Bilinmeyen Yönleriyle Hz. M U H A M M E D ' İ N

ÖLÜMÜ
Arif Tekin

İÇİNDEKİLER

SUNARKEN BİRİNCİ BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI

9

13

İKİNCİ BÖLÜM TEBÜK'TE Hz. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) Hz. Muhammed'in En Yakın Çevresi Onu Öldürmek istiyor b) Ibni Hazm'ın Suikastla İlgili ilginç Açıklaması d) Halife Ömer Ümmü Seleme'yi de Rahat Bıramıyordu e) Bazı islam Otoriterlerin Önemli Aktarımları f) Sansüre Somut Örnek g) Halife Osman'ın Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması h) Hz. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri i) Ubey bin Ka'b'ın Önemli Açıklaması Var j) Ebu Musa el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi 52 55 56 57 21 21 28 . .41 42 50

c) Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu . . .40

ÜÇÜNCÜ B Ö L Ü M

AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. M U H A M M E D ' E İÇİRDİKLERİ İLAÇ
a) En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e Ledud Olayı b) Cinayetin Kanıtı Tahrim Suresinde Saklıdır c) H z . A y ş e C e n a z e y e Katılmıyor d) A y ş e ve Hafsa İkilisinin Tahrim Süresiyle İlişkisi e) A y ş e Hakkında Bazı Saptamalar f) Halife Ö m e r H z . M u h a m m e d ' i Konuşturmuyor g) Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? h) İbni Mesut'un Önemli Açıklaması

62
62 67 71 72 78 87 89 94

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

HALİFE EBUBEKİR
a) Ebubekir Nasıl Halife Oldu

97
97

b) Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma'nın Malına El Koyuyor . . . 1 1 6 c) Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) 141

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE ÖMER
a) Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? b) Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ö m e r

171
171 174

ALTINCI B Ö L Ü M

Hz. ALİ ve EŞİ Hz. FATMA
a) H z . Ali, Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl Kabul Etti! b) Yoksa H z . Fatma Öldürülmüş mü?

219
219 231

c) 60 Yaşlarındaki Halife Ömer, Hz. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor d) Halife Ömer, Ümmü Gülsüm'ün Avret Yerine Bakıyor YEDİNCİ BÖLÜM Hz. MUHAMMED'İN Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? SEKİZİNCİ BÖLÜM HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler b) Halife Osman Müslümanlarca Katledilir, Cesedi de Bir Çöplüğe Atılır d) Halife Osman Neden Müslümanlarca Katledildi e) Halife Osman'ın Katledilmesine Katkı Sunan Önemli Kişiler DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? ONUNCU BÖLÜM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N S A V U N M A L A R I BİTİRİRKEN Kaynakça

254 258

266

291 291 294 307 330

c) Halife Osman'ın Cenazesi, Bir Tuvalette Gömülüyor . .302

346

350 367 369

Bu çalışmamı, tabulara karşı mücadele veren, kurtuluş yolunu geçmişte ve insan ötesinde değil; ancak insanoğlunun kendisinde arayan, evrensel barış için çaba harcayan ve bu yolda çözüm üreten, fedakârlık gösteren tüm duyarlı insanlara ithaf ediyorum.

"Asırlar gelip geçmiş. Çün­ kü az önce de ifade ettiğim gibi. meşhur İslam tarihçilerinden de bilgiler sunmaya çalışacağım. elimde İslam camiasında kabul görmüş kaynaklardan başka bir veri yok. tersine ilim. Mesela. Ben bu soruların muhatabı değilim. İsa'ya şu v e y a bu şekilde inanıyorsa v e y a milyonlarca insan öküze tapıyorsa. Benim için çokluk önemli değil. tabakat ve siyer kitaplarından. Burada. Kısacası. onları sunacağım. benim de İsa'ya inanmam v e y a öküze tapmam gerekmiyor! Her çokluk gerçektir-doğrudur diye bir kural yok: Tıpkı inanç konuları gibi. sebeb-i nüzul denilen ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irde­ leyen eserlerden. Bunu yaparken de kanıt olarak sadece elimdeki İslami kaynakla­ rı kullanacağım: Konuya ilişkin Kur'an'da birkaç ayet var. bir milyardan fazla insan Hz. Kısacası. akıl ve insanoğlunun yararı söz konusudur. tefsir. Ayrıca alıntı yaptığım kaynakların bir listesini de kitabın su­ nunda kaynakça adı altında ekleyeceğim. . kimse böyle anlatma­ mış. bu ça­ lışmam İslami kaynakların bir ürünüdür. Muhammeci'in en yakın çevresi tarafından iktidar hırsı yüzünden nasıl bir siyasi cina­ y e t e kurban gittiğini anlatmaya çalışacağım. bu bilgileri İslami kesimin kabul ettiği eserlerden temin ettim.SUNARKEN B u çalışmamda Hz. Bir de yerine g ö r e müsnedlerden. yanı sıra İslam literatüründe güvenilir sa­ yılan hadislerden net bilgiler aktaracağım. Zaten han­ gi eserlerden yararlandığımı dipnot olarak belirteceğim. sadece bu yazar mı bu bilgileri kavrayabildi?" gibi sorular sorulabilir.

Demek istediğim. Muhammed'in karikatürü çizilmişti. Lars'ın çizdiklerini gördüm ama Danimarka'da çizilenleri g ö r m e ­ dim. bildiklerini kamuoyuyla paylaşmayıp da. Bu tür kitapları yazmakla birilerinin inançlarıyla oyna­ mak gibi bir düşüncem asla söz konusu değildir.. tersine kendisiyle beraber toprak altına götürüyorsa. En azından ben böyle düşünüyorum. Muhammed'in icraatıyla ilgili bir film yapmakta olduğunu basından öğrendim.Biliyorum. değerlendirmek ve hatta eleştirmek ayrıdır. Ne yazık ki az sayıda da olsa zaman zaman bu gibi yanlışlar yapılıyor. Bana g ö ­ re eğer insan bir dalda uzmansa ve hele uzman olduğu alan da tüm insanları ilgilendiriyorsa ve ben vicdan sahibi­ yim. Bilindiği gibi bundan bir süre önce Danimarka'da Jylands-Posten Gazetesi. Benzer yaklaşımlar çok yanlış ve olsa olsa ancak pro­ vokasyon olabilir. İsveç'te de karikatürist Lars Vilks tarafından Hz. safça inanan dini akademisyenler var veya birkaç yayınım satılsın. kutsal dinlerin kaynakları ele alınırken bilimsel bir mantıkla değerlendirilmeli. Bunun ne kadar gerçekçi olduğunu bilemiyorum. rastgele saldırmak ayrı. bakış açım bu. O bakımdan işle­ diğim konuları en ufak ayrıntısına kadar sağlam tutarım. Hatta bu bilgiyi harekete geçirmemek bir insanlık su­ çudur. kendimi sorumlu hissediyorum diyorsa. .. Ben bu gibi çıkışları yanlış buluyorum. karşımda İslamdan beslenen siyasiler var. medeni ve ilmi çerçevede ele almak. O nedenle diyorum ki kutsal dinleri ve kaynaklarını. Bildiklerimle ilgili gayet emin bir şekilde işimi yaparım. boş saldırıyla bir y e r e varıl­ maz. Hollanda'da Özgürlük Partisi lideri Geert VVilders'in de Hz. bundan daha ağır bir kayıp ola­ maz. para kazanayım diyen ve bu nedenle İslam'a toz kondurmak istemeyen islamologlar var. insanların dini inançlarına hakaret etmekle.

eşleri Ayşe ve Hafsa tarafından kendi­ sine ağız yoluyla verilen ilaç olayı var. Muhammed'in öl- . düşünce-inanç ve ifade özgürlüğünün olmadı­ ğı ülkelerin durumları ortada. bunun üzerinde du­ racağım. onun isteği dışında. bunu detaylıca açıklayacağım. Benim için önemli olan özdür. Johannes Kepler'in (1571-1630) güzel bir sözü var: "Bir âlimin eleştirisini milyonlarca cahilin alkışına tercih ederim". Ali ve eşi Fatma. ben yine de itina göstererek bunu hep kullandım. Aynı zamanda Veda haccı dönü­ şünde en seçme sahabeler tarafından Hz. M u h a m m e d ' e karşı tertiplenen başka bir suikast girişimi var. yok­ sa kelime oyununa takılmak gibi ucuz şeyler âdetim değil­ dir. tartış­ ma özgürlüğü kısıtlıysa o toplumun ilerleme şansı olmadı­ ğı gibi. Hz.En önemlisi de Hz. Böyledir. Muhammed'in vefat ettiği sırada. bunu da an­ latacağım. ağırlıklı olarak şu bölümler üzerinde duracağım: . Belirttiğim bu özgürlüklerin yolu ve zemini de tabii ki sağlıklı bir demokrasiden geçer. Muham­ med dedim. Kullanılmayan yer/ler varsa demek ki dikkatimden kaçmıştır. sonradan kul­ lanıldığı ve üstelik de Farsça bir kelime olduğu halde. Bu çalışmamda Hz. . huzuru da mümkün değildir. Muhammed'in ölüm nedenini an­ latırken. onlar için de Hz. bir toplumda eleştiri özgürlüğü.Hayber'de Yahudi bir kadın tarafından kendisine veri­ len zehirli et olayı. kelimesini kullandım.Tebük'te Hz.Burada basit bir örnek vereyim: Bilindiği gibi HAZRET kelimesi M u h a m m e d zamanında olmadığı. halk nezdinde hazretle anıl­ dıkları ve bu şekilde meşhur oldukları için. Bunları anlatmakla birlikte Hz. Dünyaya bir kuş bakı­ şı bakalım. . M u h a m m e d ' e karşı en yakın arkadaşla­ rı tarafından yapılmak istenen bir suikast girişimi var.

Bu suçlamaların doğru olup olmadığını tam olarak anlayabilmek için onun bilin­ meyen yönleriyle ilgili bazı çarpıcı bilgiler v e r e c e ğ i m . İslami kaynaklarda bu konuda yeterince bilgi var. Onun için bu ünlülerden de en zirvedekilerden bir­ kaçının konularla ilgili savunmalarını sunacağım. Kuran yorumcuları. buna da açıklık getireceğim. . Halife Ö m e r birçok konuda ağır bir şekilde suçlanıyor. Yani bugünkü tabirle Ebubekir'in bir siyasi cinayete kurban gittiğini ve bunu ya­ panın da halife Ö m e r olduğunu kanıtlarıyla birlikte sunaca­ ğ ı m . M u h a m m e d ' e mal edilen çocuklarla ilgili bir yanlış bilgilendirme var. Kitapta ayrıca Hz. bu­ nu izah e d e c e ğ i m . İşleyeceğim konular ilginç ve halk nezdinde bilinenle­ rin tam tersi.dürülmesinin neden gizli tutulduğu sorusuna kısaca açıklık getirmeye çalışacağım. O bakımdan insan haklı olarak. 'Acaba bu cid­ di. Çünkü bu konu­ da da gerçekler Müslüman kamuoyundan hep gizlenegelmiştir. Bu arada halk arasında Ebubekir'in de ölüm nedeni farklı bili­ niyor. Yine Müslüman kamuoyu tarafından Hz. onu da işleyeceğim. Ali'nin başına g e l e n olumsuzlukları ö z e t şeklinde anlatacağım. Yine halife Osman'ın Müslümanlar tarafından linç edilmesi olayı var. bu çalışmam bugüne kadar Müslüman kamuoyuyla paylaşılmayan farklı bilgilerden oluşmaktadır. İslam'ın meşhur yazarları ne gibi savunmalar yapmışlar?" diye so­ rabilir. siyer ve tabakat yazarları. Fatma ve eşi Hz. hatta trajedik sayılan olaylara karşı İslam tarihçileri. Kısacası.

" Bu hadis en başta Buhari ve Müslim'de anlatıl­ 1 maktadır. hem Fedail/Hz. bir ara istirahat için g ö l g e y e çekildik. Sonuçta Allah tarafından adam etkisiz hale gelir. O arada Hz. Örneğin.BİRİNCİ B Ö L Ü M HZ M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI H z . hem korku namazı kısmında. M u h a m m e d de. Megazi.. adam da korkudan ona bir şey yapamamış şeklinde bilgi 1 a. Cabir b. seni öldüreceğim" der. o adam tarafından üç sefer tekrarlanır ve Hz. Abdullah'ın anlattığı şu olay: "Bir y e r e baskın düzen­ lemiştik. b. Hz.. M u h a m m e d kılıcını bir ağaca asıp o ağacın altında uzanır­ ken adamın biri g e l i p onun asılı kılıcını alır ve kendisine. Bu soru. diğerinde. Abdullah bu olayı üç farklı içerikle anlatır. M u h a m m e d ' d e n aldığı yanıt da hep ay­ nı. "Ey Muhammed. felç olmuş gibi olur ve kılıç kullanamaz hale gelir. ona karşı güya düzenlenip de mucize sonucu başarısız kılınan suikastleri anlatmayacağım. Muhammed'in tevekkülü kısmında. Zat'ü Rika kısmında. vücu­ du sanki donmuş. M u h a m m e d ' e karşı yapılan suikastları işlerken böyle masalımsı.. Bi­ rinde sanki orada bulunan herkes Muhammed ve adamı iz­ lemiş gibi bir aktarım söz konusudur. bugün kim seni elimden kurtaracak.Buhari. "Allah beni kurtarır" yanıtını verir.Müslim. Muham­ med'in arkadaşları o adamı görünce bağırıp çağırmışlar.. . Cabir b.

Bir diğer örnek de Süraka b. Bu paralı katil (Süraka) Mu­ hammed'e yaklaştıkça atı hep kumda batıyormuş. 'böyle bir olayın meydana geldi­ ğini ancak Hz. Malik'ten. İşte tek kişiden üç değişik şekillerde anlatılan bir masal. Süraka'ya. Bu arada o sırada 60 yaşında olan Hz. İşte bu çalışmamda anlatacağım suikast olayları çok farklı ve dünya tarihinde hep olmuş ve olacak şeylerden. " M u h a m m e d i öldürürsen sana yüz d e v e mükâfat v e r e c e ğ i z " deyince o da atını alıp Hz. Muhammed de kendine 17 yaşında ve daha yeni evlenmiş Safıye'yi alıyor. sanki benzer şeyler olmuş gibi bu örnekleri ballandıra bal­ landıra hep anlatmışlar kaynaklarında. . Muham­ med Mekke'den M e d i n e ' y e g ö ç ettiği sırada kendisine inanmayanlar. Hz. İşte o kitabımda bunları anlatırken. M u h a m m e d ' e karşı ger­ çekleştirilen bir suikast olayına da ö z e t şeklinde değinmiş­ tim. Özetle. bir diğerinde ise. Muhammed bize anlattı. Muhammed'in Hayber'de 2 yediği zehirli et olayına kısaca değinmiştim. biz görmedik' şek­ lindedir. Olay şuydu: Hz. Bir kere o kaynağın konusu zaten farklıydı. kadın ve kızlarını da cariye olarak ele geçirip kendi aralarında dağıtıyor. İslami yazarlar. Muhammed ve arkadaşları Hayber baskınında Yahudi­ lerin çoğunu öldürüyor. O yüzden bir vesileyle orada özet şeklinde bu zehirleme olayına de- 2 Kur'an'da Kadın ve Hz. M u ­ hammed'e ulaşamıyormuş.verilir-. Başka bir kaynağımda Hz. Üstelik de eski eşini canlı olarak ele geçirip katlettikten sonra. Sonunda adam kendi kötü planından v a z g e ç i p İslamiyet'i kabul etmiş. Muhammed'in peşine takılmış. bu çalışmamda az önceki örneklerde olduğu gibi benzer akıl dışı olayları işle­ meyeceğim. Muhammed'in Hanımları adlı kitabımda. Hayber'de Hz.

ölümüyle ilgili bugüne kader hiç değinilmeyen karanlık noktalar üzerinde duracağım. Beni Kurayza ve daha son­ ra da Hayber Yahudileri gibi. M u h a m m e d tarafından or­ tadan kaldırıldılar. Hayber. o zaman niye M e k k e ' d e ona yardım etmedi. eşya­ nın tabiatına aykırıdır. asıl yerlileri olan Yahudileri çeşitli baha­ nelerle dağıtmaya. tabii ki İslami kesim burada şunu savunur: Yahudiler Hz. neden M e d i n e ' y e g e l i p bu insanların da istirahatını bozmaya ne­ den oldu. Bunu hangi ülke kabul eder: Gel bir. kovmaya. katliamlar oldu? (Beni Nadir.. Yeri gelince onun üzerinde yeterince duracağım. beni dinlemiyorlar diye katletmek gibi bir anlayış. o kadar savaşlar. Bugünkü tabire g ö r e . M u ­ hammed'in ölümü cidden kuşkuludur. onun M e d i ­ n e ' d e oturma izni yok. Beni Kaynuka.. M u h a m m e d ' e karşı olup M e k k e müşriklerini destekledikleri için onlarla savaşıldı. M u h a m m e d Mekke'den M e d i n e ' y e g e ç i p orada sistemini kurunca. Fedek gibi bunların hepsi Yahudi ve hepsi de Hz. Hayber'de meydana gelen zehirleme olayının özeti şu: Hz. Benzer savunmaların hiçbir şekilde haklı tarafı yoktur.) Hz. .ğinip geçtim. Hz. ancak olay o kadar da basit değildir: Hz. Muhammed'i bu konuda haklı çıkaracak hiçbir g e ­ rekçe olamaz: Başka bir ülkeye gitmek ve oranın insanları­ nı. katletmeye yönelir. Örne­ ğin. Beni Kureyza. Beni Kaynuka. bambaşka bir ölüm nedeni. M u h a m m e d ise ya­ bancıydı: Mekkeliydi ve onu orada rahat bırakmadıkları için M e d i n e ' y e hicret etmişti. Beni Nadir. Bu çalışmamda. Hayber'deki suikast olayına kısa bir açıklık getireceğim. Bu kaynakta asıl üzerinde durmak istediğim. Çünkü M e d i n e onların yurduydu. Bu başlığı fazla detaylandırmayacağım. Burada haklı olarak şu söy­ lenebilir: M a d e m iddia edildiği gibi onun arkasında Tanrı vardı.

Muhammed'in kendilerine y ö ­ neleceği bilgisini alan Fedek halici bu pazarlığı duydu.iki yıl bir ülkede kal. Kur'an'daki Haşir suresinin 6-7. İşte Fedek savaşsız alındığı için. Bunun örneği dünyanın hiçbir yerinde yoktur! Hz. M u h a m m e d y e m e ğ e başlayınca. Bera. gelirini paylaşalım derler.soruşturu­ yor. Yani ancak Allah'a ve M u h a m m e d ' e ait olacaktı. acaba Hz. sürgüne de göndermeyin. Hz. yurtlarından eyle. Zaten esir düşen Hayber sakinleri için bunun dışında alternatif de yoktu. Meşkem'in hanımıydı. biz burayı ekip biçelim. deneyimimiz var. ancak Hayber'i hazine malı olarak arkadaşları arasında paylaştır­ dı. onun arkadaşlarından Bişr b. ondan sonra yönetimi ele geçir. Hayber kalesini e l e g e ­ çirince. Hz. Savaşın kısa durumu bu. tabii ki Hz. M u h a m m e d de bu teklifi kabul eder ve Hayber toprakları bu anlaşmadan sonra bu şekilde işlenir. M u h a m m e d ' e aynı teklifi sundular ve önerileri kabul edildi. ora­ nın halkıyla da kavga et. Bu arada Z e y n e p bir koyun pişirip içine zehir doldura­ rak M u h a m m e d ' e ikram ediyor. Muhammed'in bu baskın sırasında yediği zehir­ li yemeğe gelince. Muhammed'in sevdiği kısma daha fazla zehir bırakıyor. Muhammed hangi yemekleri çok sever. Hayber Yahudilerinden sağ kalan Haris kızı Z e y n e p -ki Selam b. Hz. Hayber'den sonra Hz. On­ lar da Hz. ayetlerine g ö r e bu köy (Fedek) 'Fey' sayılırdı. onları katlet. Etin kaburga kısmını çok sevdiğini söylüyorlar kendisi­ ne. ölümden kurtulanlar ona şu teklifi sundu: Biz bu toprakları sizden daha iyi işleriz. O yüzden bizi öldürmeyin. Çünkü yıllarca ekip biçtik. acele edip ondan önce ağzına alıyor ve orada yığılıp can . diğer ganimet malları gibi Müslümanlara dağıtılmayacaktı. M u h a m m e d ve yandaşları. Sonuçta M u h a m m e d Fedek köyünü kendine ayırdı. di­ y e .

amcam Yaser'i. tedbirsiz bir şekilde kalkıp bir Yahudi kadının hazırladığı y e m e ğ i cesaretle yiye­ bilir? Şunu da kabul etmek lazım ki. kardeşim Merhab'ı ve diğer yakın­ larımla Hayber Yahudilerini öldürdünüz. Yineliyo­ rum: Hz. bir kere onlardan bu kadar insan öldüren bir Muhammed. "Sen bizim başımıza neler getir­ diğini iyi biliyorsun. çarmıha gerilmek suretiyle in- . her babayiğidin işi değil.veriyor. zaten vahiy alır bu etten y e m e z . bunun inandırıcı bir yanı yoktur. Bazı islam tarihçileri. Muhammed bu olayda kadını af­ fetmiş gibi açıklamalar yapmışlarsa da. O yüzden böyle bir plan kurdum" diyor. Kadın da. Babam Haris'i. m a d e m Tanrı arkasındaydı neden haber v e r m e d i sorusundan ziyade. kocam Selam b. bu kadar tedbirsizliğin açıkla­ ması olamaz. Hatta bazı islami kaynaklarda Muhammed'in ta­ limatıyla o kadın işkenceyle. kalanları da esircariye yaptınız. Sonra o y e m e ğ i hazırlayan kadı­ nı çağırıyor: "Neden buna gerek duyup bizi zehirlemek istedin?" diyor. M e ş kem'i. Muhammed ise henüz arkadaşı kadar fazla y e ­ mediği ve bu arada onun da durumunu gördüğü için. ar­ tık yemekten vazgeçiyor. ama yalancıysa y e m e ğ e devam eder ve ölür. nasıl olur da safça. Ben. normal bir insan düşman olan kesimin yemeğini nasıl bu kadar rahatlıkla yiyebilir diye hayret ederim. Burada şunu eklemek isterim: Peygamber olup olma­ ması bir kenara. Tanrı ile irtiba­ tı varsa. Bunun için ben de kendi kendime dedim ki. kadın çok yetenekli ve aktif biriymiş. Dolayısıyla biz kalanlar da ondan kurtulmuş oluruz. Bu plan. M u h a m m e d bu olaydan dolayı o kadını orada öldürüyor. bu adamı zehirleyeceğim: Peygamberse. Muhammed'in kendileriyle savaştığı ve çoğunu katlettiği insanların kalanlarından birinin hazırladığı y e m e ­ ği yemesi çok yanlış bir şey. Hz.

ba­ zen oruçlu iken kendisinden kan aldırıyordu" şeklinde ha­ disler var. Hatta bunun kar­ şılığında Muhammed'in Ebu Tayyib'e ücret olarak iki Sa' hurma verdiği bile yazılı. zehir (Simm) babında. . 3 Ha reklam için affetmiş. Bu önemli bir yanlıştır. 5 a. 4/236 ve sonrası. onun eşlerinden Ümmü Seleme'nin kendisine.. Yani kan aldırma. Hayber kısmında. b.. Bir de Tıp kıs­ mı. Megazi..Müslim. "Bazen hac için ihramda iken. Şu not da önemli! Enes b. "O yemekten sonra Muhammed'in ağız bölgesinde bozukluklar oluşmuş­ tu" diye bilgi veriyor. bunun sakıncalarını g ö z e almamak.faz ediliyor. el-Bidaye ve'l Nihaye. Malik M u h a m m e d ' e on yıl yaverlik yapan bir sahabi ve onun bu hadisi en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. Önemli olan. Ebu Tayyip adlarındaki şahısların ondan kan aldıkları kaynaklarda geçiyor. Bazı kaynaklara g ö ­ re bu zehirli etten sadece Bişr adındaki şahıs değil. Buhari ve Müslim'de. Malik. Hayber'de yediği zehirli etin etkisiyle oluşan hastalıktan dolayı oluyordu. Bu Enes b.. Hayber kısmı. 5 Bu açıklamalara g ö r e 3 Siret-i Halebi. Muhammed'in zehirlenmesi bölümünde geçer. ha katletmiş bu o ka­ dar önemli değildir. Mesela Ebu Hind. birkaç kişi ölmüş diye farklı bilgi de var. 2/769. "Ba­ kıyorum sen o zehirli etten sonra gitgide olumsuz etkileni­ yorsun" dediğini ve ara sıra onun da Muhammed'den kan aldığını aktarıyor. Ayrıca Hibe kısmında. Hayber'de ikram edilen zehirli et kısmında. Yine İbni Mace'nin aktardığı riva­ yette.Buhari. Selam bölümü. 4 İbni Kesir. kendileriyle savaştığı in­ sanların ikram ettiği y e m e ğ i yemek. 4 Bu olayda yediği zehirli etten dolayı Muhammed'in be­ deninde yıpranmalar oluştuğu ve ölene kadar da sıklıkla (hecamat denilen yöntemle) vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. Burada Ebudavud ve başka kaynak­ larda da bu şekilde anlatıldığı kaydediliyor. müşriklerden hediye alma adı altında geçen bölümde anlatılır.

Acaba bir zehir bu kadar zamana yayılır mı v e y a o zaman bu kadar güçlü bir zehir var mıydı? tabii ki bu ancak uzmanların bileceği bir iş. Hani en azından bu zehirli etten ötürü kendisinde rahatsızlıklar oluşmuş. Tıp kısmında. İslam tarihinde. peki sağlam hadislerde anlatılan. Muhammed'in bu suikastta darbe aldığı kesin. O halde ölmedi diye bundan pay çıkarmak yanlıştır. Bir de Allah koruduğu için ona bir şey olmadı diyelim. neden önceden haber ver­ medi? Haber verseydi.Hz. ağzında ve yüzünde neden yaralar oluşmuştu.Ayrıca siyer kitaplarında. Malik. diye. artık dayanamam" sözünün arkasında yalnız A y ş e c. A y ş e ' y e mal edilen bir hadis var: Muhammed hasta iken bir ara. yediği zehirli etten dolayı du­ daklarında. en azından arkadaşları ölmezdi. . Bir kere Muhammed'in bu olayda kurtulması gayet normal bir şeydir: Dünyada her eylem başarıyla sonuçlanır diye bir kural yoktur. Diyat kısmında. bu zehirli yemekten dolayı zaman zaman vücudundan kan aldırdığı bir gerçek.Ebu Davud. artık da­ yanamam" şeklinde bir ifade kullandığı söz konusu. Ancak burada Hz. Muhammed'in bu suikastta öldürülmemesi bir mucize olarak iddia edilebilir: Hani arka­ daşları öldü de o ölmedi. A m a yersiz bir savunma.İbni Mace. ancak "Hayber'de y e d i ğ i m o zehirli etten dolayı içim yanı­ yor. e. İslam ansiklopedilerinde (tabakat) konuya ilişkin detaylar çok. İnananlar açısından Hz. Ebuhüreyre gibi birçok sahabe anlatıyor. d. ancak bu olaydan sonra üç yıl daha yaşıyor. Bu yoruma karşı şu rahatlıkla söylenebilir: Ma­ demki onda bir mucize vardı. "Ey Ayşe! Kaç yıl önce Hay­ ber'de yediğim o zehirli etten dolayı içim yanıyor. Bir kere Muhammed'in Hayber'de yediği zehirli et ola­ yını Enes b.

Kitab'ü Dahaya. Hayber suikastının özeti böyle. .Beyhakı. Bab'ü İstimali evan'il Müşrikin. N o : 19097.Mecme'ü Zevaid. no: 14262. O yüzden A y ş e ' y e dayalı benzer ha­ dislerin hiçbir değeri yoktur. 6 a. b.var.Hakim. Siyer-i Alam. bu­ nu zaten anlatacağım. 27/438.Zehebi. 4449. Alamat-i Nübüvve. Müstedrek. d. 6 tabii ki bu ölüm konusunda A y ş e töhmet altında. Megazi. c. Sünen-i Kübra.

Yaser onun devesi­ ni önden çekmekte. yeri gelince onlardan da örnek sunacağım. M u h a m m e d ' i n En Yakın Ç e v r e s i O n u Ö l d ü r m e k İstiyor: Hicri 9. Muhammed'i öldürmeye karar veren grup. Ordu­ su hem sayı olarak az. M u h a m m e d Suriye tarafında Bizanslıla­ ra karşı Tebük (bir bölgenin adıdır) seferini düzenler. Bunlar yaldaşıp artık baskın y a p m a aşamasın­ dayken. Hüzeyfe b. Yolda A m m a r b. Tebük seferine katılmak istemeyenler hakında Kur'an'da (özellikle T e v b e suresinde) birçok ayet var. Ancak M u h a m m e d bu planın duyumlarını alınca yol güzergâhını değiştirir. yılında Hz. Demek istediğim şu: Hz. bu savaşta meydana gelen önemli bir konuda bilgi vermektir.g e c e karanlığından da yararlana­ rak onu vurmak ister. ama­ cım. M u h a m m e d Tebük'ten dönüp M e d i n e yolunu tu­ tunca. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) H z . en yakın arkadaşlarından süvari bir grup -ki sayıları 12-15 olarak söyleniyor. Burada savaşın seyriyle ilgili bilgi vermiyorum. . hem de araç-gereç bakımından za­ yıf olduğu için. onun bu yol değişikliğini öğrenir ve aynı istikamette onla­ rı takibe alır... Muhammed'in arkadaşları tarafından fark edilirler. Yeman da arkadan sür­ mektedir.İKİNCİ BÖLÜM TEBÜKTE H Z . pek çok Müslüman savaşa katılmak iste­ m e z .

Evet. 456. Ubeydullah. Arkadaşları bağırıp çağırır ve "Habe­ riniz olsun sizi gördük" deyince. 7 tabii ki burada savunma amaçlı uyduruk bazı sözler ö n e sürül­ müş. 2/266. Muhammed bu kez: "Yemin ederim ki onların pla­ nı beni vurmak.. "Siz bunları tanı­ dınız mı?" diye sorar. Mısır. ancak "Sakın ola.. Hz. hiç kimseye söylemeyin" talimatını verir. Muhammed'in kendilerine cennet müjde­ si verdiği en yakın arkadaşlarıydı. Ebi Vakkas. İbni Ebi'l Hadid. bindikleri hayvanları tanıdık/ bugünkü tabirle. hızlı olun" diye emir verir. bunu anlatan. Neden böyle bir talimata gerek duymuştur? Çünkü bu­ nu yapanlar. Necah. Ben onları teker teker biliyorum" der ve onların isimlerini Amımar-Hüzeyfe'ye söyler. yoksa onu kolay kolay bırakmazlardı. Ö m e r ve Osman'ın isimlerini veren başka yazarlar da var. Benzer sa7 İbni Hazm. ünlü İslam düşünürü İbni Hazm (h. Muhammed yine so­ rar: "Sizce bunların niyeti neydi?" "Bilmiyoruz" karşılığını verirler. Bu baskını gerçekleştirenler arasında Ebubekir. göremedik. Talha b. Nezeriyat'ul Halifeteyn. Şerh'u Nehci'l Belağa. Sad b.Ö). halife Ömer. arabaların plakalarını aldık" derler. ortadan kaldırmaktı. Muhalla. arkadaşlarına.Bu arada Muhammed arkadaşlarına. "Yüzleri maskeliydi. "Çabuk sürün. 2 /390 Darü'l kütüb'il llmiyye. ancak bunlar çok sığ ve gülünç savunmalar. yeri g e ­ lince onlardan birkaç çarpıcı örnek v e r e c e ğ i m . halife Osman. 11/224. . Bu arada Muhammed. Karanlık olduğu için Muhammed'in etrafındaki insanların çok olduğunu san­ mışlardır. baskını düzenlemek is­ teyen Müslüman grup korkar. kaçmak zorunda kalır ve İs­ lam ordusu arasına dağılıp kaybolur. an­ cak atlarını. bu isimler sizde gizli kalsın. Gerçi kendisi bahaneler buluyor ama ne olursa olsun bunları o anlatıyor. Ebu Musa el-Eş'arî gibi s e ç m e isimler vardı bu on beş kişilik baskın grubunda. En başta halife Ebubekir.

Hz. siz yalan söylüyorsunuz. onlar olumsuz propaganda yapıp 'Muhammed en yakın arkadaşlarını öldürdü" derler. ey M u ­ hammed. Ö m e r adamlarını gönderip onu orada katlediyor ve "tuvalete girince cinler onu öldürmüş" diye çok saçma bir bahane uyduruyorlar. ba­ ğımsız bir başlık altında bu savunmalardan ilginç birkaç ör­ nek vereceğim. Gerçek failler ise hep gizlenmek istenmiştir. Ancak g e r ç e ğ i saptırmak için. Tabii ki İbni Hazm gibi ünlü bir İslam düşünürü bu olay­ la ilişkileri olan kişileri anlattığı için. ne dersin? M u h a m m e d . M u h a m m e d ' e ilaç içirince. Mesela ileride deği­ neceğim gibi. "Hayır olamaz. M u h a m m e d onların isimle­ rini gizli tutmuştur d e d i m . siz yaptınız. senin amcan Abbas yaptı diyorlar. Ömer'in korkusundan Şam tarafına g ö ç etmek zorunda ka­ lıyor. Ubade.. O savun­ malardan önemli bir kesit sunacağım. İslam âleminde ona kimse bir şey de diyememiştir ancak savunma amaçlı fark­ lı zikzaklara başvuran İslam düşünürleri çoktur. Dediğim gibi. halife olarak Ebubekir'in rakibi Sad b. Onun için biz tedbirimizi alır o şekilde d e v a m ederiz" der. Bu konu üzerinde yeterince du­ racağım. Ayşe ile Hafsa. biz yapmadık. O da diyor ki Abbas masumdur.vunmaları İslami kesim hep yapıyor. biz M e d i n e ' y e dönünce onları öldürelim. Çünkü o zaman ba­ na karşı olanların ellerine bir fırsat geçer.. Aslın­ da onlar günah keçisi kesilen isimlerdir. kimi kaynaklarda bazı sahte isimler de verilmiş: Şu şu ki­ şilerdi gibi uyduruk bazı isimler ortalıkta dolaşıyor. Yine yeri gelince anlatacağım-. Muhammed onların isimlerini gizli tutmakla iyi bir . H z . Evet. Bu olaya karşı Muhammed'in arkadaşları Hüzeyfe ve A m m a r kendisine şu öneriyi getirirler: Mademki onları ta­ nıyorsun. İş­ te yapılan savunmalar hep bu tarzda.

Ö m e r ' e ceza verebilir miydi. Osman'a.Çünkü eğer açıklasaydı. Diyanet'in Kur'an tercemesinden ilgili ayetin anlamını vereyim: "Bir şey söylemediklerine dair Allah'a yemin ediyorlar. hatta mümkün bile değildi: Mesela Hz. Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan zengin kıldığı için intikam almaya kalktılar. tabii ki bu arada sanki Muham­ med'in onların komplosundan haberi olmamış da. Muham­ med'in en yakın arkadaşları bile kitlesel olarak ondan uzaklaşıyorlar ve hatta onu vurmak istiyorlar gibi olumsuz pro­ pagandalar yapılabilirdi. on­ larla kuvvet yoluyla bir kere baş etmesi pahalıya mal olur­ du. Ayrıca başaramadık­ ları şeye (peygamberi öldürmeye) de yeltendiler. Talha'ya.. H e m de deşifre etmiş olsaydı. Ebi Vakkas'a. Onlar hakkında Tevbe suresinin 74. Ebu Musa elEş'ari'ye. inandı­ ğı Allah'ı ona vahiy yoluyla kendileri hakkında yeni bilgi iletiyormuş gibi mucizesini de göstermiş oluyordu. hem fiziki olarak tedbirini almak. Dediğim gibi zaten başka y ö n t e m de mümkün görülmüyordu. hem de Cebrail-Allah kanalıyla Kur'an'a istediği ayetleri eklemektir. kendini korumak. Hâlbuki o küfür sözünü söylediler ve Müslü­ man olduktan sonra kâfir oldular. Komplocuları tespit ettiğine g ö r e bundan sonra yap­ ması gereken.taktik uygulamıştır aslında. . Sad b.. Eğer tövbe ederlerse kendile­ ri için hayırlı olur. ayetini oluşturup ilan etmiş­ tir. Sırf. onu karşısına alabilir miydi? Ebubekir'e. kendi­ sinin de belirttiği gibi hem İslama karşı olanlarda olumsuz etki yapardı: Demek ki bu dinde bir şey yok.. ne yapabilirdi! O zaman tüm lider kadro ona düşman kesilirdi ve Muhammed'in elinde kimse kalmazdı ve yalnız kalırdı. Şayet yüz çevirirlerse Allah onlan dünyada ve ahirette elem dolu bir azaba çarptıracaktır.

' M u h a m m e d ' d e tanrısal boyut var­ sa eşek olayım' diyen kişi. Ayetin bir yerinde şu cümle- 8 Kadi Beydavi." Sanki Muhammed bu suikastçılar hakkında hiçbir şey duymamış da. "Hani dünyada olup biten her şeyi. biz söylemedik. geçmişi. 8 "Eğer Muhammed'in anlattıkları doğruysa.. nasıl oluyor da g e ç m i ş ve gelecek her şeyi bilirim' diyen İçişinin bu cümlesi tanrının hoşuna gitmemiş olmalı ki. . neymiş söylemedikleri şey? İşte az önce özetlediğim gibi. bu ayetle birkaç y e r e mesaj gönderiyor. Cülas bin Süveyd.. bu na­ sıl peygamber" şeklinde alay ediyor. Allah'ından gelen bilgiyle ilk kez haberdar oluyormuş gibi yapıyor. Güya ona baskı yapılınca ben bunu d e m e d i m demiş ve Tanrı için de onun sözü o kadar önemli olmalı ki bu ayeti onun yalanı için göndermiş. geleceği. tabii ki bir taşla iki kuş misali. e ğ e r peygamberse ben eşek olayım" diyerek onunla alay ederken. A y e t t e her şey açık ve nettir: Onlar yemin ediyorlar ki. g e ­ rek görüp az önceki ayeti yanıt olarak göndermiş. hem de onunla alay edenler için. M u ­ hammed bunlardan haberdar oluyor. mucize niyetiyle yukarı­ daki ayeti oluşturuyor. Çünkü Tebük'te bir ara onun devesi kaybolunca. nasıl olur da yanı başında devesi kaybolmuş da nerde olduğunu bilemiyor. ayet açıklamasında.Artık onlar için yeryüzünde ne bir dost ne de bir yar­ dımcı vardır. biliyo­ rum diyen bir Muhammed. İşte Tebük'te hem kendine karşı komplo kuranlar/onu vurmak isteyenler. Bir de 'yanı başında devesini bulamayan Muhammed. tabii ki Muhammed'in bunların söyledikleri hakkında istihbaratı vardı. Müslümanlardan biri. Peki. Tevbe suresi 74. O yüzden hepsine topluca yanıt olabilecek böyle ayetler oluşturup anlatıyordu.

ga­ nimetler.9 Hz. inkarcılar intikam almaya kalktılar" diyor. "Muhammed'i öldürmek demek" şeklinde almıştır.cik d e var: "Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan (Müs­ lümanları) zengin kıldığı için. Bu arada başta Abdul­ lah b. d e v e 9 Tevbe. talan ve çapulculuk. Bu Tevbe suresinde konuya ilişkin oluşturulan başka ayetler de var. Bu ayetlerde söylenen bazı mesajlar şöyle: "Ey Muhammed. bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kılma. Hz. bu yön­ temle işi ayarlamaya çalışıyordu ve tabii ki artık fiziki ola­ rak da tedbirini almaya devam ediyordu. ayet taktiğiyle kendilerini korkutmaya. Peki. onların bağışlanması için sen bile d e v r e y e girsen ben onları affetmem şeklinde ayetler var. M u h a m m e d hadislerinde. Zaten Diyanet d e . kabirleri başında da durma. ancak bunlardan 12'si M u h a m m e d ' e çok yakın isimler olduğu için burada bu rakamı kullanmıştır!). Biraz önce vurgu yaptığım gibi. . Ayrıca on­ lara 70 sefer dua etsen de ben (Allah olarak) kabul et­ m e m . Yoksa başka ne gibi yollarla onları zengin etmiş ki! Aynı ayetin bir yerinde de. başarılmayan bir plandan söz ediliyor. " Yani ey Muhammed. İşte ayette sözü edilen zenginliğin kayna­ ğı budur. arkadaşlarım arasında 12 kişi var ki (aslında Tebük olayına adı karışanların sayısı 15'tir. Muhammed onlarla savaş­ mak yerine. 80 ve 84. M u h a m m e d M e d i n e ' y e gelip savaşlarda elde ettiği ganimetleri yandaş­ larına dağıtınca bunlar zengin olur. bu parçanın olayla ne alâkası var? Bunu da müfessirler şöyle açıklamışlar ve zaten başka tür­ lü de yorumu mümkün değil: Efendim. İşte o plan Tebük'teki suikasttir. Selul olmak üzere muhalefettekiler onların bu duru­ munu kıskanırlar. Yani Allah'ın minnet ettiği zenginlik kaynağı.

10 a. Kays b. 2/363 vd.Ahmet b. Bidaye-Nihaye. ayrıca onlar için bedduada bulunuyor. Velit'in Ukeydir Dume' gönderildiği kısım. müna­ fıklar kısmı. ayeti kısmında çok detaylar var.h) Envârü't-Tenzîl. Selim (yani Ebu Mu­ sa el-Eş'ari) kısmında. Abrullah b. tabii ki Muhammed onların isimlerini ayet­ te belirtemezdi.İbni Kesir. yılı olayları. cilt Tebük kısmı. 3. Yanı sıra Siyer. no: 856-57. f. Bu suikastle ilgili bilgileri içeren e p e y c e İslami kaynak var. Tevbe suresi 74. Bir de ilgili ayetler hakkında uzun tefsirlerde bu bilgiler an­ latılıyor. Halit b. Çünkü o zaman açıkça onları hedef göste­ rirdi ve aralarında savaş başlardı.ibni Ebi Şeybe. h.cilt.Kenz'ül Ummal. e.Müslüm. 5/25 vd.Kadı Beydavi (ö. Abdullah b. Kays (Ebu Musa el-Eş'ari) kısmında. Ebi Tufeyl Amir kısmın­ da. Hanbel Müsned'i. Tabakat kitapları ve hadislerde bu ola­ ya uzunca yer verilmiş.685. parça parça da olsa isimleri de v e ­ rilmiş. M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunanların sayısı 15'ti.İbni Abd'il Ber. Tebük seferi bağlamında. 4/30 ve sonrası. j.. Aynı zamanda İbni Kesir kendi Siyer kitabında.80 81 ve 101 ayetlerinde bu konuyu açık­ lamış. 10 Zaten olay net olarak Tevbe suresinde anlatılıyor. 74. Tevbe suresi. b. g. no: 38259. c.İbni Asakir. 20/616. bazılarında ise yalnız olay anlatılmıştır.. Musannaf. ayette sadece kişile­ rin isimleri yok. i.-l/l 10 Kitab'ül Eyman. d. Tevbe suresi 73 ve sonrası. k.Zadü'l Maad. Yine İbni Kesir kendi Tefsirinde. 32/93 ve devamında. Siyer-i A'lam. Magazi. no: 1639. tartışmasız bir konu. Tabük olayı bağlamında. Burda aynı içerikli birkaç hadis var. Ba­ zılarında bunların sayısı. Sıfat-i Münafikin. Istiab. Hicri 9. İslam Tarih-i.iğne deliğinden g e ç m e d i ğ i sürece bunlar da cennete gir­ meyecekler diyor. Özellikle Suyuti'nin 'Dürrül Mensur' adlı tefsiri.Zehebi. . M e c m e ' ü Zevaid. Baki Müsnedi'l Ensar. Bu kişilerin sayılan hakkında ünlü Kur'an yorumcusu/müfessir Kadı Beydavi kesin rakam belirtiyor: Diğer Kur'an yorumcuları gibi o da olayın detayları hakkında bil­ gi verdikten sonra Tebük seferi dönüşü Hz. no: 424-425. diyor.Heysem.

Öy­ le bir hadis ki. no: 2432. Her ne kadar eften püften savunmalar yapmışsa da (o savunmalarını da yazacağım) benim için önemli olan. no: 16327 ve 16330.İmam Ahmet b. ses getirecek bir hadisi sunuyorum. . buna rağmen yine de değişik kaynaklara ve hatta değişik sayfalara dağı­ tılan bilgiler bir araya getirildiğinde bu konuda önemli bil­ giler ortaya çıkıyor. 1 1 b) İbni Hazm'ın Suikastla İlgili İlginç A ç ı k l a m a s ı Şimdi çok önemli. 4/34-40 Tebuk seferi kısmında. İslam tarihi aşırı derecede sansürlüdür.Beyhakı. Muhammed'i katletme girişiminde bulunan­ lardandır" açıklamasını yapıyor ve devamla. 8/198. İbni Hazm kendi meşhur kitabı Muhalla'sına almış. 5/26 3) Siyer. Hz. Sıfat-i Münafıkin. f.İbni Kesir Tefsiri. Hanbel. hepsini anlatacağım. Müsned adlı yapıtı. b. Hemen hadisi vereyim. halife Ömer.Müslim. Mürted kısmı. ayet. başta Müslim olmak üzere birçok İslami kaynakta bu konuda kanıtlar var. 2)Bidaye-Nihaye. no: 22676. peki ben de onların içinde var mıydım?" diyor. Sünen-i Kübra. Talha bin Ubeydullah ve Sad bin Ebi Vakkas gibi ünlü sahabeler. d. "Halife Ebubekir. Tabük'te Hz. I )Tevbe suresi 74. onun böyle bir hadisi kaleme almasıdır. münafıklar kısmı no: 421-425.Kaldı ki İbni Hazm'ın Muhallası dışında. c. "Aslında bu 11 a. Muhammed'in yanında bulunan Hüzeyfe'den soruyor: "Madem sen o münafıkları tanıyo­ rum diyorsun.. Cilt 1/110. Müsned-i Nasara.Mecme'ü Zevaid. no: 4983. Velit bin Cümey'den.Müsned-i Bezar. halife Osman.Ömer. e. İbni Hazm her ne kadar katılmıyorsa da şunu da yazı­ yor kitabında.

Peki.Velit denen kişi helak olanlardandır. kimse ondan hadis almamıştır. Süveyd gibi bazı Müslümanlar. Aslında bir bakıma bunu söyleyenler haklı. M u h a m m e d de buna dayanarak seferberlik ilan edi­ yor. kökten yalan. İşte bu yalana dayanarak milleti savaşa sürüklediği için. olay nerden kaynaklanıyor. neden mucize yoluyla bu haberin yalan olduğıunu söylemedi! Üstelik nerdeyse bu Tebük seferinde kendisine karşı tertiplenen suikastta öldürülebilirdi d e . Hâlbuki böyle bir şey yok. Boşuna o insanları Bizans'a karşı sava­ şa sürüklemenin ne anlamı var. Muhammed'in vahiy kâtibi ve aynı zamanda Hz. . Müslümanlardan bir grup. 2/989 ve Tarih-i Dımaşk. Çünkü bir ticaret kafilesinin yalanını bil­ meyen bir M u h a m m e d . Suriye'den ticaretten d ö ­ nünce yalan bir haber yayıyorlar: Biz gelirken yolda aşın d e r e c e d e bir hareketlilik gördük. İslam camiasında hiç kimse ondan hadis almamıştır. Muhammed'in sırlarını gizlemekle meşhur ve Tebük'teki suikastta Hz. Muhammed'in gazaları. nasıl diyebilir ki ben gelmiş. Dolayısıyla onun aktardığı bu hadis asılsızdır" eliyor. g e ç ­ miş her şeyi bilirim. Tebük kısmı. 'eğer M u h a m m e d hak ise ben eşek olayım' diyorlar. di­ yor? Hadise şu: En başta Müslim'de birkaç versiyonla ve ayrıca başka İslami kaynaklarda da şöyle bir olay anlatılı­ yor: Hz. yalancı bir insandır. Bunu. Megazi. onların aleyhine ayetler oluştu­ ruyor. az önce de anlattım. 2/34. 1 2 Muhammed bu gibile­ rin dedikodusunu duyunca. Bunun değerlendirmesine g e ç m e d e n . Kesin olarak Bizanslılar Müslümanlara karşı savaş hazırlığı yapıyorlardı şeklinde bir haber. Muhammed'in yanında olan ve bu isimleri 12 Vakıdi. Celas b. farklı bir noktaya değinmek istiyorum. İbni Hazm neden Ve­ lit b. Cümey' yalancıdır.

yalan olduğunu kanıtlamak için az önce­ ki açıklamayı yapıyor. İşte az önce Velit'e dayanan o çok ses getirecek hadi­ si bu bağlamda ele alıyor. İşte İbni Hazm. Muhammed'le birlikte Allah rızası için düş­ manla çarpışan seçme sahabilerdi" diyor. bu hadisleri aktaran kişiler ara­ sında Velit bin Cümey' de var. "Peki Muhammed'i öldürme girişiminde bulunan bu in­ sanların sayısı kaçtı?" diye soruyor. ne olacak sen de cevap ver" de­ yince. güvensiz biri­ dir diyor. "Mademki bu ko­ nuda senden bilgi istiyor. Hüzeyfe'ye dayanan bu ha­ disleri çürütmek. Evet. Bir gün Hüzeyfe ile Tebük'te Muhammed'i katletme girişiminde adı geçenlerden biri arasında şu konuşma geçiyor: Adam Hüzeyfe'den. O yüzden bu işe bulaşanlar zaman zaman onu yoklamak isterdi) Hüzeyfe buna yanıt vermek istemi­ yor. Osman gibileri de var­ mış diyor ve bu şekilde güya kendince az sonra sunacağım o münafıklarla ilgili hadislere g ö l g e düşürmek istiyor. ancak orada bulunanlar kendisine. böyle bir şeyin olmadığını. Dolayısıyla o. Aslında İbni Hazm burada kaş yapayım derken g ö z çıkarıyor. . İbret olsun diye İbni Hazm'ın komik savunması hakkında az sonra geniş bir bil­ gi sunacağım. o münafıkları temize çıkarmak. Gelelim Hüzeyfe'nin hadisine. bu metin en başta Sahih-i Müslim'de (Sıfat-i Münafıkin kısmında) ve diğer birçok İslami kaynakta geçiyor. Allah şahittir. Hüzeyfe şunu söylüyor: "Seni de sayarsak onların toplamı on b e ş olur. Yani.teker teker Hz. Hüzeyfe o olay esnasında Muhammed'le beraberdi ve üstelik Muhammed o kişilerin isim listesini ona teker te­ ker söylemişti. Onlardan bir tanesini az son­ ra sunacağım. bu on beş kişiden on ikisi Hz. (Çünkü insanlar biliyor­ du ki. o suikastta Ömer. Ö y l e ki. Muhammed'den öğrenen Hüzeyfe bin Yeman'a bazı hadisler atfedilir.

halife Ö m e r ondan sormuş: "Acaba ben de o münafıklardan mıyım?" diye. Bir de e ğ e r Hüzeyfe ile tartışan şahıs otoriter biri olma­ saydı. Sansür di­ yorum. o zaman bu hadisi aktaramazlardı. Çünkü bundan asırlar önce o ganimetçi. talancı. mü­ nafıklık yaparsın gibi hem sözlü sataşmalar olurdu. Şayet kör-sağır ol­ salardı. gaddar sisteme karşı bir şeyler yazmak kolay değildi! Kim bilebilir az önceki olayda Hüzeyfe ile tartışan kişinin halife Ö m e r olmadığını! Zaten Ömer'in birkaç kez Hüzeyfe'yi yoklayıp bu konuda ağzından bir şeyler almak istediğine dair bilgiler var. o yüzden bu iş hep sansürlü olmuştur. Peki. hem de kavga ederlerdi. ismi kayıtlara g e ç m e m i ş . Çünkü Hüzeyfe ile o adamın yanında olanlar herhalde ne kördü. ama neden o kişinin ismi kayıtlarda yok diye sorulmaz mı? Burada açık olarak belli oluyor ki.Yani Hüzeyfe ile biri arasında konuşmalar kayıtlarda var. Zaten hadis­ ler zaman içinde çok sonra tedvin edilmiş (yazı haline g e ­ tirilmiş). İşte bu suskun­ luk da haklı olarak insanın aklına kuşku düşürüyor. o kişi çok önemli. Kaldı ki o hadisleri sadece İbni Hazm vermiyor. ancak isim belli değil/geçmiyor: Sadece o münafıklardan biri Hüzeyfe ile tartıştı şeklinde isimsiz bir hadis. bunları ak­ taran birçok ünlü İslam düşünürü var: Onları da ayrıca su­ nacağım. Hüzeyfe hayır yanıtını ver­ miş ve "Artık bundan sonra kimseye bu konuda bilgi ver­ mek istemem" diye de eklemiş. en azından bu tartışmayı izleyenler ona kızardı: Na­ sıl M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunursun. bu bölümde o hadisleri de sunacağım. İbni Hazm şunu aktarıyor: Hüzeyfe münafıkları bildiği için. . İbni Hazm her ne kadar Velit ismi üzerinden hareketle bu gibi hadislerin sıhhatine g ö l g e düşürmek istemişse de. tartışma biliniyor ve bu tartışmanın şahitleri de var. yine konuya ilişkin bazı hadisleri v e r m e y e devam etmiştir. otoriter biriymiş ki. ne de sağır.

Acaba iddia edildiği gi­ bi.. bunu aktaran kişi de güvensizdir. Ancak bu örneklere g e ç m e d e n şu kısa hatırlatmayı yapmak istiyorum: İbni Hazm hicri 456'da vefat etmiş. yok e t m e ve imha söz konusudur.456.ö). Cümey' de vardı). İbni Hazm onlardan alıp kitabında yazmış? İşte ortada ciddi bir silme. İbni Ebi Şeybe de kaynağında anlatmış ve ona 13 İbni Hazm (h.Peki. Çıkarmasına çı­ karmışlar ama yine de profesyonelce bir çalışma yürütme­ mişler.. kimse on­ dan alıntı yapmamıştır' açıklamasının gerçekten doğruluk payı var m ı ? 1 3 Fazla ara v e r m e d e n hemen sıcağı sıcağına İbni Hazm'ın bu iddiasına bir bakalım. İbni Hazm'ın hiçbir gerekçe göstermeden. Peki. 'bu hadis yalandır. Bir kere İbni Hazm'ın güvensizdir dediği Velit'le ilgili İbni Ebi Şeybe (h. sade­ ce Ö m e r ve diğer arkadaşlarına toz kondurmamak için. neden bu hadis senin kaynağından başka (bu kadar açık bir şekilde) diğer kaynaklarda yok? Belli ki ondan önce kayıtlarda var­ mış ki İbni Hazm onlardan almış. Görüldüğü gibi yine bu gibi açıklamalarla bazı bilgi­ leri sızdırmışlardır. buna bakacağız. İslami literatürde güvensiz mi sayılmış. M u h a m m e d ' l e arasında yaklaşık beş asırlık bir za­ man dilimi var. Velit bin Cümey'den gerçekten kimse hadis almamış mı. 1 1/ 221-225. . Muhalla. senden önce hangi yazar nerede yazmış. Yineliyorum: İbni Hazm'dan önce kim/kimler bu bilgiyi kaydetmiş ki. tabii ki sunacağım kanıtlar yine İslami kaynaklardan. Hz. Az önce Müslim'in Ebu Musa el-Eş'ari ile ilgili aktardığı hadisi (ki onu aktaranlar arasında Velit b. sen başta Ömer olmak üze­ re bu isimlerini verdiğin suikastçıların bilgisini nereden al­ dın. 235. yoksa İbni Hazm gibi bir İslam mütefekkiri artık ne diyeceğini bileme­ diği için rastgele mi onu lekelemiş. Ey İbni Hazm.Ö) hadisler almış ve adamı da lekelememiştir.

Zehebi Şem­ settin (h. 20/614-no: 38259-37045 cilt 20/579. Ali ve taraftarlarını tehdit ediyor. o bakımdan güvensizdir diyor. A m a bunu anlatanlar arasında Velit yok. Bişr Ubeydullah b. Ömer'den. Z e y d de babasından alıyor şeklinde geçiyor ve bunu en es­ ki tarihçiler-muhaddisler anlatınca bir sorun da çıkarmıyor­ lar. raviler ve Cerh-Tadil uzmanları. Ebu Hatem. İbni Muin ve Uclî. " H e m güvenilirdir. onun hadislerini olumlu değerlendirmekle birlikte kendisini Hz. ya da evinizi yakarım diye. ama İbni Hazm sudan baha­ nelerle bu "gibi hadisleri aktaranlara kusur bulmaya çalışı­ yor. no: 2556. Musannaf.h). A b durrahman b. A m a ne yazık ki. 6/531. H e m e n açıklayayım. İbni 15 S a d . İbni Hacer Askalâni (ö. hem de birçok hadis aktarmıştır" şeklinde onun hakkında kanaatini belirtmiştir. "sorun yoktur" demiş.ö) gibi ünlü hadis uz­ manları. M u h a m m e d b.0).852. Örneğin.748. "hadisleri güvenilirdir" açıklamasını yapmış. İmam Müzi (h. "Velit bin Cümey' güvenilirdir" demiş. Ebuzer'a. 15 Tabakat.742. Ebi Hatem el-Razi (h. ya g e ­ lin Ebubekir'i kabul edin. A m a ay­ nı Ö m e r gidip Hz. . İbni Hazm bu hadiste nasıl Ömer'i kurtarır acaba! Bu ev yakma olayını daha sonra detaylıca anlatacağım. Hanbel ve Ebu Davud. Ali taraftarı olmalda itham etmiş. Hakim ise. İbni Hazm. Eslem'den.327. bunu yaparken yüzüne g ö z ü n e bu­ laştırıyor. Bezar.ö). Peki. 1 4 İbni Hazm'dan önce iki asırdan da fazla yaşayan bu meşhur hadisçi İbni Ebi Şeybe bunları anlatırken de her­ hangi bir itirazda bulunmuyor. o da Z e y d b. meslektaşları tarafından bile gülünç hale düşüyor. bu kişide sa­ lonca yoktur" demiş. "İmam Müs14 İbni Ebi Şeybe. bu raviler arasında Velit var.herhangi bir sorun da çıkarmamıştır. Cümey' hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: "İmam A h m e t b. İbni Hazm'ın "Gü­ vensizdir. kimse ondan hadis aktarmamıştır" dediği Ve­ lit b.

1 6 Velit ile ilgili değerlendirme sadece bu kadar kişiyle sı­ nırlı değil. d. cilt 9/8. adı g e ç e n hadis yorumcuları Velit hakkında bu şe­ kilde olumlu bir bilgi aktarmışlardır. Şunu da hatırlatayım ki. Cü­ mey' bölümünde.İmam Müzi. 7/129-no: 9370 Velit b. ilgili konu uzmanlarından birçok kişi onun hak­ kında kanaatini belirlemiş ve onun güvenilir bir hadis ravisi olduğunu belirtmişlerdir. 'Cerh-Tadil'. "ibni M a c e dışında baş­ ta Buhari ve Müslüm olmak üzere meşhur Kütüb-i Sitte sa­ hipleri ondan hadis aktarmışlardır" açıklamasını da yapı­ yor. 11/ 1 3 8 v e (2) Takrib-i Tehzib. 17 Marifet'ü Sükat. 16a-Askalani. . Abdulah b. Ancak bunlardan İmam Müzi.Tehzib-i Kemal. c.(l)Tehzib-iTehzib. Cü­ mey' kısmında. Abdullah b. detaylandırmak istiyorum. b. Abdullah Uclî (182-261). Mizan'ül İtidal.Ebu Hatem el-Razi. no: 1943.lim ondan hadis almasaydı iyi olurdu" diye yorum yapmış. Cerh-Tadil denilen hadisleri ve ravileri değerlendiren-kritize eden önemli islam mütefekkirleri­ dir. kimse ondan hadis alma­ mıştır" dediği Velit hakkında islam düşünürlerinin kanaat­ lerini biraz daha açmak. no: 7432 Ve­ lit kısmında.İmam Zehebi. İbni Hazm'ın "güvensizdir.Ahmet b. no: 6713 Velit b. Bunun yorumu zaten yukarıdaki değerlendirmede geçti: "Velit güvenilir 17 biridir" diye kaydetmiş. Kısacası. yoksa e ğ e r ravinin aktardığı bu suikast hadisin­ den haberleri olsaydı. Kanımca. cilt 31/35. bu değerlendirmeyi yapan şa­ hıslar. a. hadis usulü. Velit bin Abdullah b. İbni Hazm gibi onlar da adama bir bahane bulurlardı. bunlar İbni Hazm'ın aktardığı hadisi g ö r m e ­ mişlerdir. Cümey' kısmında.

M u h a m m e d de "Hayır sen g e l m e " demiş ve burada ona "Şehit" sıfatını 18 Tarih'ü Esma-i Sükat. "Velit b. /O Tabakat. ama İbni Hazm'ın hesabına gelmediği için ö y l e kuyruklu bir yalan atmıştır ki. 2 0 İslamda Kur'an'dan sonra en güvenilir hadis âlimleri Buhari ve Müslim başta olmak üzere birçoğu Velit b. ninesinden. 19 Tarih-i İbni Muin. no: 2556. 1 8 c. no: 838. Ben yukarıda hadis uzmanla­ rının d o ğ u m tarihlerini bilerek v e r d i m . diye. M u h a m m e d ' e demiş ki. Kadın vasiyet edi­ yor. Cü­ mey' adındaki kişiden alıntılar yapmıştır. "Bu adam g ü v e ­ nilirdir" d e m i ş . Zaten az sonra bunu örneklerle anlatacağım. "Velit b. Muhammed'in ö n e m verdiği Ümmü Varaka'nın bir kölesi. Haris Ensari'den şöyle bir hadis ak­ tarıyor: Hz. (200-280). Burada güya şu denili­ yor: Kadın Hz.İbni Sad (230). Cümey Huzai. o da Velit b. güvenilir bi­ ridir ve ona ait birçok hadis vardır" şeklinde açıklama yap­ mıştır. tabii ki bu iki kişinin özgürlüğü birinin ölümüne bağlı olunca erkenden onun öl­ mesini ister. Cümey'den. Ebu Naim'den. ölürsem siz de özgürsünüz. . Olay. Kendisi de her ikisini çar­ mıha g e r m e k suretiyle öldürüyor. izin ver ben de Be­ dir savaşına katılayım. Cü­ m e y ' sakıncasız biridir" şeklinde açıklama yapmıştır.b. Sait Daremi. bir de cariyesi varmış. Bu nedenle o iki kişi kadını katlediyor. meslektaşları bile onu utandırmışlardır. bari hastalara bakayım.Osman b. 1 9 d.İbni Şahin Ömer b. Hepsi İbni Hazm'dan en az iki asır önce yaşamış ve sorun da çıkarma­ mışlardır. İlk pratik örneğimiz Buhari'den olsun. 6/531. Ahmet (297-385). no: 1499. o da Ümmü Varaka binti Abdillah b. halife Ö m e r zamanında oluyor.

Sıfat-ı Münafıkin. Cümey md. İşte bu kritik hadisleri aktardığı için İbni Hazm bahane bulmaya çalışı­ yor. b) Tarihi Kebir. hem de Tarih-i Evsat adlı her iki kitabında da Velit'ten söz ediyor. . Kadın Kur'an bildiği için Muhammed ona izin v e 21 Buhari. bunları bilen Hüzeyfe arasında şöyle bir konuşma geçiyor: Şüpheli kişi soruyor. ondan hadis aktarıyor ve olumsuz bir şey de söylemiyor. ben de Bedir harbine katılayım d e ­ mişti ya. "Kimse Velit'ten hadis almamıştır" sözüne karşı Buhari gi­ bi bir hadis âliminden somut bir örnek vermek isterim. Harb. İbni Hazm'ın. sen de bir şehit ka­ dar sevap aldın anlamında. Burada buna benzer kaç hadis daha var. "ma­ d e m adam senden bir şey soruyor sen de yanıt versen ne olur" deyince. o da ninesi ve Abdurrahman b. Orada bulunan kişilerden biri Hüzeyfe'ye. Hallad Ensari'den. M u h a m m e d ' e karşı Tebük'te suikast düzenleyenlerden biriyle. Her ne ise. Çünkü somut örnekler ortada. 1/70. Cü­ mey'den. o da Veki' b. Hadisi aktaran kişilerin sıralaması şöyle: Zübeyir b. Allah aşkı­ na bunların sayısı ne kadardı diye? Hüzeyfe yanıt vermek istemiyor. Kal­ dı ki. Buhari hem Tarih-i Kebir.takmış. Ebu Ah­ met Küfi'den. Muhammed'in en yakın arkadaşlarıydı" diyor. "Seninle birlik­ te onların sayıları on beşti ve hele bunlardan 12'si de Hz. Abdillah b. o da Ebu Tufeyl'den aktararak Hz. 22 Müslüm. A m a tabii ki İslami kesim bura­ da Habbeden kubbe çıkarır. kimse bundan hadis almamış diyor. o da Velit b. ancak ne yazık ki 22 İbni Hazm tutturamamış. Cerrah'tan. bu ikisi de Ümmü Varaka'dan yukarıda g e ç e n hadi­ si aktarıyor. a)Tarih-i Sağir (Evsat). Yani m a d e m o kadar istiyorsun. o da Velit b. no: 2511. Ebu Davud'dan somut bir örnek: Osman b. Hani kadın. Hüzeyfe o kişiye (ismi gizli!). 2 1 Velit hakkında Müslim'den somut bir örnek. Velit b. Cümey'den. Ebi Şeybe.

Hanbel kendi Müsned'inde -üstelik kaç y e r d e . 'madem özgürlüğü­ müz efendimizin ölümüne bağlıdır. biz de bir an önce onun işini bitirelim' demeleri ve gereğini yapmaları. Hanbel. bir de Ebubekir hadisleri kısmında 15 sıradaki hadis ve c. kendi ailesine namaz kıldırsın.. Velit'ten iki yerde hadis almış: Biri. 'hayatta ol­ duğum sürece benim kölem ve cariyemsiniz. Hüzeyfe Hadisleri. İşte ibret olsun. 2 3 Burada daha fazla örnek sunmama gerek yok. az önceki kadının yaptığı gibi. diğeri de Kitabü'l haraç.ak­ tarmış ve İbni Hazm gibi Velit'e herhangi bir sorun da çı­ karmamıştır. no: 571. Az önce kendilerinden örnek verdiğim hadis âlimleri dışında daha birçok İslam düşünürü de Velit adındaki kişiden hadisler aktarmıştır. Namaz. m e z h e p lideri Ah­ met b. Şu da var ki.Ahmet b.Ebudavud. Şunu da ekleyeyim. Ebuzer-i Gıfari hadisle­ ri. imam olsun ve ay­ nı zamanda onun ailesinden bir de kadına erkek bir müez­ zin veriyor. bunu onaylamak. Ebu Davud burada Velit'ten iki hadis akta­ rıyor. Bu insanlık dışı bir olay. Kısacası kadın. tabii ki bu yöntem iki açıdan sakıncalı. aynı hadisi. İslami kaynaklardaki eksikleri 23 a. Muhammed'in Ölümü riyor ki.Bilinmeyen Yönleriyle Hz. biz de onu öldürüp bir an önce hürriyetimize ka­ vuşalım düşüncesiyle kadını katlediyorlar ve halife Ö m e r de onları çarmıha gerdirip öldürüyor. . 1/56 aynı hadis. no: 26738. ben ölürsem kölem ve cariyem özgür olsunlar diye vasiyet edi­ yor. no: 22073-8/542 ve daha ulaşamadıklarım. Bu hadiste şu da anlatılıyor: Kadın. Ümmü Vereke hadisleri. aile içi erkekli-kadınlı bir cemaa­ te imam oluyor. no: 2973. Müsned'ül Kabail. vasiyetle olur. no: 23966-cilt 9/501. Biri. madem özgürlüğümüz kadının ölümüne bağlıdır. Bunlar da. Müsned. b. kadın imam olur mu bölümde. İslamda köle azat etmenin bir yöntemi de.Yani patron. insanı insa­ na köle kılmak. Diğeri de görüldüğü gibi iki kişinin. ben gittikten sonra özgürsünüz' diyor ve onun ölümüyle köle özgürleşiyor.

Ebu Abdillah Muhammed b. etme­ yince ne yapar? Ancak İbni Hazm gibi o da uyduruk bir ba­ hane bulmak zorunda kalır. farkında ol­ madan kendisi de kaynağında yine Velit'ten alıntılar yap­ mıştır. e. 3/186. Sünen-i Kübra. ancak Velit'in de içinde bulunduğu kritik bir hadis var: Hz.Daremi. Abdillah Safar. "Keşke Müslim gibi o büyük alim Velit'ten hadis almasaydı" dediği halde. no: 5353. bunlar da Ümmü Vereke'den aktarmışlar diyor. ilginç bir olay. Evet. Daha bitmedi! Az önce İbni Hacer Askalani'den Velit hakkında alıntı yaptım: Velit'in sicili sağlam diyor. 24 a.kapatmak isteyen islam âlimlerinin ne gibi sahte yöntem­ lere başvurduklarını okur kitlesi bilsin. ancak bir şüphe ortaya atıyor. Yani 24 tam da kötüleyemiyor.İbni Hacer. o da Ahmet b. b. no: 7432 Ve­ lit kısmında.Beyhaki (458). Cümey'. Davud Haribi. Leyla binti Malik ve Abdurrahman b. Telhis.Askalani. İşin ilginç yanı. no: 733. sen kendi aile efradına (içinde erkekler olmak üzere) imamlık yapabilirsin ve üstelik de aynı aileden ona bir de erkek mü­ ezzin veriyor.Hakim (405). d. ibni Hacer bir kere Velit için sağlam rapor vermiş. no: 557. Bir kadının imam olması konusunda var olan hadis hakkında bu kez farklı bir bahane bulmak zorunda. Abdullah b. . (1) Tehzib-i Tehzib. Bunu zaten daha ö n c e aktardım. onunla ilgili artık bir şey diyemez. Muhammed kendi döneminde bir kadına izin vermiş ki. Sünen. c. Halad Ensari'den. tabii ki Ibni Hacer gibi bir İslam âli­ mi kadının imam olmasını kolay kolay kabul etmez. Hallad Ensari pek tanınmış biri değildir diyor. Velit b. Yunus Dabi. 2/57. 1/279 ve 403. 11 / 138 ve (2) Takrib-i Tehzib. Ha­ kim Nisaburi Velit hakkında. Onun bahanesi de şu: Aslında bu hadisi aktaran ravi listesindeki Abdurrahman b. Müstedrek. Üstelik hakimin sıralaması da şöyle: Hadisi.

sıra Nazzâmiye ekolüne gelince. Fatma'nın çocuk düşürdüğünü öne sürüyor.Ö) bazı ipuçları veri­ yor. 25 Esferaini. tiyatro örneği çok ender bulunur. Yine Ömer'in Hz. O bakımdan İsferaini onun hakkında şunu diyor: Bu adam sahabeyi eleştiriyor. hatta deist (yalnız yaratıcıya inanan) biri olduğunu söyleyenler de var. Kendisi kitabında Nazzam'ın görüşlerini anlatırken. 93-104. İbni Hazm gibi tam açık değilse d e . bü­ yük sahabeyi eleştiren bir insan. üstü kapalı olarak geçiyor. bu düşünce akımının lideri Ebu İshak b. ancak net açıklama yok. bir y e r d e şunu ekliyor: Nazzam. Ömer'in bilgisi olduğu hal­ de bunu inkâr ettiğini iddia ediyor diye açıklama yapıyor. filozof görüşlü olduğu için Müs­ lüman yazarlar hep ondan uzak durmuşlar. . Şehristani burada adamın Ö m e r hakkında olumsuz şeyler konuştuğunu anlatırken. el-Ferk'ü beyne'l firek. tabii ki Şehristani bunları anlatmakla aslında Nazzam'ı kötüle­ mek istiyor. Akabe gecesi M u h a m m e d ' e suikast girişiminde bulunduğunu ve yine Ömer'in Hz. İşte Nazzam bunları söyle­ diği için İsferaini onu eleştiriyor. dine sıcak bak­ mıyor. İsferaini (Ö. İbni Hazm gibi isimleri net olarak açıklamıyor. bu kadar açık çelişki. Fat­ ma'yı dövdüğünü iddia ediyor. dengesizlik.Doğrusu. A l i ' y e verildiğini. Fatma'yı dövdüğünü ve bunun sonucu olarak Hz.429) de kendi kaynağında bu suikastla ilgili bazı işaretler veri­ yor.548. özellikle Ebu Hüreyre'ye "En yalancı insan" diyor diye ekliyor. Çünkü birkaç yerde Ömer'in M u h a m m e d ' e karşı geldiğini. s. Nazzam Ha­ life Ömer'i de eleştiriyor. Orada değişik kelam akımlarını anlatırken. Nazzam çok zeki. 2 5 Yine bu konuda Şehristani (Ö. Seyyar (Nazzam) bölümünde bazı işaretlerde bulu­ nuyor. Halifeliğin M u h a m m e d ta­ rafından Hz.

Bunları Nazzam anlattığı için de bir değerinin olmadığını ifade e d i y o r . 2 6 Dine dogmatik v e y a çıkar karşılığı inanan kesim illaki Nazzam gibi düşünenler hakkında bir kılıf uyduruyor; ama kanıtlar güçlü. Ne yaparlarsa yapsınlar gerçeklerin üstünü kapatamazlar. Aslında iftiracı olan Nazzam gibileri değil, bu gibi cılız savunma yapanların ta kendileridir.

c- Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu?
Bu bölümün bir yerinde değindiğim gibi, Hz. M u h a m m e d bu suikastçıları durdurmak, onları korkutmak için tanrıCebrail yöntemini sıkça kullanıyordu. Oluşturduğu ayetler­ den biri de, 'Bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kıl­ ma, kabirleri başında durma ve onlara 70 sefer dua etsen de ben Allah olarak bu duanı kabul e t m e m "şeklindeydi. Durum böyle olunca, bunların listesini bilen, Hz. M u hammed'in sırlarını saklamakla görevli ve aynı zamanda onun vahiy kâtiplerinden o l a n 2 7 Hüzeyfe bin Yeman, bu münafıklardan biri öldüğünde onun cenaze merasimine katılmıyordu. İşte halife Ömer, bu adamın o münafıkları sır gibi sakla­ dığını biliyordu, aynı zamanda kendisinin de bu planın içinde olduğu için her fırsatta Hüzeyfe'nin ağzını yokluyor­ du, acaba Muhammed ve Hüzeyfe ile Ammar'ın bildikleri kişiler listesinde ben Ö m e r de keşfedilmiş miyim endişesi­ ni hep taşıdığı için, fırsat buldukça Hüzeyfe'den soruyordu. Yani sormasının nedeni, kendisinin deşifre olup olmadığı­ nı anlamaktır.
26 Şehristani, el-Milel ve'l Nihal 1/71. 27 Salihi, Sübülül Hûda, 12/391.

d- Halife Ö m e r Ümmii Seleme'yi d e Rahat Bıramıyordu. Ümmü Seleme Muhammed'in hanımlarından ve de çok akıllı biri. Ömer'in bilinmeyen yönleri adlı başlığı altında Hudeybiye kısmında, ondan kısa bazı bilgiler v e r e c e ğ i m . İşte zeki ve güvenilir olduğu için Muhammed bazı sırlarını onunla muhakkak paylaşmıştır. Hatta bu suikastı planlayan­ lardan da haberi olabilir; öyle anlaşılıyor. Ö y l e ki, zaman zaman bu münafıklarla ilgili bazı ipuçla­ rı da veriyordu. Mesela bir ara Muhammed'in, "Arkadaşla­ rımdan öyleleri var ki, ben öldükten sonra artık bir daha beni asla görmeyecekler (ahiretteki hayatı kastediyor), yol­ larımız ayrılır" dediğini söylüyor. Bunu duyan Ebu Musa elEş'ari v e y a Abdurrahman b. Avf (İd ikisi de zaten komplo kuranlar, suikast girişiminde bulunanlar arasında isimleri geçiyor) hemen Ö m e r ' e gidip Ümmü Seleme'nin az önce­ ki sözünü kendisine aktarıyorlar. Ravi burada şunu anlatıyor: Ö m e r bunu duyunca sür'atle Ümmü Seleme'nin yanına gidiyor ve "Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım?" diye soruyor... Kadın da ay­ nen Hüzeyfe'nin taktiğini uyguluyor (zaten uygulamak z o ­ runda; yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı), "Hayır; sen onlar içinde yoksun; ancak senden sonra kimseyi bu konuda temyize çıkarmam/ bilgilendirmem" diyor. Kadının bu ifa­ desi ve Ömer'in kendisinden, "Ben de onlar içinde var mı­ yım?" diye sormasıyla ilgili hadis, birçok İslami kaynakta geçmektedir. Hele İmam A h m e t bin Hanbel, kendi Müsned'inde Ümmü Seleme hadisleri kısmında bu konuda eş 28 anlamlı beş hadis aktarmıştır.
28 a- Ahmet b. Hanbel, Müsned, Ansar'dan kalanların müsnedleri kısmında Ümmü Seleme hadisleri bölümünde. N o : 25284, 25338, 25404, 25439 ve 25471.

e- Bazı İslam Otoriterlerin Ö n e m l i Aktarımları. Burada birkaç İslam düşünürün işlediği bir hadisi sunmak istiyorum. Okuyucu olup biteni doğrudan anlamak ister; tabii ki bu onun hakkı. Ancak benim için daha önemlisi, bilgileri temin ettiğim kaynaklardır. Bir de mademki İbni Hazm gi­ bi bir İslam düşünürü "Hüzeyfe'nin bu konuyla ilgili hadis­ leri zayıftır. Çünkü işin içinde Velit vardır ve kendisi güven­ siz biridir, kimse ondan alıntı yapmamıştır" d e m e cür'etinde bulunup bu kadar açık bir şekilde hakikat dışı konuşu­ yor, ben de kabarık bir listeyi ayrı ayrı sunmakta yarar g ö ­ rüyorum. Çünkü konu çok hassas. Gerçi hemen hemen tü­ münün içerikleri aynı. Dolayısıyla bu metni toplu halde v e ­ rip kaynakları dipnot olarak ekleyebilirdim; ancak belirtti­ ğim gibi, konunun önemi için ayrı ayrı sunmak bence da­ ha uygun. Burada İslam düşünürlerin yazdıklarını aktarırken, ilk başta hem Kur'an'la ilgili tefsir yazan, hem de siyer, tabakat, tarih ve müsnedler olmak üzere birçok alanda ciltlerce eser bırakan ünlü İslam düşünürü İbni Kesir'le başlamak is­ tiyorum. Bakalım halife Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında bu ko­ nuda nasıl bir diyalog gerçekleşmiş v e y a Ömer'in sorduğu soru neymiş.

b- Taberani, Mucem'i Kebir, 23/394. Ümmü Seleme hadisleri bölümünde, no: 941. Ravi, Şakik. c- Heysem, M e c ' m e ' ü Zevaid, 1) Nifak konusunda, no: 430, 1/110 ve 2) halife kısmında, no: 14449 cilt 9/8. Bezar'dan alıntı yapmış. d- İbni Kayyım el-Cevzi, el-Igase... 11. bab. e- Kenz'ül Ummal, no: 31491 Masruk'tan aktararak. f- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 44/307. Burada iki hadis alır.

İbni Kesir (h.774.ö): Hz. Muhammed'i öldürmeye gelen Müslümanların sayılarının 12-15 olduğunu, Hz. Muham­ med'in, onların isimlerini hem Hüzeyfe, hem de Ammar'a söylediğini ve sır gibi saklamalarını istediğini belirtiyor; İb­ ni İshak'a g ö r e H z . Muhammed bu isim listesini yalnız Hüzeyfe'ye söylemiş diye de ekliyor. İbni Kesir burada İmam Beyhakı, Müslim ve İmam A h m e d ' d e n de alıntılar yapıyor. Bu komploculardan 12'sinin Muhammed'in çok yakın ar­ kadaşı olduğunu, birkaç kaynak ve sağlam hadis göstere­ rek belirtiyor. (Zaten bunların sayısıyla ilgili Buhari, Müslim ve diğer İslam'ı kaynaklarda hadisler var, yeri gelince onla­ rı da aktaracağım)... İbni Kesir devamla kendi tefsirinde Tevbe suresi 74. ayetinde ve yazdığı siyer kitabıyla Bidaye-Nihaye kitabın­ da bu olayı detaylıca ele alırken, o suikastı düzenleyenler­ den biri, bir ara Muhammed'in arkadaşından soruyor, on­ ların sayısı 14 kişiydi değil mi diye. A d a m da, "Seni de sa­ yarsak sayılan 15 olur yanıtını veriyor" diye bilgi veriyor. İbni Kesir burada, soruyu soran kişinin ismini vermiyor. An­ cak konuya hem Tevbe suresinin 101. ayetinde değinirken, hem de kendi siyer kitabında yer verirken, Ömer'in ismini açık olarak veriyor. Hadis şu: Ömer, Hüzeyfe'den, "Acaba ben de o münafıkların lis­ tesinde var mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Hayır-, sen yoksun; ancak bu konuda bir da­ ha açıklama yapmak istemiyorum" diyor. Dediğim gibi, İb­ ni Kesir, Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında geçen bu diyalog için birçok kaynağında yer ayırmış ve üstelik de İbni Hazm gi­ 29 bi hiç kimseye de çatmamıştır.
29 a- el-Bidaye ve Nihaye, h. 8yılı olayları, Tabuk seferi kısmında, Hz. Muham­ med'in Tebuk ikameti bölümünde, cilt 7/185. b- Es'Siret'ü Nebeviye, 4/34 vd.

Ahmet bin Hanbel (164-241): Tebük suikastı olayını anla­ tırken uzunca bir hadisin ortasında Ammar'la birinin arasın­ da şöyle bir diyalog geçtiğini aktarıyor: Yine diğer kaynak­ lardaki gibi bunların sayısı soruluyor ve Ammar, "Eğer se­ ni de eklersek bunların sayısı 15 olur" şeklinde karşılık v e ­ riyor. Yani burada yine kişinin ismi m e ç h u l . 3 0 Üstelik İmam A h m e t bin Hanbel bu hadisi, Velit bin Cümey'den aktarıyor ve sıralamayı şöyle yapıyor: Bu hadisi Yezit adındaki kişi Velit bin Cümey'den, o da Ebu Tufeyl'dan aktarmış diye d e v a m ediyor. Hani konunun başında İbni Hazm, "Bu Velit b. Cümey'den kimse hadis almamış, yalancının biridir" di­ ye rastgele onun hakkında olumsuz karar vermişti! İşte böyle: Almış mı almamış mı, durum ortada. İmam Taberi (Ö.3I0): Kendi tefsirinde şunları aktarıyor: Hz. Ömer Hüzeyfe'den, "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye sormuş. O, "Hayır sen yoksun; ancak bir da­ ha da bu konuda açıklama yapmayacağım" demiş. Taberi, kendi meşhur tarihinde de değişik konularda buna değini­ yor. Ayrıca Tehzib-i Asar' adlı yapıtında çok farklı bir bil­ gi de veriyor. Burada Nezal adındaki kişiden şunu aktarı­ yor: Biz bir toplantıda Hüzeyfe ile birlikte Hz. Osman'ın yanındaydık. Osman, Hüzeyfe'yi tehdit etti, senden bazı şey­ ler duyuyorum, senden başka doğru insan yok mu diye... Hüzeyfe yemin içti ki ben bir şey d e m e d i m . Hâlbuki Hü­ zeyfe daha önce bize bir şeyler demişti; ancak Osman'ın tehditlerine karşı inkâr etti. Osman gidince biz ondan sor­ duk, bu da ne? Hüzeyfe şu yanıtı verdi: Ne yapayım; bu
c- Yine İbni Kesir'in Kur'an tefsiri, Tevbe suresi 74, 80, 84 ve 101. ayetleri kısmında anlatıyor. 30 Ahmet b. Hanmel Müsned, Baki müsned-il Ansar, Ebu Tufeyl Amir b. Vâil hadisi.

şekilde ayarlamak zorundayım; yoksa daha kötü olur. Evet; bunu anlatan tarihçi ve aynı zamanda meşhur müfessir/Kur'an yorumcusu İmam Taberi. 3 1 Burada Hüzeyfe'nin niçin Ö m e r ' e "Sen o listede yoksun" demesinin asıl nede­ ni belli oluyor: Korku. Yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı! İbni Ebl Şeybe (t59-235): Münafıklardan biri ölüyor. Tebük'te Hz. Muhammed'in devesini çeken Hüzeyfe adında­ ki kişi, o adamın cenaze namazına katılmıyor. Bu Hz. Ömer'in dikkatini çekiyor ve Hüzeyfe'den soruyor: Acaba bu da sözü edilen o münafıklardan mı diye? Hüzeyfe "Evet" diyor. Ö m e r yine soruyor: Peki benim de onların içinde ismim geçiyor mu? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve "Ar­ tık bu konuda kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. 3 2 Ebubekir Ahmet b. Bezsır (h.292.ö): Bu konuda A ' m e ş Ebu Vâil'den o da Hüzeyfe'den alıntı yaparak, münafıkları bilen Hüzeyfe'den şöyle bir olay aktarıyor: Hz. Ö m e r bir cenazeye çağırılıyor. Hüzeyfe ona dur diyor/gitme, bu da o münafıklardandır eliyor. Bunun üzerine Ömer, "Allah aş­ kına ben de onlardan mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Ha­ yır; ancak bu konuda bir daha kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. Ayrıca burada hadisin dipno­ tunda başka birkaç kaynağın da isimleri veriliyor. 3 3

31 Cami'ul-Beyan Tefsiri, Tevbe suresi 101. ayetin açıklama kısmında. Bir de başka bir kitabı Tehzib'ül Asar'da buna yer vermiş, no: 1484, cilt 4/202. 32 Musannaf, Kitab'ül Fiten, no: 37390, cilt= 21/162. 33 Müsned-i Bezar, 7/293. no: 2885.

Ebu Yusuf Yakub b. Süfyan Besevi (h.277 ö.): Besevi, bu münafıklardan biri ölünce Hüzeyfe onun cenaze merasimi­ ne katılmıyor. Ömer, "Bu da o bilinenlerden mi?" diye so­ ruyor. Hüzeyfe "Evet" yanıtını veriyor. Ömer yine soruyor: Allah aşkına ben de onlardan mıyım? Hüzeyfe, "Hayır, an­ cak bundan sonra bu konuda kimseye açıklama yap­ mak istemem" d i y o r . 3 4 Ebubekir el-Helal (234-311): Hanbelî Mezhebi'nin önemli isimlerinden olan bu kişi, münafıklardan biri ölüyor, bu arada Hüzeyfe b. Yeman onun cenaze merasimine ka­ tılmıyor. Halife Ö m e r soruyor: Acaba bu ölen kişi münafık­ lardan mı? diye. Hüzeyfe, "Evet? diyor. Ö m e r yine soru­ yor: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve ekliyor: Artık bundan sonra bu konuda açıklama yapmak istemem diyor. 3 5 Rabl' b. Habib el Basrl (h.75 ? ö.): Bu yazar Müsned'inde şunu aktarıyor: Bir gün Hüzeyfe b. Yeman Hz. Ö m e r ' l e kar­ şılaşıyor. M e ğ e r o sırada Ö m e r de bir cenaze merasimin­ den dönüyormuş. Ömer Hüzeyfe'yi eleştiriyor; Hz. Mu­ hammed'in sahabilerinden biri ölüyor, sen artık cenazelere de katılmıyorsun diyor. Hüzeyfe, bilmiyor musun ki Hz. Muhammed'in bana söylediği sırları/gizli emanetleri var! Ö m e r yine soruyor: Acaba bu ölen kişi onlardan mı? Hü­ zeyfe, hey Allah'ım bu da onlardandır diyor. Ömer, peki ya ben de onlardan mıyım? A d a m hayır diyor ve bir daha da bu konuda konuşma yapmak istemediğini belirtiyor. 3 6

34 Besevi, El-Marifet'ü ve'l Tarih, 2/769. 35 Es-Sünne, no: 1288/ cilt, 4.. Bab'ü münakehet'il Mürcie kısmında. 36 Sünen-i Rabi, 4.cilt Cabir b. Zeyd hadisleri kısmında. N o : 929.

Osman olmak üzere en büyük sahabiler ondan genel ve özel fitneden sorup bilgi almak isterdi. ancak onların isimleri­ ni söylemezdi. hayır" d e d i m ve bir daha bu konuda soru sormak istemem karşılığını ver­ dim. herhangi bir raviyi de lekelemiyor. "Ben camide oturuyordum. ama bir daha geri dönüp bana baktı ve bir daha ya­ nıma gelip şunu sordu: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım. yılı olayları kısmında aynı şeyleri anlatıyor. 38 Muhtasar'ü Tarih-i Medinet'il Dımaşk. " H e y Allahım.h): İhya'ül Ulum adlı yapıtında şunu yazıyor: Hüzeyfe. Hüzeyfe. İmam Gazali (ö. Ben de. münafıkları bilirdi. ben de o münafıklardan mıyım diye? Hüzeyfe de.h): Bu daha farklı bir biçimde aktarıyor olayı. O sırada Ö m e r ağlamaya başladı" diye aktarıyor. 3 8 Ebül Feda da kendi kitabında h. az ileride Osman'ın Hüzeyfe'yi tehdit ettiği bölümde sunacağım. 1/131-132. Hatta halife Ö m e r kendisi için de ondan sorardı. Açıkçası bu konu hakkında var olan kaynak ve yazar isimleri yazmakla bitmiyor. tabii ki bunları anlatırken de İbni Hazm gibi. 3 7 İbni Asaklr (57t. sır vermiyordu. yanımdan ha­ life Ö m e r geçti ve sordu: Falanca öldü ben de merasimine katıldım dedi ve kapıya kadar gitti. fakat o. 37 İhya'ül Ulum. kimler münafıklar diye hep ondan sorarlardı. Başta Ömer.N e d e n Hüzeyfe sürekli "Bir daha da bu konuda konuş­ ma yapmak istemem" demiş? Bunun yanıtı yine onun açıklamalarında var: O açıklamayı. dedi. . nerdeyse çıkmak üze­ reydi. 6/253.505. 9. "Hayır" yanıtını veriyordu şeklinde bilgi veriyor.

İbn-i Esir (Ö. 1/391. Zaten Hüzeyfe bir sözünde. O "Evet. Müs­ lim'den. Bu arada Ömer. Daha önce de belirttim. Evet. Ravi zin­ cirine g ö r e . Heysemi'nin bu kitabını tahkik eden Habibürrahman. davet edildiğin ölü kişi bu münafıklardan­ dır. Daha sonra ona. Ben "hayır" dedim ve bir daha da bu konuda kimseye açıklama yapmayacağım dedim. bir gün Ö m e r ona. Gayas Abdülaziz b. Allah aşkına ben de onlardan mıyım? diye sordu. A ' m e ş ' t e n . . Kalkıp gitmek üzereyken ben onu tutup kendisine otur d e d i m . Muham­ m e d münafıklar hakkında Hüzeyfe'ye bilgi verdiği için. 3 9 Bellidir ki Ömer. Hüzeyfe b. Ebu Vail'den. hem de Ammar'dan konuya ilişkin ör­ nekler veriyor kaynaklarında. Hüzeyfe'den verilen örnekle d e v a m edeyim. Abdülvahid b. no: 831. Tebük olayında Muham e d ' l e birlikte olan ve suikastçılar hakkında bilgi sahibi olan hem Hüzeyfe. Hüzeyfe'den aktararak şunu anlatıyor: Halife Ö m e r bir cenazeye çağrıldı. ancak adam korkudan olsa gerek sır v e r m e m e y e d e v a m etmiş. Yeman kısmında. yazarın çoğu hadislerinde yorum yaptığı halde 39 Üsd'ül Gabe. ancak isim v e r e m e m " d i y o r . 4 0 İlginçtir ki. Heysemi (735-807): Bu yazar. "Acaba bana bağlı insanlardan münafık olan var mı?" diye soruyor. belki adı bir y e r d e açıklanır kor­ kusuyla. dedim. değişik vesilelerle hep Hüzeyfe'yi yoklamış. "Eğer bildiklerimi açıklasam beni öldürecekler" şeklinde bu konuşmamanın nedenini çok açık bir şekilde belirtmiş.630): Bu konuda şunu aktarıyor: Hz. hali­ fe Osman'la Hüzeyfe kısmında bu olayı geniş bir şekilde anlatacağım. 40 Keşfül Estar. bunu anlatan Hüzeyfe'nin kendisi.

Demek ki çok önemli biriy­ miş. Hadisi rivayet eden Ebu Tufeyl. .burada sadece. Kanımca bu başlığı sonlandırana kadar o açıklanmayan. no: 425 münafıklar kısmında. Zavallı biri olsay­ dı herkes onun ismini yazardı. Aynı Heysemi bu kez de başka kaynağında A m mar'dan örnek veriyor. Mesela Heysemi hem Ammar'dan. Ancak "Seni sayarsak sa­ yı 15 olur" hadisi hakkındaki isim belirsizliği hepsinde he­ men hemen aynı. Belli ki bu konu çoğu İslam akademisyenlerin dikkatini çekmiş ki. "seni de sayarsak sayı 15 olur" yanıtı­ nı verdiğini aktarıyor. İbni Hacer Askalani (773-852): Bu konuda Ö m e r ' l e ilgili şunu aktarıyor: Tebük baskınında Hz. daha doğrusu makaslanan isim hakkında bir netlik oluşa­ 41 cak. Bir kere otoriter biri olduğu kesin. Ammar ile o komploculardan biri arasında pek uygun ol­ mayan tartışmanın geçtiğini ve sonunda o adamın A m mar'dan. (İmam A h m e t bin Hanbel de bundan aktarmıştı.l/110. kaynaklarda buna hayli yer vermişler. "Peki bu münafıkların sayısı kaçtı?" diye sorduğu­ nu ve Ammar'ın da. hem de Hüzeyfe'den örnek vermiş. Yeman. Muhammed'in ya­ nında olan ve münafıkları bilen Hüzeyfe b. İbni Kesir birçok kay­ nağında bu konuya yer vermiştir. bu hadisi aktaran kişiler güvenilirdir diye not düşürmüş o kadar. tabii ki Tebük baskını na­ sıl gelişmiş bunu anlatıyor. daha ön­ ce sundum) Olay şöyle anlatılıyor. Yine az önce belirtildiği gibi. Daha sonra hadisin bir yerinde. ölen bi­ rinin cenaze merasimine katılmayınca Ö m e r soruyor: "Acaba bu da o münafıklardan mıdır ki gelmedin" diye? 41 Heysemi: M e c m e ü Zevaid.

"Hayır" diyor. Dolayısıyla toplu halde de verilebilirdi. Ömer yine soruyor: "Allah aşkına ben de onlardan mıyım?" Adam. cilt 14/702. Bu arada Hüzeyfe'den sormuş. daha önce sundum.A d a m "evet" diyor. no: 3623. "ben de münafıklardan mı­ yım?" O. Haddar) kısmında. Hüzeyfe bin Yaman hadisleri kısmında. 4 3 Biliyorum.Ö). . Kays b. "hayır" demiş. ver­ diğim kaynakların konuya ilişkin içerikleri hemen hemen aynı. Hüzeyfe "evet" demiş. bunu bilemiyoruz! 4 2 Hindi (888-975): Hindi bu konuda iki farklı hadis almış. Ömer gerçekten ağlamış mı veya ağlamışsa acaba neye ağlamış. Bu arada Ö m e r ağlıyor. bu kez Hüzeyfe b. 36961-36962. konu çok hassas. "Peki. Yeman onun cenaze merasimine katılmayınca Ömer ondan sormuş. Hatırlanacağı gibi Ömer'in ağlamasıyla ilgili bilgi İbni Asakir'in kaynağında da vardı. "Aslında Hüzeyfe Ebu 42 Metalib-i Aliye. Ebu Musa'el Eş'ari (Abdullah b. "bu da o münafıklardan olduğu için mi cenaze merasimine katılmadın" diye. "hayır" demiş ve "bir daha da bu konuda açıklama yapmayacağım" diye eklemiş. "peki ben de onlardan mı­ yım?" Hüzeyfe. Selim b. "bir kişi var" demiş ve adını vermemiş. 43 Hind. ölen birinin cenazesine halife Ö m e r çağmlınca Hü­ zeyfe " g i t m e " demiş ve Ö m e r gitmekten vazgeçmiş. Burada ayrıca başka yazarların da bunu aktardıkları belirtiliyor. adamın biri ölmüş. O yüzden her yazarın yorumunu ayrı yazmayı yeğledim. Ö m e r bir daha sormuş. Tevbe suresi tefsiri. Bi­ rinde. f) S a n s ü r e S o m u t Ö r n e k İbni Abdi'ü Ber (463. Bir diğer hadiste. mahiyetimde çalışanlardan var mı böyle biri?" Hüzeyfe. A m a daha ön­ ce de belirttim ki.

"Kur'an'ı bilen çoğu insanlarımız bu savaşta öldürüldü. Kays b. olayı aktaranların konuya ambargo koydukları belli. Çünkü Ö m e r 44 İstiab. Ebu Musa el-Eş'ari kısmında diğer adı.Musa el-E$'ari hakkında kötü şeyler anlatmış ancak onları yazmaya dilim varmıyor. hem sırlarını sak­ layan/güvenilir bir kişiydi ve en önemlisi d e . no: 36969. Mesela kendisi hem M u h a m m e d ' e vahiy kâtipliği yapıyordu. Allah onu bağışlasın. Kenz'ül Ummal. Şöyle v e y a böyle. 45 açıklasaydı onu ortadan kalrıracaklardı. Demek ki bildiği o kadar vahim şeyler varmış ki. İnanın ki suyu ağzıma getirmeden hemen orada öldürüleceğim" diyor. 45 Hindi. Artık o andan itibaren Kur'an'ın biraraya/kitap hali­ ne getirilmesi için çalışmalar yürütülür. kendi arkadaşlarına. Kendilerince haklı olabilirler. Hüzeyfe'de bulunan özellikler başka sahabilerde kolay kolay bulunmazdı. Abdullah b. "Bil­ diklerimi açıklamam şuna benzer: Diyelim ki bir nehir kenarında oturmuş avucumla o nehirden su alıp içiyo­ rum ve o sırada da bildiklerimi açıklıyorum. Ben bunu. no: 1639. elimde olan başka bir çalışmamda daha teferruatlı bir şekilde işle­ y e c e ğ i m . zaten adamcağız korkudan bir şey de diyemiyordu. . Kaynaklarda Hüzeyfe'nin. İşte Hüzeyfe böyle biriydi. Zaten daha sonra meydana gelen hakem olayında onun durumu ma­ lum" şeklinde geçiştiriyor ve sözünü ettiği o kötü şeyleri yazmıyor. dolayısıyla elimizde bir kitap yok. Kaldı ki. 4 4 Şu da bilinmeli ki. Hüzeyfe. Kur'an'ı kitap haline getirme önerisi ondan gelmiştir. Olayın özeti şu: Ebubekir zamanında Müslüman ordusu bir savaşta büyük zaiyat veriyor. Selim. Hüzeyfe hadisleri. Onun için bu konuda bir tedbir alı­ nırsa iyi olur" şeklinde bir fikir ortaya atar ve önerisi kabul görür.

Sormak lazım: Ömer'in sorusuna karşı Hüzeyfe'nin. İşte M u h a m m e d ' i n baş e d e m e d i ğ i Ömer'le. A m a görül­ düğü gibi onun o büyük uydurmasına meslektaşları bile onay vermemiş. İbret olsun diye bu kadar d e taylandırdım. senden başka doğru dürüst Müslüman y o k mu. onları y o k edebilirdi. "Kimse Velit'ten hadis almamış" sözüne bu kadar açıklama getirdim. ün sahibi olmuş bir­ çok yazar. uzattım. "Nedir bu senden duyduklarım. Bu konuda İslam âleminde güvenilir. "Evet. Hüzeyfe gibileri nasıl baş edebilir ki! O yüzden Ö m e r ne kadar bu konuda onu zorlamışsa. Hüzeyfe hep mecbur kalıp "efendim sen bu münafıkların listesinde yok­ sun" demiştir. Muhamm e d ' e çok baskı yaptığı ve Hz. sen de o listede varsın" d e m e s i mantık işi olur muy­ du? Bir kere adamın çok rahatsız olduğu şu sözünden de belli: Bundan sonra artık bu münafıklar konusunda açıkla­ ma. dini hocaların hesa­ bına g e l m e d i mi onlar için çamur atmak kolay. 46 Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda buna bir bölüm ayırdım. 4 6 Bu konuda ileride halife Ö m e r kısmında bazı somut ve çarpıcı örnek­ ler sunacağım. Aslında Ömer'in. Kur'an'ın oluşturulması konusunda Hz. kendi eserlerinde şunu anlatıyor: Halife Osman bir gün Hüzeyfe'yi. Muıhammed'in de her ne­ dense onun etkisi altında kaldığı ve onun baskısıyla birçok ayet oluşturup Kur'an'ına aldığı biır g e r ç e k . İşte böyledir: Mollaların. g) Halife O s m a n ' ı n Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması. İşte İbni Hazm'ın bir sözü yüzünden konuyu ne kadar detaylandırdım.gibileri çok acımasızdı. konuşma yapmak istemiyorum diyor. . tek sen mi olayları biliyorsun?" diyerek tehdit ediyor.

halife Osman'ın niçin Müslümanlarca katledildiğinin nedenleri kısmında daha detaylı anlatacağım. Hüzeyfe'yi ortadan kaldırabilirdi. "Hayır bir şey d e m e d i m ve seni g ö r d ü m göreli de hep sevdim" karşılığını veriyor. adeta o an için ölümü g ö z e alıyor. Kısa bir örnek vereyim.Hüzeyfe. Hüzeyfe gidince. "konuyu kapat" demesinin asıl nedeni. Osman'a küskün ve hatta kızgın olan halk bunu duymasın. onlardan birinin de Os­ man'ın Ammar b. Osman'la bu ikilinin (Hüzeyfe-Ammar) arası hiç iyi de­ ğildi. Zaten çoğu İslam tarih­ çisi Osman'ın Müslümanlar tarafından feci bir şekilde öldü­ rülmesinin nedenlerini sayarken. sonuçta Muaviye'yi Çağırıp ko­ nu hakkında onu bilgilendiriyor. İkili (Hüzeyfe ve Ammar) bu münafıkları bildikleri için hep ha­ lifelerin hedefi halindeydiler. Sonuçta Osman onu o toplantıdan kovuyor. Muhammed'e suikast girişiminde bulu anları kastediyor) öküz gibi ortaya çıkacaksınız/teşhir edileceksiniz ve deve gibi kesileceksiniz (hani devenin kesimi çok zormuş. İyi politikacı Muaviye. "Çağırın bir daha gelsin" talimatını veriyor. rahatsız etmek. Osman adamlarına. Bunu. ko­ nuyla ilgisi nedeniyle kısaca bir d e ğ i n m e d e bulundum. İşte Hüzeyfe ile kavgasının asıl nedeni buna dayanır. Gaye onu o şe­ kilde üzmek. "Konuyu kapat" diyor ve tartışma orada noktalanıyor. Burada. Buna sinirlenen Osman. yoksa Osman halifeydi. Yaser'i komalık yapması olarak belirtiyor.. "Sizler (Os­ man da dâhil. Artık buna dayanamayan Hüzeyfe. Hatırlanacağı gibi Tebük komplosunda halife Osman'ın da adı vardı. A m ­ mar' ı d ö v e d ö v e komalık yapıyor. Bunu daha önce İbni Hazm'dan aktardım. Mesela halife Osman. Hüzeyfe geri gelince Osman bir daha tehditler savuruyor. Muaviye'nin. . bunu kastediyor)" diyerek çok ağır ifadelerde bulunuyor. toplum içinde haysiyetiyle oynamak..

g e l bir şeyler yapalım diye. hayır olumsuz bir şey d e ­ medim şeklinde karşılık vermiştir. Bu konuda Osman'a tepki gösterenler de vardı. Hüzeyfe'nin. Hz. zarar görürüm" karşılığını v e ­ riyordu. bir bakıma kendi­ ni kaybettiği için söyledi d e m e k doğru olur. Ali teklif ettiği halde A m m a r yardımcı olmak istemem diyor. ona psikolojik ve fiziki baskı kurma­ sından kaynaklanıyor: Artık dayanamadı. Hatta İbni Kuteybe. Bir ke­ resinde. Hz. Ali ve Sad b. Daha enteresan örnekler de var Hüzeyfe ile iliği. "Bilsem ki içimdeki sırları açıklasam her sözcük için yirmi kırbaç ceza alırım. arkadaşlarının yanında farklı beyanatlarda bulunduğu için bazıları (Nazzam) tarafından eleştirildiğini yazıyor. Osman kısmında bunu biraz açacağım. Her iki insan da (Hüzeyfe-Ammar) iyi niyetli kişiler ol­ dukları için halk onları seviyordu. Osman'ın yanında farklı. Mesela.Halife Osman Müslümanlar tarafından ablukaya alının­ ca. 4 7 Hâlbuki bence bu ağır eleştiriyi Hüzeyfe haketmemişti. Çünkü Hüzey­ fe hep hayati tehlike taşıdığının farkındaydı. birçoğu Osman'ın bu haksızlığına karşı rahatsızlık duydu. yoksa daha kötü olur. yine de söylerdim/buna razıy47 İbni Kuteybe. Tevil u Muhtelif il Hadis. "sen Osman'a hayır diyorsun.. Ebi Vakkas Ammar'ı da çağırırlar. ancak tek başı­ mıza kaldığımızda aksini. Osman onlara hakaret edince insanlar bunu kabul etmedi. farklı şeyler söylüyorsun neden acaba?" diye sorduklarında o.. Aslında Osman yukarıdaki soruyu ne kadar Hüzeyfe'ye yöneltmişse. 84. o hep inkâr etmiş. Onun az önceki o sert reaksiyonu (eşek-deve benzetmesi). "Ben böyle yapmak zorun­ dayım. 54 . Çünkü adamın hayati tehlikesi söz konusuydu. arka­ daşları ona. Osman'ın onun üzeri­ ne fazla gelmesinden.

İbni Asakir. 6/252. s. 1083. bu açıkla­ malar durumun ne kadar vahim olduğunu kanıtlıyor.Zehebi. g.İbni Şebbe.İbni Ebi Şeybe. d. 4 8 h) Hz.Taberi. Musannaf. . Onun içindir ki Hz. Bir diğer sözünde. Tehzib-i Asar. Siyer'ü A'lam. 49 a.Zehebi.İbni Asakir. yoksa bunları nerden bilsin. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri.Hakim. detayları ve münafıkların isimlerini bilen biriydi.21/307.no: 76. Demek ki 48 a. Razzak. 72 ve 84. "Ben pek fazla konuşmak is­ temiyorum" diyor. f. i. Siyer-i A'lam. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. 6/252-261 ve 2-)Tarih-i Medine-i Dımaşk. 597 no: 1484. s. M u h a m m e d ' e çok bağlı biri olmasından dolayı mutlaka söylemiştir. Bunun nedenini soranlara da. e. onu haber­ dar etmemesi mümkün değil. Ali'ydi: H e m amcaoğlu. no: 8753 ve no: 36315-36316. h. "Hüzeyfe öyle bir insandı ki. Hz Ali. Ali ile birlikte Hüzeyfe'yi konuşuyorduk. 2/363. serbest bırakırsam başıma bir şeyler getirir" ya­ nıtını veriyor. 4 9 tabii ki burada büyük ihtimalle Muhammed bu komployu Hz. no: 20974-11/450. b. "Dilim kurt gibidir. b. Medine Tarihi. 1-Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Te'vil'ü Muhtelifi'l Hadis. Artık bundan her şey anlaşılıyor.dım" diyor. s. Nezar b. A l i ' y e de anlatmıştır.Kenz'ül Ummal. Tarih-i Medine. 12/294.2/233-234 ve 3/1084 A ' m e ş yoluyla: İbni Ebi Şeybe (21/307) dipnotunda. c. Çünkü ona en yakın isim ve onu koruyacak en güçlü kişi Hz. Kendisi bu konularda gerçekten bilgi sa­ hibi bir insandı" d e d i .İbni Kuteybe. Müstedrek 3/381. Ali Hüzeyfe hakkında az önceki açıklamaları yapıyor. Sebre anlatıyor: Bir gün Hz. büyük skandallan. c. Musannaf. hem damadı ve hem de savaşlar­ da gösterdiği performansıyla askeri yönü ve tabii ki Hz. no: 38837.İbni Şebbe. 2/368. Çünkü çok ciddi ve hayati bir konu.A.

"Muhammed'den duydu­ ğum bazı önemli şeyleri anlatacağım. Bedir savaşına katılan Medinelilerden birinci tabaka kısmında. Übey'in eceliy­ le öldüğüne inanmıyorum.Ü b e y bin K a ' b ' d e n Ö n e m l i Bir A ç ı k l a m a . Kimi rivayetlere g ö r e de. büyük ihtimalle sistem çökerdi. A m a ne yazık ki o cuma g e l m e d e n per­ şembe günü vefat e d i y o r . i.İbni Sad. Ali'nin Hüzeyfe hakkında yaptığı az önceki açıklamalardır. Siyer-i A'lam. d. Çünkü tüm bu zanlılar söylenseydi. cilt 1/399. 4/203. b. Bu arada Übey. 1) Tarih'u Medinet-i Dımaşk. Uteyy bin Dumre adında biri çok uzaklardan g e l i p Übey bin Ka'b'den bazı bilgiler öğrenmek ister. Çünkü bu kadar önemli insan düşman ilan edilseydi. Tehzib-i Kemal. Übey bin Ka'b kısmı. Bana g ö r e Übey'i ortadan kal- 50 a. Hz. ancak çeşitli nedenlerden dolayı o da onları saklı tutmuştur. 7/340.no: 279.Hz.Sen de diğer iki kişi gibi bunları saklı tut. 2) Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. yaşatacak mısınız hiç de umurumda değildir" di­ yor. cilt 1/270. Tabakat. Yani farklı hesaplar yüzünden s ö y l e n m e m e y e ça­ lışılmıştır.Zehebi. Burada muhakkak Muhammed'in talimatı ve önerisi vardır. Ali de haberdarmış. A m a burada önemli olan. Artık kim ne derse umurumda değildir" şeklindedir. e ğ e r yaşıyorsam gelecek cuma günü öyle bir açıklama yapacağım ki.Müzi. "Allah'a yemin olsun ki. beni artık öldürecek misiniz.İbni Asakir. c.. . 5 0 Burada sorgulanması gerek bir durum var: Neymiş aca­ ba Übey'in başını ortadan kaldıracak kadar tehlikeli olan o gizli olay/lar? Bir de şahsen buna bakınca. Übey bin Ka'b kısmı. no: 173. başımızı derde sokmayalım ama bu arada tedbi­ rimizi de alalım gibi telkinler. ibni Sad bu konuda iki ri­ vayet aktarıyor. arkasında etkili biri kalmazdı.

hem de Osman'ın ha­ zırladığı ve şu an piyasada olan Kur'an'a karşıydı. M u ­ hammed bir ara sana. Hicri 19. hatta onun özel olarak hazırladığı farklı Kur'an'ı vardı. başta Müslim'de geçen şöyle bir hadisle karşılaştım. ya­ ni Tanrı benim adımı mı anmış. "Evet. Dolayısıyla suikaste kurban gitmesi akıldan uzak değildir. Her ikisi tarafından da ortadan kaldırılması muhtemel­ dir. Bidaye-Nihaye. ibni Kesir. Siyer-i A'lam. Zehebi. bir gün Ebu Musa elEş'ari'ye şunu söylüyor: "Hatırlamıyor musun ki. Kaldı ki bu insan. Kab bölümünde. Hz. Kab kısmında. orada detaylıca anlatacağım. "Biz deşifre olmadan bu adamı yok edelim" di­ yerek onu ortadan kaldırmışlardır. Tebük'teki suikastta Muhammed'in yanında bulunan ve saldırganları bilen Ammar b. sıfat-i munafıkin kısmında. "Ey Ebu Musa. . Ben Übey'Ie ilgili bu bilgileri tararken. yılı halife Ö m e r iş başında iken vefat etmiş diyenler var v e y a halife Osman zamanın­ da. yılı olayları. Übey'in bu açıklamasından sonra artık kim/lerse. Bir gün M u h a m m e d ona. bizzat ismimi mi söylemiş diyor? M u h a m m e d . Yani önemli bir isim ve önemli bir muhalif. Tabakat-i İbni sad 3/260 Übey b. H e m bu skandallar için olabilir. Aynca bu Ceb­ rail hadisi Müslim. 51 j) Ebu M u s a el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi. h. "Cebrail geldi Ü b e y ' e Kur'an oku" dedi. 19. farklı bir çalışmam var. Bu ölüm kuşkulu değildir d e m e k mümkün değil. öyle bir fitne çıkacak 51 Bunu. İlginç: İnsan ne zaman öleceğini bilmez. Yaser. adını bizzat belirlemiş" diyor. ancak burada verilen bir tarih var ve de çok kısa ve o tarih gel­ meden adam vefat ediyor (resmi tarihin verdiği bilgiler). Übey b. Ve bu hadis birçok İslami kaynakta anlatılıyor.dırmışlardır. 1/390 ve sonrası. Übey soruyor. Kaldı ki az önce de belirttiğim gibi zaten kaygılarını da belirtiyor.

Abdullah Muham­ m e d ' e benziyor diyor. İlgiçtir ki. " N e var aramızda. bir İslam mütefekkiri kalkıp da şu açıklamalarda bulunabiliyor: "Peki bu halk nezdinde meşhur olan Ebu Musa ne yapmış ki Muhammed onu lanetlemiş! Demek ki işlediği çok önemli bir suç varmış ki Muhammed onu lanetlemiş. ancak Abdullah her yönüyle Hz. olaylar bu kadar net-açık olmasına karşın. Zaten bu komplo içinde onun da ismi var. M u h a m m e d ' e benziyor" dedi. Bunun üzerine Ebu Musa sesini çıkarmadan hemen oradan ayrılır. Mesut ile Ebu Musa el-Eş'ari yanımıza geldiler. "Biz bunların on dört kişi olduğunu biliyoruz" diyor. Muhammed seni lanetledi" diyor. Hadi­ sin anlamı açık: A d a m resmen Ebu Musa'nın adını belirti­ yor. Hüzeyfe bana. Hüzeyfe bu suikast olayını biriyle konuşurken Ebu M u ­ sa. ama seni bağışladığına şahit değilim" diyor. Ammar. uyuyan oturandan. "Her ne kadar beni lanetlemişse de yine beni bağışla­ mıştır" deyince Ammar. ona g ö r e dikkatli ol" diye bir hadis hatırlatır. Hü- . O sırada Abdullah b. yine ki­ mileri ya farkında olmadan v e y a Ö m e r gibi etkili ve yetkili olmadığından. "Ben senin lanetlendiğine şahit oldum. Çünkü hemen akabinde. Yine bir gün Ebu Musa. Ebu Musa.. arkadaş değil miyiz?" diye soruyor. oturan da ayakta durandan daha iyi­ dir" diye bir söz söyledi ve özellikle senin adını da burada andı. ama İslami kesim inanmak is­ temiyor." Ya­ ni olaylar aslında çok açıktır. bil­ diğim şu ki. "Bunlardan biri münafıktır.. ondan korkmadıkları için bunu net olarak yazmışlardır." Burada net olarak Ebu Musa'nın münafıklardan olduğu­ nu söylüyor. Şakik adında biri aktarıyor: "Bir gün Hüzeyfe ile oturuyorduk.ki. "Bilemem. Her ne kadar ba­ zı İslam tarihçileri onun ismini makaslamışlarsa da. Yani bu kadar açık konuşuyor. Ammar'a.

El-Marifet'ü ve Tarih. c. Şunu anlatıyor: "Bazen Ebu Mu­ sa. Siyer-i A'lam. Ö m e r Ebu Musa'ya. Yani onun dostuydu diyorlar. Namaz kısmında. 5 2 Hani daha önce de ifade edil­ di. anlat ba­ kalım diyordu ve o da başlıyordu anlatmaya.Besevi. 2/771.Mecme'ü Zevaid.İbni Asakir. d. Burada kimi Şia kesimi. 5 4 Dikkat edilirse anlattıklarımın tümü İslami kaynaklar­ dan. halife Ömer'in yanına geldiğinde Ö m e r ona. no: 425. Muhammed en yakını olduğu için muhakkak Ali'ye de bu münafıkların isimlerini söylemiştir. ancak bu konuda da­ ha farklı şeyler yazan yazarlar da var. 32/92-93. Siyer-i A'lam. Benim için kanıtlar güçlü o l m a l ı . Kenz. nerdeyse her satır başına bu kaynaklardan dipnotlar ekleyebilirim. bu Tebük komplosudur demişler. Sadece bilgi olsun diye ekle­ dim. Aynı şeylerin A m m a r tarafından da söylendiği kaynaklarda geçiyor. b. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. 54 a. N o : 21989. Burada ayrıca İbni Asakir ve İbni Sad'ın da bunu aldığı dipnotta geçiyor. Kaynak o kadar fazla ki. Ali sabah namazlarını kılarken Kunut duasında hep Ebu Musa'ya lanet e d e r d i . 2/393. Bunu bir yorum olarak kabul edebiliriz. Nitekim de Ömer'in halifeliği zamanında valiliği en uzun süre devam e*den Ebu Musa'dır. Burada. Hz. . Taberani'nin de Mucem-i Kebirinden aldığını belirtiyor.Zehebi. gel dinden imandan konuşalım dediği şeklin­ de açıklamalar yapmışlardır. Çünkü kimi Sünni yorumcu­ lar. 53 Zehebei. Mesela Hicri 8. Ömer'in. yoksa netlik ifade etmeyen sözlerden bir sonuç çıkar­ mak istemiyorum. asır52 Hindi. Hz. "Anlat bakalım o eski anılarımızı" de­ mekten kasıt. "Seni de sayarsak sayıları 15 olur" diyor. Bundan daha açık bir ifade olmaz. 2/391-395." 5 3 tabii bura­ da neyi konuştukları belli değil.zeyfe d e . Yine Muhammed'in eşlerinden Ümmü S e l e m e ' y e ait olan benzer hadisler var.

A m r b. Osman. A. Kitap içinde bun<dan da zaman za­ man aktarmalar yapacağım. Nisaburi gibi kişiler bunu net olarak belirtmişlerdir. Sad b. yoksa vahye dayanarak mı bunu yapıyorsun?" diye soru­ yorlar. Ebi Vakkas.2-76) yazdıkları çok çarpıcı. Bu sırada Ebubekir ve Ömer. rabbinden s a n a geleni duyun yoksa görevini yapmamış olursun. Bu arada şunu da diyorlar: Nerdeyse Muhammed bize. v a h y e dayanıyor" di­ yor. "Anlaşılaın. Muhammed'inki de adeta İran ve Bizans gibi artık a i l e imparatorluğuna dönüşecek" diyorlar ve bu vasiyete e n g e l olmak için bir plan yapıyorlar. Deylemi'den kısa bir-iki numune ver<eyim. "Ali'nin halife seçilmesi senin fikrin mi. Meselaı İmam Suyuti. Rahaman b. Sonuçta varılan karar. Artık ümitleri kalmayınca. Muaviye. O da "ben kafadan yapmam. Cirane denilen y e r d e Muhamm e d ' l e konuşuyor. Talha. Ali'nin halifeliğiyle ilgilidir. As ve hatta Ebu Hüreyre M u ­ hammed'i vurmak için harekete geçiyor. ayeti Hz. diyenler de var. Hatta M u h a m m e d illan bile ediyor. Zübeyir. Ubeydullah." Yani Hz. Hele Mu­ hammed zamanında yaşayan Selim birn Kays'ın (h. Ebu U b e y d e (ki hep­ si de Muhammed'den cennet müjdesini alan seçmeler) ol­ mak üzere. Ali halife olacak diye ilan et. Bunlar da gidip Ebubekiir ve Ö m e r ' e ileti­ yorlar. Sonuçta Ebubekir'le Ö m e r Mekkeîlilerden önemli ki­ şilerle gizli toplantılar yapıyor. Mekkeli Müslümanlardan en başta Ebubekir. Muhammed halifeliği Hz.da yaşayan Deylemi çok farklı şeyler amlatıyor. Avf. Ayetin özeti şu: "Ey Muhammed. ona kul . " A l i ' y e tapın. Hatta Kur'an'da Maide suresi 67. ^vasiyet gerçekleş­ meden Muhammed'i yok etmek. Yani Tebük'teki gibi onun hakkında suikast planı yapıyorlar. Ömer. A l i ' y e vasiyet edince. Ayşce duyuyor ve Hafsa'ya anlatıyor.

AKB maddesi. Sad b.olun" diyecek kadar ileri gitti. Görüldüğü üzere bu suikastla ilgili İslam'ı kaynaklarda çok önemli açıklamalar var-. benzer tartışmalara girme niyetinde değilim. H e m bu. Bu gibi sivrilerin y o ­ rumlarına d e ğ i n m e y e c e ğ i m .711) 'İrşad'ül Kulub' s. tabii ki Muhammed de işin farkında ve bunlara karşı tedbirini alı­ yor. Kim bilir belki bu gibilerin anlattıklarında doğruluk payı daha da fazla. Ben. Ali için de bir ayet uyduracak ki. Hâlbuki İslam tarihi daha ta­ raflı. Ali halife olsun d e d i " şeklinde çok ileri gidiyor. Yani ölümüne yakın bir zamanda. bunla­ rı bir kenara bırakmak mümkün değil. hem de sözlük anlamı. O yüzden bazen her ikisi için de bu isim kullanılmıştır. Dolayısıyla burada da başarı sağlanamıyor. 56 İbni Manzur. 330-333. resmi tarih. 5 5 Kaldı ki bu son olay Hz. "Vallahi korkarım.56 Aşırı kesimden bir ipucu verdim. ben ayı ikiye böldüm diye. Lisan'ul Arab. Ebi Vakkas. . Sünni kaynakların meşhurlarında var olan bilgiler üzerin­ den bir şeyler aktarmaya çalışıyorum. 55 Muhammed bin Hasan Deylemi (h. Akabe hem M e k k e etrafında özel bir yerin adıdır. M u h a m m e d nasıl ayet uydurdu ki. g i d e n yola paralel olan dağ demek. başta Kur'an olmak üzere. Muhammed'in son v e d a haccında oluyor. Cebrail gel­ di. hem de Tebük'teki olayda zaman zaman Akabe ismi geçi­ yor.

Muhammed bu ilaç meselesini fark edince onlara soruyor. Muhammed'in ölüm nedeni şu hadiste aranmalıdır d e ­ mek. Bunu görünce çok kızıyor ve "Sizi. aslında bu bö­ lümdür. ancak burası çok farklı. Bu rivayet çok yaygın. kim yaptı diye? Onlar da amcan Abbas yaptı yanıtını verince kendisi.ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. M U H A M M E D E İÇİRDİKLERİ İ L A Ç a. Müslim'de ve başka da birçok İslami eserde ortak olarak işlenen şöyle bir olay var: Hz. tabii ki onlar da önemli. Buhari'nin anlatımlarının birkaç yerinde. sakın ola ba­ na bir şey içirmeyin diye uyarmadım mı? Neden bana ilaç içirdiniz? Hepiniz bu ilaçtan içeceksiniz. Çünkü o sizin­ le beraber değil. Vurgula­ mak istediğim. ben de bakacağım.En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e L e d u d Olayı Hz. Bazı riva­ yetlere göre. Muhammed'in ölüm gerçeği bu başlık­ ta aranmalıdır. planın içinde o yoktur" diyor. Muhammed . Hz. ancak amcam A b b a s hariç. Bir şey anlatmadan hemen konunun başında yorum yapmak doğru değildir. Kalan kısımlar birer teferruattır. Kitabın ana teması. ancak İbn'il Cevzi'nin aktardığı cümleler daha da ilginç: Hz. içinizde zaten tek sağlam ki­ şi amcamdır diyor. Muhammed son hastalığında ölüm döşeğindeyken bir ara ayılınca bakıyor ki ona ağız yoluyla ilaç içiriyorlar. yerinde bir ifade.

Muhammed'in o ağır hastalık haliyle oruç tutması bir kere inandırıcı değil. no: 1427.Müslim. Insanu'l Uyun.bu arada eliyle Habeşistan'a işaret ederek. Ve her iki kaynağın sarihleri de. A m a bu­ na rağmen onu dinlememişlerdir. 2/345.Ibn'il Cevzi. 5 8 Hadisten. Demek ki onlar bu yöntemle insanları zehirlemekle meşhurmuş ki böyle söy­ lüyor. aynı kısım. "Geldiğimde bana bakıyordu. 3-) Diyat. hastanın istemediği halde. M u h a m m e d onla­ ra. Çok ağırlaştığını duyup da yanına gelen Üsame b. üstelik ben oruçluydum demiş. bu ilaç içirme yöntemi Habeşli kadınların işidir diyor. İbni Sad gibi bazı İslam tarihçileri bu konuda net süre de veriyorlar. Üsame b. . Halebi. Çok açık ki onlara 57 a.Buhari-Müslim. c. hem de Müslim bağım­ sız bir bölüm açmışlar: Ledud bölümü. bunu onlardan beklediği ve sezdiği için böy­ le bir taktiktiğe başvurmuş olabilir: Bakın ben niyetliyim. 5 7 Zaten bu konuda hem Buhari. Muhammed'in hastalığı kısmında.Buhari. rızası dı­ şında kendisine verilen ilaç demektir tanımını da yapmış­ lardır. d. ondan sonra çok ağırlaşıyor ve pazartesi günü. Zeyd seriyesi. orada bulunanlar içinde yalnız amcasına gü­ vendiği kesin. Hz. Ve'l Mercan. Z e y d . Hatta İbni Sad gibi bazı tarihçiler. sakın ola bana bir şey vermeyin demek istemiştir. 'Ledud'. Pazar günü ona ilaç içiriyorlar. Ledut md bölümü. 2-) Tıp. Tabakat. b. 1-) Megazi. bir grup tek kişiyi katletse kısmında. Ancak belki ona ilaç içireceklerini tahmin ettiği. neden sizi uyardığım halde bana bunu yaptınız. Selam. L. yani bir gün sonra vefat ediyor. 58 İbni Sad. Tıbbi Nevevi. Ilac'u Zatei'l cenb 1/66. Kalanlar zaten eşleri Ayşe ve Hafsa (ki zaten hasta iken Ayşe'nin evinde kalıyordu). ancak artık konu şamıyordu" d i y o r .

hemen kalkıp "ben yaptım" diye­ cek hali yok ya. Şu­ nu diyor: Aslında bizim yaptığımız bir şey yok.Buhari.güvenmemiş. Razzak. 61 a. acaba Ayşe-Hafsa aracalığıyla böyle bir planın uygulanması mümkün mü. neden diğer eşleri de bu anlatımlarda yok. no: 19815.Megazi. aslında birçok şey ifade ediyor. 60 El'lü'lüü ve'lMeracn. Demek ki kuş­ ku duyduğu bazı emareler daha önce yaşanmış ki. Gerçi burada Ayşe'nin yaptığı bir savunma da var. c. no: 1661.Tabakat 2/367. 5 9 Herhalde A y ş e bu kadarını da becerebilir. d. no: 1412. bunlar üzerinde şerh yapan kişiler. Kimse. sakın benden habersiz bana ilaç içirmeyin demesi. Diyat kısmı no: 3913. "Hayatımda Muhammed'in ateşi ve ağrısı kadar şiddetli birağrı-ateş g ö r m e d i m " d i y o r . b.A. 6 1 Burada yineliyorum: Üç 59 El-lü'lüü vel-Mercan. 6 0 Muhammed ken­ di ateşi hakkında. Musannaf. bab'ü merd-i nebi ve tıp kısmında. "Bana yedi kuyudan su getirin İd. Bir de benzer şüphe içerikli hadisleri hep Ayşe anlatıyor. onlara güvenmiyor. O nedenle kendilerini ilaç içirmeme konu­ sunda uyarıyor. neden bunlar hep A y ş e ' y e dayalı? Bu durum Ayşe'nin ak­ tif olarak bu planların içinde olduğunu gösteriyor. ancak M u ­ hammed ilaçtan korktuğu için kızıyor. Çünkü onun ihtiyaç duyup böylesine bir uyarıda bulunması. Mesela buna bakarak. isteği dışında ilaç v e ­ rilir mi gibi şeyler. siyasi bir komplo ihtimali var mı diye bu konuda kafa yormamış v e ­ ya bilerek değinmek istememiş. İlginçtir ki bu hadisleri açıklayan. Sünen. kulla­ nayım da belki biraz serinlenirim. eften püften noktalar üzerinde durmuşlar. acaba hastaya. ama ateşimin düşürece­ ğini hiç sanmıyorum" diyordu. Ayşe.Ebu davud.ibni Sad. .

ilgili dalın uz­ manlarından sormak lazım. buradaki konu apayrıdır. onlar içtiğinde kendileri de ölmüş olacaktı. Buhari bu hadisi birkaç y e r e almış. burada farklı bir komplo. Lü'lüü ve'l Mercan. buna kimsenin itirazı yok. densin gibi bir savunma amacı söz konusu olabilir. Belki tekrar olur ama bir kere Yahudi bir kadının ona zehirli bir y e m e k ikram etmesi ve onun da yemesi meşhurdur. Bir de şu da mümkün: Olayın izini kay­ bettirmek için. Çünkü bu konuda kanıtlar güçlü ve hayli fazla. hepiniz teker teker bu ilaçtan içersiniz deniliyorsa da.. Her ne kadar hadiste. no: 1413. vefat ediyor. is­ ter olmasın. bunu. 62 Buhari-Müslim. bunu bilemiyo­ rum. "O ilaçtan Ayşe ve Hafsa da içtiler" açıklaması yok.yıl önce yediği zehirli bir yemekten dolayı aniden bu kadar aşırı d e r e c e d e ateş ve ağrı olur mu-. hiçbirin­ de "içtiler" ifadesini almamış. Bir kere Buhari ve Müslim'de g e ç e n hadislerde. Çünkü bu gibi kelimelerin ek­ lenmesi şüphe uyandırmak içindir. Müslim de içtiler demiyor. bunlar bilerek hadis metnine eklenmiştir ve asılsızdır. Bir de şu çok önemli: ister o zehirli etin etkisi olsun. Ayşe tarafından böyle bir ifade bilerek uy­ durulmuş olabilir ki efendim tehlikeli bir ilaç olsaydı. Dolayısıyla ona içiri­ len ölümcül bir madde değilmiş. farklı bir cinayet ne­ deni söz konusu: Ö m e r ve Ebubekir'in. 6 2 Yalnız ger­ çekten üç yıl önce ve o günkü şartlarda zehirli bir yemek bu kadar zaman sonra kendini gösterir mi. bir kere o an artık bunun pratik ola­ rak uygulanması mümkün değildir. Muhammed ölüm döşeğinde ve o yataktan da artık bir daha kalkamı­ yor. Çünkü Hz. eski zehirli ilacı bunun dışında tutmak lazım: O konu ayrı. Şayet alsalar da önemi yok.. O nedenle. kızları aracılığıyla Muhammed'i öldürdükleri iddiası var ortada. .

d. İbni Masut'tan rivayet ederek o zehirli etin mucize yoluyla ko­ nuştuğunu ve Muhammed'in o etten yemediğini de yazı­ y o r . . bu ilaç içirme olayıyla ilgili hadisle giriş yaptıktan sonra. Peki madem haberdar oldu. b. Hayber'de yediğim o zehirli yemekten artık takatim kalma­ dı. hem de Ö m e r ' l e Ayşe'yi çok iyi tanımak lazım. Siyer-i A'lam. Mrgazi. Burada dipnotta başka kaynaklarda var. Örneğin Ebu Ya'li'nin Ayşe'den ak­ tardığı şöyle bir hadis de var: Ayşe. zaten hadis uzmanları da kabul etmemişlerdir. 63 a. 6 3 Olayın izini kaybettirmek için Ayşe hep farklı ölüm nedenleri uydurmuş. Bunlar hakkında bilin­ meyenleri anlatacağım zaten. ancak zayıf hadis.Bir kere Hz. Müstedrek no: 4449.Beyhakı.Zehebi. peygamberlik alametleri kısmı no: 14262. Zatü'I cenb denilen normal bir hastalıktan vefat" etti diyor. Sünen-i Kübra no: 19097. şimdi de doğrudan ilişkisi olan Kur'an ayetlerine g e ­ çeyim. Bir kere realist olmak lazım." A m a aynı Buhari. halk arasında bilinen Ömer'le Ay­ şe. beni şah damarından vurdu.Hakim. 64 Ebu Ya'li el-Mevsılı. müşriklerin kap-kaşığını kul­ lanma kısmında. 8/258. "Muhammed. 6 4 tabii ki Muhammed'in vahiy yoluyla o ette zehir olduğunu bilmesi gibi rivayetler asılsız. Kısacası. no: 487-4843. gerçek Ömer'le Ayşe değillerdir. Bir de Buhari'de g e ç e n ve A y ş e ' y e dayanan şöyle bir hadis var: "Muhammed ölüm d ö ş e ğ i n d e iken dedi ki.Mecme'u Zevaid. c. Bu hadisi. 27/438.Dehaya. Müsned. Muhammed'in o ilaç için bu kadar sert re­ aksiyon göstermesi kafaları karıştırıyor: Demek ki bildiği bir şey varmış. Evet. o zaman o ölen insanları ne yapacağız: N i y e yediler ve sonunda öldüler? Bu konuda iyi sonuç almak için hem var olan tüm bil­ gileri bir araya getirmek.

10. ne iyi. inanan. Önyargılı ola­ rak hemen birilerini katil diye ilan etmek gibi bir niyetim yok. Müslüman. oruç tutan. ateşe girenlerle beraber siz de gi­ rin!' d e n i l d i .Hani peygamber." 6 7 4. Allah'ın azabından hiçbir şeyi onlardan sa­ vamadı. 4."Eğer siz ikiniz (Peygamber eşleri) Allah'a tövbe ederseniz. sebatla itaat eden. tövbe eden. Muhammed'in büyük bir sıkıntı çektiği ve sonun­ da bedelini bedeniyle ödediği ortaya çıkıyor. ancak var olan kanıtlar bunu gösteriyor. Bu ikisi." 3. Çünkü kalpleriniz kaydı. Ancak eşi o sözü (başkasına) haber verince Allah da bunu peygambere bildirmiş. Gerçekten bu surede olup bitenler üzerinde dikkatle duru­ lursa Hz. dul ve bakire eşler verebilir. Cebrail de. . ayet. peygamber bunun bir kıs­ mını (ona) açıklamış. salih mü'minler de (onun yardımcı­ 66 larıdır). Onlara. 3. ibadet eden. Az sonra sunacağım ayetlerin hem anlamları insana bir fikir veriyor. ayet. bir kısmından da v a z g e ç m i ş t i . inkâr edenlere Nuh'un karısı ile Lût'un karı­ sını örnek gösterdi. Eğer Peygamber'e karşı birbirinize arka çıkarsanız bilin ki Allah onun yardımcısıdır."Allah. hern de Kur'an yorumcu­ larının bu ayetlerle ilgili açıklamaları dikkat çekicidir. eşlerinden birine gizli bir söz söy­ lemişti.Cinayetin Kanıtı Tahrim S u r e s i n d e Saklıdır. 'Haydi."Eğer o sizi boşarsa Rabbi ona. Derken onlara hainlik etti­ ler de kocaları. kullarımızdan iki salih kişinin nikâhları altında bulunuyorlardı. 6 5 2. Bunlardan başka melekler de ona arka çıkarlar. suresi. ayet.b. sizden daha hayırlı. tabii ki aklın hakemliği de önemli. suresi. 5. " 6 8 65 66 67 68 Tahrim Tahrim Tahrim Tahrim suresi. suresi. ayet. ilkin ilgili ayetlerin anlamını vereyim: 1.

Tann'nın tek başına değil d e . ayet. Beni Firavun'dan ve onun yaptığı işlerden koru ve be­ ni zalimler topluluğundan kurtar!" d e m i ş t i . Gerçekten açıklama yapılmazsa da insan bu ayetlerin anlamına bakınca bir şey­ ler seziyor. M u h a m m e d ' e karşı birbirlerine destek olduk­ ları. bir de iffetini sapasağlam koruyan ve bizim de kendisine ruhumuzdan üflediğimiz. Cebrail. O itaat e d e n l e r d e n d i . Cebrail. Firavun'un karısını örnek gösterdi. "aslında ayetler tek başına bile konuya iliş­ kin bir şeyler çağrıştırıyor" demiştim. cennette bir ev yap. . Bir de onların kalpleri­ nin kaydığı. yoksa var biçimiyle pek anlaşılmaz. eşlerinden birine gizli bir şey söylediği ve ona.5."Allah. iman edenlere ise. Burada iki kadının yaptıklarına karşı. insanlar ve diğer melekleri de yanına alarak onlara 69 Tahrim suresi. Rabbinin kelimele­ rini ve kitaplarını doğrulayan İmran kızı Meryem'i de (ina­ nanlara) örnek gösterdi. " 7 0 Aslında bu Tahrim suresinin ilk üç ayeti de aynı hadi­ seyle ilgilidir. Biraz önce. ilkin ben Allah başta ol­ mak üzere. bu konuda birlikte çalıştıkları açık olarak vurgulanıyor ve üstelik de Tanrı tarafından tehdit ediliyorlar/uyarılıyorlar: Eğer peygambere karşı olmaya ve bu konuda birbirinize destek v e r m e y e d e v a m ederseniz. 70 Tahrim suresi. " 6 9 6. bunu gizli tutacaksın dediği sözü çok açık. 11. Ayetlerde peygamberin."Allah. ancak olayın anlaşılabilmesi için bunlar yeter­ li. Hani o. 12. "Rabbim! Bana katında. Yine burada Muhammed'in iki eşinden söz ediliyor ve onlar t ö v b e y e davet ediliyorlar. iyi insanlar ve diğer melekler de (topyekûn) M u h a m m e d ' e yardım ederiz deniliyor. ayet. A m a tam anlaşılabilmesi için detaylı bilgiye g e ­ rek var.

Hele Tann'nın. O gittikten sonra Mu­ hammed de eşlerinden (cariye statüsündeki) M a r y a y ı ya­ nına alıp Hafsa'nm odasına gitmişler ve Hafsa'nın yatağın71 Osman Keskioğlu. bu yüzden M u h a m m e d ' e film çevirmişler veya bir gün Muhammed Hafsa'ya. 120-129. kısa bir vurgu yapmak zorunda kalı­ rım! Çünkü konu dışına çıkmak. kadın da gitmiş. yorumları okuyunca. Muhammed'in bu yaşından sonra. bugün babanın (Ömer'in) evine gidebilirsin demiş. ger­ çekten ilginç. g ö z ­ lerini açtırmaz. Kur'an Bilgileri. Şart­ lanma böyledir işte: Sahibini kafese koyar. s. sanki bu ayetler Muham­ m e d ' l e eşleri arasında meydana gelen çok basit bir aile iliş­ kisini anlatıyormuş gibi inanıyordum. onu bağlar-. Anılan ayetler hakkında. Ben şahsen daha önce bu ayetlerle ilgili var olan dokü­ manları. tefsirlerde ve diğer ilgili kay­ naklarda özetle şunlar anlatılıyor. . Efendim bilmem M u h a m m e d hangi hanımının yanında bal yerken-bal şerbeti içerken. diğer İslami kaynaklardan da yararlanarak ayetleri biraz daha açayım. dul kadınlar ona verebilirim demesi. ama di­ ğer Kur'an yorumcuları gibi hakikati görmüyordum. ben sadece Tann'nın bu yaklaşımını hatırlatmak istedim! Gelgelelim. konuyu dağıtmak âdetim değil. Diyanet yayını. ben de bakıp okuyordum. o zaman Muhammed 61-62 yaşlarındaydı ve 63 yaşında da vefat ediyor. Başta tefsirler olmak üzere. Hani bir söz var: Bak­ mak ve görmek.karşı cephe alması ilginç! Konumuz bu değil. bu sure M e d i n e döneminin son 9-10 yılın­ d a 7 1 gelmiş (oluşturulmuş) ki. Ayşe-Hafsa bunu kıskan­ mışlar. Evet. siz Muhammed'i rahat­ sız e t m e y e d e v a m ederseniz ben her bakımdan sizden da­ ha iyi olan kızlar. Zaman zaman konular arasında benzer tuhaf şeyler ortaya çıkınca.

tabii ki Hafsa da akıllı. M a d e m öyle. Sonuçta ikisiyle Muhammed'in arası açılmış ve böylece iş kontrolden çıkınca da Tanrı bu ayetlerle müda­ halede bulunmuş gibi bir hikâye. her şeyi biliyormuş. o kadar zevkle ve sanki gayet normal bir şeymiş gibi anlat­ mışlar ki. o kadınların dedesi durumundaydı ve ayrıca onun birçok kadını daha vardı. peki Hafsa'nın geri dönece­ ğini neden bilememiş! N e r e d e kaldı onun peygamberliği (Din mantığına g ö r e ! ) Bir de kadına böyle oyun kurması. kadın ona karşı bunu yapabilirdi. insan hayretler içinde kalıyor. tabii ki haklı olarak bu ko­ nuda sıkıntılar yaşanmıştır. Evet. Bu manzara onun zoruna gitmiş. A m a çok büyük bir Tanrı diye nitelendirdiği yaratıcısını getirip bir aile barışı-ilişkisi konu­ sunda kullanması. anlatılanlar bu gibi hikâyelerdir. sahipsiz de­ ğildi). Muham­ med'in onu sebepsiz yere gönderdiğini anlamış. Hafsa daha sonra bu olup bitenleri kuması A y ş e ' y e anlatmış. Odasının kapısını açın­ ca onları sevişirken yakalamış. sonuçta Muham­ m e d ' e çok sert tepki göstermiş (Zira arkasında babası Ö m e r vardı.da sevişmeye başlamışlar. Dolayı­ sıyla yarı yoldan dönüp geri gelmiş. Muhammed geçmişi. tabir caizse hileli yolla onu göndermesi kendisine yakışır mı? Şu olmuş olabilir ve gayet doğaldır da: M u h a m m e d 60 yaşlarında. hatta masal anlatılıyor. konuya devam e d e ­ c e ğ i m : Hani derler ki. çok sığ bir yakıştırma: Ayetlerde oluşturulan bu hoş olmayan kompozisyon Tanrı'ya mal edilemez! . Hele çoğu Kur'an yorumcusu/tefsir sahibi ve bu konu­ yu kaleme alan İslam düşünürleri bu hikâyeleri anlatırken. g e l e c e ğ i . Ben burada küçük bir soru sorup. bakın ha Muhammed'i rahatsız ederse­ niz sizin iflahınızı keserim gibi ifadeleri ona mal etmesi.

c. Tabakat: 2/401. c.Ibn'l Cevzi. Sire 4/344. h. hicri yılı olayları. m a d e m defin söz konusu değil- 72 a.Hz. f. 3/403-409.İbni Kesir. . Temhidö Muvatta şerhi. El-Vefa bi Tarif-i Fedaili'l Mustafa.İbni Abdi'l Ber. 7 2 Hele Ayşe'nin şu sözü enteresan: "Biz cenazenin def­ nini. e.İbni Sad. b. b.Ahmet b. Ayşe hadisleri. bab. önemli tarihçi ve Kur'an yorumcuları var. "Acaba cenaze gömülürken Ayşe nere­ deydi" diye sorulmaz mı? Kendisi bizzat. Hanbel 6/62. Burada İmam Ahmet'ten alıntı yapıyor. "Muhammed en çok beni seviyordu. eşinin cenazesi üç gün y e r d e ka­ lıyor. 7 3 Peki. Ancak genel kanı. Büdaye-Nihaye.Beyhakı. Oysa cenaze onun evindeydi. 3/216 ve sonrası 73 a. no: 545 Cenâiz kısmı. daha sonra gömülüyor ve Ayşe bunun haberini baş­ kalarının duyurusundan öğreniyor? Burada şu sözler söylenebilir: Efendim A y ş e bir kadın. Bidaye-Nihaye. onun için haberi olmamıştır. 3/217. 24/396. 11.İbni Kesir. yani böyle kenardan söylenen bir söz d e ğ i l .. g.İbni Hişam. yılı olayları. Bunu aktaranlar arasında m e z h e p lide­ ri var.Taberi Tarih. Burada çarşam­ ba yerine salı günü sabahı geçiyor.c.. Muhammed'in defni kısmında. yılı. Hz. 5/292. 5/292. Muhammed'in gümüldüğü yer kısmında. erkekler arasında bulunması di­ nen uygun değildi. dolayısıyla dışarı çıkması. nasıl oluyor da. benim odamda vefat etti" demesine rağmen. ne zaman gömüldü ko­ nusunda. Hicri 11. üç gün yer­ de kaldığı y ö n ü n d e . çarşamba sabahı yapılan duyurudan öğrendik: Muhammed'in cenazesi bugün gömüldü şeklinde du­ yuru yapıldı" diyor. d-Taberi Tarihi 1 1. Ayşe C e n a z e y e Katılmıyor Muhammed'in cenazesinin kaç gün yerde kaldığı konu­ sunda değişik rivayetler var. burada.İmam Malik Muvata. Sünen-i Kübra. 35.

A y ş e ve H a f s a İkilisinin Tahrim Süresiyle ilişkisi Ayetlerde bu iki kadının adı geçmiyor. 4/113. halife Osman defnedilirken hanımı geceleyin mezarı başında m u m tutup çalışanlara yardımcı oluyordu. hangi eşleri. Muhammed 54 yaşında iken 9 yaşındaki Ayşe ile evlenir ve vefat edince kadıncağız 18 yaşında dul kalır.74 Yeri gelince anlatacağım. M u h a m m e d ' d e n sonra yak­ laşık 50 yıl daha eşsiz yaşamıştır. nasıl biliyoruz? Bu konuda binlerce kaynak var ki bu iki isim Ebubekir'in kızı Ayşe ve Ömer'in kızı Hafsa. 17 v e y a 21 yaşlarında olan Hafsa ile evleniyor. o zaman cenazeyi nereye. bu şekilde izleyebilirdi. Ni­ tekim H z . . hicri 57. hem de babası üzerine şiirler oku­ yordu. Peki. Cemel Vak'ası gibi meşhur tarihi olay­ larda yer almış bir kişiliktir. Burada kısa bir hatırlatma yapayım. Bu şu demek oluyor ki. Fatma babasının mezarı başında hem ağlıyor.di ve sorun da yoktu. İkisi de Muhammed'in eş­ leri. Yine Ebubekir ölürken. d. İşte durum bu 74A'lam-i Nisa. A m a tabii ki hitabın Muhammed'in eşlerine olduğu kesin. eşlerinden Es­ ma onun cenazesini yıkıyordu. onlar caizdi de bu son uğur­ lamada eşinin cenazesinin başında bulunması mı yasaktı! Kaldı ki A y ş e için böyle bir yasak söz konusu değildi. niçin g ö ­ türdüler? Ayrıca A y ş e hayatında birçok siyasi hareketler içinde bulunmuş. Dolayısıyla Ayşe en azın­ dan çarşaf giyer. Yine Muhammed 56 ya­ şında iken. yılında da vefat eder. Muhammed hayata v e d a edince bu kadın 28 yaşlarında dul kalıyor ve yaklaşık 35 yıl daha yaşıyor. hem halkla konuşuyor.

Olaylara bakıldığında bu fikir kuvvetle muhte­ meldir. bu gencecik kadınlar sanki M u h a m m e d ' e cariyelik yapmaya mecbur mu. "Acaba Muhammed'in hangi kadınları kastedilmiş?" di­ ye hep merak ettim. Tahrim suresinde anlatılan bu ikilinin Ayşe ile Hafsa ol­ masında bir kere islam camiasında ittifak var. Bir ara yolda fırsatını bulup Ö m e r ' d e n sordum: Ayette sö­ zü edilen iki kadın hangileri. "Hayret sana. ya 75 Ahzab suresi. Bu iki isimle ilgili Buhari ve Müslüm'in ortak olarak aldıkları hadisleri te­ mel alarak kısa bir bilgi vereyim. Şunu da hatırlatayım ki. So­ nunda hac mevsimi geldi biz yola çıktık. bir gün bunu Ö m e r ' d e n sorayım. sizler artık inananların anneleri sayılırsınız" demesi izah edilir gibi de­ ğil. Sahabeden İbni Abbas anlatıyor.iken. Şöyle ki. . Tann'nın ayetler g ö n d e r e r e k 7 5 "bakın siz artık Muhammed'in ölü­ münden sonra başkalarıyla evlenemeyeceksiniz. hacca gidiyoruz. zevkleri yok mu! Neymiş. fırsat kovalıyordum ki. mağdur olan bu iki kadın olduğu halde. ama pek cesaret edemiyordum. Bu Tahrim suresinde de mağdur olan yine Muham­ med'in bu iki eşidir. Bu ayet geldikten son­ ra. kız vermekle iktidarı ele geçirmek he­ deflenmiştir. diye. onların ya­ şama hakları. O da. Ortada iki ihtimal var: Ya bunlar kadın kısmını hiç insan saymıyorlardı (ki gerçek olanı bu) dolayısıyla biraz boylu poslu oldu mu hemen evlendirirlerdi v e y a A y ş e ve Hafsa'da olduğu gibi. ayetler: 6 ve 53. bakın Muham­ m e d ' e karşı gelirseniz ben Allah olarak onu daha güzeller­ le evlendireceğim diyor. Zaten bir kısmını aşağıya alacağım. her iki kaynakta da bu konuda hadisler çok fazla.

Buhari. ancak daha fazla bilgi için. zaman da hızla ilerliyor ve adamlar da (Ebubekir-Ömer) onun yaşıtları. Çünkü söz vermiş. 7 7 Diyelim ki aralarında başka hiçbir olumsuzluk da yoksa bir kere bu halifelik sözünün verilmesi zaten Muhammed için tehlikeli. ilgili ayetler kısmında birçok kaynak var. Ayrıca Zamahşeri. Dürrü'l Mensur. "müjde olsun" şeklinde hitap ediyor onlara. Hatta Mu­ hammed bunu A y ş e ve Hafsa'ya ilk söylediğinde. ortada bir gerçek var: Muhammed. Onun için bir an önce iş başı yapalım hesabıyla kendisine karşı suikast yapmak için geçerli bir neden. b. Burada İmam Suyuti birçok yazar kay­ nağın ismini detaylıca veriyor. . bu iki isimde sorun yok: Ayşe ve Hafsa'dırlar.İbni Abbas! (yani nasıl hâlâ bilmiyorsun) bu ilci kadın Ayşe ile Hafsa'dır" d e d i . kanıtlar zaten güç76 a. Taberi ve daha niceleri Ayşe ve Hafsa diye belirtmişlerdir. Mezalim-gasb kısmında. Ayşe ve Hafsa'ya -sebebi ne olursa olsun. bilmem Hz. Tefsir. İbni Asakir. 77 Suyuti. O bakımdan geçici diyorum. Ancak anlık bir söz. 7 6 Daha önce de belirttim. Olayları yatıştırmak için o an için söylenmiş geçici bir söz. ibni Kesir. Er-Razi.Müslim. İbni Adiyy. Dahhak İbni Mrdeveyh gibi. Tahrim suresi. adeta bir ansiklopedi durumunda olan imam Suyuti'nin 'Dürr'ül Mensur' adlı tefsiri. Muhammed falancanın sırasında falanca eşiyle yakalandı gibi hikâyeler bir yana. oraya bakılabilir. Tahrim suresi kısmı. peygamberin ruhsat ver­ diği elbise kısmında. tabii ki bu. Muhammed'in isteğiyle olan bir teklif değil. Kaldı ki. Sealibi. Nikâh. Talak. Ali ismi ö n e çıkıyor. tefsirlerde anlatılan bal şerbe­ ti/bal olayı. Çünkü yerine kimi belirlediği konusunda çok tartışmalar var. ben gidersem benden sonra babalarınız Ebubekir ve Ö m e r y e ­ rime geçsinler. olup bitenlere karşı onları dur­ durmak için kendilerine torpil yapmış: Söz veriyorum. Kurtubi. Beydavi. babanın kızına eşi hakkında na­ sihati konusunda.bir söz vermiş. zorunlu bir sözdür. Libas. Ebu Naim Isfahani. halk tabiriyle halife olsunlar diyor. işin içinde özellikle Hz.

Tahrim süresiyle ilgili bilgiler daha bitmedi. "İş­ te küfür/fitne buradadır. 80 Fitne ve şeytan boynuzu terimlerini başka konularda da kullanmış. Yemn kısmında.Müslim. Fiten kitabı. Fedail.Buhari. en başta Buhari ile Müslim'den aktarayım. Orası da okunursa. Fitne bölümünde. Farz'ül humus.Abni Ebi Şeybe. şeytanın boynuzunun çıktığı yer burasıdır" diyor. İmam Ahmet de Müsned'inde almış. ibni Ömer hadislerinde. Nitekim Ayşe ve Hafsa'yı işaret etti­ ği gibi. c. 7 8 Bu sözü. A m a isimleri teleffuz etmediği zaman.İmam Ahmet. sanırım Ömer'in gerçek kimliği hakkında daha inandırıcı bilgi edinmiş olunur. Muhammed'in eşlerinin evleri kısmında. bunu böyle anlamak lazım. b. 79 Müslim. İlerde Ömer'le ilgili detaylı ve bağımsız bir başlık sunacağım. ama bu da onlar için önemli bir neden. 80 a. Müsnedüi müksirun İbni Ömer hadisleri kısmında.Müslim. aslında Ö m e r onu çok kolay yönlendirebiliyordu demek yerinde bir tes­ pit olur. Bunu da belirtmiş olayım. bakıyoruz "Şeytanın boynuzlan" şeklinde çoğul kullanmıştır. Ayşe'nin evinden çıkınca üç sefer söyledi şeklinde rivayetler de var. Muhammed bir ara Ayşe'nin evini göstererek ve üç sefer de tekrarlayarak. Ki­ mileri bunu çarpıtabilir diye hatırlattım. somut ka­ nıtlar var. Aynı sözü baş­ ka zamanda Harsa için de kullanmıştır. Bu gibi planlar konusunda Ebubekir pek aktif biri değildi. c. birini/birilerini işaret e t m e söz konusudur. onlar ayrı şeyler. b. Burada birçok hadis kaynaklarında g e ç e n bir olayı. Burada hiç şüphesiz ki bir kinaye. Hani halk arasında da 78 a. . Musannaf. 79 Burada g ö z d e n kaçmaması gereken ince bir nokta var: Muhammed yalnız Ayşe ve yalnız Hafsa dediği zaman "Şeytanın boynuzu" terimini kullanmış (Yani tekil).lü. Fiten bölümünde.

Ki o zaman ben zaten küçüktüm. Rusya Suudi Ara­ bistan'a g ö r e pek de doğuya düşmez. Lenin'i kastetmiş (komünizmi!) diye anlatıyorlardı. dünyadan haberim bile yoktu. 1980'lerde Türk-İslam sentezcileri. Nur­ cular bu gibi hadisleri komünizme karşı anti propaganda olarak kullanıyorlardı. O da şundan: Artık ya farklı olay ve kişileri kastetmiştir veya bunu söylediği za­ man Ayşe-Hafsa evleri ona g ö r e doğuya düşmüş olabilir. Yani Muhammed. bakın bu konuda kitaplar bile yazılmış" gibi İslam'ın mucizelerini anlatıyor­ lardı.İ. "Siz aslında Hz. Hatırlıyorum. doğudan çıkar şeklinde ifade etmiş. Türk-İslam sentezcileri bu hadisleri şöyle kullanıyorlar­ dı: Bakın işte komünizm o kadar tehlikeli ki. Üstelik o kitaplar bedava dağıtılıyordu. A m a madem söylenen hadisten maksat Rusya ise. Yusuf'un etrafındaki kadınlar gibisiniz" diyor. Engels Avrupalı! Muhammed ayrıca Ayşe ve Hafsa için.buna işaret etmiş diyorlardı ve ayrıca ballandıra ballandıra "Komünizm tehlikesinden Rusya'yı terk edip Karadeniz'i yüzerek g e ç e n ve bu zorluk­ larla Türkiye'ye gelen sayısız insanlar var. "Fitne doğudan çıkar" derken burada V. Çünkü Ö m e r ve Ebubekir'den çekindiği için. Nitekim bu konuda özel bir ayet de var: "Sizin tuzağınız gerçekten büyüktür" diye.kullanılır: Falanca aynen şeytan gibidir denilir. Her ne kadar bu hadis vefatına yakın bir zamanda Ebubekir'in cemaate . ama d o ğ u denince. A y ş e ve Haf­ sa'ya bazen dolaylı sözler söylemek zorundaydı. Muhammed ta o zaman -mucize yoluyla. bari "Şeyta­ nın boynuzu kuzeydedir" deseydi. Hani Kur'an'daki anlatıma g ö r e Yusuf un etrafındaki kadınlar ona oyun kurmuşlar. o zaman hiç olmazsa koordinatlar tutardı. Bir de komünizmin asıl çıkış yeri Rusya da değil: Marx. Bazı sözlerinde fitne buradadır yerine. O da bunu kastetmiştir.

Buhari-Müslim hadisleri. Ayşe'nin insanlara. başka anlam­ larda da kullanılır. Bunu. A y ş e ve Hafsa nasıl kötü bir ikili ise. "Muham­ m e d diyor ki. ne alâkası var? Burada Ayşe ve Hafsa'yı. Kur'an'la devam edelim. Şu soruyu sormanın tam da zamanı­ dır: Acaba neden o iki kötü kadın örneğini getirip bu olay bağlamında/Ayşe ve Hafsa'nın geçtiği Tahrim suresinde anlatıyor. no: 681 ve 684. 81 Kanıtlar daha bitmedi.namaz kıldırma olayıyla ilgili olarak anlatılmışsa da. kötülük bakımından Nuh ve Lut kadınlarına benzetiyor. gerçek anlamlarını hep g i z l e m e y e çalışmışlardır. aslında bu bir uydurmadır. ama sonuçta olumsuz bir anlam taşır. kendisine karşı tertiplenen komp­ lonun bir parçası olarak değerlendirmek daha doğru ve mantıklıdır açıkçası. farklı yönlere çekmişler. ayette) da iki kötü kadın olarak açıklanıyorlar. no: 238 . Yani ben ne zaman Ebubekir'i önerdim. ama İslam düşünürleri bunlara hep basit anlamlar yük­ lemişler. Tahrim suresinden anlamlarını verdiğim ayetlerden on ve on birinci ayetleri önemli bir mesaj içermektedir aslın­ da. M a d e m Hafsa ile Ayşe'yi bu ikiliye benzetiyor ve bu ikili de 81 Buhari. nerdeyse ihanetle eşanlamlı bir kelime (aynı kökten gelen biri üç harfli. İlginçtir ki. Ebubekir cemaate imam olsun" iftirasını duy­ duktan sonra söylediğini iddia ediyor. Hainlik. Bir kere burada daha uygun sözcük kullanılabilirdi. Kaldı ki. birinci cilt. namaz kısmı. Nuh ve Lut eşleri kocalarına karşı hainlik yap­ tılar diyor. Gerçi hiyanet yalnız ihanet anlamına gelmez-. diğeri de dört harfli/mezid bir fiil). Burada kötü iki kadın örneği v e ­ riliyor. Nitekim Şia kesi­ mi. Lü'lüü Mercan. Muhammed bu kadar ağır bir benzetmede niye bulunsun ki. gerçeği yansıtmıyor. ver­ diği Nuh ile Lut'un kadınları (10. sizi gidi tuzakçılar şeklinde anlatıyor­ lar. Ezan kısmında. Muhammed'in bu sözü. Yoksa Hz.

anılan planları başarabilecek kapasitede mi değil mi? Ayşe'nin anlattığı şöyle bir hadis var: "Muhammed'e sihir yapılmıştı. Bunları bu suikast bağlamında şöyle değerlendirmek mümkün: Demek ki bu ilaç içirme olayı sadece vefat ettiği sırada olmamış. yaptığı bir işe hayır yapmadım di­ yordu.eşlerine karşı haindi diyor.A y ş e H a k k ı n d a Bazı Saptamalar Ayşe'yi biraz daha fazla tanımak için. insan bağımsız bir g ö z l e yalnız bu Tahrim süresindeki anlatılanlara baksa. o kadar akli dengesini kaybediyordu" d i y o r . Buhari ve Müslim'in ortak olarak işledikleri hadisler­ den. ya Hafsa? Belki ayetten bunu kastetmemiş. yine aklına bir şeyler gelir: M u h a m m e d ' l e eşleri arasında olup biten ney­ miş ki.. N e d e n Hay82 El-lü'lüü vel-Mercan. peki Hafsa ile Ayşe de böyle miydi acaba (İhanetçü). ancak seçilen terimler uygun değildir. Hiçbir kanıt olmasa bile. o sihrin etkisiyle öy­ le bir hale gelmişti ki. 8 2 Bu. İşte alâkası olmayan bir terim kullanıldığın­ da tabii ki yorumculara iş çıkar: Zoraki anlamlar yüklemek durumunda kalırlar. daha önce de Ayşe ve Hafsa tarafından değişik yollarla kendisine verildiği olasılığı çok güçlü. Burada ihanet/hainlik kelimesi kullanılınca Kur'an yorumcularının zoraki açıklamalara başvurduklarını görüyorum: Efendim peygamberlerin eşleri zina yapmazlar gibi yorumlar. Diyelim Ayşe'nin Safvan'la İfk ola­ yı meşhurdur. Maksat. hakkında sağlam İslami kaynaklardan derlediğim bazı bilgileri sunmak istiyo­ rum.. no: 1412 . Kur'an'a bu ilginç biçimde yansımış diye insanın ak­ lına sorular gelir! e.

Ümmü Seleme. Ayşe'nin bir kere ondan beklentisi yoktu. Hatice gibi cömert. Zenginliğine küçük bir ör­ nek vereyim. İbni Asakir'in anlattığına g ö r e . 22.he­ men koşarak olay yerine g i d e r . 8 4 Kadın her yönüyle bece­ rikli biri. Bir kere başlangıçta babasının onu M u h a m m e d ' e ver­ mesi büyük bir yanlışlık. Burada demek istediğim. Cüveyriye. Cahş vs. . Meymune. Onun köleleriyle-işçileriyle İbni Abbas'ın köle-işçileri arasında bir ara kavga çıkınca.koca ayarlayabilmiştir. bu işte çıkarı vardı. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Bir de Ayşe gibi bir kadın kendi işini bilirdi. 13/Z93. 84 ibni Asakir. biyolojik olarak artık Muhammed'den aşk beklemek mümkün değildi. Ümmü Habibe. artık başka bir erkekle yaşamamıştır! tabii ki yaşamışsa diyecek bir şey yok: Genç kadın ve onun en doğal hakkı. Hafsa. Safiye. ister ya­ şı 9 olsun. hatta bir insanlık suçu idi. Şu denilebilir: Ayşe Muhammed'i kaybetseydi. Marya. ayetlere g ö r e artık bir daha evlenemezdi. Zehebi. Dolayısıy­ la A y ş e neden kendini eşsiz bıraksın ki? Bir kere Muham­ med'in Ayşe'den başka aynı anda en az on hanımı daha v a r d ı 8 3 ve kendisi 60'ı geçmişti. eli açık biri değildi. Devlet onun maaşını veriyordu. M u h a m m e d ' d e n sonra Ayşe 50 yıl tek başına yaşamış. Muhamm e d ' d e n sonra -istemişse. Bunun savu­ nulacak hiçbir tarafı yok. Bu nedenle. Zeynep b. Kim bilir ve garanti eder ki. O yüzden e ğ e r Ebubekir ve Ömer M u h a m m e d hakkında bir suikast plan83 Şevde. Ayşe. ister 15 olsun fark etmez. Düvel'ul İslam. Ayşe bunu duyar duymaz -çözmek için.ber'de bir Yahudi kadın bunu planlayabiliyor da Ayşe böy­ le yapmasın! Üstelik Ayşe yapsa babası halife olacaktı. aşk konusunda Ayşe'nin za­ ten Muhammed'den bir beklentisi yoktu. Bir kere Muhammed 55 yaşlarındaydı ve başka hanımları da vardı.

Ayşe ben çaremi buldum. söylediği malzemeyi kuyudan çıkar85 Hz. As­ lında bu da M u h a m m e d ' e yapılmak istenen planın bir par­ çasıdır: Olay sihir değil. Muhammed ne zaman gömüldü bölümünde. Bidaye-Nihaye. . Burada. Daha önce de belirttim. belki de ilaç yedirmek/içirmek gi­ bi bir komplo söz konusu. Özel başlık: Ne zaman öldü. cenaze üç gün yerde kalmış­ tır.İbni Hişam. o sihrin malzemesi de Yahudilere ait olan Zekvan kuyusuna atılmış. o coğraf­ yanın en sıcak aylarından. Hadis uzun ve içinde çok lüzumsuz şeyler var. Tarih. 3/217. Mesela A y ş e diyor ki.Taberi. c. cena­ zenin ne kadar bozulduğunu insan herhalde tahmin edebi­ liyor. ne zaman defnedildi kısmında.İbni Kesir. mantık ve ilmi açıdan boş bir iddiadır. Kaldı ki bugünkü gibi sıcaklığa karşı tedbir de yoktu. İki kişi (melek) bana gelip dediler ki. Muhammed'in cenazesinin üç gün yerde kaldığını içeren kaynaklardan birkaçı: a. Bunu anlattıktan sonra ben­ le Muhammed gittik. 5/292.lamışlarsa ve o da bu iki kadın tarafından uygulanmak istenmişse. Hz. ama A y ş e kendi evindeydi. o da akli dengesini kay­ betmişti" sözü. tabii ki bu da anlamlı. bu büyü M u h a m m e d ' d e o kadar olumsuz etki yapmıştı ki. 8 5 Bu büyü hadisinden bahsetmekte maksadım şu: "Biri­ leri M u h a m m e d ' e sihir yapmıştı. İşte halifelik kavgaları yüzünden ce­ naze o yaz sıcaklığında 3 gün dışarda kalır. Muhammed'in vefat ettiği ay Haziran ayı ki. b. ben hepsini anlat­ madım. "Sonuçta bir gün Muhammed bana dedi ki. bu adama sihir yapılmış. Ebubekir'le Ö m e r de o üç gün içinde halifelik peşindeydi. siyer 4/315. bunlar rahatlıkla bu plana iştirak etmişlerdir. Tekrarlıyorum: Sihir yapıldı açık­ laması zaten A y ş e ' y e dayanır. hanımlarıyla seviştiği halde sevişmedim diyordu/bunun farkında değildi.

nasıl olsa ben sağlığıma kavuştum. Ayşe'ye. Bunun üzerine Ayşe sert tepki gösteri­ yor: "Bu açıklaman gösteriyor ki.Müsned-i Ebu Ya'li. Ayşe'den farklı bir hadis. Bir de değişik kaynaklarda bunun farklı versiyonu da var. rahatsızlığı geçti. aynı gün sen gider başka hanımlarınla aşk yaşarsın" diyor. Ayşe çaktırmadan ona bir şeyler yedir­ miş. sen bir an önce gitmemi ve benden kurtulmanı istiyorsun" diyor. 5/289. e." Bunları anlatan Ayşe'nin kendisi. "Peki bunu insanlara anlat" dedim. böylece onun büyü işi bitti. 2/351. Muhammed'in 'Beki'a çıkması' başlığıyla. Ayşe'nin bu hadisi. Muhammed. b. 2/353. Bu arada ben M u h a m m e d ' e .. d. ancak çaresini bulamamış­ tır. Belli ki Muham­ m e d ondan kurtulmak istemiş. Muhammed hasta iken bana. Çünkü açıklamalar inandırıcı değil.Buhari. Ayşe d e v a m ediyor: "Söze bak! Vallahi benim bildiğim. "Yazıklar olsun! Bu kadın (Ayşe) başarabilirse ne yapmak istiyor. 8 6 Hele Muhammed'in A y ş e hakkında şu açıklaması şüp­ heleri daha da artırmaktadır.. 87 a. no: 4620. hastalığı kısmında.Ahmet b. Mer'da. "Ayşe sen benden önce ölseydin ben sana dua eder­ dim" dedi. olayı başka konu86 a. seni kabre indirirdim" diyor. Hz. Hz. 8/87. Kendisiyle Ayşe arasında olup bitenler bağlamında bir ara. Çok açıktır ki. Müsned. ama kaybolmaz ki. sen ölümümü istiyorsun.Beyhakı. en başta Buhari'de pek çok yer­ de geçmektedir. "sen benden önce ölseydin ben senin cenaze namazını kılar.dik. 1/202. başkası önemli değil dedi. Hanbel. Muhammed'in ağrısı.İbni Sad. neyin peşinde­ dir!" diyor.İbni Sad. O. kavl'ül marid kısmında ve Ahkâm. . Tabakat. onun izini benzer uydurmalarla kaybettirmeye çalış­ mış. 8 7 tabii ki bunu anlatan Ayşe. Hz. istihlaf kısmında. 6/111. b. c.Müsned-i Teyalisi. Şa'b'ül iman 1/214 ve Sünen-i-Kübra. Hâlbuki senden önce ölsem. gerek yok. Tabakt.

Ayşe île Hafsa'nın (tabii ki Ebubekir ve Ömer'in de direktifleriyle ki bir an ön­ ce iktidarı ele geçirsinler diye) Muhammed'i katlettiklerini. Mesut Ayaşî (h. İşte Hz. . işte beni görünce o arada bu sözü söyledi diyor. Şu da var ki. kendisi Ay­ şe'ye şeytan demişti.larla ilişkilendiriyor: Mesela bir g e c e kalkıp gitti. Ebubekir ve kızları olan A y ş e ve Hafsa'nın Muhammed'i zehirleyip öldürdüklerini ve hepsinin katil olduklarını açıkça belirtiyor. Hatırlanacağı gibi biraz önce de açıkladım. ona verilen ilaçtan sonra v e y a kendisine karşı Ayşe'nin çevirdiği genel planlar bağlamında söylenmiştir. peşine takıldım.4. hatta bazı Kur'an yorumcuları ve İslam düşünürleri bu ve benzeri kanıtları g ö z önüne alarak.. Zehebi. asırda yaşamış) kendi tefsirin­ 8 8 de bu konuda halife Ömer.. İbni Hacer gibileri şu ağır ifadeleri de eklemişler. ona zehir içirdiklerini net söylüyorlar. ben de sandım ki başka hanımlarına gidiyor (kıskandım). yer de böylesine bir komplo için tam uy­ gun. Mesela. ayetin açıklamasında. Bu durumda A y ş e kimseyi kolay içeri almamış d e ­ mektir ve rahatlıkla istediğini kendi evinde yapabilmiştir. Meğerki mezarlığa. ölülere dua e t m e y e gidiyor­ muş. Anlaşılan. Kimileri (isim de vererek). kızları A y ­ şe ve Hafsa'yı Lut kavmine benzetmişler şeklinde net açık88 Al-i imran suresi 144. Benzer ağır ithamlar Sünni kaynaklarda da var. Her ne kadar yazdıkları halde katılmıyorlarsa da. Muham­ med b. Ebubekir ve Ö m e r ' e Firavun demişler. Muhammed'in A y ş e ' y e karşı kullandığı yukarı­ daki cümle. Aslında bu söz. Bu­ nun bir çarpıtma olduğu belli. verilen bilgilere g ö r e M u h a m m e d son günlerde Ayşe'nin evinde kalmış ve artık orada vefat et­ miş. Yoksa Ayşe'nin anlattığı böyle basit şeyler yüzünden söylenen bir söz değildir. İslam âlimleri arasında tartışmalara neden ol­ muş.

bunu açıkça Ö m e r ' e karşı söylemiştir: "Aslında Ebubekir senin umurunda değil. aslında kendi gele­ ceğinin altyapısını güçlendirmekti. Siyer-i ATam'ın ilgili dip notunda Zehebi'nin Tezkiretü'l Huffaz. Muhammed b. Selim'in anlattıklarından bir ö z e t sunayım. no 551. Hatta Meclisi gibi Şia ekolüne bağlı yazarlar 9 0 Ebubekir-Ömer ve kızlarını daha ağır bir şekilde suçluyorlar. ya­ 92 zarın bu olayı bir sonuca bağladığını anlıyor. Kitabında enteresan şeyler anlatıyor. . Muhammed bir siyasi cinayete kurban gitmiş ve bunu tertipleyenlerin baş aktörü de Ömer'dir. s. Ali. b) 'Mizan'ül İtidal'. tam 110 cilt. 1/587. I/268 ve Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz 364. Bu adam Hz. Ahmet b. 90 Bihar'ul Envar adlı yapıtı. Lisanü'l Mizan. a-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. as­ lında kanıtlar çok güçlü ki. Aslında bu konuda var olan tüm bilgilere bakınca. Sen bununla geleceğini garantiye al­ mak istiyorsun" demiştir. ama uzunca da bir kaynak hazırlamış. no: 822'de de geçtiği yazılı. Bunu yaparken de en önem­ li avantajları. 3/884. insanlardan gizli tutmak istemişlerse de. Ensab. Ali ile çok samimi.2-76). Ebu U b e y d e . 91 Belazuri. Nitekim Ömer'in yaptıklarına dayanamayan Hz. 8 9 Ayaşî'yi sadece sivri bir örnek olarak gös­ terdim. Ebubekir. 15/578. Ebi Darem kısmı. Sırrı b. Ömer. ancak Ebubekir'i de yönlendirmiş ve hatta kul­ lanmıştır d e m e k yerinde olur. onunla birlikte yaşayan biri. Adı Selim bin Kays Hilali (h. bunu hep söylüyorum. kızlarının M u h a m m e d ' l e evli olmaları ve onunla yaşamaları. 92 Meclisi aslında Şia.lamaları var. Zaten M u h a m m e d ' d e n sonra Ömer'in Ebubekir için aktif bir şekilde çalışması. 2/283. cilt 22/239 ve 22/516. 9 1 Şimdi farklı bir tarihçiden bazı bilgiler sunacağım. Her ne kadar İslam'ın Sünni kesim yazarları bu konuyu soyutlayarak. Muhammed'in Ali'yi halife olarak ad89 Zehebi. Muaz bin Cebel ve Salim başta olmak üzere.

. "Benim yanımda ha Muhammed'in davası. bir toplantısında dolaylı olarak da olsa bu­ nu belirtiyor. tabii ki Muham­ med'in de istihbaratı güçlü. Muhammed bu planı bilmesin diye Ayşe ve Hafsa da bu konuda g ö r e v alıyorlar. Hani ibadet yeridir kimse bunu tahmin e t m e z niyetiyle (bilerek) Ka'be'yi seçiyorlar. ha pislik içinde yetişen bir hur­ ma. Daha önce Tebük'tc yaptıkları gibi. Ö m e r ve Ebu Ubeyde'in halife olmalarına karar veriyorlar.res göstermesi yüzünden harekete geçenler kendi arala­ rında bir plan yapıyorlar. s. yılı ki bir yıl sonra da Muhammed vefat ediyor. Aynca 235 Ömer'in Muhammed'e ihaneti kısmında. Bu iş için 10-15 kişik bir katil grup da ayarlıyorlar. bir darbe ile Muhammed'i ortadan kaldırmak. Yazılan yazı Ebu Ubeyd e ' y e veriliyor. Bunu duyan Muham­ m e d çok kızıyor. Bunu da uygun zamanlarda Ka'be içinde yürütüyorlar. Sıra sözleşme metnini yazmaya gelince Ebubekir'in evinde toplanıyorlar. Kitab'ü Selim. Ali'nin halife olmasına fırsat v e r m e m e k için. burda da Veda haccından dönmekte olan Muhammed'i yolda öldürmeye karar veriyorlar. ama ne fayda! Karşısında en başta Ö m e r ve çok güçlü bir muhalif kitle var. 148 ve son­ rası. bunun bilgisini alıyor ve plan yine boşa çıkıyor. Selim'in kitabında daha enteresan şeyler de var. Peki. Sait bin As da bu sözleş­ menin kâtipliğini yapıyor. 9 3 93 Selim b. o da götürüp Ka'be'de uygun bir y e r d e g ö ­ müyor. Olay tarihi hicri 10. Belge orada kalıyor ta ki Ö m e r halife olana kadar. Kays Hilali. alınan karar ne! Hedefleri. aralarında hiç fark yok" diyor. Mesela Ö m e r bir sözünde. nami diüeri Kitab'ü Sakife. Bu gerçek­ leştikten sonra da sırayla Ebubekir. göz-kulak oluyorlar. fiziki olarak yapılacak hiçbir şey y o k . 34 civarında bir kitle bu plana dahil oluyor ve gi­ derek sayı artıyor. Daha sonra bu sayı hayli ka­ barıyor.

M u h a m m e d ' e karşı yapılmak istenen ve içinde eşleri Ayşe ile Hafsa'nın da bu­ lunduğu bu suikastlerle ilgilidir aslında. Ki güya M u h a m m e d Cebrail eşliğinde bir g e c e Burak de­ nen bir araca (her ne ise!) bindirilip Mekke'den Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya. H e m baştan beri verilen bilgiler. zaman içinde bu konuda konuşulunca fikrini söy­ lüyor.Yineliyorum. İşte Tahrim sursindeki anlatılanlar. Allah yanına götü­ rülmüşü) tabii ki bu olay İslam'da meşhurdur ve bir de bu­ nun adında bir sure var: İsra suresi. A y ş e ve Hafsa'nın ona zehir içirmeleriyle sonuç veriyor ve maksadına ulaşıyorlar. hem de bundan sonra anlatacaklarım bir bütün olarak değerlendirilirse ve bu insanların da 1400 yıl önceki bir toplumun insanları oldukları düşünülürse. Bir bal şerbeti. maddi olarak tedbirini almak. Muhammed. pek de dine inanan biri değil­ di. sık sık ayetler oluşturup bu yolla onları durdurmak. ikincisi ise. Ki o zaman henüz dünyaya bile gelmedi­ ği halde. Bir de e ğ e r anlatılanlar doğruysa. as­ lında senaryonun gayet normal ve oluşan kanaatin de bu y ö n d e olduğunu rahatlıkla söylemek mümkündür. Burada yine başta Buhari ve Müslim'den somut örnek­ ler v e r e y i m . O yüzden elinde iki tedbir vardı. Birincisi. Kendisi. Ayşe'nin bu olayla ilgili yoru­ mundan dolayı. M u h a m m e d ' e karşı olanlar çok güçlü in­ sanlardı. bu kadar ayetleri bunun için oluşturmaz. durumu ayetlerle formü­ le ederek bir taktik ve tedbir olarak uyguluyor. "Aslında Muhammed bedeniyle/fiziki . oradan da göklere. A y ş e bugünkü saf Müslümanların inandığı gibi. iktidar kavgaları yüzünden ta Tebük'ten bu olaya kadar sonuç v e r m e y e n plan. bir g e c e hayatı meselesi değil olay. Mesela Kur'an'da Mirac'la ilgili İsra suresi var. Ayşe ve Hafsa'dan bir şeyler sezmiş ki. Burada bu hikâye üze­ rinde durmaktaki amacım.

M u h a m m e d ' e tam özgürlük verilir: "Kadınlarından istediğini boşayabilir. Ayşe'nin Muham­ med'in. Muhammed bir kadını e ğ e r beğenirse. peygamberliğine inanmadığı düşüncesi kesinlik kazanmaktadır. Bir ara e v e gelince bakıyor ki A y ş e çocuklarla oynuyor. gelip Ayşe ile oynasınlar diye. 21. Ancak sağlam diye kabul edilen kay­ naklarda g e ç e n bu söz A y ş e ' y e ait ise. A m a aynı şekilde kaynaklarda şunlar da var. 9 4 Yine en başta Buhari ve Müslim'de g e ç e n ve A y ş e ' y e atfedilen önemli bir söz var: Ahzab suresi 50.Müslim. istediğini geri getirebilirsin. Taberi ve daha birçoğu. Ahzab suresi 50. ona mehir ücretini vermeden/bedava alabilir. Reda. Muhammed soruyor. 95 a.olarak göklere çıkmamıştır. bir kadın g e c e sırasını kumasına hibe edebilir mi kıs­ mında. deri gibi o günkü malzemeden iki kanatlı bir at yapmışlar." 9 5 İşte benzer örneklere bakılınca. Yine 51. ayette. "Bu da 94 Fahrettin er-Razi. 49. o ancak rüya yoluyla bun­ ları anlatıyor" d i y o r . bunu İsra suresi ilk ayetin açıkla­ ma kısmında anlatıyorlar. ara sıra ufak çocukları çağırırdı. . ayet tefsiri bağlamında. Ayşe buna çok kızar ve o meşhur sözü­ nü burada söyler: "Bakıyorum senin Allah'ın senin zev­ kin doğrultusunda acele ederek hemen ayet gönderi­ yor. asırda yaşıyoruz. Muhammed. Bariz bir örnek vereyim.Buhari. demek ki kadın ger­ çekten harikaymış. peki günümüzde hangi Müslü­ man bu kadın kadar cesaret edip böylesine eleştirel bir söz kullanabilir? Dediğim gibi islam tarihi çok güvensiz ve uy­ durmalarla doludur. ayetin bir ye­ rinde deniliyor ki. b. eşlerin arasında geceleyin sıralama yapmayabilirsin' gibi avantaj ayetleri oluşunca.

Muhammed'e. Onun için hep karşımızda uyduruk bir res­ mi İslam tarihi vardır diyorum. Sıddık demek. çok doğru sözlü demek. ben göklere/miraca çıktım deyince o da tartışmasız olarak buna inanırım demiş ve bu unvanı bu olaydan dola­ yı almıştır. Sad suresi 30. b.İbni Kesir Tefsiri. Belli ki onlar da iyi çalışmış­ lar! 9 7 f. cilt. ayet ve devamı.İbni Asakir. Muhammed'i Konuşturmuyor! Hz. N e r d e bu gibi sözler varsa hep Ayşe ve Hafsa'ya dayanıyor.ne?" Ayşe. "bakıyorum sen hasta olursan Ebubekir'i namazda öne geçiriyorsun" diyor. 13. Hafsa'nın da bu konuda bir hadisi var. Saflığına ve hiçliğine küçük bir örnek vereyim. Bunun üzerine halife Ömer. Allah onu öne geçiriyor/yani vahye dayanıyor" diyor. "Ben ö n e geçirmiyorum ki. ne dediğini 96 a. Ö m e r onu ve Hafsa'yı bu komploda bir piyon olarak kullanmıştır. isterse çocuk. onu ye­ rine getirirseniz zarar görmezsiniz" diyor. 30/265 . Bilindiği gi­ bi onun lakabı 'Sıddık'tır.İbni Hibban. 97. Muhammed artık hastadır. Bunun tarihçesi de şu: Muham­ med. Oyun kısmında. Muhammed gülmekten bayılıyor. İşte böylesine saf bir Ebubekir'i Ö m e r kolay yönlendirebilmiştir. Ayşe ister filozof olsun. Buna karşı Muhammed. Hele biraz da ona prim vermişse (yönetici olursun diye) iş tamam olmuştur.Halife Ömer Hz. diğer taraftan nerdeyse filozof gibi gös­ terilen bir Ayşe. Muhammed ölüm döşeğindeyken. "Bu Süleyman peygamberin atıdır. 9 6 İşte bir taraftan oyuncakla uğraşan küçücük bir çocuk. Tarih-ü MedinetJ Dımaşk. "Bana kalem-kâğıt getirin size öyle bir vasiyette bulunayım ki. hani onun da kanatları varmış ya!" karşılığını verince. N o : 5863-64. Hatta bu konuda Ebubekir bir hiçtir d e m e k mübalağa değildir. " H z .

onlar da onun bu vasiyetine itiraz etmişler deniliyorsa da. Nihaye fi Garib-il Hadis. bab'ü kitabet-il ilmi. Bu açıklama en başta Buhari'nin eserle­ rinde birçok yerde.İbni Manzur. Dolayısıyla Kur'an var. Bunun anlamını İbni Esir'den dinleye­ lim. 9 8 Burada kullanılan tartışmalı bir terim var. aynca birçok yerde bu karşı çıkışı isimsiz olarak verir. az önce­ ki hadise değiniyor ve Hz.Mer'za. artık hastalıktan dolayı sözlerini karıştırıyor. 5/254. aslında Ö m e r dı­ şında hiç kimsenin adı geçmiyor. kimisi de Ömer'i haklı buluyor.İbni Esir. boş konuşmak. b. M u h a m m e d ' e karşı bu ifadeyi kullanan da Ömer'in kendisidir diyor. . Aynı açıklama İbni'l Manzur tarafından da yapılmıştır. Her ne kadar kimi rivayetlerde Ö m e r ' l e birlikte başka­ ları da Muhammed'in yanında varmış. 5/212. Müslim.. bab'ü kavl'il meriz. M u ­ hammed'i konuşturmuyor. M u h a m m e d ' e bunu demekten kasıt. Buhari'de birkaç y e r d e Ömer'in bu konuda ismi g e ç i y o r . Hatta ibni Ab­ bas. lsti'sam. ma­ d e m Muhammed'in arkasında Allah vardır. 9 9 98-Buhari.Hz. no: 1637 99 a. tabii ki Ömer'in bu sözü üzeri­ ne orada bulunanlar arasında tartışma çıkıyor: Kimisi. o bize yeter" diyor ve sö­ zü edilen o vasiyetin yazılmasına engel oluyor/Hz. bab'ü kerahet'il hilafı. Vasiyet. hasta da olsa yine doğru konuşur diyor. Ö m e r yukarı­ daki cümleyle birlikte burada M u h a m m e d ' e karşı 'HCR' kelimesini kullanıyor. Zaten Ö m e r ' d e n başka da kimse bu ifadeyi kullanma cesaretinde bulunamazdı. Lisan'ül Arab. ilim. Müslim'de ve diğer Islami kaynaklarda anlatılmaktadır. Bunun neticesinde Muhammed onlara "Çıkın burdan" di­ yor ve vasiyet yazılmadan konu kapanıyor. 'Hecere' demek. "Hayret! Bırakmadılar ki peygamber sözünü ta­ mamlasın" diyor.bilmiyor. sağlam konuşamıyor demektir diyor ve ekliyor. ne dediğini bilme­ mek diye genel sözcük anlamını verdikten sonra. Buhari bu 3 yerde Ömer'in ismini verir.

g . Yine bu hastalık anında M u h a m m e d hanımlarından kâğıt-kalem istiyor. f.'00 Sonuç şu: Ömer. no: 18771 ibni Sad'dan alıntı yapıyor. Razzak. no:1059. e. ak­ li dengesi yerinde değildir. Şu da var ki. Ömer'in ismi var. "Artık hastadır. Aşağıda bunun nedenini anlatacağım. "Siz ka­ dınlar ancak ağlamaya varsınız.Buhari. a. abuk-sabuk konuşuyor.Buhari.Cizye.).o zaman bunu söylemezdi. d. 100 A. Onlar g e t i r m e y e çalı­ şınca o sırada Ö m e r geliyor. Yahudilerin arap yarımadasından çıkanlması kısmında. ancak.Cihad. bir kere Ömer'in bu karşı çıkması İslam inancına uygun değildir. babü terk'il vasiyet. Hz. Ömer'in de içinde bulunduğu Tebük'teki suikastçıları ve yine Ö m e r ' l e Ebubec. kullanılan kelimenin anlamı bu.Ö m e r sadece bu olayda itiraz etmiyor. -İs­ lam inancına g ö r e Allah cansızları da. v e ­ rin size önemli şeyler yazayım diye. Eğer inansaydı ki Muhammed'in projesinde Allah var. o zaman Muhammed'in mucize iddiası nerede kalır? Yani ne olursa olsun bu karşı çıkış Ö m e r için olumlu değil. M u h a m m e d ' e .Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? a) Belki M u h a m m e d bu son nefesinde. Bunlar aslında önemli açıklamalar­ dır. g. hel yüşfeu ila ehli-1 zimme babında.Müslim ortak hadisleri: El'lü'lü'ü ve'l Mercan. Muhammed'in hastalanması bölümünde. Ayrıca 1-2 hadis de isimsiz var. Bunun üzerine Muhammed ( d e m e k ki artık dayanamıyor) ?kadınlar sen­ den daha iyidir" diyor. Musannaf. . Çünkü iş sadece akılla ol­ sa.Megazi. başka neye yararsınız" diyor ve burda da engel oluyor/bırakmıyor. durumu öğreniyor. 'Hecere' kelimesi var. hastaları da konuştu­ rur. Vasiyet.Müslim. Dolayı­ sıyla onun söylediklerinin bir değeri yoktur" d e m e k iste­ miş. Ömer'in burada korktuğu bir şey varmış ki karşı çık­ mış.

bu konudaki belirsizlik sürüyordu (Allah neden uzun süre onları bu konuda seyretmek istemiş ve daha sonra yaklaşık 10 ayet birden göndererek Ayşe'nin ve dolayısıy­ la Muhammed'in ailesinin dosyasının sağlam olduğunu belirtmiş. en başta Buhari'de anlatılan şeyler. belki damadı Ali'yi toplum içinde hali­ fe ilan eder korkusu.. Kendisi bunu oradakilere söylüyor. Hz. O da iyi diyor. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım bu konuda detaylı bilgi var. kızları Ayşe ve Hafsa aracılığıyla M u h a m m e d ' e karşı tertipledikleri komployu açıklar endişesi Ömer'i sarmış olabilir. hatta tuvalet ihtiyacını altından alır­ dım. 1 0 1 Az önceki hadis çok uzun ve ilginçtir ki. Bunlar. Muhammed'in Ali'yi kendine vasi olarak seçip seçmediğini Ayşe'den soruyorlar.Benim ifk olayıyla ilgili (ha­ ni bir savaş dönüşü yolda Safvan adında biriyle zina yap­ makla suçlanıyordu) henüz Nur süresindeki ayetler inme­ mişti. Ayşe ile ilgili bu hadis sadece Buhari'de 18 y e r d e tekrarlanmıştır. tabii ki her iki neden de önemli. mered'ü Nebi. Hatta. Hatta son nefes­ te Hz. Ancak amcası Abbas artık Muhammed'in çok ağır olduğu­ nu ve vefat etmek üzere olduğunu anlıyor. 24 saat Muham­ med'in yanındaydım. "bu da nerden çıktı. şöyle diyor. b) Bir diğeri de. Müslim. Ali onun yanında yalnız kalıyor ve dışarı çıkınca so­ ruyorlar: Muhammed'in durumu nasıl? diye. .kir'in. A y ş e sert tepki gösteriyor. Vasiyet. Mercan. İşte bu durumda Ömer'in planı suya düşerdi. Böyle bir şey olsaydı ilkin ben duyardım" diyor ve Ali'nin vasi olduğunu inkâr ediyor. tabii ki bu da notlarımız arasında kalsın!) A y ş e 101 Buhari Megazi. no: 1058. tabii ki bu başbaşa kalmakta Muham­ med'in ona halifeliği konuştuğunu söyleyenler ta o zaman­ dan vardı. Ayşe burada Ali ile ilgili şu önemli açığı da veriyor/ona kızgın ol­ duğunu belirtiyor.

Muham­ med Ebubekir ve Ö m e r huzurunda Ali'yi halife olarak ilan edince Ö m e r buna itiraz bile etmiş: Sen kendin mi Ali'yi tayin ediyorsun. Bir ara Hz. "Ben vahiyle konuşuyo­ rum" diyor. İşte bu bilgiler de var iken. benim­ le ilgili olumlu konuştu. ama Ali. "Senin eşindir. A l i ' y e karşı olan c e p h e d e yer almıştır.656. O da. Ifk kısmında. ben Ayşe'den ayrılayım mı? diye. . Tevbe bö­ lümü. hem de Üsame bin Zeyd'i huzuruna çağırıp sordu: Siz bu iş için ne dersiniz. "Ey Muhammed. birkaç kez. Muhammed hem Ali. Şehadat kitabı. Zaten daha önce de bu konuda bazı değinmelerim oldu.ö). Bunu ilerde Hz.Buhari-Müslim'in ortak hadislerini alan El'Lü'lüü ve'l Mercan. no: 1763. Hatta hadisler var ki. Üsame. sanki sana kadın mı yok" dedi. Bir kere A y ş e artık ta­ raftır ve benzer konulardaki açıklamaları asılsızdır. Tefsir. Ali-Fatma kısmında daha de­ taylı olarak anlatacağım. c. Çün­ kü daha sonra meydana gelen tarihi olaylarda A y ş e hep Hz. ifk kısmında. Nur suresi. Konuya ilişkin anlattıklarım­ dan çıkan sonuca yardımcı olur diye düşünüyorum. Ali'nin bu sözleri A y ş e üzerinde çok olumsuz bir iz bırakmış. dünya­ yı kendine dar etme. Ay­ nı şeyler Necahî Tai'nin "İğtiyal'ül Halifet'i Ebibekir" adlı yapıtında daha fazla ve detaylıca işlenmiştir. sen onu daha iyi tanırsın" karşılığını verdi.devam ediyor. Şunu anlatıyorlar: 102 a. demiştir. 1 0 2 Konunun aydınlanması açısından şu olay da önemli: Bir kere M u h a m m e d son nefesinde Ali ile başbaşa kalmış ve ona bir şeyler söylemiştir. Tevbe bölümü.Buhari. b.Müslim. Muhammed Ali'yi vasi yapmadı" şeklindeki açıklaması doğruluk ifade etmiyor. birkaç yerde. Bu ikiliden kı­ sa bir ö z e t sunmakta yarar var. yoksa bu atama konusunda vahiy ile mi hareket ediyorsun. Mutezile ekolüne yakınlığıyla itham edilen İbni Ebi'l Hadid'den birkaç cümle eklemek istiyorum (h. Ay­ şe'nin " H z .

Daha da cesaret edip ileri giderek bir ara Ö m e r ' e . M u h a m m e d hayatta iken Ebubekir'le konuşur: Kimse senin halife adayı olacağını zaten düşüne­ mez. her kesim sana ılımlı bakar.' Bundan sonraki g e ­ lişmeleri. Taberi bunu farklı bir şekilde aktarır: Ö m e r bu halifelik işinden v a z g e ç 04 seydi daha iyiydi şeklinde aktarmış. sükuneti sağladıktan sonra bir hafta içinde kendisi bir bahane bulur ve bir yılı beklemeden g ö r e v d e n ayrılır. Ebubekir'in ölümü konusunda izah e d e c e ğ i m . b)Taberi Traih-I 3/428 . A m a daha sonra ne­ dense Osman öne çıkar ve Ebu U b e y d e birden gündem103. ama işi uzat­ tı!" şeklinde Ö m e r ' d e n böyle bir açıklama aktarıyorlar. halife Osman'ın adı hiç yoktu. Şerh'ü Nehci'l Belaga. ancak sen olursan pek tehli­ ke olmaz. Sen halim selim/yumuşaksın. Bundan sonra­ sını az önceki yazarların kaynaklarından dinleyelim: Ebube­ kir. Sonunda Ebubekir g ö r e v d e n ayrılmayınca ve hac yetki­ lerini de Ö m e r ' d e n alınca araları tam açılır ve Ömer. Hatta bir yıl geçtikten sonra Ebubekir çe­ kilmek istemeyince. diyordum ki Ebubekir sistemi rayına oturttuktan. bir yıl son­ ra da sen ayrılırsın ben başa geçerim gibi pazarlıklar ve se­ naryolar anlatılır. Ebubekir'in nasıl katledildiği bölümüne bıraka­ yım.İbni Ebi'l Hadid. Hatta ilk başta Ebubekir. 2/31 vd. "Aslında beklentim şuydu. konuşulan sürede istifa etmeyince halife Ö m e r hareke­ te g e ç e r ve onu ortadan kaldırmak için planlar yapar.a)Ibni Hiban. ya Ö m e r halife olsun ya da Ebu U b e y d e di­ yordu. henüz Hz. g e l e ­ cekte halifeliğin riske gireceğini artık anlar. Sıkat 2/192 . Bu­ nu. 104. herkes buna sürpriz der. Hatta Ebube­ kir Ömer'i hac görevinden alır. Onun için ilkin seni halife yapalım. bana devreder.Ömer. 1 0 3 Zamanla Ebubekir'le Ömer'in arası açılır. "Bana kalırsa sen bu halifelik işinden vazgeçersen daha hayırlı olur" der.

den düşer. Hatta Ö m e r iş başı yapınca, Ebubekir'in çoğu valilerini g ö r e v d e n alır. 1 0 5 Yine Ebu Süfyan ile oğlu Muaviye'ye çok aşırı ayrıcalık­ lar tanır ki bunlar Osman'ın akrabalarıydı, tabii ki bu ilk adımdı; zaman içinde Osman iktidara gelince bu akraba saltanatını daha da geliştirir ve bilindiği gibi bundan dola­ yı Emeviler dönemi başlar. Yani bu g ö r e v d e n almalar ve yerlerine Emevi soyuna bağlı kişileri tayin e t m e olayı, Ö m e r ' l e Osman/ dolayısıyla onun soyu arasında yapılan pazarlıkların bir soncuydu aslında. Burada g ö z d e n kaçan bir şey var: Halifelik makamına g e ç m e olayı halk arasında bilinen o çok basit şekilde ger­ çekleşmemiştir; tam tersine ilk halifeden itibaren hep zor­ lu ve skandallarla olmuştur. Şu sorulabilir: Mademki Muhammed bütün bu olup bi­ tenleri biliyordu, artık burada Ömer'i bu son nefeste ne gi­ bi hesaplar için dinliyordu ki? Artık ne varsa açıklamalıydı. işte bu onun sorunudur, neden söylemedi bilemeyiz. Yalnız şu gibi hesaplar kuvvetle muhtemeldir: Mesela; açıklasam daha kötü olur, sistem dağılır. Veya damadım Ali rahatlıkla halife olsun, ben sorun yaratmayayım-, dolayısıy­ la kızım Fatma da rahat eder gibi hesaplar yapmış olabilir; ama şu kesin ki, Muhammed, Ö m e r ' e karşı hep defansa çekilmiş, çekinmiş ve etkisinde kalmıştır. Yeri gelince Hz. Fatma kısmında belirteceğim gibi, Ha­ ziran ayında vefat eden Muhammed'in cenazesi üç gün y e r d e kalırken, Ebubekir'le Ö m e r cenazeyi bırakıp iktidarı ele geçirmek için kulis yapıyorlar. Halifelik işini sağlama bağladıktan sonra Muhammed'in cenazesine döndüklerin105- Mesela Halit b. Velit, Müsenna b. Haris, Şerahbil b. Hasene, Enes b. Ma­ lik, ikrime b. Ebi Cehil, Ebu Ubeyde b. Cerrah gibi. Yine Osman'a yalcın kişileri/Emevileri iş başına getirir. Sait b. As, Velit b. Ukbe gibi

de; artık cenazesi gömülmüştü, yetişememişlerdi. Burada çok basit bazı yorumlar var: Mesela bu üç gün olayı, acaba Muhammed'i M e k k e ' d e mi yoksa M e d i n e ' d e mi g ö m e l i m v e y a millet lidersiz kalmıştı, mecburen bunlar uğraşacaktı gibi laflar. Bunlar zaten dini kaynaklarda da pek öne çıkma­ mış; ancak cılız da olsa bazı eserlerde geçiyor ama dedi­ ğ i m gibi gerçekle ilgisi y o k . 1 0 6 Daha sonra Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma ve Ali, Eubekir'in halifeliğini tanısınlar diye onlara gidince Fatma aynen şunu diyor: En zor anımızda bizi cenazemizle başbaşa bıra­ kıp kendi işlerini g ö r m e y e çıkan kişilerle bizim işimiz yok; ne bizden izin aldınız, ne de bu konuda (halifelik konusun­ da) bize bir hak v e r d i n i z . 1 0 7 Ömer, Hz. Ali'nin evine bas­ kın düzenleyince Hz. Fatma bunu o sırada söylüyor, "baba­ mın cenazesini y e r d e bırakıp çıkarınız peşine düştünüz; bizden ne istiyorsunuz" diyor. Acaba, Ebubekir vefat edin­ ce Ömer'in hemen halife olması tesadüf müdür? Bütün bunlar yapılan planların birer sonucudur. Halbuki halifelik için ilk başta en çok adı geçen Ebu Ubeyde idi ama ne hik­ metse Ömer ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde birden tarihe ka­ rışıyor, ortalıktan kayboluyor. Nitekim Ebubekir öldürülünce, Ö m e r hemen başa g e ­ çiyor. h- İbni M e s u t ' u n Ö n e m l i A ç ı k l a m a s ı İbni Mesut, "Bana teklif edilse ki, ey İbni Mesut; sen yemin içer misin ki Muhammed katledilmiştir diye? Ben de derim ki, değil ki bir kere; dokuz sefer bu konuda rahatlıkla yemin
106 Şehristani, Milel ve'l Nihal, s. 1/31. 107 a- İbni Kuteybe Dineveri, El-lmame ve's-Siyase adlı yapıtında Ebubekir kısmında, s. 21. b- Ömer Rıda Kehhale, A'lam-I Nisa, 4/114.

içerim ki Muhammed suikasta kurban gitmiştir. Ancak ba­ na, 'Yemin içer misin ki Muhammed normal eceliyle öl­ müştür diye?" teklif gelse, bu konuda tek bir sefer bile ye­ min i ç e m e m " diyor. Önemli bir kişiden önemli bir açıkla­ ma. Bu hadis, birçok İslami kaynakta g e ç m e k t e d i r . 1 0 8 tabii ki İbni Mesut bu açıklamayı yaparken detayını an­ latmıyor: Nasıl katledildi, neydi olay, bunu izah etmiyor. İs­ lami kesim burada Yahudi kadının Hayber'de verdiği zehir olayını g ü n d e m e getirebilir; yoksa Ayşe miydi, Hafsa mıy­ dı... Müslüman yazarlar bunu akıllarından bile geçirmezler veya geçirmek istemezler. A m a olay tek bu hadise bağlı değil ki, görüldüğü gibi kanıtlar fazla. Şa'bi bu konuda, "Yemin ederim ki, Hz. Muhammed suikasta kurban gitmiştir" d i y o r . 1 0 9 Daha önce de Enes b. Malik'in, "Hz. Muhammed'in Hayber'de yediği o zehirli et, onun küçük dili ve ağız bölgesinde iz bırakmıştı, tahribat yapmıştı" hadisini ak­ tardım. Ki Hayber zehirinden de etkilendiği bir gerçek; ama o olayla ölümü arasında üç yıllık bir zaman v a r . 1 1 0 Az önceki hadise bakıldığında, acaba gerçekten dini bir emir g e r e ğ i mi; yoksa bu ilaçtan dolayı ağız bölgesinden dökülen etler sonucu meydana gelen çirkinlikten dolayı mı Hz. Muhammed'in resim-heykele yasak koyduğu konu108 a- Zehebi, Siyer-i A'lam, 27/437. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, hicri 9.yılı olayları Tebuk seferi kısmında ve 11. yılı olayları. Muhammed'in ölümü kısmında 5/247. c- Hakim, müstedrek no: 4394, 3/60-61. d- İbni Sad, 2/350. e- İmam Ahmet b. Hambel, Müsned, Abdullah b. Mesut müsnedleri, no: 3435. 109 Müstedrek, Megazi, no: 4395. 110 a- Buhari-Müslim hadisler, EI-LüTüü ve'l-Mercan, no: 1413. b- Müslim, Selam, Zehirleme kısmında. c- Buhari, Hibe, 51: Müşriklerden hediye kabul etme kısmında.

sunda tereddüt içinde kalıyoruz. Yani belki de, "Bundan sonraki nesil beni bu halde görmesin" d e m e k istemiş ve bu nedenle resminin yapılmasına izin vermemiştir, tabii ki bu da bir yorum. Burada şu sorulabilir: Peki buraya kadar anlatılanlardan nasıl bir sonuç çıkaralım? Yani Muhammed'i, A y ş e ve Hafsa aracılığıyla Ömer-Ebubekir iktidar kavgası için mi katlet­ mişler, Hayber'de yediği zehirli yemekten mi ölmüş, yok­ sa normal kaderiyle mi? İşte bence bu sorulara sağlıklı ya­ nıt almak için kitabı sonuna kadar takip etmek lazım. Çün­ kü böyle olursa verilen yanıt daha da sağlıklı olur. Yine de buraya kadar anlatılanlardan okuyucu ne anlamışsa tabii ki bu onun algısı ve takdiridir. A m a dediğim gibi sağlıklı ka­ rar için kitaptaki tüm bilgileri bitirmek lazım. Ancak şu var ki, iktidar kavgası yüzünden, Ebubekir ve Ö m e r öteden beri Hz. M u h a m m e d ' e karşı suikast düzen­ lemişler; ancak bir nevi başaramamışlar. Bardağı taşıran son damla ise, Hz. Muhammed'in, Ali'yi halife gösterme­ si ve Ebubekir, Ö m e r gibi Hz. Ali'ye rakip çıkabilecek, ile­ ride sorun yaratabilecek kişileri de, dönüşü imkânsız bir sa­ vaşa gönderip bu yöntemle ortadan kaldırması. Nitekim vefat ettiği ayın pazartesi günü Üsame'ye bu görevi verir­ ken hasta değildi; bundan sonra çarşamba günü hasta olur 111 ve fazla g e ç m e d e n vefat e d e r . Demek ki artık ölüm-kalım savaşı; onlar o arada işi hızlandırmışlar.

111 İbni Sad, Tabakat, 2/345.

DÖRDÜNCÜ

BOLUM

HALİFE EBUBEKİR

a- E b u b e k i r Nasıl Halife O l d u ? Hep söyleniyor, Hz. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir nasıl halife oldu; zorlukları var mıydı, tüm Müslüman­ lar bir ağızdan mı kabul etti, Hz. Muhammed'in onayı var mıydı gibi sorular hiç sorulmamış, bu konular hiç de irdelenmemiştir. Şimdi Ebubekir'in nasıl halife ilan edildiğine ilişkin islami kaynaklardan bir ö z e t sunmak istiyorum. Çün­ kü biliyorum ki, bu konuda da insanların bilmedikleri önemli şeyler var. Muhammed vefat edince, Hz. Ali hem onun damadı, hem de amcaoğlu olduğu için, onun cenazesiyle ilgilendi. Yaygın olan görüşe g ö r e de cenaze üç gün yerde kaldı. Peki niye? Çünkü iktidarı ele geçirmek için, halk tabiriyle halife olmak için çok ciddi çekişmeler vardı da ondan. He­ le Ebubekir ile Ö m e r bu iktidar kavgasının merkezindeydi. Zaten Ebubekir ve Ömer'in, kızları Hafsa ve Ayşe eliyle, ik­ tidar için Hz. Muhammed'i katlettiklerini daha ö n c e yaz­ dım. Ölümünden sonra artık sıra uygulamadaydı. Bu yüz­ den onlar iktidar derdindeydi; cenaze önemli değildi. Bu tür iktidar kavgaları tarih boyunca hep olmuştur. Başka ül­ kelerin tarihini irdelememize gerek yok; geçmiş dönem­ lerde Osmanlı padişahları, Cumhuriyetten bu yana da Tür­ kiye'de bu gibi olayların varlığını bilmeyen yok. Hz. M u hammed'le halifeleri için de aynı planlar geçerli ve hatta

mevcut bilgilerden o d ö n e m d e bu tür suikastların daha fazla var olduğu ortaya çıkıyor. Aslında Hz. Muhammed'in ölümü ve bu arada cenaze­ sinin yerde kalması hiç de Ebubekir ile Ömer'in umurunda değildi. Burada Buhari'de pek çok yerde tekrarlanan bir olayı aktarayım. 1 1 2 Beni Temim kabilesinden bir heyet Muhammed'e gelir. O sırada Ebubekir'le Ö m e r de Muham­ med'in yanındalar. Bunlar, Muhammed'in huzurunda tartış­ maya, birbirlerine kırıcı sözler söylemeye başlarlar. Bu sıra­ da Hucurat suresi ikinci ayeti iner: "Ey iman edenler! Ses­ lerinizi, Peygamberin sesinin üstüne yükseltmeyin." Bu sure hicri 9-10. yılında inen Kur'an'ın en son g e ­ len/oluşan surelerinden. Yani İslamiyetin ilk yılları olsaydı denilebilirdi ki Ebubekir'le Ö m e r yeni Müslüman olmuşlar, Muhammed huzurunda kavga etmeleri, saygı gösterme­ meleri normaldir; ancak bu sure geldiği zaman nerdeyse Kur'an bitmek üzere, Muhammed'in artık son yılları. Anla­ şılan o ki, Muhammed bunları kendi sözleriyle durdurama­ dığı için Tanrı-Cebrail formülünü uygulamak zorunda kal­ mış. Hele Ö m e r bir kızdı mı zaten ancak ayetle durdurulabi­ lirdi. Bu konuda Ömer'le ilgili özel bir bölüm sunacağım. Orada kendisinin ne kadar etkili olduğu ve Tann'nın ne ka­ dar ona ö n e m verdiği örneklerle açıklanacaktır. İşte Ebubekir-Ömer, M u h a m m e d ' e aşırı derecede bağlıydı (dini bağ­ lılık kastediyorum) demenin yanlış olduğuna Buhari'nin birkaç yerinde anlatılan bir örnek, ki Muhammed onlar sa­ yesinde zorda kalıp kurtuluşu ayet oluşturmakta bulur. Bu konuda oluşan ayetin bir de yanlış bir yanı var. Çünkü ayet
112 Buhari, Megazi, Vefd'ü Beni Temim kısmında. Tefsir kısmı, Hucurat suresi bölümünde ve I'tisam kitabı Bab'u ma yekrehü mine-t-Teammük-ı kısmın­ da.

genel değil; M u h a m m e d ' e özel. Dolayısıyla kendisi 1400 senedir yok. O zaman bu ayetin Kur'an'da kalmasının Müslümanlara ne faydası var ki; fazladan orada duruyor. Çünkü o artık yok ki Müslümanlar ona karşı sesini kıssınlar, yüksek sesle konuşmasınlar. Yani, ayetin bir kere muhatabı ortada yok. Kaynaklarda Muhammed'in vefatı sonrasında Ömer'in ortaya çıkıp "Kim Muhammed ölmüştür diyorsa onu öldü­ rürüm. Aslında o Allah'ın yanına çıkmış, yakında dönecek­ tir" gibi sözler sarf ettiği anlatılıyor. Daha sonra Ebubekir "Sünh" denilen Medine dışındaki ailesinin yanında iken ölüm haberini duyup gelince, hemen minber tarafına geçip konuşmaya başlar. Bu arada Ö m e r ' e de kızıp, otur oturdu­ ğun y e r d e diye talimat verir ve o sırada halk huzurunda güya Ömer'i sakinleştirmek için Kur'an'dan şu ayeti okur: "Ey Muhammed, şüphesiz sen de öleceksin, onlar d a . " 1 1 3 Buna karşı Ömer, Ebubekir'e, "Sen hatırlatmasaydın böyle bir ayetten haberim yoktu" diyerek adeta teşek­ kür eder. Besbelli ki ikisi birlikte bu senaryoyu hazırlamışlardır. Yoksa niye Ebubekir kalkıp toplum içinde Ö m e r ' e kızsın, onu sustursun; başka adam mı yoktu: Biri nalına vuruyor, diğeri mıhına. Aslında zekice bir plan. Benzer örnekler gü­ nümüzde de var: İnsanlar faili meçhule kurban gider (ki as­ lında failler belli) ve aynı katiller tarafından ah-vah denile­ rek onların cenazeleri kaldırılır. Bu gibi taktikler Ö m e r ile yandaşları için daha fazla geçerli. Bir taraftan vurmak, kat­ letmek, diğer taraftan timsah gözyaşları dökmek! Niye timsah gözyaşları? Çünkü Ö m e r okur-yazar ve Muham­ med'in vahiy kâtiplerinden. Dolayısıyla Kur'an'da olup bi­ tenleri iyi bilmesi lazım.
113 Zümer suresi, 30. ayet. Canız, Osmaniyye, s. 80.

144. kendini daha iyi takdim etmek için tabii ki böyle bir reklam onun lehine olurdu. Muhammed'i ben öldürdüm" diyecek hali yoktu! Bir de orada kılıç çekmekle farklı bir mesaj da vermek istemiş aslında. Ki M u ­ hammed'in de hem ölebileceğini. yoksa Ö m e r M u ­ hammed'in ölmeyeceğini iddia edecek kadar cahil biri de­ ğildi. "Her canlı ölümü tadacaktır/ölecektir" a y e t l e r i y l e 1 1 5 bunlara eşanlamlı. Çünkü onun halkla işi vardı. Çünkü Ebubekir'le birlikte yola çıkmıştı. İktidar için Muhammed'i ortadan kaldıran bir Ömer. "Allah'tan başka her şey yok olacak. hiç mi bir tane aklına g e l m e d i veya hiç mi onların içerdiği anlam Ömer'in aklında kalmadı? Bu konuda birkaç ayet vereyim. 185. -Tanrı hariç.Kendisi. nerede olursanız olun ölüm size ulaşır" gibi ayetler var iken ve üstelik de işin mantık yanı bir tarafa. "Ben Muhammed'in de öleceğini içeren ayeti bilmiyordum" demesine inanmak için ancak saf olmak g e ­ rek. 115 Al-i İmran. Peki. Ebubekir'in ona hatırlattığı ve onun da "bunu bilmiyordum" dediği ayet dışında. Muhammed için üzülür mü hiç! Herhalde kalkıp da "Ey ahali. hem de öldürülebileceğini belirtiyor. Enbiya.herkesin öleceğini açıkalayan ayetler Kur'an'da çok. Bir diğer önemli tak­ tik de. Ankebut 57. Bir de. 35. beraber bir plan 114AI-İ İmran. bilerek işi acemiliğe vurmuş. böyle yapmakla aslında zaman kazanmak istiyordu. ileride onların ba­ şına geçecekti. yeryüzünde bulunan her şey y o k olacak. 1 1 4 Bir de Kur'an'ın birkaç yerinde tekrarla­ nan. . Halk Ömer'in aşırı d e r e c e d e dindar olduğuna inansın diye. Ö m e r bunların kâtibi iken ve ayetle­ rin oluşmasında hep Muhammed'i yönlendirmiş iken. Ebubekir'e. Ta Uhud harbinde inen (oluşan) "Muhammed e ğ e r ölür v e ­ ya öldürülürse geriye mi döneceksiniz!" ayeti var.

Ebubekir kısmı. İbni Sad nerdeyse Ebu­ bekir'in bu saç-sakal boyama işine kendi kitabında sayfalar­ 116 ca yer ayırmıştır. Bir eşi orada kalıyordu. Ebubekir ona. Tac'ül Arus.Siret-i Halebi. sabahleyin cuma günleri de saç ve sakalını boyar ondan sonra yola çıkar. bilmiyor musun ki Kur'an'da her canlı ölümü tadacaktır diye ayet var' de­ mesi. Tabakat. Medine'nin dışına. "Bu g e c e falanca eşimin sırasıdır. Kadın o sırada da Ümmü Gülsüm adında bir kız çocu­ ğa hamileydi. Ebubekir de böyle bir durumdaydı. Defalarca Muhammed'i öldürmek isteyen ve sonunda başaran Ömer'in yukarıda yazdığım sözünün hiçbir değeri yoktur. Sözünü ettiği M e d i n e dışında Siinh' adında bir yer. Esma binti Umays gibi eşleri vardı. Burada komik bir olay da yaşanıyor. Ummü Ruman. c. no: 14077. SNH md. İş­ te Ebubekir'in yetişmesi için aslında oyalamak istiyordu. Yani 116 a. ' g e ç yerine. Nihaye. onlara sıra yapar. d. eşlerinden Esma onu yıkıyor. Buna karşı Muham­ med gidebilirsin diyor. Gerçekten Ebubekir'le Ö m e r adeta tiyatro oynuyorlar­ dı. Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda. Muhammed ağır hasta ve o g e c e artık ölecek. onu da ekleyeyim.İbni Esir.gerçekleştirmişlerdi ve o an için de Ebubekir hazır değildi. onda kalmalıyım" diyor ve sanki gitmek için izin istiyor. tiyatronun başka bir parçasıydı. . her g e c e birinde kalır­ dı. Muhammed'in ölümü kısmı.Kenz'ül Ummal. b. SNH maddesi. Haftada bir kez perşembe günleri hanımı Binti Harice'nin yanına giderdi. Hani İslam'a g ö r e e ğ e r bir erkek birden faz­ la kadınla evliyse.İbni Sad. Hatta Ebubekir vefat edince. başka bir hanımının yanına gitmişti. e. Onun Binti Harice. Hele Ebubekir de gelince ona. 3/99-102. Esma binti Umeys de M e d i n e ' d e onun yanındaydı. M e d i n e ' y e gelirdi.Zebidi.

Halifelik işi sağlama alındıktan sonra Ebubekir'le kendisi kabir başına döndüler.Hz. başka bir eşi onu yıkıyor. defnedilirken ne Ö m e r ne de Ebubekir ortalık­ ta vardı. Ö m e r de önemli kişilerin cenazeyle uğraşmalarını fırsat bilip bir an önce işi sonuca götürmek istedi ve nitekim de başardı. İlginçtir ki. Ebubekir'in ölümü üzerine bu kez de Hz. 1 1 7 Ebubekir sabahleyin Muhammed'in ölüm haberini alın­ ca merkebine binip geldi ve Ömer'in az önceki (sözüm ona sinirli) halini gördü ve onu yatıştırıcı bir konuşma da yaptı. s. Anlattığım gibi ken­ disi ölünce bu Esma onu yıkamıştır. daha once Hz.hadis no: 38201. İşte nerdeyse kendilerine tapılan o dönemin insan­ ları b ö y l e y d i . yıkanırken. Orada çok kaynak var. Cenaze kefenlenirken.İbni Şeybe. Bu konu­ da kaynak ç o k . 20/579. 118 Sireti Halebi. 1 1 9 117 Kur'an'da Kadın ve Muhammed'in Hanımları. 119 a. M u h a m m e d ' e sözünü ettiği kadın değil. Hele ünlü Kur'an yorumcusu ve tarihçi Taberi (hic­ ri 310'da vefat etmiş) kendi tarih kitabında Ebubekir'in üç gün sonra ancak cenaze başına geldiğini yazıyor. diye bir söz var. Bu kadının her üç eşinden de çocukları vardı. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. 1 Hani kurt hep sisli havayı sever. Ali ile evleniyor ve bunlardan iki de çocuk dünyaya getiriyor. Cafer öldürülünce bu kez Ebubekir'le hayatını birleştirmişti. ancak o zaman da artık cenaze kal­ dırılmıştı ve ona yetişemezlerdi. Ebubekir'i yıkayan bu kadın. . A m a aynı Esma ve he­ le bir zamanlar Hz. 234. Musannaf. Ali kabirle meşgul iken onlar o 2-3 günde işi bitirmişlerdi. Muhammed'in ölümü kısmı. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evli olan bu kadın.

Dolayısıyla cenazeyi kaldıralım. 4/114 e. 11. 1 2 0 Yani ortalık toz-duman. Bir de İbni Abbas'tan soruyorlar. Hindi. Muhammed'in son sözü neydi diye? O. Benim için ha Ali halife olmuş.Taberi Tarihi. ancak bunlar da Ayşe menşe'ilidir ve bir taktiktir. bu da doğru değildir. Ali'den sorun diyor. Kenz'ül ummal 5/652. suikastlarla yöneti­ mi ele geçirmiş olmalarıdır. Tabakat. cilt 3/201. 1/32.Bir de hep söylenir: M u h a m m e d Ayşe'nin kucağında vefat etti diye.Hindi.Ömer Rıda Kehhale. "Bu da nerden çıktı. b. Milel-Nihal. acaba doğru mu? Kendisi. ha baş­ kası olmuş fark etmez. Şia kesimin tarihçileri ise. ondan sonra bu işle il­ gilenirim" hesabından dolayı başta ilgilenemediğini ve Ömer'le Ebubekir'in cenazeyi fırsat bilip halifeliği gasbettiklerini söylüyorlar. ben bilmi­ yorum. Allah'a yemin ederim ki Ali'nin kolla­ rında vefat etti" d i y o r . Burada belirtmek istediğim. yılı olayları Ebubekir'in halife seçilmesi kısmında. Ayşe di­ yor benim kucağımda vefat etti. d. Ali ve eşi Fatma.no: 14139. "Nasıl olsa artık halifelik benim hak­ kım. 120 İbni Sad. C. Evet bu konuda hadisler var. c. " H z . 1/21 ve Şehristani. ama artık onlar için çok g e ç : Ebubekir'le Ömer. Ali'nin daha sonra gidip halktan destek talebinde bulunduğu düşüncesi. Örneğin. . N o : 18789-18791. A l i ' y e vasiyet etmişti" fikrini savu­ nuyorlar ve Ali'nin de. işi çoktan sağla­ ma almışlardı. Mesela bu konuda İbni Sad bağımsız bir bölüm açmış ki. A'lam-i Nisa. İmame-Siyase.ibni Küteybe. bir ara ondan soruyor­ lar: Hz. Ali'nin kucağında vefat etmiştir. Anlaşılan o İd. Muhammed sağ iken halifeliği zaten Hz. cenaze işi bittikten sonra. Kenz. Ö m e r artık halife. İslam'da Sünni kesimin iddiası. Hz. (Ali halife olsun diye) halkın karşısına çıkıyorlar. bu di­ nin lider kadrosunun hep skandallarla. 2/381. Diğer taraftan Hz. Demek ki son nefesinde Ali'nin kucağındaymış. bazı rivayetlere g ö r e Hz.

ö v g ü anlamında kendi Kur'an'ına bunlar hakında ayetler de oluşturuyordu. Ali bunların tümü de meşhur sahabeler. Müslümanların M e ­ dine'ye gelmelerini sağlayan. Başta Muhammed olmak üzere. Muhammed'in ölümünden sonra yöneti­ me talip çıkanların hepsi zaten Müslüman: Ebubekir. A m a her nedense zaman içinde bu kayboluyor ve onun yerine halife Osman ortaya çıkıyor. Şunu da unutmamak lazım: ilk başta -zorlu mücadelede Ebubekir Ubeydullah'ı bile öneriyordu. Sad b. Bu konuda Kur'an şöyle diyor: "Mekke'den gelenlerden önce Medine'ye yerleşmiş ve 121 İbni Sad. Bedir hariç tüm savaşlarda bulunan bir sahabe. ya­ ni iktidar kavgası sadece Müslümanlar arasında oluyordu. M e d i ­ ne'nin yerlileri olan ve kendilerine Ansar denilen grup ise Sad b. Tabakat.Şu da var ki. Medineli Müslü­ manlara Ansar denmesinin nedeni şu: Mekke'den g ö ç eden Müslümanlara yardımcı oldukları için bu adı almışlar­ dı. . Yukarıda değindiğim gibi iktidar mücadelesinde M e k ke'den gelenlerin başını Ebubekir-Ömer çekiyordu. Asil bir ailedendi ve çoğu kez seslenip 'kimin evinde et-yemek yoksa buyrun Sad'ın evine gelip y e m e k yesin' diyordu. Ubade'dir. Ubade kısmında. Sad b. Rivayetlere g ö r e hergün kendi evinden M u h a m m e d ' e etli yemekler götürüyor­ du. Akabe biatında da bu adam vardı. yardımcılar anlamına gelir. 3/310. Bu buluşma­ yı sağlayan ve Muhammed'le Müslümanların M e d i n e ' y e gelmelerine zemin hazırlayan etkili bir isim. buna yardımcı olan Sad b.121 Bir zamanlar Muhammed muhtaç iken onlar yardım edince. Zaten Ansar kelimesi çoğul olup. Bunun nedeni Osman taraftarlarıyla Ömer arasında yapılan pazarlıklar ve sonunda Ebubekir'i ortadan kaldırma planıdır. Ubade'nin etrafında toplanmıştı. Ubade ve Hz.

Munzır. hatta kav­ galar başlıyor. Evet. Hz. "Bu köpeğin had­ dini bildirin" diyor. Bunun üzerine iki kesim arasında tartışmalar. O arada adamın biri Hz. Bunun haberini alan Ebubekir'le Ö m e r oraya gidiyor. bunlar zaten buralı değil. Ebubekir'in avan­ tajlarını anlatmaya başlıyor: H e m ilk Müslümanlardandır. şehrimizi terk edip memleketlerine gitsinler" deyince. Muhammed'in kayınpederi (Ayşe'nin ba­ bası). Ömer kılıcını çekip kendi yandaşlarına. Sad halife olsun diye "Sakife Beni Saide" denilen gölgelik bir yerde topla­ nıp durum değerlendirmesi yapıyorlar. Yine Sad taraftarlarından Hubab b. ancak yediririler)" d i y o r . ayet. . düşman ilan edi­ liyorlar ve insan yerine konmuyorlar. "Halifelik bizim hakkımız. Ö m e r ona. Sad b. başta yardım etsinler diye oluşturduğu ayet­ lerle onları şişiriyor. kendisi cenazeyle meşgul).imanı da gönüllerine yerleştirmiş olanlar. Onlara verilenlerden dolayı içlerinde bir rahatsızlık duymazlar. hicret esnasında onunla birlikte M e d i n e ' y e gelen çok yakın bir dava arkadaşı gibi olumlu taraflarını öne sürüyor ve bu arada "Bakın ilk olarak ben onun elinden tutup halifeliğini kabul ederim" diyor. "Allah 122 Haşir suresi. Mekkeli Müslümanlar kabul etmiyorlarsa. hem M u h a m m e d hasta iken cemaate imam olmak için onu önerdi. 1 2 2 İşte böyle. hicret eden­ leri (Mekke'den gelen Müslümanları) severler. Ubade'yi halife olarak destekleyen ve ç o ­ ğunluğu M e d i n e yerlilerinden oluşanlar. 9. İki grup arasında ya­ pılan konuşmalar sırasında halife Ömer. Ali halife olsun de­ yince (tabii ki Ali orda yok. ama iş sağlama alınıp da zaman içinde sıra paylaşıma gelince onlara bir şey yok. Kendileri son derece ihtiyaç içinde bulunsalar bile yine Mekke'den gelen Müslümanları kendilerine tercih ederler (yani yemezler.

O da bunun farkındaydı. Yine adamın biri 'Ebubekir olamaz. Bunu Muhammed'in zehirlenerek öldürülmesi kısmında anlattım. bu iktidar işi ancak kanla halledilir" diyor. Ö m e r biliyordu ki. Kaldı ki. ya da Ö m e r halife olsun ben olmayayım.belanı versin" diyor. Zira bunun dışında seçilen bir halife . "Ben sizden biri halife olsun" d e ­ rim teklifinde bulunur. sen onun kılına dokunursan senin ağzında bir tane diş kalmaz" diyecek kadar sert tepki gösteriyor. Çünkü evdeki hesap çarşıya uyma­ mış: Sert tartışmalar. halifelik biz Medinelilerin hakkıdır' deyince. ilk etapta tehlikeyi (pek de becerikli olmayan ve zaten yaşlı olan) Ebubekir üzerinden atlatmak istiyordu. eğer Ebubekir olmazsa. Sad'ı des­ tekleyenlerden biri Ömer'in sakalından tutup "Ey Ömer. Ebubekir korkusundan bu öneride bulunur. "Anlaşılan o ki başka çözüm yok. kimse onun yönetici olmasını kaldıramazdı.. Diğer bir şa­ hıs. Hatta bu konu Buhari'de de anlatılır ve burada Ebubekir. Ebubekir'in bu açıklaması birçok kaynakta anlatılmaktadır. ya da ik­ tidarı aramızda paylaşalım diyor. O nedenle Ö m e r hep Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. Çünkü kendisi çok sert biriydi. Hatta Ebubekir durumun vehametini görünce. zaten ilcisi arasında daha önce bu yönetim konusunda planlar ya­ pılmıştı. ya Ebu Ubeyde.. ilk aşamada kimse Ömer'i kabul etmez. ciddi rekabet ve hatta kavgalar ol­ muştur. Yoksa başlangıçta Ö m e r ' l e farklı bir plan yapmıştı. Hele ibni Ebi Şeybe bu ko­ nuda birçok hadis aktarmıştır. Ö m e r ile Ebu Ubeyde arasına girip onların ellerini tutar. Ö m e r kılıcını ona doğru uzatıp seni paramparça ederim diyor ve kendi adamlarına da "Bunu öldürün" emrini veriyor. Ebubekir'in bu önerisini en başta Ömer kabul etmedi. O yüzden gelecekte halifeliği garantiye almak için.

O yüzden karşı çıkıyorlar ve ne Ebubekir. Muhammed vefat etmeden önce. Ubade. Muhammed'in ölümün­ den sonra Ebubekir'in araya girmesiyle. Z e y d komutasında Bizanslılara karşı savaşmak için İslam ordusunu Suriye tarafına gönderiyor. Talha b. Hz. Haşimogulları. Sad b. Übey b. Ka'b. Üsame gibi birini komutan seçmesi onlara g ö r e normal bir durum değildi.Ömer'in kendi hesaplarını altüst edecekti. H e p söylüyorum: Ancak bu yolla Ö m e r halife olabilecekti. 1 2 3 A m a Ö m e r onu zorla öne çıkartıp illa Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. Ebu Zer. farkındaydı.Mikdad b. Sait b. durumu yatıştırmak ona ikram ediyordu. ne de Ö m e r onun­ la birlikte savaşa katılıyor. Ammar b. Selman-i Farisi. Yani ortada satranç gibi çok çetrefilli bir oyun var aslında. Onlar Hz. Kaynaklarda. Bu kadar muhalefet varken. Muhammed'i din­ lemiyor ve savaşa katılmıyorlar. İşte bu noktada Ö m e r sonuç alma konusunda biraz rahattı ve nitekim de başardılar. harcamak ve gelecekte halifelik için Hz. Kureyş'ten birçok önemli kişi M e d i n e ' d e kalıyor. Ebu Süfyan ve daha niceleri Ebubekir'e karşıydı. Ö m e r zaten demirbaş. Ö m e r bunu çok iyi biliyordu. Her ne kadar Ebubekir'in halife olma durumu bir sürpriz de olsa. Halit b. Bu arada ben bunu anlatırken başka bir olay hep aradan kay­ nayıp gidiyor. . o d ö n e m çoğu insanın Ebubekir aday ola­ cak diye tahmin etmedikleri anlatılıyor. Ubeydulah -Her ne kadar Ebubekir onu önerdiyse de. Mu­ hammed. Ö m e r gibi önemli isimler varken. As. yaşlı biri olduğu ve Ö m e r kadar da sert olmadığı için. Ö m e r gibilerini bu zor savaşa gönderip etkisiz hale getirmek. o sa­ vaşa katılmıyor. muhalif olduğu için kerhen. Yaser. Ortalıkta Ebu­ bekir. halk ona e v e t diyebilirdi. Üsame b. Bundan şu anlaşılıyor: Hz. A m a kimse bu olayların üzerine bu şekil­ de gitmemiş. Esvet. Bera b. Ö m e r de bir sözünde. Azıb. Ali'nin önünü açmak istemiş. Zübeyir. "Halkın 123 Mesela Muhammed'in amcası Osman.

N o : 9756. Buhari ve Müslim'den naklen. Ebubekir'le birlikte halk da dinliyor. 1 2 7 124 Buhari. 1 2 4 Hatta d e n e m e mahiyetinde henüz Ebubekir seçilme­ den Ömer. hemen başta birinci bab. Kitab'ül Ahkam. Sonuçta Ebubekir'in tarafı ağır basıyor ve kendisi halife seçiliyor. Ubade ha­ life olsun diyorlardı. 1 2 5 İşte başlangıçta Ebubekir'in halifeliği sürprizdir diyenle­ re kızan Ömer. daha sonra tam tersini söylüyor. daha sonra bunun sürpriz olduğunu itiraf ediyor: Evet doğrudur diyor.A. Mekke'den gelenlerin bir kısmı Ebu­ bekir olsun diyordu. Ensab. Taberi Tarihi. 30/274. Bu olay. Bir de ortam­ dan anlıyor. 125 İbni Hacer. 1 2 6 İşte böyledir: Başlangıçta kim sürpriz diyorsa asar kese­ rim diyen bir Ömer. kimse bu lok­ mayı ona yedirmez. Razza. o olsun diyorlardı. seni halife yapalım diyor. Tarih-ü Medinet'i Dımaşk. Ubeydullah kurtların çok olduğunun farkındadır. 3/220. İbni Asakir.üzerinde anlaşmadığı kişinin halifeliği meşru değildir. Ahkam. Daha sonra Ö m e r gelip Ebubekir'e. Bab-ü recmi-l hubla kısmında. Sevaih-i Muhrika. Belazuri. hat­ ta bununla savaşılır" dediği halde. Hudut. Bu arada Ö m e r ısrarla onu minbere çıkartıyor. Ebubekir kısmında. 126 Buhari. Istihlaf bölümü. 127 a. Musannaf. ama bazıları da Hz. b. Ö m e r camide bir konuşma yapıyor. Istihlaf bölümü. uzunca bir hadiste en başta Buhari'de anlatılmaktadır.Buhari. Burada deniliyor ki. 2/272. ısrarla ve hatta zorla Ebubekir'i halife ilan ediyordu. Medineliler Sad b. Ali'nin evinde ka­ rargâh kurmuşlardı. bunun bir sürpriz olduğunu kabul e d i y o r . . ama Ebubekir çıkmıyor. Ubeydullah'a. kimin kimden yana olduğunu biliyor ve zaten Ö m e r de bir taktik olarak ona bu teklifi sunuyordu. min­ bere çık halk gelsin sana biat etsin/elini tutup seni kabul et­ sin diyor. o nedenle hayır diyor. c. Megazi kısmı. Muhammed'in hastalığı babında.

tüm kutsal ve diğer Ortadoğu dinlerini iyi biliyordu. Hatta Ebu Süfyan Ebubekir'in halife olduğu­ nu duyunca Hz. Kısa bir örnek vereyim. Selman-i Farisi temi. Ebubekir halife olunca Talha kılıcını çekip ortaya çıkıyor. Ali'ye. "Kerdaz ve nakerdaz" şeklinde bunu belirtiyor. el-Ahad ve-1 Mesani.bi-1 A ' s e m . ken­ di aralarında konuşurlardı.İbni E. İşte Ebubekir'i tayin etmekle hata yaptınız diyen kişi böyle biridir. adam artık mecbur. 1 2 9 İşte Muhammed'in kendisin­ den bilgi aldığı Selman-i Farisi. Hz.İbni Kesir. Istiab. Demek istediğim. nerdeyse fıtık olurum (alay edercesi­ ne)" diyor. Ali'yi seçseydiniz hepinizin yararına olacaktı diyor. bazen bizi unuturdu. ancak Ömer onun üzerinden geleceğini sağlama almak istemiş. Yani bir şey yaptınız. 129 İbni Abdi'l Ber. Ebubekir hakkında az önce­ ki sözü söylüyor. Yine Selman-i Farisi o zaman Farsça bir cümley­ le. ayet. "Kureyş'in en pasif-zavallı kişisi halife seçilmiş. d. Hatta Ömer ona. Kendisi aslen İranlıydı ve ailesi İran'da Zertüştilik dininde bir bakıma diyanet reisliğini yürütüyor­ du. Kur'an'da Nahl suresinde "Derler ki Kur'an'ı bir insan Muh a m m e d ' e öğretiyor (tanrısal boyutu y o k ) " şeklinde bir ayet g e ç i y o r . bu insan önemli biri. Ayşe anlatıyor: Muhammed geceleri Selman-i Farisi ile yalnız kalırdı. yollarda yıllarca değişik haham ve papazlardan da bilgi alış-verişi yapmıştı. "dur dur­ duğun y e r d e ey köpek" diyerek ağır hakaretlerde bulunuc. 128 Nahl. M u h a m m e d ' e varana kadar. ama iyi etmediniz diyor ve devamla. 5/269. hatta öylesine sohbete dalardı ki. Bidaye. . 1/14. 103. 1 2 8 İşte burada ç o ğ u Kur'an yorumcuları Sel­ man-i Farisi üzerinde durmaktadır. Ebubekir çok beceriksiz bir insan. Selman-i Farisi hakkında kısa bir bilgi v e r e y i m . onunla daha ö n c e pazarlığını yapmış. N o : 1014.Anlatılanlardan anlaşılıyor ki. biz Ebubekir'e mi kaldık diye.

müsned. seni kabul edeyim" diyerek hep onun propagandasını y a p ı y o r d u . böyle yapar mıyım? Sen hayatta iken kimsenin haddine değil ki senin önüne geçsin. Halit b. Sakife Beni Saide kısmında. cilt 30/274. cilt 5/643. Yani umulmadık bir sürpriz oluyor insanlar arasında.Siyer-i İbni Hişam. b. d. Canız. 172.Hindi. 2/271-74. 1/162. Kitabü'l Osmaniye. Riyad'ü Nadre. c-Kenz.Taberi tarihi. Ensab. b. en başta A h m e t b. kimsenin haddi değil ki seni arkaya çeksin. s. Taberi. "Vallahi senin önüne geçsem boynum kinisin! Be­ nim için en ağır günah. Ö m e r ve Ebu U b e y d e arasında durarark. 1/183. Hanbel'in Müsned'inde ve daha birçok İslami kaynakta g e ­ çen. sen hayatta iken benim senin önüne geçmemdir. Muhammed seni namazda öne geçirmedi mi.Ahmet b. sen halife ol deyince o. e. 3/206 Sakife Beni Saide kısmında.Taberi. no: 14132. ya da Ebu Ubeyde" deyince. 131a. 232. Kitabü'l Osmaniye. ben bunun için kabul etmek zorundayım d i y o r . 4/310. 1/580 ve dv ayrica 2/263.Belazuri. sen Müslüman olalı senden hiç­ bir şey anlayamadım. Kenz'ül Ummal. ancak ortada bela var. s. Riyad 1/151. bir daha dirilsem.Cahız. Hanbel. 1 3 0 Sakife Beni Saide toplantısında bir ara Ebubekir. Vallahi ben iman üzere öldürülsem. no: 14131-14137.yor. Ömer. c-M. 1 3 1 Aynı teklifi. bir daha öl­ dürülüp dirilsem yine senin önüne geçemem! Ver elini önce ben siftah edeyim. Sad da sert tepki gösteriyor. 3/206.Muhibbüddin Taberi. . Ensab. f. Ebubekir de bunu itiraf ediyor. "Ey Ömer. Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e sununca. Ebubekir var iken nasıl ben öne geçerim" d i y o r . 1 3 2 Aslında danışıklı dövüş olmazsa Ebu 130 Belazuri. g. Tarih-i Medine-i Dımaşk. Olur mu. 5/643. 132 a. Tarih. "Ya Ömer halife olsun.İbni Asakir.

peki ni­ ye ilk başta ben olmayayım demiş ve hasta iken de son ne­ fesinde yine bunu tekrarlamış: Keşke ben halife olmasay­ dım diye? Hal böyle olunca ortada çelişkili bir durum söz konusu. Ali'ye. Yani kendi­ si senaryodan habersizdi. O nedenle ben olmayayım sonucuna varmış. Bu söz aslında Ömer'in de hoşuna gidiyor. İkinci neden ise. kendisinin gördüğü kavgalardan korkmuş olması ve bu nedenle adaylıktan çekilmek zorunda kalması. Hele en başta da Fatma ve Hz. son nefesindeki pişmanlığına neden olmuş olabilir. O nedenle kabul etmiyordu. ancak Ebu Ubeyde. artık Ebubekir de ona karşı illallah diyecek hale gelir. Bilmiyorum ama bunları bir film şeridi gibi son nefesinde gözler önüne getirince etkilenmiş olabilir di­ yorum. Birincisi. Bu durumda haklı olarak şu soru sorulabilir: M a d e m baştan beri Ebubekir Ö m e r ' l e bir komplo içindeydi ve so­ nuçta Muhammed'i ortadan kaldırmayı başardılar. Bu konuda yeri gelince Ebubekir'in ölümü başlığı altında önemli bazı örnekler v e r e r e c e ğ i m . Çünkü bak­ mış ki. Ö m e r bas- . Son nefesindeki pişmanlığa gelince. Ki araları açılır. Ebubekir'in iki buçuk yıllık icraatının çok kanlı geçmiş olması. hayır diyordu.Ubeyde o kadar kitle içinde bu sözü Ö m e r ' e karşı kullana­ mazdı. Ebubekir zaman içinde kendisinin Ö m e r tarafın­ dan kullanıldığını fark ettiği için bunu söylemiş olabilir. kimsenin bu makamı ona teslim etmeyeceğini bildiği için hep arkaya çekiliyor. çarşıdaki hesapla evdeki hesap birbirlerini tutmu­ yor. bunun birçok nedeni var. Ö m e r ' l e Ebubekir'inki bir danışıklı dövüştü. Ancak kendisine yapılan tekliflin boş olduğunun farkındaydı. Aslında çelişki yok. Çünkü: İlk başta o toplantıda ben olmayayım demesinin nede­ ni.

. Hele Muhammed'in vefatından sonra Ebubekir'in kitle­ sel bir şekilde dinden çıkanların üzerine gitmesi ve onlara uyguladığı katliamların benzeri tarihte az bulunur. diğeri de sizden düşüncesindedir. 1 3 4 133 Belazurı. o da M e ­ dine'yi terk edip Şam tarafına gurbete gitmek zorunda kal­ dı. sonuçta Fatma hem çocuk düşürür. Ensab. tabii ki var olan bilgilerden yola çıkarak böyle bir sonuç muhtemeldir diyorum. 1/580 vd. ikili bir y ö n e ­ tim de önerir ve başlangıçta Ebubekir buna e v e t der: Bir li­ der bizden olsun. "Yerle gök birleşse bile ben onun ha­ lifeliği tanımam" dedi. hem de bu olayda aldığı darbelerden dolayı kısa zaman içinde vefat eder ve Ali'nin de başına getirmedikleri kötü­ lük kalmaz. ancak diğer ra­ kip Sad b. Buna rağmen onu orada da rahat bırakmadılar: Ö m e r halife olunca onun arkasından Halit bin Velit ve Muham­ m e d b. yani Sad b. M e s l e m e ' y i gönderip onu gurbette öldürttü 1 3 3 ve sonunda şu yakıştırmada bulundu: "Efendim tuvalet ihti­ yacını giderirken o durumda cinler onu öldürür" şeklin­ de masalımsı bir g e r e k ç e . Medine'nin asıl sahipleri olan Ansar gru­ bu. Çünkü onun amacı kısa zamanda yönetimi ele geçir­ mekti. Onu rahat bırakmadılar. tabii ki sonuçta Ebubekir halife oldu. Ubade'yi destekleyen kesim. .2/261-272. 1/586 vd. As­ lına bakılırsa bu adil bir öneri-. 134 Belazuri.2/272. Bu başlık al­ tında zaten belirteceğim ki. Ensab. Ubade.kısıyla yaptığı haksızlık onu etkilemiş olabilir. Şu da önemli. işte Ebu­ bekir'in son nefesindeki pişmanlığı bunlardan dolayı olabi­ lir. . yoksa niye pişman olsun ki. ancak Ö m e r buna karşı çıkı­ yor. Sadece Y e m a m e ' d e katledilen insanların sayısı 21 bindi. Ebubekir talimatıyla Ö m e r gi­ der Fatma'yı tekmeler.

30/411-415. Ömer'in Ebubekir'den sonra halifelik makamına otur­ ması çok kolay olmuştur: Ebubekir ölünce hemen o g e c e Ö m e r birkaç kişiyle. b. f.Suyuti. Tabakat. -tabii ki içlerinde halife Osman da varhemen onun cenaze namazını kıldı ve o g e c e götürüp def­ nettiler. bu iddia gerçeği yansıt­ mıyor. Ömer'in halifeliği kısmında. "Peki. 3/111 Ebubekir bölümü 3/146 halife Ömer kısmın­ da.Kenz. s. acelesi neydi? Çünkü itirazlar olabi­ lirdi. N e ­ den geceleyin gömdü. Musannaf. o da hemen kolayca iş başı yaptı iddiası doğru değildir. no: 14178. geçmişin hesabını yapmışsa ve Ö m e r tarafından kullanıldığını da fark etmişse son nefesindeki pişmanlık bunlardan dolayı olmuş olabilir.Dediğim gibi. Ömer kısmı. "Adım İskân" demiş öğrenci.İbni Sad. e. 3/111. O yüzden birkaç önemli kişiyi de yanına alarak onu geceleyin g ö m d ü ve güya vasiyeti üzerine halife olduğunu halka duyurdu. c. . Sabah olduğunda ise Ebubekir vefat etti. 1 3 5 Ebubekir. Tarihi Dımaşk. 3/421 ve devamı. "Onun da adı İskân" ce135 a. no: 38211. başına dert açılabilirdi.İbni Ebi Şeybe. Bizim Diyarbakır'da hocanın biri öğrencisine adını sormuş. Ancak az önce değindiğim gibi söz Ebubekir'in g e c e defninden açılmışken bir fıkra anlatmam gerekiyor. yerine de beni tayin etti diyerek halifeliği bu şekilde ele geçirdi. d. bütün bunlar bir film şeridi gibi e ğ e r Ebu­ bekir'in gözünün önünden geçmişse.ibni Sad. ı. Tarih'ül Hulefa. el-Karnil. Ö m e r ' e g ö r e v verdi. g. el-Kamil 2/263. babanın adı ne?" diye ikinci bir soru sormuş öğretmen.İbni Esir.İbni Esir. hicri 13.İbni Asakir.Taberi Tarih-i. yılı olayları. 68. Ebubekir'in pişmanlığını içeren hadisi. Ebubekir'in ölümü konusuna yeterince açıklık geti­ receğim. h. bundan sonraki kı­ sımda Fatma'nın malı konusunda anlatacağım.

İşte bu zorlu tablodan birini belirlemeye cesa­ ret e d e m e m i ş d e m e k de mümkün. başta Muhammed olmak üzere Os­ man. kendisi henüz hayatta iken belirlememiş? Acaba kimse onu dinlemezdi diye mi cesa­ ret edememiş. Ebubekir.. hangi semtte otu­ ruyorsunuz?" Çocuk. Bir kere Muhammed'in kendisinden sonra neler olacağını bilmediğini iddia etmek çok yanlış olur. Hz. Belirlememenin bir diğer ihtimali de. ya da belirlemiş ve hem damadı. Halifelikle ilgili bu zorlu seçime bakılınca haklı olarak şu soru insanın zihnine geliyor: N e d e n Muhammed kendin­ den sonra halife olacak kişiyi. Yani hep iskân. Başka bir tabirle. "Biz İskân evlerinde oturuyoruz" ya­ nıtını vermiş. hem de amcasının oğlu olan Hz. Ali vardı ve bunlar gibi Mek­ ke'den gelenlerden. ancak v e ­ fatından sonra Ömer-Ebubekir ekibi iktidarı zorla. hep iskân. hem de amcasının oğlu olan Ali'yi tavsiye etmiş. hileyle ele geçirmişler. ancak o dünyasını değiştirince sonrakiler buna uymamışlar mı? İhtimaller çok: Dediğim gibi ya hiç düşünmemiş. bunu aklına bile getirmemiş. . karşısında aynı zamanda kayınpederi olan Ö m e r gibi güçlü birinin ol­ ması olabilir. "Peki. nerede. "Baban ne iş yapar?" "İskân müdürlüğünde memur" demiş öğrenci. yoksa kendisinden sonra iktidar yüzünden kavgaların çıkacağını tahmin e d e m e m i ş de ondan mı veya Ali gibi birini belirlemiş. Tıpkı bunun gibi. Dolaylı olarak belki bi­ rini belirlemiş. "Muhammed kendisinden sonra iktidar yüzünden neler yaşanacağını bilmiyordu" d e m e k ancak saflık olur. Bunun bir an­ lamı olmalı.vabını almış.. Diğer tarafta Ebubekir ve hem damadı. M e d i n e yerlilerinden birçok önemli kişiler vardı. Fatma (mezarı bile belli değil) gibi önemli kişiler de hep g e c e gömülmüşlerdir. ancak açıkça belirlemekten kaçınmış olabilir.

Bütün bunlar ihtimaller. ondan kurtulmak için. Ben görevin kime devredildiğinden ziyade cinayetler üzerinde duracağım. Hz. onun istekleri doğrultusunda ayetler oluşturup Kur'an'ına eklemiştir.önemli bazı bilgiler var. Bu konuda adı g e ­ çen kaynağımda pek çok örnek verdim. onu sevindir­ mek. Ömer'in karşısında sıkıntıya düşünce. Ancak en güçlü olanı. Bu zorlu ve karmaşık tablo olmasaydı. Zira Ömer'i çok iyi tanıyordu. Ayrıca elimdeki çalışmamın sonlarına doğru Ömer'in bilinmeyen yönleriy­ le ilgili bir bölüm açacağım. Muham­ med'in kendine bir halef seçmiş olmasıdır. Muham­ med'in Ali'yi belirlemiş olması ve daha sonra EbubekirÖmer'in buna uymamış olmaları. A m a herkesin duyabileceği bir ortamda değil. etkili ve baskın olduğu örneklerle açıklanacaktır. Bunun da değişik neden­ leri olabilir. tüm zorluklara rağmen. Buna kanıt olarak. Çünkü bu durumda en baş­ ta Ö m e r onu dinlemeyebilirdi. henüz hayatta iken Ö m e r ' l e arası açılabilirdi. Bir diğer ihtimal de. bu mümkündür. belki az bir cemaat yanında söylemiş olabilir. Muhammed için sonuç alıcı bir yöntem olamayacağı için buna başvurmamış olabilir. Mesela Muhammed ölüm d ö - . A m a okuyucuları aydınlatmak için bu konuya da açıklık getireceğim. Bu konuda -başta Buhari ve Müslim olmak üze­ re. toplanan binlerce insan kitlesi huzurun­ da kendi halefini ilan edebilirdi ve bu durumda kolay kolay kimse itiraz etmezdi. orada da onun Muhammed için ne kadar önemli. son hutbesi olan v e d a hutbesinde. hatta birçok kez Muham­ med. İleride bunun üzerinde duracağım. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımın Ömer'le ilgili bölü­ mü önemlidir: Muhammed'i ne kadar yönlendirdiği o ki­ tapta örneklerle açıklanmıştır.

İkincisi: Size g e l e n elçileri (barış elçileri veya başka amaç­ la gelen elçileri kastediyor) iyi karşılayın. 1 3 6 b. hadisler ya­ zılırken bilerek bu şekilde yazılmıştır. Buhari. ama üçüncüyü de ya kendisi sustu/söylemedi. Daha sonra. Ali ve Ö m e r üzerin­ de durmuştur.şeğindeyken bazı tavsiyelerde bulunur. şu üç nokta önem­ lidir der. Buna ilişkin malzeme İslam'ı kaynaklarda çok fazla. Bu başlıkta çok farklı bazı konularla karşılaşılacağınızı şimdiden söyle­ yebilirim. vasiyet kısmı. ya da söyledi de ben hatırlayamıyorum" şeklinde geçiş­ tiriyor. Cihat.. Üçüncüsü ise maalesef belirsiz. Olayı aktaran İbni Abbas. Vasiyet no: 1637 . Müslim. Bir şeyler anlaşılsın diye elim­ den geldiğince toparlayıcı bilgiler v e r m e y e gayret edece­ ğ i m . Fatma'nın Malına El Koyuyor Bu başlık altında g ö z d e n hep uzak tutulmak istenen konu­ lardan birini daha sunmak istiyorum. Birincisi: Arap yarımadasında iki din bir arada ol­ masın/tek din olsun veya müşrikler bu adada kalmasınlar. Bu hadis bile tek başına o d ö n e m d e olup bitenlerin ne kadar sağlıksız bir şekilde zapturapt altına alındığına kanıt olarak yeterlidir. bunun gerekçesi il­ ginç.Halife Ebubekir'le Ömer Hz.. El-Lü'lüu ve'l Mercan. Megazi ve Cizye bölümlerinde. bu kesindir. N e d e n belirsiz. bazı yerleri silinmiş­ tir. Müslüman kamuoyu en çok Hz. no: 1059. Üstelik bu hadis en başta Buhari'de birkaç y e r d e v e Müslim'de g e ç m e k t e d i r . 136 Buhari-Müslim hadisleri. Ben bu hadisin ilk ravisi tarafından bu şe­ kilde söylendiğine inanmıyorum. aslında durum hiç de böyle değildir. "Muhammed bu ikisini söyledi. Ebubekir ise çok mütevazı biri olarak lanse edilmiştir. Çok komik ve inandırıcı olmayan bir açıklama.

başta Buhari ve Müs­ lim'den bilgi sunacağım. Kaldı ki. anlatacağım konu hak­ kında İslam otoriterleri nezdinde zaten tartışma da söz ko­ nusu olmamıştır/Ebubekir'in yaptıkları iyi karşılanmıştır. M u ­ hammed kendi zamanında bu kadar popüler. bir kadına yapılan haksızlıktan yola çıkarak. H z . Kur'an'a rağmen Hz. Başka bir tabirle. 14 asır ö n c e bir ka­ dına yapılan zulüm ve haksızlığı g ü n d e m e getirmekteki amacım. yoksa normalde 1400 yıl önce 20 yaşlarındaki bir kadının başına gelenlerden s ö z etmek. ancak daha sonra büyütülerek farklı ve hayali bir Hz. bu konuda in­ sanları bilgilendirmek ve bu tabulardan kurtulmalarına kat­ kı sunmak. tabu haline gelmiş biri değildi. Fatma'ya yaptığı bir zulümden söz e d e c e ğ i m . anlatılan Hz. Ebubekir. o günkü insanlar şimdiki Müslümanlar kadar ona tapmıyorlardı.Tarihin egemenler tarafından yazıldığı bir realitedir. Çünkü hem dünya genelinde. bir inancın liderlerinin gerçek kimliklerini ortaya koymak ve dolayısıyla İslam hakkında doğru olan bilgileri takdim etmektir. İslamın lider kadrosunun halk nezdinde bilinen kimlikleriyle asıl kimliklerinin aynı olmadığını. bunların ger­ çekte çok farklı olduklarını ortaya koymak. Bunu anlatırken de. Birazdan. ancak abesle iş­ tigal olur. Buna rağ­ men yine de İslami kaynaklarda işleyeceğim konular hak­ kında sağlam kanıtlar vardır. Şuna da vurgu yapmak isterim ki. hem de ülkemiz­ de her gün insanlar katlediliyor. O bakımdan amacım bu­ rada asırlar ö n c e bir bireye yapılan uygulamadan bir ders çıkarıp İslam hakkında gerçeklerle hayaller arasındaki farkı okurlarla paylaşmaktır. Bu. Ömer. M u h a m m e d yaratıldı ve bu şekilde dinin hakikatini bilmeyenlere takdim edildi. . he­ le İslam tarihi için bu sav daha fazla geçerlidir. bugün kitaplarda tasvir edilen. Osman ve diğer meşhur sahabeler için de geçerli­ dir. Şunu da hatırlatmakta yarar var ki. Muhammed'in ölümünden sonra Ebube­ kir'in.

Adı Selim bin Kays Hila­ li (h. belli bir süre. Muhammed'in cenaze işlerini bitirince bakıyor ki Ebubekir . burada farklı bir olay hatırıma geldi. Ölene kadar da halife Ebubekir ve Ömer'le konuşmama kararı aldı. Fatma babasının ölümünden sonra 75 gün. sanırım buraya uygundur. Hz. Gerekçesi de şuydu: Ben Hz. Bu arada Hz. kimisine g ö r e de en çok altı ay ya­ şadıktan sonra -20 küsur yaşlarında iken. tabii ki bunu tek başına yapmadı. Bunun üzerine Hz. bu tarih­ çi 15 yaşlarında bir delikanlıydı.2-76). ancak onunla görüşme fırsatı bulmamış. Muhammed'in malından Fatma'nın pa­ yına düşeni vermedi. Muhammed vefat ettiğinde. Ali de onunla birlikte evi­ ne kapandı ve ne Ebubekir'le konuştu. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir halife oldu. o hazineye devredilir" anlamında bir hadis bahane etti ve Hz. Fatma'm eşi Hz. Muhammed zamanında yaşamış. eğer bizden herhangi bir mal mülk kalırsa. Fakat Ebu bekir bunu kabul etmedi/ben v e r e m e m dedi. ka­ lanını da onun bölümünde anlatacağım. bir varis olarak talep etti. kız­ dı ve evine döndü. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. Söz Ebubekir ve Ömer'in bu vasiyet olayından açılmış­ ken. kimisine g ö r e 3 ay. konuşmadı da.Bilindiği gibi Hz. Muhammed'in bir açıklamasını biliyorum. Hani daha önce belirttim. şimdi sözünü e d e c e ğ i m kişi İslam'da en eski tarihçidir. Hz. Bu konudaki olup bitenleri. ne de onun halifeli­ ğini kabul etti. şunu diyordu: "Biz peygamberler ölürken varislerimize/arkamızda bıraktığımız yakınları­ mıza mal bırakmayız. Fatma darıldı. onu yönlendiren Ö m e r onun hep ya­ nındaydı. Ali'nin başına gelenleri kısmen daha önce anlattım. Ali. Hz.vefat etti. Kitabında konuya ilişkin şunu anlatıyor: Hz. Bu arada Hz. Fatma kendisine gidip ba­ basından kalan malı. ben bu çalışmamda başta Kur'an olmak üzere Sünni kaynakları temel alacağım.

erkek çocuklarına da pay vardır" deniliyor ve daha sonra yine aynı surenin 11. 153 ve sonrası. Nisa suresinde (7. "Peki siz daha dün Muhammed huzurunda beni halife olarak kabul etmediniz mi. Bu du­ rumda Halife Ebubekir. halifelik artık başka bir aileye geçsin" dedi. Muhammed'in hanımları davar. Ebubekir şunu diyor: Haklısın. o zaman tüm malın 1/2 sini alır" deniyor. şimdi de buna bakalım. Ayrıca konu hakkında Meclisi'nin 'Bihar'ül Envar' c. babasından kalan malın yarısına sahip olmalıydı. ister birden fazla ol­ sun fark e t m e z : Burada ölenin çocuğu olduğu için onlar an­ cak 1/8'ini alıp paylaşırlar. 28/96 vd. ayetinde. ayet) "Ölen anne-babanın bıraktıklarından (veraseti kastediyor) kızlarına da. tabii ki olay çok uzun. da ilginç bilgiler var. s.ve Ö m e r halifelik işini çoktan halletmişler bile. 137 Selim Hilali. senden başka bu hadisi duyan var mı diye? Ö m e r hemen ortaya çı­ kıyor. doğru. Ancak burda Hz. "Peygamberlikle halife­ lik bizde olmaz: Ben peygamber oldum. Onlara. ben şahidim ve bir-kişi de yine onların ekibinden biz de varız diyorlar. Adı g e ç e n kaynakta çok ilginç bilgiler v a r ! 1 3 7 Peki. Bunların payı zaten belli: Malın 1/8'i. ne çabuk Muhammed'den uzaklaştınız?" deyince. Fatma. Kur'an'a g ö r e bu davada Hz. İster bir hanım olsun. Hanımlar bu payı kendi aralarında bölü­ şüp paylaşırlar. Fatma haklı. Hz. Hatta bazı durumlarda eğer ölenden yalnız kızı kalırsa. M u h a m m e d ' e ait olan tüm ma­ lın yarısını gasp etmiş olmaktadır ve verdiği karar da Kur'an'a terstir. burada maksadım Ebubekir'in bu gizli vasiyetlerine yeni bir örnek daha kat­ mak. . Hz. Ali soruyor. Aslında Kur'an'a g ö r e kesinlikle Hz. "Eğer ölen bir anne veya babadan tek bir kız kalırsa. Kur'an Ebubekir'in bu yaptığına ne diyor. o zaman malın tümünü de alabilir. ancak M u h a m m e d bana.

Buhari. 1 3 8 Ne ilginçtir ki.Hz. Fatma'nın babasının malını Ebubekir'den istemesi ve Ebubekir'in az önce belirtilen gerekçeyle ona vermemesi olayını içeren açıklama. 2) Farz'ül Humus. 140 Buhari. Müsakat kısmında. Yani hem Buhari'de birkaç yerde. M u h a m m e d ' d e n kalan her üç yer­ deki malı/serveti Yahudilerden kalma talan malıdır. 178 vd. 1) Megazi/ Hayber kısmında. Toprak altındır derler ya. kalan % 80'ini de hurma olarak onlara verirdi. müttefakun-aleyhtir. Muhammed'den kalan mal da çok fazlaydı. Muhammed'in Hanımları. Hz. Muhammed'in eşlerinden ve aynı zamanda Ömer'in kızı olan Hafsave yine Hz. Ö m e r Halife olunca Hz. Siyer. b. Halife Ö m e r 138 a. başta dört m e z h e p lideri olmak üze­ re bir kere İslam âleminde Ebubekir'in bu icraatına karşı herhangi bir itiraz da söz konusu olmamıştır. 139 Kur'an'da Kadın ve Hz. ele geçirdiği bu Hayber gelirinden her yıl her hanımına (10'dan fazla hanımı vardı o zaman) 100'er vasak/yani yaklaşık 11-12 ton ayırırdı. Hayber gelirinden artık mahsûl değil de arazi kabul ettiler-araziye ortak oldu­ lar. 1 3 9 Hz. Hz. c' Tirmizi. 141 Müslim. Muhammed'in diğer eşleri yıllık mahsûl alma­ 141 ya devam ettiler. Müzaraa kısmı. Bu zaten en başta Buhari'de anlatılmaktadır. Yani bu. Bunu da yine Beni Na­ dir Yahudilerini Medine'den/asıl yurtlarından sürerek on­ lardan ele geçirmişti. Hadis'ü Beni Nadir ve Feraiz bölümünde. Hz. Dikkat edilirse. . Fedek sayfiye/yazlık köyünü bir baskında Yahudilerden ele geçi­ rip kendine tahsis etmişti. 3) Menakıb kısmında. Bunun % 20'sini arpa. s. Muham­ med'in eşlerinden Ebubekir'in kızı Ayşe. hazine malı d e ğ i l d i . 1 4 0 Bir de M e ­ dine'de ona ait ganimet malı vardı. ama Hz. hem de Müslim'de anlatılmakta­ d ı r . Muhammed.Müslim ise Cihad-Siyer bölümünde bunu işlemiştir. Muhammed'den kalan mal kısmında.

onu bedava işletirdi. Ö m e r kâğıdı zorla Fatma'nın elinden almak isteyince de Fatma. Fatma'nın torunlarına (artık kim kalmışsa) iade etti. Hakem. Muaviye b. Hz. İşte Ebubekir'in vermediği. hakkında beddua edeceğim. O da bu konu­ da halka bir konuşma yapıp asıl sahiplerine vereceğini söy­ ledi ve Hz. Zaman içinde Yezit. Zaten daha sonra Halife 142 Ömer Rıda Kehhale. Abdülaziz'in eline geçti. Buna rağmen Ö m e r zorla kâğıdı oradan almış ve yırtmış. 4/120-25. A'lam-i Nisa. kâğıdı göğüslerinin arasına koymuş. halife olduğu için hamalları da çoktu.. Ebi Süfyan iş başı yapınca üçe bölünüp be­ dava olarak şu kişilere dağıtıldı: Mervan b." Bazı Sün­ ni kaynaklarda. . Fatma'ya çok yalvardı. Fatma'nın bu sert konuşması karşısında gü­ ya Ebubekir etkilenmiş. Daha önemlisi. İlginçtir ki Ebubekir'in el koyduğu bu Fedek Sayfiye kö­ yü.de kızına düşen payı toprak olarak ayırdı. Çünkü nasıl olsa kızı artık yasak ayetler nedeniyle evlenemezdi ve o mal onlarda kalırdı. halife Osman'ın oğlu A m r ve kendi oğlu Yezit. ancak Fatma vermemiş. Ö m e r bunu Fatma'nın elinde görünce almak istemiş-. ama Fatma kabul etmediği gibi. halkın malıdır dediği Fedek'in kaderi budur. Fatma'nın torunlarından tek­ rar alıp Mervan oğullarına verdi ve böylece mülk sürekli el­ den ele yer değiştirdi. Ebubekir'e çok ağır sözler söyledi: "Ben ha­ yatta olduğum sürece hep namazdan sonra seni Allah'a şi­ kâyet e d e c e ğ i m . İşte Sünni kay­ 142 naklarda bunlar da anlatılıyor. Daha sonra mül­ kün hepsi Ö m e r b. Ebubekir zamanla Hz. Fedek hakkında bir kâğıt yazıp Fat­ ma'ya vermiş (senin olsun d i y e ) .. Fatma ona da şunları söylemiş: Sen nasıl kâğıdımı yırttın Allah da senin karnını yırtsın/belanı versin d e m e k istiyor. bağışla beni diye.

. Nesai. Ali de Fatma hayatta olduğu sürece babamın halifeli­ ğini kabul etmedi. kabri başına gitmesinler diye. Menakıb.Buhari-Müslüm hadislari. niye bana kar­ şı bir kötülük düşünsün ki. Ben giderim' dedi ve gitti. FJ-Lü'lüü ve'l Mercan. Bu kabul esnasında Hz. Tirmizi (üç yerde). no: 6346 ve daha ulaşamadığım başka yerler. konuşmadı. Bu da gösteriyor ki.Buhari. Niye g e c e ? Çünkü babamla halife Ö m e r duyup da cenaze namazına. Buna da yeri gelince açıklık getireceğim. Feraiz kısmı. ancak Fatma ölünce babama haber yol­ ladı: Evime gel seni halife olarak kabul edeyim dedi. Ebubekir. no: 1759. Hanbel (birkaç yerde) yazmışlardır: " H z . Megazi. Müslim. darıldı evine gitti. Cihad kısmı b. 1 4 3 143 a. Ebubekir'i ilk etapta halife kabul etmeyişinin nedenini.Ömer'in karnı yırtılıyor. Ömer'in karşısında hiç değerinde bir insanmış ve hep kullanılmış. Cihad. no: 2926. Ali halka karşı bir de konuşma yap­ tı. no: 2748. babam Ebubekir'den Hz. Bu olaydan 6 ay sonra da öldü ve bu süre zarfında da babama küskün­ dü. Hz. Şu olayı. Hz. 'Ben Ali'den olumsuz bir şey beklemiyorum. bunun kendi hakkı olduğuna inandığı için direndiğini. Bunu duyan halife Ö m e r hemen müdahale etti ve babama. no: 1 149. 'Sen nereye gidiyorsun? Ya eğer senin başına bir şey getirse' gibi «sözler söyledi. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in kızı meşhur Ayşe anlatıyor ve en başta da Buhari (altı y e r d e ) . engel olmak istedi. ve 3998.Müslim. no: 3810. Cihad. Muhammed'in malını is­ teyip de babam vermeyince. c. no: 3508. Farzü'l Humus. Fatma. an­ cak olan olmuş ve ben de artık Ebubekir'i halife olarak ka­ bul ediyorum" diye Hz. Babam. Ali onun cenaze namazını kıldı ve g e ­ celeyin g ö m d ü . bir adam onu katlediyor. Hz. Ali'nin uzun uzadıya yaptığı bu açıklamasını aktarır A y ş e . Hayber kısmında. Ebu Davud (üç yerde) İmam Ahmet b.

Fedek köyünün daha önce Fatma'ya bağışlandığını -kanıtlarıyla. 'Sünen-i Kübra' 'Fey' ve Ganimet' bölümünde ve daha saya­ madığım birçok yazar. no: 1608-1610. f-Tirmizi. ayette bunu iş­ lemiş.. aktarmış.Zehebi. 2968 ve 2973 hadisler.Olayın. Bu kö­ yün.Nesai. g. no: 3801 d. no: 2963.anlatmaktadırlar." Ebubekir. İsra suresi 26. 'Kenz'ül Ummal' adlı yapıtı no: 8696 hadiste bunu aktarmış. İşin daha önemli yanı.Ebudavud. j. Hz. e. . Siyer kısmı. no: 318 ve 511. babası henüz hayatta iken kendi­ sine bağışladığı bu Fedek'i de Fatma'ya vermedi. Fey' kısmı. Bir bakıma bu da önemli bir açıklama.Beyhakı.Hindi. Ensab. Siyer'ü A'lam. no: 1379 da. İsra suresi 26.Ebu Ya'li el-Mevsıli. 144 a.İmam Suyuti. ama tam değil.A.İbni Hacer Askalani. f. no: 1186-1/586 vs. Razzak Musannaf. Yani bu köy artık d. Buna rağmen onun bu sözlerinden yine hoş olmayan bir şeylerin o d ö n e m d e yaşandığı kesin. bunlar artık davanın bir tarafı. Tarih'ü Medinet-il Münevver. yolcuya haklarını ver. h. ayeti inince (Muham­ m e d oluşturunca). no: 4141. 'Metalib-i Aliye' Tefsir kısmı. zaten daha önce babası tarafından ken­ disine hibe edilmişti. c. yoksula. b. babası hayatta iken zaten onu Fat­ ma'ya devretmişti. tabii İd Ayşe'nin bu açıklamaları gerçeği yansıtmıyor. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsiri. Ayşe'nin anlattığı şekilde olmadığını daha ön­ ce aktardım: Hz. dört halife kjsmı Ebubekir bölümünde. Ebu Said el-Hudri kısmı. Müsned'inde. Muhammed'in henüz hayatta iken kızı Fatma'ya hibe ettiğine ilişkin açıklamalar.Şevkani. ayetin açıklama kısmında. boğazına geçirilen ip ve o şekilde disiplin altında Ebubekir'in yanına götürülmesi gibi olaylar yaşanmıştır.Belazuri. Ayetin anlamı şu: "Akrabaya. i.Ömer ibni Şebbe. no: 6554-6556 hadisler. İslami kesimce güvenilir 144 sayılan kaynaklarda anlatılmaktadır. Fatma'nın istediği verasetten Fe­ dek sayfiye köyü. e. 'Feth'ül Kadir'. Ali'nin evine yapılan baskınlar. İsra suresi 26. Haraç. bu köyü o sırada kızı Fatma'ya hibe et­ mişti.

Nahl. Bakara 61). onlar hak­ lıdır. Bir de kendi kızı Hz. d e v e işlemiş. bu durumda denklem nasıl çözülecek? Ya Ebube­ kir haklıdır cennete girecek (din mantığına g ö r e ! ) ve Hz. b) Müslim. o da ancak gizliden Ebu­ bekir'e söylemiş olsun! Kur'an'a bakıyoruz onun Allah'ı sa­ latalık işlemiş. Mu­ hammed'in sözüne bırakmış. 8. haksızlık yaparsa. Muhammed. Konuya ilişkin şu sorular yanıt istemektedir: Bilindiği gi­ bi Hz. Kehf 18 ve yine Kehf 22'de de üç sefer. Ya da Ebubekir suçludur. . Lokman 19 ve Cuma 5. kim ona kızar. sarmısak. beş y e r d e 148 1 4 9 köpek i ş l e m i ş . Bu durumda da Hz. mercimek. katır. soğan i ş l e m i ş . at. 1 4 5 Peki. ö z malıydı. Fedail-i Fatma kısmında. Ebubekir'le Ömer'in şahsi planlarıdır) başka kimsenin bilmediği bir giz- 145 146 147 148 149 (a) Buhari. o da (tabii ki bu. Araf 176. "Fatma benden bir parçadır. Nahl 8. M u h a m m e d başta Ebubekir. Menakıb-i Fatma. bunu Mu­ hammed'in hadislerine bırakmış.veraset de sayılmazdı. 1 4 6 Yine 147 bakıyoruz dört y e r d e merkeb/eşek işlemiş. 259. Fatma'nın kazanılmış bir hakkıydı. Fatma hakkında. o bana kızmış-haksızlık yapmış olur" anlamında birçok söz söylemiştir ve bunlar hadis külliyatında ve Müsnedlerde değişik versiyonlarla g e ç m e k t e ve en başta da Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmektedir. Bakara. Ali ile Fatma haksızdır. A m a insan hu­ kukuyla ilgili bu kadar önemli olan bir konuda işi Hz. Ö m e r ve Ali olmak üzere kendi çevresinden seçtiği 10 kişiye cennet müjdesi­ ni vermişti. Ebubekir'e hak et­ mediği halde cennet müjdesini vermiş olmuyor mu? En önemli soru da şu: Neden bu kadar önemli olan bir huku­ ki konuda (peygamberden kalan mal yakınlarına verilmez diye) Kur'an'ın Allah'ı bir ayet g ö n d e r m e m i ş d e .

Zaten onlar Kur'an'ı ancak kendi çıkarları için bir araç olarak kullanmışlardır. Muhammed'den ka­ lan malın yarısı Fatma'nın hakkı iken. oluşturduğu Kur'an'a kendisi de duruma g ö r e uyuyordu. Hz. Ancak onun da Hatice'nin malını Fatma'ya v e r m e d i ğ i kesindir. olaylara bir bütün olarak bakıldığında. Muhammed bunu yaptı mı? Hayır. Söz verasetten açılmışken. Hani hep diyorum. sadece rant ve siyasi iktidar peşindeydiler. ona aşırı dere­ c e d e inandıkları diye bir şey yoktur. Ali. Kur'an'a da inanmadıkları bir gerçektir. Fatma'nın annesi Ha­ tice'nin malı ne oldu? Kadın o kadar zengin. Fatma ve eşi Hz. Daha önce de belirttim. Bunun üze­ rinde fazla durmuyorum. bir ara M u h a m m e d de onun işçisiydi ve daha sonra evlen­ diler. Peki. Çünkü böyle bir açıklaması olsaydı. burada farklı bir noktayı da hatırlatmak uygun olur. Hatice ölünce acaba M u h a m m e d ondan kalan mal­ dan Fatma'ya düşen payını verdi mi? Fatma evlenmemiş de olsa annesinden kalan verasetten pay almalıydı. bir kere Hz. neden Ebube­ kir bu malı Fatma'ya vermedi? Peki. işçileri vardı. başta EbubekirÖmer olmak üzere.lilikle ancak Ebubekir'e aktarmış olsun. Kendi kurduğu sisteme. Nisa suresi 1 1. duruma g ö r e de uymuyordu. Gizlilik diyorum. Kalan ise Fatma ve diğer kızlarına ait olmalıydı. ayetine g ö r e Hz. Ebubekir'le Ömer'in kendi keyfi kararlarıyla Fatma'ya vermedikleri gibi. Ebubekir'den mal istemezlerdi. Ebubekir'le Ö m e r ha­ lifelik işi bitinceye kadar cenazeyle ilgilenmediler ve g ö - . Muhammed'in cenazesi 3 gün y e r d e kalırken (hele o sıcak m e v s i m d e ) . Hz. o günkü inananların bugünkü Müslü­ manlar kadar Muhammed'i tabulaştırdıkları. Ali ve di­ ğer yakınları cenazeyle meşgul iken. Hati­ ce'nin malından Muhammed'in payı 1/4'tür Çünkü Hati­ ce'nin çocukları vardı.

bugünkü inananların M u h a m m e d ' e bakış açılarıyla o günküler arasında dağlar kadar fark vardı. Musannaf. 150 Ebubekir'in bu pratiğini anlatırken Ebu Hanife'nin onun hakkında kullandığı ilginç bir ifade var. b.h) gibi İslam düşünürleri. ateşte yakmak suretiyle işkenceyle öldürdüğüm Fücae Sülemi'yi keşke ya serbest bırak saydım. Avf onu ziyarete geldiğin­ de Ebubekir'in iyiliklerinden söz ederken Ebubekir şunları söylemiş: "Hayatımda yaptığım üç şey için keşke yap­ masaydın™ diyorum. 8/133. İmam Ebu Hanife şunu diyor: Benim ya­ nımda Ebubekir'le İblis'in/şeytanın imanı birdir. . Numan b. N o . b.İbni Ebi Şey be. Hatib-i Bağdadi (392-463) ve İbni-1 Cevzi (ö. Belki de Ebubekir'in icraatını beğenmediği için bu benzetmeyi yapmıştır. Mesela. O günkü inananlar çıkar için inanıyorlardı: Cariye. ya da normal bir şekilde öldürseydim? demiş. Hicri 150 yılına olayla­ rı kısmında. Demek istediğim. El-Muntazam. Sabir (Ebu Hanife) kısmın­ da. onu da buraya al­ mak istiyorum. no: 7249. cilt 15/509. 20/579-no: 38201. bu ayrı bir konu. talan.İbni-1 Cevzi. 151 a. Ebubekir'i seçip onun hakkında bu ağır ifadeyi kullanmış.Hindi. Kenz ul Ummal 5/ 652-no: 14139. So­ nuçta ağır bir b e n z e t m e . Yine hayatımda yapmadığım üç şe­ yi de keşke yapsaydım diyorum. Ebu Hani­ fe'nin bu açıklamasını böyle önemsiz tarihçiler değil. Tarih-ü Bağdat. A m a neden Ebu Hanife. 805 cilt. keşke Fatma'ya yaptıklarımı yap­ masaydın™.müldüğü zaman da iktidar kulisleri yüzünden bu ikisi kab­ ri başında yoktular. çok meşhur İslam tarihçileri aktarıyor.Hatib-i Bağdadi. 150 a.597. Bir de. ganimet gibi avantajlardan ötürü inanıyorlar­ dı. Abdurrahman b. 1 5 1 Ebubekir zehirlenerek ölüm döşeğine yattığında güya pişman olmuş. Yapmasına pişman ol­ duğum şeylerden biri.

Ö) Ikd'ül Ferid. Ahbar'ül Hulefa. Ebubekir kısmı. cilt 30 Ebubekir bahsi. Onun için şüphe kalmasın diye dokümana ö n e m veriyo­ rum.Muhibbüddin Taberi (694.İbni Hacer Askalani. 8/290 ve devamında. kıyıdan aldığım bir açıklama değil.Heysemi.İbni Asakir (571). n-Tarihi Yakubi. k. Ebubekir kısmın­ da. f.cilt 5/631. 5/366.Kenz'üi Ummal. e-Taberani ( 9 l 8 . Tüyler ürpertici açıklamalar: Pişman olduğu olaylar hep cinayet. 2/155 o. m. 'Tarih'.Taberi Tarih-i. nerdeyse ilgili tüm İslami kaynaklarda vardır. r. yani kenardan. Muhammed hayatta iken bu halifelik işini ondan sormuş olsaydım. Aslında bu iki kaynak da İbni Asakir'in. no: 5293. c. Ebubekir kısmın­ da.ö). Sakife Beni Saide kısmında. ö . Begiyet'ü RaidTahkik'ü Mc'mai Zevaid. Davud Beceli kısmında. no: 14113. Imadüddin İsmail b. ve b) Tarihi Dımaşk.İbni Abdirabbih.Ebü-I Feda. m ) . I. g. Kays'ı getirdiklerinde keşke onu öldürseydim diyor. Tarih'ül Hulefa adlı yapıtında) i. o yüzden ikisini de verdim. Bir de bana Eş'as b. Ebubekir'in yukarıdaki açıklaması. 13/ 122.Zehebi. 2/308 p. Do­ layısıyla bu kadar sıkıntı çekilmezdi.İbni Teymiye (661-728). bunu biliyorum. 'el-lmame ve-s' Siyase. no: 5763. Mucem-i Kebir. Muruc'u Zeheb. Riyad-ü Nadre.Burda çok hadis var.Yapmadığına pişman olduğu üç şeyden ikisi ilginç: Keşke Hz. Dolayısıyla birini verseydim yeterliydi.İbni Kuteybe Dineveri (279). ancak belki konulardan anla­ yan ve ilgi duyan bir okur çıkıp ben bir bakayım der ve bunlardan ancak birine ulaşabilir. senden sonra kim halife olsun diye. Aşcrei Mübeşşcre. diğer adı. Ali (h. d. Ikd'ül Ferid. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. 1/241 ve Zehair. 3/108. Minhac'ü-s Sünne. 5/472.Ö). no: 9031.732. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk.İbni Asakir. H e p vurguluyorum: Bilinmeyenlere do­ kunduğum zaman kimilerine zor gelebilir. . Lisan-ül Mizan. Mizan'ül Ütidal.152 152 a. h.Mesudi. 30/411 vd. b. 1/109. Ulvan b. 3/430.Ibnü Abdirabbih (328. no: 43.

Ali ve amcası Abbas Muhammed'in ce­ nazesiyle meşgul iken. kendisi hasta iken Ebubekir'i göstermiş. "Sen camiye git. Ebubekir'i halife ola­ rak belirlemiş olsaydı. 14. Ebubekir'in az önceki açıklamasında. bununla halifeliğin Hz. ancak hakkımızdı.Kimi İslam düşünürleri. sanki hayatında bir şey yapmamış da sadece anılan o birkaç olaya karışmış 153 Belazuri. bunun için artık ben g ö ­ revi üstlendim" diyor. . Ebu­ bekir'i kabul eder. 1 5 3 Ben bu aşamada bu konuya girmiyorum ama şunu ek­ leyeyim: Eğer bir namaz kıldırmakla halife olunuyorsa. Neyse. s. Hatta bu konuda şu gibi aktar­ malar da var: Hz. Muhammed'in işaretleriyle belirlendiğini ö n e sürerler. hemen dışarı çıkıp Ebubekir'e. diyor. Çünkü Hz. Muham­ m e d hastayken sen imam oldun. başta Hz. efendim Hz. Bunun işareti de. Bu arada Ali. onunla beraber hicret et­ tin. sen cemaate imam 154 ol diyordu ve bu. Muhammed ken­ dinden sonra halife olacak kişiyi belirlemiş. bu da ne?" diye sorunca Ebubekir. Fatma ve eşi Hz. cilt 2/263. kalabalıktan Ali bir şeyler anlıyor. Muhammed'den halifeliğin kime g e ç e c e ğ i : Bunu niye sormadım. A m a bizimle istişare etmediniz. ancak işin içinde fitne var. cemaate namaz kıldır" gibi sözleri g e r e k ç e kabul edip. Muhammed Medine'yi bırakıp bir yere gittiğin­ de bu kör adamı yerine tayin ediyordu. Ali. Ensab'ül Eşraf. ona saygı gösterirlerdi. "Biliyorum. Dediğim gibi konu çok karışık. iki gözünden de kör olan İbni Ümmi Mektum halife olurdu. Ebube­ kir'in az önceki itirafı var: Pişman olduğu şeylerden birinin Hz. 154 Kur'an'm Kökeni adlı yapıtım. on üç kez gerçekleşen bir olaydır. "Evet haklısın. Muhammed. Allah günahlarını affeylesin" diyor ve o da onu ka­ bul ediyor gibi söylentiler de v a r . "Bize hak tanımadınız mı bu halifelik işinde. Kaldı ki. Bir de gerçekten e ğ e r Hz.

So­ mut bir örnek vereyim. Aslında Ebubekir'in iki küsur yıllık iktidarı çok vahim olaylarla geçmiştir. Bu zihniyet her zaman savaş ister. Or­ tada hem maddi. Kur'an'da 110'uncu sure olan Nasr suresinde. Muhammed'in Allah'a teşekkür etmesinden" söz edilir. Hz. tabii ki böyle bir zihniyetten oluşan orduyu yenmek imkân­ sızdır. iki gözün görmediği. gerekli araştırmayı yapın. O zaman teknoloji de yok. "İnsan­ ların bölük bölük İslamiyet! kabul etmesine karşı. fidye. Burada konuya şu soruyla giriş yapmak isterim. cariye gibi avantajlar tanınmış iken. Peki. niye böyle? Kur'an'da Müslümanlara ganimet. Size selâm veren . m a d e m öyle. kılıçla savaşılmaktadır ve böyle bir inanca sahip tarafın kazanma şansı yüksektir. şöyle bir ayet gelir (oluşturur).. Zaten bu çıkarlar Kur'an'la da meşrulaştırılmaktadır. Daha sonra Muhammed bunu öğrenince. Diyanet'in Kur'an tercemesinden vere­ yim: "Ey iman edenler! Allah yolunda sefere çıktığınız zaman. Peki. Muhammed'in ölümünden sonra Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslam'dan çıktılar ve bunun sonucu olarak da Ebubekir onları tekrardan ya kılıç zoruyla İslam'a dönderdi v e y a katletti? Ortada çelişkili bir durum söz konusudur. orada çok gü­ zel. bir de e ğ e r savaşlarda Müslümanlar öldürülürse cennete girecek. Müslümanlardan bir grup talan avında.gibi bir masumane durum söz konusu. cizye. neden Hz. talan. Çünkü savaşta çıkar var. Buna rağmen ganimet avına çıkan o grup çobanı katleder ve hayvanlarını alıp götürür. hem de manevi olarak çıkar var. aklın hayal etmediği kızlar (huri­ ler) var diye buna inanılır iken ve yine şayet karşı taraftan öldürülen olursa cehennemliktir diye buna inanılıyorsa. bir ara hayvan­ larını güden bir insanın yanından geçip selam verirler ve adam onların selamını da alır. ganimet elde e t m e seferindeyken.

malım talan edilmesin. 94. Gümüş hiç kullanmıyordu. Kullandığı kap-kaşık hep altındandı. Nisa suresi 94. işte talancı zihniyet böyledir: Biri kaza­ 157 nır.İbni Ebi Şey be. Ayrıca diğer tefsirlere de bakılabilir. Kur'an'ı yorum­ layanlar bu ayetin az önceki insanın cinayeti üzerine indiği­ ni belirtiyorlar. diğeri din adına onu alıp sefasında kullanır.kimseye. Ailah ka­ tında pek çok ganimetler vardır. 9/13 ve devamı. Müslim. 2. Ebu Davud. eşim cariye olarak düşmanın eline geçmesin gibi hesaplardan dolayı insanlar İslamiyet'i kabul 155 Nisa suresi. Süleyman pey­ gamberin haraç-vergilerden topladığı yıllık altın miktarı yaklaşık 35 tondu. 10/14 ve devamı. 1 5 6 Burada kısa bir ara verip kutsal dinlerin talana olduğu­ na ilişkin bir örnek de Tevrat'tan vereyim. Şu cümlecik dikkat çekici: "Allah katında pek çok ganimetler vardır" diye geçiyor. ayet. 1. Nesai ve daha birçok eserden alıntılar yapılmış. Ordusundaki kalkanların büyük çoğun­ luğu altındandı. 14/581 -no: 29544. Musannaf. dünya hayatının geçici menfaatine (ganimete) göz dikerek. . başka gün. Tekrar soruya döneyim: N e d e n bu insanlar kitlesel bir şekilde islam'a girdiler ve neden Muhammed vefat edince yine kitlesel bir şekilde dinden çıktılar? Çoluk çocuğum öldürülmesin. halk nezdinde makul g ö ­ rülmeyen bireylerden uzak durun. krallar. başka seferler yapar yine ganimet e l d e edebili­ riz d e m e k t i r . 'Sen mü'min değilsin' demeyin. ayet. Fil dişinden saray yaptırmıştı ve hep altın kaplamalıydı. 156 a. Bunun anlamı çok açık: Yani böyle g ö z e çarpan. ganimetlerin başka yolları-yöntemleri vardır. b.Suyuti. Durru'l Mansur. şimşekleri üzerimize çekmeyin. ben öldürülmeyeyim. Her iki kaynakta da Buhari. Tarihler." 1 5 5 Hemen hemen tüm önemli tefsirlerde. 157 Tevrat'tan.

savaşa katılan her şahsa bin dinar (altın para) düşüyor. Hz. Vakıdi. Çünkü İslam ordusunun M u h a m m e d ' d e n sonra eski gücünde kalabileceğine inan­ mıyorlardı. ancak Vakıdi. yoksa işimiz zordu" d i y o r . Yani bunlar Afrika'nın işlen­ miş kıymetli mücevheratını talan ediyorlar. el-Kamil. ama bu avantaj onlar için yoktur. 159 ibni Esir. Cilt 2/205.. "Ebubekir döneminde biz bu proje ile 159 kazandık. 1/18. hem Ebubekir'in nasıl bir kişi 158Zehebi.. Meşhur İslam tarih­ çisi İmam Zehebi'den çok küçük bir örnek vereyim. Bunu yaparken de ordusuna şunu söyledi: "Bakın Kur'an'a g ö r e siz öldürülürseniz şehit ve dolayısıyla cennetliksiniz. on­ lar tekrardan islamiyet'i bıraktılar.etmek zorunda kalıyordu (korkudan). 160 Hicri 130 ile 209 yıllan arasında yaşamıştır."Müs­ lümanlar Afrika'yı ele geçirince. Sizin için onların hanımları ve kız­ ları cariye olarak helaldir. . 'Kitab'ül Ridde' ad­ lı eserinde bu dinden çıkmalar ve Ebubekir'in onlara ne yaptığı konusunda detaylıca bilgi verir. Sonuçta Ebubekir çok sert tedbirlerle İslamiyet'i terk edenlerin üzerine gitti ve büyük katliamlar gerçekleştirdi. Bir taşla iki kuş misali." 1 5 8 Her cephe­ den yapılan baskınlarda ganimet adı altında karşı tarafın her şeyi alınıyordu. Bu konuda birçok İslami kaynakta bilgi var." Abdullah bin Mesut. sürgüne göndereceğiz. Ebubekir kısmı.1^ Burada İslam âleminde saygınlığı olan meşhur Halit bin Velit'ten kısa bir-iki örnek vermekle Ebubekir'in nasıl bir Ebubekir olduğu konusunda somut bir bilgi vermek istiyo­ rum. dinden çıkma bölümü." Bir diğer söylediği şey şu: "Bize zararlı olanlardan bir kıs­ mını da yabancı memleketlere. A m a H z . El-lber. Muhammed öldürülünce. Muh a m m e d ' e zaman olarak da en yakın olan İslam tarihçisi­ dir. onlar ise cehennemliktir..

Ebu Davud.7/449. no: 12898. Nüveyr de Müslüman olur (diğer kabile­ ler gibi korkudan v e y a gerçek. Velit'e ve özellikle de Hz. . Velit bir gün Malik b. vergilerini toplamakla görevlen­ dirir. Bu arada Halit b. Razzak. tabii ki asayişi sağlamakla meşhur olan Halit b. d. hem de Halit b. ikinci bir erkekle evlenebilmesi/cinsel ilişki yaşayabil­ mesi için en az dört ay on gün beklemesi l a z ı m . Nikah. Ebubekir değişik bölge­ lere baskınlar yaptırır. Musannaf. A m a bu süre.olduğuna örnek olsun. her ne ise) ve Muhammed onu o bölgenin zekâtını. Hâlbuki Kur'an'a g ö r e . memleketine d ö n m e d e n o kadınla cinsel ilişkide bulunur.Beyhakı. 228 ve 234. Müslümanlar en kısa zamanda onlarla cinsel ilişkide bulun­ sunlar diye. Beni Temim kabi­ lesinden Malik b. Müslüman savaşçılara bir indirim yapılmıştır. b. 1 6 2 161 Bakara suresi. c. bir kadının eşi ölür v e y a öldürülürse. savaşta ele geçirilen karşı tarafın kadınları için geçerli değildir. Hz.Taberani. Süneni Kübra. Velit de bu baskınlarda aktif bir şekilde yetkili bir komutandır. Malik'in. no: 2157. Nüveyr'in bölgesine gider. 162 a. 1 6 1 Bun­ dan amaç. 24/69. Muhammed henüz hayatta iken. Mucem-i Kebir. Esir alınan kadın tek bir sefer adet görse yeterlidir denil­ miştir. Leyla binti Sinan adında çok da güzel bir hanımı varmış. Halit onu görünce dayana­ maz ve kocasını bir hiç uğruna öldürüp o kadına cariye ola­ rak el koyar ve hemen orada.A. Muhammed'in nasıl biri olduğuna örnek olsun isti­ yorum. belki eski eşinden hamile ise doğacak çocuğun kimden olduğu belli olsun diyedir. Muhammed'in ölümü üzerine Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslamiyeti terk edince.

bir ara güreşiyorlar. . Ö m e r ' l e Halit henüz Müslüman değil­ ken. Velit bu tek bir seferlik adet g ö r m e şartını da beklemez. Beni Mustalık'ta Cüveyriye ve yine başka bir baskında ele geçirdiği Reyhane örnek gösterilebilir. Halit b. Çünkü Ömer'in genel durumuna bakıl­ dığında. hemen orada kadınla sevişir. Çünkü Halit. Halit'i taşlayarak öldürelim. Ömer'in bu ceza teklifini kabul etmez. Bir örnek vereyim. hem de aralarındaki ilişkiden de olabilir. Velit'in az önce sözü edilen cinayet olayı ve ka­ dını cariye olarak ele g e ç i r m e durumu Ebubekir ve Ö m e r ' e iletilince Ömer. Kenz'ül Ummal. Buradaki tepki. Ancak Ebubekir. Halit b. N e y s e konu­ muz bu değil. Halit. Ömer'in bir bacağını kırıyor. Bir kere cariyelik kurumunu onaylayan bir sistem var ortada ve Ö m e r de bundan yararlanmıştır. o da bundan farklı bir şey yapmamıştır. Hatta Ömer'in. Hayber'de Safiye. Burada kısa bir hatırlatmada bulunmak isterim: Aslında Ö m e r bu olayda kıskançlığından dolayı Halit'e sert tepki göstermiştir. Yani Ö m e r bunu hazmetmez ve hep ona karşı tavır alır. Hz. Velit'e şunu söyler: "Nasıl olur da sen 163 Hindi. Ömer. 13/369. Halit'e karşı özel nedenlerden dolayıdır. bu işin teferruat kısmı. hem siyasi olabilir. bir kadını kendine almak için Müslüman bir kişiyi katlet­ miştir der. M u h a m m e d de hep böyle yapardı. Halit b. Bu olay anlatılırken şu da söyleniyor: Zamanla Ö m e r ' l e Halit arasında meyda­ na gelen hoşnutsuzluğun nedeni bu olaya dayanır.A m a bu olayda Halit b. düşmana karşı kılıç kullanan bir insana ben ceza v e r m e m der. İslami kaynaklarda. Velit bahsi. Suriye tarafında öldürülen Halit'in cinayetinde 163 parmağı var diyen İslam tarihçileri bile v a r . Yani o da hiç bekle­ memiştir o belirlenen tek adet g ö r m e şartını. no: 37020. Bu.

c) Yine 'Yakıd' adında bir kadın. İslamiyet'ten öyle kaçışlar olur ki. e. cilt. Malik b. Daha sonra yakalanıp M e d i n e ' y e götürülünce Müslümanlar ona. 2369. "Zaten hiçbir zaman İslamiyet'e inanmadım ki" karşılığını verir. Suri­ ye'nin Halep tarafında peygamberlik iddiasında bulunmuş­ tu. 5/426 ve b) Zebidi. f) Tuleyha b. no: 14091. 1 6 4 Hani belki kamuoyu bilmiyordur. Muhammed'in bir savaşta ele geçirdiği d e v e ­ lerden kendisine 100 d e v e rüşvet olarak verdiği Uyeyne b. 107-108.Vakıdi. Huveylid Esedî gibileri de ken­ di bölgelerinde peygamberliğini ilan etmişlerdi. Buna ilk olarak babası inanır' 6 5 d) Lakit bin Malik Ezdî (Umman'da peygamberliğini ilan eder ve zaten İslami­ yet'ten önce de oranın emiriydi. asıl adı Cülendi idi) e) Esved-i Ansî.h) 'Tac'ül Arus'.Üsd'ül Gabe. yayılır. 165 a)Yakub'ül Hamevi (574-623). Minhac'ü Sünne. 'Mucem'ül Buldan'. Hısn/veya Husayn bile (Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda bu konuda geniş bilgi var ve en başta Buhari'den alıntı var. f. 248) İslamiyet'i bırakıp yedi yüz savaşçısıyla birlikte Tuleyha'ya katılır.İbni Esir.El-Kamil. yine aslen Hıristiyan olan. el-Bidaye ve'l Nihaye. deyince o.Kenz'ül Ummal. (1 !45-1205. d. Arap yarımadasından b) Şecah binti Haris adında bir kadın. Nüveyr kısmı. Kitab'ü Ridde.İbni Hacer Askalani. utanmadın mı ki dinden çıktın. mesela Hz. b. M u h a m m e d döne­ minde birçok kişi de bölgelerinde kendilerini peygamber olarak ilan etmişlerdi. Yani hep çıkar. Buna rağmen Halit'e herhangi bir ceza uygulanmaz. 5/619. ve b. hep çıkar.bir Müslüman'ı. aynı konuda. s. a. 164 a. . eşini alabilesin diye katlettin" gibi sert söz­ ler. s. 5/518. Mesela. Hepsi Ebubekir zamanında bastırılır ve böylece o coğrafyada İs­ lam galip gelir. Isabe.İbni Teymiye. no: 7702 Malik b. 2. Ebubekir'in halifeliği kısmında. 2/218. a) Müseyleme. s. c.İbni Kesir. Nüveyr kısmında. 6/322 Ebubekir'in halifeliği kısmı.

Yemen. Nehre. garantiye alalım fikri ortaya atılır. O yüzden henüz ortalıkta Kur'an izleri var iken bunu ki­ tap haline getrelim. b. cilt Ebubekir'in halifeliği kısmında. Havazın.İbni Kesir. Umman. bu savaştan sonra ortaya çıkmıştır.Taberi. c. Gatafan. Nasıl şimdi demokrasi veya sosyalizm deniliyorsa ve bunlar popülist ise o d ö n e m d e de bu tür mitolojilerle insanlar kendilerini ortaya koyarlardı. d-Yakubi tarihi. en başta Buhari ve Müs­ lim'de anlatılmaktadır. 3/2£3-330. 2/143 v d . 2. bu savaşta toplam yirmi bir bin insan katledilir.Burada şunu eklemekte yarar var: O dönemlerde. Yemame. Çünkü bu savaşta Kur'an'ı bilen birçok Müslüman katledi­ lir. Beni Amir. yılı olayları.Hicri. Kısacası. Bu konuda ihtilaf yoktur. Ayrıca M ü s e y l e m e ' y e karşı yapılan savaşta öldürtlen Müslümanların listesi birçok tabakat ve 166 siyer kitaplarında yazılmıştır. bu yöntemle kendilerini topluma kabul ettirirlerdi. Ebubekir'in halifeliği bölü­ münde. eski­ den beri süregelen mitolojilerin gitgide genişleyip büyü­ yerek bir kültür haline geldiği bir gerçeklik var. Hadramut.el-Kamil. 11. . Ebubekir döneminde Y e m a m e ' d e peygamberlik iddi­ asında bulunan Müseyieme güçleriyle çok şiddetli bir sa­ vaş yaşanmıştır. Bedir gibi savaşlarda M u h a m m e d ' l e birlikte olan seçkin sahabeler de vardır. Kinde. Zaten Kur'an'ı kitap haline getirelim fikri. Yine İslam kaynaklardaki bilgilere g ö r e . Beni 166 a. Bahreyn. Kimin formülü tutarsa artık atı alan Üsküdar'ı geçer misali iktidarı elde tutması kolay olurdu. Selim. Burada Müslümanların verdiği ölü sayısı binlerle ifade edilecek kadar fazla ve bu ölenler arasında Uhud. İslami kaynaklarda var olan bil­ gilere g ö r e Müseyleme'nin silahlı gücünün 40 bin olduğu söyleniyor. Bu gerekçe. e-Bidaye ve'l Nihaye 6/338-358.

Allah olarak benim buna ne ihtiyacım var ki. 6/340 ve devamı. cilt. el-Kamil. bir erkek evlendiği za­ man. On­ lara g ö r e insanoğlu çok dikkatli olmalıydı. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. Dolayısıyla sizin benim için namazda secde edip kafanızı/o en kıymetli organlarınızı yere koymanızı kabul etmiyorum. Bu gibi vahiylerinden dolayı Tuleyha'nın peygamber­ liği hızla yayıldı. Bir de şunu diyordu: Allah vahiy g ö n d e r e ­ rek bizim günde üç sefer namaz kılmamızı istiyor. Cem'ul Kur'an kısmın­ da. Kaldı ki. Hele en ilginci. neden kaçtılar? Kaldı ki bu peygamber adaylarından çoğunun projeleri aynı zamanda mantıklıydı..İbni Kesin Bidaye-Nihaye.İbni-il Esir. Fedail-i Kur'an. Yani sa­ bah ve yatsı namazları yoktur diyordu. 167 Yalnız bu sonuç.. Ahirete iman onlar­ da da vardı: Zerre kadar bir şey hesapsız kalmaz diye. A l ­ lah'ın şunu dediğini aktardı: Siz insanlar çok şereflisiniz. e ğ e r erkek çocuğu dünyaya gelir ve yaşarsa. b. Ebubekir'in halifeliği kısmında. artık ikinci bir kadınla evlenmesi haramdır diye yasak vardı. c. Tarih 3/280-330). in­ sanların niçin Muhammed zamanında Müslüman oldukları noktasında iyi bir yanıttır aslında: Niye inandılar. . Mesela onlardan Tulayha şunu diyordu: Cebrail vahiy getirdi. çok da taraftar topladı. gi­ bi açıklamalar. 2.. ama yine de bazı kalıntıları kalmıştır. Gerçi islam hâkim olunca onla­ rın öne sürdükleri prensipleri yok etmiş veya yerine kö­ tü/alaylı prensipler koymuştu ki insanlar İslam'a daha da bağlansınlar. ancak Müslüman- 167 a.Taberi.. Buhari.Temim ve topyekun bölge insanları İslamiyeti çok kısa za­ manda ve hızlı bir şekilde bıraktılar. zina etmek de haramdı. Ya­ ni bunlara g ö r e ancak istisnai durumda ikinci evlilik olabi­ lirdi. içki içmek.

Muham­ m e d ise bunların arasından sıyrıldı. Müseyleme ise çok bilgili olduğu için kendi şahsi projeleri vardı ve o yalancı pey­ gamberdir diyorlardı. efendim çok g e z g i n biriydi. Bidaye-Nihaye. Bu­ nun için Muhammed döneminde birkaç peygamber adayı ortaya çıktı. çapulculukta ordu­ larını harekete geçiremedikleri için kaybettiler. Küfe'de M u g i r e b.lar ganimet ve cennetteki huri avantajlarıyla bunları etkisiz hale getirdiler. mito­ lojileri çok iyi bilirdi ve halka anlatırken onları güzel etkile­ yebilen bir yapısı vardı. Bir de Muhammed hayatta iken Mü­ seyleme ona mektup göndererek. Himyeri/San'a'da Ali B. Yani Muhammedinki Tann'dan g e l m e .İbni Esir. 6/353 vd Secah binti Ha­ ris konusunda. Şam'da Haris b. İrtidat olayları kısmı. bu konuda doktora tezi olarak bir çalışma yürüten ve kitap haline getiren Medine'deki Ümmü'l Kura üniversitesi öğretim üye­ lerinden Ahmet bin Sad Gamıdi'nin 'Akidet'ü Hatmi Nübüvveti bi nübüvveti'l Muhammediye s. peygamberliği aramız­ da paylaşalım demiştir (Hani Musa ve ağabeyi Harun. Yine M u h a m m e d ' d e n sonra Emevi ve Abbasiler döne­ minde de peygamber adayları çıktı ortaya. yine Yakup ve oğlu Yusuf. İşte böyle: Eski d ö n e m l e r d e Orta Doğu'da kim pey­ gamberim deyip de kendini kabul ettirirse o yaşardı. 168 a. Kamil. İbrahim ve oğulları İsmail-İshak gibi biz de aramızda paylaşalım diyordu) ama Muhammed bu­ nu kabul etmemiştir. irtidat olayları kısmında. . talan. 173-195 bakılabilir. Sem'an. Sait ve Ebu Mansur el-Aceli. 169 Daha fazla bilgi için. Üseyid. Örneğin. Sakif te Muhtar b. 169 FazI peygamberlik iddiasında bulunanlar arasındaydı. b. Sait. ancak onlar ganimet. cin. Esed kabilesinden Ebu Hattap.İbni Esir. Irak'ta Beyan b. 1 6 8 M ü s e y l e m e için d e . sihir gibi konularda uzmandı gibi yakıştırmalar yapmışlardır İslam'ı yazarlar.

Muhammed Mekke'yi tekrardan geri alınca (yani Mekke'nin fethinde). Halit. Sabah olunca bu kez arkadaşlarına: "Herkes elindeki esirleri öldürsün" ta­ limatını veriyor. Hz. ben Halit'in yaptığından uzağım" diyor ve bunu 170 Siyeri İbni Hişam. M u h a m m e d ' e iletiliyor. N i y e mi? Hemen somut bir-iki örnek vereyim. bas­ kın ekibiyle birlikte onları İslam'a davet ediyor ve onlar da kabul ediyorlar. Yine Halit bin Velit'le ilgili en başta Buhari'de anlatılan şöyle bir katliam olayı var: Mekke'nin fethinden sonra. O. civarda bulunanlar da İsla­ ma girsinler diye.Aslında Ebubekir'in Halit bin Velit'e ceza vermemesi. çocuklara ve yaşlılara dokunmayın. Muhammed. Fakat bu esirler onlara karşı gelmedikleri ve üstelik de İslamiyet'i kabul ettikleri için. Velit'i Beni Ge­ z i m e kabilesine gönderiyor ve karşı koymazlarsa sakın on­ lara bir zarar vermeyin. Burada Muhammed'in göster­ diği tepki sadece şu: Baskınlarda kadınlara. Ö l e ­ nin kim olduğunu ve neden öldürüldüğünü sorunca. Mekke'nin fethi kısmında. Sonuçta Ha­ lit onların bir kısmını katlediyor. ancak İslam'ın formalitelerini henüz bilme­ dikleri için. kalanlarını da esir edip ar­ kadaşlarına köle-cariye olarak dağıtıyor. Muhammed'in felsefesine uygun ve aynı zamanda ona saygıdır. Hz. Halit b. "Al­ lah'ım. . Velit olduğunu söylüyorlar. Sonuçta durum Hz. cena­ zenin bir kadına ait olduğunu ve öldüren kişinin ise Halit b. Halit tarafında­ ki bazı insanlar onun bu teklifine karşı çıkıyor ve asla biz öl­ dürmeyiz diyorlar. o baskın sırasında insanları y e r e yığıl­ mış bir cenazenin başında toplanmış olarak görüyor. diye talimat da veriyor. halk nezdinde İslamiyet'i kabul ettim anlamına gelen eşanlamlı başka bir kelime kullanıyorlar. Hz. 1 7 0 Halit'e herhangi olumsuz bir şey söylediği kayıtlı değil.

İbni Hacer Askalani. bu pastadan pay alalım hesapları yapıyorlardı. Peki. Velit çok sonraları İslamiyet'i kabul edenlerdendir. peki öldürülseydi bunları katleden Müslümanların bunda ne gibi çıkarları olurdu? Yani karşı çıkanlar bu kölelik avantajından dolayı böyle bir girişimde bulunmuş olabilirler v e y a belki de iyi niyetli insanlarmış. Şu da bilinmeli İd. cariyelerden yararlanma düşüncesiydi. Halit b. Şu da var ki onlar köle-cariye olarak kalsa hiç olmazsa onlardan yararlanırlardı. Halit b. ama geniş halk kitleleri için d e d i ğ i m gibi ya korku. yoksa Muhammed Tanrı görevlisiydi. Muhammed'in ölümünden yaklaşık üç yıl önce. bazı rivayetlere g ö r e de üç kez tekrarlıyor. malım talan olmasın endişesiyle korkudan Müslüman oluyordu. Halit'in talimatını dinleyerek ellerindeki tüm esirleri katlederler. kimileri için ganimet. şu hiç sorgulanmaz mi: Acaba ne oldu da Halit ve diğer meşhur sahabeler İslam'ı seçti? H e p vurgu yapıyorum: Olay kimileri için iktidar kavgasıydı. olabilir. ya da ganimet-talan ve cariye kazanmak gibi mad di çıkarlar ön plandaydı. İbni Sad'dan alıntı yaparak bu ha­ disin şerhine şunu da eklemektedir: Halit'le birlikte o baskına gelen Selimoğulları. en başta halife Ömer için geçerliydi. nitekim kendisi bunu çok iyi başarmıştır. ancak Muhacir ve Ansar grubu Halit'e karşı çıkar ve ellerin­ deki esirleri öldürmez. biz de bir an önce yerimizi alalım.iki. nasıl olsa yeni bir sistem kuruluyor. Velit gibileri. O dönemin önemli siyasetçileri için tek neden iktidara ortak olmaktı. Hele bu fikir. ben artık onlara girmiyorum. mucize gösterdi de insanlar bundan dolayı ona inan- . Kimi­ leri ise çoluk çocuğum cariye-köle adıyla anılmasın. Yani Halit'in yaptığını yanlış buluyor. tabii ki İbni Hacer bu hadisin açıklama kısmında tüyler ürperten bazı detaylar da aktarır.

Tarih 3/280-330. bu kadar basit. Bu arada kitlesel bir şekilde gerçekleşen bu İslam'dan çıkma olayları karşısında Ebube­ kir. cilt 30/319. İbni Esir.. cilt. 2. Bunda zaten İslam düşünürleri arasında ihtilaf yok. Dolayısıyla tek bir muhalif kalana kadar savaşa devam" diyordu. 3/225 b. c. onun ölümünden sonra insanlar kitlesel bir şekil­ de dinden çıkmazdı ve Ebubekir de bu irtidâd olaylarıyla uğraşmazdı.Ibni-il Esir. Velit'in Beni Cüzeyme'ye gönderildiği bö­ lümde. 6/340 ve devamı. Geçer­ li olsaydı. e.ibni Asakir. Fedail-i Kuran. Hayat-i Sahabe.Kandehlevi. Buhari. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. o zaman için hiç de geçerli değildi. bazı yerlerde de kısmen İslamiyet'i bıraktılar. "Yahudiler bununla çok sevinirler. Megazi kısmı. Bunlar dışında hiçbir cami kalmadı. Mekke. Ebubekir'in halifeliği kısmında. el-Kamil. Fatma'ya yaptı­ ğı gibi ferdi d ü z e y d e değildi. 172 a. 2/205. Taberi Tarihi. M e d i n e ve Bahreyn'e bağlı 'Cüvasa' kö­ yündeki Abdülkays camisidir. 171 Buhari. Öyle ki Hz.. el-Kamil. Arap yarımadasında Hz.İbni Kesiri Bidaye-Nihaye. d-Taberi. 2/25. Cem'ul Kuran kısmın­ da. So­ nuçta binlerce insan kılıçtan geçirildi.dılar gibi fikirler. on­ lara g ö r e Ebubekir din için cihat etmiştir. ordusuna şu talimatı veriyordu: Ya onlar geri dönüp zekâtlarını verecekler veya hepsi kılıçtan geçi­ rilecek. Muham­ med'den sonra Arap yarımadasında üç adet cami kaldı. Bunlar. 1 7 1 Ebubekir o zaman zekât v e r m e y e n ve güya dinden çı­ kanlar hakkında. kendisi kitlesel bir şekilde katliamlar gerçekleştirmiştir. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. 1 7 2 Yani Ebubekir'in haksızlıkları böyle Hz. Halit b. herkes islamiyet'i terk e t t i . . Muhammed'in vefatından sonra insanlar bazı yerlerde toplu halde.

Kur'an'da mitolojisi anlatılan Firavun'un denizde boğulma­ sına benzetmişlerdir: Güya Firavun suda boğulmaya başla­ dığı an pişman olup "Musa'nın Rabbine inanırım" demiş de. 174 Zehebi. Hammad'el Kufi'den şu farklı rivayeti de ekliyor: Kimileri. 1 7 4 c.Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) Halk arasında Hz. İşte. 1/284. o sırada Azrail inip ona. no: 551. Muhammed'in katledildiği bilinmediği 173 Yunus suresi. A h m e t b. 1 7 3 İşte Ebubekir'in durumu da buna benziyor demişler. . Ali. Hatta Zehebi. Mizan'ül İtidal.Kendisine Sıddık' yani çok doğru denilen Ebubekir'in ha­ yatından kısa bir numune sundum.. Muhammed Sırri kısmında. Ebubekir ve Ö m e r için de kimile­ ri. Ebubekir ve Ömer'in yaptığı zulme karşı onları Firavun'a benzetmiş. Ö m e r ve Osman'ın öldürüldükleri biliniyor.. sizin ölüm anındaki korkunuz ve pişmanlı­ ğınız tıpkı Firavun'unld gibi artık size fayda vermeyecektir" demişlerdir. Ahmet b. 9 1 . ancak Hz. "Şimdi mi inanırsın. kızları ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşleri olan Ayşe ile Hafsa'yı da fitne unsu­ ru olarak nitelemişlerdir. Ebubekir'in kendi icraatından örnekler göstererek pişmanlık duyduğu olaylar keşke yalnız onlardan ibaret ol­ saydı: İki buçuk yıllık halifelik dönemi hep katliamlarla g e ç ­ miştir. Mizan'ül İtidal adlı yapıtında Muham­ m e d b. sen suçlu­ sun" deyip ağzına çamur doldurup onu boğmak suretiyle ruhunu almış misali. "Ey zalimler. O yüzden kimi İslam tarihçileri Ebubekir'in durumunu.

gibi. Ebubekir bir yıl g ö r e v d e kaldıktan sonra ayrılıp halifeli­ ği Ö m e r ' e teslim etmeliydi. Ebubekir'in z e ­ hirlenerek katledildiğine ilişkin açıklamalar İslami kaynak­ larda çok fazladır. Mesela onun Ömer'i Hac görevinden al­ ması gibi. başka Sün­ ni kaynaklarla karşılaştıracağım. bu konuda çok çarpıcı ve net bazı bilgiler vermiş­ lerdir. J . Necah Taî'den kısa bazı bilgiler vereyim. ondan sonra da Osman ve bu arada tabii ki Emevi kesimine gitgide tolerans tanınacak. Kaldı ki. Osman'ın bağlı olduğu Emevilerin etkili isimleriyle görüşüyor. daha sonra da değerlendirmesi ne kadar doğru diye. Ancak ne olursa olsun adam güzel bir çalışma ortaya koymuş. Necah'ın kaynağındaki bilgiler gerçekten ilginç. plan buydu. Necah T a î 1 7 5 ile itikadı mez­ heplerden Mutezile ekolüne yakınlığıyla bilinen İbni Ebi'l Hadid. Bunun üzerine Ömer. ancak Ebubekir bunu yapmıyor. İlkin Ö m e r halife olacak. Kendisi birinci cildin 40. Kendisi bir akademisyen. İlk önce kitabından bir özet sunacağım. Plan şu: Biz birlikte Ebubekir'i orta­ dan kaldıralım. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gibi. 1955 İrak doğumludur. ondan sonra yönetimi paylaşalım diye. sayfasından başlamak üzere konuya ilişkin şu bilgileri veriyor: İlk başta Ebubekir'le Ö m e r arasında yapılan konuşma­ da. insanlar Ebubekir'in de en yakın arkadaşları tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiğini bilmiyor. ancak kendi arkadaşları tarafından bir komploya kurban gittiğini net olarak belirten bir islam dü­ şünürü hemen hemen yoktur. g ö r e v d e direniyor ve üstelik de Ö m e r ' e karşı tavır alıyor. Zaten Ebubekir halife olduğunda Ebu Süfyan hep onun halifeli175 Necah. beğenilir veya beğenilmez bu ayn bir dava. Ayrıca onun alıntı yaptığı kaynaklardan da birçoğunu dipnot olarak ekleyeceğim. alıntı yaptığı kaynaklar hepsi ünlü islam düşünürlerin ka­ leminden.

"Beni dinleyin. birçok İslami kanıt ve argümanlarla tezini destekliyor. burada bir senaryo söz konu­ sudur. inandırıyor. Sonuçta Ebubekir'e. ancak belki kimse onun kadar fark edememiş. Sabit ve Abdullah b. güya Ebubekir son nefesinde Osman'a vasiyetini yazdırmış.ğiyle alay ediyordu. Sonuçta. doktoru Haris b. İddialarından bir kesit: Daha sonra anlatacağım İd. ben ölürsem Ö m e r halife ol­ sun diye. onları kötü niyetli olarak tahmin et­ mezdi. Ancak Ebubekir. bu ayrı bir şey. tabii ki ilacı nasıl verdiklerinin detayı hakkında pek bilgi yok. Çünkü Ebubekir'in yanında son nefesinde Osman'dan . size Ebubekir'in va­ siyetini ilan ederim. Z e y d b. Necah iddialarını güzel hazırlamış. Yani öne sürdüğü kanıtlar hep İslami kesimden. diyor. Ebubekir'in son nefesinde içeri girip çıksın ve Ebubeldr bana yazdırdı desin. İşte bu konuda Necah şöyle diyor: -Bir kere ağır hasta olan Ebubekir artık halifeyi tayin edecek durumda değildi. O yüzden. Mekke valisi Attab'a ve Ebu Kebşe'ye zehir içiriliyor ve hepsi de bir yıl sonra hemen hemen aynı gün veya günlerde vefat ediyorlar. ki Ömer'i halife olarak önerdi" söz­ leri Ebubekir'e ait değildir. Osman'ın Ebubekir'in yanına girip dışarı çıkınca halka. adam mı kalmadı da bunu seçtiniz di­ yordu. Aslında bu vasiyetname daha önce Ö m e r ve Osman tarafından planlanıp bir kâğıda ya­ zılmış ve Osman'a verilmiş İd. bu sahte bir vasiyetnamedir. Selam'a güvenirdi. Zaten bu olup bitenler sırasında vefat ediyor. Kelde'ye. İşte bu iki kişi aracılığıyla planlarını uygulamışlardır diye rivayetler var.

Ayetin içeriği şu. Allah belanızı versin gibi bir yaklaşım söz konusu. -Bir de o ana kadar Osman'ın piyasada hiç ismi yoktu. Hatta bir ara Muhammed'i M e d i n e ' d e vurdurmak için plan da yapmış. Halbuki Mekke fethinde Ebu Süfyan Müslüman olmuşsa da. hem de onun bu şekilde bir açıklama yapması şüphe­ leri daha da artırmaktadır. Ö m e r halife olunca Emevilere aşırı d e r e c e d e ayrıcalıklar tanıyor. İşte bu. yoksa okumam diyor. Çünkü Ebubekir g e n e l d e uzlaşmacı bir konuşma ya­ pıyordu.başka şahit olacak kimse yoktu. ancak başarısız olmuştu. Muhammed'in diğer eşlerinden farklı olarak hazineden ona daha fazla aylık bağlanıyor (ay­ da 1200 dirhem). moral veren bir Ebubekir. hem de Ö m e r bir ara halifeliği Ebu U b e y d e ' y e teklif ediyorlar. yoksa kendisi hayatında hiçbir zaman İslamiyeti benimsememiştir. Ebu Süfyan'ın kızı olduğu için. İşte hem o sıra onu ve Ömer'i saran heye­ can. hem de hiç kimse Os­ man'ın bu açıklamasının Ebubekir'e ait olduğuna inanmı­ yordu." Yani burada şu söyleniyor: Her zaman yumuşak konuşan. bu artık mecburiyetten olmuş. Osman'ın okuduğu yazı ise çok farklı ve sonunda da Şuara suresinin 227. Bir de daha sonra İslami kesimin kaynaklarından sunaca­ ğ ı m bilgilere g ö r e Osman dışarı çıkınca şunu diyor: Bana inanırsanız size Ebubekir'in vasiyetini okuyayım. son nefesinde bu ayeti işleyerek sanki alın halifeliği."Zulmedenler hangi akıbete uğrayacaklarını görecek­ lerdir. Mesela en başta Ebu Süfyan ve oğlu M ü a v i y e ' y e çok iltimas yapıyor. Ebubekir'in üslubu değildir. Sakife Beni Saide'de hem Ebubekir. . Kaldi ki. ayeti eklenmişti. Hz. Hatta Muhammed'in eşlerinden Ümmü Habibe. Peki neden bu adam birden kayboldu da yerine Osman ortaya çıktı? As­ lında bu da doğru bir tespittir.

Ebubekir kızı meşhur Ay­ şe. Ebi Vakkas.Necah'a g ö r e Ebubekir. Rahman. Ali. kesinlikle bu doğru değildir. Onun bu sözü birçok İslami kay­ nakta geçiyor. Ömer. s. Diğer kardeşi Muhammed ise zaten Muaviye'nin talimatıyla Mısır'da yakalanıp bir merkebin içine lonuyor ve eşekle birlikte onu yakıp o şe­ 177 kilde katlediyorlar. 1 7 6 Zaten Muaviye'nin. Aziz. Bu ve başka Şia mensupları. Bir başka aktarım da. hem de bu kaynakta anlatılı­ yor ki. Ebubekir oğlu Abdullah. Malik Ester. hem de can çekişir­ ken o halde mezara gömüyor. Hasan b. Bunun üzerine Muaviye Ayşe'yi bir çukura g ö m m e k suretiyle katlediyor. Igtiyal'ül Halife Ebubekir. 40. Sad b. Ebubekir'den sonra Emeviler tarafından suikastlarla öldürülenlerden ayrıca uzun bir liste de veriyor ve bu suikastların baş aktörü olarak da Muaviye'yi gösteri­ y o r . "Allah'ın baldan da askerleri vardır" sözü meşhurdur. 1/108vd. 2. Ebu­ bekir oğlu A. Yani bal içine zehir katarak insan­ ları vurmayı kastediyor. Hz. H e m başka kaynaklarda. . A. 177 igtiyal'ül Halife Ebubekir. Kimi rivayetlere göre Hz. Ömer b. Abdullah b. Kimi rivayetlere g ö r e Muaviye minberde oğlu Yezit için propaganda yapınca Ayşe ona karşı çıkıyor. 176 Ebubekir'den soma suikast mağdurlarından bir liste veriyor: İbni Avn. Mu­ aviye. Halit. A. hem de iki kar­ deşi Abdurrahman ve Muhammed'i suikastla öldürmüştür. M u h a m m e d Mek­ ke'den M e d i n e ' y e hicret ederken yanında Ebubekir de var­ 178 mış olayını inkâr ediyorlar. Ayşe'yi bir kuyuya atıp o kuyu­ nun etrafını kapatıyor ve bir daha umuma açmıyor. Ayşe'nin kar­ deşi Abdurrahman'ı da hem zehirliyor. Ayet. 1/43. Emeviler'in suikastla katlettik­ leri ilk kurbandır. Ayşe'yi damdan düşürmek suretiyle katledip geceleyin de gömüyorlar Muaviye. Ayşe'yi. 178 Tevbe suresi. Rahman b. Muaviye hem meşhur Hz.

Ebubekir'in ölüm nedeni birçok kaynakta bu şe­ kilde belirtiliyor. "Dünya ne kadar boştur! Hz. Her ne kadar İslami kaynaklarda Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiği açık ola­ rak yazılmıyorsa da. Ebubekir de zehirlenerek bu dünyadan g ö ç ettiler" şeklinde farklı. bir yıl sonra yaşama şansımız yoktur" dedi. aslında olayın sis perdesini ortadan kaldı­ racak kadar güçlüdür. Kelde ile birlikte. Yani bir­ birlerinin ölüm haberini bile duyma fırsatları bulamadılar. olay belli. Ebubekir'in ölümüyle ilgili Sünni kesimin kaynaklarında var olan bilgiler şöyle: Yanında bulunan Meleke valisi Attab ve doktoru Haris b. Yedikten sonra dokroru Haris b. 1 7 9 Hz. Ebubekir'in mağarada olmadığına dair bir de özel bir kitap hazırlamış. El-vafi bil Vefeyat. 19/289-no: 7562. bunun süresi de bir yıllıktır. Kelde o sırada Ebubekir'e. . idam mı etmiş yine az çok ba­ zı bilgiler var. Muhammed'in zehirlendiği konusunda tarih belli (Hayber baskını). Attab kısmında.ikisinin M e k k e ' y e hicret zamanları farklıdır diyorlar. onu af mı etmiş. "Yediği­ miz y e m e k t e zehir vardı. aynı eserlerde konuya ilişkin var olan kanıtlar. A m a Ebubekir'in ölümüyle ilgili doyurucu açıklama yok. şeklinde çok kısa bir bilgi var. şu var ki. Kimi rivayetlerde. Hatta Necah. kendilerine (Yahudi­ ler tarafından) sunulan zehirli yemekten yediler. Bunları zaten aktaracağım. Mu­ hammed de. Nitekim yiyen iki kişi bir yıl sonra vefat etti. kısa ama ölüm nedeni aynı şekilde anlatılıyor. Sadece Yahudiler tarafından zehirlenip katle­ dilmiş. Enteresan g e r ç e k t e n . Kimi rivayetlere g ö r e Ebubekir ile Mekke valisi bir yıl sonra aynı g ü n d e vefat ettiler. A m a az da olsa kimi yazarlar Ebubekir'in banyo yaptıktan sonra üşütüp zatürre olduğunu ve bu ne179 Safedi. zehirli eti hazırlayan kadın bel­ li (Zeynep).

tabii ki Ebube­ kir'in zehirlenerek öldürülmüş olmasıdır. Hatta Hz. 18.Ikd'ül Ferid.İbni Sad. Sübülul Hûda. Hz.554. Bazıları da. 2.Ebü'l Feda. i. ama tedbirimi aldım 180 a. Zehirleme yöntemi o dönem­ de çok yaygındı. Ebübekr'in ahlak ve ölümü kısmında. I. Ebubekir'in ölümü bölümünde. 2/31-34. birilerini ortadan kaldırmak istedikleri zaman genelde zehirli yemekler kullanırlardı.cienle öldüğünü yazıyor.İbni Kuteybe. m. b) jmame-Siyase. Muaviye az önceld cümlesiyle bunu vurgulamak istiyor. . Ebubekir'in kendisine olan hasreti yüzünden çok olumsuz etkilendiğini ve bu hasretten dolayı öldüğü­ nü yazıyorlar. g. Ebubekir konusunda. El-Kamil. j. Bazı yazarlar o dönemle ilgili bu yöntemle katledilen kişi­ lerin listesini de çıkarmışlar.Müntehab'ü Kenz'il-Ummal. Muaviye'nin adamları tarafından zehirlenerek katledilince Muaviye.İbni Ebi'l Hadid. Sıfat-i Safeve. Muhammed vefat et­ tikten sonra. 1/222. Burda ibni Sad ve Hakim'den de alıntı yapıyor. d. Tarih. 1) el-Maarif.Zehebi. Ebubekir'in vefatı kısmında. bu yöntemle insanlar öldürülüyordu. b. 3/105.Suyuti. 1/263. k..İbni Asakir. Ancak benimsenen görüş.Tarih'ül Hulefa. Ali'nin oğlu Hasan.Muhibbüddin Taberi. cilt. 13/1 18 Ebubekir kısmında. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" cümlesini sarfetmiştir.Salihi. Riyad'ü Nadre. cilt 28/20 halifeler bölümü. 67 vd.Ibni'l Cevzi. 1/222. s.. üç sefer beni ilaçla öldürmeyi denediler. Şerh'ü Nehci'l Belaga. 100.İbni Esir. Siyer-i A'lam. Bunu az önce de belirttim. 12/204. 1) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. s. f. O d ö n e m d e g e n e l d e bala ve yemek­ lere zehir konuluyor. 1 8 0 Şu bilgiyi de eklemekte yarar var: O dönemin insanla­ rı. e. n. 2) Tarih-i Dımaşk. kardeşi Hüseyin'e. 3/419-22. c. Ali tarafından Mı­ sır'a görevlendirilen Malik bin Ester. h-Taberi Tarihi. 30/409. no. Mesela.

Hatta Muhammed bu altınları bunlara dağı­ tırken. henüz Hz. . Ömer'le Ebubekir. 56/376 ve Muhtasar'u Tarih-i Dı­ maşk. Tarih'ü Medinetüi Dımaşk.başaramadılar demiştir. hatta onu dinlememesi Ebubekir'i ra­ hatsız etti. Habis'e ve daha birçok önemli şahıslara dağıttı. Habis ve Uyeyne'dir. Ebubekir'in halifeliğinin ilk yı­ lında iyi görünüyor. ona zehir vermek suretiyle hayatına son veriyor.Hasan b. Ebubekir ilk yıl bu görevi Ö m e r ' e vermiştir. b. bu kadar tedbire rağ­ men sonuçta hanımı Ca'de binti Eş'as bin Kays. 100'er d e v e Ebu Süfyan ve oğlu Muaviy e ' y e . 'Savaik-i Muhrika'. Bu son iki kişi o kadar önemliydi ki. Allah'tan kork. başlangıçta. s. halifeden sonra gelen ikinci adamdı. Somut örnek gerekirse: Muhammed Huneyn baskınında karşı taraftan aldığı binlerce d e v e d e n rüşvet dağıttı. Bunların arası. Bunu Muhammed'in ölümü konusunda anlatmıştım. bir baskında ele geçirilen altınları M u h a m m e d ' e gönderdi. o d ö n e m için ilaçla can almak yaygındı. Yeni Müslüman olmuş. 1 8 1 Evet. Ne yazık ki. çevrelerinde söz sahibi olan insanlara İslama adam kazan­ dırsınlar diye. 196. hem de zamanla Ebubekir'in yetkileri­ ne müdahale etmesi. Ali. Heytemi. Biz bu mücevherata daha 181 a. Bu dört kişiden ikisi yine Ak'ra b. 100'er d e v e de Uyeyne adındaki kişiyle Ak'ra' b. Peki bilgiler bunlar iken Ömer'in ve Osman'ın Ebube­ kir'i zehirleyerek öldürdüğü söylenebilir mi? Şimdi de ko­ nuyla ilgili var olan bilgileri v e r m e y e başlayayım. H e m Ömer'in sert mizaçta olması. 24/24.İbni Asakir. Mesela o d ö n e m hac işlerinden so­ rumlu olan yetkili. o da bunları dört kişiye dağıttı. bir ara Hz. Ali. Muham­ med'i öldürmeden önce halifelik konusunda anlaşarak adım atmışlardı. bu dağıtıma sert tepki gösterenler de oldu: "Ey Al­ lah'ın resulü.

So­ nunda yakalanınca. Ama ne yazık ki daha önce de bir vesiley­ le belirttiğim gibi. Zekat kısmı. Bu 182 a. en başta Buhari ile Müslim'de ve Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih'te anlatılmaktadır. 1 8 2 Burada konuyu biraz daha açmakta fayda var. Zaten o sırada Mekke yeni alınmıştı ve Muhammed'in kendilerine torpil yapıp ikramda bulunduğu kişiler de yakın zamana kadar Müslümanlarla savaşan insanlardı. no: 632-639. . ben ve siz de sonsuza kadar biribirimizi sevelim şeklinde bir konuşma yaptı ve onları kuru sevgiy­ le. cennetle susturdu. Örneğin Muaviye gibi.Tecrid-i Sarih. Huneyn harbinde karşı taraftan aldığı develerdenmaldan ne varsa. kalpleri İslam'a ısınsın diye verdim. ben sizleri onlardan daha fazla severim. Aynı zamanda onları sevmediğini de kabul ediyordu.müstahak idik" gibi sert eleştirilerde bulundular. Bu olaylar. M u h a m m e d bunu duyunca Medineli Müslümanlarla özel bir toplantı yaptı ve şunları söyledi: Ben onlara o de­ veleri.el-Lü'lüü ve'l Mercan. tabii bu açıklamasıyla o insanları çı­ kar hesaplarıyla susturmak istiyordu. "Ben hiçbir zaman Muhammed'e inanmadım ki" itirafında bulunmuştur. Önemli gördüğü kişilere 100'er d e v e verince tabii ki bu kıdemli Müslümanların/özellikle Medinelilerin zoruna gitmiştir. b. Muham­ med. Ben iki tercih ara­ sında kalsam sizi tercih ederim. kendi soyuna bağlı henüz Müslüman ol­ muş önemli kişilere dağıtmıştır. Şunu bilin ki. İstemez misiniz ki onlar malla sevinsinler. ileride Müslü­ manlara başbelası olmuşlardır. "İzin ver de böyle diyenin kellesini uçurayım" dedi. 1/230. Muhammed'in vefatından sonra bu Uyeyne 700 taraftarıyla birlikte İslamiyeti terk etmiştir. no: 1642. Üstelik mal dağıtmakla güya tarafına çektiği tüm o önemli insanlar. Bu arada Halit b. Velit Muhammed'e.

Zekat. b. Menakıb-i Ansar. Farzü'l humus ve Megazi kısmında. Ö m e r bundan son­ ra doğruca Ebubekir'e gidip "Bu toprak senin mi. N o : 6155. değerlendi­ relim. Ihya'ül Mevat kısmında no: 9151. Bunlar gidip Ö m e r ' e anlatınca. no: 1059-1062. yoksa ha­ zinenin mi. 184 a-ibn-i Asakir. Buna karşı bu iki kişi. bana yalnız saygı gösterilir" ya­ nıtını verdi. Ebubekir ha­ life iken günün birinde gelip ondan. alın götürün Ö m e r ' e söyleyin o da bu işin şahidi olsun dedi. Daha sonra onlar da Ebubekir'in yanına gittiler. "Vallahi biz bilmiyoruz halife sen misin yoksa Ebubekir midir!" di­ yerek bu şekilde tepkilerini gösterdiler. nasıl bunlara verirsin!" diyerek ona da sert bir şekilde çıkıştı ve bu işin gerçekleşmesine engel oldu. Kaldı ki. 3/294. Ebubekir. 1 8 4 Hatta kimi rivayetlerde Ömer'in o iki kişiye karşı kullan­ dığı şu sözler de var: M u h a m m e d bir ara size bakıyordu. d. bu anlaşma iptal e d i l d i . Isabe: Uyeyne b. c. para-deve veriyordu.Yakub Fesevi. Ondan fazla hadis almış. hazineye ait bir miktar arazi istediler. Kenz. hem de Müslim birçok hadis aktar­ mıştır. kalbiniz İs­ lamiyet'e ısınsın diye yapıyordu ama şimdi böyle bir sorun yok. yoksa Ö m e r mi?" diye sordular. kı­ raç.konuda hem Buhari.Buhari. Ebubekir buna onay verdi ve ayrıca bir mukavele de yaptılar. c.Lü'lüü-Mercan. çorak bir arazi ver onu işler hale getirelim. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. el-Marifet-ii ve'l Tarih. "Asıl yetki Ömer'indir. Zekat kısmı. 1/226. 183 a. Husayn/Hısn kısmında. . Ö m e r kızdı ve ellerindeki sözleşmeyi alıp yırttı. o iki insan Ebu­ bekir'den tarla isterken de şunu diyorlardı: Ekilmeyen. no: 632-637.Ibn-i Hacer. O zaman İslamiyet zayıftı.Müslim. 9/195. biz ortağına ekip biçelim dediler. b.Hindi. "Ha­ life sen misin. Gidin kendinize çalışın dedi. 1 8 3 İşte bu iki meşhur insan (Uyeyne-Ak'ra').

Ebubekir bu olayda da. Tarihü Medinet-i Dımaşk. Mesela. "Asıl yetkili Ömer'dir. önemli olanın Ömer'in..ibni Asakir. biz de söz veririz ki tek bir kişi bizden size karşı muhalefet etmez. yerine de Mekke valisi Attab'ı görevlendirdi. Ebubekir halife olunca tekrar iş başı yapmıştır. Ne demişler: Köprü/ü g e ç e n e kadar ayıya dayı denir. Çünkü yalnız bu hac 185 İbni Asakir. İşte Ömer'in bu tip kırıcı müdaha­ leleri Ebubekir'e olumsuz etki yapıyor ve zamanla araları açılıyor. . Ta'ih'ü Medinet'i Dımaşk. ancak Ö m e r yine se­ netleri yırtar ve burada da sözleşme iptal edilir.185 Fırsatlar dünyası: Bir zamanlar az önce sözünü ettiğim o iki kişi tehlike arz ederken. Ebubekir de Ö m e r ' e karşı aynen bu durum­ dadır..Bu konuda İbni Asakir tarihinde daha farklı örnekler de var. kıraç yerleri işler hale getirelim' dedikleri bu tekitleri bile artık kabul g ö r m e z hale gelir. Hani şimdi de bazı ülkelerde kral var. yine Akr'a ve Zebberkan adında iki kişi Ebu­ bekir'e gelir. 186 a. Bunun sonucu olarak. Ömer hac işleri görevinden alınınca bu kez 186 aynı g ö r e v Attab'a verilir. 13/77. kral formalite olarak bulunur. Ebubekir bunu da kabul eder. onların 'toprağı ortağına işlete­ lim. Bahreyn haracını bize ver. hamal gibi çalışalım. ama tehlike bitince. Muhammed başkalarından al­ dığı talan malını (altın-100 d e v e gibi) onlara bedava dağı­ tırdı. ancak ülkeyi idare eden parlementodur. bana ancak saygı gös­ terilir" açıklamasını yapar. Burada artık Ö m e r anladığını anlar ve planların uygulamaya başlar. A m a bunun da ötesinde. 9/194-196. dinden çık­ maz. M u h a m m e d ' e karşı etkili olduğu gibi Ebubekir için fazlasıyla otoriter oldu­ ğunu bilmek-anlamaktır. Ebubekir halifeliğin ikinci yılında Ö m e r ' i hac görevinden aldı. Bu insan zaten Muhammed zamanında M e k k e valiliğine atanmıştı.

İşte Ebubekir ona karşı değişince.. 187 Necah Taî. Ö m e r de var olan kozlarını kullanmaya başladı. 1/41-42. c. Ebubekir halifeliği siftah etmezdi" diyor.Müzi. "Evet. iğtiyal'ül halifet-i Ebibekir. Yine Ebubekir halife olurken o zaman insanlar buna sür­ priz diyorlardı. 19/289-no. Bir ara Ebubekir'in halifeliği için. Çok sert olmasıyla ilgili örnekleri. Ö m e r aynı zamanda çok sert bir insandı. halkla ilişkileri tatlılık düzeyinde değildi. Burada Muhibbüddin Taberi'nin el-Müsterşid ve İbni Ebi'l Hadid'in Şerh'ü Nehci'l Belaga'dan da alıntı yapılıyor .19. halifeliği sürprizdi. kim bunu söylüyorsa asar keserim diyordu. 1 8 7 Peki. no: 3762.7562. Yani bugünkü halk tabiriyle. "Rahat dur! Yoksa senin hakkında bildiklerimi söylerim. neymiş o yeri yerden oynatan şeyler acaba! Demek ki aralarında çok vahim şeyler varmış ki bu cümle­ yi kullanıp böylece Ebubekir'in hızını kesmeye çalışıyor.Safedi. İşte Ö m e r bu­ nu duyunca çok kızıyor. e ğ e r söylesem yer yerinden oynar gibi bir cümle kullanı­ y o r . statü itibariyle Ömer'i Attab'ın gerisine götürür. Ancak az önceki örnekte belirttiğim yetkiye müda­ hale gibi faktörlerle birlikte. A m a zaman içinde bu konuda Ömer'in değiştiği­ ni görüyoruz. Cilt. El-Vafi bi'l Vefeyat. Dikkat edilirse burada yine ayarlı bir konuşma yapıyor. O günkü g e l e n e ğ e g ö r e bir genel mutabakat (ilkel de olsa) bir nevi cumhurun onayı gerekiyordu. Bir başka karşı çıkışında da Ebubekir'i tehdit ederek.görevinden alınma işlemi. Ö m e r bununla puan kaybettiğinin farkın­ dadır. Tehzib-i Kemal. "Kardeşim Zeyd ve arkadaşlarını dinlemiş olsay­ dım. o zaman yolda giden süvariler bile atlarından/develerinden in­ mek zorunda kalırlar" diyor. ancak başka da ya­ pılacak bir çözüm yoktu" gibi bir farklılık gösteriyor. Yoksa milb. Ömer'in halifeliği kısmında vereceğim.

zaman zaman bu hoşnutsuzluğun emarelerini Ebubekir'in konuşmalarından fark ediyor. Yani o beni etkiliyor d e m e k istemiş diyorlar. 1 8 9 işte böylece ipler kopma noktasına geliyor ve Ö m e r artık bir an önce farklı yöntemleri uygulamaya başlı­ yor. . Hayat-i Sahabe. Razzak. 1 8 8 İnsan. "Benim bir şeytanım var. işler rayına oturunca Ebubekir bir hafta içinde halifelik görevini bı­ rakıp bana devredecek" ifadesini kullanıyordu. sonunda sırayla ben ve Osman halife olalım diyor. 190 A. Emevilerle konuşuyor. İbni Ebi'l Hadid Muteziii'den alıntı yaparak. "Ben diyordum ki.let ona inanmazdı ve "Sen ona çalıştın. Bir de şu gerçek var ortada: Ö m e r Ebubekir'i halife ola­ rak desteklerken. sürpriz değil dedin. İşte ara­ larında sorunlar olduğu için net olarak Ömer'in ismini di­ y e m e m i ş diyenler de var. "Aslında bu adam (Ömer) beni bu işe itti/sürükledi" di­ y o r . 189 Kandehlevi. 2/250. Iğtiyal'ül Halifet-i Ebibekir. 1 9 0 İşte bazı İslam yorum­ cularına g ö r e Ebubekir'in burada şeytandan kastı Ömer imiş. Bunu zaten daha önce vurguladım. Mesela bir ara. iş başına getirdin. bu işi birlikte ya­ palım. no: 20701. kı­ sa zamanda işler düzelirse o ayrılır ben başa geçerim he­ sapları yapıyordu. halifeliğin riske girdiğini anlayınca çareyi Ebube­ kir'i ortadan kaldırmakta buluyor ve bu yönlü çalışmalar yürütüyor. Musannaf. Şöyle ki. İcraatım yerinde ise o zaman bana uyun" d i y o r . Emevi ailesi çok genişti: Mesela Mekke valisi Attab da 188 Necah Tai. onu bir basamak olarak kullanıyordu. Çünkü eğer gayesi cin olan (din mantığına g ö r e ) şeytan ise. Şayet beni kaydımrsa beni uyarın. şimdi de farklı konuşuyorsun" diyecek­ ti. Hatta Ebubekir bir hutbesinde. onu g ö r m e d i ğ i n e g ö r e nasıl diyebilir ki benim bir şeytanım var? Ömer. Hat­ ta Ö m e r Ebubekir için. cilt 11/336. 1/52.

kimin 192 evinde tertipledikleri konusunda detay y o k . 192 Necah. Yine Eban. As ve çocukları Hz. Sad b. A m a ne yazık ki bu cinayet işi içinde Osman da vardı. onun bağlı olduğu Emevi kabilesinin önemli şahsiyetleri de 191 vardı.Emevi'ydi. Ömer'in sunduğu teklifte çıkar olduğu için. Yahudilerin kendilerine verdikleri zehirli yemekten etkile­ nirler ve bundan dolayı da zaman içinde vefat ederler" şeklinde. İgtiyal'ül Halifet-i Ebubekir. hiç kimsenin hayal e d e m e y e c e ğ i iki Yahudi asıllı kişiyi ayarladılar: Osman zamanında Kur'an bir araya getirilirken komisyon başkanlığına seçilen Z e y d bin Sabit'e ve yine önemli bir isim olan Abdullah b.. ne adla. Daha sonra İslam tarihi denilen resmi tarih yazılırken de Yahudilere mal edilerek ve çok kı­ sa bir açıklamayla. çok kısa bir not düşmek suretiyle kaynaklarına geçirdiler. Selam'a bu işi ha­ vale ettiler. "Efendim Ebubekir ve yanındaki heyet. A m a en geniş Emevi kesimi Ö m e r ' d e n yanaydı ve en sabıkalı olanlar bu kesimin içindeydi. Ali'yi destekliyordu. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gi­ bi. Burada çok akıllıca davrandılar. Uygulama aşamasına gelince. Sanırım v e r e c e ğ i m bilgiler çözüm noktasında bir şeyler ifade eder. . 1/62. İşte bunlar olursa Ebubekir rahatlıkla öldürülür düşüncesiyle karar verdiler. ancak Ebubekir'den yanaydı. A m a sonuçta. Ebubekir'i ortadan kaldırmaya yönelik plan üzerinde anlaştılar.. 191 Şerh'ü NehciT Belaga ve igtiyal'ül Halifer'i Ebubekir. Bakalım ka­ nıtlar ne d e r e c e güçlü! Bu planla ilgili İslami kaynaklardan derlediğim önemli bazı bilgileri sunacağım. Başta da belirttiğim gibi y e m e ğ e zehir katıp bu yöntemle onu katletmeye karar verdiler.

diye görüş bildirmesini ister. gidici olduklarını anlamıştır. Gerçekten ne garip yorumlar. "Bana göre Ömer'in içi dışından 193 İbni Esir. Ebubekir'le birlikte doktoru da o yemekten yedikleri zaman doktorun.Burada çok komik bir not eklemek isterim. o kadar da kolay mıydı. el-Kamil. Ebubekir'in tek vasisidir ve onun vasiyeti sırasında ne olmuşsa ikisi arasında olmuş­ tur. ancak serttir" diye karşılık verir. yine de düşünceni belirt" der. Ö m e r ' e g ö r e v versem ne der­ sin. Ebubekir ona. fayda görebileceğini söylemişlerdir. Bazı kişiler doktora git­ mesini. "Ömer'i benden daha iyi tanırsın" deyince Ebubekir. artık hakiki doktorum olan Allah beni götürecek d e m e k is­ temiş. Osman. şimdi de farklı kaynaklardaki bilgileri de ekleyerek da­ ha fazla detaylandırayım. görüş bil­ dirmesini ister. "Olsun. onunla birlikte o zehirli y e m e ğ i yiyen gerçek ve meşhur doktor­ dur. Peki m a d e m Ebubekir bu planla ortadan kaldırıldı. gereken teşhisi koydu" şeklinde yanıt vermiştir: Bu işin çaresi yoktur de­ mek istemiştir. Abdurrahman. yılı olayları. hicri 13. 1 9 3 Osman'dan önce Abdurrahman b. İbni Asakir. Bir yıl sonra doktorla birlikte yatağa düşen Ebu­ bekir. Anlatılanlara g ö r e Osman. . ancak bir yıl yaşama şansımız var' dediğini daha önce de belirttim. ancak İslami kesim bunu işleyince ilginç bir senaryo çi­ zilmiştir. or­ talık o kadar boş muydu sorusu nasıl bir yanıt bulur? Daha önce Necah'dan bu konuda bazı bilgiler aktar­ dım. Özeti şu: Güya Ebubekir çok kanaat sahibiymiş. Ebubekir daha sonra Osman'ı çağırıp aynı soruyu ona da sorar. Avf Ebubekir'in yanına gider. ikinci cilt. o za­ man onlar nasıl halife oldular. bu yemekte zehir vardı. Ebubekir ise "Doktorumdan sordum. maalesef fazla yaşamayacağız-. Ebubekir'in sözünü ettiği doktor. Abdurrahman. 30/411. "Bildiğinden daha fazla iyidir.

"Vasiyetimi yaz" der. Besmele yazdıktan sonra Ebubekir kendini kaybeder/ağır hastadır. Ebubekir'in Osman'a. ya suikastla öldü­ rülmüş veya savaşlara gönderilip bu şekilde ortadan kaldı­ rılmışlardır. bu adam muhalif olduğu için daha sonra Osman'ın yandaşı Muaviye tarafından katledilir. Talha b. 30/413. Osman o arada vasiyet kâ­ ğıdına. O arada Ebubekir kendisine. "Muaz b. Bazı kaynaklarda. 3/106. Ebubekir'den sonra Ömer'in halife olacağını yazar.İbni Asakir. d. O zaman Osman'a. yarın Allah huzurunda cevabın ne olacak?" diyerek itiraz etmiştir. 2/116. "Bakıyorum ben bayılınca sen korkmuşsun. yılı olaylan. Ebubekir'in atadığı kişiler za­ man içinde ya g ö r e v d e n uzaklaştırılmış. Osman vasiyet kâğıdına Ömer'in halife olacağını yazmış. Şu da var ki. 195 a. ben de zaten onu gösterecektim" demiştir.daha temizdir" yanıtını verir. . Riyad'ü Nadre. Daha sonra Ebubekir ayılınca (tabii ki eğer doğruysa. 2/253. İbni Hacer. O arada bakı­ yor ki. diye sorar. 194 M. İbni Sad. ya vasiyet etmeden vefat etse ne ya­ pacağız diye hemen Ömer'i yazmışsın. 1 9 4 Talha bin Ubeydullah (cennetle müjdelenen on kişiden biri) Ö m e r ' l e ilgili bir şeyler sezince hemen içeri gi­ rip Ebubekir'e. Taberi. Ama iyi etmiş­ sin. Cebel.ibni Kuteybe. Ubeydullah md. Zehebi Tarihi. Hayat-i Sahabe. Basit bir örnek: Zehebi. Hasene.İbni Sad. b. halife Ö m e r zamanında 195 Şam tarafında bir kıtlıkta ölmüşlerdir" d i y o r . 32.Kandehlev. c. Isabe. 3/146. Za­ ten hep vurgu yapıyorum. Ebu Ubeyde ve Şürahbil b. no:4270. ayılmışsa!) hemen Osman'a: Hele oku ben kendimi kaybedin­ ce sen benden sonra ne yazdın. Tabakat. Imame-Siyase. "Sen Ömer'i halife olarak vasiyet ediyorsan. hicri 18. müracaat ediyorlar Ebubekir'e Ömer olmasın. "Aslında sen Ö m e r yerine kendini yazsaydın daha uygundu" dediği de g e ç i y o r .

millet bu va­ siyetin Ebubekir'e ait olmadığını fark eder. bakalım Osman ne diyecek?" gibi aceleci bir hali vardı. okuryazardı. ama böyle bir şey yoktu. kendisi yazabilirdi ama yazı onun değildir. kabul ederseniz okurum gibi inandırıcı olmayan şeyler söyleniyordu. sen bu adamın . skandalla iş başına g e l m e . Ve başlar okumaya.A m a Ebubekir zamanında bunlar değişik bölgelerde önemli görevlerdeydi. Bunu söyle­ meden önce ilginç bir yaklaşım tavır gösterir: "Açıklayaca­ ğım vasiyete inanırsanız okurum. yoksa okumam" şeklin­ de bir pazarlık yapar. hem de Ansar'dan Ebubekir'in huzuruna çıkanlar. Çünkü Os­ man'ın okuduğu kâğıtta Ebubekir'le ilgili bir işaret yoktur: Ebubekir vahiy kâtibiydi. Bir de işin içinde panik-acele vardı. Bu arada Ömer'in önerildiğini ilan edince. Hele bir de Osman'ın yanında Ö m e r de var. o günkü âdete g ö r e benzer vasiyet­ ler yapılınca imza gibi bir işaret olurdu. Ebubekir artık hastaydı. Kaynaklarda şu da var: Halk. Kısacası. Sadece Ömer'in halifeliğiyle ilgili çok kısa bir metin­ dir. Necah gibileri burada tam isim ko­ yuyorlar: Hileyle. Ebubekir tarafından Ömer'in halife tayin edil­ diğini söylemek isteyen Osman dışarı çıkar. a m i g o gibi sürekli halka. Zaten milletin o ana kadar Ebubekir'den böyle bir tek­ lifin g e l e c e ğ i n e ilişkin tahminleri de yoktu. A d e t a sürpriz bir açıklamaydı İşte İbni Ebi'l Hadid. Ebubekir'in Ömer'i halife olarak önerdiğini öğrenince hem muhacirlerden. Sonunda. Kısa bir yazıdır zaten. Osman ve Ömer'in hazırladıkları d ü z m e c e bir vasiyetname millete ilan edili­ yordu ve maddi gücün ağırlığı da iki tarafta olunca halife­ lik bu şekilde gasp edilmiştir. "Dinleyin. Yanı sıra şahit yok.

1 9 6 Os­ man okuyunca memnun kalır ve "Bern bayılınca sen kork­ muşsun.30V411. Hatta şunu da söyler: Hastalığımd. Biliyorsun ki halifelik vasiyet edil­ meden ölüm gerçekleşirse Müslümanilar arasında olumsuz durumlar meydana gelir. Buna karşı Ebubekir. ancak Osman hayır karşılığını verir ve kendi yerine Ömer'i önerir. 3/123 . Çünkü Osman'la Ö m e r ara­ sında bu konuda yapılan bir pazarlık vardı. Bu arada Osman kafadan bir şeyler yaz­ maya devam eder. b-Taberi Tarihi. Ünlü tarihçi ve müfessir Taberi dalha net bilgiler aktarı­ yor: Ebubekir son nefesinde yalnız Oisman'ı yanına alır ve ona "Vasiyetimi yaz" der. g ö r e v i buna vermekle ya­ rın Allah huzurunda nasıl bir cevap vereceksin. "Asllmda sen halifeliğe daha uygunsun" der. Omun için hayır d e m e k zorunda. ama iyi etmişsin" der. belki vefat ederim de halife: belirlenmemiş olur. bakıyorum hepinizin Iburnu havada. Buna rağmen Osman o an için halife olamazdı. Osman'la Ö m e r kendli aralarında d ü z m e c e bir mektupla işi bitirmişler. Çiünkü Ebubekir'in va­ siyeti falan yok.Niye Ömer'i öneriyorum diye.. Kanımca bui gibi bilgiler gerçeği yansıtmıyor. kana­ atime g ö r e iyiydi ki g ö r e v v e r d i m " düyeceğim yanıtını v e ­ rir. diye ver­ yansın ederler.nasıl biri olduğunu iyi biliyorsun. Tarih'ü Medinet-i Dımaşka. A m a ne ilginçtir ki bu konuda farklı alktarımlar da var: Os­ man içeri girince Ebubekir ona. 196 a-lbni Asakir. Yani bir bakıma Osman yazdıklarıyla Ebubekir'den puan da almış olur. "Hele oku bakalım sen ne yazdın?" diye sorar. C. Bunlar uyduruk şeyler. yazdırdıktan sonra kendini kaybeder. Ebubekir bir ara iyileşince Osman'a. Besmele. İşte bunu cflüşünerekten hemen Ömer'i yazmışsın. "Ben de Allah'a.an dolayı duyduğum acı bir yana. dolayısıyla sorun yaratılır.

Mektubun içeriğinde şu var: Afrika'daki valisine. Ebubekir'in yanına varınca. tabii ki emareler haddinden fazla çoktur ki. bu ikisi arasında ba­ zı planlar yapılmıştır.Ibni'l Cevzi. Kısacası. 1 9 7 Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından planlanan bir suikastla öldürüldüğünü teyit eden ve aynı zamanda bir­ çok İslami kaynakta anlatılan olaylardan birkaçını özetle­ mek isterim. .Bir gün Ömer. Menakib'ü Emiri'l Mü'minin Ömer b. biri diğerine karşı rahatlıkla harekete geçemiyordu: A d e t a birbirlerine ihtiyaçları vardı. b. Ö y l e ki. bu arada Osman hemen kendine bağlı olan Afrika valisine mektup yazıp bir personeline veriyor. "İşte başıma ne gelmişse bundan gelmiştir" diyor. O da d e v l e t e ait bir binitiye (deve-at) binip Afrika yoluna çıkıyor. birbirlerine mecburdular. Bu mektup baskıncılar tarafın­ dan ele geçirildi ve burada artık Osman'ın sonu gelmişti. Musannaf. 20/579-no: 37202. Ömer. Birinci baskında Hz. a) Zaman içinde halife Osman'ı katledenler arasında Ebu­ bekir'in oğlu da var ve kendisi o zaman Afrika'dan Os­ man'ı katletmeye gelen baskıncıların içinde ön saflarda yer alıyor. Hartab. Ölüm fermanları istenen kişilerin başında da Ebube­ kir'in oğlunun adı yazılıydı.İbni Ebi Şeybe. 55. Onlar geri dönünce. feci bir şekilde kat­ let diye talimat verilmiş. Ebube­ kir. hayırdır diye soruyor. Baskıncılar tekrar geri döndüler ve Osman'ı katledip cena197 a. Megazi. bakıyor ki di­ lini tutmuş uğraşıyor. Ali'nin araya girme­ siyle bunlar Osman'ı katletmekten vazgeçip geriye-yollarına d e v a m ediyorlar. bunun bir siyasi cinayet olup olmadığının izini sürmeye devam edelim. s. şu şu insanları yakala. Hatta Osman'a yanına geldiğinde çok ağır hakaret­ lerde bulunuyor.

Istiab. 5. Sonunda Hz. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer.198 Bu arada Ebubekir'in kızı ve aynı zamanda Muham­ med'in de eşi olan Hz. 11/669.Ebül Fida. N o : 2320. Üsd'ül Gabe. "Öldürün bu Na'sel'i" diyecek kadar ile­ ri gitti. peki niye Ayşe ve Ebube­ kir'in diğer çocukları yalnız Osman'a karşı cephe aldılar. Bu tavırlarını ancak babalarının cinayetiyle ilişkilendirmek mümkündür. Hz.İbni Esir.İbni Esir. Ha­ life Osman kısmında bu konularda detaylıca bilgi v e r e c e ­ ğim. 199 a. 'Na'sel' md. Nihaye fi Garib'il Hadis. Ayşe de Osman'a karşı sert tavır al­ dı. Na'sel demek. kızı ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşi olan Hafsa ile Ayşe'nin (bunlar kuma) arası açılır/aralarına mesafe konur. hem de Mısır'daki kardeşiyle Osman arasındaki ilişki. bu kez onun talimatıyla yakalanıp bir merkebin içine kondu ve o merkeple birlikte ateşe verilerek işkenceyle öldürüldü. b. Ali halife olunca Ebubekir'in bu oğlunu Mısır'da g ö ­ revlendirdi. bunak-beyinsiz demektir. zaman içinde Muaviye iş başı yapınca. Peki bu niye! Burada şu soru akla gelebilir: M a d e m Ömer-OsmanEbubekir'i ortadan kaldırdılar. Lisan'ül Arab. İşte hem Ayşe'nin bu tutumu. 198 a. Muhammed b. Tarih: 4/459. b.Taberi.İbni Abdi"! Berr. Üç gün orda kaldı.ibni Manzur. hatta millete. Ömer'in öldürülmesinden sonra. 1/172. Osman'ın ölüm fetvasını verdi. . kimse korkudan gidip cena­ zeyi kaldıramadı.zesini de Yahudilerin tuvalet olarak kullandıkları bir m e z b e ­ leye attılar. c. insanı cid­ den şüphelendiriyor: Dernek ki bunlar. Cilt. 1 9 9 Yine ibni Kuteybe'nin M a a r i f t e anlattığına g ö r e . Ö m e r ve Osman'ın Ebubekir hakkında çevirdikleri planları biliyorlardı ki Os­ man'a karşı cephe aldılar. d. Ebubekir kısmında. Ali yine araya girince bas­ kıncılar defin için izin verdiler ve Osman gömüldü.

Ebu bekir hicri 13. onunla Ö m e r arasındaki yaş farkı herhalde tahmin edilebilir. Ondan dul kalan eşi Atike binti Zeyd ile halife Ö m e r evlendi. Hz. diğer yandan birbirlerinin ufak çocuklarıyla evleniyorlar. İşte bu Ömer. dedesi yaşında olan ve cennetle müjdelenen Talha bin Ubeydullah'la evlendirildi. Burada önemli gördüğüm bir bilgi daha vereyim. Daha enteresan bir örnek vereyim. bu kızı da kendine eş olarak Hz. Veya kim bilir belki de normalde daha sonra ortaya çıkmış olabilir. Yusuf ve A y ş e adların­ da üç çocuk dünyaya getirdi. Ay­ şe'den istedi ama alamadı. Ebu­ bekir'in diğer bir oğlu Abdullah da Muhammed zamanın­ da Taif seferinde aldığı yaralardan dolayı belli bir süre son­ ra vefat etmişti. zaten konumuz da bu. Benim kanaa­ tim o ki. Yani Ö m e r dünyasını değiştirdiği vakit bu kız 910 yaşlarındaydı. Ali de Ebu­ bekir'in ölümünden sonra kendisinden dul kalan eşi Esma .neden Ö m e r ' e karşı da böyle bir plan yoktu? Olay şudur: Ö m e r bir kere çok disiplinli-acımsız biriydi. Ö m e r ' l e Hz. Daha sonra Ümmü Gülsüm. Zaten dünyada bunun örnekleri çok. bazı ölümlerin komplolarla gerçekleştiği zamanla ortaya çıkıyor. Ali'nin kızı konusunda buna biraz daha de­ ğineceğim. eşi Habibe binti Hari­ ce hamileydi. yılında vefat ederken. artık Ebubekir'in dul kalan bu gelininin kaç yaşında olduğu. A d a m evliydi. Ö m e r zamanında Ebubekir'in cinayetinden habe­ ri olanlar korkudan söyleyememiş olabilir. Ö m e r nerdeyse Ebube­ kir'in yaşıtıydı. Ve Ö m e r 10 yıl halifelik yaptıktan sonra öldürüldü. Çocuk doğunca adını Ümmü Gülsüm koydu lar. Ebubekir ölünce Ö m e r aynı sabah iş başı yaptı. Zekeriya. Ö m e r ise 60 yaşlarınday­ dı. İlginç: Bir yandan birbirlerini katlediyorlar. Kız 9-10 (o da e ğ e r Ö m e r ona son yılında talip çıkmışsa!).

Ömer'in halifeliği konusunda Ebu­ bekir'le konuşurken Talha olumsuz rapor vermişti. bizzat kabre indirmesi ve sabahleyin de halifelik görevine başla­ ması. Ubeydullah. 2 0 0 b. kadınla­ rı kırbaçlaması anlamlıdır. Osman'ın bunlardan fark­ lı olarak Ebubekir'e. Onlarda yaşam b ö y l e y d i . no: 12235. "Aman Ö m e r çok serttir. bir an önce bu cenaze işi bitsin. . Az önce belirttim ki. s. Ebubekir'in vefat ettiği aynı g e c e d e he­ men alelacele cenaze namazını kılıp onu g ö m m e s i . onun içi dışın­ dan daha temizdir" demesi anlamlıdır. annesi. bir yakını ölse insan ağlar. Ümmü Gülsüm md. İşte bu Talha daha sonra halife Osman'ın damadı Mervan tarafın­ dan Osman'a karşı tavır alanlardan olduğu için katledil­ d i . Maarif.binti Umeys'le evlendi ve çocukları oldu. Talha b. 133. Üsd. 2 0 1 İşte bunlar da cinayetin gerçek adresi noktasında önemli birer ipuçlarıdır. Isabe. kimse duymasın. Askalani. Bunu daha önce de yazdım. aslında bir hiz­ met niyetiyle değil. c. 201 İbni Kuteybe. s. ne­ den cenazenin merasimle kaldırılmasına izin vermiyor? Daha önce Ebubekir'le Ömer'in arasının ne kadar açık ol­ duğunu örneklerle izah ettim. kolayca sabahleyin iş başı yapayım niyetiyledir. nasıl halife olarak tayin edersin. gerek kitlesel şekilde insanlar Ebube­ kir'in yanma çıkarak. 238 ve 269.Yine Ömer'in. bu arada Ebubekir için ağlayan aile fertlerini. Muhammed'in kadınları adlı yapıtım­ da geniş bilgi var. "Aslında Ömer iyidir. bu 200 Bu konuda Kur'an'da Kadın ve Hz. N e d e n alelacele gömüyor. Bir de tabii ki babası. bunu yaparsan Allah'a karşı nasıl he­ sap vereceksin" dedikleri halde. Dolayısıyla Ömer'in bu de­ fin işinde hizmet gibi görünen davranışları.Gerek bireysel. İbnil Esir.

içinde vaz'u-nasihat vardı. Bu vasiyette ise. 8/27. Bu da onun niyetinin ne olduğunu açıkça ortaya koyuyor: Kadınlar. Bir de Ebubekir'in yaızıları. Ebu­ bekir'in bayılması sonucu Osman'ın Ömer'in ismini yaz­ ması ve Ebubekir'in aklı başına gelince bunu okuyup onay­ laması ve sonumda Osman'ın bir kölesiyle birlikte dışarı çı­ kıp o arada Ö m e r de onlarla birleşince. Bir de Ebubekir çok hastadır. Ebubeldr'in baylıp birda202 Taberi Traihi. Velit ölünce kadınlar ağla­ mıştır. aksini yaparsa ben ne yapayım?" gibi hiç de Ebubekir'in söylemlerine uymayan bir stille yazılarn ifadeler. Bunlar da şüphe uyandıran nokta­ lar.pa­ nik içinde Osman'ı dinleyin demesi ve hele hele Ebube­ kir'in de okur-yazar. "Ömer'i halife olarak öneriyorum.doğal bir şeydir. gerçekten bu baygın ha­ linde Osman'la bunları konuşabilir mi? Yine m a d e m Os­ man dışında kiimse yoktu içerde. üstelik şa­ hitsiz bir kâğıt]) tabii ki kuşkuları daha da artırıyor. Ömer'in bu kadınları dövmesi. öyle ki besmele kelimesi­ ni bile yazmadlan bayılmıştır. halka "Kabul eder­ seniz okurum yoksa okumam" demesi. İbni Asakiri Tarih'u Medineli Dımaşk. yılı olayları bölümünde. anlamsız d e ğ i l . g e n e l d e uyarılar içeriyordu. Peki. birçok İslami kaynak­ ta g e ç e n şu bilgi önemli: Osman'ın vasiyet esnasında tek başına Ebubekir'in yanında kalıp vasiyetini yazması. Ömer'in acele. 2 0 2 Daha önce <de ifade ettiğim gibi. hiicri 13. korkusundandır: Kimse duymasın diye bu tavrı göstermiştir. Çünkü yine Ö m e r zamanında Halit b. vahiy kâtibi olduğu halde onun o kâ­ ğıda yazdığına dair hiçbir işaretin bulunmaması. üste­ lik ağlasınlar d i y e izin de vermiştir. iy/ilik yaparsa iyi olur-. . Ebubekir'in ya­ kınları ölülerine ağlıyorlarsa sana ne! tabii ki bu da kuşku uyandırıyor. A m a Ö m e r burada bir sorun çıkarmadığı gibi.

Ebubekir'in Ömer'i halife göstermesi bölümünde . bravo iyi etmişsin de Ömer'i va­ siyetime almışsın gibi sözler söylediğini Osman dışında kim duydu? Osman'dan başka şahit y o k ! 2 0 3 d. Ömer'in halifeliği döne­ minde şu veya bu şekilde ortadan kayboluyorlar/öldürülü­ yorlar. Hz. Beni Na­ dir ve Beni Kureyza Yahudilerinin işi çoktan bitmişti. b. ister d e n e m e mahiyetinde ol­ sun. vergi memurları g ö ­ revden alınıp yerlerine de en çok Emevi sülalesine bağlı ki­ şiler atanıyor ve zamanla Emevi saltanatı meydana geliyor. askeri yetkililer. Muhammed'den sonra halife seçimi konusunda yürütülen çalışmalar sırasında hem Ebubekir.ibni Abdirabbih. Ebubekir'in Ömer'i halife seçmesi kısmında. "Sen aday ol" diyorlardı.bilgi v e ­ rilmiş.ibni Esir. Ikd'ül Ferid. An­ cak şu olabilir: Kalan Yahudilerden plan konusunda bilgi edinmiş ve sonuçta Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit ile yine Ya­ hudi asıllı Abdullah bin Selam gibi şahısları da aracı olarak 203 a. Daha ö n c e de yazdım. cilt 1. Üstelik Ebubekir döneminde atanan eyalet valileri. El-Kamil. Beni Kaynuka.ha ayıldığını ve Osman'a. hem de Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e . o d ö n e m d e sanki Yahudi mi kalmıştı! M u h a m m e d zamanında Hayber.ister teklifleri ciddi olsun. Ebubekir döneminde g ö r e v yapıp da Ö m e r döneminde uzaklaştırılan bu insanların çoğu. A m a Ebubekir'in vefatıy­ la birlikte her ne hikmetse Osman ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde ismi ortadan kalkıyor. o sıralar­ da Osman'ın adı hiç geçmiyordu. Mesela Muaz bin Cebel ile Ebu Ubeyde için Şam tara­ fında bir kıtlıkta ( A m v a s kıtlığı) ölmüşlerdir diye. M e k k e valisi ve aynı zaman­ da hacdan sorumlu Attab adındaki kişi zehirli y e m e k l e öl­ dürülüyor ve kısa bir notla cinayeti Yahudilerin işlediği kayda geçiriliyor.

3/221.kullanmış olabilirler. Davud Beceli kıs­ mında. 2 0 4 Yine Ebubekir'in görevlilerinden Utbe bin Gazvan da hacdan dönerken devesinden/atından düşer ve ölür. yoksa o sırada Yahudilerden etkili bir kesim kalmamıştı. Tekrar oluyor ama bir kere daha hatırlatmakta ya­ rar var. diyor. 206 a. Zaten Ömer hiç onu sevmiyordu.O dönemin muhalifleri ya zehirlenerek öldürülmüş veya başarılması zor savaşlara gönderilip bu şekilde etkisiz hale getirilmişlerdir. c. "Keşke Halit b. no: 14113. Yani keşke Ömer'i başımdan kovsaydım. Ayrıca ilgili isimler kısmında İsabe.Taberi Tarih-i. Halit b.Aslında Ebubekir'in bir ara Abdurrahman b. A v f a . b. Mesela İbni Teymiyye gibi İslam ön­ derleri. İbni Asa­ lar.İbni Hacer Askalani. 205 İbni Kuteybe.Tarih-i Dımaşk. s. 8/204.206 204 İbni Teymiyye. en azından böyle söyleniyor. 10/290. İbni Sad. 2 0 5 e. e ğ e r doğruysa! tabii ki bu da kuşkulu. no: 502. Velit'i Şam'a gönderdiğim zaman Ömer'i de Irak'a gönderseydim" demesi anlamlıdır. 144. ona kalsaydı Ebubekir zama­ nında Malik'in eşini aldığı zaman taşlanarak öldürülmeliyd i . Ulvan b.Kenz'ül Ummal. yılında Ö m e r zamanında vefat eder. Yine Ebubekir'in önemli görevlilerinden. M. 133.. Üsd ve Istiab'da geniş bilgi var. tabii ki bu da önemli bir tespit. O da ze­ hirlenerek öldürülür. uzaklaştırsaydım d e m e k isti­ yor. 3/430. 161. Ebubekir'in bu açıklaması neredeyse konuyu işleyen il­ gili tüm İslami kaynaklarda var. . özellikle irtidâd hareketlerini bastırma konusunda meşhur olan Halit bin Velit g ö r e v d e n uzaklaştırılır ve Suriye'nin Hımış kentin­ de hicri 2 1 . Lisan-ül Mizan. Maarif. Tabakat. Velit zehirlenerek ölmüştür.

Ö) Ikd'ül Ferid. Muhtasar'ü Tarih'i Medinet-i Dımaşk. halifeden sonra gelen ikinci yetkili adamdı. 2 0 7 Keza Ebubekir'in. 8/290 ve devamında. O dönem hac işlerinden sorumlu olan kişi.miladi). İşte bu sorunun yanıtı da konuyla alakalıdır. 1/109.Ibnü Abdirabbih (328. İşte Attab'ın zehirlenmesi bir tesadüf değil. Muhammed zamanında Mek­ ke valisiydi.ö. 'Tarih'. işin başında birlikte bazı planlar yapmışlar. Çünkü bu adam Ömer'in rakibi ve hatta onu geçebilecek durumda. d. . Bu Attab da kim. Aşerei Mübeşşere. Ebubekir kısmın­ da. Ali (h. Mucem-i Kebir. Ebube­ kir'in Ömer'den memnun olmadığı belli oluyor. o niye bu pla­ na dahil olmuş. Bu şahıs. Ebubekir gelince ilk yıl yine bu g ö r e v i sürdür­ dü ve ikinci yılı hac işlerinden sorumlu g ö r e v e getirildi. Ebubekir kısmı.ö) 'Musannaf adlı yapıtı. i.ö). ar­ tık Ebubekir istemese de yerine getirmek zorunda.ibni Teymiye (661-728). senin hak- f. 1/241 ve Zexair. e.Bir de kitapları okuyanlar. Minhac'ü-s Sünne.Ebü-I Feda. no: 43. ama öyle görülüyor ki. olay­ lar arasında ilişki kurmuyorlar. A m a kimse bunun üzerinde durmadan. "Aslında Ömer halife olmazsa da­ ha iyi olur" şeklindeki açıklaması var. Hatırla­ nacağı gibi Ömer'in bir ara onu tehdit ettiğini.İbni Asakir (571).732. hemen okuyup geçiyor.İbni Ebi Şeybe (235. Riyad-ü Nadre. j. Ahbar'ül Hulefa. Bundan da. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Ebubekr'in halifeliği kıs­ mında 8/572. 13/77. yoksa o da tesadüfen mi orada bulunuyor­ du diye kimse bunu irdelememiş. g. 30/421 vd. Mesela Ebubekir'le birlikte Attab da o zehirli yemekten yiyor ve ölüyor deniliyor. 13/ 122. Ebubekir kısmın­ da. v e b) Tarihi Dı­ maşk. h. bilgi olsun diye kısa not şeklinde geçiştirmişlerdir. 207 ibni Asakir.Muhibbüddin Taberi (694.Ö). Imadüddin İsmail b.Taberani (918. tersine ona karşı da bir komplo söz konusu.

Ali gibileri onlarca vahiy kâtibi var iken ve ta Mekke'den beri Hz.Hicri 17. Zeyd'i kendi yeri­ ne görevlendirir. kafaları daha da karıştırı­ yor. izah edilebilir bir olay değildir. yılı olayları kısmında. En başta Hz. Ö m e r çok sert-haşin biri. Ömer'in ha­ life olmaması için kitlesel olarak Ebubekir'in yanına gidi­ yorlar. 4/231.. el-Muntazam. Yine aynı yıl Ö m e r umreye gidince Zeyd'i 209 bir daha tayin e d e r . Os­ man'ın kendi zamanında onu tekrar aynı g ö r e v e getirme­ si. 2 0 8 Ayrıca bu zehirli y e m e ğ i ayarlayanlardan Yahudi asıllı Zeyd bin Sabit'in daha sonra Ö m e r ve Osman tarafından çok önemli g ö r e v l e r e getirilmesi. bunu daha önce y a z d ı m . sakın ola halife olmasın diyorlar. 209 Ibni'l Cevzi. Megazi. makam sahibi olursa daha da sertleşir. Yine örneğin Ö m e r hicri 17. Sanki başka adam mı yoktu. Kur'an'ı baştan beri takip edenler var iken. Kur'an'ın Osman zamanında nasıl kitap haline geti­ rildiğine. . Hatta Ömer'i istemeyen o kadar çok insan vardı ki. yılında hacca gidip 21 gün kalırken. Musannaf. daha doğrusu nasıl oluşturulduğuna ilişkin elim­ de yeni bir çalışmam var. 20/584. cilt. Kur'an'ın bir araya getirilmesi komisyonuna başkan olma­ sı. Mesela halife Osman zamanında hazırlanan Kuran için bu Zeyd komisyon başkanı olmuştur.. Ancak merak edilmesin diye burada kısa bilgi ve­ reyim. ister istemez kuşku oluşturuyor: Acaba Ebubekir'e ze- 208 İbni Ebi Şeybe. Muhammed'le beraber iken. Gerçi Ebubekir zama­ nında bu konuda yapılan çalışmada yine komisyon başka­ nıydı. orada bu konuları detaylıca anla­ tacağım. no: 38211..kında bildiklerimi açıklasam süvariler bile atlarından/deve­ lerinden inmek zorunda kalırlar dediğini yazmıştım. M e d i n e döne­ minde Müslüman olan ve M u h a m m e d ' l e tanışırken de 11 yaşlarında bir çocuk olan bu Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit'in.

hirli yemek yedirdiği için ödüllendirilmiş midir v e y a bir pa­ zarlık sonucu mudur? Ayrıca halife Ö m e r iki kez hacca, bir kez de Şam tarafı­ na gitmiştir ve yerine de Zeyd bin Sabit'i üç sefer M e d i n e valisi olarak tayin etmiştir. Aynı toleransı Osman da göster­ miştir. Bunlar tesadüfi olan şeyler d e ğ i l d i r . 2 1 0 f- Taberi gibi (Ö.310) bir müfessir (Kur'an yorumcusu) ve tarihçinin şu açıklaması dikkate değer. Ebubekir ölüm d ö şegindeyken Osman'a, sana bir şeyler söyleyeceğim; Allah senden razı olsun sakın kimseye anlatma diyor. Osman, "evet; kimseye s ö y l e m e m " sözünü verince Ebubekir, "As­ lında Ömer halife olmazsa onun hayrınadır" diyor ve bu konuşmanın sonunda yine Osman'ı uyarıyor; "sakın bu söylediklerimi, seni niye yanıma çağırdığımı kimseye an­ latma" diyor. Taberi'de bu açıklamanın yapıldığı y e r d e dip­ notta, ibni Sad'ın da bunu aktardığı eklenmiştir. Belli ki Ebubekir-Ömer arasında bozulması zor olan pa­ zarlıklar daha önce yapılmış ki, Ebubekir, Ömer'i istemedi­ ği halde artık bir şey yapamamaktadır. Örneğin Hz. M u ­ h a m m e d ' e karşı birlikte tertipledikleri cinayet planı... Ö m e r nasıl M u h a m m e d ' e karşı etkili biri idiyse, Ebubekir'e karşı da çok baskın /otorite sahibi bir insandı. Dikkat edilir­ se Ebubekir, Osman'la Ömer hakkında bir cümle sarf edi­ yor. O cümlenin hem başında, hem de sonunda, sakın ha bunu ağzından kaçırma diyor. Bu aslında somut bir kanıt­ tır. Zaten daha önce Ebubekir'in Ö m e r ' e karşı ne kadar et­ kisiz olduğunu örneklerle açıkladım. 2 1 1

210 a- İbni Abdilberr, Istiab, no: 840 Zeyd b. Sabit md. Yine Necah Tai, İgti­ yal'ül halifeti Ebibekir, 1/62. 21 1 a-Taberi Tarihi, 3/428. b)İbni'l Esir, El-Karnil, 2. cilt Ebubekir'in halifeyi ta­ yin kısmında.

g-) Yine Ebubekir'in (nabız yoklaması da olsa) Osman'a, "Aslında halifeliğe sen daha uygunsun" demesi ve Os­ man'ın buna karşı, "yok Ö m e r olsun, o daha uygundur" diye c e v a p vermesi, gösteriyor ki plan Osman'la Ömer arasında sonuçlandırılmış, bir karara varmışlar, artık prog­ ramı yavaş yavaş uyguluyorlar. Pazarlıklar olmasaydı, onu zehirlememiş olsalardı, Osman bu fırsatı kaçırmazdı. Çün­ kü onun bağlı bulunduğu Emeviler çok güçlüydü, bir de Osman, Muhammed'in damadıydı (kızlar Muhammed'in olmadığı halde yine de bu önemli bir faktördü), millet bu­ nu da g ö z önüne alırdı. Ebubekir cidden ona teklif sunmuş olsun diye düşünelim; Osman artık olup bitenlere karşı yeni bir adım atamazdı, "hayır" demekten başka bir yolu yoktu. Başlığı şöyle kapatmak isterim: M a d e m bu kadar İslami kaynakta Ebubekir zehirlenerek öldürülmüştür deniliyor, 2 1 2 peki hangi olaydan dolayı, nerede, zehirli y e m e k yediren kim, faili ne oldu diye sormak lazım. 'Yahudiler onu zehir­ ledi' şeklindeki kısa açıklamayla bu olay kapatılamaz. Olup bitenlere bakıldığında, şöyle bir planın yapıldığı ortaya çıkıyor: Aslında Ebubekir artık son nefesini verirken, Osman tarafından g ö z hapsine alınmış, evine girilip çıkıl­ mış, yoklanmış; Osman onu nöbet tutarcasına takip etmiş ve artık can v e r m e anında iken, aslında daha önce Ömer'le birlikte yazdıkları o hazır kâğıdı cebinden çıkarıp "Ebube-

212 Az da olsa kimi yazarlarca, Hz. Muhammed'den sonra güya Ebubekir çok üzülmüş de gitgide çökmüş ve bu sıkıntıdan dolayı ölmüş deniliyor. Bu­ nun bir abartı olduğu belli. Kaldı ki bunu pek fazla işleyen yazar da yok. Kimileri de soğuk bir g e c e d e banyo yaparken zatürre olmuş, daha sonra vefat etmiştir şeklinde rivayetler aktarmışlar. Ancak insan, bu konunun iş­ lendiği kaynakların toplamına bakınca ve olay da 1400 yıl önceki bir top­ lumda meydana geldiğine gore, ölüm nedeninin suikast olduğu kesinlik kazanır.

kir'in vasiyetidir" şeklinde halka ilan etmiştir. Bu anlatılan­ lardan böyle bir film çevrildiği rahatlıkla anlaşılabiliyor. Ölüm hangi yaşta gelir bunu kimse bilemez; ancak Ebubekir altmış yaş civarında ölürken babası henüz hayat­ taydı. Kimseyi cani diye ilan etmekten zevk alacak halim yok; ancak sansüre rağmen bu bilgiler önemli İslami kay­ naklarda var.

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE Ö M E R

a - Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? Halife Ömer'in cinayet nedeni çok ilginç ve maalesef Müs­ lümanlar bunu bilmiyor. Onların kafasında hep "adaletin kı­ lıcı, merhametli bir Ö m e r " olarak yer edinmiş. 1986'dan sonra ben Diyarbakır merkezdeydim, ta 92'ye kadar. Bir ara müftülük, halife Ömer'in katli ile ilgili bir piyes tertiple­ mişti, ben de izlemeye gittim. O piyesin etkisiyle izleyici­ lerde büyük bir nefret ve infial oluşmuştu: "Keşke Ömer'in katili Ebü Lü'lü'ü ele geçirip paramparça etseydik" mesajı, onların gözlerinden okunuyordu. O günlerde bu konuda fazla bilgi sahibi değildim; ama fanatik de değildim. Za­ man içinde Ömer'in asıl kimliğini/icraatını öğrendim, o pi­ yesteki insanların o nefreti hatrıma geliyor; üzülüyorum. Geçenlerde bir yazı okudum; Yemen'de kanun çıkarmışlar, bir kız çocuğu 17 yaşına g e l m e d e n evlenemez diye. Ka­ dınlar bunu duyunca niye böyle bir kanun çıkarıyorsunuz diye ellerine birer pankart alıp meclise yürüyüşe geçmişler. Hâlbuki o kanun kadınların lehinedir. Burada olay şu: Onlar İslam'a inanıyorlar. İslam'da da küçük yaş kızlar için prob­ lem değil. Bu kanunu çıkarmakla Yemen hükümeti İslami­ y e t ' e saygısızlık yapmış oluyor! İşte karşı koyuşlarının ne­ deni bu. Evet, Ö m e r neden öldürüldü?

Halife Ö m e r kolay kolay Farsları şehre sokmazdı, onla­ rın M e d i n e ' y e yerleşmelerine izin vermezdi. Bir gün M u gire b. Şube, Ö m e r ' e bir mektup yazdı. Mektubun içeriği şu: Yanımda Fars/İranlı biri var, adam hem iyi bir demirci, hem marangoz ve hem de ressam/figür işini iyi yapan bi­ ri. İzin verirsen M e d i n e ' y e gelsin orada bizim insanlarımı­ za faydalı olsun. Önerdiği kişi Mugire'nin kölesidir, kalaba­ lık bir merkezde kalmasını, fazla müşterisi olmasını arzu et­ mektedir. Sonunda Ömer izin verir ve adam M e d i n e ' y e yerleşir. Her gün (para kazansın kazanmasın) patronuna iki dirhem (o günkü para birimi) v e r m e k zorundadır. Bir süre sonra bu kadar para vermek adama zor g e l m e y e başlar. Bir ara Ö m e r ' e durumunu anlatır, bu kadar ücreti ö d e y e m e y e ­ ceğini söyler. Ömer, sen kazanırsın, birçok sanatın var der ve ona yardımcı olmaz. Bu arada Ö m e r ona, "Duyduğuma g ö r e sen hava ile çalışabilecek değirmen de yapabiliyormuşsun" der. A d a m e v e t dedikten sonra ve Ö m e r ' e kızgın bir bakış atarak "Ömrüm yeterse sana öyle bir değirmen yapacağım ki, numune olsun, insanlar hep onu konuşsun" diye ekler. Ömer'i öldürme duygusuyla doludur. Ömer de onun ba­ kışlarından bu durumu fark ederek, "Baksanıza bu adam beni tehdit ediyor" der. tabii ki alaylı bir şekilde. Ve adam gidip iki ağızlı, uzun bir hançer yapar, bir gün sabaha karşı camide Ö m e r ' e saldırır ve üç darbe vurup kaçar. Kaçarken de önüne gelenlere, onu yakalamak isteyenlerin hepsine saldırır ve rivayetlere g ö r e on üç kişiyi katleder. Hançerin zehirli olduğunu da belirtmeliyim. Sonuçta teslim olma­ mak için intihar eder. İşte Ömer'in ölüm hikâyesi böyle. Haksızlığa maruz kalan ve kendi memleketinde ö n e m ­ li bir ailenin de evladı olan bu insan, bir hiç uğruna köle

statüsüne tabi tutuluyor, Ö m e r ' e derdini anlatıyor ve Ömer d e , "Çalış, çalış. Senin elinden birçok iş gelir" karşılığını v e ­ riyor. Şunu belirteyim ki, Ömer'in cinayetiyle ilgili Müslü­ manlar tarafından ezberlenmiş o bilgi gerçeği yansıtmıyor. Ömer'i katleden Firuz, yine Ömer'in halifeliği döneminde Müslümanlarca ele geçirilen İran'a bağlı Nihavend şehrin­ dendir. İslam tarihindeki bilgiye g ö r e Müslümanlar 100 binden fazla insanı katlediyor bu savaşta. Otuz bini savaş alanında, seksen bini de baskınlarda öldürülüyor. Bu savaş­ ta her Müslüman süvari askere altı bin dirhem ganimet da­ ğıtılıyor. Piyadeye de iki bin. Önemli kişiler katlediliyor. Ka­ dınlar cariye ve birçoğu köle statüsüne tabi tutularak M e ­ dine'ye götürülüyor. Böyle bir manzaraya ne denilebilir ki. Ömer'i katleden Firuz, çoğu kez o çocukların yanına gidip başlarını okşardı ve " N e yapayım, yapılacak bir şey yok. Ömer, ciğerlerimi yedi/parçaladı" diyordu ve hep düşü­ nüp taşınıyordu. İşte bundan sonrası önemli. İbni Teymiyye Minhac'ü Sünne adlı yapıtında bu konu­ yu işlerken şunu söylüyor: Bu adamın Ömer'i katletmesi bir siyasi olaydır. Bunu basit bir vergi meselesine bağlamak doğru değildir. Adam, alınan şehrini düşünüyor, katledilen insanlarını düşünüyor, M e d i n e sokaklarında her gün o esir çocukları görünce eriyor, katledilen o Nihavend kadınlarını gözünün önüne getiriyor. Ve bu yüzden bir an önce Ömer'i nasıl yok ederim planları yapıyor, tabii ki kendisine biçilen vergi de ağır, o da etki yapmış olabilir; ama asıl neden, si­ yasidir. Afrika'ya, İspanya'ya, Orta Asya'ya kadar uzanarak fü­ tuhat adı altında o zamanki yerüstü kaynaklarını talan etti­ ler. İyi ki teknoloji devri başladı; yoksa bu fütuhatlar hâlâ devam edecekti ve nice Firuzlar ya esir olup bir patrona

uşak yapılacak, ya da katledilecekti; kadınlar-kızlar da cari­ ye olacaktı ve mal-mülk ne varsa hepsi ganimet olarak da­ ğıtılacaktı. 2 1 3

b- Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ömer
En başta Hz. Muhammed olmak üzere, Ebubekir ve daha birçok önemli kişinin ölümünden sorumlu tutulan Ömer'in yapısının gerçekten buna müsait olup olmadığını iyi anla­ mak için, bilinmeyen yönlerine iyi bakmak lazım. İslami ke­ simce sağlam diye kabul görmüş kaynaklardan derlediğim bazı özelliklerini bu başlık altında ö z e t emek istiyorum. İlkin halife Ömer'in niçin ve nasıl Müslüman olduğu ko­ nusuna değinmek istiyorum. Onu tam tanıyabilmek için bu konunun da bilinmesinde yarar var. Ömer'in nasıl Müslüman olduğu konusu, neredeyse imanın şartları gibi her Müslüman'ın ezberindedir. Onun için formaliteler üzerinde pek durmayacağım. Ancak iddia edildiği gibi Ö m e r o komik nedenden dolayı mı Müslü­ man olmuştur; yoksa başka nedenleri mi vardı, buna katkı sunabilecek bazı ipuçları v e r e c e ğ i m . İslami kaynaklarda anlatılan şu: Mekke döneminde he­ nüz Müslümanların sayısı 40 civarında iken, inanmayanlar Hz. Muhammed'i ortadan kaldırmak için kiralık katil ayar­ lamaya karar verirler. Sonuçta Ö m e r ortaya çıkıp bu işi ben yaparım der ve anlaşırlar. Bunun sonucu olarak Ö m e r kılı­ cını kuşanır Muhammed'i öldürmek için dışarı çıkar. Yolda Nuaym b. Abdullah adındaki birine rastlar. A d a m Ö m e r ' e , "Senin yakınların Müslüman olmuş, önce kendi aileni
213 a- Abdurrazzak, Musannaf, Megazi, Hadisti Ebu Lü'lü. N o : 9775. b- Taberi Tarihi, 4/1 16-136 ve 190 vd. c- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet-i Dımaşk, 44/409.

kız kardeşinin başını yarıp kanattığını görünce duygulanır ve o andan sonra kız kardeşine. İşte İslami kaynaklarda halife Ömer'in Müslüman olu­ şunun kısa hikâyesi bu. Kapıya varınca. Muhammed'in dava­ sı neymiş bir bakalım?" der ve ondan sonra onlara yumu­ şak davranmaya başlar. Sen ne yapar­ san yap" derler. O sırada kız kardeşi Fatma ona. "Amcanın oğlu ve aynı zamanda enişten Said b. Sayfalarda Taha suresi ile Tekvir suresinin birkaç ayeti yazılıymış. Amr ve kız kardeşin Fatma binti Hattab işte bunlar Müslüman olmuşlar" der. Bunun üzerine Ö m e r kalkıp yıkanır ve kardeşi Fatma da ona o sayfaları getirip verir. "Bu sözler. Kız karde­ şi ile eniştesi bunu inkâr edince Ömer. "Demin okudu­ ğunuz e ğ e r yazılı varsa bana getirin. biz Müslüman olduk. "E. Ö m e r içeri gi­ rer. Zeyd b. . "Hangi ailemden söz ediyorsun?" diye sorunca. Bunun üzerine Ö m e r hemen yolunu değiştirip onların evine d o ğ ­ ru gider. Abdulah.vet. Ömer. Nuaym b.bir düzelt de ondan sonra git başkasıyla uğraş" der. "Ey kardeşim! Sen puta taptığın için necissin/pissin (temiz de­ ğilsin!) Hâlbuki Kur'an'a temiz olanlar ancak dokunabilir!" der. Bu arada kız kardeşi ve eniştesi ona. "Duydum İd ikiniz de M u h a m m e d ' e uymuşsunuz ve onun dinine girmişsiniz" der ve hemen eniştesi Said b. " A z önce okuduklarınız ne idi?" diye sorar. Ömer. Fat­ ma kalkıp onu kocasının üzerinden uzaklaştırmak isteyince Ö m e r onu da tokatlar ve başını yarar. Zeyd'in üzerine çullanır. Ö m e r Taha suresi­ nin baş tarafındaki ayetleri okuyunca. ne kadar güzel. ne kadar değerli!" demekten kendini alamaz ve o andan sonra da gidip M u h a m m e d ' l e konuşup Müslüman olduğunu ilan eder ve artık M u h a m m e d ' l e çalışmaya baş­ lar. Habbab adındaki kişinin onların evinde Kur'an'dan ayetler okuduğunu işitir.

yaban hayatı yaşayan (irili ufaklı) tüm canlılar toplandığı zaman. amel defterleri açıldığı zaman. Allah gizliyi de aşikârı da bilir. Yerle gökleri yaratan Allah'tır.Ö m e r ' i çok etkileyen ve Müslüman olmasına neden olan ayetlerin içeriğinde neler var. g e b e develer salıverildiği zaman. Hani Tevrat'ta deniliyor ki Allah evreni 6 günde yarattıktan sonra yedinci günü Arş'a oturmuş. yıldızlar söndüğü zaman. der ve anlatır: Hani Musa uzakta bir ateş görünce ailesine. diri diri g ö ­ mülen kız çocuğunun. bunları da ö z e t şeklinde Diyanet'in Kur'an tercemesinden vereyim. hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman. denizler kaynatıldığı zaman. neymiş o olağanüstü mesajlar ki Ö m e r artık dayanamamış. Rahman/Allah Arş'ta istiva etmiş (Bu da çok tartışmalı ve Tevrat'la örtüşen bir ayet. ruhlar (bedenlerle) eşleştirildiği zaman. "Hele bir gidip bakayım. Bir kere birinci ayet (Ta ha) anlamı olmayan bir kelime. bunu g e ç e l i m . ola ki o ateşten bize bir parça getiririm v e y a yanında biri varsa sorarım belki bize yardımcı olur" gibi Tevrat'ta anlatılan mitolojiden bir özet var son kısımda (Sunduklarım. Ömer'in dinleyip de etkilendiği ayetlerdir. dağlar yürütüldüğü zaman. göklerle yerin ve ikisi arasındakilerle yerin di­ bindeki ne varsa hep Allah'ındır. sonuçta inanmış? Ö n c e bu ayetlere bir bakalım. Ömer'in dinle­ diği (kalan) 15 ayette. gökyüzü . Bunlar söylendikten sonra hemen Hz.) Bir de o sırada Ömer'in dinlediği Tekvir suresinin ilk 14 ayetinde neler var. Allah'tan başka Tanrı yoktur ve en güzel isimler A l ­ lah'ındır denir. biz Kur'an'ı sana güçlük verelim di­ ye değil d e . "Güneş dürüldüğü zaman. Allah'tan korkanlara ö ğ ü t olsun diye indirdik. Musa olayına at­ lama yapılır ve ilginçtir ki Allah burada soru şeklinde giriş yapan Musa olayı sana (ey M u h a m m e d ) ulaştı mı. Burada da bunun çağ­ rışımı var).

. bunu bilemiyoruz. az önce anlamlarını sunduğum bu ayetlerde ne vardı ki Ö m e r çok etkilenerek Müslüman olmuştur? Aslında Ö m e r kız kardeşini döverek onu yaraladığında. Zaten Muhammed bunları anlattığı için muhalefet ona inanmıyordu ve Ö m e r bu yüzden kılıcını alıp onu ö l d ü r m e y e gitmişti. hiç olmazsa ben de fazla düşman kesilmeden şimdiden bağlanıp gelecek için planlarımı yapayım şeklin­ de düşünmesi ve buna yönelik hesaplar yapması en ger­ çekçi olanıdır. Ancak Ö m e r ' l e ilgili tüm bilgiler bir araya getirildiğinde. Cennet yaklaştırıldığı zaman. ilk 14 ayet. bundan bir nebze (o an için) etkilenmiş olabilir. nasıl olsa bu din formülüyle M u ­ hammed bir şeyler yapmaya. onun İs­ lamiyet'i kabul ettiği andan itibaren. pazarda. Cehennem alevlendirildiği zaman. içeride bir­ kaç ayet okuyunca onda iz bıraktı ve olağanüstü ayetler di­ ye İslam tarihine geçti? Ömer'in daha önce bu ayetleri hiç duymadığını. A m a belki de farklı bir şekilde Müslü­ man olmuştur. neden dışarıda bunların daha fazlasını dinlediği halde etkilenmedi de. bu olayda duyduğunu kabul edelim! Peki. Peki. yeni bir sistem kurmaya ça­ lışıyordu. tabii ki e ğ e r Ömer'in İslamiyet'i kabul etme­ si anlatıldığı gibi ise.(yerinden) sıyrılıp koparıldığı zaman. herkes önce­ den hazırlayıp getirdiği şeyleri bilecektir." 2 ' 4 İşte Ömer'i etkileyen ayetler bunlar. Çünkü o d ö n e m M e k k e ' d e farklı ve etkili bir siyasi örgütlenme yoktu. Şunu da hatırlatmakta yarar var: Bir kere Ö m e r bu ayet­ leri yeni duymuyordu! Bunları ve daha nicelerini çarşıda. bağımsız yazılan bir 214Tekvir. gelecekle ilgili kafası­ na bazı düşünceleri yerleştirdiğini söylemek kuvvetle muhtemeldir. sokakta ve her y e r d e M u h a m m e d ' d e n açık bir şekilde dinliyordu. H e p söylüyorum: İslam tarihi maalesef çok karanlık bir tarihtir.

"Bu kadınlara şaştım: Ben ve onlar başbaşa iken serbesttiler. "Şeytan bile senden kaçar" demektedir. mutlaka senin tuttuğun yoldan yönünü çevirip başka bir yol alır" der. hem de yüksek sesle ko­ nuşup kadın haklarıyla ilgili bazı isteklerini. ey Ömer eğer şeytan sana bir caddede rastlamış olsa. Çünkü Sen çok sert mizaçlı bir insansın" karşılığı­ nı verirler. Şimdi de Ömer'in gerçek hayatından somut birkaç ör­ nek vereyim. "Allah'a yemin olsun ki. Buna karşı Muhammed g ü l m e y e başlar. sıkıntılarını dile getirirler. saklanırlar. Ömer'in sertliğini ortaya koyan bu önemli hadis. Kadınlar da. Ö m e r için. "Bunlar. Az sonra sunacağım hadiste ve daha birço­ ğunda Hz. Ö r n e k 1: Sad b. Bu arada Muhammed. Bunlar hem onunla sohbet eder. çok safça bir düşün­ ce olur. Ömer konusunda.2^ 215 Buhari ve Müslim. asılında sana karşı böyle disip­ linli olmalıydı" der ve o kadınların bulunduğu y ö n e doğru dönerek. Evet. hemen gidip ben de Müslüman oldum d e m e z . Hz. Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmiş­ tir. Ebi Vakkas aktarıyor: Bir gün halife Ö m e r Muhammed'in yanına girmek için izin ister. no: 1552. Ömer.tarih değildir. "Ey kendine düşman olanlar! M u h a m m e d ' d e n çekinmiyorsunuz da benden mi çekmiyorsunuz?" diyerek onlara serzenişte bulunur. O sıra­ da da Muhammed'in yanında birtakım kadınlar da vardır. Lü'lüü ve'l Mercan. "Evet! Senden kor­ karız. bu. . bir sorun yoktu. senin sesini duyunca koşup perde arkasına gittiler" der. Yani Ö m e r boşu boşuna. M u h a m m e d . Fedail kısmı. Ö m e r bunun nedenini sorunca Muhammed. Ö m e r içeri girince onlar hemen kalkıp p e r d e ar­ kasına gider.

nereye?" diye sordu. h. 3/108 ve siyer. bunların başında da Ö m e r geliyordu. c. Müslüman olmadan önceki Ömer'dir. İslam-ü Ömer kısmında.Ö m e r ' l e ilgili benzer örnekler İslami eserlerde çoktur.İbni Kesir. Ken­ disi çok sert bir insandı.Beyhakı. no: 9840. no: 20570.. 6 Burada.Revd-ül Unuf. 216 a. Kanımca bu başlık sonuna kadar takip edilirse ve kitapta olup bitenler de g ö z önüne alınırsa Ömer'in değişip değiş­ mediği daha kolay ortaya çıkar. no: 522 vs. tam tersine. 2/33. İslamiyet'i kabul ettikten sonra değişmiş ve adaletin kılıcı olmuş gibi sözler söylenebilir. Bidaye-Nihaye. Bize uygulananlara dayanamadığımız için eşim Amir b. Daha sonra Ö m e r gidince eşim yanıma geldi. birkaçını daha aşağıya alıyorum. Mucem-i Kebir. Rab'i ile birlikte hazırlandık.el-Kamil fi Tarih. 2 . Ben eşime. Buna karşı Ö m e r sert bir davranışta bulunmadı-. 2/95. d. Ömer'in bana yumuşak davrandığını söyledim. f-Taberani. Tarih-ül İslam. .Zehebi. b. Habe­ şistan'a g ö ç edeceğiz. az önceki örnekte anlatılan Ömer. e. Ö m e r bu hareketliliğimizi görünce "Hayırdır. cilt 44/23. Tarih'ü Medinet-i Dımaşk. "Ömer'in merkebi/eşeği Müslüman olmayana ka­ dar Ömer Müslüman mı olacak sanki" dedi. Ö m e r ' l e aramda geçenleri anlattım.. 1/181. Habeşistan hicreti kısmında.Mecme-ü Zevaid. Ben de. Biz İslamiyet'i kabul ettiğimiz için muhalif olanlar ( M e k k e ' d e ) bize eziyet çektiriyorlardı.İbni Asakir. 18/207. Ömer'in nasıl müslüman olduğu kısım­ da. cilt. Bu sırada eşim. g. "bize yaptığınız zulme dayanamadık burdan kaçıyoruz" dedim. İslam-ü Ömer kısmında 1. Ö r n e k 2: Leyla adında bir kadın anlatıyor. Delalil. "Allah si­ zinle olsun" dedi.

O sırada Ö m e r de oraya geldi. İzleyiciler Ömer'in geldiğini görünce dağıldılar. Muhammed bir sa­ vaştan dönmüştü. 389. b. Osman ve Ali geldiler yine sorun yok.Beyhakı. O sırada zenci bir kadın huzuruna geldi ve şunu söyledi. çocuk sesleri geldi. M u h a m m e d bana. kadın korkudan durdu ve defini altına alıp üzerinde oturdu: Sanki hiçbir şey yapmamış gi­ bi yaptı. kadın oynuyordu. "Şeytan bi­ le senden korkar. Muhammed'in g e n ç eşi A y ş e anla­ tıyor. . Ben e v e t dedim ve kendi­ sine yaslandım birlikte bakmaya başladık. Kadın progra­ mına başladı. O ara­ da sesler. Menakıb-i Ömer. Ben hayır. ç o ­ cuklar toplanmış bakıyorlar. Buna benzer farklı bir olay daha ekleyeyim. Daha sonra Ö m e r gelince. "Ne kadar şeytan varsa (ins-cin) hepsi bu Ömer'den korkar" dedi. Acaba günah değil mi. yapabilirsin dedi. Kendisii kalkıp baktı. Bir ara "Artık yeter mi?" diye sordu. Sünen no: 19888. m a d e m böyle demişsin sorun yok. oynarım. sen de bakmak ister misin?" dedi. Bunun üzerine Mu­ hammed. "Ayşe.Ö r n e k 3: Burada anlatacağım olay. ancak sen gelince vazgeçti" d e ­ 2 1 7 di. etrafında insanlar. no: 35839.Ahbari Ömer. M e ğ e r ­ ki Habeşistanlı bir dansöz oynuyor. c. e ğ e r bu savaşta Muhammed'in başına bir şey g e l m e d e n kendisi e v e dönerse ben de elime def alır çalar. Ben ve eşim Muhammed e v d e oturuyorduk. Bu arada Ebubekir geldi yine sorun yok. Ben bir adakta (yeminde) bulundum ki. az önceki örnekle ay­ nı mesajı içeriyor. hoşuma gidiyor seyre­ delim dedim. yapabilir miyim? O da. ka­ dın devam ediyor.Kenz'ül Ummal. Bu sefer Ayşe'nin hizmetlisi Büreyde anlatıyor. s. 217 a. Hz. Bunun üzerine M u h a m m e d Ö m e r ' e . Tirmizi'den naklen. Biz o kadar insanlar izlerken problem yoktu.

"Ey Ö m e r bu işte günah yoktur. 7/215-no: 2686.Ö m e r kişilik olarak sert olduğu kadar tip/fizik olarak da farklıydı. Kebir.Beyhaki. A m a Ö m e r gelince millet dağılıyor. 3/146. İslami kaynaklarda Ömer'in özellikleri yazılırken şu il­ ginç belirleme de yapılmıştır: Ö m e r kızdığı zaman bıyıkla­ rını tutup çevirirdi. 2 1 8 Bu hadislerden şu çıkıyor ortaya: Demek ki şeytan. hükm'ü Iskati'l Cenin'i min'el feza' bölümünde. kel bir insandı. Gelirken Ömer'in korku­ sundan yolda çocuk düşürür ve düşürülen çocuk bir-iki kez ses de verir. korkutan bir görüntüsü vardı. Çünkü İslam inancına g ö r e insan ne kadar dindar ise şeytan o kadar on­ dan uzak durur. e-Taberani. Ömer'le ne İşim var" der ve tabii ki zorunlu olarak Ömer'in yanına g e l m e k için yola çıkar. no: 9170-3/921 ve 35972. M. Kendi halifeliği dönemin­ de kadının biri bir suçla itham edilir.12/35 Diyat bölümü. no: 54. ah-of çekerdi. 19/11 ve 15/234. 8/322. yanıma gel diye.İbni Kudame. Zevaid. Sünen-i Kübra. "Vay başıma ge­ lenler. Fakat Muhammed de cesaret edip Ö m e r ' e . Onun ne kadar sert biri olduğuna bir örnek vereyim. M. d. bir şey üfürür gibi yapar­ dı. Kenz'ül Ummal. Bu gibi örneklerle aslında Muhammed. bak 218 a. Ö m e r haber gönderir. g.Heysemi. b. Kendisi ailesiyle birlikte izlediği halde sorun yok. Ö m e r ' d e n korktuğu kadar Muhammed'den o kadar korkmuyormuş. 1/65. cilt 12/645 ve no: 40201. Kadın bunu duyunca.Hindi. f. el-Muğni.Nevevi. 'Cinayet'ü Sultan' kısmında. Ömer'in çok sert ve kaba biri olduğunu vurgulamak iste­ miştir. Kafasında saç yoktu. 5/166. Diyat. Yani sekiz-dokuz aylık bir çocuk. no: 1464. el-Ümm.İmam Şafii. . Bu da İslam mantığına g ö r e Ömer'in Muham­ m e d ' d e n daha dindar olduğu anlamına gelir. c. h-Tabakat. Mecmu'. Kadın o sıra hami­ ledir ve d o ğ u m yapmak üzeredir.

Müslim. b. c. hep suskunluğu tercih ediyor v e y a Ömer'in yaptığı çok ağır bir suç da olsa (işlediği cinayetler gibi) onu kurtarmak için hep ondan yana oluyor. hem de normalde M e d i n e ' d e ve üstelik de camide sanatçı kadınlar oynardı. h e m hac mevsiminde M i na'da. bunlar şey­ tandır dedi. Bu hadisler pek duyulmamış olabilir-. ben ve M u h a m m e d de izlerdik. insanların istirahatını bozma. yanlışlarına karşı bir şey diyemiyor. . Örnek 4: Şu tespiti iyice dikkate almak lazım: Muham­ med M e k k e ' d e iken Kur'an'ın 1 14 suresinden 86'sı inmiş­ ti/oluşmuştu. Muhammed'in kadın sanatçıları. Buhari ve Müslim'de defalarca g e ­ çiyor. Mebakıb kısmında. Bayram namazları kısmında ve Menakııb. Bu Mekke surelerinden Ihiçbirinde kadınlar aleyhine bir şey yoktur.Tirmizi.Buhari. Ömer'in mizacına birer 2 . hatta bazen gerektiğinde Ceb­ rail Ömer'den yana zaman zaman ayet de getiriyormuş ( ! ) Bu konuda az sonra birkaç somut örnek sunacağım. Mesela A y ş e anlatıyor. ancak eşim M u h a m m e d . ama Ömer olsaydı so­ nuç farklı olurdu. Kur'an'da var olan kadınlar aleyhin- 219 a. kendisi bile Ömer'den korkuyor. Bayram namazları kısmında 7 hadis bir arada almış. bugün seyrandır boşver" dedi ve onlar oynamaya d e v a m ettiler. Muhammed'in Medi­ ne'ye geçmesi kısmında.ben de izliyorum. ancak İslam'ın sağlam kaynaklarında var. peygamber ben miyim yoksa sen misin?" diyemiyor. 9 örnek olsun diye buraya aldım. Bunları. Bir ara babam Ebubekir bunları g ö r ü n c e kızdı. d e f çalan kadınları din­ lediğine ilişkin hadisler. "Bırak oynasınlar. Bellidir ki Ebubekir biraz yumuşak olduğu için Mu­ hammed ona bir şeyler diyebilmiş.

Somut bir örnek vereyim. Hafsa Ömer'in kızıydı. Hafsa. Bence bugün şehirlerde yaşayanlara medeni insanlar demenin tarihçesi M e d i n e ' y e dayanır. Tek evliydi ve eşi Hatice de zengin bi­ riydi. no: 1130. Muhammed birçok kadın­ la evlenince tabii ki e v d e huzursuzluk meydana gelir.220 Peki. Ayrıca o dönem M e k k e ' d e erkek e g e m e n sistem hâkimdi. Talak. ama M e d i n e ' y e gelince oluşan surelerde kadınlar aleyhine ayetler sık sık geliyor? Evet. niye Mekke'de böyle bir şey yok. M e d i n e ' d e Hz. Bunun üzerine kendisi. Nisa. . ancak Medine çok farklıydı. Ahzab. özellikle Mek­ ke'den giden Müslümanlar bunu yapardı. yine zaman zaman kadına baskı uygulanırdı. Bir ara bazı ka­ dınlar. Ben burada bunlar arasındaki kavgaları anlatmıyorum.deki ayetlerin tümü M e d i n e ' d e oluşan 28 surede geçi­ yor. Medine döneminde çok eşlilik olduğundan dolayı huzursuzluk ortaya çıkıyor ve bir ihtiyaçtan dolayı 2 2 1 kadınlar aleyhine ayetler oluşuyor. Diğeri ise Ümmü Seleme ve kalan kadınlarından oluşuyor­ du. Bunu duyan halife Ö m e r hemen gelip Muham220 Bakara. Safiye ve Şevde çeker. eşlerinin kendilerini dövdüklerini M u h a m m e d ' e şi­ kâyet ederlerdi. 221 Tecrid-i Sarih. Birinin başını Ayşe. Gerçekten nerdeyse anaerkil bir sistem vardı M e d i n e ' d e . Dolayısıyla onun keyfi yerindeydi. Dolayısıyla Muham­ m e d onlara olumsuz bir şey de diyemiyordu. Bu kadınların çoğunun aileleri güçlüydü. Mesela Ay­ şe Ebubekir'in. burası önemli! M e k k e ' d e bir kere en başta Muhammed'in kadınlarla ilgili sorunu yoktu. Bu kadınlar iki gruba ayrılırlar. erkekler eşlerini dövmesinler şeklinde bir açıklama yaptı ve bu söz etrafa yayıldı. Her ne kadar M e d i n e ' d e kadınlar daha özgür de olsa. Maksadım. cilt 8/17. Nur gibi.

5: Hz. eşleri tarafından dövülen 70 kadın Muhammed'in evine doğru yürüyüşe geçer. s. 58-59.Hindi Kenz: no: 44984. Çünkü gönderdiğin adam geldi. e. A d a m onun yanına varınca avret yerini g ö ­ rüyor ve tabii ki Ö m e r bunu fark ediyor. fetva ver de gerektiğinde erkekler onları dövebilsinler" dedi. erkekler eşlerini d ö v m e y e başlarlar.. c. Razzak. Bu­ nun üzerine -her ne kadar daha ö n c e dövmeyin diye açık­ lama yapmışsa da. Meğerki o sı­ rada Ö m e r elbisesiz bir durumda uzanıyormuş v e y a belki de uyuyormuş.m e d ' e baskı kurdu: "Kadınlar eşlerine karşı azdılar.Nisa suresi 34.Ebubekir Hemedani Şafii. beni uygun olmayan bir vaziyette g ö r d ü " diyor. Tabakat. bu ayete g ö r e gerekirse erkekler eşlerini dövebilirler şek­ linde açık bir şekilde d ö v m e k için fetva ayeti indi. Burada çok kaynak var. 223 Nur suresi. 2 2 3 Örnek 222.A. no: 17945. ayetler. önce izin isteyin/kapı çalın da ondan sonra girin" anlamında bir ayet olsaydı çok iyi olur­ du. b.. Bunun üzerine Nur suresinde ayetler iniyor. s. el-Itibar'u fi'l Nasih-i ve'l Mensuh. 8/351. A m a ne fayda! Ömer tarafı ağır bas­ mış ve kadınlar dövülebilir diyen ayet artık Kur'an'a g e ç ­ mişti. Kaldı ki. hatta öyle olur ki. d.1/180. 81 dipnot. Musannaf.a. . Daha sonra Ö m e r Muhammed'in yanına gelince durumu anlatıyor ve "İnsan­ lar başkasının evine gidince.İbni Sad. Özellikle Suyuti'nin Dürrü'l Mensur'u önemli. f.Kur'an'nın Kökeni. ayeti geldi ki.bu sefer Nisa suresi 34. Bu ayet inince. A m r adında bir kişiyi halife Ö m e r ' e gönderir. Muhammed bir gün bir iş icabı Müdlic b. 2 2 2 Çünkü kuvvet her zaman güçlü­ den yanadır. ayet hakkında tüm uzun tefsirler. zaten kadınlar güçsüzdü. ayet onların dedi­ ği şekilde oluşamazdı.

"Geri dönün!" deniliyorsa. Kur'an'ın Tanrısı ta­ rafından bu son cümle iki sefer tekrarlanıyor. Allah ayetleri size böyle açıklar. Ayetlerin anlamı şu: "Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere giderken izin alıp selâm v e r m e d e n içeri gir­ meyin. hakkıyla bilendir. "Allah âyetlerini size böyle açıklar. kendi­ lerinden öncekilerin izin istedikleri gibi onlar da izin istesin­ ler. Allah bilendir. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor. hüküm ve hikmet sahibidir. Eğer si­ z e . size izin verilinceye kadar oraya girmeyiniz. Çünkü ilginç şeyler var. Allah. Çünkü bu. Ayetin anlamı şu: "Ey inanan­ lar.Yani Ömer'in teklifi Allah katında makbule geçiyor ve hemen Cebrail'i gönderiyor. Yani bu ev girişleriyle ilgili gelen ayetler. yaptığınızı bilir. ayetler. ö ğ l e vakti elbisenizi çıkarıp yatacağınız/uzanacağınız za­ man ve yatsı namazından sonra. Bunlar sizin üstünüzün açık olabileceği üç vakittir. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. 58-59. siz de dönün. (Onlar sizin) yanınız­ da dolaşabilirler. hüküm ve hikmet sahibidir" 2 2 4 diyor. . aynı sure­ de bu ev izinleriyle/kapı çalmayla ilgili başka ayetler de var. İlginçtir ki her iki ayetin de sonunda. ellerinizin altında bulunanlar (köle ve hizmetçiler) ve henüz erginliğe ermemiş çocuklarınız üç vakitte (odalarını­ za girebilmek için) izin istesinler: Sabah namazından önce. onları buraya almak istiyorum. birbirinizin yanına girip çıkabilirsiniz. Al­ lah. Allah âyetlerini size böyle açıklar. Söz Ömer'in az önceki olayından açılmışken. hüküm ve hikmet sahibidir" ifadesi geçiyor. bunda ne size. ne de onlara bir sakınca yoktur. Bu üç vakit dışında (köle-hizmetçi ve çocuklar) izin almadan içeri girebilirler. Kimseyi bulamıyor­ sanız. olağa­ nüstü bir şey olarak sayılmış olmalı ki. Allah. Çocuklarınız erginlik çağına geldiklerinde. 224 Nur suresi. si­ zin için daha nezih bir davranıştır. hakkıyla bilen­ dir.

Burada bir örnek vereyim.Vahidi. Hişam'ı katletti bu savaşta. tanrı gelip evlere nasıl girilir adabını insanlara anlatıyor. Allah.İbni-1 Cevzi Zadü'l Mead e.Kurtubi. 2 2 7 Hz. Sait b. ken­ di öz dayısı As b. d. 226 Nur sursi 58. 27-29. gizle­ diklerinizi de bilir." 2 2 5 Evet.Suyuti. no: 987. Amr kısmında. İşte Ömer'in uygun olma­ yan bir durumda yakalanmasının getirdiği sonuç: Bir sürü ayet. Muhammed'in meşhur amcası Hamza. c. sanki başka sorunlar yokmuş.. Vurduktan sonra bir de As'ın oğlu Sait'e. As kısmı."İçinde kendinize ait eşyanın bulunduğu boş evlere (han. Buna karşı Sait. M u h a m m e d ' e karşı olan Mekkeliler.. Rabi' kardeş225 Nur suresi. "Babanı katlettiğim için sen­ den özür dilemem. . Ayetler. Sanki dünyanın sorunları bunlar­ mış. Istiab. buna ne diyebilirim ki" karşılığı­ n ı verdi.İbni Hacer İsabe. Amr kısmında. otel gibi) -izinsiz. Ebu Süfyan komutasında M e d i n e ' y e yakın bir yere kadar geli­ yor ve M u h a m m e d ' l e ona inanan ve çoğunluğu yine M e k keli ve karşı tarafın çok yakın akrabası olan insanlar da öbür cephede bekliyorlardı ve yapılan savaş yakın akrabalar ara­ sı bir savaştı.girmenizde herhangi bir sakınca yok­ tur/girebilirsiniz. sizin açığa vurduklarınızı da. Çünkü senin baban olduğu kadar be­ nim de dayımdır" dedi. 2 2 6 Ö r n e k 6: Bedir'de adeta aileler arasında meydana g e l e n bir savaş yaşandı. f. 227 İbni Abdi'l Ber. hem de nasıl ayetler. "Hak yolda olma­ dığı için öldürmüşsün. Bedir har­ binde kendi yakınlarından Utbe ve Şeybe b. ayetin tefsirinde: a. Halife Ömer. çok ilginç şeyler. Esbab-i Nüzul. b.İbni Esir. Müdlic b. Dürrü'l Mansur. Üsd Müdlic b.

A y ­ nı zamanda Mus'ab b. Ebube­ kir'e hayır deyince zaten gerekçesini de belirtiyor: Sen be­ nim g ö z ü m kulağımsın diyor. . Allah onlardan razı ol228 İstiab. bu olup bitenler esnasında şöyle bir moral ayeti oluşur: "Allah'a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun. Zübeyir. kardeşleri yahut kendi soy-sopları olsalar bile. onunla nasıl savaşırsın?" demiyor. "oğlundur. Ebubekir kısmında. oğulları. "İzin ver de ben savaş meydanında oğlumla karşı karşıya. 2 2 8 Şuna da vurgu yapmak gerekir ki. babaları. no: 1394 Abdurrahman b. Ebubekir'in oğlu Abdurrahman hem Bedir. içlerinden ırmaklar akan ve içlerinde ebedi kalacakları cennetlere sokacaktır.. ister is­ t e m e z bazı Müslümanların kafası karışabilir. Muhammed'in hayır demesini farklı tarafa çekebilenler olabilir diye özellik­ le vurgu yaptım. Ebubekir yaşlı olduğu için muhtemelen oğluna karşı kaybedecekti ve Muhammed önemli bir yardımcısından olacaktı. İşte akraba savaşı olduğu ve Müslü­ manlar birçok yakınını bu savaşta katlettikleri için. "Sen benim g ö z ü m kulağımsın olmaz" karşılığını veriyor ve engel oluyor. Muhammed. Amacı. Bir ara Bedir harbinde Ebubekir Muhammed'e. Yine Muhammed tarafından cennetle müjdelenen Ebu U b e y d e Amir b. Maksadın bu olduğu zaten Muhammed'in verdiği yanıttan belli. Onları.leri vuruyor. Yani. Cerrah.. morali bozula­ bilir. Buna fırsat v e r m e m e k için. Allah'a ve peygamberine düşman olan kimselere sev­ gi beslediğini göremezsin. İşte Allah onların kalplerine imanı yazmış ve onları kendi katından bir ruh ile destekle­ miştir. Cerrah'ı Bedir harbinde katlediyor. teke tek vu­ ruşayım" diyor. kendi öz kardeşi Ubeyd'i bu savaşta öldürüyor. Allah rızası için babası Abdullah b. hem de Uhud harbinde Müslümanlara karşı savaşıyordu ve babası da diğer tarafta/Müslüman ordusunda yer alıyordu. Muhammed.

230 Tefsirlerden: Kurtubi. ayet. yanına aldığı 1400 kişilik bir Müslüman kitleyle birlikte M e d i n e ' d e n . Begavi. İb­ ni. Bir hiç uğruna bu insan­ lar katlediliyor ve oluşan Kur'an ayetlleriyle de bunlar tak­ dir kazanıyor. Halcim. 22. Abdullah. ayet açıklamasında. miladi 628. bunları içeren güvenilir İslamÜ kaynaklardan bir lis­ teyi aşağıya alıyorum. Taberani. Karşı tarafın heyet başkanı Süheyl b. 229 Mücadele suresi. Kritik konular oldu­ ğu için. 2 3 0 Ö r n e k 7: Ömer. Hz A l i ' y e . yani Allah'ın kulu. Bu antlaşmaya Hudeybiye/Biat-i Rıdvan adı verilmiştir. yılında Hüdeybiye antlaşması sı­ rasında M u h a m m e d ' e karşı sert bir çıkış yaptı. İbni Kesir ve daha birçoğu. İyi bilin ki. Ö m e r gibi en yakın akrabasını Allah rızası için katledenleri takdir ediyor. Allalh'ın tarafında olanlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir. Abdi-I Ber Istiab. hiç de g ü n d e m e g e l m e z d i . Amr'dı. Beyhakı. ne mutlu sizlere diyor. Suyuti.muş. Sıra ant­ laşma metnini yazmaya geçince. Ali yapmıştır. hicri 6. . Allah'ın tarafında olanlardır. Henüz şehre girmeden Mekkeliler haber aldı ve onlara engel olmak istedi. Umre niyetiyle M e k k e ' y e doğru yola çıkmıştı. benzer dnayetlere devam edin. bu ayet. onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. F b Naim gibi birçok mu_u haddis ve siyer yazarları da bunları işlemişlerdir." 2 2 9 Evet. Kâtip­ liği ise Hz. Kim bilir o olmasaydı belki de bu moral ayetleri oluş­ mazdı (1). Çünkü M u ­ hammed. Sonuçta iki taraf arasında bir sözleşme yapılması kararına varıldı. Telhis ve İsabe'de. Mücade­ le suresi 22. M u h a m m e d . Üstelik cennetle müjdelenen Ebu Ubeyde'nim katlettiği babasının adı. İşte onlar. Burada olay şu: O katiller arasında yine halife Ö m e r vardı. Tarih. Ayrıca ibni Hacer. bunları işlemekle siz Allah tarafı sayılırsınız.

ancak Mekke'den herhangi biri Müslüman olup M e d i n e ' y e sığınırsa. ama yılın ismini v e r m e d i m ki. Muhammed yine Ali'ye. ama karşı taraf bu şekilde yazılmasını kabul etmedi. siz de rahat bir şekilde gelir Ka'be'ye girer. İşte seneye bu iş olacak karşılığını verdi. tavafınızı yapardınız. . sadece Abdullah oğlu Muhammed ya­ zarsanız olur" dedi. Süheyl buna da itiraz etti. Verdiği yanıt tatminkâr olmadığı için Müslümanların kırgınlığını gideremedi. Bu.Müslüma-ılar o yıl K a b e ' y i ziyaret etmeden oradan geri dönecekler."Bismillahirrahnıanirrahim" ile başla dedi. "Bu antlaş­ ma. Ali de o şekilde düzeltti. bu hakarettir. sen demedin mi ki biz Umre niyetiyle Ka'be'yi ziyarete gideriz? şeklinde ağır eleştiriler yöneltti. kabullenemiyoruz dediler. "Bismikellahümme" şeklinde yazılsın dediler. Yazılan antlaşmanın şu iki maddesi Müslü­ manlara çok ağr gelmiştir: 1. "Tamam böyle ol­ sun fark etmez" diyerek onların teklifini kabul etti. o tekrar geri verilecek.Medine'cen herhangi biri gelip Mekkelilere sığınır­ sa Müslümanla-a geri verilmeyecek. Hz. Müslümanların itirazlarına neden oldu. hak yolda değil misin. biz niye ta uzaklardan buralara geldik. e v e t ben dedim Ka'be'yi ziyaret e d e c e ğ i z . "Eğer senin pey­ gamber olduğuna inansaydık zaten aramızda sorun olmaz­ dı ve bugün burada bu antlaşmaya gerek kalmazdı. Bu arada Muhammed müdahale etti ve bizzat kendi eliyle Allah'ın peygamberi termini silip Abdullah oğlu Muhammed şek­ linde düzeltti. Muhammed. Allah'ın peygamberi Muhammed ile Mekkeli heyetin başkanı Süheyl arasında yapılan bir antlaşmadır" ibaresini yaz deyince. İşte bu duruna Ö m e r sert tepki gösterir: Peygamber değil misin. O yüzden böyle bir cümlenin antlaşma metnine geçmesi­ ni kabul etmiyoruz. 2. Buna karşı Muhammed.

ayet. Sonuçta. beraberinde götürdüğü hanımı Ümmü Seleme ile istişare etti: Bu insanlar benim sesime kulak vermiyor ne yapmam lazım? diye sordu. çağır­ mak yerine sen ilk önce kalk kurbanını kes. kalkın tıraş olun. .Müslümanlar Ka'be'ye girmeden oradan döneceklerdi. İlkin anla­ mını vereyim. Burada çok komik nedenler anlatılıyor. Konu. ama nafile: Kimse dediğini yap­ madı. Ümmü Seleme'nin dediği oldu ve diğerleri de kesime başladılar. Diya­ net'in tercemesinden: "Hayır! Rabbine andolsun ki on­ lar. Bu olay zaten meşhur. Nisa suresi 65. Muhammed'in vermiş olduğu kararı kabul etmeyen/ler ve bu yüzden de bu aye­ te g ö r e imansız ilan edilenler? Değişik tefsir ve İslami kay­ naklardan bunun yanıtını v e r m e y e çalışayım. kurbanlık hayvanlarınızı kesin dedi. Muhammed kur­ banını kesmeye başlayınca. tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar" diyor Kur'an... Kadın da. Nor 1 164-8/171. kimmiş bu Hz. sonra sebep-sonuç ilişkisini anlatayım. İşte bu olayda Ümmü Seleme'nin önerisi daha makul v e gerçekçiydi. 231 Tecrid-i Sarih. ancak Ömer'i tanıma babında buraya alınmasını uygun görüyorum. O yüzden M u h a m m e d onlara. herkes sana ba­ kıp kurbanlıklarını kesmeye başlar dedi. aralarında çıkan çekişmeli işlerde seni hakem ya­ pıp sonra da senin verdiğin karara içlerinde hiçbir sı­ kıntı duymaksızın. 2 3 1 Ö r n e k 8: Şu örneği Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda yaz­ mıştım. Peki olay ne ki. en başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid -i Sarih'te anlatıl­ maktadır. ama kimse onu dinlemedi. Bu çağrıyı üç sefer tekrarladı.

Ömer nasıl cinayet işler?" diyerek yapılanın yanlış olduğu­ nu belirtir. içeri girip çıkayım. M u h a m m e d ' e gittik sonuçta birimize karar verdi. "Ne yapayım ben hala oğlu (ya­ ni akraba) değilim ki" diyerek sert tepld gösterir. diğeri kaybeder. biz bir dava için Hz. O da şu: . ama bir de Ömer'den soralım diye ondan izin istedik. Ömer. İçeri gitmesiyle g e l m e ­ si bir olur. der. "Ben buna ihtimal vermiyorum. Bu­ nun üzerine diğer adam. gidebilirsiniz" yanıtını verir ve o iki kişi kalkıp doğruca Ömer'in yanına giderler. Diğer adam korkudan kaçıp Aluhammed'e varır. Ö m e r burada üstelik ekstradan bir de unvan alır. çözsün diye onun yanına giderler. Sonuçta biri kazanır. olur fetvası çıkar Tann'dan.Biri şu: Hz. Muhammed hala oğlu Zübeyir'e hak verir. Bunlar çözüm için Hz. bakalım bu konuda o ne diyecek? Muhammed de "Sorun yok. bakalım senin fikrin ne. Bir diğer önemli neden de şu: Bir dava konusunda ild kişi arasında anlaşmazlık çıkar. Avam ile (ki Muhammed tarafindan cennetle müjdelenen kişiler­ den biri) bir başka Müslüman (ki aynı zamanda Bedir har­ bine katılan önemli biri) arasında arazi sulaması konusunda ihtilaf çıkar. Hz. Burada en iyisi yine Ömer'i kur­ tarmaktı. Muhammed'in hala oğlu Zübeyir b. yanıtınızı veririm der. olup bitenleri anlatır. O sırada onlardan biri. Muhammed ilk etapta. bekleyin. Geldiğinde elinde çıplak bir kılıç vardır ve tek hamlede o iki insandan birinin kafasını uçurur. Muhammed yardımcı olsun. iznin varsa bir de durumu Ö m e r ' e ile­ telim. A m a gerçekten Ö m e r bunu yapmıştı ve adam da artık geri gelmeyecekti. İşte az önceki ayet bu olaydan dolayı inmiş denilir. Nitekim o sırada hemen ayet gelir ve Ömer'in yaptığına onay verilir. Yani başlangıçta Muhammed'in ola­ maz dediği Ömer'in cinayetine. Bu arada kaybeden kişi der ki. Muhammed'e gidip ola­ yı anlatınca.

I24'te bunları işlemiştir. kimse kıpırdayamaz! So­ nuçta Ö m e r abdestini alıp döner ve kaldığı yerden nama- 232 a-Tecrid.. aslında o adaletin kılıcıdır" sözünü de söy­ ledi diye ekler. Aşağıya alacağım kaynaklarda h e m bu ayetin Ömer'in işlediği cinayet için geldiği/oluştuğu. Nesefi. "Adaletin kılıcı" unvanı bu olaydan dolayı Cebrail. Mesela Dürrü-1 Mansur. b. . O sırada kendisi abdest almaya gider. Özellikle bunun Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesinde anlatıldığını hatırlatmak isterim. Zamahşeri. Fahrettin Razi. sorun çıktı şeklinde bilgi verir. ama cemaat esas duruşta imamı beklemek zorundadır.Sarih Diyanet tercemesi.Tefsirlerden: Suyuti.Muhammed. ayet kısmında. Buna bir itirazım yok. İbni Kesir. Kadı Beydavi. Lübab'ü Nükul Nisa 65. Hazin. İşte halk arasında Ö m e r ' l e ilgili o meşhur. O sırada eli tenasül or­ ganına (canı kaşınır diyelim) değer. hem de "Adaletin kı­ lıcı" unvanının bu olaydan dolayı Allah tarafından Ö m e r ' e verildiği anlatılıyor. bu durumda formül ne? Kendisi cemaate dönüp işaretlerle bekleyin ben g e l e c e ­ ğim. Hele İmam Ömer ve üstelik de halife olunca. Ayrıca 'itkan' adlı tefsir usulü kitabı 10. Bir gün kendisi ce­ maatın önüne g e ç i p namaz kıldırır. bölümde ve Tarihül Hulefa s.. Bilindiği gibi Araplar uzun fistan dışında bir şey giymiyor. sıcak bölgeden kaynaklanan bir kültür. Nisa 61-65. Daha fazla kaynak için Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım s. Ömer o sırada ko­ nuşsa (ki elim falanca yerime d e ğ d i abdest bozuldu diye) hepsinin namazı fasit olacak. 2 3 2 Ö r n e k 9: Ö m e r ' l e ilgili farklı bir örnek. Hamdi Yazır gibi müfessirler Nisa suresi 60. 74'e bakılabilir. Nisa 59'da almış bu bilgileri. Vahidi. Zaten şeriatın da g e r e ­ ği bu. ayetin açıklama kısmında anlatmışlardır. ayetlerde. 2/352-no: 261. Cebrail bu ayeti getirirken "İşte Ömer böyle bir Ömer'dir. Peki. (dolayı­ sıyla Allah) tarafından Ö m e r ' e verilen bir yadigar olmuştur.

no: 27051.Kenz'ül Umrral. diye. O sıra­ da elim cinsel organıma değdi. g e l e c e ğ i de bilir demek. geri kalmak isteyenleri de biliriz" deniliyor. b. Yani bu yoruma g ö r e . Taharet. cemaat içinde kadınlar da varmış.Beyhakı. İşte bu yüzden az önceki ayet gelmiş ki cemaat bu konuda dikkatli olsun: Tanrının. N o : 416. 1 1 14. bundan abdest bozulur mu. Taharet kısmında 1/114. artık herkes bunu bili­ yormuş.za d e v a m edilir. Hamdi Yazır'ın Türkçe tercemesi de bunun gibi. bazıları da o güzel kadına veya kadınlara bakmak için geriye çekilip onların ar­ kasında saf tutmuş. Ayete farklı anlamlar ve­ renler de var. Sünen 1/131 -590. benzer bir olay daha hatırıma geldi. Çünkü İslam'a g ö r e bu durumda abdest bozulur' dedi" diye aktarır. ben öne geçenleri de 233 a. 'Kalk git abdest al. Bu kadınlardan biri çok güzelmiş. Bu surenin 24. Sahabeden meşhur Sad b. Burada vurgulamak istediğim farklı bir şey var: Güya rrillet Peygamberin arkasında camide namaz kılarken. 2 3 3 Söz Ömer'in bu abdest bozulma ola­ yından açılmışken. Kur'an'da Hicr suresi var. Taharet. Ben bunun üze­ rinde durmuyorum. ayetinde. Ö y l e olmuş ki. Mesela. 234 A. 2 3 4 Söz ayetlerin ne gibi nedenlerle ortaya çıkmasından açılmışken. Al­ lah geçmişi de. / . sonrakileri de biliriz şeklinde. Razzak. Ebi Vakkas anla­ tır: "Yanımda biri Kur'an okurdu (ismini de veriyor).Musannaf. onu da ekleyeyim. c. andolsun ki sizden önce geçenleri de. "Andolsun ki biz (Al­ lah olarak) içinizden öne geçmek isteyenleri de. ben yanımdaki arkadaşa sordum: Ne olacak. no: 415. O bana. onu da özetleyeyim. Bu arada bazı erkekler utanıp öne geçmişler (kadınlar namazda eğilince g ö r m e y e l i m diye). Musmnaf. burada bir ayetin inmesine neden olan ilginç bir olay aklıma geldi.

Ömer'in az önceki olayını gösteriyorlar. Bakara suresinin ilgili ayet açık­ lamasında ve ayetler arasında sebep-sonuç ilişkisini irdele­ yen usulü't-Tefsir uzmanları bu ayetin gelişine. Bakara suresi 187. ayeti. 2 3 5 İşte Kur'an'ın Tanrı'ya bakışı bu! Ö r n e k 10: Yine oruç ilk farz kılındığında şöyle bir uygu­ lama vardı: Akşam iftardan sonra kadın ya da erkek.. Diyanet tercemesinden vereyim: "Oruç gecesinde kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Artık eşlerinize yaklaşın" diyor. siz de onlara örtüsünüz.Nisaburi. Vahidi. Kaldı ki bu açıklama önemli müfessirlerin kaynak­ larında geçiyor. İbni Kesir (Tefsir'ül Kur'an'il A z i m ) . (Zad'ül Mesir. İbni'l Cevzi. olamaz dedi. artık o g e c e sabaha kadar cinsel ilişki ha­ ramdı. Kurtubi. İbni Hiban ve daha birçoğu bunu al­ mışlardır. b.arkaya çekilenleri de bilirim demesinin temelinde bu olay yatıyor. İşte gecelerden bir g e c e Ömer. Allah (Ramazan gecelerinde ha­ nımlarınıza yaklaşarak) kendinize zulmetmekte oldu­ ğunuzu bildi de tövbenizi kabul edip sizi affetti. Zamahşeri (Keş­ şaf). Tirmizi. ayet tef­ sirinde yazmışlardır. (Dürrü'l Mensur). tabii ki Ö m e r onu dinlemedi ve istediğini yaptı. Şevkani (Feth'ül Kadir). Kadı Beydavi (Envar'ü Tenzil ve Esrar'ü tevil). (Esbab-i Nüzul). bunlardan birkaçını aşağıya alıyorum. O sırada şu ayet geldi. Bakara 187 . Kadın da. Onlar. 2 3 6 235 a.. Dürrü'l Mensur tefsiri. Dolayısıy­ la kurala g ö r e haramdır. uyku­ ya dalıp uyanırsa. Ayrıca imam Ahmet Müsned'inde Abdullah b. sen yokken ben uyudum. (El-Cami'ü li Ahkam'il Kur'an) ve daha niceleri Hicr suresi.). M u h a m m e d ' e takı­ lıp e v e g e ç geldi. Esbab-i Nüzul.Suyuti. 236 a. Hakim. Geldiğinde eşini kaldırıp onunla seviş­ mek istedi.İmam Suyuti. Sabahleyin M u h a m m e d ' e gidip olup bitenleri anlattı. size örtüdürler. 24. Abbas hadislerinde almış.

no: 4399 ve 4402. tuttuğunu koparan biri. 238 Sünen-i Ebu Davud. O sırada Hz. 7/322. Taberi. 2/40-42 ve Beyhaki. sert bir insan. Yine evlenen bir kadın 6 ay sonra d o ğ u m yapıyor. Hanbel Müsned-i. . O da Allah seni bağışlasın diyor ve sadaka vermesini öneriyor. ancak babam hayır di­ yor/bizi ayırmak istiyor. Zehair'ül Ukba. no: 45889. M. babanı dinle" diyor ve adam Ömer yüzünden sevdi­ ği eşini boşuyor. Hudut Zina cezaları kısmı. 2 3 8 237 Ahmet b. c. onu boşa diyor. Ömer böyle işte-. Ailesin­ den bir örnek vereyim. Ayrıca Suyuti. Dürrü'l Mensur tefsiri. Kenz'ül Ummal. Bir de bu iki ayetle ilgili diğer tefsirler.Ö m e r genelde kadınların adet günlerini de pek dikka­ te almazdı. Ö m e r buna da. Ali bunu duyuyor ve engel oluyor. Karar veriyor. Çünkü deli. 2 3 7 Yine zina yapan bir deli kadını Ö m e r ' e getiriyorlar. ayetlerin açıklama kısımları. ne yapayım? Muhammed. Burda da Hz. Arap atasözlerinde meşhur olan "Ali'den olmasaydı Ömer helak olurdu" sözü bu olaylardan ötürü oluşmuştur. Oğlu da Muham­ m e d ' e gidip olup bitenleri anlatıyor ve şunları söylüyor: Benle eşim birbirimizi çok severiz. Bir g e c e adette olan eşiyle münasebette bulu­ nuyor ve ertesi günü Muhammed'den soruyor. Bir gün nedense gelininden mem­ nun kalmıyor ve oğluna. Dolayı­ sıyla bu kadın daha önce zina yapmıştır ve bu çocuk başkasındandır diyor ve onu zina cezasıyla cezanlandırmak is­ tiyor. Ali Kur'an'dan ayetler göstererek onu ikna ediyor ve yeni evlenen kadın da böylece cezadan kur­ tulmuş oluyor. Ö m e r o sıralar halife. Sünen. 146 vd. altı ayda bir kadın d o ğ u m yapmaz. Yorum yapmadan bunu g e ç i y o r u m . çocuk ve uykuda olanın sorumluluğu yoktur diye hadis var diyor ve böylece o kadın kurtulmuş oluyor. Bakara 233 ve Ahkaf 15. "Eşini boşa. bunu recimle/taşlaya­ rak katledin diye.

ama tabii ki başrolde olan Ömer'dir! İmam Suyuti. 9/516-no:4202. Taberi tefsiri ilgili ayette. 4/184. imam Ahmet b. Çünkü eşimle ar­ kadan seviştim" sözünü içeren ve ayetin bunun üzerine indiğini açıklayan birkaç kaynağı aşağıya a l ı y o r u m . ve 6/302. Mucem-i Kebir 12/10-no: 12317. g. "Hayırdır.Mecme'ü Zevaid.. 2 3 9 Anlamı şu: "Kadınlarınız sizin tarlanızdır.. görüşler akta239 Bakara suresinin 223. f. M u h a m m e d hiç yanıt v e r m e ­ den belli bir süre bekler ve o arada istenen ayet i n e r .Burada dipnotta başka birkaç kaynak da veriyor: Ebu Ya'li Mevsıli.Tirimizi. suyuti. Bir de Tirmizi.Beyhakı. Tuhfet'ül Ahvazi Tirmizi şerhi burada Ebu Davud ve İbni Mace'nin de bunu aldıklarını yazıyor. Suyuti. Ebu Ya'li ve Heysemi tarafından da alındığını yazıyor. ne yaptın ki?" diye sorunca. 1/337. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsirinde ilgili aye­ tin açıklama kısmında çok teferruatlı bilgiler. Tirmizi. Nesai. 16/419. Burada dipnotta ay­ rıca kaynaklar veriyor. h. Abbas hadisleri kısmın­ da. 6/319. Sünen'ül Kübra 7/321.Hanbel. no: 2906 Bakara tefsiri. e.Tefsirlerden: Cessas. Dolayısıyla tarlanıza istediğiniz yerden girebilirsiniz" der Kur'an. Hanbel Müsned. "Ben eşimle cinsel ilişkide bulunurken makattan (arka­ dan) yaptım" cevabını verir. Ömer.. Be­ gavi tefsiri ilgili ayet. Ömer'in yukarıdaki "Helak oldum.Ahmet b.Tehzib-i Kemal. "Aman helak oldum (yani ağır bir suç işledim)" der. b. hadis no: 14125. Tirmizi.Ö r n e k 11: Halife Ö m e r bir gün M u h a m m e d ' e gelip.. j. 5/314. Begavi ve daha niceleri ilgili ayet yorumunda Ömer'in yukarıdaki olayı üzerine bu ayetin indiğini belirtiyorlar. k. Abbas ha­ disleri kısmında. Taberani'nin muhakkiki Hamdi Selefi burada açıklama kısmında bu hadisin İmam Ahmet. 240 a. Abdullah b.İmam Nevevi.Taberani. c. Vahidi. 1/297 Abdullah b. d. 2 4 0 Bu ayetle ilgili farklı sebep-sonuç ilişkilerinden de söz edilir.Sünen-i Nesai. İbni Kesir. M u ­ hammed. Ibni'l Arabijaberi.İbni Hibban. Er-Razi. Nesai. Mecmu'. Kurtubi. .

muhaddislerden Tirmizi. İşte benzer olay­ lardan dolayı bu ayet inmiş ki. ancak kaynaklarda bunlar ismen geçtiği için söylemek durumundayım.rır. kimlerin arka­ sına takılmışlardır diye var olan bilgiyi olduğu gibi aktar­ mak durumundayım!). Hamit. İbni Cerir. ancak sevişme yeri belli ve hep ay­ nı olmalı. İbni Munzir. Ebu Ya'li el-Mevsıli. Şu da önemli: Bir kere görüş ne olur­ sa olsun az önceki ayet üzerinde herhangi bir etki yapmaz. bir erkek her pozisyonda eşini tutup sevişebilir. Bir de ibret olsun ki. domaltarak gibi (Özür dilerim! Terbiyem bu terimleri kul­ lanmaya müsait değil. Nesai. İkinci görüş: Bu ayete g ö r e insanlar hanımlarıyla hem mutad yoldan. Burada bu üç görüşü özetlemek­ te kanımca yarar var. başka pozisyonlar yokmuş. asırda insanlar hâlâ neyin peşindeler. İşte ayetin niçin geldiği (oluştuğu) konusunda bir görüş bu. "Hey Al­ lah'ım bunlar hayvan mıdır nedir ya!" diyerek hayretini dile getirir. Güya Yahudilerde sevişme anında tek yön kul­ lanılıyormuş. halife Ömer'i daha iyi tanıma fırsatına sahip olmaktır. Bunu savu­ nanlar arasında İmam Ahmet b. hem makattan istediği şekilde cinsellik yaşaya­ bilir. İbni Hiban. İmam Tabe- . burada bu ayete değinmemin ne­ deni. Birinci görüş: Mekke'den M e d i n e ' y e giden Müslümanlar­ dan bir grup bir ara kendi aralarında "Biz hanımlarımızla sevişirken onları her pozisyonda tutarız: Ayakta. İbni Ebi Hatem. A b d b. Şunu da belirteyim ki. ayet buna bir fetvadır diyenlerin görüşü. bu ayet hakkında İslam âlimleri arasında üç görüşün var olduğunu belirtip açıklar. yatırarak. Bunu duyan bir Yahudi. ama yine de bir ö z e t vereyim. Hanbel. Çünkü ayet gayet nettir ve savunulacak yanı yoktur. bu 2 1 .

Hasan arasında bu konuda bir tartışmanın geçtiğini dce aktarıyor İmam Suyuti.rani. Yani cinsel ilişki anında erkeğin. Ceessas da kendi tefsirinde şu somut örneği veriyorlar: Malik b. Çünkü başka yerlerden sevişmektte verimlilik yok. Çocuk ancak o malum y e r d e cinsellik o>lursa oluşur. anlaşılan o ki.Anılan ayetin azl için inmesi mümkün d e ­ mişler. Hatta İmam Şafii ile Muhammced b. Enes'ten sormuşlar. 'Dürrü'l Mensur' adlı.. İbni Kudaime de. İbni Ömer. ben aynısını az önce eşimle yaptım ve yıkanıp dışarı çıktım" diye karşılık verir. (daha Bağdat'ta iken or­ taya attığı eski görüşüdür (ki buna l«avl-i kadim denir)" şek­ linde bir kurtarma operasyonu iddüasında bulunabilirler! Suyuti. İrrnam Şafii buna karşı. Beyhakı. O zaman imam Şafii. pe­ ki diyelim bir erkek eşinin karnıyla oynadı veya bacaklarıy­ la oynadı ve tatmin oldu. Haraiti. Onun için başka yerler anlaşılmamalı diyor. Üçüncü görüş. "O halde arkadan da sevişmek bu a y e t e g ö r e helaldir" diyor. yukarıdaki aye­ te g ö r e kadınla makattan cinsellik yaşamakta sakınca yok­ tur yorumunu yapmıştır (Muğni adili kitabında). Muhammed diyor ki. bu konuda Ikanıt yok-.. İşte bu ayet inmiş ki erkek böyle bir durum- . burda da "Ola ki imam Şafii'nin bu görüşü. menisini dışarı akıt­ ması demek. in­ san arkadan/makattan cinsel ilişkidle bulunsa acaba bunun dinde yeri nedir? O da demiş ki. mademki İcadını tarlaya benzetmiş (verimlilik d e m e k ) o halde bilinern yol dışında haramdır. h e l e bir saçıma bakın ıslak daha. helaldir/dinen sakınca yoktur yanıttım vermiş. bu (durumda bir sakınca var mı? A d a m hayır yanıtını veriyor. Hatta şunu da aktairır: İmam Şafii'den sor­ muşlar: Bir erkek eşiyle sevişirken makattan da ilişkiye gi­ rebilir mi? diye. Nafi gibi isimleri sıralar İmam Suyuti. tabii ki dine her halükârda toz kondurmayanlar. O da. Peki.

ö z e l d e Ömer'in cinsel ilişki biçiminlerini beğ e n m e y i p onlarla alay edince. illaki gelen ayet Ömer'in fikirleri doğ­ rultusundaydı" diyor. Tanrı da kalkmış bu gibi konular için ayet gönderiyor. diğerleri önemli değildir: Acaba kendisi M u h a m m e d ' e gi­ dip eşimle ters yattım demeseydi bu ayet gelir miydi! As­ la! Gerçek şu ki. 138 ve devamı. diğer insanlar onun tersini söylemiş olsaydı. Anlatıldığı gibi Yahudiler. ayetlerle şekillenen sözlerini liste halinde bile yazmışlar­ dır. A ı m e t bin Hacer Mekki (h.974. ger­ çeği yansıtmyor. "Ömer görüş belirtiyordu. Ayetin gerçek nedeni.da özgür olsun/yapabilisin diye. onun düşüncesi doğrultu­ sunda ayet geliyordu" ifadeleri var. açıklamaya gerek duy­ madan birçoc şey ifade eder. O kadar açık ve net. kalan diğer yorumlar boşuna yazılmış.^! 241 Heytemi. Ayet açık diyor ki. g e n e l d e Hz. Hâlbuki bunun az önceki ayetle uzaktan yakından ilgisi yok. Dolayısıyla tar­ lasına istediği yerden girebilir. "Ha­ life Ömer'in düşünceleri ayetle yanıt buluyordu" açıkla­ ması İslami kaynaklarda çok işlenmiş. Kanımca bu ayet ve geliş seyri de böyledir: Yani iş gelir dolaşır yine Ö m e r ' e dayanır. 'Sevaikü'l Muhrika'. "Ömer bir fikir söyleseydi. Bazen bir fotoğraf-bir manzara. Muhammed'in yandaşlarının.ö). Birçok yazar bu konuda Ömer'in. Allah da ayet gönderip Müslümanlaıın yaptıklarının normal olduğunu söylüyor ve bunu meşruâştırıyor. Yine Ömer'in oğlu. Birkaç kaynağımda yazdım ve şu an elimde olan yeni bir çalışmamda yine farklı bir şekilde değiniyorum ki. N e t bir şekilde. Ömer'in az önce­ ki olayıdır. s. Demek ki yeryüzünde artık başka problem kalmamış. . ka­ dın erkek için bir nevi tarla durumundadır.

Muhammed'le bilirlikte yaşasaydım. Muhammed'in uygulaması ki bir sa­ vaşta Hz. biraz da konuyu açıyor ve şöyle d e v a m ediyor: "Çünküi din iyi fikirlerden oluşan nasihatlerden ibarettir" diyor. kendisi benim birçok sözümü alır : seçerdi" cümlesini kullanmış. alıcı ile satıcı o mekânı terk etmedikleri sürece pişman olmak isterlerse olabilirler hükmü var. acaba bir in­ sanın değeri hayvandan daha mı düştüktür diyerek çok sert eleştiride bulunuyor ve Hz. Muhammed"in dört yüz hadisi­ ne ters kararlar aldığı. bu meşhur bir olay. 243 Bağdadi. Hatta bu konuda Hz. İslami kaynaklaırda anlatılmaktadır. Muhamımed'in bu uygula­ masını kabul e t m i y o r . alış-verişlerde her şey bitse de. 2 4 2 Ebu Hanife bu yöntemi tasvip e t m e d i ğ i gibi. üste­ lik bu kuralın kumardan farkı yoktur dliyor. Hatta Ebu Hanife bunu derkcen. Ebu Hanilfe tam tersini yapı­ yor. Nitekim aynen ha­ life Ö m e r gibi birçok konuda kendisime Hz. hem de Hz. çok şey var. Burada yaklaşık Ebu hanife'ye 150 sayfalık yer verilmiş. Nur 12. Muhammed bir savaşa gittiği zaman kur'a çekmek suretiyle bir eşini yanına alır göltürürdü. Tefsir. "Ben Hz.Sanırım Ebu Hanife. Mesela Hz. 15/536-no: 7249. ayet kısmında. Yine hem ha­ dis var. Ebu Hanife bunu da kabul etmiyor: İşlem bitti mi artık her şey biter di242 Buhari. Ya­ ni atın payı daha fazlaydı. 2 4 3 Yine meşhur bir İslami kuraldır ve aynı zamanda m e z ­ heplerin de uygulamalarında var ki. Muhammed şöyle demiş denildiği halde. Ömer'in bu duıırumunu g ö z önüne almış ki. Somut birkaç çarpıcı örnek vereyim. Muhammed piyade olan aslcere ganimetlerden tek hisse. atlı olana da iki hisse fazladan pay veriyordu. . Bilindiği gibi bir seferinde de eşlerinden Ayşe'yi götürüyor ve yolda onun başına o meşfhur 'İfk' olayı geli­ y o r . Ebu Hanife bıurada.

g e m i d e v e y a uzun bir yol­ < culukta (Hani eskden insanlar yaya olarak aylarca hacca. "O za­ man bu memlekette durmak haramdır. klam'da Kur'an'dan sonra gelen en güç­ lü kaynak Buhari ve Müslim'dir. an­ cak taraftarı kalmamış). . Üstelik İmam Buhari onu şiddetle eleştirmiştir: İmam A ' z a m din­ de tahribat yapmştır diyor. 2 4 4 İş­ te bu tavırlarıyla slam otoriterleri nezdinde sevilmemiş. bunlar aynı 244 Bağdadi. Malik. hep aleyhinde yaap çizilmiştir. 15/551. İslam'da Ebu Hani­ fe kadar daha zararlı biri yeryüzüne gelmemiştir. A m a her ikisi de İmam A ' z a m Ebu Hanifc'den hiçbir hadis aktarmamışlar. "İslam'da Ebu Hanife kadar uğur­ suz biri ortaya çıkmamıştır" diyor. 2 4 5 Şunu da unutmamak lazım ki. askerliğe giderdi) oldukları sürece istedikleri zaman caya­ bilirler diyor ve bınu saçma buluyor. e v e t deyince Malik b.yor ve çok da martıklı açıklamalar yapıyor. Süryani Sevri (o da hak bir m e z h e p sahibi. İmam Evzai. Malik bin Enes birinden soruyor: Sizin yurdunuzda İmam-i A ' z a m anılıyor mu. Enes. İmam Süfyan-i Sevri gibi m e z h e p sa­ hiplerinden de alınıştır. Bilindiği gibi. Mesela. ta­ raftarı var mı? Ad-ım. bunların du­ rumu ne olacak! Diyelim bunlaı arasında bir satış akdi gerçekleşse. Malik. burayı terk etmek lazım" d i y o r . yoksa bu dini bitire­ cekti" diyor. bu durumda d e m e k l i cezaevinde. Şöyle diyor: Pe­ ki diyelim iki kişi ızun süre aynı cezaevindeler v e y a bir ne­ denden dolayı uzun süre bir g e m i d e kalırlar. İmam Evzai'ye Ebu Hanife'nin ölüm haberi verildiği za­ man. onun di­ ne verdiği zarar. İmam A ' z a m aynı eleştiriyi. 15/535. İmam-i A'zambuna benzer çok örnekler v e r i y o r . "Allah'a şükürler olsun ki gitti. 245 Bağdadi. şeytanınkinden de fazladır diyor.

yılı olayları kısmı. kokusu. bunu ancak ilgili uzmanlar bilir. Duha'ül islam. Dolayısıyla helal mi 246 a. b. 2/156-195. Peki. no: 37310-14. İşte bunun için Ebu Hanife şöyle karşılık veriyor: O zaman arkadaşlar işe­ sin ve bu hacimde bir idrar biriktirsinler. Tarih.İbni Ebi Şeybe (h. no: 37371-72. kokusunda da so­ run yok ve tadı da normal. Enes'ten aldığı şöyle bir yorum var: İmam-i A ' z a m ö y l e biriydi ki.235). no: 7249-15/509. senin bu açıklaman imanına zarar vermiyor d i y o r . o kadar zekiydi d i y o r . Ebu ha­ nife bölümünde.Bağdadi. El-Muntazam.Bağdadi (463. M u h a m m e d ' e gidip. 15/463-no: 7249. Özetle. Mesela İmam Şafii'nin Malik b. onu altın olarak dinleyenlerin kafa­ sına sokardı. Numan b. sonunda da Hz. ancak içinde öldürücü bir şey var veya bilerek konmuş. no: 7249. 2 4 6 Bir gün Kâ'be içinde iken adamın biri ona. Musannaf.h) Tarih'ü Medinet'i Selam'. bir tahta parça­ sı alıp altındır deseydi.Ibni'l Cevzi (597. sabit kısmı. eline bir taş. peki bu durum­ da bu sidik de artık kulleteyn sayılır. "işte ölçüler tutuyor. Bu meşhur bir kural. 247 a. 2 4 7 Ve en ilginci. c. c. 15/ 507 ve devamı. İmam A ' z a m ona. 2 4 8 En ilginci. 248 Bağdadi.ibni Ebi Şeybe. tadı bozulmuyorsa dinen helaldir hükmü var. .h). hicri 150. hatta Hz. şeytan/iblis ile halife Ebubekir'in imanı aynıdır. ancak şu an içinde olduğumuz bu mekân mı yoksa dünyanın başka bir yerinde mi emin değilim diyor. Diyelim ilkel koşullarda bir suyun rengi normal.Ahmet Emin. ben yeryü­ zünde bir Ka'be'nin var olduğuna inanıyorum. Â d e m ' l e şeytanın imanı aynıdır d i y o r . fıkıh kaynaklarında helal sular için kulleteyn diye bir ölçü var. b. az önceki kurallar yeterli mi? Hayır.zamanda onun çok zeki olduğunu da belirtiyorlar. bir mekânın hacmi şu kadar olsa ve içinde toplanan suyun rengi. Musannaf.

. sen bunu nasıl 249 Baüdadi. Bir adamın iki katırı varmış. Bir önemli İslam müctehidinden sorarlar. Bir gün başka bir adam gitmiş bu iki katırdan birini öl­ dürmüş. Tarih 15/535. İmam-i A ' z a m ' a da olayı anlatmışlar. ancak M e d i n e ' y e gitmemiş. "Bıra­ kın bu şeytan sözlerini" karşılığını vermiştir. Bir gün Ömer'in fetvaları İmam A ' z a m ' a anlatılınca kendisi. bilindiği gibi hem ağır bedel ödemiştir. gidin ba­ kın öldürülen Ö m e r adındaki katır mı acaba demiş! Gidip bakmışlar meğerki o y m u ş . "Dini bir nevi kanun. O. ne dersin. 2 4 9 Yine İbni Mübarek kendisinden. Yine Halife Osman için şu ilginç ifadeyi kullanıyor. Hz. Ebu Hanife o kadar g e z m i ş . Ebu Hanife'nin. Muhammed bu­ na e v e t helaldir yanıtını mı verecek d i y o r ! . Burada dikkatleri çeken. Hani Osman Muham­ med'in iki kızıyla evlenmişti. hem de hak diye bilinen m e z h e p liderleri ona şeytan bile demişlerdir. Yine ona at­ fedilen şöyle bir olay var. Muhammed iki kızını bir Yahudi'ye verdi diyor. Halife Ö m e r hakkında da önemli sözleri var. Muhammed na­ mazda rükû ederken (eğilirken) kalktığında iki elini yukarı­ ya doğru kaldırıyordu. bunu kastediyor. net anlaşılıyor ki kendisi İslam'ın tanrısal boyutuna inanmamış-. tersine o günkü şartlara g ö r e bir nevi beşer kanunu olarak değerlendirmiş­ tir. . 2 5 0 İşte bu aşırı fikirlerinden d o ­ layı. diğerine de Ö m e r adını vermiş. İnsan onun bu düşüncelerini iyi tahlil edince.olacak bu idrar?" diye sorsalar. güzel fikirler" gibi algılamış olmasıdır. Tarih. 250 Bağdadi. Yani her iki halifeyi sevmediği için isimlerini katırlarına vermiş. "Hayrola! Uçup uzaya mı gideceğiz ki kanatlarımızı açalım!" sekinde alaylı bir yanıt veriyor. 15/534-15/499. Biri­ ne Ebubekir. "Hz. acaba Hz. diye so­ ruyor? İmam A ' z a m . Dolayısıyla bir insan namaz kılarken rükûdan kalktığında ellerini kaldırsın mı.

Ebu Hanife de bir çeşit Deccal olduğu için M e d i n e ' y e g i t m e şerefine nail olamamıştır d i y o r . elbette ki tutunamaz. Ebu Hanife buna da karşı çıkmıştır. ben Ebu Hanife'nin bu farklı yanlarını anlatırken. 7-8 kişilik bir grup M e d i n e ' y e Hz. hastayız bize bir çare. di­ ye yardım isterler. İşte Ebu Hanife bu idrar içme olayında da M u h a m m e d ' e ters düşüyor. bir de o develerin sidiğini için iyileşirsiniz diyor. çobanlar size onların sütünden versinler. Hatta güya o insanlar iyileşiyor ve sonunda çoba­ nı öldürüp o develeri çalıyorlar. Şu olay meşhurdur ki. falan y e r e gidin orada bizim d e ­ veler var. Bu konuda uzunca bir listeyi başka bir kaynağımda sundum. onun çok ilerici ol251 Bağdadi. kabul e t m i y o r .yorumiuyorsun? A d a m . Muhammed de onları ya­ kalayıp işkenceyle öldürüyor. Muhammed'in yanına gelir. İbni Ebi Şyebe. . 252 Kur'an'ın Kökeni adlı yaptım. 2 5 1 Yine Hz. 253 İbni Ebi Şeybe. 37202-206. 2 5 3 Burada şunu da belirtmek durumundayım ki. İslam'a az veya çok dokunan. 2 5 2 Şu bilinen bir gerçek ki. Hatta Kur'an'da M a i d e sure­ sinden çok ağır ceza içeren bir ayetin bu olay üzerine indi­ ği de anlatılıyor kaynaklarda. M u h a m m e d demiş ki Deccal M e d i n e ' y e giremez. cilt 20/68. 37371-72. 15/ 544-550-lbni Ebi Şeybe. Bu hadis başta Bu­ hari olmak üzere birçok İslami kaynakta geçiyor ve meşhur bir olay. Musannaf. Hz. Muhammed zina suçundan dolayı birkaç Ya­ hudi'yi recimle/taşalayarak katletmiştir. Musannaf. no: 37245-47. Musannaf. o zaman onlarla ne işimiz var ki onları katlediyoruz diyerek böyle bir uygula­ maya karşı çıkıyor. M a d e m dinleri ayrı. Nitekim İmam-i A ' z a m da bir cezaevinde gördüğü işkenceden sonra zehirlenerk hayata veda etmiştir. O da. tersine aforoz edilir ve hatta fırsat varsa fiziki olarak ortadan kaldırılır.

hele siyasilere alet olmak istemeyin­ ce. tabii ki ilim ve mantık da görevini ya­ par. o günkü koşullarda ancak bu kadar çıkış yapılabi­ lirdi. Hak vermek lazım ki. Hicri 8 0 ' d e doğmuş. cilr 20/60. Çok açık bilgiler ve ipuçları kendi kayıtlarına geçmiştir.974.. 37240-44. Bunu üç sefer tekrarlarsa artık bir ip değerinde de olsa onu satın di­ yor.duğunu. Ebu Hanife bu konuda da muhalefet ediyor-bunu be­ nimsemiyor. age. insanın bir cariyesi (savaşta ele geçen kadın) şayet zina yaparsa onu kırbaçlayın.ö). 2 5 4 Ebu Hanife bütün baskı ve zorluklara rağmen çizgisin­ den vazgeçmeyince. Onun da aklın kabul etmediği fikirleri çoktur. Nedeni buydu. İşte en basiti bu insan: Halk arasında bilinen İmam-i A'zam'la bu kısa başlık altında değindiğim İmam-i A ' z a m arasında hiçbir benzerlik var mı? Asla. Onun kurcalayıcı yanı hoşuma gidiyor. 150'de de öldürülmüştür. s. profesyonelce bir sansür uygulanmamıştır. bunu da inkâr etmemek lazım. gerçeği ayıklar. Çünkü o zaman belki koşul­ ların da uygun olmamasından kaynaklı. Yine birçok hadis var ki. idareciler tarafından 14 asırdır ilave edile edile bu hale gelmiş ve resmi bir İslam tarihi oluş­ muştur. Ancak burada onun durağan olmadığını dikkate almak la­ zım. 255 Heytemi. her şeyiyle beğeni kazandığını vurgulamak iste­ miyorum. İşte hep söylüyo­ rum: Şu anki İslam. bunun gerçeklerle hiç ilgisi yoktur. 255 yoksa konuları dağıtmak i s t e m e m . Ahmet bin Hacer Mekki (h. 254 İbni Ebi Şeybe. Söz Ömer'in kerametlerinden açılmış­ ken ben biraz İmam-i A ' z a m ' a değindim. daha sonra da zehirlenerek öldürülür.. 'Sevaikü'l Muhrika'. 138 . Nereden biliyoruz? İslami kaynaklardan biliyoruz. bu ancak haya­ li bir İslam tarihi ve hayali bir kadrodur. dönemin (Abbasi) halifesi tarafından hapse atılır ve ora­ da işkence edilir.

arkasında da Ömer'in ken­ disini halife seçti diye ilan ediyor. Kadınlara ihtiyaç fazlası elbise alma­ yın. Çünkü kadın kısmı biraz gözlerini açtı mı kontrolden çıkar diyordu. Ebubekir vefat etti. Ö m e r onla­ rın seslerini duyunca kızıyor ve Hişam b. Ni­ tekim bunu uyguluyor ve valilerine de bu konuda talimat veriyordu. Ömer'in bu baskısı. Muhammed'in. Eş'as araya gi­ rince Ömer. cariyeleri döverdi. Hz. Sonuçta adam onları çıkartıyor ve Ö m e r kendilerini kırbaçla döv­ m e y e başlıyor: N i y e ağlıyorsunuz diye. Kanımca bu olayda ka­ dınların ağlamasından duyduğu rahatsızlığın nedeni. Velisinin izni olmadan bir kadın evlense bu evlilik sayılmaz ve bu çifte zina cezası uygulanır diye hüküm veriyordu. Velit'e. Onun bu sözü Hz. doğal olarak yakınları ağlıyor. Çünkü Ebubekir akşam vefat ediyor ve aynı g e c e Ö m e r tarafından yıkanıp gömülüyor ve sa­ bahleyin de. kadınları dövdüğü olayların zaman­ laması çok önemlidir. Halife Ebubekir ölünce. "bir erkek eşini dövmek­ ten sorumlu değildir" sözünü aktararak kendini haklı çıkar­ maya çalışıyor. Bir gün Eş'as bin Kays Ö m e r ' e misafir oluyor. Zaten Ömer'in kamçısı/kırbacı hep elindeydi. Çünkü duyarlarsa toplanırlardı ve kim halife olsun diye tar­ tışmalar çıkardı. Ö m e r onun yanında bile eşini d ö v m e y e başlıyor. Ebubekir'in vefat ettiğini duymasını istememesi. çev­ renin. hizmetli­ leri. Hindi bu konuda aldığı üç hadisin ikisinde. O yüzden sükûneti sağlamaya çalışmış d e m e k yerinde olur. "Bu kadın­ ları evden dışarı çıkart" diyor.Ö m e r . Nitekim Muhammed'in ölümünden sonra olduğu gibi. İşte bu durumda Ömer'in halifelik işi zorlaşır­ dı. özellikle kadınlara karşı ç o k sertti. Ayşe'nin zoruna gidiyor ve aralarında tartışma çıkıyor. Burada somut bir örnek vereyim. Ömer'in .

İbni Esir. "Yeterki feryat etmesinler. Nikâh. e. bak tür­ banları düştü şeklinde hatırlatmada bulunulduğu halde o. no: 6680-82 ve 17938. "Kadın milleti hep böyledir: Ne Allah'a inanır. hicri yılı olayları kısmında. Diğer eşimi ancak sırasında/nö­ betinde görebiliyorum diyor. 2 5 6 Muhammed'in Ömer'den ne kadar korktuğu ve yine Ömer'in ne kadar Muhammed'i yönlendirdiği konusunda. Hatta Ö m e r ' e . hicri 13.. Çünkü Halit b. Kaldı ki. türbanları y e r e düşüyor. d. no: no: 42907-42911. bu ara­ da Ö m e r hiç ses çıkarmadı şeklinde bir hadis.Taberi Tarih-i. 45914-45920. "derler ki Ö m e r ölüler için ağlayan kadınları dö­ verdi". İlginçtir ki hemen aynı bölümde şunu da aktarıyor: Bir sahabi.Kenz. bir eşim var ben ondan bir yere g i d e m e m çok kıskançtır. sözünü e d e c e ğ i m ayet­ ler de ortada..Abdurrazzak. A m a aynı Halit b. 45628. Anlatacağım örnek en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir.45760. önemli değildir" diyor. "Türban düşsün. 2/204. yılı olayları. ağlamalarında sorun yok" de­ mektedir. 3/423. Ebubekir'in ölümü kıs­ mı. Kur'an'ın oluşumunda fikirlerini ayetlere dönüştürmek hu­ susunda somut bir örnek anlatmakla bu bölümü burada ka­ patmak istiyorum. . ben bu söze hayret ederim. Velit v e ­ fat etmişti ve kadınlar da yüksek sesle ağlıyorlardı. Farklı bir hadis de Ömer. Velit için farklı hadisler de aktarılıyor: Ö m e r onları dövüyor. Halit b. ne de müminlere güvenir" karşılığını veriyor. c. Musannaf. 256 a. Burda Ömer'i saran bir endişe-korku var da on­ dan farklı davranmış demek daha gerçekçi olur.13. Adamın biri Ömer'e. no: 1986.. El-Kamil. Kadını d ö v m e kısmı.onları kırbaçladığın:. Ayşe'nin Ö m e r ' e tepki gösterdiğini yazıyor.İbni Mace. Ayrıca birçok tefsirden de açıklamalar suna­ cağım. Velit için ağlayanlara. Ömer.. b.

Hz. Muhammed kalkıp namazını kılmaya gidince. bu olay­ da Hz. . Bir de ba­ bamın cenaze namazım kıl. Peygamber gömleğini verdi. b ) Yine İbni Ö m e r v e yine B u h a r i ' d e n : İbni Selül Ölmüştü. önceki hadis­ le ters düşüyor. İbni Selül'ün na­ mazına gitmedi. ayeti indi (ki ayet. 2 5 8 Dikkat edilirse bu hadis. M u h a m m e d de ona gömleğini verdi. Dolayısıyla sen nasıl gider namazını kılarsın diyerek karşı çıktı. Tevbe suresinin az önceki aye­ ti (84) indi ve böylece Hz. İşte bu tartışmalar d e v a m ederken. Cenaiz. Bu arada oğlu Hz. Bu arada Hz. Bab'ü Lebsi'l Kamis kısmında. Muhammed'in yanı­ na geldi. nasıl gider namazını kılarsın dedi. Ömer'in fikrini onaylamış oluyor) Anlamı şu. günahlannın bağışlanması için de ona dua et" dedi. Ö m e r iti­ raz etti: Allah sana münafıklar üzerinde namaz kılmanı ya­ saklamadı mı.. Çünkü onlar Al­ lah ve peygamberini inkâr ettiler ve fasık olarak öldü­ ler" 2 5 7 diyor. Libas. A d a m izin verdi. 257 Buhari. Onun kabri başında da durma. Hz. Ö m e r müdahale etti: Bu adam senin düşmanın. Oğlu. 258 Buhari. A m a kaynak da olayı aktaran kişi de aynı. Sonuçta Muhammed kendi dediğini yaptı ve gidip namazını kıldı. Muhammed. Bunun üzerine Tevbe suresi 84."On­ lardan (münafıklardan) ölmüş olan hiçbirinin namazını kılma. bir de izin ver namazını kılayım dedi. Hz. "Gömleğini ver babama kefen yapayım. M u h a m m e d ' e gelip kendisin­ den. götür ba­ bana kefen yap dedi ve kefen işi bitince de bana haber ver gelip cenaze namazını kılayım dedi.a ) İbni Ö m e r ' d e n : İbni Selül ( M e d i n e döneminde Muhammed'in önemli bir rakibi) ölmüştü.

"Üç konuda benimle Allah'ın görüşleri çakıştı/ paralel çıktı" diyor 2 6 1 ve onları teker teker anlatıyor. 261 Müslim. Tevbe suresi 84. Bu arada Tevbe suresinden iki ayet iniyor (biri az ö n c e sözü edilen 84. M u h a m m e d ' e geldi. daha doğrusu başarısına karşı. Ö m e r bu olup bi­ tenlere karşı. ancak bu s e f e r İbni A b b a s halife Ö m e r ' d e n aktarıyor: İbni Selül ölünce. "Bu adam hayatta iken sana karşı şöyle şöyle diyordu (senin aleyhinde çalışıyordu)" di­ yor ve adamın olumsuz yanlarını anlatıyor. . 259 Buhari. Bir de kalkıp onun cenaze namazını kılmaya gi­ dince Ömer. 2 6 0 Ömer M u h a m m e d ' e yaptığı bu gibi itirazlar sonucu oluşan ayetleri görünce. Hz. Muhammed bunu olumlu buldu ve kalkıp nama­ zını kılmaya gidince Ömer. kaynak aynı ve görüldüğü gibi içerik nasıl? d) Yine Buhari. Bu olay üzerine Tevbe suresinin 84. Buna karşı Mu­ hammed gülüyor ve Ö m e r ' e . yine ola­ yı aktaran kişi aynı. ayeti). hatta bir sözünde. "Nasıl münafıkların namazını kılmaya gider­ sin!" diye itiraz etti. Bu ara­ da Muhammed ona gömleğini verdi. "Götür babana kefen yap" dedi. Tevbe suresi 80. "Boşver" diyor. coşuyor. ayet kısmında. Sonuçta namazını kıldı. ayeti indi diyor İbni Ömer. Fedail-i Ömer no:1865.c) Bir d a h a İbni Ö m e r ve bir d a h a Buhari'den: İbni Selül öldüğünde oğlu Hz. 2 5 9 Evet. biz de onun­ la birlikte cenaze namazım kıldık. Sonunda gi­ dip namazını kılıyor. Muhammed onun namazını kılmaya çağrıldı. Tefsir. Tefsir bölümü. "Ben cesare­ time hayret ettim" diyor. 260 Buhari.

e) Yine Buhari. Bunu bir örnek ola­ rak ekledim.El'lü'lüü ve'lMercan. Yani önceki hadis­ lerden farklı aktarım söz konusu burda. Cabir'in aktarımına g ö r e . Ömer'in buna İtiraz ettiği ve buna bağlı olarak ayet indiği açıklaması yok. Çünkü amacım bu hadis değil ki. bu kez Buhari ve M ü s l i m ' i n ortak hadislerinden: İbni Selül ölünce. A m a Muhammed gidip namazı kıldı. ayet kısmında. Tevbe suresi. 262 Buhari. Muhammed kalkıp gidince Ö m e r itiraz etti: Münafıktır na­ mazı kılınmaz dedi.Müslim. Muhammed'in gidip namaz kıldığı. c.Buhari. Ondan sonra Tevbe suresinin 84. Bab'ü lebsi-1 kamis. Sıfat-i Münafikin ve Fedail-i Ömer kısımlannda. verdiğim örnekler yeterli. M u h a m m e d ' e gel­ di. Hz. 80. Tefsir bölümü. . yapı ne kadar hantal diye genel bir tarama yapma­ dım. Muhammed tükürü­ ğünden onun üzerine sürdü. oğlu gelip Muhammed'den. babamın cenaze namazını da kıl dedi. 2 6 3 Aslında bu konuda Buhari ve Müslim'de ne kadar ha­ dis var. aynı olay. babasına kefen yapsın diye gömleğini istedi ve Muhammed verdi. b. Adam bu arada. 263 a. bu k e z alıntı C a b i r ' d e n : İbni Selül gömüldükten sonra oğlu Hz. Belki de Buhari-Müslim'de başka bölümlerde ve aynı kişilerden daha farklı/çelişik hadisler de var konu hakkında. no: 1553. Libas. 2 6 2 f) Yine İbni Ö m e r . ayeti indi şeklinde akta­ rıyor. üfürdü-püfürdü ve sonunda gömleğini ona kefen yapıp tekrardan gömdüler şeklinde açıklama yaptı. olayın anlaşılabilmesi için hantala gerek yok. Muhammed'in isteği üzerine babası tekrardan kabirden çıkarıldı ve dizleri üzerine kondu.

Ha­ ni o da gömleğini vermişti ya. ama uysal birini bulamazsın" di­ y o r . "İnsanlar yüz deveye benzer. Muhammed onu ka­ birden çıkarıp tükürüğüyle yüzüne üfürüp püfürdüğü cüm­ lesi de var. 264-Lü'lüü ve-l Mercan.Müslim-Buharinin ortak olarak aldıkları şu hadisi de ak­ tarmak istiyorum. Muhamrred. . buna kanıt olarak da Muhammed'in İbni Selul'ün cenazesini çıkardığı gibi. bunu dillendiriyor. Şöyle devam ediyor mütercim: Bir de bu olaydan şunları da öğrenmiş oluruz ki. Müslim'i Türkçeye çeviren mütercim bu konuda şunları aktanyor: Hz. şöyle yanıt verilebilir: De­ mek ki Hz. Biri­ ne binmek istersin. artık münafık olanın namazı kılınmaz. cehaletinden söz etmek istiyor. ancak yıka­ nır ve kefenlenebilir. Konunun bütünlüğü açısından buraya yazılması uygundur. Bir diğer ders alınacak husus da. no: 1651. demek ki gerek varsa cenaze kabirden çıkarılabilir. 2 6 4 Burada toplumun gericiliğinden. Muhammed neden münank olan İbni Selül'e bu ka­ dar İlgi gösterdi. A m a Muhammed'in o tükürüğüne nasıl bir yanıt verirler bunu merak ediyorum. gömlek kefen olabilir.Hz. Nitekim onun git­ mesinin olumlu sonuçları olmuştur diyor. halife Ömer'in ne kadar büyük bir insan olduğu. artık Hz. fikirlerine ayetle yanıt verilen bir kişilik sahibi olduğu şeklinde yorumlar ya­ pıyor.. Muhammed o kadar merhametli ki. Çünkü hadislerde. . diye sorulunca. Başka bir hüküm de.. Bu olaydan çıkan bir başka önemli not da. Mu­ hammed'in burada yaptığı gibi. kendine düşman olanların namazına bile gidiyor veya burada poli­ tik bir mülahaza da düşünülmüş olabilir.

İşte böylesine bir Ömer'den suikastlar beklenir mi bek­ lenmez mi? sorusuna sanırım bu açıklcimalar katkı sunabi­ lecek durumda. Buna benzer farklı bir hikâye de şöyle: Ö m e r öyle­ sine mütevazı bir insandı ki. unutulup gitseydim" gibi feryat içeren ifadeler kullanır. hurmanın en ucuzu­ nu alırdı. Ömer bir ara yerden bir hayvan püskülünü alır. Arkadaş­ ları bunun nedenini sorunca kendisi. hem de zerre kadar bir yiyecek boş gitmesin diye parmaklarındaki o artıkları bile değerlendirirdi. keşke annem beni doğurmasaydı. onda kibir falan yoktu. onun da ben olacağımdan korkarım" demiş. keşke insan olarak yaratdmasaydım. Yani parmaklarını selpak olarak kullanmak suretiyle hem temizliğe ö n e m v e ­ rirdi. gökten haber gelse ki. . Bilgiler yine İslami kaynaklardan. yalnız tek bir kişi kalacak. diliyle temizlerdi gibi methiyeler anlatılır İslami kaynak­ larda. bir hiç olsaydım. herkes cennette girecek. aslında bir bakıma hadislere hiç de g e ­ rek yok. Belirttiğim gibi bunları. A m a sanırım yine de bu örnekler bir şeyler ifade ediyor. Yemek yerken ellerini ya­ lar. yıkadım. şöyle der: "Keşke ben de bu püskül gibi yaratılsaydım. Başka da yedek yoktu ki giyip de dışarı çı­ kayım. Halife Ö m e r ' e biraz da farklı bir pencereden bakalım. bunlar ancak çok cüz'i bir kısım. Onun hakkında şu gibi sözler de var. Diğer bir sözünde. "Elbisem kirlenmiş­ ti. örneğin. Bundan kastedilen mesaj da şu.Bu olaydan İslam âlimleri ne kadar önemli hüküm ve fetvalar çıkarmışlar. çok ilginç! Ömer'in bilinmeyen yönleri çok. Zaten Ömer'le alakadar olan ayetler ortada. İşte kuruyana kadar beklemek zorunda kaldım" demiş. İslam'da en sağlam diye ka­ bul edilen kaynaklardan derledim. Bir gün halk Ömer'in gelip konuşması için toplanmış ama o çok g e ç gelmiş.

. halife r^ zaman g e l e c e k diye merak içindeler. s u d a n geçmeleri gerekiyor). Daha sonra yanına yanmakta olan mumu söndürüp bir y e r e bırakır. Bir diğer menl^esi (anısı). en Kudüs yoluna çık<ri< yanında hizmetlisi de varmış. elimc-k' 'Ş de kamu işiydi.Dolayısıyla şimdilik istediğimiz kadar konuşabiliriz der. dere gbi iki şerit oluşmuştu yüzünde şeklinde anlatımlar.Bir g e c e biri <nun yanına gidip selam verir. A m a yaktığım bu ikinci mum ise benim şahsıma ai tir . adalet ydni bulsun diyor ve sırayla biniyorlar. hep ağlıy>rdu ve akan gözyaşları onun yüzünde İz bırakmıştı.1*1 devam edecektik. Ömer hizmetlisine. Ömer'in o d e v e d e n inip suya girmesi 265 Beyhaki. Halife Ö n e r g ' d ' P merasimle bu işi ilan edecekmiş veya diyelim Mucidi Aksa'nın anahtarlarını alacakmış (Bunlar meşhur. işte o vakit özel sohbetlerde devle* malını kullanmam söz konusu olurdu ve ben günaha gjerdim. yürüme sı­ rası Ö m e r ' e geliyC. ondan sonra o ada­ mın selamını alır. mi| Tam yolun sonun/ letin toplandığı yere geliyorlar (ora­ da su var soyunur. bedenini şöyle açıklar. belli bir süre sen 'in. Şa'bü'l lrr*>. belki daha sonra özel konul. (An­ laşılan tek bir bini' hayvanları varmış). tabii ki öbür taraft millet toplanmış onu karşılamaya hazır­ lanmışlar. Önceki mum ha­ zineye aitti. Ö m e r o kadar Allah'tan kor­ kardı ki. başka^ir mum alıp yakar. H'k dilinde hep söylenen şeyler. Kudüs alınmış. O yüz­ den kaynak olaral ben bu hikâyelerin peşine takılmadım). belli bir süre de ben bineyim/sırayla binelim. Dolayısıyla devle­ te ait mum yanmakta iken selamını alsaydım. " O : 785-2/240. o arada Ö m e r bir şeylerle meşguldür ve adamın selamını almaz. 2 6 5 Benzer ö r n e k k e n birkaçını daha vereyim.

Musannaf. 1/485. Buna rağmen devletin bir şeyini almıyordu gibi laflar.İbni Ebi Şeybe. no:35598-35635. adalet yerini bulsun. e. halife Ömer bölümü.. O sırada yetimleri olan bir kadından. Musannaf. Öyle olur ki belli bir süre yataktan kalkamaz. "Biz perişanız durumumuz sanki halifenin umurunda mı" şeklinde sözler duyuyor ve hemen geri dönerek hazinenin malından bir torba un sırtı­ na alıp onun evine götürüyor. Tarih ul Hulefa. Hizmetlisi artık burada sen bin de­ mişse de Ömer. 5/482. 2 6 6 Onun hakkında şu gibi övgüler de var: Ö m e r halife ol­ duğu halde g ö m l e ğ i dört parçalıydı.Beyhaki. Minhac'ü Sünne. olup biteni g ö z l e m e k için bir g e c e dışarı çıkıyor. okuduğu ayet onda çok etki yapmış da bundan bayılıp kal­ 267 mış d e n i l i y o r ! tabii ki hangi ayetti denilmiyor.gerekiyor. Yine bir ara neler oluyor acaba diye halkı yoklamak. 12/837 vd no: 35912-35916. hastalandığı etrafa yayılır. sıra senindir bineceksin" diyor ve kendisi suya girip o şekilde karşı tara­ fa geçiyor. Bir diğer olay da. yani o kadar tevazu gösteriyordu v e y a o kadar parasız pulsuzdu. Zühd kitabı. "işte senin gibi merha­ metli insanları halife yapmıyorlar ki" diyerek ona övgüleri­ ni dile getiriyor. b.İbni Teymiyye. Kadın onun bu iyiliğine karşı. f. Züht. Şa'b'ül İman. 3/193. Kenz. Hâlbuki hasta değil. Ö m e r ibadet ederken bir ayet okur ve o ayetin onda bırak­ tığı tesirle ağlar bayılır. c. yanındaki hizmetlisi/kölesi de hayvana binip o şekilde karşıya g e ç e c e k .. denerdi! 266 a. 1/116. bunun sonucu olarak da onu o bay­ gın haliyle evine alırlar. 267 İbni Ebi Şeybe. d.Hindi. Denilsey­ di bari başka inananlar da okur. . no: 34480.Suyuti.İbni sad. o arada ben halifeyim demi­ yor. "Hayır. no: 787. kölesi ise hayvana binerek karşıya geçiyor ve Ömer'in dediği gibi adalet yerini buluyor.

Ayetler. madem Kur'an diyor ki savaşlarda inanmayanların boynunu vurun. bal ırmağı. nesi var. yoksa hayali Ömer mi! Burada ha­ kem akıldır. Al-i imran 124-125 ve Muhammed suresi 15. temiz su ırmağı ve süt ırmağı ve bunlara benzer daha neler ne­ ler. terini temizli268 Enfal. o zaman iş bitiyor. insanları öldürsünler diye ben melekler gönderiyorum ve yine madem Kur'an diyor ki cennette dört ırmak var. 2 6 8 A m a olaylara bir bütün olarak ba­ kılınca Ömer'in de hakkını vermek lazım: Halkın bildiği Ömer gerçek Ömer mi. savaşlarda Müslümanlara yardım etsinler. parmaklarını da doğrayın ve yine madem Kur'an diyor İd. Ve hele hele önem­ li olan Kur'an'ın kendisidir. Ya diğer bölge­ lerdeki Müslümanların hakkı?) Onun övgülerinden biri de. Diğer bir hikâyesi de şöyledir: Bir gün hasta iken min­ bere çıkıyor ve durumunu anlatıyor. . var olan da devletin/hazinenindir. Cemaatten birileri de ona. "Keşke ben babamın ahırında bir kuzu olarak dünyaya gelip büyüseydim.Halk arasında onun şu sözü de meşhur: "Fırat nehri ke­ narında bir kuzunun başına olumsuz bir şey gelse. ondan sonra ancak ilaç kadar kullanabiliyor. O da. 9. 12. adamın biri onun ölümünden sonra kendisini rüyasında görüyor. Hiç olmazsa bü­ yür koç olurdum ve kesilir bazılarına vitamin olurdum" di­ yor. "Bu durumda senin ilacın baldır" diyor. bakıyor ki Ö m e r ter içinde kalmış. Örneğin. (Peki devlet malıysa. şarap ırmağı. sadece oradakiler mi fetva verse helal olur. Bir sözünde de. bilimselliktir ve tarihte olup biten gerçeklerdir. Orada bulunanlar kendisine izin veriyorlar. neresi ağrıyor diye. Böyle bir söz söylemiş veya söylememiş bu hiç de önemli değil. dolayısıyla ben kullanamam/haram­ dır diyor. benim şahsi balım yok. bundan da Allah'a hesap vermekten korkarım veya bundan da so­ rumluyum" gibi abartılı ifadeler ona mal ediliyor. Önemli olan onun pratiğidir/icraatıdır.

'ya biz nerde. 2 6 9 Bu masalları anlatanlar. Demek ki bilindiği gibi değil. o zaman aman ha ben bu çileli dünyada ne yapa­ cağım. diğer taraftan ağlamak olmaz: Şayet cennete ve kendisine veri­ len cennet garantisine. Tarih'ul Hulefa. daha fazla çalış­ ma gerektiğine inanırlardı. ya. 114-1120. Cemaat de bunları dinleyince. "Rüyamda cennette bir köşk gördüm.yor. işler çok farklı! 269 İmam Suyuti. hep burda hesap vermekle ımeşgulüm. işte Ö m e r böyle bir Ömer'dir mesajını v e r m e k istiyorlar kaynaklarında. Bir kere onun bu kadar korkması. no: 1550. davasına bağlılığının zayıf olduğuna bir kanıttır. Hz. . 270 Buhari-Müslim hadisleri. "Yok yok sana karşı kıskanç olur muyum" karşılığını v e r i y o r . hocalar da milletin kafasına okur. El-Lü'lüü ve-l Mercan. kebaplara inanmış olsaydı. dünya­ dan haberi olmayan insanları bu masaıllarla uyutmaya çalı­ şırdı. Diyanet bu gibi masallarla dolu hazır hut­ beler gönderirdi. Bu bir ör­ nek. o kadın havuzdan abdest alı­ yordu. Bu durumda niye ce­ hennem için tek bir kadro varsa o da benim desin ki! Yok­ sa peygambere inanmıyor muydu? Bu konuda en başta Buhari ve Müslim'de anlatılan şöyle bîr olay var. 2 7 0 İşte bir taraftan cennette parsellerden söz etmek. s. Hatırlıyorum. Senin kıskanç olduğunu bildiğim için onla­ ra bakmadım" diyor. N e s y e ki yeni kurtuldum" yanıtını v e r i y o r . Muhammed bir gün ona. "İnan ki ben öleli on yıl oldu. Ben sordum. Bunun üzerine Ömer. Çünkü onun inandığı peygam­ beri ona cennet müjdesini vermişti. bunlar kime ait diye? Denildi ki bun­ lar Ömer'indir. bir an ö n c e gideyim demesi gerekiyordu. yoksa buna benzer hadisler çok. oradaki hurilere. Bu ne haldir d i y e sorunca Ömer. eskiler nerde' diyerek imanlarının zayıf olduğuna. yanında da bir havuz ve bir kadın vardı.

katliam­ lar. Aslında onun döneminde İslam fütuhatı adı altında ele geçirilen m e m ­ leketlerin trajedileri anlatılmaz.Aslında Ömerin yaptığı da şuna benzer: Bilindiği gibi bir taraftan Hz. hem Hz.. talar-ganimet vs var. cehennem için tek kişi ayrılmşsa o da benim diyorsun. A/uhammed olsun. Şa'bü'l Irran. haşere kanı varsa namaz fasit olur mu!" diye fetva sormuşlar. Eğer Allah'tın bir haber gelse.. "Acaba insanın elbisesinde bit/kene. Ce­ hennemlik mi. komplolar. ycksa öldükten sonra toprak olup kaybol­ mak mı? Ömer. Br taraftan kan seline çeviriyorsun coğraf­ yaları. Ben bu olayları yazınca bir taraftan sinirlerim bozulur. di­ y e bir s ö z var. Ali ve halifelik makamını kullanarak 60 yaşlarında olduğun halde onların 9-10 yaşlarındaki kızını alıp eş olarak onunla yaşıyorsun. cariyeler. Bu başlığı yine Ömer'in bir sözüyle kapatmak istiyo­ rum. ben bir daha dirilmemek üzere toprak 271 olup kaybolmam tercih ederim d i y o r . Ev sahibi kendi evinin durumunu herkesten daha iyi bilir. O yüz­ den toprak olup da bir daha dirilmemek üzere demiş. Bu gibi masalımsı. "Ey Ö m e r Allah senin durumunu açıklamadan sana kalsa sen şu üç şıktan hangi­ sini kendine uygun bulur ve seçersin: Cennetlik mi. diğer taraf­ tan da imam efendiden. şimdi de kalkmış ağlıyorsun. Aİ'nin çocuklarını katletmişler. Fat­ ma'nın başına geirmediğin kalmıyor. 7-8 yaşlarındaki ço­ cukla evlenmek i:tiyorsun (Ebubekir'in kızı). Hz. . Bence vereceği hesabın çok kolay olmayacağının kendisi de farkına varmış. senin eline geçse son ömründe. trajediler. Çünkü işin içinde suikastlar. keza kocası Hz. no: 884. sen onları orta­ dan kaldırıyorsun. fıkra 271 Beyhaki. Ebubekir olsun ve sana muhalif olan valiler ve daha neler neler.

Çünkü 21. kurtuluşu bunlarda bulan insanlar var.tipi olayları işleyince bir taraftan da bazen kendi kendime gülerim. İşte bu çok hazin bir tablodur. . asır­ dayız hâlâ kitlesel bir şekilde bunlara takılan. A m a bir bakıma da çok üzülürüm.

Dolayısıyla Ebubekir ve Ömer'den alakasını keser. bizimle istişare etmeden halife oldun" diyerek sert . Ali onun cenazesiyle uğraşırken Ebubekir ve Ö m e r ha­ lifelik konusunda çalışarak Ebubekir'i halife ilan ederler. Sonunda Fatma çok rahatsız olur. Bu arada Hz.ALTINCI B O L U M Hz. hem Fatma'nın bu veraset malı­ na el konması nedeniyle. ALİ ve EŞİ Hz. Hz. Muhammed'in ölümünden sonra Hz. Ali. Ali de halifelik hakkımdır diyerek Ebubekir'in ha­ lifeliğini tanımaz. hatta ona kızar ve evine gider. Hatta o arada Ebubekir'e. Yukarıda Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda biraz değindim. tabii ki hem Muhammed'in damadı. Ali güya Kur'an kitap haline g e l m e y e n e kadar ben toplum içine çıkmam demiş ve bu arada evinde Kur'an'ı kitap haline getirmekle meş­ gul olmaya başlamış. FATMA a) Hz. hem de amca oğlu olduğu için. hem de halifeliğin kendine veril­ memesi yüzünden evine kapanır. Hz. ama Ebubekir vermez. evinde toplantı­ lar yapar. Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl K a b u l Etti! Önce olayın özetini vereyim. asıl sebep halifelik ve Fat­ ma'nın hissesine el konulmasıdır) Hz. Yi­ ne yukarıda ifade edilidiği gibi Ebubekir halife olunca. Ali. önemli bir kitle Ebubekir'in ha­ life olmasından sonra hâlâ onu destekler. ama burada farklı ba­ zı bilgiler sunacağım. Fatma Ebubekir'e gidip babasına ait veraset malından ken­ di hissesini almak ister. Bir diğer neden de (kay­ naklarda bu çok nadir işlenmiş. "Sen rahatımızı boz­ dun.

Ali'nin evine gidip g e ­ lir. Hz. Ebubekir'e. Ebubekir bunu olumlu karşılar. 3-4 sefer Hz. 2/307. ancak sanıldığı gi­ bi bu iş kolay değil. Hal böyle olunca halife Ömer bu görevi bizzat üstlenir ve yanına aldığı ekip­ le onların evine gider.tepki de gösterir. Belazuri'den bir ö z e t sunmak istiyorum. Sen en iyisi onu sustur" diye öneri sunar. hakaretvari bir şekilde geti­ receksiniz" diye talimat da verir. ben bu işe soyunmasaydım fitne çıkacaktı" d e r . Dışarı çıkın" diye seslenir. Çünkü burada bir trajedi yaşanır. farkındaydı. İbni Küteybe. Ö m e r ve Ebubekir'in kararlaştırdıkları ekip. Ö m e r kendilerine karşı baskı kurar ve nihayet onlar çıkmak z o ­ runda kalırlar. anlattıkları birbirlerine yakın olanları bir arada özetlemek isterim. 272 Mes'udi. Hatta direnirlerse onlar­ la savaşın. onları katledin gibi emirler de verir. "Haklısın. Ebubekir döneminde Ali'nin işini halletmezse. "Bu adam (yani Ali) muhalif kaldığı sürece bize rahat yüzü yok. Ebubekir de. "Ali ve yanındakileri en disiplinli. Bir kere Hz. Fatma bunları görünce onlara evin kapısını bile açmaz. her kafadan bir ses çıkıyor. Bu baskıyla ilgili ayrıca bağımsız bir başlık açacağım. Bu son cüm­ le farklı kaynaklarda var. bir gün Ömer. ileri­ de halifelik konusunda kendisinin rahatının bozulacağını bi­ liyordu. . farklı bilgiler ihtiva eden kaynaklardan ayrıca aktarmalar yapacağım.. İçerdekiler onu dinlemeyince. bunu ayrı e l e almakta fayda var.. Ömer. Ebubekir o sırada Ö m e r ' e . Bu konuda kaynak çok. O yüzden hep Ebubekir'i kışkırtıyordu. hatta cinayet işlenir. Ali ve yanındakiler gelip Ebu­ bekir'in halifeliğini tanısınlar diye bir heyet gönderirler. ama istenen sonuç alınmaz. Sonuçta. Ömer Hz. Müruc'ü Zeheb. 2 7 2 Durum bu iken. Ali'nin evinin önüne varınca. Şimdi başta Ömer Rıda Kehhale. yeri gelince daha da detaylandıracağım.

Ömer. Oraya varınca kapıyı çalar. Fatma onların sesini duyunca yüksek sesle. Güya mazereti de yuka­ rıda belirttiğim gibi. "Allah'a yemin olsun ki. Ali'nin evine gider.O insanlar e v d e n çıkıp Ebubekir'in yanına gider ve ha­ lifeliğini kabul ederler (tabii ki baskıyla). bu olacak iş mi?" der ve git­ mez. Ali ma­ zeret beyan edip evinden çıkmaz. "Ebube­ kir'i kabul et" derler. ama Muhömmed'in kardeşi değilsin" karşılığını v e ­ rir. Her ne kadar diğerleri gidip Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmişlerse de. "O zaman siz bir Mlah kulunu ve Muhammed'in kardeşini katletmiş olursunıiz" der. Ali. güya Ebubekir o arada ağlar. Mahalle sa­ kinleri Fatma'nın Ağlamasını ve feryadını duyunca onlar da ağlamaya başlarlar. ancak Hz. bunun gerçekle alakası yok). Bu­ na rağmen Ö m e r ve beraberindekiler Ali'yi zorla e v d e n çı­ kartıp Ebubekir'inyanına götürürler ve orada ona. . "Ey babam. Ebubekir'in hakkı olmayan bir şeyi onay­ lamaya davet ediliyorum. Ali devamla. tabii ki bu konuşmalar esnasında Ebubekir suskundur. ka­ bul etmezsen kellen gider" karşılığını verir. Allah'ın kulusun bu doğru. Hz. Ö m e r ise Ebubekir'e hiç da­ nışmadan hemen yanına bir ekip alıp doğruca Hz. "Şayet kabul etmezsem ne olur?" diye sorunca. Ebubekir yine teklifini kabul eder ve birini -Ali de gelip halifeliğini kabul etsin diye. Ali. Elçi gelip durumu aktarınca. neredeyse orada bir vaveyla kopar. Hz. Ö m e r yine buna sevinmez. Kur'an bir araya/kitap haline g e l m e y e ­ ne kadar ben halk arasına g i r m e m diye yemin içmiş (tabii ki uydurma.gönderir. Elçi Ebubekir-Ömer'e dönüp durumu izah edince. ey Allah'ın Re­ sulü. Ömer. "Subhanellah. ona g ö r e iş daha bitmemiştin Tekrardan Ebubekir'le konuşur: "Sana muhalefet eden Ali'yi getirmez misin?" diye. senden sofira Ömer ve Ebubekir'in başımıza ge­ tirdiklerine el'enian" diyerek feryada başlar. "Evet.

siz benden gasp ettiniz" der. "Ali'ye bir şey elemeyecek misin?" diye Ebubekir'i uyarır. zaten hakkımdır. bu iş­ leri zor yaparsın gibi telkinlerde bulunurlar. Ebubekir. Hz. tabii ki fayda etmez. Daha sonra Fatma'nın gönlünü almak için Ebubekir'le Ö m e r bir ara onu ziyarete giderler.Belazuri. acaba ne olacak diye beraberinde gitmiştir de ondan Ebubekir az önceki sözü söylüyor. "Yanında Fatma dururken ben ona bir şey d i y e m e m " der ve olay bu seferlik böylece kapanır. "Asıl siz beni halife olarak tanıyın. Fatma kısmı. el-İmame ve Siyase. Ali on­ lara. deneyimlidir. 1/576 ve 2/268. halifeliğin kendi hakkı olduğu konusunda uzunca bir konuşma yapar. sen ise daha gençsin. Evet. 4/114 ve devamı. Ensab. "Görüyorsun! Beni zayıf düşürdüler. Ali onlardan ayrılınca doğruca Muhammed'in kabri ba­ şına gider. Ali Ebubekir'in halifeliğini tanır. Şu da var ki. 2 7 3 273 a. Hatta Hz.birkaç tarihçinin konuya ilişldn ortak açıklamaları böyle ( ö z e t l e ) . Sonuçta Fatma hayatta olduğu sürece (ki 75 gün ile 6 ay arası kısa bir ya­ şama dönemi var) ne Fatma onlarla konuşur.Bunun üzerine Ömer. diğer taraftan Ebu Ubeyde gibileri onu başka şekilde ikna e t m e y e çalışırlar: Ebubekir yaşlıdır. O sırada Fatma'ya se­ lam verirler. tabii ki Ali'yi götürünce Fatma da. ama kendisi onların selamını almaz ve yüzünü duvara çevirip bu şekilde tepkisini gösterir. A'lam-i Nisa. Ali'yi yola g e t i r m e y e çalışırken. . c. Fatma hayatta olduğu sürece Hz. s. ne Hz. Bir taraftan baskıyla Hz. nerdeyse beni öldürecekler" diyerek manevi huzurunda onları şikâ­ yet eder. Ali. Ebubekir'in halifeliğini kabul etmez.Ömer Rıza Kehhale.İbni Kuteybe. 21 ve devamı. b. orada bağırıp çağırır. ağlayarak M u h a m m e d ' e seslenir.

Kaldı ki. Ö m e r ekiple birlikte onun evine gidince Ali kendisine şu­ nu der: Aslında halifelik hakkım ama senin ortalıkta bu ka­ dar oynamanın nedeni. du­ rup dururken Ö m e r ' e ne olmuş. ona ne ki. Evet. Beni bu işlere bu (dilini tutarak) soktu" der. Taberi. 1/175 . Ali'den dinleyelim. Zikr-ü İstikalet-i Ebibekir mine'l Bey'a. ancak Muhammed tereddütte kalmış: Söylesem mümkün mü. Ebubekir gidince senin onun yeri­ ne halife olmayı istemen. Ömer'in tek amacı buydu. Bu da not olarak kalsın. Ebubekir de artık o kadar zorlanır ki. 2 7 4 Yine aynı istifa durumunu İbni Küteybe de işlemiş. M. birkaç kaynakta hemen he274 Belazuri. no: 38202. Ebubekir şöyle der: "Ben istifa ede­ rim. Hatta Muhibbüddin Taberi. İşte burada duyurulmak istenen. H z . bir de Ö m e r tarafından kendisinin kullanıldığı­ nın farkına varmış olması. 20/579. "Sana gön­ derileni duyur. Ali'nin bu açıklaması kısa da olsa Ömer'in amacını özetli­ yor aslında. Musannaf. İşte bu yüzden üzülür. Ali'nin halifeliğiymiş. değil mi gibi.Burada Sünni kaynaklarda şu da var. Konuya ilişkin hadisi ak­ taran Z e y d bin Eşlem. hem de Nisaburi bunu işlemişler. Ensab. ayetinde M u h a m m e d ' e hitaben. Kanım­ ca bunu Ebubeldr'e dedirten Ali ve ailesine karşı haksız uy­ gulamaları. Kitab'ül M e gazi. bu kadar onu yönlendirmiş?" Bunun yanıtını yine H z . güya Allah demiş Ali halife olsuri. aksi halde görevini y a p m a m ı ş olursun" de­ nir. 2/270. Burada şöyle bir soru düşünülebilir: " Y a Ebubekir. Ömer'in kahrını çekemez hale gelir ve bir gün bir ara açık­ ça onun huzurunda bunu belirtir. Özellikle Maide suresinin 67. İbni Ebi Şeybe. Cilt. riyad-ü Nadre. Bu ayetin açıklama kısmında hem Suyuti. Ebubekir'in bir ara istifa etmek istediğine dair özel bir başlık da açmış ve Ömer'le ilgili bu açıklamayı bu bölümde anlatmaktadır. Buraya kadarki açıklamalar. bu işi yürütemem.

o za­ man benim hakkımdır.Ö) konuya ilişkin çarpıcı aktarımları var. "Sizden korktuğum için hemen aranızdan kaçtım. Ebubekir'le Ömer. "Sizi ve Al­ lah'tan başka taptıklarınızı terk ediyor ve Rabb'ime iba­ det ediyorum. ondan bîr özet vermek istiyorum. Mesela Hz. Bu arada artık defin işi bitmiş.men aynı şekilde işlenen bilgiler. Ali cenazeyle ilgilenir. Muhammed vefat ettikten sonra Ebubekir-Ömer halife­ lik işiyle uğraşırken. Medineli'lerin bulunduğu "Sakife Beni Saide" semtine gidip oradaki toplantıda. Selman-i Farisi. . ar­ kadaşlarıyla beraber evine gider. Böyle yapmakla da mutsuz olmayacağı­ mı umuyorum" dediği gibi. yine Tcbük suikastında Muhammed'le birlikte olan Ammar bin Yaser. Musa'nın kendi kavmine. halifelik Kureyşilerde kalmalı gibi sözlerle on­ ları etkilemeye çalışırlar ve e p e y zorluklara rağmen Ebube­ kir halife olur. bu konuda farklı bilgiler var onları da aktaracağım. biz M u h a m m e d ' e daha yakınız. Übey bin Ka'b olmak üzere yaklaşık kırk ile­ ri gelen sahabeyle bir toplantı yapıp. Kur'an'dan ayetler okuyarak ve durumunu da buna uyarlayarak bir değerlendirmede bulunur: "Aslında benim bu halifelik konusunda durumum/mağduriyetim şu beş peygamberinkine benzer. tabii ki elini ilk tutan ve onu alkışlayan Ömer'dir. Bu arada bu halifelik ola­ yı hakkında. Ali. bu arada Hz." Hz. ancak iş bununla da bit­ medi. orada şunları söyler: 'İddia edildiği gibi eğer halifelik Kureyşilerin ise. olaylardan haberdar olan Hz. İbrahim'in o günkü zalimlere karşı. yok e ğ e r böyle bir şey yoksa o za­ man g ö r e v Medinelilere düşer' der ve orayı terk edip. Mesudi'in (346. etrafında bulunan ve onu destekleyen başta Mu­ hammed'in sırlarını bilen Hüzeyfe bin Yeman.

Hud 80 ve Kamer. 21. Ali'yi öldürmesi için. . Bunun üzerine bazıları onunla alay edercesine.294. biz de Muhammed'in en yakınlarıyız. Ali ile birlikte birçok kişi muhalif kalınca. 2 7 5 Bu arada hazırladığı Kur'an'ı bir gün eline alıp toplu­ mun içine girince ve onlara bunu anlatınca. bu insanlar beni güçsüz buldular. işte bu Kur'an'dır.h) bu baskın olayını biraz daha farklı anlatı­ yor. kardeşi Hz. Sen de bana böyle davranarak düşmanları sevindirme". Bizim ne sana. yardım et" diye dua et­ tiği gibi ben bugün bu pozisyondayım" d e r . "Ey anamoğlu. dolayısıy­ la M u h a m m e d demiş İd size iki emanet bırakacağım: Kur'an ve en yalçınları olan bizleri. 276 Mesudi. Hz. boşver kitabını. aksi halde seni öldüreceğiz derler. A l i ' y e haber verir (bilgin ol­ sun seni öldürmeye karar vermişler der). Hz. Meryem 48. Hz. Musa'ya. Mes'udi. ispatü'l Vasiyye. "Ey Rabbim! Ben yenilgiye uğradım. nerdeyse beni öldü­ rüyorlardı.Yine Harun'un. Ebubekir'in hanımla­ rından Esma binti Umeys. 153 vd. "Keşke size kar­ şı (koyacak) bir gücüm olsaydı. 2 7 6 Yakubi (ö. Araf 150. Ali bundan son­ ra tedbirini alır ve bu plan da gerçekleşmez. Ali de tekrar evine döner. ne de kitabı­ na ihtiyacımız var. Ali ile iktidar sahipleri arasında mücadelenin bu şekilde de­ vam ettiğini anlatıyor. Lût'un kendi kavmine. Burada ayrıca farklı bir plan ortaya koyarlar: Halit bin Velit'e g ö r e v verirler. Nuh'un. bırak onu" derler. 10. "Al kitabını götür. s. Hz. Ebube­ kir'le Ö m e r geceleyin Abbas'ın yanına gidiyorlar: Ebube275 Şuara. ya da sağlam bir deste­ ğe dayanabilseydim? ve son olarak da Hz. ayet. sizi bu uyarıları dinleme­ ye davet ediyorum der. Bu arada iktidarın adamları onun peşin­ den e v e gelip zorla kendisini tutarak illaki Ebubekir'in hali­ feliğini kabul edeceksin.

Mesela İbni Cerir Taber'in tarihi­ ne aldığı şu açıklama: Hz. Yani Ebubekir'in halife olmasına o kadar taraftarmış ki. . 2/139-141. se­ nin hakkın var bunun farkındayız diyorlar. baskını yapanlar çıkıp gidiyorlar ve bir iki gün içinde herkes gidip Ebubekir'i kabul ediyor. nerdeyse yalın ayak koşmuş demek isteniyor. ya burayı terk edersiniz. sana da bazı ayrıcalıklar tanıya­ lım. Ali'nin evine baskın düzenliyor. onları alıp götürmek için içeri giriyorlar. Tarih. Kabul ettikten son­ ra birini gönderiyorlar. bu­ na çocuklar bile inanmaz. Fatma ö l m e y e n e kadar Hz. Ali Ebu­ bekir'i kabul etmedi. ancak Ali altı ay veya kırk güne kadar kaldıktan sonra Ebubekir'in halife­ liğini kabul ediyor (Fatma'nın ölümüne kadar) şeklinde an­ latıyor. M u h a m m e d ' l e Ali'nin amcasısın.kir'in halifeliğini kabul edin. 277 Yakubi. A m a Abbas sert tepki gös­ teriyor ve bu girişim de sonuç vermiyor. sevinçten üzerinde tek fistanla koşuyor. O sırada Fatma ortaya çıkıp. Fatma'nın mal varlığından dolayı araları açılmıştı. 3/207 vd. A l i ' y e Ebubekir'in halifelik habe­ ri gelince (ki halk onu benimsemiş diye) elbise g i y m e d e n . 278 Taberi Tarihi. evinde Kur'an'ı kitap haline getir­ 278 mekle uğraşıyordu d i y o r . Biliyoruz sen Hz. Bu arada hem Ali'nin. 2 7 7 İlginçtir ki bazı İslam yazarları bu konuda olup bitenleri örtmek için o kadar akıl almaz uydurmalar yazmışlar ki. hem de Zübeyir'in kılıçlarını zorla alıyorlar ve e v e giriyorlar. bir an önce gidip Ebubekir'in halifeliğini kabul etsin diye. Nihayet çareyi zor kullanmakta buluyorlar ve bir ekiple birlikte Ömer. Ali'nin elbisesini getiriyor ve Ali orada giyiniyor. Sakife Beni Saide kısmı. ya da başörtümü atıp sizi Allah'a havale ederim deyince. Çünkü içeride başka insanlar da vardı. A m a aynı Taberi devamında. A m a ç bu yolla onların muhalefetini kesmektir.

Ali anormal şekilde götürülünce o da birlikte gelmiştir. ilk ta­ rihçilerden. . hem de resmi tarih takipçileri oldukları için. Şube gi­ bi meşhur sahabeyle birlikte. 151. H e m tarihsel olarak çok eski. Yanı sıra meşhur Halit bin Velit. Halit b. Hz.Şimdi. A d ı . Hz. uzaklara gidip gurbette vefat etmiş. bu yaklaşık 14 yaşlarındaymış. ancak gidenler fazla oldukları için onu yakalayıp boynuna da bir ip geçire­ rek ve o ipi tutup o şekilde Hz. Sait gibi sahabiler de vardı. Mugire b. kanımca bil­ dikleri doğruya en yakındır. halktan da insanlar orada top­ lanmışlardır. ancak o d ö ­ nem Medine'nin dışında olduğu için kendisiyle görüşememiş." Bunlar gidince Hz. Onun halini g ö ­ ren herkes ağlamaktan kendini alamaz. Selim bin Kays Hilali (h. bir ara Ebubekir talimat verir: "En sıkı ve şeref kırıcı bir şekilde onu yakalayıp getirin. Ali direnir. üstelik Ömer. Ali ile birlikte çalışmış. Çünkü diğer İslami kaynaklar hem daha sonra. yazıları islami kesime sert geldiği için kendisine pek olumlu bakılmayan bir yazarın konuya ilişkin düşünce­ lerini özetlemek isterim. Velit ve M u g i r e ağlamadıkları gibi. Ebubekir'e ve orada bulunanlara karşı feryat etmektedir. ancak Ömer. onlar bununki kadar güvenilir değildir. Ali muhalif kalınca. kılıca sarılır. s. M u h a m m e d vefat ederken. Hz. M u a z bin Cebel. Hudeyr. Bakalım neler yazmış. Beşir b. "Bizim 279 Salim Mevla Ebi Huzeyfe. ancak daha sonra Haccac'dan gördüğü zulüm nedeniyle sürgüne. Bu adam M u h a m m e d zamanında yaşamış. cennetle müj­ delenen Ebu Ubeyde. hem de Ali ile e p e y kaldığı için. Kitab'ü Selim. Üseyit b. Fatma da bu hengamenin içinde.276). Ali'yi arkalarından çekerek Ebubekir'in yanına götürürler. 2 7 9 Hz. Ö m e r elinde kılıçla Ali'nin başındadır.

hem de halifelik olmaz. izin ver de . Sonuçta Ebubekir (kanımca Fatma'dan da etkilenerek) Ali'yi serbest bırakır. "Ebubekir doğru söyler. Ebubekir'den sonra sorun olacak diye düşünüyordu. orada etkili bir konuşma yapar. İşin böyle sürüncemede kalması. henüz küçük olan Hasan ile Hüseyin'in hazır oldu­ ğu bir sırada Ömer. Daha dün (amaç. Muhammed bu görevi bizim yanımızda sana tavsiye et­ ti. biz şahidiz" derler. hangi hakla bu insanlara. Ali o haliyle bile. Hz. Burada Ali. Muaz b. M u h a m m e d ' e en yakın kişi olması münasebetiyle bana ilerisi için. "Kendi aranızda üs­ telik de Ka'be içinde planladığınız o anlaşmayı işte bugün hayata geçiriyorsunuz: Ki Muhammed giderse biz halifeli­ ği onun ailesinden alacağız demiştiniz der.kadınlarla (Fatma'yı kastederek) işimiz yok" diyerek daha da sertleşir. Başta Ömer. Sonuçta Ebubekir şunu diyor: "Dediklerin doğrudur. onu getirenlerin hepsinin ellerinde kılıç vardır Ali serbest bırakılınca. siz de bunu bil­ miyor musunuz!" diye seslenir. beni halife ola­ rak kabul edin diyebiliyorsunuz. yani ya­ kın zamanda) beni halife kabul etmediniz mi Muham­ med'in huzurunda. "Ebubekir'den başka bunu Muhammed'den duyan var mı?" diye sorar. almışlar. ne çabuk Muham­ med'i unuttunuz. ey burada bulunanlar. Ali d e ­ vamla. Ancak etraftakiler. Bir gün. Halifeliği artık başka familyeler yürütsün" der. halifelik hakkımdır der. O yüzden sürekli uğraşıyordu. Ebu Ubeyde. Bu adam bize teslim olmazsa v e y a ha­ yatta olduğu sürece. minberde olan Ebubekir'e. Ce­ bel ve Salim (yani Ebubekir'in kadrosu). tabii ki Ali'nin elinde silah falan yok. ancak bu konuda şöyle bir hadisi de var: "Bizim familyemizde hem peygamberlik. "Ey Ebubekir. en çok halife Ömer'i düşündürüyordu. "Bu adam sağ kaldığı sürece seni oraya rahat çıkartmazlar.

Ebu Zer-i Gıffari. hakaretler yayılınca. Bu gibi açıklamalar İslami kaynaklarda da var. Sonuçta Ali mec­ bur kalıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ediyor. Ö m e r orada Büreyde'ye de çatıyor. çıkarın bunları camiden" dedi. Kitab'ü Sakife. ancak kendi elini yumruk şeklinde tutmak suretiyle (yani kerhen) Ebu­ bekir'in eline dokunduruyor. Bu arada Ömer. Ali onlara. sen ve Ebubekir. Bunu duyan küçük yaş­ taki Hasan ile Hüseyin ağlamaya başladı. "kork­ mayın bir şey yapamazlar" dedi ve onları yatıştırmaya ça­ lıştı. hakaret edip onu susturuyor. Ebu­ bekir bu açıklamayı doğruluyor. Muhammed ailemizde hem peygamberlik. Bundan sonra sıra Ali'yi des­ tekleyenlere geliyor. "Ey anam oğlu (Mu­ hammed'i kastederek) beni zayıf düşürdüler. Aslında bu yazar çok şeyler. 'bu açıklaman vahiyle mi.öldürelim" diyecek kadar ileri gitti. O yüz­ den Ali'yi kabul etmiyoruz diyor. "Mu­ hammed. Avam. tabii ki onların sonu daha kötü bir şekilde getirilmiştir. Bu tartışma. ben sade­ 280 ce konuyla ilgili bir ö z e t ç ı k a r d ı m . Bu sefer Büreyde Ömer'le tartıştı. ancak yine yukarıda sözü­ nü ettiğim hadisi ö n e sürüyor. Ali Kur'an'dan. hem de halifelik olmaz demiş diye. Cennetle müjdelenen Zübeyir b. " H e l e bize ve kadınlara bakın. diğer adı. 151 ve devamı. A m a bu 280 Kitab-ü Selim bin Kays Hilali. . Mikdat ve Selmani Farisi gibi. Muhammed'in bakı­ cısı olan Ümmü Eymen gelip Ebubekir-Ömer'e kızdı. Yine bu tartışmalarda ip Ali'nin boğazında duruyordu. yoksa senin görüşün mü' demediniz mi diye sordu? O da vahiyle bunu söylüyorum dedi. Ebubekir'i kabul ederken ip hâlâ çözülmemişti diye ekliyor Selim Hilali. Ali halife olsun" deyince. nerdeyse öl­ dürecekler" diye okuyordu. Kabul sırasında Hz. önemli skandallar anlatıyor. s.

2 8 ' Birçok kaynakta şu cümle ortak olarak işlenmektedir: Ebubekir. ölün­ ce de ne Ebubekir. bunun doğru olmadığını.Ebü'l Feda Tarih. "Fatma'nın Ebubekir'e kızdığını. Ali. 1/156. "Şayet direnirlerse onlarla savaşacak­ sınız" talimatını da veriyor. Daha önce de en başta Buhari'den sunduğum hadislerde Hz. bağırıp çağırarak arkasından gittiğini. Buna. en azından eşi Hz.ibn-ü Abdirabbih. merasimle g ö ­ türmemişlerdir. Sünni kaynaklara g ö r e şu kesin ki Hz. ne de Ömer'in cenazesine g e l m e m e l e ­ rini vasiyet ettiğini ve yine Ebubekir ve Ö m e r mezarı başı281 Ömer Rıda Kehhale. Ebubekir'in halife seçilmesi bölümü. daha ö n c e de değin­ dim. 4/116 dipnotunda. Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir'in halifeliği­ ni kabul etmemiştir. A'lam-i Nisa.282 Burada şunu belirteyim: Belki bu boğazına ip geçirme olayı ağır gelebilir. 282 a. A m a burada önemli olan konunun işlenmesidir. Bir kere e ğ e r Ali direnmişse -ki direnmiş­ tir. herhalde di­ renen bir Ali'yi kalkıp da rahat bir şekilde. b. Alıntı yaptığı İb­ ni Hadid'in. Ikdü'l Ferid. Ebubekir'in halifeliği bölümünde. babalarının bu acılı haline ağlayarak arkasından koştuklarını yazıyor.o zaman işin doğasında bu disiplin vardır. Mesela Ö m e r Rıza Kehhale. Rastgele doğrudur veya yanlıştır diye karar vermek isabet­ li değildir. cilt 1. Hz. . ölene kadar küs kaldığını. 'A'lam-i Nisa' adlı ya­ pıtında İbni Küteybe ve İbni Ebi'l Hadid'den alıntı yaparak Ali'nin boğazına ip geçirilerek. aynı zamanda küçük olan Hasan ile Hüseyin'in. Ö m e r ve beraberindekileri bu ev baskınına gön­ derirken Ö m e r ' e . Fatma'nın da ağlaya­ rak. Ayşe.kitapta anlatıldığı gibi toplu halde olmadığı için dikkat çek­ memiş. buna inanmadığını da ekliyor. Ancak şu da bir realite ki. ilişkisini kestiğini. insanlık dışı bir şekilde Ebu­ bekir'in yanına götürüldüğünü.

Burada. Fatma ile ilgili bundan son­ raki bölümü de birleştirmekte fayda var. Buna. halifelik makamını kullanarak Fatma'nın ölümünden sonra onun küçücük/yaklaşık 10 yaşlarındaki kızını (Ümmü Gülsüm'ü) nikâhına alıyor ve bu ikiliden iki çocuk da dünyaya geliyor. Ebubekir. Fatma öl­ müş ya da öldürülmüş bize ne? Böyle değil aslında. Hz. Fatma ile Hı. Fatma Öldürülmüş mü? Bir kere insan g e n ç iken de ölebilir. Ali halifeliği nasıl ka­ bul etti bölümünde değindim. Fatma'nın bu bas­ kın sırasında başına nelerin geldiği. Şu sorulabilir: 14 asır öncesine ait bir olay. Bu bi­ linmeyenle! deşifre olursa. tek başına soru işaretidir. bu arada halife Ö m e r tarafından dövülürken çocuk da düşür­ müştür.na gitmesinler diye onun vasiyeti üzerine Hz. Ali'nin evinin yakılmasına karar veriyor ve ni­ tekim de gereken yapılıyor. kutsal diye anlatılan ve kökeni . Hatta Ebube­ kir ve Ö m e r mezarını bilmesinler diye gömüldükten sonra kabrinin yerle bir edilip tesviye edildiği veya Ali'nin kendi evinde g ö m d ü ğ ü . Fatma babası öldüğü sırada hamileydi. Bu sorulara açıklık g e t i r m e ğ e çalışaca­ ğım. Bu yetmiyormuş gibi. Ali tarafın­ dan g e c e gizlice gömüldüğünü belirtmiştim. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Hz. halifeliğini kabul etmedi diye ceza olarak Hz. Fatma'nın Ö m e r tarafından katledildiğine ilişkin İslami kaynaklarda çok önemli kanıtlar var. Kaldı ki Hz. bu bir realite. İslami kaynaklarda anlatılıyor. 60 yaşlarındaki halife Ömer. b) Yoksa Hz. bunları bu bölümde detaylıca an­ latacağım. nasıl baskılarla karşılaş­ tığı ve Ömer'in onu öldürüp öldürmediği cevap verilmesi gereken sorulardır. Ancak 20 yaşlarındaki Fatma'nın babasının ölümünden hemen sonra ölmesi. Hz.

kadın kan revan içinde kalıyor. Beşir b. Mu­ gire. Sabit b. tabii ki so­ nunda kapıyı açıyorlar ve bu arada Ö m e r ayrıca kılıcın kabzasıyla Fatma'yı d ö v m e y e başlıyor. Cebel. Ebu Ubeyde b. buna değinen İslam otoriterleri olmuştur. hem de kapı ar­ kasındaki çivi o sırada onun g ö ğ s ü n e batıyor. 14 asırdır hiç mi duyarlı bir İslam dü­ şünürü bir şey yazıp çizmemiş bunlar hakkında?" soru­ su gelebilir. Sad. sonu­ cun nereye varacağı herhalde tahmin edilir: İnsaoğlu. Ö m e r e v e girme­ sin diye Hz. ondan sonra detayı­ na geçeyim. Muaz b. arkadan kapıya yaslanıyor. Muaviye. Salim. halife Osman. o sırada Fatma hamiledir. Daha önce de belirttim ki. Evet.mitolojilere dayanan İslamiyet'in gerçeği anlatılırsa. İslami kaynaklarda anlatılanlara göre. Ö m e r kapıyı zorlayınca Fatma hem kapı ile duvar arasında sıkışıp kalıyor. Üseyd. 283 Sonuçta Ö m e r ekiple birlikte Ali-Fatma'nın evine gidin­ ce kapıda Fatma'yla karşılaşıyor ve orada onunla konuşu­ yor: Ya evdeki insanlar dışarı çıkıp diğer insanların Ebube­ kir'i kabul ettikleri gibi onlar da kabul edecekler. "O dönemde bu kadar ağır suç­ lar işlenmiş iken. bağırıp çağırıyor. Cerrah. Fatma kapının arkasında durup engel olmak is­ tiyor. Kays. Seleme. O sırada ayrıca kaburga kemikle283 Başta Halit bin Velit. . Ibni'ül As. halifelik yü­ zünden Ö m e r Ebubekir'i kışkırtıyor. Daha önce de bir vesileyle belirttiğim gibi. Mesleme. ya da ben evi üzerinize yakar-yıkarım diyor. Önce olay nedir kısaca belirteyim. Kunfuz vs. Muham­ med b. kitabın sonlarına doğru bazı İslam düşünürlerin savunmaları kısmında çarpıcı ör­ neklerle anlatacağım. A m a nasıl değinmişlerdir? Bunu. Okuyucuların aklına. ka­ derini tayin noktasında tek yetkilinin ancak kendisi olduğu­ nu anlar ve ona g ö r e gerekeni yapar.

Ali'yi ne şartlarda Ebubekir'in yanına götürdükleri­ ni daha ö n c e yazdım. Hz. Farzedelim ki sade­ ce baskın yapılmış. Ömer'in onun karnına vurması olarak belirtiliyor. O sırada Ö m e r kendisini tek­ meliyor ve hamile olan Hz. Ancak bunun ötesi var. ki. Bu baskında Fatma çocuk da düşürüyor ve burada hem çivinin göğsüne batmasıyla. ayrıca geniş bir kaynak listesini de dipnot olarak ekleyeceğim. Fatma çocuk düşürüyor. verilen bilgiler Ömer'i hem Fatma. Çünkü Ali'yi Ebubekir'e götürdüklerinde o hep. hem de çocuğun katil zanlısı olarak gösteriyor. ama kimse yara almamış. H e m konuyu özetleyece­ ğ i m . "Fatma dururken ben Ali'ye bir şey yapamam" diyordu. hem de kırılan kaburga kemikleri ve darbeler sonucu gitgide durumu kö­ tüleşiyor ve hele psikolojisi/morali kalmıyor. Şu notu da ekle­ mek isterim. işin içinde kasıt var. i . biran önce Fatma'nın gitmesini istiyor­ du. Zehebi ve İbni Hacer Askalani olayı şöyle anlatmışlardır: Ö m e r e v e baskın düzenlediği sırada Fatma onun içeri gir­ mesine engel olmak istiyor. beteri var. Has­ sas bir konu olduğu için. varolan bilgileri birkaç kaynaktan ayrı ayrı ö z e t şeklinde sunmak istiyorum. adını da Muhsin koyuyorlar.ri de kırılıyor. Onun için Ö m e r fırsat buldukça Fatma'yı öldürmek isterdi. hem ilgili kaynakları da v e r e c e ğ i m . Hatta bazı kaynaklarda (az sonra Safedi kısmında değineceğim gibi) Fatma'nın çocuk düşürme nedeni. Yani yalnız kapıyı itip de Fatma düşmüş ve sanki kasıt yok­ muş gibi bir durum söz konusu değil. bir da­ ha Ali'yi Ebubekir huzuruna götürdüğünde artık sorun çık­ masın. Kısacası. Ömer. Dolayısıyla babasının ölümünden birkaç ay sonra kendisi de bu baskın­ da aldığı yara ve darbelerden dolayı vefat ediyor. İşte bu tek başına izahı olmayan bir durumdur.

Şunu da belirteyim ki. çok zeki" di­ ye başlamışlar. Demek İd onun Ebubekir. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir kızı Ayşe ve Ö m e r kızı Hafsa'dır" şeklinde bir yorum yapmış. Çünkü adam bu yorumuyla resmi İslam'ın dışına çıkmış oluyor. büyük adam. Zehebi (hicri 748'de öl­ müş) ve İbni Hacer (h." İşte sözü edilen İbni Ebi Darem ise.852. ondan önceki ve altüst olan belde halkı (Lut kavmi) hep o gü­ nahı (şirki) işlediler. ayeti hakkında şöyle yorum yapıyormuş. Aslında Muhammed ve kızı Fatma'ya karşı yapılanlara bakınca adam az önceki yorumu yapmış olabilir.352'de vefat etmiş). akıllı. M u h a m m e d adındaki ki­ şi de var (h. bir kere bu adamın Kur'an'la ilgi tef­ siri de yok! Dolayısıyla onun ayet hakkında böyle bir yoru- . hafızası güçlü biri diye tanımlamıştır. adamla ilgili açıklamalarının sonlarına doğru. Ö n c e ayetin gerçek anlamını v e r e y i m : "Firavun. hafızası çok güçlü. kendileriyle çelişen ve hiç de mantıklı olmayan. İşte bu eleştiriden dolayı bu iki yazar onun açıklamala­ rını sağlıklı bulmamışlar. daha doğrusu bunları eleştirmiş. Ö m e r ve kızlarıyla ilgili nega­ tif o kadar çok şey var ki.ö) bu adamdan söz ederlerken. Yani onlar da bu adamın boş biri olmadığını kabul ediyor.Fatma'nın bu dramını anlatanlar arasında İbni Ebi Darem denilen Ebubekir Ahmet b. ondan öncekinden maksat ise halife Ebubekir ve altı üstüne getirilen Lut kav­ mi de. burada şu yorumu yapıyormuş: " A y e t t e g e ç e n Firavun'dan kasıt halife Ö m e r demektir. Zaten kim bu adamı kitabında işle­ mişse hep zeki. artık dayanamayıp az önceki ben­ z e t m e d e bulunmuştur. gerçeği yansıtmayan bir kusur bul­ muşlar ve konuyu şöyle bağlamışlar: Bu adam. "Önder. Kur'an'ın Hakka suresi 9. A m a halife Ömer'in böyle bir cinayeti işle­ diğini bir türlü h a z m e d e m e y e n bu yazarlar.

ama o saçma­ lar Kur'an'ı sarsmadığı için. ama rastgele çamur atmakla olmaz ki. Kaldı ki Ömer tarafından Hz. sözü edilen adam hak­ kında. Zehebi hem bu adamı eleştiriyor. bir de de­ mokrasiyle yönetilen ülkeler var: Görünen köy kılavuz is­ temez. Z e ­ hebi ve Askalani gibi yorumculardan asırlar önce yaşamış.. Benim hakkımda da kötü düşünebilirler. H e m Suyuti hem de Zehebi. Ortada bilgi var.. pratik olarak da şu an ( 2 1 . Adamın bu farklı açıklamalarından ötürü az ö n c e sözünü ettiğim yazarlar gi­ bi başkaları da onun hakkında olumsuz açıklamalarda bu­ lunmuştur. Bu şunu gösteriyor: . Halbuki İslam'da en meşhur tefsirlerde bile sayısız saçmalar var. inançları var. A m a onun verdiği bilgiler resmi İslam tarihinin dışında ol­ duğu için ille de ona bir kusur bulmak zorundalar. ilim var. zaman olarak Muhammed'e ve o günkü olaylara daha ya­ kın: Aralarında yaklaşık dört asırlık bir zaman dilimi var.mu nerede yaptığı da ilginç. İşin ilginç yanı. hem de ona ö n e m verip çoğu kaynaklarında kendisine. Daha doğrusu. nitekim eften püften kusur bulmak için hazırlar. ona kusur bul­ mak için iftira da olabilir. "Allah belasını versin" şeklinde çok yakışıksız-sığ bir ifade kullanmışlar. b e l g e var. mantık var ve 14 asır önceki bir toplumun örf-adetleri. çocukların bile kullan­ maktan imtina ettikleri. asırda) buna g ö r e şekillenen devletler var (İslam ülkeleri). Sünni şahsiyetlerden daha fazla yer veriyor. Bir de bu yorumdan dolayı adamın tüm sözleri de ya­ landır sonucunu çıkarmak da doğru değil. Fatma'nın başına getirilenleri sadece bu adam aktarmıyor ki. İşte şartlanma böyledir: Bu adam. onlar da Kur'an mantalitesine uygun olduğu için sorun oluşturmuyor.

Muhammet b. Bunlar gidince Ö m e r bir de eline -gerektiğinde evi yakmak için. Ubade). ancak bu işte fitne vardı. bazı kaynaklarda ateş. 3/884. Lisabü'l Mizan. ama nedense o şartlanma çemberini kıramamışlar. böyle yapmakla senin babana geleni (dini) güçlendiriyorum -alay edercesine-" şeklinde karşılık veriyor. Yine onunla Ö m e r arasında meydana gelen tartışmalardan söz eder. kabul ediyorum ki senin hakkındr. Ahmet b. "Sen evimi mi yakmak istiyorsun ya Ö m e r ? " diye sorunca. Ali Ebubekir'e. bazılarında ateş fitili gibi farklı kelimeler kullanılmış. Bir rivayete g ö r e de Hz. Fatma Ö m e r ' e . no 551. 2 8 4 Belazuri (Ö. "Peki bu halifelik hakkımız değil miydi?" diye sorunca Ebubekir. Dolayısıyla ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim" yanıtını verir. Ebi Darem kısmı. . no: 852 3-) 'Mizan'ül itidal'.ateş fitili alır. Hz. Belazuri burada fark­ lı rivayetler de aktarır. "Biliyorum. c-) Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz s. A m a daha sonra Ö m e r halife olunca adamlarını gönderip onu orada katle284 a) Zehebi. N o : 759. Sırri kısmın­ da. 15/578. 2/283. Ali'nin evine gönderirken (gelip onu halife olarak tanısın diye). b-) Askalani. Sırrı b. Ömer. 1-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. "Onu yakalayıp getirirken en disiplin­ li/haysiyet kırıcı bir şekilde getireceksiniz" emrini de verir. s.276) bu konuda özetle şunları yazıyor: Ebube­ kir Ömer'i Hz.Demek ki aktarımları bunların kafalarını karıştırmış. 2 ) Tezkirefül Huffaz. ancak Ali'nin altı ay (Fatma'nın ölü­ münden) sonra gidip Ebubekir'i kabul ettiği bu meşhur ha­ disi o da buraya alır. Ömer'in der­ dinden Şam'a kaçmak zorunda kalır. ama sonuç aynı. Muhammed b. "Evet. Ebubekir'in diğer rakibi (Sad b. Şunu da belirteyim ki. 1/609 Ahmet b. 362.

Kısacası. Böylece bu suikast planı da başarısız olur. Bu arada Ebubekir'in hanımı Esma binti Umeys. Örneğin. hamile olan Fatma kapı ile duvar arasında kalıp sı­ kışıyor ve bir erkek çocuk düşürüyor bilgisini verdikten sonra şu enteresan açıklamayı da yapıyor. kendisi de Süleyman'dan.der ve tuvalete giderken cinler çarpmış şeklinde bir de ko­ mik hikaye uydururlar. Üsd.D. Esma md. Ali'ye gizliden bilgi iletir. böyle bir planları var.. Hz. .bekiri.h)'nin aktardığı bilgiler daha farklı ve net.346. 1/586. o da İbni Avn'dan al­ mış şeklinde farklı bir liste ile olaya ulaşıyor ve dediğim gi­ bi hiç kimseye de ç a t m ı y o r . Zaten Belazuri bu konuyu işlerken. İbni Ebi Darem ise 352'de ölmüştür. d. 11/422. baskıncılar kapıyı sıkış­ tırınca. az önce Zehebi'nin eleştirdiği İbni Ebi Darem daha dünyada yoktu.Belazuri.. Fatma ile ilgili de. Belazuri bu konuda e p e y bilgi toplamıştır ve eski tarihçilerdendir. c. Ebubekir-Ömer ile Ali ve taraftarları arasındaki hoşnutsuzluk d e v a m eder­ ken. Ali onun bu hanımı ile evlenir (İslam tarihinde bu evlilik tartışmasız ve itirazsız285 a. hicri 279'da vefat etmiştir ve Zehebi. H z . Baskında evin kapısını yakarak Ali'yi zorla alıp götürdüler diye yazıyor. Belazuri 276'da vefat etmiş. 2/284.ibni Esir. Yani Belazuri farklı kişilerden bilgi almış­ tır. b-TDV ansiklopedisi. çareyi Ali'yi ortadan kaldırmakta bulur ve bu konuda göre­ vi Halit bin Velit'e verirler: Sen gidip şu şu şekilde onu kat­ ledeceksin diye. o da M e s leme'den. Ensabü'l Eşraf. İlginçtir ki. 2 8 5 Mesudi (ö. no: 6706. ben bu bilgiyi Medaini'den aldım. İbni Teymiyye gibi bu konuyu anlatırken kişilere kusur bul­ maya çalışmamıştır. Traih-i Hamiş. bir ara Ebubekir tarafı (tabii başrolde hep Ö m e r var). tedbirini al der. Ebubekir vefat edince Hz.

ancak Ömer'in Ebubekir için 286 Mesudi. Bu inanç benim yaşadığım ç e v r e d e de vardı. Ali ve Zübeyir'in kılıçla­ rını alıp evin içine giriyorlar (Çünkü e v d e muhalif olanlar vardı.H) ve Şehristani (ö. 2 8 6 tabii ki Mes'udi bunları anlatırken Zehebi gibileri olayı aktaran ki­ şilere çatmaz. Ö m e r ve ekibi. onları alıp götürmek istiyorlardı). 287 Yakubi. çoğu insanların bunu bildiğini.dır: Olmuştur) ve bunlardan iki çocuk (Yahya ve Avn adın­ da) dünyaya gelir. Buna uymayanın toplumda yeri yoktu.h). her iki taraf kavgayı bırakırdı. s. Yakubi'nin de anlatımlarından Fatma'nın en azından psikolojik olarak rahatsız olduğu ortaya çıkıyor. Hz. Daha enteresanı. Ancak kendi­ si Mute harbinde öldürülünce bu kez de Ebubekir'le haya­ tını birleştirmişti.h).294. Ali ve arkadaşlarını evden almak için baskına gidince. 2 8 7 Safecü (Ö. O d ö n e m de buna benzer bir g e l e ­ neğin varlığı söz konusu. Burada önemli olan. 'İspatü'l Vasiyye'. Yakubi (ö. halifeliğin Muhammed tarafından Ali'ye verildiğini. Bunlarda hayat böyleydi i ş t e . 153 vd 'Kıssat'ü Sakife' bölümünde. Fatma bağırıyor ve "Eğer evimi terk etmezseniz ben türbanımı çıkarıp sizi Al­ lah'a şikâyet ederim" gibi ifadeler kullanıyor.764. 2/139 vd. ayıplanırdı. o zaman hür bir kadı­ nın kavgalarda türbanını çıkarması önem arz ediyormuş. . bu Esma. iki kişi kavga ettiği zaman. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. Ebubekir'den önce Hz. Seyyar/Nazzam (160-231) hakkında bilgi verirken bir yerinde şunu aktarıyorlar. sadace bildiklerini aktarır geçer. Bu yüzden onlar orayı terk ediyorlar. Anlaşılan. kendi zamanın­ da itikadi bir mezhebin başını çekmiş olan İbrahim b. bir kadın araya girip tülbendini çıkarsaydı.548. Bu adam birçok önemli sahabeyi eleştiri­ yor.

ö). no: 9 1 . A m a niye yalan-iftira? Bunun açıklaması yok. "Aslında korku olmasaydı bu adam İslam'a inanmazdı.çalıştığını ve buna engel olduğunu belirtiyorlar. peygamberlere inanmı­ yordu (Yani deist bir insandı)" anlamında ona bir de bir ta­ nımlamada bulunmuşlardır. Safedi'nin bu adama itirazları yetmi­ yormuş gibi. hem de edebi yapısı itibariyle çok gü­ zel demek. O yalnız Allah'a inanan bir insandı. Her iki yazar bunu kaynaklarında işledikleri halde. Şehristani. Halbuki sözünü ettikleri kişi daha eski bir tarihçi. Bu da diğerleri gibi bilgi vermektedir. Onun bu güzel tarafını belirttikten sonra. Ömer'i Hz. Ebubekir. "Bu yalandır. . ondan alıntı yaptık­ ları adamı göklere çıkarıyorlar.Feda (h. sadece evethayır şeklînde geçiştirme var o kadar. ifti­ radır" şeklinde tek bu iki kelimelik dipnot düşürmüşler. el-milel'ü ve'l Nihal. 71. 6/15. hicri 231'de vefat etmiş. Da­ ha sonra bu halifelik davası yüzünden Ali'nin evine yapılan baskında. kitabını redakte edenler de. bir baloma her şeyi nizam ve intizam içinde olan kişi demek. A l i ' y e gönderirken "Şayet direnirierse savaşırsınız" tali288 Safedi.ö) Ebül. el-Vafi bi'l Vefeyat. o zaman İslami kaynaklarda bu gibi tartışmalara neden olan insanlara ne­ den yer v e r i l m i ş ? 2 8 8 İbni Abd-i Rabbîh (h.328. Fatma'nın karnına vurması sonucu Fatma'nın çocuk düşürdüğünü de aktarıyorlar. s. Aynı za­ manda bu kişinin Hz. Ömer'in Hz. gerçek olduğuna ka­ tılmıyorlar. Ali'yi de eleştirdiğini yazıyorlar. Peld m a d e m bu gi­ bileri (daha önce benzer bir örnek Zehebi ve Askalani'den vermiştim) dinsiz ve olayları çarpıtıyor. hem oluşturduğu cümleler anlam bakımından harika.732. Bir taraftan sözünü ettikleri. Bunun anlamı. Mesela adamın lakabı Nazzam'dır.

8/291. Kendisi. evden çıkmazlarsa. Ebü'l Feda. halifelik yüzünden Hz. evimi mi yakarsın ne yaparsın?" diye soruyor. Ebubekir'in halife seçilme­ sinden söz eden bölüm. ya çıkıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ederler. Fatma'nın evini yakıp yıkmışlar. onun karnı­ na vurup çocuğunu düşürmüşler" diyor ve bu gibi yazarla­ ra küfür ediyor. Minhac'ü Sünne. tabii ki bu yazar olup bitenleri normal karşılıyor. Fatma karşı­ lıyor. Olay sadece bundan ibaret­ tir diyor. Ikdü'l Ferid. Sonuçta Ali çıkıp Ebubekir'in yanına gidiyor ve onu ka­ bul ediyor. 290 İbni Teymiyye. Hz. bazıları gibi savunma da yapmıyor. Kur'an'ı kitap haline getirinceye kadar toplumun içine g i r m e m e y e yemin içtim. Bir de Ebubekir'e karşı halife adayı olan ve Ömer'in baskısı sonu­ cu Şam tarafina gitmek zorunda kalan Sad bin Ubade'nin de olayını anlatıyor: Sonunda Ö m e r adamını gönderip onu Şam'da katlediyor gibi bilgiler veriyor. Giden baskın grubunu ilkin Hz. Bunu da. Ali ve Fatma'nın evini yakmak için götürüyor (yazar özellikle bu­ nu belirtiyor). ya da evi yakarım" karşılığını veriyor. "Evet. herhangi bir itirazda bulun­ muyor. Bu arada şunu da söylüyor: Aslında sana karşı değilim. 5/13. Ö m e r giderken beraberinde ateş meşalesi­ ni de götürüyor. "Bazı ahmak-beyinsiz kişiler derler ki. 2 8 9 İbni Teymiyye (h. Tarih. 289 Endülüsi. Kendisi sadece tarihi bilgiyi verip g e ç i y o r . tabii ki aynı yazar aşağıya doğru farklı şeyleri de aktarıyor. .matını veriyor. Ömer. "Bu ne ateş­ tir. Örneğin Fatma hayatta olduğu sürece Ali'nin Ebubekir'i kabul etmediği rivayetleri de anlatıyor.ö) bu konuda çok kısa bir bilgi veri­ yor. Ömer'in elindeki ateş korunu görünce.732. Zaten savunmalar kısmında bunun da y o ­ 290 rumlarına yer v e r e c e ğ i m .

bizi hiç takmayan. Fatma var" diye uyarınca o. "Çok çirkin. A'lam-i Nisa. Hz. O sırada Fatma. "Ye­ minliyim ki. "içerde Fatma olsun fark etmez. münasip olmayan bir şekilde e v i m e baskın düzenleyen. Fatma'nın durumu aynı madde­ ye tabidir. Fat­ ma'nın evinde toplanıyor. Ebubekir. . bunu yapan kişinin katli vaciptir diye fetva veriyor. ya da yakarım" diyor.Ömer Rıda Kehhale farklı bilgiler veriyor. Ya bu iş olacak. Muhammed'in kızlarından Zeynep Mekke'den M e ­ dine'ye g ö ç etliği zaman onun önünü kesiyorlar. Bundan sonra çıkıp Ebubekir'e biat etmeye gidiyorlar. Hz. ya çı­ kacaksınız veya evi sizin üzerinize yakarım" diyor. bize halifelik konusunda hak tanı­ mayan kişilere halifelik sözümüz yoktur" diyor. Dolayısıyla Hz. Bunun uzun bir bölümünü Ali'nin nasıl halifeliği kabul ettiği kı­ sımda zaten anlattım. Esved. O sı­ rada birileri onu.. Bunu yapan kişinin adı da Hübar/Hebar b. Kur'an'ı kitap haline g e t i r m e y e n e kadar bir y e r e çıkmam" diyor. Ömer'i onların üzeri­ ne gönderiyor. ancak onlar dinlemiyorlar. Fatma bu baskından 291 nasıl etkilendi konusuna açıklık g e t i r m e k .656)'in konuya ilişkin verdiği bilgiler farklı. hamile olan kadın y e r e yığılıyor ve çocuk düşürüyor. Muhammed hayatta olsaydı. Muhammed bu­ nun haberini alınca. Ebubekir'in halife seçilmesi aşamasında Hz. 4/114. Ömer gelince. "Dışarı çıkın" diye sesleni­ yor. Burada amaç. içerde Hz. babamın cenazesini yerde bırakıp makamını sağlamlaştırmaya çalı­ şan. Fat- 291 Ömer Rıda Kehhale. ancak Ali gitmiyor. ondan da bir kesit sunayım. İşle bu yazar. Fatma kısmında. En son yanındakilere.. İbn'i Ebi'l Had iti (ö. Ali'yi desteklemek isteyen bir kısım insanlar Hz. "Ba­ na ateş verin" diyor ve "Allah'a yemin ederim ki. " N e yapmak istiyorsun.

o arada Hz. ancak bunlara inanmıyor. Ömer'in Fatma'yı dövdüğünü. Ancak bu şu de­ mek değildir ki bu insanlar senin evinde toplansınlar. Musannaf. Bu­ nun üzerine Fatma içeri girip onlara bilgi verince kendileri çıkıp Ebubekir'in yanına. Şerh'ü Nehci'l Belaga.429. A. Kenz'ül Ummal. b.h) bu konuda şu bilgiyi aktarıyor. Bunun verdiği farklı bilgi böyle. Hz. Avam. Mesela bir itikadı m e z h e p kurucusu olan Nazzam hakkında "Bu adam. Dar u ihyai'l Kütübi'l Arabiyye. 293 a. İbni Ebi Şeybe (159-235) ve Hindi (ö.ma'ya bunu yapan kim olursa onu (lan) da katlederdi/bun­ ların katli vaciptir diyecekti d i y o r .975. Fatma'nın yanında bu halifelik konusunda fikir alış verişi yapıyorlar. 292 ibni Ebi'l Hadid. Yani İbni Hadid'e g ö r e halife Ömer'in katli vacipmiş. 2 9 2 tabii ki yapanlar da belli. Ali ve Zübeyir b. M u h a m m e d ' e karşı komplo kurup suikast yap­ mak istediğini" iddia ediyor. Yani burada olayı irdelemek yerine. Kitabü'l Megazi. 14/193.İbni Ebi Şeybe. Kahir İsferaini (h. cilt 20/579-584. . halifeliğini kabul e t m e y e gidiyor­ 293 lar. adamı ya­ lancı ilan ediyor ve bu şekilde üstünü kapatmaya çalışıyor. Dolayısıyla sözlerine güven yoktur diyor.ö) de bu halifelik tartışmalarına değiniyor. Çıkmazlarsa kesinlikle ben evi içindekilerle birlikte yakarım diyor. Ebubekir halife seçilirken. no: 14138. Ebubekir kısmı. yine Ömer'in imanının zayıf olduğunu. no: 37045. Ömer bunu duyunca çıkıp oraya gidiyor (burada Ebubekir'den söz edilmiyor) ve Fatma ile karşılaşınca şunu diyor: Biliyorsun ki en çok ba­ banı seviyorum ve ondan sonra da seni. Zımnen de olsa en azından Ömer'i kastediyor.el-Mütteki Hindi. mu­ halefet yapsınlar ben de onları çıkarmayayım.

bu ev baskınında aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. 82: Burada Ömer Fatma'nın evini yaktı diyor. "Bizim çocuk (Fatma'nın baskın anında düşür­ düğü çocuk) doğduğunda e ğ e r erkek ise adı Muhsin ol­ sun. Bazılarında Ö m e r kapı­ yı itince Fatma düşüyor ve o sırada çocuk düşürüyor. b-) Hafız ibrahim. Ba­ zılarında Kuntuz adında biri baskın sırasında Fatma'yı tek­ meleyince çocuk düşürüyor deniliyor. hem de Ö m e r kılıç kabzasıyla onun kaburga kısmı­ na vuruyor ve o b ö l g e d e kırılmalar meydana geliyor.. yoksa kesin olan bir şey var ki.. bizim de aynı kalıba/ölçüye gelen Hasan Hüseyin ve Muhsin olsun" d e m i ş . Delailü'l İmame. Konuya ilişkin varolan rivayetlerde biraz fark var. Bazı İslami kaynaklarda Ali ve Fat­ ma'nın evini yakıyorlar.Ahmet b. 103. Fatma'nın evine yapılan baskında kendisi çocuk düşü­ rüyor. Kimi kaynaklarda da Ö m e r kapıyı itince Fatma hem y e r e düşüp çocuk düşü­ rüyor. Mısır'ın Sünni ve meşhur şairi Ha­ 296 fız İbrahim bunu çok açık olarak şiirlerinde işlemiştir. Kimi rivayetlerde geçiyor ki.Hakim. Şübeyir ve Müşbir ise. s. 294 El-isferaini. s. Divan. Hz. b. 2 9 4 Konuya ilişkin İslami kaynaklardaki bilgiyi özetlersek. 43. 295 a. Muhammed henüz hayatta iken. Hanbel 1/1 18. c. Müstedrek. Nasıl Harun peygamberin çocuklarının adları Şeber. Ya­ ni ecelle değil.Üsd'ül Gabe Hasan b. Kapı zorlanınca arkasındaki çivi de Fatma'nın göğüslerine batı­ yor ve bu hengâmeden sonra g i t g i d e durumu ağırlaşıyor. . s.A m a ne hikmetse kitabında yer verdiği diğer inanç ekolle­ rinden ziyade buna çok yer ayırmıştır. Ali kısmında. el-fark'u Beyne'l Firek. 296 a-) Muhibbüddin Taber. babasının vefatından birkaç ay sonra o da vefat ediyor. Heysemi ve daha birçok tabakat kitapları da bu isimlendirme olayını aktarmışlardır. eldeki yazılı veriler bunu gösteriyor. 2 9 5 Bu ancak ek bilgi/detay.

Bir de anlatıl­ dığına g ö r e Ali Fatma'yı kendi evinde g ö m m ü ş . Megazi. e v i m e gel halifeliğini kabul ede­ yim diye. "Bu Nasel'i öldürün. ancak babam gitti şeklinde uzun bir hadis aktarıyor.. Kays Hilali. Dönüşte henüz M e d i n e ' y e var­ madan yolda bazılarıyla karşılaşır. 386-395 . N e ­ den? Açıklayayım. ama ters tepebilir düşüncesiyle yeniden planla­ rından vazgeçiyorlar. Ha­ ni veraset davasından dolayı Fatma kızar. "Millet Hz. yeni bir cenaze merasimi yapalım (in­ sanlar demesinler ki Fatma bunlardan kırgın bir şekilde ay­ rıldı gitti). "Gitme" dedi/engel olmak iste­ di. Ali'yi halife seçti" yanıtını verince Ayşe. Fatma'nın ölümünden sonra Ali babama haber gönderdi. her taraftan Müs­ lümanlar onu ablukaya almışlar ve mevsim de hac sezonu. "Artık benim için M e 297 Buhari. mezarı nerede göster gibi zorluklar olurdu. Hz. Ayşe bir da­ ha sorar. onları daha önce anlattım. Ayşe. Aslında Ayşe'nin az önceki bilgiyi vermesi de olağanüstü bir olaydır. 2 9 8 Burada konunun özetine ara verip farldı bir şey eklemek istiyorum. kâfirdir" tali­ matını verir ve hacca gider. Ö m e r babama. tabii ki Ali'yi bir daha zorlayacaklardı. Osman halife olmuş. doğrusu beklenmemesi gereken bir durumdur. ölene kadar ko­ nuşmaz gibi bilgiler vardı.Selim b.3/365 ve devamı. Hayber bölümü kısmı. Ali Fatma'yı gizlice defne­ dince. "Peki daha neler oldu?' Onlar. Onlar da. c. "Benden sonra M e d i ­ n e ' d e neler oldu?" diye sorar. Menakib'ü Al-i Ebi Talib.Yine en başta Buhari'de g e ç e n ve Ebubekir'in kızı Ay­ şe'nin anlattığı bilgiler var. s. senden sonra Müslümanlar halife Osman'ı katlettiler derler. Osman hakkında. Ebubekir ve Ömer'in zoruna gidiyor ve hatta gidip kabirden çıkaralım. 2 9 7 Burada Selim Hilali'nin anlattığı farklı bir şey daha var onu da eklemek istiyorum. 298 ibni Şehraşub. Yani Ayşe'nin bu kadar bilgiyi sızdır­ ması.

Oradakilerden biri Ayşe'nin bu çelişkili durumuyla il­ gili altı mısralık bir de şiir söylüyor.Zebidi. 8/14. Hz. Şunu özellikle vurgulamak isterim ki. Ali halife olunca orayı terk e t m e m lazım" diyor ve tekrardan yarı yoldan dönüp Mekke yolunu tutuyor.dine'ye yerleşmek uygun olmaz. 80-88. cilt. "Doğrudur. Avam'ın kılıcını zorla alıp onu etkisiz hale getirir­ ler. Ümmü Küllab ve açıkça A y ş e ' y e "Senin durumun çelişkilidir" di­ yor.606) kayna­ ğında. b-Taberi tarihi. 13. 2-) el-Kamil Cemel vak'ası bölü­ mü.Fahrettin er-Razi. İbni Menzur (H. Tarih'u Medinet'i Dımaşk.İbni Manzur.571). tarihçi Taberi'nin (h. diğer insanlar da söyledi.h) gibi önemli şahsiyetler işlemiş ve bazıları gibi kurtarma operas­ yonlarında da bulunmamışlar: Aktaran şahıslar güvensizdir gibi yakıştırmalarda bulunmamışlardır.276). el-Kelam'u fi'l Ahabar kısmında. 'el-Mahsul fi ilmi usuli'l fıkıh' c.ibni Kuteybe. cennet müjdesini alan on kişiden biridir. A m a isterim ki konuya ilişkin son cümlem ilk cümleden daha güzel olsun" diyor. katli vaciptir dedin. d. yine meşhur Fahrettin er-Razi (h. İbni'l Esir (h. e. el-lmam ve'l Siyase. Yine aynı şekilde Hz. ben de söyledim. Hz. s. Adı Ubeyd b. c. Ali'nin halife seçildiği kısım.310ç ö) kay­ naklarında. Nasel md. g. 11/670. Zebid-i (1205. İbni Asakir (h. 4/459. 3/206. doğrudan söylüyorlar ona: Sen milleti teşvik ettin. Hz. İbni Kuteybe (h.İbni Esir: 1-) Nihaye. Tacu'l Arus.722). Lisanü'l arab. Ayşe orada "Keşke Osman öldürülmeseydi" deyince adamlar artık dayanamıyorlar. Nasel md. şimdi de farklı konuşuyorsun" deyince Ayşe.İbni Asakir. Bu. 2 9 9 Eve baskın yapanlar. Osman kâfirdir. Nasel md. 4/343. bu açıklama en başta Kur'an yorumcusu. Ali'yi destekleyenlerden Zübeyir b. Ali'nin de kılıcının zor299 a. Hasan kısmında.630). Şuna da hep vurgu yapıyorum ki bu Zübeyir. f. sayısız İslami kaynakta geçmektedir. . Veb.

Bu arada Fat­ ma. evi yakmak ister. Ve hele Ömer'in şu alaylı sözleri birçok y e r d e geçiyor: Baskın sırasında ev yakmayı Fatma ile tartışırken. Hasan-Hüseyin'lerin ağladığı da an­ latılıyor kaynaklarda. ben yakarım yanıtını verir. İslami kaynaklarda. Baskın sı­ rasında Ömer'in elinde ateş var. Yine Ebubekir'in Ö m e r ' e verdiği şu talimat birçok İslam o l o g tarafından işlenmiştir: "Gidin onu getirin. içeri girmesinler diye Fatma'nın başındaki örtüyü ya çıkar­ dığı ya da burayı terk etmezseniz çıkaracağım dediği şek­ linde bilgi de var. Fatma. Hatta Hz. "Sen­ den sonra Ebubekir ve Ömer'in başımıza getirdiklerini g ö ­ rüyor musun?" dediği ve bu arada ağladığı rivayetler ara­ sında geçiyor. Şayet si- . Fatma'ya gidip selam verince. Bir ara helalleşmek. Zaten Hz.la alındığı anlatılıyor. "O zaman kellen gider" dediği ve Fatma'nın Ebu­ bekir'e. ken­ disi yüzünü çevirir ve onların selamını bile almaz. Bunları anlatan kaynakları kısmen verdim. Ali kısmında bu konuda gerekli bilgileri verdim. Ö m e r ekibiyle birlikte evi basınca. "Yaptıklarımla baban Muhammed'in icraatını daha da güçlendiririm" diyor. Fatma ona yalvarır gibi açıklamaların geçtiği kaynakların haddi hesabı yok. çocuklarımı da yetim mi bırakmak istiyorsun?" dediği şeklinde bilgileri de var. Hz. Bu baskınlardan sonra Hz. Ali'yi Ebubekir'in yanına götürürken kendisi. gönlünü almak için Ebubekir'le Ömer. "Peki beni dul. mahalle sakinleri. "Peki Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" dediği zaman Ömer'in. Ali. M u ­ hammed'in kızıdır sen nasıl evini yakarsın diye? Ömer. Muham­ med'in kabri başına gidip ağladığı gibi Fatma'nın da gidip babasına seslendiği ve manevi şikâyette bulunduğu. Muhammed'in kızı olsun. birçoğunu başlığın sonuna doğru dipnot olarak ekleyece­ ğim. Ömer'den sorarlar.

b. Ebubekir itiraf ediyor ki. Yine bu arada Ömer'in Fatma'yı kapı ile duvar arasında sıkıştırdığı ve Ömer'in ekibi tarafından dövüldüğü. 22. 2/308.Ömer Rıda Kehhale. bu olup bitenler yüzünden Fatma'nın çocuk düşürdüğü ve Ali'nin kafasına urgan geçirilip götürüldüğü yazılı. d.İbni Kuteybe. Fatma da e v d e olsa yakarım diyor. s. Ömer ve Ha­ lit b. Ebubekir Ali'ye hak veriyor.ze karşı koyarlarsa. Müıuc'ü Zeheb.. g ö r e v Ali'nin hakkıydı. Bu olup bitenler karşısında 20 yaş civarındaki Fatma kendi normal kaderiyle mi ölmüş v e y a öldürülmüş mü bu­ nun yanıtını artitc okuyucuya bırakıyorum. .Muhibbüddin Taberi. Kabul ederler 300 a. Velit ekibi.Mes'udi. ancak fit­ ne var diye görevi üstlendiğini söyler. Yine bazı kaynaklarda açık bir şekilde Ö m e r bu bas­ kında Fatma'nın evini yaktı anlamında bilgi v a r . Bunun dışında o dönemle ilgili zaten başka kanıt mümkün değil. 2/263. c. Kimseyi cani ilan etmek gibi bir yaklaşımım yok.. e.'Hindi. f. Imame-Siyase. Kenz. Zübeyir ve Ali'yi zorla alıp götürüyorlar. 4/114 ve devamı Ömer. 3 0 0 Birçok İslami kaynakta Ebubekir'in (ölüm döşeğinde iken) bu ev baskınıyla ilgili itirafları var: Bana karşı savaş da yapmış olsalardı. keşke Fatma'nın evine baskın düzenlemeseydim diyor. Ali'nin evine yapılan baskında Zübeyir kılıçla saldırıyor. Riyad'ü Nadre. no: 14060. Baskın sırasında Zübeyir'in kılıcını alıp kırıyorlar. Elde o dönemle ilgili (o da tek taraflı.Belazuri. açık­ çası insan daha beterini mülahaza edebilir. Bu bilgileri İslami ve dolayısıyla o dönemi savunan kalemşörlerin kaynaklarından topladım. resmi İslam tarihine dayalı) bazı yazılı bilgiler var. Fatma ağlayınca millet de ağlıyor ve şehir adeta mahşer gününe dönüyor. ben de bunları bir araya getirerek takdim e t m e y e ça­ lıştım. En^b. A'lam-i Nisa. Bir dini v e y a örgütü savunanların kaleminden o din. Aynca burada dipnotta geçiyor ki. 1/168. gelmezlik yaparlarsa onlarla sava­ şın ve yakalayıp en onur kinci bir şekilde getirin" di­ yor. o örgüt kad­ roları hakkında bu kadar olumsuz bilgiler yazılmışsa.

Muhammed döneminde yaşamış. İsmail oğlu Muhammed bugünkü Özbekistan'ın Buhara kentinde dünyaya gelmiş.h).M e 301 a. Kahir Bağdadi. Hz. ben oralara gir­ miyorum.h) el-ferk'u beyne'l firek. e. daha sonra M e k k e .Zehebi (748. Çünkü O zaman M e d i ­ n e ' d e değildi. Kays Hilali'dir.Şehristani (h. ancak Zehebi. Bu adam hicretten iki yıl önce dünyaya gelmiş ve yine hicri 76. 1/268. Zaman içinde halife Ö m e r döneminde ken­ disi M e d i n e ' y e yerleşir.Safedi (764.İbni Ebi'l Hadid (h. Şimdi ise en eski ta­ rihçi. (429.h). Lisan'ül Mizan. b. Şunu da belirteyim ki.A. A m a sözünü ettiğim yazar. Hz. Muhammed henüz Mek­ ke'de iken dünyaya gelen "Selim b. Muhammed'i görmemiş. Bugün İslam aleminde Kur'an'dan sonra gelen Buhari adındaki hadis kitabıdır. yaygın İslami kaynaklardan sağladım.548)el-Milel ve'l Nihal. Hz. Sözünü ettiğim yazar. İbni Ebi-1 Hadid. İbni Hacer Askalani. resmi İslam'ın dışın­ da bazı bilgiler verdiği için. net bir şekil­ de Ömer'in bu ev baskınında Fatma'yı dövdüğünü yazmış­ lardır»! Şimdiye kadar konuya ilişkin verdiğim bilgileri. bu konular­ da Şia kaynaklarında bambaşka bilgiler var. 6/15. Burada bir bilgi v e r e y i m . 6/49. Şerh'u Nehci'l Belaga. c.h) 'el-Vafi bil'I Vefeyaf. Ali ile bir­ likte çalışmış bir yazarın kaleme aldığı kitabından bazı çar­ pıcı bilgiler özetlemek isterim. Halbuki İslam'da ilk tarihçidir o. Kendisi o d ö n e m d e yaşadığı hal­ d e . ona karşı da cephe alınmış ve yazdıklarından hep kaçınmak istenmiştir. 1/139.İbni Hacer Askalani (852. Yazdığı kitaba kendi adını takarak Kitab-ü Selim' demiş. d. yılında vefat etmiştir. f. 103. meşhur. s. Safedi. 1-) Siyer-i A'lam 15/578 ve 2-) Mizan'ül itidal. Muhibbüddin. A. s.v e y a etmezler bu ayrı bir şey. 1/21. Hz. . Bu­ nu yazan. Taberi gibi İslam tarihçileri.656). Kahir Bağdadi. Şehristani.

Yine en az Buhari kadar önemli olan Sahih-i Müslim'in yazan Nişaburludur. Ben kısmen Ali bölümünde bunları ekledim. ancak burada yalnız Fatma'yı ilgilendiren noktaları yazacağım. Yazar Hz. ancak dağınık oldu­ ğu için onlarınki hep g ö z d e n kaçmış.dine'ye gidip Hz. Kitap bu gibi konulara özel hazırlandığı için her şeyi çok detaylı almış. Tirmizi'nin 279'da ve Sünen-i Nesai yazarı da 303'te vefat etmişlerdir. o da çok deği­ şik coğrafyalardan gelip Muhammed hakkında bilgi topla­ yıp yazanlar doğru kabul edilirken. ancak ilave bilgiler de var. Aslında onun yazdıkları. A m a labii ki yazdıkları resmi İslam tarihiyle ters düşüyorsa elbette ki iyi karşılanmamıştır. Muhammed dönemin­ de yaşamış. Yine Ebudavud'un yazan 275'te. olayların içinde olan Selim Hilali gibileri yanlış kabul edilmektedir! Kaldı ki. Selim Hilal-i'ıin kitabındaki bilgileri özetlerken. Ali ile yaşamış. hicri 256'da vefat etmiştir. Muhammed'e ait bu hadisleri toplamış. Halbuki aynı bilgiler İslanii kaynaklarda da var. mücadele vermiş bir Müs­ lüman'dır. ben onlardan bir kesit sunacağım. Yani şimdiye kadar anlattıklarımın hemen hepsini jaten içeriyor. Yani Muhammec'den yaklaşık 3 asır sonra. ancak tüm kitabı­ nı bu gibi konukra ayırdığı ve bazı konuları da net konuş­ tuğu için onunki g ö z e çarpıyor ve bu nedenle de Sünni ke­ simin çizgisi dışnda biri olarak değerlendiriliyor. biraz önce de belirttim. Fatma'nın kapısına varınca Fatma. "Senin yüzünden ne yapalım ya Ömer bizden ne is- . meşhur-yaygın olan Sünni ke­ simin anlattıklarımdan pek de farklı değil. vefat ettiği ta­ rih 261'dir. Bu kısa notu düş­ tükten sonra kitabından bir özet vereyim. tekrar olmasın diye şimdiye kadar anlattıklarımı bir daha yazma­ yacağım. Bu baskın şuasında Ömer. bu adam hep Hz. Ali hakkın­ da da farklı bilgiler veriyor.

"Evet halifelik senin hakkın. Hatırlanacağı gibi başka bir y e r d e yaz­ dım İd. An­ cak Ö m e r eylemlerine devam ediyordu ve " H e l e bizimle bu kadınların haline bakın" şeklinde Fatma'nın durumuna hiç acımıyordu diyor. tabii ki tek taraflı. Ö m e r ekibine talimat veriyor. Bu arada Ebu­ bekir'in ekibi şahitliğe başlıyor: Ömer. bi­ ze ve kadınların haline bakın diyor ve onları oradan kovu­ yor. evin etrafında odun çem­ berini oluşturun evi yakarım diye. Bu nedenle ben bu g ö ­ revi üstlendim. ağlamayan yoktu. neden bu ma­ kamı gasp ettin diyor. M u h a m m e d bir sözünde. ne istiyorsun bu kadından diye. Hz. Muhammed'i unuttunuz. an­ cak Hz. Hz. Onun için ben araya girdim diyor. Ali dışarı fırlayınca onu yakalayıp boğazına ip geçiriyorlar. Ebubeldr A l i ' y e . ama çok da riskli" demişti. hangi hakla. Fatma hep "Baba senden sonra bunlar başımıza neller getirdiler!" şek­ linde feryat ediyor. Ö m e r kapı arkasında Fatma'ya kılıçla (kınından çıkarmadan) vuruyor. "Bizim ailede hem pey­ gamberlik. kılıçlar hep havada uçuşuyor. Bu arada Fatma'nın bu halini gören Ümmü Eymen ve Muhammed'in eşlerinden Ümmü Seleme. Fatma burada aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. hem de halifelik olmaz" diyordu. Ö m e r onlara da çatıyor. ancak Idmse kabul etmiyor. Ali o haliyle bile Ebubekir'den soruyor. fitne çıkacak. . Selim'in anlatımına g ö r e adeta savaş alanı. e v e t haklısın. hangi yüzle sen bu insanların başına geçip de halife oldun. Yazar bunları Selman-i Farisi'den akta­ rıyor ve şunu da söylüyor: Fatma o kadar bağırıp çağırıyor­ du ki. Bu arada Ebubekir. hatta Ebubekir bile ağlıyordu.tiyorsun?" şeklinde tepki gösteriyor. Ve ilkin kapıdan başlıyor yakmaya. Fatma ba­ ğırınca onun yanlarına ve kollarına da vuruyor. Ö m e r ' e kızıyor. ben de şahidim İd. ne çabuk Hz.

Bu kaynaktaki açıklamalar çok teferruatlı. 'el-Halafet'ü ve'l imame' 4. kendisi bunun bilgisini alıyor ve plan sonuçsuz kalıyor. M u h a m m e d ' e karşı ter­ tiplenen başka biı komplodan söz ediyor. Şia âlimlerinden başta Meclisi'nin (1111 hicri yılında ölmüş) yazdığı 110 ciltlik 'Biharü'l Envar' adlı yapıtındc daha ağır suçlamalar var. 1. bir de 386 ve devamı.Muhammed halifelikle peygamberlik aynı ailede olmaz di­ yordu. 302 Kitab'ü Selim Hilal s. 149 ve devamı.Hz. 3 0 2 Dediğim gibi bunların hemen hepsi İslami kaynaklarda var. "O zaman kellen gider" demesi. ailesi ve hele çocuklarına karşı haysiyet kırıcı bir şekilde ve arka­ larından çekerek Ebubekir'in yanına götürmeleri ve orda da "Şayet Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" diye sor­ duğunda. Güya EbubekirÖ m e r Hz.' 3. Fatma ve çocuklarının ağlamaları. Bu yazarın çoğu anlattıklarını başka birkaç kaynakta da g ö z d e n g e ç i r d i m . 2.M. Muhammed'in görevi Ali'ye devredeceğini an­ layınca. Zaten çoğu kaynakları konunun başında takdim ettim.283'te vefat etmiş) 'Kitabü'l Garat.'te ölmüş). Selim kitabında hep o dönemle ilgili trajedileri an­ latıyor. Fadıl Mes'ıdi.Cevheri (323. ben sadece kısa de­ ğinmelerle geçiyorum.İbrahim b. Sakife ve Fedek. bu yazar kitabında Hz. ancak konular çok dağınık. Hila Sakafi (h. . .Mukatil b. ona karşı yeni bir komplo hazırlıyorlar ve yaklaşık 10-15 kişilik bir baskın grubu Veda haccı dönüşünde 'Cuhfe' denilen y e r d e Muhammed'i öldürmeye hazırlanırken. İşin ilginç yanı. bunu da hatır­ latayım. Ömer'in ona. Fatma'nın bu halini g ö ­ ren mahalle sakinlerinin de ağlaması ve Ali'nin Muham­ med'in mezarı başına gidip onları manen şikâyet etmesi. el-esrarü'l Fatimiyye. Atiy/e. Ali'nin Doğazına urgan geçirerek toplum. parçalı yazıldığı için sanki hiç yokmuş gibi bir durum söz konusu.

gelmezlik yaparlarsa onlarla savaşın" cümlesi. A'lam-i Nisa. el-tmame ve'l Siyase. 6) Kitab-ü Selim b. Hele babasın­ dan kalan mal ve özellikle de Fedek'i vermemeleri ve da­ ha sonra gelen İslam idareciler bunu kendi yakınlarına ve yandaşlarına dağıtmaları tartışmasız bir konu. Avam'ın. "Evet. " N e yapmak istersin.Ali'nin evinde onunla beraber hareket eden Zübeyir b. 3) Ömer Rıda Kehhale. 1/588 vd 2) Ibn-i Abdirabbih. s. Bu söz de birkaç y e r d e geçiyor."Görüyorsun. ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim' demesi. 3 0 3 303 DBelazuri. halifeli­ ğin ne şekil ele geçirildiğinin bir kanıtıdır. "Gidin on­ ları en disiplinli ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkartıp g e ­ tirin. Bütün bunlar hem Selim kitabında. Hele Ebubekir'in Ö m e r ' e . Ebubekir'in halife seçilmesi kısmı. Ikdü'l Ferid. 2/141 vd 5) Tarih-i Ebufida. Halife Ebubekir bölümü. Ensabül Eşraf. 5/13. İbiliyorum halifelik senin hakkındi.21 . sen gittikten sonra nerdeyse beni ortadan kaldıracaklar" demesi hep İslami kaynaklarda anlatılmakta­ dır. 1/156. Ö m e r ve ekibi e v e gidince bu zulme dayana­ mayıp da kılıcını alıp dışarı çıkması ve sonunda etkisiz ha­ le getirilmesi. Kays Hilal-i. ancak fit­ ne var. s. 4/114 vd 4) Tarih-i Yakubi. .. 7) ibni Kuteybe. böyle yapmakla senin babanın getirdiği dini daha da güçlendirmeyi amaçlıyorum" demesi birçok kay­ nakta yer almaktadır. hem de daha önce belirttiğim İslami kaynaklarda anlatılmaktadır. birçok güvenilir İslami kaynağında da anlatılmaktadır.. Yine Ömer'in baskını sırasında çevredeki insanlar onun elinde ateş görürken. Fatma'nın evi­ dir!" diye uyardıklarında o. 388 ve devamı. Yine Ebu­ bekir'in Ali'ye. Ö m e r bu ev baskınını gerçekleştirdiği an Fatma'nın ondan "Evimi mi yakıyorsun?" diye sorması ve onun da alay edercesine Fat­ ma'ya. Fatma olsun ben gerekeni ya­ parım diyor. birçok kaynakta anlatılmaktadır.

Ahmet b.738). 'Lisan'ül Mizan' Ulvan b. Hz Ali ve Fatma'nın durumu detaylıca işlen­ miş. Riyad-ü Nadre. Muham­ med b. Elif harfi. Kısacası durum iç açıcı değildir. 'el-lmame ve-s'Siyase'. cilt Ebubekir bölümü. Bed'ül Hak. 153 9) Tarih-i Yakubi.c). ispatül Vasiye.852. onu üzen beni de üzmüş o l u r " 3 0 4 gibi sözleri de g ö z önüne alındığında. Ömer'in rolü.ö)' el-Mille ve-1 Nihal' 1/14. 7) Ebü-I Fetih Şehristani (h. Nizamiye ekolü kısmında. Istihlaf kısmı. 3 0 5 8) Mesudi. Sırri (İbni Darem) kısmında. "Fatma ben­ den bir parçadır. 3) Mesudi.548. 15/ 578 yine Ahmet b.. b) 'Zehairü'l Ukba. 4) Ömer Rıda Kehhale. 8) Isferaini. 5) Yakubi (h. 4/1 14-1 17.764. 1 16-119. Ali b. b) Siyeri A'lam.Bu olup bitenlere karşı ve Muhammed'in.292. Mcnakıb-i Fatma. A'lami Nisa. 'Ebubekir b. Fatma kısmında. tabii ki bu kaynaklarda Ebubekir nasıl halife oldu. Mebakıb-i AI-i Ebi Talib. Tarih. diğer adı. b) 'Mürucü Zeheb' kay­ nakları. Sakife beni Saide bölümü.'EI-Vafi bil Vefeyat'. 1/168 304 Buhari. no: 14060. Da­ ha fazla bilgi için ben uzun bir kaynak listesini aşağıya alı­ yorum. Tarih'ül Hulefa. Kenzü' Ummal. a) Mizan'ül İtidal. kafa yorabi­ lir. 2. (346) a)"lspat'ul Vasiye" s. Onu kızdıran beni de kızdırmış olur. Muhammed Sırri (ibni Da­ rem) bölümünde 1/139.' 14) Buhari.6). a) 'Riyad'ü Nadre'. Davud Beceli ve ibni Ebi Darem md. 10) Muhammed D. cilt 2/141 10) Hindi. Ahkaın kitabı. Kuhafe.h). Nazzam/ibrahim b. 2) İbni Kuteybe Dneveri (279).' 12) İbni Hacer Askalani (ö. Hani el-Basrî ksmında. Müslim. 13) ibni Halili. 1 I) Muhibbüddin Taberi. 11) Taberi. 9) Zehebi (Ö. Hz. (279)Ensab'ül Eşraf. Şehraşub. 1/582-589 ve 2/259 ve sonrası. (429) 'el-Ferk'u beyne'l Firek' adlı yapıtı. Tarihi. s. Seyar b. . 305 1) Belazuri. 3/202 12) MuhibbüddinTaberi. Merak eden ve Arapçadan anlayan varsa. Ebubekir ve Ömer'in durumunu izah etmek gerçekten zor. 6) Safedi (h.

'Ikd'ül Ferid'. 23) ibni Ebi Şeybe. Ebube­ kir'in halife seçilmesiyle ilgili. Ömer ile Fatma ara­ sında yaklaşık 25 yıllık bir yaş farkı var. 306 a. Ümmü Gülsüm) o küçücük yaşta evlendirdi ve hem de Osman onların dedesi durumundaydı.Ali Nasıf.Tabakat-i Ibn-i Sad. d. bab. 21)Taberani. Nikah. Mucem-i Kebir. 30 ve Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. Hz. 13. Muhammed'in de- Sjı. 16) A. 20) Kenz'ül Ummal. hem de Ö m e r ona talip oluyorlar. Ebubekir kısmı. Bidaye-Nihaye. 17) Ebni Ebi Asım. Kaldı ki. Bu durumda. 18) İbni Kesir.ibni Eesir. 5/ 269. 7. Sakife Beni Saide. 15) İbni Asakir. Megazi kısmında. N o : 7175. Üsd. "Kızım kü­ çüktür. Ali'ye v e r i y o r 3 0 6 . . Ali ile evlenmemiş iken. 8/290 ve devamında. Aşerei Mübeşşere. 2/287. cilt. 'Minhac'ü-s Sünne. Tac: Nikah kısmı. . nerdeyse Mu­ hammed'in yaşıtı. Ömer. aranızda yaş farkı vardır" diyor ve onlara değil de. no: 3219. c. el-Osmaniye. no: 9758 vedevamı. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Ebubekir kısmında. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor. peki niye diğer kızlarını (Zey­ nep. Hz. Şimdilik şunu söyleyeyim: Müslüman kamuoyunda yanlış bir bilgi var: Bir kere Fatma dışındaki kızlar Hz. ancak Muhammed. Denilebilir ki. Musannaf. 27) Heytemi. 24) ibni Teymiye (661-728). Fatma ise miladi 605 v e y a 609 tari­ hinde dünyaya gelmiş. miladi 581 veya 586'da doğmuş. 'Tarih'. Razzak.c) 60 Yaşlarındaki Halife Ö m e r Hz. no: 14113. Rukiyye. el-Ahad ve'l Mesanî. Musannaf. 22) Ebü-I Feda. .Nesai. 26) Cahız. Bunu bu kaynağımda özel bir başlık altında anlatacağım. 25) ibni Abdirabbih. Ebubekir kısmı. cilt 8/463. 19) Taberi Tarih-i 3/430 Ebubekir kısmı. Fatma he­ nüz Hz. hem Ebubekir. no: 38201 ve 38211. Sahife beni Saide kısmında. no: 43. Savaik-i Muhrika. madem onun için yaş farkı o kadar önemliydi. b. Sakife Beni Saide bölümü.

kocası Ömer kaç yaşında? Kabul edelim ki Ümmü Gülsüm. Muhammed'in torunuyla evlenir ve bu iki çiftten Z e y d ile Rükiye adlarında iki çocuk dünyaya gelir. Hz. Hz. yılında gerçekleştiği zaman. Hz. Ömer'in evlendiği Ümmü Gülsüm. Ali-Fa:ma evliliğinin de hicri ikinci yılında oldu­ ğu kesin ve bir yi da Ümmü Gülsüm'ün anne karnında kal­ ma süresi olsun.Ne gariptir ki. bu da çok anormal bir fark­ tır. Bu. Bir kere şunu akılda tutmak lazım ki.. Ali-Fatma evliliği h. Fatma'nın ilk çocuğu olsun. Hüseyin. Muham- . Hz. 2. Bir kere bu. Fatma'yı alamayan Ömer. Z e y n e p ve Üm­ mü Gülsüm olunca. yine en az bu kızın hicri 6. İslami eserlerde. konuyu işleyen tarihçiler nezdinde tartışmasızdır. yılında evlerir. bu çocuğun doğduğu yılı yazmışlardır. Hz.. işin mate­ matiksel yanı. Yani. günün bi­ rinde Fatma'nın kızıyla/yani Hz. Hele Fatma ve Ali'den doğan çocuklar da sırayla Hasan. Halife Ö m e r bununla hicri 17. o zaman kızcağız 13-14 yaşlarında. Hüse­ yin ve Zeynep'le-e 1'er yıl süre versek. Fatma'nın dördüncü sı­ rada doğurduğu çocuğudur. yılında dünyaya geldiği ortaya çıkar. Bir de zaten İslam tarihçileri.. A m a daha btmedi.. Ondan önce doğan Hasan. Bu arada Ömer'den sorarlar. bu 15 yıl içinde önce Hasan. "Ömer'le evlenirken kız henüz ergenlik çağma gelmemiş.. az sonra bu kaynaklardaki bilgi­ leri sunacağım. durum daha da farklılaşır. çocuklarla oynuyor­ du. Ömer. Hz. Peki. acaba kızcağız evlenirken kaç yaşlarındaydı. Kız kesinlikle Hz. sen bu çocuğu ne ya­ pacaksın diye. daha sonra Hüseyin ve Zeynep dünyaya geldiğine ve daha sonra Ümmü Gülsüm doğduğuna göre-. amacım aşk değil. Ömer de 55 yaşlarındaolmuş olur ki.. Ö m e r en az 40 yaşlanndaydı. Fatma'nın evlenmesinden 15 yıl sonra kızı gelin olur. Ali ve Fatma'nın ilk çocuğu değildir.

Ömer'in ailesi bölümünde. As'a bildiriyor. dul kalan Ümmü Eban b. c. el-Agani. Ayşe o arada durumu A m r b. Muham­ med'in kabrine koşar orda bağırırım. b. Ö m e r orada Amr'a. 16/31. Aslında Ayşe kabul etmiyor. N o : 4620. ira­ desi yok ki. Razzak. 309 Kur'an'da Kadın ve Hz..İbni Sad. Tabakat. b. "Bu aklı sana Ayşe verdi değil mi?" diyor. seni rahatsız edecek diyor. "Eğer beni Ö m e r ' e verirseniz ben Hz. "Gittim söyledim kabul et­ medi" diyor. yoksa kız daha çocuk. elalem bizi seyreder" diyor.. Kenz'ül Ummal. ancak Ö m e r ' e bu şekilde yanıt veriyor. Utbe'yi kendine eş olarak istiyor.Asbahani. Muahammed'den dul kalan A y ş e ' y e . ayrıca bunlardan iki çocuk da dünyaya geliyor? şeklinde çok net bilgiler v a r . 3 0 7 Yeri gelmişken. Yine Ö m e r halifeliğin son yıllarında. c. kadın. A m r Ömer'in yanına va­ rıyor. bize bu konuda yardımcı ol diyor.A. Ayşe ona. Demek ki Ö m e r başarabilseydi bunu da eş olarak alır­ dı. konuyu kapatıyor ve böylece kızcağız Ömer'den kurtuluyor. Bu ayrı bir Ümmü Gülsüm/Halife Ebubekir'in kızıdır. nor 10351-354. halife Ö m e r ' l e ilgili şu hadiseyi de özetlemek isterim. 308 a. Çünkü bir kere kız daha çocuk. Ö m e r bir gün. her gün senin yanında ba­ ba baba diyecek. Belli ki bunlar Ayşe'nin direktifleridir. 3 0 8 Hâlbuki Ebubekir 634'te vefat ettiği zaman bu kız henüz annesinin karnındaydı ve Ebu­ bekir öldüğünde Ö m e r yaklaşık 50-53 yaşlarındaydı. Ümmü Gülsüm md. 3/500. 2/450.8/463. O ara-^ da kız. 239 . Siyer-I A'lam. bunları bilmiyor.İbni Esir.Zehebi.med'e akraba olmak isterim diyor ve bu evlilik gerçek­ leşiyor. El-Kamil. Muhammed'in Hanımları adlı yapıtım s. N o : 37590.Hindi. bu çocuğu ne yapacaksın. "Git kız kardeşin olan Ümmü Gülsüm'ü bana iste" diyor. ben bu 309 sert adamı ne yapacağım diyor ve onu kabul e t m i y o r . 307 a. Musannaf. Hz.

ancak MuhamTied'e yakın olmak.Buhari. Bendar md. madem böyleyse.Tabari. Biz birlikte yenek yerken. "Buyrun sen de g e l " dedi ve geldi. Zaten Ö m e r ' l e ilgili özel bir bölümde da­ ha önce işledin. nasıl olsa Ümmü Gilsüm'ü işleyeceğim. O sırada Ö m e r ordan geçti. no: 226. şöyle devam ediyor: Eşim Muhammed'k birlikte y e m e k yiyorduk. onun da kucağına çocuk vermeyecek niydi? Bir taraftanMuhammed ve Ebubekir'in cinayetlerinden sorumlu/bunu yapıyor. onun parmakları parmaklarıma değdi. C. 192.Fethü'l Bari Buhari şerhi. Sanrım yoruma gerek yok. Anlatan Muhammed'ir eşlerinden Ayşe. T^ih'ü Ahbar'i Asbahan. Ahzab sursi tefsiri. sayfa 381 ve hadis no. e. diğer taraftan onları çok sevdiği 310 a.. yoksa o bir bahane mi. no: 3062.8/408. IV. ayet kısmında. İbrahim bölümü ve M. gerçekten Muhammed'i sevdiği için mi o kızla evlendi. Ahzab 53. Mulammed'in torunuyla bu evliliği yapınca da. İbrahim b. Ptki.1053. El-Elebu I Müfred. IbniKesiri Suyuti ve daha birçok müfessir de Ahzab sursi 53. c.Heysemi. peki ya eğer başarsaydı Ebu­ bekir'in o ufakığını ne yapacaktı. İb­ rahim md. Çünkü mesaj gayet n e t . En başta Bıhari'nin anlattığı şöyle bir olay var. . Ömer'i bu konuda iyi tanımak. o zaten ana konu. erkekler yanında kalmama ayetleri geldi diyor. bö­ lüm. erkeğin 0iyle yemek yemesi b. 3 1 0 Bunlar anlatmaktan maksat. Tefsir bölümü.. bab 483. Zevaid.Sagir.Taberani M. buna bir-iki somut örnek vereyim dedin. o zaman bu ufacık kı­ zın kucağındali iki çocuk ne. O sıraca biz Muhammed kadınlarıyla ilgili Ahzab süresindeki ötünme. Ömer. s.Burada çok ildnç bir örnek daha vermek istiyorum. Eşin ona. Vasit. onu çok sevmek niye­ tiyle yapmak iitediğini. d. net bir şekilde aşk düşünmediğini söylüyordu. f-Asbahani. ayet bağlamında.

h. peki sinir krizleri g e ç i r m e z mi? Daha bitmedi.. d ) Halife Ö m e r Ü m m ü G ü l s ü m ' ü n Avret Yerine B a k ı y o r ! Aslında bunu bir kaynağımda detaylıca anlatmıştım. kırgındı. ayrıca ölünce de vasiyeti üzerine Ali onu g e c e g ö m d ü ki ne Ebubekir..için bu küçücük kızları eş olarak alıyor. İnsan anlatmaya utanıyor. e..İbni Abdi'l Ber. 1/152. No.Ali Nasıf. g.. hat­ ta Ayşe'den aktarılan ve en başta Buhari ve Müslim'de g e ­ çen "Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir ve Ö m e r ' e küstü. İnsanü' Uyun. Ömer'in eşleri kısmında. c. f. ancak insan­ ların bunu bilmesi lazım: Gerçek Ömer'le hayali Ö m e r bir­ birinden ayırdedilmeli. 3/378. Muhammed'in kadınları. Üsd. N o : 5740.. Tac.Askalani. 11583. Fedail. 4057. 312 . age. kadını ve çocuğunu öldürüyor. 3/367. ne de Ömer cenaze merasi­ mine katılmasınlar" açıklaması da var. N o : 1878.İbni Esir. Acaba Hz. burada şu maksatla bir daha g ü n d e m e getiriyorum: Kitap311 a. anlatacağım: Kızla tam tanış­ mak için kız onun yanına gelirken Ömer onun eteğini kal­ dırıp avret yerine bakıyor! 3 1 1 Şimdi de İslami kaynaklardan olayın ilginç yanını sun­ maya başlayayım.Halebi. 312 Kur'an'da Kadın ve Hz. N o : 3824. 7175. dipnotta. Fatma duysa ki Ö m e r onun ölümünden sonra bu ufak kızıyla evlenmiş. 2) Tehzib-i Tehzib. istiab. d. çocuk sahibi de olmuş.Zehebi. b-TDV İslam Ansiklopedisi.Ibni'l Cevzi. Sıfat-ı Safve.. 12/219. kalkmış Fatma'nın 9-10 yaşındaki kızını almak­ la M u h a m m e d ' e çok yakın olmak istiyorum diyor.286012/468.. I) isabe. Fatma'nın başına getirmediği kalmıyor. Sireti A'lam. şimdi de kendisi 60 yaşlarında. 2/1 19.

Bunlar evlenirken Ö m e r yaklaşık 55-58 yaşlarında.. Kaldı ki satır aalarından da anlaşılıyor ki. Hz. Ö m e r kızı zor­ la almıştır. bu e/lilikten kastım zevk değil. Çünkü çoğu kıynaklarda Ö m e r isterken Ali'nin bundan rahatsız olduğu yızılı. yine Ali vermemeliydi. Ali ve Fatma aralarında olup bitenle­ re karşı Ömer'in Mr de onların bu ufacık kızlarını almasını bir ibret olarak anatıyorum. Normalde bu münkün görülmüyor.. "Kızın Ümmü Gülsüm übana ver" diyor. Ö m e r teklifinde İsrar ediyor ve sonuçtc Hz.. Bu arada bazıları Ö m e r ' e . Bu olup bitenlere karşı aslında kızla Ö m e r aynı 'aşta da olsalar. İddianı haklı çıkaracak olan da Ömer'in Hz. Bir gün Hz. aksine Hz. kız da 10 yaş civarında. Ö m e r bu konuda halifelik 'etkisini kullanarak bu çocuğu zorla ele geçirmiştir.ta halife Ömer'le iz. Muhammed'e alrabalık bağıyla daha yakın olmaktır" diyor. bu evliliğin gerçekleştiği d ö n e m d e Ö m e r halife ve i: başındadır. Hatta bu tonuda iki çocuğu Hasan. ne yapacaksın bu çocuğu diye soru­ yor? Ömer. Hayır. Ali'ye. Ö m e r bir yandan daha önce anlatlklarımı onların başına getirecek. Ali. Ali kızını veriyor. Edindiğim izlenim.. bu aklın iş olamaz. sana vermek istemediği için bu gerekçeleri öne sürüyor" diyorlar. Ben şahsen bınun resmi tarih bilgisi olduğu ve gerçek­ leri yansıtmadığı araftarıyım. Ayrıca kızım küçüktür dediği ifadesi de var. tabii ki Ali buna kar­ şı hayret ediyor. Yaşlarıyla ilgiliaz önce bilgi verdim. Hüseyin'le ve . kızım çocuktur/ergenlik çağına gelmemiş. Fatma ve Ali'nin başına getirdikleridir. diğer yandan Ali kalkıpbu küçücük kızını kendi rızasıyla ona v e ­ recek. bir d« ağabeyimin çocuğuna/yeğenime ver­ mek istiyorum" (iyor. Şu da bilinmeli ci. "Aslında Ali bahane uyduruyor.

ama yine de ilginç. hizmetçileri. Akıl. Ali'ye çok sert tepki gösteriyor: "Farkında mısın gün geçtikçe gözlerin kör oluyor/sağlıklı karar veremiyor­ sun" diyor. bu bilgileri içeren kaynak­ lardan bir sürü dipnot olarak v e r e c e ğ i m . cena­ ze için yüksek sesle ağlayan kadınları. Eğer bu iş olursa şöyle şöyle y a p a n ı n . Daha sonra Ö m e r bunu duyunca Akıl'a. Akıl çok kızıyor ve Hz.Mamekani.288 vd. cariyeleri. amcası Abbas ve oğulları Hasan ve Hüseyin'le konuyu konuşuyor. Resmi tarih diyorum. Hz.Taberi. ağabeyi Akıl. Şöyle şöyle yaparım ifadesinin he­ men yanında. Zahair-i Ukba. zaman geçtikçe sen ak­ lını yitiriyorsun. sinir olmaya" şeklinde reaksiyon gösteriyor. "Aslında senin yaptığın kardeş nasihati değil. Vereceğim bilgi İslami kaynaklardan. Ali'den kızı is­ teyince. Çünkü Ömer. Hz. ahmak-beyinsiz" d i y o r . A l i ' y e "Bakıyorum günler. o yüz­ den hayır diyorsun" diyor. aylar. 16/327: Burada Taberani'nin bunu aktardığını ve Bezar'ın aldığını belirtiyor. Ali ağabeyinin bu çıkışına karşı şu ilginç ifadeyi kullanıyor.. ağabeyi Akıl ile de istişare ettiği anlatılıyor. kırbaçlardı). Bazı kaynak­ larda Hasan'ın da Ali'ye karşı sert çıkış yaptığı yazılı. "Buda­ la. Sen Ömer'in kamçısına/kırbacına kafa takmışsın ( Ö m e r hep kamçıyla gezerdi. Ve başlıyor elbiselerini çekmeye. el-Mecmu.amcası Abbas. 3 1 3 Sıra kızı g ö r m e y e geliyor: Ö m e r kızın ergenlik çağına girdiğinden yüz de yüz emin olmak istiyor. Ali. A m a 313 a. yani resmi tarih.. Aslında bu kırbaç olayı bazı işa­ retler veriyor: Demek ki ortada sopa varmış. b. Bu konuda var olan yüzlerce kaynaktan müşterek bir ö z e t vermek isterim.Nevevi. c. s. "Birçok şey saydı" şeklinde sansürlü bir cümlecik var. Trajedik bir konu olduğu için. Hz. . Tenkih'ül Makal fi ilim-i r-Rical. 3/73.

bir de şunu ekliyor: "Baba sen beni çok tötü bir yaşlıya gönderdin. "Babana söyle ka­ bul ettim. b. Güya kız çakmasın diye. bırak an­ lamına gelen (meh).. halife olmasaydın. "Kızım seni onunla nikahladım. Kız g e r gelince Ali ne olduğunu soruyor. no: 2633. Ö m e r kızı görür g ö r m e z hemen ku­ cağına alıp öpüyor. Çek (elini) anlamında arapçası 'Ersil' kullanılmış.Taberaıi. kabul ettim. Ayrıca eteğini kaldırıp avret yerine ba­ kıyor (Ergeılik çağına gelmiş mi. kabul ettim" şeklinde üç sefer tek­ rarlıyor. n. ona. Kız cradan ayrılırken Ömer. Ali ona bir aba v e ­ riyor ki Ömer'e versin. 314 a. . Olup bitenle­ ri olduğu tibi anlatıyor kız. Kızın kullandığı bu tabir değişik kaynaklarda aynı an­ lamda ancık eşanlamlı kelimelerle anlatılmıştır. \Ii de. Ömer'le baş edemiyor ve üstelik de pek adet olmayan bir uygulama yapıyor. Onun bu hareketi kızın zoruna gidiyor. yüzüne/gözüne çarpardım anlamında (Sekk). "Sen halife olmasaydın ağzını burnunu kırardım" diyor. Örneğin.nasıl olsa o henüz ç o c u k . 3 1 4 Buna rağmen Ali'in bu teklife bozulduğu-hoşuna gitmediği ve üstelik de Ö m e r ' e .7430. Mucem-i Kebir 3/36. artık aşk nedir bilir mi di­ y e ) . Begıyet'ü Raid fi tahkik-i Mec'ma-i Zevaid. gözlerini oyardım (tems) ve burnunu krardım ( Kesr) terimleri geçiyor İslami kaynak­ larda. ama Ali kendi kızını Ömer'in ayaklarına ka­ dar gönderyor. Şöyle şöyle yaptı" diyor. Hz.. "Sen bu kızı ne yapacaksın?" şeklinde hayretini dile getirdiği ya­ zılı. Nikâh kısmı 4/499. Bu arada kız ona. Herkes gider kızı ba­ ba evinde iiter. Nihayet Ali. artık eşi­ sin" diyor /e ondan sonra düğün oluyor.Heysımi. bu çift evleniyor ve bunlarcan Z e y d ile Rukiyye adlarında iki çocukları da oluyor.

Kandehlevi. no: 4620. Evlilik teklifi yapılan kıza bakmak kısmı­ na/Nikah bölümü. küçüklerin evliliği bölümü kısmı. s. 6/162. Ömer kısmı. Siyeri A'lam. Mihran Askalani kısmında. 8/463. kimilerine g ö r e de yüz bin dirhem mehir ücreti v e r m i ş . cilt. 7/64. el-Kamil.lbni-1 Cevzi.Zehebi. no: 3190. 15/527. no: 12233. Hz. f. i. Kütüb-i sitte.Kimi rivayetlere g ö r e Ö m e r kırk biin. Yine İslam otoriterlerinden San'ani bu konuda farklı ve bir o kadar da ilginç bir belirlemede bu­ lunuyor. e. no: 37586-88: Ümmü Gülsüm kısmında. El-Vafi bi'l Vefeyat. şöyle diyor: Eğer derlerse ki. j . İbrahim b. El-Muntazam fi'l Tarih. 315 Şu dikkatimi çekti: O kadar ağır bir konu olmasına kar­ şı bir İslam düşünürü kalkıp da buna itiraz etmemiş. g. Kenz. M e s e ­ la İbni Kesir o kadar kaynak yazmış (Kur'an tefsiri. 3/319. Sünen. Hz. n.Muhibbüddin Taber. 24/272. 288 ve devamı. no: 13162. h. Ümmü Gülsüm kısmında. yılı olayları kısmında. k. Kadın bölümü. 3/423. Fatma dışında Muhammed'in kızları da onun değildir. Ebu315 a. I. a) Zahair'ül Ukba. N o : 7578. 6/126.Şevkani. cilt 4/237. d. ta­ rih gibi) bu konu hakkında şunu diyor: Ümmü Gülsüm. Tarih-i Bağdat. 2/450. m. kıza 40 bin dirhem me­ hir ücretini verdi diyor. Hayat-i Sahaba.Bağdadi. Tabakat. Muhammed ve Fatma ile Ali'nin kızı olduğu için halife Ö m e r muazzam bir düğün yaptı. 3/500. cilt. İbni Teymiyye'nin savunması ilginç: Bazıları.İbni Abdi'l Berr. Siyer. tabii ki o halifelik hakkında konuşuyor.İbni Hacer Askalani. no: 10351-354. o. halifeliği Ali'den almakla Ebubekir ve Ö m e r kâfir olmuşlar. İbrahim Canan. b) Taberi. Riyaz u Nadre.Beyhaki. Ümmü Gülsüm md.İbn'il Esir. Neyl'ül Evtar. Hicri 17. 2/80.Safedi. b.Ahmet Meylani ter. Ali de kızı Üm­ mü Gülsüm'ü bir kâfire ( Ö m e r ' e ) verdiği için o da bir o ka­ dar kâfirdir. ben de derim kî. Isabe. c.İbni Sad. Üsd'ül Gabe. Istiab. .Hindi.Musannaf. no: 4204.Prof.

eğer Ö m e r kâfirse niye Ali kızını bir dinsize verdi şeklindedir. Ebi Talib'adlı eser gibi.İbni Kesir. Zaten kimi kay­ naklarda. Demek ki o za­ man ya kız çocuklarına böyle bakıldığı.562. 317 EbuMuaz ismail. Hattab min Ümmi Gülsüm bin­ ti Ali b. b-San'ani (h. Ö m e r Hz. d e ğ e r verilmediği için Hz. 3 1 7 Şu da birçok tarihçi tarafından ortak olarak anlatılıyor.ibni Teymiyye (h.0) 'Bidaye-Nihaye'. Zaten Ömer'in fazla da zamanı 316 a. c. 4/493. Muhammed'in evlatları kıs­ mında. İslam'da ilk gasp edilen kız çocuk budur şeklin­ de net ifadeler de vardır. Ömer'in bu kızla evliliğini bir gasp olayı olarak değerlendi­ renler de var. 'Minhac'ü-s'Sünne'. İbni Teymiyye'nin de farklı bir niyetle değindiği gibi. 'Kitab'ü Zevac-i Ömer b. ..'EI-Ensab'. (h. Çünkü söz konusu bir kadın. kimse bunu sormuyor.728.bekir ve Ö m e r halifeliği zorla ele geçirmişlerdir. O yüzden bu konuya fazla ta­ kılmıyorlar. 3 1 6 Yani. 1/207. hem de hemen düğün yapıldı şeklin­ de açıklama yapıyorlar. Hz.774. Savunma da yapmıyorlar di­ ğer konular kadar. ya da direnmiş ancak Ömer'le başedemeyince/ vermek zorunda kalmıştır. c. Ali de direnmemiş.ö). Ömer'in kızı zorla aldığı bir gerçektir. Dolayısıyla Kur'an mantalitesine g ö r e zaten kadın kısmı emtiadır. tabii ki bunun tasvip edilecek bir tarafı yok. bunlara inanılmaz şeklin­ de bir savunma y a p ı y o r .. Özellikle Şia kesimi buna veryansın ediyor. çünkü belirti­ ler o r t a d a . bu yalandır.ö). Burada yine kızcağızı düşünen yok: Niye bu yaşta. Ömer neden bu küçük yaştaki çocuğu aldı şeklinde bir tartışma değil de. Ali'nin kızını gasp etmiştir diyorlar. Bunları söyleyenler hep dine iftira edenlerdir. 5/331. hem de zevkle: H e m kız ergenlik çağına gelmemişti. er­ kek için vardır ve normaldir. ço­ cuktu diye yazıyorlar. suçu neydi.

4. 3 1 8 Hz.B. 4/237. Abdullah Ümmü'l Benin binti üzam'dan. Fatma hayatta olduğu sürece Ali tek evliydi. Ali'nin 32 çocuğunun isimlerini ve annelerini yazıyor. Osman. . yılı olayları kısmında. Ali her ne kadar mecburi olarak onay vermişse de. Küçük bir örnek vereyim. h.B. Yine İbni'l Cevzi Sıfat-i Safve adlı yapıtında (c. A m a Muhammed ve Fatma'nın ölümlerinden sonra o da rekor düzeyde çok evlilikten geri kalmamıştır. Fatma'dan.yoktu.Yahya ve Avn adlarında iki erkek çocuk Esma binti Amis'ten. 9. annelerinin isimleriyle birlikte yazıyor ve daha nicelleri. aynı zamanda bu konuda kendisinin de sicili pek temiz de­ ğildir. el-Envar adlı kitabında Hz. Muhibbüddin Taberi gerek Riyad'ü Nadre ve gerekse Zahair'ül Ukba adlı eserlerinde 32 çocuğun isimlerini veriyor. 2. Ali'nin çocukları: 1.B. 8. 1/309) 33 çocuğun isimlerini. Havle binti Ca'fer'den. Ca'fer. Ümmü Gülsüm ve Muhsin Hz. kızla 6 yıl yaşıyor ve öldürülüyor. Başka kadınla evlenmek için girişimde bulunduysa da M u ­ hammed buna engel olmuştu. Zeynep. 6. Muntazam.Ubeydullah. Rukiyye Seh'ba'dan. Yine Ya'meri 29 çocuk diyor. 5. Demek ki kız çocukları üzerlerinde insan organları tam belli oldu mu he­ men evlendirilirdi. Bilindi­ ği gibi Hz. Muhammed Ümmü Veled'den. Remle ve Ümmü'l Hasan Ümmü Sait'ten. 3 1 9 318 ibni'l Cevzi.Muhammed Hanefi. Anlaşılan. 319 Hz. Ömer. 3.K. İsmail Ebü'l Kasım. Muhammed Ümame binti Ebü'l As'tan. Abbas.Hasan.O. 17. Ebubekir Leyla binti Mesut'tan. Bu süre zarfında bir de bu çocuğun kucağına iki çocuk bırakıyor ve bu evli­ liğin adı da Muhammed'i çok sevmek o l u y o r . Hüseyin. 7. o dö­ nem için çok eşlilik ve hele aşırı d e r e c e d e ufak olan kızları almak yaygın ve hatta kültürün bir parçası. Çünkü bakıyoruz aynı şeyleri o da yapmıştır.

Ümmü Gülsüm'ü Ö m e r ' e gönderirken.7/126. K. İbrahim b. Hz. bunı da belirteyim. çok memnun oldum" şeklinde üç se­ fer bu cümlesini tekrarlar. Ömer çok memnun kalır ve kız ondan ayrılın­ ca da. çok memnun oldum. Emame. Topam 34 çocuk çıkıyor ortaya. Ümmü Gülsüm. çok memnun oldum. Ümmü Hiram. Cemale. . Bağdadi'nin tarihine yazdığı kızın bir cümle­ siyle bitirmek istiyorum. 320 Bağdadi (ö.463. Ben bu trajik. Tarih'ül Hamiş.h). Mihran Askalani kısmında. Örneğin. K. insanın asabını bozan konularla ilgilene ilgilene iyi bir feminist oldum desem mübalağa olmaz! 10. Tarih-i Bağdat. Ümmü Ca'fer. işte bunların Farklı farklı anneleri var diye geçiyor islami kaynaklarda. Ali. no.Konuyu. Tabii ki Muhsin baskında dü­ şürülmüştü. Nefise. "Babana sayle Allah razı olsun. 3190. 2/283 ve Sıfati Safve 1 /309. Zeynep. Fat­ ma. Ümmü Seleme ve bir kızdan daha söz edilir.Ümmü Hani Meymune. 3 2 0 İşte halk nezdinde bilinen Ömer'le bilinmeyen Ö m e r arasındaki fark budur. Remle. Hafce. c.

M U H A M M E D ' İ N Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? Söz Fatma-Ali ve kızları Ümmü Gülsüm'den açılmışken. ancak önemli gördü­ ğ ü m ve gözlerden hep uzak tutulan bir konuya açıklık g e - . bunu okurla paylaşmak istedim. Sebebi şu: İslami kesim bu basit konuda bile işi ne kadar farklı bo­ yutlara çekmiş. niye bu kitapta bu konu işleniyor. Yani bu basit örnekten ibret almak için bunu da buraya aldım. ancak o kadar da değil.YEDİNCİ B Ö L Ü M HZ. faydalı olacağı kanısındayım. Muhammed'in erkek ve kızlarının isimlerini bülbül gibi an­ latır. Yediden yetmişe hangi Müslüman bu konuda konuşsa Hz. Bu başlığa bakılınca ilk etapta basit görülebilir. Bunlarda da bir o kadar bilinmeyenler vardır. Nedense bu konu bile İslam tarihçileri tara­ fından çarpıtılmış ve gerçek dışı bir şekilde bilgi verilmiştir. Muhammed ve diğer suikastlarla bu olayın ne ilgi­ si var. Nasıl mı? Bu başlık altında anlatacağım. Hz. ama ne yazık ki bu isimler Muhammed'in çocukları değildir. en az bunlar kadar zorluk çeken ve güya Muhammed'in ço­ cukları sayılan diğerleri hakkında da bazı bilgiler vermek is­ terim. A y ­ rıca önemli bilgiler de var. denilebilir. aslında önemli konularda ne kadar gerçek dışı şeylerin yazıldığının bir göstergesi ve kanıtıdır. Bilinsin ki İslam tarihinde bu çok önemsiz konuda yapı­ lan çarpıtmalar. Burada Muhammed'in kız çocukları hakkında her y ö ­ nüyle bilgi v e r m e y e çalışmıyorum.

Bunlardan Tayyip ile Mütayyip ikiz. bir de Muhammed'in.Muhammed 25 yaşında iken. Bu anlattıklarımdan şimdilik bir şey anlaşılmayabilir. Mütahhir adlarında 7 erkek çocuk. Her nedense bugüne kadar bir İslam düşünürü konuya ilişkin var olan bu çok açık çelişkiler hak­ kında bir yorum yapmamıştır. Rukiye. an­ cak Fatma babasından sonra birkaç ay daha yaşar. ancak kimi İs­ lam tarihçilerine göre Hatice ile Muhammed'den sekiz ço­ cuk dünyaya gelmiş.. ancak az önce de belirttiğim gibi Fatma ondan sonıa birkaç ay daha yaşamıştır.Atik b. Abdullah. O yüzden fazla uzatmadan konu nedir. İslami kaynaklarda yaygın olan görüş şu. Marya adın­ daki cariyesinden ibrahim isminde bir erkek çocuğu olur ve yaklaşık 16 aylık iken o da vefat eder. Aiz Mahzumi ile) evlenip sonra dul kalan 40 yaşlarındaki Hatice ile evlenir. İslam kültüründe meşhur olan şu: İslam lideri Muhammed'in ilk eşi Hatice'den Zeynep. Zaten tüm çocukları da ondan ö n c e ölmüş. hatta 11 diyenler de var ve şöyle sıralarlar: Kasım. 2. Abid/ya da Atik b.tirmeye çalışıyorum. kimilerine g ö r e dokuz çocuk. Abdülmenaf. Rukiye. İlk önce konuya ilişkin bir durum tespiti yapmam lazım. ayrıca Tahir ile Mütahhir'in de ikiz olarak dünyaya geldiklerini. ne değildir hemen an­ latmaya g e ç e y i m . Bilindiği gibi. Tahir. Fatma ve Ümmü Gülsüm ad­ larında da dört kıt çocuk (hepsi Muhammed-Hatice'den). Ümmü Gülsüm ve Fatma adlarında dört kız. Muhammed-Hatice çiftinden de yukarıda isimleri sunulan çocuklar dünyaya gelir.Ebu Hale Temi­ mi (Hind). yani daha önce . Tayyip Mütayyip. Kasım ve Ab­ dullah adlarında da iki erkek çocuk dünyaya gelir. Bu kızla­ rın üçü ile iki oğlan Muhammed'den önce vefat eder. İslami kaynaklarda yaygın olan bilgi bu. Z e y r e p . daha önce de iki erkekle ( I .

İbni Kesir Bidaye-Nihaye'de Zübeyir b. Heysemi bir rivayetinde. Z e y n e p dışında diğer­ leri Muhammed. ancak bazı ünlü İs­ lam düşünürleri farklı y ö n d e bilgi vermişler. Bidaye-Nihaye. "Seni kıskanan ancak ken­ disi kısırdır" diyor ve bundan sonra artık diğer çocuklar 321 a-Tarih ul Hamiş. 3 2 1 Bu çocukların doğumlarıyla ilgili İslami eserlerde farklı bilgiler var. Ümmü Gülsüm bunların hepsi İslamiyet'ten sonra doğmuşlardır diye yazıyor.g e n ç iken evlendiği o iki eşten pek çocuk sahibi olamayan bir Hatice. Zeynep. Bu yüzden Kevser suresinin son ayeti iniyor İd. İbni Abbas'tan aktara­ rak şunu diyor.. Fatma ve Rukiye'nin pey­ gamberlikten sonra doğduklarını ifade ediyor.. Tarih'ü Medinet'ü Dımaşk. Rukiye-Osman evliliği İslam'dan önce olmuştur diyor. Bekiri bu konuda çok net konuşuyor. 'Kısır adam' lakabını takıyorlar. Rukiye. c. Muhammed'in kızlarının pey­ gamberlikten önce doğmuş olmalarıdır-. bunu kısaca belirteyim. Muhammed'in çocuğu ölünce kimileri ken­ disine. Abdullah. 1/272-275.İbni Asakir. Yine A. b. Kasım. Kaynaklarda genel kanı. Menaf dışında hepsi­ nin de Muhammed peygamber olduktan sonra dünyaya geldiklerini aktarıyor. Fatma. Abdullah. Menaf dışında hepsinin peygamberlikten sonra doğduğuna ilişkin Makdisi'nin de rivayetleri var: Kasım. Yine meşhur tarihçi İbni Asakir.İbni Kesir. kırkından sonra Muhammed'le evlenince maşaallah iki kez çift doğurur. kimi rivayetlere g ö r e Muhammed-Hatice'den 12 çocuk doğduğunu bunlardan A. Ümmü Gülsüm. peygamber olduktan sonra dünyaya gel­ mişler diyor. . Onlardan bir ö z e t vermek istiyorum. Bekâr'dan alıntı yapa­ rak. D. 3/132. 5/330. Yine Kastalani.

Dr. .doğmaya başlıyorlar diye bir hadis aktarıyor. henüz Muhammed peygamber olmadan. c) Tarih-i Hamiş. Muhammed kırk yaşını. Rıza Savaş bunu kaynağında anlatırken şöyle der: İslam'dan önce bazı aile­ lerde. anneler kız çocuklarını evlendirirdi. 9/217. Prof. 5/329. 1 /272 ve sonrası. Evlad-i Nebi kısmında. teyzesinin oğlu Ebü-1 As/Lakit ile evlenir. e) Heysemi. peki bu kızcağız peygamber322 a) Makdisi. d) İbni Kesir. gerçekten bü­ yük y a l a n . Bu evlilik. a) Z e y n e p Muhammed'in kızlarından Z e y n e p . Zevaid. 1/39. ancak bunlar arasında bu kızların İslamiyet'ten sonra doğdukları görüşü de var. 2/26364. tabii ki bu ya­ zarlar farklı rivayetler de yazmışlar-. m e n o p o z bir yana. 3 2 2 Bu farklı görüşü belirttikten sonra şimdi de bu kızlar hakkındaki bilginin detaylarına g e ç e y i m . kırk yaşında da peygamber olduğuna g ö r e . Muhammed henüz pey­ gamber olmadan gerçekleşir.. merak konusu! Çünkü bu görüşe g ö r e hepsi Hatice'nin 55'inden sonra doğmuşlar. Bidaye-Nihaye. Mevahib. Hatice'nin kendi kızı Zeynep'i kız kardeşinin oğlu Ebu'l As ile evlendirmesi ve Muhammed'in buna ses çıkarmaması örnek gösterilebilir diyor. Muhammed'in çocukları bölümünde. el-Bed'ü ve Tarih. Hatice de elli beş yaşını geçtikten sonra ancak bu çocuklar d o ğ m a y a başlamışlar. no: 15244. Hele tü­ münü de bir seferde doğurmadığına g ö r e . f) İbni Asakir.. M. b) Kastalani. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Mesela. bir kere kalan ömür (7 yıl) bu çocukları doğurmaya nasıl yetmiş. Hatice 55'te başlamışsa. 4/139 ve 5/16. A m a aynı Rıza Savaş gibi ilahiyat akademisyenleri şunu görmüyorlar: M a d e m M u h a m m e d 25 yaşında evlen­ di ve ondan sonra bu kız dünyaya geldi. İşte bu görüşe g ö r e şu demek oluyor ki.

İs­ lam'dan önce de e v l e n m i ş . 35. Zeynep. b. Hz. Zeynep kısmında. Burada Taberi tarihinden alıntı yapar. 3 2 3 Daha önemlisi. Yine konuya ilişkin Diyanet işleri başkanlığınca terceme edilen Tecrid-i Sarih'te şu var: Henüz M u h a m m e d ' e pey­ gamberlik g e l m e d e n Hatice bir gün Zeynep'i kendi kızkardeşinin oğluna teklif eder. c. Rukiye no: 3343 ve Ümmü Gülsüm no: 4201. Dr. 33 yaşında iken Rukiye. Demek ki Muhammed peygamber olduğu sıra­ da kadın 9 yaşlarında ve sayısız kitaplarda geçiyor ki. 8 yıl da M e d i n e ' d e yapınca bu ka­ dın ölüyor. b. "Zeynep peygamberlikten çok az bir sü­ re önce doğmuş.İstiab. no: 313 ve 625.Diyanet. 3 2 4 323 a. bundan sonra Ümmü Gülsüm ve yine Muhammed 35 yaşında iken Fatma dün­ yaya gelmiştir şeklinde çok net açıklamalar var. Muhammed 30 yaşında iken Zeynep.likten önce evlenirken kaç yaşlarındaydı diye hiç sorgulamıyorlar! Maalesef hiçbir İslam mütefekkiri bu çelişkilere değinmemiştir. Zeynep'in hicri sekizinci yılında vefat ederken 30 yaşında olduğunu yaz­ mış. . 324 a. no: 3360. yalnız yaşı konusunda bir açık­ lık y o k . Mesela. ya da yorum yapmaktan kaçınmak.Prof. Hatta İbni Hacer Askalani. ya evlenen bir kadında yaşın küçük olmasına bakmayıp bunu normal karşılamak. ancak bu sürenin 10 yıl önce olduğu­ nu söyleyenler de vardır" diyor. Burda da diğer kaynaklarda olduğu gibi kızın evlendiği ta­ rih. Muhammed 13 yıl M e k k e ' d e peygamberlik yapmış. tabii ki bu durumda. birçok İslami kaynakta. Zehebi. Rıza Savaş.Dulabi tarafından el-Zürrüyyet'üI Tahire adlı yapıtında da geçiyor. Bunun da nedeni. Muhammed de buna ses çıkar­ maz/onay verir ve bunlar evlenir şeklinde bir bilgi veriliyor. Muhammed devrinde Kadın. Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesi. bunların d o ğ u m tarihleri bile yazılmış. 1/5. peygamberlikten önce. S.Üsd'ül Gabe.

Siyer-I A'lam.Nihayet'ül Ereb. Muhammed 30 ya­ şında iken Zeynep doğmuş rivayetini alır. Hatta tarihçi-müfessir Taberi ve İbni Hacer Askalani. Mekke'nin ileri gelenlerin­ den. Burada İbni Ishak'ın da. Zeynep md. Çünkü hem maddi. "Sen de git kızımı gönder" der ve adam da buna söz verir. sa­ na istediğin kızı getiririz.Askalani. "Zeynep'i boşa. Zeynep'in eşi müşrikler safında yer alır ve sonuçta Müslümanlara esir düşer. Diyanet tercemesi. no: 313 hadisin açıklama kısmında. Zeynep'in eşi. f. seviyorlardı birbirlerini" diyor lar. Esir alınanlar arasında onun sütkarde- c. hem de ma­ nevi olarak önemli birisin. isabe. 1/273-75. Ay­ rıca tabakat kitaplarında sıkça işlenir. Zeynep-Ebü'i As ikilisinin evliliği M e k k e ' d e yine de­ vam ediyordu. gere­ 326 keni yaparım d e r . N o : 11354. .Taberi Tarih-i. e.Muhammed peygamber olup M e d i n e ' y e geçtiği za­ man. O yüzden etrafındaki insanlar ona. 18/212. Z e y n e p onun esaret haberini alınca Hatice'nin.325 Burada aşırı sevgilerine somut bir örnek vereyim: Hicri ikinci yılında meydana gelen Bedir savaşında. "Peygambere rağmen bunlar birbir­ lerinden ayrılmadılar.Askalani. Muhammed bunu duyun­ ca kocasını karşılıksız olarak bırakır ve güya ona. 1/334 ve sonrası. Dolayısıyla birçok kız seni ister" diyorlar. d. N o : 11354. eşini serbest bıraksınlar. Zeynep md.Tarih-ul Hamiş. 2/468 Bedir harbi kısmında. isabe. 325 a. 326 Tecrid-i Sarih. b. Muhammed böyle bir torpili başka bir savaşta sütkar­ deşi için de yapmış. güvenilir bir kişi. maddi bakımdan zengin ve tüccar­ dı. Buna rağmen adam onlara olumsuz yanıt veriyor ve evlilikleri devam ediyor. evli­ lik esnasında kendisine hediye olarak verdiği gerdanlığını çıkarıp M u h a m m e d ' e ve Müslümanlara fidye olarak gön­ derir ki.Zehebi.

Sire. e. N o : 1 1217. ancak burada ayrılık nedeni farklı olunca zorlarına gitti. Tarih-i Hamiş. no: 3360. Çünkü az önce de belirttiğim gi­ bi. herkesin gözünün önünde yola çık­ ması. Ancak Zeynep'in bu şekilde. Muhammed'in kızı Z e y n e p ' l e eşi birbirlerinden ayrılmak zorunda kalırlar. 1/59-65. 21 ve soırası. Kadın henüz hayatta iken yaklaşık 170 kişilik bir Müslü­ man grubu onun eski eşinin de içinde bulunduğu bir Mekkeli ticaret kafilesinin yolunu kesti. bir g e c e gizlice eşine sığındı.İbni Hişam. Eski eşinden hamileydi ve çocuğunu da düşürmüştü. Esved adında bir kişi ona baskın düzenledi ve yere düşen kadının kaburgası kırıldı. Zeynep kısmı. Normalde Ebü-1 As'a. 5/330. M e k k e ' y e gelince Zeynep'i birileri­ ne teslim edip gönderir. f. O yüzden Z e y n e p yola çıkınca. 1/274. Hebbar b.Mas'ab Zübeyri.Tarih-ul Hamiş. g. Bu olay onun vefatına ne­ 327 den olmuştur. eşinin M u h a m m e d ' e esir düşmesi sonucu yapılan pazarlıklar yüzünden gitmesi ve giderken de gündüz. adam esaretten kurtulunca Zeybep'i M e d i n e ' y e g ö n ­ d e r m e y e söz vermişti. 327 a. Bidaye-Nihaye. c. Zürrüyyet-i Tahire.bekıri.D. 2/293 ve sonrası. hem de namusumuzu bizden alacak diye düşünerek Zey­ nep'in gitmesini istememişlerdir. d.Askalani. Z e y n e p aldığı darbeler ve kan kaybı sonucu gitgide ağırlaştı. esirlerimizden fidye aldı. Böylece Z e y n e p babasının yanına M e d i n e ' y e gitmek için yola koyulur. .Dulabi. Eşi Icurtulmayı başardı ve kaçıp M e d i n e ' y e gitti.Belazuri Ensab'ül Eşraf.İstiab.Neseb'ü Kureyşin. 1/274. 2/23 ve devamında. Bedir kısrrında.İbni Kesir. s. onları affetmiş! İşte bu olaydan sonra Hz. I. İsabe Zeynep md. h. tabii ki Mekke müşriklerinin zoruna gitmiştir: Hani hem savaşta bizi mağlup etti.şi bir kadın da bulununca. b. "Eşini boşa" diyorlardı.

bunun üzerinde durmamıştır. Ali ile e v l e n d i . onun Mirac'e çıkmasıyla farz kılındı. Şu hatırlatmayı yapmakta yarar var: Namaz. ona kimse dokunmasın de­ di. 328 a.bekiri. Fatma'nın vefatından sonra Hz.Mas'ab Zübeyri. Muhammed buru duyunca sevindi. £n başta Diyanet'in terceme ettiği Tec­ rid-i Sarih no: 313'te şu var: Muhammed namaz kılarken bu kız öylesine küçüktü ki. Fatma da hicri 11. henüz Mu­ hammed M e d i n e ' y e hicret etmeden yaklaşık birbuçuk yıl önce. Küçük bir ipu­ cu verip g e ç e y i m .İsabe. Ayrıca bu açıklama en başta Buhari ve Müslim olrnak üzere diğer hadis kaynaklarında 329 geçmektedir. 42. <endisine sığındığını ve onu affettiğini halka ilan etti. Ancak şu var ki. Mesacid. Edeb 18. es­ ki eşinin geldiğini. Ümame ile Hz. 3 2 8 Bu kızcağız da Hz. an­ cak kız büyüdü ve reyzesi Hz. yılı vefat ettiğine g ö r e . 165. no: 4086. imame ve Sehiv kısımlannda. no: 11354. Ali arasında yaş farkı çoktu. 329 a. Nsseb'ü Kureyşin.İsabe. Muhammed'e bile danışmadan yüksek sesle. t>ab. 7/258 v e d v .Zeynep. c. 158 ve 219.D. 1/273. b. Nesai. Oğlan küçük yaşta vefat etti. d. bab. bab. bazen namaz kılarken Muhammed'in sırtına tırmanırdı. Ali ile evlenirken kaç yaşlarındaydı. Ebudavud. Tarih-i Hamiş. . s.Tabakat.Buhari. Zeynep kısmında. Namaz. Mesacid. no: 11354. güya Zeynep'in eşi de artık o andan itibaren Müslüman olmuştu ve M e d i ­ ne'de yaşamlarını sürdürdüler. Ben de de­ taylı olarak üzerinde durmayacağım. kızcağızın hangi yaşta evlendi­ ği tahmin edilebilir. Haberiniz olsun. yaşı evlilik için uygun muydu diye kim­ se düşünmemiş. Bu ikiliden Ümanne adında bir kız. b. Müslim. Ali adında da bir er­ kek çocuk dünyaya geldi.

ta ki Ebu Leheb hakkında Kur'an'daki Tebbet su­ resi oluşuncaya kadar. Yani iki kardeş bacanak olur. O. ben ölsem bile artık size ev­ lilik yok demiştir! 3 3 ' b) Rukiye ve Ümmü Gülsüm Muhammed'in kızlarından Rukiye. Ümame md. ne de kazandığı (2). O n a ne malı fayda verdi. Ebu Leheb'in o ğ ­ lu 'Utbe' ile evlendirilir. 331 Ahzab. "Muhammed'in kızlarını boşayın" derler. no: 313. Daha sonra Hz. Kızlarından Ümmü Gülsüm de peygamberlikten önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilir. babası henüz peygam­ ber olmadan (yani 40 yaşın altında iken).cilt 2/453. iniş sıralamasında Kur'an'ın 114 suresi içinde altıncı sırada. Muhammed peygamber olunca yine bu evlilik de­ vam eder. 330 Tecrid-i Sarih. ö v e 53. . bu açıklama Diyanet'in tercemesinden ve tabii ki aynı zamanda diğer birçok İslami kaynaktan. 10954. Yani peygamber­ liğin hemen ilk yıllarında oluşan bir sure. isabe. Bu surenin anlamı şu: "Ebû Le­ heb'in elleri kurusun. İşte bu sure inince. Ebu Leheb ve hanımı Ümmü Cemil kendi oğullarına. "Korkarım ki ben ölünce Ebu Süfyan oğlu Muaviye sa­ na talip çıksın! Bu durumda beni dinlersen Nevfel oğlu Mugire ile evlen" dedi. bir alevli ateşe gi­ recektir (3). no: 11354 . Boynunda bükülmüş hurma liflerinden bir ip olduğu halde sırtında odun taşıyarak karısı da o ate­ şe girecektir. Zaten kurudu (1). Demek ki kocanın kendi ölümünden sonra ha­ nımına eş bulması onlara g ö r e normal bir ö n e r i y m i ş ! 3 3 0 Muhammed ise hanımlarına. Ali öldürülünce kadın Mugire ile evlendi. Yaygın olan ka­ naat.Ali ile evlendikten sonra zaman içinde bir gün Ali ona.Zeynep md. Evet. (4-5) Bu Tebbet suresi.

El-Zürrüyet'ül tahire. b. Burada İbni Hıcer. "Rukiye peygamberlikten önce Ebu Leheb'in oğluyla evlendirilir. ta ki kocası ölene kadar.D. artık Ebu Leheb ve eşi Ümmü Cemil'in canına tak eder/dayanmazlaı oğullarına. f. Daha sonra da Osman'la evlendiilir. Ensab. ve 11318 Rukiye md. î/23 v d . tokı Zeynep'le eşininki gibi.Tekrar ediyorum. Ancak bu kızların Ebu Leheb'in 332 a.bekiri. diyorlar. e. bu sure ininceye kadar. başka bir şey olmalı.ukiye Utbe ile evlendirildikten sonra bu evlilik devam ede". 1/273.Belazuri.l/56vd. c. Hatta farklı rivayet­ ler de var Rukiyenin Ebu Leheb'in oğluyla evliliği konu­ sunda. bu yüzden Rukiye ileÜmmü Gülsüm'ü boşarlar. 2/4*8.Taberi Traih. İslamiyet gelince ayrılırlar ve bu kez de Osmanla evlendirilir" diyor. Dulabi gibi bazı si­ yer/tarih yazarları Osman. "Eban bin Sait bir As'm kızını bana getirirseniz ben kabul ederim" yanıtını verir. O da şu: l. Sonuçta onlar da şartını kabul eder­ ler ve zaten anne-babanın da bu konuda teklifleri vardı. Kimi rivayetlere g ö r e Osman bu ka­ 332 dını d ö v e r ve burdan dolayı o g e n ç yaşta vefat e d e r . Muham­ med'in kızlarıyla Ebu Leheb'in oğulları arasındaki evlilik d e v a m etmiştir. Ayrıcf Mekkeliler de Ebu Leheb'in bir oğluna. 7. Ancak bu su­ re inince. g-Tarih'ü Ehli'l Beyi s. "Muhammed'in lızını boşa" diye teklifte bulununca o. "Bu adamın kızlarını boşayın" derler. cilt.İbni Hacer. Bu durumda bu kızların Ebu Lehel'in çocuklarıyla evlenmeleri ancak hayal olur veya bunlar Osman'dan önce Ebu Leheb'in çocukla­ rıyla evlenmişse.Dulabi. Rukiye ile evlenince Muham­ med henüz peygunber değildi. Tarihü flamis. ro: 4087-4088. lsabe. s. d. Burada ilginç )ir durum daha var. o zaman bunların ayrılma nedeni din de­ ğil.Tabakat.no: 1 1354. 92 .

zaten ben de bu anormal durumları tespit etmeseydim.çocuklarıyla evlilikleri konusunda İslami kaynaklarda he­ men hemen fikirbirliği var ve Tebbet suresinin onların bo­ şanmalarına neden olduğu görüşü yaygın. Her iki seferde de halife Osman'la eşi ve aynı zamanda Muham­ med'in kızı diye iddia edilen Rukiye de vardı. 1/406. 162 . Muhammed daha M e k k e ' d e iken Müslümanlar bir-iki kez Habeşistan'a hicret eder. İşte bu 5-6 yıllık ömürle nasıl iki kez evlen­ mişlerdir. Bu kadın ha­ mileydi ve yolda g e m i y l e giderken çocuk düşürmüştür v e ­ ya çocuğu doğurduktan sonra bir horoz çocuğun g ö z ü n e 333 a-Dulabi. Çünkü bunlara g ö ­ re eğer Ebu Leheb'in çocuklarıyla olan evliliklerini de kabul edip İslam'dan önce gerçekleştiği görüşü benimseniyorsa. o zaman bu kızların İslam'dan önce iki kez evlendikleri söz konusu ve d o ğ u m tarihleri de belli: Rukiye. insan ne yapacağına. Dulabi gibileri ya bu kızların Ebu Leheb'in ço­ cuklarıyla evliliklerini inkâr etmeli -ki bu inkâr edilemezveya başka neden göstermeleri gerek. Zehair-ül Ukba. nasıl doğruyu bulacağına şaşıyor. b-Tarih-i Hamiş. diğeri de 46 yaşlarında iken. peygamberlik­ ten 7 yıl önce dünyaya gelmiş. İşte görüldüğü gibi öyle kötü-beceriksiz bir tarih hazırlamışlar ki. Ayrıca Moğultay'm da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. bu imkânsız bir şey. D. Birincisi Muhammed 45 ya­ şında iken gerçekleşir. Bekiri. Ki bu durumda artık peygamberlik vardı. c-Muhibbüddin Taberi. Ümmü Gülsüm de ondan sonra doğmuş. no: 63 Rukiye kısmında. O yüzden Osman'ın da peygam­ berlikten önce bununla evlendiği fikri. el-Zürrüyet'l Tahire. böyle bir kitap yaz­ mam söz konusu olmazdı. dengeleri altüst eder. 3 3 3 Görüldüğü gibi konu çelişkilerle dolu. 1/72.

El-Makdisî' (c355)el-Bed u ve'l-Tarih. Osman'a da ikinci bir kızımı (Ümmü Gülsüm'ü) v e r e c e ğ i m dedi ve bu şekilde anlaştı­ lar: Hafsa Muhaınmed'e.Tehzib'ü Taribi Dımaşk. no: 11181 Rukiye md. Zübeyir b. 1 /298. Rukiye. Bu evlilik Medine'ce. Muhammed'den mektup alınca -Siz de M e d i n e ' y e gelin diye.Üsd.MuhibbüddinTaberi. 3 3 4 Rukiye'nin öümü üzerine Osman dul kaldı. 5/17. bu kez ha­ life Ö m e r kendi kızı Hafsa'yı ona teklif etti. onun ölümünden son­ ra bu ikinci evlilk gerçekleşti. Yalnız buradı bilinmeyen bir şey var: Fatma. Zehairü'l Ukba. g. Bunu az önce de belirttim. Rukiye ve Zeynep'in ne zıman.vurmuş. Fatma'lar da Hz.t ul Ereb. h. b.. c. Rukiye nd. Fatma. Hişam kızı Fatma. Abdülmuttalib kızı Fatma ve Muhanmed'in amcası Hamza'nın kızı Fatma'dır. 334 a. Ali. f-Nüveyri.İbni Abdil Be. ancak Osman cesaret edemeci. Esed b. Çünkü Muhammed'in de Hafsa'ya talip olduğunu öğrenmişti. ama Ümmü Gülsüm'le ilgili bu konuda herhangi bir bilgiye rastlamadım: Acaba ne zaman ve kimle M e d i n e ' y e gitmiş? Yalnız şöyle bir bilgi var. 3/127. e. yanına Fat­ ma'ları ve Ümrrü Eymen adındaki kadınla Ebu Vakıd Leysi adında bir erkeği alıp yola çıkar.Nihay. 18/212. daha sonra Medine'ye geçti ve hicretin ikinci yılında orada vefat etti.. anctk bu da muğlâk: Hz. Ümmü Gülsüm de Osman'a. Rukiye md.o. Isats. Kimi kaynaklarda Osman'ın onu dövmesi sonucu v e ­ fat ettiği iddia ediliyor. nasıl Mekke'den M e d i n e ' y e hicret ettikleri İslami caynaklarda anlatılıyor. Istiab. Çün­ kü o tarihe kadar Rukiye yaşıyordu. d. . gözünü çıkarmış ve çocuk ölmüştür.ibni Asakir.Askalani. N o : 3343. Muhammed haberi duyunca çözü­ mü buldu: Hafsi benim olsun. Bedir harbinden sonra gerçekleşti. Ta-ih'ü Medinetüi Dımaşk. 163.

Demek istediğim. bu sefer şuna benzer açıklamalar yapar: Üçüncü bir kızım olsaydı onu da Allah'ın vahyiyle Osman'a verirdim. 1/394. b. Üsd. Bidaye-Nihaye: 5/530. d.Dulabi.Heysemi. İlkin Rukiye'yl Osman'a verirken şunu söylüyor: Cebra­ il bana Allah'tan vahiy getirdi ki Allah demiş kızını Os­ man'a ver. ta ki hepsi bitene kadar.Ayrıca Müslümanlardan fakir-fukara. Bunlardan birkaçını suna­ yım. f. burada Ümmü Gülsüm için biraz şüphe var: Acaba o da bunlarla mı gitmiş diye. 17/184 ve 22/436. burada da ben Allah'tan aldığım va­ hiyle kızımı Osman'a veriyorum der. 3 3 5 Muhammed bu kızları Osman'la evlendirirken de çok enteresan açıklamalar yapmıştır. Osman kısmı. 1/88 c. ama bu kızcağız yok. o yüzden açıklama yapmak zorunda kaldım.İbni Esir. yalnız konuyu karıştırınca herkesin nasıl hicret ettiğini gördüm.Hindi. N e y s e bu o ka­ dar önemli değil. 6/ 176 . Mecme-ü Zevaid. on kızım olsaydı hepsini Osman'a v e ­ rirdim: Biri öldü mü diğerine başlardım-.Taberani Mucem-i Kebir. s. .İbni Kesir.İbni Asakir. e. Daha sonra Rukiye ölünce bu kez aynı vahiy olayını ikinci kızı Ümmü Gülsüm için kullanır. Bu kadın hicre­ tin dokuzuncu yılında M e d i n e ' d e vefat etmiştir. 336 a. kırk kızım olsaydı hepsini Os­ man'a verirdim.no: 36199-36208 ve 36246. el-Zürriyyetü'l Tahire. Zamanla bu da vefat edince. Diğer bir sözünde. zayıf olanlar Ali ile be­ raber yolculuk yaparlar.İbni Abdi'l Ber.Kastalani. Başka bir sözünde. Mevahib-i Ledüni. Ümmü Gülsüm md. Yabancı olan Fat­ ma'lar bile sayılıyor. c. „ „ 335 a. sadece bundan söz edilmemiş. Tarih u Medinet-i Dımaşk. Kenz'ül Ummal. ben de buna dayanarak veriyorum. 3/127 ve 39/40-45. no: 14509-14512 . Diğer bir hadisinde. b. Fakat burada da hiçbir işaret yok. yüz (100) kızım olsay­ 336 dı yine Allah'ın emriyle Osman'a verirdim demiştir. Istiab. no: 4201 Ümmü Gülsüm md.

Ayrıca Moğultay'ın da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275.Istiab. onu da bura­ ya alayım. birçok kaynakta. Zehair-ül Ukba. 162. Traih'ül Hulefa.Taberani. b-Muhibbüddin Taberi. onun Allah'ı bu kadar sıklık­ ta Cebrail'i göndermiş olmalı! Konuyla ilgili şöyle bir olay aklıma geldi. Hemen Kevser suresinde şöyle bir ayet indiriyor (oluşturuyor): "Ey Mu­ hammed! Kuşkun olmasın ki. soyu kesik/kısır olan. 22/455. d.Makdisi. 165. 1/72.Dulabi. 1/406..bekiri. Bunu daha önce de belirt­ tim. d.337 A m a daha önce de açıkladım. D. 3 3 8 Çocukların hepsi kırk yaşından sonra doğmuşsa.Dulabi. s. peygam­ berlikten önce bu çocukların evlendiklerine dair açıklama­ lar bile var. sebeb-i nüzul kaynaklarına bakılabilir. c. Vail onun hakında.Suyuti. g. inanmayan­ lardan As b." Bu konuda tüm tefsirlere. Ha337 a. İbni Abdi'l Ber. f.Mecme'ü Zeveid. Bekiri. 9/253. Makdisi gi­ bi tarihçiler şu farklı rivayetleri de aktarmışlardır: Muham­ med'in tüm kızları peygamber olduktan sonra (yani 40 ya­ şından sonra) doğmuşlardır. 1/391. Mesela Taberani. b. se­ ni kötüleyenin ta kendisidir. Hatice kısmı 4/1818.Demek ki Muhammed'in yaşındaki Osman'da çok ma­ haretler. El-Zürıiyyetü'l Tahire. Mevahib'i Ledüni. 1/46. "Kısır adam" diye bir cüm­ le kullanıyor. kerametler varmış ki. Heysemi. e. Dulabi. . Muhammed'in canı sıkılıyor. Evet.D. no: 3311..Tarih-i Hamiş. Muhammed'in çocuğu olmayınca. birbirlerinden 180 derece farklı aktarım­ lar. el-Zürriyyet'ül Tahire. 338 a.Kastalani. c. 1/272. çocuk­ ların bırakın peygamberlikten sonra doğmasını. Bu konuda İslam'ı kaynaklarda çok ilginç bilgiler var. Tarih'jl Hamiş. Med-Tarih 4/139 ve 5/16. Kastalani.

Hatice de 55 yaşlarındaydı. Çünkü çoğunluğun ibresi bu yöndedir ve Hatice'nin ilerle­ miş yaşında d o ğ u m yapması da olası değildir. Her ne kadar adı g e ç e n tarihçiler. Hatice 63 yaşında v e ­ fat etti. bu görüş zayıftır. bu yaşta kocaya verilmesi nasıl açıklanabilir? Üstelik Zeynep'in. ken­ disi 40. Kim bilir bel­ ki daha erken evlenmiştir.Farzedelim ki Zeynep. bunların peygamberlikten önce doğmaları ve ay­ nı zamanda peygamberlikten önce evlenmiş olmalarıdır. başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih olmak üzere birçok İslami kaynakta g e ç m e k ­ 339 tedir.tice 55 yaşını geçtikten sonra d o ğ u m a başlamış demektir. Ve nasıl oluyor da din nedeniyle es339 Tecrid-i Sarih. . babası 30 yaşında iken doğduğu açıklaması. babası 30 yaşında iken d o ğ ­ du ve peygamberlik yaşı olan 40'tan önce de teyzesinin oğluyla evlendi. güç­ lü olanı. Gerçi bazı şeyler belli oluyor artık ama yine de kolay anla­ şılabilir bir ö z e t haline getireyim. Peki. Arada 10 senelik bir ömür var ve hemen onuncu yılda evlenmiş diye bir bilgi de yok. 1. bu kızlar peygamberlik­ ten sonra doğmuşlar demişlerse de. bünyesi müsait miydi sorusuna yanıt v e r m e k gerekiyor ama ondan önce bu kadar çocuğu doğuracak zamanı var mıydı diye de sormak gerekiyor.Peki nasıl olur da Muhammed 33 yaşında iken Ruki­ ye dünyaya gelir ve henüz peygamberlik g e l m e d e n (40'tan önce) onu Ebu Leheb'in oğluyla evlendirir? Tam kırkıncı yılda evlendirildiğini düşünsek bile kız o zaman an­ cak 7 yaşında oluyor. Çünkü Mu­ hammed ilk peygamberlik iddiasında bulunduğunda. 2. Diyanet tercemesi. no: 625/cilt 4/319 hadisin açıklama kıs­ mında. Şimdi de verdiğim bilgileri somutlaştırmaya çalışayım. 55'ten sonra bu çocukları doğurmuşsa.

Kaldı ki. Marya. Muhammed. Muhammed'ir yaşıtıydı ve bu kızla kardeşi Ümmü Gülsüm de Osman'ın kadınlarıydı ve d o ğ u m tarihleri de bellidir! İş­ te İslam'a gönül veren müçtehitler. Hafsa dbi. o zaman bu işh içinden nasıl çıkılır? Dikkat edilrse ben bunların yaşlarıyla ilgili en yüksek olanı temel alıp değerlendirme yapıyorum. Yineliyorum: Bu yoruma g ö r e tüm bu çocukları.Rukiye ölünce. 3. bu defa onun bir küçü­ ğü olan Ümmü Gülsüm'ü Osman'la ( d e d e Osman'la) ev­ lendiriyor ve bunu yaparken de Tanrı bana bu konuda va­ hiy gönderdi diyor. Bu kızlar Muhammed'indir desek (zaten İslami kaynaklarda böyle yazılıyor). İslam tarihindeki v e ­ rilere g ö r e 21 yaşındaydı. akademisyenler bu ya­ şı doğal karşılı/orlar. Cüveyriye. Kabul edelim ki bu kızla Os­ man'ın evliliği peygamberlikten sonra olsun. aralarında 1-5 yaş fark vardı. Hatice 55 yaşından sonra doğurmuştur. Kız­ cağız hicri ikinci yılında vefat ederken. o da ablası Rukiye gibi daha önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilmişti ve din engdi yüzünden boşanmıştı.ki eşinden ayrlan bu Rukiye'yi yine peygamber olmadan (40'tan önce) Osman'a veriyor ve peygamberliğin beşinci yılında (yani kz 12 yaşında iken) Osman'la birlikte Habe­ şistan'a hicret ediyor ve bu sırada Osman'dan hamile iken de yolda çocuc düşürüyor? Halife Osman ile Muhammed hemen hemen yaşıttılar. peki bu kadar yaş farkına ne diyeceğiz! Şunu hep vurguluyorum: Osman. iıern de iki sefer ikiz doğurmak suretiyle di- • . O yüzden İslami kesim bunu sorun ola­ rak görmüyor. Niye? Çünkü islam'da bunun somut örnekleri var: Muhammed'in 9 yaşındaki Ayşe'yi alması ve 55-60 yaşlarında iken aldığı gencecik Safiye. Daha önce de belirtildiği gibi bunların peygamberlikten sonra doğdukla­ rını yazan önenli İslam tarihçileri de var.

Ali'ye verir.Eğer bu kızlar da Muhammed'in ise. 4. Da­ ha önce de belirtildi: Hatice Muhammed'den evvel iki se­ fer evlenmişti diye.. Gerekçe de şu: Kızım kü­ çük. o bakımdan en yüksek yaşı seçtim.. 1/391. Ali ile evlenmemiş iken hem Ebubekir. aynı Muhammed neden bu yaş farkını diğer kızları için de g ö z önüne almadı. Çünkü çocuklar onun değildi. 5. dör­ düz de ve daha fazlasını da Allah doğurtabilir demeleri ga­ yet mümkün ve nitekim de bunu rahatlıkla söylüyorlar. Demek ki bu görüşün ciddiye alına­ cak bir tarafi yoktur. 3 4 0 Bu m e n o p o z (Menopause) döneminde Hatice'nin bunları nasıl doğurduğunu. b. bir görüşe g ö r e bu kızlar İslami­ yet geldikten sonra doğmuşlardır.Kastalani. c. 55 yaşına gelince mi harekete geçti! Biliyorum. Peki. hem de Ö m e r onu kendileri için Muhammed'den isterler. bu ev­ lilikler gerçekleşmiştir.Hz.. er340 a. hicri yılı olayları 5/330. Hâlbuki yüzlerce kaynak gösteriyor ki. neden onlarla ilgili İslam literatüründe önemli bir kayıt yok! Kaldı İd. aranızda yaş farkı var der ve sonuçta Hz. 6. el-Bed'ü ve'l Tarih. Fatma henüz Hz. Buna rağmen ortada inanılmaz bir manzara var. ama o v e r m e z . El-Bidaye ve'l Nihaye 11.. üçüz de.yen birçok İslam tarihçisi v a r . bu­ nu aktaran ve safça inanan tarihçilerden sormak lazım. yanıt hemen hazırdır: O Allah'ın peygamberidir. 4/139 ve 5/16 Aynı şeyi Taberani de alır.Yukarıda belirttim. Bu durumda kızların ha­ life Osman ve Ebu Leheb'in oğullarıyla evlenmeleri müm­ kün değildir. Peki.İbni Kesir. g e n ç yaşta neden o kadar çocu­ ğu evlendiği kişiler için de yapmadı. Mevahib-i Ledüni. Bu son görüşü (peygamberlikten sonra doğdular diye) dikkate alsaydım zaten işin içinden çıkılmazdı. . onlara da yazık değil miydi? G ö z önüne almadı. bu yaşta Hatice'ye değil ikiz.Makdisi.

bunlar hakkında ise hiçbir şey yok: Yetim oldukları belli. Cahş. hem de onunla cinsel ilişkide bulunan kişiyi öldür demişti. Fatma dışında Muhammed'in çocuğunun olmadığı fik­ ri ağır basıyor. Daha sonra farklı bir formül bulunmuş.. Marya'nın doğurduğu çocuk (İbrahim) Muham­ med'den değildi.ken de ölmemişler. Ümmü Gülsüm de dokuzuncu yılında vefat etmiş. Hz. Fatma hakkında sayılmayacak kadar hadis var. . Safiye. bu çocuğun Muhammed'den olmadığını belirtmek istedim. Çünkü İslami kaynaklarda ona çok yer verilmiştir. 213. Peki. Hayır. Fatma. Fatma hakkında Mu­ hammed'in hadisleri de çok fazladır. Aslında İslami kaynaklarda var olan bilgilere bakılınca. Örneğin A y ş e 18 yaşında dul kal­ dı. Ümmü Sele­ m e . Ümmü Habibe. neden bunlardan hiçbiri Muhammed'den hamile kal­ madı da (görüldüğü gibi yaşları uygun ve henüz m e n o p o z devresi de onlar için söz konusu değildi) Hatice o yaşta bu kadar çocuk doğurdu hem de ild kez ikiz doğurmak sure­ tiyle! Burada şu söylenebilir: Marya da Muhammed'den ha­ mile kalarak İbrahim adında bir erkek çocuk doğurmuş.. Z e y n e p seki­ zinci. A m a Hz. üçüncü baskı. Muhammed de hicri on birinci yılında öldürülmüş. Cüveyriye. Ali'yi görev­ lendirmiş. s. Ben bu olayı kanıtlarıyla birlikte başka bir kaynağımda anlattığım için burada detayına g i r m i y o r u m . Muhammed'in kızıdır diyorum. Hafsa. git hem Maryayı. Nasıl mı? Anlatacağım. Mesela. Niteldm Muhammed Hz. Çünkü Muhammed vefat edince ondan bir­ çok g e n ç kadın dul kaldı. H e p 20-35 yaşlarında kadınlardı. Z e y n e p b. Rukiye hicri ikinci yılında. "Fatma ben341 Kur'an'ın Kökeni. 3 4 1 Bunu g ü n d e m e getir­ mekle. ikisi de infaz edilmekten kurtulmuştu.

ikisi Muhammed'den bir-iki yıl önce vefat etti. Hatice'nin maddi durumu müsaitti ve bu çocukları ya­ nına aldı. bir erkek bir kadınla ev­ lenmiş ve cinsel ilişki yaşamışsa. b. Hatice. Rukiye ve Ümmü Gülsüm) Muhammed'le Ha­ tice'nin çocukları değildi. Bu kadın daha önce biriyle evlenmişti. Gel de bunları sıraya diz! Zor bir iş değil mi! A m a ben yine ko­ numuzu bir sonuca bağlamaya çalışayım. . Bunlar üvey ev­ lat sayılırdı ve İslam terminolojisine g ö r e bu durumda olan bir kıza 'Rebibe' adı verilirdi. M u h a m m e d bir 343 bakıma bu kızlara üvey baba olmuştu. 'Istigase' 1/68. Nitekim Muhammed de bu­ nu Kur'an'ına ekleyerek meşru hale getirdi. Fatma dışında kalan bu kız­ lar (Zeynep. olup bitenlerin sonucu ne oldu? Ben de soruyorum acaba sonuç ne oldu? Aslında konu­ muz şu bulmacaya benziyor: Ortada üç d e v e var. diğeri develeri. Araplarda o za­ manlar üvey baba önemliydi. Hatice'nin Hale adında bir kız kardeşi vardı. Nisa suresi 23. işte Hatice'nin kız kardeşi Ha342 Buhari-Müslüm. Okuyucu haklı olarak merak edip şunu sorabilir: Peki bu hengâmenin. Babaları ölünce bunlar üvey annede (Hatice'nin kız karde­ şinde) kaldılar. Hz. Tanrı buyruğu saydı. Hâlbuki onlar da uzun yaşadılar. ayete g ö r e . 343 a. ev­ lendiği kişinin de bir başka hanımından kız çocukları vardı. Biri in­ sanları.den bir parçadır. Hatice zengindi ve kızlar ona yardım da ediyor­ lardı.Ebülkasım Kufi. Kim ona eziyet ediyorsa bana etmiş olur" gibi onu öven çok farklı hadisler v a r . artık o kadının başka ko­ cadan kızlarıyla (varsa eğer) evlenemezdi. Muhammed'le evlenince. Biraz önce de belirttim. O da vefat edince kızlar ortada sahipsiz kal­ dı. diğer kızları hakkında yok. Fadail-i Fatma. 3 4 2 ancak benzer açık­ lamalar. üçüncüsü de semereleri yiyor.Menakıb'ü AH Ebi Talip 1/59-162.

bu durumda olan başka insanlar için de durum aynıydı. Mesela. bunları nerden çıkardılar? Sonuç şu: a) Ya çoğunluğun iddia ettiği gibi bu kızlar Muhammed-Hatice'nindir ve Muhammed henüz peygamber ol­ madan bunlar d o ğ m u ş ve yine daha peygamber olmadan bunlar 5-7 yaşlarında iken evlendirilmişlerdir. ancak kızları Muhammed'den alan İslam tarihçileri yok: H e p onun kız­ larıdır diye yazmışlar. Bunu anlatan kaynaklar çok. b) Ya da bunlar peygamberlikten önce doğmuş-.le'den olan kızları Hatice'nin evinde oldukları için böyle değerlendirilmiştir. Şunu da belirtmek lazım ki Muhammed. Ben şahsen buna ihtimal vermiyorum. İslam aktörleri bu yabancı çocukları neden zorla Muhammed'e yazmışlar. İs­ lam'ın en eski tarihçileri bile Muhammed'den en az bir asır sonra ortaya çıkmıştır. Vakıdi. Muhammed'in üvey kızları durumundaki kızlar "Muhammed'in çocukları" diye tanımlandığı için. ama kızlara yükledikleri anor­ mal d o ğ u m tarihleri neden. ancak İslamiyet'ten sonra evlenmişlerdir. Dolayısıyla halk arasında o zaman bunlara Muhammed çocukları denirdi ve o günkü kültüre. Çünkü daha önce de iki kez evlenen Hatice'nin ya­ şı geçmiştir. Hatice zengin olduğu için onunla evlen­ meyi kabul etmiştir. doğrusu bunu anlamak zor. . Bu iş yan­ lışlıkla oldu diye düşünelim. İbni Sad. Buna da ihtimal vermi­ yorum. ibni Hişam. Bunlar toparladıkları bilgilerde. Taberi vs. normalde o yaşta ve o günkü koşul­ larda kimse bunu yapmazdı. Evet. bu kadar çocuk (kimilerine g ö r e 12 çocuk) do­ ğurması tıbben mümkün değildir. inanca g ö r e de bu gayet normaldi. İbni İshak. bunları gerçek kızları sanıp bu şekilde kayıtlara geçirmişlerdir.

sansürlü tarihtir ama profesyonelce yazmamışlar.ö) Onun verdiği bilgiler. İşte. kızlar Muhammed'in p e y g a m ­ berliğinden sonra doğmuştur ve adı geçen şahıslarla evlendirilmişlerdir. Muhammed'in hadisleridir diye ortalıkta dolaşan bu ka­ dar yazı ne kadar sağlıklıdır? Bu kadar önemli insanın ne zaman yaşadığını. Burada olaylardan şu sonucu çıkarmak lazım: Bu kadar in­ san. Yine Ebü'l Kasım Ali b. İslam otoriterlerince pek dikkate alınmamış/nerdeyse unutulmuş. Muhammed-Hatice onları evlendirmişlerdir. Kızların Muhammed'in olmadığına ilişkin İslam tarihin­ de bir kaynağa rastlamadım. H e p söylüyorum. Burada söz ettiklerim eski ta­ rihçilerdir tabii ki. Adı İbni Şehraşub (h. Bu durumda da Muhammed'in 40 yaşından sonra bu kızların d o ğ d u ğ u ve bunlardan birinin Muhammed 45 yaşında iken hamile olduğu iddia edilmek­ tedir. Evet.588. söz­ lerini kontrol edememiştir. İslam'da varolanlarla ters düştüğü için. Bilgiler arasında bu davar. durum ortada. bu kızların peygamberlikten önce mi. Bu önemli bir göstergedir.c) Bir diğer sonuç da. İslami kaynaklar da tartışmalıy­ sa. bir görüş de bu. sonra mı d o ğ ­ duklarını v e y a onların Muhammed-Hatice'nin çocukları olup olmadığını bilmiyorsa. hiç şüphesiz ki Muhammed'in cümlelerini. A h m e t . İslam tarihi resmi tarih­ tir. Malum damat­ lardan biri de halife Osman'dır ve hicri beşinci yılında bu kızlardan Rukiye ile evliyken ve Rukiye hamileyken Habe­ şistan'a hicret ediyor. Yalnız yaklaşık bin yıl önce yaşayan bir yazarın bu konu­ da bir şeyler yazdığı kaynaklarda geçiyor. d) Ya da az önce belirttiğim gibi bunlar başkalarının ço­ cuklarıydı ve yetim kalmışlardı. kimden doğduğunu iyi tespit etmeyen bir sistem.

Şia da. Hars ve Z e y n e p adında üç ço­ cuk doğurmuş şeklinde bir açıklama var. Yine önemli olmamakla birlikte bu konuda şöyle bir hadis var: Zeynep'in eşi Ebü'l As bir gün M u h a m m e d ' e hediye olarak bir şey getirir. Bu­ rada M u h a m m e d ' e bir eleştiri gelirse. 83 ve sonrası.Tenkih'ül Mekal fi İlmi Rical. 1/159-163. s. tüm Islami cemaatler de rahatsız olur.ibni Şehraşub. c. Aslında bu kızların M u h a m m e d ' d e n olma ihtimali bu 344 a.Amili. Benat-ü Nebi. Hatice'nin damadı M u h a m m e d ' e bir şey getirdi şeklinde aktarır. 89.istiğase. d. direkt Muhammed ve çocuklarıyla ilgili.' adlı yapıtında. 'Tenkih'ül Makal. Bu­ rada denilebilir ki. ama bu konunun taraftarlıkla alakası yok ki.352. madem Muhammed'in de damadıydı niye Hatice'nin damadı şeklinde söylenmiş? A m a aynı me­ tin içinde Zeynep'in Muhammed'in kızı olduğu da söyle­ niyor. 3/79 Zeynep konusunda. Ki çocuklar Muhammed-Hatice'nin değildir di­ ye. Menakıb-i Al-i Ebitalib.. . Bu durumda muhtemeldir ki Z e y n e p . Sünni de. s. b. 3 4 4 Diyelim ki bunlar Müslüman ama Hz. Hatice'nin bir önceki eşinden olan kızıdır. Aynı zamanda Mamekani (1351-h). Muhammed'den önce ikinci eşi olan Ebu Hale Nebbaş b. Burada başta Belazuri olmak üzere birkaç kaynaktan söz eder. Dolayı­ sıyla bu şekilde söylenmesi normaldir demek de mümkün­ dür. tabii ki burada Muhammed'in kızıdır diye yazılmışsa da bundan kasıt üvey kızıdır demek mümkündür. Olay. bunun şerhi olan Kamusi Rical'da bunu işlemiştir. Yine Sünni kesimin tarihçilerinden Moğultay'ın siyerin­ d e : Hatice. bu kızlar Muhammed'in olmayabilir şeklin­ de kanaat belirtmiş. Aynı zamanda Tusteri. Zerare'den Hind. Ali taraftarı v e y a Mutezile v e y a islam'ın başka bir eko­ lün sempatizanları.Kufi (h. Bunu anlatan ravi..ö) 'el-İstigase' adlı yapıtında benzer şeylerden söz ediyor.

Çünkü kızların onla­ rın olmadıkları yönünde var olan kanıtlar güçlüdür. onun Os­ man'dan farkı. Ali hakkında. İbni Ömer. ancak burada İbni Şehraşub farklı bir şey ek­ liyor: Bir gün halife Osman Ebubekir'e (ki bu ikilinin araları çok iyiydi). Ali'ye. umarım Allah onu bağışlamış. konuya uyan şöyle bir hadis de var: İki kişi. no: 9441. Çünkü o kızlar Muhammed'in olsaydı.kadar zayıfken. tabii ki yine de böy­ lesine ikincil gerekçelere ihtiyaç yok. Bunlar arasında. ama siz bundan hoşlanmazsınız biliyo­ rum. Çünkü bu durumda o iki kızını almış oluyordu. Rukiye'nin çok güzel bir kız olduğunu İslam tarihçileri de yazmışlar-. İşte bu söz anlamlı aslında. Yalnız hadis denkleminde böyle bir açıklama v a r . dit 5/224. Yine Muhammed bir ara Hz. hem de damadıdır" 3 4 6 diye yanıt vermiş. " M u h a m m e d ' e söyle e ğ e r Rukiye'yi bana v e ­ rirse ben de ona iman ederim/inanırım" diye teklif sunar. Bakara sursi 193. "Üç şey sende var. kızım Fatma gibi bir hanımın var ve sizden de HasanHüseyin gibi iki torunum var" diyor. 345 a) Moğultay. Burada açık bir şey var: Eğer Osman da gerçekten da­ mat olsaydı. b) Abdurrazzak. o hem Muhammed'in amcaoğlu. Tefsir bölümü. Ali ve Osman hakkında ne dersin?" şek­ linde bir soru da var. meşhur sahabi İbni Ömer'den bir şeyler sormuşlar. "Osman. s. 3 4 5 Buhari'de. Osman damatlık konusun­ da Ali'yi geçmiş olmalıydı. Muhammed'in damadıdır demezdi. Musannaf. Ali'ye gelince. 346 Buhari. "Sen Hz. Hz. Benim gibi biri senin kayınpederin­ dir. Şu halde bunlar Muhammed'in kızları de­ ğildi sonucuna varmak söz konusudur. onlar kimseye nasip olmadı. Çünkü eğer halife Osman ve Ebü-1 As da onun gerçek damatları olsaydı o zaman bu ifadelerin bir anlamı kalmazdı. Siyer. 12. benzer hadislere ihtiyaç olmamalıdır. . İbni Ömer. ayeti kısmında.

cümle cümle açıklama getirme yerine. 'Benat'u Nebi ve Rebaibuhu s. o günkü örf-âdete g ö r e bu üvey kızlar da artık hürmeten üvey babanın kızları sayılırdı. . 348 Isabe. Peki. Fatma dışında da Muhammed'in kız çocukları bulun­ duğuna dair şu ayeti de kanıt olarak gösterebilirler: Ahzab suresi 59. Ebu Leheb'in oğluyla evliydi. ey Muhammed. kızlarına ve inananların kadınlarına söyle başlarını ört­ sünler. Bu ri­ vayete g ö r e kızın veriliş nedeni ve halife Osman'ın niçin Müslüman olduğu konusu farklı bir boyut kazanır. madem Muham­ m e d 25 yaşında. kendisinin kalkıp bunları kendi yaşıtı olan Osman'a vermesi nasıl izah edilebilir? Ayrıca Hatice'nin ileri yaşta bu kadar d o ğ u m yapması 347 Menakib-ü Al-i Ebi Talib'den naklen Amili. e ğ e r Fatma dışında kızla­ rı olmasaydı ayet çoğul olarak (kızlarına) oluşmazdı. Hâlbu­ ki buna yanıt vermek çok kolay. ama bunu yapa­ mıyorlar. Şunu diyor: Rukiye. Yani bu evlilik İs­ lam'dan önce gerçekleşmişti diyor. no: 11318 Rukiyye md. ayette özetle. pey­ gamberlik gelince din yüzünden boşandı. İbni Hacer Askalani gibi bir İslam düşü­ nürü bile bunları anlatırken yaş hesabına hiç değinmemiştir. kadınlarına. Enteresandır ki. İşte burada denilebilir İd. Çünkü baştan beri anlattı­ ğ ı m gibi.Ebubekir bunu aktarır ve Muhammed de kabul eder. Hatice de 40 yaşında iken evlendiklerini. bu kız kaç yaşlarında iken evlendi­ rildi diye merak e t m e z mi? 3 4 8 Burada konuyu şöyle bağlamak isterim: Eğer bu kızlar Muhammed'inse. o zaman insan. Muhammed'in 40 yaşında iken peygamber olduğunu bili­ yorsun. 1/83-95. Kaldı ki. baştan beri anlatılan bu trajedilere yanıt bulmak daha önemlidir. 3 4 7 İslami kesim akıldan ziyade rivayete önem verdiği için Hz.

nasıl olu­ yor da kırkından sonra bu kadar d o ğ u m yapıyor? Şu önemli nokta hep g ö z d e n kaçmıştır: Peki. ama daha önce iki kez evlenip bu kadar d o ğ u m yapmayan Hatice. bu farklı. istisnalar var. ay ve yıl. bu gibi konuları işlemenin ne yararı var?" gibi bir soru sorulabilir. Burada. ne zaman evlenmişlerdir gibi. Çünkü ifade edildiği gibi yaşları aşırı d e r e c e d e küçüktü. Hatice 55 yaşına geldikten sonra mı yoksa daha erken mi doğmuşlardır. bugün kitaplara geçmiş bir sözün/ha­ disin ne kadar sağlıklı bir şekilde yazılıp yazılmadığını tah­ min etmek zor değildir.. peygamberlikten önce mi yoksa sonra mı doğmuşlardır. büyük bir ihtimaldir. şu ihtimal de g ö z önünde tutulmalı: O küçük çocukları o küçük yaşta cinsel­ liğe zorlayınca ve düşük de olsa bunlar d o ğ u m da yapın­ ca. bünyeleri bunu kaldıramamış. . bunun sonucu olarak v e ­ fat etmiş olabilirler. Ö m e r tarafından katledildi. ancak benim olaylardan çıkardığım.. peki ya Rukiye ve Ümmü Gülsüm'e ne oldu? Evet. Veya M u h a m m e d ' d e n sonra yazı­ lan Kur'an cümlelerinin ne kadar sağlıklı olup olmadığını. Çünkü nerdeyse bir düzine kadar insan var ortada ve onlarla ilgili sorulacak bazı sorulara verilecek cevaplar ko­ lay olmalıydı: Doğdukları gün. A m a bir cemaat kadar olan bu insanların peygamberlikten ö n c e mi.. "Bu çocuklar Muhammed'in olsun v e y a başka­ sından olsun bize ne.. Bu. yoksa sonra mı d o ğ ­ dukları bilinmiyorsa. Aslında böyle bakmamak la­ zım.nasıl açıklanabilir? Evet. insan her yaşta ölebilir. ne oldu da bu kızlar küçük yaşlarda vefat etti? Diyelim Fatma.

Hakim'e şehrin piyasasını teslim etmişsin. adamı kaale almıyor. Bu adam Bedir harbine katıl­ mış önemli ashabdandır. sen baş edemezsin" deyince o. "Vazgeç. Cebele de arkasından gitmiş. biz amirlerimize saygı gösterdik. nasıl olsa halifedir. o da camiye girmiş." Osman icraatına devam ediyor. Burada olay kapanıyor. İçeri girdiğinde Osman'ın minbere çıktığını görmüş. Bir gün evin yanında iken Osman oradan geçiyormuş. Bu yüzden Osman'a.SEKİZİNCİ B Ö L Ü M HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler Halife Osman'ın kötü yönetimine karşı ilk sert tepkiyi gös­ teren "Cebele el-Ansari"dir. "Yarın Allah huturuna çıksam. "Ey N'asel! Seni öldürür cesedini bir deveye bindirip sı­ cak bir yere götürür atarım" demiş. Bu arada birileri Cebele'ye. alış-veriş yapanlardan usulsüz bir şekilde haraç alıyor. Cebele de Osman'ın yönetiminden memnun olmayanardan biriymiş. ya da yanlışlarından vazgeçer­ sin" diyor ve şöyle devam ediyor: "Sen Haris b. Başka bir gün elinde bir iple geliyor ve Osman'a. Osman o zaman halifeymiş ve millet ondan şikâyetçiymş. Os­ man'ın kolundan tutup aşağı indirmiş ve şerefini rencide edecek şekilde davranmış. "Ya senin boğazına getiririm. ancak onlar bizi dalalete götürdüler" diyece- . A d a m önemli biri ol­ duğundan Osman ona bir şey diyemeden doğruca camiye gitmiş.

daha sonra Osman'ın evine yapılan baskında. İçki olduğu için korkudan konuyu da irdeleyemiyor.. 3 4 9 Osman'a karşı çıkmak sadece halkın bireysel ve ama­ törce tepkisinden ibaret değildi. bu adam bastonla Osman'ı d ö v m e y e başlıyor. Ancak bu olay Ubade için artık bardağı ta­ şıran son damla oluyor ve Şam'da Osman ve Muaviye'yi eleştirmeye başlıyor. Bu yüzden Osman. anneleri aynıydı. bunu yaparsa aleyhine olur. Saf adam. As'ı Mısır eyalet valiliğinden alıp yerine kendi sütkardeşi Abdullah b. Hatta Muaviye Şam'dan gemilerle içki ticareti yapıyor ve Osman'ın izniyle buradan sağlanan parayı kendine alı­ koyuyordu. As onun akrabasıydı. Ukbe atanıyor. Bunlar. Ceh'cah' adında bir baş­ ka sahabiden Osman'a uyarı ve hatta tehdit geliyor. 6/160. Şam'da askeri komutan olarak g ö r e v yapan Ubade b. 349 Belazuri. bilmiyor ki Osman bundan haber­ dardır. Ebi Serh'i görevlendiriyor. g e m i içinde bu içkileri görünce hepsini y e r e döküyor. Ö y l e ki. Mesela halife Osman tarafından Sad b.. yerine Velit b. Yine henüz Osman'a karşı kitlesel isyanlar başlamadan. onu şikâyet e d e c e ğ i m diyor. Ebu Musa'el Eş'ari'yi Basra valiliğinden alıyor. Samıt. Elbette ki Muaviye bun­ dan rahatsız oluyor. Ebi Vakkas Kufe va­ liliğinden alınıyor. Ubade'yi merke­ ze alıyor. Amr b. Sad b. Halife Ömer zamanında Şam valiliğine atanan M u a v i y e ' y e daha fazla imtiyazlar tanıyor. . Amır'ı tayin ediyor. yerine de dayısının oğlu Abdullah b.ğim. Ensab'ul Eşraf. Velit. hali­ fe Osman'ın kardeşiydi. Osman'nın icraatından birer örnek ve tabii ki g ö r e v d e n uzaklaştırılanlar da halkla birlik­ te onun aleyhinde çalışıyorlar. Şam'ın gelirini ona bırakıyor. Yine daha sonra atadığı Sait b. Görevden aldığı önemli insanlar da halkla birlikte onun aleyhinde çalışıyorlardı.

Afrika'yı alınca. ya o bi­ ze bela olur ya da biz ona.İbni Kutıybe. 350 a. ondan kalan mal-altın-küçe o kadar çoktur ki. Nasıl olur da millet aç iken sen kalkıp Afrikı'nın beşte birini tek insana veriyorsun" diyor. s. . 112. Osman zamanında Ya­ hudi asıllı Zcyd b. Maarif. d. Hz. Halife Osman.Belazuri Ensab. daha sonra kitleselliğe dönüşmüş ve zamanla kontrolden sıkmıştır. Maarif. 6/149.ELbu Musa Osman'a karşı muhalefete geçiyor ve onun kötü yönetimini anlatmaya başlıyor. Hepsi Afrika'dan surdan burdan sağlanan taan malıydı ve haddi hesabı y o k t u . bunu daha önce Anlattım.. 3 5 0 İşte Os­ man'ın yönetimine karşı gelmenin ilk işaretleri bireysel başlamıştır. varisleri bu külçeleri bal­ ta ile kırıp Löiüşmüşlerdir. oradan sağlanan 1/5 lik geliri de vlervan'a hibe ediyor. Osman'ın bu ayrıcalığı o d ö n e m d e yışayan şairlere bile konu olmuş. Halife Osman bunu da Hakem'in o ğ ­ lu Mervan'c veriyor. İşte zaman içinde Osman bu Z e y d ' e yüz bin dirrem hibede bulunur. 112-113. Muhammed zamanında bile hazineye ait olan M e d i n e ' y e bağlı M e h n z bölgesini. c. yine amcası Hakem'in oğlu Haris'e veriyoı Fedek köyünü Hz.. Z e y d ölünce. Bilindiği gifj şu an var olan Kur'an. Sabit başkanlığında bir komisyon tarafın­ dan hazırlanmıştır. Hanbel bir şiirirde özetle şunu anlatmaktadır: "Kâinatın rabbi bize öyle biı fitne bırakmış ki (Osman'ı kastediyor). s.İbni Kuttybe. b. Osman arafindan sürgün edilen Abdurrahman b. 23. Muhammed kendine al­ mıştı ve zaten Kur'an'a g ö r e veraset yoluyla kızı Fatma'ya verilmeliydi A m a Ebubekir'le Ö m e r el koymuşlardı.Başka br eserim olan Sümerlerden İslama Kutsal kitaplar ve Dinler.

Osman. "Öküz gibi or­ taya çıkacaksınız. A b ­ dullah Temimi adında yaşlı birini temsilci olarak Osman'la konuşmaya gönderirler. Müslümanlar en son. bir kazayla ölmüş gibi gösterilmiş. nasıl ve nerede gümüldüğünü ve baskının nedenlerini ö z e t şeklin­ de anlatmaya çalışacağım. "Ben tem­ silciyim. sonun kötü olur" diye defalarca uyarılır. Amir b. Bunlara daha önce kısmen değindim. Hz. halife Osman cinayetinin gerçek yanı da hep gizlenmek istenmiştir. C e s e d i d e Bir Ç ö p l ü ğ e Atılır Hüzeyfe b.b ) Halife O s m a n M ü s l ü m a n l a r c a Katledilir. Muhammed ve Ebubekir'in cinayetleri Müslümanlar­ dan gizlenmeye çalışıldığı gibi. Cinayetiyle ilgili güvenilir İslami kaynaklardan derlediğim çarpıcı bir bölümü buraya alıyo­ rum. Gerçekten Osman'ın ölümü çok fecidir ve işkenceyle gerçekleşmiştir. arkadaşlar senin için toplanıp icraatını konuştular. ondan korkmanı ve yaptığın yanlışlardan dönmeni istiyorlar" der. Osman değişik heyetler tarafından: "Yapma. halife Osman'ın halk nezdinde bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasında çok fark vardır. Sanki çok basit bir suikastla. A m a ger­ çek hiç de böyle değildir. Önce Osman'a karşı yapılan baskını özetlemek istiyo­ rum. A d a m c a ğ ı z Osman'a. sonra gelip benim- . üstelik g e ­ len elçileri cezalandırır. "Size mi düştü. deve gibi kesileceksiniz ve kolay da can vermeyeceksiniz" şeklinde çok ağır bir cümle kullan­ mıştır. Ancak. Senin büyük yanlışlar içinde olduğunu. siz mi bana akıl "veriyorsunuz" diyerek onları dinlemediği gibi. Yeman bir ara halife Osman'a. Hakkında sunacağım bilgiler okunduğunda görüle­ cektir ki. "Hele buna balon! İnsan­ lar da sanır ki bu da bir şey biliyormuş. millet se­ nin yönetiminden memnun değil. Daha sonra da cenazesinin nereye atıldığını. dolayısıyla Allah'a tövbe etmeni.

"Ben Allah'ın nerde olduğunu çok iyi biliyorum. hem de çok önemli kişiler tarafından görevlendirilmişti. Osman bu öneriye sert tepki gösteriyor ve bundan dolayı araları açılıyor. onlarla durum değerlendirmesi yapıyor. A s ' a gelince. böyle olmaz diyerek onu uyarıyorlardı. Ebi Süfyan. tu sorun ancak bu yöntemle biter: Yani hem baskı. merak etme o seni gözetleyecektir" der. Sad da. Hâlbuki Allah'ın nerde olduğunu bilmiyen bir cahildr" diyerek onunla alay eder. A d a m hem akılı. insanlar menfaatle yola g e ­ lir. 'Ey Osman.. sen insanların istemedik­ leri şeyleri yapıycrsun. Amır'ın önerisi şu: Birilerine karşı kazanılması zor olan bir savaş başlat.. Bunlardan Abdullah b. Amr b. münafık ilan ettiği Abdullah b. biz de yardımcı oluruz. bölgenin bir lideri vardır. Sen onu ortadan kaldırırsan onlar sahipsiz kalırdağılırlar diyor. sen de rahat edersin.le icraatımı konuşıyor. Abdullah b. Karar ver! Bunlardan v a z g e ç ve adaletli davran" şeklinde karşı bir öneri getiriyor. Ab­ dullah b. bunları savaşa gönder. Muhammed'in hiç sevmediği. Sait b. yanlış yapıyor­ sun. As'ın önerisi deşu: Sana bağlı olan her kabilenin. A m a giderek durum daha da kctüye gidince. Ebi Sarf. Ebi Serh tayin ediliyor. As. Benzer heyetler sık sık Osman'a gelir. Toplum içinde . Sad b. Muaviye'nin önerisi de şu: Eyaletlere vergi memurlarını daha fazla gönder. savaşla meşgul olsunlar. sonunda onlar gelip sana yalvarırlar. sen en iyisi burlara maddi bir şeyler ver kurtul" diyor. Amir gibilerini merkeze/yanına çağırıyor. As. Sait b. Osman değişik eyaletler­ deki önemli valilerinden Muaviye b. Abdullah b. Amr'ın Osman'a kafa tutmasının başka bir nedeni de vardı. A m r Mısr valisi iken g ö r e v d e n alınıyor ve onun yerine de Hz. hem de ağır vergi yükü asayişi sağlar diyor. Amr b.. aşire­ tin. "Ey Osman.O arada Osman'a.

ama maalesef din elden gitmiş. bu konu caddede. hem de yönetime karşı silahlanıyor. Hatta zaman zaman A m r bunu Osman'a karşı dil­ lendiriyordu. farkını ortaya koyuyor. bu adam gidici­ dir. İçimizde Hz. Ahnef bin Kays. geri gelin asıl cihat burda. Buhari'nin sarihi Askalani ve tabii ki değişik kaynaklarda da g e ç i y o r . 7/190. 352 Feth'ül Bari. Bazı yerlere yeni atamalar yapıyor. neler yapmış ki insanlar beğenmiyor? Bu­ nu birazdan detaylıca anlatacağım. "Camide toplanmıştık. her y e r d e konuşu­ luyordu. Bunu aktaran. kalabalık hayli fazlaydı. uzaklara gitmenize gerek yok. sokakta. Zübeyir. Kendi iyiliklerini anlatıyordu. bab'ü iza ilteqe'l müslimani bi seyfihima. Sad gibi ün­ lü isimler de vardı. O arada halife Osman da geldi ve he­ men konuşmaya geçti. neymiş Osman'ın suçu. Talha ve Zübeyir gibi cennetle müjde351 İbni Kesir. Peki. değişik coğ­ rafyalara yayılmış Müslümanlara mektuplar göndererek "Geri gelin. ancak fayda vermiyor. Öyle ki. . Ben de bu arada Talha ve Zübeyir'e dedim ki. sonunda katledilecek" şeklinde anlatıyor. Ali. Müslümanlar Osman'ın icraatından o kadar huzursuz olmuştu ki. siz Allah için İslamiyet! yaymaya çıkmışsı­ nız. Ali. 3 5 1 İşte bu toplantıda da bir bakıma bu büyük­ lüğünü. oranın halkı hem kabul etmiyor. As'ı Kufe valiliğine tayin edince. Öyle olmuştu ki. Kitab'ül fiten. H z . cilt 13/35. Sait geri dönmek zorunda kalıyor ve yerine de Ebu Musa el-Eş'ari atanıyor. Bidaye-Nihaye. A m a olaylar durmak bilmiyor ve adım adım Osman'ın sonu g e l m e y e başlıyor.Amr'ın kabilesi. bir ara Osman camide hutbe okurkenkonuşurken. içerde" diyorlar­ dı. 3 5 2 Bu arada Medine'deki sahabiler. Talha. Osman giderek daha da sertleşiyor. radikal tedbirler al­ maya başlıyor. Osman'ınkinden daha itibar ve şöhret sa­ hibiydi. Bu ara­ da Sait b.

Ancak niyetleri Osman'ı ortadan kal­ dırmak. Yüz ki­ şilik bir isyan grubu da İrak'ın Basra kentinden yola çıkıyor.. Yani iş bu noktaya gel­ mişti. onların niyeti hakkında bilgi almıştı ve kendince de tedbirliydi ama baskın o kadar güçlüydü ve kontrol edilmesi o kadar zordu ki. Hamık ve Sudan b. Ali d e v r e y e giriyor ve sonuçta onlar Ali'yi dinleyerek davalarından vazgeçip memleketlerinin yollarını tutuyorlar. Ester var. 13/35. Onların başlarında da Hükeym b.ibni Kasir. Osman'ın taraftarları bunları önleyecek durumda değildi. onu katletmek için yola çıkıyorlar. 4/333-367. Sadece altı yüz süvari. Yine iki yüz kişilk bir başka baskın grubu. eninde sonunda öldürülecek. b. hatta onun bindiği hayvan bile Osman'a/devlete ait 353 a. Umre niyetiyle yola çık­ tıklarını söylüyorlar. 7/222 Zehebi'den alıntı yaparak. Şehre varınca Hz. Bişr. Ancak yolda. Udeys. 3/206. Osman'ın da istihbaratı vardı. . Üzerinde mektup bulunan kişi de halife Osman'ın bir görevli memu­ rudur. Tüm grupların birbirlerinden haberi var.Taberi Tarihi.lenen önemli kişilerin de bulunduğu o ortamda bazıları. "Adama bakın. d-Askalani. c. Cebele var. Minhac'ü Sünne. Irak'ın Küfe kentinden harekete geçiyor. Bidaye. ölümü hak etmiş" gibi ağır sözler söylerdi.. Kenane b. Hamran olmak üzere Osman'ı ablukaya almak. halife Osman'ın yazdığı. A m r b. Bunların da başlarında Malik b. kimi rivayetlere g ö r e bin süvari Mısırlılardan ve dört kafile halinde başlarında da Abdurrahman b. Feth'ül Bari.İbni Teymiye. mührüyle mühürlediği bir mektup ele geçiriliyor.353 Ve sonuçta Halife Osman'a bağlı tüm coğrafi bölge­ lerden isyan sesleri yükselmeye başlıyor. Kimse bilmesin diye.

ancak inandırıcı gel­ miyor. Her ne ise alaylı bir söz olarak Osman'a karşı kullanıyorlardı. el-Nihaye 5/177 e.Ibn'ül Esir. 11 /669. Na'sel md. bu isyancıları ya­ kalayın. Bu arada isyancılar Osman'a 'Na'sel' diye bağırıyorlar. Değişik İslami kaynaklarda Na'sel şöyle tanımlanıyor: O sı­ rada M e d i n e ' d e Mısır asıllı budala biri varmış.bir hayvandır. Mektupta. ağzı açık kalı­ yor. Ali'nin araya girmesiyle isteksiz­ ce eylemlerinden vazgeçmişlerdi. f. çenesini çekiyorlar. Değişik yörelerden gelen bu insanların hepsi ittifak ha­ linde halife Osman'ı ablukaya alıyorlar. el-Faik. ilgili valilerine.Zebidi. A m a bu mektup olayın­ dan sonra artık onları durdurmak mümkün değildi: Tekrar­ dan geri dönüyorlar ve sonunda Osman'ı feci bir şekilde katlediyorlar. Osman korkudan imza ve mührün sahte olduğunu. daha önce Hz. . önemli elebaşlannı da çarmıha germek suretiyle-işkenceyle öldürün. d.Kamus'ül Muhit. Mısırlı grubun başındaki şahıslardan Kinane b. sakalını yoluyor. adı da Na'sel. Bişr. c. Lisan'ül arab. Osman'a bu amaçla bu lakabı takmışlar. Onu yakalayınca saçını. b. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. 3 5 4 Veya Na'sel. M e d i n e ' d e ihtiyar. güven sarsılıyor ve gereken yapılıyor. 1 cilt Na'sel md. aptal bir Yahudi varmış. beyinsiz kişi/ahmak-bunak demek. Veya Na'sel demek. Osman'ın alnından ve kafasının ön kısmından demir parça354 Tüm bu kaynaklarda Na'sel'in ne anlama geldiği ve niçin Osman'a Na'sel dendiği anlatılıyor: a. Tac'ül Arus. kendisine ait olmadığını iddia ediyor. bir kısmını infaz edin. Za­ ten onlar. 39/327. bazıları­ nın da kol ve bacaklarını kesin" gibi talimatlar vardı.İbni Manzur.ibni Asakir.Zamahşeri. 4/52. o yüzden hakaret anlamında Osman'a bu isimle hitap edi­ yorlar.

Yine Mısır grubundan A m r b. Osman y e r e yığılıyor.İbn-i Kesir. öldürdükten sonra da kafasını gövdesinden koparmak. Millet ona karşı öyle­ sine kızgın ki.Hindi. Osman'ın göğsüne çıkıyor. insan ancak dinden çıkarsa. Aynı gruptan Sudan b. onu ustura-makas gibi aletlerle parçalamak isti­ yorlar. Hamran adındaki şahıs da Osman'ı d ö v e d ö v e komalık ediyor. . yemekten mahrum bırakıyorlar.sıyla vurunca. cilt 7/211 vd. Ben bunlardan hiçbirini yapmadım' gibi yalvarmaları artık fayda etmiyor. zina yaparsa. hatta şeytan taşlaması gibi naaşını taşlamak istiyor­ lar. kalanı da ben rahat edeyim. Veheb. sudan. ona dokuz darbe vuruyor. Muaviye tarafından propagan­ da aracı olarak kullanılıyor. Bu arada Osman'ı savunanlardan çok sayıda insan öldürülüyor. Hamık. Ali de baskın liderlerinden Abdurrahman b. tabii ki daha sonra bu kadının parmakları Şam'da hut­ belerde çok dile getiriliyor. Udeys ile konuşunca (yapmayın diye) bu eylemlerinden vazgeçiyor­ lar. Ebi M e y s e r e ve Muği355 a. Onlar kılıçlarını güçlü bir şekilde çekince. kendim için vurdum diyor. M e ­ sela Abdullah b. 3 5 5 Şu da var ki. bunlardan üçü Allah için olsun. b. cina­ yet işlerse öldürülür. Bu arada Osman'ın hanımları Naile ile Ümmü'l Benin ve kızları kafasını gövdesinden koparmalarına izin vermi­ yorlar. no: 36306. Bu manzara karşısında tüm aile ağlaşmaya başlıyor. tabii ki bu arada Osman onlara çok yalvarı­ yor: 'Ben ilk Müslümanlardanım. Kenz. araya giriyorlar. isyancılar yaklaşık 40 gün Osman'ı evinde mahsur bırakıyorlar. Birilerin ona su vermelerine bile izin vermiyorlar. Abdulah b. Osman'ın eşlerinden Naile binti Ferafise'nin parmakları ke­ siliyor. Hz. peygamberin iki kızıyla evlendim. Bidaye-Nihaye. Bu ayrı bu k o n u . onların ellerinden çıplak kılıçları al­ mak istiyorlar. Muhammed'in eşlerinden de araya girenler oluyor ve Hz.

Mesela neden tüm sahabe­ ler arasında Ebubekir'in oğlu Osman'a böyle davranmıştır? En azından Osman babasının çocukluk arkadaşıydı! Kanım­ ca Ebubekir'in oğlu babasıyla ilgili planları bildiği için. Ekder b. El-Kamil. Abdurrahman b. Hamik. Ahnes gibileri. b. Rab'i. Osman'a. Ali nerdeydi diye insan merak ediyor? Demek ki çevresi dışında kimse onun yönetimin­ den memnun kalmamış ki sonuç böyle olmuş. çok hakaretvari bir şekilde sakalından tutup çekiyor. ta Mısır'dan gelen heyetin içinde ve aktif bir şekilde Osman'a karşı cephe alanlar ara­ sında. Sanırım İslam tarihinde bu konuda bazı açıklanmayan noktalar var. Osman kısmı. 357 İlerde bu önemli şahsiyetlerle ilgili bilgi vereceğim zaten. peki ya Mekke. böylece Osman'ın ağzı açık kalı­ yor ve daha önemlisi onu y e r d e süründürüyor. 5/521-26. Ferve b.re b. Osman'a ulaştığında da. M e d i n e . Basra'dan. Burada şu hatırlatmayı yapayım: Hani Ebubekir'in cinayetinde Osman'ın da parmağı vardı diye yazmıştım. Hamam ve Muhammed b. En başta Ebubekir'in oğlu Muhammed. 3 5 7 356 a-lbni Asakir. Şöyle ki. . istifa edersen sana karışmayız dedikleri halde Osman. çevre Müslü­ manları ve hele hele Hz. ama istifa e t m e m karşılığını veriyor­ du. İnsan biraz düşünürse zaten işin vahametini anlar. Ebi Hüzeyfe gibi şahsiyetler. Mısır'dan değişik coğraf­ yalardan geldiler. Şebes b. Hatta Osman'la birlikte öldürdükleri bazı kişilerin gömülmelerine izin bile vermiyorlar: Kurdakuşa. m a d e m bu kadar isyancı Müslüman Kufe'den. Amr Ensari. Bu uzak bir ihtimal de­ ğildir.356 Aslında detaya gerek yok. Mesela. bu­ rada adeta onun rövanşını alıyordu. aktif olarak onun ölümünde görev alan Amr b. ben ölü­ mü tercih ederim. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Udeys. köpeklere y e m olsunlar diyorlar.İbni Esir.

gerekirse seni eleştirenlerle savaşırız diyor. Ebi Huzeyfe. temsilci gönderdiler. Bu ümmetin fitnesi. 3 5 8 Şunu da bilmekte yarar var. ayıplayanlar ve eleştirmenlerdir (tabii ki isim vermeden Hz. Savaşla kazanamıyorsak. 4/338 v d . Bu arada Osman'ın sağ kolu Mervan sert çıkıyor. ibni Esir. Amr ve Amr b.Başta da belirttim. atılan y e r d e üç gün kalıyor. tüm halifelerin devrilmesin­ de Yahudilerin rolü çok büyüktür. İslam tarihçileri. ama o hep ceza veriyordu. Ferve b. Gidip halife Osman'a önemli uyarılarda bulunuyor. Burası öyle bir yer ki. Yahudiler artık o coğrafyada onlara iktidar verilmeyeceğini biliyorlardı. o zaman Yahudiler tarafından tuvalet olarak kullanılıyordu şeklinde açıklama yapıyorlar. Her ne kadar bu sebep pek ö n e çıkmamışsa da. Hamik maddeleri. Osman ise onu da dinlemediği gibi. O yüzden hep bozmaya ve karışıklıklar çıkar­ maya çalışıyorlardı. farklı komplolarla işi götürmeye çalışalım diyorlardı ve ni­ tekim de bunu çok mükemmel başardılar. işin vahameti­ ni bildiği için olayın fazla büyümesini istemiyor/Mervan'a izin v e r m i y o r . İbni Hacer. Isabe. Kur'an yorumcuları. no: 486. Ali'yi temsilci olarak gönderiyorlar. Müslümanlar Osman'ı defalarca uyardılar. Cenaze. tuvalet olarak kullanılan bir y e r e atıyorlar ve onların korkusundan en yakın akrabası bile yanaşamıyor. Muhammed b. minbere çıkıp şunları söylüyor. bari planlarla. İsyancılar Osman'ı öldürdükten sonra cenazesini bir mezbeleye... Üsd. Mervan. 'Osman'ı katlettikten sonra cenazesini Haşş Kevkeb' denilen y e r e attılar. Ali'yi kastediyor) diye başlıyor ve eleştirel bir konuşma yapıyor. aslında bu önemli bir faktördür. Osman'ın veziriydi. 3959. 5267 ve 5822. Osman. 358 Taberi Tarihi. Hatta bir ara Hz. .

Heysemi. 19/457. Muhammed'in de eşi olan Ümmü Habibe ortaya çıkıp ya bu adamın defnine izin v e ­ receksiniz. Marifet'ü Sahabe. bundan sonra birkaç kişi gidip cenazesini alı359 a. Muhammed'in perdesini (başör­ tüsünü kastediyor) başımdan alır atarım" d i y o r . c. So­ nunda yine Hz. Tarihçi İbni Şebbe bu konuda. 1/78-no: 107. e. kor­ kudan kimsenin gidip onu demedemediğini yukarıda yaz­ dım. 1/966. Mecme-ü Zevaid. Mucem'ül Buldan. 360 İbni Şebbe.Konu garip gelebilir.Taberi Tarihi. Osman'ın kabri kısmında no: 321-323. g.İbni Asakir. h. Mucemi Kebir. Tarih u Medinet'i Dımaşk.Yakut Hamevi. 3 6 0 İşte Hz.Ebu Naim Asfahani. bas­ kıncıların korkusundan kimsenin gidip onu alamayacağına ilişkin bir yığın güvenilir İslami kaynak aşağıya a l ı y o r u m . herhangi bir y e r e atılıp kalsın ve bu şekilde çürüyüp gitsin istiyorlardı.Inbi Kesir. b-Taberani. Ali'nin devreye girmesiyle isyancılar defni­ ne izin verdiler. hem eşlerinin ağlamaları nedeniyle isyancılar eylemlerinden vazgeçiyorlar. Eşlem b. k-Tehzib-i Kemal.İbnil Esir. Evs kısmına. ı. Bidaye ve'l Nihaye. j. f. El-Nihaye fi Garibi-1 Eser. "Ebu Süfyan'ın kızı ve aynı zamanda Hz. Lisan'ül Arab. no: 14558. 7/213. Tarih'ül Medine. 2/262.lbni-1 Manzur. ya da ben Hz. 6/283 Heşş Kevkeb md ve Na'sel md.Heşş Kevkeb/Na'sel. 4/412 ve devamı. Üsd. 39/532. 3 5 9 c) Halife O s m a n ' ı n C e n a z e s i .ibni Esir. Bu arada onu öldürenler şeytan taşlar gibi cesedini taşlamaya başlıyorlar ve gömülmesin. O bakımdan Osman'ın bu tuvalet yerine atıldığına ve cenazesi üç gün orada kaldığına. . Bir Tuvalete G ö m ü l ü y o r Osman'ın cenazesinin Yahudilerin tuvalet olarak kullandık­ ları bir mezbeleye atıldığını ve orada üç gün kaldığını. no: 248. 9/95. Ali ile Ümmü Habibe'nin araya girmesi. d.

yor. Maşaallah o d ö n e m herkes Tanrı ile Cebrail ile irtibat halindeymiş. isyancılar bunu du­ yuyorlar ve kesinlikle normal bir mezarlıkta defnetmeye­ ceksiniz. Mesela Ebucehm adındaki kişi onun namazını kılmak isteyince isyan­ cılar izin vermiyor. bu arada adam. ya muhalifler senin sesini . "Katledenler namazına izin vermeyince. onu g e c e karanlığında gömüyorlar (tabii ki cenaze işinde. Bu nedenle. alelacele o tuvalet olarak kullanılan batak­ lığa götürüp bir çukur kazarak içine atıyorlar. Ali yoktur. G e c e gizlice. Peki. diyerek engel oluyorlar. "Siz üzerinde namaz kılınmasına engel olursanız sorun değil. Kimileri. kendisi katılmıyor). Osman'ın yakınları onu mezara götürür­ ken biz de yolun sağından ve solundan yürüyerek hacda şeytan taşlar gibi ona taş atacağız diyorlar. üze­ rinde namaz kılınmadan gömülüyor" diyorlar. Hatta Osman'ın kızı ağlayınca. Kimileri d e . Bu arada isyancılar defne izin verdiklerinde şu koşulu da ö n e sürüyorlar. mezarını yerle tesviye ediyorlar. daha önce atıldığı yere. normal vatandaş da yukarılardan ilham alı­ yormuş. mezarı kazanlardan biri ona kızıyor: "Biz o kadar titiz davranıyoruz ki kimse duymasın. kabir başında Hz. bağırıyorsun. Çünkü Allah ve melekler cenaze namazını kılmışlardır" diyor. Üzerine mezar taşı bile koyamı­ yorlar. Yine her zaman­ ki gibi Hz. o tuvalet olarak kullanılan yere götürülüp ora­ da gömülüyor ve belki tekrar isyancılar cenazesini çıkarır­ lar korkusuyla. birkaç kişi onun cenaze namazını kılıp Ba­ ki kabristanında defnetmek isteyince. böyle normal bir kabir hazırlayamıyorlar. Osman'ın cenaze namazının kılınıp kılınmadığı konusunda farklı rivayetler var. Ali'nin araya girmesiyle bu koşuldan vazgeçi­ yorlar.

duyup gelir, babanın cenazesini tahrip ederlerse iyi mi ola­ cak?" diyerek, onu susturmaya çalışıyorlar. Gömenler ara­ sında bir de Osman'ın eşlerinden Naile var. Karanlık oldu­ ğu için, o da eline bir mum alarak kabirde rahat çalışılabilmesi için mezarın başında duruyor. İslami eserlerde anlatıl­ dığına g ö r e , çalışanlar, isyancılar görmesin diye insanların olduğu tarafla mezar arasına perde gibi veya kerpiçten bir duvar yapıyorlar. 3 6 1 Cenaze namazı kılınmıştır diyenlere g ö r e de ihtilaf var­ dır. Genel kanı, cenaze namazının bir veya dört kişi tarafın­ dan kılındığı yönündedir. Hatta bazı kaynaklarda, korkudan kimse onu g ö m m e k istemeyince; ancak Mervan'la, Os­ man'ın eşlerinden Naile onu geceleyin gömmüşler şeklin­ de bilgi var. Osman'ın eşlerinden dedim; çünkü Osman öl­ dürüldüğünde yanında dört hanımı vardı: Remle, Naile, Ümmü Benin ve Fahite. 3 6 2 Yani öyle ki, Osman'ın cenaze­ si ortada kalıyor, korkudan kimse onu defnedemiyor. Hat­ ta önemli islami kaynaklarda çok farklı bilgiler de var. M e ­ sela onu öldürdükleri zaman, eşi Naile araya girmek isti­ yor. Bu arada onun da elini, kimilerine g ö r e de parmakla­ rını kesiyorlar. Hele halife Ebubekir'in oğlu Muhammed, Osman'ın kolundan tutup kapıya kadar sürükleyince Os­ man, "Senin baban dostumdu, neden bana böyle yapıyor361 a- Taberi, Tarih 4/412 vd. ve Asbahani, Marifet-ü Sahabe, no: 265-66. b- lbni-1 Esir, El-Kamil. halife Osman kısmı 2. cilt c- İbni Kuteybe, imame Siyase, 1/64. d- Askelani, Isabe, no: 1082. Cebele b. Amr b. Evs kısmında. e- ibni Asakir, Tarih-i Dımaşk, 39/532. f-Taberani, Mucem-i Kebir, 1/78-no: 107. g- Heysemi M.Zevaid, no: 14558-9/95. h- Yakut Hamevi, Mucem'ül Buldan, 2/262. ı- ibni Hacer, Talhis-ül Habir, 2/145. j- İbni Sad, Tabakat, 3/37-44. 362 Taberi Tarihi, 4/415-421.

sun' diyor. Ebubekir'in oğlu, "Sen gerçek Kur'an'ı yaktın, kendince yeni bir Kur'an ortaya çıkardın" diyor. Kimi riva­ yetlere g ö r e de Ebubekir'in oğlu onun kulağına şiş sokup boğazından çıkarıyor. Şurası çok önemli, baskını düzenleyenler Müslümanlar ve Ebubekir gibi birinin oğlu da aşırı derecede ona işkence ediyorsa ve Hz. Ali de savunma niyetiyle hiç ortalıkta bu­ lunmuyorsa, artık Osman'ın o günkü Müslüman halk nezdindeki değerinin nerelere kadar düştüğü anlaşılıyor. Bazı İslami kaynaklarda Osman katledildikten sonra, baskını gerçekleştirenlerden Umeyir b. Dabi-i adındaki kişi gidip onun canından parçalar kopararak, "Sen ki babamı zulmen/suçsuz yere hapse attın ve orada öldü. İşte senin de sonun böyle olacak" diyor. Yukarıda da belirttim, onu katledenler, bedenini tahrip etmek, parçalamak istiyorlar; ancak bazılarının aracı olmasıyla eylemciler bundan v a z g e ­ çiyorlar. 3 6 3 Bir de şu var, Osman'ın cenazesini, bir kapı tahtası üze­ rine bağlayıp o şekilde kabre götürürken, belki birileri du­ yar, gelir engel olur kaygısıyla koşarak götürüyorlar. Cena­ zeyi götüren şahıslardan biri, "Biz korkudan öylesine koşu­ yorduk ki Osman'ın kafası, üzerinde taşıdığımız tahtaya çarpıp tak-tuk diye ses veriyordu" diyor. Bu olay, az sonra bölüm sonunda ekleyeceğim kaynakların hemen tümünde vardır. İşte halife Osman'ın halk arasında bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasındaki fark bu kadar büyüktür. Osman'ın Müslümanlar tarafından katledildiği, cenazesinin Yahudile­ re ait bir çöplüğe atılıp orada üç gün kaldığı, daha sonra
363 a-Taberi Tarihi, 4/412-414. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, 7/207 v d . c- İbni Kuteybe, Maarif, s. 113.

Hz. Ali'nin, Hz. Muhammed'in bazı eşlerinin ve Osman'ın eşlerinin hatırı için gömülmesine izin verildiği ve bunun da ancak aynı çöplükte gerçekleştiği, mezara da yangından mal kaçırırcasına, sür'atle götürüldüğü ve bu arada başının hep tahta üzerinde sağa sola çarparak ses çıkardığı, cena­ zesinin korkudan birkaç kişi tarafından gizlice defnedildiği, katledilirken işkence yapıldığı ve hatta canından parçalar kopanldığı, baskın anında haftalarca e v d e aç ve susuz mah­ sur kaldığı, yardım etmek isteyenlere izin verilmediği, o d ö n e m d e varolan Kur'an'ları yakıp yeni bir Kur'an ortaya koyduğu, kötü yönetimi yüzünden vurulduğu gibi konular, birçok İslam düşünürü tarafından kaleme alınmıştır. Ne ya­ zık ki, geniş halk kitlesi bunları bilmemektedir. Bu olup bi­ tenleri içeren İslami kaynaklar gerçekten çok fazladır. 3 6 4
364 Yukarıda Osman'ın ölümüyle ilgili açıkladığım bilgiler şu kaynaklarda g e ­ çiyor. Daha nice kaynaklar da var: 1- İbni Sad, Tabakat, 3/37-43. 2- Taberi Tarihi, 4/412 v d . 3- Ali b. Yunus el-Amili, Sırat'ül Müstakim, 3/30. 4- İbni A ' s e m , el-Fütuh, 1/64. 5- Ebü'I Feda, el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer, 1/172. 6- İbni Abdirabbih, Ikd'ül Ferid, 4/270. 7- Zebidi, Tac'ül Arus, 8/139-141. 8- Ibn'il Manzur, Lisan ül Arab, 1 1/670 Nasel ve Haşş Kevkcb md 9- Ibn'il Esir, a) En-Nihaye fi Garibil Hadis'i ve'l Eser, 1/969 ve 5/80. b) el-Kamil fi Tarih, h.35. yılı, halife Osman bölümü, c) Üsd'ül Gabe, Eşlem b. Evs b. Becre el-Ansari bölümünde. 10- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 39/532 vd Hz. Osman konusu. 11-Taberani, Mucem-i Kebir, halife Osman kısmı. 1/78-no: 107-109. 12- İbni Hacer, a) Isabe, no: 1081 Cebele b. Amr kısmında. Ve Eşlem b.Evs b. Becre el-Ansari bölümünde, b) 'Telhis'ül Habir', 2/145 ve 5/275. 13- Heysemi, Mecme'ü Zevaid, 9/95, no: 14558 . 14- İbni Abdilberr, Istiab, A.Rahman b. Udeys ile Eşlem b. Evs. B. Becre bölümleriyle halife Osman kısmında. 15- İbni Şebbe, Medine Tarihi, Osman'ın kabri bölümünde, no: 321 vd. 16- Hindi, Kenz'ül Ummal, no: 36172 ve 36298, halife Osman kısmında. 17- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, Osman bölümü, 7/192 v d .

d ) Halife O s m a n N e d e n M ü s l ü m a n l a r c a Katledildi? Az önce de anlatıldığı gibi, Halife Osman'ı feci bir şekilde katledenler Müslümanlardır. Peki, Osman bunu hak etmiş miydi, neydi bunun en önemli nedenleri ki, insanlar ta M ı ­ sır'dan, Basra'dan, Küfe'den... değişik yörelerden gelip ey­ lem birliği yaparcasına toplanarak Osman'ı katlettiler? De­ mek ki ortada çok ciddi bir sorun vardı ki Osman'ın çevre­ si, hele Hz. Ali bile bu baskınları artık durduramamıştır. Bu nedenlerden önemli gördüklerimi İslami kaynaklardan özetlemek istiyorum.

Etrafındakilere

ayrıcalık

tanımak-iltimas

1) H a k e m b. Ebi-I As olayı Hz. M u h a m m e d ' e karşı olduğu, onunla anlaşmadığı, hatta M u h a m m e d konuşunca, kendisi kaş-göz işaretleriyle onunla alay ettiği için, Muhammed hem Hakem'i lanetler, hem M e d i n e ' d e n çıkartıp Taif taraflarına sürgüne gönderir. Bu konuda birçok İslami kaynakta hadisler var. Mesela İmam A h m e t b. Hanbel, Bezar, Heysemi, Fakihi, İbni Asakir ve daha birçok İslamolog, Hakem'in sürgün edilmesi ve lanetlenmesi konusunda hadisler aktarmışlardır. 2 6 5
18- Muhibbüddin Taberi, Riyad'ü Nadre, Osman konusunda, s. 3/70 ve sonrası. 19- Müzi, Tehzib-i Kemal, 19/457-no: 3847 Osman b. Affan kısmında. 20- Yakut Hamevi, Mu'cem-ül Buldan, 2/262 Haşş Kevkeb kısmında. 21- Ebu Naim Asbahani, Marifetli Sahabe, Osman kısmı, I. cilt, no: 263 ve sonrası. 22- Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/160 ve devamı. 365 a- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 57. cilt/270 vd. N o : 3712. b- Heysemi, M e c ' m e ' ü Zevaid, no: 431 ve 9233. c- Taberani, Mucem-i Kebir, Abdullah kısmında no: 13770. d- Bezar, Bahr'ü Zihar, no: 2060. e- Fakihi, Ahbar-u Makke, no: 706.

Taberani şöyle bir olay da aktarıyor: Bir ara Hz. Muham­ m e d kendi arkasına dönünce görüyor ki, Hakem el işaret­ leriyle kendisiyle alay ediyor; bazen de oğlu Mervan'la bir­ likte Muhammed'in minberine çıkıp iniyor (taciz niyetiyle). Yani hem Muhammed'in davasına inanmıyordu, hem de değişik davranışlarla onu psikolojik olarak rahatsız ediyor­ du. Daha sonra Ebubekir ve Ö m e r halife olunca, yine Taif'ta kalmaya d e v a m ediyor/ bunlar M e d i n e ' y e dönmesine izin vermiyorlar. Hatta geri dönsün diye bu konuda Ebubekir'e teklifte de bulunuyorlar. A m a o kabul etmiyor. Ancak Os­ man halife olunca, onun ve oğlunun geri gelmesine izin veriyor, adam gelip M e d i n e ' y e yerleşiyor ve ölene kadar orada kalıyor, ayrıca o günkü parayla kendisine devlet ma­ lından (ki devlet malı zaten haraçtan, ganimetten, talan­ dan, çapulculuktan sağlanıyordu) yüz bin dirhem para v e ­ riyor. Şu not da önemli, Hakem b.Ebi-1 As, aynı zamanda ha­ life Osman'ın amcasıydı. Şu da önemli: Tarihte şöhret sa­ hibi olan Muaviye de Osman'ın amcaoğullarındandır. Os­ man, Hakem'in oğluna da, maliye müdürü gibi M e d i n e ' d e bir g ö r e v veriyor: Yapılan alış-verişlerden sağlanan vergi­ nin 1/10'unu, karşılıksız ona tahsis ediyor. Daha sonra Mervan, Osman'ın damadı olunca, ona aşırı d e r e c e d e ay­ rıcalıklar tanıyor. Mesela Hz. M u h a m m e d ' e ait olan ve v e ­ fat edince, kızı Fatma'm hakkı olduğu halde Ebubekir'le Ömer'in v e r m e d i ğ i Fedek arazisini de Mervan'a veriyor. Osman, yine Afrika halkından alınan 1/5 vergi, talan her ne ise damadı Mervan'a veriyor. Bunları zaten birazdan M e r ­ van konusunda anlatacağım. M u h a m m e d ' e rağmen, Osman'ın bu insanlara tanıdığı imkânlar, o zamanki şairlerin şiirlerinde de sıkça işlenmiştir. Osman katledilince, Müslümanların mezarlığı olan Ba-

ki'de gömülmesine engel olan Eşlem bin Evs, bir şiirinde şöyle diyor: "Allah'a yemin olsun ki, hiç kimsenin yaptığı kötülük yanında kâr kalmayacak, cezasını çekecektir. Sen ey Osman, Muhammed'in lanetlediği o insanı (Hakem"0 getirdin ve ona imkânlar tanıdın. Devlet malının 1/5'ini alıp Mervan'a verdin, ayrıca devletin malını kendine ve çevrene tahsis ettin. Ebu Musa el-Eş'ari'nin getirdiği gani­ metleri sen istediklerine d a ğ ı t t ı n . " 3 6 6 Yine halife Osman'ın sürgün ettiği bir başka şair Abdurrahman b. Hanbel el-Cemhi bir şiirinde, "Allah'a y e ­ min ederim ki hiçbir suç karşılıksız kalmaz" diye başlıyor ve Osman'ın kötü yönetimini işledikten sonra şiirin bir yerinde, "Bize öyle bir fitne (Osman için diyor) yaratıldı ki, hem biz onunla ceza çekiyoruz, hem de o kendisi için başbelası oldu" diyor... Şair burada, Osman'ın feci bir şe­ kilde katledildiğini ve kendilerine de bela olduğunu be­ lirtmek istiyor. 3 6 7 İşte sonunu getiren sebeplerden biri, hem Hz. Muhammed'in lanetleyip sürgüne gönderdiği bu insanı geri getirmek, hem de ona ve oğluna aşırı de­ recede ayrıcalıklar tanımak, tabii ki bu, halkta olumsuz et­ ki yapıyor.

366 Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/149. 367 a- İbni Kuteybe, Maarif, s. 112 ve 199 Mervan kısmında. b- İbni Abdil'ber, Istiab, no: 529. Hakem b. Ebi-I As kısmında, c- Muhibbüddin Taberi, Riad'ü Nadre, 3/72 ve devamı, d- Hakim, Müstedrek, 4/479-481. Hakem b. As kısmında, e- ibni'l Esir, Üsd, 4/348 Mervan kısmında; ayrıca Hakem kısmında da bil­ gi verir. f- İbni Hacer Askalani, Isabe no.-8324 Mervan kısmında. g- İbni Sad, Tabakat. Taberani, Mucem-i Kebir. Zehebi, Siyer-i A'lam. Ve daha birçok tabakat kitaplarında bu konuya yer verilmiştir.

2) M e r v a n b. H a k e m Az önce de belirttim, Mervan da babasıyla birlikte Hz. M u ­ hammed tarafından Taif şehrine sürgüne gönderilmişti; Os­ man babasıyla birlikte onu da geri getiriyor ve üstelik de kendi kızı Ümmü Eban'la evlendiriyor ve kendine vezirbaşdanışman yapıyor. Afika'dan sağlanan ganimet-talan ne varsa hepsinin 1/5'ini damadına tahsis ediyor. Bir örnek vereyim. Afrika alındığında oranın yöneticisi Cürcir'le bir anlaşma yapıyorlar ve 2 buçuk milyon dinar (altın para) on­ lardan haraç olarak alınıyor. Ayrıca her katılımcı askere bin dinar, kimisine g ö r e de üç bin dinar (altın para) düşüyor. Ya­ ni Mervan'a verilen bu gelir büyük bir rakam oluşturuyor­ du. Yine Osman zamanında Kıbrıs adası alınınca, halkın­ dan her yıl yedi bin dinar (altın para) cizye/haraç alıyordu. Yine halife Osman, Mervan'ın kardeşi Haris b. Hakem'e, devlet malından üç yüz bin dirhem yardım yapıyor; ayrıca M e d i n e merkezinde ona çok önemli bir alış-veriş 368 merkezini hibe e d i y o r . Az önce de vurgu yapıldığı gibi bu aile Hz. Muham­ med nezdinde cezalıydı; özellikle babaları. Zaman içinde öyle oluyor ki, Mervan, Osman'ı tama­ men kontrol altına alıyor. Damattır diye ona öylesine geniş yetkiler veriyor ki, artık o Osman'ı yönlendirir hale geliyor. Zaten İslami kaynaklarda, Osman'ın Mısır valisine gönder­ diği ve isyancıların katlini istediği mektubun Mervan tara­ fından yazıldığı iddia ediliyor. Bu mümkün olabilir. Çünkü Osman'ın veziriydi ve zaten tüm yetkiler ondaydı. Yalnız tek bu olaya bakarak Osman'ı temize çıkaranlar olsa da, her taraftan M e d i n e ' y e Osman'ı linç e t m e y e gelen o insan­ ların öfkesini bununla atlatmak mümkün değildir. Kaldı ki Osman'a, yeter ki istifa et kurtul denildiği halde görevin368 a- Taberi Tarihi, 4/256-272., b- ibni Kuteybe, Marif, 112.

Ö m e r kısmında belirttiğim gibi. A m a patronuna günde 2 dirhem vergi bile ödeyemiyordu. tabii ki bunlar halk nezdinde olumsuz etki yapıyor. Osman'ı katlet­ mek için bu insanlar ta Mısır'dan. sayfaya kadar.Tarih ül Hulefa. 5. 7. s. Osman ise bir çırpıda kendi adamlarına ve üstelik de Mu­ hammed'in lanetlediği ve sürgüne gönderdiği insanlara ve daha nicelerine müthiş imkân tanıyordu. 3. İbni Asakir bu eserinde ona 56 sayfa yer vermiş. Osman da vergi adı altında onlardan alıp yakınlarına dağıtsın-. Maarif. hem de demircilikte uzman biri­ dir ve hatta onun o zaman rüzgârla çalışabilen değirmen yapabilecek kapasitede bir insan olduğunu yazmıştım. . Hatta Osman'ın eşlerinden Naile ve son zamanlarda Hz. yoluna d e v a m etti. İşte Hz. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. 3 6 9 İşte Osman'ın sonunu geti­ ren sebeplerden biri de Mervan'dır: Hem M u h a m m e d ' e rağmen onu babasıyla birlikte geri getiriyor. Mervan ve hakem kısmında. Bidaye-Nihaye. babasıyla birlikte sürgüne gön­ derdiği böylesine bir adamın. Hanbei. Osman'ın katli bölümünde. 3/79 vd. 57. Riyad'ü Nadre. tabii ki güçleri varsa kabullenemezlerdi. Muhammed'in. para kazansın.Taberi.İbni Asakir. Onlar çalışsın.Suyuti.İbni Kuteybe. Ebü Lü'lü hem marangoz. 224'ten 280. Osman'ın sonunu getiren çok önemli bir nedendir.cilt/270 vd.İbni Kesir. Üsd. hem maddi ve siyasi olarak ona ayrıcalıklar tanıyor. 112. 369 I. no: 6233. Demek ki sorun Osman'daydı. hem ressam. 6. Bu. 130 ve devamı. Basra'dan bo­ şuna geliniyorlardı. Osman sayesinde geldiği aşama budur. 4. Ali de Osman'ı Mervan konusunda uyardıkları halde Osman on­ ları dinlemedi. Kufe'den. 2.den ayrılmıyordu. Müsned'ü Abdullah.Ahmet o. Müsned'ül müksirin. Nitekim de onu en ağır bir şekilde cezalandırdılar. N o : 3712.7/290 ve deva­ mında.lbni-1 Esir.

"Acaba farklı şeyler yazarsam anlar mı?" diye onun isteklerine ters olan şeyler yazıyordum ve tekrardan ona okuyordum. "iyi iyi. ona büyük imkânlar sağlıyor. ya da 'Allah'ın indirdiğinin benzerini ben de indireceğim' diye laf 370 İbni Kesir. o da Osman aleyehinde çalışıyor. 'Bana vahyolundu' diyen. ben de Kur'an gibi bir kitap yazabili­ rim dediği için. Oda bana. hem de İs­ lamiyet'ten çıktığı için. Muhammed burada yine işi Cebrail-Allah'a havale ediyor ve şöyle bir ayet indiriyor. As'ın arası açılıyor. A d a m . tabii ki bu olaydan sonra Osman'la A m r b. benim bu tür sahte yazılarımla doludur" diyor ve "Durum bu ise. H e m bu açıklama. M u h a m m e d için kâtiplik yapı­ yor ve Kur'an ayetlerini yazıyordu. 7/190. Ebi Serh Daha önce Mısır valisi A m r b. Bidaye. onun dava­ sında tanrısal boyut yok. ben Kur'an'dan daha mükemmel bir kitap ortaya çıkarabili­ rim" ifadesini kullanıyor. Olayın Özeti şu: Bu adam daha önce Hz. Muhammed'in korkusundan (Belki öldürür diye) Medine'yi terk edip M e k k e ' y e kaçmak z o ­ runda kalıyor. sütkardeşi olan Ebu Serh'i tayin ediyor. 312 . Ayetin anlamını Diyanet'in çevirisinden vereyim: "Al­ lah'a karşı yalan uyduran veya kendine bir şey vahyedilmemişken. Muham­ m e d kendi zamanında onun hakkında ölüm fetvası vermiş­ ti. A d a m şunu diyor: Muhammed bana başka şeyler yazmamı öneriyordu. Hz. Bu açıklamayı yaptıktan sonra ar­ tık M u h a m m e d ' l e kalmıyor. Kur'an. ben ise. güzel" diyordu. böylece onu ödüllendiriyor. Osman bunu M e d i ­ ne'ye geri alıyor ve yerine/Afrika'ya. 3 7 0 Osman'ın atadığı Ebu Serh öyle bir insandı ki.3) Sütkardeşi A b d u l l a h b. Zamanla Muhammed'i tanıyınca anlıyor ki. As idi.

ayetin açıklama kısmında ve İbni Kuteybe. g ö z d a ğ ı veriyor. Dürrül Mensur. ellerini uzatmış. Bunlar sonucu değiştir­ miyor. Muhammed uzun süre bekliyor. Çünkü Osman'ın sütkardeşiydi. en çok adı g e ç e n kişi için indiği/oluştuğu anlatılıyor tefsirler­ de ve diğer İslami kaynaklarda. Dolayısıyla Muhammed. iş iş­ ten geçtikten sonra o kalkıp ayet oluşturma yöntemiyle in­ sanlara tehdit savuruyor. Taberi Tefsiri. Bunu yaparken de şunu söylüyor: Aslında Osman 371-Suyuti. Kurtubi ve diğer tefsirler.eden kimseden daha zalim kimdir? Zalimlerin şiddetli ölüm sancılan içinde çırpındığı. Zamanla M u h a m m e d Mekke'yi alınca. bu ayetten Müseyleme de kastedilmiştir diyenler de var. A d a m onu deşifre ettikten. "Bu adam 'Ka'be'nin içinde de olsa onu yakaladığınız an öldürün" ta­ limatını veriyor. meleklerin. 169 vd . Osman onu belli bir süre saklıyor. oluşturduğu bu ayetle 371 tüm muhaliflerini hedeflemiştir demek isabetlidir. uygun ortam yakalamaya çalışıyor ve bir gün ada­ mı da yanına alarak birlikte Muhammed'in yanına gidiyor­ lar. Bu ayetin. Çünkü onlar da bu peygamberlik formülünü kullan­ mak istiyorlardı. bu yöntemle iktidar sahibi olmayı arzuluyorlardı. Maarif. s. Enam su­ resi 93. "Bu adamı bağışla" teklifinde bulunuyor. sessiz kalıyor ve daha sonra onu bağış­ lıyor. Hat­ ta Yemenli olan ve peygamberlik iddiasında bulunan Secah adındaki kadın ve yine ben de peygamberim diyen Rah­ man Yemami ve Esvet Ansi'nin de bu ayetin sebep-sonuç ilişkileri arasında isimleri geçiyor. A d a m gizlice halife Osman'a sığınıyor. 'Haydi canlarınızı kurtarın! Allah'a karşı doğru olmayanı söylediğiniz ve onun âyetlerinden kibirlene­ rek yüz çevirdiğiniz için bugün aşağılayıcı azap ile ce­ zalandırılacaksınız' diyecekleri zaman hallerini bir gör­ sen!" deniliyor Kur'an'da. ancak Muhammed'in pey­ gamberlik konusunda önemli bir rakibi olduğu için.

sağdan soldan toplanan bilgilerdir. Onun için belki bana g ö r e v düşmeden içiniz­ den biri kalkıp onu öldürür dedim. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Riyad'ü Nadre. ancak içinizden biri çıkmayın­ ca ben de bağışladım diyor. "Ben bir insana bir darbe vurdum mu. As. ben de Kur'an gibi bir kitap rahatlıkla yazabilirim diyen birini ve üs­ telik Muhammed'in hakkında ölüm fermanı verdiği bu adamı. 3/33 vd. Zehebi. hâ­ lâ ona karşı kininin d e v a m ettiğini belirtiyor ve aynı zaman­ da arkadaşlarını da eleştiriyor: N e d e n biriniz onu katletme­ diniz diye! İşte Osman kendi halifeliği zamanında Muham­ med'in sevmediği. bir süre beklememin nedeni şu: Ona karşı yaklaşımımı bi­ liyorsunuz. hatta Kur'an sahtedir. severek bağışlamadığını. mürted kısmında. As'a Osman'ın öldürüldüğü haberi verilince o. ibni Asakir. Tabakat. 3 7 2 372 12345678- istiab. el-Maarif.Siyer-i a'lam. 169. no: 1553. Hatta g ö r e v d e n alınan Amr b. 2/112 vd . 29/34 vd. Hâlbuki Osman'ın g ö r e v d e n aldığı eski vali Amr b.Taberi. hem de Mısırlılar Amr'ı se­ verdi. Ebu Davud. içinde birçok yalanım var. Nesai. tabii ki bunu söylemekle. no: 3997-7/230. kanatırım'' karşılığını vermiştir. Hem halkın hoşuna gitmiyordu bu g ö r e v d e ğ i ­ şikliği. Mısır'a vali olarak tayin ediyor. ibni Sad. s. Yani ben bu beklemem­ le bu fırsatı vermek istedim. hem de Osman'ın yönetimine karşı Amr anti pro­ paganda yapıyordu. bu adamdan daha de­ neyimliydi: H e m Muhammed. İbni Kuteybe.onu yanıma getirince ben onun bağışlanmasını istemedim. M. Bu da Osman'ın sonunu getiren önemli nedenler­ den biridir. Hudud hemen başta. Tahrim-i dem.

4 ) Halife Ö m e r ' i n oğlu U b e y d u l l a h ' ı k o r u m a k Halife Örner. Hatta bir ara: Pe­ ki senin babanı katleden başka. Hâlbuki Ubeydullah masum insanları katlemişti. Bedir harbinde sağ olarak ele geçirilmiş ve Muhammed'in tali­ matıyla öldürülmüştü. oğlu Ubeydullah da gidip buna karşı Hürmüzan. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. . Daha sonra Beni Mustalık kabilesi Müslüman olunca (tabii ki Muhammed onlara karşı savaş­ mıştı ve bunlar kılıç zoruyla müslüman olmuşlardı). Ubeydullah cezasız kalmasın. U k b e olayı: Bu adam. Hürmüzan Müslüman olmuştu. Tarih-i Dımaşk. Bu yüzden Ubeydullah kaçıp Muaviye'ye sığı­ nıyor ve daha sonra Sıffin savaşında öldürülüyor. Halife Osman'ın kardeşiydi: Anneleri Erva binti Küreyz'di. b. Ali. şeklinde konuşuluyordu. Ali'ye gelip kendisi halife olunca.ibni Asakir. Ali onu katlediyor. Taberi. 38. Hz. Riyad'ü Nadre. Ubeydullah'ın katline ka­ rar veriyor. cilt/60ve devamı. 3/77. bu konuda Os­ man'la birlikte toplantılar yapılır. Bu haksız ci­ nayetler Müslümanlar arasında çok tartışılır. babaları ise farklıydı. İşte Osman'ın bunu koruması da halkta olumsuz etki yapıyor: Osman. diye suçluyordu onu. 373 a. Velit'in babası Ukbe. 5 ) Velit b . öldürülsün diyordu. Ebu Lü'lü'nün küçük kızı ve bir de Hıristiyan asıllı Cüfeyne adında başka birini katlediyor. M e d i n e ' d e bir Müslüman'ın yanında köle olarak çalışan Ebu Lü'lü tarafından katledilince. ya sen onun suçsuz kızını niye öldürdün. yandaşlarına g e ­ 373 lince torpil yapıyor. ancak Cüfeyne Hıristiyandı ve M e d i n e ' y e okumaya gelmişti.M. Nitekim sıra Hz. ancak sıra dostlarına. Hz. ona ceza uygulamaz. fakir-fukaraya ceza veriyor. ancak sonunda Osman Ubeydullah'ı serbest bırakır.

hazır. Dönmesinin nedeni de korkudur: Çünkü daha önce bu kabile ile Velit b. Muhammed Velit b. Bunun üzerine Muhammed tahkikat yapıyor ve sonuçta elçisi Velit b. Yoksa bilmeden bir topluluğa kötülük edersiniz/ onlara karşı yanlış yaparsınız da sonra yap­ tığınıza pişman olursunuz. Ukbe'dir. Bu arada Muhammed. Üstelik zekât da vermeyeceklerini söylediler" diyor. el-İsabe . " N e yaptın?" diye sorunca o. ben falan tarihte adamımı gönderirim. Ukbe'yi bu işle görevlen­ diriyor. biz zekâtımızı topla­ dık. Diğer taraftan Muhammed'in elçisi belirlenen zamanda gitmeyince. Bu olay üzerine Muhammed. Fakat bize herhangi biri uğramadı" diyor. meğerki onlar tekrardan İslamiyet'ten dönmüşlerdi.Muhammed onlara diyor ki. Hucurat sure­ sinin altıncı ayetini indiriyor. ancak memur bekliyorduk. Günü gelince Hz. Aslında böyle bir şey de olmamıştı. yoksa beni de öldüreceklerdi. ben zor kurtul­ dum. "Ben gittim. Beni Mustalık tarafında da bir evham başlıyor ve hemen liderleri olan ve aynı zamanda Muhammed'in eşlerinden Cüveyriye'nin de babası olan kişi M e d i n e ' y e gelip durumu öğreniyor ve "Yalandır. Anlamı şu: "Ey inananlar! Bir fasık/kötü insan size bir haber getirirse onu tahkik edin/araştınn. Bunun üzerine M u ­ hammed onlara karşı savaş hazırlığına başlıyor. bu ayette sözü edilen fasık/kötü insandan ka­ sıt. bu olaydan dolayı Velit b. Utbe'nin onlara uğrama­ dığı ve üstelik de onlara karşı büyük bir iftirada bulunduğu ortaya çıkıyor. zekâtınızı/verginizi ona teslim edersiniz. Ukbe arasında husumet olduğu için. Askalani. Ancak adam yarı yoldan geri dönüyor. korkudan g i t m e y e ce­ saret edemiyor: Ya gittiğimde başıma bir şey gelirse diye evhama kapılıyor ve geri dönüyor. A d a m oraya hiç uğramamıştı." H e m e n hemen tüm önemli tefsirlerde ve ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irdeleyen kaynaklarda.

Ali'nin oğlu Hasan'a g ö ­ rev verilince o. Burada bir not düşüp konuya devam e d e c e ğ i m : Hani Hz. bu açıklama M ü s l i m ' d e n d i . bu olayda adam gelmeseydi ve böylece bu yalan or­ taya çıkmasaydı ne olurdu? Çünkü Muhammed. İbni Abdi-I Berr. "Halifeliğin iyi tarafından yararlanan o. Hz. Ali bunu yapmıyor ve oğlu Hasan'a sen kalk kırk kır­ baç vur diyor. zaman zaman kusardı diye İslami kaynaklarda bilgiler var. "Daha fazla kıldırayım mı?" diyecek kadar ayyaş biriydi. Ali'ye. Böylece Osman'a sen yap.adlı yapıtında. Cafer cezayı uyguluyor. En son Abdullah b. bu adam öylesi­ ne içki içerdi ki. Hasan da. kö­ tü tarafını da o uygulasın" diyor. Muhammed'in sevmediği. Hudud. Osman'a şikâyet etmiştir. Hatta öylesine içerdi ki. hakkında fasıktır/kötü in­ sandır diye ayet indirdiği bir insana. Kaldı ki. onun ya­ lanları üzerine savaş hazırlığına başlamıştı ve tabii ki büyük bir katliam olacaktı işte Osman böylesine bir insanı vali olarak tayin ediyor. bir gün kendisi cemaate sabah namazını kıldırırken. 374 Evet. Şa­ hitler toplum içinde halife Osman'a ifade verirler ki. 4 rekât kıldırır (ki sabah namazı iki rekâttır) ve namaz içinde cemaate dönüp. bana ne bu iş­ lerden diyor. bu ayetin Ukbe için indiği­ ne ilişkin İslam âlimleri arasında ihtilaf yoktur diyor. 374-Sahih-i Müslim. hem de içki içtiği için kırk kırbaç içki cezası uyguluyor. buna karşı çıkıyor. onu hem g ö r e v d e n alı­ yor. Cezanın uygulanması için Hz. önemli bir konuda (halkı y ö n e t m e d e ) g ö r e v veriyor. Ö y l e ki halk onu içki konusun­ da Hz. Hz. Bu ceza uygulamasını Sahih-i Müslüm'den aktarayım. Ali'nin de baskısıyla mecbur kalıp. İçki cezası kısmında. "Kalk sen cezayı uygula" diyor. . bu adam içki içti ve kustu diye. Sonuçta Osman Hz. Osman sonuçta. Muhammed geçmişten g e l e c e ğ e her şey biliyordu? Peki.

dip­ notta ayrıca imam Ahmet b. Velit'i g ö ­ revden alınca. 63. Burada kitabı tahkik eden. 3 7 6 375 a.Zehebi Siyer-i A'lam. Maarif. Hatta Rumlara karşı bir savaşta bile Velit içki içerken. Osman'ın bu zulmüne karşı çıkanların hepsi cehennemliktir. size rağmen ben içki içerim" diyor.ibni Asakir. bunu gerçekleştirenler suç­ ludur. Osman'ı savunabilecek hiçbir haklı neden yoktur. cilt/218 v d .Müslim. daha önce Küfe'de valilik yapan Sad b. Mesela Talha ve Zübeyir g i b i . Muhammed'den cennet müj­ desini alanlar da vardı. El-Kamil fi Tarih. bu kez de yerine Sait b. arka­ daşları ceza verelim diyorlar. Ağanı. El-Kamil 2/535. Ukbe kısmında. Bidaye. ama olaylar öylesine açıktır ki. Osman. Ebi-1 Vakkas'ı g ö r e v d e n alıp yerine bu Velit'i atamıştı. Yeman engel oluyor. Hz. Hadd'ül Hamr kısmında. tstiab. e. "Haram da olsa.İbni Esir. Zehebi de bu d o ğ ­ rultuda açıklamalarda bulunmuştur. haddi aşanlardır diyor. Hudut. ama Hüzeyfe b. s. Isabe. İbni Teymiye gibilerine kalırsa. 3/412 vd. el-Marife ve Ta­ rih (Besevi) Neseb'ü Kureyş gibi kaynaklarda da geçtiğini belirtiyor. Hanbel. onun cinayetinde parmağı olan saha­ beler hakkında ağır konuşmuşlardır. Üsd'ül Gabe.Askalani. Osman'ın ölümüne çalışanlar. Osman'ın sonunu getiren yanlışlardan biri de böylesine bir adama yaptığı iltimas-ayrıcalıklardır.Taberi Tarihi. b. So­ nuçta Velit 40 kırbaçla cezalandırılıyor ve artık bu olup bi­ tenlerden sonra g ö r e v d e n de uzaklaştırılıyor. As'ı tayin ediyor. N o : 9153. 180 v d . 376 a. Mesela İbni Teymiye. Tehzib-i Kemal. b. Tarih-i Dımaşk. no: 8033. Taberani. c. Hâlbuki Osman'ın ölümü­ nü isteyenler arasında. 375 Bütün bu olup bitenlere karşı yine İslam düşünürleri Osman'ı savunmuş.İbni Kuteybe. d.Nihaye. No:67. Bu arada Velit. 3/433. Isabe.ben niye bu işe bulaşayım gibi sözlerle karşı koyuyor. savaş var karşımızda biz içki ile mi uğraşacağız di­ yor. isyancıdır. Velit b. .

üç yüz bin dirhem para bağışında bulunmak ve 'Mehruz' denilen M e ­ dine'deki önemli bir alış-veriş merkezinin gelirini ona hibe etmek.Yine akrabası olan meşhur Ebu Süfyan'a. sağlanan gelirlerdir. Afrika'ya vali atamak.Amcası Hakem'i M u h a m m e d ' e rağmen sürgünden geri getirmek ve yüz bin dirhem devlet malından ona ba­ ğışta bulunmak.. 377 a-Muhammed Rıda( 1865-1935). haraçtan. 3 7 7 Bu iltimas kısmını özetleyecek olursam-.Hakem'in oğlu Mervan'ı da sürgünden getirmek. devlete ait mallardan çeşitli hediyeler verir. Hatta Osman ölünce o günkü para birimiyle elli bin civarı dinar (altın para) onun muhasebecisinde bulunur. Affan' adlı eseri. 'Osman b. . Maarif.6 ) D a m a d ı A b d u l l a h b . Ü s e y d olayı Osman kızını bu adama verince. ganimetten.. hazineden iki yüz bin dirhem para hibe etmek. . diye talimat verir ve bu kadar para devlet ma­ lından kızına ve damadına verilir. s. Yine 30 milyon üzeri gümüş pa­ ra (dirhem) ve 1000 d e v e ile birlikte Vadi'l kura. Afrika'da ele geçirdiği yerlerin 1/5 vergilerini ona ba­ ğışlamak vs. kendine vezir yapmak. hazine yetkilisine. Şunu hep hatırlatırım: Bunların tümü ta­ landan.Yine Hakem'in bir diğer oğlu olan Haris'e. b. .İbni Kuteybe. Osman'dan kalan servet kısmında. Halit b . Hayber.Kardeşi olan Abdullah b. . . bunla­ ra altı yüz bin/kimi rivayetlerde de dört yüz bin dirhem yardım ver. oranın gelirini kendisi­ ne tahsis etmek. Ebi Sarh'a aşırı derece im­ kân tanımak. Ayrıca bu çifte. . Rebeze gibi yerlerde 10 milyon dinar (altın para) değerin­ de servet bırakır. kendi kızı Ümmü Eban'ı ona ver­ mek. 112-113.

Tebük suikastında Hz.Ebu Musa el-Eş'ari'nin Irak'ta topladığı vergileri. . Halife Ö m e r tarafından Kufe'ye görevli olarak atanıyor.Ebu Musa ve Osman b. M e d i n e ' d e de ciddi bir muhalefet oluşuyor Os­ man'a karşı. Bir gün. Mesut da bir nevi talim-terbiye ve hazineden sorumlu bir görevli olarak oraya g i d i y o r . Muhammed'in devesini önden çeken kişi ve o olaya karı­ şan insanları da bilen ikinci tanık. . . .Abdullah b.Yine kardeşi olan Velit b. . Üseyd'e kızını vermesi ve bu da­ madına hazineden altı yüz bin dirhem bağışta bulunması. Halit b. s. cennetle müjdelenen Tal­ ha ve Zübeyir gibi toplamları elli civarında olan önemli bir 378 Muhammed Rıda. 204. Amr'ı ataması ve daha ni­ celeri. Ebi Vakkas'ı g ö r e v d e n uzaklaştırması. 3 7 8 Halife Osman iş başı yapınca onu M e d i n e ' y e alıyor. Ukbe'yi Kufe valiliğine ata­ ması ve Sad b.. Her taraftan Osman'ın yönetimine karşı başkaldırılar çoğalınca. Osman b. Amr. Hz. başka hediyeler vermesi. Bunlar arasında Mikdad b. Affan. Yaser olayı uygulaması Hatırlanacağı gibi Ammar b. kendi yakın akrabasına ve Emevi soyuna bağlı kişilere dağıtmak. İşte bütün bunlar. yanısıra Abdullah b.Şam'ın tüm vergilerini Muaviye'ye hibe etmesi. halkı galeyana getiren son derece kötü örneklerdir. Muhalif olanlara şiddet ve sindirme politikası 1) A m m a r b. her kabileden önemli kişiler toplanıp Osman'ı uyarmak için bir ültimatom/metin hazırlıyorlar. Yaser. Ebil As'ı g ö r e v d e n alıp yerle­ rine dayısının oğlu Abdullah b.

Osman buna karşı. hem de "Allah seni rezil etsin" gibi sözleriyle de haka­ ret ediyor. Muhammed'in arkadaşlarının sana karşı haklı olarak yazdıkları mektubu yere atamazsın. Osman bunları ken­ di ailesi ve yakınlarına dağıtmaktadır. yetki var elinde. "Bu talan malından kimilerin hoşu­ na gitmese de biz ihtiyacımızda kullanırız" diyor. A m m a r daha sonra baygın haldeyken Hz. Osman hem onu dövü­ yor. Osman'ın Yaser'i komaya sokması hakkında farklı riva­ yetleri de var. Değişik baskınlarda ele g e ç e n talan malları arasında altın mücevheratı da varmış. saygı­ sızlık yapamazsın" deyince. Sonuçta A m ­ mar baygınlık geçirip fıtık oluyor. Ali onu uyarıyor. Ammar'ı y e r e yıkıp kol ve bacaklarını bağlıyorlar. Ayşe de olayı duyuyor ve Osman'a kızıyor. neden bu adamı komalık yaptın diye. "Bu iş çok cid­ di. Kimi rivayetlere g ö r e Ümmü Seleme gelip Osman'a kızı­ yor.seçme heyet kendi aralarında Ammar'ı temsilci olarak se­ çip o ültimatom yazısıyla birlikte Osman'a gönderiyorlar. Halk bunu duyunca karşı çıkıyor ve onu protesto edi­ yor. ama o kendi yakınlarına dağıtıyor­ du. Böyle de­ yince Hz. İşte burada Osman ona. Ammar. tabii ki bunları başka insanlar ele geçirmişti. Mu­ hammed'in eşlerinden Ümmü Seleme'nin evine alınıyor. Bu arada A m m a r da Osman'a sert çıkıyor. sen asla böyle yapamazsın di­ yor. Osman'a konuyu açınca. bu olaydan do­ layı Ayşe ile Osman'ın arası açılıyor. kimilerine g ö r e de Ammar'a. A m m a r ona. Bu arada Hz. Osman çok kızıyor ve o kâğıdı alıp yere atıyor. Bu arada Osman onu tekmelemeye başlıyor. sen Hz. "Sen m a d e m biliyordun ki bu adam halife. Osman adamlarına talimat veriyor. "Sen ha. seni bu hale getirecek. içinde idrarı durmayan falancanın oğlu. o zaman niye kar­ şı çıktın?" denildiği gibi farklı bilgiler de var. kim olursun da bana karşı bunları söylersin" diyor ve .

Yaser'e haber yolluyor.Ö) 'Ensab ul Eşraf 6/161 v d . İşte burada onu tekmeleyince komalık oluyor ve üç namaz kılamaz ha­ le geliyor. 3 7 9 379 1 . tabii ki Osman ona da kızıyor. orada ters konuşmaya başlıyor. ancak sen ona bir şey diyemedin. yardımcı olması için Ammar b. siz ne çabuk değiştiniz. sizden en önemli kim ise o da öldürülecektir (Os­ man'ı kastediyor)" diyor. Yani yukarıda anlatılan o komalık halinin hikâye­ si böyle.adamlarına da.Ö)' El-Avasim'ü ımin'el Kavasım. birçok İslam tarihçisinin ortak olarak işlediği bir konudur. 280 vd.' s. Ayşe'nin bu sözlerinden sonra Osman çok bozuluyor ve camiye gidiyor. Velit gelip Os­ man'ı tehdit ediyor: "Aynı sözleri Hz. Cemaat ona şaşkın şaşkın bakıyor. an­ cak birini komalık yaptığı için artık onu dövdürmekten vaz­ geçiyor. 3. Bir tarafta halife Osman bu adama bu şekil haksızlık ya­ parken.Belazuri (279.lbni'l Arabi Ebubekir (543.Ö) Riyad'ü Nadere fi Menakıb'il Aşere. Onlardan Hişam b. Ammar'ın verdiği yanıt olumsuzdur. Sonuçta A m m a r hem sevilen biri. Bu arada Hz. Şayet başına bir şey gelirse. Bu konuda anlatılanlar arasında az fark görünüyorsa da. Muahmmed'in daha ayakkabısı. Ay­ şe ona. işi laçkalaştırdınız" diyor. 3/75. "Bak Hz. Bu sahipsiz olduğu için bak sen ne hale getirdin. . Bu arada adamlarına "Bunu burdan çıkarın" diye talimat veriyor ve oradan uzaklaştırılıyor. hem de onun bağlı bulunduğu aşiret güçlü. bu ne diyor diye. Osman'ın onu tekmelediği ve adamı sakat bıraktığı gibi bir gerçek var ortada.Mühibbüddin Taberi (694. Ali de sana söyledi. şunu bil ki. diğer taraftan da kendisine yapılan baskın sırasın­ da. İşte M u h a m m e d ' e karşı suikastta bulunanları bilen Hüzeyfe ve Ammar'ın başına gelenler bunlardır. elbisesi duruyor. Bu. üstelik de haklı olarak sert tepki gösteriyor. "Tutun bunu" emrini veriyor. 2.

M e s u t ' a yapılanlar Osman. tabii ki bu da ne Velit'in. Osman tara­ fından eski vali Sad b. Mesut'u d ö v e d ö v e kaburga kemikle­ rini kırar. Os­ man'ın hutbe okuduğu bir sırada camiye girdi. Os­ man kendisine bir mektup göndererek "Sen bir memur­ sun. 4.774. Muhammed'in çok samimi arkadaşı oldu­ ğunu bilen halk ona saygı gösterirdi. İbni Mesut da verir. "İbni Mesut'un kendisi aleyhinde propaganda yaptığını. Velit'ten hesap soramazsın" der. Onun Velit'e. bu davra­ nıştan dolayı İbni Mesut'u halife Osman'a şikâyet eder. bilmiyordum ki Osman ve ona bağlı kişilerin hazinesi­ ne bakan bir memurum" diyerek tepkisini gösteriyordu. s. Velit. Nihaye. 7/80 ve sonrası. 130 ve sonrası. hem de maliyeden sorumludur. .İbni Kesir (h. ne de Osman'ın işine geliyordu. Osman onu M e d i n e ' y e çağırdı. Ebi Vakkas g ö r e v d e n alınıp yerine Velit b.ö).2 ) A b d u l l a h b . Bu yüzden Velit onu Osman'a bir daha şikâyet etti. Bu arada İbni Mesut. "Bu borçtur.Tarih'ül Hulefa. 5. devlete ait/hazine ma­ lından bir miktar yardım ister. Abdulah b. Çünkü Velit'in amacı geri vermemek üzere almaktır. Osman. Bidaye. ayrıca onu g ö r e v d e n de alır. halkı kışkırttığını" anlattı. Hz. Başkala­ rına da bu şekilde borç vermiştir. Olayın özeti şu: Ab­ dullah b. daha sonra müsait olduk­ larında onlardan geri almıştır. Mesut Kufe'de hem talim-terbiyeden sorum­ lu/eğitimci. Osman kısmı.Suyuti. halife Osman'ın icraatını ve oraya vali olarak atanan Velit'i her fırsatta eleştirmeye d e v a m ediyordu: "Zannediyor­ dum ki ben Müslümanların hazinesinden sorumluyum. Bunun üzerine İb­ ni Mesut anahtarları teslim edip sivil bir vatandaş olarak Kufe'de yaşamaya devam eder. Ukbe atanınca. Velit ondan. İslami kaynaklardaki bilgi­ lerden anlaşılıyor ki İbni Mesut yumuşak başlı ve zararsız bir insandı. ö d e m e n lazım" demesi Velit'in hoşuna gitmez.

Bu arada Hz. buna kar­ şı Uhud dağı kadar altın da bana veril>e yine mutlu ola­ mam" dediği söyleniyor. ben Os- . "Yanlışlıkla bir ok atsam. Hatta bunu is­ patlamak için İbni Mesut'un Osman ha<kında. Daha önce de ifade edildiği gibi.. "Ha'ir. emrini dinleye­ ceğim. Osman'ın hazırladığı Kur'ci dışındaki nüsha­ ları yakması. Hlatta Osman onu sürgüne g ö n d e r m e k isterken birçok insan kendisine. Osman'a isabet edip de ödürülse. "Başka yere göndersem orayı da karıştırır" endiesinin yanısıra Hz. halk üzerinde çok olumsui^tki bırakırken. O da. Çünkü bazı olaylar ve fitneler ocaktır. "Ben Hz. o da Osman'a kızdı ve tıpkı Amı^ar olayında oldu­ ğu gibi burada da Osman'a karşı tavır aldı. Hatta İbni Mesut daha fiyatta iken Osman hakkında her yerden muhalefet oluşuna kendisi. e ğ e r Os­ man'ı katlederlerse artık bir daha onunjibi bir halife bula­ mayacaklar. Açıkçası. İbni Mesuttemiş ki. Muhammed'in arkadaşıyım ve Bedir. "Sa­ kın sürgüne gitmeyi kabul e t m e . en başta bu Kur'an konusu ve onun genel ifaatı Osman'ın so­ nunu da getiriyor. Bununla Osrran'dan çok m e m ­ nun olduğunu ö n e sürmek isteniyor. İşte burada uyduruyorlar. Rıdvan Biatına ketılan biriyim" (Os­ man Bedir ve Rıdvan'a katılmadığı için turada aynı zaman­ da dolaylı bir şekilde onu eleştiriyor da) dedi. Bazı İslami kaynaklarda İbni Mesut'uT en son Osman'la anlaştığı ve onunla helallaştığı iddia edilyor. Bu yüzden ben istemiyorum ki bunun ilk kıvılcımın kendim yakayım" diyor. Biz stni destekleriz.Osman'ın. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in I<ızı Ayşe bunu du­ yunca."İşte bakın şu an kötü bir hayvan içeri giriyor" diyerek ağır hakaretlerde bulundu. bı­ rakmayacağız" deyince İbni Mesut. Ali ve bazı insanların araya girmesiyle bni Mesut'un sür­ güne gönderilmesinden vazgeçiliyor.

Bellidir ki bazı uydu­ ruk uzlaşma cümleleri kurmuşlar. Ens. ancak becerememişler. Ali bu arada Osman'ı uyarıyor: "Sen Velit b. ancak ilkel bir savunma. "Eğer Osman'dan önce vefat edersem sakın cena­ z e m e katılmasın" diyor. A m r n a r da. "Sen Küfe 'ye gönderdin. Os­ man'a. 6/148 . o zaman daha örnek mi kalmadı ki. onu d r ? v m e k için ayrıca adamlarına talimat veri­ yor. A m a Ali'n' 1 " 1 D u çıkışı fayda etmiyor. cilt 9/109 c) B e l a z u r i . kendisi kalkıp Osman'ın ölümüyle ilgili ör­ nekler versin. N o : 1659. n o : 1 4 5 4 8 .man'a ok atmak istemiyorum demiş. "Evet hepimiz tarafından Allah rahmet eylesin" karşılığını veri3 8 0 a ) İ b n i A b d i l b e r . Bu c>' u P bitenlerden sonra da onu sürgüne. İstiab. Durum bu iken sen Şam'a göndersen oradaki insanları da örgütler. 3 8 0 Osman. Çünkü mademki memnun kalmış. b ) H e y s e m i M . Osman bunu uygun buluyor ve ücretsiz bir şekilde M e d i n e ' d e yaşamaya mah­ kûm ediyor.ab. tenha bir y e r e g ö n d e r m e k istiyor. Yaser onun vasi­ yeti gereği Osman'a haber v e r m e d e n gömüyor. Daha son­ ra Osman bunu duyunca Ammar'a. Osman'a alay edercesine. İbni Mesut'a toplum içinde hakaret ediyor. ancak Mervan. Hz. Abdullah b. r v e arkadaşı A m m a r b. İbni M e s u t m d . Onlar kendi?'™ komaya sokuyorlar ve kaburga kemik­ lerini kırıyorlar. Ukbe yüz-ünden adama nasıl bu cezayı veriyorsun" diyor. bu yetmiyor­ muş gibi. Osman bildiği­ ni yapıyor. Osman'dan önce vefat ediyc . Yaser'e vasiyet ediyor. inandırıcılığı y o k . "Allah rahmet eyle­ sin" diyor. İbni Mesut. haysiyetini kırıyd r ve onu camiden kovuyor. arkadaşlarından Ammar b. Gc^üldüğü gibi savunmuşlar. Mesut. oradakileri senin hakkın­ da ö r g ü t l e d i / a l a r m a geçirdi. Z e v a i d . En iyisi burda kal­ sın bari kontrol altında olur" deyince.

Yu­ karıda ö z e t l e m e y e çalıştığım nedenler de oluşunca. Ali burada da Osman'a karşı çıkıyor ve aralarında sert tartışmalar da meydana geliyor. İbnil Arabi. Osman bunun alay olduğunu anlıyor ve orada onunla tartışıyor. Sait b. İşte Osman onu geri çağırmış. Sonuçta olay orada kapanıyor. 6/140-164. 14. Hatta sürgüne göndermek istiyor. Kufe'de iken de halka kendi Kur'an'ını anlatıyordu. s. Halife Osman'nın talimatıyla Kufe'den. Milel ve Nihal. Taberi Tarihi. 3 8 1 • 3) Ebu Z e r . Ancak şu da muhtemel ki. As yönetiminden Suriye'nin Şam tarafına. artık olay patlak v e r i y o r . 4/251 ve devamı. el-Avasım'u min'I Kavasım. Nizamiye mezhebi kısmında. yine Basra'dan Şam tarafına Muaviye emrine kitlesel bir şekilde sürgüne gönderilen pek çok insan var381 abcdBelazuri. 280. diğer Kur'an nüshalarını yaktığı gibi onun da Kur'an nüshasını alıp yakmıştır. karşı çı­ kanların aldığı en hafif cezaydı sürgün. Bu konudaki de­ taylı bilgiyi. s. Hz. İbni M e ­ sut.i Gıfari'yi sürgün etmek Halife Osman döneminde çok kişi sürgün edildi. Osman kendi keyfine g ö r e Kur'an adı altında ve Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit başkanlığında bugünkü dünya piyasasında bulu­ nan kitabı hazırlarken. Osman'ın hazırlattığı Kur'an'a karşı çıkmıştır. ibni Mesut. Os­ man'ın ona karşı asıl kini buradan kaynaklanmaktadır. O yüzden burada bunun üzerinde fazla durmuyorum. İbni Mesut karşı çıkıyor ve bildiği farklı bir Kur'an nüshasına g ö r e hareket ediyordu. farklı bir çalışmamda işleyeceğim. Ensab. Sadece bir ha­ tırlatmada bulundum.yor. Şehristani. . ta Mekke'den beri M u h a m m e d ' l e beraber­ dir ve ilk Müslümanlardan olup Kur'an hafızıdır.

zulümlerini kabul etmeyip halka anlatıyor. İslami kesim Osman'ı kurtarmak. Abdullah b. 4/317 ve devamı. Maarif. Suriye taralına Muaviye emrine gönderilirler. zinakârmış gibi yakıştırmalar vardır. Osman da Muaviy e ' y e . bunlarla uyum sağlayamıyoruz diyor. Ziyad gibi şahsiyetler. Amir b.Tabakt-i İbni Sad. 4/429. b. 3 8 3 Mesela İbni Sad gibi. Olay bu kadar basit olsaydı Osman'ın en yakın çevresi ona düşman kesilmezdi ve onu feci bir bi­ çimde katletmezdi. bu bizi eleştiriyor. c. Kab. 3 8 2 Sonuçta Muaviye onlarla anlaşamamıştır. s. do­ layısıyla benimdir d e m e k istiyor. Abdi-I Kays. Amr-el Huzai. Mu­ h a m m e d ' e bağlı biriydi ve Muhammed'in gömülü olduğu M e d i n e şehri varken herhalde kalkıp da ölene kadar ıssız bir köye gönüllü olarak yerleşmezdi. Malik-i Ester. Güya Ebuzer sürgün edildiği köye g ö ­ nüllü olarak g i t m i ş . Malik b. Kümeyi b. Yine halife Osman Basra'dan. Ebuzer de o sırada ora­ daydı ve bu sözlere karşı çıkıyor: Muaviye'nin ve bu arada halife Osman'nın yanlışlarını. Çünkü adam Hz. onu bana alelacele M e d i n e ' y e gönder diye talimat 382 Mesela Küfe'den Sabit b. A m a bu sa­ vunma yetersiz ve inandırıcı değildir. bunlar hırsızmış. I 13 ve 146.ibni Kuteybe. Bu olup bitenlere karşı Muaviye onun hak­ kında Osman'a rapor veriyor. Aslında olay şudur: Şam valisi Muaviye şöyle söylüyor: Şam diyarı Allah'ındır. Kays.Taberi Tarihi. devlet malıdır. yani ganimettir. Bu defa da başka b ö l g e y e sürgüne gönderiliyorlar. Bunlar hakkında Osman'a mektup gönderiyor. onun eksiğini kabul etmemek için çeşitli uyduruk savun­ malar yapmıştır. Örneğin. Amir himayesinde yaşayan insan­ lardan başka bir grubu Şam tarafına sürgüne gönderiyor. 383 a. icraatımız hakkında propaganda yapıyor diye. Evliya Çelebi gibi oradan oraya sürgün ha­ yatı yaşayan insan çoktu o zamanlar. Sa'saa b. Şunu da belirteyim. . Savhan.d ı .

Osman'ın bu ifa­ desi Ammar b. Daha sonra Osman onun ölüm haberi­ ni alınca." Tıpkı İbni Mesut'un ölümündeki gibi bir du­ rum yaşanıyor burda. hem de alay edercesine Allah rahmet eylesin d e ' mesajını iletmek istiyor ve tabii ki Osman bunu anlıyor. Çünkü bunlar önemli merkezler. hat­ ta Osman Ali'ye. Hz. Ebuzer buraya zorla gönderiliyor ve ölene kadar burda sür­ gün hayatı yaşıyor. aleyhine çalışmasından korkuyor. A d a m Kudüs olsun diyor. Bir yer iste seni sürgüne g ö n d e r e c e ğ i m diyor. Adamları Ammar'ı d ö v e d ö v e ko­ malık yapıyorlar. Onun için bunları kabul etmiyor ve ona. onun halkla te­ mas kurup. Osman. Sonuçta Osman bunu da sürgüne göndermek istiyor. sen burdan gidecek­ sin. Tabi ki bu sözlerle Osman'ı zımnen eleştiriyor: Yani 'hem adamı sürgüne gönder. A d a m . Bu yüzden Ammar'a sert çıkışıyor. "Asıl sen sürgüne gitmelisin" diyor. Ammar buna karşı Osman'a şunu söylüyor: "Evet biz de diyoruz Allah rah­ met eylesin. Ali arasında sert tartışmalar oluyor. görevlilerine "Bunun haddini bildi­ rin" diye talimat veriyor. Yaser'in zoruna gidiyor. Ebuzer M e d i n e ' y e gelince Osman'ın kötü yöneti­ mini orada da anlatıyor. "Seni Rebeze köyüne g ö n ­ d e r e c e ğ i m " diyor (Medine-Kufe arasında ıssız bir köy). Osman ona. ona ceza ver. Osman bunları da kabul etmiyor. Osman onu da kabul etmiyor. ancak kabilesinin araya girmesiyle Hz. Ali. beni M e k k e ' y e gönder diyor. Sen buna benzer başka bir örnek daha mı uygulamak istiyorsun deyince. o gün için met­ ropol durumunda olan bölgeler. "Allah rahmet eylesin" diyor. Ali de. Osman'a gidip şunları anlatıyor: Temiz bir insanı (Ebuzer'i kastederek) sen sürgüne gönderdin ve orada vefat etti. elinden ne geliyorsa yap. Osman bunu kabul etmiyor.veriyor. bakalım başarabilir misin . bu kez Osman'la Hz. Basra ile Kufe'den biri olsun diyor.

M u h a m m e d zamanında meydana gelen Bey'at-i Rıd­ van'a ve Bedir'le Uhud gibi önemli savaşlara. 6/166 v d . "Kim sana karşı çıkarsa. Bu arada bu olup bitenleri duyanlar top­ lanıp halife Osman'a. Zamanla onun hakkında olumsuz düşünceler çoğalınca. İki savaşa katılma­ ması ve üstelik Bedir'de ele g e ç e n ganimetlerden onun da pay alması. D) Osman'ın. Osman hem Ammar'ın sürgün olayını ora­ da kapatıyor. halk nezdinde bu katılma­ ma da artık mazeretten çıkıp önemli bir eksiklik olarak de­ ğerlendirilmeye başlandı. onun bu davranışı Müslümanların zoruna gidiyor­ du. orada detaylıca anlatacağım. Rahman b. . Bugün nasıl basın mensupları baş- 384 Belazuri. bu da Osman için bir eksiklik olarak değerlendirili­ yordu. halife Os­ man'ın sudan bahanelerle katılmaması. Olayın özeti şu: O zaman. Müslümanlar üze­ rinde olumsuz etki bırakmıştı. Avf konusunda bu konuda so­ mut örnekler v e r e c e ğ i m . şu an var olan Kur'an ortalıkta yoktu. hem de Ali ile tartışmalara son veriyor. Ensab'ül Eşraf. Aşağıda A. Daha sonra Müslümanlar arasında meydana gelen Sıffin harbin­ d e A m m a r öldürülüyor. Kı­ sacası. Herkes M u h a m m e d ' d e n ayet adı al­ tında bir şeyler almıştı. Her fırsatta yüzüne karşı şu şu savaşlardan kaçtığı açıkça söyleniyordu. 3 8 4 C) Halife Osman'ın bazı savaşlardan kaçması Hz.karşılığını veriyor. tüm Kur'an nüshalarını yakması Bu konuda elimde yeni bir çalışmam var. bir nevi açıkgözlük olarak değerlendiriliyordu ve Müslümanlar nezdinde itibarına g ö l g e düşürmüştü. seni eleştirir­ se sen de ona ceza verip sürgünlere yollarsan bu iş yürü­ m e z " deyince.

Bu bilgileri herkes aynı derecede Muhammed'den almıyordu. Dediğim gibi bu konuda yeni bir çalış­ mam olduğu için fazla detaya girmiyorum. Yahudi asıllı Z e y d b. Übey b. Adeta herkesin cebinde farklı bir Kur'an vardı. İbni Mesut'un. Sabit'e g ö r e v verip yeni bir Kur'an (bugünkü) hazırlatınca. ancak imkânlar farklıydı tabii ki. Ka'b'ın ve daha birçok sahabenin ayrı ayrı Kur'an'ları vardı. İşte Osman. Ali'nin Kur'an'ı vardı ayrıca.Halîfe O s m a n ' ı n Katledilmesine Katkı S u n a n Ö n e m l i Kişiler /Muaviye b. Pek çok insanın hazırladığı bazı ayetler varmış. bazen uzun süre bazıları hiç bulunmuyordu.bakanın peşine takılıp bilgi alıyorlarsa. İşte bu yeni Kur'an'ı ortaya koymak ve var olanları yakmak mille­ tin zoruna gidiyor. e. Bu. o dö­ nem var olan tüm Kur'an nüshalarını yakıyor. Ömer. Bir gün bir kişi o günkü bilgileri alıyordu. Ebi Süfyan Osman'ın en önemli adamı ve o d ö n e m d e Şam valisi olan Muaviye bile ona yardım etmek istemedi. Bu konuda İmam Suyuti ve İbni Asakir gibi meşhur İslam tarihçileri şu- . Hatta Hz. o zaman da böyley­ di. İşte bu konu da Osman'ın sonunu getiren önemli sebeplerden biridir. bazen birlikte birkaç kişi oluyorlar­ dı. Yani M u ­ hammed'in konuşmalarının bugünkü Kur'an gibi bir araya gelebileceği hiç kimsenin aklından geçmiyordu. M u ­ hammed'den sonra bir ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkan yeni bir durumdur. Osman'ınki adeta bir darbe yasası gibi algılanıyor ve bu konu da Osman'a karşı ciddi tavır alınma­ sına neden oluyor. birçok kişide güya parça parça bulunan bu ayetleri bir araya getiriyordu. bu aşamada bu kısa bilgi yeterli.

başkomutanıydı. Ebu T u f e y l 3 8 5 ile Muaviye arasında bir diya­ log geçiyor: Muaviye soruyor. adama yağcılık yaptın. 385 Bu adamın asıl adı. Muhammed za­ manında vardı ve Muhammed'in sahabelerinden en son ölen kişi. Ebu Tufeyl.nu aktarıyorlar.İbni Asakir. As'a. no:3064. milleti ayaklandırdın. sen öyle Osman'ın aleyhinde çalıştın ki. 95. "Hâlbuki sen Şam valisiydin. Muaviye'ye de. ibni Asakir.Suyuti. Medine'yi alarma geçirdin. 26/117 ve devamı. kimse ona yardım etmedi diyor. s. 3 8 7 Herkesin bir hesabı vardı. "Benim onun kan bede­ lini almam daha iyiydi/bir bakıma gitmesi kalmasından da­ ha iyiydi" karşılığını veriyor. Çünkü Muaviye çok kurnaz bir insandı. bari ben geleceğimi riske atmayayım diye düşünmüş olabilir. Çünkü ne Mekkeli. Bu arada adam ona bir şiir de hatırlatıyor: fırsatçısınız d i y e . hem de Uhud savaşında karşı tarafın lideri. no:3064. Halifeler kısmı özel bölüm. ama sonuçta senden yar­ dım isteyince yapmak istemedin ve hatta öldürülmesini is­ tedin d i y o r . İbni Abbas bir gün Amr b. ama yardıma gelmedin?" Muaviye burada alay edercesine. "Sen de yardım etmedin" diyor. cilt. s. 387 Zehebi Tarihü'l İslam. 200. Tarih'ül Hulefa. Muaviy e ' y e . Önemli bir ailenin çocuğuydu. babası Ebu Süfyan hem Bedir. halifelere ayırdığı özel kısımda şöyle farklı bir olay da aktarıyor. sen de Osman'ı katledenler arasında var miydin diye? Ebu Tufeyl hayır yoktum. cilt 26/113 ve devamı. Muaviye daha yüksek bir yer hedeflemiş olabilir v e y a Osman'ın kurtuluşu yok. Yani mutlaka bir hesap yapmıştır. . 386 a. ancak ben de hazırdım ve ona yardımcı olmadım. Vasile b. sen de Şam valisiydin. yetkin daha fazlaydı. 3 8 6 Zehebi tarihinde. ne de Medineli Müslümanlar ona yardımcı olma­ dılar. Amir b. Abdullah el-ICenani. b.

M u ­ hammed'in eşlerinden Ümmü Habibe müdahale ediyor. 3. O da M u h a m m e d ' e Tebük'te sui­ kast yapmak isteyen Ömer. 3 8 8 Kimi rivayetlere g ö r e de. b. saçı bile duruyor. onun katli vaciptir" gibi ölüm fetvaları verdiği anlatılıyor (Hatta Osman'ın yaptıklarına karşı Ayşe. Hz. "Gök yere düşse bile hiç umurumda değildir? karşılığını veriyor. Musa'dan. 1/420. Mervan. Sabit ve A. bunun sonucu olarak da. A y ş e O s m a n ' ı n a l e y h i n d e çalışıyordu Birçok İslami kaynakta Ayşe'nin Osman için. el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer. Dolayısıyla Osman'a karşı bu tehlike var iken sen niye hacca gidiyorsun?" Ayşe şöyle diyor.2 . yemek izni vermeyince.ibni A'sem. ama ne yazık ki onun getirmiş olduğu din gitti kayboldu ( O s ­ man'ın icraatını kastediyor)" d i y o r . Bu­ nun üzerine onunla Mervan arasında tartışmalar oluyor. .Hakim Müstedrek. "öldürün. c. A m a neredeyse onu da öldüreceklerdi. Osman gibilerin listesini bildi­ ği için hep rahatsız ediliyordu. ama tabii ki A y ş e yoluna d e v a m ediyor.Ebül Feda. Z e y d b. O yüzden gidiyorum" diyor. gömleği. güçlük­ le onu olay yerinden uzaklaştırıyorlar. "Muhammed'in henüz ayakkabısı. Rahman b.Hz. cilt no: 4607. Çünkü o aynı zamanda Ebu Süfyan'ın kızı ve Osman'ın akrabasıydı. Korkarım ki halk Osman hakkında benimle danışıp ona göre hareket eder. hacca giden Ayşe henüz M e ­ dine'ye varmadan yolda Osman'ın ölüm haberini alınca. Utab gibi­ leri Ayşe'ye soruyorlar: "Bu insanlar senin sözünü dinliyor­ lar. 1/239. onu uzun süre e v d e mahsur bırakınca. Ümmü Habibe'ye yapıl­ dığı gibi bana da yapılır. Ayşe az önce aktar388 a. Futuh. İsrail b. İşte Osman'a baskın yapanlar. Hatırlancağı üzere daha önce Ümmü Habibe hakkında bazı bilgiler vermiştim. su.

İşte A y ş e ve kardeşinin Osman aleyhinde faaliyet yü­ rütmeleri bundan dolayıdır d e m e k yanlış olmaz. An­ cak Ayşe'nin bunun farkında olduğu. Beşir'den. Mesela Muaviye ona mektup gönderiyor. A y ş e ve kardeşinin babalarının cinayetine dair bilgile­ rinin düzeyini İslami kaynaklardan tespit e d e m e d i m . Daha önce de anlatıldığı gibi Ay­ şe'nin öz kardeşi M u h a m m e d b. yani Ebu­ bekir'in çocuklarıyla Osman arasındaki hoşnutsuzluğun asıl nedeni. Mu­ hammed bir gün Osman'a şu açıklamayı yaptı: "Ey Osman Allah sana bir fistan giydirdiği zaman (yani halifeliği kastediyormuş) sakın tehlike de olsa onu bırakmayaS l n . c. Mervan b. Osman'ın saf dışı bırakılmasını çok isti­ yordu.İbni Sad. tabii ki Ayşe kardeşini bırakıp da Osman'a destek vermezdi. 5/19 v d . 7/210. d. Osman da Ö m e r gibi Ebubekir'in ölümünden sorum­ luydu. 4/386. Haken kısmında. karışmayız diyorlardı. . b. bildiğine ilişkin bazı işaretler var. cilt. 3 8 9 Aslında Ayşe. Os­ man konusunda yardımcı ol diye. Ebubekir. Resmi İs­ lam tarihinde ancak bu kadar bilgi kayda geçmiş.ibni Kesir.»390 Hâlbuki Ayşe'nin bu açıklaması Osman için son derece tehlikeliydi. yüzüne vuran bir muhalifti. El-Kamil 2. Mısır'dan gelen ekip içindeydi ve Osman'ı yakalayınca y e r d e süründüren. sakalından tutup çeken. böyle bir şey be­ nim de başıma geleceğinden korktuğum için çareyi hacca gitmekte buluyorum d i y o r .İbni Esir. Osman kısmında. Osman'ın Ebubekir'in cinayetinden sorumlu olma­ sıdır. ama korkuyordu. Ay389 a-Taberi Tarihi. Kays o da Numan b. Bidaye-Nihaye. Çünkü isyancılar gelmiş kapıya dayanmışlardı ve e ğ e r Osman görevi bırakırsa. 390 Ahmet bin Abdullah b. Kal­ dı ki.eliğim konuşmasında bu olayı kastediyor. o şunu diyor: Hz.

cilt 11/447. Yoksa durup dururken adamın ölüm fermanını niye versin kil De­ mek ki aralarında çok ciddi bir sorun varmış. Yani bu hadis Ayşe'nin kendi şahsi açıklamasıdır. İşte bu gibi belirtiler. onu öldürün. aslında Ayşe ve kardeşinin. A y ş e bir gün Mesruk adında bir sahabiye şunu diyor: "Sizler ilk önce Osman'ı beyaz elbise gibi öne sürdünüz. Nitekim Osman'ın ölüm haberini alınca bunu itiraf ediyor. Böyle yapıyor ki adam dirensin ve öldürülsün. Ayşe kendini koruduğu halde yine zaman zaman teh­ ditler alıyordu. kimseye mektup yazdığım falan yok" karşılığını veriyor. Bir kere Muhammed'in kimin halife olacağı konusunda açıklaması yoktu. onu öldürün" şeklinde insanlara talimat veriyordu ve ona hakaret anlamında Na'sel (Yani bunak. b.şe ise Osman'ı direnişe teşvik ediyordu. Ayşe. "Ben hep e v i m d e oturdum. Musannaf. Ayşe'nin niyetini okumaktır. ahmak.A. s. Burada maksat. Osman sadece bu söz dolayısıyla direniyordu demiyorum. onu öldürmek için ben de halkı teşvik ettim diyor. Hâlbuki A y ş e karışıyordu. Yahudi kişiye benzetme) lakabıyla ilk sesle391 a. "Ey Ayşe. onlar o zaman bundan ha­ berdar olmasınlar: Büyük ihtimalle bilgileri olmuştur. "Osman dinden çıkmış.Halife b." Mesruk da.Gayyat Tarihi. Os­ man'ın Ebubekir cinayetinde parmağının olduğunu anla­ mışlardır sonucunu gösteriyor.391 Hâlbuki İslami kaynaklarda önemli kanıtlar var ki Ayşe. Razzak. 98. bu senin işin. . no: 20967. onu halife seçtiniz. şimdi de bir koç gi­ bi onu kesiyorsunuz. Ayrıca asırlar sonra bazı kaynaklardan o zaman Ebubekir'e karşı yapılan bu plandan biz bile haberdar oluyoruz da. insanlara talimat verip de onları Osman aleyhine kış­ kırtırsan sonuç böyle olur" diyor. katli vacip­ tir diyordu.

ancak adam artık ölmüş ben isterim ki son sö­ züm onun hakkında olumlu olsun" diyor. Medine'deki Yahudi veya Mısır asıllı bunak adama benzetmek bir yana. Ebi Seleme ile karşılaşınca. senden son­ ra Müslümanlar Osman'ı katletti diyor. öldürmeye emir verendir şeklinde devam ediyor.hicri ölüm) bir Kur'an yorumcusu ve ta­ rihçi anlatırken de hiç savunma yapmıyor. Şimdi İslam âleminde meşhur bir müfessir (Kur'an y o ­ rumcusu) ve aynı zamanda tarihçi olan İmam Taberi'den Ayşe'nin Osman'la ilgili yaklaşımı konusunda bir ö z e t bilgi vereyim. öldüren değil. Na'sel'in katli vaciptir' diye sen ta­ limat verdin" diyor. bir kere Na'sel'in kelime anlamı kötüydü. "Allah'a ye­ min olsun ki Osman hakkında ilk kışkırtıcı sözleri sen söy­ ledin. Ayşe. insanlara talimat veren sen idin. A d a m buna karşı Ayşe'ye. ahmak-beyinsiz demektir. olduğu gibi kay­ nağında işliyor. halk da söylüyordu. İlginçtir ki. Bu arada Ayşe. ben onun kan bedelini is­ t e y e c e ğ i m " diyor. kâfirdir diyen yine sen idin. "as­ lında Osman zulmen katledildi.nen Ayşe'nin kendisiydi. "Evet ben de söyledim. A d a m burada Ayşe'nin çelişkileriyle ilgili irticalen 6 mısralık bir şiir okuyor. Ümmi Kilab/b. İçeriği (özetle) şöyle: Halifenin kat­ lini isteyen. Halife Os­ man Ayşe'nin bazı alacaklarını geciktirince. İbni Manzur şöyle diyor: Nasel de­ mek. "Benden sonra M e ­ dine'de neler oldu?" diye soruyor. kendisi yarı yolda tekrardan Mekke'ye dönüyor ve Osman'ı öldürün sözü gi­ bi) Taberi gibi (310. Ayşe hacdan dönüp yolda Abd b. Biz de seni dinledik ve gerekeni yaptık. Adam ona. A y ş e ona karşı . Bi­ zim yanımızda katil kişi. 'Onu öldürün. Ayşe'nin az önceki açıklamasını (ki Ali halife olmuş. Fahrettin er-Razi de şu farklı bilgiyi veriyor. Taberi dışında birçok İslam düşünürü de aynı şey­ leri kaleme almış.

ancak kötü bir kadınsın demek istiyor. İşte Osman'la Ayşe arasındaki olup bitenler hakkında birkaç örnek. Osman da buna karşı Tahrim suresinde g e ç e n ve AyşeHafsa ikilisiyle ilişkili olan bir ayet okuyor.Taberi. Muhammed'in zehirlendiğine ilişkin açtığım bölümde anlatmıştım. Hz. Bunu zaten daha önce Hz.Fahrettin er-Razi. onu Nuh ve Lut peygamberlerin hanımlarına benzetiyor. Na'seli öldürün. Bu da hemen hemen Taberi'nin aktardığı açıkla­ maları veriyor. bu arada Ayşe'nin Mekke'ye döndüğünü.gazaba geliyor/kızıyor ve "Ey Osman. o da Urve'den aktararark Ayşe'nin. kusura bakmayın bu işin içinde ben de vardım ve başroldeydim" demesinin bir anlamı yoktur. insanların haklarını göz ardı ettin ve yakınla­ rından zalim kişileri insanların başına getirdin. Eğer ölümünü istemişsem bu da başıma gelsin" şeklinde bir açıklama. adamın Ayşe'ye. Fahrettin Razi devamla diğer ünlüler gibi şöyle anlatıyor: Ayşe insanlara. Beş va­ kit namazın hatırı olmasaydı insanlar seni. sen çok çelişkilisin dediğini de yazıyor. deve keser gibi keseceklerdi" eliyor. İşlenen bir cinayetten sonra Ayşe'nin. b. . Ebubekir'in ölümünden sonra ve hele Osman'ın halifeliği döneminde bu iki ailenin arası açılmıştır. Tarih: 4/459. yani senin eşin peygamber.562) de kaynağında açıklamalarda bulunmuş. Aklı başında biri bunu zaten söylemez. Orada konuya ilişkin şu bilgi var: Muammer Zühri'den. "Ey ahali. "Ben Osman'a ne kötülük yaptıysam hep başıma gelmiş. el-Mahsul fi ilmi Usuli'l fıkıh. 4/343. Osman'ı öldü­ rün. Ayşe'nin Osman'ın katli vaciptir sözlerine ilişkin eski hadisçilerden Sam'ani (h. sen emanete riayet etmedin. 3 9 2 392 a. Muhammed'in henüz g ö m l e ğ i or­ tada iken Osman ne çabuk bu dini bitirdi gibi açıklamalar aktarıyor. Kısacası.

İbni Munzir. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer. "Halife Osman'ı ihmal ettiniz. i. bir ev Mısır'da. Musannaf.Zebidi. Tefsir kısmı no: 11027.İbni Kuteybe. s. Ayrıca Zehebi. Avam'a. 5/64. 25. 11/447. s. cilt 13/6. Zübeyir. Hanbel'in bunu iki y e r d e aktardığını 394 belirtiyor. ayet açıklamasında. Ikd. İmam Suyuti.İbni Manzur. 393 Enfal.Heysemi.İbni Hacer.İbni Kesir. arkasında şu mal varlığını bırakı­ yor: On bir ev M e d i n e ' d e . h. Osman'nın cinayetiyle ilgili kendi sorum­ luluğunu kabul ediyor ve Kur'an'dan "Sakının o fitne ve be­ ladan ki. b. Maalesef biz de bu Osman olayında hadisenin içine çekildik diyor. 11/669.İbni A'sem. 7/209.A. büyük miktarda arazi ve elli milyon iki yüz bin o günkü para. İbni Kesir ve daha birçok müfessir. Dürrü'l Mensur. Buhari şerhi.Ibnil Esir. Feth'ül Bari. 25. Nerden gelmiş bu mal! H e p talan. Na'sel md. Kitab'ül Fiten. . 2 ev Basra'da. 1/420. Zübeyir'in bu açıklama­ sını. Osman kısmında.İbni Abdirabbih. Bu Zübeyir denilen seçme sahabi Cemel Vak'ası'nda öldürülünce. Ali kısmında.Ebül Feda. İbni M e r d e v e y h ve İbni Asakir gibilerinden alıyor. ta ki kat­ ledildi ve şimdi de kalkmış onun kan bedelini istiyorsunuz" diyorlar. 8/141. 5/80. no: 20967. d.80-88. n. e. Hanbel. Heyse­ mi. Bunu anlatanların başında meşhur Buhari gelmektedir. Razzak. j. Na'sel maddesinde. Enfal suresi.Heysemi. İs­ lam Tarihi. bir ev Kufe'de. el-Nihaye fi Garib-il Hadis. özel bölüm. m e z h e p lideri A h m e t b. 394 a. Muceme'u Zevaid.Tac'ül Arus. 504. hep c. Lisan'ül Arab. 1/172 Hz. Bidaye-Nihaye. Halifeler kısmı. Avam Zübeyir b.. İmam Ahmet b.Ibnil Esir. el-Fütuh.3- Zübeyir b. geldiğinde herkesi (suçlu suçsuz) kapsar" ayetini 393 okuyor. I. Na'sel md. Na'sel md.İbni Sad. Imame-Siyase. c.Suyuti. m. El-Nihaye fi garib'il hadis.. no: 14568. g. Mecmeu Zevaid. k. f. hemen ilk başta. Bezar. 4/270.

Hatta Bedir harbine ka­ tılmadığım halde Hz. Daha sonra ölüm haberinin yanlış olduğu or­ taya çıkıyor. 3 9 5 4- Abdurrahman b. bana karşı neden sertleşiyorsun diyor. ancak Allah beni affetti diyor". ona kızıyor. neden kaçtınız diye onları sorgulamanın gereksiz olduğunu anlıyor. Utbe. 396 Kaçanlardan birkaçı: Halife Osman. Muhammed bu savaşta elde ettiği ganimetlerden bana da pay verdi (İşte bu mantalitede olanlar ganimet malını paylaşmaktan zevk alıyorlar!) diyor. Farz'ul humus. Rahman'a karşı sesini yükseltiyor. Bu bağışlama olayını biraz açmak istiyorum. Muhammed. Buna karşı A. Velit b. Harise b.. cennet müjde­ sini alan kadrodan. Zeyd. Sait b.. Müslümanlar tekrar kaçanlar geri d ö n ü y o r . bu da ilginç bir durum. . Mualla. Çünkü eşim hastay­ dı ve nitekim de o sırada vefat etti. Uhud savaşına gelince. Bedir harbine katılmadım. Osman da. Bunların arasında halife Os­ man da var. Uhud harbinde Muhammed yüzünden yaralanıyor. Çün­ kü olay M e d i n e döneminin üçüncü yılında gerçekleşmiştir 395 Buhari. onlarla uğraşmanın. Rafi b.çapulculuk! Mekke'den gelip M e d i n e ' y e yerleştiler ve za­ ten bunlara muhacir deniliyordu. dişi kırılıyor ve hatta öldürüldüğü haberi yayı­ lıyor. haksız olduğumu kabul ediyorum. Ebu Hüzeyfe b. Rahman. Osman savunmaya devam ediyor. Bab'u bereketi'! Gazi. A. 3 9 6 Savaş bittikten sonra zararın neresinden dönülürse kârdır misali. Müseyyeb anlatıyor: "Bir gün Osman. ben senin gibi Uhud ve Bedir savaş­ larından kaçmadım. ama çok kısa zamanda zengin oldular. Bu yüzden safında yer alan bazı arkadaşları onu savaş meydanında bırakıp kaçıyorlar. Utba. Avf Bu da Osman'a karşı olan önemli bir isimdi.

iktidarlar için de kul­ lanışlıdır. Ölünce namazını Zübeyir v e y a Sad b. Seneca (m." 3 9 7 Bu ayetin Uhud harbi bağlamında ve Osman'nın da içinde bulunduğu savaştan kaçanlar hakkında indiği birçok tefsir ve kaynakta anlatılmaktadır. Zevaid. şeytan ancak yaptıkları bazı hatalardan dola­ yı yoldan kaydırmak istemişti. Allah savaştan kaçan Müslümanları affetti' di­ yor. Bunun da en sağlam yolu ayetten geçer.. İşte Seneca'nın da dediği gibi "din sıradan in­ sanlar için gerçek. Ayetin anlamı şu: "İki topluluğun karşılaştığı gün (Uhud günü).ve ordusu güçsüzdür. 399 a. vasiyeti 399 üzerine Osman'a haber v e r i l m i y o r . Rahman. nitekim o da bunu yapıyor ve 'Al-i İmran'dan falanca ayet geldi. A m a yine de Allah onla­ rı affetti. neden Osman'a karşı tavır takınıyorsun deyince.Belazuri. Filozof. 39/257-262 ve 42/139. "Ben ölürsem ne Osman üzerime gelsin. Dürrü'l Mensur. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. M. 9/84. o yine az önceki sözlerini söylüyor. 65). içinizden yüz çevirip kaçanları (savaşı terk edenleri). Ayet. Bunda ihti­ laf yoktur. Al-i Imran suresi 155. kaçanla­ rın gönlünü almak ve onları tekrar kazanmak. ayette.. 6/172. Ensab. ayet yorumunda. . c. 397 Al-i Imran 155. A.Suyuti. aydınlar için yalan.s. Ukbe bir gün A.Taberani Mucem-i Kebir. Kurtubi v e daha birçok müfessir. Rahman'a. İbni Kesir. Allah sizi bağışladı demesi kadar makbule geçen bir formül olamaz­ dı.ö 4. b) İbni Asakir. 398 a) İmam Suyuti." 3 9 8 Velit b. Al-i Imran 155. 7/226 d. Bir ayet indirip. Dürrü'l Mensur. Burada yapılması gereken. ne de namazımı kılsın" diye vasiyet ediyor.Heysem. Ebi Vakkas kılıyor. l. b.

İbni Şebbe. Tarih'ü Medine." Somut bir örnek vereyim. Amaç. 173-262). bunlara su verilsin-yemek verilsin. Osman aley­ hinde şiddetle çalışanların başında geliyordu diyor ve bu konuda birçok hadis aktarıyor. tabii ki cinayet sırasında M e d i n e ' d e bu­ lunanlar bu anlatımın yalan olduğunu bilirler. Ümmü Habibe Osman'ın akrabasıydi. Talha b. A d a m anlatı- 400 a. Ali ve Muaviye arasında meydana gelen iktidar kavgaları sırasın­ da. Hz. Ali'nin Osman'ı katlettiğini bi­ le ö n e sürüyorlar. ama bu inandırıcı olmuyor.. Hz. Hz. 4/ 405. Hatta Osman bunu biliyor ve şöyle söylüyor: "Bu su v e r m e m e ve y e m e k ambargosu aslında Talha'nın işidir. Muaviye taraftarları. Ubeydullah. bunu da belirtmek lazım. b. İs­ yancılar onun bindiği hayvanı dövüyor. engel olmayın diye. diğer coğrafyalarda bulunanları Ali'nin aleyhine çevirmektir. kadıncağız kendini zor kurtarıyor. Ali'ye gelip ricada bulunur. . Osman'ın yazdığı mek­ tup Osman'ın sonunu getirmiştir ve onu kimse kurtaramamıştır.5- Talha b. Ubeydullah İbni Şebbe (h. ancak o 'bu mektup olayından sonra artık yardım e d e m e m ' diyor. s. Ev ablu­ kası devam edince. Bunları daha önce detaylıca anlattım zaten.Taberi Tarihi. Ali'nin Talha ile tartıştığını. insanları neden Osman'ın aleyhine kışkırttın di­ ye Ali'nin Talha'yı suçladığını y a z ı y o r . Hatta daha sonra. Taberi kendi tarihinde. Çünkü isyancıları birinci baskın­ da geri çeviren Ali'nin kendisidir.. dördüncü cilt. Muhammed'in eşlerinden Ebu Süfyan'ın kızı Ümmü Habibe. Osman ve içerdekilerden yemek-su kesilince. Yine Hayber baskınında Muhammed'in ele geçirip kendi nikâhına aldığı Safiye de gelip ricada bulunuyor. 4 0 0 Talha'nın abluka­ ya alınan Osman'a su ve yemek yardımı yapılmasını en­ gellediğini yazıyor. 1160 ve sonrası.

Cemel Vak'asında Osman'ın damadı ve aynı zaman­ da veziri olan Mervan. Bu yasak ayetlerin oluşum ne­ denleri hakkında farklı rivayetler var. Olay şu: Talha b. Kısacası. illaki bir insana değerdi. 2/541 Osman kısmı. Osman bunu üç kez tekrarlayınca Talha eli­ ni kaldırdı 'ben buradayım' dedi.İbni Esir. an­ cak fayda etmiyor. o da yardıma en­ gel olmak isteyen muhaliflerin içindeydi. "Eğer Muhammed ölürse ben Ayşe'yi eş 401 a-Taberi Tarihi. c. 4 0 1 Bu anlatılanla­ rın doğru olup olmadığı Talha'nın öldürülmesiyle test edil­ miştir. e. cennet müjdesini alan on kişiden biriydi. Isabe. Talha md.Taberi Tarihi. b. Bidaye-Nihaye 7/199. ama baksanıza M u h a m m e d ' e ne di­ yor!) bir gün. içinizde Talha var mı diye? Talha se­ sini çıkarmadı. Hani Kur'an'da Ahzab suresinde deniliyor ki. Bunların başında Tal­ ha ile Ayşe'nin isimleri geçiyor. 6 ve 53.Mecme'ü Zevaid. Burada derken.İbni Kesir. 402 a. 4/371.İbni Abdilberr. aktif bir şekilde Osman'ın katlinde g ö r e v alan önemli bir isim olan Talha. 9. d. O sı­ rada Osman seslendi.İbni Hacer.yor. 4/ 405. Istiab. Talha'yı katletmiştir. Osman orada kendisiyle Talha arasındaki anılarını anlatmaya başlıyor. Ubeydullah (güya Muhammed'den cennet müjdesi almış.Belazuri. 403 Ahzab. atılan bir taş yere düşmezdi. Bu kırk günlük ev ablukası süresince g e ­ nelde Talha namaz kıldırıyordu c e m a a t e . ayetler .cilt no: 14544 Osman kısmı. Talha kısmı. c. Ensab'ul Eşraf. Osman'ın ablukasında insanlar öylesine toplanmıştı ki. 4 0 2 Burada dikkate alınması gerek bir nokta daha var. Muhammed'in ha­ nımları tüm Müslümanların anneleridir ve Muhammed öl­ dükten sonra da onlar artık başkalarıyla e v l e n e m e z l e r . 4 0 3 Çünkü onlar artık annedir. el-Kamil. b. e v e su verilmesini yasaklayan kesimin içindeydi.

Kendi tefsirinde Talha'nın adını veriyor. ayeti Talha'nın sözü üzerine inmiştir diyor. Üstelik bu konuda birçok kaynakta ve özellikle de tefsirlerde malumat v a r .Begavi (516). Kadın gençti ve onun da yaşamaya hakkı vardı. Razzak. 4 0 5 Şunu hep vurguluyorum: Ayşe'nin bir erkekle yaşaması normaldir.Belazuri. Ahzab suresinin 52.Vahidi (468) tefsirinde yine aynı şeyleri söylüyor ve daha birçok kaynak. 10/123. üstelik o bir kurbandır.İbni Ebi Hatem er-Razi (h. ayet. 405 İbni Sad.İbni Sad.olarak kendime alırım" diyor. Ahzab 53. Şunu da hatırda tutalım ki. onu kurban seçen sistemdedir. Burada farklı bir şey daha eklemek istiyorum.A. acaba Ayşe ile Talha'nın özellikle halife Osman'dan itiba­ ren başlamak üzere ve Hz. Ayşe'nin bu konuda zerre kadar bir eksiği yok. c. Yanlış. birlikte Kufe'ye. Bu ya­ sak ayetler yüzünden resmiyette evlenme hakları ellerin­ den alınmıştı. 4 0 4 İşte bunu duyan Muhammed rahatsız oluyor ve hemen bu ya­ sak ayetlerini indiriyor: "Ben ölsem de artık eşlerim hiçbir Müslüman erkekle evlenemezler" diyor. e. Bu arada Ahzab 6. 8/275. f. Tabakat.327) tefsirinde Ahzab 53 yorumunda. ancak üstü hemen kapanıyor. sanırım konulara uyuyor. . 8/349. 53. b. Ancak benim d e m e k istediğim bu değil. bu eski aşkın hikâyesi olamaz mı! Zaten Cemel Vak'ası'nda Ayşe hakkında İfk olayı gibi bazı dedi­ kodular çıkıyor. Muhammed'den sonra 10 civarında hanımı dul kaldı ve hepsi (Şevde biraz yaşlıydı) g e n ç yaştaydı. Ayşe hak­ kında böyle bir itham varsa ayıp karşılamak doğru değildir. d. Bu cümleyle ilgili farklı yorumlar da var (biraz 404 a. Yasak içeren Ahzab 53. Ahzab 53.İbni Kesir tefsirinde yine Talha-Ayşe diyor. ayeti içinde ufak bir cümle var. g. Basra'ya gitmeleri. Tabakat. kendi tefsirinde ilgili ayette Talha adını veriyor. da önemli. Ali döneminde tam da zirveye çıkan aynı siyasi harekette bulunmaları. Ensab. ayet. Talha ve Ayşe isimini veriyor.

tabii ki en azından genç bir kadın olduğu için onun hoşuna gidiyor ve hemen M u h a m m e d ' e . A y e t Muhammed'in evlilik hayatından söz ediyor. c.. Muhammed. Ahzab. b. İşte çok önemli biri ki Muhammed sözünü e d e c e ğ i m o kişiye Havazin harbinde elde ettiği ganimetlerden 100 d e v e ikram­ da bulunmuştu. O d ö n e m d e şu adet vardı: İki insan istedikleri zaman eşlerini değiştirebilirdi. adı Uyeyne bin Hısn. A d a m gidince Ayşe M u h a m m e d ' e adamın kim oldu­ ğunu soruyor. 52. Ahzab 52. torpil yapmıştı ki kalbi İslam'a ısın­ sın. Çünkü adeta hakaret içe­ ren bir olayı. ben bir eşimi sana vereyim. Dürrü'l Mensur. 52.. . en başta tefsirler olmak üzere İslami kaynaklardan geniş bir listeyi aşağıya alıyorum. başka kabilelere yaptığı baskın sonucu ele geçirdiği ganimet-talan develerinden 100 de­ ve bağışta bulunmuştu.İbni Kesir.Artık siz bundan sonra kadınlarınızı becayiş etmeyeceksiniz. ancak en yay­ gın olan yorum mantıklı olduğu kadar ilginçtir de.Suyuti. becayiş yapabilir­ di. 4 0 6 406 a. başkası da ona verebilirdi. Ayette şu var.Abdurrazzak. d.. ayet. Bu adam bir gün an­ sızın Muhammed'in yanına gidiyor ve orada bulunan Ay­ şe'yi de görüyor. Tefsir. Biri eşini başkasına. güya bir kabilenin de başıdır diye yanıt veriyor. becayiş yapalım mı..ters geldiği için yapılan yorumlar zorakidir). Zaten bu ayetten önceki ayet de sonrakiler de hep onun evlilik du­ rumundan söz ediyor. Muhammed buna hayır diyor. Bu ko­ nuda.Begavi. İşte bu Ahzab 52. ayet açıklamasında. Ahzab 52. sanki ben söylüyorum gibi o l m a s ı n . sen de Ayşe'yi bana ver!" diyor. Ayet. ayet. Ahzab. ayetin oluşum hikâyesi de böyle. "Ne dersin. Şimdi de gelmiş M u h a m m e d ' d e n kadın istiyor. A m a Muhammed aynı adama. işte bu da ahmak/beyinsizin biri. Mealim.

Muhammed'in ayakkabı- e.Taberi Tarihi.Darekutni. hicri yılı olayları.Amr b. gelen ganimet-talan malını hep yakınlarına. g. As. 95. tabii ki mil­ let bundan şikâyetçiydi. . Bunun üzerine Osman onu d ö v e d ö v e komaya sokuyor.6. Bir gün ailesine yeni bir şey verdi. ne var ne yok diye soruyordu hep. Ahzab. Elimin altındakini kime v e r e c e ğ i m konusunda özgürüm.Kurtubi. 407 a. Birilerinin zoruna gitse bile. 10/455. Hısn md. Bu adam Filistin'deki evinde kalıyordu. 52. 4 0 7 Filistin'de yaşarken gelen gidenden. Osman'ın akı­ betini öğrenmekti: Görevden uzaklaştırılmış mı veya katle­ dilmiş mi? Baştan beri anlattığım gibi Osman. O sırada Amr b. e. millet de dedikoduya başladı. O sırada Ammar. Avam gibi önemli şahsiyetleri Osman aleyhine kışkırtmaya çalışıyordu. b. birine bir darbe vurdum mu kanatırım" cümlesini kullanıyor. "Ben Abdullah'ın babası­ yım.İbni Abdilberr. A s md. Hicri 35. onlara rağmen yine yaparım.Zehebi. ve Buhari Şerhi. Osman'ın ölüm haberini alınca keyiften. Buharı şerhi Fethü'lbari." A m m a r b. f. Hatta kendisi.. Kari 15/74. Halifeler kısmı özel bölüm. Tal­ ha ve Zübeyir b. Tarihi Dımaşk. 35. 3/218 ve aynca I.Istiab. dedikoduları Osman duydu. Yaser de 'ben rahatsız olurum' diyor.U. 'yolda gi­ den çoban. Ali. El-Kamil. Istiab.. As ile Osman arasında sert tar­ tışmalar oluyor ve Ayşe de " H z . Bundan amaç. kendisi Hz. no:1931. Daha niceleri. 13/ 262. Hemen toplantı yapıp şunu söyledi: "Ben halifeyim yetki benimdir.İbni Asakir. No: 2055. ne yapayım benim bunu ilk çektiğim değil­ dir ki diyor. 4/357. d. ailesine veriyordu. c. yılı bağlamında halife Osman kısmı. tüccar kim olursa olsun ben hep onlara Os­ man'ın kötü yönetimini anlatıyordum' diyor. Amr b. islam Tarihi. Uyeyne b. Hacer Askalani.İbni Esir. s.

Bu konudaki kaynaklar. ya da aktif olarak eylem içindeydi. Amr b: As md.sıyla saçı bile henüz dururken ne çabuk bu dinden uzaklaştın ey Osman?" diyor. 39/40. Al­ lah'tan vahiy getirdi. Makam çok tatlıydı. "Cebrail geldi. Talha gibi). 409 İbni Asakir. halk nezdinde g ö z e çarpan kişi­ ler. Osman katledildiğinde 80 ile 90 yaş arasında olduğu genel kabul görmektedir. 4 0 9 408 Belazuri. Istiab. Hatta yüz tane kızım da olsa. As bazen M e ­ dine'ye geldiğinde milleti Osman'ın aleyhine kışkırtırdı di­ y o r . Ensab. 4 0 8 İşte bunlar seçme. Dikkat edilirse içinde cennet müjdesini alan seçme kişiler var (Zübeyir. İbni Teymiye gibi İslam düşünürleri bütün bu olup bi­ tenlere karşı Osman'ı savunuyorlar. no: 1931. bunu da yine vahye dayanarak yapardım" demiştir. bu yüzden kızlarımı Osman'a ver­ dim. İbni Abdilber. İşte Muhammed de. kitabın sonlarına doğru gelecek olan Muhammed'in kızları bölümünde geçiyor. . vazge­ çilmezdi. Hâlbuki çok kolay bir yol vardı. teker teker ölseler en son kızıma kadar hepsini Osman'a verirdim. Osman bunların hiçbirini kabul etmeyince sonuç­ ta canından olmuştur. iki kızını bu dedeleri durumundaki adama verince. yoksa bunlar kadar nice sahabe Osman'ın katlini ya is­ terdi. Amr b. Aksi takdirde Osman'ın kellesini istiyorlardı. İsyancıların teklifi çok basitti: Osman ya istifa et­ meli ya da Mervan'ı kendilerine vermeliydi. 6/209.

DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. . N e r e d e bir İslam ülkesi varsa hep üçüncü dünya ülkeleri statüsündedir." 4 1 0 Bu ayet­ lere g ö r e Hz. Fahrettin er-Razi bu- 410Tevbe. Allah seni insanlardan koruyacak­ 411 tır. 67. hem onlardan örnekler v e r e ­ yim. o kendi dinini. peygam­ berini hidayetle ve hak dinle gönderendir. Oysa kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlaya­ caktır. Eğer bunu yapmazsan peygamberlik görevini yerine ge­ tirmemiş olursun.33. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? Bu konuda birkaç ayet var. ama maalesef böyle olmamıştır. Sayı olarak da Hıristiyanlık dünyada bir numaradır! b) "Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni duyur. bütün dinlere üstün kılmak için. 411 Maide. hem de nicel olarak dünya hâkimi olmalıydı. 32." Bu ayeti sunmaktan kastım son cümleciktir: Hani Allah seni insanlardan korur diyor. a) "Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek istiyorlar. Allah'a ortak koşanlar hoşlanmasalar bile. bunun da sebebini irdeleyeyim. hem de bu arada niye ölüm nedeni gizlenmek isten­ miş. M u h a m m e d ' e Kur'an geldikten sonra bu din hem nitel.

Umeyr sağ ko­ lunu kaybedince sancağı sol tarafına alır. Bu ayete g ö r e e ğ e r onun öldürülmesi mümkün olma­ saydı bu ifade kullanılmazdı deniliyor. yaralama ve diğer tüm belaları senin başına getirebilirler diyor. Mu­ hammed'in Uhud'da yüzünün yarılıp dişinin kırılması ara­ sındaki çelişki nasıl giderilir diye bir soru sorulacak olsa. o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e koruma sözünü verme­ mişti. ancak öldürülme dışında.nunla ilgili şu ilginç açıklamayı yapıyor. 144. buna iki şekilde yanıt verilebilir diyor. hatta vurulduğu haberi yayılınca bu adam. İkincisi ise. ayetten maksat. Yine Er-Razi'den özetleyeyim. Muhammed'in yanın­ daki koruması Mus'ab b. . İşte bu olup bitenler bağlamında Al-i İmran suresinden bir ayet gelir/oluşur. Muhammed'in dişi­ ni kırıyor. Eğer ayette geçen. daha sonra oluşan M a i d e 67. Umayr onu korumak isteyince. Burada ilginç bir olay var. insanlar ne yaparlarsa yapsınlar seni öldüremeyeceklerdir demektir. Kumey'e el-Harisi. O zannediyor ki öldürülen Mu­ hammed'in kendisidir. Bu arada Muham­ med'in yaralandığı. 4 1 2 Onun bir ye­ rinde şu cümlecik var: "Eğer Muhammed ölür veya öldürülse geri mi döneceksiniz/ İslamiyeti terk mi edeceksi­ niz?" diyor. Uhud har­ binde Abdullah b. Birincisi. "Allah seni insanlardan koruyacaktır" cümlesi ile Hz. Abdullah onu öldürüyor. ayrıca yüzünü de yaralıyor. İşte burada Razi. ayetiyle artık bu konu­ da söz veriyor: Ne yaparlarsa yapsınlar sana bir şey yapa­ mayacaklar diyor. Dolayısıyla o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e ko­ ruma sözünü vermemişti diyor! Burada konuyu biraz aç­ makta fayda var. Uhud harbin­ de Müslümanların sancağını alan Mus'ab b. bu ayet/cümle Uhud harbinden sonra in­ miştir. az önce ayet oarak verdiğim "Eğer Muhammed 412 Al-i Imran.

bu şekilde Suyuti kendi tefsirinde anlatıyor. sabrettiğiniz ve Allah'a karşı gelmekten sakındığınız tak­ dirde. "Ben size ard arda bin melekle yardım ediyorum' diye cevap v e r m i ş t i . c) "Hani sen mü'minlere. Bunu. Yani Muhammed'in kendisi bu sözü duyuyor. Hatırlanacağı gibi Hz. İşte bundan sonra bu söz ayet olarak ortaya çıkı­ yor. Düşman tara­ fından biri. " 4 1 4 d) "Hani Rabbinizden yardım istiyor. . bana bir şey yapamadı ve bu olup bitenlere kar413 Suyuti. Muhammed bir savaş dönüşünde. Dürrü'l Mensur.ölür v e y a öldürülse geri mi döneceksiniz?" sözünü söylü­ yor. Ali Imran. Sonunda adam donakaldı. 9. indirilmiş üç bin m e ­ lek ile yardım etmesi size y e t m e z mi?' diyordun. ? 4 1 5 İşte ortalıkta bu gibi yardım ve garanti ayetleri var iken. O yüzden hep gizli tutul­ mak istenmiştir. Evet. "Ben silahımı ağa­ ca asıp uzanmıştım/hatta uykuya dalmıştım. 4 1 3 Çok zeki bildiğim er-Razi'nin bu açıklamasına gülmemek elde değil. O da. ayet. 415 Enfal. Hadislerden de bir örnek vereyim. onlar ansızın üzerinize gelseler bile Rabbiniz nişanlı beş bin melekle size yardım e d e r . "Rabbinizin. Bana seslendi: Kim bugün seni elimden kurtarır diye! Ben de Allah dedim.144. 124-125. tabii ki o aynı zamanda Muhammed'in yanındaydı ve onun korumasıydı. buna rağmen Muhammed'in öldürüldüğü söylenirse o za­ man ayetlerin bir anlamı kalmaz. elinde silahıyla meğerki yanıma gelip kılıcımı almış başımda duruyordu. 414 Al-i Imran. yalvarıyordunuz.

c.El'Lü'lüü ve-l Mercan.Buhari. b. 416 a. Bu konuda kanıt olarak daha fazla ayet ve ha­ dis göstermek mümkün. Beni Müstalık gazası. Bu. Megazi. 4 1 6 İşte az önceki ayetler gibi benzer hadisler de var iken.şı teslim oldu" diyor. no: 1470. .Müslim. ancak sanırım bu kadarıyla mesaj anlaşılıyor. Buharı ve Müslim gibi kaynaklar­ da anlatılıyor. Fedail kısmında. Bunu daha fazla uzatmayacağım. çelişki olmasın diye ölümü hakkındaki bilinmeyenler açık­ lanmamıştır.

"Acaba ben de bildiğin münafıklar içinde var mıyım?" şeklinde zaman zaman yokluyordu diye anlatmıştım. "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye yokladığında. ama birkaç yazar (onlar da asırlar sonra yaşayanlar) konular hakkında savun­ malar yapmışlardır. 1/132. inanı­ yorum ki okur bunları okuyunca hayretler içinde kalacak. Kendisi. Kitab u Şuab."Biz de on­ ların arasında var mıyız yok muyuz" diye hep sorarlardı. Hüzeyfe münafıkları bili­ yordu. Hatırlanacağı gibi halife Ömer. güvensiz kişilerdir gibi yakıştırmalarda bu­ 417 lunmuyor ve bu beyanatları olduğu gibi kabul e d i y o r . Ihyaü'l Ulum. Muhammed bu konuda onu özel olarak seçip bilgi­ lendirmişti. olacak iş mi. dokunup irdelememişler. Bu konuda ilkin ünlü İslam düşünürü İmam Gazali'nin görüşünden başlamak is­ tiyorum. A m a Hüzeyfe kimsenin ismini v e r m e k istemezdi. İbni Hazm gibi olayı anlatan­ lar yalancıdır. ' y a İslam önderleri buna karşı suskun mu kalmışlar.' gibi so­ rular geliyor. Kendisi şunları aktarıyor. 417 Gazali. o hayır diyordu. skandalları. . Şimdi bazı örnekler vereceğim.ONUNCU BOLUM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N SAVUNMALARI İnsanın aklına ister istemez bu cinayetleri. Hatta Ö m e r kendisi hakkında. O yüzden halife Ö m e r ' l e Osman ve başka önemli sahabeler zaman zaman ondan bilgi edinmek istiyorlardı. Kendisi o münafıkları detaylıca biliyordu. hiç mi bir şey dememişler. İmam Gazali bu kadarını anlatıyor. İslam âlimlerinin ezici çoğunluğu olayları an­ latıp geçmiş.. tra­ jedileri okuyunca. Hüzeyfe'yi.

Hicri 76 yılında. ümmetimin de ermişi Ömer'dir" gibi takdirlerini almış bir Ömer. bu ifadeyi kullanır. 1/567 ve Zehebi'nin Mizan'ül İtidal. 2/107'dende alıntılar var. nasıl olur da. Besevi'nin onun hakkında. Ekrem Ziyaettin Ömeri dipnotunda onu yalancı çıkarıyor ve şöyle diyor: Hadisleri aktaran kişilerin durumunu değerlendiren İbni Hacer ve Zehebi. kur­ tuluşu onlardan birini kötülemekte buluyor ki. Besevi'nin sözünü ettüğü Zeyd b. ş ö y l e diyor: Ömer'in. Peki. bilgi edinmesi mümkün değildir. Vehb için. Dipnotunda ibni Hacer'in a) Tehzibi Tehzib 3/427. Muhammed'in. . "Bu hadisi anlatanlardan Z e y d b. bu yalandır diyor. Vehb. kitabını tahkik edip redaksiyo­ nunu yapan Dr. 'güvensizdir' ifadesini kullanması yerinde bir açıklama değil. Besevi böyle bir açıklama yap­ tıktan sonra İbni Hazm gibi olayı anlatanlara çatıyor. "Ben de o münafıklar listesinde var mıyım?" şeklinde soru sorması. 2/769. Be­ sevi'nin bu açıklamasını." 4 1 8 418 Besevi. sözünü ettiği Z e y d b. var mı senin alıntı yaptığın bir İslami kaynak! Yok. İşin gülünç yanı. Kaldı ki. "Benden sonra peygamber olsaydı Ö m e r peygamber olacaktı. Çünkü Bedir harbine katılmış. Besevi dı­ şında hiçbir İslam âlimi onun kötülediği kişiye güvensiz biridir dememiştir. Vehb adın­ daki kişi yalancının tekidir" diyor ve kendince böyle bir savunmayı yeterli buluyor. talihsiz bir açıklamadır. Besevi ise ondan 2 asır sonra öl­ müştür. sormak lazım: Behey Besevi. el-Marifet'ü ve'l Traih. henüz dünyada iken cennet müjdesini almış. Ömer'in o meşhur sorusuna karşı yaptığı savunma. sen bu ada­ mın yalancı olduğunu nereden biliyorsun.Besevi'nin. b) isabe. hicri 76 yılında ve­ fat etmiştir. Gazali'ninkinden farklıdır. Şöyle ki. "Herke­ sin ittifakla güvenilir dediği Z e y d b. Veheb. Her toplumun bir ermişi vardır.

Zehebi. öyle inanın ki sanki siz o birinci kişinin yanındaymışsınız. Vehb için. 421 Tabii odur ki. İbni Sad. 420 İbni Hacer Askalani. Muhammed'i görmüş. direkt ondan al­ mışsınız gibidir. ancak Hz. Tehzib-i Tehzib. İbni Hacer onun hakkında şunu da aktarıyor: A ' m e ş demiş ki. Vehb. İşte.Yeman ve daha birçok kişiden. "Güvenilirdir" demiş. kitapta anlatılan bir kısım olaya karşı yapılan komik savun­ malara somut bir örnek. hem de İbni Hacer Ömer'in "Ben de münafıklar listesinde var mıyım?" sözü üzerine uyduruk savunmalar yaptıkları halde. Muhammed'in yanına giderken yol­ da vefat ediyor. Muhammed'in ashabına yetişip onlan gören mü­ min kişi demek. 3/427. Z e y d e ğ e r si­ ze bir kişiden bir söz veya hadis aktarmışsa. Z e y d b. "Güvenilirdir" demiştir diyor ibni Hacer. Vehb çok güvenilir bir insan ve büyük 4 2 1 tabiilerdendir demiş Besevi dışında tüm hadis âlimleri ittifakla güvenilir kabul etmişlerdir diyor. İbni Hib420 ban. ne de Hz. Yine hadisleri aktaran kişileri (ravileri) inceleyenlerden İbni Muin. Z e y d b. 4 1 9 Kendisinden de birçok kişi bu hadisleri bir sonraki nesle ak­ tarmışlardır diyor (İsimlerini de veriyor). Yani o kadar dürüst bir insan demek isti­ yor. Zeyd b. Daha bitmedi. Keza İbni Haraş. buna rağmen Bese­ vi'nin bu şekildeki savunmasını kabul etmemişlerdir. İbni Mesut.İlginçtir ki. Osman ve Hz. Muhammed onu görmüş. İşte İbni Hacer'in değerlendirmesi böyle. Hz. Burada ayrıca Be- 419 Ebuzer. ne kendisi Hz. Besevi'nin iftirasını onun meslektaşlarının delilleriyle teşhir e d e c e ğ i m . Başta halife Ömer. İbni Hacer ve Zehebi'nin. Hüzeyfe b. . Besevi'nin sözünü ettiği Z e y d b. hem Zehebi. Vehb hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: İbni Ha­ cer. Udi gibileri de güvenilirdir demişlerdir. Ali ol­ mak üzere birçok sahabeden hadisler rivayet etmiştir.

'Şa'bi' kelimesini. İbni Muin ve başkası onun hakkında. Ebubekir b. hafızası güçlü" dediği halde. Böyle savunma mı olur? A m a şunu da ekliyor: Bu adam. adam tanıtılırken. . 4 2 2 İşte Besevi'nin yalancı­ dır. Buhari ve Müslim üzerine kitap yazan Hakim'in (Müstedrek yazarı) şeyhi/ondan ya­ rarlandığı kişi olarak söz ediyor. " Z e y d ' d e n bir söz duymak. o da çelişkilerle dolu. Çok kısa bir açıklama yapıyor. Lübab'u Nükul. sahabeleri eleştirdiği için. şöyle devam ediyor: Eğer biz kişi­ ler hakkında şüphe yolunu açarsak o zaman elimizde kay­ nak kalmaz diyor. nerdeyse bir eleştirmen gibi görünüyor. hatta birçok yerde İslam'ın genel çerçevesi dışına çıkmış. A d a m hakkında. Geleneksel İslam'a ters düşen bir hadis aktardığı için. ona güvenilmez dediği kişinin sicil defteri böyle. Ö y l e ilginç ki. "Allah ondan razı olmasın" şeklinde beddua ediyor. Yani ada422 Zehebi. İmam Suyuti değişik konularda pek çok kitap yazmış. 352'de vefat ettiğini yazı­ yor. sanki ilk kişinin yanında olup da birinci elden duymak kadar güvenilirdir" değerlendir­ mesinde bulunmuşlardır d i y o r . onu lekelemek. evhama kapılsın. Besevi gibi İslam önderleri. Mizanü'l İtidal. g ö z d e n düşürmek için kelimede bile tahrifat yapmışlar. Dürrü'l Mensur gibi kaynaklarında çok ilginç akta­ rımları var. "Hani bu zaten Şiidir. no: 3034. 423 İtkan. üste­ lik bu raporu verenler. Ebi Darem hakkın­ da kötü ifadeler kullanıyor. güvensiz biridir" deyip.sevi'den bir iki örnek hadis de veriyor ve Besevi'nin eleş­ tirisini doğru bulmuyor. 4 2 3 A m a kendisine layık görülmeyen bir tarzda. İslam'a toz kondurmayan şahsiyetler. "Zeki. 3/158. 'Şia di­ ye yazmışlar ki okur kitlesi onun hakkında. nereli ve hangi kabile­ ye bağlı olduğu yazılıyor ve bir y e r d e tanıtma zincirinde 'Şa'bi' kelimesi geçiyor.

. Ali'nin evi basılırken. 1/62. no: 822. 363. Ulvan'ın içinde bu­ lunduğu bu Ö m e r hadisini aktarınca bu kişi hakkında bir şey demiyor-olayı anlatıyor ve geçiyor. Yine hicri 310'da vefat eden ünlü tarihçi ve Kur'an yorumcusu Taberi. Bir de kim diyebilir ki Zübeyir Ali'yi desteklediği için kılıç çekmiş. olup bitenlere karşı dayanamayan Zübeyir. Ebubekir saye­ sinde Müslüman olmuştu. s. kılı­ cını alıp dışarı fırlıyor. Ali'yi destekleyenler arasındaydı. Baskıncıların sayısı fazla ve daha ön­ ce de tedbir aldıkları için onu tutuyorlar diye yazmıştım. Çünkü işin için­ de inandırıcılık-mantık y o k . kurtuluş yolunu adamı lekelemek­ te bulmuşlardır. 4 2 5 Cahız'ın yaptığı s a v u n m a : Hani Hz. dipnot olarak bunu düzeltiyor. şu kişiler güvensizdir gibi bir tasnifte bu­ lunmamıştır. Onların yaptıkları savunmalara kendilerinin de şahsen inandıklarına ben inanmıyorum. Avam da onun evinde. Hicri 360'da vefat eden Taberani. no: 43. bunlardan asırlar sonra gelen Zehebi (748). N e y s e ki kitabı tahkik eden. Ebubekir'in Esma adındaki kızıyla evliydi ve bu çift­ ten üç de çocuk olmuştu. 4 2 4 İşte İslami kurmayların komik savunmalarına örnekler. Zübeyir b. 425 Mucem-i Kebir. Efendim Zübeyir bin Avam.mı. Ayrıca Zübeyir. Ö m e r ve ekibi elinde ateşle e v e doğru giderken ve o arada Fatma ile ko­ nuşurken. hoşlarına gitmeyen bir hadis aktarmış diye zorla Şia yapmışlar. ibni Hacer (852) gibileri. belki içerde olan yaşlı dayısı ve aynı zamanda Muhammed'in de amcası Abbas 424 Tabakat'ül Huffaz. bu ha­ disleri anlatırken. İş­ te bu konu hakkında Cahız şunu diyor.

Ben Cahız olarak da derim ki e ğ e r siz benim anlattıklarıma inanmıyorsanız sizin anlattıklarınızın doğru olduğunu nerden biliyorsunuz şeklinde savunmalarına d e v a m ediyor. "Yemin ederim ki ben Ömer olarak yere se­ rilip deve gibi kesilsem. kendi çocuklarına onların isimlerini takar mıydı: Ali'nin ç o ­ cukları arasında hem halife. Cahız. Hatta ilk istediğin­ de Ali ona. tabii ki bu arada Hüzeyfe b. Hatırlanacağı gibi daha önce anlatmıştım. Olur mu? Senin önüne geçsem boynum kinisin" diyor. bir ta­ raftan da Ebubekir'i takiyyeci olarak takdim ediyor. Hz. ergenlik çağına g e l m e ­ miş" dediğinde Ömer. benim için Ebubekir'in önüne geçmekten daha kolaydır. "Ya Ö m e r halife olsun. ya da Ebu Ubeyd e " demişti. Ali ile diğer halifeler arasında sorun olsaydı. Kıyamet günü sırat köprüsünde günahkâr Osman'ın leşinden tüm insanlar ra­ hatsız olacaklar" dediklerini aktarıyorlar. Ebubekir'e kar­ şı çıkıyormuş gibi mantık yürüterek. Muhammed'i sevdiğim için evlenelim diyorum" diyor. onun önüne geçmezler. Savunma yapayım derken.için halifelik istiyordu v e y a belki de kendisi için halifelik is­ tiyordu! Bir de Hz. İşte bu kadar temiz olan. "Kızım henüz çocuktur. Burada Ömer'in şu sözünü de aktarıyor. Hüzeyfe bin Yeman ve Ammar Osman hakkın­ da. "Ben aşk için onunla evlenmiyorum ki. Ali kızını ona verir miydi. "Osman kâfir olarak kabre girmiştir. Dolayısıyla onun bu teklifi bir taktiktir" diyor. Ebubekir'in bu tek­ lifine karşı. hem de İslam'ın önemli komu­ tanlarının isimleri vardı diyor. Yeman ve A m m a r b. Bu durumda. Ömer. Bir de aralarında sorun olsay­ dı Hz. dindar olan bir Ö m e r ' e laf söylenir mi diyor Cahız! Bir de. halifelik ko­ nusunda Ebubekir. ben din için. kendince sorunu hal- . Yaser'i de eleştiriyor. diyor. "Aslında Ebubekir biliyordu ki onlar onu kırmazlar.

. İşte bu kitapta çok enteresan ve İslam'daki genel anlayışa ters düşen bilgiler olduğu için ve adam da çok eski bir tarihçi (hicri 3. İbni Kuteybe'nin el-İmame ve Siyase' adında bir kaynağının olmadığını id­ dia ediyorlar. eski Sovyetler Birliğine bağlı Buharalı ve orada doğmuş. zaman farkı var. İbni Kuteybe'nin tek bir konuda zamanında yaşamamış bir adamdan alıntı yapması. olayları direkt olarak yazıyorum. Ab­ dullah b. sonra iddialara g e ç e y i m . Örneğin. Kitap tek cilttir. kendi kitabından bile ediyor. M u h a m m e d ' e ait hadisleri toplaması garip değil de. M u ­ hammed arasında g e ç e n ve olayı aktaran ravi zincirini hiç yazmıyorum. onu. 4 2 6 Ortada inkâr edilmeyecek kadar bilgi ve kanıt var iken. bir de Mısır'da Nil yayınevi tarafından yayınlanan ve Muhammed Mahmut Rafii adındaki kişinin redakte ettiği başka bir baskısı da var. yılında yaşamış) olduğu için bazı İslam savunucu­ ları. Yani İbni Kuteybe bu adamla buluşama­ mıştır. 1985'te Beyrut'ta Darü'l Menaradlı yayınevi tarafından ya­ yınlanmış baskısıyla. Ebi Leyla'dan alıntı yapmış ki. Gerçek­ ten ilginç savunmalar. Hâlbuki bugün İslam'da Kur'an'dan sonra gelen Buhari kitabının yazarı.letmeye çalışıyor. Ben ve her­ kes nasıl bir yerlerden bilgi topluyorsak. aralarında yaş far­ kı. İbni Kuteybe de 426 Kitabu I Osmaniyye. Muhammed'den asırlar sonra Mekke'ye gidip Hz. Ben de şu an yazıyorum ve benimle Hz. böylesine basit bir akıl yürütmeyle işi g e ­ çiştirmek kolay olsa keşke! Kimi savunma yapan İslamcılar da. Ö n c e bu kitapla ilgili bir bilgi vereyim. Bu kitabı o yazmamıştır diyebilecek kadar iftirada bulunulabiliyorlar. Bu adam hicri 256'da da vefat ediyor. kitap var ama İbni Kuteybe burada Muhammed b. 222-237. Bu­ nun. Kitap şu an piyasada var. kaldı ki böyle bir bilgiyi ondan almış olsun.

Onları getirmek için Ömer. Z e y d b. şahıslara çatmı­ yor. Ömer'den. Bu arada Fatma'ya. İşte savunmalardan biri d e bu. . Hz. Eslem'den. O yüzden biraz açmak istiyorum. 1. 4 2 7 427 İbni Ebİ Şeybe. 159-235) Muhammed b.bir yolla adamdan bilgi edinmiştir. bir-iki şâhısa çamur atmakla bu bilgiler çürütülemez. Musannaf. Yani kaynaklardan haberi olmayanlar sanırlar ki sanki bu kitapta anlatılanları sadece Ulvan. Üstelik onun alıntı yaptığı ravilerde ne Ulvan var. İşte en eski tarihçi. no: 37045. bunlar çıkmayınca ben evi yakmam. ancak şu demek değildir ki. o da Ubeydullah b. Ali'nin evine va­ rınca ilkin Fatma onu karşılıyor. Seni seviyorum. O kadar geniş bir kaynak lis­ tesi var ki. bilinen meşhur hadis âlimi Buhari'nin üstadlarından ve aynı zamanda kendisi de hadis âlimi. gözyaşına bakmam d i y o r .20/579. İbni Ebi Darem gibi iftiraya maruz kalmış ki­ şiler aktarmışlar. ha­ lifeliğini kabul etsinler. bu konuyu anlatırken kimseye iftira etmiyor.İbni Ebi Şeybe (h. Bu konuyu biraz açmak istiyorum. Bişr'den. Bunu yaparken de yazarların yaşadıkları tarih sırasına g ö r e ele alacağım. ne de İbni Ebi Darem. alıntı yaptığım kaynaklar bitmiyor. yani Ebubekir'i ka­ bul etmiyorlar. Allah'a ye­ min olsun ki çıkmadıkları takdirde evinizi yakarım" diyor. Ali ve Zübeyir gibi bazı ileri gelen ashab Ali'nin evinde konu hakkında istişare ediyorlar. o da ba­ bası Eşlem'den (Bu Eşlem aynı zamanda halife Ömer'in azatlı kölesi) aktararak şunu anlatıyor: Ebubekir halife olun­ ca. Görüldüğü gibi kitabın başından beri yazıyorum. "Ali'ye ve içerdekilere söyle çıkıp Ebubekir'in yanına varsınlar. ama Ö m e r yemin içerek evi yakarım.

onun evine baskın dü­ zenlenir ve sonunda zorla onu Ebubekir'in yanına götürür­ ler. Ebubekir Ö m e r ' e talimat veriyor "Gidin en onur kırıcı bir şekilde onu ve taraftarları­ nı getirin" diyor. Bu arada Hz. Ali onlara. Ali Ebubekir'e muhalif çıkınca. bizi hiç hesaba katmadınız. Muhammed'in meza­ rı başına gidip manevi şikâyette bulunur. Ö m e r ateş alıp onun evine doğru gidiyor. .Ö) Meciaini'den. Heysem'den. Muammer'den. Salih'ten ve o da İbni Abbas'tan aktararak şu farklı bilgiyi de veriyor: Hz. Fatma bunları ağlayarak anlatıyor. babanın dinini güçlendirmek için böyle yapıyorum" diyor. o da Müslim b. Süleyman Teymi'den. Bekr b. hatta ağlar. kesinlikle böyle bir şeyi bizden beklemeyin diyor. Ebubekir'in halifeliğini tanımayın­ ca. Ali ve kendini destekle­ yenler Ebubekir'i kabul etmeyince. tabii ki baskıncılar Ali'nin evi­ ne giderken beraberlerinde ateş-odun da götürüyorlar. "Fatma da içinde olsa yakarım" diyor. no: 1184-87. Ömer. yani diğer tarihçiler gibi isimleri sıralamıyor.İbni Kuteybe (276) olayları direkt aktarıyor. İbni Avn'dan alıntı yaparak şunları aktarıyor: Hz. siz babamın cenazesini yerde bırakıp iktidar kulisleri yap­ maya çalıştınız. evimi mi yakıyorsun ya Ö m e r diyor. Yine Belazuri. şimdi de gelip bizden onay istiyorsunuz. Kelbi'den. 4 2 8 3. 1/586-87. Fatma onun elinde ateş görünce soruyor. o da Abdurrazzak'tan. ne İb­ ni Ebi Darem ve ne de Belazuri'nin bir itirazı söz konusu­ dur. yine bir ö z e t vereyim. Bu arada Ali'yi zorla götürüyorlar şeklinde uzun uzadıya bilgi 428 Belazuri. O da "Evet.2. Bu ravi listesinde de ne Ulvan var. halifelik hak­ kım değil miydi!" der. nerdeyse beni öldürecekler der. Ali.Belazuri (276. Fatma. " N e çabuk yalancı oldunuz. Daha önce de birkaç kez anlattım. Muharib'den. Olayı anlatıyor ve gerçek olarak kabul e d i y o r . Ensab'ül Eşraf. Hz.

Ali'nin evine baskın yapıyorlar ve izin almadan e v e giriyorlar. çıkın yoksa türbanımı atarım diyor. Mu­ hammed vefat edince. Onlar bundan so­ nuç almayınca Hz. Hz. Başta Hz. 4 2 9 4. İşte burada da ne Ulvan ne İbni Ebi Darem gibi isimler v a r .veriyor İbni Kuteybe. Ancak Abbas on­ lara kızıyor ve tekliflerini kabul etmiyor. s. Ebubekir'le Ömer. 2/141. Ali'nin evine gidiyor.. ama onu etkisiz hale getiriyorlar şeklinde bilgi veriyor. Defin işiyle Hz. Ali elinde kılıçla dışarı çıkıyor. Ali'nin evinde toplanıp halifelik konusunda istişare ediyorlardı. itiraz da y o k .Yakubi (294) hadisi kimden aktardığını yazmıyor. Sakife Beni Saide denilen yerde halifelik işini hallettikten sonra ancak Ebubekir'le Ömer ce­ naze başına geliyorlar diyor ve bunun süresini de veriyor: Ebubekir. Ali ve birkaç akrabası uğraşıyordu şeklinde anlattıktan sonra şunu aktarıyor. Fatma o sırada kızıyor. Kendileri de gelip kabul etsinler diye Ö m e r bir ekiple Hz. Zeyad'dan aktararak özetle şöyle diyor. Mugire'den.Hz. Hz. Hatta Taberi. 40 vd. geceleyin Ali'nin amcası Abbas'a gidiyorlar ve ona rüşvet teklif ediyorlar. Ebubekir'le Ö m e r iktidar kulisi ya­ pıyorlardı. Ebubekir'e karşı çı­ kınca. Cerir'den. Hz. Kendisi Hamit'ten. . Ali olmak üzere önemli birkaç ki­ şi Hz. orada bulunan 429 Imam-Siyaye. 430 Yakubi Tarihi.310) bu konuya e p e y yer veriyor ve hiç itiraz­ da da bulunmuyor. Bu­ rada da sözü edilen kişiler yine yok ve tabii ki savunma da.Taberi (h. 4 3 0 5. olayı direkt anlatıyor ve şöyle diyor. Muhammed'in ölümünün üçüncü gününde ancak cenaze başına gelebiliyor diyor. Ali. Daha doğrusu onlar Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmiyorlardı.

ki­ milerin. çok kanlı bir ikti­ dar mücadelesi yaşanmış bu baskında. Çünkü bazı yerlerde görüyorum. 3/201 ve devamı. İşte dogmatik bir şekilde inanan kesimin bir savunma yöntemi de bu gibi aslı astarı olmayan iftiraları üretmektir. Fatma'nın ölümünden sonra ancak kabul ediyor. vasi­ yeti üzerine g e c e gömüldüğünü de anlatıyor. Uzunca açıklamalar yapıyor Taberi.. Bu sözler üzerine Zübeyir bin Avam kılıcını çekip mey­ dana çıkınca y e r e düşüyor. Ali'ye. Zübeyir'le Hz.. Ebubekir'in Fatma'nın malını vermediğini. "İster rı­ zanızla olsun. 432 Taberi Tarihi. 431 Hatta Şia kaynaklarında 600 kişilik bir grupla Halit b. 4 3 2 İşin bir diğer yanı. kimilerine g ö r e daha erken şeklinde anlatıyor.Talha. Velit baskın yapıyor: Yani İslam tarihinde anlatıldığı gibi böyle basit değilmiş. ya g e ­ lir Ebubekir'i kabul edersiniz ya da evi başınıza yakarım di­ yor. . Taberi'nin kaynağında bütün bu gerçekler var iken. Fatma'nın ölene dek onlarla küs ve kırgın olduğunu. Zübeyir ve birçok Ali taraftarını tehdit ediyor. ister zorla olsun siz gelip Ebubekir'i kabul edeceksiniz" diyor. Ebubekir'in cenaze merasimine katılmaması için Hz. Ta­ beri'nin bu gibi kritik konuları ele almadığı iddia edili­ y o r . 431 Ömer. Hatta Taberi. Ki­ mi rivayetlere g ö r e Hz. Fatma'nin. Ali. Bu arada baskıncılar kılıcını elin­ den alıp kırıyorlar. Taberi gibi bir tarihçi ve tefsir sahibi/Kur'an yorumcusu bunları anlatırken herhangi bir iti­ razda da bulunmamıştır ve üstelik de onun alıntı yaptığı ki­ şiler listesinde ne Ulvan ne de İbni Ebi Darem vardır. "Hayır Taberi böyle bir şey dememiş" şeklinde iftirada bulunmaları ancak cahilliklerindendir demekle izah etmek mümkündür. A l i ' y e vasiyette bulunduğunu da belirtiyor.

Mes'udi (346) ravi isimlerini v e r m e d e n olayları direkt anlatıyor. Velit eliyle onu öldürmek için plan yapı­ yorlar. İşte Mes'udi bunları anlatırken ne Ulvan'dan. tabii ki ev bas­ kınında Hz. bu plan başarısız kılınıyor. Çünkü konu hakkında sayısız kaynak ve raviler var: Onları baştan beri değişik konularda verdim. kaç kez anlattım ve onlardan biri d e . Hatta Halit b. Kaldı ki bu iki kişiye itfiraya gerek yok. Fatma da çocuk düşürüyor. Hâlbuki bu olay hiç de önemli değil. 4 3 4 433 Ikd'ül Ferid. "Keşke Fatma'nın evini açmasaydım" şeklindeydi. ancak Ebubekir'in eşi Esma'nın gizliden ona haber vermesi üzerine.6. 7. Onun özeti bu. Fatma'nın baskın sırasında dövülürken çocuk düşürmesiyle ilgili hadiste ismi geçiyordu. Ali ve yandaşlarını almaya gidince evi ya­ kıyorlar diyor ve d e v a m ediyor. Dikkat edilirse. ne de İbni Ebi Darem'den alıntı y a p ı y o r . Hani keşke şu üç şeyi yapsay­ dım.. 153 ve devamı. M e s ' u d i ' y e g ö r e ev yakılmış. ravilerden söz etmiyor. Ebubekir. İbni Ebi Darem de.. Gittiğinde de elinde ateş var ve yine Fat­ ma soruyor. 5/13. evi mi yakıyorsun diye. O da e v e t karşılığını veriyor. Burada da ne Ulvan var. bu iki kişiden birinin adı Ebu­ bekir'in bir sözünde geçiyor.İbni Abdirabbih (h. 434 tspatü'l Vasiyeti. . Ali'yi zorla alıp götürüyor­ lar. ne de İbni Ebi D a r e m ! 4 3 3 Şu hatırlatmayı da yapayım. şayet Ebubekir'i kabul etmezsen seni katlederiz diyor­ lar. Ömer'i Ali ve yanındakile­ ri g e t i r m e y e gönderirken. şu üçünü de yapmasaydım diye Ebubekir'in bir açık­ laması vardı. Ömer.328) de direkt konuyu anlatıyor. "Şayet direnirlerse şiddet kulla­ nacaksınız" diyor. s.

Ebubekir'in pişmanlık duyduğunu ifade eden hadisin ravileri arasında adı g e ç e n Ulvan'dan aynı hadisi almış ve herhangi bir itirazda da bulunmamıştır 4 3 6 . Ubeydullah adındaki oğlu o arada üç masum insanı katlediyor demiştim. Ulvan'a itiraz ediyorlar! Gerçek­ ten gülünç bir savunma. Ali'nin boynuna ip geçirme gibi çok çar­ pıcı ve trajik konular aktarıyor. ama ondan 4 asır sonra dünyaya gelen Zehebi ve yaklaşık 5 asır sonra dünyaya gelen İbni Hacer. İşte İbn'il Arabi'nin (h. . Hatta bu ara­ da Hz. onlar yıllar sonra dünyaya gel­ diler. 1/62. Hani halife Osman'ın hatalarından biri d e . bu durumda ne o l a c a k ? 4 3 5 9. Çünkü bir kere onun zamanın­ da bu iki isim henüz yoktu. dini kural gereği bu adam öldürülmelidir de­ diği halde kabul edilmiyor. 436 Mucemi Kebir. Ali bile Ömer'in oğlu Ubeydullah boş yere üç cina­ yet işlemiştir.Selim b. no: 43. tabii ki bu da Ulvan ve Ebi Darem isimlerini vermiyor.ö) kitabını tahkik eden ko­ misyon şu şekilde bir savunma yapıyor: Ö m e r gibi biri baş­ ka bir ülkede katledilseydi kan g ö v d e y i götürürdü.8. Fatma'nın bile bu baskında kat­ ledildiğini aktarıyor. Kural g e r e ğ i Osman. ama onu affediyor ve katledi­ lenlerin kan bedelini devlet malından ödüyor. ev yakması. Peki. Dolayı435 Kitab-ü Selim Hilal. çocuk düşürmesi.İmam Taberani (360) en eski muhaddislerden olan bu âlim.76) daha önce detaylıca bu ya­ zardan hayli bilgi verdim. Kays Hillai (h. daha dün babası vurul­ du. Ali'yi katletme planları.543. tek cilt ve baştan sona kadar bu skandallardan söz edi­ yor. Ömer'in bu oğluna ceza vermeliydi. Halife Ö m e r vurulurken. bugün de oğlunu mu katletmek istiyorsunuz gibi sa­ vunmalar yapıyorlar ve adama bir ceza uygulanmıyor. Kimileri.

yine Os­ man sudan bahanelerle en başta Bedir ve Uhud olmak üze­ re birçok savaştan kaçmış. Abdullah b.. halife Ö m e r hep beraberinde kırbaçla dolaşıp insanları kırbaçlı­ yordu. artık biz kalkıp öldürülen üç insan için eleştiride bulunamayız. Ö m e r için üç kişi öldürülmüşse çok mu? İbni'l Arabî kitabında şunları aktarıyor: Hz.. bir kere bu gibi eleştirileri kale almaya d e ğ m e z . bir de Osman uyduruk bir Kur'an ortaya koymuş ve diğer Kur'an nüshalarını yakmış. kısa zamanda ölürdü. Muaviye ve Mervan gibi kötü insanları hem önemli görev­ lere getirmiş. cahillerle vakit g e - . Ebu Derda'yı da Şam'a sürgüne göndermiş. şeklinde bir müdafaa yöntemini seçiyor ve savunma­ sını şöyle sürdürüyor: Derler İd. Muhammed demiş ki. Hz. Fakat Ö m e r izin vermiyor. İşte bu mecusileri topyekûn öl­ dürmek için İbni Abbas gibi meşhur bir kişi fetva istiyorsa. Bir ara halife Ö m e r ' e diyor ki. Abbas önemli bir sahabi. izin ver de bizimle yaşayan suçsuz ama ileri gelen İranlıları katledelim. halife Osman Ammar b. bir Müslüman bir kâfir yüzünden katledilmez.. öldürülen üçüncü kişi Cüfeyne de Hıristi­ yan'dı diyor ve hatta şunu da ekliyor. Dolayısıyla bun­ lardan Ömer'i katledenin kızı ve Hürmüzan adındaki kişi mecusiydiler.sıyla. İbni Mesut'u da öylesine dövmüş ki. adamın bağırsakları çatlamış. ayrıca devlet malını istediği şe­ kilde kullanmış. Osman da aynı şeyi bastonla yapıyordu. Muhammed'in TaiFe sürgüne gönderdiği ve lanetlediği Hakem'i geri getirmiş. Ebuzer'i Gıfari'yi 'Rebeze'ye'. gibi Osman'a mal edilen ek­ sikleri sıraladıktan sonra "Bunların hepsi yalan" diyor ve şöyle kanıtlamaya çalışıyor: Bir kere eğer dövdüğü şahıs fı­ tık olsaydı yaşayamazdı. Yaser'i dövünce adam fıtık olmuş. Çünkü fıtık olan ldşi fazla yaşayamaz diyor ve şöyle kapatıyor. ayrıca maaşını da kesmiş. hem de onlara ayrıcalıklar tanımış..

Ali'ye. Fatma'yı kapı-duvar arasında sıkıştırın­ ca Fatma çocuk düşürmüş. Avama'a herhangi bir eziyet yapmamıştır. Halbuki bilgi ve marifet sahibi bunun yalan olduğunu biliyor diyor. Bilmem Fatma'nın evine gi­ dip eziyet etmişler. dinden çıkanlarla şiddetle savaşan biriydi şeklin­ de bir mantık yürütüyor.İbni Teymiyye'nin savunmaları Bu meşhur Şeyhü'l İslam kitapta anlattığım konular hakkın­ da özetle şunları yazıyor: Biz kesinlikle biliyoruz ki. 118 vd ile 280-81. Ebube­ kir ne Hz. Ali'yi zorla ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkarıp Ebubekir'in yanına götürmüşler. daha önemlisi Ömer halife olunca. 438 Ümmü Gülsüm.çirecek zamanım yoktur diyor. güya Ebubekir ve Ö m e r mürted ol­ muşlar/dinden çıkmışlar diyorlar. yaklaşık 9-10 yaşlarında. ne de Zübeyir b. "Kesinlik­ le biliyoruz ki. Hz. 4 3 7 10. Fatma'nın evine devlete ait herhangi faz­ la bir malın o e v d e olup olmadığını kontrol etmek için adamlar göndermiştir diyor. Varsa. bu makamı da Ali'ye karşı kullanarak kızını gasp etmiş gi­ bi iddialar hep yalandır diyor ve devam e d i y o r . İşte İslam'da meşhur olan bir başka zatın savunması da b ö y l e . hatta başlangıcından sonuna kadar Ebubekir'in halifeliğini kabul etmeyen Sad bin Ubade'ye bile olumsuz bir şey yapmamıştır diyor ve şöyle d e v a m ediyor: Ebubekir. Ebubekir kimseye herhangi bir haksızlık yap- 437 'El-Avasim'ü Mine'l Kavasım' s. Bu evlilik konusunu özel olarak işledim ve tabi ki bir gerçek. beyinsiz kişiler söyleyebilir. alıp bir an önce fakir-fukaraya vermek istemiştir diyor. hat­ ta evini yakıp yıkmışlar. Hâlbuki herkes biliyor ki Ebubekir. Bir diğer iddia da. Ömer de o zaman artık 60 yaş­ larında. 4 3 8 bunları ancak cahil yalancılar. . Artık İbni Teymiye'nin.

İbni Kuteybe'nin de el-Maarifte belirttiğine g ö r e . hayvan cinsinden olanlar. ko­ nuyu ise dalalet ehli. Minha< Ti Silıınrl'l Nobeviyye. Şam'da bir girmiş. bir daha girmiş şek­ linde hep cezaevine gel-gitler yapmıştır. Bugün piyasada satılan 'el-Mearif te sadece. 440 El-Maarif. an­ cak bunu becerememişlerdir. İşte bu basit sa­ vunmayı yapan İbni Teymiyye. 4/493 ve 8/291 iki ayrı yer­ de ele almış. bas­ kın sonucu hamile olan Fatma. 4 4 0 Helak olmak. ölmek an439 İbni Teymiyye. "Hz. Mesela İbni Kuteybe'nin ki­ tabı 'el-Mearif te?. 122 . 'Menakıb-i AI-i Ebi Talib' adlı yapıtında anlatıyor ki. beyinsizler gibi yakışıksız kelimelerle ve bir çocuğu bile ikna e d e m e y e n sözlerle geçiştiriyor. Mısır'da cezaevine girmiş. yalancı ca­ hiller. A n ­ laşılan o ki. ancak bunu söyleyenlere hakaret ediyor. Hicri 588 yılında ölen ibni Şahraşub o zaman İbni Kuteybe'nin adı g e ç e n kaynağında var diye belirtiyor. A m a görüldüğü gibi savunmaları da ancak gülünecek d ü z e y d e d i r . "Öldü­ rülmüştür" diye açıklama var. Olsa olsa Cebrail ona da vahiy getirmiş olabilir! Kısacası. düşürülmek anlamında da. İbni Şehraşub (588.Ö). Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta helak oldu" bilgisi v a r . Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta iken helak olmuş" deniliyor. 4 3 9 Bu konuya İslami kesimce sansür konduğu kesindir. s. bir serbest kalmış. " H z . A m a bu açıklama bugün el-Maarif adlı yapıtta yoktur. A m a eski baskısında. bunu bile­ miyorum. daha sonraki baskılarda bu kritik cümleler silin­ miştir. Hatta ona zindanda kitap okumak bile yasaklanmıştır. Muhsin'i düşürmüştür şek­ lindedir.mamıştır" iddiasının garantisi nereden geliyor. sözüm ona kendi zamanın­ da meslektaşları nezdinde güya reformist görülmüş ve ömrü hep zindanlarda geçmiştir. En basit kanıt. İbni Teymiye'nin savunmaları arasında mantık ve ilim yok.

Yoksa şöyle şöyle dediğini nasıl biliyorsun? Ne demiş­ se açık bir şekilde yazacaksın. desin ki! İş­ te açık bir tahrifat örneği. Peki. Belli ki. b. A m a her şeye rağmen eski orijinali gibi "Ömer'in baskısı sonucu Fat­ ma Muhsin'i düşürmüştür" şeklinde net bir ifade yeni nüs­ hada yoktur. Tebük'te Hz. her türlü sansür ve baskıya rağmen. Istiab. 441 İbni Abdi'l Berr.. Sözün özü. Kays. ancak kaynağımda onları anlatmaya dilim varmıyor" şeklinde çok açık bir san­ sür örneğini veriyor.lamında da kullanılabilir.. Hz. no: 1639 . hatta itiraf ediyor ve şunu da ekliyor: 441 "Allah küsuratını bağışlasın" diyor ve konuyu kapatıyor. A m a sen onları makaslıyor­ sun. Demek ki Ömer'in bu sözleriyle ilgili sana kadar gelen bazı önemli noktalar var. Abdullah b. Aynı yazar. Ömer. Yorumlar ise. Ali'nin evine varınca. yine konunun aydınlatılması için İslami kaynaklardaki bilgiler yeter de artar bile.. Bu yazar İstiab' adlı yapıtında bu olayı anlatır­ ken. İşte yapılan savunma yön­ temlerinin bir başka örneği: Makaslamak. görüldüğü gibi bir ceviz kabuğunu doldurmayacak kadar boş şeyler. Ebu Musa hakkında kötü şeyler anlatmış. Yeman. Ölmek kelimesi var­ ken helak elimesini kullanmak bence anlamlıdır. Muhammed'i öldürme girişi­ minde bulunanlardan biri olan meşhur sahabi Ebu Musa elEş'ari hakkında bilgi verirken de. "Hüzeyfe b. olayın izini ortadan kaldır­ mak için bu terim bilerek seçilmiştir. Selim kısmında ki aynı zaman­ da Ebu Musa el-Eş'ari'nin asıl adıdır. o zaman Şehraşub neden İbni Kuteybe de elMaarif adlı yapıtında bunu bu şekilde aktarmış. onu ve taraftarlarını tehdit ederek "şöyle şöyle diyor" şeklinde muğlâk ifadeler kullanıyor. Bir başka somut sansür örneğini de İbni Abdilberr'den aktarayım. Şöyle şöyle ne demek! Sen hicri 463'te vefat et­ mişsin..

mühaddis ve tarihçilerin kaynakla­ rından derlediğim bilgiler.. Ali ve Fatma'nın evine yapılan baskın ve başlarına gelenler. çeşitleri var gibi itirazlar. Ebube­ kir'in şüpheli ölümü. objektif bakmak lazım. bu gibi taktikler hep yapılıyor. efendim önemli olan bol kaynak göstermek değildir gibi sözler. bu taktikleri biliyorum: Şöyle ki.. değil mi bunu da okurların takdirine bırakıyorum. Hz. o küçük yaştaki kızlarının ha­ life Ö m e r tarafından nikâhlanması gibi konular hakkında sağlam kanıtlar sundum. .BİTİRİRKEN Bu çalışmamda olabildiğince tarafsız kalmaya çalıştım. Sundu­ ğum her şey ortada. Dikkat edilirse. M u h a m m e d ' e yapılan suikastle ve gerekse onun zehirlenmesiyle ilgili. ya da İslam'da meşhur olan müfessir. Ayrıca Ayşe ve Ömer'in yapıları acaba böyle bir suikast için uygun mu değil mi sorusuna açıklık g e t i r m e y e çalıştım. Kısa yoldan kur­ tulmak için. Bazıları okuyucuların kafasını karıştıra­ bilir. Hatta hassas konu­ larla ilgili İslami kesimce sağlam diye kabul görmüş bir sü­ rü kaynak ekledim. Var olan kanıtlara bakıldığında aslında ciddi şeylerin yaşandığı kesin. Zaten dünya tarihin­ de benzer siyasi Cinayetler hep olmuştur ve oluyor da. İslami kaynaklarda gerek Hz. Diğer taraftan işlediğim konularla ilgili İslami otoritelerce yapılan savunmalardan da bir kesit sundum. ya hadis. Kanıtları ve argümanları sağlıklı ve inandırıcı mı. Mesela. Bi­ liyorum. A m a kanıtlar güçlü: Hepsi de ya Kur'an ayetleri. ne kadar tarafsız da kalsam bu tarzda yazılan ya­ zının İslami kesimce kabul edilmesi zordur. neredeyse he­ men hemen her cümlenin dipnotu var. efen­ dim hadisler çok karışık.

mübarek. Şu an yeryüzünde hiçbir ül­ kede uygulaması yok. Yazdıklarım sanki birer eleştiri imajını verebilir. Ben ise sadece onları derleyip bir araya getirdim. yerine g ö r e de iğne kullanır ve hatta gerekirse ağır ameliyat da geçirir. İş­ te İslam'a inanan kitlenin ezici çoğunluğu böyle. İnsan bazen ilaç. maalesef İslam âleminin hali ortadadır. Yoksa aklı başında normal bir in­ san neden başkalarını üzmek. halbuki tüm anlattıklarım İslami kaynaklar­ da vardır. Kur'an'dan hiçbir şey bil­ miyor. Kim ister ki keyfi olarak karnını. İslamiyet'ten anla­ yan. İslam'ın yasası Arapça. Demek ki acı da olsa ba­ zen ameliyat olmak. Yazılarım da böyle: Tabulardan kurtulmak için acı da olsa konuların üzerine gitmek gerekiyor. olmamaktan daha faydalıdır. anlamayan hep şu savunmayı yapıyor: Canım İslami­ yet dört halifeden sonra bitti. bir zorunluluk sonucudur. Arif TEKİN 15 Aralık 2010 . kalbini. kafasını vs.Özellikle bu kaynağımda yazdıklarımdan kim nasıl an­ lıyorsa öyle anlasın dedim. ama İslam'ın gerçeğini bu şekil izah edenlere karşı en sert reaksiyonu da göstermekten geri kalmıyor. inançlarıyla oynamak gibi bir yaklaşım içinde bulunsun? Her alanda. bir bakıma da sanki tercümanlık görevini yaptım. Peki. A d a m İs­ lam'a ters gelen her şeyi yapıyor. hele bu çağda sürekli değişim gerekirken. açsın. ancak pratikte bir şey yok! Hâlbuki böyle diyen. Bunlar keyfi yapılan şey­ ler değil. tek bir kelime Arapça da bilmiyor ki Kur'an ve hadislerden an­ lasın. sen de tek bir kelime bilmiyorsun ve kalkıp bu şekilde savunuyorsun. elimden geldiğince kendi özel yorumumdan kaçındım. Yani aslında İslami yasalar-kurallar iyi de.

M e d i n e 1998 Bağdadi Ebubekir Ahmet b.h) 'Mucem'ü Ma'stacem min Esma'il Bilad' 4 cilt. Mektebet'ü Dari Turas. Tahkik e d e n : Mahmut İbrahim Zayid.ö)'Ensab'ül-Eşraf.0) 'Kitab'ü edeb'i Nisa'. Tahkik eden: A. Hemman San'ani (126-211 ö). Bekiri. Süheyl Zekar ve Dr. Riyad Zerikli. hicri 277). Beyrut. Tahkik e d e n : Musatafa Saka. Tahkik eden: Dr. 2 mücelled. 1983 Asbahani Ebu Nairn (430. 'el-Gaye ve'l Nihay'. 'Tarih-i Sağir/Tarih'ül Evsaf 2 cilt. Mekteb'ül İslami Matbaası. H. 1991 Cevheri. 13 cilt. 1983 Abdullah b. 1974 Bezar Ebubekir Ahmet (292 ölüm). Beyrut. Mektebet'ul İslamî' Beyrut. "el-Marifelü ve'l-Tarih". Siifyan (ö. tek cilt. Melik b. Belazuri Ahmet b.323. A.Ö). . 1986 Atıf Ebu Muhammed. Dar-ü Nefais Matbaası. (404-487. Tahkik ederi: A . M e d i n e . "Ahbar-i Ö m e r " . Üsre Matbaası. Selam M u h a m m e d Harun. Beyrut. Nineva Matbaası. tarihsiz. Mısır. 1996. Beyrut. M u h a m m e d Revvas ve Abdülberr Abbas. Müesseset'ü Şaban. (İzmir İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no: 6679) Beyrut. 1977 Cahız. Habib (h. Yahya b. tek cilt. 12 cilt. 2 cilt. Şeceret'ü Nesebi-I Hulefa. Abdulaziz el-Bekiri el-Endülüsi. Alem'ül Kütüb Matbaası. 1997 Ali Naci Tantavi.h) Delail-i Nübüvve. Mektebet'ül ulum-i velhikem. Tahkik eden: A.ö). Tahkik eden: Mahfuzurrahman Zeynüllah. Darü-I Fikir Matbaası. Cabir (h. 1992 A.h) Tarih'ül Hamiş. Tahran D.Ceyl Matbaası. diğer adı. Tahkik eden M u h a m m e d Hadi el-Emini.KAYNAKÇA A. Ebubekir Ahmet b. Ebu Yusuf Yakub b. Dar'ul Garb'il İslami. Aziz Bağdadi (h.Rahman A ' z a m î . Abdulaziz Cevheri (Ö. 'Sakife ve Fedek'. 1991 . Razzak Ebubekir b. M u h a m m e d Hadi. 'el-Musannaf. Mahmut (990.'Müsned'ül Bezzar/bahr'ü Zihar'. Beyrut Besevî. Nineva Matbaası.279.1403 Ahmet Emin. Kahire. Ebu Osman Amr b. Beyrut Kitabü'l Osmaniyye'. Tah­ kik eden: Dr. 13 cilt. Tahkik eden: Dr. ismail (194-256). tek cilt. 3 cilt. 1994 Buhari Muhammet b.323. Hüseyin b. "Dua'l İslam" 3 cilt. 'Sakife ve Fedek'.238. Bahr (150-255). M e c i t . Beyrut.

îbni Abdi Rabbih Ahmet ( Ö . Ammar. Kahire Ebu Ömer Yusuf b. 'Tarih'. (Toplam 2196 hadis alır) Riyad 1994 El-Müzî. 7 cilt. Mekteb'ü İbni Sina. Muhammet Bağdadi (234-311).h). c) "ed-Dürrü'l Mesnun fi Ulumi Kitab-il Meknun". Ömer (544-606. Der'ü Nahde Matbaası.ö)Tarih'ü Ebi-1 Feda'. 1986 Ebu Mansur A. Daru Kütüb'il İslamî. İmadüddin İsmail b. Beyrut. (Ebubekir kısmın­ da) El-Halal Ebubekir Ahmet b. 1983. tek cilt. (h. Tahkik eden: Dr. Taha Cabir Feyyaz Alvani. ta­ rihsiz.1356 Ebü-I Feda. Muhammed b. Daru Kuteybe. Tek cilt. Ankara Ebu Ya'li el-Mevsıli (h. Ali (m. Tahkik eden: Dr. Dımaşk. Kuveyt. Mısır. Ahmet (224-310) "Zürriyyet-i Tahire". hicri 328). 9 cilt. Selefiye Matbaası. Atik Zehrani.Tahkil< eden: Komisyon Endülüsi. Beyrut. Kitabü Sünne'. İmadüddin İsmail b. Tahkik eden: Atiye b. 11 cilt. Risale Matbaası. Tahkik eden: Dr. 4 cilt. M u s a Hemedani/Şafii (548-584).' El-Avasim'ü min'el Kavasim'. 1986 Ebubekir ibn'il Arabî.siyer". 1983 Endülüsi. N o : 17570. 1997 Ebü-I Hda. 35 cilt. Beyrut . 30 cilt. D. Cemalettin Yusuf (ö. 7 cilt. Beyrut. A. Ali (m. Abd'il Ber (ö. 1992 b) "Tuhfet'ül Eşraf. Dar'ü Türas Matbaası. Ebu Bişr Muhammed b. Dar'ü Raye. b) "el-İstizkar".h)"el-Mahsul fi i l m i Usul-il fıkıh" 6 cilt. Selam e!-Herevî ( h. 1403.429. hicri 463). Kahire Ebubekir Muhammed b.ö) 'el-Ferk'ü beyne'l Firek'. Mısır.210-307). Darü'i kütübi'l İlmiyye Matbaası. "Müsned". Tahkik eden: Şevki Dayf Ebu Ubeyd Kasım b. Risale Matbaası. "Kitab'ül Emval" Di­ yanet Küt. Tahkik eden: Ali Becavî. Emin Kal'aci. Diğer ismi. hicri 742) a) "Tehzib-i Kemal". "İkılü'l Ferid. 14 cilt. H. Abdillah b. tek cilt. Tahkik eden: Hüseyin Selim Esed.Tahkik eden: Muhammed Osman Hışın. 1986 d) "ed-Dürerü Fi ihtisari'l M e gazi ve-s.'el-Muhtasar fi Tarih-il Beşer'. Darü'i Kalem.l331.543. Ahmet b.Dulabi. (ö. Darü'i Maarif. 2 cilt. Beyrut.Terhini. 157-224). a) "el-istiab fi Marifeti'l Ashab. 1993. Kahir Bağdadi. Dar-ül Kütüb-il İlmiye Matbaası.ö). el-I'tibar'ü fi'I Nasih'i ve'l Mensuh fi'lasar'. H. Muhammed ibni Abdirabbih (246-328) Ikd'ül-Ferid'. 1965 Fahrettin er-Razi Muhammed b. Darü'i M e ' m u n li'l Türas Matbaası. 14 cilt. Beyrut.l298. Lecnetü telifat Matbaası. Beyrut. Haydarabat. Kahire.

Tahkik. Beyrut. Beyrut. Darü-I Kible Mat­ baası. Hakikat Kitabevi. 1965 İbni Habib Bağdadi (h. Abdullah Mahmut Derviş. Beyrut. Dar'ül Fikir Mat. Darü'i Kü­ tübi'l İlmiye Matbaası. Cidde. 1993 b) "el-Kamil fi'l-Tarih". 1987 Hatib-i Bağdad-i.. hicri 967). Tahkik eden. Beyrut. Beyrut. 1993 İbni Esir İzzettin Ebü'l Hasan Ali b. Tahkik eden: Tahir A h m e t ve Mah­ mut Muhammed. el'Hey'etüT A m m e . A h m e t ve Muhammed b. 5 cilt. Ebü'l Ferec Alî b. Beyrut c) Üsd'ül Ckbe fi Marifet'i-Sahabe".. 6 cilt. 2006 İbni Asakir.974.'el-Ahad veT Mesani' 6 cilt. 2 cilt. Ebül Kasım Ali b.. Tahkik eden: Ali Muhammed Becavî."Tarih-u Bağdat". a) Temhid.ö) "El-Münammak" tek cilt. Muhammed el-Kufl (159-235). Beyrut. 1979 Heytemi Ahmet b. 1992 b) el-Nihaye fi Garibi'l Hadis. 1983 İ b n i Abdi-I Berr Yusuf Kurtubi (368-463). Evkaf Bakanlığı Yayını. Tahkik eden: Dr. Nuretin Ali b. Daru Sadır Matbaası. Tahkik eden. Darü'i Fikir Yay. Tunus. Dar'ül Fi­ kir Matbaası. Beyrut. Mısır. b) İstiab. 26 cilt. 'Musannaf 26 cilt.ö) 'Sevaik-i Muhrika' tek cilt. Muhammed el-Cezeıî (ö.Galip Kureyşî. İstanbul. 2001 Heysemi. Darü'i Kütübi'l Mısriyye. Ebubekir Ahmet b. Beyrut. İbni Ebi Şeybe. Hüseyin (ö. 1991. 21 cilt. A. Habib'ürrahman A ' z a m i . Hasan (499-571).630. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk' 80. Mısır. 6 cilt. Beyrut. Ebubekir Abdullah b. Ebül Feda Abdullah. Dar'ül Fikir. cilt. Tahkik eden: M u h a m m e d Avvanrıe. Raye Matbaası. a) Üsd'ül Gabe fi Marifet'i-Sahabe". Tahkik eden: Faysal Ahmet. 4 cilt. 8 cilt. Riyad. Tahkik eden: Komisyon. hicri 630).245. 1990 Hafız İbrahim (1932) 'Divan' 2 cilt. Muvatta şerhi. Beşşar A v v a d Maruf. 1986 b-) KeşPül Estar. Beyrut. Beyrut. 2006 İbni Esir el-Cezerl (h. 1996 İbni Ebi Asım (206-287). 13 cilt.ö): a) El-Kamil fi Tafih. "Evveliyatü'l Faruki Ömer".Kerim.". Dar'ül Fikir. Darü'i Kütübi'l İlmiye Matbaası. Ali (392-463). 2003 Isfahanî. Ebubekir (735-807) a-) M e c m e ' ü Zevaid. Tahkik eden: Muhibüddin Ebu Sait.Hacer (h. AlemüT Kütüb Matbaası. Risale Mat­ baası. Darü'i Garbi'l İslam Matbaa­ sı. "el-Eğanî. 1967 Tahkik eden: Mustafa b. Tahkik eden: Hurşit A h m e t Faruk.. 11 cilt. 1985 . 24 cilt.

Alem'ül-kütüb. Ebu Muhammed Abdullah b. "Dar'ül Ceyl MatbaasıTahkik M.ö) "Ahbar-i M e d i n e " tek cilt.lim. 1986 cilt. Tahkik eden: Muhittin Asfer."Tarih'u Medinet'il M ü n e v v e r e " 4 cilt. M e d i n e ..1352 İbni Hibban. 1984 İbn-i Seyyd-i Nas (734. Müslim. Tahkik eden: Salih Z. 2003 İbni Kuteybe Dineveri. Beyrut. 1968 d) "Lisan'ül Mizan" 10 cilt.İ b n i Hacer Askalanî (ö. 1994 b) "El-Bidaye ve'n-Nihaye". Mektubat'ül İslami Matbası. Ahmet Sakar. Hasan (h. 4 cilt. 1993 İ b n i Kesir (ö. Beyrut. a) "el-İsabe. 11 cilt.. Dımaşk/Şam. (354. Fikir Matbaası. hicri 774). Bey­ rut. Nil Matbaası.l99. Fey­ yaz. Beyrut. 456. ö) 'Muhalla'. (213276). Ali Becavî.251). 1978 İbni Manzur (630-71 l. 1999 c-)Tefsir'ü Garib'il Kur'an. 15 cilt. Kurtube Matbaası. Tahkik eden: A. H.20 cüz'. a) "El-imamet'ü ve'l Siyase".. 37 cilt. ö) ' ibni Hibban bi tretib-i Belban' 18 cilt. 31 eden: Komisyon. Tahkik e d e n : Dr.' Kitab'ül Emval'. Dar'ül Kütüb'il İlmiye. 12 cilt. A. M u h a m m e d Reşad Sa. 3 cilt. Kurtube Matbaası. HamK (Ö. 2003 İbni Zencevih.h) "Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk". Tahkik eden: Şuayıp Arnavut. Tahkik . Riyad.Halim (661-728). a) "Camiu'l Mesanidi ve's-Sünne". 1996 c) "Tehzib'ü Tehzib". ldaret'ü Tabaat'il Münire. Tahkik eden: S. Risale Matbaası. Ali b. Beyrut. Beyrut. Beyrut. Merkez'ül buhus ve dirasati-1 M e d i n e .h) "Uyun'ül Eser" 2 cilt. Tahkik e d e n : Muhammed Mahmut. Daru Sadır. 2002 e) 'Telhis'ül Habir". Mısır. 1979 İbni Teymiye Ebü'l A b b a s Ahmet b. 'Minhac'ü-s Sünne' 9 cilt. Tahkik eden: Ko­ misyon İbni Şebbe Nümeyri (173-262). El-Mektebete'ül İslami. Mekke.Ahmet (h. "Dar'ül Fikir". Beyrut. hicri 852). Beyrut. Dar'ü Kütüb-il İlmiye. 1995 İbni Hazm. Kahire. 1993 b) "Feth'ül Bari". 1904 b) Te'vil'ü Muhtelif-il Hadis." 8 cilt. Beyrut. 1986 İbni Zebale Muhammed b.Fettah Ebu Gadde.Tah­ kik eden: Fehim M u h a m m e d Şeltut. Kahire.

2004 Muhammed b. Tahkik eden: Muhammed Muhitin A . Mektebü Kitabi'l Ezheriye.'Kifayet'ü Talib fi Menakıb'i Ali b. (173-262) 'Ahbar'ül Medinet'il M ü n e v v e r e ' .467-538). Mükrim İbni Manzur (630-71 l. 1985 b-) "el-Muntazam" 19 cilt. Muhammed el-Bağdadi el-Temimi (h. Darü'lkütübi'l İlmiyye. a) "es'Semtü's.h).694. Tahkik eden: M u h a m m e d Muhittin A . A h m e t Ferit. 1996 Künci Muhammed b. Zenceveyh (ö. Abdullah Taberi (ö. 2 cilt. 1119 Kahire. Beyrut.Muhammed Şeltut. Ebi Talib.25l. Ankara Mutahhir b. 1973 Muhammed b. Beyrut. 1992 İsfraini.ö).h) a-) "İsbat'ül Vasiyye" tek dit. c) "Riyadü-n.Ebül Fazl.h) 'El-Emval'. Hüseyin (346. İshak (h. Beyrut. Sayfa 413. 'Lisan'ül Arab' 15 cilt. Beyrut. Tahkik eden: Komis­ yon.658. hicri 923). Beyrut. H a mit. Tahir (h. Maa­ rif Matbaası Mes'udi Ebül Hasan Ali b. Abdülkahir b. Daru Sadır. Darü'i Kütübi'l İlmiyye. 1986 Muhibbüddin Ahmet b. Tahkik eden: Ali M u h a m m e d Becavi ve M. H. Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi. Beyrut. Suudi.h). Muhammed b. a-) "Sıfat-i Safve" 4 cilt.355.1356. Mekteb-et'ül kudsiye. Ka­ hire. b) "Zehairü'l Ukha fi Menakıbi ZeviT Kurba". Dar'ü Türas Matbaası. 1999 M a s a b Zübeyıi (156-236) "Neseb-ü Kureş' tek cilt. Tahkik eden: F. 2004 Kastalani. N o : 10334.İbni'l Cevzi Cemalettin Ebül ferec (510-597).ö) Siyer. Marife Matbaası. Ömer Zamahşeri (h. 1988 b-) "Müruc'u Zeheb". no. 'el-Faik fi Garib'il Hadis' 4 cilt.ö) 'elFerk'ü Beyne'l Firek'. H. Ahmet bin Muhammed (ö. Yusuf Şafii (h. 2 cilt. 3 cilt. h. Beyrut.l51. Fikir Matbaası.429. 3 cilt. Dar'ül Edva. Beyrut. Şebbe Nümeyri. Ömer b. Darü'i Kütübi'l İlmiye. (Hz. tek cilt.Fey­ yaz. El-Mektebet'ül Asriye. 5320.Nadre fi Menakıbi'il Aşere".ö)'el-Bed'u ve'l Tarih' 6 cilt. Hüseyniye Matbaası.1327. Dar'ül Fikir Matbaa­ sı. Tahkik eden. Beyrut. ?el-Mevahihb-u l-Ledüniyye". Tahkik eden: Şakir Z. Tahkik eden: Mahmut Fahuri ve Muhammed Revvas.Semin fi Menakıbi Ümmehat-il Müminin". M e c i t . 1983.) Mahmut b. Ali'nin çocukları kısmında. İzmir İlahiyat Kütüphanesi. Beyrut. Melik Faysal Matbaası. Mektebet'ü Sekafer'il Diniye. 1990 .

Darü'i Kitabi'l Arabî. 12 cilt. Beyrut. Beyrut. 2008 Şehrlstani. Ahmet (h.Safedl S. Tahkik eden: A. Kahire. Darü'i Maarif Matbaası. 1997 Semaııi. 1985 Beyrut. Mucem'ül Buldan.ö)'Kitabü'l Ensab' 5 cilt. Mısır. Kahire. M e c i t Selefi.294. Lübnan. Beyrut 2002. Hecer MaDaası. Dar'ül Marife. Tahkik eden: Komisyon. Tahkik eden: Muhammed Şakir Mahmut Hac Emir. Tahkik eden: M u h a m m e d Ebü'l Fadl.ö) a) Tarih'ül İslam. 2008 Şevkani.Tahkik eden Abdullah Ömer'ül Barudî. Ebu Sad Abdü'l Kerim (h. Fikir Matbaası. Ebubekir (475-548). 1968 Yakubi Ahmet bin Ebi Yakup (h. 8 cilt.Halll b. 3 cilt.562. Darü'i Cinan Matbaası. 2000 Salibi (h. d-) Dürr'ül Mensur. Lübnan. Bey­ rut. 1988 Yakut Hamevi. 29 cilt.Hamit. Beyrut. Darü'i Marlfe. 2003 Şehristanl Ebül-Fetih Tacettin b. Kahire.A l i Hasan.ö).h) tar' 8 cilt. Beyrut. Beyrut.ö). 10 cilt. Ahmet (260-360). (1173-1250.748. Tahkik eden: Komis­ yon. a ) ' M u c e m i Kebir' 25 cilt. 2 cilt. 30 cilt. Tahkik eden: Emir A i .Tarih-i Yakubi.479-548)'el Milel ve'l Nihal' 2 mücelled. 5 cilt. 8 cilt. A. Beyrut. 11 dit. Muhammed b. 1988 Suyuti Celalettin Abdurrahman (911) a-) Camiu'l Hadis. 1999 b) Siret-ü A ' l a m .622. 1985 Taberi Ebu Cafer Muhammed b.Selam Tedmüri. 2 mücelled. 55 cilt. Ali b. 21 cilt. 1995 c)Revd'ü Dani (Mucem-i Sagir). Muhammed. Ka­ hire b)Mucem-i Evsat. Tefsir. Cerir (224-310).El-Milel ve Nihal. Şehabüddin (h. Beytü'l Efkâr. Tarihi Taberi. /Müesseset'ü Kütüb-i Sükafiy e . Ali M u h a m m e d Muavved ve Adil AhNeylü'l Ev- . Aybek (696-764) 'El-Vafi bil-Vefeyat'. Abdllkcrim (ö. Zehebi Şemsettin Muhammed b. Beyrut. 2004 Taberani. 2003 c-) Esbab-i Nüzul (Lubab'ü Nukul)' tek cilt. Darü'i Bahreyn Yayınevi. Tahkik eden: Emir Ali Mühenna ve Ali Hasan Faur. Tahkik. Dar'ü Sa­ dır. Tahkik eden: Dr. 1994 Hulefa. Müesseset'ü Risale. Beyrut. 17 cilt. Darü b-) Tarih'ül IbniT Hazm. Ebü'l Kasım Süleyman b. İhya-ü Türas-il İslam. Dar'ü İhyai Türasi'l Arabî. Tahkik eden: Komisyon c) Mizan'ül itidal. Tahkik eden: Komisyon. Ebülfetih Muhammed b.942) Sübül'ül Huda. İbni Teymiye Matbaası. Tahkik eden: Komisyon. Tahkik eden: Hamdi A .

Tahkik eden Ebu Hacir. Farukü'l Ha­ dise Yayınevi. 1995 d ) El-İber. Daru Sadır Matbaası. Beyrut f-) Tehzib'ü Tehzib-il Kemal 11 cilt. Darü'i Marife.) Düvel'ül İslam. 1999 . Beyrut. Beyrut e) Tecrid'ü Esma-i Sahabe. 2 cilt. 2004 g . 4 cilt. Darü'i Kütübi'l İlmiye. Beyrut. Tahkik eden: Komisyon.met Abdulmevcut. 2 cilt. Darü'i Kütübi'l İlmiye. Kahire. Tahkik eden: Komisyon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful