fi İlmi Rical. 'Tenkih'ül Makal. Bu­ rada M u h a m m e d ' e bir eleştiri gelirse. Bunu anlatan ravi. Bu­ rada denilebilir ki. 89. Dolayı­ sıyla bu şekilde söylenmesi normaldir demek de mümkün­ dür. Menakıb-i Al-i Ebitalib. 1/159-163. Benat-ü Nebi. Muhammed'den önce ikinci eşi olan Ebu Hale Nebbaş b. madem Muhammed'in de damadıydı niye Hatice'nin damadı şeklinde söylenmiş? A m a aynı me­ tin içinde Zeynep'in Muhammed'in kızı olduğu da söyle­ niyor. Aynı zamanda Tusteri. c. 3 4 4 Diyelim ki bunlar Müslüman ama Hz. direkt Muhammed ve çocuklarıyla ilgili. . Aynı zamanda Mamekani (1351-h). Burada başta Belazuri olmak üzere birkaç kaynaktan söz eder.' adlı yapıtında.

İbni Ömer. Ali'ye. konuya uyan şöyle bir hadis de var: İki kişi. Ali hakkında. . Osman damatlık konusun­ da Ali'yi geçmiş olmalıydı. İbni Ömer. Tefsir bölümü. Musannaf. Ali ve Osman hakkında ne dersin?" şek­ linde bir soru da var. 12. ayeti kısmında. Bakara sursi 193. ancak burada İbni Şehraşub farklı bir şey ek­ liyor: Bir gün halife Osman Ebubekir'e (ki bu ikilinin araları çok iyiydi). "Osman. b) Abdurrazzak. Yalnız hadis denkleminde böyle bir açıklama v a r . no: 9441. Ali'ye gelince. Şu halde bunlar Muhammed'in kızları de­ ğildi sonucuna varmak söz konusudur. Siyer. Çünkü bu durumda o iki kızını almış oluyordu. Rukiye'nin çok güzel bir kız olduğunu İslam tarihçileri de yazmışlar-. Benim gibi biri senin kayınpederin­ dir. İşte bu söz anlamlı aslında. umarım Allah onu bağışlamış. Hz. " M u h a m m e d ' e söyle e ğ e r Rukiye'yi bana v e ­ rirse ben de ona iman ederim/inanırım" diye teklif sunar. dit 5/224. 346 Buhari. kızım Fatma gibi bir hanımın var ve sizden de HasanHüseyin gibi iki torunum var" diyor. 3 4 5 Buhari'de. s. Çünkü kızların onla­ rın olmadıkları yönünde var olan kanıtlar güçlüdür. Çünkü o kızlar Muhammed'in olsaydı. Yine Muhammed bir ara Hz. meşhur sahabi İbni Ömer'den bir şeyler sormuşlar. Çünkü eğer halife Osman ve Ebü-1 As da onun gerçek damatları olsaydı o zaman bu ifadelerin bir anlamı kalmazdı. onlar kimseye nasip olmadı. Bunlar arasında. "Sen Hz. onun Os­ man'dan farkı. Muhammed'in damadıdır demezdi. benzer hadislere ihtiyaç olmamalıdır. hem de damadıdır" 3 4 6 diye yanıt vermiş. 345 a) Moğultay. Burada açık bir şey var: Eğer Osman da gerçekten da­ mat olsaydı. o hem Muhammed'in amcaoğlu. tabii ki yine de böy­ lesine ikincil gerekçelere ihtiyaç yok. "Üç şey sende var. ama siz bundan hoşlanmazsınız biliyo­ rum.kadar zayıfken.

Hâlbu­ ki buna yanıt vermek çok kolay. ayette özetle. no: 11318 Rukiyye md. Bu ri­ vayete g ö r e kızın veriliş nedeni ve halife Osman'ın niçin Müslüman olduğu konusu farklı bir boyut kazanır. 'Benat'u Nebi ve Rebaibuhu s. İbni Hacer Askalani gibi bir İslam düşü­ nürü bile bunları anlatırken yaş hesabına hiç değinmemiştir. Hatice de 40 yaşında iken evlendiklerini. kendisinin kalkıp bunları kendi yaşıtı olan Osman'a vermesi nasıl izah edilebilir? Ayrıca Hatice'nin ileri yaşta bu kadar d o ğ u m yapması 347 Menakib-ü Al-i Ebi Talib'den naklen Amili. madem Muham­ m e d 25 yaşında. Enteresandır ki. 348 Isabe. bu kız kaç yaşlarında iken evlendi­ rildi diye merak e t m e z mi? 3 4 8 Burada konuyu şöyle bağlamak isterim: Eğer bu kızlar Muhammed'inse. o günkü örf-âdete g ö r e bu üvey kızlar da artık hürmeten üvey babanın kızları sayılırdı. . pey­ gamberlik gelince din yüzünden boşandı. Yani bu evlilik İs­ lam'dan önce gerçekleşmişti diyor. 3 4 7 İslami kesim akıldan ziyade rivayete önem verdiği için Hz. Kaldı ki. ama bunu yapa­ mıyorlar. 1/83-95. Fatma dışında da Muhammed'in kız çocukları bulun­ duğuna dair şu ayeti de kanıt olarak gösterebilirler: Ahzab suresi 59. cümle cümle açıklama getirme yerine. kızlarına ve inananların kadınlarına söyle başlarını ört­ sünler. kadınlarına. Muhammed'in 40 yaşında iken peygamber olduğunu bili­ yorsun. Peki. e ğ e r Fatma dışında kızla­ rı olmasaydı ayet çoğul olarak (kızlarına) oluşmazdı. İşte burada denilebilir İd. Çünkü baştan beri anlattı­ ğ ı m gibi. o zaman insan.Ebubekir bunu aktarır ve Muhammed de kabul eder. Şunu diyor: Rukiye. baştan beri anlatılan bu trajedilere yanıt bulmak daha önemlidir. ey Muhammed. Ebu Leheb'in oğluyla evliydi.

Burada. bugün kitaplara geçmiş bir sözün/ha­ disin ne kadar sağlıklı bir şekilde yazılıp yazılmadığını tah­ min etmek zor değildir. nasıl olu­ yor da kırkından sonra bu kadar d o ğ u m yapıyor? Şu önemli nokta hep g ö z d e n kaçmıştır: Peki. şu ihtimal de g ö z önünde tutulmalı: O küçük çocukları o küçük yaşta cinsel­ liğe zorlayınca ve düşük de olsa bunlar d o ğ u m da yapın­ ca..nasıl açıklanabilir? Evet. istisnalar var. büyük bir ihtimaldir. bu farklı. Aslında böyle bakmamak la­ zım.. insan her yaşta ölebilir. A m a bir cemaat kadar olan bu insanların peygamberlikten ö n c e mi. ancak benim olaylardan çıkardığım. peygamberlikten önce mi yoksa sonra mı doğmuşlardır. "Bu çocuklar Muhammed'in olsun v e y a başka­ sından olsun bize ne. bünyeleri bunu kaldıramamış. bu gibi konuları işlemenin ne yararı var?" gibi bir soru sorulabilir. Bu. Hatice 55 yaşına geldikten sonra mı yoksa daha erken mi doğmuşlardır. peki ya Rukiye ve Ümmü Gülsüm'e ne oldu? Evet. Ö m e r tarafından katledildi. ne zaman evlenmişlerdir gibi. bunun sonucu olarak v e ­ fat etmiş olabilirler. . Veya M u h a m m e d ' d e n sonra yazı­ lan Kur'an cümlelerinin ne kadar sağlıklı olup olmadığını. Çünkü ifade edildiği gibi yaşları aşırı d e r e c e d e küçüktü. Çünkü nerdeyse bir düzine kadar insan var ortada ve onlarla ilgili sorulacak bazı sorulara verilecek cevaplar ko­ lay olmalıydı: Doğdukları gün. ay ve yıl.. ama daha önce iki kez evlenip bu kadar d o ğ u m yapmayan Hatice. ne oldu da bu kızlar küçük yaşlarda vefat etti? Diyelim Fatma.. yoksa sonra mı d o ğ ­ dukları bilinmiyorsa.

"Ya senin boğazına getiririm. Bir gün evin yanında iken Osman oradan geçiyormuş. Başka bir gün elinde bir iple geliyor ve Osman'a. Bu yüzden Osman'a. alış-veriş yapanlardan usulsüz bir şekilde haraç alıyor. "Vazgeç. A d a m önemli biri ol­ duğundan Osman ona bir şey diyemeden doğruca camiye gitmiş. Hakim'e şehrin piyasasını teslim etmişsin. Cebele de arkasından gitmiş. ya da yanlışlarından vazgeçer­ sin" diyor ve şöyle devam ediyor: "Sen Haris b. Cebele de Osman'ın yönetiminden memnun olmayanardan biriymiş. Bu adam Bedir harbine katıl­ mış önemli ashabdandır. biz amirlerimize saygı gösterdik. Os­ man'ın kolundan tutup aşağı indirmiş ve şerefini rencide edecek şekilde davranmış. ancak onlar bizi dalalete götürdüler" diyece- . "Yarın Allah huturuna çıksam. nasıl olsa halifedir. Osman o zaman halifeymiş ve millet ondan şikâyetçiymş. adamı kaale almıyor. Bu arada birileri Cebele'ye. o da camiye girmiş. "Ey N'asel! Seni öldürür cesedini bir deveye bindirip sı­ cak bir yere götürür atarım" demiş.SEKİZİNCİ B Ö L Ü M HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler Halife Osman'ın kötü yönetimine karşı ilk sert tepkiyi gös­ teren "Cebele el-Ansari"dir. Burada olay kapanıyor. İçeri girdiğinde Osman'ın minbere çıktığını görmüş. sen baş edemezsin" deyince o." Osman icraatına devam ediyor.

Amr b. Ensab'ul Eşraf. 349 Belazuri. Amır'ı tayin ediyor. onu şikâyet e d e c e ğ i m diyor. bu adam bastonla Osman'ı d ö v m e y e başlıyor. daha sonra Osman'ın evine yapılan baskında. Bunlar.ğim. Ebi Serh'i görevlendiriyor. Görevden aldığı önemli insanlar da halkla birlikte onun aleyhinde çalışıyorlardı. Yine daha sonra atadığı Sait b. g e m i içinde bu içkileri görünce hepsini y e r e döküyor. As'ı Mısır eyalet valiliğinden alıp yerine kendi sütkardeşi Abdullah b. anneleri aynıydı. Ukbe atanıyor. Bu yüzden Osman. Hatta Muaviye Şam'dan gemilerle içki ticareti yapıyor ve Osman'ın izniyle buradan sağlanan parayı kendine alı­ koyuyordu. Yine henüz Osman'a karşı kitlesel isyanlar başlamadan. Osman'nın icraatından birer örnek ve tabii ki g ö r e v d e n uzaklaştırılanlar da halkla birlik­ te onun aleyhinde çalışıyorlar. 6/160. Ubade'yi merke­ ze alıyor.. Ebu Musa'el Eş'ari'yi Basra valiliğinden alıyor. Şam'ın gelirini ona bırakıyor. Halife Ömer zamanında Şam valiliğine atanan M u a v i y e ' y e daha fazla imtiyazlar tanıyor. Ceh'cah' adında bir baş­ ka sahabiden Osman'a uyarı ve hatta tehdit geliyor.. Ebi Vakkas Kufe va­ liliğinden alınıyor. Saf adam. Ö y l e ki. bunu yaparsa aleyhine olur. İçki olduğu için korkudan konuyu da irdeleyemiyor. bilmiyor ki Osman bundan haber­ dardır. Elbette ki Muaviye bun­ dan rahatsız oluyor. 3 4 9 Osman'a karşı çıkmak sadece halkın bireysel ve ama­ törce tepkisinden ibaret değildi. hali­ fe Osman'ın kardeşiydi. . yerine de dayısının oğlu Abdullah b. yerine Velit b. Mesela halife Osman tarafından Sad b. Velit. Samıt. Sad b. As onun akrabasıydı. Şam'da askeri komutan olarak g ö r e v yapan Ubade b. Ancak bu olay Ubade için artık bardağı ta­ şıran son damla oluyor ve Şam'da Osman ve Muaviye'yi eleştirmeye başlıyor.

varisleri bu külçeleri bal­ ta ile kırıp Löiüşmüşlerdir. yine amcası Hakem'in oğlu Haris'e veriyoı Fedek köyünü Hz. bunu daha önce Anlattım. Afrika'yı alınca.. 3 5 0 İşte Os­ man'ın yönetimine karşı gelmenin ilk işaretleri bireysel başlamıştır. 112. d. c. Muhammed zamanında bile hazineye ait olan M e d i n e ' y e bağlı M e h n z bölgesini. 6/149. Hanbel bir şiirirde özetle şunu anlatmaktadır: "Kâinatın rabbi bize öyle biı fitne bırakmış ki (Osman'ı kastediyor). daha sonra kitleselliğe dönüşmüş ve zamanla kontrolden sıkmıştır. 23. Halife Osman bunu da Hakem'in o ğ ­ lu Mervan'c veriyor. Osman zamanında Ya­ hudi asıllı Zcyd b. 112-113. Osman'ın bu ayrıcalığı o d ö n e m d e yışayan şairlere bile konu olmuş. Maarif.İbni Kutıybe. ondan kalan mal-altın-küçe o kadar çoktur ki. Z e y d ölünce. Hepsi Afrika'dan surdan burdan sağlanan taan malıydı ve haddi hesabı y o k t u . s. oradan sağlanan 1/5 lik geliri de vlervan'a hibe ediyor. Muhammed kendine al­ mıştı ve zaten Kur'an'a g ö r e veraset yoluyla kızı Fatma'ya verilmeliydi A m a Ebubekir'le Ö m e r el koymuşlardı. Maarif. 350 a. b.. Nasıl olur da millet aç iken sen kalkıp Afrikı'nın beşte birini tek insana veriyorsun" diyor.İbni Kuttybe.ELbu Musa Osman'a karşı muhalefete geçiyor ve onun kötü yönetimini anlatmaya başlıyor. s.Başka br eserim olan Sümerlerden İslama Kutsal kitaplar ve Dinler. ya o bi­ ze bela olur ya da biz ona. Hz. İşte zaman içinde Osman bu Z e y d ' e yüz bin dirrem hibede bulunur. Halife Osman. . Bilindiği gifj şu an var olan Kur'an.Belazuri Ensab. Sabit başkanlığında bir komisyon tarafın­ dan hazırlanmıştır. Osman arafindan sürgün edilen Abdurrahman b.

"Hele buna balon! İnsan­ lar da sanır ki bu da bir şey biliyormuş. A d a m c a ğ ı z Osman'a. "Size mi düştü. Ancak. arkadaşlar senin için toplanıp icraatını konuştular. Önce Osman'a karşı yapılan baskını özetlemek istiyo­ rum. halife Osman'ın halk nezdinde bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasında çok fark vardır. halife Osman cinayetinin gerçek yanı da hep gizlenmek istenmiştir. nasıl ve nerede gümüldüğünü ve baskının nedenlerini ö z e t şeklin­ de anlatmaya çalışacağım. deve gibi kesileceksiniz ve kolay da can vermeyeceksiniz" şeklinde çok ağır bir cümle kullan­ mıştır. millet se­ nin yönetiminden memnun değil. sonra gelip benim- . "Ben tem­ silciyim. Hz. Cinayetiyle ilgili güvenilir İslami kaynaklardan derlediğim çarpıcı bir bölümü buraya alıyo­ rum. Müslümanlar en son. C e s e d i d e Bir Ç ö p l ü ğ e Atılır Hüzeyfe b. Gerçekten Osman'ın ölümü çok fecidir ve işkenceyle gerçekleşmiştir. Hakkında sunacağım bilgiler okunduğunda görüle­ cektir ki. A b ­ dullah Temimi adında yaşlı birini temsilci olarak Osman'la konuşmaya gönderirler.b ) Halife O s m a n M ü s l ü m a n l a r c a Katledilir. Osman. A m a ger­ çek hiç de böyle değildir. üstelik g e ­ len elçileri cezalandırır. dolayısıyla Allah'a tövbe etmeni. Amir b. Yeman bir ara halife Osman'a. Bunlara daha önce kısmen değindim. Muhammed ve Ebubekir'in cinayetleri Müslümanlar­ dan gizlenmeye çalışıldığı gibi. Senin büyük yanlışlar içinde olduğunu. sonun kötü olur" diye defalarca uyarılır. "Öküz gibi or­ taya çıkacaksınız. Osman değişik heyetler tarafından: "Yapma. ondan korkmanı ve yaptığın yanlışlardan dönmeni istiyorlar" der. Sanki çok basit bir suikastla. siz mi bana akıl "veriyorsunuz" diyerek onları dinlemediği gibi. bir kazayla ölmüş gibi gösterilmiş. Daha sonra da cenazesinin nereye atıldığını.

A d a m hem akılı. hem de çok önemli kişiler tarafından görevlendirilmişti.O arada Osman'a. Sad da. sen insanların istemedik­ leri şeyleri yapıycrsun. Ab­ dullah b. A s ' a gelince. münafık ilan ettiği Abdullah b. biz de yardımcı oluruz. merak etme o seni gözetleyecektir" der. Sen onu ortadan kaldırırsan onlar sahipsiz kalırdağılırlar diyor. sonunda onlar gelip sana yalvarırlar. "Ben Allah'ın nerde olduğunu çok iyi biliyorum. Amr'ın Osman'a kafa tutmasının başka bir nedeni de vardı. sen en iyisi burlara maddi bir şeyler ver kurtul" diyor. insanlar menfaatle yola g e ­ lir. Abdullah b.. Sait b. Amir gibilerini merkeze/yanına çağırıyor. onlarla durum değerlendirmesi yapıyor. hem de ağır vergi yükü asayişi sağlar diyor. As'ın önerisi deşu: Sana bağlı olan her kabilenin.le icraatımı konuşıyor. Ebi Serh tayin ediliyor. Osman bu öneriye sert tepki gösteriyor ve bundan dolayı araları açılıyor. Osman değişik eyaletler­ deki önemli valilerinden Muaviye b. As. böyle olmaz diyerek onu uyarıyorlardı. Muaviye'nin önerisi de şu: Eyaletlere vergi memurlarını daha fazla gönder. A m a giderek durum daha da kctüye gidince. bunları savaşa gönder. savaşla meşgul olsunlar. Amr b. "Ey Osman. bölgenin bir lideri vardır. Bunlardan Abdullah b. Sait b. Muhammed'in hiç sevmediği. Amr b. Hâlbuki Allah'ın nerde olduğunu bilmiyen bir cahildr" diyerek onunla alay eder. Amır'ın önerisi şu: Birilerine karşı kazanılması zor olan bir savaş başlat. Sad b. 'Ey Osman. Ebi Sarf. Karar ver! Bunlardan v a z g e ç ve adaletli davran" şeklinde karşı bir öneri getiriyor.. Abdullah b. yanlış yapıyor­ sun. tu sorun ancak bu yöntemle biter: Yani hem baskı. sen de rahat edersin. Benzer heyetler sık sık Osman'a gelir. As.. A m r Mısr valisi iken g ö r e v d e n alınıyor ve onun yerine de Hz. aşire­ tin. Toplum içinde . Ebi Süfyan.

Osman'ınkinden daha itibar ve şöhret sa­ hibiydi. Kitab'ül fiten. Peki. cilt 13/35. Osman giderek daha da sertleşiyor. kalabalık hayli fazlaydı. oranın halkı hem kabul etmiyor. her y e r d e konuşu­ luyordu. "Camide toplanmıştık. O arada halife Osman da geldi ve he­ men konuşmaya geçti. Müslümanlar Osman'ın icraatından o kadar huzursuz olmuştu ki. Talha. Ali. İçimizde Hz. Hatta zaman zaman A m r bunu Osman'a karşı dil­ lendiriyordu. 3 5 1 İşte bu toplantıda da bir bakıma bu büyük­ lüğünü. sonunda katledilecek" şeklinde anlatıyor. bir ara Osman camide hutbe okurkenkonuşurken. siz Allah için İslamiyet! yaymaya çıkmışsı­ nız. 352 Feth'ül Bari. hem de yönetime karşı silahlanıyor. Talha ve Zübeyir gibi cennetle müjde351 İbni Kesir. içerde" diyorlar­ dı. Öyle ki.Amr'ın kabilesi. Bazı yerlere yeni atamalar yapıyor. değişik coğ­ rafyalara yayılmış Müslümanlara mektuplar göndererek "Geri gelin. Sait geri dönmek zorunda kalıyor ve yerine de Ebu Musa el-Eş'ari atanıyor. geri gelin asıl cihat burda. Ben de bu arada Talha ve Zübeyir'e dedim ki. Bu ara­ da Sait b. . H z . bu konu caddede. 7/190. 3 5 2 Bu arada Medine'deki sahabiler. bu adam gidici­ dir. Bidaye-Nihaye. farkını ortaya koyuyor. ancak fayda vermiyor. ama maalesef din elden gitmiş. Bunu aktaran. uzaklara gitmenize gerek yok. neler yapmış ki insanlar beğenmiyor? Bu­ nu birazdan detaylıca anlatacağım. A m a olaylar durmak bilmiyor ve adım adım Osman'ın sonu g e l m e y e başlıyor. radikal tedbirler al­ maya başlıyor. Zübeyir. neymiş Osman'ın suçu. Öyle olmuştu ki. Ahnef bin Kays. Kendi iyiliklerini anlatıyordu. Ali. Sad gibi ün­ lü isimler de vardı. Buhari'nin sarihi Askalani ve tabii ki değişik kaynaklarda da g e ç i y o r . As'ı Kufe valiliğine tayin edince. bab'ü iza ilteqe'l müslimani bi seyfihima. sokakta.

. onların niyeti hakkında bilgi almıştı ve kendince de tedbirliydi ama baskın o kadar güçlüydü ve kontrol edilmesi o kadar zordu ki.353 Ve sonuçta Halife Osman'a bağlı tüm coğrafi bölge­ lerden isyan sesleri yükselmeye başlıyor. hatta onun bindiği hayvan bile Osman'a/devlete ait 353 a. Tüm grupların birbirlerinden haberi var. A m r b. halife Osman'ın yazdığı. b. c. Udeys. Yani iş bu noktaya gel­ mişti. Hamık ve Sudan b. eninde sonunda öldürülecek. "Adama bakın. Kimse bilmesin diye. 13/35. Irak'ın Küfe kentinden harekete geçiyor.ibni Kasir. .. Feth'ül Bari. Kenane b. d-Askalani.İbni Teymiye. Şehre varınca Hz.lenen önemli kişilerin de bulunduğu o ortamda bazıları. Üzerinde mektup bulunan kişi de halife Osman'ın bir görevli memu­ rudur. 3/206. Yüz ki­ şilik bir isyan grubu da İrak'ın Basra kentinden yola çıkıyor.Taberi Tarihi. Minhac'ü Sünne. Ester var. Ali d e v r e y e giriyor ve sonuçta onlar Ali'yi dinleyerek davalarından vazgeçip memleketlerinin yollarını tutuyorlar. Osman'ın taraftarları bunları önleyecek durumda değildi. Bunların da başlarında Malik b. Umre niyetiyle yola çık­ tıklarını söylüyorlar. Ancak niyetleri Osman'ı ortadan kal­ dırmak. Cebele var. ölümü hak etmiş" gibi ağır sözler söylerdi. Bişr. 7/222 Zehebi'den alıntı yaparak. 4/333-367. Sadece altı yüz süvari. Hamran olmak üzere Osman'ı ablukaya almak. Ancak yolda. Bidaye. Osman'ın da istihbaratı vardı. mührüyle mühürlediği bir mektup ele geçiriliyor. Yine iki yüz kişilk bir başka baskın grubu. kimi rivayetlere g ö r e bin süvari Mısırlılardan ve dört kafile halinde başlarında da Abdurrahman b. Onların başlarında da Hükeym b. onu katletmek için yola çıkıyorlar.

bu isyancıları ya­ kalayın. bir kısmını infaz edin. Osman'ın alnından ve kafasının ön kısmından demir parça354 Tüm bu kaynaklarda Na'sel'in ne anlama geldiği ve niçin Osman'a Na'sel dendiği anlatılıyor: a. d.Kamus'ül Muhit. Tac'ül Arus. Bu arada isyancılar Osman'a 'Na'sel' diye bağırıyorlar.Zamahşeri. o yüzden hakaret anlamında Osman'a bu isimle hitap edi­ yorlar. Ali'nin araya girmesiyle isteksiz­ ce eylemlerinden vazgeçmişlerdi. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk.bir hayvandır. Mektupta. Veya Na'sel demek. el-Nihaye 5/177 e. 39/327.ibni Asakir. Mısırlı grubun başındaki şahıslardan Kinane b. Her ne ise alaylı bir söz olarak Osman'a karşı kullanıyorlardı. 3 5 4 Veya Na'sel. Onu yakalayınca saçını. A m a bu mektup olayın­ dan sonra artık onları durdurmak mümkün değildi: Tekrar­ dan geri dönüyorlar ve sonunda Osman'ı feci bir şekilde katlediyorlar. Değişik İslami kaynaklarda Na'sel şöyle tanımlanıyor: O sı­ rada M e d i n e ' d e Mısır asıllı budala biri varmış. daha önce Hz. ancak inandırıcı gel­ miyor. 11 /669. Bişr. Za­ ten onlar. Osman korkudan imza ve mührün sahte olduğunu. 4/52. . adı da Na'sel. kendisine ait olmadığını iddia ediyor. Lisan'ül arab. f. sakalını yoluyor.Ibn'ül Esir. beyinsiz kişi/ahmak-bunak demek. bazıları­ nın da kol ve bacaklarını kesin" gibi talimatlar vardı. aptal bir Yahudi varmış. Osman'a bu amaçla bu lakabı takmışlar. önemli elebaşlannı da çarmıha germek suretiyle-işkenceyle öldürün. Na'sel md. c.İbni Manzur. el-Faik.Zebidi. M e d i n e ' d e ihtiyar. Değişik yörelerden gelen bu insanların hepsi ittifak ha­ linde halife Osman'ı ablukaya alıyorlar. güven sarsılıyor ve gereken yapılıyor. ağzı açık kalı­ yor. çenesini çekiyorlar. ilgili valilerine. b. 1 cilt Na'sel md.

yemekten mahrum bırakıyorlar. Muaviye tarafından propagan­ da aracı olarak kullanılıyor. insan ancak dinden çıkarsa. zina yaparsa. Veheb. M e ­ sela Abdullah b. bunlardan üçü Allah için olsun. Udeys ile konuşunca (yapmayın diye) bu eylemlerinden vazgeçiyor­ lar. Birilerin ona su vermelerine bile izin vermiyorlar. cina­ yet işlerse öldürülür. peygamberin iki kızıyla evlendim. onların ellerinden çıplak kılıçları al­ mak istiyorlar. Bu ayrı bu k o n u . 3 5 5 Şu da var ki. Ebi M e y s e r e ve Muği355 a. tabii ki bu arada Osman onlara çok yalvarı­ yor: 'Ben ilk Müslümanlardanım. tabii ki daha sonra bu kadının parmakları Şam'da hut­ belerde çok dile getiriliyor. Osman'ın göğsüne çıkıyor.sıyla vurunca. no: 36306. Osman y e r e yığılıyor. Onlar kılıçlarını güçlü bir şekilde çekince. ona dokuz darbe vuruyor. Aynı gruptan Sudan b. kalanı da ben rahat edeyim. araya giriyorlar. Yine Mısır grubundan A m r b. Abdulah b. kendim için vurdum diyor. onu ustura-makas gibi aletlerle parçalamak isti­ yorlar. öldürdükten sonra da kafasını gövdesinden koparmak.Hindi. Ali de baskın liderlerinden Abdurrahman b. isyancılar yaklaşık 40 gün Osman'ı evinde mahsur bırakıyorlar. Ben bunlardan hiçbirini yapmadım' gibi yalvarmaları artık fayda etmiyor. Muhammed'in eşlerinden de araya girenler oluyor ve Hz. b. Bidaye-Nihaye. Millet ona karşı öyle­ sine kızgın ki. Hamık. sudan. Hz. .İbn-i Kesir. Hamran adındaki şahıs da Osman'ı d ö v e d ö v e komalık ediyor. hatta şeytan taşlaması gibi naaşını taşlamak istiyor­ lar. cilt 7/211 vd. Osman'ın eşlerinden Naile binti Ferafise'nin parmakları ke­ siliyor. Kenz. Bu arada Osman'ı savunanlardan çok sayıda insan öldürülüyor. Bu arada Osman'ın hanımları Naile ile Ümmü'l Benin ve kızları kafasını gövdesinden koparmalarına izin vermi­ yorlar. Bu manzara karşısında tüm aile ağlaşmaya başlıyor.

Hatta Osman'la birlikte öldürdükleri bazı kişilerin gömülmelerine izin bile vermiyorlar: Kurdakuşa. bu­ rada adeta onun rövanşını alıyordu. m a d e m bu kadar isyancı Müslüman Kufe'den. Ali nerdeydi diye insan merak ediyor? Demek ki çevresi dışında kimse onun yönetimin­ den memnun kalmamış ki sonuç böyle olmuş. Hamam ve Muhammed b. İnsan biraz düşünürse zaten işin vahametini anlar. 3 5 7 356 a-lbni Asakir. Ebi Hüzeyfe gibi şahsiyetler. Mesela. Rab'i. Şebes b. çok hakaretvari bir şekilde sakalından tutup çekiyor. En başta Ebubekir'in oğlu Muhammed. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. böylece Osman'ın ağzı açık kalı­ yor ve daha önemlisi onu y e r d e süründürüyor. Ahnes gibileri. peki ya Mekke. köpeklere y e m olsunlar diyorlar. Şöyle ki. Osman'a. Bu uzak bir ihtimal de­ ğildir. çevre Müslü­ manları ve hele hele Hz. ta Mısır'dan gelen heyetin içinde ve aktif bir şekilde Osman'a karşı cephe alanlar ara­ sında.356 Aslında detaya gerek yok. . Osman kısmı. Hamik.İbni Esir. Ekder b. Amr Ensari. ben ölü­ mü tercih ederim. El-Kamil. Ferve b. ama istifa e t m e m karşılığını veriyor­ du. Basra'dan. Mesela neden tüm sahabe­ ler arasında Ebubekir'in oğlu Osman'a böyle davranmıştır? En azından Osman babasının çocukluk arkadaşıydı! Kanım­ ca Ebubekir'in oğlu babasıyla ilgili planları bildiği için. Udeys. 357 İlerde bu önemli şahsiyetlerle ilgili bilgi vereceğim zaten. Osman'a ulaştığında da. Burada şu hatırlatmayı yapayım: Hani Ebubekir'in cinayetinde Osman'ın da parmağı vardı diye yazmıştım. M e d i n e .re b. Sanırım İslam tarihinde bu konuda bazı açıklanmayan noktalar var. Mısır'dan değişik coğraf­ yalardan geldiler. Abdurrahman b. 5/521-26. b. istifa edersen sana karışmayız dedikleri halde Osman. aktif olarak onun ölümünde görev alan Amr b.

Muhammed b. Ali'yi temsilci olarak gönderiyorlar. minbere çıkıp şunları söylüyor.. Mervan. İslam tarihçileri. Osman. O yüzden hep bozmaya ve karışıklıklar çıkar­ maya çalışıyorlardı. 5267 ve 5822. Burası öyle bir yer ki. Yahudiler artık o coğrafyada onlara iktidar verilmeyeceğini biliyorlardı. tüm halifelerin devrilmesin­ de Yahudilerin rolü çok büyüktür. Her ne kadar bu sebep pek ö n e çıkmamışsa da. Ferve b. Savaşla kazanamıyorsak. gerekirse seni eleştirenlerle savaşırız diyor. Hatta bir ara Hz. Hamik maddeleri. Bu arada Osman'ın sağ kolu Mervan sert çıkıyor. 3959. İbni Hacer. 358 Taberi Tarihi. Ebi Huzeyfe. Cenaze. ibni Esir. temsilci gönderdiler. Gidip halife Osman'a önemli uyarılarda bulunuyor. Üsd. Osman ise onu da dinlemediği gibi. 4/338 v d . ama o hep ceza veriyordu. bari planlarla. 'Osman'ı katlettikten sonra cenazesini Haşş Kevkeb' denilen y e r e attılar. Ali'yi kastediyor) diye başlıyor ve eleştirel bir konuşma yapıyor. Isabe. farklı komplolarla işi götürmeye çalışalım diyorlardı ve ni­ tekim de bunu çok mükemmel başardılar. Müslümanlar Osman'ı defalarca uyardılar. işin vahameti­ ni bildiği için olayın fazla büyümesini istemiyor/Mervan'a izin v e r m i y o r . Osman'ın veziriydi. atılan y e r d e üç gün kalıyor. aslında bu önemli bir faktördür. o zaman Yahudiler tarafından tuvalet olarak kullanılıyordu şeklinde açıklama yapıyorlar. İsyancılar Osman'ı öldürdükten sonra cenazesini bir mezbeleye.. Bu ümmetin fitnesi. no: 486. tuvalet olarak kullanılan bir y e r e atıyorlar ve onların korkusundan en yakın akrabası bile yanaşamıyor.Başta da belirttim. ayıplayanlar ve eleştirmenlerdir (tabii ki isim vermeden Hz. Kur'an yorumcuları. Amr ve Amr b. . 3 5 8 Şunu da bilmekte yarar var.

b-Taberani. O bakımdan Osman'ın bu tuvalet yerine atıldığına ve cenazesi üç gün orada kaldığına. Eşlem b.lbni-1 Manzur. j. bas­ kıncıların korkusundan kimsenin gidip onu alamayacağına ilişkin bir yığın güvenilir İslami kaynak aşağıya a l ı y o r u m . 6/283 Heşş Kevkeb md ve Na'sel md. 3 5 9 c) Halife O s m a n ' ı n C e n a z e s i . no: 14558. Tarih'ül Medine. d. h. Osman'ın kabri kısmında no: 321-323. Bidaye ve'l Nihaye. Lisan'ül Arab.İbnil Esir. Mucem'ül Buldan.Taberi Tarihi. 7/213.Heysemi. 360 İbni Şebbe. Muhammed'in de eşi olan Ümmü Habibe ortaya çıkıp ya bu adamın defnine izin v e ­ receksiniz. "Ebu Süfyan'ın kızı ve aynı zamanda Hz. ya da ben Hz. kor­ kudan kimsenin gidip onu demedemediğini yukarıda yaz­ dım. Bu arada onu öldürenler şeytan taşlar gibi cesedini taşlamaya başlıyorlar ve gömülmesin. Muhammed'in perdesini (başör­ tüsünü kastediyor) başımdan alır atarım" d i y o r . 1/78-no: 107. 4/412 ve devamı. Evs kısmına. Mecme-ü Zevaid. 39/532. Üsd.Konu garip gelebilir. Marifet'ü Sahabe. 2/262.Ebu Naim Asfahani.Yakut Hamevi. f. k-Tehzib-i Kemal. 9/95. Mucemi Kebir. 1/966. c. 3 6 0 İşte Hz. 19/457.Inbi Kesir. . e. hem eşlerinin ağlamaları nedeniyle isyancılar eylemlerinden vazgeçiyorlar. Ali ile Ümmü Habibe'nin araya girmesi. Bir Tuvalete G ö m ü l ü y o r Osman'ın cenazesinin Yahudilerin tuvalet olarak kullandık­ ları bir mezbeleye atıldığını ve orada üç gün kaldığını.ibni Esir. Tarih u Medinet'i Dımaşk. g. El-Nihaye fi Garibi-1 Eser.İbni Asakir. no: 248. bundan sonra birkaç kişi gidip cenazesini alı359 a.Heşş Kevkeb/Na'sel. Tarihçi İbni Şebbe bu konuda. So­ nunda yine Hz. Ali'nin devreye girmesiyle isyancılar defni­ ne izin verdiler. ı. herhangi bir y e r e atılıp kalsın ve bu şekilde çürüyüp gitsin istiyorlardı.

üze­ rinde namaz kılınmadan gömülüyor" diyorlar. "Siz üzerinde namaz kılınmasına engel olursanız sorun değil. Osman'ın cenaze namazının kılınıp kılınmadığı konusunda farklı rivayetler var. daha önce atıldığı yere. Peki. G e c e gizlice. kendisi katılmıyor). normal vatandaş da yukarılardan ilham alı­ yormuş. Çünkü Allah ve melekler cenaze namazını kılmışlardır" diyor. birkaç kişi onun cenaze namazını kılıp Ba­ ki kabristanında defnetmek isteyince. Kimileri d e . alelacele o tuvalet olarak kullanılan batak­ lığa götürüp bir çukur kazarak içine atıyorlar. Kimileri. "Katledenler namazına izin vermeyince. Yine her zaman­ ki gibi Hz. kabir başında Hz. Hatta Osman'ın kızı ağlayınca. Ali'nin araya girmesiyle bu koşuldan vazgeçi­ yorlar. mezarını yerle tesviye ediyorlar. Bu arada isyancılar defne izin verdiklerinde şu koşulu da ö n e sürüyorlar. Osman'ın yakınları onu mezara götürür­ ken biz de yolun sağından ve solundan yürüyerek hacda şeytan taşlar gibi ona taş atacağız diyorlar. bağırıyorsun. bu arada adam. Ali yoktur. onu g e c e karanlığında gömüyorlar (tabii ki cenaze işinde. Mesela Ebucehm adındaki kişi onun namazını kılmak isteyince isyan­ cılar izin vermiyor. mezarı kazanlardan biri ona kızıyor: "Biz o kadar titiz davranıyoruz ki kimse duymasın. Üzerine mezar taşı bile koyamı­ yorlar. böyle normal bir kabir hazırlayamıyorlar. ya muhalifler senin sesini . Maşaallah o d ö n e m herkes Tanrı ile Cebrail ile irtibat halindeymiş. Bu nedenle. o tuvalet olarak kullanılan yere götürülüp ora­ da gömülüyor ve belki tekrar isyancılar cenazesini çıkarır­ lar korkusuyla. isyancılar bunu du­ yuyorlar ve kesinlikle normal bir mezarlıkta defnetmeye­ ceksiniz.yor. diyerek engel oluyorlar.

duyup gelir, babanın cenazesini tahrip ederlerse iyi mi ola­ cak?" diyerek, onu susturmaya çalışıyorlar. Gömenler ara­ sında bir de Osman'ın eşlerinden Naile var. Karanlık oldu­ ğu için, o da eline bir mum alarak kabirde rahat çalışılabilmesi için mezarın başında duruyor. İslami eserlerde anlatıl­ dığına g ö r e , çalışanlar, isyancılar görmesin diye insanların olduğu tarafla mezar arasına perde gibi veya kerpiçten bir duvar yapıyorlar. 3 6 1 Cenaze namazı kılınmıştır diyenlere g ö r e de ihtilaf var­ dır. Genel kanı, cenaze namazının bir veya dört kişi tarafın­ dan kılındığı yönündedir. Hatta bazı kaynaklarda, korkudan kimse onu g ö m m e k istemeyince; ancak Mervan'la, Os­ man'ın eşlerinden Naile onu geceleyin gömmüşler şeklin­ de bilgi var. Osman'ın eşlerinden dedim; çünkü Osman öl­ dürüldüğünde yanında dört hanımı vardı: Remle, Naile, Ümmü Benin ve Fahite. 3 6 2 Yani öyle ki, Osman'ın cenaze­ si ortada kalıyor, korkudan kimse onu defnedemiyor. Hat­ ta önemli islami kaynaklarda çok farklı bilgiler de var. M e ­ sela onu öldürdükleri zaman, eşi Naile araya girmek isti­ yor. Bu arada onun da elini, kimilerine g ö r e de parmakla­ rını kesiyorlar. Hele halife Ebubekir'in oğlu Muhammed, Osman'ın kolundan tutup kapıya kadar sürükleyince Os­ man, "Senin baban dostumdu, neden bana böyle yapıyor361 a- Taberi, Tarih 4/412 vd. ve Asbahani, Marifet-ü Sahabe, no: 265-66. b- lbni-1 Esir, El-Kamil. halife Osman kısmı 2. cilt c- İbni Kuteybe, imame Siyase, 1/64. d- Askelani, Isabe, no: 1082. Cebele b. Amr b. Evs kısmında. e- ibni Asakir, Tarih-i Dımaşk, 39/532. f-Taberani, Mucem-i Kebir, 1/78-no: 107. g- Heysemi M.Zevaid, no: 14558-9/95. h- Yakut Hamevi, Mucem'ül Buldan, 2/262. ı- ibni Hacer, Talhis-ül Habir, 2/145. j- İbni Sad, Tabakat, 3/37-44. 362 Taberi Tarihi, 4/415-421.

sun' diyor. Ebubekir'in oğlu, "Sen gerçek Kur'an'ı yaktın, kendince yeni bir Kur'an ortaya çıkardın" diyor. Kimi riva­ yetlere g ö r e de Ebubekir'in oğlu onun kulağına şiş sokup boğazından çıkarıyor. Şurası çok önemli, baskını düzenleyenler Müslümanlar ve Ebubekir gibi birinin oğlu da aşırı derecede ona işkence ediyorsa ve Hz. Ali de savunma niyetiyle hiç ortalıkta bu­ lunmuyorsa, artık Osman'ın o günkü Müslüman halk nezdindeki değerinin nerelere kadar düştüğü anlaşılıyor. Bazı İslami kaynaklarda Osman katledildikten sonra, baskını gerçekleştirenlerden Umeyir b. Dabi-i adındaki kişi gidip onun canından parçalar kopararak, "Sen ki babamı zulmen/suçsuz yere hapse attın ve orada öldü. İşte senin de sonun böyle olacak" diyor. Yukarıda da belirttim, onu katledenler, bedenini tahrip etmek, parçalamak istiyorlar; ancak bazılarının aracı olmasıyla eylemciler bundan v a z g e ­ çiyorlar. 3 6 3 Bir de şu var, Osman'ın cenazesini, bir kapı tahtası üze­ rine bağlayıp o şekilde kabre götürürken, belki birileri du­ yar, gelir engel olur kaygısıyla koşarak götürüyorlar. Cena­ zeyi götüren şahıslardan biri, "Biz korkudan öylesine koşu­ yorduk ki Osman'ın kafası, üzerinde taşıdığımız tahtaya çarpıp tak-tuk diye ses veriyordu" diyor. Bu olay, az sonra bölüm sonunda ekleyeceğim kaynakların hemen tümünde vardır. İşte halife Osman'ın halk arasında bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasındaki fark bu kadar büyüktür. Osman'ın Müslümanlar tarafından katledildiği, cenazesinin Yahudile­ re ait bir çöplüğe atılıp orada üç gün kaldığı, daha sonra
363 a-Taberi Tarihi, 4/412-414. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, 7/207 v d . c- İbni Kuteybe, Maarif, s. 113.

Hz. Ali'nin, Hz. Muhammed'in bazı eşlerinin ve Osman'ın eşlerinin hatırı için gömülmesine izin verildiği ve bunun da ancak aynı çöplükte gerçekleştiği, mezara da yangından mal kaçırırcasına, sür'atle götürüldüğü ve bu arada başının hep tahta üzerinde sağa sola çarparak ses çıkardığı, cena­ zesinin korkudan birkaç kişi tarafından gizlice defnedildiği, katledilirken işkence yapıldığı ve hatta canından parçalar kopanldığı, baskın anında haftalarca e v d e aç ve susuz mah­ sur kaldığı, yardım etmek isteyenlere izin verilmediği, o d ö n e m d e varolan Kur'an'ları yakıp yeni bir Kur'an ortaya koyduğu, kötü yönetimi yüzünden vurulduğu gibi konular, birçok İslam düşünürü tarafından kaleme alınmıştır. Ne ya­ zık ki, geniş halk kitlesi bunları bilmemektedir. Bu olup bi­ tenleri içeren İslami kaynaklar gerçekten çok fazladır. 3 6 4
364 Yukarıda Osman'ın ölümüyle ilgili açıkladığım bilgiler şu kaynaklarda g e ­ çiyor. Daha nice kaynaklar da var: 1- İbni Sad, Tabakat, 3/37-43. 2- Taberi Tarihi, 4/412 v d . 3- Ali b. Yunus el-Amili, Sırat'ül Müstakim, 3/30. 4- İbni A ' s e m , el-Fütuh, 1/64. 5- Ebü'I Feda, el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer, 1/172. 6- İbni Abdirabbih, Ikd'ül Ferid, 4/270. 7- Zebidi, Tac'ül Arus, 8/139-141. 8- Ibn'il Manzur, Lisan ül Arab, 1 1/670 Nasel ve Haşş Kevkcb md 9- Ibn'il Esir, a) En-Nihaye fi Garibil Hadis'i ve'l Eser, 1/969 ve 5/80. b) el-Kamil fi Tarih, h.35. yılı, halife Osman bölümü, c) Üsd'ül Gabe, Eşlem b. Evs b. Becre el-Ansari bölümünde. 10- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 39/532 vd Hz. Osman konusu. 11-Taberani, Mucem-i Kebir, halife Osman kısmı. 1/78-no: 107-109. 12- İbni Hacer, a) Isabe, no: 1081 Cebele b. Amr kısmında. Ve Eşlem b.Evs b. Becre el-Ansari bölümünde, b) 'Telhis'ül Habir', 2/145 ve 5/275. 13- Heysemi, Mecme'ü Zevaid, 9/95, no: 14558 . 14- İbni Abdilberr, Istiab, A.Rahman b. Udeys ile Eşlem b. Evs. B. Becre bölümleriyle halife Osman kısmında. 15- İbni Şebbe, Medine Tarihi, Osman'ın kabri bölümünde, no: 321 vd. 16- Hindi, Kenz'ül Ummal, no: 36172 ve 36298, halife Osman kısmında. 17- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, Osman bölümü, 7/192 v d .

d ) Halife O s m a n N e d e n M ü s l ü m a n l a r c a Katledildi? Az önce de anlatıldığı gibi, Halife Osman'ı feci bir şekilde katledenler Müslümanlardır. Peki, Osman bunu hak etmiş miydi, neydi bunun en önemli nedenleri ki, insanlar ta M ı ­ sır'dan, Basra'dan, Küfe'den... değişik yörelerden gelip ey­ lem birliği yaparcasına toplanarak Osman'ı katlettiler? De­ mek ki ortada çok ciddi bir sorun vardı ki Osman'ın çevre­ si, hele Hz. Ali bile bu baskınları artık durduramamıştır. Bu nedenlerden önemli gördüklerimi İslami kaynaklardan özetlemek istiyorum.

Etrafındakilere

ayrıcalık

tanımak-iltimas

1) H a k e m b. Ebi-I As olayı Hz. M u h a m m e d ' e karşı olduğu, onunla anlaşmadığı, hatta M u h a m m e d konuşunca, kendisi kaş-göz işaretleriyle onunla alay ettiği için, Muhammed hem Hakem'i lanetler, hem M e d i n e ' d e n çıkartıp Taif taraflarına sürgüne gönderir. Bu konuda birçok İslami kaynakta hadisler var. Mesela İmam A h m e t b. Hanbel, Bezar, Heysemi, Fakihi, İbni Asakir ve daha birçok İslamolog, Hakem'in sürgün edilmesi ve lanetlenmesi konusunda hadisler aktarmışlardır. 2 6 5
18- Muhibbüddin Taberi, Riyad'ü Nadre, Osman konusunda, s. 3/70 ve sonrası. 19- Müzi, Tehzib-i Kemal, 19/457-no: 3847 Osman b. Affan kısmında. 20- Yakut Hamevi, Mu'cem-ül Buldan, 2/262 Haşş Kevkeb kısmında. 21- Ebu Naim Asbahani, Marifetli Sahabe, Osman kısmı, I. cilt, no: 263 ve sonrası. 22- Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/160 ve devamı. 365 a- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 57. cilt/270 vd. N o : 3712. b- Heysemi, M e c ' m e ' ü Zevaid, no: 431 ve 9233. c- Taberani, Mucem-i Kebir, Abdullah kısmında no: 13770. d- Bezar, Bahr'ü Zihar, no: 2060. e- Fakihi, Ahbar-u Makke, no: 706.

Taberani şöyle bir olay da aktarıyor: Bir ara Hz. Muham­ m e d kendi arkasına dönünce görüyor ki, Hakem el işaret­ leriyle kendisiyle alay ediyor; bazen de oğlu Mervan'la bir­ likte Muhammed'in minberine çıkıp iniyor (taciz niyetiyle). Yani hem Muhammed'in davasına inanmıyordu, hem de değişik davranışlarla onu psikolojik olarak rahatsız ediyor­ du. Daha sonra Ebubekir ve Ö m e r halife olunca, yine Taif'ta kalmaya d e v a m ediyor/ bunlar M e d i n e ' y e dönmesine izin vermiyorlar. Hatta geri dönsün diye bu konuda Ebubekir'e teklifte de bulunuyorlar. A m a o kabul etmiyor. Ancak Os­ man halife olunca, onun ve oğlunun geri gelmesine izin veriyor, adam gelip M e d i n e ' y e yerleşiyor ve ölene kadar orada kalıyor, ayrıca o günkü parayla kendisine devlet ma­ lından (ki devlet malı zaten haraçtan, ganimetten, talan­ dan, çapulculuktan sağlanıyordu) yüz bin dirhem para v e ­ riyor. Şu not da önemli, Hakem b.Ebi-1 As, aynı zamanda ha­ life Osman'ın amcasıydı. Şu da önemli: Tarihte şöhret sa­ hibi olan Muaviye de Osman'ın amcaoğullarındandır. Os­ man, Hakem'in oğluna da, maliye müdürü gibi M e d i n e ' d e bir g ö r e v veriyor: Yapılan alış-verişlerden sağlanan vergi­ nin 1/10'unu, karşılıksız ona tahsis ediyor. Daha sonra Mervan, Osman'ın damadı olunca, ona aşırı d e r e c e d e ay­ rıcalıklar tanıyor. Mesela Hz. M u h a m m e d ' e ait olan ve v e ­ fat edince, kızı Fatma'm hakkı olduğu halde Ebubekir'le Ömer'in v e r m e d i ğ i Fedek arazisini de Mervan'a veriyor. Osman, yine Afrika halkından alınan 1/5 vergi, talan her ne ise damadı Mervan'a veriyor. Bunları zaten birazdan M e r ­ van konusunda anlatacağım. M u h a m m e d ' e rağmen, Osman'ın bu insanlara tanıdığı imkânlar, o zamanki şairlerin şiirlerinde de sıkça işlenmiştir. Osman katledilince, Müslümanların mezarlığı olan Ba-

ki'de gömülmesine engel olan Eşlem bin Evs, bir şiirinde şöyle diyor: "Allah'a yemin olsun ki, hiç kimsenin yaptığı kötülük yanında kâr kalmayacak, cezasını çekecektir. Sen ey Osman, Muhammed'in lanetlediği o insanı (Hakem"0 getirdin ve ona imkânlar tanıdın. Devlet malının 1/5'ini alıp Mervan'a verdin, ayrıca devletin malını kendine ve çevrene tahsis ettin. Ebu Musa el-Eş'ari'nin getirdiği gani­ metleri sen istediklerine d a ğ ı t t ı n . " 3 6 6 Yine halife Osman'ın sürgün ettiği bir başka şair Abdurrahman b. Hanbel el-Cemhi bir şiirinde, "Allah'a y e ­ min ederim ki hiçbir suç karşılıksız kalmaz" diye başlıyor ve Osman'ın kötü yönetimini işledikten sonra şiirin bir yerinde, "Bize öyle bir fitne (Osman için diyor) yaratıldı ki, hem biz onunla ceza çekiyoruz, hem de o kendisi için başbelası oldu" diyor... Şair burada, Osman'ın feci bir şe­ kilde katledildiğini ve kendilerine de bela olduğunu be­ lirtmek istiyor. 3 6 7 İşte sonunu getiren sebeplerden biri, hem Hz. Muhammed'in lanetleyip sürgüne gönderdiği bu insanı geri getirmek, hem de ona ve oğluna aşırı de­ recede ayrıcalıklar tanımak, tabii ki bu, halkta olumsuz et­ ki yapıyor.

366 Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/149. 367 a- İbni Kuteybe, Maarif, s. 112 ve 199 Mervan kısmında. b- İbni Abdil'ber, Istiab, no: 529. Hakem b. Ebi-I As kısmında, c- Muhibbüddin Taberi, Riad'ü Nadre, 3/72 ve devamı, d- Hakim, Müstedrek, 4/479-481. Hakem b. As kısmında, e- ibni'l Esir, Üsd, 4/348 Mervan kısmında; ayrıca Hakem kısmında da bil­ gi verir. f- İbni Hacer Askalani, Isabe no.-8324 Mervan kısmında. g- İbni Sad, Tabakat. Taberani, Mucem-i Kebir. Zehebi, Siyer-i A'lam. Ve daha birçok tabakat kitaplarında bu konuya yer verilmiştir.

2) M e r v a n b. H a k e m Az önce de belirttim, Mervan da babasıyla birlikte Hz. M u ­ hammed tarafından Taif şehrine sürgüne gönderilmişti; Os­ man babasıyla birlikte onu da geri getiriyor ve üstelik de kendi kızı Ümmü Eban'la evlendiriyor ve kendine vezirbaşdanışman yapıyor. Afika'dan sağlanan ganimet-talan ne varsa hepsinin 1/5'ini damadına tahsis ediyor. Bir örnek vereyim. Afrika alındığında oranın yöneticisi Cürcir'le bir anlaşma yapıyorlar ve 2 buçuk milyon dinar (altın para) on­ lardan haraç olarak alınıyor. Ayrıca her katılımcı askere bin dinar, kimisine g ö r e de üç bin dinar (altın para) düşüyor. Ya­ ni Mervan'a verilen bu gelir büyük bir rakam oluşturuyor­ du. Yine Osman zamanında Kıbrıs adası alınınca, halkın­ dan her yıl yedi bin dinar (altın para) cizye/haraç alıyordu. Yine halife Osman, Mervan'ın kardeşi Haris b. Hakem'e, devlet malından üç yüz bin dirhem yardım yapıyor; ayrıca M e d i n e merkezinde ona çok önemli bir alış-veriş 368 merkezini hibe e d i y o r . Az önce de vurgu yapıldığı gibi bu aile Hz. Muham­ med nezdinde cezalıydı; özellikle babaları. Zaman içinde öyle oluyor ki, Mervan, Osman'ı tama­ men kontrol altına alıyor. Damattır diye ona öylesine geniş yetkiler veriyor ki, artık o Osman'ı yönlendirir hale geliyor. Zaten İslami kaynaklarda, Osman'ın Mısır valisine gönder­ diği ve isyancıların katlini istediği mektubun Mervan tara­ fından yazıldığı iddia ediliyor. Bu mümkün olabilir. Çünkü Osman'ın veziriydi ve zaten tüm yetkiler ondaydı. Yalnız tek bu olaya bakarak Osman'ı temize çıkaranlar olsa da, her taraftan M e d i n e ' y e Osman'ı linç e t m e y e gelen o insan­ ların öfkesini bununla atlatmak mümkün değildir. Kaldı ki Osman'a, yeter ki istifa et kurtul denildiği halde görevin368 a- Taberi Tarihi, 4/256-272., b- ibni Kuteybe, Marif, 112.

Nitekim de onu en ağır bir şekilde cezalandırdılar. 112. Hatta Osman'ın eşlerinden Naile ve son zamanlarda Hz. 224'ten 280. . yoluna d e v a m etti.İbni Asakir. Müsned'ü Abdullah.İbni Kuteybe. N o : 3712. Ebü Lü'lü hem marangoz. Osman sayesinde geldiği aşama budur.Ahmet o. para kazansın. hem maddi ve siyasi olarak ona ayrıcalıklar tanıyor. Bidaye-Nihaye. babasıyla birlikte sürgüne gön­ derdiği böylesine bir adamın. 130 ve devamı. 3. Ö m e r kısmında belirttiğim gibi. Osman ise bir çırpıda kendi adamlarına ve üstelik de Mu­ hammed'in lanetlediği ve sürgüne gönderdiği insanlara ve daha nicelerine müthiş imkân tanıyordu. Muhammed'in. 2. tabii ki güçleri varsa kabullenemezlerdi. 4. 7. 57. 6.Tarih ül Hulefa. Mervan ve hakem kısmında. Hanbei. 3 6 9 İşte Osman'ın sonunu geti­ ren sebeplerden biri de Mervan'dır: Hem M u h a m m e d ' e rağmen onu babasıyla birlikte geri getiriyor. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Osman da vergi adı altında onlardan alıp yakınlarına dağıtsın-. Riyad'ü Nadre. Onlar çalışsın. Demek ki sorun Osman'daydı. Osman'ın sonunu getiren çok önemli bir nedendir. tabii ki bunlar halk nezdinde olumsuz etki yapıyor. Müsned'ül müksirin. Kufe'den. 3/79 vd. 369 I.Suyuti.den ayrılmıyordu. Osman'ın katli bölümünde. Bu. İşte Hz. İbni Asakir bu eserinde ona 56 sayfa yer vermiş.İbni Kesir.Taberi. Osman'ı katlet­ mek için bu insanlar ta Mısır'dan. Ali de Osman'ı Mervan konusunda uyardıkları halde Osman on­ ları dinlemedi. 5.cilt/270 vd. Basra'dan bo­ şuna geliniyorlardı. Maarif. hem ressam. A m a patronuna günde 2 dirhem vergi bile ödeyemiyordu.7/290 ve deva­ mında.lbni-1 Esir. hem de demircilikte uzman biri­ dir ve hatta onun o zaman rüzgârla çalışabilen değirmen yapabilecek kapasitede bir insan olduğunu yazmıştım. Üsd. s. sayfaya kadar. no: 6233.

A d a m . Zamanla Muhammed'i tanıyınca anlıyor ki. ben Kur'an'dan daha mükemmel bir kitap ortaya çıkarabili­ rim" ifadesini kullanıyor. Ayetin anlamını Diyanet'in çevirisinden vereyim: "Al­ lah'a karşı yalan uyduran veya kendine bir şey vahyedilmemişken. A d a m şunu diyor: Muhammed bana başka şeyler yazmamı öneriyordu. ben de Kur'an gibi bir kitap yazabili­ rim dediği için. 7/190. ona büyük imkânlar sağlıyor. Osman bunu M e d i ­ ne'ye geri alıyor ve yerine/Afrika'ya. ben ise. "iyi iyi. Hz. M u h a m m e d için kâtiplik yapı­ yor ve Kur'an ayetlerini yazıyordu. "Acaba farklı şeyler yazarsam anlar mı?" diye onun isteklerine ters olan şeyler yazıyordum ve tekrardan ona okuyordum. Bu açıklamayı yaptıktan sonra ar­ tık M u h a m m e d ' l e kalmıyor. onun dava­ sında tanrısal boyut yok. Muhammed burada yine işi Cebrail-Allah'a havale ediyor ve şöyle bir ayet indiriyor. 'Bana vahyolundu' diyen. Oda bana. sütkardeşi olan Ebu Serh'i tayin ediyor. 3 7 0 Osman'ın atadığı Ebu Serh öyle bir insandı ki. Bidaye. As idi. ya da 'Allah'ın indirdiğinin benzerini ben de indireceğim' diye laf 370 İbni Kesir. benim bu tür sahte yazılarımla doludur" diyor ve "Durum bu ise. Muhammed'in korkusundan (Belki öldürür diye) Medine'yi terk edip M e k k e ' y e kaçmak z o ­ runda kalıyor.3) Sütkardeşi A b d u l l a h b. böylece onu ödüllendiriyor. As'ın arası açılıyor. 312 . tabii ki bu olaydan sonra Osman'la A m r b. Muham­ m e d kendi zamanında onun hakkında ölüm fetvası vermiş­ ti. o da Osman aleyehinde çalışıyor. Olayın Özeti şu: Bu adam daha önce Hz. Ebi Serh Daha önce Mısır valisi A m r b. güzel" diyordu. hem de İs­ lamiyet'ten çıktığı için. Kur'an. H e m bu açıklama.

Maarif. Hat­ ta Yemenli olan ve peygamberlik iddiasında bulunan Secah adındaki kadın ve yine ben de peygamberim diyen Rah­ man Yemami ve Esvet Ansi'nin de bu ayetin sebep-sonuç ilişkileri arasında isimleri geçiyor.eden kimseden daha zalim kimdir? Zalimlerin şiddetli ölüm sancılan içinde çırpındığı. A d a m onu deşifre ettikten. Muhammed uzun süre bekliyor. Enam su­ resi 93. bu yöntemle iktidar sahibi olmayı arzuluyorlardı. Çünkü onlar da bu peygamberlik formülünü kullan­ mak istiyorlardı. Zamanla M u h a m m e d Mekke'yi alınca. uygun ortam yakalamaya çalışıyor ve bir gün ada­ mı da yanına alarak birlikte Muhammed'in yanına gidiyor­ lar. en çok adı g e ç e n kişi için indiği/oluştuğu anlatılıyor tefsirler­ de ve diğer İslami kaynaklarda. g ö z d a ğ ı veriyor. bu ayetten Müseyleme de kastedilmiştir diyenler de var. meleklerin. iş iş­ ten geçtikten sonra o kalkıp ayet oluşturma yöntemiyle in­ sanlara tehdit savuruyor. Taberi Tefsiri. Dolayısıyla Muhammed. s. Dürrül Mensur. oluşturduğu bu ayetle 371 tüm muhaliflerini hedeflemiştir demek isabetlidir. ellerini uzatmış. Çünkü Osman'ın sütkardeşiydi. 'Haydi canlarınızı kurtarın! Allah'a karşı doğru olmayanı söylediğiniz ve onun âyetlerinden kibirlene­ rek yüz çevirdiğiniz için bugün aşağılayıcı azap ile ce­ zalandırılacaksınız' diyecekleri zaman hallerini bir gör­ sen!" deniliyor Kur'an'da. Bu ayetin. ayetin açıklama kısmında ve İbni Kuteybe. ancak Muhammed'in pey­ gamberlik konusunda önemli bir rakibi olduğu için. 169 vd . "Bu adam 'Ka'be'nin içinde de olsa onu yakaladığınız an öldürün" ta­ limatını veriyor. Kurtubi ve diğer tefsirler. Bunlar sonucu değiştir­ miyor. A d a m gizlice halife Osman'a sığınıyor. "Bu adamı bağışla" teklifinde bulunuyor. Bunu yaparken de şunu söylüyor: Aslında Osman 371-Suyuti. sessiz kalıyor ve daha sonra onu bağış­ lıyor. Osman onu belli bir süre saklıyor.

Ebu Davud.Siyer-i a'lam. severek bağışlamadığını. Hudud hemen başta. Hâlbuki Osman'ın g ö r e v d e n aldığı eski vali Amr b. ben de Kur'an gibi bir kitap rahatlıkla yazabilirim diyen birini ve üs­ telik Muhammed'in hakkında ölüm fermanı verdiği bu adamı. tabii ki bunu söylemekle. 3 7 2 372 12345678- istiab. Yani ben bu beklemem­ le bu fırsatı vermek istedim. 29/34 vd. kanatırım'' karşılığını vermiştir. Riyad'ü Nadre. Tabakat. hem de Osman'ın yönetimine karşı Amr anti pro­ paganda yapıyordu. "Ben bir insana bir darbe vurdum mu. ibni Asakir. M. 2/112 vd . no: 1553. hâ­ lâ ona karşı kininin d e v a m ettiğini belirtiyor ve aynı zaman­ da arkadaşlarını da eleştiriyor: N e d e n biriniz onu katletme­ diniz diye! İşte Osman kendi halifeliği zamanında Muham­ med'in sevmediği. Hem halkın hoşuna gitmiyordu bu g ö r e v d e ğ i ­ şikliği. içinde birçok yalanım var. s. Tahrim-i dem. Hatta g ö r e v d e n alınan Amr b. Onun için belki bana g ö r e v düşmeden içiniz­ den biri kalkıp onu öldürür dedim. As. İbni Kuteybe.onu yanıma getirince ben onun bağışlanmasını istemedim. Mısır'a vali olarak tayin ediyor. As'a Osman'ın öldürüldüğü haberi verilince o. no: 3997-7/230. Bu da Osman'ın sonunu getiren önemli nedenler­ den biridir. sağdan soldan toplanan bilgilerdir. 3/33 vd. hem de Mısırlılar Amr'ı se­ verdi. 169. bir süre beklememin nedeni şu: Ona karşı yaklaşımımı bi­ liyorsunuz. bu adamdan daha de­ neyimliydi: H e m Muhammed. ibni Sad. Zehebi. ancak içinizden biri çıkmayın­ ca ben de bağışladım diyor.Taberi. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Nesai. mürted kısmında. hatta Kur'an sahtedir. el-Maarif.

Ebu Lü'lü'nün küçük kızı ve bir de Hıristiyan asıllı Cüfeyne adında başka birini katlediyor. Hatta bir ara: Pe­ ki senin babanı katleden başka. Riyad'ü Nadre. ancak Cüfeyne Hıristiyandı ve M e d i n e ' y e okumaya gelmişti. Hz. yandaşlarına g e ­ 373 lince torpil yapıyor. M e d i n e ' d e bir Müslüman'ın yanında köle olarak çalışan Ebu Lü'lü tarafından katledilince. Tarih-i Dımaşk. Ubeydullah cezasız kalmasın. Nitekim sıra Hz. 38. 5 ) Velit b . İşte Osman'ın bunu koruması da halkta olumsuz etki yapıyor: Osman. babaları ise farklıydı. ancak sonunda Osman Ubeydullah'ı serbest bırakır. Ali'ye gelip kendisi halife olunca. Taberi. bu konuda Os­ man'la birlikte toplantılar yapılır.ibni Asakir. Bedir harbinde sağ olarak ele geçirilmiş ve Muhammed'in tali­ matıyla öldürülmüştü. ona ceza uygulamaz. Ali.M. Ali onu katlediyor. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. 3/77. Hz. Hâlbuki Ubeydullah masum insanları katlemişti. . diye suçluyordu onu. b. öldürülsün diyordu. Bu haksız ci­ nayetler Müslümanlar arasında çok tartışılır. Hürmüzan Müslüman olmuştu. Daha sonra Beni Mustalık kabilesi Müslüman olunca (tabii ki Muhammed onlara karşı savaş­ mıştı ve bunlar kılıç zoruyla müslüman olmuşlardı). Velit'in babası Ukbe. 373 a. ancak sıra dostlarına. fakir-fukaraya ceza veriyor. oğlu Ubeydullah da gidip buna karşı Hürmüzan. U k b e olayı: Bu adam. ya sen onun suçsuz kızını niye öldürdün. Bu yüzden Ubeydullah kaçıp Muaviye'ye sığı­ nıyor ve daha sonra Sıffin savaşında öldürülüyor. cilt/60ve devamı. şeklinde konuşuluyordu.4 ) Halife Ö m e r ' i n oğlu U b e y d u l l a h ' ı k o r u m a k Halife Örner. Ubeydullah'ın katline ka­ rar veriyor. Halife Osman'ın kardeşiydi: Anneleri Erva binti Küreyz'di.

zekâtınızı/verginizi ona teslim edersiniz. Anlamı şu: "Ey inananlar! Bir fasık/kötü insan size bir haber getirirse onu tahkik edin/araştınn. Ukbe'dir. Dönmesinin nedeni de korkudur: Çünkü daha önce bu kabile ile Velit b. Günü gelince Hz. bu ayette sözü edilen fasık/kötü insandan ka­ sıt. A d a m oraya hiç uğramamıştı. korkudan g i t m e y e ce­ saret edemiyor: Ya gittiğimde başıma bir şey gelirse diye evhama kapılıyor ve geri dönüyor." H e m e n hemen tüm önemli tefsirlerde ve ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irdeleyen kaynaklarda. yoksa beni de öldüreceklerdi. Bu olay üzerine Muhammed. Ancak adam yarı yoldan geri dönüyor. Bu arada Muhammed. Bunun üzerine Muhammed tahkikat yapıyor ve sonuçta elçisi Velit b. " N e yaptın?" diye sorunca o. Ukbe arasında husumet olduğu için. Muhammed Velit b. Üstelik zekât da vermeyeceklerini söylediler" diyor. Utbe'nin onlara uğrama­ dığı ve üstelik de onlara karşı büyük bir iftirada bulunduğu ortaya çıkıyor. Aslında böyle bir şey de olmamıştı. Bunun üzerine M u ­ hammed onlara karşı savaş hazırlığına başlıyor. Hucurat sure­ sinin altıncı ayetini indiriyor. meğerki onlar tekrardan İslamiyet'ten dönmüşlerdi. bu olaydan dolayı Velit b. ben zor kurtul­ dum. biz zekâtımızı topla­ dık. Diğer taraftan Muhammed'in elçisi belirlenen zamanda gitmeyince. Fakat bize herhangi biri uğramadı" diyor. Askalani. ben falan tarihte adamımı gönderirim. el-İsabe . Ukbe'yi bu işle görevlen­ diriyor. "Ben gittim. Yoksa bilmeden bir topluluğa kötülük edersiniz/ onlara karşı yanlış yaparsınız da sonra yap­ tığınıza pişman olursunuz.Muhammed onlara diyor ki. ancak memur bekliyorduk. Beni Mustalık tarafında da bir evham başlıyor ve hemen liderleri olan ve aynı zamanda Muhammed'in eşlerinden Cüveyriye'nin de babası olan kişi M e d i n e ' y e gelip durumu öğreniyor ve "Yalandır. hazır.

Sonuçta Osman Hz. Ali'nin oğlu Hasan'a g ö ­ rev verilince o. Osman sonuçta. Ali'ye. hem de içki içtiği için kırk kırbaç içki cezası uyguluyor. önemli bir konuda (halkı y ö n e t m e d e ) g ö r e v veriyor. "Halifeliğin iyi tarafından yararlanan o. buna karşı çıkıyor. . Hatta öylesine içerdi ki. bu adam içki içti ve kustu diye. Cafer cezayı uyguluyor. Ali bunu yapmıyor ve oğlu Hasan'a sen kalk kırk kır­ baç vur diyor. Osman'a şikâyet etmiştir. 374-Sahih-i Müslim. Şa­ hitler toplum içinde halife Osman'a ifade verirler ki. Muhammed geçmişten g e l e c e ğ e her şey biliyordu? Peki.adlı yapıtında. "Kalk sen cezayı uygula" diyor. Cezanın uygulanması için Hz. bu adam öylesi­ ne içki içerdi ki. Hasan da. Böylece Osman'a sen yap. "Daha fazla kıldırayım mı?" diyecek kadar ayyaş biriydi. Bu ceza uygulamasını Sahih-i Müslüm'den aktarayım. İbni Abdi-I Berr. Burada bir not düşüp konuya devam e d e c e ğ i m : Hani Hz. onu hem g ö r e v d e n alı­ yor. bu olayda adam gelmeseydi ve böylece bu yalan or­ taya çıkmasaydı ne olurdu? Çünkü Muhammed. Ö y l e ki halk onu içki konusun­ da Hz. 374 Evet. İçki cezası kısmında. kö­ tü tarafını da o uygulasın" diyor. bir gün kendisi cemaate sabah namazını kıldırırken. Kaldı ki. bana ne bu iş­ lerden diyor. Hz. hakkında fasıktır/kötü in­ sandır diye ayet indirdiği bir insana. bu ayetin Ukbe için indiği­ ne ilişkin İslam âlimleri arasında ihtilaf yoktur diyor. Hudud. zaman zaman kusardı diye İslami kaynaklarda bilgiler var. Hz. Muhammed'in sevmediği. bu açıklama M ü s l i m ' d e n d i . En son Abdullah b. Ali'nin de baskısıyla mecbur kalıp. onun ya­ lanları üzerine savaş hazırlığına başlamıştı ve tabii ki büyük bir katliam olacaktı işte Osman böylesine bir insanı vali olarak tayin ediyor. 4 rekât kıldırır (ki sabah namazı iki rekâttır) ve namaz içinde cemaate dönüp.

d. Isabe.Taberi Tarihi. Burada kitabı tahkik eden. Ukbe kısmında. b. 3/412 vd. Yeman engel oluyor. Hatta Rumlara karşı bir savaşta bile Velit içki içerken. So­ nuçta Velit 40 kırbaçla cezalandırılıyor ve artık bu olup bi­ tenlerden sonra g ö r e v d e n de uzaklaştırılıyor. 3/433. As'ı tayin ediyor. bunu gerçekleştirenler suç­ ludur. 375 Bütün bu olup bitenlere karşı yine İslam düşünürleri Osman'ı savunmuş. İbni Teymiye gibilerine kalırsa. savaş var karşımızda biz içki ile mi uğraşacağız di­ yor. cilt/218 v d .Zehebi Siyer-i A'lam. el-Marife ve Ta­ rih (Besevi) Neseb'ü Kureyş gibi kaynaklarda da geçtiğini belirtiyor. "Haram da olsa. 180 v d . Osman'ın sonunu getiren yanlışlardan biri de böylesine bir adama yaptığı iltimas-ayrıcalıklardır. Taberani. Zehebi de bu d o ğ ­ rultuda açıklamalarda bulunmuştur. Ebi-1 Vakkas'ı g ö r e v d e n alıp yerine bu Velit'i atamıştı.Askalani. ama Hüzeyfe b. s. 376 a. Muhammed'den cennet müj­ desini alanlar da vardı.ben niye bu işe bulaşayım gibi sözlerle karşı koyuyor. Maarif. 63. Tarih-i Dımaşk. Mesela Talha ve Zübeyir g i b i . Velit'i g ö ­ revden alınca. size rağmen ben içki içerim" diyor. ama olaylar öylesine açıktır ki. Hz. N o : 9153. Hâlbuki Osman'ın ölümü­ nü isteyenler arasında.Nihaye. Hudut. e. El-Kamil fi Tarih. c. daha önce Küfe'de valilik yapan Sad b.ibni Asakir. Hadd'ül Hamr kısmında. tstiab. El-Kamil 2/535. Ağanı. Tehzib-i Kemal. Osman'ın ölümüne çalışanlar. arka­ daşları ceza verelim diyorlar. Osman. onun cinayetinde parmağı olan saha­ beler hakkında ağır konuşmuşlardır. Isabe. . Hanbel. Velit b. no: 8033. isyancıdır. Üsd'ül Gabe.İbni Esir. Osman'ı savunabilecek hiçbir haklı neden yoktur. Bidaye.İbni Kuteybe. No:67. Bu arada Velit. b. 3 7 6 375 a. bu kez de yerine Sait b.Müslim. Mesela İbni Teymiye. haddi aşanlardır diyor. dip­ notta ayrıca imam Ahmet b. Osman'ın bu zulmüne karşı çıkanların hepsi cehennemliktir.

İbni Kuteybe.Yine Hakem'in bir diğer oğlu olan Haris'e. sağlanan gelirlerdir. . Yine 30 milyon üzeri gümüş pa­ ra (dirhem) ve 1000 d e v e ile birlikte Vadi'l kura. Affan' adlı eseri. ganimetten. bunla­ ra altı yüz bin/kimi rivayetlerde de dört yüz bin dirhem yardım ver. Şunu hep hatırlatırım: Bunların tümü ta­ landan. Afrika'ya vali atamak.Amcası Hakem'i M u h a m m e d ' e rağmen sürgünden geri getirmek ve yüz bin dirhem devlet malından ona ba­ ğışta bulunmak. . Hayber. 112-113. Osman'dan kalan servet kısmında. Halit b . b. hazine yetkilisine. diye talimat verir ve bu kadar para devlet ma­ lından kızına ve damadına verilir. .Kardeşi olan Abdullah b. Ü s e y d olayı Osman kızını bu adama verince. . kendi kızı Ümmü Eban'ı ona ver­ mek. s. Afrika'da ele geçirdiği yerlerin 1/5 vergilerini ona ba­ ğışlamak vs. 'Osman b.Yine akrabası olan meşhur Ebu Süfyan'a. Hatta Osman ölünce o günkü para birimiyle elli bin civarı dinar (altın para) onun muhasebecisinde bulunur.Hakem'in oğlu Mervan'ı da sürgünden getirmek. kendine vezir yapmak.. 3 7 7 Bu iltimas kısmını özetleyecek olursam-.6 ) D a m a d ı A b d u l l a h b . .. 377 a-Muhammed Rıda( 1865-1935). haraçtan. hazineden iki yüz bin dirhem para hibe etmek. üç yüz bin dirhem para bağışında bulunmak ve 'Mehruz' denilen M e ­ dine'deki önemli bir alış-veriş merkezinin gelirini ona hibe etmek. Rebeze gibi yerlerde 10 milyon dinar (altın para) değerin­ de servet bırakır. devlete ait mallardan çeşitli hediyeler verir. Ayrıca bu çifte. . oranın gelirini kendisi­ ne tahsis etmek. Maarif. Ebi Sarh'a aşırı derece im­ kân tanımak.

Hz. Ebil As'ı g ö r e v d e n alıp yerle­ rine dayısının oğlu Abdullah b. s. . . Üseyd'e kızını vermesi ve bu da­ madına hazineden altı yüz bin dirhem bağışta bulunması.Şam'ın tüm vergilerini Muaviye'ye hibe etmesi.. cennetle müjdelenen Tal­ ha ve Zübeyir gibi toplamları elli civarında olan önemli bir 378 Muhammed Rıda. Muhalif olanlara şiddet ve sindirme politikası 1) A m m a r b. her kabileden önemli kişiler toplanıp Osman'ı uyarmak için bir ültimatom/metin hazırlıyorlar. Halit b. Bunlar arasında Mikdad b.Ebu Musa el-Eş'ari'nin Irak'ta topladığı vergileri. Tebük suikastında Hz. . Amr. başka hediyeler vermesi. Ebi Vakkas'ı g ö r e v d e n uzaklaştırması. Her taraftan Osman'ın yönetimine karşı başkaldırılar çoğalınca. Yaser olayı uygulaması Hatırlanacağı gibi Ammar b. M e d i n e ' d e de ciddi bir muhalefet oluşuyor Os­ man'a karşı. 3 7 8 Halife Osman iş başı yapınca onu M e d i n e ' y e alıyor. İşte bütün bunlar. 204. Bir gün. Affan. halkı galeyana getiren son derece kötü örneklerdir. Yaser. Amr'ı ataması ve daha ni­ celeri. Osman b. Halife Ö m e r tarafından Kufe'ye görevli olarak atanıyor.Abdullah b. Muhammed'in devesini önden çeken kişi ve o olaya karı­ şan insanları da bilen ikinci tanık. Mesut da bir nevi talim-terbiye ve hazineden sorumlu bir görevli olarak oraya g i d i y o r . yanısıra Abdullah b. Ukbe'yi Kufe valiliğine ata­ ması ve Sad b.Ebu Musa ve Osman b. . . kendi yakın akrabasına ve Emevi soyuna bağlı kişilere dağıtmak.Yine kardeşi olan Velit b.

Osman'a konuyu açınca. kim olursun da bana karşı bunları söylersin" diyor ve . içinde idrarı durmayan falancanın oğlu. sen Hz. Halk bunu duyunca karşı çıkıyor ve onu protesto edi­ yor. tabii ki bunları başka insanlar ele geçirmişti. "Bu talan malından kimilerin hoşu­ na gitmese de biz ihtiyacımızda kullanırız" diyor. Böyle de­ yince Hz. İşte burada Osman ona. A m m a r daha sonra baygın haldeyken Hz.seçme heyet kendi aralarında Ammar'ı temsilci olarak se­ çip o ültimatom yazısıyla birlikte Osman'a gönderiyorlar. sen asla böyle yapamazsın di­ yor. Osman bunları ken­ di ailesi ve yakınlarına dağıtmaktadır. Mu­ hammed'in eşlerinden Ümmü Seleme'nin evine alınıyor. yetki var elinde. kimilerine g ö r e de Ammar'a. Kimi rivayetlere g ö r e Ümmü Seleme gelip Osman'a kızı­ yor. o zaman niye kar­ şı çıktın?" denildiği gibi farklı bilgiler de var. "Bu iş çok cid­ di. A m m a r ona. Ammar. Değişik baskınlarda ele g e ç e n talan malları arasında altın mücevheratı da varmış. Bu arada Hz. Ali onu uyarıyor. Ayşe de olayı duyuyor ve Osman'a kızıyor. Osman'ın Yaser'i komaya sokması hakkında farklı riva­ yetleri de var. "Sen m a d e m biliyordun ki bu adam halife. seni bu hale getirecek. saygı­ sızlık yapamazsın" deyince. Muhammed'in arkadaşlarının sana karşı haklı olarak yazdıkları mektubu yere atamazsın. Bu arada A m m a r da Osman'a sert çıkıyor. Bu arada Osman onu tekmelemeye başlıyor. "Sen ha. Ammar'ı y e r e yıkıp kol ve bacaklarını bağlıyorlar. Osman adamlarına talimat veriyor. neden bu adamı komalık yaptın diye. hem de "Allah seni rezil etsin" gibi sözleriyle de haka­ ret ediyor. Osman hem onu dövü­ yor. ama o kendi yakınlarına dağıtıyor­ du. Osman çok kızıyor ve o kâğıdı alıp yere atıyor. Sonuçta A m ­ mar baygınlık geçirip fıtık oluyor. bu olaydan do­ layı Ayşe ile Osman'ın arası açılıyor. Osman buna karşı.

şunu bil ki. 3 7 9 379 1 . birçok İslam tarihçisinin ortak olarak işlediği bir konudur. Bir tarafta halife Osman bu adama bu şekil haksızlık ya­ parken. bu ne diyor diye. elbisesi duruyor. an­ cak birini komalık yaptığı için artık onu dövdürmekten vaz­ geçiyor. Cemaat ona şaşkın şaşkın bakıyor. Yaser'e haber yolluyor. 3/75. siz ne çabuk değiştiniz. İşte burada onu tekmeleyince komalık oluyor ve üç namaz kılamaz ha­ le geliyor. sizden en önemli kim ise o da öldürülecektir (Os­ man'ı kastediyor)" diyor. Bu sahipsiz olduğu için bak sen ne hale getirdin. Bu.' s. İşte M u h a m m e d ' e karşı suikastta bulunanları bilen Hüzeyfe ve Ammar'ın başına gelenler bunlardır. Velit gelip Os­ man'ı tehdit ediyor: "Aynı sözleri Hz. Ay­ şe ona. işi laçkalaştırdınız" diyor. Muahmmed'in daha ayakkabısı. .adamlarına da. Ali de sana söyledi. Osman'ın onu tekmelediği ve adamı sakat bıraktığı gibi bir gerçek var ortada. diğer taraftan da kendisine yapılan baskın sırasın­ da. 3.Mühibbüddin Taberi (694. Ammar'ın verdiği yanıt olumsuzdur. Sonuçta A m m a r hem sevilen biri. üstelik de haklı olarak sert tepki gösteriyor.lbni'l Arabi Ebubekir (543. yardımcı olması için Ammar b. Bu arada adamlarına "Bunu burdan çıkarın" diye talimat veriyor ve oradan uzaklaştırılıyor. Şayet başına bir şey gelirse. ancak sen ona bir şey diyemedin.Ö) Riyad'ü Nadere fi Menakıb'il Aşere. Yani yukarıda anlatılan o komalık halinin hikâye­ si böyle. Bu konuda anlatılanlar arasında az fark görünüyorsa da. hem de onun bağlı bulunduğu aşiret güçlü. "Bak Hz. Bu arada Hz. Onlardan Hişam b. orada ters konuşmaya başlıyor.Belazuri (279. "Tutun bunu" emrini veriyor. 280 vd. tabii ki Osman ona da kızıyor.Ö)' El-Avasim'ü ımin'el Kavasım.Ö) 'Ensab ul Eşraf 6/161 v d . Ayşe'nin bu sözlerinden sonra Osman çok bozuluyor ve camiye gidiyor. 2.

Abdulah b. 130 ve sonrası. "Bu borçtur. bilmiyordum ki Osman ve ona bağlı kişilerin hazinesi­ ne bakan bir memurum" diyerek tepkisini gösteriyordu. s. Mesut Kufe'de hem talim-terbiyeden sorum­ lu/eğitimci. . Ebi Vakkas g ö r e v d e n alınıp yerine Velit b. Ukbe atanınca. hem de maliyeden sorumludur. daha sonra müsait olduk­ larında onlardan geri almıştır.Suyuti. Bunun üzerine İb­ ni Mesut anahtarları teslim edip sivil bir vatandaş olarak Kufe'de yaşamaya devam eder. Os­ man'ın hutbe okuduğu bir sırada camiye girdi. halife Osman'ın icraatını ve oraya vali olarak atanan Velit'i her fırsatta eleştirmeye d e v a m ediyordu: "Zannediyor­ dum ki ben Müslümanların hazinesinden sorumluyum. Osman tara­ fından eski vali Sad b. "İbni Mesut'un kendisi aleyhinde propaganda yaptığını. tabii ki bu da ne Velit'in. Onun Velit'e. bu davra­ nıştan dolayı İbni Mesut'u halife Osman'a şikâyet eder. ne de Osman'ın işine geliyordu. Velit. Hz. Osman onu M e d i n e ' y e çağırdı. 7/80 ve sonrası. Bu yüzden Velit onu Osman'a bir daha şikâyet etti. Çünkü Velit'in amacı geri vermemek üzere almaktır.Tarih'ül Hulefa. 5. Başkala­ rına da bu şekilde borç vermiştir. Velit ondan. İbni Mesut da verir. Mesut'u d ö v e d ö v e kaburga kemikle­ rini kırar. halkı kışkırttığını" anlattı. M e s u t ' a yapılanlar Osman.2 ) A b d u l l a h b . Bidaye. Bu arada İbni Mesut. devlete ait/hazine ma­ lından bir miktar yardım ister. Muhammed'in çok samimi arkadaşı oldu­ ğunu bilen halk ona saygı gösterirdi. İslami kaynaklardaki bilgi­ lerden anlaşılıyor ki İbni Mesut yumuşak başlı ve zararsız bir insandı. Osman. Os­ man kendisine bir mektup göndererek "Sen bir memur­ sun. Osman kısmı.İbni Kesir (h. 4.774. Nihaye.ö). Velit'ten hesap soramazsın" der. ayrıca onu g ö r e v d e n de alır. Olayın özeti şu: Ab­ dullah b. ö d e m e n lazım" demesi Velit'in hoşuna gitmez.

Bazı İslami kaynaklarda İbni Mesut'uT en son Osman'la anlaştığı ve onunla helallaştığı iddia edilyor. Hatta bunu is­ patlamak için İbni Mesut'un Osman ha<kında. O da. Açıkçası. Hlatta Osman onu sürgüne g ö n d e r m e k isterken birçok insan kendisine. "Yanlışlıkla bir ok atsam. Muhammed'in arkadaşıyım ve Bedir. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in I<ızı Ayşe bunu du­ yunca. Bununla Osrran'dan çok m e m ­ nun olduğunu ö n e sürmek isteniyor. bı­ rakmayacağız" deyince İbni Mesut.Osman'ın. Hatta İbni Mesut daha fiyatta iken Osman hakkında her yerden muhalefet oluşuna kendisi. İşte burada uyduruyorlar. Bu yüzden ben istemiyorum ki bunun ilk kıvılcımın kendim yakayım" diyor. Biz stni destekleriz. en başta bu Kur'an konusu ve onun genel ifaatı Osman'ın so­ nunu da getiriyor. "Başka yere göndersem orayı da karıştırır" endiesinin yanısıra Hz. buna kar­ şı Uhud dağı kadar altın da bana veril>e yine mutlu ola­ mam" dediği söyleniyor. ben Os- . Osman'ın hazırladığı Kur'ci dışındaki nüsha­ ları yakması.. Ali ve bazı insanların araya girmesiyle bni Mesut'un sür­ güne gönderilmesinden vazgeçiliyor. Bu arada Hz. "Sa­ kın sürgüne gitmeyi kabul e t m e . Daha önce de ifade edildiği gibi."İşte bakın şu an kötü bir hayvan içeri giriyor" diyerek ağır hakaretlerde bulundu. Çünkü bazı olaylar ve fitneler ocaktır. "Ha'ir. e ğ e r Os­ man'ı katlederlerse artık bir daha onunjibi bir halife bula­ mayacaklar. emrini dinleye­ ceğim. o da Osman'a kızdı ve tıpkı Amı^ar olayında oldu­ ğu gibi burada da Osman'a karşı tavır aldı. halk üzerinde çok olumsui^tki bırakırken. Rıdvan Biatına ketılan biriyim" (Os­ man Bedir ve Rıdvan'a katılmadığı için turada aynı zaman­ da dolaylı bir şekilde onu eleştiriyor da) dedi. "Ben Hz. Osman'a isabet edip de ödürülse. İbni Mesuttemiş ki.

Yaser onun vasi­ yeti gereği Osman'a haber v e r m e d e n gömüyor. 6/148 . onu d r ? v m e k için ayrıca adamlarına talimat veri­ yor. A m r n a r da. Os­ man'a. Onlar kendi?'™ komaya sokuyorlar ve kaburga kemik­ lerini kırıyorlar. "Sen Küfe 'ye gönderdin. ancak becerememişler. kendisi kalkıp Osman'ın ölümüyle ilgili ör­ nekler versin. n o : 1 4 5 4 8 . Gc^üldüğü gibi savunmuşlar. Osman'dan önce vefat ediyc . En iyisi burda kal­ sın bari kontrol altında olur" deyince. Mesut. Bu c>' u P bitenlerden sonra da onu sürgüne. cilt 9/109 c) B e l a z u r i . Durum bu iken sen Şam'a göndersen oradaki insanları da örgütler. Ukbe yüz-ünden adama nasıl bu cezayı veriyorsun" diyor. "Evet hepimiz tarafından Allah rahmet eylesin" karşılığını veri3 8 0 a ) İ b n i A b d i l b e r . Yaser'e vasiyet ediyor. inandırıcılığı y o k .ab. "Eğer Osman'dan önce vefat edersem sakın cena­ z e m e katılmasın" diyor. A m a Ali'n' 1 " 1 D u çıkışı fayda etmiyor. Z e v a i d . r v e arkadaşı A m m a r b. Abdullah b. oradakileri senin hakkın­ da ö r g ü t l e d i / a l a r m a geçirdi. ancak ilkel bir savunma. Daha son­ ra Osman bunu duyunca Ammar'a. o zaman daha örnek mi kalmadı ki. arkadaşlarından Ammar b. Bellidir ki bazı uydu­ ruk uzlaşma cümleleri kurmuşlar. "Allah rahmet eyle­ sin" diyor. 3 8 0 Osman. N o : 1659. İbni M e s u t m d . İbni Mesut'a toplum içinde hakaret ediyor. haysiyetini kırıyd r ve onu camiden kovuyor. b ) H e y s e m i M . İbni Mesut. tenha bir y e r e g ö n d e r m e k istiyor. Osman bunu uygun buluyor ve ücretsiz bir şekilde M e d i n e ' d e yaşamaya mah­ kûm ediyor. Ali bu arada Osman'ı uyarıyor: "Sen Velit b. Çünkü mademki memnun kalmış. İstiab. bu yetmiyor­ muş gibi. ancak Mervan. Hz. Osman'a alay edercesine. Osman bildiği­ ni yapıyor. Ens.man'a ok atmak istemiyorum demiş.

İbni M e ­ sut. Hatta sürgüne göndermek istiyor. 14. farklı bir çalışmamda işleyeceğim.yor. Milel ve Nihal. Ensab. Taberi Tarihi. s. Halife Osman'nın talimatıyla Kufe'den. 4/251 ve devamı. Osman'ın hazırlattığı Kur'an'a karşı çıkmıştır. Ancak şu da muhtemel ki. 3 8 1 • 3) Ebu Z e r .i Gıfari'yi sürgün etmek Halife Osman döneminde çok kişi sürgün edildi. O yüzden burada bunun üzerinde fazla durmuyorum. Osman bunun alay olduğunu anlıyor ve orada onunla tartışıyor. İbni Mesut karşı çıkıyor ve bildiği farklı bir Kur'an nüshasına g ö r e hareket ediyordu. Sadece bir ha­ tırlatmada bulundum. Şehristani. yine Basra'dan Şam tarafına Muaviye emrine kitlesel bir şekilde sürgüne gönderilen pek çok insan var381 abcdBelazuri. . s. artık olay patlak v e r i y o r . Sait b. karşı çı­ kanların aldığı en hafif cezaydı sürgün. diğer Kur'an nüshalarını yaktığı gibi onun da Kur'an nüshasını alıp yakmıştır. İbnil Arabi. ta Mekke'den beri M u h a m m e d ' l e beraber­ dir ve ilk Müslümanlardan olup Kur'an hafızıdır. İşte Osman onu geri çağırmış. Sonuçta olay orada kapanıyor. As yönetiminden Suriye'nin Şam tarafına. 280. 6/140-164. el-Avasım'u min'I Kavasım. Yu­ karıda ö z e t l e m e y e çalıştığım nedenler de oluşunca. Kufe'de iken de halka kendi Kur'an'ını anlatıyordu. Bu konudaki de­ taylı bilgiyi. Os­ man'ın ona karşı asıl kini buradan kaynaklanmaktadır. Hz. ibni Mesut. Ali burada da Osman'a karşı çıkıyor ve aralarında sert tartışmalar da meydana geliyor. Osman kendi keyfine g ö r e Kur'an adı altında ve Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit başkanlığında bugünkü dünya piyasasında bulu­ nan kitabı hazırlarken. Nizamiye mezhebi kısmında.

Olay bu kadar basit olsaydı Osman'ın en yakın çevresi ona düşman kesilmezdi ve onu feci bir bi­ çimde katletmezdi. Maarif. Malik-i Ester. Mu­ h a m m e d ' e bağlı biriydi ve Muhammed'in gömülü olduğu M e d i n e şehri varken herhalde kalkıp da ölene kadar ıssız bir köye gönüllü olarak yerleşmezdi. I 13 ve 146. Amir b. Aslında olay şudur: Şam valisi Muaviye şöyle söylüyor: Şam diyarı Allah'ındır.ibni Kuteybe. A m a bu sa­ vunma yetersiz ve inandırıcı değildir. Kays. onun eksiğini kabul etmemek için çeşitli uyduruk savun­ malar yapmıştır. Bu olup bitenlere karşı Muaviye onun hak­ kında Osman'a rapor veriyor. Abdullah b. 4/317 ve devamı. Osman da Muaviy e ' y e . Şunu da belirteyim. Güya Ebuzer sürgün edildiği köye g ö ­ nüllü olarak g i t m i ş . Ziyad gibi şahsiyetler. Sa'saa b. Malik b. do­ layısıyla benimdir d e m e k istiyor. Bu defa da başka b ö l g e y e sürgüne gönderiliyorlar. Amir himayesinde yaşayan insan­ lardan başka bir grubu Şam tarafına sürgüne gönderiyor.Tabakt-i İbni Sad. onu bana alelacele M e d i n e ' y e gönder diye talimat 382 Mesela Küfe'den Sabit b. yani ganimettir. 3 8 2 Sonuçta Muaviye onlarla anlaşamamıştır. 3 8 3 Mesela İbni Sad gibi. s. Bunlar hakkında Osman'a mektup gönderiyor. İslami kesim Osman'ı kurtarmak. Amr-el Huzai. Çünkü adam Hz. 4/429. Kümeyi b. Ebuzer de o sırada ora­ daydı ve bu sözlere karşı çıkıyor: Muaviye'nin ve bu arada halife Osman'nın yanlışlarını. zinakârmış gibi yakıştırmalar vardır. zulümlerini kabul etmeyip halka anlatıyor. icraatımız hakkında propaganda yapıyor diye. b. Suriye taralına Muaviye emrine gönderilirler. bunlarla uyum sağlayamıyoruz diyor. bunlar hırsızmış. bu bizi eleştiriyor. Evliya Çelebi gibi oradan oraya sürgün ha­ yatı yaşayan insan çoktu o zamanlar. devlet malıdır. c. .d ı . 383 a. Örneğin. Yine halife Osman Basra'dan. Savhan. Abdi-I Kays.Taberi Tarihi. Kab.

Çünkü bunlar önemli merkezler. Ali. Ebuzer M e d i n e ' y e gelince Osman'ın kötü yöneti­ mini orada da anlatıyor. Osman'ın bu ifa­ desi Ammar b. Bu yüzden Ammar'a sert çıkışıyor. Adamları Ammar'ı d ö v e d ö v e ko­ malık yapıyorlar. Sonuçta Osman bunu da sürgüne göndermek istiyor. Osman ona. elinden ne geliyorsa yap. hem de alay edercesine Allah rahmet eylesin d e ' mesajını iletmek istiyor ve tabii ki Osman bunu anlıyor. ona ceza ver. görevlilerine "Bunun haddini bildi­ rin" diye talimat veriyor. "Allah rahmet eylesin" diyor. sen burdan gidecek­ sin. Ali arasında sert tartışmalar oluyor." Tıpkı İbni Mesut'un ölümündeki gibi bir du­ rum yaşanıyor burda. bakalım başarabilir misin . Onun için bunları kabul etmiyor ve ona. beni M e k k e ' y e gönder diyor. Basra ile Kufe'den biri olsun diyor. Yaser'in zoruna gidiyor. o gün için met­ ropol durumunda olan bölgeler. Osman'a gidip şunları anlatıyor: Temiz bir insanı (Ebuzer'i kastederek) sen sürgüne gönderdin ve orada vefat etti. Ebuzer buraya zorla gönderiliyor ve ölene kadar burda sür­ gün hayatı yaşıyor. Osman onu da kabul etmiyor. Ammar buna karşı Osman'a şunu söylüyor: "Evet biz de diyoruz Allah rah­ met eylesin. Tabi ki bu sözlerle Osman'ı zımnen eleştiriyor: Yani 'hem adamı sürgüne gönder. hat­ ta Osman Ali'ye. Daha sonra Osman onun ölüm haberi­ ni alınca. aleyhine çalışmasından korkuyor. Bir yer iste seni sürgüne g ö n d e r e c e ğ i m diyor. A d a m . Hz. Osman bunu kabul etmiyor. onun halkla te­ mas kurup. A d a m Kudüs olsun diyor. "Asıl sen sürgüne gitmelisin" diyor. Sen buna benzer başka bir örnek daha mı uygulamak istiyorsun deyince. ancak kabilesinin araya girmesiyle Hz. Ali de.veriyor. Osman. "Seni Rebeze köyüne g ö n ­ d e r e c e ğ i m " diyor (Medine-Kufe arasında ıssız bir köy). Osman bunları da kabul etmiyor. bu kez Osman'la Hz.

karşılığını veriyor. Kı­ sacası. Zamanla onun hakkında olumsuz düşünceler çoğalınca. halk nezdinde bu katılma­ ma da artık mazeretten çıkıp önemli bir eksiklik olarak de­ ğerlendirilmeye başlandı. M u h a m m e d zamanında meydana gelen Bey'at-i Rıd­ van'a ve Bedir'le Uhud gibi önemli savaşlara. Rahman b. Ensab'ül Eşraf. Bu arada bu olup bitenleri duyanlar top­ lanıp halife Osman'a. Olayın özeti şu: O zaman. tüm Kur'an nüshalarını yakması Bu konuda elimde yeni bir çalışmam var. Daha sonra Müslümanlar arasında meydana gelen Sıffin harbin­ d e A m m a r öldürülüyor. Osman hem Ammar'ın sürgün olayını ora­ da kapatıyor. . 3 8 4 C) Halife Osman'ın bazı savaşlardan kaçması Hz. seni eleştirir­ se sen de ona ceza verip sürgünlere yollarsan bu iş yürü­ m e z " deyince. Müslümanlar üze­ rinde olumsuz etki bırakmıştı. İki savaşa katılma­ ması ve üstelik Bedir'de ele g e ç e n ganimetlerden onun da pay alması. Aşağıda A. Avf konusunda bu konuda so­ mut örnekler v e r e c e ğ i m . hem de Ali ile tartışmalara son veriyor. bir nevi açıkgözlük olarak değerlendiriliyordu ve Müslümanlar nezdinde itibarına g ö l g e düşürmüştü. şu an var olan Kur'an ortalıkta yoktu. orada detaylıca anlatacağım. 6/166 v d . "Kim sana karşı çıkarsa. bu da Osman için bir eksiklik olarak değerlendirili­ yordu. Her fırsatta yüzüne karşı şu şu savaşlardan kaçtığı açıkça söyleniyordu. onun bu davranışı Müslümanların zoruna gidiyor­ du. Bugün nasıl basın mensupları baş- 384 Belazuri. D) Osman'ın. halife Os­ man'ın sudan bahanelerle katılmaması. Herkes M u h a m m e d ' d e n ayet adı al­ tında bir şeyler almıştı.

o dö­ nem var olan tüm Kur'an nüshalarını yakıyor. Ömer. Übey b. bazen uzun süre bazıları hiç bulunmuyordu. İbni Mesut'un. Bu. Bu bilgileri herkes aynı derecede Muhammed'den almıyordu. bu aşamada bu kısa bilgi yeterli. Bir gün bir kişi o günkü bilgileri alıyordu. İşte bu yeni Kur'an'ı ortaya koymak ve var olanları yakmak mille­ tin zoruna gidiyor. Sabit'e g ö r e v verip yeni bir Kur'an (bugünkü) hazırlatınca. birçok kişide güya parça parça bulunan bu ayetleri bir araya getiriyordu. Yahudi asıllı Z e y d b. İşte Osman. İşte bu konu da Osman'ın sonunu getiren önemli sebeplerden biridir. Hatta Hz. Bu konuda İmam Suyuti ve İbni Asakir gibi meşhur İslam tarihçileri şu- . Ali'nin Kur'an'ı vardı ayrıca. Dediğim gibi bu konuda yeni bir çalış­ mam olduğu için fazla detaya girmiyorum. Osman'ınki adeta bir darbe yasası gibi algılanıyor ve bu konu da Osman'a karşı ciddi tavır alınma­ sına neden oluyor.bakanın peşine takılıp bilgi alıyorlarsa. Ebi Süfyan Osman'ın en önemli adamı ve o d ö n e m d e Şam valisi olan Muaviye bile ona yardım etmek istemedi. Yani M u ­ hammed'in konuşmalarının bugünkü Kur'an gibi bir araya gelebileceği hiç kimsenin aklından geçmiyordu. M u ­ hammed'den sonra bir ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkan yeni bir durumdur. e. Ka'b'ın ve daha birçok sahabenin ayrı ayrı Kur'an'ları vardı. o zaman da böyley­ di. ancak imkânlar farklıydı tabii ki. bazen birlikte birkaç kişi oluyorlar­ dı. Adeta herkesin cebinde farklı bir Kur'an vardı.Halîfe O s m a n ' ı n Katledilmesine Katkı S u n a n Ö n e m l i Kişiler /Muaviye b. Pek çok insanın hazırladığı bazı ayetler varmış.

Muaviy e ' y e .İbni Asakir. Yani mutlaka bir hesap yapmıştır. b. Abdullah el-ICenani. Bu arada adam ona bir şiir de hatırlatıyor: fırsatçısınız d i y e .Suyuti. . Halifeler kısmı özel bölüm. sen de Osman'ı katledenler arasında var miydin diye? Ebu Tufeyl hayır yoktum. Muaviye daha yüksek bir yer hedeflemiş olabilir v e y a Osman'ın kurtuluşu yok. kimse ona yardım etmedi diyor. hem de Uhud savaşında karşı tarafın lideri. Medine'yi alarma geçirdin. s. ancak ben de hazırdım ve ona yardımcı olmadım. Önemli bir ailenin çocuğuydu. İbni Abbas bir gün Amr b. 387 Zehebi Tarihü'l İslam. s. "Sen de yardım etmedin" diyor. ne de Medineli Müslümanlar ona yardımcı olma­ dılar. 385 Bu adamın asıl adı. ibni Asakir. Muhammed za­ manında vardı ve Muhammed'in sahabelerinden en son ölen kişi. Tarih'ül Hulefa. cilt. "Hâlbuki sen Şam valisiydin. halifelere ayırdığı özel kısımda şöyle farklı bir olay da aktarıyor. sen öyle Osman'ın aleyhinde çalıştın ki. 200. milleti ayaklandırdın. ama yardıma gelmedin?" Muaviye burada alay edercesine. Vasile b. cilt 26/113 ve devamı. Çünkü Muaviye çok kurnaz bir insandı. bari ben geleceğimi riske atmayayım diye düşünmüş olabilir. yetkin daha fazlaydı. no:3064. babası Ebu Süfyan hem Bedir. Muaviye'ye de. başkomutanıydı. Ebu Tufeyl. adama yağcılık yaptın. "Benim onun kan bede­ lini almam daha iyiydi/bir bakıma gitmesi kalmasından da­ ha iyiydi" karşılığını veriyor. 26/117 ve devamı. 3 8 6 Zehebi tarihinde.nu aktarıyorlar. ama sonuçta senden yar­ dım isteyince yapmak istemedin ve hatta öldürülmesini is­ tedin d i y o r . no:3064. Ebu T u f e y l 3 8 5 ile Muaviye arasında bir diya­ log geçiyor: Muaviye soruyor. 386 a. Çünkü ne Mekkeli. As'a. sen de Şam valisiydin. Amir b. 95. 3 8 7 Herkesin bir hesabı vardı.

O yüzden gidiyorum" diyor. Hatırlancağı üzere daha önce Ümmü Habibe hakkında bazı bilgiler vermiştim. gömleği.Hakim Müstedrek. M u ­ hammed'in eşlerinden Ümmü Habibe müdahale ediyor. O da M u h a m m e d ' e Tebük'te sui­ kast yapmak isteyen Ömer. Dolayısıyla Osman'a karşı bu tehlike var iken sen niye hacca gidiyorsun?" Ayşe şöyle diyor. onun katli vaciptir" gibi ölüm fetvaları verdiği anlatılıyor (Hatta Osman'ın yaptıklarına karşı Ayşe. b. Çünkü o aynı zamanda Ebu Süfyan'ın kızı ve Osman'ın akrabasıydı. saçı bile duruyor. Utab gibi­ leri Ayşe'ye soruyorlar: "Bu insanlar senin sözünü dinliyor­ lar. A m a neredeyse onu da öldüreceklerdi.2 . yemek izni vermeyince. su. Ayşe az önce aktar388 a. cilt no: 4607. Hz. ama tabii ki A y ş e yoluna d e v a m ediyor. Musa'dan. c. . el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer. Korkarım ki halk Osman hakkında benimle danışıp ona göre hareket eder. İsrail b. Z e y d b. Ümmü Habibe'ye yapıl­ dığı gibi bana da yapılır. onu uzun süre e v d e mahsur bırakınca. hacca giden Ayşe henüz M e ­ dine'ye varmadan yolda Osman'ın ölüm haberini alınca. ama ne yazık ki onun getirmiş olduğu din gitti kayboldu ( O s ­ man'ın icraatını kastediyor)" d i y o r . 3. bunun sonucu olarak da. "Gök yere düşse bile hiç umurumda değildir? karşılığını veriyor. Mervan. Sabit ve A. 1/239. "Muhammed'in henüz ayakkabısı. "öldürün.ibni A'sem. İşte Osman'a baskın yapanlar. 3 8 8 Kimi rivayetlere g ö r e de. 1/420. Rahman b.Ebül Feda. Bu­ nun üzerine onunla Mervan arasında tartışmalar oluyor. Osman gibilerin listesini bildi­ ği için hep rahatsız ediliyordu. A y ş e O s m a n ' ı n a l e y h i n d e çalışıyordu Birçok İslami kaynakta Ayşe'nin Osman için.Hz. güçlük­ le onu olay yerinden uzaklaştırıyorlar. Futuh.

tabii ki Ayşe kardeşini bırakıp da Osman'a destek vermezdi. o şunu diyor: Hz. A y ş e ve kardeşinin babalarının cinayetine dair bilgile­ rinin düzeyini İslami kaynaklardan tespit e d e m e d i m . 4/386. cilt. 7/210. Osman'ın saf dışı bırakılmasını çok isti­ yordu. Resmi İs­ lam tarihinde ancak bu kadar bilgi kayda geçmiş. Osman da Ö m e r gibi Ebubekir'in ölümünden sorum­ luydu.»390 Hâlbuki Ayşe'nin bu açıklaması Osman için son derece tehlikeliydi. Bidaye-Nihaye. Mervan b. Beşir'den. 3 8 9 Aslında Ayşe. Ebubekir. karışmayız diyorlardı.İbni Sad. b. d. Mesela Muaviye ona mektup gönderiyor. Osman'ın Ebubekir'in cinayetinden sorumlu olma­ sıdır. Ay389 a-Taberi Tarihi. 5/19 v d . . İşte A y ş e ve kardeşinin Osman aleyhinde faaliyet yü­ rütmeleri bundan dolayıdır d e m e k yanlış olmaz. Mu­ hammed bir gün Osman'a şu açıklamayı yaptı: "Ey Osman Allah sana bir fistan giydirdiği zaman (yani halifeliği kastediyormuş) sakın tehlike de olsa onu bırakmayaS l n . Daha önce de anlatıldığı gibi Ay­ şe'nin öz kardeşi M u h a m m e d b. Mısır'dan gelen ekip içindeydi ve Osman'ı yakalayınca y e r d e süründüren. Haken kısmında. ama korkuyordu. Kays o da Numan b. sakalından tutup çeken. Os­ man konusunda yardımcı ol diye. Çünkü isyancılar gelmiş kapıya dayanmışlardı ve e ğ e r Osman görevi bırakırsa. yani Ebu­ bekir'in çocuklarıyla Osman arasındaki hoşnutsuzluğun asıl nedeni. Osman kısmında. Kal­ dı ki. bildiğine ilişkin bazı işaretler var. 390 Ahmet bin Abdullah b.eliğim konuşmasında bu olayı kastediyor.ibni Kesir.İbni Esir. El-Kamil 2. yüzüne vuran bir muhalifti. böyle bir şey be­ nim de başıma geleceğinden korktuğum için çareyi hacca gitmekte buluyorum d i y o r . c. An­ cak Ayşe'nin bunun farkında olduğu.

cilt 11/447. Hâlbuki A y ş e karışıyordu. s.391 Hâlbuki İslami kaynaklarda önemli kanıtlar var ki Ayşe. onu halife seçtiniz." Mesruk da. Osman sadece bu söz dolayısıyla direniyordu demiyorum. Yani bu hadis Ayşe'nin kendi şahsi açıklamasıdır. "Ben hep e v i m d e oturdum. "Ey Ayşe. Burada maksat. Ayrıca asırlar sonra bazı kaynaklardan o zaman Ebubekir'e karşı yapılan bu plandan biz bile haberdar oluyoruz da.Halife b. Nitekim Osman'ın ölüm haberini alınca bunu itiraf ediyor. Yahudi kişiye benzetme) lakabıyla ilk sesle391 a. Ayşe. Ayşe'nin niyetini okumaktır. İşte bu gibi belirtiler. Razzak. Yoksa durup dururken adamın ölüm fermanını niye versin kil De­ mek ki aralarında çok ciddi bir sorun varmış. onlar o zaman bundan ha­ berdar olmasınlar: Büyük ihtimalle bilgileri olmuştur. bu senin işin. A y ş e bir gün Mesruk adında bir sahabiye şunu diyor: "Sizler ilk önce Osman'ı beyaz elbise gibi öne sürdünüz. Os­ man'ın Ebubekir cinayetinde parmağının olduğunu anla­ mışlardır sonucunu gösteriyor. şimdi de bir koç gi­ bi onu kesiyorsunuz.Gayyat Tarihi. Böyle yapıyor ki adam dirensin ve öldürülsün. Ayşe kendini koruduğu halde yine zaman zaman teh­ ditler alıyordu. onu öldürün" şeklinde insanlara talimat veriyordu ve ona hakaret anlamında Na'sel (Yani bunak. Musannaf. onu öldürün. no: 20967. onu öldürmek için ben de halkı teşvik ettim diyor. b. .A. aslında Ayşe ve kardeşinin. insanlara talimat verip de onları Osman aleyhine kış­ kırtırsan sonuç böyle olur" diyor. katli vacip­ tir diyordu. kimseye mektup yazdığım falan yok" karşılığını veriyor. ahmak. "Osman dinden çıkmış. 98. Bir kere Muhammed'in kimin halife olacağı konusunda açıklaması yoktu.şe ise Osman'ı direnişe teşvik ediyordu.

Biz de seni dinledik ve gerekeni yaptık. kâfirdir diyen yine sen idin. Bu arada Ayşe. bir kere Na'sel'in kelime anlamı kötüydü. "as­ lında Osman zulmen katledildi. olduğu gibi kay­ nağında işliyor. kendisi yarı yolda tekrardan Mekke'ye dönüyor ve Osman'ı öldürün sözü gi­ bi) Taberi gibi (310. Medine'deki Yahudi veya Mısır asıllı bunak adama benzetmek bir yana. öldürmeye emir verendir şeklinde devam ediyor. "Allah'a ye­ min olsun ki Osman hakkında ilk kışkırtıcı sözleri sen söy­ ledin. Fahrettin er-Razi de şu farklı bilgiyi veriyor. Ümmi Kilab/b. İlginçtir ki.nen Ayşe'nin kendisiydi. Şimdi İslam âleminde meşhur bir müfessir (Kur'an y o ­ rumcusu) ve aynı zamanda tarihçi olan İmam Taberi'den Ayşe'nin Osman'la ilgili yaklaşımı konusunda bir ö z e t bilgi vereyim. Adam ona. A y ş e ona karşı . ancak adam artık ölmüş ben isterim ki son sö­ züm onun hakkında olumlu olsun" diyor. senden son­ ra Müslümanlar Osman'ı katletti diyor. ben onun kan bedelini is­ t e y e c e ğ i m " diyor. insanlara talimat veren sen idin. Na'sel'in katli vaciptir' diye sen ta­ limat verdin" diyor. A d a m buna karşı Ayşe'ye. "Benden sonra M e ­ dine'de neler oldu?" diye soruyor. halk da söylüyordu. Ayşe hacdan dönüp yolda Abd b. Halife Os­ man Ayşe'nin bazı alacaklarını geciktirince. Ayşe. İbni Manzur şöyle diyor: Nasel de­ mek. "Evet ben de söyledim. Ayşe'nin az önceki açıklamasını (ki Ali halife olmuş. Taberi dışında birçok İslam düşünürü de aynı şey­ leri kaleme almış. İçeriği (özetle) şöyle: Halifenin kat­ lini isteyen. Ebi Seleme ile karşılaşınca. ahmak-beyinsiz demektir. Bi­ zim yanımızda katil kişi. A d a m burada Ayşe'nin çelişkileriyle ilgili irticalen 6 mısralık bir şiir okuyor. öldüren değil. 'Onu öldürün.hicri ölüm) bir Kur'an yorumcusu ve ta­ rihçi anlatırken de hiç savunma yapmıyor.

o da Urve'den aktararark Ayşe'nin. Bunu zaten daha önce Hz.Fahrettin er-Razi. Aklı başında biri bunu zaten söylemez. Hz. Kısacası. "Ey ahali. Muhammed'in henüz g ö m l e ğ i or­ tada iken Osman ne çabuk bu dini bitirdi gibi açıklamalar aktarıyor. . kusura bakmayın bu işin içinde ben de vardım ve başroldeydim" demesinin bir anlamı yoktur. Tarih: 4/459. sen çok çelişkilisin dediğini de yazıyor. Osman da buna karşı Tahrim suresinde g e ç e n ve AyşeHafsa ikilisiyle ilişkili olan bir ayet okuyor. el-Mahsul fi ilmi Usuli'l fıkıh. sen emanete riayet etmedin.gazaba geliyor/kızıyor ve "Ey Osman. İşte Osman'la Ayşe arasındaki olup bitenler hakkında birkaç örnek. 4/343. deve keser gibi keseceklerdi" eliyor. ancak kötü bir kadınsın demek istiyor. Osman'ı öldü­ rün. Orada konuya ilişkin şu bilgi var: Muammer Zühri'den. yani senin eşin peygamber. "Ben Osman'a ne kötülük yaptıysam hep başıma gelmiş. adamın Ayşe'ye. Bu da hemen hemen Taberi'nin aktardığı açıkla­ maları veriyor. Beş va­ kit namazın hatırı olmasaydı insanlar seni. bu arada Ayşe'nin Mekke'ye döndüğünü. insanların haklarını göz ardı ettin ve yakınla­ rından zalim kişileri insanların başına getirdin. b. Eğer ölümünü istemişsem bu da başıma gelsin" şeklinde bir açıklama. İşlenen bir cinayetten sonra Ayşe'nin. onu Nuh ve Lut peygamberlerin hanımlarına benzetiyor. Na'seli öldürün. Fahrettin Razi devamla diğer ünlüler gibi şöyle anlatıyor: Ayşe insanlara. Muhammed'in zehirlendiğine ilişkin açtığım bölümde anlatmıştım. Ayşe'nin Osman'ın katli vaciptir sözlerine ilişkin eski hadisçilerden Sam'ani (h.Taberi. Ebubekir'in ölümünden sonra ve hele Osman'ın halifeliği döneminde bu iki ailenin arası açılmıştır.562) de kaynağında açıklamalarda bulunmuş. 3 9 2 392 a.

Zübeyir. i. Na'sel md. 25. İmam Ahmet b. 7/209. Avam'a. İbni Munzir. 11/669. 5/80.A. 25. I. 11/447. Musannaf. Ayrıca Zehebi.İbni Abdirabbih. Avam Zübeyir b. Ali kısmında. k. Imame-Siyase. Bezar. ayet açıklamasında. 5/64. n. özel bölüm. Heyse­ mi.Tac'ül Arus. el-Fütuh..3- Zübeyir b. Na'sel md.Ibnil Esir.Zebidi. d. Kitab'ül Fiten. el-Nihaye fi Garib-il Hadis. cilt 13/6. Zübeyir'in bu açıklama­ sını. Buhari şerhi. Na'sel md. no: 14568. Nerden gelmiş bu mal! H e p talan. 2 ev Basra'da. . Osman kısmında. Halifeler kısmı. "Halife Osman'ı ihmal ettiniz.İbni Kuteybe. Hanbel. büyük miktarda arazi ve elli milyon iki yüz bin o günkü para. ta ki kat­ ledildi ve şimdi de kalkmış onun kan bedelini istiyorsunuz" diyorlar. Lisan'ül Arab. hemen ilk başta. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer. no: 20967. Na'sel maddesinde. m e z h e p lideri A h m e t b. Feth'ül Bari.Heysemi. 393 Enfal. g. c. h. hep c. Muceme'u Zevaid. arkasında şu mal varlığını bırakı­ yor: On bir ev M e d i n e ' d e . Ikd.80-88. m. Razzak. Maalesef biz de bu Osman olayında hadisenin içine çekildik diyor. Bu Zübeyir denilen seçme sahabi Cemel Vak'ası'nda öldürülünce. f.İbni Kesir. Enfal suresi.Ibnil Esir. İmam Suyuti. j.İbni Sad. 394 a. 1/420. Bunu anlatanların başında meşhur Buhari gelmektedir. b. bir ev Kufe'de.İbni Manzur.Heysemi. s.İbni Hacer. geldiğinde herkesi (suçlu suçsuz) kapsar" ayetini 393 okuyor. 4/270. İs­ lam Tarihi. Mecmeu Zevaid. Tefsir kısmı no: 11027. İbni Kesir ve daha birçok müfessir. İbni M e r d e v e y h ve İbni Asakir gibilerinden alıyor. e. 1/172 Hz. El-Nihaye fi garib'il hadis. Osman'nın cinayetiyle ilgili kendi sorum­ luluğunu kabul ediyor ve Kur'an'dan "Sakının o fitne ve be­ ladan ki. s. 504.. bir ev Mısır'da. 8/141.Suyuti. Bidaye-Nihaye.Ebül Feda. Dürrü'l Mensur.İbni A'sem. Hanbel'in bunu iki y e r d e aktardığını 394 belirtiyor.

Müseyyeb anlatıyor: "Bir gün Osman. Utba. Bu yüzden safında yer alan bazı arkadaşları onu savaş meydanında bırakıp kaçıyorlar. Zeyd. onlarla uğraşmanın. Bu bağışlama olayını biraz açmak istiyorum. Müslümanlar tekrar kaçanlar geri d ö n ü y o r . A. Muhammed bu savaşta elde ettiği ganimetlerden bana da pay verdi (İşte bu mantalitede olanlar ganimet malını paylaşmaktan zevk alıyorlar!) diyor. Hatta Bedir harbine ka­ tılmadığım halde Hz. cennet müjde­ sini alan kadrodan. Buna karşı A. Çünkü eşim hastay­ dı ve nitekim de o sırada vefat etti. Osman savunmaya devam ediyor. bana karşı neden sertleşiyorsun diyor.. Bunların arasında halife Os­ man da var. Rafi b. Uhud savaşına gelince.. Mualla. Farz'ul humus. Sait b.çapulculuk! Mekke'den gelip M e d i n e ' y e yerleştiler ve za­ ten bunlara muhacir deniliyordu. Muhammed. 396 Kaçanlardan birkaçı: Halife Osman. Osman da. Harise b. neden kaçtınız diye onları sorgulamanın gereksiz olduğunu anlıyor. 3 9 6 Savaş bittikten sonra zararın neresinden dönülürse kârdır misali. bu da ilginç bir durum. Rahman. Bab'u bereketi'! Gazi. Rahman'a karşı sesini yükseltiyor. ona kızıyor. ancak Allah beni affetti diyor". Çün­ kü olay M e d i n e döneminin üçüncü yılında gerçekleşmiştir 395 Buhari. Ebu Hüzeyfe b. Velit b. . ben senin gibi Uhud ve Bedir savaş­ larından kaçmadım. Bedir harbine katılmadım. 3 9 5 4- Abdurrahman b. Daha sonra ölüm haberinin yanlış olduğu or­ taya çıkıyor. Avf Bu da Osman'a karşı olan önemli bir isimdi. haksız olduğumu kabul ediyorum. Utbe. Uhud harbinde Muhammed yüzünden yaralanıyor. dişi kırılıyor ve hatta öldürüldüğü haberi yayı­ lıyor. ama çok kısa zamanda zengin oldular.

A. Ukbe bir gün A. ne de namazımı kılsın" diye vasiyet ediyor. M." 3 9 8 Velit b. vasiyeti 399 üzerine Osman'a haber v e r i l m i y o r . Dürrü'l Mensur. kaçanla­ rın gönlünü almak ve onları tekrar kazanmak.. iktidarlar için de kul­ lanışlıdır. l.s. ayette. "Ben ölürsem ne Osman üzerime gelsin. o yine az önceki sözlerini söylüyor. Seneca (m.ö 4. İşte Seneca'nın da dediği gibi "din sıradan in­ sanlar için gerçek.Heysem. Allah savaştan kaçan Müslümanları affetti' di­ yor. A m a yine de Allah onla­ rı affetti. şeytan ancak yaptıkları bazı hatalardan dola­ yı yoldan kaydırmak istemişti. Ayet.Suyuti." 3 9 7 Bu ayetin Uhud harbi bağlamında ve Osman'nın da içinde bulunduğu savaştan kaçanlar hakkında indiği birçok tefsir ve kaynakta anlatılmaktadır. Bunun da en sağlam yolu ayetten geçer. Ensab. Zevaid. 39/257-262 ve 42/139. 398 a) İmam Suyuti.. c. Al-i Imran 155. nitekim o da bunu yapıyor ve 'Al-i İmran'dan falanca ayet geldi. Bir ayet indirip. Kurtubi v e daha birçok müfessir. ayet yorumunda. içinizden yüz çevirip kaçanları (savaşı terk edenleri). 9/84. Ayetin anlamı şu: "İki topluluğun karşılaştığı gün (Uhud günü). Ölünce namazını Zübeyir v e y a Sad b. Bunda ihti­ laf yoktur. Allah sizi bağışladı demesi kadar makbule geçen bir formül olamaz­ dı. İbni Kesir. . Rahman'a. Al-i Imran suresi 155. 6/172. 397 Al-i Imran 155. Ebi Vakkas kılıyor. Dürrü'l Mensur. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Filozof. aydınlar için yalan. Rahman.ve ordusu güçsüzdür. 65). neden Osman'a karşı tavır takınıyorsun deyince. 399 a.Taberani Mucem-i Kebir. b) İbni Asakir. Burada yapılması gereken. 7/226 d. b.Belazuri.

Taberi Tarihi. Hz. Hz. Osman aley­ hinde şiddetle çalışanların başında geliyordu diyor ve bu konuda birçok hadis aktarıyor. Ali ve Muaviye arasında meydana gelen iktidar kavgaları sırasın­ da. Taberi kendi tarihinde.5- Talha b. Ümmü Habibe Osman'ın akrabasıydi. s.. Osman'ın yazdığı mek­ tup Osman'ın sonunu getirmiştir ve onu kimse kurtaramamıştır. Ubeydullah İbni Şebbe (h. Osman ve içerdekilerden yemek-su kesilince. Ali'nin Osman'ı katlettiğini bi­ le ö n e sürüyorlar. İs­ yancılar onun bindiği hayvanı dövüyor. Hatta daha sonra.. Amaç. ancak o 'bu mektup olayından sonra artık yardım e d e m e m ' diyor. Çünkü isyancıları birinci baskın­ da geri çeviren Ali'nin kendisidir. Hatta Osman bunu biliyor ve şöyle söylüyor: "Bu su v e r m e m e ve y e m e k ambargosu aslında Talha'nın işidir. Ubeydullah." Somut bir örnek vereyim. Hz. Ali'nin Talha ile tartıştığını. bunu da belirtmek lazım. ama bu inandırıcı olmuyor. kadıncağız kendini zor kurtarıyor. Muhammed'in eşlerinden Ebu Süfyan'ın kızı Ümmü Habibe. A d a m anlatı- 400 a. . Talha b. 1160 ve sonrası. Ev ablu­ kası devam edince.İbni Şebbe. dördüncü cilt. diğer coğrafyalarda bulunanları Ali'nin aleyhine çevirmektir. Bunları daha önce detaylıca anlattım zaten. bunlara su verilsin-yemek verilsin. 4 0 0 Talha'nın abluka­ ya alınan Osman'a su ve yemek yardımı yapılmasını en­ gellediğini yazıyor. engel olmayın diye. Tarih'ü Medine. insanları neden Osman'ın aleyhine kışkırttın di­ ye Ali'nin Talha'yı suçladığını y a z ı y o r . 173-262). Ali'ye gelip ricada bulunur. Muaviye taraftarları. tabii ki cinayet sırasında M e d i n e ' d e bu­ lunanlar bu anlatımın yalan olduğunu bilirler. 4/ 405. b. Yine Hayber baskınında Muhammed'in ele geçirip kendi nikâhına aldığı Safiye de gelip ricada bulunuyor.

Osman bunu üç kez tekrarlayınca Talha eli­ ni kaldırdı 'ben buradayım' dedi. 4 0 1 Bu anlatılanla­ rın doğru olup olmadığı Talha'nın öldürülmesiyle test edil­ miştir. Olay şu: Talha b. içinizde Talha var mı diye? Talha se­ sini çıkarmadı. Burada derken. an­ cak fayda etmiyor.Mecme'ü Zevaid. 403 Ahzab. Cemel Vak'asında Osman'ın damadı ve aynı zaman­ da veziri olan Mervan. 402 a.cilt no: 14544 Osman kısmı. d. Muhammed'in ha­ nımları tüm Müslümanların anneleridir ve Muhammed öl­ dükten sonra da onlar artık başkalarıyla e v l e n e m e z l e r . cennet müjdesini alan on kişiden biriydi. Ensab'ul Eşraf. c. Istiab. Talha'yı katletmiştir. illaki bir insana değerdi. b. Bunların başında Tal­ ha ile Ayşe'nin isimleri geçiyor.Taberi Tarihi. 2/541 Osman kısmı.İbni Kesir. Bu kırk günlük ev ablukası süresince g e ­ nelde Talha namaz kıldırıyordu c e m a a t e . b. e v e su verilmesini yasaklayan kesimin içindeydi. 4 0 3 Çünkü onlar artık annedir. O sı­ rada Osman seslendi. 9. c. Hani Kur'an'da Ahzab suresinde deniliyor ki. aktif bir şekilde Osman'ın katlinde g ö r e v alan önemli bir isim olan Talha.İbni Abdilberr. 4 0 2 Burada dikkate alınması gerek bir nokta daha var.yor. "Eğer Muhammed ölürse ben Ayşe'yi eş 401 a-Taberi Tarihi. Isabe. el-Kamil. ama baksanıza M u h a m m e d ' e ne di­ yor!) bir gün. Bu yasak ayetlerin oluşum ne­ denleri hakkında farklı rivayetler var. e.İbni Hacer. Bidaye-Nihaye 7/199. Talha md. Ubeydullah (güya Muhammed'den cennet müjdesi almış. ayetler . 4/ 405.Belazuri. 6 ve 53. Osman orada kendisiyle Talha arasındaki anılarını anlatmaya başlıyor. 4/371. atılan bir taş yere düşmezdi.İbni Esir. o da yardıma en­ gel olmak isteyen muhaliflerin içindeydi. Talha kısmı. Kısacası. Osman'ın ablukasında insanlar öylesine toplanmıştı ki.

ancak üstü hemen kapanıyor. ayeti Talha'nın sözü üzerine inmiştir diyor.olarak kendime alırım" diyor. 53. Bu arada Ahzab 6. b.İbni Sad. g. ayeti içinde ufak bir cümle var. Ahzab 53.Belazuri. 405 İbni Sad. onu kurban seçen sistemdedir. acaba Ayşe ile Talha'nın özellikle halife Osman'dan itiba­ ren başlamak üzere ve Hz. Üstelik bu konuda birçok kaynakta ve özellikle de tefsirlerde malumat v a r . Ali döneminde tam da zirveye çıkan aynı siyasi harekette bulunmaları. Tabakat. Bu cümleyle ilgili farklı yorumlar da var (biraz 404 a. 8/275. Yasak içeren Ahzab 53. d.Vahidi (468) tefsirinde yine aynı şeyleri söylüyor ve daha birçok kaynak. c. Ayşe'nin bu konuda zerre kadar bir eksiği yok. 4 0 4 İşte bunu duyan Muhammed rahatsız oluyor ve hemen bu ya­ sak ayetlerini indiriyor: "Ben ölsem de artık eşlerim hiçbir Müslüman erkekle evlenemezler" diyor. 4 0 5 Şunu hep vurguluyorum: Ayşe'nin bir erkekle yaşaması normaldir. da önemli. ayet. ayet. sanırım konulara uyuyor. Burada farklı bir şey daha eklemek istiyorum. e. Ayşe hak­ kında böyle bir itham varsa ayıp karşılamak doğru değildir. kendi tefsirinde ilgili ayette Talha adını veriyor. üstelik o bir kurbandır. Talha ve Ayşe isimini veriyor. Kendi tefsirinde Talha'nın adını veriyor. Razzak.327) tefsirinde Ahzab 53 yorumunda. bu eski aşkın hikâyesi olamaz mı! Zaten Cemel Vak'ası'nda Ayşe hakkında İfk olayı gibi bazı dedi­ kodular çıkıyor. Şunu da hatırda tutalım ki. birlikte Kufe'ye.İbni Ebi Hatem er-Razi (h. Basra'ya gitmeleri.İbni Kesir tefsirinde yine Talha-Ayşe diyor.A. Kadın gençti ve onun da yaşamaya hakkı vardı. Yanlış. Tabakat. Ensab. Muhammed'den sonra 10 civarında hanımı dul kaldı ve hepsi (Şevde biraz yaşlıydı) g e n ç yaştaydı. 10/123. Ancak benim d e m e k istediğim bu değil. f. Bu ya­ sak ayetler yüzünden resmiyette evlenme hakları ellerin­ den alınmıştı. . Ahzab 53. Ahzab suresinin 52.Begavi (516). 8/349.

Ahzab. becayiş yapabilir­ di.. güya bir kabilenin de başıdır diye yanıt veriyor. 52. başka kabilelere yaptığı baskın sonucu ele geçirdiği ganimet-talan develerinden 100 de­ ve bağışta bulunmuştu. c. ancak en yay­ gın olan yorum mantıklı olduğu kadar ilginçtir de. Ahzab 52. ayetin oluşum hikâyesi de böyle. Bu ko­ nuda.Suyuti. . becayiş yapalım mı.ters geldiği için yapılan yorumlar zorakidir). A m a Muhammed aynı adama. Muhammed buna hayır diyor.İbni Kesir.. işte bu da ahmak/beyinsizin biri. Ahzab 52. d. 4 0 6 406 a. 52. Bu adam bir gün an­ sızın Muhammed'in yanına gidiyor ve orada bulunan Ay­ şe'yi de görüyor.Artık siz bundan sonra kadınlarınızı becayiş etmeyeceksiniz. Biri eşini başkasına. "Ne dersin.Abdurrazzak. Dürrü'l Mensur. sanki ben söylüyorum gibi o l m a s ı n . İşte çok önemli biri ki Muhammed sözünü e d e c e ğ i m o kişiye Havazin harbinde elde ettiği ganimetlerden 100 d e v e ikram­ da bulunmuştu. torpil yapmıştı ki kalbi İslam'a ısın­ sın. Şimdi de gelmiş M u h a m m e d ' d e n kadın istiyor. O d ö n e m d e şu adet vardı: İki insan istedikleri zaman eşlerini değiştirebilirdi. Ayet. ayet. Mealim.. Çünkü adeta hakaret içe­ ren bir olayı. adı Uyeyne bin Hısn. Muhammed. b. Tefsir. İşte bu Ahzab 52. sen de Ayşe'yi bana ver!" diyor. ayet açıklamasında. Ahzab. A d a m gidince Ayşe M u h a m m e d ' e adamın kim oldu­ ğunu soruyor. Zaten bu ayetten önceki ayet de sonrakiler de hep onun evlilik du­ rumundan söz ediyor. tabii ki en azından genç bir kadın olduğu için onun hoşuna gidiyor ve hemen M u h a m m e d ' e . başkası da ona verebilirdi. ayet. A y e t Muhammed'in evlilik hayatından söz ediyor. en başta tefsirler olmak üzere İslami kaynaklardan geniş bir listeyi aşağıya alıyorum.. Ayette şu var. ben bir eşimi sana vereyim.Begavi.

hicri yılı olayları. Kari 15/74. Tal­ ha ve Zübeyir b. dedikoduları Osman duydu. islam Tarihi. As. Birilerinin zoruna gitse bile. Avam gibi önemli şahsiyetleri Osman aleyhine kışkırtmaya çalışıyordu. No: 2055. As ile Osman arasında sert tar­ tışmalar oluyor ve Ayşe de " H z . Halifeler kısmı özel bölüm.Istiab.Kurtubi. Bu adam Filistin'deki evinde kalıyordu. Uyeyne b.U. c. Daha niceleri. Hatta kendisi. ve Buhari Şerhi." A m m a r b. Elimin altındakini kime v e r e c e ğ i m konusunda özgürüm. Ahzab. Ali. 407 a. Bir gün ailesine yeni bir şey verdi. birine bir darbe vurdum mu kanatırım" cümlesini kullanıyor. no:1931. tüccar kim olursa olsun ben hep onlara Os­ man'ın kötü yönetimini anlatıyordum' diyor. Muhammed'in ayakkabı- e. f. Amr b. e.. 10/455.6.İbni Abdilberr. g. 4 0 7 Filistin'de yaşarken gelen gidenden. d.Amr b. Osman'ın ölüm haberini alınca keyiften.İbni Asakir. O sırada Amr b. Bunun üzerine Osman onu d ö v e d ö v e komaya sokuyor. 35. gelen ganimet-talan malını hep yakınlarına. yılı bağlamında halife Osman kısmı. tabii ki mil­ let bundan şikâyetçiydi.Taberi Tarihi.Darekutni. b. Tarihi Dımaşk. El-Kamil. s. 52. Hısn md. 'yolda gi­ den çoban. O sırada Ammar. Buharı şerhi Fethü'lbari. kendisi Hz. 13/ 262. 4/357. millet de dedikoduya başladı. Bundan amaç. ne yapayım benim bunu ilk çektiğim değil­ dir ki diyor. ailesine veriyordu. ne var ne yok diye soruyordu hep. A s md.. . Yaser de 'ben rahatsız olurum' diyor. 3/218 ve aynca I. onlara rağmen yine yaparım. Istiab. Hicri 35. Osman'ın akı­ betini öğrenmekti: Görevden uzaklaştırılmış mı veya katle­ dilmiş mi? Baştan beri anlattığım gibi Osman.Zehebi. "Ben Abdullah'ın babası­ yım. 95. Hacer Askalani.İbni Esir. Hemen toplantı yapıp şunu söyledi: "Ben halifeyim yetki benimdir.

teker teker ölseler en son kızıma kadar hepsini Osman'a verirdim. Hatta yüz tane kızım da olsa. 4 0 8 İşte bunlar seçme. Aksi takdirde Osman'ın kellesini istiyorlardı. İbni Teymiye gibi İslam düşünürleri bütün bu olup bi­ tenlere karşı Osman'ı savunuyorlar. yoksa bunlar kadar nice sahabe Osman'ın katlini ya is­ terdi. Dikkat edilirse içinde cennet müjdesini alan seçme kişiler var (Zübeyir. Bu konudaki kaynaklar. Hâlbuki çok kolay bir yol vardı. Osman bunların hiçbirini kabul etmeyince sonuç­ ta canından olmuştur. İşte Muhammed de. Amr b. ya da aktif olarak eylem içindeydi. iki kızını bu dedeleri durumundaki adama verince. "Cebrail geldi. 4 0 9 408 Belazuri. no: 1931. Ensab. Talha gibi). bu yüzden kızlarımı Osman'a ver­ dim. Al­ lah'tan vahiy getirdi. İbni Abdilber. kitabın sonlarına doğru gelecek olan Muhammed'in kızları bölümünde geçiyor. . Makam çok tatlıydı. 409 İbni Asakir. İsyancıların teklifi çok basitti: Osman ya istifa et­ meli ya da Mervan'ı kendilerine vermeliydi.sıyla saçı bile henüz dururken ne çabuk bu dinden uzaklaştın ey Osman?" diyor. Amr b: As md. 39/40. vazge­ çilmezdi. Istiab. bunu da yine vahye dayanarak yapardım" demiştir. 6/209. As bazen M e ­ dine'ye geldiğinde milleti Osman'ın aleyhine kışkırtırdı di­ y o r . Osman katledildiğinde 80 ile 90 yaş arasında olduğu genel kabul görmektedir. halk nezdinde g ö z e çarpan kişi­ ler.

Sayı olarak da Hıristiyanlık dünyada bir numaradır! b) "Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni duyur. Eğer bunu yapmazsan peygamberlik görevini yerine ge­ tirmemiş olursun. Allah'a ortak koşanlar hoşlanmasalar bile. hem de nicel olarak dünya hâkimi olmalıydı. Fahrettin er-Razi bu- 410Tevbe. hem de bu arada niye ölüm nedeni gizlenmek isten­ miş. ama maalesef böyle olmamıştır. hem onlardan örnekler v e r e ­ yim. N e r e d e bir İslam ülkesi varsa hep üçüncü dünya ülkeleri statüsündedir. bunun da sebebini irdeleyeyim. a) "Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek istiyorlar. 32. 67. bütün dinlere üstün kılmak için. peygam­ berini hidayetle ve hak dinle gönderendir." Bu ayeti sunmaktan kastım son cümleciktir: Hani Allah seni insanlardan korur diyor." 4 1 0 Bu ayet­ lere g ö r e Hz. 411 Maide.DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? Bu konuda birkaç ayet var. Oysa kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlaya­ caktır. M u h a m m e d ' e Kur'an geldikten sonra bu din hem nitel.33. o kendi dinini. Allah seni insanlardan koruyacak­ 411 tır. .

hatta vurulduğu haberi yayılınca bu adam. . 4 1 2 Onun bir ye­ rinde şu cümlecik var: "Eğer Muhammed ölür veya öldürülse geri mi döneceksiniz/ İslamiyeti terk mi edeceksi­ niz?" diyor. buna iki şekilde yanıt verilebilir diyor. "Allah seni insanlardan koruyacaktır" cümlesi ile Hz. Eğer ayette geçen. Yine Er-Razi'den özetleyeyim. İşte burada Razi. Birincisi. Mu­ hammed'in Uhud'da yüzünün yarılıp dişinin kırılması ara­ sındaki çelişki nasıl giderilir diye bir soru sorulacak olsa. ayetten maksat. İkincisi ise.nunla ilgili şu ilginç açıklamayı yapıyor. insanlar ne yaparlarsa yapsınlar seni öldüremeyeceklerdir demektir. Umayr onu korumak isteyince. Bu ayete g ö r e e ğ e r onun öldürülmesi mümkün olma­ saydı bu ifade kullanılmazdı deniliyor. Burada ilginç bir olay var. Uhud harbin­ de Müslümanların sancağını alan Mus'ab b. ancak öldürülme dışında. Uhud har­ binde Abdullah b. İşte bu olup bitenler bağlamında Al-i İmran suresinden bir ayet gelir/oluşur. 144. Bu arada Muham­ med'in yaralandığı. ayrıca yüzünü de yaralıyor. Kumey'e el-Harisi. Umeyr sağ ko­ lunu kaybedince sancağı sol tarafına alır. Dolayısıyla o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e ko­ ruma sözünü vermemişti diyor! Burada konuyu biraz aç­ makta fayda var. Muhammed'in dişi­ ni kırıyor. daha sonra oluşan M a i d e 67. yaralama ve diğer tüm belaları senin başına getirebilirler diyor. ayetiyle artık bu konu­ da söz veriyor: Ne yaparlarsa yapsınlar sana bir şey yapa­ mayacaklar diyor. Abdullah onu öldürüyor. o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e koruma sözünü verme­ mişti. bu ayet/cümle Uhud harbinden sonra in­ miştir. O zannediyor ki öldürülen Mu­ hammed'in kendisidir. Muhammed'in yanın­ daki koruması Mus'ab b. az önce ayet oarak verdiğim "Eğer Muhammed 412 Al-i Imran.

ayet. Evet. elinde silahıyla meğerki yanıma gelip kılıcımı almış başımda duruyordu.144. 9. onlar ansızın üzerinize gelseler bile Rabbiniz nişanlı beş bin melekle size yardım e d e r .ölür v e y a öldürülse geri mi döneceksiniz?" sözünü söylü­ yor. "Ben silahımı ağa­ ca asıp uzanmıştım/hatta uykuya dalmıştım. bu şekilde Suyuti kendi tefsirinde anlatıyor. ? 4 1 5 İşte ortalıkta bu gibi yardım ve garanti ayetleri var iken. O da. indirilmiş üç bin m e ­ lek ile yardım etmesi size y e t m e z mi?' diyordun. Ali Imran. Sonunda adam donakaldı. Bunu. "Rabbinizin. Dürrü'l Mensur. buna rağmen Muhammed'in öldürüldüğü söylenirse o za­ man ayetlerin bir anlamı kalmaz. Düşman tara­ fından biri. 414 Al-i Imran. sabrettiğiniz ve Allah'a karşı gelmekten sakındığınız tak­ dirde. 124-125. yalvarıyordunuz. Hadislerden de bir örnek vereyim. bana bir şey yapamadı ve bu olup bitenlere kar413 Suyuti. Yani Muhammed'in kendisi bu sözü duyuyor. c) "Hani sen mü'minlere. . İşte bundan sonra bu söz ayet olarak ortaya çıkı­ yor. Hatırlanacağı gibi Hz. 4 1 3 Çok zeki bildiğim er-Razi'nin bu açıklamasına gülmemek elde değil. Bana seslendi: Kim bugün seni elimden kurtarır diye! Ben de Allah dedim. Muhammed bir savaş dönüşünde. tabii ki o aynı zamanda Muhammed'in yanındaydı ve onun korumasıydı. " 4 1 4 d) "Hani Rabbinizden yardım istiyor. O yüzden hep gizli tutul­ mak istenmiştir. "Ben size ard arda bin melekle yardım ediyorum' diye cevap v e r m i ş t i . 415 Enfal.

no: 1470. 416 a. ancak sanırım bu kadarıyla mesaj anlaşılıyor.El'Lü'lüü ve-l Mercan.Müslim. Bu. Buharı ve Müslim gibi kaynaklar­ da anlatılıyor. Fedail kısmında. . 4 1 6 İşte az önceki ayetler gibi benzer hadisler de var iken. çelişki olmasın diye ölümü hakkındaki bilinmeyenler açık­ lanmamıştır. b. Megazi.Buhari. Bunu daha fazla uzatmayacağım. Beni Müstalık gazası. Bu konuda kanıt olarak daha fazla ayet ve ha­ dis göstermek mümkün.şı teslim oldu" diyor. c.

ONUNCU BOLUM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N SAVUNMALARI İnsanın aklına ister istemez bu cinayetleri. Şimdi bazı örnekler vereceğim. İbni Hazm gibi olayı anlatan­ lar yalancıdır. tra­ jedileri okuyunca. dokunup irdelememişler. İslam âlimlerinin ezici çoğunluğu olayları an­ latıp geçmiş. inanı­ yorum ki okur bunları okuyunca hayretler içinde kalacak. Kendisi o münafıkları detaylıca biliyordu."Biz de on­ ların arasında var mıyız yok muyuz" diye hep sorarlardı. 417 Gazali. Hatırlanacağı gibi halife Ömer. İmam Gazali bu kadarını anlatıyor. ' y a İslam önderleri buna karşı suskun mu kalmışlar. 1/132. Muhammed bu konuda onu özel olarak seçip bilgi­ lendirmişti. . Hüzeyfe'yi. Kendisi. Ihyaü'l Ulum. Kendisi şunları aktarıyor.. skandalları. ama birkaç yazar (onlar da asırlar sonra yaşayanlar) konular hakkında savun­ malar yapmışlardır. Kitab u Şuab. olacak iş mi. Bu konuda ilkin ünlü İslam düşünürü İmam Gazali'nin görüşünden başlamak is­ tiyorum. Hüzeyfe münafıkları bili­ yordu.' gibi so­ rular geliyor. "Acaba ben de bildiğin münafıklar içinde var mıyım?" şeklinde zaman zaman yokluyordu diye anlatmıştım. Hatta Ö m e r kendisi hakkında. hiç mi bir şey dememişler. güvensiz kişilerdir gibi yakıştırmalarda bu­ 417 lunmuyor ve bu beyanatları olduğu gibi kabul e d i y o r . A m a Hüzeyfe kimsenin ismini v e r m e k istemezdi. o hayır diyordu. O yüzden halife Ö m e r ' l e Osman ve başka önemli sahabeler zaman zaman ondan bilgi edinmek istiyorlardı. "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye yokladığında.

ş ö y l e diyor: Ömer'in. Gazali'ninkinden farklıdır. sormak lazım: Behey Besevi. hicri 76 yılında ve­ fat etmiştir. Veheb. talihsiz bir açıklamadır. İşin gülünç yanı. sen bu ada­ mın yalancı olduğunu nereden biliyorsun. Besevi'nin onun hakkında. Kaldı ki. Hicri 76 yılında. Besevi böyle bir açıklama yap­ tıktan sonra İbni Hazm gibi olayı anlatanlara çatıyor. Besevi ise ondan 2 asır sonra öl­ müştür. sözünü ettiği Z e y d b. Dipnotunda ibni Hacer'in a) Tehzibi Tehzib 3/427. Peki. 2/769. "Ben de o münafıklar listesinde var mıyım?" şeklinde soru sorması. "Bu hadisi anlatanlardan Z e y d b. kur­ tuluşu onlardan birini kötülemekte buluyor ki. Ekrem Ziyaettin Ömeri dipnotunda onu yalancı çıkarıyor ve şöyle diyor: Hadisleri aktaran kişilerin durumunu değerlendiren İbni Hacer ve Zehebi. Vehb için. Besevi'nin sözünü ettüğü Zeyd b. Şöyle ki. "Benden sonra peygamber olsaydı Ö m e r peygamber olacaktı. 'güvensizdir' ifadesini kullanması yerinde bir açıklama değil. "Herke­ sin ittifakla güvenilir dediği Z e y d b. Be­ sevi'nin bu açıklamasını. Muhammed'in. Her toplumun bir ermişi vardır. Vehb. bu ifadeyi kullanır. ümmetimin de ermişi Ömer'dir" gibi takdirlerini almış bir Ömer. . nasıl olur da. 1/567 ve Zehebi'nin Mizan'ül İtidal. bilgi edinmesi mümkün değildir. Çünkü Bedir harbine katılmış.Besevi'nin." 4 1 8 418 Besevi. Besevi dı­ şında hiçbir İslam âlimi onun kötülediği kişiye güvensiz biridir dememiştir. b) isabe. var mı senin alıntı yaptığın bir İslami kaynak! Yok. 2/107'dende alıntılar var. henüz dünyada iken cennet müjdesini almış. bu yalandır diyor. Vehb adın­ daki kişi yalancının tekidir" diyor ve kendince böyle bir savunmayı yeterli buluyor. el-Marifet'ü ve'l Traih. Ömer'in o meşhur sorusuna karşı yaptığı savunma. kitabını tahkik edip redaksiyo­ nunu yapan Dr.

kitapta anlatılan bir kısım olaya karşı yapılan komik savun­ malara somut bir örnek. Muhammed'i görmüş. ne de Hz. Vehb çok güvenilir bir insan ve büyük 4 2 1 tabiilerdendir demiş Besevi dışında tüm hadis âlimleri ittifakla güvenilir kabul etmişlerdir diyor. Ali ol­ mak üzere birçok sahabeden hadisler rivayet etmiştir. 4 1 9 Kendisinden de birçok kişi bu hadisleri bir sonraki nesle ak­ tarmışlardır diyor (İsimlerini de veriyor). Hz. Başta halife Ömer. Vehb hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: İbni Ha­ cer. ne kendisi Hz. Zehebi. Yani o kadar dürüst bir insan demek isti­ yor. öyle inanın ki sanki siz o birinci kişinin yanındaymışsınız. Burada ayrıca Be- 419 Ebuzer. ancak Hz. İbni Mesut. hem de İbni Hacer Ömer'in "Ben de münafıklar listesinde var mıyım?" sözü üzerine uyduruk savunmalar yaptıkları halde.İlginçtir ki. Besevi'nin iftirasını onun meslektaşlarının delilleriyle teşhir e d e c e ğ i m . "Güvenilirdir" demiş. Vehb için. İşte. Besevi'nin sözünü ettiği Z e y d b. 421 Tabii odur ki. Z e y d e ğ e r si­ ze bir kişiden bir söz veya hadis aktarmışsa. İbni Hacer onun hakkında şunu da aktarıyor: A ' m e ş demiş ki. Zeyd b. İbni Hacer ve Zehebi'nin. İbni Sad. Daha bitmedi.Yeman ve daha birçok kişiden. Osman ve Hz. Yine hadisleri aktaran kişileri (ravileri) inceleyenlerden İbni Muin. Z e y d b. hem Zehebi. Udi gibileri de güvenilirdir demişlerdir. "Güvenilirdir" demiştir diyor ibni Hacer. direkt ondan al­ mışsınız gibidir. . buna rağmen Bese­ vi'nin bu şekildeki savunmasını kabul etmemişlerdir. İbni Hib420 ban. 420 İbni Hacer Askalani. Muhammed'in yanına giderken yol­ da vefat ediyor. Tehzib-i Tehzib. Muhammed onu görmüş. Vehb. 3/427. Hüzeyfe b. İşte İbni Hacer'in değerlendirmesi böyle. Muhammed'in ashabına yetişip onlan gören mü­ min kişi demek. Z e y d b. Keza İbni Haraş.

Besevi gibi İslam önderleri. 4 2 2 İşte Besevi'nin yalancı­ dır. 352'de vefat ettiğini yazı­ yor. sanki ilk kişinin yanında olup da birinci elden duymak kadar güvenilirdir" değerlendir­ mesinde bulunmuşlardır d i y o r . 4 2 3 A m a kendisine layık görülmeyen bir tarzda. Geleneksel İslam'a ters düşen bir hadis aktardığı için. hafızası güçlü" dediği halde. nereli ve hangi kabile­ ye bağlı olduğu yazılıyor ve bir y e r d e tanıtma zincirinde 'Şa'bi' kelimesi geçiyor. 'Şa'bi' kelimesini. 3/158. " Z e y d ' d e n bir söz duymak. evhama kapılsın. o da çelişkilerle dolu. "Zeki. Çok kısa bir açıklama yapıyor. "Allah ondan razı olmasın" şeklinde beddua ediyor. nerdeyse bir eleştirmen gibi görünüyor. Ebubekir b. . güvensiz biridir" deyip. İmam Suyuti değişik konularda pek çok kitap yazmış. 'Şia di­ ye yazmışlar ki okur kitlesi onun hakkında. Dürrü'l Mensur gibi kaynaklarında çok ilginç akta­ rımları var. 423 İtkan. onu lekelemek. g ö z d e n düşürmek için kelimede bile tahrifat yapmışlar. İbni Muin ve başkası onun hakkında. "Hani bu zaten Şiidir. Böyle savunma mı olur? A m a şunu da ekliyor: Bu adam.sevi'den bir iki örnek hadis de veriyor ve Besevi'nin eleş­ tirisini doğru bulmuyor. Yani ada422 Zehebi. İslam'a toz kondurmayan şahsiyetler. adam tanıtılırken. üste­ lik bu raporu verenler. Lübab'u Nükul. şöyle devam ediyor: Eğer biz kişi­ ler hakkında şüphe yolunu açarsak o zaman elimizde kay­ nak kalmaz diyor. ona güvenilmez dediği kişinin sicil defteri böyle. Ebi Darem hakkın­ da kötü ifadeler kullanıyor. Mizanü'l İtidal. sahabeleri eleştirdiği için. Ö y l e ilginç ki. no: 3034. A d a m hakkında. Buhari ve Müslim üzerine kitap yazan Hakim'in (Müstedrek yazarı) şeyhi/ondan ya­ rarlandığı kişi olarak söz ediyor. hatta birçok yerde İslam'ın genel çerçevesi dışına çıkmış.

bu ha­ disleri anlatırken.mı. Ayrıca Zübeyir. Yine hicri 310'da vefat eden ünlü tarihçi ve Kur'an yorumcusu Taberi. olup bitenlere karşı dayanamayan Zübeyir. şu kişiler güvensizdir gibi bir tasnifte bu­ lunmamıştır. Ali'yi destekleyenler arasındaydı. Bir de kim diyebilir ki Zübeyir Ali'yi desteklediği için kılıç çekmiş. hoşlarına gitmeyen bir hadis aktarmış diye zorla Şia yapmışlar. kurtuluş yolunu adamı lekelemek­ te bulmuşlardır. N e y s e ki kitabı tahkik eden. Ebubekir'in Esma adındaki kızıyla evliydi ve bu çift­ ten üç de çocuk olmuştu. dipnot olarak bunu düzeltiyor. no: 43. 4 2 5 Cahız'ın yaptığı s a v u n m a : Hani Hz. Çünkü işin için­ de inandırıcılık-mantık y o k . Ö m e r ve ekibi elinde ateşle e v e doğru giderken ve o arada Fatma ile ko­ nuşurken. Onların yaptıkları savunmalara kendilerinin de şahsen inandıklarına ben inanmıyorum. İş­ te bu konu hakkında Cahız şunu diyor. Ulvan'ın içinde bu­ lunduğu bu Ö m e r hadisini aktarınca bu kişi hakkında bir şey demiyor-olayı anlatıyor ve geçiyor. Avam da onun evinde. Hicri 360'da vefat eden Taberani. 1/62. kılı­ cını alıp dışarı fırlıyor. 363. Efendim Zübeyir bin Avam. belki içerde olan yaşlı dayısı ve aynı zamanda Muhammed'in de amcası Abbas 424 Tabakat'ül Huffaz. ibni Hacer (852) gibileri. bunlardan asırlar sonra gelen Zehebi (748). Ebubekir saye­ sinde Müslüman olmuştu. Baskıncıların sayısı fazla ve daha ön­ ce de tedbir aldıkları için onu tutuyorlar diye yazmıştım. Zübeyir b. no: 822. Ali'nin evi basılırken. 425 Mucem-i Kebir. 4 2 4 İşte İslami kurmayların komik savunmalarına örnekler. . s.

kendince sorunu hal- . Yaser'i de eleştiriyor. ya da Ebu Ubeyd e " demişti. Savunma yapayım derken. Kıyamet günü sırat köprüsünde günahkâr Osman'ın leşinden tüm insanlar ra­ hatsız olacaklar" dediklerini aktarıyorlar. Hz. halifelik ko­ nusunda Ebubekir. "Aslında Ebubekir biliyordu ki onlar onu kırmazlar. dindar olan bir Ö m e r ' e laf söylenir mi diyor Cahız! Bir de. "Ya Ö m e r halife olsun. tabii ki bu arada Hüzeyfe b. Ben Cahız olarak da derim ki e ğ e r siz benim anlattıklarıma inanmıyorsanız sizin anlattıklarınızın doğru olduğunu nerden biliyorsunuz şeklinde savunmalarına d e v a m ediyor. Olur mu? Senin önüne geçsem boynum kinisin" diyor. Hatırlanacağı gibi daha önce anlatmıştım. diyor. Yeman ve A m m a r b. Hatta ilk istediğin­ de Ali ona. "Osman kâfir olarak kabre girmiştir. Ebubekir'in bu tek­ lifine karşı. Bu durumda. kendi çocuklarına onların isimlerini takar mıydı: Ali'nin ç o ­ cukları arasında hem halife. Cahız.için halifelik istiyordu v e y a belki de kendisi için halifelik is­ tiyordu! Bir de Hz. "Yemin ederim ki ben Ömer olarak yere se­ rilip deve gibi kesilsem. Ebubekir'e kar­ şı çıkıyormuş gibi mantık yürüterek. Dolayısıyla onun bu teklifi bir taktiktir" diyor. Hüzeyfe bin Yeman ve Ammar Osman hakkın­ da. onun önüne geçmezler. Ali kızını ona verir miydi. bir ta­ raftan da Ebubekir'i takiyyeci olarak takdim ediyor. Ömer. Bir de aralarında sorun olsay­ dı Hz. Muhammed'i sevdiğim için evlenelim diyorum" diyor. ben din için. Ali ile diğer halifeler arasında sorun olsaydı. benim için Ebubekir'in önüne geçmekten daha kolaydır. İşte bu kadar temiz olan. ergenlik çağına g e l m e ­ miş" dediğinde Ömer. "Kızım henüz çocuktur. hem de İslam'ın önemli komu­ tanlarının isimleri vardı diyor. Burada Ömer'in şu sözünü de aktarıyor. "Ben aşk için onunla evlenmiyorum ki.

Kitap şu an piyasada var. Ben de şu an yazıyorum ve benimle Hz. Yani İbni Kuteybe bu adamla buluşama­ mıştır. Gerçek­ ten ilginç savunmalar. Ö n c e bu kitapla ilgili bir bilgi vereyim. 4 2 6 Ortada inkâr edilmeyecek kadar bilgi ve kanıt var iken. Ebi Leyla'dan alıntı yapmış ki. İbni Kuteybe'nin el-İmame ve Siyase' adında bir kaynağının olmadığını id­ dia ediyorlar. yılında yaşamış) olduğu için bazı İslam savunucu­ ları. Örneğin. İşte bu kitapta çok enteresan ve İslam'daki genel anlayışa ters düşen bilgiler olduğu için ve adam da çok eski bir tarihçi (hicri 3. . 222-237. zaman farkı var. Bu kitabı o yazmamıştır diyebilecek kadar iftirada bulunulabiliyorlar. İbni Kuteybe de 426 Kitabu I Osmaniyye. aralarında yaş far­ kı. eski Sovyetler Birliğine bağlı Buharalı ve orada doğmuş. 1985'te Beyrut'ta Darü'l Menaradlı yayınevi tarafından ya­ yınlanmış baskısıyla. bir de Mısır'da Nil yayınevi tarafından yayınlanan ve Muhammed Mahmut Rafii adındaki kişinin redakte ettiği başka bir baskısı da var. Bu adam hicri 256'da da vefat ediyor. M u ­ hammed arasında g e ç e n ve olayı aktaran ravi zincirini hiç yazmıyorum.letmeye çalışıyor. kaldı ki böyle bir bilgiyi ondan almış olsun. M u h a m m e d ' e ait hadisleri toplaması garip değil de. Ab­ dullah b. İbni Kuteybe'nin tek bir konuda zamanında yaşamamış bir adamdan alıntı yapması. Ben ve her­ kes nasıl bir yerlerden bilgi topluyorsak. Muhammed'den asırlar sonra Mekke'ye gidip Hz. Hâlbuki bugün İslam'da Kur'an'dan sonra gelen Buhari kitabının yazarı. Kitap tek cilttir. böylesine basit bir akıl yürütmeyle işi g e ­ çiştirmek kolay olsa keşke! Kimi savunma yapan İslamcılar da. olayları direkt olarak yazıyorum. sonra iddialara g e ç e y i m . kitap var ama İbni Kuteybe burada Muhammed b. kendi kitabından bile ediyor. onu. Bu­ nun.

ha­ lifeliğini kabul etsinler. Onları getirmek için Ömer. Bu arada Fatma'ya. o da Ubeydullah b. o da ba­ bası Eşlem'den (Bu Eşlem aynı zamanda halife Ömer'in azatlı kölesi) aktararak şunu anlatıyor: Ebubekir halife olun­ ca. gözyaşına bakmam d i y o r . Eslem'den. şahıslara çatmı­ yor. Ömer'den. bir-iki şâhısa çamur atmakla bu bilgiler çürütülemez. ama Ö m e r yemin içerek evi yakarım. İşte en eski tarihçi. bilinen meşhur hadis âlimi Buhari'nin üstadlarından ve aynı zamanda kendisi de hadis âlimi. Görüldüğü gibi kitabın başından beri yazıyorum. Ali ve Zübeyir gibi bazı ileri gelen ashab Ali'nin evinde konu hakkında istişare ediyorlar. "Ali'ye ve içerdekilere söyle çıkıp Ebubekir'in yanına varsınlar. ne de İbni Ebi Darem. İbni Ebi Darem gibi iftiraya maruz kalmış ki­ şiler aktarmışlar. Bunu yaparken de yazarların yaşadıkları tarih sırasına g ö r e ele alacağım.bir yolla adamdan bilgi edinmiştir. Musannaf. no: 37045.20/579. Z e y d b. Ali'nin evine va­ rınca ilkin Fatma onu karşılıyor. O yüzden biraz açmak istiyorum. Allah'a ye­ min olsun ki çıkmadıkları takdirde evinizi yakarım" diyor. . Hz. yani Ebubekir'i ka­ bul etmiyorlar. 159-235) Muhammed b. O kadar geniş bir kaynak lis­ tesi var ki. alıntı yaptığım kaynaklar bitmiyor. Bişr'den. Yani kaynaklardan haberi olmayanlar sanırlar ki sanki bu kitapta anlatılanları sadece Ulvan. 4 2 7 427 İbni Ebİ Şeybe. bu konuyu anlatırken kimseye iftira etmiyor. bunlar çıkmayınca ben evi yakmam.İbni Ebi Şeybe (h. Üstelik onun alıntı yaptığı ravilerde ne Ulvan var. ancak şu demek değildir ki. İşte savunmalardan biri d e bu. Seni seviyorum. 1. Bu konuyu biraz açmak istiyorum.

1/586-87. evimi mi yakıyorsun ya Ö m e r diyor. . bizi hiç hesaba katmadınız.Belazuri (276. hatta ağlar. yani diğer tarihçiler gibi isimleri sıralamıyor. Salih'ten ve o da İbni Abbas'tan aktararak şu farklı bilgiyi de veriyor: Hz. Heysem'den. nerdeyse beni öldürecekler der. Fatma bunları ağlayarak anlatıyor. Bu arada Hz. Daha önce de birkaç kez anlattım. 4 2 8 3. Fatma onun elinde ateş görünce soruyor. Hz. Ebubekir'in halifeliğini tanımayın­ ca. kesinlikle böyle bir şeyi bizden beklemeyin diyor. Muharib'den. ne İb­ ni Ebi Darem ve ne de Belazuri'nin bir itirazı söz konusu­ dur. o da Abdurrazzak'tan. " N e çabuk yalancı oldunuz. Olayı anlatıyor ve gerçek olarak kabul e d i y o r . o da Müslim b. siz babamın cenazesini yerde bırakıp iktidar kulisleri yap­ maya çalıştınız. tabii ki baskıncılar Ali'nin evi­ ne giderken beraberlerinde ateş-odun da götürüyorlar. Ali. halifelik hak­ kım değil miydi!" der. Ali onlara. Ö m e r ateş alıp onun evine doğru gidiyor. Muammer'den. O da "Evet. Ali ve kendini destekle­ yenler Ebubekir'i kabul etmeyince. İbni Avn'dan alıntı yaparak şunları aktarıyor: Hz. Ali Ebubekir'e muhalif çıkınca. Yine Belazuri. Fatma. "Fatma da içinde olsa yakarım" diyor. onun evine baskın dü­ zenlenir ve sonunda zorla onu Ebubekir'in yanına götürür­ ler. Ebubekir Ö m e r ' e talimat veriyor "Gidin en onur kırıcı bir şekilde onu ve taraftarları­ nı getirin" diyor. Ömer. Bekr b. şimdi de gelip bizden onay istiyorsunuz. Kelbi'den.2. Bu arada Ali'yi zorla götürüyorlar şeklinde uzun uzadıya bilgi 428 Belazuri. yine bir ö z e t vereyim. no: 1184-87. Ensab'ül Eşraf.İbni Kuteybe (276) olayları direkt aktarıyor.Ö) Meciaini'den. Süleyman Teymi'den. Muhammed'in meza­ rı başına gidip manevi şikâyette bulunur. babanın dinini güçlendirmek için böyle yapıyorum" diyor. Bu ravi listesinde de ne Ulvan var.

orada bulunan 429 Imam-Siyaye. 40 vd. çıkın yoksa türbanımı atarım diyor. Fatma o sırada kızıyor. Zeyad'dan aktararak özetle şöyle diyor. Mugire'den.Yakubi (294) hadisi kimden aktardığını yazmıyor. Ali olmak üzere önemli birkaç ki­ şi Hz. ama onu etkisiz hale getiriyorlar şeklinde bilgi veriyor.310) bu konuya e p e y yer veriyor ve hiç itiraz­ da da bulunmuyor. Hz. Bu­ rada da sözü edilen kişiler yine yok ve tabii ki savunma da.Taberi (h. Ebubekir'e karşı çı­ kınca. itiraz da y o k . Kendisi Hamit'ten. Hatta Taberi. Sakife Beni Saide denilen yerde halifelik işini hallettikten sonra ancak Ebubekir'le Ömer ce­ naze başına geliyorlar diyor ve bunun süresini de veriyor: Ebubekir. olayı direkt anlatıyor ve şöyle diyor. 4 3 0 5. Ali'nin evine gidiyor. Ali elinde kılıçla dışarı çıkıyor.. Ali ve birkaç akrabası uğraşıyordu şeklinde anlattıktan sonra şunu aktarıyor. Defin işiyle Hz. Daha doğrusu onlar Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmiyorlardı. Hz. Ali'nin evinde toplanıp halifelik konusunda istişare ediyorlardı.veriyor İbni Kuteybe. Muhammed'in ölümünün üçüncü gününde ancak cenaze başına gelebiliyor diyor. 4 2 9 4. Kendileri de gelip kabul etsinler diye Ö m e r bir ekiple Hz. Hz. Cerir'den. s. Mu­ hammed vefat edince.Hz. 430 Yakubi Tarihi. Onlar bundan so­ nuç almayınca Hz. Ali'nin evine baskın yapıyorlar ve izin almadan e v e giriyorlar. Ancak Abbas on­ lara kızıyor ve tekliflerini kabul etmiyor. . 2/141. Ebubekir'le Ömer. İşte burada da ne Ulvan ne İbni Ebi Darem gibi isimler v a r . Ebubekir'le Ö m e r iktidar kulisi ya­ pıyorlardı. Ali. Başta Hz. geceleyin Ali'nin amcası Abbas'a gidiyorlar ve ona rüşvet teklif ediyorlar.

431 Hatta Şia kaynaklarında 600 kişilik bir grupla Halit b. 432 Taberi Tarihi. 431 Ömer. Velit baskın yapıyor: Yani İslam tarihinde anlatıldığı gibi böyle basit değilmiş. Fatma'nin. Taberi gibi bir tarihçi ve tefsir sahibi/Kur'an yorumcusu bunları anlatırken herhangi bir iti­ razda da bulunmamıştır ve üstelik de onun alıntı yaptığı ki­ şiler listesinde ne Ulvan ne de İbni Ebi Darem vardır. Fatma'nın ölene dek onlarla küs ve kırgın olduğunu. vasi­ yeti üzerine g e c e gömüldüğünü de anlatıyor. Bu arada baskıncılar kılıcını elin­ den alıp kırıyorlar. 4 3 2 İşin bir diğer yanı. ki­ milerin. Çünkü bazı yerlerde görüyorum. Ta­ beri'nin bu gibi kritik konuları ele almadığı iddia edili­ y o r . 3/201 ve devamı. Zübeyir ve birçok Ali taraftarını tehdit ediyor.Talha. İşte dogmatik bir şekilde inanan kesimin bir savunma yöntemi de bu gibi aslı astarı olmayan iftiraları üretmektir. Fatma'nın ölümünden sonra ancak kabul ediyor. Ali'ye. A l i ' y e vasiyette bulunduğunu da belirtiyor. Zübeyir'le Hz.. "İster rı­ zanızla olsun. Ali. "Hayır Taberi böyle bir şey dememiş" şeklinde iftirada bulunmaları ancak cahilliklerindendir demekle izah etmek mümkündür.. ister zorla olsun siz gelip Ebubekir'i kabul edeceksiniz" diyor. . Bu sözler üzerine Zübeyir bin Avam kılıcını çekip mey­ dana çıkınca y e r e düşüyor. Ki­ mi rivayetlere g ö r e Hz. Ebubekir'in cenaze merasimine katılmaması için Hz. çok kanlı bir ikti­ dar mücadelesi yaşanmış bu baskında. ya g e ­ lir Ebubekir'i kabul edersiniz ya da evi başınıza yakarım di­ yor. Ebubekir'in Fatma'nın malını vermediğini. kimilerine g ö r e daha erken şeklinde anlatıyor. Taberi'nin kaynağında bütün bu gerçekler var iken. Hatta Taberi. Uzunca açıklamalar yapıyor Taberi.

Ömer. Hatta Halit b. s. Velit eliyle onu öldürmek için plan yapı­ yorlar. kaç kez anlattım ve onlardan biri d e . İbni Ebi Darem de. Dikkat edilirse. Ebubekir. ancak Ebubekir'in eşi Esma'nın gizliden ona haber vermesi üzerine. ne de İbni Ebi D a r e m ! 4 3 3 Şu hatırlatmayı da yapayım. bu plan başarısız kılınıyor. Çünkü konu hakkında sayısız kaynak ve raviler var: Onları baştan beri değişik konularda verdim. şu üçünü de yapmasaydım diye Ebubekir'in bir açık­ laması vardı. O da e v e t karşılığını veriyor.. M e s ' u d i ' y e g ö r e ev yakılmış. ne de İbni Ebi Darem'den alıntı y a p ı y o r . Fatma da çocuk düşürüyor. Hani keşke şu üç şeyi yapsay­ dım. Fatma'nın baskın sırasında dövülürken çocuk düşürmesiyle ilgili hadiste ismi geçiyordu. evi mi yakıyorsun diye. şayet Ebubekir'i kabul etmezsen seni katlederiz diyor­ lar.6. 4 3 4 433 Ikd'ül Ferid. Ömer'i Ali ve yanındakile­ ri g e t i r m e y e gönderirken. Onun özeti bu. "Şayet direnirlerse şiddet kulla­ nacaksınız" diyor. tabii ki ev bas­ kınında Hz. 7. "Keşke Fatma'nın evini açmasaydım" şeklindeydi. Burada da ne Ulvan var. bu iki kişiden birinin adı Ebu­ bekir'in bir sözünde geçiyor. ravilerden söz etmiyor. Ali'yi zorla alıp götürüyor­ lar. 5/13.İbni Abdirabbih (h. Hâlbuki bu olay hiç de önemli değil. İşte Mes'udi bunları anlatırken ne Ulvan'dan. 153 ve devamı. Kaldı ki bu iki kişiye itfiraya gerek yok.328) de direkt konuyu anlatıyor. 434 tspatü'l Vasiyeti. Ali ve yandaşlarını almaya gidince evi ya­ kıyorlar diyor ve d e v a m ediyor..Mes'udi (346) ravi isimlerini v e r m e d e n olayları direkt anlatıyor. Gittiğinde de elinde ateş var ve yine Fat­ ma soruyor. .

çocuk düşürmesi. bu durumda ne o l a c a k ? 4 3 5 9. Ulvan'a itiraz ediyorlar! Gerçek­ ten gülünç bir savunma. ama ondan 4 asır sonra dünyaya gelen Zehebi ve yaklaşık 5 asır sonra dünyaya gelen İbni Hacer. Kays Hillai (h. Fatma'nın bile bu baskında kat­ ledildiğini aktarıyor. Ömer'in bu oğluna ceza vermeliydi. İşte İbn'il Arabi'nin (h. Halife Ö m e r vurulurken. Hatta bu ara­ da Hz. Ali'yi katletme planları. . onlar yıllar sonra dünyaya gel­ diler. Kimileri. daha dün babası vurul­ du. bugün de oğlunu mu katletmek istiyorsunuz gibi sa­ vunmalar yapıyorlar ve adama bir ceza uygulanmıyor. Hani halife Osman'ın hatalarından biri d e .76) daha önce detaylıca bu ya­ zardan hayli bilgi verdim. 1/62.Selim b. ev yakması. Ebubekir'in pişmanlık duyduğunu ifade eden hadisin ravileri arasında adı g e ç e n Ulvan'dan aynı hadisi almış ve herhangi bir itirazda da bulunmamıştır 4 3 6 . tek cilt ve baştan sona kadar bu skandallardan söz edi­ yor.8. no: 43. 436 Mucemi Kebir. Ali'nin boynuna ip geçirme gibi çok çar­ pıcı ve trajik konular aktarıyor. Çünkü bir kere onun zamanın­ da bu iki isim henüz yoktu. Kural g e r e ğ i Osman. dini kural gereği bu adam öldürülmelidir de­ diği halde kabul edilmiyor. ama onu affediyor ve katledi­ lenlerin kan bedelini devlet malından ödüyor. Peki.543. Ubeydullah adındaki oğlu o arada üç masum insanı katlediyor demiştim. Ali bile Ömer'in oğlu Ubeydullah boş yere üç cina­ yet işlemiştir. tabii ki bu da Ulvan ve Ebi Darem isimlerini vermiyor.ö) kitabını tahkik eden ko­ misyon şu şekilde bir savunma yapıyor: Ö m e r gibi biri baş­ ka bir ülkede katledilseydi kan g ö v d e y i götürürdü. Dolayı435 Kitab-ü Selim Hilal.İmam Taberani (360) en eski muhaddislerden olan bu âlim.

. ayrıca devlet malını istediği şe­ kilde kullanmış. yine Os­ man sudan bahanelerle en başta Bedir ve Uhud olmak üze­ re birçok savaştan kaçmış. şeklinde bir müdafaa yöntemini seçiyor ve savunma­ sını şöyle sürdürüyor: Derler İd. bir de Osman uyduruk bir Kur'an ortaya koymuş ve diğer Kur'an nüshalarını yakmış. hem de onlara ayrıcalıklar tanımış. Muhammed'in TaiFe sürgüne gönderdiği ve lanetlediği Hakem'i geri getirmiş. ayrıca maaşını da kesmiş. Dolayısıyla bun­ lardan Ömer'i katledenin kızı ve Hürmüzan adındaki kişi mecusiydiler. artık biz kalkıp öldürülen üç insan için eleştiride bulunamayız. halife Osman Ammar b. Ebuzer'i Gıfari'yi 'Rebeze'ye'. bir Müslüman bir kâfir yüzünden katledilmez. Muhammed demiş ki. Abdullah b.sıyla. Muaviye ve Mervan gibi kötü insanları hem önemli görev­ lere getirmiş. İbni Mesut'u da öylesine dövmüş ki. Bir ara halife Ö m e r ' e diyor ki. izin ver de bizimle yaşayan suçsuz ama ileri gelen İranlıları katledelim. Abbas önemli bir sahabi.. İşte bu mecusileri topyekûn öl­ dürmek için İbni Abbas gibi meşhur bir kişi fetva istiyorsa. halife Ö m e r hep beraberinde kırbaçla dolaşıp insanları kırbaçlı­ yordu. adamın bağırsakları çatlamış. gibi Osman'a mal edilen ek­ sikleri sıraladıktan sonra "Bunların hepsi yalan" diyor ve şöyle kanıtlamaya çalışıyor: Bir kere eğer dövdüğü şahıs fı­ tık olsaydı yaşayamazdı. Osman da aynı şeyi bastonla yapıyordu. Hz. cahillerle vakit g e - . öldürülen üçüncü kişi Cüfeyne de Hıristi­ yan'dı diyor ve hatta şunu da ekliyor.. Ebu Derda'yı da Şam'a sürgüne göndermiş. Çünkü fıtık olan ldşi fazla yaşayamaz diyor ve şöyle kapatıyor. Ö m e r için üç kişi öldürülmüşse çok mu? İbni'l Arabî kitabında şunları aktarıyor: Hz. Yaser'i dövünce adam fıtık olmuş. kısa zamanda ölürdü. bir kere bu gibi eleştirileri kale almaya d e ğ m e z . Fakat Ö m e r izin vermiyor..

Avama'a herhangi bir eziyet yapmamıştır. Bu evlilik konusunu özel olarak işledim ve tabi ki bir gerçek. beyinsiz kişiler söyleyebilir.İbni Teymiyye'nin savunmaları Bu meşhur Şeyhü'l İslam kitapta anlattığım konular hakkın­ da özetle şunları yazıyor: Biz kesinlikle biliyoruz ki. Ali'ye. hatta başlangıcından sonuna kadar Ebubekir'in halifeliğini kabul etmeyen Sad bin Ubade'ye bile olumsuz bir şey yapmamıştır diyor ve şöyle d e v a m ediyor: Ebubekir. 438 Ümmü Gülsüm. Ali'yi zorla ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkarıp Ebubekir'in yanına götürmüşler. yaklaşık 9-10 yaşlarında. alıp bir an önce fakir-fukaraya vermek istemiştir diyor. 4 3 7 10. 118 vd ile 280-81. İşte İslam'da meşhur olan bir başka zatın savunması da b ö y l e . Ebubekir kimseye herhangi bir haksızlık yap- 437 'El-Avasim'ü Mine'l Kavasım' s. . hat­ ta evini yakıp yıkmışlar. Hz. Fatma'yı kapı-duvar arasında sıkıştırın­ ca Fatma çocuk düşürmüş. "Kesinlik­ le biliyoruz ki. Bir diğer iddia da. Artık İbni Teymiye'nin. Ömer de o zaman artık 60 yaş­ larında. dinden çıkanlarla şiddetle savaşan biriydi şeklin­ de bir mantık yürütüyor. Bilmem Fatma'nın evine gi­ dip eziyet etmişler. Ebube­ kir ne Hz. Halbuki bilgi ve marifet sahibi bunun yalan olduğunu biliyor diyor. bu makamı da Ali'ye karşı kullanarak kızını gasp etmiş gi­ bi iddialar hep yalandır diyor ve devam e d i y o r . Fatma'nın evine devlete ait herhangi faz­ la bir malın o e v d e olup olmadığını kontrol etmek için adamlar göndermiştir diyor. güya Ebubekir ve Ö m e r mürted ol­ muşlar/dinden çıkmışlar diyorlar. ne de Zübeyir b. 4 3 8 bunları ancak cahil yalancılar. daha önemlisi Ömer halife olunca.çirecek zamanım yoktur diyor. Hâlbuki herkes biliyor ki Ebubekir. Varsa.

Hatta ona zindanda kitap okumak bile yasaklanmıştır. düşürülmek anlamında da. bunu bile­ miyorum. A m a görüldüğü gibi savunmaları da ancak gülünecek d ü z e y d e d i r . A m a bu açıklama bugün el-Maarif adlı yapıtta yoktur. 4 4 0 Helak olmak. Mesela İbni Kuteybe'nin ki­ tabı 'el-Mearif te?. 4/493 ve 8/291 iki ayrı yer­ de ele almış. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta iken helak olmuş" deniliyor. İbni Şehraşub (588. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta helak oldu" bilgisi v a r .mamıştır" iddiasının garantisi nereden geliyor. A m a eski baskısında. beyinsizler gibi yakışıksız kelimelerle ve bir çocuğu bile ikna e d e m e y e n sözlerle geçiştiriyor. ölmek an439 İbni Teymiyye. A n ­ laşılan o ki. bir daha girmiş şek­ linde hep cezaevine gel-gitler yapmıştır.Ö). 122 . Mısır'da cezaevine girmiş. En basit kanıt. bir serbest kalmış. an­ cak bunu becerememişlerdir. "Hz. 4 3 9 Bu konuya İslami kesimce sansür konduğu kesindir. 'Menakıb-i AI-i Ebi Talib' adlı yapıtında anlatıyor ki. Hicri 588 yılında ölen ibni Şahraşub o zaman İbni Kuteybe'nin adı g e ç e n kaynağında var diye belirtiyor. bas­ kın sonucu hamile olan Fatma. Şam'da bir girmiş. "Öldü­ rülmüştür" diye açıklama var. 440 El-Maarif. sözüm ona kendi zamanın­ da meslektaşları nezdinde güya reformist görülmüş ve ömrü hep zindanlarda geçmiştir. s. daha sonraki baskılarda bu kritik cümleler silin­ miştir. yalancı ca­ hiller. Bugün piyasada satılan 'el-Mearif te sadece. hayvan cinsinden olanlar. " H z . Muhsin'i düşürmüştür şek­ lindedir. İbni Kuteybe'nin de el-Maarifte belirttiğine g ö r e . ko­ nuyu ise dalalet ehli. ancak bunu söyleyenlere hakaret ediyor. Minha< Ti Silıınrl'l Nobeviyye. İşte bu basit sa­ vunmayı yapan İbni Teymiyye. Olsa olsa Cebrail ona da vahiy getirmiş olabilir! Kısacası. İbni Teymiye'nin savunmaları arasında mantık ve ilim yok.

her türlü sansür ve baskıya rağmen. b. Istiab. onu ve taraftarlarını tehdit ederek "şöyle şöyle diyor" şeklinde muğlâk ifadeler kullanıyor. Sözün özü. Hz. Kays. 441 İbni Abdi'l Berr. Ölmek kelimesi var­ ken helak elimesini kullanmak bence anlamlıdır. Yoksa şöyle şöyle dediğini nasıl biliyorsun? Ne demiş­ se açık bir şekilde yazacaksın. Peki. Aynı yazar. olayın izini ortadan kaldır­ mak için bu terim bilerek seçilmiştir. Yeman.. hatta itiraf ediyor ve şunu da ekliyor: 441 "Allah küsuratını bağışlasın" diyor ve konuyu kapatıyor. A m a sen onları makaslıyor­ sun. Demek ki Ömer'in bu sözleriyle ilgili sana kadar gelen bazı önemli noktalar var. Tebük'te Hz. Yorumlar ise.lamında da kullanılabilir. Selim kısmında ki aynı zaman­ da Ebu Musa el-Eş'ari'nin asıl adıdır. o zaman Şehraşub neden İbni Kuteybe de elMaarif adlı yapıtında bunu bu şekilde aktarmış. desin ki! İş­ te açık bir tahrifat örneği. ancak kaynağımda onları anlatmaya dilim varmıyor" şeklinde çok açık bir san­ sür örneğini veriyor. yine konunun aydınlatılması için İslami kaynaklardaki bilgiler yeter de artar bile. "Hüzeyfe b. Ebu Musa hakkında kötü şeyler anlatmış. Ali'nin evine varınca... Muhammed'i öldürme girişi­ minde bulunanlardan biri olan meşhur sahabi Ebu Musa elEş'ari hakkında bilgi verirken de. Bir başka somut sansür örneğini de İbni Abdilberr'den aktarayım. Şöyle şöyle ne demek! Sen hicri 463'te vefat et­ mişsin.. İşte yapılan savunma yön­ temlerinin bir başka örneği: Makaslamak. görüldüğü gibi bir ceviz kabuğunu doldurmayacak kadar boş şeyler. Bu yazar İstiab' adlı yapıtında bu olayı anlatır­ ken. A m a her şeye rağmen eski orijinali gibi "Ömer'in baskısı sonucu Fat­ ma Muhsin'i düşürmüştür" şeklinde net bir ifade yeni nüs­ hada yoktur. Ömer. no: 1639 . Abdullah b. Belli ki.

İslami kaynaklarda gerek Hz. Zaten dünya tarihin­ de benzer siyasi Cinayetler hep olmuştur ve oluyor da. Hz. mühaddis ve tarihçilerin kaynakla­ rından derlediğim bilgiler. çeşitleri var gibi itirazlar. Mesela. efendim önemli olan bol kaynak göstermek değildir gibi sözler. Dikkat edilirse. o küçük yaştaki kızlarının ha­ life Ö m e r tarafından nikâhlanması gibi konular hakkında sağlam kanıtlar sundum. objektif bakmak lazım. Hatta hassas konu­ larla ilgili İslami kesimce sağlam diye kabul görmüş bir sü­ rü kaynak ekledim. bu taktikleri biliyorum: Şöyle ki. A m a kanıtlar güçlü: Hepsi de ya Kur'an ayetleri. Bi­ liyorum. Bazıları okuyucuların kafasını karıştıra­ bilir.. değil mi bunu da okurların takdirine bırakıyorum. . Ali ve Fatma'nın evine yapılan baskın ve başlarına gelenler. Kanıtları ve argümanları sağlıklı ve inandırıcı mı. Kısa yoldan kur­ tulmak için. Sundu­ ğum her şey ortada. M u h a m m e d ' e yapılan suikastle ve gerekse onun zehirlenmesiyle ilgili. bu gibi taktikler hep yapılıyor. ya hadis. ne kadar tarafsız da kalsam bu tarzda yazılan ya­ zının İslami kesimce kabul edilmesi zordur.BİTİRİRKEN Bu çalışmamda olabildiğince tarafsız kalmaya çalıştım. Var olan kanıtlara bakıldığında aslında ciddi şeylerin yaşandığı kesin. Ayrıca Ayşe ve Ömer'in yapıları acaba böyle bir suikast için uygun mu değil mi sorusuna açıklık g e t i r m e y e çalıştım.. efen­ dim hadisler çok karışık. ya da İslam'da meşhur olan müfessir. Diğer taraftan işlediğim konularla ilgili İslami otoritelerce yapılan savunmalardan da bir kesit sundum. Ebube­ kir'in şüpheli ölümü. neredeyse he­ men hemen her cümlenin dipnotu var.

Bunlar keyfi yapılan şey­ ler değil. Kur'an'dan hiçbir şey bil­ miyor. açsın. mübarek. anlamayan hep şu savunmayı yapıyor: Canım İslami­ yet dört halifeden sonra bitti. Yazdıklarım sanki birer eleştiri imajını verebilir. Yazılarım da böyle: Tabulardan kurtulmak için acı da olsa konuların üzerine gitmek gerekiyor. İslam'ın yasası Arapça. yerine g ö r e de iğne kullanır ve hatta gerekirse ağır ameliyat da geçirir. tek bir kelime Arapça da bilmiyor ki Kur'an ve hadislerden an­ lasın. hele bu çağda sürekli değişim gerekirken. kafasını vs. ama İslam'ın gerçeğini bu şekil izah edenlere karşı en sert reaksiyonu da göstermekten geri kalmıyor. İnsan bazen ilaç. İş­ te İslam'a inanan kitlenin ezici çoğunluğu böyle. bir zorunluluk sonucudur. A d a m İs­ lam'a ters gelen her şeyi yapıyor. olmamaktan daha faydalıdır. elimden geldiğince kendi özel yorumumdan kaçındım. Yani aslında İslami yasalar-kurallar iyi de. Kim ister ki keyfi olarak karnını. inançlarıyla oynamak gibi bir yaklaşım içinde bulunsun? Her alanda. kalbini. Demek ki acı da olsa ba­ zen ameliyat olmak. halbuki tüm anlattıklarım İslami kaynaklar­ da vardır. maalesef İslam âleminin hali ortadadır.Özellikle bu kaynağımda yazdıklarımdan kim nasıl an­ lıyorsa öyle anlasın dedim. İslamiyet'ten anla­ yan. bir bakıma da sanki tercümanlık görevini yaptım. Yoksa aklı başında normal bir in­ san neden başkalarını üzmek. sen de tek bir kelime bilmiyorsun ve kalkıp bu şekilde savunuyorsun. Şu an yeryüzünde hiçbir ül­ kede uygulaması yok. Peki. Ben ise sadece onları derleyip bir araya getirdim. Arif TEKİN 15 Aralık 2010 . ancak pratikte bir şey yok! Hâlbuki böyle diyen.

. Cabir (h. Şeceret'ü Nesebi-I Hulefa. Mekteb'ül İslami Matbaası. 1991 Cevheri. Beyrut Besevî. Tahkik eden: A. 'Sakife ve Fedek'. Alem'ül Kütüb Matbaası.'Müsned'ül Bezzar/bahr'ü Zihar'. Habib (h.279. "el-Marifelü ve'l-Tarih". M e c i t . 3 cilt. Mektebet'ul İslamî' Beyrut.KAYNAKÇA A. 1977 Cahız. 'el-Gaye ve'l Nihay'. M e d i n e . Abdulaziz Cevheri (Ö. Tahkik e d e n : Musatafa Saka. 'el-Musannaf.h) 'Mucem'ü Ma'stacem min Esma'il Bilad' 4 cilt. 'Tarih-i Sağir/Tarih'ül Evsaf 2 cilt.1403 Ahmet Emin. Mektebet'ül ulum-i velhikem. Beyrut. 12 cilt. (404-487. tek cilt. 1992 A. Tahkik eden: Mahfuzurrahman Zeynüllah. Tahkik eden: Dr. Siifyan (ö. ismail (194-256). Bahr (150-255). Ebubekir Ahmet b. diğer adı. 1997 Ali Naci Tantavi. Beyrut Kitabü'l Osmaniyye'. Ebu Osman Amr b. 2 mücelled. Tahkik e d e n : Mahmut İbrahim Zayid. Hüseyin b. 1996. Abdulaziz el-Bekiri el-Endülüsi. Selam M u h a m m e d Harun.ö)'Ensab'ül-Eşraf. Dar-ü Nefais Matbaası. 1991 . Üsre Matbaası. Mısır. Tahkik eden: Dr. Tahkik eden M u h a m m e d Hadi el-Emini. Riyad Zerikli. Müesseset'ü Şaban. (İzmir İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no: 6679) Beyrut. Nineva Matbaası. 1994 Buhari Muhammet b. 13 cilt. Mektebet'ü Dari Turas. 1983 Asbahani Ebu Nairn (430.ö).323. Hemman San'ani (126-211 ö). Darü-I Fikir Matbaası. Süheyl Zekar ve Dr. 1974 Bezar Ebubekir Ahmet (292 ölüm). Beyrut. tek cilt.238. Beyrut. hicri 277). Nineva Matbaası. "Dua'l İslam" 3 cilt.h) Tarih'ül Hamiş.0) 'Kitab'ü edeb'i Nisa'. Tah­ kik eden: Dr. 1983 Abdullah b. Mahmut (990. 1986 Atıf Ebu Muhammed. 2 cilt. Belazuri Ahmet b.Ö). 'Sakife ve Fedek'. Tahkik eden: A. Beyrut. Tahkik ederi: A .h) Delail-i Nübüvve.Rahman A ' z a m î . Melik b.Ceyl Matbaası. "Ahbar-i Ö m e r " . A. H. 13 cilt. tek cilt. Kahire. Razzak Ebubekir b. M e d i n e 1998 Bağdadi Ebubekir Ahmet b. Ebu Yusuf Yakub b. M u h a m m e d Hadi. Dar'ul Garb'il İslami. Bekiri.323. Aziz Bağdadi (h. M u h a m m e d Revvas ve Abdülberr Abbas. Beyrut. Tahran D. Yahya b. tarihsiz.

Kuveyt. Ali (m. Daru Kuteybe. 9 cilt. Tahkik eden: Hüseyin Selim Esed. Selefiye Matbaası. Kahire. 35 cilt. Atik Zehrani. 2 cilt. 'Tarih'. 1986 d) "ed-Dürerü Fi ihtisari'l M e gazi ve-s. Der'ü Nahde Matbaası.ö) 'el-Ferk'ü beyne'l Firek'. "İkılü'l Ferid. 1965 Fahrettin er-Razi Muhammed b. Ali (m. Beyrut . 1986 Ebu Mansur A.ö). Muhammed ibni Abdirabbih (246-328) Ikd'ül-Ferid'. Tahkik eden: Atiye b. D. Mısır. "Kitab'ül Emval" Di­ yanet Küt. 30 cilt.429. Haydarabat. Ahmet b. Tek cilt. Ammar. 1983. Abd'il Ber (ö. Ebu Bişr Muhammed b. hicri 328).siyer". b) "el-İstizkar". Kahir Bağdadi. Kahire Ebubekir Muhammed b. 7 cilt. Tahkik eden: Şevki Dayf Ebu Ubeyd Kasım b. 14 cilt. Beyrut. Risale Matbaası. Muhammed b. Muhammet Bağdadi (234-311).210-307). el-I'tibar'ü fi'I Nasih'i ve'l Mensuh fi'lasar'.' El-Avasim'ü min'el Kavasim'. Beyrut. 1992 b) "Tuhfet'ül Eşraf. 1986 Ebubekir ibn'il Arabî. Dar-ül Kütüb-il İlmiye Matbaası. Kitabü Sünne'. hicri 463). Beyrut. Ankara Ebu Ya'li el-Mevsıli (h. Selam e!-Herevî ( h. Ahmet (224-310) "Zürriyyet-i Tahire". Dar'ü Raye. tek cilt. (Ebubekir kısmın­ da) El-Halal Ebubekir Ahmet b. İmadüddin İsmail b. Lecnetü telifat Matbaası. H.'el-Muhtasar fi Tarih-il Beşer'.Terhini. Diğer ismi. Taha Cabir Feyyaz Alvani. îbni Abdi Rabbih Ahmet ( Ö . Risale Matbaası. M u s a Hemedani/Şafii (548-584). 14 cilt.l298. ta­ rihsiz. "Müsned". (Toplam 2196 hadis alır) Riyad 1994 El-Müzî. hicri 742) a) "Tehzib-i Kemal". Mekteb'ü İbni Sina. Darü'i Kalem. 1997 Ebü-I Hda. (ö. Daru Kütüb'il İslamî. 1983 Endülüsi. 157-224).h). Mısır. Cemalettin Yusuf (ö. Abdillah b. Tahkik eden: Dr. Tahkik eden: Dr. Tahkik eden: Ali Becavî. tek cilt.l331. Beyrut.Dulabi.1356 Ebü-I Feda. H. a) "el-istiab fi Marifeti'l Ashab. Ömer (544-606. 1403. İmadüddin İsmail b. 1993. Emin Kal'aci.h)"el-Mahsul fi i l m i Usul-il fıkıh" 6 cilt. Beyrut. Dar'ü Türas Matbaası. Kahire Ebu Ömer Yusuf b. 7 cilt. 11 cilt.Tahkil< eden: Komisyon Endülüsi. Tahkik eden: Dr. Darü'i M e ' m u n li'l Türas Matbaası.543. Darü'i kütübi'l İlmiyye Matbaası. c) "ed-Dürrü'l Mesnun fi Ulumi Kitab-il Meknun". Beyrut. (h. N o : 17570. Darü'i Maarif.ö)Tarih'ü Ebi-1 Feda'. Dımaşk. 4 cilt. A.Tahkik eden: Muhammed Osman Hışın.

Muhammed el-Kufl (159-235). Beyrut. Tunus. Habib'ürrahman A ' z a m i . Tahkik. hicri 630). Mısır.'el-Ahad veT Mesani' 6 cilt. 1990 Hafız İbrahim (1932) 'Divan' 2 cilt. Darü-I Kible Mat­ baası. Beyrut. Beyrut. 1983 İ b n i Abdi-I Berr Yusuf Kurtubi (368-463). 1993 İbni Esir İzzettin Ebü'l Hasan Ali b. Beyrut. Tahkik eden. Daru Sadır Matbaası. 1992 b) el-Nihaye fi Garibi'l Hadis. 1986 b-) KeşPül Estar. Ali (392-463). 6 cilt. Ebubekir (735-807) a-) M e c m e ' ü Zevaid. Muvatta şerhi. İstanbul. Muhammed el-Cezeıî (ö. Ebubekir Ahmet b. Darü'i Kütübi'l Mısriyye. Tahkik eden: Faysal Ahmet.. Beyrut. Tahkik eden: Hurşit A h m e t Faruk. hicri 967). b) İstiab. Beyrut c) Üsd'ül Ckbe fi Marifet'i-Sahabe". a) Temhid. Dar'ül Fikir. A. Dar'ül Fi­ kir Matbaası. 13 cilt. el'Hey'etüT A m m e . Tahkik eden: Muhibüddin Ebu Sait. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk' 80.".. Tahkik eden: Ali Muhammed Becavî. Darü'i Kü­ tübi'l İlmiye Matbaası.ö): a) El-Kamil fi Tafih. Beşşar A v v a d Maruf. 1967 Tahkik eden: Mustafa b. Dar'ül Fikir. 1979 Heytemi Ahmet b. 26 cilt. Beyrut. Evkaf Bakanlığı Yayını. 1993 b) "el-Kamil fi'l-Tarih". 24 cilt."Tarih-u Bağdat".Hacer (h.ö) 'Sevaik-i Muhrika' tek cilt. 1965 İbni Habib Bağdadi (h. Nuretin Ali b. Hakikat Kitabevi. 'Musannaf 26 cilt. Tahkik eden. 8 cilt. Tahkik eden: Tahir A h m e t ve Mah­ mut Muhammed. AlemüT Kütüb Matbaası.245.. Hasan (499-571). 1996 İbni Ebi Asım (206-287). Cidde. 6 cilt. 11 cilt. "el-Eğanî. Ebü'l Ferec Alî b. Riyad. Beyrut.ö) "El-Münammak" tek cilt. Darü'i Fikir Yay. Ebül Feda Abdullah. "Evveliyatü'l Faruki Ömer". Beyrut. Dar'ül Fikir Mat.. Ebül Kasım Ali b. cilt. Darü'i Kütübi'l İlmiye Matbaası. 5 cilt. Abdullah Mahmut Derviş. İbni Ebi Şeybe. Risale Mat­ baası. 21 cilt. 1987 Hatib-i Bağdad-i. 2006 İbni Esir el-Cezerl (h.Galip Kureyşî. Darü'i Garbi'l İslam Matbaa­ sı.Kerim. Mısır.974. 1991. Ebubekir Abdullah b.630. 4 cilt. Beyrut. Tahkik eden: Komisyon. Beyrut. a) Üsd'ül Gabe fi Marifet'i-Sahabe". 1985 . A h m e t ve Muhammed b. Raye Matbaası. 2001 Heysemi. 2 cilt. 2003 Isfahanî. Beyrut. Tahkik eden: M u h a m m e d Avvanrıe. 2006 İbni Asakir. Hüseyin (ö. Tahkik eden: Dr.

1994 b) "El-Bidaye ve'n-Nihaye". Dar'ü Kütüb-il İlmiye. Tahkik eden: Muhittin Asfer. 31 eden: Komisyon. Kurtube Matbaası. Beyrut. M e d i n e .h) "Uyun'ül Eser" 2 cilt. a) "el-İsabe. Dımaşk/Şam. ldaret'ü Tabaat'il Münire. Tahkik eden: S. A. 1968 d) "Lisan'ül Mizan" 10 cilt. 1999 c-)Tefsir'ü Garib'il Kur'an. 2002 e) 'Telhis'ül Habir". Kahire. H. ö) 'Muhalla'. a) "El-imamet'ü ve'l Siyase". Fey­ yaz. hicri 852). Beyrut. Ali Becavî. Ahmet Sakar. Mısır. Beyrut. Tahkik e d e n : Muhammed Mahmut. Ebu Muhammed Abdullah b.h) "Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk". Müslim. Beyrut.ö) "Ahbar-i M e d i n e " tek cilt. M u h a m m e d Reşad Sa. 1996 c) "Tehzib'ü Tehzib".. Merkez'ül buhus ve dirasati-1 M e d i n e . 456. 37 cilt. Beyrut. Kurtube Matbaası. Tahkik eden: Ko­ misyon İbni Şebbe Nümeyri (173-262).. hicri 774)." 8 cilt. Beyrut.lim. Tahkik .1352 İbni Hibban. Beyrut. 1995 İbni Hazm. Tahkik eden: A. 2003 İbni Kuteybe Dineveri. 3 cilt. 15 cilt. Risale Matbaası. Tahkik e d e n : Dr. (354. 11 cilt. ö) ' ibni Hibban bi tretib-i Belban' 18 cilt. "Dar'ül Fikir". El-Mektebete'ül İslami. Fikir Matbaası. Kahire. Dar'ül Kütüb'il İlmiye. Daru Sadır. 1979 İbni Teymiye Ebü'l A b b a s Ahmet b. Mekke. 1978 İbni Manzur (630-71 l.251).' Kitab'ül Emval'. 1986 İbni Zebale Muhammed b.İ b n i Hacer Askalanî (ö. 2003 İbni Zencevih.l99. Alem'ül-kütüb. a) "Camiu'l Mesanidi ve's-Sünne".20 cüz'."Tarih'u Medinet'il M ü n e v v e r e " 4 cilt. 1904 b) Te'vil'ü Muhtelif-il Hadis. "Dar'ül Ceyl MatbaasıTahkik M. 1984 İbn-i Seyyd-i Nas (734.Tah­ kik eden: Fehim M u h a m m e d Şeltut. 1993 b) "Feth'ül Bari". 12 cilt.. Tahkik eden: Şuayıp Arnavut. Beyrut. 1986 cilt. Beyrut. Nil Matbaası. Bey­ rut. 'Minhac'ü-s Sünne' 9 cilt. HamK (Ö. Mektubat'ül İslami Matbası. Hasan (h.Halim (661-728).Ahmet (h. (213276). 1993 İ b n i Kesir (ö. Riyad.Fettah Ebu Gadde. Tahkik eden: Salih Z. Ali b. 4 cilt.

Tahkik eden: M u h a m m e d Muhittin A . h.h) a-) "İsbat'ül Vasiyye" tek dit. Zenceveyh (ö.355. 'el-Faik fi Garib'il Hadis' 4 cilt. b) "Zehairü'l Ukha fi Menakıbi ZeviT Kurba". Hüseyin (346.694. Tahkik eden: Ali M u h a m m e d Becavi ve M. İshak (h. Beyrut. 1973 Muhammed b. 'Lisan'ül Arab' 15 cilt. c) "Riyadü-n.ö)'el-Bed'u ve'l Tarih' 6 cilt. Tahkik eden. ?el-Mevahihb-u l-Ledüniyye". 3 cilt. Mektebet'ü Sekafer'il Diniye. N o : 10334. Tahkik eden: Muhammed Muhitin A . (Hz. 1990 . Beyrut. Beyrut. 2 cilt. Dar'ü Türas Matbaası. 1996 Künci Muhammed b.ö) Siyer. Beyrut. Beyrut. Ahmet bin Muhammed (ö. Dar'ül Fikir Matbaa­ sı.25l. Mükrim İbni Manzur (630-71 l. Ka­ hire. Muhammed el-Bağdadi el-Temimi (h. Mekteb-et'ül kudsiye.l51. 2004 Muhammed b. Muhammed b. 1119 Kahire. Fikir Matbaası. Daru Sadır.467-538).ö). H. A h m e t Ferit. Tahkik eden: F.İbni'l Cevzi Cemalettin Ebül ferec (510-597). İzmir İlahiyat Kütüphanesi. 2 cilt. Darü'lkütübi'l İlmiyye. Ömer b. 1983. 5320. Ömer Zamahşeri (h. 1985 b-) "el-Muntazam" 19 cilt. Ebi Talib. El-Mektebet'ül Asriye.h). Ali'nin çocukları kısmında.658. Mektebü Kitabi'l Ezheriye. Beyrut. a-) "Sıfat-i Safve" 4 cilt. H. Sayfa 413. Beyrut. Tahkik eden: Komis­ yon. 2004 Kastalani. Ankara Mutahhir b. a) "es'Semtü's. tek cilt. Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi. Maa­ rif Matbaası Mes'udi Ebül Hasan Ali b.'Kifayet'ü Talib fi Menakıb'i Ali b. hicri 923). 1992 İsfraini. Marife Matbaası. Darü'i Kütübi'l İlmiye. 3 cilt.Fey­ yaz. no.1356. Suudi. Melik Faysal Matbaası.) Mahmut b. Şebbe Nümeyri. Beyrut. Tahkik eden: Mahmut Fahuri ve Muhammed Revvas. Abdülkahir b.h). Abdullah Taberi (ö. 1999 M a s a b Zübeyıi (156-236) "Neseb-ü Kureş' tek cilt. Dar'ül Edva.1327.Ebül Fazl. 1988 b-) "Müruc'u Zeheb".Muhammed Şeltut. H a mit. Tahir (h.429. M e c i t . Darü'i Kütübi'l İlmiyye.Semin fi Menakıbi Ümmehat-il Müminin". Hüseyniye Matbaası. Beyrut. 1986 Muhibbüddin Ahmet b.Nadre fi Menakıbi'il Aşere".ö) 'elFerk'ü Beyne'l Firek'. Yusuf Şafii (h.h) 'El-Emval'. Tahkik eden: Şakir Z. (173-262) 'Ahbar'ül Medinet'il M ü n e v v e r e ' . Beyrut.

17 cilt.ö) a) Tarih'ül İslam. Abdllkcrim (ö. Mucem'ül Buldan. Lübnan. Tahkik.942) Sübül'ül Huda. Beyrut. Darü'i Bahreyn Yayınevi. 1988 Suyuti Celalettin Abdurrahman (911) a-) Camiu'l Hadis. Muhammed b. Beyrut. Dar'ü Sa­ dır. Tahkik eden: Komisyon.h) tar' 8 cilt.748. Cerir (224-310).294. 1994 Hulefa.562. Mısır. Ebü'l Kasım Süleyman b. Dar'ü İhyai Türasi'l Arabî. Tahkik eden: Dr.ö). Darü b-) Tarih'ül IbniT Hazm. Aybek (696-764) 'El-Vafi bil-Vefeyat'.Safedl S. İhya-ü Türas-il İslam. Kahire. Tahkik eden: Komisyon c) Mizan'ül itidal.479-548)'el Milel ve'l Nihal' 2 mücelled. Kahire. Ka­ hire b)Mucem-i Evsat. Dar'ül Marife.Tahkik eden Abdullah Ömer'ül Barudî. Beyrut. 12 cilt. A. (1173-1250. a ) ' M u c e m i Kebir' 25 cilt. 1985 Beyrut. 2 mücelled.ö)'Kitabü'l Ensab' 5 cilt. Ali M u h a m m e d Muavved ve Adil AhNeylü'l Ev- . Beyrut 2002. Muhammed. Bey­ rut. Ali b. Tefsir. Tahkik eden: Komis­ yon. Beyrut. Darü'i Maarif Matbaası. 2003 Şehristanl Ebül-Fetih Tacettin b. 1985 Taberi Ebu Cafer Muhammed b. 5 cilt. /Müesseset'ü Kütüb-i Sükafiy e . 8 cilt. Fikir Matbaası. Darü'i Marlfe. Hecer MaDaası. 2008 Şevkani. 2004 Taberani. 1988 Yakut Hamevi. Ebubekir (475-548). Ahmet (h. 2 cilt. Kahire. d-) Dürr'ül Mensur. 2000 Salibi (h. Beytü'l Efkâr. Lübnan. 55 cilt. Müesseset'ü Risale.Halll b. Beyrut. Tahkik eden: Emir Ali Mühenna ve Ali Hasan Faur. Tarihi Taberi.Hamit. Beyrut. 29 cilt. Darü'i Cinan Matbaası. Tahkik eden: A. 11 dit.El-Milel ve Nihal. Beyrut. Tahkik eden: M u h a m m e d Ebü'l Fadl.Selam Tedmüri. Ahmet (260-360). 1999 b) Siret-ü A ' l a m . Şehabüddin (h. 1995 c)Revd'ü Dani (Mucem-i Sagir). Tahkik eden: Emir A i . M e c i t Selefi. 8 cilt.A l i Hasan. 10 cilt.622. 30 cilt. Darü'i Kitabi'l Arabî. Tahkik eden: Hamdi A . Ebu Sad Abdü'l Kerim (h. 1997 Semaııi. 21 cilt. Tahkik eden: Komisyon. 1968 Yakubi Ahmet bin Ebi Yakup (h. 3 cilt.Tarih-i Yakubi. Ebülfetih Muhammed b. Zehebi Şemsettin Muhammed b.ö). Tahkik eden: Muhammed Şakir Mahmut Hac Emir. 2008 Şehrlstani. Beyrut. 2003 c-) Esbab-i Nüzul (Lubab'ü Nukul)' tek cilt. Tahkik eden: Komisyon. İbni Teymiye Matbaası.

Daru Sadır Matbaası. Darü'i Kütübi'l İlmiye.) Düvel'ül İslam. Darü'i Marife. 2004 g . Farukü'l Ha­ dise Yayınevi. Beyrut. Beyrut e) Tecrid'ü Esma-i Sahabe. 2 cilt. 1999 . 1995 d ) El-İber. Kahire. Beyrut f-) Tehzib'ü Tehzib-il Kemal 11 cilt. 2 cilt.met Abdulmevcut. Tahkik eden Ebu Hacir. Tahkik eden: Komisyon. 4 cilt. Tahkik eden: Komisyon. Beyrut. Darü'i Kütübi'l İlmiye.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful