P. 1
Hz.MUHAMMED'in ÖLÜMÜ

Hz.MUHAMMED'in ÖLÜMÜ

|Views: 2,777|Likes:
Yayınlayan: Harun Friese

More info:

Published by: Harun Friese on Dec 20, 2011
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/08/2013

pdf

text

original

Bilinmeyen Yönleriyle Hz. M U H A M M E D ' İ N

ÖLÜMÜ
Arif Tekin

İÇİNDEKİLER

SUNARKEN BİRİNCİ BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI

9

13

İKİNCİ BÖLÜM TEBÜK'TE Hz. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) Hz. Muhammed'in En Yakın Çevresi Onu Öldürmek istiyor b) Ibni Hazm'ın Suikastla İlgili ilginç Açıklaması d) Halife Ömer Ümmü Seleme'yi de Rahat Bıramıyordu e) Bazı islam Otoriterlerin Önemli Aktarımları f) Sansüre Somut Örnek g) Halife Osman'ın Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması h) Hz. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri i) Ubey bin Ka'b'ın Önemli Açıklaması Var j) Ebu Musa el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi 52 55 56 57 21 21 28 . .41 42 50

c) Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu . . .40

ÜÇÜNCÜ B Ö L Ü M

AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. M U H A M M E D ' E İÇİRDİKLERİ İLAÇ
a) En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e Ledud Olayı b) Cinayetin Kanıtı Tahrim Suresinde Saklıdır c) H z . A y ş e C e n a z e y e Katılmıyor d) A y ş e ve Hafsa İkilisinin Tahrim Süresiyle İlişkisi e) A y ş e Hakkında Bazı Saptamalar f) Halife Ö m e r H z . M u h a m m e d ' i Konuşturmuyor g) Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? h) İbni Mesut'un Önemli Açıklaması

62
62 67 71 72 78 87 89 94

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

HALİFE EBUBEKİR
a) Ebubekir Nasıl Halife Oldu

97
97

b) Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma'nın Malına El Koyuyor . . . 1 1 6 c) Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) 141

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE ÖMER
a) Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? b) Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ö m e r

171
171 174

ALTINCI B Ö L Ü M

Hz. ALİ ve EŞİ Hz. FATMA
a) H z . Ali, Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl Kabul Etti! b) Yoksa H z . Fatma Öldürülmüş mü?

219
219 231

c) 60 Yaşlarındaki Halife Ömer, Hz. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor d) Halife Ömer, Ümmü Gülsüm'ün Avret Yerine Bakıyor YEDİNCİ BÖLÜM Hz. MUHAMMED'İN Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? SEKİZİNCİ BÖLÜM HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler b) Halife Osman Müslümanlarca Katledilir, Cesedi de Bir Çöplüğe Atılır d) Halife Osman Neden Müslümanlarca Katledildi e) Halife Osman'ın Katledilmesine Katkı Sunan Önemli Kişiler DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? ONUNCU BÖLÜM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N S A V U N M A L A R I BİTİRİRKEN Kaynakça

254 258

266

291 291 294 307 330

c) Halife Osman'ın Cenazesi, Bir Tuvalette Gömülüyor . .302

346

350 367 369

Bu çalışmamı, tabulara karşı mücadele veren, kurtuluş yolunu geçmişte ve insan ötesinde değil; ancak insanoğlunun kendisinde arayan, evrensel barış için çaba harcayan ve bu yolda çözüm üreten, fedakârlık gösteren tüm duyarlı insanlara ithaf ediyorum.

Burada. sadece bu yazar mı bu bilgileri kavrayabildi?" gibi sorular sorulabilir. benim de İsa'ya inanmam v e y a öküze tapmam gerekmiyor! Her çokluk gerçektir-doğrudur diye bir kural yok: Tıpkı inanç konuları gibi. tefsir. bu bilgileri İslami kesimin kabul ettiği eserlerden temin ettim. bu ça­ lışmam İslami kaynakların bir ürünüdür. Bir de yerine g ö r e müsnedlerden. kimse böyle anlatma­ mış. Ayrıca alıntı yaptığım kaynakların bir listesini de kitabın su­ nunda kaynakça adı altında ekleyeceğim. Kısacası. Benim için çokluk önemli değil. Bunu yaparken de kanıt olarak sadece elimdeki İslami kaynakla­ rı kullanacağım: Konuya ilişkin Kur'an'da birkaç ayet var. Ben bu soruların muhatabı değilim. Zaten han­ gi eserlerden yararlandığımı dipnot olarak belirteceğim. elimde İslam camiasında kabul görmüş kaynaklardan başka bir veri yok. Muhammeci'in en yakın çevresi tarafından iktidar hırsı yüzünden nasıl bir siyasi cina­ y e t e kurban gittiğini anlatmaya çalışacağım.SUNARKEN B u çalışmamda Hz. bir milyardan fazla insan Hz. tabakat ve siyer kitaplarından. sebeb-i nüzul denilen ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irde­ leyen eserlerden. yanı sıra İslam literatüründe güvenilir sa­ yılan hadislerden net bilgiler aktaracağım. . Mesela. İsa'ya şu v e y a bu şekilde inanıyorsa v e y a milyonlarca insan öküze tapıyorsa. "Asırlar gelip geçmiş. akıl ve insanoğlunun yararı söz konusudur. onları sunacağım. Kısacası. Çün­ kü az önce de ifade ettiğim gibi. tersine ilim. meşhur İslam tarihçilerinden de bilgiler sunmaya çalışacağım.

değerlendirmek ve hatta eleştirmek ayrıdır. Hollanda'da Özgürlük Partisi lideri Geert VVilders'in de Hz. Lars'ın çizdiklerini gördüm ama Danimarka'da çizilenleri g ö r m e ­ dim. para kazanayım diyen ve bu nedenle İslam'a toz kondurmak istemeyen islamologlar var. kendimi sorumlu hissediyorum diyorsa. Hatta bu bilgiyi harekete geçirmemek bir insanlık su­ çudur..Biliyorum. Bana g ö ­ re eğer insan bir dalda uzmansa ve hele uzman olduğu alan da tüm insanları ilgilendiriyorsa ve ben vicdan sahibi­ yim. boş saldırıyla bir y e r e varıl­ maz. Muhammed'in karikatürü çizilmişti. kutsal dinlerin kaynakları ele alınırken bilimsel bir mantıkla değerlendirilmeli. bakış açım bu. insanların dini inançlarına hakaret etmekle. medeni ve ilmi çerçevede ele almak. Ben bu gibi çıkışları yanlış buluyorum. Bildiklerimle ilgili gayet emin bir şekilde işimi yaparım. Bu tür kitapları yazmakla birilerinin inançlarıyla oyna­ mak gibi bir düşüncem asla söz konusu değildir. tersine kendisiyle beraber toprak altına götürüyorsa. Muhammed'in icraatıyla ilgili bir film yapmakta olduğunu basından öğrendim. O nedenle diyorum ki kutsal dinleri ve kaynaklarını. Bilindiği gibi bundan bir süre önce Danimarka'da Jylands-Posten Gazetesi. İsveç'te de karikatürist Lars Vilks tarafından Hz. bildiklerini kamuoyuyla paylaşmayıp da. En azından ben böyle düşünüyorum. . Demek istediğim. Bunun ne kadar gerçekçi olduğunu bilemiyorum. O bakımdan işle­ diğim konuları en ufak ayrıntısına kadar sağlam tutarım. Benzer yaklaşımlar çok yanlış ve olsa olsa ancak pro­ vokasyon olabilir. rastgele saldırmak ayrı. Ne yazık ki az sayıda da olsa zaman zaman bu gibi yanlışlar yapılıyor. safça inanan dini akademisyenler var veya birkaç yayınım satılsın. karşımda İslamdan beslenen siyasiler var. bundan daha ağır bir kayıp ola­ maz..

M u h a m m e d ' e karşı en yakın arkadaşla­ rı tarafından yapılmak istenen bir suikast girişimi var. kelimesini kullandım. bir toplumda eleştiri özgürlüğü. . Hz. Belirttiğim bu özgürlüklerin yolu ve zemini de tabii ki sağlıklı bir demokrasiden geçer. Muham­ med dedim. sonradan kul­ lanıldığı ve üstelik de Farsça bir kelime olduğu halde. Ali ve eşi Fatma. bunu detaylıca açıklayacağım. bunun üzerinde du­ racağım. ben yine de itina göstererek bunu hep kullandım. Muhammed'in öl- . M u h a m m e d ' e karşı tertiplenen başka bir suikast girişimi var. Böyledir. huzuru da mümkün değildir.En önemlisi de Hz. Bunları anlatmakla birlikte Hz. Johannes Kepler'in (1571-1630) güzel bir sözü var: "Bir âlimin eleştirisini milyonlarca cahilin alkışına tercih ederim". tartış­ ma özgürlüğü kısıtlıysa o toplumun ilerleme şansı olmadı­ ğı gibi. Muhammed'in ölüm nedenini an­ latırken. bunu da an­ latacağım. Kullanılmayan yer/ler varsa demek ki dikkatimden kaçmıştır. yok­ sa kelime oyununa takılmak gibi ucuz şeyler âdetim değil­ dir. eşleri Ayşe ve Hafsa tarafından kendi­ sine ağız yoluyla verilen ilaç olayı var. düşünce-inanç ve ifade özgürlüğünün olmadı­ ğı ülkelerin durumları ortada.Hayber'de Yahudi bir kadın tarafından kendisine veri­ len zehirli et olayı. .Burada basit bir örnek vereyim: Bilindiği gibi HAZRET kelimesi M u h a m m e d zamanında olmadığı. Benim için önemli olan özdür. Bu çalışmamda Hz.Tebük'te Hz. Aynı zamanda Veda haccı dönü­ şünde en seçme sahabeler tarafından Hz. Muhammed'in vefat ettiği sırada. ağırlıklı olarak şu bölümler üzerinde duracağım: . halk nezdinde hazretle anıl­ dıkları ve bu şekilde meşhur oldukları için. Dünyaya bir kuş bakı­ şı bakalım. onun isteği dışında. onlar için de Hz.

Bu arada halk arasında Ebubekir'in de ölüm nedeni farklı bili­ niyor. Yine halife Osman'ın Müslümanlar tarafından linç edilmesi olayı var.dürülmesinin neden gizli tutulduğu sorusuna kısaca açıklık getirmeye çalışacağım. Ali'nin başına g e l e n olumsuzlukları ö z e t şeklinde anlatacağım. İslami kaynaklarda bu konuda yeterince bilgi var. bu­ nu izah e d e c e ğ i m . Onun için bu ünlülerden de en zirvedekilerden bir­ kaçının konularla ilgili savunmalarını sunacağım. Çünkü bu konu­ da da gerçekler Müslüman kamuoyundan hep gizlenegelmiştir. Kısacası. İslam'ın meşhur yazarları ne gibi savunmalar yapmışlar?" diye so­ rabilir. İşleyeceğim konular ilginç ve halk nezdinde bilinenle­ rin tam tersi. hatta trajedik sayılan olaylara karşı İslam tarihçileri. O bakımdan insan haklı olarak. . Yine Müslüman kamuoyu tarafından Hz. Kitapta ayrıca Hz. Fatma ve eşi Hz. buna da açıklık getireceğim. Yani bugünkü tabirle Ebubekir'in bir siyasi cinayete kurban gittiğini ve bunu ya­ panın da halife Ö m e r olduğunu kanıtlarıyla birlikte sunaca­ ğ ı m . Halife Ö m e r birçok konuda ağır bir şekilde suçlanıyor. bu çalışmam bugüne kadar Müslüman kamuoyuyla paylaşılmayan farklı bilgilerden oluşmaktadır. onu da işleyeceğim. M u h a m m e d ' e mal edilen çocuklarla ilgili bir yanlış bilgilendirme var. Kuran yorumcuları. Bu suçlamaların doğru olup olmadığını tam olarak anlayabilmek için onun bilin­ meyen yönleriyle ilgili bazı çarpıcı bilgiler v e r e c e ğ i m . siyer ve tabakat yazarları. 'Acaba bu cid­ di.

bugün kim seni elimden kurtaracak. felç olmuş gibi olur ve kılıç kullanamaz hale gelir. "Ey Muhammed. "Allah beni kurtarır" yanıtını verir. bir ara istirahat için g ö l g e y e çekildik. . Bu soru. seni öldüreceğim" der.. Megazi. Abdullah bu olayı üç farklı içerikle anlatır. M u h a m m e d ' e karşı yapılan suikastları işlerken böyle masalımsı. o adam tarafından üç sefer tekrarlanır ve Hz. Abdullah'ın anlattığı şu olay: "Bir y e r e baskın düzen­ lemiştik. Örneğin. Zat'ü Rika kısmında. Cabir b. hem Fedail/Hz." Bu hadis en başta Buhari ve Müslim'de anlatıl­ 1 maktadır. Bi­ rinde sanki orada bulunan herkes Muhammed ve adamı iz­ lemiş gibi bir aktarım söz konusudur.Müslim. Muham­ med'in arkadaşları o adamı görünce bağırıp çağırmışlar. adam da korkudan ona bir şey yapamamış şeklinde bilgi 1 a.Buhari.. O arada Hz. M u h a m m e d kılıcını bir ağaca asıp o ağacın altında uzanır­ ken adamın biri g e l i p onun asılı kılıcını alır ve kendisine. Sonuçta Allah tarafından adam etkisiz hale gelir. Cabir b.. M u h a m m e d de. vücu­ du sanki donmuş. ona karşı güya düzenlenip de mucize sonucu başarısız kılınan suikastleri anlatmayacağım.. hem korku namazı kısmında. Muhammed'in tevekkülü kısmında. Hz.BİRİNCİ B Ö L Ü M HZ M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI H z . b. diğerinde. M u h a m m e d ' d e n aldığı yanıt da hep ay­ nı.

Özetle. Hz. İşte o kitabımda bunları anlatırken. Muhammed de kendine 17 yaşında ve daha yeni evlenmiş Safıye'yi alıyor. İslami yazarlar. Bir diğer örnek de Süraka b. Sonunda adam kendi kötü planından v a z g e ç i p İslamiyet'i kabul etmiş. M u ­ hammed'e ulaşamıyormuş. kadın ve kızlarını da cariye olarak ele geçirip kendi aralarında dağıtıyor. Muhammed'in Hanımları adlı kitabımda. Üstelik de eski eşini canlı olarak ele geçirip katlettikten sonra. İşte tek kişiden üç değişik şekillerde anlatılan bir masal. " M u h a m m e d i öldürürsen sana yüz d e v e mükâfat v e r e c e ğ i z " deyince o da atını alıp Hz. 'böyle bir olayın meydana geldi­ ğini ancak Hz. Bir kere o kaynağın konusu zaten farklıydı. sanki benzer şeyler olmuş gibi bu örnekleri ballandıra bal­ landıra hep anlatmışlar kaynaklarında. bir diğerinde ise. Muham­ med Mekke'den M e d i n e ' y e g ö ç ettiği sırada kendisine inanmayanlar. Muhammed bize anlattı. Muhammed'in peşine takılmış. Başka bir kaynağımda Hz. Malik'ten. Süraka'ya. Hayber'de Hz. O yüzden bir vesileyle orada özet şeklinde bu zehirleme olayına de- 2 Kur'an'da Kadın ve Hz. Bu arada o sırada 60 yaşında olan Hz. biz görmedik' şek­ lindedir. Muhammed'in Hayber'de 2 yediği zehirli et olayına kısaca değinmiştim. M u h a m m e d ' e karşı ger­ çekleştirilen bir suikast olayına da ö z e t şeklinde değinmiş­ tim.verilir-. Bu paralı katil (Süraka) Mu­ hammed'e yaklaştıkça atı hep kumda batıyormuş. bu çalışmamda az önceki örneklerde olduğu gibi benzer akıl dışı olayları işle­ meyeceğim. . Muhammed ve arkadaşları Hayber baskınında Yahudi­ lerin çoğunu öldürüyor. İşte bu çalışmamda anlatacağım suikast olayları çok farklı ve dünya tarihinde hep olmuş ve olacak şeylerden. Olay şuydu: Hz.

Beni Kureyza. ancak olay o kadar da basit değildir: Hz. katliamlar oldu? (Beni Nadir. eşya­ nın tabiatına aykırıdır. .) Hz.. Hayber. Bu kaynakta asıl üzerinde durmak istediğim. Benzer savunmaların hiçbir şekilde haklı tarafı yoktur. Beni Kurayza ve daha son­ ra da Hayber Yahudileri gibi. Muhammed'i bu konuda haklı çıkaracak hiçbir g e ­ rekçe olamaz: Başka bir ülkeye gitmek ve oranın insanları­ nı. neden M e d i n e ' y e g e l i p bu insanların da istirahatını bozmaya ne­ den oldu. Burada haklı olarak şu söy­ lenebilir: M a d e m iddia edildiği gibi onun arkasında Tanrı vardı.. kovmaya. M u h a m m e d ise ya­ bancıydı: Mekkeliydi ve onu orada rahat bırakmadıkları için M e d i n e ' y e hicret etmişti. onun M e d i ­ n e ' d e oturma izni yok. tabii ki İslami kesim burada şunu savunur: Yahudiler Hz. ölümüyle ilgili bugüne kader hiç değinilmeyen karanlık noktalar üzerinde duracağım. bambaşka bir ölüm nedeni. katletmeye yönelir. o zaman niye M e k k e ' d e ona yardım etmedi. Çünkü M e d i n e onların yurduydu. Örne­ ğin. Hayber'deki suikast olayına kısa bir açıklık getireceğim. Bugünkü tabire g ö r e . M u h a m m e d tarafından or­ tadan kaldırıldılar. asıl yerlileri olan Yahudileri çeşitli baha­ nelerle dağıtmaya. Bu başlığı fazla detaylandırmayacağım. o kadar savaşlar. M u h a m m e d Mekke'den M e d i n e ' y e g e ç i p orada sistemini kurunca. Beni Kaynuka. Beni Kaynuka. Fedek gibi bunların hepsi Yahudi ve hepsi de Hz. Bu çalışmamda. beni dinlemiyorlar diye katletmek gibi bir anlayış. Hz. M u ­ hammed'in ölümü cidden kuşkuludur. Beni Nadir.ğinip geçtim. Hayber'de meydana gelen zehirleme olayının özeti şu: Hz. Yeri gelince onun üzerinde yeterince duracağım. Bunu hangi ülke kabul eder: Gel bir. M u h a m m e d ' e karşı olup M e k k e müşriklerini destekledikleri için onlarla savaşıldı.

biz burayı ekip biçelim. M u h a m m e d de bu teklifi kabul eder ve Hayber toprakları bu anlaşmadan sonra bu şekilde işlenir. O yüzden bizi öldürmeyin. Savaşın kısa durumu bu. Bu arada Z e y n e p bir koyun pişirip içine zehir doldura­ rak M u h a m m e d ' e ikram ediyor. di­ y e . tabii ki Hz. Etin kaburga kısmını çok sevdiğini söylüyorlar kendisi­ ne. Yani ancak Allah'a ve M u h a m m e d ' e ait olacaktı. onun arkadaşlarından Bişr b. İşte Fedek savaşsız alındığı için. yurtlarından eyle. acaba Hz. Muhammed'in kendilerine y ö ­ neleceği bilgisini alan Fedek halici bu pazarlığı duydu. onları katlet. Muhammed hangi yemekleri çok sever. Bera. ayetlerine g ö r e bu köy (Fedek) 'Fey' sayılırdı. Hz. Çünkü yıllarca ekip biçtik. gelirini paylaşalım derler. Sonuçta M u h a m m e d Fedek köyünü kendine ayırdı. M u h a m m e d y e m e ğ e başlayınca. ölümden kurtulanlar ona şu teklifi sundu: Biz bu toprakları sizden daha iyi işleriz. acele edip ondan önce ağzına alıyor ve orada yığılıp can .iki yıl bir ülkede kal. Muhammed'in bu baskın sırasında yediği zehir­ li yemeğe gelince. ancak Hayber'i hazine malı olarak arkadaşları arasında paylaştır­ dı. Hayber'den sonra Hz. Kur'an'daki Haşir suresinin 6-7. Muhammed'in sevdiği kısma daha fazla zehir bırakıyor. ondan sonra yönetimi ele geçir. Bunun örneği dünyanın hiçbir yerinde yoktur! Hz. ora­ nın halkıyla da kavga et.soruşturu­ yor. Hayber kalesini e l e g e ­ çirince. diğer ganimet malları gibi Müslümanlara dağıtılmayacaktı. M u h a m m e d ' e aynı teklifi sundular ve önerileri kabul edildi. deneyimimiz var. Hz. On­ lar da Hz. Zaten esir düşen Hayber sakinleri için bunun dışında alternatif de yoktu. Meşkem'in hanımıydı. Hayber Yahudilerinden sağ kalan Haris kızı Z e y n e p -ki Selam b. M u h a m m e d ve yandaşları. Hz. sürgüne de göndermeyin.

amcam Yaser'i. bunun inandırıcı bir yanı yoktur. Muhammed bu olayda kadını af­ fetmiş gibi açıklamalar yapmışlarsa da. "Sen bizim başımıza neler getir­ diğini iyi biliyorsun. Tanrı ile irtiba­ tı varsa. bu adamı zehirleyeceğim: Peygamberse. Hz. Muhammed ise henüz arkadaşı kadar fazla y e ­ mediği ve bu arada onun da durumunu gördüğü için. kardeşim Merhab'ı ve diğer yakın­ larımla Hayber Yahudilerini öldürdünüz. Yineliyo­ rum: Hz. ar­ tık yemekten vazgeçiyor. bir kere onlardan bu kadar insan öldüren bir Muhammed. Sonra o y e m e ğ i hazırlayan kadı­ nı çağırıyor: "Neden buna gerek duyup bizi zehirlemek istedin?" diyor. kadın çok yetenekli ve aktif biriymiş. Bazı islam tarihçileri. çarmıha gerilmek suretiyle in- . Hatta bazı islami kaynaklarda Muhammed'in ta­ limatıyla o kadın işkenceyle. Muhammed'in kendileriyle savaştığı ve çoğunu katlettiği insanların kalanlarından birinin hazırladığı y e m e ­ ği yemesi çok yanlış bir şey. normal bir insan düşman olan kesimin yemeğini nasıl bu kadar rahatlıkla yiyebilir diye hayret ederim. nasıl olur da safça. ama yalancıysa y e m e ğ e devam eder ve ölür. Kadın da. Ben. Bunun için ben de kendi kendime dedim ki. O yüzden böyle bir plan kurdum" diyor. bu kadar tedbirsizliğin açıkla­ ması olamaz. kalanları da esircariye yaptınız. Dolayısıyla biz kalanlar da ondan kurtulmuş oluruz.veriyor. kocam Selam b. zaten vahiy alır bu etten y e m e z . M u h a m m e d bu olaydan dolayı o kadını orada öldürüyor. her babayiğidin işi değil. Burada şunu eklemek isterim: Peygamber olup olma­ ması bir kenara. Bu plan. Babam Haris'i. tedbirsiz bir şekilde kalkıp bir Yahudi kadının hazırladığı y e m e ğ i cesaretle yiye­ bilir? Şunu da kabul etmek lazım ki. m a d e m Tanrı arkasındaydı neden haber v e r m e d i sorusundan ziyade. M e ş kem'i.

Yine İbni Mace'nin aktardığı riva­ yette.. ba­ zen oruçlu iken kendisinden kan aldırıyordu" şeklinde ha­ disler var. bunun sakıncalarını g ö z e almamak. "O yemekten sonra Muhammed'in ağız bölgesinde bozukluklar oluşmuş­ tu" diye bilgi veriyor.. müşriklerden hediye alma adı altında geçen bölümde anlatılır. Bazı kaynaklara g ö ­ re bu zehirli etten sadece Bişr adındaki şahıs değil.. Megazi. Bu Enes b.faz ediliyor. Hayber kısmı. . ha katletmiş bu o ka­ dar önemli değildir.Buhari. Bu önemli bir yanlıştır. zehir (Simm) babında. Bir de Tıp kıs­ mı. Mesela Ebu Hind. Hayber'de ikram edilen zehirli et kısmında. Malik. onun eşlerinden Ümmü Seleme'nin kendisine. Selam bölümü. Hayber'de yediği zehirli etin etkisiyle oluşan hastalıktan dolayı oluyordu.Müslim. 5 a. "Bazen hac için ihramda iken. birkaç kişi ölmüş diye farklı bilgi de var. Şu not da önemli! Enes b. b. Hatta bunun kar­ şılığında Muhammed'in Ebu Tayyib'e ücret olarak iki Sa' hurma verdiği bile yazılı. 2/769. kendileriyle savaştığı in­ sanların ikram ettiği y e m e ğ i yemek. Önemli olan. 4 Bu olayda yediği zehirli etten dolayı Muhammed'in be­ deninde yıpranmalar oluştuğu ve ölene kadar da sıklıkla (hecamat denilen yöntemle) vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. 4 İbni Kesir. Ebu Tayyip adlarındaki şahısların ondan kan aldıkları kaynaklarda geçiyor.. Muhammed'in zehirlenmesi bölümünde geçer. 5 Bu açıklamalara g ö r e 3 Siret-i Halebi. el-Bidaye ve'l Nihaye. 3 Ha reklam için affetmiş. Burada Ebudavud ve başka kaynak­ larda da bu şekilde anlatıldığı kaydediliyor. Ayrıca Hibe kısmında. Malik M u h a m m e d ' e on yıl yaverlik yapan bir sahabi ve onun bu hadisi en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. Buhari ve Müslim'de. 4/236 ve sonrası. "Ba­ kıyorum sen o zehirli etten sonra gitgide olumsuz etkileni­ yorsun" dediğini ve ara sıra onun da Muhammed'den kan aldığını aktarıyor. Hayber kısmında. Yani kan aldırma.

Bu yoruma karşı şu rahatlıkla söylenebilir: Ma­ demki onda bir mucize vardı. O halde ölmedi diye bundan pay çıkarmak yanlıştır.İbni Mace. artık da­ yanamam" şeklinde bir ifade kullandığı söz konusu. "Ey Ayşe! Kaç yıl önce Hay­ ber'de yediğim o zehirli etten dolayı içim yanıyor. Ancak burada Hz. Hani en azından bu zehirli etten ötürü kendisinde rahatsızlıklar oluşmuş.Ayrıca siyer kitaplarında. . Muhammed'in bu suikastta öldürülmemesi bir mucize olarak iddia edilebilir: Hani arka­ daşları öldü de o ölmedi. yediği zehirli etten dolayı du­ daklarında. ancak bu olaydan sonra üç yıl daha yaşıyor. Malik. İnananlar açısından Hz. Tıp kısmında. diye. bu zehirli yemekten dolayı zaman zaman vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. İslam tarihinde. Muhammed'in bu suikastta darbe aldığı kesin. Acaba bir zehir bu kadar zamana yayılır mı v e y a o zaman bu kadar güçlü bir zehir var mıydı? tabii ki bu ancak uzmanların bileceği bir iş. Bir kere Muhammed'in Hayber'de yediği zehirli et ola­ yını Enes b. Bir de Allah koruduğu için ona bir şey olmadı diyelim. A y ş e ' y e mal edilen bir hadis var: Muhammed hasta iken bir ara. peki sağlam hadislerde anlatılan. Diyat kısmında. Ebuhüreyre gibi birçok sahabe anlatıyor. Bir kere Muhammed'in bu olayda kurtulması gayet normal bir şeydir: Dünyada her eylem başarıyla sonuçlanır diye bir kural yoktur.Ebu Davud. ancak "Hayber'de y e d i ğ i m o zehirli etten dolayı içim yanı­ yor.Hz. en azından arkadaşları ölmezdi. A m a yersiz bir savunma. ağzında ve yüzünde neden yaralar oluşmuştu. d. artık dayanamam" sözünün arkasında yalnız A y ş e c. İslam ansiklopedilerinde (tabakat) konuya ilişkin detaylar çok. neden önceden haber ver­ medi? Haber verseydi. e.

Mecme'ü Zevaid. Müstedrek. c. O yüzden A y ş e ' y e dayalı benzer ha­ dislerin hiçbir değeri yoktur. Siyer-i Alam. bu­ nu zaten anlatacağım. Bab'ü İstimali evan'il Müşrikin. d. Kitab'ü Dahaya.Zehebi.Hakim. 6 a. no: 14262. . 4449. Megazi.Beyhakı. b. 6 tabii ki bu ölüm konusunda A y ş e töhmet altında. Hayber suikastının özeti böyle. Sünen-i Kübra.var. Alamat-i Nübüvve. N o : 19097. 27/438.

Ancak M u h a m m e d bu planın duyumlarını alınca yol güzergâhını değiştirir. M u h a m m e d Tebük'ten dönüp M e d i n e yolunu tu­ tunca. Hüzeyfe b.İKİNCİ BÖLÜM TEBÜKTE H Z . Yaser onun devesi­ ni önden çekmekte. yeri gelince onlardan da örnek sunacağım. Tebük seferine katılmak istemeyenler hakında Kur'an'da (özellikle T e v b e suresinde) birçok ayet var. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) H z . Muhammed'in arkadaşları tarafından fark edilirler. ama­ cım.. Yeman da arkadan sür­ mektedir. Ordu­ su hem sayı olarak az. onun bu yol değişikliğini öğrenir ve aynı istikamette onla­ rı takibe alır. Bunlar yaldaşıp artık baskın y a p m a aşamasın­ dayken. en yakın arkadaşlarından süvari bir grup -ki sayıları 12-15 olarak söyleniyor. M u h a m m e d Suriye tarafında Bizanslıla­ ra karşı Tebük (bir bölgenin adıdır) seferini düzenler. yılında Hz. Demek istediğim şu: Hz. hem de araç-gereç bakımından za­ yıf olduğu için. pek çok Müslüman savaşa katılmak iste­ m e z . Muhammed'i öldürmeye karar veren grup.g e c e karanlığından da yararlana­ rak onu vurmak ister. Burada savaşın seyriyle ilgili bilgi vermiyorum. M u h a m m e d ' i n En Yakın Ç e v r e s i O n u Ö l d ü r m e k İstiyor: Hicri 9.. . bu savaşta meydana gelen önemli bir konuda bilgi vermektir. Yolda A m m a r b.

Bu arada Muhammed arkadaşlarına. Evet.. Gerçi kendisi bahaneler buluyor ama ne olursa olsun bunları o anlatıyor. hızlı olun" diye emir verir. halife Osman. En başta halife Ebubekir. Hz. 7 tabii ki burada savunma amaçlı uyduruk bazı sözler ö n e sürül­ müş. İbni Ebi'l Hadid. Ben onları teker teker biliyorum" der ve onların isimlerini Amımar-Hüzeyfe'ye söyler. göremedik. Bu arada Muhammed. bu isimler sizde gizli kalsın. ancak "Sakın ola. 11/224. Ö m e r ve Osman'ın isimlerini veren başka yazarlar da var. Sad b. bindikleri hayvanları tanıdık/ bugünkü tabirle. 2 /390 Darü'l kütüb'il llmiyye. Karanlık olduğu için Muhammed'in etrafındaki insanların çok olduğunu san­ mışlardır. arabaların plakalarını aldık" derler. baskını düzenlemek is­ teyen Müslüman grup korkar. Şerh'u Nehci'l Belağa. "Çabuk sürün. Arkadaşları bağırıp çağırır ve "Habe­ riniz olsun sizi gördük" deyince. Ubeydullah. yoksa onu kolay kolay bırakmazlardı. Talha b. bunu anlatan. ancak bunlar çok sığ ve gülünç savunmalar. yeri g e ­ lince onlardan birkaç çarpıcı örnek v e r e c e ğ i m . Neden böyle bir talimata gerek duymuştur? Çünkü bu­ nu yapanlar. an­ cak atlarını. 2/266. halife Ömer. ortadan kaldırmaktı. . Muhammed'in kendilerine cennet müjde­ si verdiği en yakın arkadaşlarıydı. arkadaşlarına. Bu baskını gerçekleştirenler arasında Ebubekir. Nezeriyat'ul Halifeteyn. Mısır. Ebu Musa el-Eş'arî gibi s e ç m e isimler vardı bu on beş kişilik baskın grubunda. Muhammed yine so­ rar: "Sizce bunların niyeti neydi?" "Bilmiyoruz" karşılığını verirler. Necah. Muhammed bu kez: "Yemin ederim ki onların pla­ nı beni vurmak. "Yüzleri maskeliydi. Ebi Vakkas.. "Siz bunları tanı­ dınız mı?" diye sorar. kaçmak zorunda kalır ve İs­ lam ordusu arasına dağılıp kaybolur. hiç kimseye söylemeyin" talimatını verir.Ö). 456. ünlü İslam düşünürü İbni Hazm (h. Benzer sa7 İbni Hazm. Muhalla.

Onun için biz tedbirimizi alır o şekilde d e v a m ederiz" der. Ö m e r adamlarını gönderip onu orada katlediyor ve "tuvalete girince cinler onu öldürmüş" diye çok saçma bir bahane uyduruyorlar. Muhammed onların isimlerini gizli tutmakla iyi bir . O savun­ malardan önemli bir kesit sunacağım. Hz. ey M u ­ hammed.. Çünkü o zaman ba­ na karşı olanların ellerine bir fırsat geçer. ne dersin? M u h a m m e d . Bu olaya karşı Muhammed'in arkadaşları Hüzeyfe ve A m m a r kendisine şu öneriyi getirirler: Mademki onları ta­ nıyorsun. "Hayır olamaz. siz yaptınız. Evet. kimi kaynaklarda bazı sahte isimler de verilmiş: Şu şu ki­ şilerdi gibi uyduruk bazı isimler ortalıkta dolaşıyor. Bu konu üzerinde yeterince du­ racağım. biz M e d i n e ' y e dönünce onları öldürelim. Gerçek failler ise hep gizlenmek istenmiştir. onlar olumsuz propaganda yapıp 'Muhammed en yakın arkadaşlarını öldürdü" derler. Ayşe ile Hafsa. Aslın­ da onlar günah keçisi kesilen isimlerdir. Ubade. M u h a m m e d ' e ilaç içirince. siz yalan söylüyorsunuz. İş­ te yapılan savunmalar hep bu tarzda. İslam âleminde ona kimse bir şey de diyememiştir ancak savunma amaçlı fark­ lı zikzaklara başvuran İslam düşünürleri çoktur. ba­ ğımsız bir başlık altında bu savunmalardan ilginç birkaç ör­ nek vereceğim. Yine yeri gelince anlatacağım-. M u h a m m e d onların isimle­ rini gizli tutmuştur d e d i m . biz yapmadık. senin amcan Abbas yaptı diyorlar.vunmaları İslami kesim hep yapıyor. Dediğim gibi. O da diyor ki Abbas masumdur. halife olarak Ebubekir'in rakibi Sad b. Tabii ki İbni Hazm gibi ünlü bir İslam düşünürü bu olay­ la ilişkileri olan kişileri anlattığı için. H z . Ancak g e r ç e ğ i saptırmak için. Ömer'in korkusundan Şam tarafına g ö ç etmek zorunda ka­ lıyor. Mesela ileride deği­ neceğim gibi..

Ebu Musa elEş'ari'ye. Ayrıca başaramadık­ ları şeye (peygamberi öldürmeye) de yeltendiler. hem fiziki olarak tedbirini almak. Dediğim gibi zaten başka y ö n t e m de mümkün görülmüyordu.Çünkü eğer açıklasaydı. Ebi Vakkas'a. Talha'ya. inandı­ ğı Allah'ı ona vahiy yoluyla kendileri hakkında yeni bilgi iletiyormuş gibi mucizesini de göstermiş oluyordu.. Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan zengin kıldığı için intikam almaya kalktılar. Şayet yüz çevirirlerse Allah onlan dünyada ve ahirette elem dolu bir azaba çarptıracaktır. hatta mümkün bile değildi: Mesela Hz.taktik uygulamıştır aslında. Muham­ med'in en yakın arkadaşları bile kitlesel olarak ondan uzaklaşıyorlar ve hatta onu vurmak istiyorlar gibi olumsuz pro­ pagandalar yapılabilirdi. Sırf.. kendini korumak. on­ larla kuvvet yoluyla bir kere baş etmesi pahalıya mal olur­ du. hem de Cebrail-Allah kanalıyla Kur'an'a istediği ayetleri eklemektir. tabii ki bu arada sanki Muham­ med'in onların komplosundan haberi olmamış da. Diyanet'in Kur'an tercemesinden ilgili ayetin anlamını vereyim: "Bir şey söylemediklerine dair Allah'a yemin ediyorlar.. H e m de deşifre etmiş olsaydı. Osman'a. kendi­ sinin de belirttiği gibi hem İslama karşı olanlarda olumsuz etki yapardı: Demek ki bu dinde bir şey yok. Ö m e r ' e ceza verebilir miydi. . Sad b. Eğer tövbe ederlerse kendile­ ri için hayırlı olur. Hâlbuki o küfür sözünü söylediler ve Müslü­ man olduktan sonra kâfir oldular. Komplocuları tespit ettiğine g ö r e bundan sonra yap­ ması gereken. onu karşısına alabilir miydi? Ebubekir'e. ne yapabilirdi! O zaman tüm lider kadro ona düşman kesilirdi ve Muhammed'in elinde kimse kalmazdı ve yalnız kalırdı. Onlar hakkında Tevbe suresinin 74. ayetini oluşturup ilan etmiş­ tir.

M u ­ hammed bunlardan haberdar oluyor. biz söylemedik. nasıl oluyor da g e ç m i ş ve gelecek her şeyi bilirim' diyen İçişinin bu cümlesi tanrının hoşuna gitmemiş olmalı ki. Allah'ından gelen bilgiyle ilk kez haberdar oluyormuş gibi yapıyor. tabii ki Muhammed'in bunların söyledikleri hakkında istihbaratı vardı. Bir de 'yanı başında devesini bulamayan Muhammed. neymiş söylemedikleri şey? İşte az önce özetlediğim gibi. e ğ e r peygamberse ben eşek olayım" diyerek onunla alay ederken. tabii ki bir taşla iki kuş misali. "Hani dünyada olup biten her şeyi. Tevbe suresi 74. nasıl olur da yanı başında devesi kaybolmuş da nerde olduğunu bilemiyor. Güya ona baskı yapılınca ben bunu d e m e d i m demiş ve Tanrı için de onun sözü o kadar önemli olmalı ki bu ayeti onun yalanı için göndermiş... Peki. 8 "Eğer Muhammed'in anlattıkları doğruysa. . Cülas bin Süveyd. ayet açıklamasında. g e ­ rek görüp az önceki ayeti yanıt olarak göndermiş. Ayetin bir yerinde şu cümle- 8 Kadi Beydavi. bu na­ sıl peygamber" şeklinde alay ediyor. geleceği. İşte Tebük'te hem kendine karşı komplo kuranlar/onu vurmak isteyenler. ' M u h a m m e d ' d e tanrısal boyut var­ sa eşek olayım' diyen kişi. Müslümanlardan biri. Çünkü Tebük'te bir ara onun devesi kaybolunca." Sanki Muhammed bu suikastçılar hakkında hiçbir şey duymamış da. bu ayetle birkaç y e r e mesaj gönderiyor. biliyo­ rum diyen bir Muhammed. mucize niyetiyle yukarı­ daki ayeti oluşturuyor.Artık onlar için yeryüzünde ne bir dost ne de bir yar­ dımcı vardır. hem de onunla alay edenler için. O yüzden hepsine topluca yanıt olabilecek böyle ayetler oluşturup anlatıyordu. geçmişi. A y e t t e her şey açık ve nettir: Onlar yemin ediyorlar ki.

onların bağışlanması için sen bile d e v r e y e girsen ben onları affetmem şeklinde ayetler var. İşte ayette sözü edilen zenginliğin kayna­ ğı budur. Peki. Selul olmak üzere muhalefettekiler onların bu duru­ munu kıskanırlar. 80 ve 84. Yani Allah'ın minnet ettiği zenginlik kaynağı. bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kılma. M u h a m m e d hadislerinde. Biraz önce vurgu yaptığım gibi. ancak bunlardan 12'si M u h a m m e d ' e çok yakın isimler olduğu için burada bu rakamı kullanmıştır!). arkadaşlarım arasında 12 kişi var ki (aslında Tebük olayına adı karışanların sayısı 15'tir. . kabirleri başında da durma. Zaten Diyanet d e . " Yani ey Muhammed. Bu ayetlerde söylenen bazı mesajlar şöyle: "Ey Muhammed. M u h a m m e d M e d i n e ' y e gelip savaşlarda elde ettiği ganimetleri yandaş­ larına dağıtınca bunlar zengin olur. Bu Tevbe suresinde konuya ilişkin oluşturulan başka ayetler de var. Hz. bu yön­ temle işi ayarlamaya çalışıyordu ve tabii ki artık fiziki ola­ rak da tedbirini almaya devam ediyordu. bu parçanın olayla ne alâkası var? Bunu da müfessirler şöyle açıklamışlar ve zaten başka tür­ lü de yorumu mümkün değil: Efendim. "Muhammed'i öldürmek demek" şeklinde almıştır. İşte o plan Tebük'teki suikasttir. Bu arada başta Abdul­ lah b.cik d e var: "Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan (Müs­ lümanları) zengin kıldığı için. Muhammed onlarla savaş­ mak yerine. talan ve çapulculuk. Yoksa başka ne gibi yollarla onları zengin etmiş ki! Aynı ayetin bir yerinde de. ayet taktiğiyle kendilerini korkutmaya. d e v e 9 Tevbe. Ayrıca on­ lara 70 sefer dua etsen de ben (Allah olarak) kabul et­ m e m . ga­ nimetler.9 Hz. başarılmayan bir plandan söz ediliyor. inkarcılar intikam almaya kalktılar" diyor.

Ba­ zılarında bunların sayısı. no: 38259. M e c m e ' ü Zevaid. diyor. no: 1639.Kenz'ül Ummal. ayrıca onlar için bedduada bulunuyor.Ahmet b. Burda aynı içerikli birkaç hadis var. Yine İbni Kesir kendi Tefsirinde.-l/l 10 Kitab'ül Eyman. Musannaf. c.Zadü'l Maad.Müslüm. yılı olayları. d. ayeti kısmında çok detaylar var. 74. . Ebi Tufeyl Amir kısmın­ da.Kadı Beydavi (ö. Halit b. İslam Tarih-i. Magazi.ibni Ebi Şeybe. tabii ki Muhammed onların isimlerini ayet­ te belirtemezdi. cilt Tebük kısmı. Kays b. ayette sadece kişile­ rin isimleri yok. Hanbel Müsned'i. Velit'in Ukeydir Dume' gönderildiği kısım. Tevbe suresi 73 ve sonrası. 20/616. Tevbe suresi.iğne deliğinden g e ç m e d i ğ i sürece bunlar da cennete gir­ meyecekler diyor. 4/30 ve sonrası. Tevbe suresi 74. g.Zehebi. parça parça da olsa isimleri de v e ­ rilmiş..Heysem. h.h) Envârü't-Tenzîl. e. Bu kişilerin sayılan hakkında ünlü Kur'an yorumcusu/müfessir Kadı Beydavi kesin rakam belirtiyor: Diğer Kur'an yorumcuları gibi o da olayın detayları hakkında bil­ gi verdikten sonra Tebük seferi dönüşü Hz. Tabük olayı bağlamında. bazılarında ise yalnız olay anlatılmıştır. Istiab.685.İbni Abd'il Ber. 5/25 vd. 32/93 ve devamında. Tabakat kitapları ve hadislerde bu ola­ ya uzunca yer verilmiş. f. b. Selim (yani Ebu Mu­ sa el-Eş'ari) kısmında. Özellikle Suyuti'nin 'Dürrül Mensur' adlı tefsiri. M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunanların sayısı 15'ti.İbni Asakir. 3. Baki Müsnedi'l Ensar. Hicri 9. 2/363 vd. i. Abdullah b.. Sıfat-i Münafikin. 10 Zaten olay net olarak Tevbe suresinde anlatılıyor. k. Siyer-i A'lam. müna­ fıklar kısmı. Bir de ilgili ayetler hakkında uzun tefsirlerde bu bilgiler an­ latılıyor. no: 424-425. Bidaye-Nihaye. Çünkü o zaman açıkça onları hedef göste­ rirdi ve aralarında savaş başlardı.İbni Kesir. Bu suikastle ilgili bilgileri içeren e p e y c e İslami kaynak var. Yanı sıra Siyer. Tebük seferi bağlamında. Abrullah b.80 81 ve 101 ayetlerinde bu konuyu açık­ lamış. j. tartışmasız bir konu. 10 a. no: 856-57. Aynı zamanda İbni Kesir kendi Siyer kitabında.cilt. Kays (Ebu Musa el-Eş'ari) kısmında.

Muhammed'i katletme girişiminde bulunan­ lardandır" açıklamasını yapıyor ve devamla.Beyhakı. Sünen-i Kübra. başta Müslim olmak üzere birçok İslami kaynakta bu konuda kanıtlar var. no: 22676. halife Osman. 4/34-40 Tebuk seferi kısmında. I )Tevbe suresi 74. 1 1 b) İbni Hazm'ın Suikastla İlgili İlginç A ç ı k l a m a s ı Şimdi çok önemli. "Aslında bu 11 a. d. Cilt 1/110. onun böyle bir hadisi kaleme almasıdır. buna rağmen yine de değişik kaynaklara ve hatta değişik sayfalara dağı­ tılan bilgiler bir araya getirildiğinde bu konuda önemli bil­ giler ortaya çıkıyor. Sıfat-i Münafıkin.. e.İmam Ahmet b. Hemen hadisi vereyim. no: 16327 ve 16330. Müsned adlı yapıtı. Hz. Tabük'te Hz. halife Ömer. ayet. 5/26 3) Siyer. no: 4983. peki ben de onların içinde var mıydım?" diyor. ses getirecek bir hadisi sunuyorum. Müsned-i Nasara. Öy­ le bir hadis ki.Müslim. c. Her ne kadar eften püften savunmalar yapmışsa da (o savunmalarını da yazacağım) benim için önemli olan. Muhammed'in yanında bulunan Hüzeyfe'den soruyor: "Madem sen o münafıkları tanıyo­ rum diyorsun. no: 2432. 2)Bidaye-Nihaye. İslam tarihi aşırı derecede sansürlüdür. .Müsned-i Bezar.İbni Kesir Tefsiri. hepsini anlatacağım.Kaldı ki İbni Hazm'ın Muhallası dışında. Mürted kısmı. 8/198. İbni Hazm her ne kadar katılmıyorsa da şunu da yazı­ yor kitabında. Talha bin Ubeydullah ve Sad bin Ebi Vakkas gibi ünlü sahabeler. "Halife Ebubekir.Mecme'ü Zevaid. f. İbni Hazm kendi meşhur kitabı Muhalla'sına almış. Hanbel.Ömer. münafıklar kısmı no: 421-425. b. Velit bin Cümey'den.

nasıl diyebilir ki ben gelmiş. kimse ondan hadis almamıştır. Celas b. onların aleyhine ayetler oluştu­ ruyor. Suriye'den ticaretten d ö ­ nünce yalan bir haber yayıyorlar: Biz gelirken yolda aşın d e r e c e d e bir hareketlilik gördük. Kesin olarak Bizanslılar Müslümanlara karşı savaş hazırlığı yapıyorlardı şeklinde bir haber. kökten yalan. .Velit denen kişi helak olanlardandır. Cümey' yalancıdır. olay nerden kaynaklanıyor. Çünkü bir ticaret kafilesinin yalanını bil­ meyen bir M u h a m m e d . M u h a m m e d de buna dayanarak seferberlik ilan edi­ yor. yalancı bir insandır. 2/989 ve Tarih-i Dımaşk. Aslında bir bakıma bunu söyleyenler haklı. Muhammed'in sırlarını gizlemekle meşhur ve Tebük'teki suikastta Hz. Süveyd gibi bazı Müslümanlar. 'eğer M u h a m m e d hak ise ben eşek olayım' diyorlar. g e ç ­ miş her şeyi bilirim. Dolayısıyla onun aktardığı bu hadis asılsızdır" eliyor. Hâlbuki böyle bir şey yok. Muhammed'in gazaları. az önce de anlattım. İbni Hazm neden Ve­ lit b. Tebük kısmı. Muhammed'in vahiy kâtibi ve aynı zamanda Hz. Müslümanlardan bir grup. Boşuna o insanları Bizans'a karşı sava­ şa sürüklemenin ne anlamı var. Bunu. İşte bu yalana dayanarak milleti savaşa sürüklediği için. Peki. farklı bir noktaya değinmek istiyorum. 2/34. Bunun değerlendirmesine g e ç m e d e n . di­ yor? Hadise şu: En başta Müslim'de birkaç versiyonla ve ayrıca başka İslami kaynaklarda da şöyle bir olay anlatılı­ yor: Hz. 1 2 Muhammed bu gibile­ rin dedikodusunu duyunca. Megazi. neden mucize yoluyla bu haberin yalan olduğıunu söylemedi! Üstelik nerdeyse bu Tebük seferinde kendisine karşı tertiplenen suikastta öldürülebilirdi d e . Muhammed'in yanında olan ve bu isimleri 12 Vakıdi. İslam camiasında hiç kimse ondan hadis almamıştır.

bu hadisleri aktaran kişiler ara­ sında Velit bin Cümey' de var. Osman gibileri de var­ mış diyor ve bu şekilde güya kendince az sonra sunacağım o münafıklarla ilgili hadislere g ö l g e düşürmek istiyor. Allah şahittir. ancak orada bulunanlar kendisine. o münafıkları temize çıkarmak. Dolayısıyla o. Evet. Gelelim Hüzeyfe'nin hadisine. İşte az önce Velit'e dayanan o çok ses getirecek hadi­ si bu bağlamda ele alıyor. O yüzden bu işe bulaşanlar zaman zaman onu yoklamak isterdi) Hüzeyfe buna yanıt vermek istemi­ yor. İşte İbni Hazm. Ö y l e ki. Hüzeyfe'ye dayanan bu ha­ disleri çürütmek. bu on beş kişiden on ikisi Hz. Bir gün Hüzeyfe ile Tebük'te Muhammed'i katletme girişiminde adı geçenlerden biri arasında şu konuşma geçiyor: Adam Hüzeyfe'den. Yani. böyle bir şeyin olmadığını. bu metin en başta Sahih-i Müslim'de (Sıfat-i Münafıkin kısmında) ve diğer birçok İslami kaynakta geçiyor.teker teker Hz. ne olacak sen de cevap ver" de­ yince. o suikastta Ömer. İbret olsun diye İbni Hazm'ın komik savunması hakkında az sonra geniş bir bil­ gi sunacağım. Hüzeyfe şunu söylüyor: "Seni de sayarsak onların toplamı on b e ş olur. yalan olduğunu kanıtlamak için az önce­ ki açıklamayı yapıyor. Onlardan bir tanesini az son­ ra sunacağım. . (Çünkü insanlar biliyor­ du ki. Aslında İbni Hazm burada kaş yapayım derken g ö z çıkarıyor. "Mademki bu ko­ nuda senden bilgi istiyor. Muhammed'den öğrenen Hüzeyfe bin Yeman'a bazı hadisler atfedilir. güvensiz biri­ dir diyor. Muhammed'le birlikte Allah rızası için düş­ manla çarpışan seçme sahabilerdi" diyor. "Peki Muhammed'i öldürme girişiminde bulunan bu in­ sanların sayısı kaçtı?" diye soruyor. Hüzeyfe o olay esnasında Muhammed'le beraberdi ve üstelik Muhammed o kişilerin isim listesini ona teker te­ ker söylemişti.

İbni Hazm şunu aktarıyor: Hüzeyfe münafıkları bildiği için. ne de sağır. Şayet kör-sağır ol­ salardı. yine konuya ilişkin bazı hadisleri v e r m e y e devam etmiştir. Çünkü bundan asırlar önce o ganimetçi. Kaldı ki o hadisleri sadece İbni Hazm vermiyor. Sansür di­ yorum. ancak isim belli değil/geçmiyor: Sadece o münafıklardan biri Hüzeyfe ile tartıştı şeklinde isimsiz bir hadis. en azından bu tartışmayı izleyenler ona kızardı: Na­ sıl M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunursun. Çünkü Hüzeyfe ile o adamın yanında olanlar herhalde ne kördü. bunları ak­ taran birçok ünlü İslam düşünürü var: Onları da ayrıca su­ nacağım. o yüzden bu iş hep sansürlü olmuştur. o zaman bu hadisi aktaramazlardı. halife Ö m e r ondan sormuş: "Acaba ben de o münafıklardan mıyım?" diye.Yani Hüzeyfe ile biri arasında konuşmalar kayıtlarda var. o kişi çok önemli. talancı. tartışma biliniyor ve bu tartışmanın şahitleri de var. İşte bu suskun­ luk da haklı olarak insanın aklına kuşku düşürüyor. Hüzeyfe hayır yanıtını ver­ miş ve "Artık bundan sonra kimseye bu konuda bilgi ver­ mek istemem" diye de eklemiş. ama neden o kişinin ismi kayıtlarda yok diye sorulmaz mı? Burada açık olarak belli oluyor ki. Bir de e ğ e r Hüzeyfe ile tartışan şahıs otoriter biri olma­ saydı. İbni Hazm her ne kadar Velit ismi üzerinden hareketle bu gibi hadislerin sıhhatine g ö l g e düşürmek istemişse de. ismi kayıtlara g e ç m e m i ş . . hem de kavga ederlerdi. otoriter biriymiş ki. Zaten hadis­ ler zaman içinde çok sonra tedvin edilmiş (yazı haline g e ­ tirilmiş). Peki. bu bölümde o hadisleri de sunacağım. gaddar sisteme karşı bir şeyler yazmak kolay değildi! Kim bilebilir az önceki olayda Hüzeyfe ile tartışan kişinin halife Ö m e r olmadığını! Zaten Ömer'in birkaç kez Hüzeyfe'yi yoklayıp bu konuda ağzından bir şeyler almak istediğine dair bilgiler var. mü­ nafıklık yaparsın gibi hem sözlü sataşmalar olurdu.

Ey İbni Hazm. Ancak bu örneklere g e ç m e d e n şu kısa hatırlatmayı yapmak istiyorum: İbni Hazm hicri 456'da vefat etmiş. buna bakacağız. Hz. İbni Ebi Şeybe de kaynağında anlatmış ve ona 13 İbni Hazm (h. İslami literatürde güvensiz mi sayılmış. sen başta Ömer olmak üze­ re bu isimlerini verdiğin suikastçıların bilgisini nereden al­ dın. yok e t m e ve imha söz konusudur. 1 1/ 221-225. Görüldüğü gibi yine bu gibi açıklamalarla bazı bilgi­ leri sızdırmışlardır. kimse on­ dan alıntı yapmamıştır' açıklamasının gerçekten doğruluk payı var m ı ? 1 3 Fazla ara v e r m e d e n hemen sıcağı sıcağına İbni Hazm'ın bu iddiasına bir bakalım. Az önce Müslim'in Ebu Musa el-Eş'ari ile ilgili aktardığı hadisi (ki onu aktaranlar arasında Velit b. 'bu hadis yalandır.Ö) hadisler almış ve adamı da lekelememiştir..ö). İbni Hazm onlardan alıp kitabında yazmış? İşte ortada ciddi bir silme. Bir kere İbni Hazm'ın güvensizdir dediği Velit'le ilgili İbni Ebi Şeybe (h. neden bu hadis senin kaynağından başka (bu kadar açık bir şekilde) diğer kaynaklarda yok? Belli ki ondan önce kayıtlarda var­ mış ki İbni Hazm onlardan almış. sade­ ce Ö m e r ve diğer arkadaşlarına toz kondurmamak için. . M u h a m m e d ' l e arasında yaklaşık beş asırlık bir za­ man dilimi var. Cümey' de vardı). bunu aktaran kişi de güvensizdir. senden önce hangi yazar nerede yazmış..Peki. Çıkarmasına çı­ karmışlar ama yine de profesyonelce bir çalışma yürütme­ mişler. tabii ki sunacağım kanıtlar yine İslami kaynaklardan. Acaba iddia edildiği gi­ bi. 235. İbni Hazm'ın hiçbir gerekçe göstermeden. yoksa İbni Hazm gibi bir İslam mütefekkiri artık ne diyeceğini bileme­ diği için rastgele mi onu lekelemiş.456. Yineliyorum: İbni Hazm'dan önce kim/kimler bu bilgiyi kaydetmiş ki. Muhalla. Velit bin Cümey'den gerçekten kimse hadis almamış mı. Peki.

ö). o bakımdan güvensizdir diyor. H e m e n açıklayayım. A m a ne yazık ki. kimse ondan hadis aktarmamıştır" dediği Ve­ lit b. . no: 2556. Ali taraftarı olmalda itham etmiş. Ömer'den. Ebu Hatem. Ebuzer'a. İbni Hacer Askalâni (ö. 15 Tabakat. Bezar. meslektaşları tarafından bile gülünç hale düşüyor. raviler ve Cerh-Tadil uzmanları. M u h a m m e d b. İbni Hazm bu hadiste nasıl Ömer'i kurtarır acaba! Bu ev yakma olayını daha sonra detaylıca anlatacağım.742. İbni 15 S a d . İbni Muin ve Uclî. "hadisleri güvenilirdir" açıklamasını yapmış. " H e m güvenilirdir. ya g e ­ lin Ebubekir'i kabul edin. İmam Müzi (h. ya da evinizi yakarım diye. "Velit bin Cümey' güvenilirdir" demiş. bunu yaparken yüzüne g ö z ü n e bu­ laştırıyor. A b durrahman b. Cümey' hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: "İmam A h m e t b.h). Zehebi Şem­ settin (h. İbni Hazm. A m a bunu anlatanlar arasında Velit yok. onun hadislerini olumlu değerlendirmekle birlikte kendisini Hz. Z e y d de babasından alıyor şeklinde geçiyor ve bunu en es­ ki tarihçiler-muhaddisler anlatınca bir sorun da çıkarmıyor­ lar. 6/531. 20/614-no: 38259-37045 cilt 20/579.852.748. ama İbni Hazm sudan baha­ nelerle bu "gibi hadisleri aktaranlara kusur bulmaya çalışı­ yor. bu kişide sa­ lonca yoktur" demiş. A m a ay­ nı Ö m e r gidip Hz.ö) gibi ünlü hadis uz­ manları. "İmam Müs14 İbni Ebi Şeybe.herhangi bir sorun da çıkarmamıştır. Musannaf. Bişr Ubeydullah b.327. Hanbel ve Ebu Davud. Ali ve taraftarlarını tehdit ediyor. "sorun yoktur" demiş. 1 4 İbni Hazm'dan önce iki asırdan da fazla yaşayan bu meşhur hadisçi İbni Ebi Şeybe bunları anlatırken de her­ hangi bir itirazda bulunmuyor. o da Z e y d b. bu raviler arasında Velit var. Örneğin. Hakim ise. İbni Hazm'ın "Gü­ vensizdir.0). Peki. Eslem'den. hem de birçok hadis aktarmıştır" şeklinde onun hakkında kanaatini belirtmiştir. Ebi Hatem el-Razi (h.

Cerh-Tadil denilen hadisleri ve ravileri değerlendiren-kritize eden önemli islam mütefekkirleri­ dir. Ancak bunlardan İmam Müzi. cilt 31/35. no: 7432 Ve­ lit kısmında.Ebu Hatem el-Razi. 1 6 Velit ile ilgili değerlendirme sadece bu kadar kişiyle sı­ nırlı değil.Tehzib-i Kemal. Abdullah b. no: 1943. adı g e ç e n hadis yorumcuları Velit hakkında bu şe­ kilde olumlu bir bilgi aktarmışlardır.İmam Zehebi. Abdulah b. Kanımca. Kısacası. bu değerlendirmeyi yapan şa­ hıslar. "ibni M a c e dışında baş­ ta Buhari ve Müslüm olmak üzere meşhur Kütüb-i Sitte sa­ hipleri ondan hadis aktarmışlardır" açıklamasını da yapı­ yor. c. Abdullah Uclî (182-261).Ahmet b. İbni Hazm gibi onlar da adama bir bahane bulurlardı. . detaylandırmak istiyorum.(l)Tehzib-iTehzib. Mizan'ül İtidal. 11/ 1 3 8 v e (2) Takrib-i Tehzib. Bunun yorumu zaten yukarıdaki değerlendirmede geçti: "Velit güvenilir 17 biridir" diye kaydetmiş. Velit bin Abdullah b. bunlar İbni Hazm'ın aktardığı hadisi g ö r m e ­ mişlerdir. d. Cü­ mey' kısmında. a.İmam Müzi. 7/129-no: 9370 Velit b. b. no: 6713 Velit b. İbni Hazm'ın "güvensizdir. Cümey' kısmında. 17 Marifet'ü Sükat. hadis usulü. kimse ondan hadis alma­ mıştır" dediği Velit hakkında islam düşünürlerinin kanaat­ lerini biraz daha açmak. 'Cerh-Tadil'. 16a-Askalani. cilt 9/8. Şunu da hatırlatayım ki.lim ondan hadis almasaydı iyi olurdu" diye yorum yapmış. yoksa e ğ e r ravinin aktardığı bu suikast hadisin­ den haberleri olsaydı. Cü­ mey' bölümünde. ilgili konu uzmanlarından birçok kişi onun hak­ kında kanaatini belirlemiş ve onun güvenilir bir hadis ravisi olduğunu belirtmişlerdir.

b. Haris Ensari'den şöyle bir hadis ak­ tarıyor: Hz. İlk pratik örneğimiz Buhari'den olsun. Cü­ m e y ' sakıncasız biridir" şeklinde açıklama yapmıştır. o da Ümmü Varaka binti Abdillah b. izin ver ben de Be­ dir savaşına katılayım. Kendisi de her ikisini çar­ mıha g e r m e k suretiyle öldürüyor. Kadın vasiyet edi­ yor. Muhammed'in ö n e m verdiği Ümmü Varaka'nın bir kölesi. . Burada güya şu denili­ yor: Kadın Hz. /O Tabakat. no: 1499. (200-280). M u h a m m e d de "Hayır sen g e l m e " demiş ve burada ona "Şehit" sıfatını 18 Tarih'ü Esma-i Sükat. no: 838.İbni Şahin Ömer b. 19 Tarih-i İbni Muin. diye. halife Ö m e r zamanında oluyor. Cümey'den. bari hastalara bakayım. 1 9 d.Osman b. Bu nedenle o iki kişi kadını katlediyor. Olay. ninesinden. o da Velit b.İbni Sad (230). Zaten az sonra bunu örneklerle anlatacağım. 2 0 İslamda Kur'an'dan sonra en güvenilir hadis âlimleri Buhari ve Müslim başta olmak üzere birçoğu Velit b. Ebu Naim'den. Ahmet (297-385). "Velit b. bir de cariyesi varmış. no: 2556. tabii ki bu iki kişinin özgürlüğü birinin ölümüne bağlı olunca erkenden onun öl­ mesini ister. ama İbni Hazm'ın hesabına gelmediği için ö y l e kuyruklu bir yalan atmıştır ki. "Bu adam g ü v e ­ nilirdir" d e m i ş . Cü­ mey' adındaki kişiden alıntılar yapmıştır. 1 8 c. "Velit b. ölürsem siz de özgürsünüz. M u h a m m e d ' e demiş ki. güvenilir bi­ ridir ve ona ait birçok hadis vardır" şeklinde açıklama yap­ mıştır. Cümey Huzai. 6/531. Hepsi İbni Hazm'dan en az iki asır önce yaşamış ve sorun da çıkarma­ mışlardır. meslektaşları bile onu utandırmışlardır. Sait Daremi. Ben yukarıda hadis uzmanla­ rının d o ğ u m tarihlerini bilerek v e r d i m .

Velit b. o da ninesi ve Abdurrahman b. ondan hadis aktarıyor ve olumsuz bir şey de söylemiyor. Sıfat-ı Münafıkin. Cümey md. sen de bir şehit ka­ dar sevap aldın anlamında. . Ebu Davud'dan somut bir örnek: Osman b. kimse bundan hadis almamış diyor. 22 Müslüm. a)Tarih-i Sağir (Evsat). "Kimse Velit'ten hadis almamıştır" sözüne karşı Buhari gi­ bi bir hadis âliminden somut bir örnek vermek isterim. o da Velit b. 2 1 Velit hakkında Müslim'den somut bir örnek. Muhammed'in en yakın arkadaşlarıydı" diyor. Hadisi aktaran kişilerin sıralaması şöyle: Zübeyir b. ben de Bedir harbine katılayım d e ­ mişti ya. M u h a m m e d ' e karşı Tebük'te suikast düzenleyenlerden biriyle. b) Tarihi Kebir. no: 2511. bu ikisi de Ümmü Varaka'dan yukarıda g e ç e n hadi­ si aktarıyor. A m a tabii ki İslami kesim bura­ da Habbeden kubbe çıkarır. Her ne ise. o da Veki' b. "ma­ d e m adam senden bir şey soruyor sen de yanıt versen ne olur" deyince. Abdillah b. Cü­ mey'den. Cerrah'tan. Ebu Ah­ met Küfi'den. İşte bu kritik hadisleri aktardığı için İbni Hazm bahane bulmaya çalışı­ yor. Orada bulunan kişilerden biri Hüzeyfe'ye. Hani kadın. Harb. o da Velit b. Allah aşkı­ na bunların sayısı ne kadardı diye? Hüzeyfe yanıt vermek istemiyor. bunları bilen Hüzeyfe arasında şöyle bir konuşma geçiyor: Şüpheli kişi soruyor. 1/70. Buhari hem Tarih-i Kebir. Çünkü somut örnekler ortada. Kadın Kur'an bildiği için Muhammed ona izin v e 21 Buhari. Hüzeyfe o kişiye (ismi gizli!). o da Ebu Tufeyl'den aktararak Hz.takmış. "Seninle birlik­ te onların sayıları on beşti ve hele bunlardan 12'si de Hz. hem de Tarih-i Evsat adlı her iki kitabında da Velit'ten söz ediyor. Ebi Şeybe. Burada buna benzer kaç hadis daha var. İbni Hazm'ın. ancak ne yazık ki 22 İbni Hazm tutturamamış. Kal­ dı ki. Cümey'den. Yani m a d e m o kadar istiyorsun. Hallad Ensari'den.

tabii ki bu yöntem iki açıdan sakıncalı. 'hayatta ol­ duğum sürece benim kölem ve cariyemsiniz. az önceki kadının yaptığı gibi. Muhammed'in Ölümü riyor ki. no: 2973. no: 26738.Ahmet b. ben gittikten sonra özgürsünüz' diyor ve onun ölümüyle köle özgürleşiyor. biz de onu öldürüp bir an önce hürriyetimize ka­ vuşalım düşüncesiyle kadını katlediyorlar ve halife Ö m e r de onları çarmıha gerdirip öldürüyor. kadın imam olur mu bölümde. bunu onaylamak. Müsned. no: 571. İslamda köle azat etmenin bir yöntemi de. kendi ailesine namaz kıldırsın. Ümmü Vereke hadisleri. 1/56 aynı hadis. Bunlar da. Hanbel. no: 22073-8/542 ve daha ulaşamadıklarım. Velit'ten iki yerde hadis almış: Biri. . biz de bir an önce onun işini bitirelim' demeleri ve gereğini yapmaları. insanı insa­ na köle kılmak. m e z h e p lideri Ah­ met b.Ebudavud. aynı hadisi. vasiyetle olur. İslami kaynaklardaki eksikleri 23 a.Bilinmeyen Yönleriyle Hz. Şunu da ekleyeyim. madem özgürlüğümüz kadının ölümüne bağlıdır. Diğeri de görüldüğü gibi iki kişinin. no: 23966-cilt 9/501. Ebu Davud burada Velit'ten iki hadis akta­ rıyor. diğeri de Kitabü'l haraç. b. İşte ibret olsun. Hanbel kendi Müsned'inde -üstelik kaç y e r d e . imam olsun ve ay­ nı zamanda onun ailesinden bir de kadına erkek bir müez­ zin veriyor. Bu hadiste şu da anlatılıyor: Kadın. Hüzeyfe Hadisleri. Biri. Az önce kendilerinden örnek verdiğim hadis âlimleri dışında daha birçok İslam düşünürü de Velit adındaki kişiden hadisler aktarmıştır. Şu da var ki. 2 3 Burada daha fazla örnek sunmama gerek yok. ben ölürsem kölem ve cariyem özgür olsunlar diye vasiyet edi­ yor. Ebuzer-i Gıfari hadisle­ ri. Bu insanlık dışı bir olay..ak­ tarmış ve İbni Hazm gibi Velit'e herhangi bir sorun da çı­ karmamıştır. aile içi erkekli-kadınlı bir cemaa­ te imam oluyor. Müsned'ül Kabail. Namaz.Yani patron. Kısacası kadın. bir de Ebubekir hadisleri kısmında 15 sıradaki hadis ve c. 'madem özgürlüğü­ müz efendimizin ölümüne bağlıdır.

Bunu zaten daha ö n c e aktardım. ancak Velit'in de içinde bulunduğu kritik bir hadis var: Hz. Muhammed kendi döneminde bir kadına izin vermiş ki. Sünen. Halad Ensari'den. tabii ki Ibni Hacer gibi bir İslam âli­ mi kadının imam olmasını kolay kolay kabul etmez. Hallad Ensari pek tanınmış biri değildir diyor. onunla ilgili artık bir şey diyemez. e. Müstedrek.Daremi. o da Ahmet b. Abdullah b. Ha­ kim Nisaburi Velit hakkında. etme­ yince ne yapar? Ancak İbni Hazm gibi o da uyduruk bir ba­ hane bulmak zorunda kalır.kapatmak isteyen islam âlimlerinin ne gibi sahte yöntem­ lere başvurduklarını okur kitlesi bilsin.Beyhaki (458). Leyla binti Malik ve Abdurrahman b. Velit b. sen kendi aile efradına (içinde erkekler olmak üzere) imamlık yapabilirsin ve üstelik de aynı aileden ona bir de erkek mü­ ezzin veriyor. no: 557. Abdillah Safar. İşin ilginç yanı. Cümey'. Sünen-i Kübra. Evet. bunlar da Ümmü Vereke'den aktarmışlar diyor. no: 733. "Keşke Müslim gibi o büyük alim Velit'ten hadis almasaydı" dediği halde. 2/57.Hakim (405). Daha bitmedi! Az önce İbni Hacer Askalani'den Velit hakkında alıntı yaptım: Velit'in sicili sağlam diyor. 1/279 ve 403. Yani 24 tam da kötüleyemiyor. d.İbni Hacer. Davud Haribi. Üstelik hakimin sıralaması da şöyle: Hadisi. . Telhis. farkında ol­ madan kendisi de kaynağında yine Velit'ten alıntılar yap­ mıştır.Askalani. 3/186. 24 a. c. ancak bir şüphe ortaya atıyor. Ebu Abdillah Muhammed b. Onun bahanesi de şu: Aslında bu hadisi aktaran ravi listesindeki Abdurrahman b. 11 / 138 ve (2) Takrib-i Tehzib. Bir kadının imam olması konusunda var olan hadis hakkında bu kez farklı bir bahane bulmak zorunda. b. ilginç bir olay. no: 5353. Yunus Dabi. ibni Hacer bir kere Velit için sağlam rapor vermiş. no: 7432 Ve­ lit kısmında. (1) Tehzib-i Tehzib.

548. filozof görüşlü olduğu için Müs­ lüman yazarlar hep ondan uzak durmuşlar. Çünkü birkaç yerde Ömer'in M u h a m m e d ' e karşı geldiğini. Fatma'yı dövdüğünü ve bunun sonucu olarak Hz. 25 Esferaini.Doğrusu. İsferaini (Ö. bü­ yük sahabeyi eleştiren bir insan. O bakımdan İsferaini onun hakkında şunu diyor: Bu adam sahabeyi eleştiriyor. tabii ki Şehristani bunları anlatmakla aslında Nazzam'ı kötüle­ mek istiyor. İbni Hazm gibi isimleri net olarak açıklamıyor. ancak net açıklama yok. dengesizlik. bu düşünce akımının lideri Ebu İshak b. Seyyar (Nazzam) bölümünde bazı işaretlerde bulu­ nuyor. Şehristani burada adamın Ö m e r hakkında olumsuz şeyler konuştuğunu anlatırken. Yine Ömer'in Hz. s. Akabe gecesi M u h a m m e d ' e suikast girişiminde bulunduğunu ve yine Ömer'in Hz. Fat­ ma'yı dövdüğünü iddia ediyor. dine sıcak bak­ mıyor. Halifeliğin M u h a m m e d ta­ rafından Hz. Ömer'in bilgisi olduğu hal­ de bunu inkâr ettiğini iddia ediyor diye açıklama yapıyor. üstü kapalı olarak geçiyor. Fatma'nın çocuk düşürdüğünü öne sürüyor. İbni Hazm gibi tam açık değilse d e .429) de kendi kaynağında bu suikastla ilgili bazı işaretler veri­ yor. bir y e r d e şunu ekliyor: Nazzam. bu kadar açık çelişki. el-Ferk'ü beyne'l firek. İşte Nazzam bunları söyle­ diği için İsferaini onu eleştiriyor. özellikle Ebu Hüreyre'ye "En yalancı insan" diyor diye ekliyor. Orada değişik kelam akımlarını anlatırken. Kendisi kitabında Nazzam'ın görüşlerini anlatırken. Nazzam çok zeki. tiyatro örneği çok ender bulunur. 93-104. sıra Nazzâmiye ekolüne gelince. hatta deist (yalnız yaratıcıya inanan) biri olduğunu söyleyenler de var.Ö) bazı ipuçları veri­ yor. . A l i ' y e verildiğini. Nazzam Ha­ life Ömer'i de eleştiriyor. 2 5 Yine bu konuda Şehristani (Ö.

Bunları Nazzam anlattığı için de bir değerinin olmadığını ifade e d i y o r . 2 6 Dine dogmatik v e y a çıkar karşılığı inanan kesim illaki Nazzam gibi düşünenler hakkında bir kılıf uyduruyor; ama kanıtlar güçlü. Ne yaparlarsa yapsınlar gerçeklerin üstünü kapatamazlar. Aslında iftiracı olan Nazzam gibileri değil, bu gibi cılız savunma yapanların ta kendileridir.

c- Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu?
Bu bölümün bir yerinde değindiğim gibi, Hz. M u h a m m e d bu suikastçıları durdurmak, onları korkutmak için tanrıCebrail yöntemini sıkça kullanıyordu. Oluşturduğu ayetler­ den biri de, 'Bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kıl­ ma, kabirleri başında durma ve onlara 70 sefer dua etsen de ben Allah olarak bu duanı kabul e t m e m "şeklindeydi. Durum böyle olunca, bunların listesini bilen, Hz. M u hammed'in sırlarını saklamakla görevli ve aynı zamanda onun vahiy kâtiplerinden o l a n 2 7 Hüzeyfe bin Yeman, bu münafıklardan biri öldüğünde onun cenaze merasimine katılmıyordu. İşte halife Ömer, bu adamın o münafıkları sır gibi sakla­ dığını biliyordu, aynı zamanda kendisinin de bu planın içinde olduğu için her fırsatta Hüzeyfe'nin ağzını yokluyor­ du, acaba Muhammed ve Hüzeyfe ile Ammar'ın bildikleri kişiler listesinde ben Ö m e r de keşfedilmiş miyim endişesi­ ni hep taşıdığı için, fırsat buldukça Hüzeyfe'den soruyordu. Yani sormasının nedeni, kendisinin deşifre olup olmadığı­ nı anlamaktır.
26 Şehristani, el-Milel ve'l Nihal 1/71. 27 Salihi, Sübülül Hûda, 12/391.

d- Halife Ö m e r Ümmii Seleme'yi d e Rahat Bıramıyordu. Ümmü Seleme Muhammed'in hanımlarından ve de çok akıllı biri. Ömer'in bilinmeyen yönleri adlı başlığı altında Hudeybiye kısmında, ondan kısa bazı bilgiler v e r e c e ğ i m . İşte zeki ve güvenilir olduğu için Muhammed bazı sırlarını onunla muhakkak paylaşmıştır. Hatta bu suikastı planlayan­ lardan da haberi olabilir; öyle anlaşılıyor. Ö y l e ki, zaman zaman bu münafıklarla ilgili bazı ipuçla­ rı da veriyordu. Mesela bir ara Muhammed'in, "Arkadaşla­ rımdan öyleleri var ki, ben öldükten sonra artık bir daha beni asla görmeyecekler (ahiretteki hayatı kastediyor), yol­ larımız ayrılır" dediğini söylüyor. Bunu duyan Ebu Musa elEş'ari v e y a Abdurrahman b. Avf (İd ikisi de zaten komplo kuranlar, suikast girişiminde bulunanlar arasında isimleri geçiyor) hemen Ö m e r ' e gidip Ümmü Seleme'nin az önce­ ki sözünü kendisine aktarıyorlar. Ravi burada şunu anlatıyor: Ö m e r bunu duyunca sür'atle Ümmü Seleme'nin yanına gidiyor ve "Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım?" diye soruyor... Kadın da ay­ nen Hüzeyfe'nin taktiğini uyguluyor (zaten uygulamak z o ­ runda; yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı), "Hayır; sen onlar içinde yoksun; ancak senden sonra kimseyi bu konuda temyize çıkarmam/ bilgilendirmem" diyor. Kadının bu ifa­ desi ve Ömer'in kendisinden, "Ben de onlar içinde var mı­ yım?" diye sormasıyla ilgili hadis, birçok İslami kaynakta geçmektedir. Hele İmam A h m e t bin Hanbel, kendi Müsned'inde Ümmü Seleme hadisleri kısmında bu konuda eş 28 anlamlı beş hadis aktarmıştır.
28 a- Ahmet b. Hanbel, Müsned, Ansar'dan kalanların müsnedleri kısmında Ümmü Seleme hadisleri bölümünde. N o : 25284, 25338, 25404, 25439 ve 25471.

e- Bazı İslam Otoriterlerin Ö n e m l i Aktarımları. Burada birkaç İslam düşünürün işlediği bir hadisi sunmak istiyorum. Okuyucu olup biteni doğrudan anlamak ister; tabii ki bu onun hakkı. Ancak benim için daha önemlisi, bilgileri temin ettiğim kaynaklardır. Bir de mademki İbni Hazm gi­ bi bir İslam düşünürü "Hüzeyfe'nin bu konuyla ilgili hadis­ leri zayıftır. Çünkü işin içinde Velit vardır ve kendisi güven­ siz biridir, kimse ondan alıntı yapmamıştır" d e m e cür'etinde bulunup bu kadar açık bir şekilde hakikat dışı konuşu­ yor, ben de kabarık bir listeyi ayrı ayrı sunmakta yarar g ö ­ rüyorum. Çünkü konu çok hassas. Gerçi hemen hemen tü­ münün içerikleri aynı. Dolayısıyla bu metni toplu halde v e ­ rip kaynakları dipnot olarak ekleyebilirdim; ancak belirtti­ ğim gibi, konunun önemi için ayrı ayrı sunmak bence da­ ha uygun. Burada İslam düşünürlerin yazdıklarını aktarırken, ilk başta hem Kur'an'la ilgili tefsir yazan, hem de siyer, tabakat, tarih ve müsnedler olmak üzere birçok alanda ciltlerce eser bırakan ünlü İslam düşünürü İbni Kesir'le başlamak is­ tiyorum. Bakalım halife Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında bu ko­ nuda nasıl bir diyalog gerçekleşmiş v e y a Ömer'in sorduğu soru neymiş.

b- Taberani, Mucem'i Kebir, 23/394. Ümmü Seleme hadisleri bölümünde, no: 941. Ravi, Şakik. c- Heysem, M e c ' m e ' ü Zevaid, 1) Nifak konusunda, no: 430, 1/110 ve 2) halife kısmında, no: 14449 cilt 9/8. Bezar'dan alıntı yapmış. d- İbni Kayyım el-Cevzi, el-Igase... 11. bab. e- Kenz'ül Ummal, no: 31491 Masruk'tan aktararak. f- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 44/307. Burada iki hadis alır.

İbni Kesir (h.774.ö): Hz. Muhammed'i öldürmeye gelen Müslümanların sayılarının 12-15 olduğunu, Hz. Muham­ med'in, onların isimlerini hem Hüzeyfe, hem de Ammar'a söylediğini ve sır gibi saklamalarını istediğini belirtiyor; İb­ ni İshak'a g ö r e H z . Muhammed bu isim listesini yalnız Hüzeyfe'ye söylemiş diye de ekliyor. İbni Kesir burada İmam Beyhakı, Müslim ve İmam A h m e d ' d e n de alıntılar yapıyor. Bu komploculardan 12'sinin Muhammed'in çok yakın ar­ kadaşı olduğunu, birkaç kaynak ve sağlam hadis göstere­ rek belirtiyor. (Zaten bunların sayısıyla ilgili Buhari, Müslim ve diğer İslam'ı kaynaklarda hadisler var, yeri gelince onla­ rı da aktaracağım)... İbni Kesir devamla kendi tefsirinde Tevbe suresi 74. ayetinde ve yazdığı siyer kitabıyla Bidaye-Nihaye kitabın­ da bu olayı detaylıca ele alırken, o suikastı düzenleyenler­ den biri, bir ara Muhammed'in arkadaşından soruyor, on­ ların sayısı 14 kişiydi değil mi diye. A d a m da, "Seni de sa­ yarsak sayılan 15 olur yanıtını veriyor" diye bilgi veriyor. İbni Kesir burada, soruyu soran kişinin ismini vermiyor. An­ cak konuya hem Tevbe suresinin 101. ayetinde değinirken, hem de kendi siyer kitabında yer verirken, Ömer'in ismini açık olarak veriyor. Hadis şu: Ömer, Hüzeyfe'den, "Acaba ben de o münafıkların lis­ tesinde var mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Hayır-, sen yoksun; ancak bu konuda bir da­ ha açıklama yapmak istemiyorum" diyor. Dediğim gibi, İb­ ni Kesir, Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında geçen bu diyalog için birçok kaynağında yer ayırmış ve üstelik de İbni Hazm gi­ 29 bi hiç kimseye de çatmamıştır.
29 a- el-Bidaye ve Nihaye, h. 8yılı olayları, Tabuk seferi kısmında, Hz. Muham­ med'in Tebuk ikameti bölümünde, cilt 7/185. b- Es'Siret'ü Nebeviye, 4/34 vd.

Ahmet bin Hanbel (164-241): Tebük suikastı olayını anla­ tırken uzunca bir hadisin ortasında Ammar'la birinin arasın­ da şöyle bir diyalog geçtiğini aktarıyor: Yine diğer kaynak­ lardaki gibi bunların sayısı soruluyor ve Ammar, "Eğer se­ ni de eklersek bunların sayısı 15 olur" şeklinde karşılık v e ­ riyor. Yani burada yine kişinin ismi m e ç h u l . 3 0 Üstelik İmam A h m e t bin Hanbel bu hadisi, Velit bin Cümey'den aktarıyor ve sıralamayı şöyle yapıyor: Bu hadisi Yezit adındaki kişi Velit bin Cümey'den, o da Ebu Tufeyl'dan aktarmış diye d e v a m ediyor. Hani konunun başında İbni Hazm, "Bu Velit b. Cümey'den kimse hadis almamış, yalancının biridir" di­ ye rastgele onun hakkında olumsuz karar vermişti! İşte böyle: Almış mı almamış mı, durum ortada. İmam Taberi (Ö.3I0): Kendi tefsirinde şunları aktarıyor: Hz. Ömer Hüzeyfe'den, "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye sormuş. O, "Hayır sen yoksun; ancak bir da­ ha da bu konuda açıklama yapmayacağım" demiş. Taberi, kendi meşhur tarihinde de değişik konularda buna değini­ yor. Ayrıca Tehzib-i Asar' adlı yapıtında çok farklı bir bil­ gi de veriyor. Burada Nezal adındaki kişiden şunu aktarı­ yor: Biz bir toplantıda Hüzeyfe ile birlikte Hz. Osman'ın yanındaydık. Osman, Hüzeyfe'yi tehdit etti, senden bazı şey­ ler duyuyorum, senden başka doğru insan yok mu diye... Hüzeyfe yemin içti ki ben bir şey d e m e d i m . Hâlbuki Hü­ zeyfe daha önce bize bir şeyler demişti; ancak Osman'ın tehditlerine karşı inkâr etti. Osman gidince biz ondan sor­ duk, bu da ne? Hüzeyfe şu yanıtı verdi: Ne yapayım; bu
c- Yine İbni Kesir'in Kur'an tefsiri, Tevbe suresi 74, 80, 84 ve 101. ayetleri kısmında anlatıyor. 30 Ahmet b. Hanmel Müsned, Baki müsned-il Ansar, Ebu Tufeyl Amir b. Vâil hadisi.

şekilde ayarlamak zorundayım; yoksa daha kötü olur. Evet; bunu anlatan tarihçi ve aynı zamanda meşhur müfessir/Kur'an yorumcusu İmam Taberi. 3 1 Burada Hüzeyfe'nin niçin Ö m e r ' e "Sen o listede yoksun" demesinin asıl nede­ ni belli oluyor: Korku. Yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı! İbni Ebl Şeybe (t59-235): Münafıklardan biri ölüyor. Tebük'te Hz. Muhammed'in devesini çeken Hüzeyfe adında­ ki kişi, o adamın cenaze namazına katılmıyor. Bu Hz. Ömer'in dikkatini çekiyor ve Hüzeyfe'den soruyor: Acaba bu da sözü edilen o münafıklardan mı diye? Hüzeyfe "Evet" diyor. Ö m e r yine soruyor: Peki benim de onların içinde ismim geçiyor mu? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve "Ar­ tık bu konuda kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. 3 2 Ebubekir Ahmet b. Bezsır (h.292.ö): Bu konuda A ' m e ş Ebu Vâil'den o da Hüzeyfe'den alıntı yaparak, münafıkları bilen Hüzeyfe'den şöyle bir olay aktarıyor: Hz. Ö m e r bir cenazeye çağırılıyor. Hüzeyfe ona dur diyor/gitme, bu da o münafıklardandır eliyor. Bunun üzerine Ömer, "Allah aş­ kına ben de onlardan mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Ha­ yır; ancak bu konuda bir daha kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. Ayrıca burada hadisin dipno­ tunda başka birkaç kaynağın da isimleri veriliyor. 3 3

31 Cami'ul-Beyan Tefsiri, Tevbe suresi 101. ayetin açıklama kısmında. Bir de başka bir kitabı Tehzib'ül Asar'da buna yer vermiş, no: 1484, cilt 4/202. 32 Musannaf, Kitab'ül Fiten, no: 37390, cilt= 21/162. 33 Müsned-i Bezar, 7/293. no: 2885.

Ebu Yusuf Yakub b. Süfyan Besevi (h.277 ö.): Besevi, bu münafıklardan biri ölünce Hüzeyfe onun cenaze merasimi­ ne katılmıyor. Ömer, "Bu da o bilinenlerden mi?" diye so­ ruyor. Hüzeyfe "Evet" yanıtını veriyor. Ömer yine soruyor: Allah aşkına ben de onlardan mıyım? Hüzeyfe, "Hayır, an­ cak bundan sonra bu konuda kimseye açıklama yap­ mak istemem" d i y o r . 3 4 Ebubekir el-Helal (234-311): Hanbelî Mezhebi'nin önemli isimlerinden olan bu kişi, münafıklardan biri ölüyor, bu arada Hüzeyfe b. Yeman onun cenaze merasimine ka­ tılmıyor. Halife Ö m e r soruyor: Acaba bu ölen kişi münafık­ lardan mı? diye. Hüzeyfe, "Evet? diyor. Ö m e r yine soru­ yor: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve ekliyor: Artık bundan sonra bu konuda açıklama yapmak istemem diyor. 3 5 Rabl' b. Habib el Basrl (h.75 ? ö.): Bu yazar Müsned'inde şunu aktarıyor: Bir gün Hüzeyfe b. Yeman Hz. Ö m e r ' l e kar­ şılaşıyor. M e ğ e r o sırada Ö m e r de bir cenaze merasimin­ den dönüyormuş. Ömer Hüzeyfe'yi eleştiriyor; Hz. Mu­ hammed'in sahabilerinden biri ölüyor, sen artık cenazelere de katılmıyorsun diyor. Hüzeyfe, bilmiyor musun ki Hz. Muhammed'in bana söylediği sırları/gizli emanetleri var! Ö m e r yine soruyor: Acaba bu ölen kişi onlardan mı? Hü­ zeyfe, hey Allah'ım bu da onlardandır diyor. Ömer, peki ya ben de onlardan mıyım? A d a m hayır diyor ve bir daha da bu konuda konuşma yapmak istemediğini belirtiyor. 3 6

34 Besevi, El-Marifet'ü ve'l Tarih, 2/769. 35 Es-Sünne, no: 1288/ cilt, 4.. Bab'ü münakehet'il Mürcie kısmında. 36 Sünen-i Rabi, 4.cilt Cabir b. Zeyd hadisleri kısmında. N o : 929.

3 8 Ebül Feda da kendi kitabında h. dedi. Açıkçası bu konu hakkında var olan kaynak ve yazar isimleri yazmakla bitmiyor.h): Bu daha farklı bir biçimde aktarıyor olayı. Ben de.N e d e n Hüzeyfe sürekli "Bir daha da bu konuda konuş­ ma yapmak istemem" demiş? Bunun yanıtı yine onun açıklamalarında var: O açıklamayı. İmam Gazali (ö. "Hayır" yanıtını veriyordu şeklinde bilgi veriyor. ben de o münafıklardan mıyım diye? Hüzeyfe de. Hüzeyfe. ama bir daha geri dönüp bana baktı ve bir daha ya­ nıma gelip şunu sordu: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım. " H e y Allahım. kimler münafıklar diye hep ondan sorarlardı. fakat o. tabii ki bunları anlatırken de İbni Hazm gibi. 6/253. O sırada Ö m e r ağlamaya başladı" diye aktarıyor. . 3 7 İbni Asaklr (57t. münafıkları bilirdi. 37 İhya'ül Ulum. hayır" d e d i m ve bir daha bu konuda soru sormak istemem karşılığını ver­ dim. yanımdan ha­ life Ö m e r geçti ve sordu: Falanca öldü ben de merasimine katıldım dedi ve kapıya kadar gitti. herhangi bir raviyi de lekelemiyor. az ileride Osman'ın Hüzeyfe'yi tehdit ettiği bölümde sunacağım. Başta Ömer. "Ben camide oturuyordum. yılı olayları kısmında aynı şeyleri anlatıyor. Osman olmak üzere en büyük sahabiler ondan genel ve özel fitneden sorup bilgi almak isterdi. nerdeyse çıkmak üze­ reydi. 1/131-132.h): İhya'ül Ulum adlı yapıtında şunu yazıyor: Hüzeyfe. ancak onların isimleri­ ni söylemezdi. Hatta halife Ö m e r kendisi için de ondan sorardı. 38 Muhtasar'ü Tarih-i Medinet'il Dımaşk. 9.505. sır vermiyordu.

Kalkıp gitmek üzereyken ben onu tutup kendisine otur d e d i m . Zaten Hüzeyfe bir sözünde. Ebu Vail'den. hali­ fe Osman'la Hüzeyfe kısmında bu olayı geniş bir şekilde anlatacağım. 40 Keşfül Estar. Abdülvahid b.İbn-i Esir (Ö. Heysemi'nin bu kitabını tahkik eden Habibürrahman. belki adı bir y e r d e açıklanır kor­ kusuyla. Muham­ m e d münafıklar hakkında Hüzeyfe'ye bilgi verdiği için. Heysemi (735-807): Bu yazar. ancak adam korkudan olsa gerek sır v e r m e m e y e d e v a m etmiş. Gayas Abdülaziz b. Ravi zin­ cirine g ö r e . Evet. davet edildiğin ölü kişi bu münafıklardan­ dır. Daha önce de belirttim. no: 831. Ben "hayır" dedim ve bir daha da bu konuda kimseye açıklama yapmayacağım dedim. . Hüzeyfe'den aktararak şunu anlatıyor: Halife Ö m e r bir cenazeye çağrıldı. Hüzeyfe b. dedim. A ' m e ş ' t e n . O "Evet. Hüzeyfe'den verilen örnekle d e v a m edeyim.630): Bu konuda şunu aktarıyor: Hz. Müs­ lim'den. 1/391. bir gün Ö m e r ona. 3 9 Bellidir ki Ömer. bunu anlatan Hüzeyfe'nin kendisi. 4 0 İlginçtir ki. ancak isim v e r e m e m " d i y o r . Daha sonra ona. hem de Ammar'dan konuya ilişkin ör­ nekler veriyor kaynaklarında. Yeman kısmında. Bu arada Ömer. "Acaba bana bağlı insanlardan münafık olan var mı?" diye soruyor. Allah aşkına ben de onlardan mıyım? diye sordu. Tebük olayında Muham e d ' l e birlikte olan ve suikastçılar hakkında bilgi sahibi olan hem Hüzeyfe. "Eğer bildiklerimi açıklasam beni öldürecekler" şeklinde bu konuşmamanın nedenini çok açık bir şekilde belirtmiş. yazarın çoğu hadislerinde yorum yaptığı halde 39 Üsd'ül Gabe. değişik vesilelerle hep Hüzeyfe'yi yoklamış.

ölen bi­ rinin cenaze merasimine katılmayınca Ö m e r soruyor: "Acaba bu da o münafıklardan mıdır ki gelmedin" diye? 41 Heysemi: M e c m e ü Zevaid. "seni de sayarsak sayı 15 olur" yanıtı­ nı verdiğini aktarıyor.l/110. Ancak "Seni sayarsak sa­ yı 15 olur" hadisi hakkındaki isim belirsizliği hepsinde he­ men hemen aynı. "Peki bu münafıkların sayısı kaçtı?" diye sorduğu­ nu ve Ammar'ın da. Hadisi rivayet eden Ebu Tufeyl. . tabii ki Tebük baskını na­ sıl gelişmiş bunu anlatıyor. Zavallı biri olsay­ dı herkes onun ismini yazardı. daha doğrusu makaslanan isim hakkında bir netlik oluşa­ 41 cak. Muhammed'in ya­ nında olan ve münafıkları bilen Hüzeyfe b. Ammar ile o komploculardan biri arasında pek uygun ol­ mayan tartışmanın geçtiğini ve sonunda o adamın A m mar'dan. Daha sonra hadisin bir yerinde. İbni Hacer Askalani (773-852): Bu konuda Ö m e r ' l e ilgili şunu aktarıyor: Tebük baskınında Hz. daha ön­ ce sundum) Olay şöyle anlatılıyor. Bir kere otoriter biri olduğu kesin. no: 425 münafıklar kısmında. Kanımca bu başlığı sonlandırana kadar o açıklanmayan. Demek ki çok önemli biriy­ miş. Yine az önce belirtildiği gibi. hem de Hüzeyfe'den örnek vermiş. Yeman. Aynı Heysemi bu kez de başka kaynağında A m mar'dan örnek veriyor. bu hadisi aktaran kişiler güvenilirdir diye not düşürmüş o kadar. (İmam A h m e t bin Hanbel de bundan aktarmıştı. kaynaklarda buna hayli yer vermişler.burada sadece. Belli ki bu konu çoğu İslam akademisyenlerin dikkatini çekmiş ki. İbni Kesir birçok kay­ nağında bu konuya yer vermiştir. Mesela Heysemi hem Ammar'dan.

mahiyetimde çalışanlardan var mı böyle biri?" Hüzeyfe. "Hayır" diyor. konu çok hassas. Bu arada Ö m e r ağlıyor. A m a daha ön­ ce de belirttim ki. Ömer gerçekten ağlamış mı veya ağlamışsa acaba neye ağlamış. "ben de münafıklardan mı­ yım?" O. Selim b. "Peki. Ebu Musa'el Eş'ari (Abdullah b. Yeman onun cenaze merasimine katılmayınca Ömer ondan sormuş. Haddar) kısmında. 43 Hind. Ö m e r bir daha sormuş. bu kez Hüzeyfe b. Burada ayrıca başka yazarların da bunu aktardıkları belirtiliyor. Hatırlanacağı gibi Ömer'in ağlamasıyla ilgili bilgi İbni Asakir'in kaynağında da vardı. "Aslında Hüzeyfe Ebu 42 Metalib-i Aliye. 36961-36962. Kays b. bunu bilemiyoruz! 4 2 Hindi (888-975): Hindi bu konuda iki farklı hadis almış. "hayır" demiş. "peki ben de onlardan mı­ yım?" Hüzeyfe. no: 3623. ver­ diğim kaynakların konuya ilişkin içerikleri hemen hemen aynı. Bi­ rinde. Hüzeyfe bin Yaman hadisleri kısmında. Dolayısıyla toplu halde de verilebilirdi. adamın biri ölmüş. cilt 14/702. Tevbe suresi tefsiri. ölen birinin cenazesine halife Ö m e r çağmlınca Hü­ zeyfe " g i t m e " demiş ve Ö m e r gitmekten vazgeçmiş. daha önce sundum. .Ö).A d a m "evet" diyor. "hayır" demiş ve "bir daha da bu konuda açıklama yapmayacağım" diye eklemiş. 4 3 Biliyorum. Bu arada Hüzeyfe'den sormuş. O yüzden her yazarın yorumunu ayrı yazmayı yeğledim. "bu da o münafıklardan olduğu için mi cenaze merasimine katılmadın" diye. Hüzeyfe "evet" demiş. "bir kişi var" demiş ve adını vermemiş. f) S a n s ü r e S o m u t Ö r n e k İbni Abdi'ü Ber (463. Bir diğer hadiste. Ömer yine soruyor: "Allah aşkına ben de onlardan mıyım?" Adam.

Ben bunu. dolayısıyla elimizde bir kitap yok. Mesela kendisi hem M u h a m m e d ' e vahiy kâtipliği yapıyordu. 45 açıklasaydı onu ortadan kalrıracaklardı. Olayın özeti şu: Ebubekir zamanında Müslüman ordusu bir savaşta büyük zaiyat veriyor. Abdullah b. elimde olan başka bir çalışmamda daha teferruatlı bir şekilde işle­ y e c e ğ i m . no: 36969. hem sırlarını sak­ layan/güvenilir bir kişiydi ve en önemlisi d e . 45 Hindi. Zaten daha sonra meydana gelen hakem olayında onun durumu ma­ lum" şeklinde geçiştiriyor ve sözünü ettiği o kötü şeyleri yazmıyor. Hüzeyfe. Ebu Musa el-Eş'ari kısmında diğer adı. Kaldı ki. kendi arkadaşlarına. Hüzeyfe'de bulunan özellikler başka sahabilerde kolay kolay bulunmazdı. Şöyle v e y a böyle. Kur'an'ı kitap haline getirme önerisi ondan gelmiştir. Kays b. Artık o andan itibaren Kur'an'ın biraraya/kitap hali­ ne getirilmesi için çalışmalar yürütülür. Kaynaklarda Hüzeyfe'nin. 4 4 Şu da bilinmeli ki. İşte Hüzeyfe böyle biriydi.Musa el-E$'ari hakkında kötü şeyler anlatmış ancak onları yazmaya dilim varmıyor. . Allah onu bağışlasın. "Bil­ diklerimi açıklamam şuna benzer: Diyelim ki bir nehir kenarında oturmuş avucumla o nehirden su alıp içiyo­ rum ve o sırada da bildiklerimi açıklıyorum. Kenz'ül Ummal. Selim. Onun için bu konuda bir tedbir alı­ nırsa iyi olur" şeklinde bir fikir ortaya atar ve önerisi kabul görür. Kendilerince haklı olabilirler. no: 1639. Demek ki bildiği o kadar vahim şeyler varmış ki. İnanın ki suyu ağzıma getirmeden hemen orada öldürüleceğim" diyor. "Kur'an'ı bilen çoğu insanlarımız bu savaşta öldürüldü. Çünkü Ö m e r 44 İstiab. olayı aktaranların konuya ambargo koydukları belli. zaten adamcağız korkudan bir şey de diyemiyordu. Hüzeyfe hadisleri.

Muıhammed'in de her ne­ dense onun etkisi altında kaldığı ve onun baskısıyla birçok ayet oluşturup Kur'an'ına aldığı biır g e r ç e k . g) Halife O s m a n ' ı n Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması. 46 Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda buna bir bölüm ayırdım. 4 6 Bu konuda ileride halife Ö m e r kısmında bazı somut ve çarpıcı örnek­ ler sunacağım.gibileri çok acımasızdı. Muhamm e d ' e çok baskı yaptığı ve Hz. Kur'an'ın oluşturulması konusunda Hz. senden başka doğru dürüst Müslüman y o k mu. Hüzeyfe hep mecbur kalıp "efendim sen bu münafıkların listesinde yok­ sun" demiştir. Hüzeyfe gibileri nasıl baş edebilir ki! O yüzden Ö m e r ne kadar bu konuda onu zorlamışsa. İşte İbni Hazm'ın bir sözü yüzünden konuyu ne kadar detaylandırdım. tek sen mi olayları biliyorsun?" diyerek tehdit ediyor. İşte M u h a m m e d ' i n baş e d e m e d i ğ i Ömer'le. uzattım. kendi eserlerinde şunu anlatıyor: Halife Osman bir gün Hüzeyfe'yi. A m a görül­ düğü gibi onun o büyük uydurmasına meslektaşları bile onay vermemiş. Aslında Ömer'in. İşte böyledir: Mollaların. "Evet. ün sahibi olmuş bir­ çok yazar. İbret olsun diye bu kadar d e taylandırdım. "Nedir bu senden duyduklarım. "Kimse Velit'ten hadis almamış" sözüne bu kadar açıklama getirdim. konuşma yapmak istemiyorum diyor. dini hocaların hesa­ bına g e l m e d i mi onlar için çamur atmak kolay. sen de o listede varsın" d e m e s i mantık işi olur muy­ du? Bir kere adamın çok rahatsız olduğu şu sözünden de belli: Bundan sonra artık bu münafıklar konusunda açıkla­ ma. Bu konuda İslam âleminde güvenilir. Sormak lazım: Ömer'in sorusuna karşı Hüzeyfe'nin. . onları y o k edebilirdi.

Kısa bir örnek vereyim. "Hayır bir şey d e m e d i m ve seni g ö r d ü m göreli de hep sevdim" karşılığını veriyor. sonuçta Muaviye'yi Çağırıp ko­ nu hakkında onu bilgilendiriyor. İşte Hüzeyfe ile kavgasının asıl nedeni buna dayanır. "Konuyu kapat" diyor ve tartışma orada noktalanıyor. İyi politikacı Muaviye. Gaye onu o şe­ kilde üzmek. Hüzeyfe gidince. Yaser'i komalık yapması olarak belirtiyor. Sonuçta Osman onu o toplantıdan kovuyor. bunu kastediyor)" diyerek çok ağır ifadelerde bulunuyor. Osman'a küskün ve hatta kızgın olan halk bunu duymasın. ko­ nuyla ilgisi nedeniyle kısaca bir d e ğ i n m e d e bulundum. Burada. Muhammed'e suikast girişiminde bulu anları kastediyor) öküz gibi ortaya çıkacaksınız/teşhir edileceksiniz ve deve gibi kesileceksiniz (hani devenin kesimi çok zormuş. . Hüzeyfe'yi ortadan kaldırabilirdi. Osman adamlarına. rahatsız etmek. adeta o an için ölümü g ö z e alıyor. A m ­ mar' ı d ö v e d ö v e komalık yapıyor. Hatırlanacağı gibi Tebük komplosunda halife Osman'ın da adı vardı. Bunu. "konuyu kapat" demesinin asıl nedeni. halife Osman'ın niçin Müslümanlarca katledildiğinin nedenleri kısmında daha detaylı anlatacağım. onlardan birinin de Os­ man'ın Ammar b. Buna sinirlenen Osman. Mesela halife Osman. Bunu daha önce İbni Hazm'dan aktardım. toplum içinde haysiyetiyle oynamak. Muaviye'nin.Hüzeyfe.. "Çağırın bir daha gelsin" talimatını veriyor. Zaten çoğu İslam tarih­ çisi Osman'ın Müslümanlar tarafından feci bir şekilde öldü­ rülmesinin nedenlerini sayarken. Hüzeyfe geri gelince Osman bir daha tehditler savuruyor. "Sizler (Os­ man da dâhil. İkili (Hüzeyfe ve Ammar) bu münafıkları bildikleri için hep ha­ lifelerin hedefi halindeydiler. Artık buna dayanamayan Hüzeyfe. yoksa Osman halifeydi. Osman'la bu ikilinin (Hüzeyfe-Ammar) arası hiç iyi de­ ğildi..

Daha enteresan örnekler de var Hüzeyfe ile iliği. Hüzeyfe'nin. 84. Osman'ın onun üzeri­ ne fazla gelmesinden. Ali ve Sad b. arkadaşlarının yanında farklı beyanatlarda bulunduğu için bazıları (Nazzam) tarafından eleştirildiğini yazıyor. birçoğu Osman'ın bu haksızlığına karşı rahatsızlık duydu. Osman'ın yanında farklı. Bir ke­ resinde. Ebi Vakkas Ammar'ı da çağırırlar. 4 7 Hâlbuki bence bu ağır eleştiriyi Hüzeyfe haketmemişti. yine de söylerdim/buna razıy47 İbni Kuteybe. bir bakıma kendi­ ni kaybettiği için söyledi d e m e k doğru olur. Aslında Osman yukarıdaki soruyu ne kadar Hüzeyfe'ye yöneltmişse. Hz. Çünkü Hüzey­ fe hep hayati tehlike taşıdığının farkındaydı. "Ben böyle yapmak zorun­ dayım. Ali teklif ettiği halde A m m a r yardımcı olmak istemem diyor. Tevil u Muhtelif il Hadis. Osman kısmında bunu biraz açacağım.. hayır olumsuz bir şey d e ­ medim şeklinde karşılık vermiştir. Onun az önceki o sert reaksiyonu (eşek-deve benzetmesi). "Bilsem ki içimdeki sırları açıklasam her sözcük için yirmi kırbaç ceza alırım. Çünkü adamın hayati tehlikesi söz konusuydu. Hz. arka­ daşları ona. o hep inkâr etmiş. Bu konuda Osman'a tepki gösterenler de vardı. farklı şeyler söylüyorsun neden acaba?" diye sorduklarında o. "sen Osman'a hayır diyorsun. g e l bir şeyler yapalım diye.. Her iki insan da (Hüzeyfe-Ammar) iyi niyetli kişiler ol­ dukları için halk onları seviyordu. 54 . Osman onlara hakaret edince insanlar bunu kabul etmedi. ona psikolojik ve fiziki baskı kurma­ sından kaynaklanıyor: Artık dayanamadı.Halife Osman Müslümanlar tarafından ablukaya alının­ ca. yoksa daha kötü olur. zarar görürüm" karşılığını v e ­ riyordu. Hatta İbni Kuteybe. Mesela. ancak tek başı­ mıza kaldığımızda aksini.

A. Çünkü çok ciddi ve hayati bir konu. 1083. "Dilim kurt gibidir. hem damadı ve hem de savaşlar­ da gösterdiği performansıyla askeri yönü ve tabii ki Hz. Hz Ali. Siyer-i A'lam. Bir diğer sözünde.İbni Asakir.2/233-234 ve 3/1084 A ' m e ş yoluyla: İbni Ebi Şeybe (21/307) dipnotunda. d. 49 a.İbni Asakir. no: 38837. Kendisi bu konularda gerçekten bilgi sa­ hibi bir insandı" d e d i . serbest bırakırsam başıma bir şeyler getirir" ya­ nıtını veriyor.dım" diyor.no: 76. Medine Tarihi. 12/294. no: 20974-11/450. h. Ali Hüzeyfe hakkında az önceki açıklamaları yapıyor. Çünkü ona en yakın isim ve onu koruyacak en güçlü kişi Hz. bu açıkla­ malar durumun ne kadar vahim olduğunu kanıtlıyor. Bunun nedenini soranlara da.Zehebi. Razzak.21/307.İbni Ebi Şeybe. no: 8753 ve no: 36315-36316. Siyer'ü A'lam. Tarih-i Medine. 597 no: 1484. detayları ve münafıkların isimlerini bilen biriydi. "Ben pek fazla konuşmak is­ temiyorum" diyor. 2/363. Sebre anlatıyor: Bir gün Hz. Demek ki 48 a. yoksa bunları nerden bilsin. 6/252-261 ve 2-)Tarih-i Medine-i Dımaşk. Onun içindir ki Hz. 4 8 h) Hz. 6/252. Tehzib-i Asar. "Hüzeyfe öyle bir insandı ki. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Ali'ydi: H e m amcaoğlu. f. onu haber­ dar etmemesi mümkün değil. büyük skandallan. Musannaf. Musannaf. s.Zehebi. Nezar b. b. Artık bundan her şey anlaşılıyor. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri. 2/368.İbni Şebbe. 72 ve 84.İbni Kuteybe. c.Taberi. 1-Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. 4 9 tabii ki burada büyük ihtimalle Muhammed bu komployu Hz. i. s. Müstedrek 3/381. A l i ' y e de anlatmıştır.Hakim. b. M u h a m m e d ' e çok bağlı biri olmasından dolayı mutlaka söylemiştir. Ali ile birlikte Hüzeyfe'yi konuşuyorduk.İbni Şebbe. e. Te'vil'ü Muhtelifi'l Hadis. g. c. s. .Kenz'ül Ummal.

"Muhammed'den duydu­ ğum bazı önemli şeyleri anlatacağım. Tehzib-i Kemal. Bedir savaşına katılan Medinelilerden birinci tabaka kısmında. Ali de haberdarmış. Çünkü tüm bu zanlılar söylenseydi. 1) Tarih'u Medinet-i Dımaşk. A m a burada önemli olan.Ü b e y bin K a ' b ' d e n Ö n e m l i Bir A ç ı k l a m a . . Bu arada Übey. no: 173. Übey bin Ka'b kısmı. "Allah'a yemin olsun ki. büyük ihtimalle sistem çökerdi.Hz. 7/340. ancak çeşitli nedenlerden dolayı o da onları saklı tutmuştur. 5 0 Burada sorgulanması gerek bir durum var: Neymiş aca­ ba Übey'in başını ortadan kaldıracak kadar tehlikeli olan o gizli olay/lar? Bir de şahsen buna bakınca. 4/203..no: 279.İbni Sad. Tabakat. Uteyy bin Dumre adında biri çok uzaklardan g e l i p Übey bin Ka'b'den bazı bilgiler öğrenmek ister. Übey'in eceliy­ le öldüğüne inanmıyorum. Kimi rivayetlere g ö r e de.İbni Asakir.Müzi. cilt 1/399. Yani farklı hesaplar yüzünden s ö y l e n m e m e y e ça­ lışılmıştır. b. i. beni artık öldürecek misiniz. Übey bin Ka'b kısmı. Burada muhakkak Muhammed'in talimatı ve önerisi vardır. 2) Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. arkasında etkili biri kalmazdı. Artık kim ne derse umurumda değildir" şeklindedir. Hz. başımızı derde sokmayalım ama bu arada tedbi­ rimizi de alalım gibi telkinler. yaşatacak mısınız hiç de umurumda değildir" di­ yor. A m a ne yazık ki o cuma g e l m e d e n per­ şembe günü vefat e d i y o r . ibni Sad bu konuda iki ri­ vayet aktarıyor. Ali'nin Hüzeyfe hakkında yaptığı az önceki açıklamalardır. c. d. Siyer-i A'lam.Zehebi. e ğ e r yaşıyorsam gelecek cuma günü öyle bir açıklama yapacağım ki. Çünkü bu kadar önemli insan düşman ilan edilseydi. cilt 1/270. Bana g ö r e Übey'i ortadan kal- 50 a.Sen de diğer iki kişi gibi bunları saklı tut.

H e m bu skandallar için olabilir. Hicri 19. hatta onun özel olarak hazırladığı farklı Kur'an'ı vardı. Ve bu hadis birçok İslami kaynakta anlatılıyor. Bidaye-Nihaye. ya­ ni Tanrı benim adımı mı anmış. orada detaylıca anlatacağım. ancak burada verilen bir tarih var ve de çok kısa ve o tarih gel­ meden adam vefat ediyor (resmi tarihin verdiği bilgiler). bizzat ismimi mi söylemiş diyor? M u h a m m e d . "Cebrail geldi Ü b e y ' e Kur'an oku" dedi. 19. Übey soruyor. Dolayısıyla suikaste kurban gitmesi akıldan uzak değildir. Siyer-i A'lam. Kaldı ki bu insan. Bir gün M u h a m m e d ona. farklı bir çalışmam var. Tebük'teki suikastta Muhammed'in yanında bulunan ve saldırganları bilen Ammar b. öyle bir fitne çıkacak 51 Bunu. Yani önemli bir isim ve önemli bir muhalif. h. Übey b. bir gün Ebu Musa elEş'ari'ye şunu söylüyor: "Hatırlamıyor musun ki. Kaldı ki az önce de belirttiğim gibi zaten kaygılarını da belirtiyor. Tabakat-i İbni sad 3/260 Übey b. ibni Kesir. yılı halife Ö m e r iş başında iken vefat etmiş diyenler var v e y a halife Osman zamanın­ da. adını bizzat belirlemiş" diyor. yılı olayları. Kab kısmında. başta Müslim'de geçen şöyle bir hadisle karşılaştım. Hz. "Biz deşifre olmadan bu adamı yok edelim" di­ yerek onu ortadan kaldırmışlardır. M u ­ hammed bir ara sana. 51 j) Ebu M u s a el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi. Aynca bu Ceb­ rail hadisi Müslim. Her ikisi tarafından da ortadan kaldırılması muhtemel­ dir. sıfat-i munafıkin kısmında. . Übey'in bu açıklamasından sonra artık kim/lerse. "Ey Ebu Musa. 1/390 ve sonrası. Kab bölümünde.dırmışlardır. "Evet. Yaser. Bu ölüm kuşkulu değildir d e m e k mümkün değil. İlginç: İnsan ne zaman öleceğini bilmez. Ben Übey'Ie ilgili bu bilgileri tararken. Zehebi. hem de Osman'ın ha­ zırladığı ve şu an piyasada olan Kur'an'a karşıydı.

Abdullah Muham­ m e d ' e benziyor diyor. Ammar. arkadaş değil miyiz?" diye soruyor. ondan korkmadıkları için bunu net olarak yazmışlardır. Hü- . Ebu Musa. Hüzeyfe bu suikast olayını biriyle konuşurken Ebu M u ­ sa." Ya­ ni olaylar aslında çok açıktır. "Her ne kadar beni lanetlemişse de yine beni bağışla­ mıştır" deyince Ammar. Her ne kadar ba­ zı İslam tarihçileri onun ismini makaslamışlarsa da. Muhammed seni lanetledi" diyor. ama seni bağışladığına şahit değilim" diyor. uyuyan oturandan. " N e var aramızda. Hadi­ sin anlamı açık: A d a m resmen Ebu Musa'nın adını belirti­ yor.. "Biz bunların on dört kişi olduğunu biliyoruz" diyor. oturan da ayakta durandan daha iyi­ dir" diye bir söz söyledi ve özellikle senin adını da burada andı. ama İslami kesim inanmak is­ temiyor. ancak Abdullah her yönüyle Hz. Şakik adında biri aktarıyor: "Bir gün Hüzeyfe ile oturuyorduk. "Bunlardan biri münafıktır. yine ki­ mileri ya farkında olmadan v e y a Ö m e r gibi etkili ve yetkili olmadığından. olaylar bu kadar net-açık olmasına karşın.. İlgiçtir ki. Ammar'a. Yine bir gün Ebu Musa. Bunun üzerine Ebu Musa sesini çıkarmadan hemen oradan ayrılır. Yani bu kadar açık konuşuyor. ona g ö r e dikkatli ol" diye bir hadis hatırlatır. Hüzeyfe bana. M u h a m m e d ' e benziyor" dedi. "Ben senin lanetlendiğine şahit oldum. O sırada Abdullah b. bir İslam mütefekkiri kalkıp da şu açıklamalarda bulunabiliyor: "Peki bu halk nezdinde meşhur olan Ebu Musa ne yapmış ki Muhammed onu lanetlemiş! Demek ki işlediği çok önemli bir suç varmış ki Muhammed onu lanetlemiş. Zaten bu komplo içinde onun da ismi var. bil­ diğim şu ki. Mesut ile Ebu Musa el-Eş'ari yanımıza geldiler. Çünkü hemen akabinde. "Bilemem.ki." Burada net olarak Ebu Musa'nın münafıklardan olduğu­ nu söylüyor.

Çünkü kimi Sünni yorumcu­ lar. Taberani'nin de Mucem-i Kebirinden aldığını belirtiyor.Zehebi. Siyer-i A'lam. gel dinden imandan konuşalım dediği şeklin­ de açıklamalar yapmışlardır. no: 425. halife Ömer'in yanına geldiğinde Ö m e r ona. bu Tebük komplosudur demişler.İbni Asakir. 53 Zehebei. asır52 Hindi. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Bundan daha açık bir ifade olmaz. Aynı şeylerin A m m a r tarafından da söylendiği kaynaklarda geçiyor." 5 3 tabii bura­ da neyi konuştukları belli değil. . Benim için kanıtlar güçlü o l m a l ı . Sadece bilgi olsun diye ekle­ dim. Bunu bir yorum olarak kabul edebiliriz. Siyer-i A'lam. Hz.zeyfe d e .Besevi. Burada. El-Marifet'ü ve Tarih. Yine Muhammed'in eşlerinden Ümmü S e l e m e ' y e ait olan benzer hadisler var. Burada kimi Şia kesimi. yoksa netlik ifade etmeyen sözlerden bir sonuç çıkar­ mak istemiyorum.Mecme'ü Zevaid. Ali sabah namazlarını kılarken Kunut duasında hep Ebu Musa'ya lanet e d e r d i . Nitekim de Ömer'in halifeliği zamanında valiliği en uzun süre devam e*den Ebu Musa'dır. 5 2 Hani daha önce de ifade edil­ di. 2/771. 5 4 Dikkat edilirse anlattıklarımın tümü İslami kaynaklar­ dan. Yani onun dostuydu diyorlar. 54 a. N o : 21989. Hz. Namaz kısmında. d. Ö m e r Ebu Musa'ya. Şunu anlatıyor: "Bazen Ebu Mu­ sa. 32/92-93. Burada ayrıca İbni Asakir ve İbni Sad'ın da bunu aldığı dipnotta geçiyor. Muhammed en yakını olduğu için muhakkak Ali'ye de bu münafıkların isimlerini söylemiştir. Mesela Hicri 8. "Anlat bakalım o eski anılarımızı" de­ mekten kasıt. Kenz. c. 2/393. Kaynak o kadar fazla ki. anlat ba­ kalım diyordu ve o da başlıyordu anlatmaya. "Seni de sayarsak sayıları 15 olur" diyor. b. Ömer'in. 2/391-395. nerdeyse her satır başına bu kaynaklardan dipnotlar ekleyebilirim. ancak bu konuda da­ ha farklı şeyler yazan yazarlar da var.

Ubeydullah. Meselaı İmam Suyuti. Osman. Ömer. Sonuçta Ebubekir'le Ö m e r Mekkeîlilerden önemli ki­ şilerle gizli toplantılar yapıyor. Ali'nin halifeliğiyle ilgilidir. Zübeyir. A m r b. A l i ' y e vasiyet edince. " A l i ' y e tapın. ayeti Hz. Ebu U b e y d e (ki hep­ si de Muhammed'den cennet müjdesini alan seçmeler) ol­ mak üzere. "Anlaşılaın. rabbinden s a n a geleni duyun yoksa görevini yapmamış olursun. Avf. Muhammed'inki de adeta İran ve Bizans gibi artık a i l e imparatorluğuna dönüşecek" diyorlar ve bu vasiyete e n g e l olmak için bir plan yapıyorlar. Muhammed halifeliği Hz. yoksa vahye dayanarak mı bunu yapıyorsun?" diye soru­ yorlar. Ayşce duyuyor ve Hafsa'ya anlatıyor. Artık ümitleri kalmayınca. "Ali'nin halife seçilmesi senin fikrin mi. Bunlar da gidip Ebubekiir ve Ö m e r ' e ileti­ yorlar. Muaviye. Nisaburi gibi kişiler bunu net olarak belirtmişlerdir.2-76) yazdıkları çok çarpıcı. Ebi Vakkas. Bu sırada Ebubekir ve Ömer. Hatta M u h a m m e d illan bile ediyor. Sad b. ona kul . O da "ben kafadan yapmam. Sonuçta varılan karar. Deylemi'den kısa bir-iki numune ver<eyim." Yani Hz. Hele Mu­ hammed zamanında yaşayan Selim birn Kays'ın (h. Talha. Kitap içinde bun<dan da zaman za­ man aktarmalar yapacağım. As ve hatta Ebu Hüreyre M u ­ hammed'i vurmak için harekete geçiyor. A. Ali halife olacak diye ilan et. Ayetin özeti şu: "Ey Muhammed. Cirane denilen y e r d e Muhamm e d ' l e konuşuyor. Hatta Kur'an'da Maide suresi 67. diyenler de var. Rahaman b. Yani Tebük'teki gibi onun hakkında suikast planı yapıyorlar. Mekkeli Müslümanlardan en başta Ebubekir. ^vasiyet gerçekleş­ meden Muhammed'i yok etmek.da yaşayan Deylemi çok farklı şeyler amlatıyor. Bu arada şunu da diyorlar: Nerdeyse Muhammed bize. v a h y e dayanıyor" di­ yor.

H e m bu. hem de Tebük'teki olayda zaman zaman Akabe ismi geçi­ yor. Kim bilir belki bu gibilerin anlattıklarında doğruluk payı daha da fazla. Ben. Hâlbuki İslam tarihi daha ta­ raflı. Ali için de bir ayet uyduracak ki.56 Aşırı kesimden bir ipucu verdim. 5 5 Kaldı ki bu son olay Hz. M u h a m m e d nasıl ayet uydurdu ki. Muhammed'in son v e d a haccında oluyor. Yani ölümüne yakın bir zamanda. bunla­ rı bir kenara bırakmak mümkün değil. g i d e n yola paralel olan dağ demek. Sad b.711) 'İrşad'ül Kulub' s. AKB maddesi. Bu gibi sivrilerin y o ­ rumlarına d e ğ i n m e y e c e ğ i m . Görüldüğü üzere bu suikastla ilgili İslam'ı kaynaklarda çok önemli açıklamalar var-. 56 İbni Manzur. başta Kur'an olmak üzere. Ebi Vakkas. Akabe hem M e k k e etrafında özel bir yerin adıdır.olun" diyecek kadar ileri gitti. 55 Muhammed bin Hasan Deylemi (h. "Vallahi korkarım. ben ayı ikiye böldüm diye. 330-333. tabii ki Muhammed de işin farkında ve bunlara karşı tedbirini alı­ yor. Dolayısıyla burada da başarı sağlanamıyor. hem de sözlük anlamı. Ali halife olsun d e d i " şeklinde çok ileri gidiyor. . benzer tartışmalara girme niyetinde değilim. Cebrail gel­ di. O yüzden bazen her ikisi için de bu isim kullanılmıştır. resmi tarih. Lisan'ul Arab. Sünni kaynakların meşhurlarında var olan bilgiler üzerin­ den bir şeyler aktarmaya çalışıyorum.

Çünkü o sizin­ le beraber değil. Muhammed'in ölüm nedeni şu hadiste aranmalıdır d e ­ mek. kim yaptı diye? Onlar da amcan Abbas yaptı yanıtını verince kendisi. M U H A M M E D E İÇİRDİKLERİ İ L A Ç a.En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e L e d u d Olayı Hz. Bu rivayet çok yaygın. Bunu görünce çok kızıyor ve "Sizi. Muhammed son hastalığında ölüm döşeğindeyken bir ara ayılınca bakıyor ki ona ağız yoluyla ilaç içiriyorlar. ben de bakacağım. ancak burası çok farklı. Hz. aslında bu bö­ lümdür. ancak amcam A b b a s hariç. Muhammed bu ilaç meselesini fark edince onlara soruyor. tabii ki onlar da önemli. Müslim'de ve başka da birçok İslami eserde ortak olarak işlenen şöyle bir olay var: Hz.ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. Kitabın ana teması. Kalan kısımlar birer teferruattır. Bir şey anlatmadan hemen konunun başında yorum yapmak doğru değildir. Bazı riva­ yetlere göre. içinizde zaten tek sağlam ki­ şi amcamdır diyor. Buhari'nin anlatımlarının birkaç yerinde. ancak İbn'il Cevzi'nin aktardığı cümleler daha da ilginç: Hz. Muhammed . sakın ola ba­ na bir şey içirmeyin diye uyarmadım mı? Neden bana ilaç içirdiniz? Hepiniz bu ilaçtan içeceksiniz. Vurgula­ mak istediğim. planın içinde o yoktur" diyor. Muhammed'in ölüm gerçeği bu başlık­ ta aranmalıdır. yerinde bir ifade.

yani bir gün sonra vefat ediyor. aynı kısım. b. 5 8 Hadisten. Üsame b. Kalanlar zaten eşleri Ayşe ve Hafsa (ki zaten hasta iken Ayşe'nin evinde kalıyordu). 58 İbni Sad. M u h a m m e d onla­ ra. Ilac'u Zatei'l cenb 1/66.Buhari. Ancak belki ona ilaç içireceklerini tahmin ettiği. neden sizi uyardığım halde bana bunu yaptınız. Tabakat.Ibn'il Cevzi. 2/345. A m a bu­ na rağmen onu dinlememişlerdir. c. Demek ki onlar bu yöntemle insanları zehirlemekle meşhurmuş ki böyle söy­ lüyor. Çok ağırlaştığını duyup da yanına gelen Üsame b. Zeyd seriyesi. bu ilaç içirme yöntemi Habeşli kadınların işidir diyor. hastanın istemediği halde. 2-) Tıp. Çok açık ki onlara 57 a. Hatta İbni Sad gibi bazı tarihçiler. Hz. "Geldiğimde bana bakıyordu. üstelik ben oruçluydum demiş.Müslim. hem de Müslim bağım­ sız bir bölüm açmışlar: Ledud bölümü. 'Ledud'. . Ledut md bölümü. sakın ola bana bir şey vermeyin demek istemiştir. L. Muhammed'in o ağır hastalık haliyle oruç tutması bir kere inandırıcı değil. 5 7 Zaten bu konuda hem Buhari. Halebi. bir grup tek kişiyi katletse kısmında. ancak artık konu şamıyordu" d i y o r . 1-) Megazi. İbni Sad gibi bazı İslam tarihçileri bu konuda net süre de veriyorlar. rızası dı­ şında kendisine verilen ilaç demektir tanımını da yapmış­ lardır. Ve'l Mercan. ondan sonra çok ağırlaşıyor ve pazartesi günü. Insanu'l Uyun. no: 1427. Tıbbi Nevevi. orada bulunanlar içinde yalnız amcasına gü­ vendiği kesin. Selam. 3-) Diyat. bunu onlardan beklediği ve sezdiği için böy­ le bir taktiktiğe başvurmuş olabilir: Bakın ben niyetliyim. Muhammed'in hastalığı kısmında. Z e y d . Ve her iki kaynağın sarihleri de. d.Buhari-Müslim.bu arada eliyle Habeşistan'a işaret ederek. Pazar günü ona ilaç içiriyorlar.

O nedenle kendilerini ilaç içirmeme konu­ sunda uyarıyor. isteği dışında ilaç v e ­ rilir mi gibi şeyler. siyasi bir komplo ihtimali var mı diye bu konuda kafa yormamış v e ­ ya bilerek değinmek istememiş. c. d. 5 9 Herhalde A y ş e bu kadarını da becerebilir. no: 1661. 61 a.ibni Sad. Sünen. b. Mesela buna bakarak. Demek ki kuş­ ku duyduğu bazı emareler daha önce yaşanmış ki. neden diğer eşleri de bu anlatımlarda yok. Gerçi burada Ayşe'nin yaptığı bir savunma da var. 6 0 Muhammed ken­ di ateşi hakkında. aslında birçok şey ifade ediyor. neden bunlar hep A y ş e ' y e dayalı? Bu durum Ayşe'nin ak­ tif olarak bu planların içinde olduğunu gösteriyor. acaba hastaya. no: 1412.A. "Hayatımda Muhammed'in ateşi ve ağrısı kadar şiddetli birağrı-ateş g ö r m e d i m " d i y o r . Çünkü onun ihtiyaç duyup böylesine bir uyarıda bulunması. bab'ü merd-i nebi ve tıp kısmında. 60 El'lü'lüü ve'lMeracn.Buhari. acaba Ayşe-Hafsa aracalığıyla böyle bir planın uygulanması mümkün mü. Razzak. hemen kalkıp "ben yaptım" diye­ cek hali yok ya. Şu­ nu diyor: Aslında bizim yaptığımız bir şey yok. Bir de benzer şüphe içerikli hadisleri hep Ayşe anlatıyor. İlginçtir ki bu hadisleri açıklayan.Tabakat 2/367. . Diyat kısmı no: 3913. Ayşe. "Bana yedi kuyudan su getirin İd. sakın benden habersiz bana ilaç içirmeyin demesi. onlara güvenmiyor.güvenmemiş. eften püften noktalar üzerinde durmuşlar. 6 1 Burada yineliyorum: Üç 59 El-lü'lüü vel-Mercan. ancak M u ­ hammed ilaçtan korktuğu için kızıyor. kulla­ nayım da belki biraz serinlenirim. Musannaf.Megazi. no: 19815. ama ateşimin düşürece­ ğini hiç sanmıyorum" diyordu. bunlar üzerinde şerh yapan kişiler. Kimse.Ebu davud.

bunu. 6 2 Yalnız ger­ çekten üç yıl önce ve o günkü şartlarda zehirli bir yemek bu kadar zaman sonra kendini gösterir mi. "O ilaçtan Ayşe ve Hafsa da içtiler" açıklaması yok. burada farklı bir komplo. Belki tekrar olur ama bir kere Yahudi bir kadının ona zehirli bir y e m e k ikram etmesi ve onun da yemesi meşhurdur. . farklı bir cinayet ne­ deni söz konusu: Ö m e r ve Ebubekir'in. ilgili dalın uz­ manlarından sormak lazım. Müslim de içtiler demiyor. Buhari bu hadisi birkaç y e r e almış. densin gibi bir savunma amacı söz konusu olabilir. Bir de şu da mümkün: Olayın izini kay­ bettirmek için. Çünkü bu konuda kanıtlar güçlü ve hayli fazla.yıl önce yediği zehirli bir yemekten dolayı aniden bu kadar aşırı d e r e c e d e ateş ve ağrı olur mu-. bunu bilemiyo­ rum.. Çünkü bu gibi kelimelerin ek­ lenmesi şüphe uyandırmak içindir.. Her ne kadar hadiste. Ayşe tarafından böyle bir ifade bilerek uy­ durulmuş olabilir ki efendim tehlikeli bir ilaç olsaydı. bunlar bilerek hadis metnine eklenmiştir ve asılsızdır. Bir de şu çok önemli: ister o zehirli etin etkisi olsun. buna kimsenin itirazı yok. no: 1413. eski zehirli ilacı bunun dışında tutmak lazım: O konu ayrı. kızları aracılığıyla Muhammed'i öldürdükleri iddiası var ortada. is­ ter olmasın. Şayet alsalar da önemi yok. hepiniz teker teker bu ilaçtan içersiniz deniliyorsa da. 62 Buhari-Müslim. Dolayısıyla ona içiri­ len ölümcül bir madde değilmiş. Muhammed ölüm döşeğinde ve o yataktan da artık bir daha kalkamı­ yor. onlar içtiğinde kendileri de ölmüş olacaktı. Lü'lüü ve'l Mercan. hiçbirin­ de "içtiler" ifadesini almamış. O nedenle. Çünkü Hz. buradaki konu apayrıdır. vefat ediyor. bir kere o an artık bunun pratik ola­ rak uygulanması mümkün değildir. Bir kere Buhari ve Müslim'de g e ç e n hadislerde.

Bir de Buhari'de g e ç e n ve A y ş e ' y e dayanan şöyle bir hadis var: "Muhammed ölüm d ö ş e ğ i n d e iken dedi ki. şimdi de doğrudan ilişkisi olan Kur'an ayetlerine g e ­ çeyim. d. İbni Masut'tan rivayet ederek o zehirli etin mucize yoluyla ko­ nuştuğunu ve Muhammed'in o etten yemediğini de yazı­ y o r . zaten hadis uzmanları da kabul etmemişlerdir. hem de Ö m e r ' l e Ayşe'yi çok iyi tanımak lazım. peygamberlik alametleri kısmı no: 14262. Sünen-i Kübra no: 19097. Burada dipnotta başka kaynaklarda var." A m a aynı Buhari. bu ilaç içirme olayıyla ilgili hadisle giriş yaptıktan sonra. gerçek Ömer'le Ayşe değillerdir.Hakim. müşriklerin kap-kaşığını kul­ lanma kısmında. 63 a. Muhammed'in o ilaç için bu kadar sert re­ aksiyon göstermesi kafaları karıştırıyor: Demek ki bildiği bir şey varmış. Bu hadisi. "Muhammed.Mecme'u Zevaid. beni şah damarından vurdu.Bir kere Hz.Beyhakı. halk arasında bilinen Ömer'le Ay­ şe. ancak zayıf hadis. o zaman o ölen insanları ne yapacağız: N i y e yediler ve sonunda öldüler? Bu konuda iyi sonuç almak için hem var olan tüm bil­ gileri bir araya getirmek. 6 3 Olayın izini kaybettirmek için Ayşe hep farklı ölüm nedenleri uydurmuş. Evet. Hayber'de yediğim o zehirli yemekten artık takatim kalma­ dı.Dehaya. 27/438. Zatü'I cenb denilen normal bir hastalıktan vefat" etti diyor. Bir kere realist olmak lazım. Siyer-i A'lam.Zehebi. Bunlar hakkında bilin­ meyenleri anlatacağım zaten. 64 Ebu Ya'li el-Mevsılı. Müstedrek no: 4449. Mrgazi. no: 487-4843. 8/258. Örneğin Ebu Ya'li'nin Ayşe'den ak­ tardığı şöyle bir hadis de var: Ayşe. b. Kısacası. . Peki madem haberdar oldu. 6 4 tabii ki Muhammed'in vahiy yoluyla o ette zehir olduğunu bilmesi gibi rivayetler asılsız. Müsned. c.

inanan. ayet. ateşe girenlerle beraber siz de gi­ rin!' d e n i l d i . bir kısmından da v a z g e ç m i ş t i . ayet. ayet. peygamber bunun bir kıs­ mını (ona) açıklamış. Onlara. hern de Kur'an yorumcu­ larının bu ayetlerle ilgili açıklamaları dikkat çekicidir. Önyargılı ola­ rak hemen birilerini katil diye ilan etmek gibi bir niyetim yok. Allah'ın azabından hiçbir şeyi onlardan sa­ vamadı. Eğer Peygamber'e karşı birbirinize arka çıkarsanız bilin ki Allah onun yardımcısıdır."Eğer siz ikiniz (Peygamber eşleri) Allah'a tövbe ederseniz. Gerçekten bu surede olup bitenler üzerinde dikkatle duru­ lursa Hz. 4. inkâr edenlere Nuh'un karısı ile Lût'un karı­ sını örnek gösterdi."Eğer o sizi boşarsa Rabbi ona. suresi. 3. Bu ikisi. Bunlardan başka melekler de ona arka çıkarlar. ne iyi. kullarımızdan iki salih kişinin nikâhları altında bulunuyorlardı. Derken onlara hainlik etti­ ler de kocaları. 5. Muhammed'in büyük bir sıkıntı çektiği ve sonun­ da bedelini bedeniyle ödediği ortaya çıkıyor." 6 7 4. 10. Çünkü kalpleriniz kaydı. eşlerinden birine gizli bir söz söy­ lemişti. ancak var olan kanıtlar bunu gösteriyor. ilkin ilgili ayetlerin anlamını vereyim: 1. oruç tutan. 6 5 2. suresi. ibadet eden. salih mü'minler de (onun yardımcı­ 66 larıdır). tövbe eden. sebatla itaat eden.Cinayetin Kanıtı Tahrim S u r e s i n d e Saklıdır. 'Haydi. tabii ki aklın hakemliği de önemli.Hani peygamber. Cebrail de. sizden daha hayırlı. Ancak eşi o sözü (başkasına) haber verince Allah da bunu peygambere bildirmiş. . dul ve bakire eşler verebilir. " 6 8 65 66 67 68 Tahrim Tahrim Tahrim Tahrim suresi." 3."Allah.b. Az sonra sunacağım ayetlerin hem anlamları insana bir fikir veriyor. ayet. Müslüman. suresi.

yoksa var biçimiyle pek anlaşılmaz. A m a tam anlaşılabilmesi için detaylı bilgiye g e ­ rek var. M u h a m m e d ' e karşı birbirlerine destek olduk­ ları. bunu gizli tutacaksın dediği sözü çok açık."Allah. Cebrail. 11. "Rabbim! Bana katında. O itaat e d e n l e r d e n d i . bir de iffetini sapasağlam koruyan ve bizim de kendisine ruhumuzdan üflediğimiz. Yine burada Muhammed'in iki eşinden söz ediliyor ve onlar t ö v b e y e davet ediliyorlar. " 6 9 6. Beni Firavun'dan ve onun yaptığı işlerden koru ve be­ ni zalimler topluluğundan kurtar!" d e m i ş t i . ayet. Gerçekten açıklama yapılmazsa da insan bu ayetlerin anlamına bakınca bir şey­ ler seziyor.5. cennette bir ev yap. insanlar ve diğer melekleri de yanına alarak onlara 69 Tahrim suresi. " 7 0 Aslında bu Tahrim suresinin ilk üç ayeti de aynı hadi­ seyle ilgilidir. "aslında ayetler tek başına bile konuya iliş­ kin bir şeyler çağrıştırıyor" demiştim. Tann'nın tek başına değil d e . eşlerinden birine gizli bir şey söylediği ve ona. Rabbinin kelimele­ rini ve kitaplarını doğrulayan İmran kızı Meryem'i de (ina­ nanlara) örnek gösterdi. Bir de onların kalpleri­ nin kaydığı. iyi insanlar ve diğer melekler de (topyekûn) M u h a m m e d ' e yardım ederiz deniliyor. bu konuda birlikte çalıştıkları açık olarak vurgulanıyor ve üstelik de Tanrı tarafından tehdit ediliyorlar/uyarılıyorlar: Eğer peygambere karşı olmaya ve bu konuda birbirinize destek v e r m e y e d e v a m ederseniz. 12. Hani o. Firavun'un karısını örnek gösterdi. ayet. Ayetlerde peygamberin. ilkin ben Allah başta ol­ mak üzere. Cebrail. 70 Tahrim suresi. Biraz önce. Burada iki kadının yaptıklarına karşı. iman edenlere ise."Allah. . ancak olayın anlaşılabilmesi için bunlar yeter­ li.

sanki bu ayetler Muham­ m e d ' l e eşleri arasında meydana gelen çok basit bir aile iliş­ kisini anlatıyormuş gibi inanıyordum. Ben şahsen daha önce bu ayetlerle ilgili var olan dokü­ manları. Evet. ger­ çekten ilginç. dul kadınlar ona verebilirim demesi. diğer İslami kaynaklardan da yararlanarak ayetleri biraz daha açayım. Muhammed'in bu yaşından sonra. Ayşe-Hafsa bunu kıskan­ mışlar. Şart­ lanma böyledir işte: Sahibini kafese koyar. ben sadece Tann'nın bu yaklaşımını hatırlatmak istedim! Gelgelelim. tefsirlerde ve diğer ilgili kay­ naklarda özetle şunlar anlatılıyor. o zaman Muhammed 61-62 yaşlarındaydı ve 63 yaşında da vefat ediyor. O gittikten sonra Mu­ hammed de eşlerinden (cariye statüsündeki) M a r y a y ı ya­ nına alıp Hafsa'nm odasına gitmişler ve Hafsa'nın yatağın71 Osman Keskioğlu. bu yüzden M u h a m m e d ' e film çevirmişler veya bir gün Muhammed Hafsa'ya. ben de bakıp okuyordum. Anılan ayetler hakkında. .karşı cephe alması ilginç! Konumuz bu değil. ama di­ ğer Kur'an yorumcuları gibi hakikati görmüyordum. 120-129. s. Başta tefsirler olmak üzere. konuyu dağıtmak âdetim değil. g ö z ­ lerini açtırmaz. bu sure M e d i n e döneminin son 9-10 yılın­ d a 7 1 gelmiş (oluşturulmuş) ki. siz Muhammed'i rahat­ sız e t m e y e d e v a m ederseniz ben her bakımdan sizden da­ ha iyi olan kızlar. Hani bir söz var: Bak­ mak ve görmek. onu bağlar-. Kur'an Bilgileri. kadın da gitmiş. Efendim bilmem M u h a m m e d hangi hanımının yanında bal yerken-bal şerbeti içerken. Diyanet yayını. yorumları okuyunca. Hele Tann'nın. kısa bir vurgu yapmak zorunda kalı­ rım! Çünkü konu dışına çıkmak. Zaman zaman konular arasında benzer tuhaf şeyler ortaya çıkınca. bugün babanın (Ömer'in) evine gidebilirsin demiş.

da sevişmeye başlamışlar. Odasının kapısını açın­ ca onları sevişirken yakalamış. peki Hafsa'nın geri dönece­ ğini neden bilememiş! N e r e d e kaldı onun peygamberliği (Din mantığına g ö r e ! ) Bir de kadına böyle oyun kurması. Hafsa daha sonra bu olup bitenleri kuması A y ş e ' y e anlatmış. Sonuçta ikisiyle Muhammed'in arası açılmış ve böylece iş kontrolden çıkınca da Tanrı bu ayetlerle müda­ halede bulunmuş gibi bir hikâye. her şeyi biliyormuş. Hele çoğu Kur'an yorumcusu/tefsir sahibi ve bu konu­ yu kaleme alan İslam düşünürleri bu hikâyeleri anlatırken. konuya devam e d e ­ c e ğ i m : Hani derler ki. sonuçta Muham­ m e d ' e çok sert tepki göstermiş (Zira arkasında babası Ö m e r vardı. g e l e c e ğ i . tabir caizse hileli yolla onu göndermesi kendisine yakışır mı? Şu olmuş olabilir ve gayet doğaldır da: M u h a m m e d 60 yaşlarında. anlatılanlar bu gibi hikâyelerdir. M a d e m öyle. hatta masal anlatılıyor. sahipsiz de­ ğildi). Muhammed geçmişi. bakın ha Muhammed'i rahatsız ederse­ niz sizin iflahınızı keserim gibi ifadeleri ona mal etmesi. Bu manzara onun zoruna gitmiş. o kadınların dedesi durumundaydı ve ayrıca onun birçok kadını daha vardı. tabii ki haklı olarak bu ko­ nuda sıkıntılar yaşanmıştır. çok sığ bir yakıştırma: Ayetlerde oluşturulan bu hoş olmayan kompozisyon Tanrı'ya mal edilemez! . Evet. kadın ona karşı bunu yapabilirdi. Dolayı­ sıyla yarı yoldan dönüp geri gelmiş. A m a çok büyük bir Tanrı diye nitelendirdiği yaratıcısını getirip bir aile barışı-ilişkisi konu­ sunda kullanması. o kadar zevkle ve sanki gayet normal bir şeymiş gibi anlat­ mışlar ki. Muham­ med'in onu sebepsiz yere gönderdiğini anlamış. Ben burada küçük bir soru sorup. tabii ki Hafsa da akıllı. insan hayretler içinde kalıyor.

Hanbel 6/62. yılı. f. Hz. benim odamda vefat etti" demesine rağmen. no: 545 Cenâiz kısmı. b.İbni Sad. eşinin cenazesi üç gün y e r d e ka­ lıyor.Ahmet b. yılı olayları. 3/403-409.Ibn'l Cevzi. c. Tabakat: 2/401. onun için haberi olmamıştır.Hz. Oysa cenaze onun evindeydi. Burada İmam Ahmet'ten alıntı yapıyor. önemli tarihçi ve Kur'an yorumcuları var. erkekler arasında bulunması di­ nen uygun değildi. üç gün yer­ de kaldığı y ö n ü n d e .İbni Abdi'l Ber. h. burada. 7 3 Peki.İbni Hişam. 35. Ayşe C e n a z e y e Katılmıyor Muhammed'in cenazesinin kaç gün yerde kaldığı konu­ sunda değişik rivayetler var. Temhidö Muvatta şerhi. Sünen-i Kübra. yani böyle kenardan söylenen bir söz d e ğ i l . 3/217. dolayısıyla dışarı çıkması. 3/216 ve sonrası 73 a. b. hicri yılı olayları. 11..İbni Kesir. Burada çarşam­ ba yerine salı günü sabahı geçiyor. g. nasıl oluyor da. e. Muhammed'in gümüldüğü yer kısmında. ne zaman gömüldü ko­ nusunda. çarşamba sabahı yapılan duyurudan öğrendik: Muhammed'in cenazesi bugün gömüldü şeklinde du­ yuru yapıldı" diyor. Sire 4/344. c. d-Taberi Tarihi 1 1. Bunu aktaranlar arasında m e z h e p lide­ ri var. 5/292.Taberi Tarih. Hicri 11. Ancak genel kanı. m a d e m defin söz konusu değil- 72 a.İmam Malik Muvata. 5/292. 24/396. 7 2 Hele Ayşe'nin şu sözü enteresan: "Biz cenazenin def­ nini. Bidaye-Nihaye.c. "Muhammed en çok beni seviyordu. Muhammed'in defni kısmında.İbni Kesir. El-Vefa bi Tarif-i Fedaili'l Mustafa. . daha sonra gömülüyor ve Ayşe bunun haberini baş­ kalarının duyurusundan öğreniyor? Burada şu sözler söylenebilir: Efendim A y ş e bir kadın.Beyhakı. Büdaye-Nihaye. Ayşe hadisleri. "Acaba cenaze gömülürken Ayşe nere­ deydi" diye sorulmaz mı? Kendisi bizzat. bab..

Muhammed 54 yaşında iken 9 yaşındaki Ayşe ile evlenir ve vefat edince kadıncağız 18 yaşında dul kalır. onlar caizdi de bu son uğur­ lamada eşinin cenazesinin başında bulunması mı yasaktı! Kaldı ki A y ş e için böyle bir yasak söz konusu değildi. hangi eşleri. 17 v e y a 21 yaşlarında olan Hafsa ile evleniyor.74 Yeri gelince anlatacağım. eşlerinden Es­ ma onun cenazesini yıkıyordu. o zaman cenazeyi nereye. Dolayısıyla Ayşe en azın­ dan çarşaf giyer. Ni­ tekim H z . Yine Muhammed 56 ya­ şında iken. 4/113. bu şekilde izleyebilirdi.A y ş e ve H a f s a İkilisinin Tahrim Süresiyle ilişkisi Ayetlerde bu iki kadının adı geçmiyor. hem halkla konuşuyor. Muhammed hayata v e d a edince bu kadın 28 yaşlarında dul kalıyor ve yaklaşık 35 yıl daha yaşıyor. A m a tabii ki hitabın Muhammed'in eşlerine olduğu kesin. M u h a m m e d ' d e n sonra yak­ laşık 50 yıl daha eşsiz yaşamıştır. Yine Ebubekir ölürken. yılında da vefat eder.di ve sorun da yoktu. İşte durum bu 74A'lam-i Nisa. Fatma babasının mezarı başında hem ağlıyor. İkisi de Muhammed'in eş­ leri. hicri 57. Cemel Vak'ası gibi meşhur tarihi olay­ larda yer almış bir kişiliktir. Peki. d. Bu şu demek oluyor ki. hem de babası üzerine şiirler oku­ yordu. halife Osman defnedilirken hanımı geceleyin mezarı başında m u m tutup çalışanlara yardımcı oluyordu. nasıl biliyoruz? Bu konuda binlerce kaynak var ki bu iki isim Ebubekir'in kızı Ayşe ve Ömer'in kızı Hafsa. Burada kısa bir hatırlatma yapayım. . niçin g ö ­ türdüler? Ayrıca A y ş e hayatında birçok siyasi hareketler içinde bulunmuş.

diye. hacca gidiyoruz. onların ya­ şama hakları. ama pek cesaret edemiyordum. So­ nunda hac mevsimi geldi biz yola çıktık. mağdur olan bu iki kadın olduğu halde.iken. Tahrim suresinde anlatılan bu ikilinin Ayşe ile Hafsa ol­ masında bir kere islam camiasında ittifak var. . sizler artık inananların anneleri sayılırsınız" demesi izah edilir gibi de­ ğil. kız vermekle iktidarı ele geçirmek he­ deflenmiştir. Ortada iki ihtimal var: Ya bunlar kadın kısmını hiç insan saymıyorlardı (ki gerçek olanı bu) dolayısıyla biraz boylu poslu oldu mu hemen evlendirirlerdi v e y a A y ş e ve Hafsa'da olduğu gibi. Tann'nın ayetler g ö n d e r e r e k 7 5 "bakın siz artık Muhammed'in ölü­ münden sonra başkalarıyla evlenemeyeceksiniz. Bir ara yolda fırsatını bulup Ö m e r ' d e n sordum: Ayette sö­ zü edilen iki kadın hangileri. Olaylara bakıldığında bu fikir kuvvetle muhte­ meldir. Şunu da hatırlatayım ki. her iki kaynakta da bu konuda hadisler çok fazla. "Acaba Muhammed'in hangi kadınları kastedilmiş?" di­ ye hep merak ettim. "Hayret sana. bir gün bunu Ö m e r ' d e n sorayım. bu gencecik kadınlar sanki M u h a m m e d ' e cariyelik yapmaya mecbur mu. O da. ya 75 Ahzab suresi. zevkleri yok mu! Neymiş. Bu ayet geldikten son­ ra. Şöyle ki. Bu Tahrim suresinde de mağdur olan yine Muham­ med'in bu iki eşidir. Bu iki isimle ilgili Buhari ve Müslüm'in ortak olarak aldıkları hadisleri te­ mel alarak kısa bir bilgi vereyim. Zaten bir kısmını aşağıya alacağım. Sahabeden İbni Abbas anlatıyor. fırsat kovalıyordum ki. ayetler: 6 ve 53. bakın Muham­ m e d ' e karşı gelirseniz ben Allah olarak onu daha güzeller­ le evlendireceğim diyor.

. Dürrü'l Mensur. Çünkü söz vermiş. ilgili ayetler kısmında birçok kaynak var. işin içinde özellikle Hz. tabii ki bu. ben gidersem benden sonra babalarınız Ebubekir ve Ö m e r y e ­ rime geçsinler. halk tabiriyle halife olsunlar diyor. İbni Asakir. kanıtlar zaten güç76 a.bir söz vermiş. bilmem Hz. 7 7 Diyelim ki aralarında başka hiçbir olumsuzluk da yoksa bir kere bu halifelik sözünün verilmesi zaten Muhammed için tehlikeli. peygamberin ruhsat ver­ diği elbise kısmında. babanın kızına eşi hakkında na­ sihati konusunda. oraya bakılabilir. zaman da hızla ilerliyor ve adamlar da (Ebubekir-Ömer) onun yaşıtları. tefsirlerde anlatılan bal şerbe­ ti/bal olayı. bu iki isimde sorun yok: Ayşe ve Hafsa'dırlar. Burada İmam Suyuti birçok yazar kay­ nağın ismini detaylıca veriyor. Olayları yatıştırmak için o an için söylenmiş geçici bir söz. Nikâh. Tefsir. Er-Razi. b. O bakımdan geçici diyorum. İbni Adiyy. Muhammed'in isteğiyle olan bir teklif değil. Tahrim suresi. Kurtubi. Taberi ve daha niceleri Ayşe ve Hafsa diye belirtmişlerdir. Ali ismi ö n e çıkıyor. ancak daha fazla bilgi için. 7 6 Daha önce de belirttim. Onun için bir an önce iş başı yapalım hesabıyla kendisine karşı suikast yapmak için geçerli bir neden.Buhari. olup bitenlere karşı onları dur­ durmak için kendilerine torpil yapmış: Söz veriyorum.İbni Abbas! (yani nasıl hâlâ bilmiyorsun) bu ilci kadın Ayşe ile Hafsa'dır" d e d i . adeta bir ansiklopedi durumunda olan imam Suyuti'nin 'Dürr'ül Mensur' adlı tefsiri. ibni Kesir. Mezalim-gasb kısmında. Ancak anlık bir söz. Sealibi. Libas. Muhammed falancanın sırasında falanca eşiyle yakalandı gibi hikâyeler bir yana. Talak. Dahhak İbni Mrdeveyh gibi.Müslim. Kaldı ki. Ayrıca Zamahşeri. Beydavi. Çünkü yerine kimi belirlediği konusunda çok tartışmalar var. ortada bir gerçek var: Muhammed. 77 Suyuti. Ebu Naim Isfahani. Hatta Mu­ hammed bunu A y ş e ve Hafsa'ya ilk söylediğinde. zorunlu bir sözdür. "müjde olsun" şeklinde hitap ediyor onlara. Tahrim suresi kısmı. Ayşe ve Hafsa'ya -sebebi ne olursa olsun.

A m a isimleri teleffuz etmediği zaman. 79 Müslim. bakıyoruz "Şeytanın boynuzlan" şeklinde çoğul kullanmıştır. Ayşe'nin evinden çıkınca üç sefer söyledi şeklinde rivayetler de var. 80 Fitne ve şeytan boynuzu terimlerini başka konularda da kullanmış. Yemn kısmında. somut ka­ nıtlar var. Fiten bölümünde.Müslim. b. Tahrim süresiyle ilgili bilgiler daha bitmedi.Abni Ebi Şeybe. aslında Ö m e r onu çok kolay yönlendirebiliyordu demek yerinde bir tes­ pit olur. birini/birilerini işaret e t m e söz konusudur. Ki­ mileri bunu çarpıtabilir diye hatırlattım. ibni Ömer hadislerinde. Burada hiç şüphesiz ki bir kinaye.İmam Ahmet. Fiten kitabı. . Fedail. Muhammed'in eşlerinin evleri kısmında. Muhammed bir ara Ayşe'nin evini göstererek ve üç sefer de tekrarlayarak. İmam Ahmet de Müsned'inde almış. 79 Burada g ö z d e n kaçmaması gereken ince bir nokta var: Muhammed yalnız Ayşe ve yalnız Hafsa dediği zaman "Şeytanın boynuzu" terimini kullanmış (Yani tekil). Burada birçok hadis kaynaklarında g e ç e n bir olayı.lü. Müsnedüi müksirun İbni Ömer hadisleri kısmında. Fitne bölümünde. c. ama bu da onlar için önemli bir neden. 80 a. Bunu da belirtmiş olayım. Farz'ül humus. Bu gibi planlar konusunda Ebubekir pek aktif biri değildi. Aynı sözü baş­ ka zamanda Harsa için de kullanmıştır. sanırım Ömer'in gerçek kimliği hakkında daha inandırıcı bilgi edinmiş olunur. onlar ayrı şeyler. c. bunu böyle anlamak lazım. Musannaf. 7 8 Bu sözü. Hani halk arasında da 78 a. en başta Buhari ile Müslim'den aktarayım. Nitekim Ayşe ve Hafsa'yı işaret etti­ ği gibi. İlerde Ömer'le ilgili detaylı ve bağımsız bir başlık sunacağım. "İş­ te küfür/fitne buradadır. b.Müslim. Orası da okunursa.Buhari. şeytanın boynuzunun çıktığı yer burasıdır" diyor.

Üstelik o kitaplar bedava dağıtılıyordu. Engels Avrupalı! Muhammed ayrıca Ayşe ve Hafsa için. Nur­ cular bu gibi hadisleri komünizme karşı anti propaganda olarak kullanıyorlardı. Çünkü Ö m e r ve Ebubekir'den çekindiği için. Lenin'i kastetmiş (komünizmi!) diye anlatıyorlardı. "Siz aslında Hz. A y ş e ve Haf­ sa'ya bazen dolaylı sözler söylemek zorundaydı. O da bunu kastetmiştir. Bazı sözlerinde fitne buradadır yerine. 1980'lerde Türk-İslam sentezcileri. Yani Muhammed. dünyadan haberim bile yoktu. Rusya Suudi Ara­ bistan'a g ö r e pek de doğuya düşmez.İ. Nitekim bu konuda özel bir ayet de var: "Sizin tuzağınız gerçekten büyüktür" diye. "Fitne doğudan çıkar" derken burada V. bari "Şeyta­ nın boynuzu kuzeydedir" deseydi. o zaman hiç olmazsa koordinatlar tutardı. doğudan çıkar şeklinde ifade etmiş.buna işaret etmiş diyorlardı ve ayrıca ballandıra ballandıra "Komünizm tehlikesinden Rusya'yı terk edip Karadeniz'i yüzerek g e ç e n ve bu zorluk­ larla Türkiye'ye gelen sayısız insanlar var. Hatırlıyorum. bakın bu konuda kitaplar bile yazılmış" gibi İslam'ın mucizelerini anlatıyor­ lardı. Muhammed ta o zaman -mucize yoluyla. Hani Kur'an'daki anlatıma g ö r e Yusuf un etrafındaki kadınlar ona oyun kurmuşlar. ama d o ğ u denince. Her ne kadar bu hadis vefatına yakın bir zamanda Ebubekir'in cemaate . Yusuf'un etrafındaki kadınlar gibisiniz" diyor. Türk-İslam sentezcileri bu hadisleri şöyle kullanıyorlar­ dı: Bakın işte komünizm o kadar tehlikeli ki. Bir de komünizmin asıl çıkış yeri Rusya da değil: Marx. A m a madem söylenen hadisten maksat Rusya ise. Ki o zaman ben zaten küçüktüm. O da şundan: Artık ya farklı olay ve kişileri kastetmiştir veya bunu söylediği za­ man Ayşe-Hafsa evleri ona g ö r e doğuya düşmüş olabilir.kullanılır: Falanca aynen şeytan gibidir denilir.

aslında bu bir uydurmadır. no: 681 ve 684. Muhammed'in bu sözü. Lü'lüü Mercan. Kaldı ki. birinci cilt. Yoksa Hz. namaz kısmı. ver­ diği Nuh ile Lut'un kadınları (10. Buhari-Müslim hadisleri. Nitekim Şia kesi­ mi. 81 Kanıtlar daha bitmedi. "Muham­ m e d diyor ki. A y ş e ve Hafsa nasıl kötü bir ikili ise. Bunu. Nuh ve Lut eşleri kocalarına karşı hainlik yap­ tılar diyor. Ayşe'nin insanlara. Ebubekir cemaate imam olsun" iftirasını duy­ duktan sonra söylediğini iddia ediyor. Şu soruyu sormanın tam da zamanı­ dır: Acaba neden o iki kötü kadın örneğini getirip bu olay bağlamında/Ayşe ve Hafsa'nın geçtiği Tahrim suresinde anlatıyor. no: 238 . ama İslam düşünürleri bunlara hep basit anlamlar yük­ lemişler. sizi gidi tuzakçılar şeklinde anlatıyor­ lar. M a d e m Hafsa ile Ayşe'yi bu ikiliye benzetiyor ve bu ikili de 81 Buhari. ama sonuçta olumsuz bir anlam taşır. Muhammed bu kadar ağır bir benzetmede niye bulunsun ki. Burada kötü iki kadın örneği v e ­ riliyor. Bir kere burada daha uygun sözcük kullanılabilirdi. gerçek anlamlarını hep g i z l e m e y e çalışmışlardır. gerçeği yansıtmıyor. kendisine karşı tertiplenen komp­ lonun bir parçası olarak değerlendirmek daha doğru ve mantıklıdır açıkçası. başka anlam­ larda da kullanılır. nerdeyse ihanetle eşanlamlı bir kelime (aynı kökten gelen biri üç harfli. Gerçi hiyanet yalnız ihanet anlamına gelmez-. İlginçtir ki. Tahrim suresinden anlamlarını verdiğim ayetlerden on ve on birinci ayetleri önemli bir mesaj içermektedir aslın­ da. kötülük bakımından Nuh ve Lut kadınlarına benzetiyor. ne alâkası var? Burada Ayşe ve Hafsa'yı. Yani ben ne zaman Ebubekir'i önerdim. Ezan kısmında.namaz kıldırma olayıyla ilgili olarak anlatılmışsa da. Hainlik. farklı yönlere çekmişler. Kur'an'la devam edelim. ayette) da iki kötü kadın olarak açıklanıyorlar. diğeri de dört harfli/mezid bir fiil).

Bunları bu suikast bağlamında şöyle değerlendirmek mümkün: Demek ki bu ilaç içirme olayı sadece vefat ettiği sırada olmamış. İşte alâkası olmayan bir terim kullanıldığın­ da tabii ki yorumculara iş çıkar: Zoraki anlamlar yüklemek durumunda kalırlar. 8 2 Bu. Maksat. yine aklına bir şeyler gelir: M u h a m m e d ' l e eşleri arasında olup biten ney­ miş ki. ancak seçilen terimler uygun değildir. ya Hafsa? Belki ayetten bunu kastetmemiş.A y ş e H a k k ı n d a Bazı Saptamalar Ayşe'yi biraz daha fazla tanımak için. peki Hafsa ile Ayşe de böyle miydi acaba (İhanetçü). Buhari ve Müslim'in ortak olarak işledikleri hadisler­ den. no: 1412 . hakkında sağlam İslami kaynaklardan derlediğim bazı bilgileri sunmak istiyo­ rum. N e d e n Hay82 El-lü'lüü vel-Mercan.. anılan planları başarabilecek kapasitede mi değil mi? Ayşe'nin anlattığı şöyle bir hadis var: "Muhammed'e sihir yapılmıştı. Burada ihanet/hainlik kelimesi kullanılınca Kur'an yorumcularının zoraki açıklamalara başvurduklarını görüyorum: Efendim peygamberlerin eşleri zina yapmazlar gibi yorumlar.. Hiçbir kanıt olmasa bile. yaptığı bir işe hayır yapmadım di­ yordu. Kur'an'a bu ilginç biçimde yansımış diye insanın ak­ lına sorular gelir! e.eşlerine karşı haindi diyor. Diyelim Ayşe'nin Safvan'la İfk ola­ yı meşhurdur. o sihrin etkisiyle öy­ le bir hale gelmişti ki. o kadar akli dengesini kaybediyordu" d i y o r . daha önce de Ayşe ve Hafsa tarafından değişik yollarla kendisine verildiği olasılığı çok güçlü. insan bağımsız bir g ö z l e yalnız bu Tahrim süresindeki anlatılanlara baksa.

Ayşe'nin bir kere ondan beklentisi yoktu. Hafsa. Bir de Ayşe gibi bir kadın kendi işini bilirdi. eli açık biri değildi. Ümmü Habibe. Bu nedenle. bu işte çıkarı vardı. Burada demek istediğim. Kim bilir ve garanti eder ki. . Cahş vs. Düvel'ul İslam. ister ya­ şı 9 olsun. ayetlere g ö r e artık bir daha evlenemezdi. 84 ibni Asakir. hatta bir insanlık suçu idi.ber'de bir Yahudi kadın bunu planlayabiliyor da Ayşe böy­ le yapmasın! Üstelik Ayşe yapsa babası halife olacaktı. artık başka bir erkekle yaşamamıştır! tabii ki yaşamışsa diyecek bir şey yok: Genç kadın ve onun en doğal hakkı. Ayşe bunu duyar duymaz -çözmek için. Bunun savu­ nulacak hiçbir tarafı yok. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. İbni Asakir'in anlattığına g ö r e . Dolayısıy­ la A y ş e neden kendini eşsiz bıraksın ki? Bir kere Muham­ med'in Ayşe'den başka aynı anda en az on hanımı daha v a r d ı 8 3 ve kendisi 60'ı geçmişti. Zeynep b. Şu denilebilir: Ayşe Muhammed'i kaybetseydi. Ümmü Seleme. Bir kere başlangıçta babasının onu M u h a m m e d ' e ver­ mesi büyük bir yanlışlık. Bir kere Muhammed 55 yaşlarındaydı ve başka hanımları da vardı. M u h a m m e d ' d e n sonra Ayşe 50 yıl tek başına yaşamış. 22. Marya. Safiye. Meymune. Hatice gibi cömert.he­ men koşarak olay yerine g i d e r . Zenginliğine küçük bir ör­ nek vereyim. 8 4 Kadın her yönüyle bece­ rikli biri. Ayşe. O yüzden e ğ e r Ebubekir ve Ömer M u h a m m e d hakkında bir suikast plan83 Şevde. Muhamm e d ' d e n sonra -istemişse. Zehebi. biyolojik olarak artık Muhammed'den aşk beklemek mümkün değildi. 13/Z93. Cüveyriye.koca ayarlayabilmiştir. ister 15 olsun fark etmez. aşk konusunda Ayşe'nin za­ ten Muhammed'den bir beklentisi yoktu. Onun köleleriyle-işçileriyle İbni Abbas'ın köle-işçileri arasında bir ara kavga çıkınca. Devlet onun maaşını veriyordu.

cena­ zenin ne kadar bozulduğunu insan herhalde tahmin edebi­ liyor.lamışlarsa ve o da bu iki kadın tarafından uygulanmak istenmişse. c. Bidaye-Nihaye. Mesela A y ş e diyor ki. Tarih. hanımlarıyla seviştiği halde sevişmedim diyordu/bunun farkında değildi. Muhammed ne zaman gömüldü bölümünde. Ayşe ben çaremi buldum.Taberi. ama A y ş e kendi evindeydi. İki kişi (melek) bana gelip dediler ki. siyer 4/315. o da akli dengesini kay­ betmişti" sözü. b. Bunu anlattıktan sonra ben­ le Muhammed gittik. 8 5 Bu büyü hadisinden bahsetmekte maksadım şu: "Biri­ leri M u h a m m e d ' e sihir yapmıştı. söylediği malzemeyi kuyudan çıkar85 Hz. Tekrarlıyorum: Sihir yapıldı açık­ laması zaten A y ş e ' y e dayanır. Muhammed'in cenazesinin üç gün yerde kaldığını içeren kaynaklardan birkaçı: a. "Sonuçta bir gün Muhammed bana dedi ki.İbni Kesir. belki de ilaç yedirmek/içirmek gi­ bi bir komplo söz konusu. Hadis uzun ve içinde çok lüzumsuz şeyler var. cenaze üç gün yerde kalmış­ tır. Ebubekir'le Ö m e r de o üç gün içinde halifelik peşindeydi. bunlar rahatlıkla bu plana iştirak etmişlerdir. 5/292. Özel başlık: Ne zaman öldü. As­ lında bu da M u h a m m e d ' e yapılmak istenen planın bir par­ çasıdır: Olay sihir değil. ne zaman defnedildi kısmında. Muhammed'in vefat ettiği ay Haziran ayı ki. ben hepsini anlat­ madım. Hz. mantık ve ilmi açıdan boş bir iddiadır.İbni Hişam. Burada. 3/217. İşte halifelik kavgaları yüzünden ce­ naze o yaz sıcaklığında 3 gün dışarda kalır. o sihrin malzemesi de Yahudilere ait olan Zekvan kuyusuna atılmış. . tabii ki bu da anlamlı. bu büyü M u h a m m e d ' d e o kadar olumsuz etki yapmıştı ki. o coğraf­ yanın en sıcak aylarından. bu adama sihir yapılmış. Daha önce de belirttim. Kaldı ki bugünkü gibi sıcaklığa karşı tedbir de yoktu.

c. Ayşe'nin bu hadisi. sen bir an önce gitmemi ve benden kurtulmanı istiyorsun" diyor. nasıl olsa ben sağlığıma kavuştum. Çünkü açıklamalar inandırıcı değil. rahatsızlığı geçti. Tabakt. Hz. Ayşe'ye. ancak çaresini bulamamış­ tır. Hz. Kendisiyle Ayşe arasında olup bitenler bağlamında bir ara. e. Muhammed hasta iken bana. hastalığı kısmında. Muhammed'in ağrısı. . Ayşe d e v a m ediyor: "Söze bak! Vallahi benim bildiğim. Belli ki Muham­ m e d ondan kurtulmak istemiş. 8/87. "Peki bunu insanlara anlat" dedim. no: 4620. b. kavl'ül marid kısmında ve Ahkâm.İbni Sad. Bunun üzerine Ayşe sert tepki gösteri­ yor: "Bu açıklaman gösteriyor ki. 2/353. "Ayşe sen benden önce ölseydin ben sana dua eder­ dim" dedi. 2/351. gerek yok. Şa'b'ül iman 1/214 ve Sünen-i-Kübra. aynı gün sen gider başka hanımlarınla aşk yaşarsın" diyor. böylece onun büyü işi bitti. Muhammed'in 'Beki'a çıkması' başlığıyla. 6/111. O. 8 6 Hele Muhammed'in A y ş e hakkında şu açıklaması şüp­ heleri daha da artırmaktadır. 5/289. istihlaf kısmında. Hz. Tabakat. Ayşe çaktırmadan ona bir şeyler yedir­ miş. ama kaybolmaz ki. Hanbel. 1/202. Muhammed. olayı başka konu86 a. Çok açıktır ki. başkası önemli değil dedi.dik. Bu arada ben M u h a m m e d ' e ." Bunları anlatan Ayşe'nin kendisi. d. neyin peşinde­ dir!" diyor.Ahmet b. sen ölümümü istiyorsun.Müsned-i Teyalisi. "sen benden önce ölseydin ben senin cenaze namazını kılar. Hâlbuki senden önce ölsem.Müsned-i Ebu Ya'li. onun izini benzer uydurmalarla kaybettirmeye çalış­ mış.İbni Sad. b. seni kabre indirirdim" diyor. Mer'da. Müsned.. 87 a.Buhari. en başta Buhari'de pek çok yer­ de geçmektedir. Bir de değişik kaynaklarda bunun farklı versiyonu da var.Beyhakı.. 8 7 tabii ki bunu anlatan Ayşe. Ayşe'den farklı bir hadis. "Yazıklar olsun! Bu kadın (Ayşe) başarabilirse ne yapmak istiyor.

peşine takıldım. verilen bilgilere g ö r e M u h a m m e d son günlerde Ayşe'nin evinde kalmış ve artık orada vefat et­ miş. Bu­ nun bir çarpıtma olduğu belli. Yoksa Ayşe'nin anlattığı böyle basit şeyler yüzünden söylenen bir söz değildir. Kimileri (isim de vererek). Muham­ med b.4. Her ne kadar yazdıkları halde katılmıyorlarsa da. Meğerki mezarlığa. kızları A y ­ şe ve Hafsa'yı Lut kavmine benzetmişler şeklinde net açık88 Al-i imran suresi 144. işte beni görünce o arada bu sözü söyledi diyor. ona zehir içirdiklerini net söylüyorlar. Şu da var ki.larla ilişkilendiriyor: Mesela bir g e c e kalkıp gitti. İslam âlimleri arasında tartışmalara neden ol­ muş. Anlaşılan. ölülere dua e t m e y e gidiyor­ muş. yer de böylesine bir komplo için tam uy­ gun. asırda yaşamış) kendi tefsirin­ 8 8 de bu konuda halife Ömer. hatta bazı Kur'an yorumcuları ve İslam düşünürleri bu ve benzeri kanıtları g ö z önüne alarak. Aslında bu söz. Ebubekir ve Ö m e r ' e Firavun demişler. İbni Hacer gibileri şu ağır ifadeleri de eklemişler. Mesut Ayaşî (h. ona verilen ilaçtan sonra v e y a kendisine karşı Ayşe'nin çevirdiği genel planlar bağlamında söylenmiştir. Bu durumda A y ş e kimseyi kolay içeri almamış d e ­ mektir ve rahatlıkla istediğini kendi evinde yapabilmiştir. Ebubekir ve kızları olan A y ş e ve Hafsa'nın Muhammed'i zehirleyip öldürdüklerini ve hepsinin katil olduklarını açıkça belirtiyor. İşte Hz. Hatırlanacağı gibi biraz önce de açıkladım. ayetin açıklamasında. Benzer ağır ithamlar Sünni kaynaklarda da var. Mesela. Ayşe île Hafsa'nın (tabii ki Ebubekir ve Ömer'in de direktifleriyle ki bir an ön­ ce iktidarı ele geçirsinler diye) Muhammed'i katlettiklerini. Muhammed'in A y ş e ' y e karşı kullandığı yukarı­ daki cümle.. ben de sandım ki başka hanımlarına gidiyor (kıskandım). kendisi Ay­ şe'ye şeytan demişti.. . Zehebi.

Ali ile çok samimi. Aslında bu konuda var olan tüm bilgilere bakınca. Selim'in anlattıklarından bir ö z e t sunayım. b) 'Mizan'ül İtidal'. . 3/884. ancak Ebubekir'i de yönlendirmiş ve hatta kul­ lanmıştır d e m e k yerinde olur. 1/587. aslında kendi gele­ ceğinin altyapısını güçlendirmekti. Muhammed bir siyasi cinayete kurban gitmiş ve bunu tertipleyenlerin baş aktörü de Ömer'dir. Adı Selim bin Kays Hilali (h. I/268 ve Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz 364. ama uzunca da bir kaynak hazırlamış. Nitekim Ömer'in yaptıklarına dayanamayan Hz. s. a-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'.lamaları var. Bu adam Hz.2-76). tam 110 cilt. bunu hep söylüyorum. 90 Bihar'ul Envar adlı yapıtı. bunu açıkça Ö m e r ' e karşı söylemiştir: "Aslında Ebubekir senin umurunda değil. 91 Belazuri. 2/283. cilt 22/239 ve 22/516. Zaten M u h a m m e d ' d e n sonra Ömer'in Ebubekir için aktif bir şekilde çalışması. Ebu U b e y d e . Siyer-i ATam'ın ilgili dip notunda Zehebi'nin Tezkiretü'l Huffaz. as­ lında kanıtlar çok güçlü ki. Kitabında enteresan şeyler anlatıyor. Sırrı b. Sen bununla geleceğini garantiye al­ mak istiyorsun" demiştir. Ebubekir. Ebi Darem kısmı. Ömer. Lisanü'l Mizan. no 551. kızlarının M u h a m m e d ' l e evli olmaları ve onunla yaşamaları. no: 822'de de geçtiği yazılı. ya­ 92 zarın bu olayı bir sonuca bağladığını anlıyor. Muaz bin Cebel ve Salim başta olmak üzere. Bunu yaparken de en önem­ li avantajları. onunla birlikte yaşayan biri. 9 1 Şimdi farklı bir tarihçiden bazı bilgiler sunacağım. insanlardan gizli tutmak istemişlerse de. Ali. 15/578. 92 Meclisi aslında Şia. 8 9 Ayaşî'yi sadece sivri bir örnek olarak gös­ terdim. Her ne kadar İslam'ın Sünni kesim yazarları bu konuyu soyutlayarak. Muhammed'in Ali'yi halife olarak ad89 Zehebi. Hatta Meclisi gibi Şia ekolüne bağlı yazarlar 9 0 Ebubekir-Ömer ve kızlarını daha ağır bir şekilde suçluyorlar. Muhammed b. Ahmet b. Ensab.

Bunu duyan Muham­ m e d çok kızıyor. Kitab'ü Selim. tabii ki Muham­ med'in de istihbaratı güçlü. 9 3 93 Selim b. bir darbe ile Muhammed'i ortadan kaldırmak. Daha önce Tebük'tc yaptıkları gibi. Peki. bir toplantısında dolaylı olarak da olsa bu­ nu belirtiyor. Ali'nin halife olmasına fırsat v e r m e m e k için. "Benim yanımda ha Muhammed'in davası. yılı ki bir yıl sonra da Muhammed vefat ediyor. Aynca 235 Ömer'in Muhammed'e ihaneti kısmında. Daha sonra bu sayı hayli ka­ barıyor. ama ne fayda! Karşısında en başta Ö m e r ve çok güçlü bir muhalif kitle var. Ö m e r ve Ebu Ubeyde'in halife olmalarına karar veriyorlar. s. o da götürüp Ka'be'de uygun bir y e r d e g ö ­ müyor. alınan karar ne! Hedefleri. burda da Veda haccından dönmekte olan Muhammed'i yolda öldürmeye karar veriyorlar. Bunu da uygun zamanlarda Ka'be içinde yürütüyorlar. . bunun bilgisini alıyor ve plan yine boşa çıkıyor. Bu iş için 10-15 kişik bir katil grup da ayarlıyorlar. fiziki olarak yapılacak hiçbir şey y o k . Sıra sözleşme metnini yazmaya gelince Ebubekir'in evinde toplanıyorlar. ha pislik içinde yetişen bir hur­ ma. Mesela Ö m e r bir sözünde. Belge orada kalıyor ta ki Ö m e r halife olana kadar. Yazılan yazı Ebu Ubeyd e ' y e veriliyor.res göstermesi yüzünden harekete geçenler kendi arala­ rında bir plan yapıyorlar. göz-kulak oluyorlar. 148 ve son­ rası. 34 civarında bir kitle bu plana dahil oluyor ve gi­ derek sayı artıyor. nami diüeri Kitab'ü Sakife. Kays Hilali. Sait bin As da bu sözleş­ menin kâtipliğini yapıyor. Muhammed bu planı bilmesin diye Ayşe ve Hafsa da bu konuda g ö r e v alıyorlar. Bu gerçek­ leştikten sonra da sırayla Ebubekir. Selim'in kitabında daha enteresan şeyler de var. Olay tarihi hicri 10. Hani ibadet yeridir kimse bunu tahmin e t m e z niyetiyle (bilerek) Ka'be'yi seçiyorlar. aralarında hiç fark yok" diyor.

ikincisi ise. Burada bu hikâye üze­ rinde durmaktaki amacım. Birincisi. Ki güya M u h a m m e d Cebrail eşliğinde bir g e c e Burak de­ nen bir araca (her ne ise!) bindirilip Mekke'den Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya. oradan da göklere. iktidar kavgaları yüzünden ta Tebük'ten bu olaya kadar sonuç v e r m e y e n plan. Kendisi. İşte Tahrim sursindeki anlatılanlar. M u h a m m e d ' e karşı olanlar çok güçlü in­ sanlardı. Bir bal şerbeti. zaman içinde bu konuda konuşulunca fikrini söy­ lüyor. Muhammed. Mesela Kur'an'da Mirac'la ilgili İsra suresi var. O yüzden elinde iki tedbir vardı. Ayşe'nin bu olayla ilgili yoru­ mundan dolayı. M u h a m m e d ' e karşı yapılmak istenen ve içinde eşleri Ayşe ile Hafsa'nın da bu­ lunduğu bu suikastlerle ilgilidir aslında. as­ lında senaryonun gayet normal ve oluşan kanaatin de bu y ö n d e olduğunu rahatlıkla söylemek mümkündür. Burada yine başta Buhari ve Müslim'den somut örnek­ ler v e r e y i m . maddi olarak tedbirini almak. H e m baştan beri verilen bilgiler. Ki o zaman henüz dünyaya bile gelmedi­ ği halde. hem de bundan sonra anlatacaklarım bir bütün olarak değerlendirilirse ve bu insanların da 1400 yıl önceki bir toplumun insanları oldukları düşünülürse. "Aslında Muhammed bedeniyle/fiziki . durumu ayetlerle formü­ le ederek bir taktik ve tedbir olarak uyguluyor.Yineliyorum. sık sık ayetler oluşturup bu yolla onları durdurmak. A y ş e bugünkü saf Müslümanların inandığı gibi. bu kadar ayetleri bunun için oluşturmaz. bir g e c e hayatı meselesi değil olay. Allah yanına götü­ rülmüşü) tabii ki bu olay İslam'da meşhurdur ve bir de bu­ nun adında bir sure var: İsra suresi. pek de dine inanan biri değil­ di. Bir de e ğ e r anlatılanlar doğruysa. Ayşe ve Hafsa'dan bir şeyler sezmiş ki. A y ş e ve Hafsa'nın ona zehir içirmeleriyle sonuç veriyor ve maksadına ulaşıyorlar.

Muhammed soruyor. A m a aynı şekilde kaynaklarda şunlar da var. 21. ayetin bir ye­ rinde deniliyor ki. bir kadın g e c e sırasını kumasına hibe edebilir mi kıs­ mında.olarak göklere çıkmamıştır. 95 a. ona mehir ücretini vermeden/bedava alabilir. asırda yaşıyoruz. 9 4 Yine en başta Buhari ve Müslim'de g e ç e n ve A y ş e ' y e atfedilen önemli bir söz var: Ahzab suresi 50. Bir ara e v e gelince bakıyor ki A y ş e çocuklarla oynuyor. peki günümüzde hangi Müslü­ man bu kadın kadar cesaret edip böylesine eleştirel bir söz kullanabilir? Dediğim gibi islam tarihi çok güvensiz ve uy­ durmalarla doludur. demek ki kadın ger­ çekten harikaymış. Ahzab suresi 50. eşlerin arasında geceleyin sıralama yapmayabilirsin' gibi avantaj ayetleri oluşunca. .Buhari. ayette. gelip Ayşe ile oynasınlar diye. Ancak sağlam diye kabul edilen kay­ naklarda g e ç e n bu söz A y ş e ' y e ait ise. Taberi ve daha birçoğu. Ayşe buna çok kızar ve o meşhur sözü­ nü burada söyler: "Bakıyorum senin Allah'ın senin zev­ kin doğrultusunda acele ederek hemen ayet gönderi­ yor. Yine 51. ara sıra ufak çocukları çağırırdı. o ancak rüya yoluyla bun­ ları anlatıyor" d i y o r . bunu İsra suresi ilk ayetin açıkla­ ma kısmında anlatıyorlar. peygamberliğine inanmadığı düşüncesi kesinlik kazanmaktadır. Bariz bir örnek vereyim. M u h a m m e d ' e tam özgürlük verilir: "Kadınlarından istediğini boşayabilir. Muhammed." 9 5 İşte benzer örneklere bakılınca. istediğini geri getirebilirsin. Muhammed bir kadını e ğ e r beğenirse. b. Ayşe'nin Muham­ med'in. Reda. ayet tefsiri bağlamında. deri gibi o günkü malzemeden iki kanatlı bir at yapmışlar.Müslim. "Bu da 94 Fahrettin er-Razi. 49.

Halife Ömer Hz.İbni Asakir. N e r d e bu gibi sözler varsa hep Ayşe ve Hafsa'ya dayanıyor. Oyun kısmında. Sıddık demek. Saflığına ve hiçliğine küçük bir örnek vereyim. N o : 5863-64. Muhammed gülmekten bayılıyor. diğer taraftan nerdeyse filozof gibi gös­ terilen bir Ayşe. Bunun tarihçesi de şu: Muham­ med. Tarih-ü MedinetJ Dımaşk.İbni Hibban. 97. Muhammed'e. "bakıyorum sen hasta olursan Ebubekir'i namazda öne geçiriyorsun" diyor. Buna karşı Muhammed. 30/265 . Bunun üzerine halife Ömer. ayet ve devamı. İşte böylesine saf bir Ebubekir'i Ö m e r kolay yönlendirebilmiştir. 13. 9 6 İşte bir taraftan oyuncakla uğraşan küçücük bir çocuk. Ayşe ister filozof olsun. Hatta bu konuda Ebubekir bir hiçtir d e m e k mübalağa değildir. Ö m e r onu ve Hafsa'yı bu komploda bir piyon olarak kullanmıştır. b.ne?" Ayşe. "Bana kalem-kâğıt getirin size öyle bir vasiyette bulunayım ki. Muhammed'i Konuşturmuyor! Hz. hani onun da kanatları varmış ya!" karşılığını verince. "Ben ö n e geçirmiyorum ki. Sad suresi 30. "Bu Süleyman peygamberin atıdır. Allah onu öne geçiriyor/yani vahye dayanıyor" diyor. ne dediğini 96 a. Hafsa'nın da bu konuda bir hadisi var. Muhammed artık hastadır. cilt. Muhammed ölüm döşeğindeyken. isterse çocuk. Bilindiği gi­ bi onun lakabı 'Sıddık'tır. Onun için hep karşımızda uyduruk bir res­ mi İslam tarihi vardır diyorum. " H z . Belli ki onlar da iyi çalışmış­ lar! 9 7 f. onu ye­ rine getirirseniz zarar görmezsiniz" diyor. ben göklere/miraca çıktım deyince o da tartışmasız olarak buna inanırım demiş ve bu unvanı bu olaydan dola­ yı almıştır. Hele biraz da ona prim vermişse (yönetici olursun diye) iş tamam olmuştur.İbni Kesir Tefsiri. çok doğru sözlü demek.

bab'ü kerahet'il hilafı..Hz. tabii ki Ömer'in bu sözü üzeri­ ne orada bulunanlar arasında tartışma çıkıyor: Kimisi. . M u h a m m e d ' e karşı bu ifadeyi kullanan da Ömer'in kendisidir diyor. bab'ü kitabet-il ilmi. aslında Ö m e r dı­ şında hiç kimsenin adı geçmiyor. Lisan'ül Arab. o bize yeter" diyor ve sö­ zü edilen o vasiyetin yazılmasına engel oluyor/Hz. Bunun anlamını İbni Esir'den dinleye­ lim. 9 9 98-Buhari. lsti'sam. kimisi de Ömer'i haklı buluyor. hasta da olsa yine doğru konuşur diyor.bilmiyor. Buhari'de birkaç y e r d e Ömer'in bu konuda ismi g e ç i y o r . Her ne kadar kimi rivayetlerde Ö m e r ' l e birlikte başka­ ları da Muhammed'in yanında varmış. Müslim'de ve diğer Islami kaynaklarda anlatılmaktadır. M u ­ hammed'i konuşturmuyor. Hatta ibni Ab­ bas. ma­ d e m Muhammed'in arkasında Allah vardır. az önce­ ki hadise değiniyor ve Hz. Müslim. Buhari bu 3 yerde Ömer'in ismini verir. Aynı açıklama İbni'l Manzur tarafından da yapılmıştır. ilim. M u h a m m e d ' e bunu demekten kasıt. "Hayret! Bırakmadılar ki peygamber sözünü ta­ mamlasın" diyor. bab'ü kavl'il meriz. Zaten Ö m e r ' d e n başka da kimse bu ifadeyi kullanma cesaretinde bulunamazdı. Bu açıklama en başta Buhari'nin eserle­ rinde birçok yerde. no: 1637 99 a.İbni Manzur.İbni Esir. Bunun neticesinde Muhammed onlara "Çıkın burdan" di­ yor ve vasiyet yazılmadan konu kapanıyor. 'Hecere' demek. Nihaye fi Garib-il Hadis. 9 8 Burada kullanılan tartışmalı bir terim var. ne dediğini bilme­ mek diye genel sözcük anlamını verdikten sonra. boş konuşmak. 5/254. 5/212. onlar da onun bu vasiyetine itiraz etmişler deniliyorsa da. Vasiyet. sağlam konuşamıyor demektir diyor ve ekliyor. b.Mer'za. artık hastalıktan dolayı sözlerini karıştırıyor. Ö m e r yukarı­ daki cümleyle birlikte burada M u h a m m e d ' e karşı 'HCR' kelimesini kullanıyor. aynca birçok yerde bu karşı çıkışı isimsiz olarak verir. Dolayısıyla Kur'an var.

hel yüşfeu ila ehli-1 zimme babında.Ö m e r sadece bu olayda itiraz etmiyor. "Artık hastadır.o zaman bunu söylemezdi. Muhammed'in hastalanması bölümünde. hastaları da konuştu­ rur. abuk-sabuk konuşuyor. Vasiyet. durumu öğreniyor.Müslim ortak hadisleri: El'lü'lü'ü ve'l Mercan.Buhari. no:1059. Musannaf. e.Buhari. v e ­ rin size önemli şeyler yazayım diye. Bunun üzerine Muhammed ( d e m e k ki artık dayanamıyor) ?kadınlar sen­ den daha iyidir" diyor. M u h a m m e d ' e . Ömer'in ismi var. -İs­ lam inancına g ö r e Allah cansızları da. Eğer inansaydı ki Muhammed'in projesinde Allah var. Şu da var ki. Bunlar aslında önemli açıklamalar­ dır. Ömer'in de içinde bulunduğu Tebük'teki suikastçıları ve yine Ö m e r ' l e Ebubec. babü terk'il vasiyet.Megazi. 'Hecere' kelimesi var.'00 Sonuç şu: Ömer. Yahudilerin arap yarımadasından çıkanlması kısmında. Dolayı­ sıyla onun söylediklerinin bir değeri yoktur" d e m e k iste­ miş. Hz. Ömer'in burada korktuğu bir şey varmış ki karşı çık­ mış. Razzak. "Siz ka­ dınlar ancak ağlamaya varsınız. no: 18771 ibni Sad'dan alıntı yapıyor. ancak. Aşağıda bunun nedenini anlatacağım. Ayrıca 1-2 hadis de isimsiz var. 100 A. g .).Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? a) Belki M u h a m m e d bu son nefesinde. başka neye yararsınız" diyor ve burda da engel oluyor/bırakmıyor. Çünkü iş sadece akılla ol­ sa. bir kere Ömer'in bu karşı çıkması İslam inancına uygun değildir. f. a.Cizye.Müslim. g. Onlar g e t i r m e y e çalı­ şınca o sırada Ö m e r geliyor. . o zaman Muhammed'in mucize iddiası nerede kalır? Yani ne olursa olsun bu karşı çıkış Ö m e r için olumlu değil.Cihad. kullanılan kelimenin anlamı bu. d. ak­ li dengesi yerinde değildir. Yine bu hastalık anında M u h a m m e d hanımlarından kâğıt-kalem istiyor.

Hz. A y ş e sert tepki gösteriyor. en başta Buhari'de anlatılan şeyler. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım bu konuda detaylı bilgi var. Hatta son nefes­ te Hz. Ancak amcası Abbas artık Muhammed'in çok ağır olduğu­ nu ve vefat etmek üzere olduğunu anlıyor. Böyle bir şey olsaydı ilkin ben duyardım" diyor ve Ali'nin vasi olduğunu inkâr ediyor. Müslim. tabii ki bu başbaşa kalmakta Muham­ med'in ona halifeliği konuştuğunu söyleyenler ta o zaman­ dan vardı. tabii ki her iki neden de önemli. O da iyi diyor. Ayşe ile ilgili bu hadis sadece Buhari'de 18 y e r d e tekrarlanmıştır. 24 saat Muham­ med'in yanındaydım. Kendisi bunu oradakilere söylüyor. Ali onun yanında yalnız kalıyor ve dışarı çıkınca so­ ruyorlar: Muhammed'in durumu nasıl? diye. Mercan. Muhammed'in Ali'yi kendine vasi olarak seçip seçmediğini Ayşe'den soruyorlar. şöyle diyor. mered'ü Nebi. Hatta. 1 0 1 Az önceki hadis çok uzun ve ilginçtir ki. Bunlar. kızları Ayşe ve Hafsa aracılığıyla M u h a m m e d ' e karşı tertipledikleri komployu açıklar endişesi Ömer'i sarmış olabilir.Benim ifk olayıyla ilgili (ha­ ni bir savaş dönüşü yolda Safvan adında biriyle zina yap­ makla suçlanıyordu) henüz Nur süresindeki ayetler inme­ mişti. b) Bir diğeri de. Ayşe burada Ali ile ilgili şu önemli açığı da veriyor/ona kızgın ol­ duğunu belirtiyor. tabii ki bu da notlarımız arasında kalsın!) A y ş e 101 Buhari Megazi. belki damadı Ali'yi toplum içinde hali­ fe ilan eder korkusu. "bu da nerden çıktı. bu konudaki belirsizlik sürüyordu (Allah neden uzun süre onları bu konuda seyretmek istemiş ve daha sonra yaklaşık 10 ayet birden göndererek Ayşe'nin ve dolayısıy­ la Muhammed'in ailesinin dosyasının sağlam olduğunu belirtmiş. no: 1058. .kir'in. Vasiyet. hatta tuvalet ihtiyacını altından alır­ dım. İşte bu durumda Ömer'in planı suya düşerdi..

sanki sana kadın mı yok" dedi. İşte bu bilgiler de var iken. yoksa bu atama konusunda vahiy ile mi hareket ediyorsun.656. O da. ama Ali. Bir ara Hz. Ay­ nı şeyler Necahî Tai'nin "İğtiyal'ül Halifet'i Ebibekir" adlı yapıtında daha fazla ve detaylıca işlenmiştir. Ali'nin bu sözleri A y ş e üzerinde çok olumsuz bir iz bırakmış. Muhammed Ali'yi vasi yapmadı" şeklindeki açıklaması doğruluk ifade etmiyor. 1 0 2 Konunun aydınlanması açısından şu olay da önemli: Bir kere M u h a m m e d son nefesinde Ali ile başbaşa kalmış ve ona bir şeyler söylemiştir. Muham­ med Ebubekir ve Ö m e r huzurunda Ali'yi halife olarak ilan edince Ö m e r buna itiraz bile etmiş: Sen kendin mi Ali'yi tayin ediyorsun. Ali-Fatma kısmında daha de­ taylı olarak anlatacağım. Tevbe bö­ lümü. ifk kısmında. . Tefsir. Tevbe bölümü. Ifk kısmında. "Senin eşindir. birkaç yerde. ben Ayşe'den ayrılayım mı? diye. hem de Üsame bin Zeyd'i huzuruna çağırıp sordu: Siz bu iş için ne dersiniz.Buhari. dünya­ yı kendine dar etme.ö). Muhammed hem Ali.Müslim. Şunu anlatıyorlar: 102 a.Buhari-Müslim'in ortak hadislerini alan El'Lü'lüü ve'l Mercan. Hatta hadisler var ki.devam ediyor. Üsame. sen onu daha iyi tanırsın" karşılığını verdi. Çün­ kü daha sonra meydana gelen tarihi olaylarda A y ş e hep Hz. birkaç kez. Şehadat kitabı. demiştir. Nur suresi. Zaten daha önce de bu konuda bazı değinmelerim oldu. "Ben vahiyle konuşuyo­ rum" diyor. c. "Ey Muhammed. Mutezile ekolüne yakınlığıyla itham edilen İbni Ebi'l Hadid'den birkaç cümle eklemek istiyorum (h. no: 1763. benim­ le ilgili olumlu konuştu. Ay­ şe'nin " H z . Bunu ilerde Hz. Bu ikiliden kı­ sa bir ö z e t sunmakta yarar var. Bir kere A y ş e artık ta­ raftır ve benzer konulardaki açıklamaları asılsızdır. b. A l i ' y e karşı olan c e p h e d e yer almıştır. Konuya ilişkin anlattıklarım­ dan çıkan sonuca yardımcı olur diye düşünüyorum.

Hatta ilk başta Ebubekir. Hatta Ebube­ kir Ömer'i hac görevinden alır.' Bundan sonraki g e ­ lişmeleri. Onun için ilkin seni halife yapalım. g e l e ­ cekte halifeliğin riske gireceğini artık anlar. Şerh'ü Nehci'l Belaga. ama işi uzat­ tı!" şeklinde Ö m e r ' d e n böyle bir açıklama aktarıyorlar. ya Ö m e r halife olsun ya da Ebu U b e y d e di­ yordu. diyordum ki Ebubekir sistemi rayına oturttuktan. herkes buna sürpriz der. b)Taberi Traih-I 3/428 . bir yıl son­ ra da sen ayrılırsın ben başa geçerim gibi pazarlıklar ve se­ naryolar anlatılır. M u h a m m e d hayatta iken Ebubekir'le konuşur: Kimse senin halife adayı olacağını zaten düşüne­ mez.İbni Ebi'l Hadid. Ebubekir'in nasıl katledildiği bölümüne bıraka­ yım. 1 0 3 Zamanla Ebubekir'le Ömer'in arası açılır. Sıkat 2/192 . bana devreder. Sonunda Ebubekir g ö r e v d e n ayrılmayınca ve hac yetki­ lerini de Ö m e r ' d e n alınca araları tam açılır ve Ömer. sükuneti sağladıktan sonra bir hafta içinde kendisi bir bahane bulur ve bir yılı beklemeden g ö r e v d e n ayrılır.Ömer. "Bana kalırsa sen bu halifelik işinden vazgeçersen daha hayırlı olur" der. 104. konuşulan sürede istifa etmeyince halife Ö m e r hareke­ te g e ç e r ve onu ortadan kaldırmak için planlar yapar. Bundan sonra­ sını az önceki yazarların kaynaklarından dinleyelim: Ebube­ kir. A m a daha sonra ne­ dense Osman öne çıkar ve Ebu U b e y d e birden gündem103. 2/31 vd. Hatta bir yıl geçtikten sonra Ebubekir çe­ kilmek istemeyince. Daha da cesaret edip ileri giderek bir ara Ö m e r ' e . halife Osman'ın adı hiç yoktu. "Aslında beklentim şuydu.a)Ibni Hiban. henüz Hz. Sen halim selim/yumuşaksın. Bu­ nu. Ebubekir'in ölümü konusunda izah e d e c e ğ i m . ancak sen olursan pek tehli­ ke olmaz. Taberi bunu farklı bir şekilde aktarır: Ö m e r bu halifelik işinden v a z g e ç 04 seydi daha iyiydi şeklinde aktarmış. her kesim sana ılımlı bakar.

den düşer. Hatta Ö m e r iş başı yapınca, Ebubekir'in çoğu valilerini g ö r e v d e n alır. 1 0 5 Yine Ebu Süfyan ile oğlu Muaviye'ye çok aşırı ayrıcalık­ lar tanır ki bunlar Osman'ın akrabalarıydı, tabii ki bu ilk adımdı; zaman içinde Osman iktidara gelince bu akraba saltanatını daha da geliştirir ve bilindiği gibi bundan dola­ yı Emeviler dönemi başlar. Yani bu g ö r e v d e n almalar ve yerlerine Emevi soyuna bağlı kişileri tayin e t m e olayı, Ö m e r ' l e Osman/ dolayısıyla onun soyu arasında yapılan pazarlıkların bir soncuydu aslında. Burada g ö z d e n kaçan bir şey var: Halifelik makamına g e ç m e olayı halk arasında bilinen o çok basit şekilde ger­ çekleşmemiştir; tam tersine ilk halifeden itibaren hep zor­ lu ve skandallarla olmuştur. Şu sorulabilir: Mademki Muhammed bütün bu olup bi­ tenleri biliyordu, artık burada Ömer'i bu son nefeste ne gi­ bi hesaplar için dinliyordu ki? Artık ne varsa açıklamalıydı. işte bu onun sorunudur, neden söylemedi bilemeyiz. Yalnız şu gibi hesaplar kuvvetle muhtemeldir: Mesela; açıklasam daha kötü olur, sistem dağılır. Veya damadım Ali rahatlıkla halife olsun, ben sorun yaratmayayım-, dolayısıy­ la kızım Fatma da rahat eder gibi hesaplar yapmış olabilir; ama şu kesin ki, Muhammed, Ö m e r ' e karşı hep defansa çekilmiş, çekinmiş ve etkisinde kalmıştır. Yeri gelince Hz. Fatma kısmında belirteceğim gibi, Ha­ ziran ayında vefat eden Muhammed'in cenazesi üç gün y e r d e kalırken, Ebubekir'le Ö m e r cenazeyi bırakıp iktidarı ele geçirmek için kulis yapıyorlar. Halifelik işini sağlama bağladıktan sonra Muhammed'in cenazesine döndüklerin105- Mesela Halit b. Velit, Müsenna b. Haris, Şerahbil b. Hasene, Enes b. Ma­ lik, ikrime b. Ebi Cehil, Ebu Ubeyde b. Cerrah gibi. Yine Osman'a yalcın kişileri/Emevileri iş başına getirir. Sait b. As, Velit b. Ukbe gibi

de; artık cenazesi gömülmüştü, yetişememişlerdi. Burada çok basit bazı yorumlar var: Mesela bu üç gün olayı, acaba Muhammed'i M e k k e ' d e mi yoksa M e d i n e ' d e mi g ö m e l i m v e y a millet lidersiz kalmıştı, mecburen bunlar uğraşacaktı gibi laflar. Bunlar zaten dini kaynaklarda da pek öne çıkma­ mış; ancak cılız da olsa bazı eserlerde geçiyor ama dedi­ ğ i m gibi gerçekle ilgisi y o k . 1 0 6 Daha sonra Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma ve Ali, Eubekir'in halifeliğini tanısınlar diye onlara gidince Fatma aynen şunu diyor: En zor anımızda bizi cenazemizle başbaşa bıra­ kıp kendi işlerini g ö r m e y e çıkan kişilerle bizim işimiz yok; ne bizden izin aldınız, ne de bu konuda (halifelik konusun­ da) bize bir hak v e r d i n i z . 1 0 7 Ömer, Hz. Ali'nin evine bas­ kın düzenleyince Hz. Fatma bunu o sırada söylüyor, "baba­ mın cenazesini y e r d e bırakıp çıkarınız peşine düştünüz; bizden ne istiyorsunuz" diyor. Acaba, Ebubekir vefat edin­ ce Ömer'in hemen halife olması tesadüf müdür? Bütün bunlar yapılan planların birer sonucudur. Halbuki halifelik için ilk başta en çok adı geçen Ebu Ubeyde idi ama ne hik­ metse Ömer ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde birden tarihe ka­ rışıyor, ortalıktan kayboluyor. Nitekim Ebubekir öldürülünce, Ö m e r hemen başa g e ­ çiyor. h- İbni M e s u t ' u n Ö n e m l i A ç ı k l a m a s ı İbni Mesut, "Bana teklif edilse ki, ey İbni Mesut; sen yemin içer misin ki Muhammed katledilmiştir diye? Ben de derim ki, değil ki bir kere; dokuz sefer bu konuda rahatlıkla yemin
106 Şehristani, Milel ve'l Nihal, s. 1/31. 107 a- İbni Kuteybe Dineveri, El-lmame ve's-Siyase adlı yapıtında Ebubekir kısmında, s. 21. b- Ömer Rıda Kehhale, A'lam-I Nisa, 4/114.

içerim ki Muhammed suikasta kurban gitmiştir. Ancak ba­ na, 'Yemin içer misin ki Muhammed normal eceliyle öl­ müştür diye?" teklif gelse, bu konuda tek bir sefer bile ye­ min i ç e m e m " diyor. Önemli bir kişiden önemli bir açıkla­ ma. Bu hadis, birçok İslami kaynakta g e ç m e k t e d i r . 1 0 8 tabii ki İbni Mesut bu açıklamayı yaparken detayını an­ latmıyor: Nasıl katledildi, neydi olay, bunu izah etmiyor. İs­ lami kesim burada Yahudi kadının Hayber'de verdiği zehir olayını g ü n d e m e getirebilir; yoksa Ayşe miydi, Hafsa mıy­ dı... Müslüman yazarlar bunu akıllarından bile geçirmezler veya geçirmek istemezler. A m a olay tek bu hadise bağlı değil ki, görüldüğü gibi kanıtlar fazla. Şa'bi bu konuda, "Yemin ederim ki, Hz. Muhammed suikasta kurban gitmiştir" d i y o r . 1 0 9 Daha önce de Enes b. Malik'in, "Hz. Muhammed'in Hayber'de yediği o zehirli et, onun küçük dili ve ağız bölgesinde iz bırakmıştı, tahribat yapmıştı" hadisini ak­ tardım. Ki Hayber zehirinden de etkilendiği bir gerçek; ama o olayla ölümü arasında üç yıllık bir zaman v a r . 1 1 0 Az önceki hadise bakıldığında, acaba gerçekten dini bir emir g e r e ğ i mi; yoksa bu ilaçtan dolayı ağız bölgesinden dökülen etler sonucu meydana gelen çirkinlikten dolayı mı Hz. Muhammed'in resim-heykele yasak koyduğu konu108 a- Zehebi, Siyer-i A'lam, 27/437. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, hicri 9.yılı olayları Tebuk seferi kısmında ve 11. yılı olayları. Muhammed'in ölümü kısmında 5/247. c- Hakim, müstedrek no: 4394, 3/60-61. d- İbni Sad, 2/350. e- İmam Ahmet b. Hambel, Müsned, Abdullah b. Mesut müsnedleri, no: 3435. 109 Müstedrek, Megazi, no: 4395. 110 a- Buhari-Müslim hadisler, EI-LüTüü ve'l-Mercan, no: 1413. b- Müslim, Selam, Zehirleme kısmında. c- Buhari, Hibe, 51: Müşriklerden hediye kabul etme kısmında.

sunda tereddüt içinde kalıyoruz. Yani belki de, "Bundan sonraki nesil beni bu halde görmesin" d e m e k istemiş ve bu nedenle resminin yapılmasına izin vermemiştir, tabii ki bu da bir yorum. Burada şu sorulabilir: Peki buraya kadar anlatılanlardan nasıl bir sonuç çıkaralım? Yani Muhammed'i, A y ş e ve Hafsa aracılığıyla Ömer-Ebubekir iktidar kavgası için mi katlet­ mişler, Hayber'de yediği zehirli yemekten mi ölmüş, yok­ sa normal kaderiyle mi? İşte bence bu sorulara sağlıklı ya­ nıt almak için kitabı sonuna kadar takip etmek lazım. Çün­ kü böyle olursa verilen yanıt daha da sağlıklı olur. Yine de buraya kadar anlatılanlardan okuyucu ne anlamışsa tabii ki bu onun algısı ve takdiridir. A m a dediğim gibi sağlıklı ka­ rar için kitaptaki tüm bilgileri bitirmek lazım. Ancak şu var ki, iktidar kavgası yüzünden, Ebubekir ve Ö m e r öteden beri Hz. M u h a m m e d ' e karşı suikast düzen­ lemişler; ancak bir nevi başaramamışlar. Bardağı taşıran son damla ise, Hz. Muhammed'in, Ali'yi halife gösterme­ si ve Ebubekir, Ö m e r gibi Hz. Ali'ye rakip çıkabilecek, ile­ ride sorun yaratabilecek kişileri de, dönüşü imkânsız bir sa­ vaşa gönderip bu yöntemle ortadan kaldırması. Nitekim vefat ettiği ayın pazartesi günü Üsame'ye bu görevi verir­ ken hasta değildi; bundan sonra çarşamba günü hasta olur 111 ve fazla g e ç m e d e n vefat e d e r . Demek ki artık ölüm-kalım savaşı; onlar o arada işi hızlandırmışlar.

111 İbni Sad, Tabakat, 2/345.

DÖRDÜNCÜ

BOLUM

HALİFE EBUBEKİR

a- E b u b e k i r Nasıl Halife O l d u ? Hep söyleniyor, Hz. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir nasıl halife oldu; zorlukları var mıydı, tüm Müslüman­ lar bir ağızdan mı kabul etti, Hz. Muhammed'in onayı var mıydı gibi sorular hiç sorulmamış, bu konular hiç de irdelenmemiştir. Şimdi Ebubekir'in nasıl halife ilan edildiğine ilişkin islami kaynaklardan bir ö z e t sunmak istiyorum. Çün­ kü biliyorum ki, bu konuda da insanların bilmedikleri önemli şeyler var. Muhammed vefat edince, Hz. Ali hem onun damadı, hem de amcaoğlu olduğu için, onun cenazesiyle ilgilendi. Yaygın olan görüşe g ö r e de cenaze üç gün yerde kaldı. Peki niye? Çünkü iktidarı ele geçirmek için, halk tabiriyle halife olmak için çok ciddi çekişmeler vardı da ondan. He­ le Ebubekir ile Ö m e r bu iktidar kavgasının merkezindeydi. Zaten Ebubekir ve Ömer'in, kızları Hafsa ve Ayşe eliyle, ik­ tidar için Hz. Muhammed'i katlettiklerini daha ö n c e yaz­ dım. Ölümünden sonra artık sıra uygulamadaydı. Bu yüz­ den onlar iktidar derdindeydi; cenaze önemli değildi. Bu tür iktidar kavgaları tarih boyunca hep olmuştur. Başka ül­ kelerin tarihini irdelememize gerek yok; geçmiş dönem­ lerde Osmanlı padişahları, Cumhuriyetten bu yana da Tür­ kiye'de bu gibi olayların varlığını bilmeyen yok. Hz. M u hammed'le halifeleri için de aynı planlar geçerli ve hatta

mevcut bilgilerden o d ö n e m d e bu tür suikastların daha fazla var olduğu ortaya çıkıyor. Aslında Hz. Muhammed'in ölümü ve bu arada cenaze­ sinin yerde kalması hiç de Ebubekir ile Ömer'in umurunda değildi. Burada Buhari'de pek çok yerde tekrarlanan bir olayı aktarayım. 1 1 2 Beni Temim kabilesinden bir heyet Muhammed'e gelir. O sırada Ebubekir'le Ö m e r de Muham­ med'in yanındalar. Bunlar, Muhammed'in huzurunda tartış­ maya, birbirlerine kırıcı sözler söylemeye başlarlar. Bu sıra­ da Hucurat suresi ikinci ayeti iner: "Ey iman edenler! Ses­ lerinizi, Peygamberin sesinin üstüne yükseltmeyin." Bu sure hicri 9-10. yılında inen Kur'an'ın en son g e ­ len/oluşan surelerinden. Yani İslamiyetin ilk yılları olsaydı denilebilirdi ki Ebubekir'le Ö m e r yeni Müslüman olmuşlar, Muhammed huzurunda kavga etmeleri, saygı gösterme­ meleri normaldir; ancak bu sure geldiği zaman nerdeyse Kur'an bitmek üzere, Muhammed'in artık son yılları. Anla­ şılan o ki, Muhammed bunları kendi sözleriyle durdurama­ dığı için Tanrı-Cebrail formülünü uygulamak zorunda kal­ mış. Hele Ö m e r bir kızdı mı zaten ancak ayetle durdurulabi­ lirdi. Bu konuda Ömer'le ilgili özel bir bölüm sunacağım. Orada kendisinin ne kadar etkili olduğu ve Tann'nın ne ka­ dar ona ö n e m verdiği örneklerle açıklanacaktır. İşte Ebubekir-Ömer, M u h a m m e d ' e aşırı derecede bağlıydı (dini bağ­ lılık kastediyorum) demenin yanlış olduğuna Buhari'nin birkaç yerinde anlatılan bir örnek, ki Muhammed onlar sa­ yesinde zorda kalıp kurtuluşu ayet oluşturmakta bulur. Bu konuda oluşan ayetin bir de yanlış bir yanı var. Çünkü ayet
112 Buhari, Megazi, Vefd'ü Beni Temim kısmında. Tefsir kısmı, Hucurat suresi bölümünde ve I'tisam kitabı Bab'u ma yekrehü mine-t-Teammük-ı kısmın­ da.

genel değil; M u h a m m e d ' e özel. Dolayısıyla kendisi 1400 senedir yok. O zaman bu ayetin Kur'an'da kalmasının Müslümanlara ne faydası var ki; fazladan orada duruyor. Çünkü o artık yok ki Müslümanlar ona karşı sesini kıssınlar, yüksek sesle konuşmasınlar. Yani, ayetin bir kere muhatabı ortada yok. Kaynaklarda Muhammed'in vefatı sonrasında Ömer'in ortaya çıkıp "Kim Muhammed ölmüştür diyorsa onu öldü­ rürüm. Aslında o Allah'ın yanına çıkmış, yakında dönecek­ tir" gibi sözler sarf ettiği anlatılıyor. Daha sonra Ebubekir "Sünh" denilen Medine dışındaki ailesinin yanında iken ölüm haberini duyup gelince, hemen minber tarafına geçip konuşmaya başlar. Bu arada Ö m e r ' e de kızıp, otur oturdu­ ğun y e r d e diye talimat verir ve o sırada halk huzurunda güya Ömer'i sakinleştirmek için Kur'an'dan şu ayeti okur: "Ey Muhammed, şüphesiz sen de öleceksin, onlar d a . " 1 1 3 Buna karşı Ömer, Ebubekir'e, "Sen hatırlatmasaydın böyle bir ayetten haberim yoktu" diyerek adeta teşek­ kür eder. Besbelli ki ikisi birlikte bu senaryoyu hazırlamışlardır. Yoksa niye Ebubekir kalkıp toplum içinde Ö m e r ' e kızsın, onu sustursun; başka adam mı yoktu: Biri nalına vuruyor, diğeri mıhına. Aslında zekice bir plan. Benzer örnekler gü­ nümüzde de var: İnsanlar faili meçhule kurban gider (ki as­ lında failler belli) ve aynı katiller tarafından ah-vah denile­ rek onların cenazeleri kaldırılır. Bu gibi taktikler Ö m e r ile yandaşları için daha fazla geçerli. Bir taraftan vurmak, kat­ letmek, diğer taraftan timsah gözyaşları dökmek! Niye timsah gözyaşları? Çünkü Ö m e r okur-yazar ve Muham­ med'in vahiy kâtiplerinden. Dolayısıyla Kur'an'da olup bi­ tenleri iyi bilmesi lazım.
113 Zümer suresi, 30. ayet. Canız, Osmaniyye, s. 80.

Ankebut 57. İktidar için Muhammed'i ortadan kaldıran bir Ömer. . -Tanrı hariç.herkesin öleceğini açıkalayan ayetler Kur'an'da çok. kendini daha iyi takdim etmek için tabii ki böyle bir reklam onun lehine olurdu. Halk Ömer'in aşırı d e r e c e d e dindar olduğuna inansın diye. yoksa Ö m e r M u ­ hammed'in ölmeyeceğini iddia edecek kadar cahil biri de­ ğildi. Enbiya. Bir diğer önemli tak­ tik de. Çünkü Ebubekir'le birlikte yola çıkmıştı. nerede olursanız olun ölüm size ulaşır" gibi ayetler var iken ve üstelik de işin mantık yanı bir tarafa. yeryüzünde bulunan her şey y o k olacak. Ki M u ­ hammed'in de hem ölebileceğini. hiç mi bir tane aklına g e l m e d i veya hiç mi onların içerdiği anlam Ömer'in aklında kalmadı? Bu konuda birkaç ayet vereyim. 1 1 4 Bir de Kur'an'ın birkaç yerinde tekrarla­ nan. hem de öldürülebileceğini belirtiyor. ileride onların ba­ şına geçecekti. 35. Muhammed'i ben öldürdüm" diyecek hali yoktu! Bir de orada kılıç çekmekle farklı bir mesaj da vermek istemiş aslında. "Her canlı ölümü tadacaktır/ölecektir" a y e t l e r i y l e 1 1 5 bunlara eşanlamlı. beraber bir plan 114AI-İ İmran. Ö m e r bunların kâtibi iken ve ayetle­ rin oluşmasında hep Muhammed'i yönlendirmiş iken. Muhammed için üzülür mü hiç! Herhalde kalkıp da "Ey ahali. 115 Al-i İmran. Ebubekir'e. "Allah'tan başka her şey yok olacak. Ta Uhud harbinde inen (oluşan) "Muhammed e ğ e r ölür v e ­ ya öldürülürse geriye mi döneceksiniz!" ayeti var. bilerek işi acemiliğe vurmuş. Ebubekir'in ona hatırlattığı ve onun da "bunu bilmiyordum" dediği ayet dışında. 144.Kendisi. Çünkü onun halkla işi vardı. böyle yapmakla aslında zaman kazanmak istiyordu. Bir de. 185. Peki. "Ben Muhammed'in de öleceğini içeren ayeti bilmiyordum" demesine inanmak için ancak saf olmak g e ­ rek.

Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda. bilmiyor musun ki Kur'an'da her canlı ölümü tadacaktır diye ayet var' de­ mesi. tiyatronun başka bir parçasıydı. Ebubekir kısmı. Hatta Ebubekir vefat edince. eşlerinden Esma onu yıkıyor. İş­ te Ebubekir'in yetişmesi için aslında oyalamak istiyordu.Kenz'ül Ummal.Siret-i Halebi. Muhammed'in ölümü kısmı. Gerçekten Ebubekir'le Ö m e r adeta tiyatro oynuyorlar­ dı. M e d i n e ' y e gelirdi. no: 14077. Bir eşi orada kalıyordu.İbni Esir. Ummü Ruman. 3/99-102. SNH md. onlara sıra yapar. İbni Sad nerdeyse Ebu­ bekir'in bu saç-sakal boyama işine kendi kitabında sayfalar­ 116 ca yer ayırmıştır.gerçekleştirmişlerdi ve o an için de Ebubekir hazır değildi. Hani İslam'a g ö r e e ğ e r bir erkek birden faz­ la kadınla evliyse. Defalarca Muhammed'i öldürmek isteyen ve sonunda başaran Ömer'in yukarıda yazdığım sözünün hiçbir değeri yoktur. d. .İbni Sad. Buna karşı Muham­ med gidebilirsin diyor. onu da ekleyeyim. Esma binti Umays gibi eşleri vardı. b. Esma binti Umeys de M e d i n e ' d e onun yanındaydı. Kadın o sırada da Ümmü Gülsüm adında bir kız çocu­ ğa hamileydi. Tabakat. sabahleyin cuma günleri de saç ve sakalını boyar ondan sonra yola çıkar. Onun Binti Harice. onda kalmalıyım" diyor ve sanki gitmek için izin istiyor. Medine'nin dışına. her g e c e birinde kalır­ dı. e. Nihaye. Yani 116 a. Muhammed ağır hasta ve o g e c e artık ölecek. başka bir hanımının yanına gitmişti. Haftada bir kez perşembe günleri hanımı Binti Harice'nin yanına giderdi. SNH maddesi. Ebubekir ona. Burada komik bir olay da yaşanıyor. "Bu g e c e falanca eşimin sırasıdır. c. Hele Ebubekir de gelince ona. Sözünü ettiği M e d i n e dışında Siinh' adında bir yer.Zebidi. Ebubekir de böyle bir durumdaydı. Tac'ül Arus. ' g e ç yerine.

Cenaze kefenlenirken. İşte nerdeyse kendilerine tapılan o dönemin insan­ ları b ö y l e y d i . Ebubekir'in ölümü üzerine bu kez de Hz. Hele ünlü Kur'an yorumcusu ve tarihçi Taberi (hic­ ri 310'da vefat etmiş) kendi tarih kitabında Ebubekir'in üç gün sonra ancak cenaze başına geldiğini yazıyor. Halifelik işi sağlama alındıktan sonra Ebubekir'le kendisi kabir başına döndüler. 118 Sireti Halebi.hadis no: 38201. 1 1 7 Ebubekir sabahleyin Muhammed'in ölüm haberini alın­ ca merkebine binip geldi ve Ömer'in az önceki (sözüm ona sinirli) halini gördü ve onu yatıştırıcı bir konuşma da yaptı. Anlattığım gibi ken­ disi ölünce bu Esma onu yıkamıştır. İlginçtir ki. Bu kadının her üç eşinden de çocukları vardı. s. Muhammed'in ölümü kısmı. 1 Hani kurt hep sisli havayı sever. başka bir eşi onu yıkıyor. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evli olan bu kadın. 1 1 9 117 Kur'an'da Kadın ve Muhammed'in Hanımları. Orada çok kaynak var. A m a aynı Esma ve he­ le bir zamanlar Hz. Ali ile evleniyor ve bunlardan iki de çocuk dünyaya getiriyor. Musannaf. M u h a m m e d ' e sözünü ettiği kadın değil. Ö m e r de önemli kişilerin cenazeyle uğraşmalarını fırsat bilip bir an önce işi sonuca götürmek istedi ve nitekim de başardı. Ebubekir'i yıkayan bu kadın. 234. daha once Hz.Hz.İbni Şeybe. defnedilirken ne Ö m e r ne de Ebubekir ortalık­ ta vardı. 20/579. diye bir söz var. yıkanırken. Ali kabirle meşgul iken onlar o 2-3 günde işi bitirmişlerdi. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. ancak o zaman da artık cenaze kal­ dırılmıştı ve ona yetişemezlerdi. . 119 a. Bu konu­ da kaynak ç o k . Cafer öldürülünce bu kez Ebubekir'le hayatını birleştirmişti.

Ali'nin kucağında vefat etmiştir. 2/381. 4/114 e. Evet bu konuda hadisler var. acaba doğru mu? Kendisi. ha baş­ kası olmuş fark etmez. ama artık onlar için çok g e ç : Ebubekir'le Ömer. Dolayısıyla cenazeyi kaldıralım. ben bilmi­ yorum. bir ara ondan soruyor­ lar: Hz. Hindi. b. işi çoktan sağla­ ma almışlardı. bazı rivayetlere g ö r e Hz. Milel-Nihal. Muhammed sağ iken halifeliği zaten Hz. " H z . cenaze işi bittikten sonra. Allah'a yemin ederim ki Ali'nin kolla­ rında vefat etti" d i y o r . cilt 3/201. Anlaşılan o İd. Hz. bu di­ nin lider kadrosunun hep skandallarla. Mesela bu konuda İbni Sad bağımsız bir bölüm açmış ki. Ayşe di­ yor benim kucağımda vefat etti.ibni Küteybe. d.Hindi. Benim için ha Ali halife olmuş. Diğer taraftan Hz.no: 14139. "Bu da nerden çıktı.Taberi Tarihi. Ali'den sorun diyor. ondan sonra bu işle il­ gilenirim" hesabından dolayı başta ilgilenemediğini ve Ömer'le Ebubekir'in cenazeyi fırsat bilip halifeliği gasbettiklerini söylüyorlar. 11. Demek ki son nefesinde Ali'nin kucağındaymış. Ali ve eşi Fatma. 120 İbni Sad. Muhammed'in son sözü neydi diye? O. Kenz. Burada belirtmek istediğim. Kenz'ül ummal 5/652.Ömer Rıda Kehhale. C. 1/32. suikastlarla yöneti­ mi ele geçirmiş olmalarıdır. Ö m e r artık halife. İslam'da Sünni kesimin iddiası.Bir de hep söylenir: M u h a m m e d Ayşe'nin kucağında vefat etti diye. Ali'nin daha sonra gidip halktan destek talebinde bulunduğu düşüncesi. A l i ' y e vasiyet etmişti" fikrini savu­ nuyorlar ve Ali'nin de. 1/21 ve Şehristani. İmame-Siyase. Bir de İbni Abbas'tan soruyorlar. "Nasıl olsa artık halifelik benim hak­ kım. Tabakat. yılı olayları Ebubekir'in halife seçilmesi kısmında. ancak bunlar da Ayşe menşe'ilidir ve bir taktiktir. N o : 18789-18791. Şia kesimin tarihçileri ise. c. A'lam-i Nisa. (Ali halife olsun diye) halkın karşısına çıkıyorlar. bu da doğru değildir. 1 2 0 Yani ortalık toz-duman. Örneğin. .

Bunun nedeni Osman taraftarlarıyla Ömer arasında yapılan pazarlıklar ve sonunda Ebubekir'i ortadan kaldırma planıdır. Tabakat. Başta Muhammed olmak üzere. Müslümanların M e ­ dine'ye gelmelerini sağlayan. Şunu da unutmamak lazım: ilk başta -zorlu mücadelede Ebubekir Ubeydullah'ı bile öneriyordu. Akabe biatında da bu adam vardı. Ubade kısmında. Muhammed'in ölümünden sonra yöneti­ me talip çıkanların hepsi zaten Müslüman: Ebubekir. Rivayetlere g ö r e hergün kendi evinden M u h a m m e d ' e etli yemekler götürüyor­ du.Şu da var ki. Ubade'dir. Bu buluşma­ yı sağlayan ve Muhammed'le Müslümanların M e d i n e ' y e gelmelerine zemin hazırlayan etkili bir isim. Ubade ve Hz. Zaten Ansar kelimesi çoğul olup. Bu konuda Kur'an şöyle diyor: "Mekke'den gelenlerden önce Medine'ye yerleşmiş ve 121 İbni Sad. Ali bunların tümü de meşhur sahabeler. yardımcılar anlamına gelir. A m a her nedense zaman içinde bu kayboluyor ve onun yerine halife Osman ortaya çıkıyor. 3/310. . ya­ ni iktidar kavgası sadece Müslümanlar arasında oluyordu. M e d i ­ ne'nin yerlileri olan ve kendilerine Ansar denilen grup ise Sad b. Asil bir ailedendi ve çoğu kez seslenip 'kimin evinde et-yemek yoksa buyrun Sad'ın evine gelip y e m e k yesin' diyordu. Sad b.121 Bir zamanlar Muhammed muhtaç iken onlar yardım edince. Yukarıda değindiğim gibi iktidar mücadelesinde M e k ke'den gelenlerin başını Ebubekir-Ömer çekiyordu. Medineli Müslü­ manlara Ansar denmesinin nedeni şu: Mekke'den g ö ç eden Müslümanlara yardımcı oldukları için bu adı almışlar­ dı. buna yardımcı olan Sad b. Sad b. ö v g ü anlamında kendi Kur'an'ına bunlar hakında ayetler de oluşturuyordu. Bedir hariç tüm savaşlarda bulunan bir sahabe. Ubade'nin etrafında toplanmıştı.

ama iş sağlama alınıp da zaman içinde sıra paylaşıma gelince onlara bir şey yok. İki grup arasında ya­ pılan konuşmalar sırasında halife Ömer. "Bu köpeğin had­ dini bildirin" diyor. Yine Sad taraftarlarından Hubab b. Bunun haberini alan Ebubekir'le Ö m e r oraya gidiyor. başta yardım etsinler diye oluşturduğu ayet­ lerle onları şişiriyor. Ubade'yi halife olarak destekleyen ve ç o ­ ğunluğu M e d i n e yerlilerinden oluşanlar. şehrimizi terk edip memleketlerine gitsinler" deyince. Mekkeli Müslümanlar kabul etmiyorlarsa.imanı da gönüllerine yerleştirmiş olanlar. bunlar zaten buralı değil. 9. Muhammed'in kayınpederi (Ayşe'nin ba­ bası). düşman ilan edi­ liyorlar ve insan yerine konmuyorlar. "Halifelik bizim hakkımız. Hz. ayet. Ö m e r ona. hicret eden­ leri (Mekke'den gelen Müslümanları) severler. Kendileri son derece ihtiyaç içinde bulunsalar bile yine Mekke'den gelen Müslümanları kendilerine tercih ederler (yani yemezler. Onlara verilenlerden dolayı içlerinde bir rahatsızlık duymazlar. . kendisi cenazeyle meşgul). Evet. hicret esnasında onunla birlikte M e d i n e ' y e gelen çok yakın bir dava arkadaşı gibi olumlu taraflarını öne sürüyor ve bu arada "Bakın ilk olarak ben onun elinden tutup halifeliğini kabul ederim" diyor. O arada adamın biri Hz. Ebubekir'in avan­ tajlarını anlatmaya başlıyor: H e m ilk Müslümanlardandır. Sad b. Munzır. "Allah 122 Haşir suresi. Ömer kılıcını çekip kendi yandaşlarına. Bunun üzerine iki kesim arasında tartışmalar. hatta kav­ galar başlıyor. hem M u h a m m e d hasta iken cemaate imam olmak için onu önerdi. ancak yediririler)" d i y o r . 1 2 2 İşte böyle. Sad halife olsun diye "Sakife Beni Saide" denilen gölgelik bir yerde topla­ nıp durum değerlendirmesi yapıyorlar. Ali halife olsun de­ yince (tabii ki Ali orda yok.

Ebubekir'in bu açıklaması birçok kaynakta anlatılmaktadır. eğer Ebubekir olmazsa. ciddi rekabet ve hatta kavgalar ol­ muştur. zaten ilcisi arasında daha önce bu yönetim konusunda planlar ya­ pılmıştı. Ö m e r biliyordu ki. Kaldı ki. bu iktidar işi ancak kanla halledilir" diyor. Ebubekir'in bu önerisini en başta Ömer kabul etmedi. Bunu Muhammed'in zehirlenerek öldürülmesi kısmında anlattım. ya Ebu Ubeyde. ya da Ö m e r halife olsun ben olmayayım. Ö m e r kılıcını ona doğru uzatıp seni paramparça ederim diyor ve kendi adamlarına da "Bunu öldürün" emrini veriyor. Hatta bu konu Buhari'de de anlatılır ve burada Ebubekir. Sad'ı des­ tekleyenlerden biri Ömer'in sakalından tutup "Ey Ömer. Ebubekir korkusundan bu öneride bulunur. Hele ibni Ebi Şeybe bu ko­ nuda birçok hadis aktarmıştır. O da bunun farkındaydı. Hatta Ebubekir durumun vehametini görünce. ilk etapta tehlikeyi (pek de becerikli olmayan ve zaten yaşlı olan) Ebubekir üzerinden atlatmak istiyordu. Yine adamın biri 'Ebubekir olamaz.belanı versin" diyor. Çünkü kendisi çok sert biriydi. sen onun kılına dokunursan senin ağzında bir tane diş kalmaz" diyecek kadar sert tepki gösteriyor. "Anlaşılan o ki başka çözüm yok. "Ben sizden biri halife olsun" d e ­ rim teklifinde bulunur. Diğer bir şa­ hıs. Ö m e r ile Ebu Ubeyde arasına girip onların ellerini tutar. O nedenle Ö m e r hep Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu.. ya da ik­ tidarı aramızda paylaşalım diyor. Zira bunun dışında seçilen bir halife . halifelik biz Medinelilerin hakkıdır' deyince. Çünkü evdeki hesap çarşıya uyma­ mış: Sert tartışmalar. ilk aşamada kimse Ömer'i kabul etmez.. O yüzden gelecekte halifeliği garantiye almak için. Yoksa başlangıçta Ö m e r ' l e farklı bir plan yapmıştı. kimse onun yönetici olmasını kaldıramazdı.

Z e y d komutasında Bizanslılara karşı savaşmak için İslam ordusunu Suriye tarafına gönderiyor. ne de Ö m e r onun­ la birlikte savaşa katılıyor. Zübeyir.Mikdad b. Ortalıkta Ebu­ bekir. Haşimogulları. Ö m e r gibi önemli isimler varken. H e p söylüyorum: Ancak bu yolla Ö m e r halife olabilecekti. yaşlı biri olduğu ve Ö m e r kadar da sert olmadığı için. Üsame b. Onlar Hz. Ö m e r gibilerini bu zor savaşa gönderip etkisiz hale getirmek. Übey b. Bundan şu anlaşılıyor: Hz. Ö m e r zaten demirbaş. Azıb. Muhammed vefat etmeden önce. Hz. Üsame gibi birini komutan seçmesi onlara g ö r e normal bir durum değildi. durumu yatıştırmak ona ikram ediyordu. . Her ne kadar Ebubekir'in halife olma durumu bir sürpriz de olsa. İşte bu noktada Ö m e r sonuç alma konusunda biraz rahattı ve nitekim de başardılar. Bu arada ben bunu anlatırken başka bir olay hep aradan kay­ nayıp gidiyor. Kureyş'ten birçok önemli kişi M e d i n e ' d e kalıyor. Esvet. Yaser. A m a kimse bu olayların üzerine bu şekil­ de gitmemiş. Mu­ hammed. Kaynaklarda. Ubeydulah -Her ne kadar Ebubekir onu önerdiyse de. 1 2 3 A m a Ö m e r onu zorla öne çıkartıp illa Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. Sad b. Ö m e r de bir sözünde. Ammar b. Yani ortada satranç gibi çok çetrefilli bir oyun var aslında. O yüzden karşı çıkıyorlar ve ne Ebubekir. Talha b. Halit b. o sa­ vaşa katılmıyor. Ali'nin önünü açmak istemiş. Ubade. harcamak ve gelecekte halifelik için Hz. Ebu Süfyan ve daha niceleri Ebubekir'e karşıydı. As. Ebu Zer. o d ö n e m çoğu insanın Ebubekir aday ola­ cak diye tahmin etmedikleri anlatılıyor. farkındaydı. Ka'b. halk ona e v e t diyebilirdi. "Halkın 123 Mesela Muhammed'in amcası Osman.Ömer'in kendi hesaplarını altüst edecekti. Bu kadar muhalefet varken. Sait b. Selman-i Farisi. Ö m e r bunu çok iyi biliyordu. muhalif olduğu için kerhen. Bera b. Muhammed'in ölümün­ den sonra Ebubekir'in araya girmesiyle. Muhammed'i din­ lemiyor ve savaşa katılmıyorlar.

126 Buhari. 125 İbni Hacer. Bab-ü recmi-l hubla kısmında. hemen başta birinci bab. daha sonra tam tersini söylüyor. o olsun diyorlardı. Ebubekir kısmında.Buhari. bunun bir sürpriz olduğunu kabul e d i y o r . Hudut. Medineliler Sad b. Burada deniliyor ki. Bir de ortam­ dan anlıyor. ama bazıları da Hz. 1 2 7 124 Buhari. Sevaih-i Muhrika. c. Ebubekir'le birlikte halk da dinliyor. Ö m e r camide bir konuşma yapıyor. N o : 9756. Belazuri. ısrarla ve hatta zorla Ebubekir'i halife ilan ediyordu. 1 2 4 Hatta d e n e m e mahiyetinde henüz Ebubekir seçilme­ den Ömer. min­ bere çık halk gelsin sana biat etsin/elini tutup seni kabul et­ sin diyor. kimse bu lok­ mayı ona yedirmez. İbni Asakir. Musannaf. 127 a. 1 2 6 İşte böyledir: Başlangıçta kim sürpriz diyorsa asar kese­ rim diyen bir Ömer. kimin kimden yana olduğunu biliyor ve zaten Ö m e r de bir taktik olarak ona bu teklifi sunuyordu. 2/272. Tarih-ü Medinet'i Dımaşk. Bu arada Ö m e r ısrarla onu minbere çıkartıyor. . Istihlaf bölümü. Bu olay. Ubeydullah'a. 30/274. daha sonra bunun sürpriz olduğunu itiraf ediyor: Evet doğrudur diyor.üzerinde anlaşmadığı kişinin halifeliği meşru değildir. Ubade ha­ life olsun diyorlardı. Ali'nin evinde ka­ rargâh kurmuşlardı. Ensab. Ahkam. Razza. 3/220. o nedenle hayır diyor. uzunca bir hadiste en başta Buhari'de anlatılmaktadır. Ubeydullah kurtların çok olduğunun farkındadır. Megazi kısmı. hat­ ta bununla savaşılır" dediği halde. b. Daha sonra Ö m e r gelip Ebubekir'e. Buhari ve Müslim'den naklen. seni halife yapalım diyor. Kitab'ül Ahkam. 1 2 5 İşte başlangıçta Ebubekir'in halifeliği sürprizdir diyenle­ re kızan Ömer. Mekke'den gelenlerin bir kısmı Ebu­ bekir olsun diyordu. Istihlaf bölümü. Taberi Tarihi. Muhammed'in hastalığı babında. Sonuçta Ebubekir'in tarafı ağır basıyor ve kendisi halife seçiliyor. ama Ebubekir çıkmıyor.A.

N o : 1014. adam artık mecbur. Bidaye. onunla daha ö n c e pazarlığını yapmış. 1 2 9 İşte Muhammed'in kendisin­ den bilgi aldığı Selman-i Farisi. Hatta Ebu Süfyan Ebubekir'in halife olduğu­ nu duyunca Hz. "Kerdaz ve nakerdaz" şeklinde bunu belirtiyor. el-Ahad ve-1 Mesani. ayet. Ebubekir hakkında az önce­ ki sözü söylüyor. Hz. 103. bu insan önemli biri. Ayşe anlatıyor: Muhammed geceleri Selman-i Farisi ile yalnız kalırdı. Ebubekir çok beceriksiz bir insan. bazen bizi unuturdu. M u h a m m e d ' e varana kadar. Yine Selman-i Farisi o zaman Farsça bir cümley­ le. hatta öylesine sohbete dalardı ki. Kısa bir örnek vereyim.bi-1 A ' s e m .İbni Kesir. . d. 1 2 8 İşte burada ç o ğ u Kur'an yorumcuları Sel­ man-i Farisi üzerinde durmaktadır. 128 Nahl.İbni E.Anlatılanlardan anlaşılıyor ki. tüm kutsal ve diğer Ortadoğu dinlerini iyi biliyordu. Ali'ye. Hatta Ömer ona. ancak Ömer onun üzerinden geleceğini sağlama almak istemiş. yollarda yıllarca değişik haham ve papazlardan da bilgi alış-verişi yapmıştı. Demek istediğim. 5/269. ken­ di aralarında konuşurlardı. 1/14. nerdeyse fıtık olurum (alay edercesi­ ne)" diyor. "Kureyş'in en pasif-zavallı kişisi halife seçilmiş. Yani bir şey yaptınız. 129 İbni Abdi'l Ber. Ali'yi seçseydiniz hepinizin yararına olacaktı diyor. Istiab. Kur'an'da Nahl suresinde "Derler ki Kur'an'ı bir insan Muh a m m e d ' e öğretiyor (tanrısal boyutu y o k ) " şeklinde bir ayet g e ç i y o r . biz Ebubekir'e mi kaldık diye. İşte Ebubekir'i tayin etmekle hata yaptınız diyen kişi böyle biridir. Selman-i Farisi hakkında kısa bir bilgi v e r e y i m . Ebubekir halife olunca Talha kılıcını çekip ortaya çıkıyor. Kendisi aslen İranlıydı ve ailesi İran'da Zertüştilik dininde bir bakıma diyanet reisliğini yürütüyor­ du. Selman-i Farisi temi. ama iyi etmediniz diyor ve devamla. "dur dur­ duğun y e r d e ey köpek" diyerek ağır hakaretlerde bulunuc.

Olur mu. g. sen halife ol deyince o. "Vallahi senin önüne geçsem boynum kinisin! Be­ nim için en ağır günah.Taberi tarihi. ben bunun için kabul etmek zorundayım d i y o r . Muhammed seni namazda öne geçirmedi mi. 1/580 ve dv ayrica 2/263.yor. Kitabü'l Osmaniye. "Ey Ömer. Tarih-i Medine-i Dımaşk. "Ya Ömer halife olsun. 3/206. 1 3 1 Aynı teklifi. Ensab.Hindi. ancak ortada bela var. Riyad 1/151. ya da Ebu Ubeyde" deyince. Ebubekir de bunu itiraf ediyor. 5/643. Ebubekir var iken nasıl ben öne geçerim" d i y o r . no: 14132. 1 3 0 Sakife Beni Saide toplantısında bir ara Ebubekir.Ahmet b. f. 132 a. . c-Kenz. e.Siyer-i İbni Hişam. bir daha dirilsem. Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e sununca. cilt 5/643. seni kabul edeyim" diyerek hep onun propagandasını y a p ı y o r d u . Tarih. böyle yapar mıyım? Sen hayatta iken kimsenin haddine değil ki senin önüne geçsin. Ensab.Belazuri. Riyad'ü Nadre. sen Müslüman olalı senden hiç­ bir şey anlayamadım. no: 14131-14137. Hanbel'in Müsned'inde ve daha birçok İslami kaynakta g e ­ çen. Canız. 1/183. 2/271-74. kimsenin haddi değil ki seni arkaya çeksin. Taberi. b.Cahız.Taberi. d. müsned. 232. b. cilt 30/274. Ö m e r ve Ebu U b e y d e arasında durarark. Sakife Beni Saide kısmında. Halit b. s. Kitabü'l Osmaniye. Vallahi ben iman üzere öldürülsem. 172. bir daha öl­ dürülüp dirilsem yine senin önüne geçemem! Ver elini önce ben siftah edeyim. 1 3 2 Aslında danışıklı dövüş olmazsa Ebu 130 Belazuri. Kenz'ül Ummal. s. en başta A h m e t b. Sad da sert tepki gösteriyor.İbni Asakir. 4/310. Yani umulmadık bir sürpriz oluyor insanlar arasında. 131a. Ömer.Muhibbüddin Taberi. sen hayatta iken benim senin önüne geçmemdir. Hanbel. c-M. 1/162. 3/206 Sakife Beni Saide kısmında.

bunun birçok nedeni var. Ö m e r ' l e Ebubekir'inki bir danışıklı dövüştü. peki ni­ ye ilk başta ben olmayayım demiş ve hasta iken de son ne­ fesinde yine bunu tekrarlamış: Keşke ben halife olmasay­ dım diye? Hal böyle olunca ortada çelişkili bir durum söz konusu. O nedenle ben olmayayım sonucuna varmış. Ebubekir zaman içinde kendisinin Ö m e r tarafın­ dan kullanıldığını fark ettiği için bunu söylemiş olabilir. Birincisi. Bu söz aslında Ömer'in de hoşuna gidiyor. Yani kendi­ si senaryodan habersizdi. Bilmiyorum ama bunları bir film şeridi gibi son nefesinde gözler önüne getirince etkilenmiş olabilir di­ yorum. ancak Ebu Ubeyde. Ebubekir'in iki buçuk yıllık icraatının çok kanlı geçmiş olması. Çünkü: İlk başta o toplantıda ben olmayayım demesinin nede­ ni. Ki araları açılır. Aslında çelişki yok. çarşıdaki hesapla evdeki hesap birbirlerini tutmu­ yor. Çünkü bak­ mış ki. Son nefesindeki pişmanlığa gelince. kendisinin gördüğü kavgalardan korkmuş olması ve bu nedenle adaylıktan çekilmek zorunda kalması. Ancak kendisine yapılan tekliflin boş olduğunun farkındaydı.Ubeyde o kadar kitle içinde bu sözü Ö m e r ' e karşı kullana­ mazdı. Hele en başta da Fatma ve Hz. son nefesindeki pişmanlığına neden olmuş olabilir. artık Ebubekir de ona karşı illallah diyecek hale gelir. Ali'ye. hayır diyordu. kimsenin bu makamı ona teslim etmeyeceğini bildiği için hep arkaya çekiliyor. Bu durumda haklı olarak şu soru sorulabilir: M a d e m baştan beri Ebubekir Ö m e r ' l e bir komplo içindeydi ve so­ nuçta Muhammed'i ortadan kaldırmayı başardılar. Bu konuda yeri gelince Ebubekir'in ölümü başlığı altında önemli bazı örnekler v e r e r e c e ğ i m . Ö m e r bas- . O nedenle kabul etmiyordu. İkinci neden ise.

134 Belazuri. 1 3 4 133 Belazurı. Şu da önemli. Ubade'yi destekleyen kesim. Buna rağmen onu orada da rahat bırakmadılar: Ö m e r halife olunca onun arkasından Halit bin Velit ve Muham­ m e d b. yoksa niye pişman olsun ki. . sonuçta Fatma hem çocuk düşürür. ancak Ö m e r buna karşı çıkı­ yor. yani Sad b. "Yerle gök birleşse bile ben onun ha­ lifeliği tanımam" dedi. Ebubekir talimatıyla Ö m e r gi­ der Fatma'yı tekmeler. . Sadece Y e m a m e ' d e katledilen insanların sayısı 21 bindi. ancak diğer ra­ kip Sad b. 1/580 vd.2/272. Hele Muhammed'in vefatından sonra Ebubekir'in kitle­ sel bir şekilde dinden çıkanların üzerine gitmesi ve onlara uyguladığı katliamların benzeri tarihte az bulunur. Onu rahat bırakmadılar. As­ lına bakılırsa bu adil bir öneri-.2/261-272. Bu başlık al­ tında zaten belirteceğim ki. Ubade. diğeri de sizden düşüncesindedir. hem de bu olayda aldığı darbelerden dolayı kısa zaman içinde vefat eder ve Ali'nin de başına getirmedikleri kötü­ lük kalmaz. o da M e ­ dine'yi terk edip Şam tarafına gurbete gitmek zorunda kal­ dı. 1/586 vd. Ensab. . tabii ki sonuçta Ebubekir halife oldu. Medine'nin asıl sahipleri olan Ansar gru­ bu. Ensab. tabii ki var olan bilgilerden yola çıkarak böyle bir sonuç muhtemeldir diyorum. M e s l e m e ' y i gönderip onu gurbette öldürttü 1 3 3 ve sonunda şu yakıştırmada bulundu: "Efendim tuvalet ihti­ yacını giderirken o durumda cinler onu öldürür" şeklin­ de masalımsı bir g e r e k ç e . ikili bir y ö n e ­ tim de önerir ve başlangıçta Ebubekir buna e v e t der: Bir li­ der bizden olsun. Çünkü onun amacı kısa zamanda yönetimi ele geçir­ mekti.kısıyla yaptığı haksızlık onu etkilemiş olabilir. işte Ebu­ bekir'in son nefesindeki pişmanlığı bunlardan dolayı olabi­ lir.

bundan sonraki kı­ sımda Fatma'nın malı konusunda anlatacağım. bütün bunlar bir film şeridi gibi e ğ e r Ebu­ bekir'in gözünün önünden geçmişse. 68. Tarihi Dımaşk. no: 38211. babanın adı ne?" diye ikinci bir soru sormuş öğretmen. bu iddia gerçeği yansıt­ mıyor.İbni Esir. h. Ömer'in halifeliği kısmında. Tarih'ül Hulefa. "Onun da adı İskân" ce135 a.Dediğim gibi. Ömer'in Ebubekir'den sonra halifelik makamına otur­ ması çok kolay olmuştur: Ebubekir ölünce hemen o g e c e Ö m e r birkaç kişiyle.ibni Sad. "Adım İskân" demiş öğrenci. el-Karnil. 3/111 Ebubekir bölümü 3/146 halife Ömer kısmın­ da. acelesi neydi? Çünkü itirazlar olabi­ lirdi. Ebubekir'in pişmanlığını içeren hadisi.İbni Esir. no: 14178. 3/111.Kenz. Tabakat. Bizim Diyarbakır'da hocanın biri öğrencisine adını sormuş.İbni Ebi Şeybe. f. geçmişin hesabını yapmışsa ve Ö m e r tarafından kullanıldığını da fark etmişse son nefesindeki pişmanlık bunlardan dolayı olmuş olabilir.İbni Sad. e. el-Kamil 2/263. Ebubekir'in ölümü konusuna yeterince açıklık geti­ receğim. o da hemen kolayca iş başı yaptı iddiası doğru değildir. 1 3 5 Ebubekir. hicri 13. Ancak az önce değindiğim gibi söz Ebubekir'in g e c e defninden açılmışken bir fıkra anlatmam gerekiyor. başına dert açılabilirdi. . b.Suyuti. ı. Ömer kısmı. s. "Peki. O yüzden birkaç önemli kişiyi de yanına alarak onu geceleyin g ö m d ü ve güya vasiyeti üzerine halife olduğunu halka duyurdu.İbni Asakir. d. 30/411-415. g. yılı olayları. c. -tabii ki içlerinde halife Osman da varhemen onun cenaze namazını kıldı ve o g e c e götürüp def­ nettiler. N e ­ den geceleyin gömdü. 3/421 ve devamı. Sabah olduğunda ise Ebubekir vefat etti. yerine de beni tayin etti diyerek halifeliği bu şekilde ele geçirdi. Ö m e r ' e g ö r e v verdi.Taberi Tarih-i. Musannaf.

İşte bu zorlu tablodan birini belirlemeye cesa­ ret e d e m e m i ş d e m e k de mümkün. "Peki. hileyle ele geçirmişler. Belirlememenin bir diğer ihtimali de. yoksa kendisinden sonra iktidar yüzünden kavgaların çıkacağını tahmin e d e m e m i ş de ondan mı veya Ali gibi birini belirlemiş. hangi semtte otu­ ruyorsunuz?" Çocuk. Bir kere Muhammed'in kendisinden sonra neler olacağını bilmediğini iddia etmek çok yanlış olur. "Muhammed kendisinden sonra iktidar yüzünden neler yaşanacağını bilmiyordu" d e m e k ancak saflık olur. Bunun bir an­ lamı olmalı. Ali vardı ve bunlar gibi Mek­ ke'den gelenlerden. . "Baban ne iş yapar?" "İskân müdürlüğünde memur" demiş öğrenci. Halifelikle ilgili bu zorlu seçime bakılınca haklı olarak şu soru insanın zihnine geliyor: N e d e n Muhammed kendin­ den sonra halife olacak kişiyi. Hz. bunu aklına bile getirmemiş. "Biz İskân evlerinde oturuyoruz" ya­ nıtını vermiş. M e d i n e yerlilerinden birçok önemli kişiler vardı. Dolaylı olarak belki bi­ rini belirlemiş. Ebubekir. ancak o dünyasını değiştirince sonrakiler buna uymamışlar mı? İhtimaller çok: Dediğim gibi ya hiç düşünmemiş.. Yani hep iskân..vabını almış. Başka bir tabirle. ya da belirlemiş ve hem damadı. ancak açıkça belirlemekten kaçınmış olabilir. hem de amcasının oğlu olan Ali'yi tavsiye etmiş. Fatma (mezarı bile belli değil) gibi önemli kişiler de hep g e c e gömülmüşlerdir. başta Muhammed olmak üzere Os­ man. kendisi henüz hayatta iken belirlememiş? Acaba kimse onu dinlemezdi diye mi cesa­ ret edememiş. Diğer tarafta Ebubekir ve hem damadı. nerede. ancak v e ­ fatından sonra Ömer-Ebubekir ekibi iktidarı zorla. karşısında aynı zamanda kayınpederi olan Ö m e r gibi güçlü birinin ol­ ması olabilir. hep iskân. hem de amcasının oğlu olan Hz. Tıpkı bunun gibi.

Bu zorlu ve karmaşık tablo olmasaydı. Bu konuda -başta Buhari ve Müslim olmak üze­ re. onun istekleri doğrultusunda ayetler oluşturup Kur'an'ına eklemiştir.önemli bazı bilgiler var. Bunun da değişik neden­ leri olabilir. belki az bir cemaat yanında söylemiş olabilir. Mesela Muhammed ölüm d ö - . Çünkü bu durumda en baş­ ta Ö m e r onu dinlemeyebilirdi. ondan kurtulmak için. henüz hayatta iken Ö m e r ' l e arası açılabilirdi. Muham­ med'in kendine bir halef seçmiş olmasıdır. Muhammed için sonuç alıcı bir yöntem olamayacağı için buna başvurmamış olabilir. A m a herkesin duyabileceği bir ortamda değil. Zira Ömer'i çok iyi tanıyordu. Buna kanıt olarak. Ayrıca elimdeki çalışmamın sonlarına doğru Ömer'in bilinmeyen yönleriy­ le ilgili bir bölüm açacağım. son hutbesi olan v e d a hutbesinde.Bütün bunlar ihtimaller. bu mümkündür. Ben görevin kime devredildiğinden ziyade cinayetler üzerinde duracağım. hatta birçok kez Muham­ med. Ancak en güçlü olanı. toplanan binlerce insan kitlesi huzurun­ da kendi halefini ilan edebilirdi ve bu durumda kolay kolay kimse itiraz etmezdi. onu sevindir­ mek. orada da onun Muhammed için ne kadar önemli. tüm zorluklara rağmen. Ömer'in karşısında sıkıntıya düşünce. Bu konuda adı g e ­ çen kaynağımda pek çok örnek verdim. Bir diğer ihtimal de. Muham­ med'in Ali'yi belirlemiş olması ve daha sonra EbubekirÖmer'in buna uymamış olmaları. İleride bunun üzerinde duracağım. A m a okuyucuları aydınlatmak için bu konuya da açıklık getireceğim. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımın Ömer'le ilgili bölü­ mü önemlidir: Muhammed'i ne kadar yönlendirdiği o ki­ tapta örneklerle açıklanmıştır. Hz. etkili ve baskın olduğu örneklerle açıklanacaktır.

El-Lü'lüu ve'l Mercan. Daha sonra. Ebubekir ise çok mütevazı biri olarak lanse edilmiştir. Bu hadis bile tek başına o d ö n e m d e olup bitenlerin ne kadar sağlıksız bir şekilde zapturapt altına alındığına kanıt olarak yeterlidir. Megazi ve Cizye bölümlerinde.şeğindeyken bazı tavsiyelerde bulunur. Vasiyet no: 1637 . bazı yerleri silinmiş­ tir. ya da söyledi de ben hatırlayamıyorum" şeklinde geçiş­ tiriyor. N e d e n belirsiz. aslında durum hiç de böyle değildir. Müslüman kamuoyu en çok Hz. Olayı aktaran İbni Abbas. İkincisi: Size g e l e n elçileri (barış elçileri veya başka amaç­ la gelen elçileri kastediyor) iyi karşılayın. 1 3 6 b. Bu başlıkta çok farklı bazı konularla karşılaşılacağınızı şimdiden söyle­ yebilirim. Bir şeyler anlaşılsın diye elim­ den geldiğince toparlayıcı bilgiler v e r m e y e gayret edece­ ğ i m . bu kesindir. Buhari.Halife Ebubekir'le Ömer Hz. Çok komik ve inandırıcı olmayan bir açıklama. Cihat. Ali ve Ö m e r üzerin­ de durmuştur. Birincisi: Arap yarımadasında iki din bir arada ol­ masın/tek din olsun veya müşrikler bu adada kalmasınlar. Buna ilişkin malzeme İslam'ı kaynaklarda çok fazla.. 136 Buhari-Müslim hadisleri. bunun gerekçesi il­ ginç. Fatma'nın Malına El Koyuyor Bu başlık altında g ö z d e n hep uzak tutulmak istenen konu­ lardan birini daha sunmak istiyorum. Ben bu hadisin ilk ravisi tarafından bu şe­ kilde söylendiğine inanmıyorum.. hadisler ya­ zılırken bilerek bu şekilde yazılmıştır. Üstelik bu hadis en başta Buhari'de birkaç y e r d e v e Müslim'de g e ç m e k t e d i r . Üçüncüsü ise maalesef belirsiz. "Muhammed bu ikisini söyledi. şu üç nokta önem­ lidir der. ama üçüncüyü de ya kendisi sustu/söylemedi. no: 1059. Müslim. vasiyet kısmı.

bir inancın liderlerinin gerçek kimliklerini ortaya koymak ve dolayısıyla İslam hakkında doğru olan bilgileri takdim etmektir. bugün kitaplarda tasvir edilen. anlatılan Hz. bunların ger­ çekte çok farklı olduklarını ortaya koymak. Bunu anlatırken de. he­ le İslam tarihi için bu sav daha fazla geçerlidir. hem de ülkemiz­ de her gün insanlar katlediliyor. o günkü insanlar şimdiki Müslümanlar kadar ona tapmıyorlardı. Ömer. yoksa normalde 1400 yıl önce 20 yaşlarındaki bir kadının başına gelenlerden s ö z etmek. ancak abesle iş­ tigal olur. . İslamın lider kadrosunun halk nezdinde bilinen kimlikleriyle asıl kimliklerinin aynı olmadığını. Birazdan. ancak daha sonra büyütülerek farklı ve hayali bir Hz. bir kadına yapılan haksızlıktan yola çıkarak. başta Buhari ve Müs­ lim'den bilgi sunacağım. Çünkü hem dünya genelinde. Kur'an'a rağmen Hz. Şunu da hatırlatmakta yarar var ki. Fatma'ya yaptığı bir zulümden söz e d e c e ğ i m . Muhammed'in ölümünden sonra Ebube­ kir'in. Bu. anlatacağım konu hak­ kında İslam otoriterleri nezdinde zaten tartışma da söz ko­ nusu olmamıştır/Ebubekir'in yaptıkları iyi karşılanmıştır.Tarihin egemenler tarafından yazıldığı bir realitedir. tabu haline gelmiş biri değildi. M u h a m m e d yaratıldı ve bu şekilde dinin hakikatini bilmeyenlere takdim edildi. H z . Başka bir tabirle. Ebubekir. O bakımdan amacım bu­ rada asırlar ö n c e bir bireye yapılan uygulamadan bir ders çıkarıp İslam hakkında gerçeklerle hayaller arasındaki farkı okurlarla paylaşmaktır. Buna rağ­ men yine de İslami kaynaklarda işleyeceğim konular hak­ kında sağlam kanıtlar vardır. Kaldı ki. bu konuda in­ sanları bilgilendirmek ve bu tabulardan kurtulmalarına kat­ kı sunmak. M u ­ hammed kendi zamanında bu kadar popüler. 14 asır ö n c e bir ka­ dına yapılan zulüm ve haksızlığı g ü n d e m e getirmekteki amacım. Şuna da vurgu yapmak isterim ki. Osman ve diğer meşhur sahabeler için de geçerli­ dir.

Bu arada Hz.Bilindiği gibi Hz. ka­ lanını da onun bölümünde anlatacağım.2-76). Fatma'm eşi Hz. Muhammed zamanında yaşamış. belli bir süre. Ali de onunla birlikte evi­ ne kapandı ve ne Ebubekir'le konuştu. bir varis olarak talep etti. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir halife oldu. Hz. o hazineye devredilir" anlamında bir hadis bahane etti ve Hz. Söz Ebubekir ve Ömer'in bu vasiyet olayından açılmış­ ken. şimdi sözünü e d e c e ğ i m kişi İslam'da en eski tarihçidir. şunu diyordu: "Biz peygamberler ölürken varislerimize/arkamızda bıraktığımız yakınları­ mıza mal bırakmayız. kız­ dı ve evine döndü. konuşmadı da. Fatma kendisine gidip ba­ basından kalan malı. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. eğer bizden herhangi bir mal mülk kalırsa. Ali'nin başına gelenleri kısmen daha önce anlattım. Hz. Ali. tabii ki bunu tek başına yapmadı.vefat etti. ben bu çalışmamda başta Kur'an olmak üzere Sünni kaynakları temel alacağım. sanırım buraya uygundur. Kitabında konuya ilişkin şunu anlatıyor: Hz. ancak onunla görüşme fırsatı bulmamış. Fakat Ebu bekir bunu kabul etmedi/ben v e r e m e m dedi. ne de onun halifeli­ ğini kabul etti. burada farklı bir olay hatırıma geldi. Muhammed'in cenaze işlerini bitirince bakıyor ki Ebubekir . bu tarih­ çi 15 yaşlarında bir delikanlıydı. Ölene kadar da halife Ebubekir ve Ömer'le konuşmama kararı aldı. kimisine g ö r e 3 ay. Adı Selim bin Kays Hila­ li (h. Muhammed vefat ettiğinde. Hz. Bunun üzerine Hz. Bu arada Hz. Fatma babasının ölümünden sonra 75 gün. kimisine g ö r e de en çok altı ay ya­ şadıktan sonra -20 küsur yaşlarında iken. Bu konudaki olup bitenleri. Fatma darıldı. Gerekçesi de şuydu: Ben Hz. Muhammed'in malından Fatma'nın pa­ yına düşeni vermedi. onu yönlendiren Ö m e r onun hep ya­ nındaydı. Hani daha önce belirttim. Muhammed'in bir açıklamasını biliyorum.

Fatma. burada maksadım Ebubekir'in bu gizli vasiyetlerine yeni bir örnek daha kat­ mak. Ebubekir şunu diyor: Haklısın. Hanımlar bu payı kendi aralarında bölü­ şüp paylaşırlar. Nisa suresinde (7. Onlara. ben şahidim ve bir-kişi de yine onların ekibinden biz de varız diyorlar. Adı g e ç e n kaynakta çok ilginç bilgiler v a r ! 1 3 7 Peki. senden başka bu hadisi duyan var mı diye? Ö m e r hemen ortaya çı­ kıyor. Bunların payı zaten belli: Malın 1/8'i. ancak M u h a m m e d bana. "Eğer ölen bir anne veya babadan tek bir kız kalırsa. Kur'an Ebubekir'in bu yaptığına ne diyor. ne çabuk Muhammed'den uzaklaştınız?" deyince. Bu du­ rumda Halife Ebubekir. İster bir hanım olsun. Hz. Hatta bazı durumlarda eğer ölenden yalnız kızı kalırsa. "Peygamberlikle halife­ lik bizde olmaz: Ben peygamber oldum. Muhammed'in hanımları davar. Ancak burda Hz. Fatma haklı. Aslında Kur'an'a g ö r e kesinlikle Hz. Kur'an'a g ö r e bu davada Hz.ve Ö m e r halifelik işini çoktan halletmişler bile. 137 Selim Hilali. o zaman tüm malın 1/2 sini alır" deniyor. şimdi de buna bakalım. doğru. Hz. "Peki siz daha dün Muhammed huzurunda beni halife olarak kabul etmediniz mi. s. 153 ve sonrası. da ilginç bilgiler var. 28/96 vd. ister birden fazla ol­ sun fark e t m e z : Burada ölenin çocuğu olduğu için onlar an­ cak 1/8'ini alıp paylaşırlar. M u h a m m e d ' e ait olan tüm ma­ lın yarısını gasp etmiş olmaktadır ve verdiği karar da Kur'an'a terstir. ayet) "Ölen anne-babanın bıraktıklarından (veraseti kastediyor) kızlarına da. halifelik artık başka bir aileye geçsin" dedi. o zaman malın tümünü de alabilir. Ali soruyor. Ayrıca konu hakkında Meclisi'nin 'Bihar'ül Envar' c. erkek çocuklarına da pay vardır" deniliyor ve daha sonra yine aynı surenin 11. babasından kalan malın yarısına sahip olmalıydı. . ayetinde. tabii ki olay çok uzun.

Muhammed. Hayber gelirinden artık mahsûl değil de arazi kabul ettiler-araziye ortak oldu­ lar. Muhammed'in Hanımları. 3) Menakıb kısmında. Toprak altındır derler ya. hazine malı d e ğ i l d i . Fedek sayfiye/yazlık köyünü bir baskında Yahudilerden ele geçi­ rip kendine tahsis etmişti. Bu zaten en başta Buhari'de anlatılmaktadır. . Hz. Muhammed'den kalan mal kısmında. Fatma'nın babasının malını Ebubekir'den istemesi ve Ebubekir'in az önce belirtilen gerekçeyle ona vermemesi olayını içeren açıklama. ama Hz.Hz.Buhari. 139 Kur'an'da Kadın ve Hz. başta dört m e z h e p lideri olmak üze­ re bir kere İslam âleminde Ebubekir'in bu icraatına karşı herhangi bir itiraz da söz konusu olmamıştır. Muhammed'den kalan mal da çok fazlaydı. Yani hem Buhari'de birkaç yerde. Bunun % 20'sini arpa. 1 4 0 Bir de M e ­ dine'de ona ait ganimet malı vardı. Hadis'ü Beni Nadir ve Feraiz bölümünde. hem de Müslim'de anlatılmakta­ d ı r . 1 3 9 Hz. ele geçirdiği bu Hayber gelirinden her yıl her hanımına (10'dan fazla hanımı vardı o zaman) 100'er vasak/yani yaklaşık 11-12 ton ayırırdı. 1 3 8 Ne ilginçtir ki. c' Tirmizi.Müslim ise Cihad-Siyer bölümünde bunu işlemiştir. Bunu da yine Beni Na­ dir Yahudilerini Medine'den/asıl yurtlarından sürerek on­ lardan ele geçirmişti. Dikkat edilirse. b. s. 140 Buhari. müttefakun-aleyhtir. Muhammed'in eşlerinden ve aynı zamanda Ömer'in kızı olan Hafsave yine Hz. Müsakat kısmında. Ö m e r Halife olunca Hz. 141 Müslim. kalan % 80'ini de hurma olarak onlara verirdi. Siyer. Hz. Müzaraa kısmı. 1) Megazi/ Hayber kısmında. Hz. 2) Farz'ül Humus. Muhammed'in diğer eşleri yıllık mahsûl alma­ 141 ya devam ettiler. Halife Ö m e r 138 a. Yani bu. 178 vd. M u h a m m e d ' d e n kalan her üç yer­ deki malı/serveti Yahudilerden kalma talan malıdır. Muham­ med'in eşlerinden Ebubekir'in kızı Ayşe.

Fatma'ya çok yalvardı. O da bu konu­ da halka bir konuşma yapıp asıl sahiplerine vereceğini söy­ ledi ve Hz. halkın malıdır dediği Fedek'in kaderi budur." Bazı Sün­ ni kaynaklarda. Ebi Süfyan iş başı yapınca üçe bölünüp be­ dava olarak şu kişilere dağıtıldı: Mervan b. Hz. bağışla beni diye. Ö m e r bunu Fatma'nın elinde görünce almak istemiş-. A'lam-i Nisa. ama Fatma kabul etmediği gibi. kâğıdı göğüslerinin arasına koymuş. Zaman içinde Yezit. Hakem. Fatma ona da şunları söylemiş: Sen nasıl kâğıdımı yırttın Allah da senin karnını yırtsın/belanı versin d e m e k istiyor. hakkında beddua edeceğim. halife Osman'ın oğlu A m r ve kendi oğlu Yezit. Daha önemlisi. Zaten daha sonra Halife 142 Ömer Rıda Kehhale. Ebubekir'e çok ağır sözler söyledi: "Ben ha­ yatta olduğum sürece hep namazdan sonra seni Allah'a şi­ kâyet e d e c e ğ i m .de kızına düşen payı toprak olarak ayırdı. Fatma'nın bu sert konuşması karşısında gü­ ya Ebubekir etkilenmiş. . Fatma'nın torunlarından tek­ rar alıp Mervan oğullarına verdi ve böylece mülk sürekli el­ den ele yer değiştirdi. Muaviye b. onu bedava işletirdi. İşte Ebubekir'in vermediği. Ö m e r kâğıdı zorla Fatma'nın elinden almak isteyince de Fatma. Daha sonra mül­ kün hepsi Ö m e r b. İşte Sünni kay­ 142 naklarda bunlar da anlatılıyor. 4/120-25... Abdülaziz'in eline geçti. Çünkü nasıl olsa kızı artık yasak ayetler nedeniyle evlenemezdi ve o mal onlarda kalırdı. Fedek hakkında bir kâğıt yazıp Fat­ ma'ya vermiş (senin olsun d i y e ) . Buna rağmen Ö m e r zorla kâğıdı oradan almış ve yırtmış. Ebubekir zamanla Hz. Fatma'nın torunlarına (artık kim kalmışsa) iade etti. halife olduğu için hamalları da çoktu. ancak Fatma vermemiş. İlginçtir ki Ebubekir'in el koyduğu bu Fedek Sayfiye kö­ yü.

Megazi. Tirmizi (üç yerde). engel olmak istedi.Buhari. Ali onun cenaze namazını kıldı ve g e ­ celeyin g ö m d ü . 1 4 3 143 a. Farzü'l Humus. 'Sen nereye gidiyorsun? Ya eğer senin başına bir şey getirse' gibi «sözler söyledi. . Ömer'in karşısında hiç değerinde bir insanmış ve hep kullanılmış. Babam. Niye g e c e ? Çünkü babamla halife Ö m e r duyup da cenaze namazına. Menakıb. ve 3998. Hz. Ali de Fatma hayatta olduğu sürece babamın halifeli­ ğini kabul etmedi.Müslim. no: 3508. Feraiz kısmı. Hanbel (birkaç yerde) yazmışlardır: " H z . darıldı evine gitti. niye bana kar­ şı bir kötülük düşünsün ki. Ebubekir'i ilk etapta halife kabul etmeyişinin nedenini. no: 1759. Buna da yeri gelince açıklık getireceğim. no: 1 149. no: 3810.Buhari-Müslüm hadislari. Hz. Müslim. no: 2926. 'Ben Ali'den olumsuz bir şey beklemiyorum. kabri başına gitmesinler diye. Cihad. Nesai. Muhammed'in malını is­ teyip de babam vermeyince. Ben giderim' dedi ve gitti. Cihad.Ömer'in karnı yırtılıyor. Ali halka karşı bir de konuşma yap­ tı. Ebu Davud (üç yerde) İmam Ahmet b. konuşmadı. no: 2748. Bunu duyan halife Ö m e r hemen müdahale etti ve babama. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in kızı meşhur Ayşe anlatıyor ve en başta da Buhari (altı y e r d e ) . Cihad kısmı b. Hayber kısmında. Şu olayı. Bu olaydan 6 ay sonra da öldü ve bu süre zarfında da babama küskün­ dü. FJ-Lü'lüü ve'l Mercan. Ali'nin uzun uzadıya yaptığı bu açıklamasını aktarır A y ş e . an­ cak olan olmuş ve ben de artık Ebubekir'i halife olarak ka­ bul ediyorum" diye Hz. Fatma. Bu da gösteriyor ki. bunun kendi hakkı olduğuna inandığı için direndiğini. c. Bu kabul esnasında Hz. Hz. Ebubekir. bir adam onu katlediyor. ancak Fatma ölünce babama haber yol­ ladı: Evime gel seni halife olarak kabul edeyim dedi. no: 6346 ve daha ulaşamadığım başka yerler. babam Ebubekir'den Hz.

no: 4141.İmam Suyuti. İsra suresi 26. tabii İd Ayşe'nin bu açıklamaları gerçeği yansıtmıyor. e. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsiri. Buna rağmen onun bu sözlerinden yine hoş olmayan bir şeylerin o d ö n e m d e yaşandığı kesin. j. 144 a.A. Hz. e. İslami kesimce güvenilir 144 sayılan kaynaklarda anlatılmaktadır. f-Tirmizi. 2968 ve 2973 hadisler. bunlar artık davanın bir tarafı. no: 1379 da.Olayın. İşin daha önemli yanı.Nesai. no: 1186-1/586 vs.. babası henüz hayatta iken kendi­ sine bağışladığı bu Fedek'i de Fatma'ya vermedi. bu köyü o sırada kızı Fatma'ya hibe et­ mişti. yoksula. no: 3801 d. ayetin açıklama kısmında. babası hayatta iken zaten onu Fat­ ma'ya devretmişti. c. g.Hindi. Muhammed'in henüz hayatta iken kızı Fatma'ya hibe ettiğine ilişkin açıklamalar. Siyer kısmı. . aktarmış. no: 318 ve 511.Belazuri. zaten daha önce babası tarafından ken­ disine hibe edilmişti. Bu kö­ yün. Fatma'nın istediği verasetten Fe­ dek sayfiye köyü.anlatmaktadırlar. 'Feth'ül Kadir'. Fedek köyünün daha önce Fatma'ya bağışlandığını -kanıtlarıyla. h. 'Kenz'ül Ummal' adlı yapıtı no: 8696 hadiste bunu aktarmış. Bir bakıma bu da önemli bir açıklama.Ebu Ya'li el-Mevsıli.Beyhakı. ayeti inince (Muham­ m e d oluşturunca). Ayetin anlamı şu: "Akrabaya. Ensab. i. f.Zehebi.Ömer ibni Şebbe. Tarih'ü Medinet-il Münevver. 'Sünen-i Kübra' 'Fey' ve Ganimet' bölümünde ve daha saya­ madığım birçok yazar. Yani bu köy artık d. no: 1608-1610. no: 6554-6556 hadisler. İsra suresi 26. Haraç. dört halife kjsmı Ebubekir bölümünde.Ebudavud. ama tam değil. Ali'nin evine yapılan baskınlar. boğazına geçirilen ip ve o şekilde disiplin altında Ebubekir'in yanına götürülmesi gibi olaylar yaşanmıştır. b. Fey' kısmı. 'Metalib-i Aliye' Tefsir kısmı. İsra suresi 26. Ebu Said el-Hudri kısmı.İbni Hacer Askalani. Müsned'inde. Razzak Musannaf. Ayşe'nin anlattığı şekilde olmadığını daha ön­ ce aktardım: Hz. ayette bunu iş­ lemiş. yolcuya haklarını ver." Ebubekir.Şevkani. Siyer'ü A'lam. no: 2963.

soğan i ş l e m i ş . o da ancak gizliden Ebu­ bekir'e söylemiş olsun! Kur'an'a bakıyoruz onun Allah'ı sa­ latalık işlemiş. Ebubekir'e hak et­ mediği halde cennet müjdesini vermiş olmuyor mu? En önemli soru da şu: Neden bu kadar önemli olan bir huku­ ki konuda (peygamberden kalan mal yakınlarına verilmez diye) Kur'an'ın Allah'ı bir ayet g ö n d e r m e m i ş d e . mercimek. Konuya ilişkin şu sorular yanıt istemektedir: Bilindiği gi­ bi Hz. kim ona kızar. d e v e işlemiş. b) Müslim. ö z malıydı. at. Muhammed. o bana kızmış-haksızlık yapmış olur" anlamında birçok söz söylemiştir ve bunlar hadis külliyatında ve Müsnedlerde değişik versiyonlarla g e ç m e k t e ve en başta da Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmektedir. "Fatma benden bir parçadır. Fedail-i Fatma kısmında. Mu­ hammed'in sözüne bırakmış. Ali ile Fatma haksızdır. Ebubekir'le Ömer'in şahsi planlarıdır) başka kimsenin bilmediği bir giz- 145 146 147 148 149 (a) Buhari. Nahl. Kehf 18 ve yine Kehf 22'de de üç sefer. Fatma'nın kazanılmış bir hakkıydı. Araf 176. Bakara 61). bu durumda denklem nasıl çözülecek? Ya Ebube­ kir haklıdır cennete girecek (din mantığına g ö r e ! ) ve Hz. Bu durumda da Hz. beş y e r d e 148 1 4 9 köpek i ş l e m i ş . Fatma hakkında. Menakıb-i Fatma. o da (tabii ki bu. . 8. onlar hak­ lıdır. 1 4 6 Yine 147 bakıyoruz dört y e r d e merkeb/eşek işlemiş. Lokman 19 ve Cuma 5. 1 4 5 Peki.veraset de sayılmazdı. A m a insan hu­ kukuyla ilgili bu kadar önemli olan bir konuda işi Hz. bunu Mu­ hammed'in hadislerine bırakmış. Ya da Ebubekir suçludur. M u h a m m e d başta Ebubekir. Nahl 8. katır. Ö m e r ve Ali olmak üzere kendi çevresinden seçtiği 10 kişiye cennet müjdesi­ ni vermişti. Bakara. sarmısak. Bir de kendi kızı Hz. 259. haksızlık yaparsa.

lilikle ancak Ebubekir'e aktarmış olsun. başta EbubekirÖmer olmak üzere. Fatma ve eşi Hz. Hz. sadece rant ve siyasi iktidar peşindeydiler. Ebubekir'den mal istemezlerdi. Daha önce de belirttim. Kendi kurduğu sisteme. Gizlilik diyorum. duruma g ö r e de uymuyordu. Hati­ ce'nin malından Muhammed'in payı 1/4'tür Çünkü Hati­ ce'nin çocukları vardı. ayetine g ö r e Hz. Ebubekir'le Ö m e r ha­ lifelik işi bitinceye kadar cenazeyle ilgilenmediler ve g ö - . Ali. ona aşırı dere­ c e d e inandıkları diye bir şey yoktur. Peki. olaylara bir bütün olarak bakıldığında. Çünkü böyle bir açıklaması olsaydı. bir kere Hz. Ali ve di­ ğer yakınları cenazeyle meşgul iken. burada farklı bir noktayı da hatırlatmak uygun olur. Zaten onlar Kur'an'ı ancak kendi çıkarları için bir araç olarak kullanmışlardır. bir ara M u h a m m e d de onun işçisiydi ve daha sonra evlen­ diler. Nisa suresi 1 1. Söz verasetten açılmışken. Muhammed bunu yaptı mı? Hayır. Fatma'nın annesi Ha­ tice'nin malı ne oldu? Kadın o kadar zengin. Bunun üze­ rinde fazla durmuyorum. Kur'an'a da inanmadıkları bir gerçektir. Ebubekir'le Ömer'in kendi keyfi kararlarıyla Fatma'ya vermedikleri gibi. Kalan ise Fatma ve diğer kızlarına ait olmalıydı. Muhammed'den ka­ lan malın yarısı Fatma'nın hakkı iken. neden Ebube­ kir bu malı Fatma'ya vermedi? Peki. Ancak onun da Hatice'nin malını Fatma'ya v e r m e d i ğ i kesindir. Hz. o günkü inananların bugünkü Müslü­ manlar kadar Muhammed'i tabulaştırdıkları. Muhammed'in cenazesi 3 gün y e r d e kalırken (hele o sıcak m e v s i m d e ) . Hani hep diyorum. oluşturduğu Kur'an'a kendisi de duruma g ö r e uyuyordu. işçileri vardı. Hatice ölünce acaba M u h a m m e d ondan kalan mal­ dan Fatma'ya düşen payını verdi mi? Fatma evlenmemiş de olsa annesinden kalan verasetten pay almalıydı.

Hatib-i Bağdadi (392-463) ve İbni-1 Cevzi (ö. talan.müldüğü zaman da iktidar kulisleri yüzünden bu ikisi kab­ ri başında yoktular. 1 5 1 Ebubekir zehirlenerek ölüm döşeğine yattığında güya pişman olmuş. ganimet gibi avantajlardan ötürü inanıyorlar­ dı. 20/579-no: 38201. Musannaf. El-Muntazam. keşke Fatma'ya yaptıklarımı yap­ masaydın™. 150 a. Yine hayatımda yapmadığım üç şe­ yi de keşke yapsaydım diyorum. Yapmasına pişman ol­ duğum şeylerden biri. Belki de Ebubekir'in icraatını beğenmediği için bu benzetmeyi yapmıştır.Hindi. Tarih-ü Bağdat. Numan b. Abdurrahman b. Ebubekir'i seçip onun hakkında bu ağır ifadeyi kullanmış. Demek istediğim. O günkü inananlar çıkar için inanıyorlardı: Cariye. So­ nuçta ağır bir b e n z e t m e . . ya da normal bir şekilde öldürseydim? demiş. 8/133. Mesela. N o . ateşte yakmak suretiyle işkenceyle öldürdüğüm Fücae Sülemi'yi keşke ya serbest bırak saydım. Bir de. onu da buraya al­ mak istiyorum. Avf onu ziyarete geldiğin­ de Ebubekir'in iyiliklerinden söz ederken Ebubekir şunları söylemiş: "Hayatımda yaptığım üç şey için keşke yap­ masaydın™ diyorum. Hicri 150 yılına olayla­ rı kısmında.h) gibi İslam düşünürleri. A m a neden Ebu Hanife. Kenz ul Ummal 5/ 652-no: 14139. Sabir (Ebu Hanife) kısmın­ da. 805 cilt. cilt 15/509. Ebu Hani­ fe'nin bu açıklamasını böyle önemsiz tarihçiler değil. çok meşhur İslam tarihçileri aktarıyor. bu ayrı bir konu. b. 151 a. 150 Ebubekir'in bu pratiğini anlatırken Ebu Hanife'nin onun hakkında kullandığı ilginç bir ifade var.İbni Ebi Şey be. b.Hatib-i Bağdadi. İmam Ebu Hanife şunu diyor: Benim ya­ nımda Ebubekir'le İblis'in/şeytanın imanı birdir.İbni-1 Cevzi. no: 7249. bugünkü inananların M u h a m m e d ' e bakış açılarıyla o günküler arasında dağlar kadar fark vardı.597.

ö). Ikd'ül Ferid. Aşcrei Mübeşşcre. 5/472. 30/411 vd. ö .cilt 5/631. r. g. 3/108. Riyad-ü Nadre.732. k. ancak belki konulardan anla­ yan ve ilgi duyan bir okur çıkıp ben bir bakayım der ve bunlardan ancak birine ulaşabilir. Ebubekir kısmın­ da. 13/ 122. e-Taberani ( 9 l 8 . Mucem-i Kebir. m. 8/290 ve devamında. senden sonra kim halife olsun diye. Imadüddin İsmail b. no: 9031. no: 5293.Taberi Tarih-i. Davud Beceli kısmında. 2/155 o. yani kenardan. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. Ebubekir kısmın­ da.Kenz'üi Ummal.Yapmadığına pişman olduğu üç şeyden ikisi ilginç: Keşke Hz. Minhac'ü-s Sünne.Ö) Ikd'ül Ferid. Do­ layısıyla bu kadar sıkıntı çekilmezdi. Onun için şüphe kalmasın diye dokümana ö n e m veriyo­ rum.152 152 a. H e p vurguluyorum: Bilinmeyenlere do­ kunduğum zaman kimilerine zor gelebilir. Tüyler ürpertici açıklamalar: Pişman olduğu olaylar hep cinayet. Lisan-ül Mizan. f. Ebubekir'in yukarıdaki açıklaması. 'el-lmame ve-s' Siyase. nerdeyse ilgili tüm İslami kaynaklarda vardır.İbni Abdirabbih. n-Tarihi Yakubi. no: 43.İbni Asakir (571). Tarih'ül Hulefa adlı yapıtında) i. Sakife Beni Saide kısmında. Kays'ı getirdiklerinde keşke onu öldürseydim diyor. Ulvan b. diğer adı.İbni Kuteybe Dineveri (279). b. Mizan'ül Ütidal. Begiyet'ü RaidTahkik'ü Mc'mai Zevaid.Ö).İbni Hacer Askalani.Mesudi. 3/430.Ibnü Abdirabbih (328. Aslında bu iki kaynak da İbni Asakir'in. Bir de bana Eş'as b. I. 5/366. 1/109. Ebubekir kısmı.İbni Teymiye (661-728).Muhibbüddin Taberi (694. no: 5763.Burda çok hadis var. d.Heysemi.Ebü-I Feda. . Muhammed hayatta iken bu halifelik işini ondan sormuş olsaydım. bunu biliyorum. ve b) Tarihi Dımaşk. 1/241 ve Zehair. Ahbar'ül Hulefa. 'Tarih'. 2/308 p. o yüzden ikisini de verdim. cilt 30 Ebubekir bahsi. c.İbni Asakir. Ali (h. m ) . no: 14113.Zehebi. kıyıdan aldığım bir açıklama değil. h. Muruc'u Zeheb. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Dolayısıyla birini verseydim yeterliydi.

Allah günahlarını affeylesin" diyor ve o da onu ka­ bul ediyor gibi söylentiler de v a r . Bir de gerçekten e ğ e r Hz. A m a bizimle istişare etmediniz. Ebube­ kir'in az önceki itirafı var: Pişman olduğu şeylerden birinin Hz. Çünkü Hz. sanki hayatında bir şey yapmamış da sadece anılan o birkaç olaya karışmış 153 Belazuri. Kaldı ki. Muhammed ken­ dinden sonra halife olacak kişiyi belirlemiş. Ebubekir'in az önceki açıklamasında. efendim Hz. ancak işin içinde fitne var. ona saygı gösterirlerdi. cilt 2/263. Muhammed'den halifeliğin kime g e ç e c e ğ i : Bunu niye sormadım. Ensab'ül Eşraf. Muhammed. iki gözünden de kör olan İbni Ümmi Mektum halife olurdu. on üç kez gerçekleşen bir olaydır. "Evet haklısın. kendisi hasta iken Ebubekir'i göstermiş. başta Hz. Fatma ve eşi Hz. ancak hakkımızdı. kalabalıktan Ali bir şeyler anlıyor. 1 5 3 Ben bu aşamada bu konuya girmiyorum ama şunu ek­ leyeyim: Eğer bir namaz kıldırmakla halife olunuyorsa. 14. Hatta bu konuda şu gibi aktar­ malar da var: Hz. hemen dışarı çıkıp Ebubekir'e. Ali ve amcası Abbas Muhammed'in ce­ nazesiyle meşgul iken. bu da ne?" diye sorunca Ebubekir. "Sen camiye git. Dediğim gibi konu çok karışık. Bu arada Ali. Bunun işareti de.Kimi İslam düşünürleri. Ebubekir'i halife ola­ rak belirlemiş olsaydı. bunun için artık ben g ö ­ revi üstlendim" diyor. diyor. Ali. Muham­ m e d hastayken sen imam oldun. cemaate namaz kıldır" gibi sözleri g e r e k ç e kabul edip. "Bize hak tanımadınız mı bu halifelik işinde. "Biliyorum. 154 Kur'an'm Kökeni adlı yapıtım. bununla halifeliğin Hz. Muhammed Medine'yi bırakıp bir yere gittiğin­ de bu kör adamı yerine tayin ediyordu. Ebu­ bekir'i kabul eder. . Muhammed'in işaretleriyle belirlendiğini ö n e sürerler. sen cemaate imam 154 ol diyordu ve bu. s. onunla beraber hicret et­ tin. Neyse.

Kur'an'da 110'uncu sure olan Nasr suresinde. Zaten bu çıkarlar Kur'an'la da meşrulaştırılmaktadır. Hz.. So­ mut bir örnek vereyim. Muhammed'in ölümünden sonra Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslam'dan çıktılar ve bunun sonucu olarak da Ebubekir onları tekrardan ya kılıç zoruyla İslam'a dönderdi v e y a katletti? Ortada çelişkili bir durum söz konusudur. şöyle bir ayet gelir (oluşturur). Burada konuya şu soruyla giriş yapmak isterim. Peki. Bu zihniyet her zaman savaş ister. fidye. O zaman teknoloji de yok. tabii ki böyle bir zihniyetten oluşan orduyu yenmek imkân­ sızdır. iki gözün görmediği. talan. cizye. kılıçla savaşılmaktadır ve böyle bir inanca sahip tarafın kazanma şansı yüksektir. m a d e m öyle. Çünkü savaşta çıkar var. bir ara hayvan­ larını güden bir insanın yanından geçip selam verirler ve adam onların selamını da alır. Buna rağmen ganimet avına çıkan o grup çobanı katleder ve hayvanlarını alıp götürür. Aslında Ebubekir'in iki küsur yıllık iktidarı çok vahim olaylarla geçmiştir. Peki. aklın hayal etmediği kızlar (huri­ ler) var diye buna inanılır iken ve yine şayet karşı taraftan öldürülen olursa cehennemliktir diye buna inanılıyorsa. Diyanet'in Kur'an tercemesinden vere­ yim: "Ey iman edenler! Allah yolunda sefere çıktığınız zaman. niye böyle? Kur'an'da Müslümanlara ganimet. Daha sonra Muhammed bunu öğrenince. Muhammed'in Allah'a teşekkür etmesinden" söz edilir. hem de manevi olarak çıkar var. Size selâm veren . gerekli araştırmayı yapın. bir de e ğ e r savaşlarda Müslümanlar öldürülürse cennete girecek.gibi bir masumane durum söz konusu. "İnsan­ ların bölük bölük İslamiyet! kabul etmesine karşı. cariye gibi avantajlar tanınmış iken. Or­ tada hem maddi. neden Hz. Müslümanlardan bir grup talan avında. ganimet elde e t m e seferindeyken. orada çok gü­ zel.

Kur'an'ı yorum­ layanlar bu ayetin az önceki insanın cinayeti üzerine indiği­ ni belirtiyorlar. . Müslim. ganimetlerin başka yolları-yöntemleri vardır.Suyuti. 1. başka seferler yapar yine ganimet e l d e edebili­ riz d e m e k t i r . Ailah ka­ tında pek çok ganimetler vardır. Ebu Davud. Tekrar soruya döneyim: N e d e n bu insanlar kitlesel bir şekilde islam'a girdiler ve neden Muhammed vefat edince yine kitlesel bir şekilde dinden çıktılar? Çoluk çocuğum öldürülmesin. Tarihler. diğeri din adına onu alıp sefasında kullanır. krallar.İbni Ebi Şey be.kimseye. 94. Bunun anlamı çok açık: Yani böyle g ö z e çarpan. 14/581 -no: 29544. şimşekleri üzerimize çekmeyin. b. 2. Gümüş hiç kullanmıyordu. 9/13 ve devamı. eşim cariye olarak düşmanın eline geçmesin gibi hesaplardan dolayı insanlar İslamiyet'i kabul 155 Nisa suresi. halk nezdinde makul g ö ­ rülmeyen bireylerden uzak durun. Her iki kaynakta da Buhari. ben öldürülmeyeyim. Durru'l Mansur. 157 Tevrat'tan. Ayrıca diğer tefsirlere de bakılabilir. Musannaf. dünya hayatının geçici menfaatine (ganimete) göz dikerek. işte talancı zihniyet böyledir: Biri kaza­ 157 nır. 10/14 ve devamı. Şu cümlecik dikkat çekici: "Allah katında pek çok ganimetler vardır" diye geçiyor. Kullandığı kap-kaşık hep altındandı. 1 5 6 Burada kısa bir ara verip kutsal dinlerin talana olduğu­ na ilişkin bir örnek de Tevrat'tan vereyim. malım talan edilmesin. Süleyman pey­ gamberin haraç-vergilerden topladığı yıllık altın miktarı yaklaşık 35 tondu. ayet. Ordusundaki kalkanların büyük çoğun­ luğu altındandı. 156 a. ayet. Nesai ve daha birçok eserden alıntılar yapılmış. başka gün. Fil dişinden saray yaptırmıştı ve hep altın kaplamalıydı. Nisa suresi 94." 1 5 5 Hemen hemen tüm önemli tefsirlerde. 'Sen mü'min değilsin' demeyin.

Muh a m m e d ' e zaman olarak da en yakın olan İslam tarihçisi­ dir. Yani bunlar Afrika'nın işlen­ miş kıymetli mücevheratını talan ediyorlar. on­ lar tekrardan islamiyet'i bıraktılar.etmek zorunda kalıyordu (korkudan). savaşa katılan her şahsa bin dinar (altın para) düşüyor. 1/18. "Ebubekir döneminde biz bu proje ile 159 kazandık." Bir diğer söylediği şey şu: "Bize zararlı olanlardan bir kıs­ mını da yabancı memleketlere. Ebubekir kısmı. Bir taşla iki kuş misali. Bunu yaparken de ordusuna şunu söyledi: "Bakın Kur'an'a g ö r e siz öldürülürseniz şehit ve dolayısıyla cennetliksiniz. sürgüne göndereceğiz. 160 Hicri 130 ile 209 yıllan arasında yaşamıştır. Meşhur İslam tarih­ çisi İmam Zehebi'den çok küçük bir örnek vereyim. Çünkü İslam ordusunun M u h a m m e d ' d e n sonra eski gücünde kalabileceğine inan­ mıyorlardı. 159 ibni Esir. Muhammed öldürülünce. Sonuçta Ebubekir çok sert tedbirlerle İslamiyet'i terk edenlerin üzerine gitti ve büyük katliamlar gerçekleştirdi. 'Kitab'ül Ridde' ad­ lı eserinde bu dinden çıkmalar ve Ebubekir'in onlara ne yaptığı konusunda detaylıca bilgi verir. hem Ebubekir'in nasıl bir kişi 158Zehebi... Sizin için onların hanımları ve kız­ ları cariye olarak helaldir. el-Kamil." 1 5 8 Her cephe­ den yapılan baskınlarda ganimet adı altında karşı tarafın her şeyi alınıyordu. Cilt 2/205. yoksa işimiz zordu" d i y o r . ancak Vakıdi. Hz.. Vakıdi. El-lber. ama bu avantaj onlar için yoktur. A m a H z . . Bu konuda birçok İslami kaynakta bilgi var."Müs­ lümanlar Afrika'yı ele geçirince." Abdullah bin Mesut.1^ Burada İslam âleminde saygınlığı olan meşhur Halit bin Velit'ten kısa bir-iki örnek vermekle Ebubekir'in nasıl bir Ebubekir olduğu konusunda somut bir bilgi vermek istiyo­ rum. onlar ise cehennemliktir. dinden çıkma bölümü.

bir kadının eşi ölür v e y a öldürülürse. 24/69. . Nüveyr de Müslüman olur (diğer kabile­ ler gibi korkudan v e y a gerçek. A m a bu süre. Musannaf. her ne ise) ve Muhammed onu o bölgenin zekâtını. Muhammed'in nasıl biri olduğuna örnek olsun isti­ yorum. Velit'e ve özellikle de Hz. d. c. Malik'in. 1 6 2 161 Bakara suresi. Halit onu görünce dayana­ maz ve kocasını bir hiç uğruna öldürüp o kadına cariye ola­ rak el koyar ve hemen orada. no: 2157. Müslüman savaşçılara bir indirim yapılmıştır. 1 6 1 Bun­ dan amaç. hem de Halit b. no: 12898. ikinci bir erkekle evlenebilmesi/cinsel ilişki yaşayabil­ mesi için en az dört ay on gün beklemesi l a z ı m . savaşta ele geçirilen karşı tarafın kadınları için geçerli değildir. 228 ve 234. Mucem-i Kebir. 162 a. Ebubekir değişik bölge­ lere baskınlar yaptırır. Hâlbuki Kur'an'a g ö r e . memleketine d ö n m e d e n o kadınla cinsel ilişkide bulunur.Taberani. tabii ki asayişi sağlamakla meşhur olan Halit b. Leyla binti Sinan adında çok da güzel bir hanımı varmış. b. Nüveyr'in bölgesine gider. vergilerini toplamakla görevlen­ dirir. Muhammed henüz hayatta iken.7/449. Muhammed'in ölümü üzerine Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslamiyeti terk edince. Süneni Kübra. belki eski eşinden hamile ise doğacak çocuğun kimden olduğu belli olsun diyedir. Velit de bu baskınlarda aktif bir şekilde yetkili bir komutandır. Esir alınan kadın tek bir sefer adet görse yeterlidir denil­ miştir. Razzak.Ebu Davud. Hz.olduğuna örnek olsun. Beni Temim kabi­ lesinden Malik b. Müslümanlar en kısa zamanda onlarla cinsel ilişkide bulun­ sunlar diye. Velit bir gün Malik b. Bu arada Halit b.A.Beyhakı. Nikah.

bir ara güreşiyorlar. Halit. bir kadını kendine almak için Müslüman bir kişiyi katlet­ miştir der. Ömer'in bir bacağını kırıyor. Halit b. Halit b. Burada kısa bir hatırlatmada bulunmak isterim: Aslında Ö m e r bu olayda kıskançlığından dolayı Halit'e sert tepki göstermiştir. M u h a m m e d de hep böyle yapardı. Halit'e karşı özel nedenlerden dolayıdır. Velit'in az önce sözü edilen cinayet olayı ve ka­ dını cariye olarak ele g e ç i r m e durumu Ebubekir ve Ö m e r ' e iletilince Ömer. Suriye tarafında öldürülen Halit'in cinayetinde 163 parmağı var diyen İslam tarihçileri bile v a r . Bir örnek vereyim. o da bundan farklı bir şey yapmamıştır. hemen orada kadınla sevişir. N e y s e konu­ muz bu değil. Halit'i taşlayarak öldürelim. İslami kaynaklarda.A m a bu olayda Halit b. Beni Mustalık'ta Cüveyriye ve yine başka bir baskında ele geçirdiği Reyhane örnek gösterilebilir. Hatta Ömer'in. düşmana karşı kılıç kullanan bir insana ben ceza v e r m e m der. Ömer. Ancak Ebubekir. hem siyasi olabilir. Velit bu tek bir seferlik adet g ö r m e şartını da beklemez. hem de aralarındaki ilişkiden de olabilir. . Buradaki tepki. Çünkü Ömer'in genel durumuna bakıl­ dığında. Hz. bu işin teferruat kısmı. Ömer'in bu ceza teklifini kabul etmez. Kenz'ül Ummal. Yani o da hiç bekle­ memiştir o belirlenen tek adet g ö r m e şartını. Bu olay anlatılırken şu da söyleniyor: Zamanla Ö m e r ' l e Halit arasında meyda­ na gelen hoşnutsuzluğun nedeni bu olaya dayanır. Halit b. Bu. no: 37020. Yani Ö m e r bunu hazmetmez ve hep ona karşı tavır alır. Ö m e r ' l e Halit henüz Müslüman değil­ ken. Bir kere cariyelik kurumunu onaylayan bir sistem var ortada ve Ö m e r de bundan yararlanmıştır. Hayber'de Safiye. Velit'e şunu söyler: "Nasıl olur da sen 163 Hindi. Çünkü Halit. Velit bahsi. 13/369.

İbni Kesir. yine aslen Hıristiyan olan. Malik b. 5/619. Kitab'ü Ridde. Mesela. hep çıkar.Vakıdi. 164 a. cilt.El-Kamil. Buna ilk olarak babası inanır' 6 5 d) Lakit bin Malik Ezdî (Umman'da peygamberliğini ilan eder ve zaten İslami­ yet'ten önce de oranın emiriydi. deyince o. 5/518. Hısn/veya Husayn bile (Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda bu konuda geniş bilgi var ve en başta Buhari'den alıntı var. mesela Hz.Üsd'ül Gabe. a. Hepsi Ebubekir zamanında bastırılır ve böylece o coğrafyada İs­ lam galip gelir. Suri­ ye'nin Halep tarafında peygamberlik iddiasında bulunmuş­ tu.h) 'Tac'ül Arus'. el-Bidaye ve'l Nihaye. asıl adı Cülendi idi) e) Esved-i Ansî. c) Yine 'Yakıd' adında bir kadın. Yani hep çıkar. 165 a)Yakub'ül Hamevi (574-623).İbni Esir. 2. Isabe. Huveylid Esedî gibileri de ken­ di bölgelerinde peygamberliğini ilan etmişlerdi. utanmadın mı ki dinden çıktın. no: 7702 Malik b. Muhammed'in bir savaşta ele geçirdiği d e v e ­ lerden kendisine 100 d e v e rüşvet olarak verdiği Uyeyne b. Arap yarımadasından b) Şecah binti Haris adında bir kadın.Kenz'ül Ummal. b. 1 6 4 Hani belki kamuoyu bilmiyordur. s. M u h a m m e d döne­ minde birçok kişi de bölgelerinde kendilerini peygamber olarak ilan etmişlerdi. d. 107-108. Buna rağmen Halit'e herhangi bir ceza uygulanmaz. 2369. 5/426 ve b) Zebidi. Daha sonra yakalanıp M e d i n e ' y e götürülünce Müslümanlar ona. İslamiyet'ten öyle kaçışlar olur ki. . yayılır. 248) İslamiyet'i bırakıp yedi yüz savaşçısıyla birlikte Tuleyha'ya katılır. Minhac'ü Sünne. f.İbni Hacer Askalani.İbni Teymiye. 6/322 Ebubekir'in halifeliği kısmı. Nüveyr kısmında. ve b. s. no: 14091. f) Tuleyha b. s. c. aynı konuda. (1 !45-1205. 'Mucem'ül Buldan'. Ebubekir'in halifeliği kısmında. eşini alabilesin diye katlettin" gibi sert söz­ ler. "Zaten hiçbir zaman İslamiyet'e inanmadım ki" karşılığını verir.bir Müslüman'ı. e. 2/218. a) Müseyleme. Nüveyr kısmı.

Ebubekir döneminde Y e m a m e ' d e peygamberlik iddi­ asında bulunan Müseyieme güçleriyle çok şiddetli bir sa­ vaş yaşanmıştır. Burada Müslümanların verdiği ölü sayısı binlerle ifade edilecek kadar fazla ve bu ölenler arasında Uhud. Yemame. Bahreyn. bu savaştan sonra ortaya çıkmıştır. Ayrıca M ü s e y l e m e ' y e karşı yapılan savaşta öldürtlen Müslümanların listesi birçok tabakat ve 166 siyer kitaplarında yazılmıştır. Beni Amir. Hadramut. eski­ den beri süregelen mitolojilerin gitgide genişleyip büyü­ yerek bir kültür haline geldiği bir gerçeklik var. Bu konuda ihtilaf yoktur. Bedir gibi savaşlarda M u h a m m e d ' l e birlikte olan seçkin sahabeler de vardır. O yüzden henüz ortalıkta Kur'an izleri var iken bunu ki­ tap haline getrelim.el-Kamil. Beni 166 a. cilt Ebubekir'in halifeliği kısmında. b. 2. 3/2£3-330. c. e-Bidaye ve'l Nihaye 6/338-358. bu savaşta toplam yirmi bir bin insan katledilir. garantiye alalım fikri ortaya atılır.Burada şunu eklemekte yarar var: O dönemlerde. Gatafan. 11. Selim. İslami kaynaklarda var olan bil­ gilere g ö r e Müseyleme'nin silahlı gücünün 40 bin olduğu söyleniyor. . Zaten Kur'an'ı kitap haline getirelim fikri. Bu gerekçe. Havazın. yılı olayları. bu yöntemle kendilerini topluma kabul ettirirlerdi. Umman. Nehre. d-Yakubi tarihi. Çünkü bu savaşta Kur'an'ı bilen birçok Müslüman katledi­ lir.İbni Kesir. en başta Buhari ve Müs­ lim'de anlatılmaktadır. Kinde. 2/143 v d . Nasıl şimdi demokrasi veya sosyalizm deniliyorsa ve bunlar popülist ise o d ö n e m d e de bu tür mitolojilerle insanlar kendilerini ortaya koyarlardı. Ebubekir'in halifeliği bölü­ münde.Hicri. Yemen. Kimin formülü tutarsa artık atı alan Üsküdar'ı geçer misali iktidarı elde tutması kolay olurdu. Yine İslam kaynaklardaki bilgilere g ö r e . Kısacası.Taberi.

ama yine de bazı kalıntıları kalmıştır. b. Bir de şunu diyordu: Allah vahiy g ö n d e r e ­ rek bizim günde üç sefer namaz kılmamızı istiyor. çok da taraftar topladı.Taberi. Ebubekir'in halifeliği kısmında. . Yani sa­ bah ve yatsı namazları yoktur diyordu. artık ikinci bir kadınla evlenmesi haramdır diye yasak vardı. gi­ bi açıklamalar. Gerçi islam hâkim olunca onla­ rın öne sürdükleri prensipleri yok etmiş veya yerine kö­ tü/alaylı prensipler koymuştu ki insanlar İslam'a daha da bağlansınlar. Allah olarak benim buna ne ihtiyacım var ki. in­ sanların niçin Muhammed zamanında Müslüman oldukları noktasında iyi bir yanıttır aslında: Niye inandılar. Ahirete iman onlar­ da da vardı: Zerre kadar bir şey hesapsız kalmaz diye. Buhari. zina etmek de haramdı. Dolayısıyla sizin benim için namazda secde edip kafanızı/o en kıymetli organlarınızı yere koymanızı kabul etmiyorum. 2. neden kaçtılar? Kaldı ki bu peygamber adaylarından çoğunun projeleri aynı zamanda mantıklıydı. el-Kamil.Temim ve topyekun bölge insanları İslamiyeti çok kısa za­ manda ve hızlı bir şekilde bıraktılar. bir erkek evlendiği za­ man. Cem'ul Kur'an kısmın­ da. e ğ e r erkek çocuğu dünyaya gelir ve yaşarsa. Kaldı ki. 6/340 ve devamı. Tarih 3/280-330).İbni-il Esir. Ya­ ni bunlara g ö r e ancak istisnai durumda ikinci evlilik olabi­ lirdi.. Mesela onlardan Tulayha şunu diyordu: Cebrail vahiy getirdi. c. içki içmek. Fedail-i Kur'an.. ancak Müslüman- 167 a. Hele en ilginci..İbni Kesin Bidaye-Nihaye. A l ­ lah'ın şunu dediğini aktardı: Siz insanlar çok şereflisiniz.. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. 167 Yalnız bu sonuç. Bu gibi vahiylerinden dolayı Tuleyha'nın peygamber­ liği hızla yayıldı. On­ lara g ö r e insanoğlu çok dikkatli olmalıydı. cilt.

lar ganimet ve cennetteki huri avantajlarıyla bunları etkisiz hale getirdiler. Sem'an. 173-195 bakılabilir. . efendim çok g e z g i n biriydi. sihir gibi konularda uzmandı gibi yakıştırmalar yapmışlardır İslam'ı yazarlar. Sait. İşte böyle: Eski d ö n e m l e r d e Orta Doğu'da kim pey­ gamberim deyip de kendini kabul ettirirse o yaşardı. bu konuda doktora tezi olarak bir çalışma yürüten ve kitap haline getiren Medine'deki Ümmü'l Kura üniversitesi öğretim üye­ lerinden Ahmet bin Sad Gamıdi'nin 'Akidet'ü Hatmi Nübüvveti bi nübüvveti'l Muhammediye s. 169 FazI peygamberlik iddiasında bulunanlar arasındaydı. 168 a. b. 1 6 8 M ü s e y l e m e için d e . irtidat olayları kısmında. Müseyleme ise çok bilgili olduğu için kendi şahsi projeleri vardı ve o yalancı pey­ gamberdir diyorlardı. mito­ lojileri çok iyi bilirdi ve halka anlatırken onları güzel etkile­ yebilen bir yapısı vardı.İbni Esir.İbni Esir. talan. Üseyid. Şam'da Haris b. ancak onlar ganimet. peygamberliği aramız­ da paylaşalım demiştir (Hani Musa ve ağabeyi Harun. Kamil. Yani Muhammedinki Tann'dan g e l m e . Küfe'de M u g i r e b. 6/353 vd Secah binti Ha­ ris konusunda. İrtidat olayları kısmı. cin. Yine M u h a m m e d ' d e n sonra Emevi ve Abbasiler döne­ minde de peygamber adayları çıktı ortaya. çapulculukta ordu­ larını harekete geçiremedikleri için kaybettiler. Irak'ta Beyan b. Bir de Muhammed hayatta iken Mü­ seyleme ona mektup göndererek. Bu­ nun için Muhammed döneminde birkaç peygamber adayı ortaya çıktı. 169 Daha fazla bilgi için. Bidaye-Nihaye. yine Yakup ve oğlu Yusuf. Örneğin. Esed kabilesinden Ebu Hattap. Sait ve Ebu Mansur el-Aceli. Sakif te Muhtar b. Muham­ m e d ise bunların arasından sıyrıldı. İbrahim ve oğulları İsmail-İshak gibi biz de aramızda paylaşalım diyordu) ama Muhammed bu­ nu kabul etmemiştir. Himyeri/San'a'da Ali B.

Yine Halit bin Velit'le ilgili en başta Buhari'de anlatılan şöyle bir katliam olayı var: Mekke'nin fethinden sonra. Halit. Hz. Burada Muhammed'in göster­ diği tepki sadece şu: Baskınlarda kadınlara.Aslında Ebubekir'in Halit bin Velit'e ceza vermemesi. halk nezdinde İslamiyet'i kabul ettim anlamına gelen eşanlamlı başka bir kelime kullanıyorlar. Mekke'nin fethi kısmında. Muhammed'in felsefesine uygun ve aynı zamanda ona saygıdır. cena­ zenin bir kadına ait olduğunu ve öldüren kişinin ise Halit b. Muhammed Mekke'yi tekrardan geri alınca (yani Mekke'nin fethinde). N i y e mi? Hemen somut bir-iki örnek vereyim. civarda bulunanlar da İsla­ ma girsinler diye. ancak İslam'ın formalitelerini henüz bilme­ dikleri için. Velit olduğunu söylüyorlar. Sonuçta durum Hz. Ö l e ­ nin kim olduğunu ve neden öldürüldüğünü sorunca. O. kalanlarını da esir edip ar­ kadaşlarına köle-cariye olarak dağıtıyor. Sabah olunca bu kez arkadaşlarına: "Herkes elindeki esirleri öldürsün" ta­ limatını veriyor. çocuklara ve yaşlılara dokunmayın. bas­ kın ekibiyle birlikte onları İslam'a davet ediyor ve onlar da kabul ediyorlar. Hz. Sonuçta Ha­ lit onların bir kısmını katlediyor. Muhammed. Fakat bu esirler onlara karşı gelmedikleri ve üstelik de İslamiyet'i kabul ettikleri için. diye talimat da veriyor. 1 7 0 Halit'e herhangi olumsuz bir şey söylediği kayıtlı değil. . "Al­ lah'ım. M u h a m m e d ' e iletiliyor. o baskın sırasında insanları y e r e yığıl­ mış bir cenazenin başında toplanmış olarak görüyor. Halit b. Velit'i Beni Ge­ z i m e kabilesine gönderiyor ve karşı koymazlarsa sakın on­ lara bir zarar vermeyin. Hz. Halit tarafında­ ki bazı insanlar onun bu teklifine karşı çıkıyor ve asla biz öl­ dürmeyiz diyorlar. ben Halit'in yaptığından uzağım" diyor ve bunu 170 Siyeri İbni Hişam.

peki öldürülseydi bunları katleden Müslümanların bunda ne gibi çıkarları olurdu? Yani karşı çıkanlar bu kölelik avantajından dolayı böyle bir girişimde bulunmuş olabilirler v e y a belki de iyi niyetli insanlarmış. mucize gösterdi de insanlar bundan dolayı ona inan- . Hele bu fikir. Halit b. yoksa Muhammed Tanrı görevlisiydi. bu pastadan pay alalım hesapları yapıyorlardı. tabii ki İbni Hacer bu hadisin açıklama kısmında tüyler ürperten bazı detaylar da aktarır. nasıl olsa yeni bir sistem kuruluyor. malım talan olmasın endişesiyle korkudan Müslüman oluyordu. şu hiç sorgulanmaz mi: Acaba ne oldu da Halit ve diğer meşhur sahabeler İslam'ı seçti? H e p vurgu yapıyorum: Olay kimileri için iktidar kavgasıydı. Halit b. Şu da var ki onlar köle-cariye olarak kalsa hiç olmazsa onlardan yararlanırlardı. Velit gibileri. biz de bir an önce yerimizi alalım. Velit çok sonraları İslamiyet'i kabul edenlerdendir. Şu da bilinmeli İd. ben artık onlara girmiyorum. bazı rivayetlere g ö r e de üç kez tekrarlıyor. Peki. en başta halife Ömer için geçerliydi. Halit'in talimatını dinleyerek ellerindeki tüm esirleri katlederler. cariyelerden yararlanma düşüncesiydi.iki. İbni Hacer Askalani. Muhammed'in ölümünden yaklaşık üç yıl önce. ama geniş halk kitleleri için d e d i ğ i m gibi ya korku. O dönemin önemli siyasetçileri için tek neden iktidara ortak olmaktı. ancak Muhacir ve Ansar grubu Halit'e karşı çıkar ve ellerin­ deki esirleri öldürmez. nitekim kendisi bunu çok iyi başarmıştır. Yani Halit'in yaptığını yanlış buluyor. İbni Sad'dan alıntı yaparak bu ha­ disin şerhine şunu da eklemektedir: Halit'le birlikte o baskına gelen Selimoğulları. olabilir. ya da ganimet-talan ve cariye kazanmak gibi mad di çıkarlar ön plandaydı. Kimi­ leri ise çoluk çocuğum cariye-köle adıyla anılmasın. kimileri için ganimet.

3/225 b. 6/340 ve devamı. Muhammed'in vefatından sonra insanlar bazı yerlerde toplu halde. el-Kamil. Ebubekir'in halifeliği kısmında. Dolayısıyla tek bir muhalif kalana kadar savaşa devam" diyordu. onun ölümünden sonra insanlar kitlesel bir şekil­ de dinden çıkmazdı ve Ebubekir de bu irtidâd olaylarıyla uğraşmazdı. el-Kamil. Bunlar dışında hiçbir cami kalmadı. M e d i n e ve Bahreyn'e bağlı 'Cüvasa' kö­ yündeki Abdülkays camisidir. kendisi kitlesel bir şekilde katliamlar gerçekleştirmiştir. Bu arada kitlesel bir şekilde gerçekleşen bu İslam'dan çıkma olayları karşısında Ebube­ kir. . Bunda zaten İslam düşünürleri arasında ihtilaf yok. 2/25. So­ nuçta binlerce insan kılıçtan geçirildi. bazı yerlerde de kısmen İslamiyet'i bıraktılar. Bunlar. İbni Esir. herkes islamiyet'i terk e t t i . 2/205. Cem'ul Kuran kısmın­ da.dılar gibi fikirler. 1 7 1 Ebubekir o zaman zekât v e r m e y e n ve güya dinden çı­ kanlar hakkında. Öyle ki Hz. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk.Kandehlevi. Halit b.Ibni-il Esir. "Yahudiler bununla çok sevinirler. cilt 30/319. c. 171 Buhari. 2. Hayat-i Sahabe.. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. Mekke. 1 7 2 Yani Ebubekir'in haksızlıkları böyle Hz. Muham­ med'den sonra Arap yarımadasında üç adet cami kaldı. on­ lara g ö r e Ebubekir din için cihat etmiştir. bu kadar basit. Megazi kısmı. Fedail-i Kuran. Taberi Tarihi.. Arap yarımadasında Hz. o zaman için hiç de geçerli değildi. Fatma'ya yaptı­ ğı gibi ferdi d ü z e y d e değildi. Tarih 3/280-330. Geçer­ li olsaydı. e. 172 a. Velit'in Beni Cüzeyme'ye gönderildiği bö­ lümde. Buhari.ibni Asakir. cilt. ordusuna şu talimatı veriyordu: Ya onlar geri dönüp zekâtlarını verecekler veya hepsi kılıçtan geçi­ rilecek. d-Taberi.İbni Kesiri Bidaye-Nihaye.

Ali.Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) Halk arasında Hz.Kendisine Sıddık' yani çok doğru denilen Ebubekir'in ha­ yatından kısa bir numune sundum. A h m e t b. Muhammed'in katledildiği bilinmediği 173 Yunus suresi. "Ey zalimler.. Mizan'ül İtidal. sizin ölüm anındaki korkunuz ve pişmanlı­ ğınız tıpkı Firavun'unld gibi artık size fayda vermeyecektir" demişlerdir. İşte. Hatta Zehebi. Ebubekir ve Ö m e r için de kimile­ ri. Muhammed Sırri kısmında. "Şimdi mi inanırsın. 1/284.. Ahmet b. Ebubekir ve Ömer'in yaptığı zulme karşı onları Firavun'a benzetmiş. 1 7 4 c. sen suçlu­ sun" deyip ağzına çamur doldurup onu boğmak suretiyle ruhunu almış misali. 1 7 3 İşte Ebubekir'in durumu da buna benziyor demişler. 174 Zehebi. O yüzden kimi İslam tarihçileri Ebubekir'in durumunu. Hammad'el Kufi'den şu farklı rivayeti de ekliyor: Kimileri. no: 551. Ebubekir'in kendi icraatından örnekler göstererek pişmanlık duyduğu olaylar keşke yalnız onlardan ibaret ol­ saydı: İki buçuk yıllık halifelik dönemi hep katliamlarla g e ç ­ miştir. Mizan'ül İtidal adlı yapıtında Muham­ m e d b. . ancak Hz. Ö m e r ve Osman'ın öldürüldükleri biliniyor. Kur'an'da mitolojisi anlatılan Firavun'un denizde boğulma­ sına benzetmişlerdir: Güya Firavun suda boğulmaya başla­ dığı an pişman olup "Musa'nın Rabbine inanırım" demiş de. kızları ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşleri olan Ayşe ile Hafsa'yı da fitne unsu­ ru olarak nitelemişlerdir. 9 1 . o sırada Azrail inip ona.

Ancak ne olursa olsun adam güzel bir çalışma ortaya koymuş. Mesela onun Ömer'i Hac görevinden al­ ması gibi. ancak kendi arkadaşları tarafından bir komploya kurban gittiğini net olarak belirten bir islam dü­ şünürü hemen hemen yoktur. Ebubekir'in z e ­ hirlenerek katledildiğine ilişkin açıklamalar İslami kaynak­ larda çok fazladır. Ebubekir bir yıl g ö r e v d e kaldıktan sonra ayrılıp halifeli­ ği Ö m e r ' e teslim etmeliydi. bu konuda çok çarpıcı ve net bazı bilgiler vermiş­ lerdir. Kendisi birinci cildin 40. Kaldı ki. Ayrıca onun alıntı yaptığı kaynaklardan da birçoğunu dipnot olarak ekleyeceğim. insanlar Ebubekir'in de en yakın arkadaşları tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiğini bilmiyor. Osman'ın bağlı olduğu Emevilerin etkili isimleriyle görüşüyor. ancak Ebubekir bunu yapmıyor. J . Plan şu: Biz birlikte Ebubekir'i orta­ dan kaldıralım. sayfasından başlamak üzere konuya ilişkin şu bilgileri veriyor: İlk başta Ebubekir'le Ö m e r arasında yapılan konuşma­ da. Bunun üzerine Ömer. daha sonra da değerlendirmesi ne kadar doğru diye.gibi. başka Sün­ ni kaynaklarla karşılaştıracağım. İlkin Ö m e r halife olacak. g ö r e v d e direniyor ve üstelik de Ö m e r ' e karşı tavır alıyor. Necah T a î 1 7 5 ile itikadı mez­ heplerden Mutezile ekolüne yakınlığıyla bilinen İbni Ebi'l Hadid. alıntı yaptığı kaynaklar hepsi ünlü islam düşünürlerin ka­ leminden. 1955 İrak doğumludur. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gibi. ondan sonra yönetimi paylaşalım diye. İlk önce kitabından bir özet sunacağım. beğenilir veya beğenilmez bu ayn bir dava. Necah'ın kaynağındaki bilgiler gerçekten ilginç. Zaten Ebubekir halife olduğunda Ebu Süfyan hep onun halifeli175 Necah. plan buydu. Necah Taî'den kısa bazı bilgiler vereyim. Kendisi bir akademisyen. ondan sonra da Osman ve bu arada tabii ki Emevi kesimine gitgide tolerans tanınacak.

İşte bu iki kişi aracılığıyla planlarını uygulamışlardır diye rivayetler var. bu sahte bir vasiyetnamedir. Sabit ve Abdullah b. İşte bu konuda Necah şöyle diyor: -Bir kere ağır hasta olan Ebubekir artık halifeyi tayin edecek durumda değildi. Osman'ın Ebubekir'in yanına girip dışarı çıkınca halka. tabii ki ilacı nasıl verdiklerinin detayı hakkında pek bilgi yok. İddialarından bir kesit: Daha sonra anlatacağım İd. ben ölürsem Ö m e r halife ol­ sun diye. Yani öne sürdüğü kanıtlar hep İslami kesimden. ki Ömer'i halife olarak önerdi" söz­ leri Ebubekir'e ait değildir. Kelde'ye. burada bir senaryo söz konu­ sudur. güya Ebubekir son nefesinde Osman'a vasiyetini yazdırmış. Sonuçta Ebubekir'e. diyor. adam mı kalmadı da bunu seçtiniz di­ yordu. Ancak Ebubekir. Z e y d b. Aslında bu vasiyetname daha önce Ö m e r ve Osman tarafından planlanıp bir kâğıda ya­ zılmış ve Osman'a verilmiş İd. size Ebubekir'in va­ siyetini ilan ederim. "Beni dinleyin. O yüzden. inandırıyor. bu ayrı bir şey. ancak belki kimse onun kadar fark edememiş. Sonuçta. Mekke valisi Attab'a ve Ebu Kebşe'ye zehir içiriliyor ve hepsi de bir yıl sonra hemen hemen aynı gün veya günlerde vefat ediyorlar. Selam'a güvenirdi.ğiyle alay ediyordu. onları kötü niyetli olarak tahmin et­ mezdi. Çünkü Ebubekir'in yanında son nefesinde Osman'dan . Ebubekir'in son nefesinde içeri girip çıksın ve Ebubeldr bana yazdırdı desin. doktoru Haris b. birçok İslami kanıt ve argümanlarla tezini destekliyor. Necah iddialarını güzel hazırlamış. Zaten bu olup bitenler sırasında vefat ediyor.

yoksa okumam diyor. ayeti eklenmişti. Ebubekir'in üslubu değildir. hem de hiç kimse Os­ man'ın bu açıklamasının Ebubekir'e ait olduğuna inanmı­ yordu. hem de onun bu şekilde bir açıklama yapması şüphe­ leri daha da artırmaktadır. son nefesinde bu ayeti işleyerek sanki alın halifeliği. Ebu Süfyan'ın kızı olduğu için. Halbuki Mekke fethinde Ebu Süfyan Müslüman olmuşsa da. Osman'ın okuduğu yazı ise çok farklı ve sonunda da Şuara suresinin 227."Zulmedenler hangi akıbete uğrayacaklarını görecek­ lerdir. Allah belanızı versin gibi bir yaklaşım söz konusu." Yani burada şu söyleniyor: Her zaman yumuşak konuşan. Peki neden bu adam birden kayboldu da yerine Osman ortaya çıktı? As­ lında bu da doğru bir tespittir. Bir de daha sonra İslami kesimin kaynaklarından sunaca­ ğ ı m bilgilere g ö r e Osman dışarı çıkınca şunu diyor: Bana inanırsanız size Ebubekir'in vasiyetini okuyayım. Hatta bir ara Muhammed'i M e d i n e ' d e vurdurmak için plan da yapmış. Muhammed'in diğer eşlerinden farklı olarak hazineden ona daha fazla aylık bağlanıyor (ay­ da 1200 dirhem). Ayetin içeriği şu. Hz. Mesela en başta Ebu Süfyan ve oğlu M ü a v i y e ' y e çok iltimas yapıyor. Hatta Muhammed'in eşlerinden Ümmü Habibe. yoksa kendisi hayatında hiçbir zaman İslamiyeti benimsememiştir. moral veren bir Ebubekir. -Bir de o ana kadar Osman'ın piyasada hiç ismi yoktu. Çünkü Ebubekir g e n e l d e uzlaşmacı bir konuşma ya­ pıyordu. Kaldi ki. Sakife Beni Saide'de hem Ebubekir. Ö m e r halife olunca Emevilere aşırı d e r e c e d e ayrıcalıklar tanıyor. .başka şahit olacak kimse yoktu. hem de Ö m e r bir ara halifeliği Ebu U b e y d e ' y e teklif ediyorlar. İşte hem o sıra onu ve Ömer'i saran heye­ can. ancak başarısız olmuştu. İşte bu. bu artık mecburiyetten olmuş.

Emeviler'in suikastla katlettik­ leri ilk kurbandır. M u h a m m e d Mek­ ke'den M e d i n e ' y e hicret ederken yanında Ebubekir de var­ 178 mış olayını inkâr ediyorlar. hem de can çekişir­ ken o halde mezara gömüyor. Ömer b. . Ebubekir oğlu Abdullah. Hz. Ayet. Malik Ester. Halit. 1/108vd. A. Kimi rivayetlere g ö r e Muaviye minberde oğlu Yezit için propaganda yapınca Ayşe ona karşı çıkıyor. Ayşe'nin kar­ deşi Abdurrahman'ı da hem zehirliyor. hem de bu kaynakta anlatılı­ yor ki. Ali. 177 igtiyal'ül Halife Ebubekir. H e m başka kaynaklarda. 1 7 6 Zaten Muaviye'nin. 178 Tevbe suresi. Bir başka aktarım da. Ömer. Igtiyal'ül Halife Ebubekir. Ebubekir kızı meşhur Ay­ şe. Bu ve başka Şia mensupları. kesinlikle bu doğru değildir. 176 Ebubekir'den soma suikast mağdurlarından bir liste veriyor: İbni Avn. 40. 2. Hasan b. Ayşe'yi bir kuyuya atıp o kuyu­ nun etrafını kapatıyor ve bir daha umuma açmıyor. A. Ebubekir'den sonra Emeviler tarafından suikastlarla öldürülenlerden ayrıca uzun bir liste de veriyor ve bu suikastların baş aktörü olarak da Muaviye'yi gösteri­ y o r . 1/43.Necah'a g ö r e Ebubekir. Yani bal içine zehir katarak insan­ ları vurmayı kastediyor. Ayşe'yi damdan düşürmek suretiyle katledip geceleyin de gömüyorlar Muaviye. Ayşe'yi. Mu­ aviye. Onun bu sözü birçok İslami kay­ nakta geçiyor. Muaviye hem meşhur Hz. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" sözü meşhurdur. Kimi rivayetlere göre Hz. Diğer kardeşi Muhammed ise zaten Muaviye'nin talimatıyla Mısır'da yakalanıp bir merkebin içine lonuyor ve eşekle birlikte onu yakıp o şe­ 177 kilde katlediyorlar. Ebu­ bekir oğlu A. s. Rahman. Aziz. Bunun üzerine Muaviye Ayşe'yi bir çukura g ö m m e k suretiyle katlediyor. hem de iki kar­ deşi Abdurrahman ve Muhammed'i suikastla öldürmüştür. Sad b. Rahman b. Ebi Vakkas. Abdullah b.

Ebubekir'in mağarada olmadığına dair bir de özel bir kitap hazırlamış. Kelde o sırada Ebubekir'e. A m a Ebubekir'in ölümüyle ilgili doyurucu açıklama yok. Ebubekir de zehirlenerek bu dünyadan g ö ç ettiler" şeklinde farklı. Nitekim yiyen iki kişi bir yıl sonra vefat etti. Enteresan g e r ç e k t e n . kısa ama ölüm nedeni aynı şekilde anlatılıyor. aynı eserlerde konuya ilişkin var olan kanıtlar. şeklinde çok kısa bir bilgi var. Ebubekir'in ölümüyle ilgili Sünni kesimin kaynaklarında var olan bilgiler şöyle: Yanında bulunan Meleke valisi Attab ve doktoru Haris b. Mu­ hammed de. A m a az da olsa kimi yazarlar Ebubekir'in banyo yaptıktan sonra üşütüp zatürre olduğunu ve bu ne179 Safedi.ikisinin M e k k e ' y e hicret zamanları farklıdır diyorlar. . Kelde ile birlikte. El-vafi bil Vefeyat. şu var ki. Muhammed'in zehirlendiği konusunda tarih belli (Hayber baskını). onu af mı etmiş. olay belli. Kimi rivayetlere g ö r e Ebubekir ile Mekke valisi bir yıl sonra aynı g ü n d e vefat ettiler. Sadece Yahudiler tarafından zehirlenip katle­ dilmiş. 19/289-no: 7562. kendilerine (Yahudi­ ler tarafından) sunulan zehirli yemekten yediler. Yedikten sonra dokroru Haris b. bir yıl sonra yaşama şansımız yoktur" dedi. Attab kısmında. Yani bir­ birlerinin ölüm haberini bile duyma fırsatları bulamadılar. "Dünya ne kadar boştur! Hz. Hatta Necah. Ebubekir'in ölüm nedeni birçok kaynakta bu şe­ kilde belirtiliyor. Bunları zaten aktaracağım. Kimi rivayetlerde. Her ne kadar İslami kaynaklarda Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiği açık ola­ rak yazılmıyorsa da. aslında olayın sis perdesini ortadan kaldı­ racak kadar güçlüdür. bunun süresi de bir yıllıktır. idam mı etmiş yine az çok ba­ zı bilgiler var. "Yediği­ miz y e m e k t e zehir vardı. 1 7 9 Hz. zehirli eti hazırlayan kadın bel­ li (Zeynep).

Ebubekir'in vefatı kısmında. cilt 28/20 halifeler bölümü. Mesela.Salihi. m. Sübülul Hûda. Ali'nin oğlu Hasan. 1/263. b) jmame-Siyase. Zehirleme yöntemi o dönem­ de çok yaygındı. Muhammed vefat et­ tikten sonra. Ebubekir konusunda. 1) el-Maarif. üç sefer beni ilaçla öldürmeyi denediler. 1/222. b. n. k. 100. j.Suyuti.. 2. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" cümlesini sarfetmiştir. 1) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. O d ö n e m d e g e n e l d e bala ve yemek­ lere zehir konuluyor. Muaviye az önceld cümlesiyle bunu vurgulamak istiyor. 2/31-34. 18. Hz.İbni Sad. tabii ki Ebube­ kir'in zehirlenerek öldürülmüş olmasıdır.İbni Asakir. f. El-Kamil. cilt.cienle öldüğünü yazıyor.İbni Ebi'l Hadid. c. Sıfat-i Safeve.İbni Kuteybe. 1 8 0 Şu bilgiyi de eklemekte yarar var: O dönemin insanla­ rı. birilerini ortadan kaldırmak istedikleri zaman genelde zehirli yemekler kullanırlardı. 2) Tarih-i Dımaşk. Tarih. 67 vd.Müntehab'ü Kenz'il-Ummal. 12/204. d. bu yöntemle insanlar öldürülüyordu. I.Ebü'l Feda. ama tedbirimi aldım 180 a.Zehebi.Ikd'ül Ferid. Ancak benimsenen görüş. Siyer-i A'lam. Ebübekr'in ahlak ve ölümü kısmında. Hatta Hz. 3/419-22. s. 13/1 18 Ebubekir kısmında. .554. Şerh'ü Nehci'l Belaga.Ibni'l Cevzi.Tarih'ül Hulefa. 1/222.Muhibbüddin Taberi. Muaviye'nin adamları tarafından zehirlenerek katledilince Muaviye. no.. h-Taberi Tarihi. g. i. 3/105. Ebubekir'in ölümü bölümünde. Bazı yazarlar o dönemle ilgili bu yöntemle katledilen kişi­ lerin listesini de çıkarmışlar. Ebubekir'in kendisine olan hasreti yüzünden çok olumsuz etkilendiğini ve bu hasretten dolayı öldüğü­ nü yazıyorlar. Bunu az önce de belirttim.İbni Esir. Burda ibni Sad ve Hakim'den de alıntı yapıyor. kardeşi Hüseyin'e. 30/409. Ali tarafından Mı­ sır'a görevlendirilen Malik bin Ester. s. e. Bazıları da. Riyad'ü Nadre.

başaramadılar demiştir. s. 196. Hatta Muhammed bu altınları bunlara dağı­ tırken. Yeni Müslüman olmuş. bu dağıtıma sert tepki gösterenler de oldu: "Ey Al­ lah'ın resulü. Allah'tan kork. 1 8 1 Evet. başlangıçta. Ömer'le Ebubekir. H e m Ömer'in sert mizaçta olması. Bunu Muhammed'in ölümü konusunda anlatmıştım. Tarih'ü Medinetüi Dımaşk. Ebubekir ilk yıl bu görevi Ö m e r ' e vermiştir. o da bunları dört kişiye dağıttı. bu kadar tedbire rağ­ men sonuçta hanımı Ca'de binti Eş'as bin Kays. 100'er d e v e Ebu Süfyan ve oğlu Muaviy e ' y e . 100'er d e v e de Uyeyne adındaki kişiyle Ak'ra' b. Ali. bir ara Hz. Muham­ med'i öldürmeden önce halifelik konusunda anlaşarak adım atmışlardı. Heytemi. hatta onu dinlememesi Ebubekir'i ra­ hatsız etti. Somut örnek gerekirse: Muhammed Huneyn baskınında karşı taraftan aldığı binlerce d e v e d e n rüşvet dağıttı. halifeden sonra gelen ikinci adamdı. Mesela o d ö n e m hac işlerinden so­ rumlu olan yetkili. 'Savaik-i Muhrika'. Bunların arası. 24/24. Habis'e ve daha birçok önemli şahıslara dağıttı. çevrelerinde söz sahibi olan insanlara İslama adam kazan­ dırsınlar diye.İbni Asakir. hem de zamanla Ebubekir'in yetkileri­ ne müdahale etmesi. Ali. Bu son iki kişi o kadar önemliydi ki. bir baskında ele geçirilen altınları M u h a m m e d ' e gönderdi. 56/376 ve Muhtasar'u Tarih-i Dı­ maşk. Peki bilgiler bunlar iken Ömer'in ve Osman'ın Ebube­ kir'i zehirleyerek öldürdüğü söylenebilir mi? Şimdi de ko­ nuyla ilgili var olan bilgileri v e r m e y e başlayayım. . Biz bu mücevherata daha 181 a. ona zehir vermek suretiyle hayatına son veriyor. Ebubekir'in halifeliğinin ilk yı­ lında iyi görünüyor. o d ö n e m için ilaçla can almak yaygındı. Bu dört kişiden ikisi yine Ak'ra b. henüz Hz. Ne yazık ki. b.Hasan b. Habis ve Uyeyne'dir.

Zaten o sırada Mekke yeni alınmıştı ve Muhammed'in kendilerine torpil yapıp ikramda bulunduğu kişiler de yakın zamana kadar Müslümanlarla savaşan insanlardı. Bu arada Halit b. Velit Muhammed'e. Ama ne yazık ki daha önce de bir vesiley­ le belirttiğim gibi.Tecrid-i Sarih. en başta Buhari ile Müslim'de ve Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih'te anlatılmaktadır. kalpleri İslam'a ısınsın diye verdim. "Ben hiçbir zaman Muhammed'e inanmadım ki" itirafında bulunmuştur. "İzin ver de böyle diyenin kellesini uçurayım" dedi.müstahak idik" gibi sert eleştirilerde bulundular. ben sizleri onlardan daha fazla severim. kendi soyuna bağlı henüz Müslüman ol­ muş önemli kişilere dağıtmıştır. 1/230. no: 1642. 1 8 2 Burada konuyu biraz daha açmakta fayda var. . ben ve siz de sonsuza kadar biribirimizi sevelim şeklinde bir konuşma yaptı ve onları kuru sevgiy­ le. So­ nunda yakalanınca. cennetle susturdu. b. Önemli gördüğü kişilere 100'er d e v e verince tabii ki bu kıdemli Müslümanların/özellikle Medinelilerin zoruna gitmiştir. no: 632-639. Huneyn harbinde karşı taraftan aldığı develerdenmaldan ne varsa. Bu olaylar. Örneğin Muaviye gibi. Aynı zamanda onları sevmediğini de kabul ediyordu. Bu 182 a. tabii bu açıklamasıyla o insanları çı­ kar hesaplarıyla susturmak istiyordu. M u h a m m e d bunu duyunca Medineli Müslümanlarla özel bir toplantı yaptı ve şunları söyledi: Ben onlara o de­ veleri. Muham­ med. Muhammed'in vefatından sonra bu Uyeyne 700 taraftarıyla birlikte İslamiyeti terk etmiştir. Üstelik mal dağıtmakla güya tarafına çektiği tüm o önemli insanlar. Zekat kısmı. Ben iki tercih ara­ sında kalsam sizi tercih ederim. ileride Müslü­ manlara başbelası olmuşlardır.el-Lü'lüü ve'l Mercan. Şunu bilin ki. İstemez misiniz ki onlar malla sevinsinler.

para-deve veriyordu. 1 8 3 İşte bu iki meşhur insan (Uyeyne-Ak'ra'). kalbiniz İs­ lamiyet'e ısınsın diye yapıyordu ama şimdi böyle bir sorun yok. no: 632-637. Kenz. 1/226. hem de Müslim birçok hadis aktar­ mıştır. 183 a. Husayn/Hısn kısmında. o iki insan Ebu­ bekir'den tarla isterken de şunu diyorlardı: Ekilmeyen. alın götürün Ö m e r ' e söyleyin o da bu işin şahidi olsun dedi. bu anlaşma iptal e d i l d i .Müslim. no: 1059-1062. çorak bir arazi ver onu işler hale getirelim. Ondan fazla hadis almış. "Ha­ life sen misin.konuda hem Buhari. hazineye ait bir miktar arazi istediler. Ebubekir ha­ life iken günün birinde gelip ondan. b. Ihya'ül Mevat kısmında no: 9151. 1 8 4 Hatta kimi rivayetlerde Ömer'in o iki kişiye karşı kullan­ dığı şu sözler de var: M u h a m m e d bir ara size bakıyordu. N o : 6155. Farzü'l humus ve Megazi kısmında. 9/195. "Vallahi biz bilmiyoruz halife sen misin yoksa Ebubekir midir!" di­ yerek bu şekilde tepkilerini gösterdiler. yoksa Ö m e r mi?" diye sordular. Ö m e r kızdı ve ellerindeki sözleşmeyi alıp yırttı. Ebubekir. Isabe: Uyeyne b. biz ortağına ekip biçelim dediler. Zekat.Yakub Fesevi. Bunlar gidip Ö m e r ' e anlatınca. değerlendi­ relim. Daha sonra onlar da Ebubekir'in yanına gittiler. Menakıb-i Ansar. "Asıl yetki Ömer'indir. el-Marifet-ii ve'l Tarih. . Ö m e r bundan son­ ra doğruca Ebubekir'e gidip "Bu toprak senin mi.Hindi. bana yalnız saygı gösterilir" ya­ nıtını verdi. Zekat kısmı. Kaldı ki.Lü'lüü-Mercan. c. O zaman İslamiyet zayıftı. b. Buna karşı bu iki kişi. kı­ raç. Gidin kendinize çalışın dedi. 184 a-ibn-i Asakir. nasıl bunlara verirsin!" diyerek ona da sert bir şekilde çıkıştı ve bu işin gerçekleşmesine engel oldu. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. 3/294. yoksa ha­ zinenin mi. Ebubekir buna onay verdi ve ayrıca bir mukavele de yaptılar.Ibn-i Hacer.Buhari. d. c.

önemli olanın Ömer'in. Tarihü Medinet-i Dımaşk. İşte Ömer'in bu tip kırıcı müdaha­ leleri Ebubekir'e olumsuz etki yapıyor ve zamanla araları açılıyor. 186 a. onların 'toprağı ortağına işlete­ lim. yerine de Mekke valisi Attab'ı görevlendirdi. Bu insan zaten Muhammed zamanında M e k k e valiliğine atanmıştı. Muhammed başkalarından al­ dığı talan malını (altın-100 d e v e gibi) onlara bedava dağı­ tırdı. Mesela. yine Akr'a ve Zebberkan adında iki kişi Ebu­ bekir'e gelir. Ebubekir bu olayda da. 13/77. ancak ülkeyi idare eden parlementodur.. .ibni Asakir. Ta'ih'ü Medinet'i Dımaşk. 9/194-196. ancak Ö m e r yine se­ netleri yırtar ve burada da sözleşme iptal edilir. Burada artık Ö m e r anladığını anlar ve planların uygulamaya başlar. Ömer hac işleri görevinden alınınca bu kez 186 aynı g ö r e v Attab'a verilir. Bunun sonucu olarak. biz de söz veririz ki tek bir kişi bizden size karşı muhalefet etmez. kıraç yerleri işler hale getirelim' dedikleri bu tekitleri bile artık kabul g ö r m e z hale gelir. Çünkü yalnız bu hac 185 İbni Asakir. Ebubekir bunu da kabul eder. Ne demişler: Köprü/ü g e ç e n e kadar ayıya dayı denir. "Asıl yetkili Ömer'dir.Bu konuda İbni Asakir tarihinde daha farklı örnekler de var. hamal gibi çalışalım. Ebubekir de Ö m e r ' e karşı aynen bu durum­ dadır. ama tehlike bitince. A m a bunun da ötesinde. kral formalite olarak bulunur. bana ancak saygı gös­ terilir" açıklamasını yapar. dinden çık­ maz. M u h a m m e d ' e karşı etkili olduğu gibi Ebubekir için fazlasıyla otoriter oldu­ ğunu bilmek-anlamaktır. Hani şimdi de bazı ülkelerde kral var. Ebubekir halifeliğin ikinci yılında Ö m e r ' i hac görevinden aldı. Bahreyn haracını bize ver.. Ebubekir halife olunca tekrar iş başı yapmıştır.185 Fırsatlar dünyası: Bir zamanlar az önce sözünü ettiğim o iki kişi tehlike arz ederken.

Müzi. A m a zaman içinde bu konuda Ömer'in değiştiği­ ni görüyoruz. Tehzib-i Kemal. e ğ e r söylesem yer yerinden oynar gibi bir cümle kullanı­ y o r . halkla ilişkileri tatlılık düzeyinde değildi. Ancak az önceki örnekte belirttiğim yetkiye müda­ hale gibi faktörlerle birlikte. 187 Necah Taî.7562. no: 3762. Ebubekir halifeliği siftah etmezdi" diyor. kim bunu söylüyorsa asar keserim diyordu. Ö m e r bununla puan kaybettiğinin farkın­ dadır. 1/41-42. 19/289-no. neymiş o yeri yerden oynatan şeyler acaba! Demek ki aralarında çok vahim şeyler varmış ki bu cümle­ yi kullanıp böylece Ebubekir'in hızını kesmeye çalışıyor. 1 8 7 Peki.. Cilt. statü itibariyle Ömer'i Attab'ın gerisine götürür. o zaman yolda giden süvariler bile atlarından/develerinden in­ mek zorunda kalırlar" diyor. İşte Ebubekir ona karşı değişince. Ö m e r aynı zamanda çok sert bir insandı. Ömer'in halifeliği kısmında vereceğim. Bir başka karşı çıkışında da Ebubekir'i tehdit ederek.19. Yani bugünkü halk tabiriyle. O günkü g e l e n e ğ e g ö r e bir genel mutabakat (ilkel de olsa) bir nevi cumhurun onayı gerekiyordu. Ö m e r de var olan kozlarını kullanmaya başladı. Çok sert olmasıyla ilgili örnekleri.Safedi. Yine Ebubekir halife olurken o zaman insanlar buna sür­ priz diyorlardı. c. "Rahat dur! Yoksa senin hakkında bildiklerimi söylerim. "Kardeşim Zeyd ve arkadaşlarını dinlemiş olsay­ dım. Bir ara Ebubekir'in halifeliği için. El-Vafi bi'l Vefeyat. ancak başka da ya­ pılacak bir çözüm yoktu" gibi bir farklılık gösteriyor. İşte Ö m e r bu­ nu duyunca çok kızıyor. Dikkat edilirse burada yine ayarlı bir konuşma yapıyor. Yoksa milb. iğtiyal'ül halifet-i Ebibekir.görevinden alınma işlemi. Burada Muhibbüddin Taberi'nin el-Müsterşid ve İbni Ebi'l Hadid'in Şerh'ü Nehci'l Belaga'dan da alıntı yapılıyor . halifeliği sürprizdi. "Evet.

Iğtiyal'ül Halifet-i Ebibekir. Musannaf. sonunda sırayla ben ve Osman halife olalım diyor. 1 8 9 işte böylece ipler kopma noktasına geliyor ve Ö m e r artık bir an önce farklı yöntemleri uygulamaya başlı­ yor. işler rayına oturunca Ebubekir bir hafta içinde halifelik görevini bı­ rakıp bana devredecek" ifadesini kullanıyordu. Yani o beni etkiliyor d e m e k istemiş diyorlar. 190 A. Bir de şu gerçek var ortada: Ö m e r Ebubekir'i halife ola­ rak desteklerken. Hat­ ta Ö m e r Ebubekir için. 189 Kandehlevi. no: 20701. İbni Ebi'l Hadid Muteziii'den alıntı yaparak. şimdi de farklı konuşuyorsun" diyecek­ ti. 1 8 8 İnsan. . sürpriz değil dedin. Emevi ailesi çok genişti: Mesela Mekke valisi Attab da 188 Necah Tai. iş başına getirdin. 1 9 0 İşte bazı İslam yorum­ cularına g ö r e Ebubekir'in burada şeytandan kastı Ömer imiş. "Ben diyordum ki. Hatta Ebubekir bir hutbesinde. kı­ sa zamanda işler düzelirse o ayrılır ben başa geçerim he­ sapları yapıyordu. "Benim bir şeytanım var. Çünkü eğer gayesi cin olan (din mantığına g ö r e ) şeytan ise. "Aslında bu adam (Ömer) beni bu işe itti/sürükledi" di­ y o r . Hayat-i Sahabe. onu bir basamak olarak kullanıyordu. zaman zaman bu hoşnutsuzluğun emarelerini Ebubekir'in konuşmalarından fark ediyor. Bunu zaten daha önce vurguladım. Razzak. halifeliğin riske girdiğini anlayınca çareyi Ebube­ kir'i ortadan kaldırmakta buluyor ve bu yönlü çalışmalar yürütüyor. İşte ara­ larında sorunlar olduğu için net olarak Ömer'in ismini di­ y e m e m i ş diyenler de var. Mesela bir ara. onu g ö r m e d i ğ i n e g ö r e nasıl diyebilir ki benim bir şeytanım var? Ömer. Şayet beni kaydımrsa beni uyarın.let ona inanmazdı ve "Sen ona çalıştın. bu işi birlikte ya­ palım. 2/250. Emevilerle konuşuyor. 1/52. Şöyle ki. İcraatım yerinde ise o zaman bana uyun" d i y o r . cilt 11/336.

. Burada çok akıllıca davrandılar. Sad b. . onun bağlı olduğu Emevi kabilesinin önemli şahsiyetleri de 191 vardı. A m a ne yazık ki bu cinayet işi içinde Osman da vardı. Ali'yi destekliyordu. Yahudilerin kendilerine verdikleri zehirli yemekten etkile­ nirler ve bundan dolayı da zaman içinde vefat ederler" şeklinde. Daha sonra İslam tarihi denilen resmi tarih yazılırken de Yahudilere mal edilerek ve çok kı­ sa bir açıklamayla. Yine Eban. İşte bunlar olursa Ebubekir rahatlıkla öldürülür düşüncesiyle karar verdiler. A m a en geniş Emevi kesimi Ö m e r ' d e n yanaydı ve en sabıkalı olanlar bu kesimin içindeydi.Emevi'ydi. Bakalım ka­ nıtlar ne d e r e c e güçlü! Bu planla ilgili İslami kaynaklardan derlediğim önemli bazı bilgileri sunacağım. Sanırım v e r e c e ğ i m bilgiler çözüm noktasında bir şeyler ifade eder. As ve çocukları Hz. A m a sonuçta. İgtiyal'ül Halifet-i Ebubekir. ancak Ebubekir'den yanaydı. ne adla. 1/62. Ömer'in sunduğu teklifte çıkar olduğu için. çok kısa bir not düşmek suretiyle kaynaklarına geçirdiler. hiç kimsenin hayal e d e m e y e c e ğ i iki Yahudi asıllı kişiyi ayarladılar: Osman zamanında Kur'an bir araya getirilirken komisyon başkanlığına seçilen Z e y d bin Sabit'e ve yine önemli bir isim olan Abdullah b.. Başta da belirttiğim gibi y e m e ğ e zehir katıp bu yöntemle onu katletmeye karar verdiler. "Efendim Ebubekir ve yanındaki heyet. 191 Şerh'ü NehciT Belaga ve igtiyal'ül Halifer'i Ebubekir. Ebubekir'i ortadan kaldırmaya yönelik plan üzerinde anlaştılar. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gi­ bi. Uygulama aşamasına gelince. kimin 192 evinde tertipledikleri konusunda detay y o k . 192 Necah. Selam'a bu işi ha­ vale ettiler.

maalesef fazla yaşamayacağız-. İbni Asakir. ancak İslami kesim bunu işleyince ilginç bir senaryo çi­ zilmiştir. Ebubekir'in tek vasisidir ve onun vasiyeti sırasında ne olmuşsa ikisi arasında olmuş­ tur. el-Kamil. Ebubekir'in sözünü ettiği doktor. "Olsun. gereken teşhisi koydu" şeklinde yanıt vermiştir: Bu işin çaresi yoktur de­ mek istemiştir. 30/411. onunla birlikte o zehirli y e m e ğ i yiyen gerçek ve meşhur doktor­ dur. gidici olduklarını anlamıştır. Peki m a d e m Ebubekir bu planla ortadan kaldırıldı. o kadar da kolay mıydı. Ö m e r ' e g ö r e v versem ne der­ sin. Ebubekir'le birlikte doktoru da o yemekten yedikleri zaman doktorun. ikinci cilt. Özeti şu: Güya Ebubekir çok kanaat sahibiymiş. 1 9 3 Osman'dan önce Abdurrahman b. o za­ man onlar nasıl halife oldular. Abdurrahman. ancak bir yıl yaşama şansımız var' dediğini daha önce de belirttim. bu yemekte zehir vardı. Bir yıl sonra doktorla birlikte yatağa düşen Ebu­ bekir. fayda görebileceğini söylemişlerdir. Ebubekir ise "Doktorumdan sordum.Burada çok komik bir not eklemek isterim. şimdi de farklı kaynaklardaki bilgileri de ekleyerek da­ ha fazla detaylandırayım. yılı olayları. diye görüş bildirmesini ister. . Abdurrahman. Gerçekten ne garip yorumlar. Ebubekir ona. Ebubekir daha sonra Osman'ı çağırıp aynı soruyu ona da sorar. "Ömer'i benden daha iyi tanırsın" deyince Ebubekir. Bazı kişiler doktora git­ mesini. Avf Ebubekir'in yanına gider. görüş bil­ dirmesini ister. artık hakiki doktorum olan Allah beni götürecek d e m e k is­ temiş. hicri 13. ancak serttir" diye karşılık verir. Osman. "Bana göre Ömer'in içi dışından 193 İbni Esir. "Bildiğinden daha fazla iyidir. yine de düşünceni belirt" der. Anlatılanlara g ö r e Osman. or­ talık o kadar boş muydu sorusu nasıl bir yanıt bulur? Daha önce Necah'dan bu konuda bazı bilgiler aktar­ dım.

Osman vasiyet kâğıdına Ömer'in halife olacağını yazmış. Ebubekir'in Osman'a. ya vasiyet etmeden vefat etse ne ya­ pacağız diye hemen Ömer'i yazmışsın. "Muaz b. 3/146. d. Zehebi Tarihi. Ebu Ubeyde ve Şürahbil b. 30/413.ibni Kuteybe. Besmele yazdıktan sonra Ebubekir kendini kaybeder/ağır hastadır. müracaat ediyorlar Ebubekir'e Ömer olmasın. "Aslında sen Ö m e r yerine kendini yazsaydın daha uygundu" dediği de g e ç i y o r . bu adam muhalif olduğu için daha sonra Osman'ın yandaşı Muaviye tarafından katledilir. ayılmışsa!) hemen Osman'a: Hele oku ben kendimi kaybedin­ ce sen benden sonra ne yazdın. Hasene. Taberi. diye sorar. Talha b. Ebubekir'in atadığı kişiler za­ man içinde ya g ö r e v d e n uzaklaştırılmış. Imame-Siyase. Osman o arada vasiyet kâ­ ğıdına. "Bakıyorum ben bayılınca sen korkmuşsun. "Sen Ömer'i halife olarak vasiyet ediyorsan. Cebel. 1 9 4 Talha bin Ubeydullah (cennetle müjdelenen on kişiden biri) Ö m e r ' l e ilgili bir şeyler sezince hemen içeri gi­ rip Ebubekir'e. O arada Ebubekir kendisine. 2/253. İbni Sad. Za­ ten hep vurgu yapıyorum. Ama iyi etmiş­ sin. Isabe. c. b. 194 M. hicri 18. 2/116. İbni Hacer. Hayat-i Sahabe.İbni Sad. Tabakat. O zaman Osman'a.Kandehlev. ben de zaten onu gösterecektim" demiştir. O arada bakı­ yor ki. yılı olaylan. Riyad'ü Nadre. Bazı kaynaklarda. . Daha sonra Ebubekir ayılınca (tabii ki eğer doğruysa. 3/106. 32. 195 a. Ubeydullah md. Basit bir örnek: Zehebi. ya suikastla öldü­ rülmüş veya savaşlara gönderilip bu şekilde ortadan kaldı­ rılmışlardır.daha temizdir" yanıtını verir. yarın Allah huzurunda cevabın ne olacak?" diyerek itiraz etmiştir. halife Ö m e r zamanında 195 Şam tarafında bir kıtlıkta ölmüşlerdir" d i y o r . no:4270. "Vasiyetimi yaz" der. Şu da var ki.İbni Asakir. Ebubekir'den sonra Ömer'in halife olacağını yazar.

Kısa bir yazıdır zaten. "Dinleyin. Çünkü Os­ man'ın okuduğu kâğıtta Ebubekir'le ilgili bir işaret yoktur: Ebubekir vahiy kâtibiydi. Osman ve Ömer'in hazırladıkları d ü z m e c e bir vasiyetname millete ilan edili­ yordu ve maddi gücün ağırlığı da iki tarafta olunca halife­ lik bu şekilde gasp edilmiştir. Hele bir de Osman'ın yanında Ö m e r de var. millet bu va­ siyetin Ebubekir'e ait olmadığını fark eder. ama böyle bir şey yoktu. kabul ederseniz okurum gibi inandırıcı olmayan şeyler söyleniyordu. Zaten milletin o ana kadar Ebubekir'den böyle bir tek­ lifin g e l e c e ğ i n e ilişkin tahminleri de yoktu. Ebubekir tarafından Ömer'in halife tayin edil­ diğini söylemek isteyen Osman dışarı çıkar. Sadece Ömer'in halifeliğiyle ilgili çok kısa bir metin­ dir. skandalla iş başına g e l m e . sen bu adamın . Yanı sıra şahit yok. o günkü âdete g ö r e benzer vasiyet­ ler yapılınca imza gibi bir işaret olurdu. yoksa okumam" şeklin­ de bir pazarlık yapar. Kaynaklarda şu da var: Halk. A d e t a sürpriz bir açıklamaydı İşte İbni Ebi'l Hadid. Bu arada Ömer'in önerildiğini ilan edince. okuryazardı. Ebubekir'in Ömer'i halife olarak önerdiğini öğrenince hem muhacirlerden. Bunu söyle­ meden önce ilginç bir yaklaşım tavır gösterir: "Açıklayaca­ ğım vasiyete inanırsanız okurum. Necah gibileri burada tam isim ko­ yuyorlar: Hileyle.A m a Ebubekir zamanında bunlar değişik bölgelerde önemli görevlerdeydi. Ebubekir artık hastaydı. kendisi yazabilirdi ama yazı onun değildir. hem de Ansar'dan Ebubekir'in huzuruna çıkanlar. Sonunda. Ve başlar okumaya. bakalım Osman ne diyecek?" gibi aceleci bir hali vardı. Bir de işin içinde panik-acele vardı. Kısacası. a m i g o gibi sürekli halka.

1 9 6 Os­ man okuyunca memnun kalır ve "Bern bayılınca sen kork­ muşsun. C. Biliyorsun ki halifelik vasiyet edil­ meden ölüm gerçekleşirse Müslümanilar arasında olumsuz durumlar meydana gelir. kana­ atime g ö r e iyiydi ki g ö r e v v e r d i m " düyeceğim yanıtını v e ­ rir. Kanımca bui gibi bilgiler gerçeği yansıtmıyor. g ö r e v i buna vermekle ya­ rın Allah huzurunda nasıl bir cevap vereceksin. ama iyi etmişsin" der. Ünlü tarihçi ve müfessir Taberi dalha net bilgiler aktarı­ yor: Ebubekir son nefesinde yalnız Oisman'ı yanına alır ve ona "Vasiyetimi yaz" der. yazdırdıktan sonra kendini kaybeder. Ebubekir bir ara iyileşince Osman'a. b-Taberi Tarihi. Çiünkü Ebubekir'in va­ siyeti falan yok. Çünkü Osman'la Ö m e r ara­ sında bu konuda yapılan bir pazarlık vardı. dolayısıyla sorun yaratılır.an dolayı duyduğum acı bir yana. Omun için hayır d e m e k zorunda. Buna rağmen Osman o an için halife olamazdı. Bunlar uyduruk şeyler.nasıl biri olduğunu iyi biliyorsun. ancak Osman hayır karşılığını verir ve kendi yerine Ömer'i önerir. Yani bir bakıma Osman yazdıklarıyla Ebubekir'den puan da almış olur. A m a ne ilginçtir ki bu konuda farklı alktarımlar da var: Os­ man içeri girince Ebubekir ona. diye ver­ yansın ederler. 3/123 .Niye Ömer'i öneriyorum diye. Tarih'ü Medinet-i Dımaşka. Bu arada Osman kafadan bir şeyler yaz­ maya devam eder. 196 a-lbni Asakir. "Ben de Allah'a. belki vefat ederim de halife: belirlenmemiş olur. İşte bunu cflüşünerekten hemen Ömer'i yazmışsın. Besmele. Buna karşı Ebubekir. "Asllmda sen halifeliğe daha uygunsun" der..30V411. Osman'la Ö m e r kendli aralarında d ü z m e c e bir mektupla işi bitirmişler. "Hele oku bakalım sen ne yazdın?" diye sorar. Hatta şunu da söyler: Hastalığımd. bakıyorum hepinizin Iburnu havada.

Hartab.Bir gün Ömer. . Hatta Osman'a yanına geldiğinde çok ağır hakaret­ lerde bulunuyor. Ö y l e ki.Ibni'l Cevzi. tabii ki emareler haddinden fazla çoktur ki. "İşte başıma ne gelmişse bundan gelmiştir" diyor. feci bir şekilde kat­ let diye talimat verilmiş. 20/579-no: 37202. birbirlerine mecburdular. Megazi. bakıyor ki di­ lini tutmuş uğraşıyor. a) Zaman içinde halife Osman'ı katledenler arasında Ebu­ bekir'in oğlu da var ve kendisi o zaman Afrika'dan Os­ man'ı katletmeye gelen baskıncıların içinde ön saflarda yer alıyor. Musannaf. 55. Ebubekir'in yanına varınca. bunun bir siyasi cinayet olup olmadığının izini sürmeye devam edelim. Mektubun içeriğinde şu var: Afrika'daki valisine. şu şu insanları yakala.İbni Ebi Şeybe. Menakib'ü Emiri'l Mü'minin Ömer b. Ömer. Ali'nin araya girme­ siyle bunlar Osman'ı katletmekten vazgeçip geriye-yollarına d e v a m ediyorlar. O da d e v l e t e ait bir binitiye (deve-at) binip Afrika yoluna çıkıyor. biri diğerine karşı rahatlıkla harekete geçemiyordu: A d e t a birbirlerine ihtiyaçları vardı. b. Ebube­ kir. hayırdır diye soruyor. 1 9 7 Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından planlanan bir suikastla öldürüldüğünü teyit eden ve aynı zamanda bir­ çok İslami kaynakta anlatılan olaylardan birkaçını özetle­ mek isterim. Onlar geri dönünce. Birinci baskında Hz. bu arada Osman hemen kendine bağlı olan Afrika valisine mektup yazıp bir personeline veriyor. Kısacası. Bu mektup baskıncılar tarafın­ dan ele geçirildi ve burada artık Osman'ın sonu gelmişti. s. bu ikisi arasında ba­ zı planlar yapılmıştır. Ölüm fermanları istenen kişilerin başında da Ebube­ kir'in oğlunun adı yazılıydı. Baskıncılar tekrar geri döndüler ve Osman'ı katledip cena197 a.

Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer. . Ali halife olunca Ebubekir'in bu oğlunu Mısır'da g ö ­ revlendirdi. Nihaye fi Garib'il Hadis.198 Bu arada Ebubekir'in kızı ve aynı zamanda Muham­ med'in de eşi olan Hz. Sonunda Hz. zaman içinde Muaviye iş başı yapınca. kimse korkudan gidip cena­ zeyi kaldıramadı. N o : 2320. 1/172. peki niye Ayşe ve Ebube­ kir'in diğer çocukları yalnız Osman'a karşı cephe aldılar. "Öldürün bu Na'sel'i" diyecek kadar ile­ ri gitti. İşte hem Ayşe'nin bu tutumu. c. kızı ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşi olan Hafsa ile Ayşe'nin (bunlar kuma) arası açılır/aralarına mesafe konur. Osman'ın ölüm fetvasını verdi. bunak-beyinsiz demektir. Üsd'ül Gabe.İbni Abdi"! Berr. Ebubekir kısmında. b. Ayşe de Osman'a karşı sert tavır al­ dı.ibni Manzur. d. 'Na'sel' md. Ha­ life Osman kısmında bu konularda detaylıca bilgi v e r e c e ­ ğim. 11/669. Cilt. Na'sel demek. Ö m e r ve Osman'ın Ebubekir hakkında çevirdikleri planları biliyorlardı ki Os­ man'a karşı cephe aldılar. insanı cid­ den şüphelendiriyor: Dernek ki bunlar. 199 a. 5.İbni Esir. Peki bu niye! Burada şu soru akla gelebilir: M a d e m Ömer-OsmanEbubekir'i ortadan kaldırdılar. bu kez onun talimatıyla yakalanıp bir merkebin içine kondu ve o merkeple birlikte ateşe verilerek işkenceyle öldürüldü. hatta millete.Ebül Fida. b. Lisan'ül Arab. Tarih: 4/459. Ömer'in öldürülmesinden sonra.İbni Esir.zesini de Yahudilerin tuvalet olarak kullandıkları bir m e z b e ­ leye attılar. Bu tavırlarını ancak babalarının cinayetiyle ilişkilendirmek mümkündür. Üç gün orda kaldı. Ali yine araya girince bas­ kıncılar defin için izin verdiler ve Osman gömüldü. hem de Mısır'daki kardeşiyle Osman arasındaki ilişki. Hz. 1 9 9 Yine ibni Kuteybe'nin M a a r i f t e anlattığına g ö r e . Istiab.Taberi. Muhammed b. 198 a.

İşte bu Ömer. bu kızı da kendine eş olarak Hz. Ebubekir ölünce Ö m e r aynı sabah iş başı yaptı. A d a m evliydi. Çocuk doğunca adını Ümmü Gülsüm koydu lar. eşi Habibe binti Hari­ ce hamileydi. Hz. Ali'nin kızı konusunda buna biraz daha de­ ğineceğim. Burada önemli gördüğüm bir bilgi daha vereyim.neden Ö m e r ' e karşı da böyle bir plan yoktu? Olay şudur: Ö m e r bir kere çok disiplinli-acımsız biriydi. Ay­ şe'den istedi ama alamadı. zaten konumuz da bu. Benim kanaa­ tim o ki. Zaten dünyada bunun örnekleri çok. Yani Ö m e r dünyasını değiştirdiği vakit bu kız 910 yaşlarındaydı. Kız 9-10 (o da e ğ e r Ö m e r ona son yılında talip çıkmışsa!). artık Ebubekir'in dul kalan bu gelininin kaç yaşında olduğu. yılında vefat ederken. Ö m e r zamanında Ebubekir'in cinayetinden habe­ ri olanlar korkudan söyleyememiş olabilir. Ö m e r ' l e Hz. Ebu bekir hicri 13. Ebu­ bekir'in diğer bir oğlu Abdullah da Muhammed zamanın­ da Taif seferinde aldığı yaralardan dolayı belli bir süre son­ ra vefat etmişti. Veya kim bilir belki de normalde daha sonra ortaya çıkmış olabilir. Ö m e r ise 60 yaşlarınday­ dı. Yusuf ve A y ş e adların­ da üç çocuk dünyaya getirdi. Ö m e r nerdeyse Ebube­ kir'in yaşıtıydı. Ali de Ebu­ bekir'in ölümünden sonra kendisinden dul kalan eşi Esma . İlginç: Bir yandan birbirlerini katlediyorlar. onunla Ö m e r arasındaki yaş farkı herhalde tahmin edilebilir. Zekeriya. Ondan dul kalan eşi Atike binti Zeyd ile halife Ö m e r evlendi. dedesi yaşında olan ve cennetle müjdelenen Talha bin Ubeydullah'la evlendirildi. Daha enteresan bir örnek vereyim. Ve Ö m e r 10 yıl halifelik yaptıktan sonra öldürüldü. diğer yandan birbirlerinin ufak çocuklarıyla evleniyorlar. bazı ölümlerin komplolarla gerçekleştiği zamanla ortaya çıkıyor. Daha sonra Ümmü Gülsüm.

Yine Ömer'in. Askalani. Üsd. Bir de tabii ki babası. no: 12235. ne­ den cenazenin merasimle kaldırılmasına izin vermiyor? Daha önce Ebubekir'le Ömer'in arasının ne kadar açık ol­ duğunu örneklerle izah ettim. c. kimse duymasın. kadınla­ rı kırbaçlaması anlamlıdır. gerek kitlesel şekilde insanlar Ebube­ kir'in yanma çıkarak. Ebubekir'in vefat ettiği aynı g e c e d e he­ men alelacele cenaze namazını kılıp onu g ö m m e s i .Gerek bireysel. Bunu daha önce de yazdım. Osman'ın bunlardan fark­ lı olarak Ebubekir'e.binti Umeys'le evlendi ve çocukları oldu. 133. Onlarda yaşam b ö y l e y d i . Dolayısıyla Ömer'in bu de­ fin işinde hizmet gibi görünen davranışları. N e d e n alelacele gömüyor. s. "Aman Ö m e r çok serttir. bir yakını ölse insan ağlar. Ömer'in halifeliği konusunda Ebu­ bekir'le konuşurken Talha olumsuz rapor vermişti. "Aslında Ömer iyidir. bunu yaparsan Allah'a karşı nasıl he­ sap vereceksin" dedikleri halde. . 201 İbni Kuteybe. 2 0 0 b. bir an önce bu cenaze işi bitsin. annesi. bizzat kabre indirmesi ve sabahleyin de halifelik görevine başla­ ması. onun içi dışın­ dan daha temizdir" demesi anlamlıdır. İşte bu Talha daha sonra halife Osman'ın damadı Mervan tarafın­ dan Osman'a karşı tavır alanlardan olduğu için katledil­ d i . aslında bir hiz­ met niyetiyle değil. kolayca sabahleyin iş başı yapayım niyetiyledir. bu 200 Bu konuda Kur'an'da Kadın ve Hz. bu arada Ebubekir için ağlayan aile fertlerini. Maarif. Ümmü Gülsüm md. Muhammed'in kadınları adlı yapıtım­ da geniş bilgi var. İbnil Esir. 238 ve 269. nasıl halife olarak tayin edersin. s. Ubeydullah. Az önce belirttim ki. Talha b. Isabe. 2 0 1 İşte bunlar da cinayetin gerçek adresi noktasında önemli birer ipuçlarıdır.

üstelik şa­ hitsiz bir kâğıt]) tabii ki kuşkuları daha da artırıyor. Bu vasiyette ise. anlamsız d e ğ i l .pa­ nik içinde Osman'ı dinleyin demesi ve hele hele Ebube­ kir'in de okur-yazar. g e n e l d e uyarılar içeriyordu. birçok İslami kaynak­ ta g e ç e n şu bilgi önemli: Osman'ın vasiyet esnasında tek başına Ebubekir'in yanında kalıp vasiyetini yazması. gerçekten bu baygın ha­ linde Osman'la bunları konuşabilir mi? Yine m a d e m Os­ man dışında kiimse yoktu içerde. İbni Asakiri Tarih'u Medineli Dımaşk. korkusundandır: Kimse duymasın diye bu tavrı göstermiştir. içinde vaz'u-nasihat vardı. Çünkü yine Ö m e r zamanında Halit b. Ebubeldr'in baylıp birda202 Taberi Traihi. "Ömer'i halife olarak öneriyorum. . Ömer'in bu kadınları dövmesi. 2 0 2 Daha önce <de ifade ettiğim gibi. Velit ölünce kadınlar ağla­ mıştır. Bu da onun niyetinin ne olduğunu açıkça ortaya koyuyor: Kadınlar. Bir de Ebubekir'in yaızıları. Ebu­ bekir'in bayılması sonucu Osman'ın Ömer'in ismini yaz­ ması ve Ebubekir'in aklı başına gelince bunu okuyup onay­ laması ve sonumda Osman'ın bir kölesiyle birlikte dışarı çı­ kıp o arada Ö m e r de onlarla birleşince. yılı olayları bölümünde. öyle ki besmele kelimesi­ ni bile yazmadlan bayılmıştır. Bunlar da şüphe uyandıran nokta­ lar. Ebubekir'in ya­ kınları ölülerine ağlıyorlarsa sana ne! tabii ki bu da kuşku uyandırıyor. vahiy kâtibi olduğu halde onun o kâ­ ğıda yazdığına dair hiçbir işaretin bulunmaması. Bir de Ebubekir çok hastadır. iy/ilik yaparsa iyi olur-. aksini yaparsa ben ne yapayım?" gibi hiç de Ebubekir'in söylemlerine uymayan bir stille yazılarn ifadeler. üste­ lik ağlasınlar d i y e izin de vermiştir. hiicri 13. Ömer'in acele.doğal bir şeydir. halka "Kabul eder­ seniz okurum yoksa okumam" demesi. 8/27. A m a Ö m e r burada bir sorun çıkarmadığı gibi. Peki.

Beni Kaynuka. "Sen aday ol" diyorlardı. Hz. askeri yetkililer. Muhammed'den sonra halife seçimi konusunda yürütülen çalışmalar sırasında hem Ebubekir. Ikd'ül Ferid. Beni Na­ dir ve Beni Kureyza Yahudilerinin işi çoktan bitmişti. An­ cak şu olabilir: Kalan Yahudilerden plan konusunda bilgi edinmiş ve sonuçta Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit ile yine Ya­ hudi asıllı Abdullah bin Selam gibi şahısları da aracı olarak 203 a. El-Kamil. Ebubekir'in Ömer'i halife göstermesi bölümünde . ister d e n e m e mahiyetinde ol­ sun.ha ayıldığını ve Osman'a. A m a Ebubekir'in vefatıy­ la birlikte her ne hikmetse Osman ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde ismi ortadan kalkıyor. o d ö n e m d e sanki Yahudi mi kalmıştı! M u h a m m e d zamanında Hayber. b. Ömer'in halifeliği döne­ minde şu veya bu şekilde ortadan kayboluyorlar/öldürülü­ yorlar. vergi memurları g ö ­ revden alınıp yerlerine de en çok Emevi sülalesine bağlı ki­ şiler atanıyor ve zamanla Emevi saltanatı meydana geliyor. Ebubekir'in Ömer'i halife seçmesi kısmında. o sıralar­ da Osman'ın adı hiç geçmiyordu. hem de Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e .bilgi v e ­ rilmiş. bravo iyi etmişsin de Ömer'i va­ siyetime almışsın gibi sözler söylediğini Osman dışında kim duydu? Osman'dan başka şahit y o k ! 2 0 3 d.ister teklifleri ciddi olsun.ibni Abdirabbih. Ebubekir döneminde g ö r e v yapıp da Ö m e r döneminde uzaklaştırılan bu insanların çoğu. M e k k e valisi ve aynı zaman­ da hacdan sorumlu Attab adındaki kişi zehirli y e m e k l e öl­ dürülüyor ve kısa bir notla cinayeti Yahudilerin işlediği kayda geçiriliyor. Mesela Muaz bin Cebel ile Ebu Ubeyde için Şam tara­ fında bir kıtlıkta ( A m v a s kıtlığı) ölmüşlerdir diye. Daha ö n c e de yazdım. cilt 1. Üstelik Ebubekir döneminde atanan eyalet valileri.ibni Esir.

2 0 5 e. İbni Sad. tabii ki bu da önemli bir tespit. özellikle irtidâd hareketlerini bastırma konusunda meşhur olan Halit bin Velit g ö r e v d e n uzaklaştırılır ve Suriye'nin Hımış kentin­ de hicri 2 1 . O da ze­ hirlenerek öldürülür.206 204 İbni Teymiyye. no: 14113. 205 İbni Kuteybe. Yani keşke Ömer'i başımdan kovsaydım. Tabakat. diyor. 206 a. uzaklaştırsaydım d e m e k isti­ yor. Üsd ve Istiab'da geniş bilgi var. 8/204. M. ..Tarih-i Dımaşk. Halit b. c. s. Tekrar oluyor ama bir kere daha hatırlatmakta ya­ rar var. Velit zehirlenerek ölmüştür. yılında Ö m e r zamanında vefat eder. Ulvan b. A v f a .kullanmış olabilirler. Ebubekir'in bu açıklaması neredeyse konuyu işleyen il­ gili tüm İslami kaynaklarda var. 161. "Keşke Halit b.O dönemin muhalifleri ya zehirlenerek öldürülmüş veya başarılması zor savaşlara gönderilip bu şekilde etkisiz hale getirilmişlerdir.Kenz'ül Ummal. Velit'i Şam'a gönderdiğim zaman Ömer'i de Irak'a gönderseydim" demesi anlamlıdır.Taberi Tarih-i. no: 502. b. yoksa o sırada Yahudilerden etkili bir kesim kalmamıştı. en azından böyle söyleniyor. 2 0 4 Yine Ebubekir'in görevlilerinden Utbe bin Gazvan da hacdan dönerken devesinden/atından düşer ve ölür.Aslında Ebubekir'in bir ara Abdurrahman b. Yine Ebubekir'in önemli görevlilerinden. ona kalsaydı Ebubekir zama­ nında Malik'in eşini aldığı zaman taşlanarak öldürülmeliyd i . Maarif. Ayrıca ilgili isimler kısmında İsabe.İbni Hacer Askalani. İbni Asa­ lar. 10/290. 3/221. Lisan-ül Mizan. e ğ e r doğruysa! tabii ki bu da kuşkulu. 3/430. 144. 133. Mesela İbni Teymiyye gibi İslam ön­ derleri. Davud Beceli kıs­ mında. Zaten Ömer hiç onu sevmiyordu.

Mesela Ebubekir'le birlikte Attab da o zehirli yemekten yiyor ve ölüyor deniliyor. ama öyle görülüyor ki.İbni Ebi Şeybe (235.Bir de kitapları okuyanlar. Ebubekir gelince ilk yıl yine bu g ö r e v i sürdür­ dü ve ikinci yılı hac işlerinden sorumlu g ö r e v e getirildi. hemen okuyup geçiyor.ö). A m a kimse bunun üzerinde durmadan. Ahbar'ül Hulefa. yoksa o da tesadüfen mi orada bulunuyor­ du diye kimse bunu irdelememiş.miladi).Ebü-I Feda. 207 ibni Asakir. Muhtasar'ü Tarih'i Medinet-i Dımaşk. Ebubekir kısmın­ da. 13/77. Ebubekir kısmın­ da. tersine ona karşı da bir komplo söz konusu. g. e. olay­ lar arasında ilişki kurmuyorlar. i. İşte Attab'ın zehirlenmesi bir tesadüf değil.732. . Hatırla­ nacağı gibi Ömer'in bir ara onu tehdit ettiğini. 8/290 ve devamında. senin hak- f. Riyad-ü Nadre.İbni Asakir (571). Mucem-i Kebir.Ibnü Abdirabbih (328. 30/421 vd. 13/ 122. 1/241 ve Zexair. İşte bu sorunun yanıtı da konuyla alakalıdır. j. Bu şahıs. h. no: 43. Imadüddin İsmail b. Bu Attab da kim. Bundan da. o niye bu pla­ na dahil olmuş. Muhammed zamanında Mek­ ke valisiydi. Minhac'ü-s Sünne. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. ar­ tık Ebubekir istemese de yerine getirmek zorunda. 'Tarih'.Taberani (918. Çünkü bu adam Ömer'in rakibi ve hatta onu geçebilecek durumda. 1/109. Aşerei Mübeşşere. "Aslında Ömer halife olmazsa da­ ha iyi olur" şeklindeki açıklaması var. işin başında birlikte bazı planlar yapmışlar. halifeden sonra gelen ikinci yetkili adamdı. Ebubekr'in halifeliği kıs­ mında 8/572.ibni Teymiye (661-728).ö. 2 0 7 Keza Ebubekir'in.Ö). v e b) Tarihi Dı­ maşk. bilgi olsun diye kısa not şeklinde geçiştirmişlerdir. O dönem hac işlerinden sorumlu olan kişi. Ebubekir kısmı. Ali (h. Ebube­ kir'in Ömer'den memnun olmadığı belli oluyor.ö) 'Musannaf adlı yapıtı.Muhibbüddin Taberi (694. d.Ö) Ikd'ül Ferid.

Gerçi Ebubekir zama­ nında bu konuda yapılan çalışmada yine komisyon başka­ nıydı. 20/584. ister istemez kuşku oluşturuyor: Acaba Ebubekir'e ze- 208 İbni Ebi Şeybe..Hicri 17. Kur'an'ın Osman zamanında nasıl kitap haline geti­ rildiğine. En başta Hz.. Kur'an'ın bir araya getirilmesi komisyonuna başkan olma­ sı. yılı olayları kısmında. Ö m e r çok sert-haşin biri. makam sahibi olursa daha da sertleşir. yılında hacca gidip 21 gün kalırken. 2 0 8 Ayrıca bu zehirli y e m e ğ i ayarlayanlardan Yahudi asıllı Zeyd bin Sabit'in daha sonra Ö m e r ve Osman tarafından çok önemli g ö r e v l e r e getirilmesi. daha doğrusu nasıl oluşturulduğuna ilişkin elim­ de yeni bir çalışmam var. Muhammed'le beraber iken. Musannaf. cilt. kafaları daha da karıştırı­ yor. orada bu konuları detaylıca anla­ tacağım. Kur'an'ı baştan beri takip edenler var iken. 4/231. izah edilebilir bir olay değildir.kında bildiklerimi açıklasam süvariler bile atlarından/deve­ lerinden inmek zorunda kalırlar dediğini yazmıştım.. Hatta Ömer'i istemeyen o kadar çok insan vardı ki. Ancak merak edilmesin diye burada kısa bilgi ve­ reyim. Ömer'in ha­ life olmaması için kitlesel olarak Ebubekir'in yanına gidi­ yorlar. el-Muntazam. M e d i n e döne­ minde Müslüman olan ve M u h a m m e d ' l e tanışırken de 11 yaşlarında bir çocuk olan bu Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit'in. Os­ man'ın kendi zamanında onu tekrar aynı g ö r e v e getirme­ si. sakın ola halife olmasın diyorlar. bunu daha önce y a z d ı m . . Ali gibileri onlarca vahiy kâtibi var iken ve ta Mekke'den beri Hz. Mesela halife Osman zamanında hazırlanan Kuran için bu Zeyd komisyon başkanı olmuştur. Megazi. Sanki başka adam mı yoktu. 209 Ibni'l Cevzi. Zeyd'i kendi yeri­ ne görevlendirir. no: 38211. Yine aynı yıl Ö m e r umreye gidince Zeyd'i 209 bir daha tayin e d e r . Yine örneğin Ö m e r hicri 17.

hirli yemek yedirdiği için ödüllendirilmiş midir v e y a bir pa­ zarlık sonucu mudur? Ayrıca halife Ö m e r iki kez hacca, bir kez de Şam tarafı­ na gitmiştir ve yerine de Zeyd bin Sabit'i üç sefer M e d i n e valisi olarak tayin etmiştir. Aynı toleransı Osman da göster­ miştir. Bunlar tesadüfi olan şeyler d e ğ i l d i r . 2 1 0 f- Taberi gibi (Ö.310) bir müfessir (Kur'an yorumcusu) ve tarihçinin şu açıklaması dikkate değer. Ebubekir ölüm d ö şegindeyken Osman'a, sana bir şeyler söyleyeceğim; Allah senden razı olsun sakın kimseye anlatma diyor. Osman, "evet; kimseye s ö y l e m e m " sözünü verince Ebubekir, "As­ lında Ömer halife olmazsa onun hayrınadır" diyor ve bu konuşmanın sonunda yine Osman'ı uyarıyor; "sakın bu söylediklerimi, seni niye yanıma çağırdığımı kimseye an­ latma" diyor. Taberi'de bu açıklamanın yapıldığı y e r d e dip­ notta, ibni Sad'ın da bunu aktardığı eklenmiştir. Belli ki Ebubekir-Ömer arasında bozulması zor olan pa­ zarlıklar daha önce yapılmış ki, Ebubekir, Ömer'i istemedi­ ği halde artık bir şey yapamamaktadır. Örneğin Hz. M u ­ h a m m e d ' e karşı birlikte tertipledikleri cinayet planı... Ö m e r nasıl M u h a m m e d ' e karşı etkili biri idiyse, Ebubekir'e karşı da çok baskın /otorite sahibi bir insandı. Dikkat edilir­ se Ebubekir, Osman'la Ömer hakkında bir cümle sarf edi­ yor. O cümlenin hem başında, hem de sonunda, sakın ha bunu ağzından kaçırma diyor. Bu aslında somut bir kanıt­ tır. Zaten daha önce Ebubekir'in Ö m e r ' e karşı ne kadar et­ kisiz olduğunu örneklerle açıkladım. 2 1 1

210 a- İbni Abdilberr, Istiab, no: 840 Zeyd b. Sabit md. Yine Necah Tai, İgti­ yal'ül halifeti Ebibekir, 1/62. 21 1 a-Taberi Tarihi, 3/428. b)İbni'l Esir, El-Karnil, 2. cilt Ebubekir'in halifeyi ta­ yin kısmında.

g-) Yine Ebubekir'in (nabız yoklaması da olsa) Osman'a, "Aslında halifeliğe sen daha uygunsun" demesi ve Os­ man'ın buna karşı, "yok Ö m e r olsun, o daha uygundur" diye c e v a p vermesi, gösteriyor ki plan Osman'la Ömer arasında sonuçlandırılmış, bir karara varmışlar, artık prog­ ramı yavaş yavaş uyguluyorlar. Pazarlıklar olmasaydı, onu zehirlememiş olsalardı, Osman bu fırsatı kaçırmazdı. Çün­ kü onun bağlı bulunduğu Emeviler çok güçlüydü, bir de Osman, Muhammed'in damadıydı (kızlar Muhammed'in olmadığı halde yine de bu önemli bir faktördü), millet bu­ nu da g ö z önüne alırdı. Ebubekir cidden ona teklif sunmuş olsun diye düşünelim; Osman artık olup bitenlere karşı yeni bir adım atamazdı, "hayır" demekten başka bir yolu yoktu. Başlığı şöyle kapatmak isterim: M a d e m bu kadar İslami kaynakta Ebubekir zehirlenerek öldürülmüştür deniliyor, 2 1 2 peki hangi olaydan dolayı, nerede, zehirli y e m e k yediren kim, faili ne oldu diye sormak lazım. 'Yahudiler onu zehir­ ledi' şeklindeki kısa açıklamayla bu olay kapatılamaz. Olup bitenlere bakıldığında, şöyle bir planın yapıldığı ortaya çıkıyor: Aslında Ebubekir artık son nefesini verirken, Osman tarafından g ö z hapsine alınmış, evine girilip çıkıl­ mış, yoklanmış; Osman onu nöbet tutarcasına takip etmiş ve artık can v e r m e anında iken, aslında daha önce Ömer'le birlikte yazdıkları o hazır kâğıdı cebinden çıkarıp "Ebube-

212 Az da olsa kimi yazarlarca, Hz. Muhammed'den sonra güya Ebubekir çok üzülmüş de gitgide çökmüş ve bu sıkıntıdan dolayı ölmüş deniliyor. Bu­ nun bir abartı olduğu belli. Kaldı ki bunu pek fazla işleyen yazar da yok. Kimileri de soğuk bir g e c e d e banyo yaparken zatürre olmuş, daha sonra vefat etmiştir şeklinde rivayetler aktarmışlar. Ancak insan, bu konunun iş­ lendiği kaynakların toplamına bakınca ve olay da 1400 yıl önceki bir top­ lumda meydana geldiğine gore, ölüm nedeninin suikast olduğu kesinlik kazanır.

kir'in vasiyetidir" şeklinde halka ilan etmiştir. Bu anlatılan­ lardan böyle bir film çevrildiği rahatlıkla anlaşılabiliyor. Ölüm hangi yaşta gelir bunu kimse bilemez; ancak Ebubekir altmış yaş civarında ölürken babası henüz hayat­ taydı. Kimseyi cani diye ilan etmekten zevk alacak halim yok; ancak sansüre rağmen bu bilgiler önemli İslami kay­ naklarda var.

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE Ö M E R

a - Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? Halife Ömer'in cinayet nedeni çok ilginç ve maalesef Müs­ lümanlar bunu bilmiyor. Onların kafasında hep "adaletin kı­ lıcı, merhametli bir Ö m e r " olarak yer edinmiş. 1986'dan sonra ben Diyarbakır merkezdeydim, ta 92'ye kadar. Bir ara müftülük, halife Ömer'in katli ile ilgili bir piyes tertiple­ mişti, ben de izlemeye gittim. O piyesin etkisiyle izleyici­ lerde büyük bir nefret ve infial oluşmuştu: "Keşke Ömer'in katili Ebü Lü'lü'ü ele geçirip paramparça etseydik" mesajı, onların gözlerinden okunuyordu. O günlerde bu konuda fazla bilgi sahibi değildim; ama fanatik de değildim. Za­ man içinde Ömer'in asıl kimliğini/icraatını öğrendim, o pi­ yesteki insanların o nefreti hatrıma geliyor; üzülüyorum. Geçenlerde bir yazı okudum; Yemen'de kanun çıkarmışlar, bir kız çocuğu 17 yaşına g e l m e d e n evlenemez diye. Ka­ dınlar bunu duyunca niye böyle bir kanun çıkarıyorsunuz diye ellerine birer pankart alıp meclise yürüyüşe geçmişler. Hâlbuki o kanun kadınların lehinedir. Burada olay şu: Onlar İslam'a inanıyorlar. İslam'da da küçük yaş kızlar için prob­ lem değil. Bu kanunu çıkarmakla Yemen hükümeti İslami­ y e t ' e saygısızlık yapmış oluyor! İşte karşı koyuşlarının ne­ deni bu. Evet, Ö m e r neden öldürüldü?

Halife Ö m e r kolay kolay Farsları şehre sokmazdı, onla­ rın M e d i n e ' y e yerleşmelerine izin vermezdi. Bir gün M u gire b. Şube, Ö m e r ' e bir mektup yazdı. Mektubun içeriği şu: Yanımda Fars/İranlı biri var, adam hem iyi bir demirci, hem marangoz ve hem de ressam/figür işini iyi yapan bi­ ri. İzin verirsen M e d i n e ' y e gelsin orada bizim insanlarımı­ za faydalı olsun. Önerdiği kişi Mugire'nin kölesidir, kalaba­ lık bir merkezde kalmasını, fazla müşterisi olmasını arzu et­ mektedir. Sonunda Ömer izin verir ve adam M e d i n e ' y e yerleşir. Her gün (para kazansın kazanmasın) patronuna iki dirhem (o günkü para birimi) v e r m e k zorundadır. Bir süre sonra bu kadar para vermek adama zor g e l m e y e başlar. Bir ara Ö m e r ' e durumunu anlatır, bu kadar ücreti ö d e y e m e y e ­ ceğini söyler. Ömer, sen kazanırsın, birçok sanatın var der ve ona yardımcı olmaz. Bu arada Ö m e r ona, "Duyduğuma g ö r e sen hava ile çalışabilecek değirmen de yapabiliyormuşsun" der. A d a m e v e t dedikten sonra ve Ö m e r ' e kızgın bir bakış atarak "Ömrüm yeterse sana öyle bir değirmen yapacağım ki, numune olsun, insanlar hep onu konuşsun" diye ekler. Ömer'i öldürme duygusuyla doludur. Ömer de onun ba­ kışlarından bu durumu fark ederek, "Baksanıza bu adam beni tehdit ediyor" der. tabii ki alaylı bir şekilde. Ve adam gidip iki ağızlı, uzun bir hançer yapar, bir gün sabaha karşı camide Ö m e r ' e saldırır ve üç darbe vurup kaçar. Kaçarken de önüne gelenlere, onu yakalamak isteyenlerin hepsine saldırır ve rivayetlere g ö r e on üç kişiyi katleder. Hançerin zehirli olduğunu da belirtmeliyim. Sonuçta teslim olma­ mak için intihar eder. İşte Ömer'in ölüm hikâyesi böyle. Haksızlığa maruz kalan ve kendi memleketinde ö n e m ­ li bir ailenin de evladı olan bu insan, bir hiç uğruna köle

statüsüne tabi tutuluyor, Ö m e r ' e derdini anlatıyor ve Ömer d e , "Çalış, çalış. Senin elinden birçok iş gelir" karşılığını v e ­ riyor. Şunu belirteyim ki, Ömer'in cinayetiyle ilgili Müslü­ manlar tarafından ezberlenmiş o bilgi gerçeği yansıtmıyor. Ömer'i katleden Firuz, yine Ömer'in halifeliği döneminde Müslümanlarca ele geçirilen İran'a bağlı Nihavend şehrin­ dendir. İslam tarihindeki bilgiye g ö r e Müslümanlar 100 binden fazla insanı katlediyor bu savaşta. Otuz bini savaş alanında, seksen bini de baskınlarda öldürülüyor. Bu savaş­ ta her Müslüman süvari askere altı bin dirhem ganimet da­ ğıtılıyor. Piyadeye de iki bin. Önemli kişiler katlediliyor. Ka­ dınlar cariye ve birçoğu köle statüsüne tabi tutularak M e ­ dine'ye götürülüyor. Böyle bir manzaraya ne denilebilir ki. Ömer'i katleden Firuz, çoğu kez o çocukların yanına gidip başlarını okşardı ve " N e yapayım, yapılacak bir şey yok. Ömer, ciğerlerimi yedi/parçaladı" diyordu ve hep düşü­ nüp taşınıyordu. İşte bundan sonrası önemli. İbni Teymiyye Minhac'ü Sünne adlı yapıtında bu konu­ yu işlerken şunu söylüyor: Bu adamın Ömer'i katletmesi bir siyasi olaydır. Bunu basit bir vergi meselesine bağlamak doğru değildir. Adam, alınan şehrini düşünüyor, katledilen insanlarını düşünüyor, M e d i n e sokaklarında her gün o esir çocukları görünce eriyor, katledilen o Nihavend kadınlarını gözünün önüne getiriyor. Ve bu yüzden bir an önce Ömer'i nasıl yok ederim planları yapıyor, tabii ki kendisine biçilen vergi de ağır, o da etki yapmış olabilir; ama asıl neden, si­ yasidir. Afrika'ya, İspanya'ya, Orta Asya'ya kadar uzanarak fü­ tuhat adı altında o zamanki yerüstü kaynaklarını talan etti­ ler. İyi ki teknoloji devri başladı; yoksa bu fütuhatlar hâlâ devam edecekti ve nice Firuzlar ya esir olup bir patrona

uşak yapılacak, ya da katledilecekti; kadınlar-kızlar da cari­ ye olacaktı ve mal-mülk ne varsa hepsi ganimet olarak da­ ğıtılacaktı. 2 1 3

b- Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ömer
En başta Hz. Muhammed olmak üzere, Ebubekir ve daha birçok önemli kişinin ölümünden sorumlu tutulan Ömer'in yapısının gerçekten buna müsait olup olmadığını iyi anla­ mak için, bilinmeyen yönlerine iyi bakmak lazım. İslami ke­ simce sağlam diye kabul görmüş kaynaklardan derlediğim bazı özelliklerini bu başlık altında ö z e t emek istiyorum. İlkin halife Ömer'in niçin ve nasıl Müslüman olduğu ko­ nusuna değinmek istiyorum. Onu tam tanıyabilmek için bu konunun da bilinmesinde yarar var. Ömer'in nasıl Müslüman olduğu konusu, neredeyse imanın şartları gibi her Müslüman'ın ezberindedir. Onun için formaliteler üzerinde pek durmayacağım. Ancak iddia edildiği gibi Ö m e r o komik nedenden dolayı mı Müslü­ man olmuştur; yoksa başka nedenleri mi vardı, buna katkı sunabilecek bazı ipuçları v e r e c e ğ i m . İslami kaynaklarda anlatılan şu: Mekke döneminde he­ nüz Müslümanların sayısı 40 civarında iken, inanmayanlar Hz. Muhammed'i ortadan kaldırmak için kiralık katil ayar­ lamaya karar verirler. Sonuçta Ö m e r ortaya çıkıp bu işi ben yaparım der ve anlaşırlar. Bunun sonucu olarak Ö m e r kılı­ cını kuşanır Muhammed'i öldürmek için dışarı çıkar. Yolda Nuaym b. Abdullah adındaki birine rastlar. A d a m Ö m e r ' e , "Senin yakınların Müslüman olmuş, önce kendi aileni
213 a- Abdurrazzak, Musannaf, Megazi, Hadisti Ebu Lü'lü. N o : 9775. b- Taberi Tarihi, 4/1 16-136 ve 190 vd. c- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet-i Dımaşk, 44/409.

Sen ne yapar­ san yap" derler. ne kadar değerli!" demekten kendini alamaz ve o andan sonra da gidip M u h a m m e d ' l e konuşup Müslüman olduğunu ilan eder ve artık M u h a m m e d ' l e çalışmaya baş­ lar. Bunun üzerine Ö m e r hemen yolunu değiştirip onların evine d o ğ ­ ru gider. Bunun üzerine Ö m e r kalkıp yıkanır ve kardeşi Fatma da ona o sayfaları getirip verir. Kız karde­ şi ile eniştesi bunu inkâr edince Ömer. İşte İslami kaynaklarda halife Ömer'in Müslüman olu­ şunun kısa hikâyesi bu. Bu arada kız kardeşi ve eniştesi ona.bir düzelt de ondan sonra git başkasıyla uğraş" der. "Demin okudu­ ğunuz e ğ e r yazılı varsa bana getirin. Habbab adındaki kişinin onların evinde Kur'an'dan ayetler okuduğunu işitir. "Hangi ailemden söz ediyorsun?" diye sorunca. "Bu sözler. Zeyd b. Fat­ ma kalkıp onu kocasının üzerinden uzaklaştırmak isteyince Ö m e r onu da tokatlar ve başını yarar. Sayfalarda Taha suresi ile Tekvir suresinin birkaç ayeti yazılıymış. "Amcanın oğlu ve aynı zamanda enişten Said b. Zeyd'in üzerine çullanır. Ömer. "Ey kardeşim! Sen puta taptığın için necissin/pissin (temiz de­ ğilsin!) Hâlbuki Kur'an'a temiz olanlar ancak dokunabilir!" der. Ö m e r içeri gi­ rer. biz Müslüman olduk. ne kadar güzel. . Kapıya varınca. kız kardeşinin başını yarıp kanattığını görünce duygulanır ve o andan sonra kız kardeşine. O sırada kız kardeşi Fatma ona. Amr ve kız kardeşin Fatma binti Hattab işte bunlar Müslüman olmuşlar" der. " A z önce okuduklarınız ne idi?" diye sorar.vet. "E. Muhammed'in dava­ sı neymiş bir bakalım?" der ve ondan sonra onlara yumu­ şak davranmaya başlar. Ö m e r Taha suresi­ nin baş tarafındaki ayetleri okuyunca. Abdulah. "Duydum İd ikiniz de M u h a m m e d ' e uymuşsunuz ve onun dinine girmişsiniz" der ve hemen eniştesi Said b. Ömer. Nuaym b.

Allah gizliyi de aşikârı da bilir. Rahman/Allah Arş'ta istiva etmiş (Bu da çok tartışmalı ve Tevrat'la örtüşen bir ayet. neymiş o olağanüstü mesajlar ki Ö m e r artık dayanamamış. Musa olayına at­ lama yapılır ve ilginçtir ki Allah burada soru şeklinde giriş yapan Musa olayı sana (ey M u h a m m e d ) ulaştı mı. "Güneş dürüldüğü zaman. bunu g e ç e l i m . "Hele bir gidip bakayım. sonuçta inanmış? Ö n c e bu ayetlere bir bakalım. gökyüzü . bunları da ö z e t şeklinde Diyanet'in Kur'an tercemesinden vereyim. hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman. Hani Tevrat'ta deniliyor ki Allah evreni 6 günde yarattıktan sonra yedinci günü Arş'a oturmuş.Ö m e r ' i çok etkileyen ve Müslüman olmasına neden olan ayetlerin içeriğinde neler var. ola ki o ateşten bize bir parça getiririm v e y a yanında biri varsa sorarım belki bize yardımcı olur" gibi Tevrat'ta anlatılan mitolojiden bir özet var son kısımda (Sunduklarım. denizler kaynatıldığı zaman. dağlar yürütüldüğü zaman. Yerle gökleri yaratan Allah'tır. biz Kur'an'ı sana güçlük verelim di­ ye değil d e . yıldızlar söndüğü zaman. Ömer'in dinle­ diği (kalan) 15 ayette. Allah'tan başka Tanrı yoktur ve en güzel isimler A l ­ lah'ındır denir. diri diri g ö ­ mülen kız çocuğunun. Bunlar söylendikten sonra hemen Hz. Ömer'in dinleyip de etkilendiği ayetlerdir. göklerle yerin ve ikisi arasındakilerle yerin di­ bindeki ne varsa hep Allah'ındır. Bir kere birinci ayet (Ta ha) anlamı olmayan bir kelime. Burada da bunun çağ­ rışımı var). Allah'tan korkanlara ö ğ ü t olsun diye indirdik.) Bir de o sırada Ömer'in dinlediği Tekvir suresinin ilk 14 ayetinde neler var. amel defterleri açıldığı zaman. g e b e develer salıverildiği zaman. ruhlar (bedenlerle) eşleştirildiği zaman. yaban hayatı yaşayan (irili ufaklı) tüm canlılar toplandığı zaman. der ve anlatır: Hani Musa uzakta bir ateş görünce ailesine.

yeni bir sistem kurmaya ça­ lışıyordu. içeride bir­ kaç ayet okuyunca onda iz bıraktı ve olağanüstü ayetler di­ ye İslam tarihine geçti? Ömer'in daha önce bu ayetleri hiç duymadığını. tabii ki e ğ e r Ömer'in İslamiyet'i kabul etme­ si anlatıldığı gibi ise. nasıl olsa bu din formülüyle M u ­ hammed bir şeyler yapmaya. neden dışarıda bunların daha fazlasını dinlediği halde etkilenmedi de. pazarda. bunu bilemiyoruz. herkes önce­ den hazırlayıp getirdiği şeyleri bilecektir. . bağımsız yazılan bir 214Tekvir. Çünkü o d ö n e m M e k k e ' d e farklı ve etkili bir siyasi örgütlenme yoktu. Ancak Ö m e r ' l e ilgili tüm bilgiler bir araya getirildiğinde. Cehennem alevlendirildiği zaman. bundan bir nebze (o an için) etkilenmiş olabilir. Peki. A m a belki de farklı bir şekilde Müslü­ man olmuştur. Zaten Muhammed bunları anlattığı için muhalefet ona inanmıyordu ve Ö m e r bu yüzden kılıcını alıp onu ö l d ü r m e y e gitmişti. Şunu da hatırlatmakta yarar var: Bir kere Ö m e r bu ayet­ leri yeni duymuyordu! Bunları ve daha nicelerini çarşıda. ilk 14 ayet. hiç olmazsa ben de fazla düşman kesilmeden şimdiden bağlanıp gelecek için planlarımı yapayım şeklin­ de düşünmesi ve buna yönelik hesaplar yapması en ger­ çekçi olanıdır. sokakta ve her y e r d e M u h a m m e d ' d e n açık bir şekilde dinliyordu. onun İs­ lamiyet'i kabul ettiği andan itibaren." 2 ' 4 İşte Ömer'i etkileyen ayetler bunlar.(yerinden) sıyrılıp koparıldığı zaman. H e p söylüyorum: İslam tarihi maalesef çok karanlık bir tarihtir. az önce anlamlarını sunduğum bu ayetlerde ne vardı ki Ö m e r çok etkilenerek Müslüman olmuştur? Aslında Ö m e r kız kardeşini döverek onu yaraladığında. Cennet yaklaştırıldığı zaman. bu olayda duyduğunu kabul edelim! Peki. gelecekle ilgili kafası­ na bazı düşünceleri yerleştirdiğini söylemek kuvvetle muhtemeldir.

saklanırlar. Ömer. "Evet! Senden kor­ karız. Yani Ö m e r boşu boşuna. Ö m e r için. "Ey kendine düşman olanlar! M u h a m m e d ' d e n çekinmiyorsunuz da benden mi çekmiyorsunuz?" diyerek onlara serzenişte bulunur. ey Ömer eğer şeytan sana bir caddede rastlamış olsa. Bu arada Muhammed. "Şeytan bile senden kaçar" demektedir. Ömer konusunda. Lü'lüü ve'l Mercan. sıkıntılarını dile getirirler. çok safça bir düşün­ ce olur. "Bunlar. Ebi Vakkas aktarıyor: Bir gün halife Ö m e r Muhammed'in yanına girmek için izin ister. senin sesini duyunca koşup perde arkasına gittiler" der. Evet. Ö r n e k 1: Sad b. Az sonra sunacağım hadiste ve daha birço­ ğunda Hz. Şimdi de Ömer'in gerçek hayatından somut birkaç ör­ nek vereyim. bir sorun yoktu. asılında sana karşı böyle disip­ linli olmalıydı" der ve o kadınların bulunduğu y ö n e doğru dönerek. M u h a m m e d . Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmiş­ tir. Ö m e r içeri girince onlar hemen kalkıp p e r d e ar­ kasına gider. bu. Kadınlar da. Çünkü Sen çok sert mizaçlı bir insansın" karşılığı­ nı verirler. hem de yüksek sesle ko­ nuşup kadın haklarıyla ilgili bazı isteklerini.2^ 215 Buhari ve Müslim. Ömer'in sertliğini ortaya koyan bu önemli hadis. Bunlar hem onunla sohbet eder. Fedail kısmı. Hz. no: 1552. Buna karşı Muhammed g ü l m e y e başlar. "Allah'a yemin olsun ki. "Bu kadınlara şaştım: Ben ve onlar başbaşa iken serbesttiler. O sıra­ da da Muhammed'in yanında birtakım kadınlar da vardır. . hemen gidip ben de Müslüman oldum d e m e z . Ö m e r bunun nedenini sorunca Muhammed.tarih değildir. mutlaka senin tuttuğun yoldan yönünü çevirip başka bir yol alır" der.

1/181. no: 522 vs.Mecme-ü Zevaid. Kanımca bu başlık sonuna kadar takip edilirse ve kitapta olup bitenler de g ö z önüne alınırsa Ömer'in değişip değiş­ mediği daha kolay ortaya çıkar. Habeşistan hicreti kısmında. 3/108 ve siyer. Ömer'in bana yumuşak davrandığını söyledim. cilt 44/23. az önceki örnekte anlatılan Ömer. Bize uygulananlara dayanamadığımız için eşim Amir b. Buna karşı Ö m e r sert bir davranışta bulunmadı-. "bize yaptığınız zulme dayanamadık burdan kaçıyoruz" dedim. e. h.İbni Asakir. 2/33.İbni Kesir. Ö m e r bu hareketliliğimizi görünce "Hayırdır.Zehebi. c. d. Delalil. Müslüman olmadan önceki Ömer'dir. tam tersine. Tarih-ül İslam. Mucem-i Kebir. Bu sırada eşim. no: 20570. birkaçını daha aşağıya alıyorum. nereye?" diye sordu. 2 . Rab'i ile birlikte hazırlandık. Ömer'in nasıl müslüman olduğu kısım­ da.. Biz İslamiyet'i kabul ettiğimiz için muhalif olanlar ( M e k k e ' d e ) bize eziyet çektiriyorlardı.. b. Ö r n e k 2: Leyla adında bir kadın anlatıyor. Habe­ şistan'a g ö ç edeceğiz.Beyhakı. 18/207. g. İslam-ü Ömer kısmında. Ö m e r ' l e aramda geçenleri anlattım. Ben de. Bidaye-Nihaye. 216 a. cilt. 6 Burada. bunların başında da Ö m e r geliyordu. Ken­ disi çok sert bir insandı. no: 9840. f-Taberani. İslamiyet'i kabul ettikten sonra değişmiş ve adaletin kılıcı olmuş gibi sözler söylenebilir. İslam-ü Ömer kısmında 1. Tarih'ü Medinet-i Dımaşk. Daha sonra Ö m e r gidince eşim yanıma geldi.Ö m e r ' l e ilgili benzer örnekler İslami eserlerde çoktur. "Allah si­ zinle olsun" dedi.Revd-ül Unuf. Ben eşime. .el-Kamil fi Tarih. "Ömer'in merkebi/eşeği Müslüman olmayana ka­ dar Ömer Müslüman mı olacak sanki" dedi. 2/95.

no: 35839. çocuk sesleri geldi. Osman ve Ali geldiler yine sorun yok. Bu sefer Ayşe'nin hizmetlisi Büreyde anlatıyor. Kendisii kalkıp baktı. kadın korkudan durdu ve defini altına alıp üzerinde oturdu: Sanki hiçbir şey yapmamış gi­ bi yaptı. c. Biz o kadar insanlar izlerken problem yoktu. Muhammed'in g e n ç eşi A y ş e anla­ tıyor.Ö r n e k 3: Burada anlatacağım olay. Sünen no: 19888. Daha sonra Ö m e r gelince. b. kadın oynuyordu. "Ne kadar şeytan varsa (ins-cin) hepsi bu Ömer'den korkar" dedi. O ara­ da sesler. etrafında insanlar. Bir ara "Artık yeter mi?" diye sordu. ka­ dın devam ediyor. Tirmizi'den naklen. e ğ e r bu savaşta Muhammed'in başına bir şey g e l m e d e n kendisi e v e dönerse ben de elime def alır çalar. Ben bir adakta (yeminde) bulundum ki.Beyhakı. Ben hayır. M e ğ e r ­ ki Habeşistanlı bir dansöz oynuyor. ancak sen gelince vazgeçti" d e ­ 2 1 7 di. O sırada Ö m e r de oraya geldi.Kenz'ül Ummal. Muhammed bir sa­ vaştan dönmüştü. yapabilirsin dedi. "Şeytan bi­ le senden korkar. sen de bakmak ister misin?" dedi. Ben ve eşim Muhammed e v d e oturuyorduk.Ahbari Ömer. oynarım. Bunun üzerine Mu­ hammed. Menakıb-i Ömer. az önceki örnekle ay­ nı mesajı içeriyor. ç o ­ cuklar toplanmış bakıyorlar. Buna benzer farklı bir olay daha ekleyeyim. Bu arada Ebubekir geldi yine sorun yok. İzleyiciler Ömer'in geldiğini görünce dağıldılar. Acaba günah değil mi. . Bunun üzerine M u h a m m e d Ö m e r ' e . Kadın progra­ mına başladı. 389. m a d e m böyle demişsin sorun yok. Hz. "Ayşe. yapabilir miyim? O da. 217 a. O sırada zenci bir kadın huzuruna geldi ve şunu söyledi. hoşuma gidiyor seyre­ delim dedim. Ben e v e t dedim ve kendi­ sine yaslandım birlikte bakmaya başladık. M u h a m m e d bana. s.

A m a Ö m e r gelince millet dağılıyor. Kendi halifeliği dönemin­ de kadının biri bir suçla itham edilir. kel bir insandı.Nevevi. korkutan bir görüntüsü vardı. no: 54. Ö m e r haber gönderir. bak 218 a. Yani sekiz-dokuz aylık bir çocuk. M.Hindi. Kadın bunu duyunca. el-Muğni. c. Gelirken Ömer'in korku­ sundan yolda çocuk düşürür ve düşürülen çocuk bir-iki kez ses de verir. 19/11 ve 15/234. e-Taberani. ah-of çekerdi. hükm'ü Iskati'l Cenin'i min'el feza' bölümünde. Onun ne kadar sert biri olduğuna bir örnek vereyim. Çünkü İslam inancına g ö r e insan ne kadar dindar ise şeytan o kadar on­ dan uzak durur. Zevaid. Kenz'ül Ummal. Ö m e r ' d e n korktuğu kadar Muhammed'den o kadar korkmuyormuş. Kafasında saç yoktu. 8/322. 5/166.İbni Kudame. Bu gibi örneklerle aslında Muhammed. "Vay başıma ge­ lenler. Kadın o sıra hami­ ledir ve d o ğ u m yapmak üzeredir. İslami kaynaklarda Ömer'in özellikleri yazılırken şu il­ ginç belirleme de yapılmıştır: Ö m e r kızdığı zaman bıyıkla­ rını tutup çevirirdi. el-Ümm. bir şey üfürür gibi yapar­ dı. Sünen-i Kübra.Ö m e r kişilik olarak sert olduğu kadar tip/fizik olarak da farklıydı. no: 9170-3/921 ve 35972. 2 1 8 Bu hadislerden şu çıkıyor ortaya: Demek ki şeytan. Kendisi ailesiyle birlikte izlediği halde sorun yok.Heysemi. 1/65. f. Ömer'le ne İşim var" der ve tabii ki zorunlu olarak Ömer'in yanına g e l m e k için yola çıkar. Fakat Muhammed de cesaret edip Ö m e r ' e .Beyhaki. cilt 12/645 ve no: 40201. . M. d. b. Kebir. g.12/35 Diyat bölümü. no: 1464. "Ey Ö m e r bu işte günah yoktur. 7/215-no: 2686. Diyat. h-Tabakat. Bu da İslam mantığına g ö r e Ömer'in Muham­ m e d ' d e n daha dindar olduğu anlamına gelir. 'Cinayet'ü Sultan' kısmında.İmam Şafii. Ömer'in çok sert ve kaba biri olduğunu vurgulamak iste­ miştir. Mecmu'. yanıma gel diye. 3/146.

ben de izliyorum. bunlar şey­ tandır dedi. Bayram namazları kısmında ve Menakııb. Bir ara babam Ebubekir bunları g ö r ü n c e kızdı. Örnek 4: Şu tespiti iyice dikkate almak lazım: Muham­ med M e k k e ' d e iken Kur'an'ın 1 14 suresinden 86'sı inmiş­ ti/oluşmuştu. Bu hadisler pek duyulmamış olabilir-. "Bırak oynasınlar. Muhammed'in kadın sanatçıları. Bayram namazları kısmında 7 hadis bir arada almış. insanların istirahatını bozma. c. yanlışlarına karşı bir şey diyemiyor. Kur'an'da var olan kadınlar aleyhin- 219 a. Muhammed'in Medi­ ne'ye geçmesi kısmında.Buhari. Mebakıb kısmında. . hatta bazen gerektiğinde Ceb­ rail Ömer'den yana zaman zaman ayet de getiriyormuş ( ! ) Bu konuda az sonra birkaç somut örnek sunacağım. Bu Mekke surelerinden Ihiçbirinde kadınlar aleyhine bir şey yoktur. Mesela A y ş e anlatıyor. bugün seyrandır boşver" dedi ve onlar oynamaya d e v a m ettiler. Ömer'in mizacına birer 2 . ben ve M u h a m m e d de izlerdik. ancak İslam'ın sağlam kaynaklarında var. ama Ömer olsaydı so­ nuç farklı olurdu. peygamber ben miyim yoksa sen misin?" diyemiyor. Bunları. kendisi bile Ömer'den korkuyor.Müslim. d e f çalan kadınları din­ lediğine ilişkin hadisler. ancak eşim M u h a m m e d . Buhari ve Müslim'de defalarca g e ­ çiyor.Tirmizi. hem de normalde M e d i n e ' d e ve üstelik de camide sanatçı kadınlar oynardı. 9 örnek olsun diye buraya aldım. b. Bellidir ki Ebubekir biraz yumuşak olduğu için Mu­ hammed ona bir şeyler diyebilmiş. hep suskunluğu tercih ediyor v e y a Ömer'in yaptığı çok ağır bir suç da olsa (işlediği cinayetler gibi) onu kurtarmak için hep ondan yana oluyor. h e m hac mevsiminde M i na'da.

cilt 8/17. Nisa. Bir ara bazı ka­ dınlar. . Ben burada bunlar arasındaki kavgaları anlatmıyorum. Muhammed birçok kadın­ la evlenince tabii ki e v d e huzursuzluk meydana gelir. Bu kadınlar iki gruba ayrılırlar. Gerçekten nerdeyse anaerkil bir sistem vardı M e d i n e ' d e . ancak Medine çok farklıydı. Bunu duyan halife Ö m e r hemen gelip Muham220 Bakara. Tek evliydi ve eşi Hatice de zengin bi­ riydi. Birinin başını Ayşe. Somut bir örnek vereyim. Ahzab. burası önemli! M e k k e ' d e bir kere en başta Muhammed'in kadınlarla ilgili sorunu yoktu.220 Peki. Bu kadınların çoğunun aileleri güçlüydü. ama M e d i n e ' y e gelince oluşan surelerde kadınlar aleyhine ayetler sık sık geliyor? Evet. niye Mekke'de böyle bir şey yok. Talak. no: 1130. Mesela Ay­ şe Ebubekir'in. Ayrıca o dönem M e k k e ' d e erkek e g e m e n sistem hâkimdi. Safiye ve Şevde çeker. Maksadım. Hafsa. 221 Tecrid-i Sarih. Diğeri ise Ümmü Seleme ve kalan kadınlarından oluşuyor­ du. yine zaman zaman kadına baskı uygulanırdı.deki ayetlerin tümü M e d i n e ' d e oluşan 28 surede geçi­ yor. Hafsa Ömer'in kızıydı. özellikle Mek­ ke'den giden Müslümanlar bunu yapardı. Medine döneminde çok eşlilik olduğundan dolayı huzursuzluk ortaya çıkıyor ve bir ihtiyaçtan dolayı 2 2 1 kadınlar aleyhine ayetler oluşuyor. Nur gibi. erkekler eşlerini dövmesinler şeklinde bir açıklama yaptı ve bu söz etrafa yayıldı. Bunun üzerine kendisi. Bence bugün şehirlerde yaşayanlara medeni insanlar demenin tarihçesi M e d i n e ' y e dayanır. Her ne kadar M e d i n e ' d e kadınlar daha özgür de olsa. M e d i n e ' d e Hz. Dolayısıyla onun keyfi yerindeydi. eşlerinin kendilerini dövdüklerini M u h a m m e d ' e şi­ kâyet ederlerdi. Dolayısıyla Muham­ m e d onlara olumsuz bir şey de diyemiyordu.

81 dipnot. hatta öyle olur ki.A. Bu­ nun üzerine -her ne kadar daha ö n c e dövmeyin diye açık­ lama yapmışsa da. ayetler. önce izin isteyin/kapı çalın da ondan sonra girin" anlamında bir ayet olsaydı çok iyi olur­ du.a. Burada çok kaynak var. Özellikle Suyuti'nin Dürrü'l Mensur'u önemli.m e d ' e baskı kurdu: "Kadınlar eşlerine karşı azdılar.Hindi Kenz: no: 44984. Meğerki o sı­ rada Ö m e r elbisesiz bir durumda uzanıyormuş v e y a belki de uyuyormuş. Bu ayet inince. no: 17945. Daha sonra Ö m e r Muhammed'in yanına gelince durumu anlatıyor ve "İnsan­ lar başkasının evine gidince. b. erkekler eşlerini d ö v m e y e başlarlar. zaten kadınlar güçsüzdü. eşleri tarafından dövülen 70 kadın Muhammed'in evine doğru yürüyüşe geçer. 2 2 2 Çünkü kuvvet her zaman güçlü­ den yanadır. s. ayet onların dedi­ ği şekilde oluşamazdı. Tabakat. Razzak.. A d a m onun yanına varınca avret yerini g ö ­ rüyor ve tabii ki Ö m e r bunu fark ediyor.Ebubekir Hemedani Şafii.1/180. A m a ne fayda! Ömer tarafı ağır bas­ mış ve kadınlar dövülebilir diyen ayet artık Kur'an'a g e ç ­ mişti. Kaldı ki. Muhammed bir gün bir iş icabı Müdlic b. Musannaf.Nisa suresi 34. 58-59. s. A m r adında bir kişiyi halife Ö m e r ' e gönderir. ayeti geldi ki. 223 Nur suresi.Kur'an'nın Kökeni. ayet hakkında tüm uzun tefsirler. el-Itibar'u fi'l Nasih-i ve'l Mensuh. Çünkü gönderdiğin adam geldi. 8/351. c. e. f. bu ayete g ö r e gerekirse erkekler eşlerini dövebilirler şek­ linde açık bir şekilde d ö v m e k için fetva ayeti indi.. beni uygun olmayan bir vaziyette g ö r d ü " diyor. d. .bu sefer Nisa suresi 34. 2 2 3 Örnek 222.İbni Sad. Bunun üzerine Nur suresinde ayetler iniyor. 5: Hz. fetva ver de gerektiğinde erkekler onları dövebilsinler" dedi.

Yani bu ev girişleriyle ilgili gelen ayetler. hüküm ve hikmet sahibidir. ayetler. Kur'an'ın Tanrısı ta­ rafından bu son cümle iki sefer tekrarlanıyor. hüküm ve hikmet sahibidir" ifadesi geçiyor. hüküm ve hikmet sahibidir" 2 2 4 diyor. ellerinizin altında bulunanlar (köle ve hizmetçiler) ve henüz erginliğe ermemiş çocuklarınız üç vakitte (odalarını­ za girebilmek için) izin istesinler: Sabah namazından önce. Kimseyi bulamıyor­ sanız. olağa­ nüstü bir şey olarak sayılmış olmalı ki. Söz Ömer'in az önceki olayından açılmışken. Çünkü ilginç şeyler var. yaptığınızı bilir. Ayetin anlamı şu: "Ey inanan­ lar. size izin verilinceye kadar oraya girmeyiniz. "Geri dönün!" deniliyorsa. Bu üç vakit dışında (köle-hizmetçi ve çocuklar) izin almadan içeri girebilirler. Allah ayetleri size böyle açıklar. Çocuklarınız erginlik çağına geldiklerinde. . Ayetlerin anlamı şu: "Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere giderken izin alıp selâm v e r m e d e n içeri gir­ meyin. kendi­ lerinden öncekilerin izin istedikleri gibi onlar da izin istesin­ ler. birbirinizin yanına girip çıkabilirsiniz. 58-59. siz de dönün. Al­ lah. ö ğ l e vakti elbisenizi çıkarıp yatacağınız/uzanacağınız za­ man ve yatsı namazından sonra. Bunlar sizin üstünüzün açık olabileceği üç vakittir. hakkıyla bilen­ dir. ne de onlara bir sakınca yoktur. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor. Allah. aynı sure­ de bu ev izinleriyle/kapı çalmayla ilgili başka ayetler de var. onları buraya almak istiyorum. Allah âyetlerini size böyle açıklar. Çünkü bu. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. İlginçtir ki her iki ayetin de sonunda.Yani Ömer'in teklifi Allah katında makbule geçiyor ve hemen Cebrail'i gönderiyor. Eğer si­ z e . Allah bilendir. (Onlar sizin) yanınız­ da dolaşabilirler. hakkıyla bilendir. "Allah âyetlerini size böyle açıklar. 224 Nur suresi. si­ zin için daha nezih bir davranıştır. Allah. bunda ne size.

c. f. Halife Ömer. buna ne diyebilirim ki" karşılığı­ n ı verdi. çok ilginç şeyler. Muhammed'in meşhur amcası Hamza.İbni-1 Cevzi Zadü'l Mead e.İbni Esir.. Çünkü senin baban olduğu kadar be­ nim de dayımdır" dedi. Sait b."İçinde kendinize ait eşyanın bulunduğu boş evlere (han. ken­ di öz dayısı As b. Amr kısmında. As kısmı. 27-29. sanki başka sorunlar yokmuş.İbni Hacer İsabe. 227 İbni Abdi'l Ber. Hişam'ı katletti bu savaşta. Rabi' kardeş225 Nur suresi. Ayetler.girmenizde herhangi bir sakınca yok­ tur/girebilirsiniz. İşte Ömer'in uygun olma­ yan bir durumda yakalanmasının getirdiği sonuç: Bir sürü ayet. d." 2 2 5 Evet. Amr kısmında. Müdlic b. Sanki dünyanın sorunları bunlar­ mış. no: 987. 2 2 6 Ö r n e k 6: Bedir'de adeta aileler arasında meydana g e l e n bir savaş yaşandı. 2 2 7 Hz. Bedir har­ binde kendi yakınlarından Utbe ve Şeybe b. "Babanı katlettiğim için sen­ den özür dilemem. M u h a m m e d ' e karşı olan Mekkeliler. Istiab. Vurduktan sonra bir de As'ın oğlu Sait'e. "Hak yolda olma­ dığı için öldürmüşsün. Burada bir örnek vereyim.Kurtubi. Esbab-i Nüzul. ayetin tefsirinde: a. Ebu Süfyan komutasında M e d i n e ' y e yakın bir yere kadar geli­ yor ve M u h a m m e d ' l e ona inanan ve çoğunluğu yine M e k keli ve karşı tarafın çok yakın akrabası olan insanlar da öbür cephede bekliyorlardı ve yapılan savaş yakın akrabalar ara­ sı bir savaştı. Buna karşı Sait. b. sizin açığa vurduklarınızı da. gizle­ diklerinizi de bilir. Allah.Suyuti. 226 Nur sursi 58.. tanrı gelip evlere nasıl girilir adabını insanlara anlatıyor. otel gibi) -izinsiz. .Vahidi. Üsd Müdlic b. Dürrü'l Mansur. hem de nasıl ayetler.

morali bozula­ bilir. Muhammed. Yine Muhammed tarafından cennetle müjdelenen Ebu U b e y d e Amir b. içlerinden ırmaklar akan ve içlerinde ebedi kalacakları cennetlere sokacaktır. . Buna fırsat v e r m e m e k için. oğulları. "Sen benim g ö z ü m kulağımsın olmaz" karşılığını veriyor ve engel oluyor. Zübeyir. 2 2 8 Şuna da vurgu yapmak gerekir ki. babaları. Onları. Bir ara Bedir harbinde Ebubekir Muhammed'e. Yani.. Cerrah. Muhammed'in hayır demesini farklı tarafa çekebilenler olabilir diye özellik­ le vurgu yaptım. Amacı. Muhammed. "oğlundur. Ebube­ kir'e hayır deyince zaten gerekçesini de belirtiyor: Sen be­ nim g ö z ü m kulağımsın diyor. "İzin ver de ben savaş meydanında oğlumla karşı karşıya. Maksadın bu olduğu zaten Muhammed'in verdiği yanıttan belli. kardeşleri yahut kendi soy-sopları olsalar bile. Cerrah'ı Bedir harbinde katlediyor.leri vuruyor. onunla nasıl savaşırsın?" demiyor. no: 1394 Abdurrahman b. Ebubekir yaşlı olduğu için muhtemelen oğluna karşı kaybedecekti ve Muhammed önemli bir yardımcısından olacaktı. hem de Uhud harbinde Müslümanlara karşı savaşıyordu ve babası da diğer tarafta/Müslüman ordusunda yer alıyordu. A y ­ nı zamanda Mus'ab b. Allah rızası için babası Abdullah b. Ebubekir kısmında. Allah'a ve peygamberine düşman olan kimselere sev­ gi beslediğini göremezsin. bu olup bitenler esnasında şöyle bir moral ayeti oluşur: "Allah'a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun.. İşte Allah onların kalplerine imanı yazmış ve onları kendi katından bir ruh ile destekle­ miştir. İşte akraba savaşı olduğu ve Müslü­ manlar birçok yakınını bu savaşta katlettikleri için. Allah onlardan razı ol228 İstiab. kendi öz kardeşi Ubeyd'i bu savaşta öldürüyor. teke tek vu­ ruşayım" diyor. Ebubekir'in oğlu Abdurrahman hem Bedir. ister is­ t e m e z bazı Müslümanların kafası karışabilir.

onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. Burada olay şu: O katiller arasında yine halife Ö m e r vardı. Ö m e r gibi en yakın akrabasını Allah rızası için katledenleri takdir ediyor." 2 2 9 Evet. hicri 6. İşte onlar. Henüz şehre girmeden Mekkeliler haber aldı ve onlara engel olmak istedi. Telhis ve İsabe'de. ayet açıklamasında. hiç de g ü n d e m e g e l m e z d i . . yılında Hüdeybiye antlaşması sı­ rasında M u h a m m e d ' e karşı sert bir çıkış yaptı. bunları işlemekle siz Allah tarafı sayılırsınız. yani Allah'ın kulu. M u h a m m e d . yanına aldığı 1400 kişilik bir Müslüman kitleyle birlikte M e d i n e ' d e n . İb­ ni. İbni Kesir ve daha birçoğu. Suyuti. Bu antlaşmaya Hudeybiye/Biat-i Rıdvan adı verilmiştir.muş. Beyhakı. Çünkü M u ­ hammed. Bir hiç uğruna bu insan­ lar katlediliyor ve oluşan Kur'an ayetlleriyle de bunlar tak­ dir kazanıyor. bu ayet. Ayrıca ibni Hacer. 229 Mücadele suresi. Mücade­ le suresi 22. Ali yapmıştır. Halcim. 230 Tefsirlerden: Kurtubi. Üstelik cennetle müjdelenen Ebu Ubeyde'nim katlettiği babasının adı. Sıra ant­ laşma metnini yazmaya geçince. 22. Kim bilir o olmasaydı belki de bu moral ayetleri oluş­ mazdı (1). Hz A l i ' y e . bunları içeren güvenilir İslamÜ kaynaklardan bir lis­ teyi aşağıya alıyorum. miladi 628. Taberani. 2 3 0 Ö r n e k 7: Ömer. ne mutlu sizlere diyor. Allah'ın tarafında olanlardır. F b Naim gibi birçok mu_u haddis ve siyer yazarları da bunları işlemişlerdir. Tarih. Karşı tarafın heyet başkanı Süheyl b. benzer dnayetlere devam edin. Sonuçta iki taraf arasında bir sözleşme yapılması kararına varıldı. Begavi. Abdi-I Ber Istiab. Umre niyetiyle M e k k e ' y e doğru yola çıkmıştı. ayet. İyi bilin ki. Kritik konular oldu­ ğu için. Abdullah. Amr'dı. Kâtip­ liği ise Hz. Allalh'ın tarafında olanlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir.

İşte seneye bu iş olacak karşılığını verdi. Muhammed yine Ali'ye. Süheyl buna da itiraz etti. siz de rahat bir şekilde gelir Ka'be'ye girer."Bismillahirrahnıanirrahim" ile başla dedi. Müslümanların itirazlarına neden oldu. kabullenemiyoruz dediler. Bu. Ali de o şekilde düzeltti. Verdiği yanıt tatminkâr olmadığı için Müslümanların kırgınlığını gideremedi. Muhammed. bu hakarettir. "Tamam böyle ol­ sun fark etmez" diyerek onların teklifini kabul etti. biz niye ta uzaklardan buralara geldik. Bu arada Muhammed müdahale etti ve bizzat kendi eliyle Allah'ın peygamberi termini silip Abdullah oğlu Muhammed şek­ linde düzeltti. ancak Mekke'den herhangi biri Müslüman olup M e d i n e ' y e sığınırsa. 2. hak yolda değil misin. sen demedin mi ki biz Umre niyetiyle Ka'be'yi ziyarete gideriz? şeklinde ağır eleştiriler yöneltti. tavafınızı yapardınız. Hz. "Bu antlaş­ ma. . ama karşı taraf bu şekilde yazılmasını kabul etmedi. e v e t ben dedim Ka'be'yi ziyaret e d e c e ğ i z . ama yılın ismini v e r m e d i m ki. Allah'ın peygamberi Muhammed ile Mekkeli heyetin başkanı Süheyl arasında yapılan bir antlaşmadır" ibaresini yaz deyince.Medine'cen herhangi biri gelip Mekkelilere sığınır­ sa Müslümanla-a geri verilmeyecek. o tekrar geri verilecek. "Bismikellahümme" şeklinde yazılsın dediler. O yüzden böyle bir cümlenin antlaşma metnine geçmesi­ ni kabul etmiyoruz. Yazılan antlaşmanın şu iki maddesi Müslü­ manlara çok ağr gelmiştir: 1.Müslüma-ılar o yıl K a b e ' y i ziyaret etmeden oradan geri dönecekler. İşte bu duruna Ö m e r sert tepki gösterir: Peygamber değil misin. "Eğer senin pey­ gamber olduğuna inansaydık zaten aramızda sorun olmaz­ dı ve bugün burada bu antlaşmaya gerek kalmazdı. sadece Abdullah oğlu Muhammed ya­ zarsanız olur" dedi. Buna karşı Muhammed.

en başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid -i Sarih'te anlatıl­ maktadır. ama nafile: Kimse dediğini yap­ madı. kurbanlık hayvanlarınızı kesin dedi.. sonra sebep-sonuç ilişkisini anlatayım. Kadın da. ancak Ömer'i tanıma babında buraya alınmasını uygun görüyorum. Nisa suresi 65. O yüzden M u h a m m e d onlara. İşte bu olayda Ümmü Seleme'nin önerisi daha makul v e gerçekçiydi. Diya­ net'in tercemesinden: "Hayır! Rabbine andolsun ki on­ lar. beraberinde götürdüğü hanımı Ümmü Seleme ile istişare etti: Bu insanlar benim sesime kulak vermiyor ne yapmam lazım? diye sordu. İlkin anla­ mını vereyim. Nor 1 164-8/171. . Ümmü Seleme'nin dediği oldu ve diğerleri de kesime başladılar. Muhammed'in vermiş olduğu kararı kabul etmeyen/ler ve bu yüzden de bu aye­ te g ö r e imansız ilan edilenler? Değişik tefsir ve İslami kay­ naklardan bunun yanıtını v e r m e y e çalışayım. ama kimse onu dinlemedi. Burada çok komik nedenler anlatılıyor. Sonuçta. 2 3 1 Ö r n e k 8: Şu örneği Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda yaz­ mıştım.Müslümanlar Ka'be'ye girmeden oradan döneceklerdi.. Peki olay ne ki. Muhammed kur­ banını kesmeye başlayınca. Konu. kalkın tıraş olun. tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar" diyor Kur'an. Bu çağrıyı üç sefer tekrarladı. aralarında çıkan çekişmeli işlerde seni hakem ya­ pıp sonra da senin verdiğin karara içlerinde hiçbir sı­ kıntı duymaksızın. ayet. çağır­ mak yerine sen ilk önce kalk kurbanını kes. herkes sana ba­ kıp kurbanlıklarını kesmeye başlar dedi. 231 Tecrid-i Sarih. Bu olay zaten meşhur. kimmiş bu Hz.

Geldiğinde elinde çıplak bir kılıç vardır ve tek hamlede o iki insandan birinin kafasını uçurur. Ömer nasıl cinayet işler?" diyerek yapılanın yanlış olduğu­ nu belirtir. O da şu: . bekleyin. İçeri gitmesiyle g e l m e ­ si bir olur. gidebilirsiniz" yanıtını verir ve o iki kişi kalkıp doğruca Ömer'in yanına giderler. Bir diğer önemli neden de şu: Bir dava konusunda ild kişi arasında anlaşmazlık çıkar. Muhammed'e gidip ola­ yı anlatınca. biz bir dava için Hz. çözsün diye onun yanına giderler. iznin varsa bir de durumu Ö m e r ' e ile­ telim. Bunlar çözüm için Hz. Ö m e r burada üstelik ekstradan bir de unvan alır. Muhammed'in hala oğlu Zübeyir b. "Ben buna ihtimal vermiyorum. Ömer. Bu­ nun üzerine diğer adam. "Ne yapayım ben hala oğlu (ya­ ni akraba) değilim ki" diyerek sert tepld gösterir. İşte az önceki ayet bu olaydan dolayı inmiş denilir. olur fetvası çıkar Tann'dan. A m a gerçekten Ö m e r bunu yapmıştı ve adam da artık geri gelmeyecekti. Burada en iyisi yine Ömer'i kur­ tarmaktı. Diğer adam korkudan kaçıp Aluhammed'e varır. Bu arada kaybeden kişi der ki. yanıtınızı veririm der. O sırada onlardan biri. Hz. Muhammed yardımcı olsun. Yani başlangıçta Muhammed'in ola­ maz dediği Ömer'in cinayetine. Avam ile (ki Muhammed tarafindan cennetle müjdelenen kişiler­ den biri) bir başka Müslüman (ki aynı zamanda Bedir har­ bine katılan önemli biri) arasında arazi sulaması konusunda ihtilaf çıkar. olup bitenleri anlatır. M u h a m m e d ' e gittik sonuçta birimize karar verdi. Sonuçta biri kazanır. Muhammed hala oğlu Zübeyir'e hak verir. bakalım bu konuda o ne diyecek? Muhammed de "Sorun yok. bakalım senin fikrin ne. Nitekim o sırada hemen ayet gelir ve Ömer'in yaptığına onay verilir.Biri şu: Hz. diğeri kaybeder. içeri girip çıkayım. Muhammed ilk etapta. ama bir de Ömer'den soralım diye ondan izin istedik. der.

Nisa 59'da almış bu bilgileri. Bilindiği gibi Araplar uzun fistan dışında bir şey giymiyor. İbni Kesir.Sarih Diyanet tercemesi.. Vahidi. hem de "Adaletin kı­ lıcı" unvanının bu olaydan dolayı Allah tarafından Ö m e r ' e verildiği anlatılıyor. Ömer o sırada ko­ nuşsa (ki elim falanca yerime d e ğ d i abdest bozuldu diye) hepsinin namazı fasit olacak. Zaten şeriatın da g e r e ­ ği bu. bu durumda formül ne? Kendisi cemaate dönüp işaretlerle bekleyin ben g e l e c e ­ ğim. kimse kıpırdayamaz! So­ nuçta Ö m e r abdestini alıp döner ve kaldığı yerden nama- 232 a-Tecrid. Özellikle bunun Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesinde anlatıldığını hatırlatmak isterim. Lübab'ü Nükul Nisa 65. aslında o adaletin kılıcıdır" sözünü de söy­ ledi diye ekler. 2 3 2 Ö r n e k 9: Ö m e r ' l e ilgili farklı bir örnek. Cebrail bu ayeti getirirken "İşte Ömer böyle bir Ömer'dir. O sırada kendisi abdest almaya gider. ayet kısmında. Aşağıya alacağım kaynaklarda h e m bu ayetin Ömer'in işlediği cinayet için geldiği/oluştuğu. "Adaletin kılıcı" unvanı bu olaydan dolayı Cebrail. ayetlerde. 74'e bakılabilir. Nesefi. Hamdi Yazır gibi müfessirler Nisa suresi 60. ayetin açıklama kısmında anlatmışlardır. Ayrıca 'itkan' adlı tefsir usulü kitabı 10. 2/352-no: 261. I24'te bunları işlemiştir.. O sırada eli tenasül or­ ganına (canı kaşınır diyelim) değer. İşte halk arasında Ö m e r ' l e ilgili o meşhur. sıcak bölgeden kaynaklanan bir kültür. bölümde ve Tarihül Hulefa s. Hele İmam Ömer ve üstelik de halife olunca.Muhammed. Bir gün kendisi ce­ maatın önüne g e ç i p namaz kıldırır. b. Hazin. Daha fazla kaynak için Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım s. Nisa 61-65. Fahrettin Razi. Kadı Beydavi. Peki. . Zamahşeri. (dolayı­ sıyla Allah) tarafından Ö m e r ' e verilen bir yadigar olmuştur. ama cemaat esas duruşta imamı beklemek zorundadır.Tefsirlerden: Suyuti. sorun çıktı şeklinde bilgi verir. Mesela Dürrü-1 Mansur. Buna bir itirazım yok.

ben yanımdaki arkadaşa sordum: Ne olacak. Burada vurgulamak istediğim farklı bir şey var: Güya rrillet Peygamberin arkasında camide namaz kılarken. no: 415. cemaat içinde kadınlar da varmış. 2 3 4 Söz ayetlerin ne gibi nedenlerle ortaya çıkmasından açılmışken.Musannaf. Taharet kısmında 1/114. onu da ekleyeyim. Sahabeden meşhur Sad b. İşte bu yüzden az önceki ayet gelmiş ki cemaat bu konuda dikkatli olsun: Tanrının. Musmnaf. Ben bunun üze­ rinde durmuyorum. O bana. ayetinde. 1 1 14. Taharet. Sünen 1/131 -590.Beyhakı. / . Yani bu yoruma g ö r e . N o : 416. Kur'an'da Hicr suresi var. Bu kadınlardan biri çok güzelmiş. bazıları da o güzel kadına veya kadınlara bakmak için geriye çekilip onların ar­ kasında saf tutmuş. bundan abdest bozulur mu. Razzak. andolsun ki sizden önce geçenleri de. diye. geri kalmak isteyenleri de biliriz" deniliyor. Ebi Vakkas anla­ tır: "Yanımda biri Kur'an okurdu (ismini de veriyor). Çünkü İslam'a g ö r e bu durumda abdest bozulur' dedi" diye aktarır. sonrakileri de biliriz şeklinde. ben öne geçenleri de 233 a. onu da özetleyeyim. Taharet. g e l e c e ğ i de bilir demek. O sıra­ da elim cinsel organıma değdi. 234 A. 2 3 3 Söz Ömer'in bu abdest bozulma ola­ yından açılmışken. burada bir ayetin inmesine neden olan ilginç bir olay aklıma geldi. Al­ lah geçmişi de. artık herkes bunu bili­ yormuş. benzer bir olay daha hatırıma geldi. Hamdi Yazır'ın Türkçe tercemesi de bunun gibi. Bu arada bazı erkekler utanıp öne geçmişler (kadınlar namazda eğilince g ö r m e y e l i m diye). Bu surenin 24.za d e v a m edilir. Ö y l e olmuş ki. c. Mesela.Kenz'ül Umrral. no: 27051. "Andolsun ki biz (Al­ lah olarak) içinizden öne geçmek isteyenleri de. 'Kalk git abdest al. b. Ayete farklı anlamlar ve­ renler de var.

Şevkani (Feth'ül Kadir). Diyanet tercemesinden vereyim: "Oruç gecesinde kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. 2 3 6 235 a. ayet tef­ sirinde yazmışlardır. size örtüdürler. (El-Cami'ü li Ahkam'il Kur'an) ve daha niceleri Hicr suresi. İşte gecelerden bir g e c e Ömer. uyku­ ya dalıp uyanırsa.. Bakara suresi 187. ayeti. Onlar.. Dolayısıy­ la kurala g ö r e haramdır. Ayrıca imam Ahmet Müsned'inde Abdullah b. (Dürrü'l Mensur). Bakara 187 . sen yokken ben uyudum. Sabahleyin M u h a m m e d ' e gidip olup bitenleri anlattı. Tirmizi. Hakim. olamaz dedi. tabii ki Ö m e r onu dinlemedi ve istediğini yaptı. İbni Kesir (Tefsir'ül Kur'an'il A z i m ) . Bakara suresinin ilgili ayet açık­ lamasında ve ayetler arasında sebep-sonuç ilişkisini irdele­ yen usulü't-Tefsir uzmanları bu ayetin gelişine. Kadı Beydavi (Envar'ü Tenzil ve Esrar'ü tevil). İbni Hiban ve daha birçoğu bunu al­ mışlardır. İbni'l Cevzi. Kadın da. Esbab-i Nüzul.Suyuti. siz de onlara örtüsünüz. 24. Kaldı ki bu açıklama önemli müfessirlerin kaynak­ larında geçiyor. O sırada şu ayet geldi. b. Kurtubi. Vahidi. Allah (Ramazan gecelerinde ha­ nımlarınıza yaklaşarak) kendinize zulmetmekte oldu­ ğunuzu bildi de tövbenizi kabul edip sizi affetti. Geldiğinde eşini kaldırıp onunla seviş­ mek istedi. Ömer'in az önceki olayını gösteriyorlar. artık o g e c e sabaha kadar cinsel ilişki ha­ ramdı. Dürrü'l Mensur tefsiri. Abbas hadislerinde almış. 2 3 5 İşte Kur'an'ın Tanrı'ya bakışı bu! Ö r n e k 10: Yine oruç ilk farz kılındığında şöyle bir uygu­ lama vardı: Akşam iftardan sonra kadın ya da erkek.). M u h a m m e d ' e takı­ lıp e v e g e ç geldi.İmam Suyuti. Artık eşlerinize yaklaşın" diyor. bunlardan birkaçını aşağıya alıyorum. Zamahşeri (Keş­ şaf).arkaya çekilenleri de bilirim demesinin temelinde bu olay yatıyor. (Esbab-i Nüzul).Nisaburi. (Zad'ül Mesir. 236 a.

Ailesin­ den bir örnek vereyim. Dürrü'l Mensur tefsiri. Taberi. Sünen. Ali Kur'an'dan ayetler göstererek onu ikna ediyor ve yeni evlenen kadın da böylece cezadan kur­ tulmuş oluyor. bunu recimle/taşlaya­ rak katledin diye. 2 3 7 Yine zina yapan bir deli kadını Ö m e r ' e getiriyorlar. 2/40-42 ve Beyhaki. ancak babam hayır di­ yor/bizi ayırmak istiyor. 7/322. Hanbel Müsned-i. Karar veriyor. "Eşini boşa. altı ayda bir kadın d o ğ u m yapmaz. Ali bunu duyuyor ve engel oluyor. babanı dinle" diyor ve adam Ömer yüzünden sevdi­ ği eşini boşuyor. Oğlu da Muham­ m e d ' e gidip olup bitenleri anlatıyor ve şunları söylüyor: Benle eşim birbirimizi çok severiz. 2 3 8 237 Ahmet b. Bir de bu iki ayetle ilgili diğer tefsirler. Bakara 233 ve Ahkaf 15. O da Allah seni bağışlasın diyor ve sadaka vermesini öneriyor. Hudut Zina cezaları kısmı. no: 45889. ayetlerin açıklama kısımları. Arap atasözlerinde meşhur olan "Ali'den olmasaydı Ömer helak olurdu" sözü bu olaylardan ötürü oluşmuştur. . M. tuttuğunu koparan biri. 146 vd. onu boşa diyor. no: 4399 ve 4402. c. Çünkü deli. Burda da Hz. sert bir insan. Kenz'ül Ummal.Ö m e r genelde kadınların adet günlerini de pek dikka­ te almazdı. Yine evlenen bir kadın 6 ay sonra d o ğ u m yapıyor. Dolayı­ sıyla bu kadın daha önce zina yapmıştır ve bu çocuk başkasındandır diyor ve onu zina cezasıyla cezanlandırmak is­ tiyor. 238 Sünen-i Ebu Davud. Ö m e r buna da. Bir g e c e adette olan eşiyle münasebette bulu­ nuyor ve ertesi günü Muhammed'den soruyor. Yorum yapmadan bunu g e ç i y o r u m . Ömer böyle işte-. Ö m e r o sıralar halife. Zehair'ül Ukba. çocuk ve uykuda olanın sorumluluğu yoktur diye hadis var diyor ve böylece o kadın kurtulmuş oluyor. ne yapayım? Muhammed. Bir gün nedense gelininden mem­ nun kalmıyor ve oğluna. O sırada Hz. Ayrıca Suyuti.

Mucem-i Kebir 12/10-no: 12317.Sünen-i Nesai. Ömer. Sünen'ül Kübra 7/321. Suyuti. Be­ gavi tefsiri ilgili ayet. no: 2906 Bakara tefsiri. g. Abdullah b. Tuhfet'ül Ahvazi Tirmizi şerhi burada Ebu Davud ve İbni Mace'nin de bunu aldıklarını yazıyor. Nesai. b. Taberani'nin muhakkiki Hamdi Selefi burada açıklama kısmında bu hadisin İmam Ahmet. 2 4 0 Bu ayetle ilgili farklı sebep-sonuç ilişkilerinden de söz edilir. imam Ahmet b. Dolayısıyla tarlanıza istediğiniz yerden girebilirsiniz" der Kur'an. ve 6/302.Tefsirlerden: Cessas. Burada dipnotta ay­ rıca kaynaklar veriyor..Beyhakı. f. Abbas ha­ disleri kısmında. Abbas hadisleri kısmın­ da. h. k. Kurtubi. Mecmu'. M u h a m m e d hiç yanıt v e r m e ­ den belli bir süre bekler ve o arada istenen ayet i n e r .Ahmet b.Burada dipnotta başka birkaç kaynak da veriyor: Ebu Ya'li Mevsıli. görüşler akta239 Bakara suresinin 223.Ö r n e k 11: Halife Ö m e r bir gün M u h a m m e d ' e gelip. ne yaptın ki?" diye sorunca. Ebu Ya'li ve Heysemi tarafından da alındığını yazıyor. Begavi ve daha niceleri ilgili ayet yorumunda Ömer'in yukarıdaki olayı üzerine bu ayetin indiğini belirtiyorlar. 5/314. 4/184. c. "Aman helak oldum (yani ağır bir suç işledim)" der.Taberani. "Hayırdır. Er-Razi. 16/419. e. 6/319.. "Ben eşimle cinsel ilişkide bulunurken makattan (arka­ dan) yaptım" cevabını verir. ama tabii ki başrolde olan Ömer'dir! İmam Suyuti.. suyuti. İbni Kesir. Tirmizi. Nesai.İmam Nevevi. Hanbel Müsned. . Tirmizi. M u ­ hammed. j. d. Çünkü eşimle ar­ kadan seviştim" sözünü içeren ve ayetin bunun üzerine indiğini açıklayan birkaç kaynağı aşağıya a l ı y o r u m .Tehzib-i Kemal.Tirimizi. 240 a. 1/297 Abdullah b.. Ibni'l Arabijaberi. 2 3 9 Anlamı şu: "Kadınlarınız sizin tarlanızdır. hadis no: 14125.İbni Hibban. Bir de Tirmizi.Mecme'ü Zevaid. 9/516-no:4202.Hanbel. 1/337. Vahidi. Taberi tefsiri ilgili ayette. Ömer'in yukarıdaki "Helak oldum. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsirinde ilgili aye­ tin açıklama kısmında çok teferruatlı bilgiler.

muhaddislerden Tirmizi. Bunu duyan bir Yahudi. bu 2 1 . asırda insanlar hâlâ neyin peşindeler. yatırarak. ancak sevişme yeri belli ve hep ay­ nı olmalı. hem makattan istediği şekilde cinsellik yaşaya­ bilir. İşte benzer olay­ lardan dolayı bu ayet inmiş ki. İmam Tabe- . Burada bu üç görüşü özetlemek­ te kanımca yarar var. bu ayet hakkında İslam âlimleri arasında üç görüşün var olduğunu belirtip açıklar. bir erkek her pozisyonda eşini tutup sevişebilir. İbni Ebi Hatem. domaltarak gibi (Özür dilerim! Terbiyem bu terimleri kul­ lanmaya müsait değil. İşte ayetin niçin geldiği (oluştuğu) konusunda bir görüş bu. Hanbel. Şunu da belirteyim ki. Ebu Ya'li el-Mevsıli. A b d b. ayet buna bir fetvadır diyenlerin görüşü. Nesai. İkinci görüş: Bu ayete g ö r e insanlar hanımlarıyla hem mutad yoldan. İbni Cerir. başka pozisyonlar yokmuş. ama yine de bir ö z e t vereyim. halife Ömer'i daha iyi tanıma fırsatına sahip olmaktır. kimlerin arka­ sına takılmışlardır diye var olan bilgiyi olduğu gibi aktar­ mak durumundayım!). Bunu savu­ nanlar arasında İmam Ahmet b. Çünkü ayet gayet nettir ve savunulacak yanı yoktur. Birinci görüş: Mekke'den M e d i n e ' y e giden Müslümanlar­ dan bir grup bir ara kendi aralarında "Biz hanımlarımızla sevişirken onları her pozisyonda tutarız: Ayakta. Bir de ibret olsun ki. Hamit. İbni Munzir. Şu da önemli: Bir kere görüş ne olur­ sa olsun az önceki ayet üzerinde herhangi bir etki yapmaz. ancak kaynaklarda bunlar ismen geçtiği için söylemek durumundayım. Güya Yahudilerde sevişme anında tek yön kul­ lanılıyormuş.rır. "Hey Al­ lah'ım bunlar hayvan mıdır nedir ya!" diyerek hayretini dile getirir. İbni Hiban. burada bu ayete değinmemin ne­ deni.

anlaşılan o ki. Hatta İmam Şafii ile Muhammced b. yukarıdaki aye­ te g ö r e kadınla makattan cinsellik yaşamakta sakınca yok­ tur yorumunu yapmıştır (Muğni adili kitabında). menisini dışarı akıt­ ması demek. Hatta şunu da aktairır: İmam Şafii'den sor­ muşlar: Bir erkek eşiyle sevişirken makattan da ilişkiye gi­ rebilir mi? diye. O zaman imam Şafii.rani. tabii ki dine her halükârda toz kondurmayanlar. İrrnam Şafii buna karşı. Ceessas da kendi tefsirinde şu somut örneği veriyorlar: Malik b. "O halde arkadan da sevişmek bu a y e t e g ö r e helaldir" diyor. İbni Ömer. İbni Kudaime de. bu (durumda bir sakınca var mı? A d a m hayır yanıtını veriyor. Çünkü başka yerlerden sevişmektte verimlilik yok.Anılan ayetin azl için inmesi mümkün d e ­ mişler. mademki İcadını tarlaya benzetmiş (verimlilik d e m e k ) o halde bilinern yol dışında haramdır. helaldir/dinen sakınca yoktur yanıttım vermiş.. pe­ ki diyelim bir erkek eşinin karnıyla oynadı veya bacaklarıy­ la oynadı ve tatmin oldu. Enes'ten sormuşlar. burda da "Ola ki imam Şafii'nin bu görüşü. in­ san arkadan/makattan cinsel ilişkidle bulunsa acaba bunun dinde yeri nedir? O da demiş ki.. Yani cinsel ilişki anında erkeğin. O da. bu konuda Ikanıt yok-. Çocuk ancak o malum y e r d e cinsellik o>lursa oluşur. (daha Bağdat'ta iken or­ taya attığı eski görüşüdür (ki buna l«avl-i kadim denir)" şek­ linde bir kurtarma operasyonu iddüasında bulunabilirler! Suyuti. 'Dürrü'l Mensur' adlı. Muhammed diyor ki. Üçüncü görüş. h e l e bir saçıma bakın ıslak daha. ben aynısını az önce eşimle yaptım ve yıkanıp dışarı çıktım" diye karşılık verir. Peki. İşte bu ayet inmiş ki erkek böyle bir durum- . Nafi gibi isimleri sıralar İmam Suyuti. Beyhakı. Hasan arasında bu konuda bir tartışmanın geçtiğini dce aktarıyor İmam Suyuti. Onun için başka yerler anlaşılmamalı diyor. Haraiti.

Kanımca bu ayet ve geliş seyri de böyledir: Yani iş gelir dolaşır yine Ö m e r ' e dayanır. Muhammed'in yandaşlarının. Tanrı da kalkmış bu gibi konular için ayet gönderiyor.^! 241 Heytemi. "Ömer görüş belirtiyordu. N e t bir şekilde.974. illaki gelen ayet Ömer'in fikirleri doğ­ rultusundaydı" diyor. ö z e l d e Ömer'in cinsel ilişki biçiminlerini beğ e n m e y i p onlarla alay edince. Ayet açık diyor ki. Ömer'in az önce­ ki olayıdır. Bazen bir fotoğraf-bir manzara. Birçok yazar bu konuda Ömer'in. g e n e l d e Hz. Ayetin gerçek nedeni. açıklamaya gerek duy­ madan birçoc şey ifade eder.da özgür olsun/yapabilisin diye. 'Sevaikü'l Muhrika'. Demek ki yeryüzünde artık başka problem kalmamış. s. diğer insanlar onun tersini söylemiş olsaydı. onun düşüncesi doğrultu­ sunda ayet geliyordu" ifadeleri var. Hâlbuki bunun az önceki ayetle uzaktan yakından ilgisi yok. Yine Ömer'in oğlu. Dolayısıyla tar­ lasına istediği yerden girebilir.ö). ger­ çeği yansıtmyor. O kadar açık ve net. Birkaç kaynağımda yazdım ve şu an elimde olan yeni bir çalışmamda yine farklı bir şekilde değiniyorum ki. Allah da ayet gönderip Müslümanlaıın yaptıklarının normal olduğunu söylüyor ve bunu meşruâştırıyor. ka­ dın erkek için bir nevi tarla durumundadır. diğerleri önemli değildir: Acaba kendisi M u h a m m e d ' e gi­ dip eşimle ters yattım demeseydi bu ayet gelir miydi! As­ la! Gerçek şu ki. kalan diğer yorumlar boşuna yazılmış. Anlatıldığı gibi Yahudiler. "Ömer bir fikir söyleseydi. "Ha­ life Ömer'in düşünceleri ayetle yanıt buluyordu" açıkla­ ması İslami kaynaklarda çok işlenmiş. . 138 ve devamı. ayetlerle şekillenen sözlerini liste halinde bile yazmışlar­ dır. A ı m e t bin Hacer Mekki (h.

Muhamımed'in bu uygula­ masını kabul e t m i y o r . atlı olana da iki hisse fazladan pay veriyordu. bu meşhur bir olay. 243 Bağdadi. Nur 12. çok şey var. Yine hem ha­ dis var. Burada yaklaşık Ebu hanife'ye 150 sayfalık yer verilmiş. üste­ lik bu kuralın kumardan farkı yoktur dliyor. Nitekim aynen ha­ life Ö m e r gibi birçok konuda kendisime Hz. alıcı ile satıcı o mekânı terk etmedikleri sürece pişman olmak isterlerse olabilirler hükmü var. 2 4 3 Yine meşhur bir İslami kuraldır ve aynı zamanda m e z ­ heplerin de uygulamalarında var ki. Ebu Hanilfe tam tersini yapı­ yor. kendisi benim birçok sözümü alır : seçerdi" cümlesini kullanmış. "Ben Hz. Ebu Hanife bıurada. Mesela Hz. Ebu Hanife bunu da kabul etmiyor: İşlem bitti mi artık her şey biter di242 Buhari. ayet kısmında.Sanırım Ebu Hanife. Ömer'in bu duıırumunu g ö z önüne almış ki. Somut birkaç çarpıcı örnek vereyim. Ya­ ni atın payı daha fazlaydı. Muhammed'le bilirlikte yaşasaydım. Bilindiği gibi bir seferinde de eşlerinden Ayşe'yi götürüyor ve yolda onun başına o meşfhur 'İfk' olayı geli­ y o r . Tefsir. biraz da konuyu açıyor ve şöyle d e v a m ediyor: "Çünküi din iyi fikirlerden oluşan nasihatlerden ibarettir" diyor. alış-verişlerde her şey bitse de. Muhammed şöyle demiş denildiği halde. Muhammed piyade olan aslcere ganimetlerden tek hisse. hem de Hz. Muhammed"in dört yüz hadisi­ ne ters kararlar aldığı. Muhammed bir savaşa gittiği zaman kur'a çekmek suretiyle bir eşini yanına alır göltürürdü. . İslami kaynaklaırda anlatılmaktadır. acaba bir in­ sanın değeri hayvandan daha mı düştüktür diyerek çok sert eleştiride bulunuyor ve Hz. Muhammed'in uygulaması ki bir sa­ vaşta Hz. 15/536-no: 7249. Hatta bu konuda Hz. 2 4 2 Ebu Hanife bu yöntemi tasvip e t m e d i ğ i gibi. Hatta Ebu Hanife bunu derkcen.

e v e t deyince Malik b. klam'da Kur'an'dan sonra gelen en güç­ lü kaynak Buhari ve Müslim'dir. bunlar aynı 244 Bağdadi. İmam Evzai. onun di­ ne verdiği zarar. Malik. 245 Bağdadi. "Allah'a şükürler olsun ki gitti. burayı terk etmek lazım" d i y o r . Süryani Sevri (o da hak bir m e z h e p sahibi. 15/535. yoksa bu dini bitire­ cekti" diyor. ta­ raftarı var mı? Ad-ım. İmam Süfyan-i Sevri gibi m e z h e p sa­ hiplerinden de alınıştır. bunların du­ rumu ne olacak! Diyelim bunlaı arasında bir satış akdi gerçekleşse. "O za­ man bu memlekette durmak haramdır. İmam A ' z a m aynı eleştiriyi. Malik. Enes.yor ve çok da martıklı açıklamalar yapıyor. A m a her ikisi de İmam A ' z a m Ebu Hanifc'den hiçbir hadis aktarmamışlar. Mesela. Şöyle diyor: Pe­ ki diyelim iki kişi ızun süre aynı cezaevindeler v e y a bir ne­ denden dolayı uzun süre bir g e m i d e kalırlar. İslam'da Ebu Hani­ fe kadar daha zararlı biri yeryüzüne gelmemiştir. İmam-i A'zambuna benzer çok örnekler v e r i y o r . Malik bin Enes birinden soruyor: Sizin yurdunuzda İmam-i A ' z a m anılıyor mu. g e m i d e v e y a uzun bir yol­ < culukta (Hani eskden insanlar yaya olarak aylarca hacca. şeytanınkinden de fazladır diyor. "İslam'da Ebu Hanife kadar uğur­ suz biri ortaya çıkmamıştır" diyor. bu durumda d e m e k l i cezaevinde. an­ cak taraftarı kalmamış). askerliğe giderdi) oldukları sürece istedikleri zaman caya­ bilirler diyor ve bınu saçma buluyor. hep aleyhinde yaap çizilmiştir. İmam Evzai'ye Ebu Hanife'nin ölüm haberi verildiği za­ man. 15/551. . 2 4 5 Şunu da unutmamak lazım ki. 2 4 4 İş­ te bu tavırlarıyla slam otoriterleri nezdinde sevilmemiş. Üstelik İmam Buhari onu şiddetle eleştirmiştir: İmam A ' z a m din­ de tahribat yapmştır diyor. Bilindiği gibi.

ancak şu an içinde olduğumuz bu mekân mı yoksa dünyanın başka bir yerinde mi emin değilim diyor. c. bir mekânın hacmi şu kadar olsa ve içinde toplanan suyun rengi. "işte ölçüler tutuyor. Peki.Bağdadi (463. yılı olayları kısmı. 2 4 6 Bir gün Kâ'be içinde iken adamın biri ona. az önceki kurallar yeterli mi? Hayır. bunu ancak ilgili uzmanlar bilir.235). no: 7249. hicri 150. senin bu açıklaman imanına zarar vermiyor d i y o r . Duha'ül islam. no: 7249-15/509. fıkıh kaynaklarında helal sular için kulleteyn diye bir ölçü var. Numan b. Ebu ha­ nife bölümünde.ibni Ebi Şeybe. Bu meşhur bir kural.zamanda onun çok zeki olduğunu da belirtiyorlar. bir tahta parça­ sı alıp altındır deseydi. Diyelim ilkel koşullarda bir suyun rengi normal. hatta Hz. Musannaf. sabit kısmı. ben yeryü­ zünde bir Ka'be'nin var olduğuna inanıyorum. 2 4 7 Ve en ilginci. kokusunda da so­ run yok ve tadı da normal. Özetle. c.Bağdadi. o kadar zekiydi d i y o r . eline bir taş. İşte bunun için Ebu Hanife şöyle karşılık veriyor: O zaman arkadaşlar işe­ sin ve bu hacimde bir idrar biriktirsinler. 2 4 8 En ilginci. tadı bozulmuyorsa dinen helaldir hükmü var.h). onu altın olarak dinleyenlerin kafa­ sına sokardı.h) Tarih'ü Medinet'i Selam'. b. ancak içinde öldürücü bir şey var veya bilerek konmuş. Dolayısıyla helal mi 246 a. Mesela İmam Şafii'nin Malik b. 15/463-no: 7249.İbni Ebi Şeybe (h. M u h a m m e d ' e gidip. 15/ 507 ve devamı. El-Muntazam. Enes'ten aldığı şöyle bir yorum var: İmam-i A ' z a m ö y l e biriydi ki. 248 Bağdadi. no: 37310-14. 2/156-195. Â d e m ' l e şeytanın imanı aynıdır d i y o r . şeytan/iblis ile halife Ebubekir'in imanı aynıdır.Ahmet Emin. peki bu durum­ da bu sidik de artık kulleteyn sayılır. kokusu. no: 37371-72. Musannaf. 247 a. sonunda da Hz. . Tarih.Ibni'l Cevzi (597. İmam A ' z a m ona. b.

diğerine de Ö m e r adını vermiş. Bir gün başka bir adam gitmiş bu iki katırdan birini öl­ dürmüş. sen bunu nasıl 249 Baüdadi. Ebu Hanife'nin. 250 Bağdadi. Dolayısıyla bir insan namaz kılarken rükûdan kalktığında ellerini kaldırsın mı. Tarih. gidin ba­ kın öldürülen Ö m e r adındaki katır mı acaba demiş! Gidip bakmışlar meğerki o y m u ş . . ne dersin. 2 5 0 İşte bu aşırı fikirlerinden d o ­ layı. Tarih 15/535. Muhammed iki kızını bir Yahudi'ye verdi diyor. bunu kastediyor. Bir önemli İslam müctehidinden sorarlar. net anlaşılıyor ki kendisi İslam'ın tanrısal boyutuna inanmamış-. tersine o günkü şartlara g ö r e bir nevi beşer kanunu olarak değerlendirmiş­ tir. Yine ona at­ fedilen şöyle bir olay var. ancak M e d i n e ' y e gitmemiş. acaba Hz. Biri­ ne Ebubekir. Hani Osman Muham­ med'in iki kızıyla evlenmişti. O. . İnsan onun bu düşüncelerini iyi tahlil edince. Muhammed bu­ na e v e t helaldir yanıtını mı verecek d i y o r ! . Muhammed na­ mazda rükû ederken (eğilirken) kalktığında iki elini yukarı­ ya doğru kaldırıyordu. hem de hak diye bilinen m e z h e p liderleri ona şeytan bile demişlerdir. Hz. Bir gün Ömer'in fetvaları İmam A ' z a m ' a anlatılınca kendisi. Ebu Hanife o kadar g e z m i ş . İmam-i A ' z a m ' a da olayı anlatmışlar.olacak bu idrar?" diye sorsalar. Yine Halife Osman için şu ilginç ifadeyi kullanıyor. bilindiği gibi hem ağır bedel ödemiştir. güzel fikirler" gibi algılamış olmasıdır. "Hz. Bir adamın iki katırı varmış. "Bıra­ kın bu şeytan sözlerini" karşılığını vermiştir. "Dini bir nevi kanun. 2 4 9 Yine İbni Mübarek kendisinden. Yani her iki halifeyi sevmediği için isimlerini katırlarına vermiş. "Hayrola! Uçup uzaya mı gideceğiz ki kanatlarımızı açalım!" sekinde alaylı bir yanıt veriyor. diye so­ ruyor? İmam A ' z a m . 15/534-15/499. Halife Ö m e r hakkında da önemli sözleri var. Burada dikkatleri çeken.

O da. Musannaf. 7-8 kişilik bir grup M e d i n e ' y e Hz. ben Ebu Hanife'nin bu farklı yanlarını anlatırken. . Ebu Hanife buna da karşı çıkmıştır. 2 5 3 Burada şunu da belirtmek durumundayım ki. no: 37245-47. Nitekim İmam-i A ' z a m da bir cezaevinde gördüğü işkenceden sonra zehirlenerk hayata veda etmiştir. cilt 20/68. M a d e m dinleri ayrı. di­ ye yardım isterler. İbni Ebi Şyebe.yorumiuyorsun? A d a m . kabul e t m i y o r . 2 5 2 Şu bilinen bir gerçek ki. onun çok ilerici ol251 Bağdadi. tersine aforoz edilir ve hatta fırsat varsa fiziki olarak ortadan kaldırılır. bir de o develerin sidiğini için iyileşirsiniz diyor. Musannaf. hastayız bize bir çare. Muhammed zina suçundan dolayı birkaç Ya­ hudi'yi recimle/taşalayarak katletmiştir. 252 Kur'an'ın Kökeni adlı yaptım. Şu olay meşhurdur ki. Ebu Hanife de bir çeşit Deccal olduğu için M e d i n e ' y e g i t m e şerefine nail olamamıştır d i y o r . İşte Ebu Hanife bu idrar içme olayında da M u h a m m e d ' e ters düşüyor. M u h a m m e d demiş ki Deccal M e d i n e ' y e giremez. çobanlar size onların sütünden versinler. 15/ 544-550-lbni Ebi Şeybe. Muhammed'in yanına gelir. Musannaf. Hatta güya o insanlar iyileşiyor ve sonunda çoba­ nı öldürüp o develeri çalıyorlar. Bu konuda uzunca bir listeyi başka bir kaynağımda sundum. İslam'a az veya çok dokunan. Muhammed de onları ya­ kalayıp işkenceyle öldürüyor. 37202-206. Hz. elbette ki tutunamaz. Bu hadis başta Bu­ hari olmak üzere birçok İslami kaynakta geçiyor ve meşhur bir olay. 253 İbni Ebi Şeybe. o zaman onlarla ne işimiz var ki onları katlediyoruz diyerek böyle bir uygula­ maya karşı çıkıyor. Hatta Kur'an'da M a i d e sure­ sinden çok ağır ceza içeren bir ayetin bu olay üzerine indi­ ği de anlatılıyor kaynaklarda. 2 5 1 Yine Hz. 37371-72. falan y e r e gidin orada bizim d e ­ veler var.

o günkü koşullarda ancak bu kadar çıkış yapılabi­ lirdi. age. hele siyasilere alet olmak istemeyin­ ce. Hicri 8 0 ' d e doğmuş. idareciler tarafından 14 asırdır ilave edile edile bu hale gelmiş ve resmi bir İslam tarihi oluş­ muştur. 255 yoksa konuları dağıtmak i s t e m e m .. s. 138 . dönemin (Abbasi) halifesi tarafından hapse atılır ve ora­ da işkence edilir. bu ancak haya­ li bir İslam tarihi ve hayali bir kadrodur.. Ancak burada onun durağan olmadığını dikkate almak la­ zım. İşte en basiti bu insan: Halk arasında bilinen İmam-i A'zam'la bu kısa başlık altında değindiğim İmam-i A ' z a m arasında hiçbir benzerlik var mı? Asla.ö). Çünkü o zaman belki koşul­ ların da uygun olmamasından kaynaklı.974. her şeyiyle beğeni kazandığını vurgulamak iste­ miyorum. Ahmet bin Hacer Mekki (h. bunun gerçeklerle hiç ilgisi yoktur. İşte hep söylüyo­ rum: Şu anki İslam. Söz Ömer'in kerametlerinden açılmış­ ken ben biraz İmam-i A ' z a m ' a değindim. cilr 20/60. 150'de de öldürülmüştür. Bunu üç sefer tekrarlarsa artık bir ip değerinde de olsa onu satın di­ yor.duğunu. 254 İbni Ebi Şeybe. Nedeni buydu. 37240-44. daha sonra da zehirlenerek öldürülür. Nereden biliyoruz? İslami kaynaklardan biliyoruz. insanın bir cariyesi (savaşta ele geçen kadın) şayet zina yaparsa onu kırbaçlayın. bunu da inkâr etmemek lazım. gerçeği ayıklar. Hak vermek lazım ki. Yine birçok hadis var ki. Çok açık bilgiler ve ipuçları kendi kayıtlarına geçmiştir. Onun kurcalayıcı yanı hoşuma gidiyor. 'Sevaikü'l Muhrika'. 255 Heytemi. profesyonelce bir sansür uygulanmamıştır. Ebu Hanife bu konuda da muhalefet ediyor-bunu be­ nimsemiyor. 2 5 4 Ebu Hanife bütün baskı ve zorluklara rağmen çizgisin­ den vazgeçmeyince. tabii ki ilim ve mantık da görevini ya­ par. Onun da aklın kabul etmediği fikirleri çoktur.

Eş'as araya gi­ rince Ömer. Nitekim Muhammed'in ölümünden sonra olduğu gibi. Ö m e r onun yanında bile eşini d ö v m e y e başlıyor. İşte bu durumda Ömer'in halifelik işi zorlaşır­ dı. cariyeleri döverdi. Kanımca bu olayda ka­ dınların ağlamasından duyduğu rahatsızlığın nedeni. Velit'e. Onun bu sözü Hz. Çünkü kadın kısmı biraz gözlerini açtı mı kontrolden çıkar diyordu. arkasında da Ömer'in ken­ disini halife seçti diye ilan ediyor. Hindi bu konuda aldığı üç hadisin ikisinde. Sonuçta adam onları çıkartıyor ve Ö m e r kendilerini kırbaçla döv­ m e y e başlıyor: N i y e ağlıyorsunuz diye. kadınları dövdüğü olayların zaman­ laması çok önemlidir. "Bu kadın­ ları evden dışarı çıkart" diyor. O yüzden sükûneti sağlamaya çalışmış d e m e k yerinde olur. Ebubekir'in vefat ettiğini duymasını istememesi. Ömer'in bu baskısı. Ni­ tekim bunu uyguluyor ve valilerine de bu konuda talimat veriyordu. Kadınlara ihtiyaç fazlası elbise alma­ yın. Ebubekir vefat etti. Ayşe'nin zoruna gidiyor ve aralarında tartışma çıkıyor. Çünkü duyarlarsa toplanırlardı ve kim halife olsun diye tar­ tışmalar çıkardı. hizmetli­ leri. Ömer'in . Zaten Ömer'in kamçısı/kırbacı hep elindeydi. Velisinin izni olmadan bir kadın evlense bu evlilik sayılmaz ve bu çifte zina cezası uygulanır diye hüküm veriyordu. Burada somut bir örnek vereyim. Bir gün Eş'as bin Kays Ö m e r ' e misafir oluyor. Ö m e r onla­ rın seslerini duyunca kızıyor ve Hişam b. özellikle kadınlara karşı ç o k sertti.Ö m e r . Çünkü Ebubekir akşam vefat ediyor ve aynı g e c e Ö m e r tarafından yıkanıp gömülüyor ve sa­ bahleyin de. Hz. Muhammed'in. Halife Ebubekir ölünce. doğal olarak yakınları ağlıyor. "bir erkek eşini dövmek­ ten sorumlu değildir" sözünü aktararak kendini haklı çıkar­ maya çalışıyor. çev­ renin.

bir eşim var ben ondan bir yere g i d e m e m çok kıskançtır.Kenz. ben bu söze hayret ederim. 256 a. "Kadın milleti hep böyledir: Ne Allah'a inanır. Kadını d ö v m e kısmı. Burda Ömer'i saran bir endişe-korku var da on­ dan farklı davranmış demek daha gerçekçi olur. Musannaf. e. 3/423. Velit için ağlayanlara. 2 5 6 Muhammed'in Ömer'den ne kadar korktuğu ve yine Ömer'in ne kadar Muhammed'i yönlendirdiği konusunda. bak tür­ banları düştü şeklinde hatırlatmada bulunulduğu halde o. Diğer eşimi ancak sırasında/nö­ betinde görebiliyorum diyor. Nikâh. bu ara­ da Ö m e r hiç ses çıkarmadı şeklinde bir hadis.Taberi Tarih-i. Velit v e ­ fat etmişti ve kadınlar da yüksek sesle ağlıyorlardı. Ebubekir'in ölümü kıs­ mı. sözünü e d e c e ğ i m ayet­ ler de ortada.İbni Esir. İlginçtir ki hemen aynı bölümde şunu da aktarıyor: Bir sahabi.İbni Mace. 45914-45920. yılı olayları. Halit b. ağlamalarında sorun yok" de­ mektedir. 45628. "derler ki Ö m e r ölüler için ağlayan kadınları dö­ verdi".13. "Türban düşsün. Kur'an'ın oluşumunda fikirlerini ayetlere dönüştürmek hu­ susunda somut bir örnek anlatmakla bu bölümü burada ka­ patmak istiyorum. hicri 13. hicri yılı olayları kısmında. önemli değildir" diyor...45760. Ayrıca birçok tefsirden de açıklamalar suna­ cağım. . c.. Velit için farklı hadisler de aktarılıyor: Ö m e r onları dövüyor.onları kırbaçladığın:. Hatta Ö m e r ' e . Anlatacağım örnek en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. ne de müminlere güvenir" karşılığını veriyor. b. Kaldı ki. Çünkü Halit b. d. Farklı bir hadis de Ömer.Abdurrazzak. El-Kamil.. no: 1986. no: no: 42907-42911. 2/204. A m a aynı Halit b. Ayşe'nin Ö m e r ' e tepki gösterdiğini yazıyor. "Yeterki feryat etmesinler. Ömer. no: 6680-82 ve 17938. Adamın biri Ömer'e. türbanları y e r e düşüyor.

bu olay­ da Hz. Bu arada Hz. Onun kabri başında da durma. Dolayısıyla sen nasıl gider namazını kılarsın diyerek karşı çıktı."On­ lardan (münafıklardan) ölmüş olan hiçbirinin namazını kılma. Bu arada oğlu Hz. Oğlu. ayeti indi (ki ayet. götür ba­ bana kefen yap dedi ve kefen işi bitince de bana haber ver gelip cenaze namazını kılayım dedi. Ö m e r müdahale etti: Bu adam senin düşmanın. Bir de ba­ bamın cenaze namazım kıl. Muhammed'in yanı­ na geldi. Hz. Sonuçta Muhammed kendi dediğini yaptı ve gidip namazını kıldı. nasıl gider namazını kılarsın dedi. Bunun üzerine Tevbe suresi 84. Ömer'in fikrini onaylamış oluyor) Anlamı şu.a ) İbni Ö m e r ' d e n : İbni Selül ( M e d i n e döneminde Muhammed'in önemli bir rakibi) ölmüştü. A m a kaynak da olayı aktaran kişi de aynı. 257 Buhari. bir de izin ver namazını kılayım dedi. Hz. A d a m izin verdi. Muhammed. Peygamber gömleğini verdi. "Gömleğini ver babama kefen yapayım. Ö m e r iti­ raz etti: Allah sana münafıklar üzerinde namaz kılmanı ya­ saklamadı mı. Bab'ü Lebsi'l Kamis kısmında.. 258 Buhari. 2 5 8 Dikkat edilirse bu hadis. Cenaiz. . Çünkü onlar Al­ lah ve peygamberini inkâr ettiler ve fasık olarak öldü­ ler" 2 5 7 diyor. günahlannın bağışlanması için de ona dua et" dedi. önceki hadis­ le ters düşüyor. Tevbe suresinin az önceki aye­ ti (84) indi ve böylece Hz. Libas. İşte bu tartışmalar d e v a m ederken. b ) Yine İbni Ö m e r v e yine B u h a r i ' d e n : İbni Selül Ölmüştü. M u h a m m e d de ona gömleğini verdi. M u h a m m e d ' e gelip kendisin­ den. İbni Selül'ün na­ mazına gitmedi. Hz. Muhammed kalkıp namazını kılmaya gidince.

"Bu adam hayatta iken sana karşı şöyle şöyle diyordu (senin aleyhinde çalışıyordu)" di­ yor ve adamın olumsuz yanlarını anlatıyor. 2 5 9 Evet. biz de onun­ la birlikte cenaze namazım kıldık. "Ben cesare­ time hayret ettim" diyor. ayeti indi diyor İbni Ömer. Bu olay üzerine Tevbe suresinin 84. "Nasıl münafıkların namazını kılmaya gider­ sin!" diye itiraz etti.c) Bir d a h a İbni Ö m e r ve bir d a h a Buhari'den: İbni Selül öldüğünde oğlu Hz. "Boşver" diyor. Sonunda gi­ dip namazını kılıyor. kaynak aynı ve görüldüğü gibi içerik nasıl? d) Yine Buhari. Hz. "Üç konuda benimle Allah'ın görüşleri çakıştı/ paralel çıktı" diyor 2 6 1 ve onları teker teker anlatıyor. Muhammed bunu olumlu buldu ve kalkıp nama­ zını kılmaya gidince Ömer. Ö m e r bu olup bi­ tenlere karşı. 259 Buhari. yine ola­ yı aktaran kişi aynı. ancak bu s e f e r İbni A b b a s halife Ö m e r ' d e n aktarıyor: İbni Selül ölünce. ayet kısmında. 2 6 0 Ömer M u h a m m e d ' e yaptığı bu gibi itirazlar sonucu oluşan ayetleri görünce. Buna karşı Mu­ hammed gülüyor ve Ö m e r ' e . ayeti). hatta bir sözünde. . daha doğrusu başarısına karşı. Tefsir. Tefsir bölümü. Tevbe suresi 84. Sonuçta namazını kıldı. Bu ara­ da Muhammed ona gömleğini verdi. "Götür babana kefen yap" dedi. Bir de kalkıp onun cenaze namazını kılmaya gi­ dince Ömer. 261 Müslim. 260 Buhari. Fedail-i Ömer no:1865. Bu arada Tevbe suresinden iki ayet iniyor (biri az ö n c e sözü edilen 84. coşuyor. M u h a m m e d ' e geldi. Tevbe suresi 80. Muhammed onun namazını kılmaya çağrıldı.

e) Yine Buhari. Muhammed'in gidip namaz kıldığı. üfürdü-püfürdü ve sonunda gömleğini ona kefen yapıp tekrardan gömdüler şeklinde açıklama yaptı. Muhammed kalkıp gidince Ö m e r itiraz etti: Münafıktır na­ mazı kılınmaz dedi. ayet kısmında. babasına kefen yapsın diye gömleğini istedi ve Muhammed verdi. Ondan sonra Tevbe suresinin 84. 80. no: 1553. 2 6 3 Aslında bu konuda Buhari ve Müslim'de ne kadar ha­ dis var. A m a Muhammed gidip namazı kıldı. Ömer'in buna İtiraz ettiği ve buna bağlı olarak ayet indiği açıklaması yok. 262 Buhari. Cabir'in aktarımına g ö r e . Muhammed'in isteği üzerine babası tekrardan kabirden çıkarıldı ve dizleri üzerine kondu. .Buhari. Tefsir bölümü. bu kez Buhari ve M ü s l i m ' i n ortak hadislerinden: İbni Selül ölünce. Bab'ü lebsi-1 kamis. olayın anlaşılabilmesi için hantala gerek yok. b. 263 a. M u h a m m e d ' e gel­ di. yapı ne kadar hantal diye genel bir tarama yapma­ dım. oğlu gelip Muhammed'den. verdiğim örnekler yeterli. Libas. ayeti indi şeklinde akta­ rıyor.El'lü'lüü ve'lMercan. babamın cenaze namazını da kıl dedi. Adam bu arada. Muhammed tükürü­ ğünden onun üzerine sürdü. Bunu bir örnek ola­ rak ekledim. Çünkü amacım bu hadis değil ki. c.Müslim. aynı olay. Hz. Tevbe suresi. Yani önceki hadis­ lerden farklı aktarım söz konusu burda. Belki de Buhari-Müslim'de başka bölümlerde ve aynı kişilerden daha farklı/çelişik hadisler de var konu hakkında. bu k e z alıntı C a b i r ' d e n : İbni Selül gömüldükten sonra oğlu Hz. 2 6 2 f) Yine İbni Ö m e r . Sıfat-i Münafikin ve Fedail-i Ömer kısımlannda.

halife Ömer'in ne kadar büyük bir insan olduğu. Bir diğer ders alınacak husus da. "İnsanlar yüz deveye benzer.Müslim-Buharinin ortak olarak aldıkları şu hadisi de ak­ tarmak istiyorum. bunu dillendiriyor. . Konunun bütünlüğü açısından buraya yazılması uygundur. . Biri­ ne binmek istersin. Mu­ hammed'in burada yaptığı gibi. artık münafık olanın namazı kılınmaz. Müslim'i Türkçeye çeviren mütercim bu konuda şunları aktanyor: Hz. fikirlerine ayetle yanıt verilen bir kişilik sahibi olduğu şeklinde yorumlar ya­ pıyor. ama uysal birini bulamazsın" di­ y o r . Başka bir hüküm de. Muhammed neden münank olan İbni Selül'e bu ka­ dar İlgi gösterdi. Çünkü hadislerde. Bu olaydan çıkan bir başka önemli not da. kendine düşman olanların namazına bile gidiyor veya burada poli­ tik bir mülahaza da düşünülmüş olabilir. şöyle yanıt verilebilir: De­ mek ki Hz. cehaletinden söz etmek istiyor. ancak yıka­ nır ve kefenlenebilir. no: 1651. A m a Muhammed'in o tükürüğüne nasıl bir yanıt verirler bunu merak ediyorum. gömlek kefen olabilir. Şöyle devam ediyor mütercim: Bir de bu olaydan şunları da öğrenmiş oluruz ki. diye sorulunca. 2 6 4 Burada toplumun gericiliğinden. demek ki gerek varsa cenaze kabirden çıkarılabilir. artık Hz. Muhamrred. Ha­ ni o da gömleğini vermişti ya. Muhammed onu ka­ birden çıkarıp tükürüğüyle yüzüne üfürüp püfürdüğü cüm­ lesi de var. Muhammed o kadar merhametli ki. buna kanıt olarak da Muhammed'in İbni Selul'ün cenazesini çıkardığı gibi.Hz.. Nitekim onun git­ mesinin olumlu sonuçları olmuştur diyor.. 264-Lü'lüü ve-l Mercan.

Halife Ö m e r ' e biraz da farklı bir pencereden bakalım. "Elbisem kirlenmiş­ ti. gökten haber gelse ki. Yani parmaklarını selpak olarak kullanmak suretiyle hem temizliğe ö n e m v e ­ rirdi. Arkadaş­ ları bunun nedenini sorunca kendisi. örneğin. hem de zerre kadar bir yiyecek boş gitmesin diye parmaklarındaki o artıkları bile değerlendirirdi. bir hiç olsaydım. Belirttiğim gibi bunları. İşte kuruyana kadar beklemek zorunda kaldım" demiş. Buna benzer farklı bir hikâye de şöyle: Ö m e r öyle­ sine mütevazı bir insandı ki. Bundan kastedilen mesaj da şu. herkes cennette girecek. Bir gün halk Ömer'in gelip konuşması için toplanmış ama o çok g e ç gelmiş. Yemek yerken ellerini ya­ lar. unutulup gitseydim" gibi feryat içeren ifadeler kullanır. çok ilginç! Ömer'in bilinmeyen yönleri çok. Zaten Ömer'le alakadar olan ayetler ortada. onda kibir falan yoktu. diliyle temizlerdi gibi methiyeler anlatılır İslami kaynak­ larda. hurmanın en ucuzu­ nu alırdı. Bilgiler yine İslami kaynaklardan. A m a sanırım yine de bu örnekler bir şeyler ifade ediyor. . keşke annem beni doğurmasaydı. yıkadım. Ömer bir ara yerden bir hayvan püskülünü alır. İşte böylesine bir Ömer'den suikastlar beklenir mi bek­ lenmez mi? sorusuna sanırım bu açıklcimalar katkı sunabi­ lecek durumda. aslında bir bakıma hadislere hiç de g e ­ rek yok. yalnız tek bir kişi kalacak. Diğer bir sözünde. keşke insan olarak yaratdmasaydım. şöyle der: "Keşke ben de bu püskül gibi yaratılsaydım.Bu olaydan İslam âlimleri ne kadar önemli hüküm ve fetvalar çıkarmışlar. Onun hakkında şu gibi sözler de var. İslam'da en sağlam diye ka­ bul edilen kaynaklardan derledim. bunlar ancak çok cüz'i bir kısım. Başka da yedek yoktu ki giyip de dışarı çı­ kayım. onun da ben olacağımdan korkarım" demiş.

halife r^ zaman g e l e c e k diye merak içindeler. Önceki mum ha­ zineye aitti. Bir diğer menl^esi (anısı). " O : 785-2/240. . Ömer hizmetlisine. 2 6 5 Benzer ö r n e k k e n birkaçını daha vereyim. A m a yaktığım bu ikinci mum ise benim şahsıma ai tir . işte o vakit özel sohbetlerde devle* malını kullanmam söz konusu olurdu ve ben günaha gjerdim. (An­ laşılan tek bir bini' hayvanları varmış). Daha sonra yanına yanmakta olan mumu söndürüp bir y e r e bırakır. hep ağlıy>rdu ve akan gözyaşları onun yüzünde İz bırakmıştı. O yüz­ den kaynak olaral ben bu hikâyelerin peşine takılmadım). belki daha sonra özel konul. mi| Tam yolun sonun/ letin toplandığı yere geliyorlar (ora­ da su var soyunur. H'k dilinde hep söylenen şeyler. dere gbi iki şerit oluşmuştu yüzünde şeklinde anlatımlar. adalet ydni bulsun diyor ve sırayla biniyorlar. belli bir süre sen 'in. Halife Ö n e r g ' d ' P merasimle bu işi ilan edecekmiş veya diyelim Mucidi Aksa'nın anahtarlarını alacakmış (Bunlar meşhur. bedenini şöyle açıklar. başka^ir mum alıp yakar. elimc-k' 'Ş de kamu işiydi. Dolayısıyla devle­ te ait mum yanmakta iken selamını alsaydım. Kudüs alınmış. en Kudüs yoluna çık<ri< yanında hizmetlisi de varmış. s u d a n geçmeleri gerekiyor). o arada Ö m e r bir şeylerle meşguldür ve adamın selamını almaz. Ömer'in o d e v e d e n inip suya girmesi 265 Beyhaki. ondan sonra o ada­ mın selamını alır. tabii ki öbür taraft millet toplanmış onu karşılamaya hazır­ lanmışlar. belli bir süre de ben bineyim/sırayla binelim.Dolayısıyla şimdilik istediğimiz kadar konuşabiliriz der. Şa'bü'l lrr*>. Ö m e r o kadar Allah'tan kor­ kardı ki.Bir g e c e biri <nun yanına gidip selam verir. yürüme sı­ rası Ö m e r ' e geliyC.1*1 devam edecektik.

Suyuti. o arada ben halifeyim demi­ yor. Öyle olur ki belli bir süre yataktan kalkamaz. 2 6 6 Onun hakkında şu gibi övgüler de var: Ö m e r halife ol­ duğu halde g ö m l e ğ i dört parçalıydı. Bir diğer olay da. b. d. "Hayır.Hindi. "Biz perişanız durumumuz sanki halifenin umurunda mı" şeklinde sözler duyuyor ve hemen geri dönerek hazinenin malından bir torba un sırtı­ na alıp onun evine götürüyor. Musannaf. . c. e. 1/485. no: 787.. O sırada yetimleri olan bir kadından. sıra senindir bineceksin" diyor ve kendisi suya girip o şekilde karşı tara­ fa geçiyor. 12/837 vd no: 35912-35916. Musannaf. adalet yerini bulsun. Kenz.gerekiyor. no: 34480. Şa'b'ül İman. 1/116. denerdi! 266 a. Züht. bunun sonucu olarak da onu o bay­ gın haliyle evine alırlar. Kadın onun bu iyiliğine karşı. Yine bir ara neler oluyor acaba diye halkı yoklamak. yanındaki hizmetlisi/kölesi de hayvana binip o şekilde karşıya g e ç e c e k . Hâlbuki hasta değil. halife Ömer bölümü. 3/193. "işte senin gibi merha­ metli insanları halife yapmıyorlar ki" diyerek ona övgüleri­ ni dile getiriyor.İbni Teymiyye. 5/482. yani o kadar tevazu gösteriyordu v e y a o kadar parasız pulsuzdu. kölesi ise hayvana binerek karşıya geçiyor ve Ömer'in dediği gibi adalet yerini buluyor. Denilsey­ di bari başka inananlar da okur. Buna rağmen devletin bir şeyini almıyordu gibi laflar. f. Hizmetlisi artık burada sen bin de­ mişse de Ömer. Zühd kitabı.Beyhaki. hastalandığı etrafa yayılır.İbni sad.. 267 İbni Ebi Şeybe. olup biteni g ö z l e m e k için bir g e c e dışarı çıkıyor. okuduğu ayet onda çok etki yapmış da bundan bayılıp kal­ 267 mış d e n i l i y o r ! tabii ki hangi ayetti denilmiyor. Minhac'ü Sünne.İbni Ebi Şeybe. Tarih ul Hulefa. no:35598-35635. Ö m e r ibadet ederken bir ayet okur ve o ayetin onda bırak­ tığı tesirle ağlar bayılır.

şarap ırmağı. Orada bulunanlar kendisine izin veriyorlar. Cemaatten birileri de ona. "Keşke ben babamın ahırında bir kuzu olarak dünyaya gelip büyüseydim. "Bu durumda senin ilacın baldır" diyor. . insanları öldürsünler diye ben melekler gönderiyorum ve yine madem Kur'an diyor ki cennette dört ırmak var. savaşlarda Müslümanlara yardım etsinler. Örneğin. temiz su ırmağı ve süt ırmağı ve bunlara benzer daha neler ne­ ler. parmaklarını da doğrayın ve yine madem Kur'an diyor İd. bilimselliktir ve tarihte olup biten gerçeklerdir. 12. O da. ondan sonra ancak ilaç kadar kullanabiliyor. Hiç olmazsa bü­ yür koç olurdum ve kesilir bazılarına vitamin olurdum" di­ yor. dolayısıyla ben kullanamam/haram­ dır diyor. neresi ağrıyor diye.Halk arasında onun şu sözü de meşhur: "Fırat nehri ke­ narında bir kuzunun başına olumsuz bir şey gelse. bal ırmağı. nesi var. Al-i imran 124-125 ve Muhammed suresi 15. o zaman iş bitiyor. madem Kur'an diyor ki savaşlarda inanmayanların boynunu vurun. Diğer bir hikâyesi de şöyledir: Bir gün hasta iken min­ bere çıkıyor ve durumunu anlatıyor. yoksa hayali Ömer mi! Burada ha­ kem akıldır. benim şahsi balım yok. (Peki devlet malıysa. Ya diğer bölge­ lerdeki Müslümanların hakkı?) Onun övgülerinden biri de. terini temizli268 Enfal. Böyle bir söz söylemiş veya söylememiş bu hiç de önemli değil. 2 6 8 A m a olaylara bir bütün olarak ba­ kılınca Ömer'in de hakkını vermek lazım: Halkın bildiği Ömer gerçek Ömer mi. 9. bakıyor ki Ö m e r ter içinde kalmış. Ve hele hele önem­ li olan Kur'an'ın kendisidir. sadece oradakiler mi fetva verse helal olur. adamın biri onun ölümünden sonra kendisini rüyasında görüyor. var olan da devletin/hazinenindir. Önemli olan onun pratiğidir/icraatıdır. Ayetler. Bir sözünde de. bundan da Allah'a hesap vermekten korkarım veya bundan da so­ rumluyum" gibi abartılı ifadeler ona mal ediliyor.

El-Lü'lüü ve-l Mercan. 'ya biz nerde. ya. 114-1120. yoksa buna benzer hadisler çok. N e s y e ki yeni kurtuldum" yanıtını v e r i y o r . Demek ki bilindiği gibi değil. Muhammed bir gün ona. o kadın havuzdan abdest alı­ yordu. Bu durumda niye ce­ hennem için tek bir kadro varsa o da benim desin ki! Yok­ sa peygambere inanmıyor muydu? Bu konuda en başta Buhari ve Müslim'de anlatılan şöyle bîr olay var. 270 Buhari-Müslim hadisleri. hep burda hesap vermekle ımeşgulüm.yor. "Rüyamda cennette bir köşk gördüm. dünya­ dan haberi olmayan insanları bu masaıllarla uyutmaya çalı­ şırdı. Senin kıskanç olduğunu bildiğim için onla­ ra bakmadım" diyor. yanında da bir havuz ve bir kadın vardı. Bunun üzerine Ömer. davasına bağlılığının zayıf olduğuna bir kanıttır. bir an ö n c e gideyim demesi gerekiyordu. . Hz. oradaki hurilere. hocalar da milletin kafasına okur. 2 6 9 Bu masalları anlatanlar. "Yok yok sana karşı kıskanç olur muyum" karşılığını v e r i y o r . Bir kere onun bu kadar korkması. Ben sordum. Hatırlıyorum. no: 1550. Tarih'ul Hulefa. işte Ö m e r böyle bir Ömer'dir mesajını v e r m e k istiyorlar kaynaklarında. Bu bir ör­ nek. s. bunlar kime ait diye? Denildi ki bun­ lar Ömer'indir. işler çok farklı! 269 İmam Suyuti. Bu ne haldir d i y e sorunca Ömer. o zaman aman ha ben bu çileli dünyada ne yapa­ cağım. eskiler nerde' diyerek imanlarının zayıf olduğuna. kebaplara inanmış olsaydı. daha fazla çalış­ ma gerektiğine inanırlardı. Çünkü onun inandığı peygam­ beri ona cennet müjdesini vermişti. diğer taraftan ağlamak olmaz: Şayet cennete ve kendisine veri­ len cennet garantisine. Cemaat de bunları dinleyince. "İnan ki ben öleli on yıl oldu. Diyanet bu gibi masallarla dolu hazır hut­ beler gönderirdi. 2 7 0 İşte bir taraftan cennette parsellerden söz etmek.

trajediler. ycksa öldükten sonra toprak olup kaybol­ mak mı? Ömer. cehennem için tek kişi ayrılmşsa o da benim diyorsun. Çünkü işin içinde suikastlar. diğer taraf­ tan da imam efendiden. sen onları orta­ dan kaldırıyorsun. Bu gibi masalımsı. hem Hz. O yüz­ den toprak olup da bir daha dirilmemek üzere demiş. Ev sahibi kendi evinin durumunu herkesten daha iyi bilir. katliam­ lar. Bu başlığı yine Ömer'in bir sözüyle kapatmak istiyo­ rum. Fat­ ma'nın başına geirmediğin kalmıyor. cariyeler. A/uhammed olsun. ben bir daha dirilmemek üzere toprak 271 olup kaybolmam tercih ederim d i y o r . Aİ'nin çocuklarını katletmişler. fıkra 271 Beyhaki. no: 884. Ben bu olayları yazınca bir taraftan sinirlerim bozulur. Ce­ hennemlik mi. haşere kanı varsa namaz fasit olur mu!" diye fetva sormuşlar.. 7-8 yaşlarındaki ço­ cukla evlenmek i:tiyorsun (Ebubekir'in kızı). talar-ganimet vs var. di­ y e bir s ö z var.Aslında Ömerin yaptığı da şuna benzer: Bilindiği gibi bir taraftan Hz. Aslında onun döneminde İslam fütuhatı adı altında ele geçirilen m e m ­ leketlerin trajedileri anlatılmaz. Eğer Allah'tın bir haber gelse. Bence vereceği hesabın çok kolay olmayacağının kendisi de farkına varmış.. keza kocası Hz. . komplolar. şimdi de kalkmış ağlıyorsun. senin eline geçse son ömründe. Ebubekir olsun ve sana muhalif olan valiler ve daha neler neler. "Acaba insanın elbisesinde bit/kene. Ali ve halifelik makamını kullanarak 60 yaşlarında olduğun halde onların 9-10 yaşlarındaki kızını alıp eş olarak onunla yaşıyorsun. Şa'bü'l Irran. "Ey Ö m e r Allah senin durumunu açıklamadan sana kalsa sen şu üç şıktan hangi­ sini kendine uygun bulur ve seçersin: Cennetlik mi. Br taraftan kan seline çeviriyorsun coğraf­ yaları. Hz.

tipi olayları işleyince bir taraftan da bazen kendi kendime gülerim. . kurtuluşu bunlarda bulan insanlar var. A m a bir bakıma da çok üzülürüm. asır­ dayız hâlâ kitlesel bir şekilde bunlara takılan. İşte bu çok hazin bir tablodur. Çünkü 21.

hem de halifeliğin kendine veril­ memesi yüzünden evine kapanır. bizimle istişare etmeden halife oldun" diyerek sert . Ali de halifelik hakkımdır diyerek Ebubekir'in ha­ lifeliğini tanımaz. Hatta o arada Ebubekir'e.ALTINCI B O L U M Hz. Fatma Ebubekir'e gidip babasına ait veraset malından ken­ di hissesini almak ister. Bir diğer neden de (kay­ naklarda bu çok nadir işlenmiş. Hz. ALİ ve EŞİ Hz. Bu arada Hz. asıl sebep halifelik ve Fat­ ma'nın hissesine el konulmasıdır) Hz. tabii ki hem Muhammed'in damadı. Ali güya Kur'an kitap haline g e l m e y e n e kadar ben toplum içine çıkmam demiş ve bu arada evinde Kur'an'ı kitap haline getirmekle meş­ gul olmaya başlamış. Ali. hem Fatma'nın bu veraset malı­ na el konması nedeniyle. evinde toplantı­ lar yapar. Sonunda Fatma çok rahatsız olur. önemli bir kitle Ebubekir'in ha­ life olmasından sonra hâlâ onu destekler. ama burada farklı ba­ zı bilgiler sunacağım. Muhammed'in ölümünden sonra Hz. Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl K a b u l Etti! Önce olayın özetini vereyim. Ali. Yi­ ne yukarıda ifade edilidiği gibi Ebubekir halife olunca. Ali onun cenazesiyle uğraşırken Ebubekir ve Ö m e r ha­ lifelik konusunda çalışarak Ebubekir'i halife ilan ederler. Hz. "Sen rahatımızı boz­ dun. FATMA a) Hz. Yukarıda Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda biraz değindim. hatta ona kızar ve evine gider. hem de amca oğlu olduğu için. Dolayısıyla Ebubekir ve Ömer'den alakasını keser. ama Ebubekir vermez.

onları katledin gibi emirler de verir. Ö m e r kendilerine karşı baskı kurar ve nihayet onlar çıkmak z o ­ runda kalırlar. Fatma bunları görünce onlara evin kapısını bile açmaz. Hz.. İçerdekiler onu dinlemeyince. Ali'nin evinin önüne varınca. hakaretvari bir şekilde geti­ receksiniz" diye talimat da verir. ben bu işe soyunmasaydım fitne çıkacaktı" d e r . Belazuri'den bir ö z e t sunmak istiyorum. "Bu adam (yani Ali) muhalif kaldığı sürece bize rahat yüzü yok. "Haklısın. Bu baskıyla ilgili ayrıca bağımsız bir başlık açacağım. Sonuçta. bunu ayrı e l e almakta fayda var. anlattıkları birbirlerine yakın olanları bir arada özetlemek isterim. . "Ali ve yanındakileri en disiplinli. hatta cinayet işlenir. Müruc'ü Zeheb. Ömer Hz. ileri­ de halifelik konusunda kendisinin rahatının bozulacağını bi­ liyordu. 2/307. İbni Küteybe. O yüzden hep Ebubekir'i kışkırtıyordu. Bu son cüm­ le farklı kaynaklarda var.tepki de gösterir. 2 7 2 Durum bu iken. Ebubekir bunu olumlu karşılar. Bir kere Hz. Bu konuda kaynak çok. Şimdi başta Ömer Rıda Kehhale. Çünkü burada bir trajedi yaşanır. 272 Mes'udi. Hal böyle olunca halife Ömer bu görevi bizzat üstlenir ve yanına aldığı ekip­ le onların evine gider. Dışarı çıkın" diye seslenir. farklı bilgiler ihtiva eden kaynaklardan ayrıca aktarmalar yapacağım.. Ali ve yanındakiler gelip Ebu­ bekir'in halifeliğini tanısınlar diye bir heyet gönderirler. farkındaydı. Ebubekir o sırada Ö m e r ' e . ama istenen sonuç alınmaz. Ömer. Ebubekir de. Ebubekir'e. yeri gelince daha da detaylandıracağım. Ali'nin evine gidip g e ­ lir. Ebubekir döneminde Ali'nin işini halletmezse. 3-4 sefer Hz. Ö m e r ve Ebubekir'in kararlaştırdıkları ekip. her kafadan bir ses çıkıyor. ancak sanıldığı gi­ bi bu iş kolay değil. Sen en iyisi onu sustur" diye öneri sunar. Hatta direnirlerse onlar­ la savaşın. bir gün Ömer.

"Evet. Ömer. . Mahalle sa­ kinleri Fatma'nın Ağlamasını ve feryadını duyunca onlar da ağlamaya başlarlar. "Şayet kabul etmezsem ne olur?" diye sorunca. senden sofira Ömer ve Ebubekir'in başımıza ge­ tirdiklerine el'enian" diyerek feryada başlar. bu olacak iş mi?" der ve git­ mez. Allah'ın kulusun bu doğru. Ali. "Ebube­ kir'i kabul et" derler. "O zaman siz bir Mlah kulunu ve Muhammed'in kardeşini katletmiş olursunıiz" der. tabii ki bu konuşmalar esnasında Ebubekir suskundur. Elçi gelip durumu aktarınca.O insanlar e v d e n çıkıp Ebubekir'in yanına gider ve ha­ lifeliğini kabul ederler (tabii ki baskıyla). Ö m e r ise Ebubekir'e hiç da­ nışmadan hemen yanına bir ekip alıp doğruca Hz. ka­ bul etmezsen kellen gider" karşılığını verir. Elçi Ebubekir-Ömer'e dönüp durumu izah edince. Ebubekir'in hakkı olmayan bir şeyi onay­ lamaya davet ediliyorum. Güya mazereti de yuka­ rıda belirttiğim gibi. güya Ebubekir o arada ağlar. ama Muhömmed'in kardeşi değilsin" karşılığını v e ­ rir. Ö m e r yine buna sevinmez. ancak Hz. Oraya varınca kapıyı çalar. Hz. "Allah'a yemin olsun ki. ey Allah'ın Re­ sulü. Bu­ na rağmen Ö m e r ve beraberindekiler Ali'yi zorla e v d e n çı­ kartıp Ebubekir'inyanına götürürler ve orada ona. Ömer. "Subhanellah. Ali'nin evine gider. Ebubekir yine teklifini kabul eder ve birini -Ali de gelip halifeliğini kabul etsin diye.gönderir. neredeyse orada bir vaveyla kopar. ona g ö r e iş daha bitmemiştin Tekrardan Ebubekir'le konuşur: "Sana muhalefet eden Ali'yi getirmez misin?" diye. Ali devamla. Ali. Fatma onların sesini duyunca yüksek sesle. bunun gerçekle alakası yok). Kur'an bir araya/kitap haline g e l m e y e ­ ne kadar ben halk arasına g i r m e m diye yemin içmiş (tabii ki uydurma. Hz. Ali ma­ zeret beyan edip evinden çıkmaz. "Ey babam. Her ne kadar diğerleri gidip Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmişlerse de.

ama kendisi onların selamını almaz ve yüzünü duvara çevirip bu şekilde tepkisini gösterir. Sonuçta Fatma hayatta olduğu sürece (ki 75 gün ile 6 ay arası kısa bir ya­ şama dönemi var) ne Fatma onlarla konuşur. s. "Görüyorsun! Beni zayıf düşürdüler. Daha sonra Fatma'nın gönlünü almak için Ebubekir'le Ö m e r bir ara onu ziyarete giderler. tabii ki fayda etmez. ağlayarak M u h a m m e d ' e seslenir. b.Ömer Rıza Kehhale. Ensab. . el-İmame ve Siyase. Fatma hayatta olduğu sürece Hz. "Asıl siz beni halife olarak tanıyın. deneyimlidir. Hatta Hz. 21 ve devamı. "Ali'ye bir şey elemeyecek misin?" diye Ebubekir'i uyarır. diğer taraftan Ebu Ubeyde gibileri onu başka şekilde ikna e t m e y e çalışırlar: Ebubekir yaşlıdır. Bir taraftan baskıyla Hz. acaba ne olacak diye beraberinde gitmiştir de ondan Ebubekir az önceki sözü söylüyor. Şu da var ki. 4/114 ve devamı. 1/576 ve 2/268. ne Hz.birkaç tarihçinin konuya ilişldn ortak açıklamaları böyle ( ö z e t l e ) . Ali'yi yola g e t i r m e y e çalışırken. Ali onlardan ayrılınca doğruca Muhammed'in kabri ba­ şına gider. Ebubekir. halifeliğin kendi hakkı olduğu konusunda uzunca bir konuşma yapar. nerdeyse beni öldürecekler" diyerek manevi huzurunda onları şikâ­ yet eder.İbni Kuteybe. tabii ki Ali'yi götürünce Fatma da. "Yanında Fatma dururken ben ona bir şey d i y e m e m " der ve olay bu seferlik böylece kapanır. A'lam-i Nisa. Ali on­ lara. Evet. siz benden gasp ettiniz" der. Fatma kısmı. c. 2 7 3 273 a. orada bağırıp çağırır. zaten hakkımdır. O sırada Fatma'ya se­ lam verirler.Bunun üzerine Ömer. sen ise daha gençsin. Ebubekir'in halifeliğini kabul etmez. bu iş­ leri zor yaparsın gibi telkinlerde bulunurlar. Hz. Ali. Ali Ebubekir'in halifeliğini tanır.Belazuri.

Özellikle Maide suresinin 67. bir de Ö m e r tarafından kendisinin kullanıldığı­ nın farkına varmış olması. Ebubekir'in bir ara istifa etmek istediğine dair özel bir başlık da açmış ve Ömer'le ilgili bu açıklamayı bu bölümde anlatmaktadır. M. ancak Muhammed tereddütte kalmış: Söylesem mümkün mü. Ömer'in kahrını çekemez hale gelir ve bir gün bir ara açık­ ça onun huzurunda bunu belirtir. Ali'nin halifeliğiymiş. Ömer'in tek amacı buydu. Taberi. Konuya ilişkin hadisi ak­ taran Z e y d bin Eşlem. no: 38202. güya Allah demiş Ali halife olsuri. Kitab'ül M e gazi. hem de Nisaburi bunu işlemişler. Ali'den dinleyelim. İşte burada duyurulmak istenen. Kaldı ki. bu kadar onu yönlendirmiş?" Bunun yanıtını yine H z . Buraya kadarki açıklamalar. Ebubekir gidince senin onun yeri­ ne halife olmayı istemen. Kanım­ ca bunu Ebubeldr'e dedirten Ali ve ailesine karşı haksız uy­ gulamaları. Zikr-ü İstikalet-i Ebibekir mine'l Bey'a. Burada şöyle bir soru düşünülebilir: " Y a Ebubekir. "Sana gön­ derileni duyur. İşte bu yüzden üzülür. Bu ayetin açıklama kısmında hem Suyuti. H z . ona ne ki. İbni Ebi Şeybe. 1/175 . 2 7 4 Yine aynı istifa durumunu İbni Küteybe de işlemiş. du­ rup dururken Ö m e r ' e ne olmuş. 2/270. Cilt. birkaç kaynakta hemen he274 Belazuri. Evet. Ebubekir şöyle der: "Ben istifa ede­ rim. Musannaf. 20/579. Ensab. Beni bu işlere bu (dilini tutarak) soktu" der. aksi halde görevini y a p m a m ı ş olursun" de­ nir. Ebubekir de artık o kadar zorlanır ki. bu işi yürütemem. Ö m e r ekiple birlikte onun evine gidince Ali kendisine şu­ nu der: Aslında halifelik hakkım ama senin ortalıkta bu ka­ dar oynamanın nedeni. Ali'nin bu açıklaması kısa da olsa Ömer'in amacını özetli­ yor aslında. ayetinde M u h a m m e d ' e hitaben.Burada Sünni kaynaklarda şu da var. değil mi gibi. Bu da not olarak kalsın. Hatta Muhibbüddin Taberi. riyad-ü Nadre.

Ebubekir'le Ömer. Kur'an'dan ayetler okuyarak ve durumunu da buna uyarlayarak bir değerlendirmede bulunur: "Aslında benim bu halifelik konusunda durumum/mağduriyetim şu beş peygamberinkine benzer.men aynı şekilde işlenen bilgiler. Musa'nın kendi kavmine. yine Tcbük suikastında Muhammed'le birlikte olan Ammar bin Yaser. "Sizi ve Al­ lah'tan başka taptıklarınızı terk ediyor ve Rabb'ime iba­ det ediyorum. Bu arada artık defin işi bitmiş. etrafında bulunan ve onu destekleyen başta Mu­ hammed'in sırlarını bilen Hüzeyfe bin Yeman. Selman-i Farisi. orada şunları söyler: 'İddia edildiği gibi eğer halifelik Kureyşilerin ise. biz M u h a m m e d ' e daha yakınız. Böyle yapmakla da mutsuz olmayacağı­ mı umuyorum" dediği gibi. İbrahim'in o günkü zalimlere karşı. . Muhammed vefat ettikten sonra Ebubekir-Ömer halife­ lik işiyle uğraşırken. Mesela Hz. Bu arada bu halifelik ola­ yı hakkında. halifelik Kureyşilerde kalmalı gibi sözlerle on­ ları etkilemeye çalışırlar ve e p e y zorluklara rağmen Ebube­ kir halife olur. olaylardan haberdar olan Hz. bu arada Hz. o za­ man benim hakkımdır. ar­ kadaşlarıyla beraber evine gider. "Sizden korktuğum için hemen aranızdan kaçtım. Medineli'lerin bulunduğu "Sakife Beni Saide" semtine gidip oradaki toplantıda.Ö) konuya ilişkin çarpıcı aktarımları var. tabii ki elini ilk tutan ve onu alkışlayan Ömer'dir. yok e ğ e r böyle bir şey yoksa o za­ man g ö r e v Medinelilere düşer' der ve orayı terk edip. Ali. ondan bîr özet vermek istiyorum. Mesudi'in (346. Übey bin Ka'b olmak üzere yaklaşık kırk ile­ ri gelen sahabeyle bir toplantı yapıp. bu konuda farklı bilgiler var onları da aktaracağım." Hz. ancak iş bununla da bit­ medi. Ali cenazeyle ilgilenir.

10. "Keşke size kar­ şı (koyacak) bir gücüm olsaydı. . Sen de bana böyle davranarak düşmanları sevindirme". Nuh'un. aksi halde seni öldüreceğiz derler. Hz. sizi bu uyarıları dinleme­ ye davet ediyorum der. A l i ' y e haber verir (bilgin ol­ sun seni öldürmeye karar vermişler der). ya da sağlam bir deste­ ğe dayanabilseydim? ve son olarak da Hz. 2 7 5 Bu arada hazırladığı Kur'an'ı bir gün eline alıp toplu­ mun içine girince ve onlara bunu anlatınca. 276 Mesudi. "Ey anamoğlu. dolayısıy­ la M u h a m m e d demiş İd size iki emanet bırakacağım: Kur'an ve en yalçınları olan bizleri. Ali bundan son­ ra tedbirini alır ve bu plan da gerçekleşmez. yardım et" diye dua et­ tiği gibi ben bugün bu pozisyondayım" d e r .Yine Harun'un. kardeşi Hz. Ali ile birlikte birçok kişi muhalif kalınca. 2 7 6 Yakubi (ö. işte bu Kur'an'dır. bırak onu" derler. s. Ebubekir'in hanımla­ rından Esma binti Umeys. boşver kitabını. nerdeyse beni öldü­ rüyorlardı. 153 vd. Hz. Meryem 48. Hz. Mes'udi. ne de kitabı­ na ihtiyacımız var. Hz. Ali de tekrar evine döner. Ali ile iktidar sahipleri arasında mücadelenin bu şekilde de­ vam ettiğini anlatıyor. Bu arada iktidarın adamları onun peşin­ den e v e gelip zorla kendisini tutarak illaki Ebubekir'in hali­ feliğini kabul edeceksin. 21. Bunun üzerine bazıları onunla alay edercesine. Burada ayrıca farklı bir plan ortaya koyarlar: Halit bin Velit'e g ö r e v verirler. ispatü'l Vasiyye. Bizim ne sana.294. "Al kitabını götür. Araf 150.h) bu baskın olayını biraz daha farklı anlatı­ yor. Hud 80 ve Kamer. Lût'un kendi kavmine. bu insanlar beni güçsüz buldular. ayet. biz de Muhammed'in en yakınlarıyız. Musa'ya. Ebube­ kir'le Ö m e r geceleyin Abbas'ın yanına gidiyorlar: Ebube275 Şuara. "Ey Rabbim! Ben yenilgiye uğradım. Ali'yi öldürmesi için.

. 3/207 vd. M u h a m m e d ' l e Ali'nin amcasısın. bu­ na çocuklar bile inanmaz. A m a aynı Taberi devamında. Fatma'nın mal varlığından dolayı araları açılmıştı. 2/139-141. A l i ' y e Ebubekir'in halifelik habe­ ri gelince (ki halk onu benimsemiş diye) elbise g i y m e d e n . nerdeyse yalın ayak koşmuş demek isteniyor. Fatma ö l m e y e n e kadar Hz. Sakife Beni Saide kısmı. 277 Yakubi. Yani Ebubekir'in halife olmasına o kadar taraftarmış ki. ya burayı terk edersiniz. sevinçten üzerinde tek fistanla koşuyor. bir an önce gidip Ebubekir'in halifeliğini kabul etsin diye. 278 Taberi Tarihi. A m a ç bu yolla onların muhalefetini kesmektir. baskını yapanlar çıkıp gidiyorlar ve bir iki gün içinde herkes gidip Ebubekir'i kabul ediyor. onları alıp götürmek için içeri giriyorlar.kir'in halifeliğini kabul edin. Kabul ettikten son­ ra birini gönderiyorlar. 2 7 7 İlginçtir ki bazı İslam yazarları bu konuda olup bitenleri örtmek için o kadar akıl almaz uydurmalar yazmışlar ki. Nihayet çareyi zor kullanmakta buluyorlar ve bir ekiple birlikte Ömer. Biliyoruz sen Hz. Ali'nin evine baskın düzenliyor. Tarih. Bu arada hem Ali'nin. ya da başörtümü atıp sizi Allah'a havale ederim deyince. Ali'nin elbisesini getiriyor ve Ali orada giyiniyor. se­ nin hakkın var bunun farkındayız diyorlar. O sırada Fatma ortaya çıkıp. A m a Abbas sert tepki gös­ teriyor ve bu girişim de sonuç vermiyor. ancak Ali altı ay veya kırk güne kadar kaldıktan sonra Ebubekir'in halife­ liğini kabul ediyor (Fatma'nın ölümüne kadar) şeklinde an­ latıyor. sana da bazı ayrıcalıklar tanıya­ lım. Ali Ebu­ bekir'i kabul etmedi. Çünkü içeride başka insanlar da vardı. hem de Zübeyir'in kılıçlarını zorla alıyorlar ve e v e giriyorlar. evinde Kur'an'ı kitap haline getir­ 278 mekle uğraşıyordu d i y o r . Mesela İbni Cerir Taber'in tarihi­ ne aldığı şu açıklama: Hz.

halktan da insanlar orada top­ lanmışlardır. Selim bin Kays Hilali (h. Hz. Ali direnir. cennetle müj­ delenen Ebu Ubeyde. Yanı sıra meşhur Halit bin Velit." Bunlar gidince Hz. bu yaklaşık 14 yaşlarındaymış. ancak gidenler fazla oldukları için onu yakalayıp boynuna da bir ip geçire­ rek ve o ipi tutup o şekilde Hz. s. Velit ve M u g i r e ağlamadıkları gibi. M u a z bin Cebel. kanımca bil­ dikleri doğruya en yakındır. Ali ile birlikte çalışmış. Kitab'ü Selim. hem de Ali ile e p e y kaldığı için. Ali'yi arkalarından çekerek Ebubekir'in yanına götürürler. uzaklara gidip gurbette vefat etmiş. Ali muhalif kalınca. 151. . Hudeyr. hem de resmi tarih takipçileri oldukları için.276).Ali anormal şekilde götürülünce o da birlikte gelmiştir.Şimdi. ilk ta­ rihçilerden. onlar bununki kadar güvenilir değildir. Bakalım neler yazmış. "Bizim 279 Salim Mevla Ebi Huzeyfe. 2 7 9 Hz. Halit b. Hz. Üseyit b. Çünkü diğer İslami kaynaklar hem daha sonra. Hz. Bu adam M u h a m m e d zamanında yaşamış. Şube gi­ bi meşhur sahabeyle birlikte. Beşir b. Sait gibi sahabiler de vardı. Mugire b. ancak Ömer. Ö m e r elinde kılıçla Ali'nin başındadır. ancak o d ö ­ nem Medine'nin dışında olduğu için kendisiyle görüşememiş. yazıları islami kesime sert geldiği için kendisine pek olumlu bakılmayan bir yazarın konuya ilişkin düşünce­ lerini özetlemek isterim. üstelik Ömer. M u h a m m e d vefat ederken. Ebubekir'e ve orada bulunanlara karşı feryat etmektedir. Fatma da bu hengamenin içinde. kılıca sarılır. H e m tarihsel olarak çok eski. Onun halini g ö ­ ren herkes ağlamaktan kendini alamaz. bir ara Ebubekir talimat verir: "En sıkı ve şeref kırıcı bir şekilde onu yakalayıp getirin. A d ı . ancak daha sonra Haccac'dan gördüğü zulüm nedeniyle sürgüne.

Muaz b. ey burada bulunanlar. halifelik hakkımdır der. siz de bunu bil­ miyor musunuz!" diye seslenir. tabii ki Ali'nin elinde silah falan yok. Daha dün (amaç. en çok halife Ömer'i düşündürüyordu. henüz küçük olan Hasan ile Hüseyin'in hazır oldu­ ğu bir sırada Ömer. hem de halifelik olmaz. minberde olan Ebubekir'e. "Ebubekir doğru söyler. Burada Ali. Bu adam bize teslim olmazsa v e y a ha­ yatta olduğu sürece. O yüzden sürekli uğraşıyordu. almışlar. Sonuçta Ebubekir (kanımca Fatma'dan da etkilenerek) Ali'yi serbest bırakır. onu getirenlerin hepsinin ellerinde kılıç vardır Ali serbest bırakılınca. Ali o haliyle bile. Bir gün. "Ebubekir'den başka bunu Muhammed'den duyan var mı?" diye sorar. Hz. Sonuçta Ebubekir şunu diyor: "Dediklerin doğrudur. ancak bu konuda şöyle bir hadisi de var: "Bizim familyemizde hem peygamberlik. izin ver de . Ce­ bel ve Salim (yani Ebubekir'in kadrosu). hangi hakla bu insanlara. İşin böyle sürüncemede kalması. Ebubekir'den sonra sorun olacak diye düşünüyordu. orada etkili bir konuşma yapar. Halifeliği artık başka familyeler yürütsün" der. Ali d e ­ vamla. beni halife ola­ rak kabul edin diyebiliyorsunuz. M u h a m m e d ' e en yakın kişi olması münasebetiyle bana ilerisi için. biz şahidiz" derler. "Ey Ebubekir. ne çabuk Muham­ med'i unuttunuz. "Kendi aranızda üs­ telik de Ka'be içinde planladığınız o anlaşmayı işte bugün hayata geçiriyorsunuz: Ki Muhammed giderse biz halifeli­ ği onun ailesinden alacağız demiştiniz der. "Bu adam sağ kaldığı sürece seni oraya rahat çıkartmazlar.kadınlarla (Fatma'yı kastederek) işimiz yok" diyerek daha da sertleşir. Başta Ömer. Ancak etraftakiler. Muhammed bu görevi bizim yanımızda sana tavsiye et­ ti. Ebu Ubeyde. yani ya­ kın zamanda) beni halife kabul etmediniz mi Muham­ med'in huzurunda.

"Ey anam oğlu (Mu­ hammed'i kastederek) beni zayıf düşürdüler. hakaret edip onu susturuyor. 151 ve devamı. Ali Kur'an'dan. tabii ki onların sonu daha kötü bir şekilde getirilmiştir. Ö m e r orada Büreyde'ye de çatıyor. Ebu Zer-i Gıffari. Muhammed ailemizde hem peygamberlik. Yine bu tartışmalarda ip Ali'nin boğazında duruyordu. Aslında bu yazar çok şeyler. Ali halife olsun" deyince. s. diğer adı. hem de halifelik olmaz demiş diye. nerdeyse öl­ dürecekler" diye okuyordu. Cennetle müjdelenen Zübeyir b. 'bu açıklaman vahiyle mi. ben sade­ 280 ce konuyla ilgili bir ö z e t ç ı k a r d ı m . ancak yine yukarıda sözü­ nü ettiğim hadisi ö n e sürüyor. Kabul sırasında Hz. Bu gibi açıklamalar İslami kaynaklarda da var. Bu arada Ömer. hakaretler yayılınca. Ali onlara. .öldürelim" diyecek kadar ileri gitti. Ebu­ bekir bu açıklamayı doğruluyor. Bundan sonra sıra Ali'yi des­ tekleyenlere geliyor. Kitab'ü Sakife. Ebubekir'i kabul ederken ip hâlâ çözülmemişti diye ekliyor Selim Hilali. " H e l e bize ve kadınlara bakın. Mikdat ve Selmani Farisi gibi. ancak kendi elini yumruk şeklinde tutmak suretiyle (yani kerhen) Ebu­ bekir'in eline dokunduruyor. Bu tartışma. "Mu­ hammed. Sonuçta Ali mec­ bur kalıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ediyor. yoksa senin görüşün mü' demediniz mi diye sordu? O da vahiyle bunu söylüyorum dedi. Avam. O yüz­ den Ali'yi kabul etmiyoruz diyor. Bu sefer Büreyde Ömer'le tartıştı. "kork­ mayın bir şey yapamazlar" dedi ve onları yatıştırmaya ça­ lıştı. sen ve Ebubekir. A m a bu 280 Kitab-ü Selim bin Kays Hilali. Muhammed'in bakı­ cısı olan Ümmü Eymen gelip Ebubekir-Ömer'e kızdı. Bunu duyan küçük yaş­ taki Hasan ile Hüseyin ağlamaya başladı. önemli skandallar anlatıyor. çıkarın bunları camiden" dedi.

4/116 dipnotunda.Ebü'l Feda Tarih. Ikdü'l Ferid. daha ö n c e de değin­ dim. Hz. . Daha önce de en başta Buhari'den sunduğum hadislerde Hz. Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir'in halifeliği­ ni kabul etmemiştir.282 Burada şunu belirteyim: Belki bu boğazına ip geçirme olayı ağır gelebilir. 2 8 ' Birçok kaynakta şu cümle ortak olarak işlenmektedir: Ebubekir. Ali. Bir kere e ğ e r Ali direnmişse -ki direnmiş­ tir. Buna. Sünni kaynaklara g ö r e şu kesin ki Hz. "Fatma'nın Ebubekir'e kızdığını. en azından eşi Hz. Ayşe. Fatma'nın da ağlaya­ rak. ölün­ ce de ne Ebubekir. Ebubekir'in halifeliği bölümünde. "Şayet direnirlerse onlarla savaşacak­ sınız" talimatını da veriyor. A m a burada önemli olan konunun işlenmesidir. Mesela Ö m e r Rıza Kehhale. merasimle g ö ­ türmemişlerdir. Ö m e r ve beraberindekileri bu ev baskınına gön­ derirken Ö m e r ' e . ilişkisini kestiğini. herhalde di­ renen bir Ali'yi kalkıp da rahat bir şekilde. cilt 1. 1/156. insanlık dışı bir şekilde Ebu­ bekir'in yanına götürüldüğünü. b. Alıntı yaptığı İb­ ni Hadid'in.o zaman işin doğasında bu disiplin vardır.kitapta anlatıldığı gibi toplu halde olmadığı için dikkat çek­ memiş. Ebubekir'in halife seçilmesi bölümü. ölene kadar küs kaldığını. babalarının bu acılı haline ağlayarak arkasından koştuklarını yazıyor. bunun doğru olmadığını. 'A'lam-i Nisa' adlı ya­ pıtında İbni Küteybe ve İbni Ebi'l Hadid'den alıntı yaparak Ali'nin boğazına ip geçirilerek. ne de Ömer'in cenazesine g e l m e m e l e ­ rini vasiyet ettiğini ve yine Ebubekir ve Ö m e r mezarı başı281 Ömer Rıda Kehhale. 282 a. Ancak şu da bir realite ki. Rastgele doğrudur veya yanlıştır diye karar vermek isabet­ li değildir. aynı zamanda küçük olan Hasan ile Hüseyin'in. A'lam-i Nisa. buna inanmadığını da ekliyor.ibn-ü Abdirabbih. bağırıp çağırarak arkasından gittiğini.

bunları bu bölümde detaylıca an­ latacağım. halifeliğini kabul etmedi diye ceza olarak Hz. tek başına soru işaretidir. bu bir realite. Şu sorulabilir: 14 asır öncesine ait bir olay. Fatma Öldürülmüş mü? Bir kere insan g e n ç iken de ölebilir. Ali halifeliği nasıl ka­ bul etti bölümünde değindim. Fatma ile ilgili bundan son­ raki bölümü de birleştirmekte fayda var. Hz. Hz. 60 yaşlarındaki halife Ömer. Bu yetmiyormuş gibi. Ebubekir. Fatma babası öldüğü sırada hamileydi. Bu sorulara açıklık g e t i r m e ğ e çalışaca­ ğım. bu arada halife Ö m e r tarafından dövülürken çocuk da düşür­ müştür. Fatma ile Hı. Hatta Ebube­ kir ve Ö m e r mezarını bilmesinler diye gömüldükten sonra kabrinin yerle bir edilip tesviye edildiği veya Ali'nin kendi evinde g ö m d ü ğ ü . b) Yoksa Hz. Ali'nin evinin yakılmasına karar veriyor ve ni­ tekim de gereken yapılıyor.na gitmesinler diye onun vasiyeti üzerine Hz. Ali tarafın­ dan g e c e gizlice gömüldüğünü belirtmiştim. Bu bi­ linmeyenle! deşifre olursa. Fatma öl­ müş ya da öldürülmüş bize ne? Böyle değil aslında. İslami kaynaklarda anlatılıyor. Fatma'nın Ö m e r tarafından katledildiğine ilişkin İslami kaynaklarda çok önemli kanıtlar var. Ancak 20 yaşlarındaki Fatma'nın babasının ölümünden hemen sonra ölmesi. halifelik makamını kullanarak Fatma'nın ölümünden sonra onun küçücük/yaklaşık 10 yaşlarındaki kızını (Ümmü Gülsüm'ü) nikâhına alıyor ve bu ikiliden iki çocuk da dünyaya geliyor. kutsal diye anlatılan ve kökeni . nasıl baskılarla karşılaş­ tığı ve Ömer'in onu öldürüp öldürmediği cevap verilmesi gereken sorulardır. Fatma'nın bu bas­ kın sırasında başına nelerin geldiği. Burada. Kaldı ki Hz. Buna. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Hz.

tabii ki so­ nunda kapıyı açıyorlar ve bu arada Ö m e r ayrıca kılıcın kabzasıyla Fatma'yı d ö v m e y e başlıyor. Daha önce de belirttim ki. A m a nasıl değinmişlerdir? Bunu. halife Osman. Beşir b. Ebu Ubeyde b. 283 Sonuçta Ö m e r ekiple birlikte Ali-Fatma'nın evine gidin­ ce kapıda Fatma'yla karşılaşıyor ve orada onunla konuşu­ yor: Ya evdeki insanlar dışarı çıkıp diğer insanların Ebube­ kir'i kabul ettikleri gibi onlar da kabul edecekler. Üseyd. Mesleme. sonu­ cun nereye varacağı herhalde tahmin edilir: İnsaoğlu. . Muham­ med b. halifelik yü­ zünden Ö m e r Ebubekir'i kışkırtıyor. Salim. Muaviye. İslami kaynaklarda anlatılanlara göre. Evet. Ibni'ül As. ka­ derini tayin noktasında tek yetkilinin ancak kendisi olduğu­ nu anlar ve ona g ö r e gerekeni yapar. Mu­ gire. 14 asırdır hiç mi duyarlı bir İslam dü­ şünürü bir şey yazıp çizmemiş bunlar hakkında?" soru­ su gelebilir. bağırıp çağırıyor. kitabın sonlarına doğru bazı İslam düşünürlerin savunmaları kısmında çarpıcı ör­ neklerle anlatacağım. Okuyucuların aklına. Cebel. Ö m e r e v e girme­ sin diye Hz. Seleme. ondan sonra detayı­ na geçeyim. Önce olay nedir kısaca belirteyim. o sırada Fatma hamiledir.mitolojilere dayanan İslamiyet'in gerçeği anlatılırsa. Muaz b. Sad. buna değinen İslam otoriterleri olmuştur. Ö m e r kapıyı zorlayınca Fatma hem kapı ile duvar arasında sıkışıp kalıyor. Fatma kapının arkasında durup engel olmak is­ tiyor. Daha önce de bir vesileyle belirttiğim gibi. arkadan kapıya yaslanıyor. Cerrah. Kunfuz vs. Kays. kadın kan revan içinde kalıyor. Sabit b. hem de kapı ar­ kasındaki çivi o sırada onun g ö ğ s ü n e batıyor. O sırada ayrıca kaburga kemikle283 Başta Halit bin Velit. "O dönemde bu kadar ağır suç­ lar işlenmiş iken. ya da ben evi üzerinize yakar-yıkarım diyor.

Ömer. İşte bu tek başına izahı olmayan bir durumdur. "Fatma dururken ben Ali'ye bir şey yapamam" diyordu. Ancak bunun ötesi var. ama kimse yara almamış. varolan bilgileri birkaç kaynaktan ayrı ayrı ö z e t şeklinde sunmak istiyorum. Yani yalnız kapıyı itip de Fatma düşmüş ve sanki kasıt yok­ muş gibi bir durum söz konusu değil. ayrıca geniş bir kaynak listesini de dipnot olarak ekleyeceğim. adını da Muhsin koyuyorlar. Has­ sas bir konu olduğu için. hem de kırılan kaburga kemikleri ve darbeler sonucu gitgide durumu kö­ tüleşiyor ve hele psikolojisi/morali kalmıyor. hem ilgili kaynakları da v e r e c e ğ i m .ri de kırılıyor. işin içinde kasıt var. Ali'yi ne şartlarda Ebubekir'in yanına götürdükleri­ ni daha ö n c e yazdım. beteri var. hem de çocuğun katil zanlısı olarak gösteriyor. Şu notu da ekle­ mek isterim. verilen bilgiler Ömer'i hem Fatma. Çünkü Ali'yi Ebubekir'e götürdüklerinde o hep. Dolayısıyla babasının ölümünden birkaç ay sonra kendisi de bu baskın­ da aldığı yara ve darbelerden dolayı vefat ediyor. Hatta bazı kaynaklarda (az sonra Safedi kısmında değineceğim gibi) Fatma'nın çocuk düşürme nedeni. i . Zehebi ve İbni Hacer Askalani olayı şöyle anlatmışlardır: Ö m e r e v e baskın düzenlediği sırada Fatma onun içeri gir­ mesine engel olmak istiyor. bir da­ ha Ali'yi Ebubekir huzuruna götürdüğünde artık sorun çık­ masın. Bu baskında Fatma çocuk da düşürüyor ve burada hem çivinin göğsüne batmasıyla. Ömer'in onun karnına vurması olarak belirtiliyor. Onun için Ö m e r fırsat buldukça Fatma'yı öldürmek isterdi. Fatma çocuk düşürüyor. Farzedelim ki sade­ ce baskın yapılmış. Kısacası. O sırada Ö m e r kendisini tek­ meliyor ve hamile olan Hz. Hz. H e m konuyu özetleyece­ ğ i m . ki. biran önce Fatma'nın gitmesini istiyor­ du.

Zehebi (hicri 748'de öl­ müş) ve İbni Hacer (h. gerçeği yansıtmayan bir kusur bul­ muşlar ve konuyu şöyle bağlamışlar: Bu adam.852. Demek İd onun Ebubekir. A m a halife Ömer'in böyle bir cinayeti işle­ diğini bir türlü h a z m e d e m e y e n bu yazarlar. ayeti hakkında şöyle yorum yapıyormuş. adamla ilgili açıklamalarının sonlarına doğru. Zaten kim bu adamı kitabında işle­ mişse hep zeki. Ö m e r ve kızlarıyla ilgili nega­ tif o kadar çok şey var ki. bir kere bu adamın Kur'an'la ilgi tef­ siri de yok! Dolayısıyla onun ayet hakkında böyle bir yoru- . burada şu yorumu yapıyormuş: " A y e t t e g e ç e n Firavun'dan kasıt halife Ö m e r demektir. Kur'an'ın Hakka suresi 9.352'de vefat etmiş). ondan önceki ve altüst olan belde halkı (Lut kavmi) hep o gü­ nahı (şirki) işlediler. ondan öncekinden maksat ise halife Ebubekir ve altı üstüne getirilen Lut kav­ mi de. hafızası güçlü biri diye tanımlamıştır. Şunu da belirteyim ki. İşte bu eleştiriden dolayı bu iki yazar onun açıklamala­ rını sağlıklı bulmamışlar. M u h a m m e d adındaki ki­ şi de var (h. Ö n c e ayetin gerçek anlamını v e r e y i m : "Firavun.Fatma'nın bu dramını anlatanlar arasında İbni Ebi Darem denilen Ebubekir Ahmet b. daha doğrusu bunları eleştirmiş. hafızası çok güçlü. akıllı. Aslında Muhammed ve kızı Fatma'ya karşı yapılanlara bakınca adam az önceki yorumu yapmış olabilir." İşte sözü edilen İbni Ebi Darem ise. kendileriyle çelişen ve hiç de mantıklı olmayan. artık dayanamayıp az önceki ben­ z e t m e d e bulunmuştur. çok zeki" di­ ye başlamışlar. Yani onlar da bu adamın boş biri olmadığını kabul ediyor. büyük adam. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir kızı Ayşe ve Ö m e r kızı Hafsa'dır" şeklinde bir yorum yapmış. Çünkü adam bu yorumuyla resmi İslam'ın dışına çıkmış oluyor.ö) bu adamdan söz ederlerken. "Önder.

nitekim eften püften kusur bulmak için hazırlar. ilim var. zaman olarak Muhammed'e ve o günkü olaylara daha ya­ kın: Aralarında yaklaşık dört asırlık bir zaman dilimi var. Kaldı ki Ömer tarafından Hz. Bir de bu yorumdan dolayı adamın tüm sözleri de ya­ landır sonucunu çıkarmak da doğru değil. asırda) buna g ö r e şekillenen devletler var (İslam ülkeleri). hem de ona ö n e m verip çoğu kaynaklarında kendisine. b e l g e var. H e m Suyuti hem de Zehebi. Benim hakkımda da kötü düşünebilirler. mantık var ve 14 asır önceki bir toplumun örf-adetleri. Daha doğrusu. Fatma'nın başına getirilenleri sadece bu adam aktarmıyor ki. sözü edilen adam hak­ kında. A m a onun verdiği bilgiler resmi İslam tarihinin dışında ol­ duğu için ille de ona bir kusur bulmak zorundalar. çocukların bile kullan­ maktan imtina ettikleri. inançları var. ona kusur bul­ mak için iftira da olabilir. Ortada bilgi var..mu nerede yaptığı da ilginç. pratik olarak da şu an ( 2 1 . Bu şunu gösteriyor: . Z e ­ hebi ve Askalani gibi yorumculardan asırlar önce yaşamış. Halbuki İslam'da en meşhur tefsirlerde bile sayısız saçmalar var. onlar da Kur'an mantalitesine uygun olduğu için sorun oluşturmuyor. ama o saçma­ lar Kur'an'ı sarsmadığı için.. ama rastgele çamur atmakla olmaz ki. İşin ilginç yanı. bir de de­ mokrasiyle yönetilen ülkeler var: Görünen köy kılavuz is­ temez. Sünni şahsiyetlerden daha fazla yer veriyor. İşte şartlanma böyledir: Bu adam. Adamın bu farklı açıklamalarından ötürü az ö n c e sözünü ettiğim yazarlar gi­ bi başkaları da onun hakkında olumsuz açıklamalarda bu­ lunmuştur. "Allah belasını versin" şeklinde çok yakışıksız-sığ bir ifade kullanmışlar. Zehebi hem bu adamı eleştiriyor.

N o : 759. Ömer'in der­ dinden Şam'a kaçmak zorunda kalır. ama sonuç aynı. Hz. Lisabü'l Mizan. Ubade). ancak bu işte fitne vardı. 1-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. Ahmet b. Fatma Ö m e r ' e . Sırrı b. "Biliyorum. 2 ) Tezkirefül Huffaz. Ebi Darem kısmı. bazı kaynaklarda ateş. Yine onunla Ö m e r arasında meydana gelen tartışmalardan söz eder. "Evet. Ebubekir'in diğer rakibi (Sad b. 2/283. . Ali Ebubekir'e. Sırri kısmın­ da. "Onu yakalayıp getirirken en disiplin­ li/haysiyet kırıcı bir şekilde getireceksiniz" emrini de verir. "Sen evimi mi yakmak istiyorsun ya Ö m e r ? " diye sorunca. s. kabul ediyorum ki senin hakkındr. ancak Ali'nin altı ay (Fatma'nın ölü­ münden) sonra gidip Ebubekir'i kabul ettiği bu meşhur ha­ disi o da buraya alır. Dolayısıyla ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim" yanıtını verir. Muhammed b.ateş fitili alır. Ali'nin evine gönderirken (gelip onu halife olarak tanısın diye). 362. Belazuri burada fark­ lı rivayetler de aktarır. c-) Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz s.276) bu konuda özetle şunları yazıyor: Ebube­ kir Ömer'i Hz. 2 8 4 Belazuri (Ö. ama nedense o şartlanma çemberini kıramamışlar. 3/884. bazılarında ateş fitili gibi farklı kelimeler kullanılmış. Bunlar gidince Ö m e r bir de eline -gerektiğinde evi yakmak için. b-) Askalani. A m a daha sonra Ö m e r halife olunca adamlarını gönderip onu orada katle284 a) Zehebi. Ömer. Şunu da belirteyim ki. Muhammet b. 15/578. no 551. 1/609 Ahmet b. "Peki bu halifelik hakkımız değil miydi?" diye sorunca Ebubekir.Demek ki aktarımları bunların kafalarını karıştırmış. böyle yapmakla senin babana geleni (dini) güçlendiriyorum -alay edercesine-" şeklinde karşılık veriyor. Bir rivayete g ö r e de Hz. no: 852 3-) 'Mizan'ül itidal'.

hicri 279'da vefat etmiştir ve Zehebi. Traih-i Hamiş. d. Böylece bu suikast planı da başarısız olur.D. Ebubekir vefat edince Hz. Fatma ile ilgili de.ibni Esir. bir ara Ebubekir tarafı (tabii başrolde hep Ö m e r var). Bu arada Ebubekir'in hanımı Esma binti Umeys. Baskında evin kapısını yakarak Ali'yi zorla alıp götürdüler diye yazıyor. Kısacası. Ali'ye gizliden bilgi iletir.der ve tuvalete giderken cinler çarpmış şeklinde bir de ko­ mik hikaye uydururlar. Ali onun bu hanımı ile evlenir (İslam tarihinde bu evlilik tartışmasız ve itirazsız285 a. H z .bekiri. Üsd. Esma md. c. 11/422. 1/586.. no: 6706. İlginçtir ki. tedbirini al der..346. Yani Belazuri farklı kişilerden bilgi almış­ tır. İbni Teymiyye gibi bu konuyu anlatırken kişilere kusur bul­ maya çalışmamıştır. baskıncılar kapıyı sıkış­ tırınca. Zaten Belazuri bu konuyu işlerken. az önce Zehebi'nin eleştirdiği İbni Ebi Darem daha dünyada yoktu. o da M e s leme'den. İbni Ebi Darem ise 352'de ölmüştür. Belazuri bu konuda e p e y bilgi toplamıştır ve eski tarihçilerdendir. Ensabü'l Eşraf. Ebubekir-Ömer ile Ali ve taraftarları arasındaki hoşnutsuzluk d e v a m eder­ ken. hamile olan Fatma kapı ile duvar arasında kalıp sı­ kışıyor ve bir erkek çocuk düşürüyor bilgisini verdikten sonra şu enteresan açıklamayı da yapıyor. ben bu bilgiyi Medaini'den aldım. o da İbni Avn'dan al­ mış şeklinde farklı bir liste ile olaya ulaşıyor ve dediğim gi­ bi hiç kimseye de ç a t m ı y o r . böyle bir planları var. çareyi Ali'yi ortadan kaldırmakta bulur ve bu konuda göre­ vi Halit bin Velit'e verirler: Sen gidip şu şu şekilde onu kat­ ledeceksin diye. 2/284. Belazuri 276'da vefat etmiş. Örneğin. kendisi de Süleyman'dan. b-TDV ansiklopedisi.h)'nin aktardığı bilgiler daha farklı ve net. 2 8 5 Mesudi (ö.Belazuri. Hz. .

çoğu insanların bunu bildiğini. Fatma bağırıyor ve "Eğer evimi terk etmezseniz ben türbanımı çıkarıp sizi Al­ lah'a şikâyet ederim" gibi ifadeler kullanıyor. sadace bildiklerini aktarır geçer. Ö m e r ve ekibi. 2 8 7 Safecü (Ö. Bu adam birçok önemli sahabeyi eleştiri­ yor. bir kadın araya girip tülbendini çıkarsaydı. iki kişi kavga ettiği zaman. 'İspatü'l Vasiyye'. 287 Yakubi.h). Seyyar/Nazzam (160-231) hakkında bilgi verirken bir yerinde şunu aktarıyorlar. Ali ve arkadaşlarını evden almak için baskına gidince. Bunlarda hayat böyleydi i ş t e .294. 2/139 vd. ayıplanırdı. . s. Ali ve Zübeyir'in kılıçla­ rını alıp evin içine giriyorlar (Çünkü e v d e muhalif olanlar vardı.H) ve Şehristani (ö. Ancak kendi­ si Mute harbinde öldürülünce bu kez de Ebubekir'le haya­ tını birleştirmişti. onları alıp götürmek istiyorlardı). Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. Yakubi'nin de anlatımlarından Fatma'nın en azından psikolojik olarak rahatsız olduğu ortaya çıkıyor. halifeliğin Muhammed tarafından Ali'ye verildiğini. kendi zamanın­ da itikadi bir mezhebin başını çekmiş olan İbrahim b. Burada önemli olan. 2 8 6 tabii ki Mes'udi bunları anlatırken Zehebi gibileri olayı aktaran ki­ şilere çatmaz. O d ö n e m de buna benzer bir g e l e ­ neğin varlığı söz konusu. 153 vd 'Kıssat'ü Sakife' bölümünde. Bu yüzden onlar orayı terk ediyorlar. Bu inanç benim yaşadığım ç e v r e d e de vardı.dır: Olmuştur) ve bunlardan iki çocuk (Yahya ve Avn adın­ da) dünyaya gelir.764. Ebubekir'den önce Hz. ancak Ömer'in Ebubekir için 286 Mesudi. Yakubi (ö. Hz.548. Anlaşılan. Buna uymayanın toplumda yeri yoktu. her iki taraf kavgayı bırakırdı. bu Esma.h). o zaman hür bir kadı­ nın kavgalarda türbanını çıkarması önem arz ediyormuş. Daha enteresanı.

s. O yalnız Allah'a inanan bir insandı.Feda (h.ö) Ebül. hem oluşturduğu cümleler anlam bakımından harika. kitabını redakte edenler de. ifti­ radır" şeklinde tek bu iki kelimelik dipnot düşürmüşler. o zaman İslami kaynaklarda bu gibi tartışmalara neden olan insanlara ne­ den yer v e r i l m i ş ? 2 8 8 İbni Abd-i Rabbîh (h. Bunun anlamı. A l i ' y e gönderirken "Şayet direnirierse savaşırsınız" tali288 Safedi. Bu da diğerleri gibi bilgi vermektedir.ö). Mesela adamın lakabı Nazzam'dır. gerçek olduğuna ka­ tılmıyorlar.328. Bir taraftan sözünü ettikleri. hicri 231'de vefat etmiş. Safedi'nin bu adama itirazları yetmi­ yormuş gibi. . Ali'yi de eleştirdiğini yazıyorlar. el-Vafi bi'l Vefeyat.732. Ömer'i Hz. Da­ ha sonra bu halifelik davası yüzünden Ali'nin evine yapılan baskında. peygamberlere inanmı­ yordu (Yani deist bir insandı)" anlamında ona bir de bir ta­ nımlamada bulunmuşlardır. Her iki yazar bunu kaynaklarında işledikleri halde. 71. Onun bu güzel tarafını belirttikten sonra. "Bu yalandır. ondan alıntı yaptık­ ları adamı göklere çıkarıyorlar.çalıştığını ve buna engel olduğunu belirtiyorlar. Aynı za­ manda bu kişinin Hz. Peld m a d e m bu gi­ bileri (daha önce benzer bir örnek Zehebi ve Askalani'den vermiştim) dinsiz ve olayları çarpıtıyor. Halbuki sözünü ettikleri kişi daha eski bir tarihçi. "Aslında korku olmasaydı bu adam İslam'a inanmazdı. Şehristani. 6/15. bir baloma her şeyi nizam ve intizam içinde olan kişi demek. Ebubekir. hem de edebi yapısı itibariyle çok gü­ zel demek. no: 9 1 . Ömer'in Hz. el-milel'ü ve'l Nihal. A m a niye yalan-iftira? Bunun açıklaması yok. Fatma'nın karnına vurması sonucu Fatma'nın çocuk düşürdüğünü de aktarıyorlar. sadece evethayır şeklînde geçiştirme var o kadar.

290 İbni Teymiyye. Kendisi. ya da evi yakarım" karşılığını veriyor. Tarih. Bir de Ebubekir'e karşı halife adayı olan ve Ömer'in baskısı sonu­ cu Şam tarafina gitmek zorunda kalan Sad bin Ubade'nin de olayını anlatıyor: Sonunda Ö m e r adamını gönderip onu Şam'da katlediyor gibi bilgiler veriyor. 8/291. herhangi bir itirazda bulun­ muyor. Kendisi sadece tarihi bilgiyi verip g e ç i y o r .732. . "Evet. Ömer. Sonuçta Ali çıkıp Ebubekir'in yanına gidiyor ve onu ka­ bul ediyor. evimi mi yakarsın ne yaparsın?" diye soruyor. ya çıkıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ederler. Ikdü'l Ferid. Olay sadece bundan ibaret­ tir diyor. "Bu ne ateş­ tir. bazıları gibi savunma da yapmıyor. Ö m e r giderken beraberinde ateş meşalesi­ ni de götürüyor. evden çıkmazlarsa.matını veriyor. Örneğin Fatma hayatta olduğu sürece Ali'nin Ebubekir'i kabul etmediği rivayetleri de anlatıyor. Giden baskın grubunu ilkin Hz. 5/13. "Bazı ahmak-beyinsiz kişiler derler ki. tabii ki bu yazar olup bitenleri normal karşılıyor. Fatma'nın evini yakıp yıkmışlar. Hz. Zaten savunmalar kısmında bunun da y o ­ 290 rumlarına yer v e r e c e ğ i m . 2 8 9 İbni Teymiyye (h. Bu arada şunu da söylüyor: Aslında sana karşı değilim.ö) bu konuda çok kısa bir bilgi veri­ yor. Bunu da. halifelik yüzünden Hz. Kur'an'ı kitap haline getirinceye kadar toplumun içine g i r m e m e y e yemin içtim. Ömer'in elindeki ateş korunu görünce. 289 Endülüsi. Ali ve Fatma'nın evini yakmak için götürüyor (yazar özellikle bu­ nu belirtiyor). Fatma karşı­ lıyor. Minhac'ü Sünne. Ebubekir'in halife seçilme­ sinden söz eden bölüm. onun karnı­ na vurup çocuğunu düşürmüşler" diyor ve bu gibi yazarla­ ra küfür ediyor. tabii ki aynı yazar aşağıya doğru farklı şeyleri de aktarıyor. Ebü'l Feda.

içerde Hz. ancak onlar dinlemiyorlar. Muhammed'in kızlarından Zeynep Mekke'den M e ­ dine'ye g ö ç etliği zaman onun önünü kesiyorlar. Fatma var" diye uyarınca o. Muhammed bu­ nun haberini alınca. Ali'yi desteklemek isteyen bir kısım insanlar Hz. Bunun uzun bir bölümünü Ali'nin nasıl halifeliği kabul ettiği kı­ sımda zaten anlattım. Ebubekir. "Çok çirkin. ya da yakarım" diyor. bunu yapan kişinin katli vaciptir diye fetva veriyor. ya çı­ kacaksınız veya evi sizin üzerinize yakarım" diyor. Ya bu iş olacak. Fatma kısmında. "Ba­ na ateş verin" diyor ve "Allah'a yemin ederim ki.Ömer Rıda Kehhale farklı bilgiler veriyor. bizi hiç takmayan. Fat­ ma'nın evinde toplanıyor.. 4/114. "Dışarı çıkın" diye sesleni­ yor. Kur'an'ı kitap haline g e t i r m e y e n e kadar bir y e r e çıkmam" diyor. Dolayısıyla Hz. Hz. babamın cenazesini yerde bırakıp makamını sağlamlaştırmaya çalı­ şan. İşle bu yazar.656)'in konuya ilişkin verdiği bilgiler farklı. " N e yapmak istiyorsun. Muhammed hayatta olsaydı. O sı­ rada birileri onu. "içerde Fatma olsun fark etmez. . Fat- 291 Ömer Rıda Kehhale. İbn'i Ebi'l Had iti (ö. A'lam-i Nisa. ondan da bir kesit sunayım. Ebubekir'in halife seçilmesi aşamasında Hz. Fatma'nın durumu aynı madde­ ye tabidir. münasip olmayan bir şekilde e v i m e baskın düzenleyen. Esved. Burada amaç. bize halifelik konusunda hak tanı­ mayan kişilere halifelik sözümüz yoktur" diyor. hamile olan kadın y e r e yığılıyor ve çocuk düşürüyor. En son yanındakilere. Bundan sonra çıkıp Ebubekir'e biat etmeye gidiyorlar. Ömer gelince. Fatma bu baskından 291 nasıl etkilendi konusuna açıklık g e t i r m e k . ancak Ali gitmiyor.. Hz. Bunu yapan kişinin adı da Hübar/Hebar b. "Ye­ minliyim ki. O sırada Fatma. Ömer'i onların üzeri­ ne gönderiyor.

İbni Ebi Şeybe (159-235) ve Hindi (ö. Dolayısıyla sözlerine güven yoktur diyor. Zımnen de olsa en azından Ömer'i kastediyor.h) bu konuda şu bilgiyi aktarıyor. ancak bunlara inanmıyor. Ali ve Zübeyir b.ma'ya bunu yapan kim olursa onu (lan) da katlederdi/bun­ ların katli vaciptir diyecekti d i y o r . Kahir İsferaini (h. 2 9 2 tabii ki yapanlar da belli. b. Bunun verdiği farklı bilgi böyle. Ömer'in Fatma'yı dövdüğünü. halifeliğini kabul e t m e y e gidiyor­ 293 lar. . 293 a. no: 37045. Avam. Bu­ nun üzerine Fatma içeri girip onlara bilgi verince kendileri çıkıp Ebubekir'in yanına. Çıkmazlarsa kesinlikle ben evi içindekilerle birlikte yakarım diyor. Ömer bunu duyunca çıkıp oraya gidiyor (burada Ebubekir'den söz edilmiyor) ve Fatma ile karşılaşınca şunu diyor: Biliyorsun ki en çok ba­ banı seviyorum ve ondan sonra da seni. no: 14138. Yani burada olayı irdelemek yerine.429. 14/193. Ancak bu şu de­ mek değildir ki bu insanlar senin evinde toplansınlar. Şerh'ü Nehci'l Belaga. M u h a m m e d ' e karşı komplo kurup suikast yap­ mak istediğini" iddia ediyor. o arada Hz. Yani İbni Hadid'e g ö r e halife Ömer'in katli vacipmiş. 292 ibni Ebi'l Hadid. Fatma'nın yanında bu halifelik konusunda fikir alış verişi yapıyorlar. cilt 20/579-584. Kitabü'l Megazi.İbni Ebi Şeybe. Ebubekir kısmı.el-Mütteki Hindi.975.ö) de bu halifelik tartışmalarına değiniyor. yine Ömer'in imanının zayıf olduğunu. Musannaf. mu­ halefet yapsınlar ben de onları çıkarmayayım. Ebubekir halife seçilirken. A. adamı ya­ lancı ilan ediyor ve bu şekilde üstünü kapatmaya çalışıyor. Mesela bir itikadı m e z h e p kurucusu olan Nazzam hakkında "Bu adam. Hz. Dar u ihyai'l Kütübi'l Arabiyye. Kenz'ül Ummal.

s. Ba­ zılarında Kuntuz adında biri baskın sırasında Fatma'yı tek­ meleyince çocuk düşürüyor deniliyor. 294 El-isferaini. Hz. 2 9 4 Konuya ilişkin İslami kaynaklardaki bilgiyi özetlersek. Şübeyir ve Müşbir ise. 295 a. s. . "Bizim çocuk (Fatma'nın baskın anında düşür­ düğü çocuk) doğduğunda e ğ e r erkek ise adı Muhsin ol­ sun. 82: Burada Ömer Fatma'nın evini yaktı diyor... Divan. Nasıl Harun peygamberin çocuklarının adları Şeber. Mısır'ın Sünni ve meşhur şairi Ha­ 296 fız İbrahim bunu çok açık olarak şiirlerinde işlemiştir. Hanbel 1/1 18. b-) Hafız ibrahim. Konuya ilişkin varolan rivayetlerde biraz fark var. eldeki yazılı veriler bunu gösteriyor.Ahmet b. c. s. Fatma'nın evine yapılan baskında kendisi çocuk düşü­ rüyor. Bazılarında Ö m e r kapı­ yı itince Fatma düşüyor ve o sırada çocuk düşürüyor. Kapı zorlanınca arkasındaki çivi de Fatma'nın göğüslerine batı­ yor ve bu hengâmeden sonra g i t g i d e durumu ağırlaşıyor. hem de Ö m e r kılıç kabzasıyla onun kaburga kısmı­ na vuruyor ve o b ö l g e d e kırılmalar meydana geliyor. Ya­ ni ecelle değil.Hakim. Bazı İslami kaynaklarda Ali ve Fat­ ma'nın evini yakıyorlar. 43. 2 9 5 Bu ancak ek bilgi/detay.Üsd'ül Gabe Hasan b. 103. Delailü'l İmame. Ali kısmında.A m a ne hikmetse kitabında yer verdiği diğer inanç ekolle­ rinden ziyade buna çok yer ayırmıştır. yoksa kesin olan bir şey var ki. babasının vefatından birkaç ay sonra o da vefat ediyor. el-fark'u Beyne'l Firek. Muhammed henüz hayatta iken. Heysemi ve daha birçok tabakat kitapları da bu isimlendirme olayını aktarmışlardır. 296 a-) Muhibbüddin Taber. Müstedrek. b. bizim de aynı kalıba/ölçüye gelen Hasan Hüseyin ve Muhsin olsun" d e m i ş . bu ev baskınında aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. Kimi kaynaklarda da Ö m e r kapıyı itince Fatma hem y e r e düşüp çocuk düşü­ rüyor. Kimi rivayetlerde geçiyor ki.

ancak babam gitti şeklinde uzun bir hadis aktarıyor. "Artık benim için M e 297 Buhari. her taraftan Müs­ lümanlar onu ablukaya almışlar ve mevsim de hac sezonu. Ebubekir ve Ömer'in zoruna gidiyor ve hatta gidip kabirden çıkaralım. tabii ki Ali'yi bir daha zorlayacaklardı. Onlar da. doğrusu beklenmemesi gereken bir durumdur. ama ters tepebilir düşüncesiyle yeniden planla­ rından vazgeçiyorlar. 2 9 7 Burada Selim Hilali'nin anlattığı farklı bir şey daha var onu da eklemek istiyorum. Yani Ayşe'nin bu kadar bilgiyi sızdır­ ması. senden sonra Müslümanlar halife Osman'ı katlettiler derler.3/365 ve devamı. Osman halife olmuş. Aslında Ayşe'nin az önceki bilgiyi vermesi de olağanüstü bir olaydır. 298 ibni Şehraşub. c. "Peki daha neler oldu?' Onlar. 386-395 . 2 9 8 Burada konunun özetine ara verip farldı bir şey eklemek istiyorum. Ali'yi halife seçti" yanıtını verince Ayşe. Hayber bölümü kısmı. "Benden sonra M e d i ­ n e ' d e neler oldu?" diye sorar.Selim b.. Kays Hilali. mezarı nerede göster gibi zorluklar olurdu. onları daha önce anlattım. Osman hakkında. Megazi. s. e v i m e gel halifeliğini kabul ede­ yim diye. kâfirdir" tali­ matını verir ve hacca gider. "Millet Hz.Yine en başta Buhari'de g e ç e n ve Ebubekir'in kızı Ay­ şe'nin anlattığı bilgiler var. Hz. Menakib'ü Al-i Ebi Talib. Ayşe bir da­ ha sorar. Ali Fatma'yı gizlice defne­ dince. Fatma'nın ölümünden sonra Ali babama haber gönderdi. "Gitme" dedi/engel olmak iste­ di. Ha­ ni veraset davasından dolayı Fatma kızar. Ö m e r babama. N e ­ den? Açıklayayım. yeni bir cenaze merasimi yapalım (in­ sanlar demesinler ki Fatma bunlardan kırgın bir şekilde ay­ rıldı gitti). Dönüşte henüz M e d i n e ' y e var­ madan yolda bazılarıyla karşılaşır. ölene kadar ko­ nuşmaz gibi bilgiler vardı. "Bu Nasel'i öldürün. Bir de anlatıl­ dığına g ö r e Ali Fatma'yı kendi evinde g ö m m ü ş . Ayşe.

630). Nasel md. A m a isterim ki konuya ilişkin son cümlem ilk cümleden daha güzel olsun" diyor. . 3/206. İbni Menzur (H. 2 9 9 Eve baskın yapanlar. katli vaciptir dedin. 8/14. el-Kelam'u fi'l Ahabar kısmında. Veb.Zebidi.571). Avam'ın kılıcını zorla alıp onu etkisiz hale getirir­ ler. ben de söyledim. sayısız İslami kaynakta geçmektedir. Adı Ubeyd b. Şunu özellikle vurgulamak isterim ki. Osman kâfirdir. Zebid-i (1205. Nasel md.İbni Esir: 1-) Nihaye. Hz. "Doğrudur. cilt. g. Şuna da hep vurgu yapıyorum ki bu Zübeyir. c. yine meşhur Fahrettin er-Razi (h.722). Tarih'u Medinet'i Dımaşk. Hz. 13. doğrudan söylüyorlar ona: Sen milleti teşvik ettin. Hasan kısmında. İbni Kuteybe (h. 80-88. Ayşe orada "Keşke Osman öldürülmeseydi" deyince adamlar artık dayanamıyorlar. Ali'yi destekleyenlerden Zübeyir b.ibni Kuteybe.İbni Manzur. Ümmü Küllab ve açıkça A y ş e ' y e "Senin durumun çelişkilidir" di­ yor. İbni'l Esir (h. Oradakilerden biri Ayşe'nin bu çelişkili durumuyla il­ gili altı mısralık bir de şiir söylüyor. Yine aynı şekilde Hz.Fahrettin er-Razi. d. cennet müjdesini alan on kişiden biridir.dine'ye yerleşmek uygun olmaz.276).310ç ö) kay­ naklarında. s. 11/670. Tacu'l Arus. tarihçi Taberi'nin (h. 'el-Mahsul fi ilmi usuli'l fıkıh' c. şimdi de farklı konuşuyorsun" deyince Ayşe. 4/343.İbni Asakir. Ali'nin de kılıcının zor299 a. Nasel md. el-lmam ve'l Siyase. Ali halife olunca orayı terk e t m e m lazım" diyor ve tekrardan yarı yoldan dönüp Mekke yolunu tutuyor. bu açıklama en başta Kur'an yorumcusu. e. f. diğer insanlar da söyledi. 4/459. Ali'nin halife seçildiği kısım. Lisanü'l arab. Hz. Bu. 2-) el-Kamil Cemel vak'ası bölü­ mü.h) gibi önemli şahsiyetler işlemiş ve bazıları gibi kurtarma operas­ yonlarında da bulunmamışlar: Aktaran şahıslar güvensizdir gibi yakıştırmalarda bulunmamışlardır.606) kayna­ ğında. İbni Asakir (h. b-Taberi tarihi.

M u ­ hammed'in kızıdır sen nasıl evini yakarsın diye? Ömer. Baskın sı­ rasında Ömer'in elinde ateş var. içeri girmesinler diye Fatma'nın başındaki örtüyü ya çıkar­ dığı ya da burayı terk etmezseniz çıkaracağım dediği şek­ linde bilgi de var. Bunları anlatan kaynakları kısmen verdim. Ve hele Ömer'in şu alaylı sözleri birçok y e r d e geçiyor: Baskın sırasında ev yakmayı Fatma ile tartışırken. Zaten Hz. ken­ disi yüzünü çevirir ve onların selamını bile almaz. çocuklarımı da yetim mi bırakmak istiyorsun?" dediği şeklinde bilgileri de var. mahalle sakinleri. Hasan-Hüseyin'lerin ağladığı da an­ latılıyor kaynaklarda. "Sen­ den sonra Ebubekir ve Ömer'in başımıza getirdiklerini g ö ­ rüyor musun?" dediği ve bu arada ağladığı rivayetler ara­ sında geçiyor. Fatma. "Peki beni dul. İslami kaynaklarda. "Peki Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" dediği zaman Ömer'in. Hatta Hz. "Yaptıklarımla baban Muhammed'in icraatını daha da güçlendiririm" diyor.la alındığı anlatılıyor. Fatma'ya gidip selam verince. Ö m e r ekibiyle birlikte evi basınca. ben yakarım yanıtını verir. Bu baskınlardan sonra Hz. gönlünü almak için Ebubekir'le Ömer. Hz. Muham­ med'in kabri başına gidip ağladığı gibi Fatma'nın da gidip babasına seslendiği ve manevi şikâyette bulunduğu. Ali. Muhammed'in kızı olsun. Yine Ebubekir'in Ö m e r ' e verdiği şu talimat birçok İslam o l o g tarafından işlenmiştir: "Gidin onu getirin. Ömer'den sorarlar. Bir ara helalleşmek. evi yakmak ister. Ali'yi Ebubekir'in yanına götürürken kendisi. "O zaman kellen gider" dediği ve Fatma'nın Ebu­ bekir'e. Fatma ona yalvarır gibi açıklamaların geçtiği kaynakların haddi hesabı yok. birçoğunu başlığın sonuna doğru dipnot olarak ekleyece­ ğim. Şayet si- . Ali kısmında bu konuda gerekli bilgileri verdim. Bu arada Fat­ ma.

Kimseyi cani ilan etmek gibi bir yaklaşımım yok. 3 0 0 Birçok İslami kaynakta Ebubekir'in (ölüm döşeğinde iken) bu ev baskınıyla ilgili itirafları var: Bana karşı savaş da yapmış olsalardı. Kabul ederler 300 a.Ömer Rıda Kehhale. bu olup bitenler yüzünden Fatma'nın çocuk düşürdüğü ve Ali'nin kafasına urgan geçirilip götürüldüğü yazılı. A'lam-i Nisa. açık­ çası insan daha beterini mülahaza edebilir. d. Bu olup bitenler karşısında 20 yaş civarındaki Fatma kendi normal kaderiyle mi ölmüş v e y a öldürülmüş mü bu­ nun yanıtını artitc okuyucuya bırakıyorum. gelmezlik yaparlarsa onlarla sava­ şın ve yakalayıp en onur kinci bir şekilde getirin" di­ yor. Aynca burada dipnotta geçiyor ki. Elde o dönemle ilgili (o da tek taraflı. g ö r e v Ali'nin hakkıydı.ze karşı koyarlarsa. En^b... 2/263.Mes'udi. Müıuc'ü Zeheb. Imame-Siyase. o örgüt kad­ roları hakkında bu kadar olumsuz bilgiler yazılmışsa. Bir dini v e y a örgütü savunanların kaleminden o din.Muhibbüddin Taberi. Bu bilgileri İslami ve dolayısıyla o dönemi savunan kalemşörlerin kaynaklarından topladım.'Hindi. Yine bu arada Ömer'in Fatma'yı kapı ile duvar arasında sıkıştırdığı ve Ömer'in ekibi tarafından dövüldüğü. f. Ömer ve Ha­ lit b. Ebubekir Ali'ye hak veriyor. 2/308. Riyad'ü Nadre. 22. Ebubekir itiraf ediyor ki. keşke Fatma'nın evine baskın düzenlemeseydim diyor. s.İbni Kuteybe. ancak fit­ ne var diye görevi üstlendiğini söyler. 4/114 ve devamı Ömer. no: 14060. Bunun dışında o dönemle ilgili zaten başka kanıt mümkün değil. Kenz. ben de bunları bir araya getirerek takdim e t m e y e ça­ lıştım.Belazuri. b. Baskın sırasında Zübeyir'in kılıcını alıp kırıyorlar. Fatma ağlayınca millet de ağlıyor ve şehir adeta mahşer gününe dönüyor. e. Yine bazı kaynaklarda açık bir şekilde Ö m e r bu bas­ kında Fatma'nın evini yaktı anlamında bilgi v a r . 1/168. c. Zübeyir ve Ali'yi zorla alıp götürüyorlar. . Velit ekibi. Fatma da e v d e olsa yakarım diyor. resmi İslam tarihine dayalı) bazı yazılı bilgiler var. Ali'nin evine yapılan baskında Zübeyir kılıçla saldırıyor.

yılında vefat etmiştir. meşhur. Muhammed döneminde yaşamış. İbni Ebi-1 Hadid. 6/49. A.M e 301 a. Ali ile bir­ likte çalışmış bir yazarın kaleme aldığı kitabından bazı çar­ pıcı bilgiler özetlemek isterim.İbni Hacer Askalani (852. Hz. Muhammed'i görmemiş.A.Safedi (764.Şehristani (h. Bu adam hicretten iki yıl önce dünyaya gelmiş ve yine hicri 76. Kahir Bağdadi.h) 'el-Vafi bil'I Vefeyaf. 1/268. Bu­ nu yazan.Zehebi (748.v e y a etmezler bu ayrı bir şey. c. Safedi. Hz. Lisan'ül Mizan. yaygın İslami kaynaklardan sağladım. (429. İbni Hacer Askalani. Çünkü O zaman M e d i ­ n e ' d e değildi. Şehristani. resmi İslam'ın dışın­ da bazı bilgiler verdiği için.548)el-Milel ve'l Nihal. Hz. daha sonra M e k k e .h). Bugün İslam aleminde Kur'an'dan sonra gelen Buhari adındaki hadis kitabıdır. Hz. 1/21. bu konular­ da Şia kaynaklarında bambaşka bilgiler var. ben oralara gir­ miyorum. s. Sözünü ettiğim yazar.h) el-ferk'u beyne'l firek. 1-) Siyer-i A'lam 15/578 ve 2-) Mizan'ül itidal. s. Kahir Bağdadi.656). b. Zaman içinde halife Ö m e r döneminde ken­ disi M e d i n e ' y e yerleşir. Şerh'u Nehci'l Belaga. A m a sözünü ettiğim yazar. Muhammed henüz Mek­ ke'de iken dünyaya gelen "Selim b. Halbuki İslam'da ilk tarihçidir o. ancak Zehebi. Burada bir bilgi v e r e y i m . Şimdi ise en eski ta­ rihçi. Yazdığı kitaba kendi adını takarak Kitab-ü Selim' demiş. Muhibbüddin. f. Kays Hilali'dir. d. net bir şekil­ de Ömer'in bu ev baskınında Fatma'yı dövdüğünü yazmış­ lardır»! Şimdiye kadar konuya ilişkin verdiğim bilgileri. 103. ona karşı da cephe alınmış ve yazdıklarından hep kaçınmak istenmiştir. Kendisi o d ö n e m d e yaşadığı hal­ d e . 1/139. İsmail oğlu Muhammed bugünkü Özbekistan'ın Buhara kentinde dünyaya gelmiş. e.İbni Ebi'l Hadid (h. Şunu da belirteyim ki. .h). 6/15. Taberi gibi İslam tarihçileri.

Muhammed dönemin­ de yaşamış. o da çok deği­ şik coğrafyalardan gelip Muhammed hakkında bilgi topla­ yıp yazanlar doğru kabul edilirken. ancak burada yalnız Fatma'yı ilgilendiren noktaları yazacağım. Ali hakkın­ da da farklı bilgiler veriyor. tekrar olmasın diye şimdiye kadar anlattıklarımı bir daha yazma­ yacağım. Yazar Hz. Bu kısa notu düş­ tükten sonra kitabından bir özet vereyim. Halbuki aynı bilgiler İslanii kaynaklarda da var. Tirmizi'nin 279'da ve Sünen-i Nesai yazarı da 303'te vefat etmişlerdir. Yine Ebudavud'un yazan 275'te. Aslında onun yazdıkları. vefat ettiği ta­ rih 261'dir. biraz önce de belirttim.dine'ye gidip Hz. Ali ile yaşamış. Kitap bu gibi konulara özel hazırlandığı için her şeyi çok detaylı almış. ancak tüm kitabı­ nı bu gibi konukra ayırdığı ve bazı konuları da net konuş­ tuğu için onunki g ö z e çarpıyor ve bu nedenle de Sünni ke­ simin çizgisi dışnda biri olarak değerlendiriliyor. ben onlardan bir kesit sunacağım. Ben kısmen Ali bölümünde bunları ekledim. A m a labii ki yazdıkları resmi İslam tarihiyle ters düşüyorsa elbette ki iyi karşılanmamıştır. olayların içinde olan Selim Hilali gibileri yanlış kabul edilmektedir! Kaldı ki. ancak ilave bilgiler de var. Yani şimdiye kadar anlattıklarımın hemen hepsini jaten içeriyor. Yani Muhammec'den yaklaşık 3 asır sonra. meşhur-yaygın olan Sünni ke­ simin anlattıklarımdan pek de farklı değil. hicri 256'da vefat etmiştir. Muhammed'e ait bu hadisleri toplamış. Yine en az Buhari kadar önemli olan Sahih-i Müslim'in yazan Nişaburludur. Bu baskın şuasında Ömer. bu adam hep Hz. Selim Hilal-i'ıin kitabındaki bilgileri özetlerken. "Senin yüzünden ne yapalım ya Ömer bizden ne is- . mücadele vermiş bir Müs­ lüman'dır. Fatma'nın kapısına varınca Fatma. ancak dağınık oldu­ ğu için onlarınki hep g ö z d e n kaçmış.

An­ cak Ö m e r eylemlerine devam ediyordu ve " H e l e bizimle bu kadınların haline bakın" şeklinde Fatma'nın durumuna hiç acımıyordu diyor. neden bu ma­ kamı gasp ettin diyor. ama çok da riskli" demişti. Hatırlanacağı gibi başka bir y e r d e yaz­ dım İd. bi­ ze ve kadınların haline bakın diyor ve onları oradan kovu­ yor. Ebubeldr A l i ' y e . Hz. ne çabuk Hz. ağlamayan yoktu. Hz. evin etrafında odun çem­ berini oluşturun evi yakarım diye. Ö m e r onlara da çatıyor. ancak Idmse kabul etmiyor. Fatma ba­ ğırınca onun yanlarına ve kollarına da vuruyor. . Ali o haliyle bile Ebubekir'den soruyor. Ö m e r ekibine talimat veriyor. hem de halifelik olmaz" diyordu. "Bizim ailede hem pey­ gamberlik. e v e t haklısın. fitne çıkacak. Bu arada Fatma'nın bu halini gören Ümmü Eymen ve Muhammed'in eşlerinden Ümmü Seleme. kılıçlar hep havada uçuşuyor. Ve ilkin kapıdan başlıyor yakmaya. hangi yüzle sen bu insanların başına geçip de halife oldun. Ö m e r kapı arkasında Fatma'ya kılıçla (kınından çıkarmadan) vuruyor. hangi hakla. tabii ki tek taraflı. Bu arada Ebubekir. Selim'in anlatımına g ö r e adeta savaş alanı. Bu arada Ebu­ bekir'in ekibi şahitliğe başlıyor: Ömer. an­ cak Hz. Onun için ben araya girdim diyor. M u h a m m e d bir sözünde. hatta Ebubekir bile ağlıyordu. Fatma hep "Baba senden sonra bunlar başımıza neller getirdiler!" şek­ linde feryat ediyor. Ali dışarı fırlayınca onu yakalayıp boğazına ip geçiriyorlar. ben de şahidim İd. Fatma burada aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. ne istiyorsun bu kadından diye. Muhammed'i unuttunuz. Bu nedenle ben bu g ö ­ revi üstlendim. Ö m e r ' e kızıyor. Yazar bunları Selman-i Farisi'den akta­ rıyor ve şunu da söylüyor: Fatma o kadar bağırıp çağırıyor­ du ki.tiyorsun?" şeklinde tepki gösteriyor. "Evet halifelik senin hakkın.

302 Kitab'ü Selim Hilal s. Hila Sakafi (h. M u h a m m e d ' e karşı ter­ tiplenen başka biı komplodan söz ediyor. bu yazar kitabında Hz. Muhammed'in görevi Ali'ye devredeceğini an­ layınca. ailesi ve hele çocuklarına karşı haysiyet kırıcı bir şekilde ve arka­ larından çekerek Ebubekir'in yanına götürmeleri ve orda da "Şayet Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" diye sor­ duğunda. Güya EbubekirÖ m e r Hz. Fadıl Mes'ıdi. . Sakife ve Fedek. Fatma'nın bu halini g ö ­ ren mahalle sakinlerinin de ağlaması ve Ali'nin Muham­ med'in mezarı başına gidip onları manen şikâyet etmesi.'te ölmüş). ancak konular çok dağınık. 149 ve devamı. Zaten çoğu kaynakları konunun başında takdim ettim.Mukatil b.' 3. Şia âlimlerinden başta Meclisi'nin (1111 hicri yılında ölmüş) yazdığı 110 ciltlik 'Biharü'l Envar' adlı yapıtındc daha ağır suçlamalar var.M. Fatma ve çocuklarının ağlamaları. el-esrarü'l Fatimiyye. 1.Muhammed halifelikle peygamberlik aynı ailede olmaz di­ yordu.İbrahim b. 2. bunu da hatır­ latayım.283'te vefat etmiş) 'Kitabü'l Garat. "O zaman kellen gider" demesi. İşin ilginç yanı.Cevheri (323. parçalı yazıldığı için sanki hiç yokmuş gibi bir durum söz konusu. . ben sadece kısa de­ ğinmelerle geçiyorum. 'el-Halafet'ü ve'l imame' 4. kendisi bunun bilgisini alıyor ve plan sonuçsuz kalıyor. 3 0 2 Dediğim gibi bunların hemen hepsi İslami kaynaklarda var. Bu yazarın çoğu anlattıklarını başka birkaç kaynakta da g ö z d e n g e ç i r d i m . Ömer'in ona. ona karşı yeni bir komplo hazırlıyorlar ve yaklaşık 10-15 kişilik bir baskın grubu Veda haccı dönüşünde 'Cuhfe' denilen y e r d e Muhammed'i öldürmeye hazırlanırken. Bu kaynaktaki açıklamalar çok teferruatlı.Hz. bir de 386 ve devamı. Atiy/e. Selim kitabında hep o dönemle ilgili trajedileri an­ latıyor. Ali'nin Doğazına urgan geçirerek toplum.

Ikdü'l Ferid. Kays Hilal-i. 388 ve devamı. Fatma olsun ben gerekeni ya­ parım diyor."Görüyorsun. Yine Ömer'in baskını sırasında çevredeki insanlar onun elinde ateş görürken. Yine Ebu­ bekir'in Ali'ye. böyle yapmakla senin babanın getirdiği dini daha da güçlendirmeyi amaçlıyorum" demesi birçok kay­ nakta yer almaktadır. "Gidin on­ ları en disiplinli ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkartıp g e ­ tirin.. Fatma'nın evi­ dir!" diye uyardıklarında o. 6) Kitab-ü Selim b. İbiliyorum halifelik senin hakkındi. 3 0 3 303 DBelazuri. Halife Ebubekir bölümü. " N e yapmak istersin. s. A'lam-i Nisa. Bütün bunlar hem Selim kitabında. ancak fit­ ne var. 3) Ömer Rıda Kehhale.21 . Bu söz de birkaç y e r d e geçiyor. hem de daha önce belirttiğim İslami kaynaklarda anlatılmaktadır. Avam'ın. Hele Ebubekir'in Ö m e r ' e . Ö m e r bu ev baskınını gerçekleştirdiği an Fatma'nın ondan "Evimi mi yakıyorsun?" diye sorması ve onun da alay edercesine Fat­ ma'ya. "Evet. . Ö m e r ve ekibi e v e gidince bu zulme dayana­ mayıp da kılıcını alıp dışarı çıkması ve sonunda etkisiz ha­ le getirilmesi. 1/156. halifeli­ ğin ne şekil ele geçirildiğinin bir kanıtıdır.Ali'nin evinde onunla beraber hareket eden Zübeyir b. 1/588 vd 2) Ibn-i Abdirabbih. Hele babasın­ dan kalan mal ve özellikle de Fedek'i vermemeleri ve da­ ha sonra gelen İslam idareciler bunu kendi yakınlarına ve yandaşlarına dağıtmaları tartışmasız bir konu. ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim' demesi. 4/114 vd 4) Tarih-i Yakubi. birçok güvenilir İslami kaynağında da anlatılmaktadır. 5/13. sen gittikten sonra nerdeyse beni ortadan kaldıracaklar" demesi hep İslami kaynaklarda anlatılmakta­ dır. Ebubekir'in halife seçilmesi kısmı. Ensabül Eşraf. gelmezlik yaparlarsa onlarla savaşın" cümlesi.. 7) ibni Kuteybe. 2/141 vd 5) Tarih-i Ebufida. s. el-tmame ve'l Siyase. birçok kaynakta anlatılmaktadır.

Onu kızdıran beni de kızdırmış olur. "Fatma ben­ den bir parçadır. 1/582-589 ve 2/259 ve sonrası. Ebubekir ve Ömer'in durumunu izah etmek gerçekten zor. (429) 'el-Ferk'u beyne'l Firek' adlı yapıtı. onu üzen beni de üzmüş o l u r " 3 0 4 gibi sözleri de g ö z önüne alındığında. diğer adı. Bed'ül Hak.h).'EI-Vafi bil Vefeyat'. 3) Mesudi. Mcnakıb-i Fatma. b) 'Mürucü Zeheb' kay­ nakları. 2) İbni Kuteybe Dneveri (279). Ömer'in rolü. ispatül Vasiye. Fatma kısmında. 2. Nazzam/ibrahim b. 'Ebubekir b.ö)' el-Mille ve-1 Nihal' 1/14.Bu olup bitenlere karşı ve Muhammed'in. Hani el-Basrî ksmında. 1/168 304 Buhari. b) 'Zehairü'l Ukba.738). Tarihi. Sırri (İbni Darem) kısmında.c). 1 I) Muhibbüddin Taberi.. 5) Yakubi (h. Ahmet b. Sakife beni Saide bölümü. Kısacası durum iç açıcı değildir. Tarih'ül Hulefa. Muhammed Sırri (ibni Da­ rem) bölümünde 1/139.' 12) İbni Hacer Askalani (ö. 8) Isferaini. 1 16-119. Merak eden ve Arapçadan anlayan varsa. 6) Safedi (h. Ali b. Seyar b.852. 3/202 12) MuhibbüddinTaberi. a) 'Riyad'ü Nadre'. A'lami Nisa. Riyad-ü Nadre.292. Elif harfi. tabii ki bu kaynaklarda Ebubekir nasıl halife oldu. Tarih. Nizamiye ekolü kısmında. 'el-lmame ve-s'Siyase'. Istihlaf kısmı. Da­ ha fazla bilgi için ben uzun bir kaynak listesini aşağıya alı­ yorum. 7) Ebü-I Fetih Şehristani (h. Hz. Ahkaın kitabı. Davud Beceli ve ibni Ebi Darem md. Şehraşub.548. cilt 2/141 10) Hindi. 3 0 5 8) Mesudi. Muham­ med b. Mebakıb-i AI-i Ebi Talib. no: 14060. (346) a)"lspat'ul Vasiye" s. kafa yorabi­ lir. s. Hz Ali ve Fatma'nın durumu detaylıca işlen­ miş. 15/ 578 yine Ahmet b. . 'Lisan'ül Mizan' Ulvan b. 10) Muhammed D. 305 1) Belazuri. 4/1 14-1 17. 4) Ömer Rıda Kehhale. 153 9) Tarih-i Yakubi.' 14) Buhari.6). Müslim. 13) ibni Halili. b) Siyeri A'lam. a) Mizan'ül İtidal. (279)Ensab'ül Eşraf.764. cilt Ebubekir bölümü. 9) Zehebi (Ö. Kenzü' Ummal. 11) Taberi. Kuhafe.

20) Kenz'ül Ummal. bab. Mucem-i Kebir. 25) ibni Abdirabbih. c. no: 3219. 24) ibni Teymiye (661-728). aranızda yaş farkı vardır" diyor ve onlara değil de. Hz. 19) Taberi Tarih-i 3/430 Ebubekir kısmı. Şimdilik şunu söyleyeyim: Müslüman kamuoyunda yanlış bir bilgi var: Bir kere Fatma dışındaki kızlar Hz. cilt 8/463. 5/ 269. Fatma he­ nüz Hz. Ebubekir kısmı. peki niye diğer kızlarını (Zey­ nep. Savaik-i Muhrika.Nesai. 'Minhac'ü-s Sünne. 26) Cahız. 13.c) 60 Yaşlarındaki Halife Ö m e r Hz. hem de Ö m e r ona talip oluyorlar. d. Bu durumda. Üsd. . miladi 581 veya 586'da doğmuş. no: 9758 vedevamı. Megazi kısmında.Tabakat-i Ibn-i Sad. Sahife beni Saide kısmında.ibni Eesir. Razzak. b. Denilebilir ki. N o : 7175. no: 14113. no: 43. 8/290 ve devamında. 22) Ebü-I Feda. Ebubekir kısmı. ancak Muhammed. Tac: Nikah kısmı. 17) Ebni Ebi Asım. Sakife Beni Saide. Musannaf. 7. 'Ikd'ül Ferid'. 21)Taberani. Ebubekir kısmında. Ali ile evlenmemiş iken. 'Tarih'. "Kızım kü­ çüktür. no: 38201 ve 38211. Fatma ise miladi 605 v e y a 609 tari­ hinde dünyaya gelmiş. Ümmü Gülsüm) o küçücük yaşta evlendirdi ve hem de Osman onların dedesi durumundaydı. el-Osmaniye. 23) ibni Ebi Şeybe. Rukiyye. Sakife Beni Saide bölümü. Musannaf. Bunu bu kaynağımda özel bir başlık altında anlatacağım. nerdeyse Mu­ hammed'in yaşıtı. 30 ve Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. Hz. Bidaye-Nihaye. cilt. Muhammed'in de- Sjı. 2/287. hem Ebubekir. Kaldı ki. Ömer. Nikah. madem onun için yaş farkı o kadar önemliydi. Ömer ile Fatma ara­ sında yaklaşık 25 yıllık bir yaş farkı var. 27) Heytemi. 306 a. 16) A. Ali'ye v e r i y o r 3 0 6 . Ebube­ kir'in halife seçilmesiyle ilgili. . 15) İbni Asakir. el-Ahad ve'l Mesanî. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk.Ali Nasıf. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor. . 18) İbni Kesir. Aşerei Mübeşşere.

o zaman kızcağız 13-14 yaşlarında. Hz. İslami eserlerde. Hz. Hüseyin. bu da çok anormal bir fark­ tır. Yani. Peki. Bir kere bu. Hele Fatma ve Ali'den doğan çocuklar da sırayla Hasan. Halife Ö m e r bununla hicri 17. bu çocuğun doğduğu yılı yazmışlardır. kocası Ömer kaç yaşında? Kabul edelim ki Ümmü Gülsüm. Kız kesinlikle Hz. Bu. Ö m e r en az 40 yaşlanndaydı. işin mate­ matiksel yanı.. yılında gerçekleştiği zaman. konuyu işleyen tarihçiler nezdinde tartışmasızdır. Ondan önce doğan Hasan. Ali-Fa:ma evliliğinin de hicri ikinci yılında oldu­ ğu kesin ve bir yi da Ümmü Gülsüm'ün anne karnında kal­ ma süresi olsun. Hz. Ali ve Fatma'nın ilk çocuğu değildir.. Ömer'in evlendiği Ümmü Gülsüm. Ömer de 55 yaşlarındaolmuş olur ki. çocuklarla oynuyor­ du. Hz.Ne gariptir ki. Ömer. bu 15 yıl içinde önce Hasan. amacım aşk değil. "Ömer'le evlenirken kız henüz ergenlik çağma gelmemiş. acaba kızcağız evlenirken kaç yaşlarındaydı. az sonra bu kaynaklardaki bilgi­ leri sunacağım. Muham- .. A m a daha btmedi. sen bu çocuğu ne ya­ pacaksın diye. Fatma'nın evlenmesinden 15 yıl sonra kızı gelin olur. Hz. Z e y n e p ve Üm­ mü Gülsüm olunca. yine en az bu kızın hicri 6. Bu arada Ömer'den sorarlar. Fatma'nın ilk çocuğu olsun. yılında dünyaya geldiği ortaya çıkar. günün bi­ rinde Fatma'nın kızıyla/yani Hz.. Hüse­ yin ve Zeynep'le-e 1'er yıl süre versek. durum daha da farklılaşır. daha sonra Hüseyin ve Zeynep dünyaya geldiğine ve daha sonra Ümmü Gülsüm doğduğuna göre-. Muhammed'in torunuyla evlenir ve bu iki çiftten Z e y d ile Rükiye adlarında iki çocuk dünyaya gelir. yılında evlerir. Hz. Ali-Fatma evliliği h. Fatma'nın dördüncü sı­ rada doğurduğu çocuğudur.. 2.. Bir kere şunu akılda tutmak lazım ki. Fatma'yı alamayan Ömer. Bir de zaten İslam tarihçileri.

Aslında Ayşe kabul etmiyor.Hindi. "Git kız kardeşin olan Ümmü Gülsüm'ü bana iste" diyor. 3 0 8 Hâlbuki Ebubekir 634'te vefat ettiği zaman bu kız henüz annesinin karnındaydı ve Ebu­ bekir öldüğünde Ö m e r yaklaşık 50-53 yaşlarındaydı. seni rahatsız edecek diyor. 309 Kur'an'da Kadın ve Hz. N o : 4620. "Eğer beni Ö m e r ' e verirseniz ben Hz. Razzak. elalem bizi seyreder" diyor. ira­ desi yok ki. Ümmü Gülsüm md.A.İbni Sad. Utbe'yi kendine eş olarak istiyor. bize bu konuda yardımcı ol diyor. b. N o : 37590.Asbahani. ayrıca bunlardan iki çocuk da dünyaya geliyor? şeklinde çok net bilgiler v a r . dul kalan Ümmü Eban b. 308 a. Muham­ med'in kabrine koşar orda bağırırım. Ayşe o arada durumu A m r b. "Gittim söyledim kabul et­ medi" diyor. 3 0 7 Yeri gelmişken. el-Agani.İbni Esir. 307 a. 16/31. Bu ayrı bir Ümmü Gülsüm/Halife Ebubekir'in kızıdır. Çünkü bir kere kız daha çocuk. Muhammed'in Hanımları adlı yapıtım s.. Tabakat. Kenz'ül Ummal. Demek ki Ö m e r başarabilseydi bunu da eş olarak alır­ dı. c.Zehebi. bu çocuğu ne yapacaksın.med'e akraba olmak isterim diyor ve bu evlilik gerçek­ leşiyor. Ö m e r orada Amr'a. Hz. As'a bildiriyor. 2/450. ben bu 309 sert adamı ne yapacağım diyor ve onu kabul e t m i y o r . Yine Ö m e r halifeliğin son yıllarında. c. Musannaf. O ara-^ da kız. nor 10351-354. Ayşe ona. A m r Ömer'in yanına va­ rıyor. konuyu kapatıyor ve böylece kızcağız Ömer'den kurtuluyor.. El-Kamil. bunları bilmiyor. Ömer'in ailesi bölümünde. Muahammed'den dul kalan A y ş e ' y e . Siyer-I A'lam. Belli ki bunlar Ayşe'nin direktifleridir. ancak Ö m e r ' e bu şekilde yanıt veriyor. 239 .8/463. halife Ö m e r ' l e ilgili şu hadiseyi de özetlemek isterim. "Bu aklı sana Ayşe verdi değil mi?" diyor. yoksa kız daha çocuk. her gün senin yanında ba­ ba baba diyecek. Ö m e r bir gün. b. kadın. 3/500.

ayet kısmında. IbniKesiri Suyuti ve daha birçok müfessir de Ahzab sursi 53. Zevaid. Ömer'i bu konuda iyi tanımak. "Buyrun sen de g e l " dedi ve geldi. . erkekler yanında kalmama ayetleri geldi diyor. net bir şekilde aşk düşünmediğini söylüyordu. Ptki. Anlatan Muhammed'ir eşlerinden Ayşe. Biz birlikte yenek yerken. El-Elebu I Müfred. Eşin ona. d. buna bir-iki somut örnek vereyim dedin. o zaman bu ufacık kı­ zın kucağındali iki çocuk ne. erkeğin 0iyle yemek yemesi b. Ahzab 53. nasıl olsa Ümmü Gilsüm'ü işleyeceğim.Sagir. İb­ rahim md. s. 3 1 0 Bunlar anlatmaktan maksat. no: 3062..1053. onu çok sevmek niye­ tiyle yapmak iitediğini. Çünkü mesaj gayet n e t . Bendar md. İbrahim bölümü ve M. T^ih'ü Ahbar'i Asbahan.Heysemi. IV. şöyle devam ediyor: Eşim Muhammed'k birlikte y e m e k yiyorduk. ancak MuhamTied'e yakın olmak. En başta Bıhari'nin anlattığı şöyle bir olay var. yoksa o bir bahane mi. Tefsir bölümü.Fethü'l Bari Buhari şerhi. Vasit. f-Asbahani. Ömer. c. diğer taraftan onları çok sevdiği 310 a. gerçekten Muhammed'i sevdiği için mi o kızla evlendi. sayfa 381 ve hadis no.Buhari. O sırada Ö m e r ordan geçti.8/408. o zaten ana konu. C. 192. peki ya eğer başarsaydı Ebu­ bekir'in o ufakığını ne yapacaktı. O sıraca biz Muhammed kadınlarıyla ilgili Ahzab süresindeki ötünme.. Sanrım yoruma gerek yok.Tabari. onun da kucağına çocuk vermeyecek niydi? Bir taraftanMuhammed ve Ebubekir'in cinayetlerinden sorumlu/bunu yapıyor. Zaten Ö m e r ' l e ilgili özel bir bölümde da­ ha önce işledin. Ahzab sursi tefsiri.Burada çok ildnç bir örnek daha vermek istiyorum. madem böyleyse. onun parmakları parmaklarıma değdi.Taberani M. bab 483. Mulammed'in torunuyla bu evliliği yapınca da. İbrahim b. ayet bağlamında. bö­ lüm. e. no: 226.

2/1 19. Muhammed'in kadınları.. dipnotta.. anlatacağım: Kızla tam tanış­ mak için kız onun yanına gelirken Ömer onun eteğini kal­ dırıp avret yerine bakıyor! 3 1 1 Şimdi de İslami kaynaklardan olayın ilginç yanını sun­ maya başlayayım. 312 Kur'an'da Kadın ve Hz. N o : 1878.. Tac.İbni Abdi'l Ber. 312 . Acaba Hz. Üsd. 4057. Sıfat-ı Safve. peki sinir krizleri g e ç i r m e z mi? Daha bitmedi. kadını ve çocuğunu öldürüyor. ne de Ömer cenaze merasi­ mine katılmasınlar" açıklaması da var. h. Ömer'in eşleri kısmında.. ancak insan­ ların bunu bilmesi lazım: Gerçek Ömer'le hayali Ö m e r bir­ birinden ayırdedilmeli.Halebi.Ali Nasıf. 2) Tehzib-i Tehzib. burada şu maksatla bir daha g ü n d e m e getiriyorum: Kitap311 a. N o : 3824.. Fedail. istiab. d. 3/367. İnsan anlatmaya utanıyor. Fatma duysa ki Ö m e r onun ölümünden sonra bu ufak kızıyla evlenmiş. 12/219. age. şimdi de kendisi 60 yaşlarında. No. N o : 5740. 7175..İbni Esir. ayrıca ölünce de vasiyeti üzerine Ali onu g e c e g ö m d ü ki ne Ebubekir. b-TDV İslam Ansiklopedisi.Zehebi. çocuk sahibi de olmuş. e. f.için bu küçücük kızları eş olarak alıyor. c..286012/468. I) isabe. kırgındı. Fatma'nın başına getirmediği kalmıyor.Ibni'l Cevzi. İnsanü' Uyun. hat­ ta Ayşe'den aktarılan ve en başta Buhari ve Müslim'de g e ­ çen "Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir ve Ö m e r ' e küstü. d ) Halife Ö m e r Ü m m ü G ü l s ü m ' ü n Avret Yerine B a k ı y o r ! Aslında bunu bir kaynağımda detaylıca anlatmıştım. Sireti A'lam. kalkmış Fatma'nın 9-10 yaşındaki kızını almak­ la M u h a m m e d ' e çok yakın olmak istiyorum diyor. 11583. 3/378. g. 1/152.Askalani.

Ben şahsen bınun resmi tarih bilgisi olduğu ve gerçek­ leri yansıtmadığı araftarıyım. Ö m e r bir yandan daha önce anlatlklarımı onların başına getirecek. Çünkü çoğu kıynaklarda Ö m e r isterken Ali'nin bundan rahatsız olduğu yızılı. ne yapacaksın bu çocuğu diye soru­ yor? Ömer. Ö m e r bu konuda halifelik 'etkisini kullanarak bu çocuğu zorla ele geçirmiştir. Yaşlarıyla ilgiliaz önce bilgi verdim. Ali ve Fatma aralarında olup bitenle­ re karşı Ömer'in Mr de onların bu ufacık kızlarını almasını bir ibret olarak anatıyorum. Ö m e r kızı zor­ la almıştır. Hüseyin'le ve . Bunlar evlenirken Ö m e r yaklaşık 55-58 yaşlarında. kızım çocuktur/ergenlik çağına gelmemiş. bir d« ağabeyimin çocuğuna/yeğenime ver­ mek istiyorum" (iyor. tabii ki Ali buna kar­ şı hayret ediyor. Normalde bu münkün görülmüyor. aksine Hz. bu e/lilikten kastım zevk değil. Ali. Şu da bilinmeli ci. diğer yandan Ali kalkıpbu küçücük kızını kendi rızasıyla ona v e ­ recek. Ali kızını veriyor.ta halife Ömer'le iz. Muhammed'e alrabalık bağıyla daha yakın olmaktır" diyor. Bir gün Hz. "Aslında Ali bahane uyduruyor. Bu arada bazıları Ö m e r ' e .. "Kızın Ümmü Gülsüm übana ver" diyor. Ö m e r teklifinde İsrar ediyor ve sonuçtc Hz.. İddianı haklı çıkaracak olan da Ömer'in Hz. Ayrıca kızım küçüktür dediği ifadesi de var. sana vermek istemediği için bu gerekçeleri öne sürüyor" diyorlar. Kaldı ki satır aalarından da anlaşılıyor ki. Fatma ve Ali'nin başına getirdikleridir. Hatta bu tonuda iki çocuğu Hasan. bu aklın iş olamaz.. yine Ali vermemeliydi. bu evliliğin gerçekleştiği d ö n e m d e Ö m e r halife ve i: başındadır. Hz. Ali'ye. kız da 10 yaş civarında. Bu olup bitenlere karşı aslında kızla Ö m e r aynı 'aşta da olsalar. Hayır. Edindiğim izlenim..

Tenkih'ül Makal fi ilim-i r-Rical. el-Mecmu. kırbaçlardı). Ali. Ve başlıyor elbiselerini çekmeye. Akıl çok kızıyor ve Hz.Nevevi. yani resmi tarih. bu bilgileri içeren kaynak­ lardan bir sürü dipnot olarak v e r e c e ğ i m .amcası Abbas.Mamekani. ahmak-beyinsiz" d i y o r . s. o yüz­ den hayır diyorsun" diyor. cena­ ze için yüksek sesle ağlayan kadınları. aylar. cariyeleri. Aslında bu kırbaç olayı bazı işa­ retler veriyor: Demek ki ortada sopa varmış. Akıl.288 vd.. hizmetçileri. Vereceğim bilgi İslami kaynaklardan. .. Daha sonra Ö m e r bunu duyunca Akıl'a. Eğer bu iş olursa şöyle şöyle y a p a n ı n . "Buda­ la. sinir olmaya" şeklinde reaksiyon gösteriyor. ama yine de ilginç. ağabeyi Akıl ile de istişare ettiği anlatılıyor. zaman geçtikçe sen ak­ lını yitiriyorsun. amcası Abbas ve oğulları Hasan ve Hüseyin'le konuyu konuşuyor. Zahair-i Ukba. "Birçok şey saydı" şeklinde sansürlü bir cümlecik var. 16/327: Burada Taberani'nin bunu aktardığını ve Bezar'ın aldığını belirtiyor. Çünkü Ömer. Trajedik bir konu olduğu için. Ali'den kızı is­ teyince. Resmi tarih diyorum. Şöyle şöyle yaparım ifadesinin he­ men yanında. Ali'ye çok sert tepki gösteriyor: "Farkında mısın gün geçtikçe gözlerin kör oluyor/sağlıklı karar veremiyor­ sun" diyor. "Aslında senin yaptığın kardeş nasihati değil. Hz.Taberi. 3 1 3 Sıra kızı g ö r m e y e geliyor: Ö m e r kızın ergenlik çağına girdiğinden yüz de yüz emin olmak istiyor. b. A m a 313 a. Sen Ömer'in kamçısına/kırbacına kafa takmışsın ( Ö m e r hep kamçıyla gezerdi. Bazı kaynak­ larda Hasan'ın da Ali'ye karşı sert çıkış yaptığı yazılı. Hz. A l i ' y e "Bakıyorum günler. c. 3/73. Hz. ağabeyi Akıl. Ali ağabeyinin bu çıkışına karşı şu ilginç ifadeyi kullanıyor. Bu konuda var olan yüzlerce kaynaktan müşterek bir ö z e t vermek isterim.

. Kız cradan ayrılırken Ömer.nasıl olsa o henüz ç o c u k . \Ii de. b. "Kızım seni onunla nikahladım. n. ama Ali kendi kızını Ömer'in ayaklarına ka­ dar gönderyor. Ö m e r kızı görür g ö r m e z hemen ku­ cağına alıp öpüyor. bir de şunu ekliyor: "Baba sen beni çok tötü bir yaşlıya gönderdin. ona. bırak an­ lamına gelen (meh)... Nikâh kısmı 4/499. "Sen halife olmasaydın ağzını burnunu kırardım" diyor. Nihayet Ali. yüzüne/gözüne çarpardım anlamında (Sekk).7430. Ali ona bir aba v e ­ riyor ki Ömer'e versin. no: 2633. Begıyet'ü Raid fi tahkik-i Mec'ma-i Zevaid. Hz. Olup bitenle­ ri olduğu tibi anlatıyor kız. artık eşi­ sin" diyor /e ondan sonra düğün oluyor. "Babana söyle ka­ bul ettim. 3 1 4 Buna rağmen Ali'in bu teklife bozulduğu-hoşuna gitmediği ve üstelik de Ö m e r ' e . Onun bu hareketi kızın zoruna gidiyor. Herkes gider kızı ba­ ba evinde iiter. artık aşk nedir bilir mi di­ y e ) . kabul ettim" şeklinde üç sefer tek­ rarlıyor. Güya kız çakmasın diye. Mucem-i Kebir 3/36.Taberaıi. Şöyle şöyle yaptı" diyor. Çek (elini) anlamında arapçası 'Ersil' kullanılmış. bu çift evleniyor ve bunlarcan Z e y d ile Rukiyye adlarında iki çocukları da oluyor. Kızın kullandığı bu tabir değişik kaynaklarda aynı an­ lamda ancık eşanlamlı kelimelerle anlatılmıştır. Kız g e r gelince Ali ne olduğunu soruyor. Bu arada kız ona. Örneğin. kabul ettim. 314 a. "Sen bu kızı ne yapacaksın?" şeklinde hayretini dile getirdiği ya­ zılı. halife olmasaydın. Ayrıca eteğini kaldırıp avret yerine ba­ kıyor (Ergeılik çağına gelmiş mi. gözlerini oyardım (tems) ve burnunu krardım ( Kesr) terimleri geçiyor İslami kaynak­ larda.Heysımi. Ömer'le baş edemiyor ve üstelik de pek adet olmayan bir uygulama yapıyor.

Beyhaki.Prof.Safedi.İbni Sad. İbrahim b. tabii ki o halifelik hakkında konuşuyor. Isabe. ta­ rih gibi) bu konu hakkında şunu diyor: Ümmü Gülsüm. . Yine İslam otoriterlerinden San'ani bu konuda farklı ve bir o kadar da ilginç bir belirlemede bu­ lunuyor. M e s e ­ la İbni Kesir o kadar kaynak yazmış (Kur'an tefsiri. no: 13162. no: 37586-88: Ümmü Gülsüm kısmında.Kimi rivayetlere g ö r e Ö m e r kırk biin. Neyl'ül Evtar. Tabakat. Mihran Askalani kısmında. c. Hz. Kenz. Muhammed ve Fatma ile Ali'nin kızı olduğu için halife Ö m e r muazzam bir düğün yaptı. El-Muntazam fi'l Tarih. g. no: 4204. Tarih-i Bağdat. cilt. b) Taberi. no: 3190. Hicri 17. kimilerine g ö r e de yüz bin dirhem mehir ücreti v e r m i ş . m. d. no: 12233.Muhibbüddin Taber. j . no: 4620. 6/162. Siyer. Ümmü Gülsüm kısmında.lbni-1 Cevzi. i. kıza 40 bin dirhem me­ hir ücretini verdi diyor. 7/64. 315 Şu dikkatimi çekti: O kadar ağır bir konu olmasına kar­ şı bir İslam düşünürü kalkıp da buna itiraz etmemiş. el-Kamil. Istiab. Sünen. Ömer kısmı. Ali de kızı Üm­ mü Gülsüm'ü bir kâfire ( Ö m e r ' e ) verdiği için o da bir o ka­ dar kâfirdir. küçüklerin evliliği bölümü kısmı. halifeliği Ali'den almakla Ebubekir ve Ö m e r kâfir olmuşlar. h. 3/319. El-Vafi bi'l Vefeyat. Fatma dışında Muhammed'in kızları da onun değildir. n. cilt. İbrahim Canan. b.Hindi. Hayat-i Sahaba. Kadın bölümü. 3/500. no: 10351-354. 8/463.Musannaf.Şevkani.Ahmet Meylani ter.Kandehlevi. s.İbni Abdi'l Berr.İbn'il Esir. Hz. f.Bağdadi. 15/527. a) Zahair'ül Ukba. 2/450.İbni Hacer Askalani. İbni Teymiyye'nin savunması ilginç: Bazıları. 6/126. 288 ve devamı. I. o. 24/272. Ebu315 a. 2/80. ben de derim kî. k. şöyle diyor: Eğer derlerse ki. Evlilik teklifi yapılan kıza bakmak kısmı­ na/Nikah bölümü. Üsd'ül Gabe.Zehebi. Siyeri A'lam. 3/423. Ümmü Gülsüm md. Riyaz u Nadre. N o : 7578. yılı olayları kısmında. cilt 4/237. Kütüb-i sitte. e.

ö). O yüzden bu konuya fazla ta­ kılmıyorlar. d e ğ e r verilmediği için Hz. er­ kek için vardır ve normaldir. Zaten kimi kay­ naklarda. Özellikle Şia kesimi buna veryansın ediyor. (h. Demek ki o za­ man ya kız çocuklarına böyle bakıldığı. hem de hemen düğün yapıldı şeklin­ de açıklama yapıyorlar. c.ö). Savunma da yapmıyorlar di­ ğer konular kadar. 3 1 7 Şu da birçok tarihçi tarafından ortak olarak anlatılıyor. kimse bunu sormuyor. İslam'da ilk gasp edilen kız çocuk budur şeklin­ de net ifadeler de vardır. bu yalandır. Ömer'in kızı zorla aldığı bir gerçektir. b-San'ani (h. Hattab min Ümmi Gülsüm bin­ ti Ali b.0) 'Bidaye-Nihaye'.İbni Kesir. Ebi Talib'adlı eser gibi. Burada yine kızcağızı düşünen yok: Niye bu yaşta. Muhammed'in evlatları kıs­ mında. 4/493.728. Dolayısıyla Kur'an mantalitesine g ö r e zaten kadın kısmı emtiadır. Ali de direnmemiş. 'Kitab'ü Zevac-i Ömer b. İbni Teymiyye'nin de farklı bir niyetle değindiği gibi. tabii ki bunun tasvip edilecek bir tarafı yok.. bunlara inanılmaz şeklin­ de bir savunma y a p ı y o r . 3 1 6 Yani. hem de zevkle: H e m kız ergenlik çağına gelmemişti. . Çünkü söz konusu bir kadın. ço­ cuktu diye yazıyorlar. Hz. Zaten Ömer'in fazla da zamanı 316 a.774..ibni Teymiyye (h.bekir ve Ö m e r halifeliği zorla ele geçirmişlerdir. Ali'nin kızını gasp etmiştir diyorlar. suçu neydi. Ömer neden bu küçük yaştaki çocuğu aldı şeklinde bir tartışma değil de.'EI-Ensab'. c. 317 EbuMuaz ismail. ya da direnmiş ancak Ömer'le başedemeyince/ vermek zorunda kalmıştır. Bunları söyleyenler hep dine iftira edenlerdir.562. Ö m e r Hz. 'Minhac'ü-s'Sünne'. 1/207. eğer Ö m e r kâfirse niye Ali kızını bir dinsize verdi şeklindedir. 5/331. Ömer'in bu kızla evliliğini bir gasp olayı olarak değerlendi­ renler de var. çünkü belirti­ ler o r t a d a .

. Ömer.Hasan. Bu süre zarfında bir de bu çocuğun kucağına iki çocuk bırakıyor ve bu evli­ liğin adı da Muhammed'i çok sevmek o l u y o r . 3 1 8 Hz. Başka kadınla evlenmek için girişimde bulunduysa da M u ­ hammed buna engel olmuştu. Fatma hayatta olduğu sürece Ali tek evliydi. 1/309) 33 çocuğun isimlerini. 4.B.K. 8. yılı olayları kısmında. Remle ve Ümmü'l Hasan Ümmü Sait'ten.Muhammed Hanefi. Ebubekir Leyla binti Mesut'tan. 7. 2. Ca'fer. 9. kızla 6 yıl yaşıyor ve öldürülüyor. annelerinin isimleriyle birlikte yazıyor ve daha nicelleri.Yahya ve Avn adlarında iki erkek çocuk Esma binti Amis'ten. Bilindi­ ği gibi Hz.B. Ali'nin çocukları: 1. 17. Muntazam.Ubeydullah. Küçük bir örnek vereyim. o dö­ nem için çok eşlilik ve hele aşırı d e r e c e d e ufak olan kızları almak yaygın ve hatta kültürün bir parçası. İsmail Ebü'l Kasım. aynı zamanda bu konuda kendisinin de sicili pek temiz de­ ğildir. Ümmü Gülsüm ve Muhsin Hz. 5. Çünkü bakıyoruz aynı şeyleri o da yapmıştır. Abbas. Muhibbüddin Taberi gerek Riyad'ü Nadre ve gerekse Zahair'ül Ukba adlı eserlerinde 32 çocuğun isimlerini veriyor. 4/237. h. Havle binti Ca'fer'den. Yine Ya'meri 29 çocuk diyor.yoktu. el-Envar adlı kitabında Hz. Ali'nin 32 çocuğunun isimlerini ve annelerini yazıyor. Demek ki kız çocukları üzerlerinde insan organları tam belli oldu mu he­ men evlendirilirdi. 6. 319 Hz. Yine İbni'l Cevzi Sıfat-i Safve adlı yapıtında (c. 3 1 9 318 ibni'l Cevzi. Abdullah Ümmü'l Benin binti üzam'dan. Zeynep.O. Ali her ne kadar mecburi olarak onay vermişse de. Muhammed Ümmü Veled'den. Fatma'dan. Osman. Rukiyye Seh'ba'dan. A m a Muhammed ve Fatma'nın ölümlerinden sonra o da rekor düzeyde çok evlilikten geri kalmamıştır. 3. Hüseyin.B. Muhammed Ümame binti Ebü'l As'tan. Anlaşılan.

insanın asabını bozan konularla ilgilene ilgilene iyi bir feminist oldum desem mübalağa olmaz! 10. 320 Bağdadi (ö. Topam 34 çocuk çıkıyor ortaya. Tabii ki Muhsin baskında dü­ şürülmüştü. Emame.463. işte bunların Farklı farklı anneleri var diye geçiyor islami kaynaklarda.Konuyu. Tarih'ül Hamiş. Fat­ ma. K. Ümmü Gülsüm'ü Ö m e r ' e gönderirken. Nefise. Örneğin. Hafce. Mihran Askalani kısmında. Ali. Cemale.h). bunı da belirteyim. no. "Babana sayle Allah razı olsun.7/126. Ümmü Gülsüm. Remle. 3 2 0 İşte halk nezdinde bilinen Ömer'le bilinmeyen Ö m e r arasındaki fark budur. . Ümmü Hiram.Ümmü Hani Meymune. 3190. Ömer çok memnun kalır ve kız ondan ayrılın­ ca da. K. Zeynep. Ben bu trajik. çok memnun oldum. çok memnun oldum. Bağdadi'nin tarihine yazdığı kızın bir cümle­ siyle bitirmek istiyorum. çok memnun oldum" şeklinde üç se­ fer bu cümlesini tekrarlar. 2/283 ve Sıfati Safve 1 /309. Ümmü Ca'fer. Ümmü Seleme ve bir kızdan daha söz edilir. Hz. c. Tarih-i Bağdat. İbrahim b.

M U H A M M E D ' İ N Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? Söz Fatma-Ali ve kızları Ümmü Gülsüm'den açılmışken. niye bu kitapta bu konu işleniyor. Yani bu basit örnekten ibret almak için bunu da buraya aldım. Muhammed ve diğer suikastlarla bu olayın ne ilgi­ si var. aslında önemli konularda ne kadar gerçek dışı şeylerin yazıldığının bir göstergesi ve kanıtıdır. faydalı olacağı kanısındayım. bunu okurla paylaşmak istedim. Nedense bu konu bile İslam tarihçileri tara­ fından çarpıtılmış ve gerçek dışı bir şekilde bilgi verilmiştir. ama ne yazık ki bu isimler Muhammed'in çocukları değildir.YEDİNCİ B Ö L Ü M HZ. Bilinsin ki İslam tarihinde bu çok önemsiz konuda yapı­ lan çarpıtmalar. en az bunlar kadar zorluk çeken ve güya Muhammed'in ço­ cukları sayılan diğerleri hakkında da bazı bilgiler vermek is­ terim. Hz. ancak önemli gördü­ ğ ü m ve gözlerden hep uzak tutulan bir konuya açıklık g e - . Nasıl mı? Bu başlık altında anlatacağım. Bu başlığa bakılınca ilk etapta basit görülebilir. Yediden yetmişe hangi Müslüman bu konuda konuşsa Hz. denilebilir. Sebebi şu: İslami kesim bu basit konuda bile işi ne kadar farklı bo­ yutlara çekmiş. Burada Muhammed'in kız çocukları hakkında her y ö ­ nüyle bilgi v e r m e y e çalışmıyorum. Bunlarda da bir o kadar bilinmeyenler vardır. A y ­ rıca önemli bilgiler de var. ancak o kadar da değil. Muhammed'in erkek ve kızlarının isimlerini bülbül gibi an­ latır.

an­ cak Fatma babasından sonra birkaç ay daha yaşar. İslam kültüründe meşhur olan şu: İslam lideri Muhammed'in ilk eşi Hatice'den Zeynep.Atik b. daha önce de iki erkekle ( I . ayrıca Tahir ile Mütahhir'in de ikiz olarak dünyaya geldiklerini.Ebu Hale Temi­ mi (Hind). Aiz Mahzumi ile) evlenip sonra dul kalan 40 yaşlarındaki Hatice ile evlenir. Z e y r e p . Zaten tüm çocukları da ondan ö n c e ölmüş. kimilerine g ö r e dokuz çocuk. Bunlardan Tayyip ile Mütayyip ikiz.. Rukiye. Bu anlattıklarımdan şimdilik bir şey anlaşılmayabilir. Fatma ve Ümmü Gülsüm ad­ larında da dört kıt çocuk (hepsi Muhammed-Hatice'den). bir de Muhammed'in. Ümmü Gülsüm ve Fatma adlarında dört kız. Tahir. İlk önce konuya ilişkin bir durum tespiti yapmam lazım. Tayyip Mütayyip. Abdullah. Abid/ya da Atik b. Mütahhir adlarında 7 erkek çocuk. İslami kaynaklarda yaygın olan bilgi bu. ancak az önce de belirttiğim gibi Fatma ondan sonıa birkaç ay daha yaşamıştır.Muhammed 25 yaşında iken. 2. Kasım ve Ab­ dullah adlarında da iki erkek çocuk dünyaya gelir. Marya adın­ daki cariyesinden ibrahim isminde bir erkek çocuğu olur ve yaklaşık 16 aylık iken o da vefat eder. hatta 11 diyenler de var ve şöyle sıralarlar: Kasım. ne değildir hemen an­ latmaya g e ç e y i m . Bilindiği gibi. Abdülmenaf. Rukiye. O yüzden fazla uzatmadan konu nedir. Her nedense bugüne kadar bir İslam düşünürü konuya ilişkin var olan bu çok açık çelişkiler hak­ kında bir yorum yapmamıştır. yani daha önce . İslami kaynaklarda yaygın olan görüş şu. Bu kızla­ rın üçü ile iki oğlan Muhammed'den önce vefat eder. ancak kimi İs­ lam tarihçilerine göre Hatice ile Muhammed'den sekiz ço­ cuk dünyaya gelmiş. Muhammed-Hatice çiftinden de yukarıda isimleri sunulan çocuklar dünyaya gelir.tirmeye çalışıyorum.

Heysemi bir rivayetinde. Kaynaklarda genel kanı. kimi rivayetlere g ö r e Muhammed-Hatice'den 12 çocuk doğduğunu bunlardan A. Ümmü Gülsüm bunların hepsi İslamiyet'ten sonra doğmuşlardır diye yazıyor. Bidaye-Nihaye. b.g e n ç iken evlendiği o iki eşten pek çocuk sahibi olamayan bir Hatice. ancak bazı ünlü İs­ lam düşünürleri farklı y ö n d e bilgi vermişler. 'Kısır adam' lakabını takıyorlar. Z e y n e p dışında diğer­ leri Muhammed.. Abdullah. 1/272-275. Fatma ve Rukiye'nin pey­ gamberlikten sonra doğduklarını ifade ediyor. İbni Abbas'tan aktara­ rak şunu diyor.İbni Asakir. Fatma. Bekâr'dan alıntı yapa­ rak. Bu yüzden Kevser suresinin son ayeti iniyor İd. Yine Kastalani. 5/330. Menaf dışında hepsinin peygamberlikten sonra doğduğuna ilişkin Makdisi'nin de rivayetleri var: Kasım. peygamber olduktan sonra dünyaya gel­ mişler diyor. Zeynep. Muhammed'in kızlarının pey­ gamberlikten önce doğmuş olmalarıdır-. Abdullah. Onlardan bir ö z e t vermek istiyorum. Rukiye. D.İbni Kesir. c. "Seni kıskanan ancak ken­ disi kısırdır" diyor ve bundan sonra artık diğer çocuklar 321 a-Tarih ul Hamiş.. kırkından sonra Muhammed'le evlenince maşaallah iki kez çift doğurur. Ümmü Gülsüm. 3 2 1 Bu çocukların doğumlarıyla ilgili İslami eserlerde farklı bilgiler var. Yine A. Menaf dışında hepsi­ nin de Muhammed peygamber olduktan sonra dünyaya geldiklerini aktarıyor. Tarih'ü Medinet'ü Dımaşk. 3/132. Yine meşhur tarihçi İbni Asakir. bunu kısaca belirteyim. Muhammed'in çocuğu ölünce kimileri ken­ disine. . Kasım. İbni Kesir Bidaye-Nihaye'de Zübeyir b. Rukiye-Osman evliliği İslam'dan önce olmuştur diyor. Bekiri bu konuda çok net konuşuyor.

4/139 ve 5/16. no: 15244. Prof.. merak konusu! Çünkü bu görüşe g ö r e hepsi Hatice'nin 55'inden sonra doğmuşlar. A m a aynı Rıza Savaş gibi ilahiyat akademisyenleri şunu görmüyorlar: M a d e m M u h a m m e d 25 yaşında evlen­ di ve ondan sonra bu kız dünyaya geldi. c) Tarih-i Hamiş. Hatice de elli beş yaşını geçtikten sonra ancak bu çocuklar d o ğ m a y a başlamışlar. b) Kastalani. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. 9/217. Mevahib. Muhammed kırk yaşını. peki bu kızcağız peygamber322 a) Makdisi. teyzesinin oğlu Ebü-1 As/Lakit ile evlenir. Muhammed henüz pey­ gamber olmadan gerçekleşir. ancak bunlar arasında bu kızların İslamiyet'ten sonra doğdukları görüşü de var. Hatice 55'te başlamışsa. Bidaye-Nihaye. kırk yaşında da peygamber olduğuna g ö r e . 5/329. M. henüz Muhammed peygamber olmadan. Mesela. el-Bed'ü ve Tarih. Evlad-i Nebi kısmında. . Dr. Zevaid. Muhammed'in çocukları bölümünde. m e n o p o z bir yana. 1/39. 1 /272 ve sonrası. gerçekten bü­ yük y a l a n .doğmaya başlıyorlar diye bir hadis aktarıyor. Bu evlilik. e) Heysemi. 2/26364. f) İbni Asakir. Rıza Savaş bunu kaynağında anlatırken şöyle der: İslam'dan önce bazı aile­ lerde. İşte bu görüşe g ö r e şu demek oluyor ki. tabii ki bu ya­ zarlar farklı rivayetler de yazmışlar-. Hele tü­ münü de bir seferde doğurmadığına g ö r e . anneler kız çocuklarını evlendirirdi. 3 2 2 Bu farklı görüşü belirttikten sonra şimdi de bu kızlar hakkındaki bilginin detaylarına g e ç e y i m . Hatice'nin kendi kızı Zeynep'i kız kardeşinin oğlu Ebu'l As ile evlendirmesi ve Muhammed'in buna ses çıkarmaması örnek gösterilebilir diyor. a) Z e y n e p Muhammed'in kızlarından Z e y n e p . bir kere kalan ömür (7 yıl) bu çocukları doğurmaya nasıl yetmiş.. d) İbni Kesir.

Prof. tabii ki bu durumda. Dr. 324 a. 3 2 4 323 a. Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesi. ancak bu sürenin 10 yıl önce olduğu­ nu söyleyenler de vardır" diyor.Dulabi tarafından el-Zürrüyyet'üI Tahire adlı yapıtında da geçiyor. Bunun da nedeni. Zehebi. Zeynep. Muhammed 13 yıl M e k k e ' d e peygamberlik yapmış.likten önce evlenirken kaç yaşlarındaydı diye hiç sorgulamıyorlar! Maalesef hiçbir İslam mütefekkiri bu çelişkilere değinmemiştir. Mesela. bundan sonra Ümmü Gülsüm ve yine Muhammed 35 yaşında iken Fatma dün­ yaya gelmiştir şeklinde çok net açıklamalar var. Zeynep kısmında. ya da yorum yapmaktan kaçınmak. b. yalnız yaşı konusunda bir açık­ lık y o k . Muhammed de buna ses çıkar­ maz/onay verir ve bunlar evlenir şeklinde bir bilgi veriliyor. 3 2 3 Daha önemlisi. Burada Taberi tarihinden alıntı yapar. . peygamberlikten önce. Burda da diğer kaynaklarda olduğu gibi kızın evlendiği ta­ rih. c. birçok İslami kaynakta. S. no: 3360.İstiab.Üsd'ül Gabe. Yine konuya ilişkin Diyanet işleri başkanlığınca terceme edilen Tecrid-i Sarih'te şu var: Henüz M u h a m m e d ' e pey­ gamberlik g e l m e d e n Hatice bir gün Zeynep'i kendi kızkardeşinin oğluna teklif eder. İs­ lam'dan önce de e v l e n m i ş . b. bunların d o ğ u m tarihleri bile yazılmış. "Zeynep peygamberlikten çok az bir sü­ re önce doğmuş. Muhammed devrinde Kadın. Demek ki Muhammed peygamber olduğu sıra­ da kadın 9 yaşlarında ve sayısız kitaplarda geçiyor ki. ya evlenen bir kadında yaşın küçük olmasına bakmayıp bunu normal karşılamak. Hatta İbni Hacer Askalani. Muhammed 30 yaşında iken Zeynep. 1/5. 35. Rukiye no: 3343 ve Ümmü Gülsüm no: 4201.Diyanet. Zeynep'in hicri sekizinci yılında vefat ederken 30 yaşında olduğunu yaz­ mış. no: 313 ve 625. Hz. 33 yaşında iken Rukiye. 8 yıl da M e d i n e ' d e yapınca bu ka­ dın ölüyor. Rıza Savaş.

b. maddi bakımdan zengin ve tüccar­ dı. eşini serbest bıraksınlar. N o : 11354. Siyer-I A'lam. seviyorlardı birbirlerini" diyor lar. Buna rağmen adam onlara olumsuz yanıt veriyor ve evlilikleri devam ediyor. isabe. "Peygambere rağmen bunlar birbir­ lerinden ayrılmadılar.Nihayet'ül Ereb.Askalani.325 Burada aşırı sevgilerine somut bir örnek vereyim: Hicri ikinci yılında meydana gelen Bedir savaşında. Muhammed 30 ya­ şında iken Zeynep doğmuş rivayetini alır. Zeynep'in eşi müşrikler safında yer alır ve sonuçta Müslümanlara esir düşer. f. O yüzden etrafındaki insanlar ona. "Zeynep'i boşa. . Diyanet tercemesi.Zehebi. Zeynep md. gere­ 326 keni yaparım d e r . isabe. Dolayısıyla birçok kız seni ister" diyorlar. Z e y n e p onun esaret haberini alınca Hatice'nin. 325 a. Zeynep'in eşi. Burada İbni Ishak'ın da. Esir alınanlar arasında onun sütkarde- c. 18/212. evli­ lik esnasında kendisine hediye olarak verdiği gerdanlığını çıkarıp M u h a m m e d ' e ve Müslümanlara fidye olarak gön­ derir ki. "Sen de git kızımı gönder" der ve adam da buna söz verir. Zeynep md. Ay­ rıca tabakat kitaplarında sıkça işlenir. sa­ na istediğin kızı getiririz. Zeynep-Ebü'i As ikilisinin evliliği M e k k e ' d e yine de­ vam ediyordu. no: 313 hadisin açıklama kısmında.Tarih-ul Hamiş. N o : 11354. Hatta tarihçi-müfessir Taberi ve İbni Hacer Askalani. Çünkü hem maddi.Taberi Tarih-i. 2/468 Bedir harbi kısmında. 1/334 ve sonrası. Muhammed bunu duyun­ ca kocasını karşılıksız olarak bırakır ve güya ona. e. d. 326 Tecrid-i Sarih.Muhammed peygamber olup M e d i n e ' y e geçtiği za­ man.Askalani. 1/273-75. hem de ma­ nevi olarak önemli birisin. Mekke'nin ileri gelenlerin­ den. Muhammed böyle bir torpili başka bir savaşta sütkar­ deşi için de yapmış. güvenilir bir kişi.

Sire. no: 3360. Bu olay onun vefatına ne­ 327 den olmuştur. Muhammed'in kızı Z e y n e p ' l e eşi birbirlerinden ayrılmak zorunda kalırlar. Zeynep kısmı. onları affetmiş! İşte bu olaydan sonra Hz. N o : 1 1217. 1/274. herkesin gözünün önünde yola çık­ ması. M e k k e ' y e gelince Zeynep'i birileri­ ne teslim edip gönderir. ancak burada ayrılık nedeni farklı olunca zorlarına gitti. Tarih-i Hamiş.İstiab. 1/59-65. e. 1/274. Eski eşinden hamileydi ve çocuğunu da düşürmüştü. 2/23 ve devamında. 21 ve soırası. 2/293 ve sonrası. Eşi Icurtulmayı başardı ve kaçıp M e d i n e ' y e gitti. Esved adında bir kişi ona baskın düzenledi ve yere düşen kadının kaburgası kırıldı.Mas'ab Zübeyri. hem de namusumuzu bizden alacak diye düşünerek Zey­ nep'in gitmesini istememişlerdir. adam esaretten kurtulunca Zeybep'i M e d i n e ' y e g ö n ­ d e r m e y e söz vermişti.şi bir kadın da bulununca.Neseb'ü Kureyşin. f. Bidaye-Nihaye. bir g e c e gizlice eşine sığındı. Zürrüyyet-i Tahire.Tarih-ul Hamiş. c. "Eşini boşa" diyorlardı. s. Böylece Z e y n e p babasının yanına M e d i n e ' y e gitmek için yola koyulur. 327 a.Askalani. d. Normalde Ebü-1 As'a. 5/330. tabii ki Mekke müşriklerinin zoruna gitmiştir: Hani hem savaşta bizi mağlup etti.bekıri.Belazuri Ensab'ül Eşraf. Hebbar b. h.İbni Hişam. Ancak Zeynep'in bu şekilde. b. esirlerimizden fidye aldı. Bedir kısrrında. Çünkü az önce de belirttiğim gi­ bi. . g.D. Z e y n e p aldığı darbeler ve kan kaybı sonucu gitgide ağırlaştı. İsabe Zeynep md. eşinin M u h a m m e d ' e esir düşmesi sonucu yapılan pazarlıklar yüzünden gitmesi ve giderken de gündüz. I.Dulabi.İbni Kesir. Kadın henüz hayatta iken yaklaşık 170 kişilik bir Müslü­ man grubu onun eski eşinin de içinde bulunduğu bir Mekkeli ticaret kafilesinin yolunu kesti. O yüzden Z e y n e p yola çıkınca.

Zeynep kısmında. b. an­ cak kız büyüdü ve reyzesi Hz. henüz Mu­ hammed M e d i n e ' y e hicret etmeden yaklaşık birbuçuk yıl önce. Haberiniz olsun. Oğlan küçük yaşta vefat etti. bazen namaz kılarken Muhammed'in sırtına tırmanırdı. Bu ikiliden Ümanne adında bir kız. Ancak şu var ki. c. 165. onun Mirac'e çıkmasıyla farz kılındı.Tabakat. <endisine sığındığını ve onu affettiğini halka ilan etti. no: 4086. yaşı evlilik için uygun muydu diye kim­ se düşünmemiş.İsabe. Namaz. 42. Fatma da hicri 11. £n başta Diyanet'in terceme ettiği Tec­ rid-i Sarih no: 313'te şu var: Muhammed namaz kılarken bu kız öylesine küçüktü ki. yılı vefat ettiğine g ö r e . 158 ve 219.bekiri. 328 a. Küçük bir ipu­ cu verip g e ç e y i m . bunun üzerinde durmamıştır. no: 11354. Ali ile evlenirken kaç yaşlarındaydı.Zeynep. Nesai. Ali arasında yaş farkı çoktu. 7/258 v e d v .Mas'ab Zübeyri. Nsseb'ü Kureyşin. Ümame ile Hz. 1/273. Müslim. Ebudavud.İsabe. b. kızcağızın hangi yaşta evlendi­ ği tahmin edilebilir. ona kimse dokunmasın de­ di. bab. Tarih-i Hamiş. bab. Muhammed buru duyunca sevindi. Ali ile e v l e n d i . Ali adında da bir er­ kek çocuk dünyaya geldi. Fatma'nın vefatından sonra Hz. d. . Mesacid.D. Ben de de­ taylı olarak üzerinde durmayacağım. es­ ki eşinin geldiğini. t>ab. 3 2 8 Bu kızcağız da Hz. güya Zeynep'in eşi de artık o andan itibaren Müslüman olmuştu ve M e d i ­ ne'de yaşamlarını sürdürdüler. 329 a. Ayrıca bu açıklama en başta Buhari ve Müslim olrnak üzere diğer hadis kaynaklarında 329 geçmektedir. imame ve Sehiv kısımlannda. Muhammed'e bile danışmadan yüksek sesle. Edeb 18. no: 11354.Buhari. Şu hatırlatmayı yapmakta yarar var: Namaz. s. Mesacid.

Evet. ben ölsem bile artık size ev­ lilik yok demiştir! 3 3 ' b) Rukiye ve Ümmü Gülsüm Muhammed'in kızlarından Rukiye.Zeynep md. babası henüz peygam­ ber olmadan (yani 40 yaşın altında iken). Ebu Leheb ve hanımı Ümmü Cemil kendi oğullarına. bu açıklama Diyanet'in tercemesinden ve tabii ki aynı zamanda diğer birçok İslami kaynaktan. Yaygın olan ka­ naat. 330 Tecrid-i Sarih. no: 313. ta ki Ebu Leheb hakkında Kur'an'daki Tebbet su­ resi oluşuncaya kadar. 10954. Ali öldürülünce kadın Mugire ile evlendi. isabe. ne de kazandığı (2). ö v e 53.Ali ile evlendikten sonra zaman içinde bir gün Ali ona. bir alevli ateşe gi­ recektir (3). Boynunda bükülmüş hurma liflerinden bir ip olduğu halde sırtında odun taşıyarak karısı da o ate­ şe girecektir. Daha sonra Hz.cilt 2/453. Kızlarından Ümmü Gülsüm de peygamberlikten önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilir. "Korkarım ki ben ölünce Ebu Süfyan oğlu Muaviye sa­ na talip çıksın! Bu durumda beni dinlersen Nevfel oğlu Mugire ile evlen" dedi. Ebu Leheb'in o ğ ­ lu 'Utbe' ile evlendirilir. . (4-5) Bu Tebbet suresi. İşte bu sure inince. O n a ne malı fayda verdi. Demek ki kocanın kendi ölümünden sonra ha­ nımına eş bulması onlara g ö r e normal bir ö n e r i y m i ş ! 3 3 0 Muhammed ise hanımlarına. Yani iki kardeş bacanak olur. O. iniş sıralamasında Kur'an'ın 114 suresi içinde altıncı sırada. Zaten kurudu (1). no: 11354 . 331 Ahzab. Ümame md. Yani peygamber­ liğin hemen ilk yıllarında oluşan bir sure. Muhammed peygamber olunca yine bu evlilik de­ vam eder. "Muhammed'in kızlarını boşayın" derler. Bu surenin anlamı şu: "Ebû Le­ heb'in elleri kurusun.

Daha sonra da Osman'la evlendiilir. Burada ilginç )ir durum daha var. diyorlar. Ancak bu su­ re inince. Dulabi gibi bazı si­ yer/tarih yazarları Osman. Tarihü flamis. O da şu: l. 1/273. Ensab. bu yüzden Rukiye ileÜmmü Gülsüm'ü boşarlar. 2/4*8. İslamiyet gelince ayrılırlar ve bu kez de Osmanla evlendirilir" diyor. Rukiye ile evlenince Muham­ med henüz peygunber değildi. f. e.Taberi Traih. Burada İbni Hıcer.D.Dulabi.l/56vd. "Bu adamın kızlarını boşayın" derler. 7.İbni Hacer. î/23 v d . ro: 4087-4088. cilt. lsabe. başka bir şey olmalı. Bu durumda bu kızların Ebu Lehel'in çocuklarıyla evlenmeleri ancak hayal olur veya bunlar Osman'dan önce Ebu Leheb'in çocukla­ rıyla evlenmişse. Hatta farklı rivayet­ ler de var Rukiyenin Ebu Leheb'in oğluyla evliliği konu­ sunda. g-Tarih'ü Ehli'l Beyi s. ve 11318 Rukiye md. b. s.ukiye Utbe ile evlendirildikten sonra bu evlilik devam ede". d. tokı Zeynep'le eşininki gibi.Tekrar ediyorum. bu sure ininceye kadar. 92 .Tabakat. Muham­ med'in kızlarıyla Ebu Leheb'in oğulları arasındaki evlilik d e v a m etmiştir. Sonuçta onlar da şartını kabul eder­ ler ve zaten anne-babanın da bu konuda teklifleri vardı. "Rukiye peygamberlikten önce Ebu Leheb'in oğluyla evlendirilir. Ancak bu kızların Ebu Leheb'in 332 a. o zaman bunların ayrılma nedeni din de­ ğil. El-Zürrüyet'ül tahire. "Eban bin Sait bir As'm kızını bana getirirseniz ben kabul ederim" yanıtını verir.Belazuri. c. Ayrıcf Mekkeliler de Ebu Leheb'in bir oğluna.no: 1 1354. Kimi rivayetlere g ö r e Osman bu ka­ 332 dını d ö v e r ve burdan dolayı o g e n ç yaşta vefat e d e r . artık Ebu Leheb ve eşi Ümmü Cemil'in canına tak eder/dayanmazlaı oğullarına. ta ki kocası ölene kadar. "Muhammed'in lızını boşa" diye teklifte bulununca o.bekiri.

Ki bu durumda artık peygamberlik vardı. Bu kadın ha­ mileydi ve yolda g e m i y l e giderken çocuk düşürmüştür v e ­ ya çocuğu doğurduktan sonra bir horoz çocuğun g ö z ü n e 333 a-Dulabi. dengeleri altüst eder. 1/406. o zaman bu kızların İslam'dan önce iki kez evlendikleri söz konusu ve d o ğ u m tarihleri de belli: Rukiye. el-Zürrüyet'l Tahire. D. Birincisi Muhammed 45 ya­ şında iken gerçekleşir. diğeri de 46 yaşlarında iken. Muhammed daha M e k k e ' d e iken Müslümanlar bir-iki kez Habeşistan'a hicret eder. böyle bir kitap yaz­ mam söz konusu olmazdı. no: 63 Rukiye kısmında. Ümmü Gülsüm de ondan sonra doğmuş. Dulabi gibileri ya bu kızların Ebu Leheb'in ço­ cuklarıyla evliliklerini inkâr etmeli -ki bu inkâr edilemezveya başka neden göstermeleri gerek. İşte görüldüğü gibi öyle kötü-beceriksiz bir tarih hazırlamışlar ki. Her iki seferde de halife Osman'la eşi ve aynı zamanda Muham­ med'in kızı diye iddia edilen Rukiye de vardı. bu imkânsız bir şey. nasıl doğruyu bulacağına şaşıyor.çocuklarıyla evlilikleri konusunda İslami kaynaklarda he­ men hemen fikirbirliği var ve Tebbet suresinin onların bo­ şanmalarına neden olduğu görüşü yaygın. İşte bu 5-6 yıllık ömürle nasıl iki kez evlen­ mişlerdir. O yüzden Osman'ın da peygam­ berlikten önce bununla evlendiği fikri. insan ne yapacağına. Çünkü bunlara g ö ­ re eğer Ebu Leheb'in çocuklarıyla olan evliliklerini de kabul edip İslam'dan önce gerçekleştiği görüşü benimseniyorsa. peygamberlik­ ten 7 yıl önce dünyaya gelmiş. b-Tarih-i Hamiş. 3 3 3 Görüldüğü gibi konu çelişkilerle dolu. 1/72. Bekiri. Ayrıca Moğultay'm da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. c-Muhibbüddin Taberi. 162 . Zehair-ül Ukba. zaten ben de bu anormal durumları tespit etmeseydim.

18/212. Kimi kaynaklarda Osman'ın onu dövmesi sonucu v e ­ fat ettiği iddia ediliyor.. Ta-ih'ü Medinetüi Dımaşk. nasıl Mekke'den M e d i n e ' y e hicret ettikleri İslami caynaklarda anlatılıyor. d.vurmuş.Üsd. . Hişam kızı Fatma. Bunu az önce de belirttim. Esed b. 3 3 4 Rukiye'nin öümü üzerine Osman dul kaldı. Rukiye nd. Zübeyir b. Isats. Rukiye ve Zeynep'in ne zıman.Nihay. Rukiye md. gözünü çıkarmış ve çocuk ölmüştür.t ul Ereb. no: 11181 Rukiye md. Istiab. Muhammed'den mektup alınca -Siz de M e d i n e ' y e gelin diye. N o : 3343.. Osman'a da ikinci bir kızımı (Ümmü Gülsüm'ü) v e r e c e ğ i m dedi ve bu şekilde anlaştı­ lar: Hafsa Muhaınmed'e. Abdülmuttalib kızı Fatma ve Muhanmed'in amcası Hamza'nın kızı Fatma'dır.o. yanına Fat­ ma'ları ve Ümrrü Eymen adındaki kadınla Ebu Vakıd Leysi adında bir erkeği alıp yola çıkar. Muhammed haberi duyunca çözü­ mü buldu: Hafsi benim olsun. Fatma'lar da Hz.Askalani. Fatma.El-Makdisî' (c355)el-Bed u ve'l-Tarih. g. Çünkü Muhammed'in de Hafsa'ya talip olduğunu öğrenmişti. bu kez ha­ life Ö m e r kendi kızı Hafsa'yı ona teklif etti. Ali. Bedir harbinden sonra gerçekleşti. e. ama Ümmü Gülsüm'le ilgili bu konuda herhangi bir bilgiye rastlamadım: Acaba ne zaman ve kimle M e d i n e ' y e gitmiş? Yalnız şöyle bir bilgi var. f-Nüveyri. 5/17. b. 334 a. h.MuhibbüddinTaberi. 163. Bu evlilik Medine'ce. 3/127. 1 /298. Yalnız buradı bilinmeyen bir şey var: Fatma.Tehzib'ü Taribi Dımaşk.ibni Asakir. daha sonra Medine'ye geçti ve hicretin ikinci yılında orada vefat etti. anctk bu da muğlâk: Hz. Çün­ kü o tarihe kadar Rukiye yaşıyordu. ancak Osman cesaret edemeci. c. Zehairü'l Ukba. Rukiye.İbni Abdil Be. onun ölümünden son­ ra bu ikinci evlilk gerçekleşti. Ümmü Gülsüm de Osman'a.

336 a. Daha sonra Rukiye ölünce bu kez aynı vahiy olayını ikinci kızı Ümmü Gülsüm için kullanır. Yabancı olan Fat­ ma'lar bile sayılıyor.Dulabi. 3/127 ve 39/40-45. ben de buna dayanarak veriyorum. 3 3 5 Muhammed bu kızları Osman'la evlendirirken de çok enteresan açıklamalar yapmıştır. ama bu kızcağız yok. 1/88 c.Kastalani. Demek istediğim. e. „ „ 335 a. ta ki hepsi bitene kadar. N e y s e bu o ka­ dar önemli değil. Tarih u Medinet-i Dımaşk. Bunlardan birkaçını suna­ yım. sadece bundan söz edilmemiş. yalnız konuyu karıştırınca herkesin nasıl hicret ettiğini gördüm. İlkin Rukiye'yl Osman'a verirken şunu söylüyor: Cebra­ il bana Allah'tan vahiy getirdi ki Allah demiş kızını Os­ man'a ver. Başka bir sözünde.Heysemi. Kenz'ül Ummal. Ümmü Gülsüm md. s. Zamanla bu da vefat edince. . Osman kısmı. no: 4201 Ümmü Gülsüm md. b.İbni Abdi'l Ber.Hindi. bu sefer şuna benzer açıklamalar yapar: Üçüncü bir kızım olsaydı onu da Allah'ın vahyiyle Osman'a verirdim. Mevahib-i Ledüni. b. Üsd. 6/ 176 .İbni Esir. Istiab. zayıf olanlar Ali ile be­ raber yolculuk yaparlar. no: 14509-14512 . el-Zürriyyetü'l Tahire. Fakat burada da hiçbir işaret yok. c. yüz (100) kızım olsay­ 336 dı yine Allah'ın emriyle Osman'a verirdim demiştir. Diğer bir hadisinde. d. Bidaye-Nihaye: 5/530. Diğer bir sözünde. 1/394. burada Ümmü Gülsüm için biraz şüphe var: Acaba o da bunlarla mı gitmiş diye. burada da ben Allah'tan aldığım va­ hiyle kızımı Osman'a veriyorum der. kırk kızım olsaydı hepsini Os­ man'a verirdim.no: 36199-36208 ve 36246. Bu kadın hicre­ tin dokuzuncu yılında M e d i n e ' d e vefat etmiştir. f. Mecme-ü Zevaid.Ayrıca Müslümanlardan fakir-fukara. on kızım olsaydı hepsini Osman'a v e ­ rirdim: Biri öldü mü diğerine başlardım-.İbni Kesir.İbni Asakir. 17/184 ve 22/436.Taberani Mucem-i Kebir. o yüzden açıklama yapmak zorunda kaldım.

Kastalani. 1/406. D. b.Istiab. Heysemi. se­ ni kötüleyenin ta kendisidir.337 A m a daha önce de açıkladım. soyu kesik/kısır olan. El-Zürıiyyetü'l Tahire.Kastalani. 338 a. Vail onun hakında. f.. s. Bekiri." Bu konuda tüm tefsirlere.Makdisi. g. 9/253. no: 3311. d. Makdisi gi­ bi tarihçiler şu farklı rivayetleri de aktarmışlardır: Muham­ med'in tüm kızları peygamber olduktan sonra (yani 40 ya­ şından sonra) doğmuşlardır. Muhammed'in çocuğu olmayınca. onun Allah'ı bu kadar sıklık­ ta Cebrail'i göndermiş olmalı! Konuyla ilgili şöyle bir olay aklıma geldi. 1/272. inanmayan­ lardan As b. .Dulabi. 162.Tarih-i Hamiş. Traih'ül Hulefa.Mecme'ü Zeveid. Hatice kısmı 4/1818. Mesela Taberani. 1/46. onu da bura­ ya alayım. 3 3 8 Çocukların hepsi kırk yaşından sonra doğmuşsa.. Zehair-ül Ukba. Ha337 a. çocuk­ ların bırakın peygamberlikten sonra doğmasını. peygam­ berlikten önce bu çocukların evlendiklerine dair açıklama­ lar bile var. 1/72. d.Demek ki Muhammed'in yaşındaki Osman'da çok ma­ haretler. b-Muhibbüddin Taberi. Dulabi.Taberani.Dulabi. Bu konuda İslam'ı kaynaklarda çok ilginç bilgiler var. Ayrıca Moğultay'ın da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. Muhammed'in canı sıkılıyor. Tarih'jl Hamiş.bekiri.Suyuti. 22/455. Evet. "Kısır adam" diye bir cüm­ le kullanıyor. Mevahib'i Ledüni. 165. 1/391. İbni Abdi'l Ber. kerametler varmış ki. c. Med-Tarih 4/139 ve 5/16. birbirlerinden 180 derece farklı aktarım­ lar. sebeb-i nüzul kaynaklarına bakılabilir. e.D. c. Bunu daha önce de belirt­ tim. birçok kaynakta. el-Zürriyyet'ül Tahire. Hemen Kevser suresinde şöyle bir ayet indiriyor (oluşturuyor): "Ey Mu­ hammed! Kuşkun olmasın ki.

. Her ne kadar adı g e ç e n tarihçiler. Arada 10 senelik bir ömür var ve hemen onuncu yılda evlenmiş diye bir bilgi de yok.Peki nasıl olur da Muhammed 33 yaşında iken Ruki­ ye dünyaya gelir ve henüz peygamberlik g e l m e d e n (40'tan önce) onu Ebu Leheb'in oğluyla evlendirir? Tam kırkıncı yılda evlendirildiğini düşünsek bile kız o zaman an­ cak 7 yaşında oluyor. Diyanet tercemesi. babası 30 yaşında iken d o ğ ­ du ve peygamberlik yaşı olan 40'tan önce de teyzesinin oğluyla evlendi. bu yaşta kocaya verilmesi nasıl açıklanabilir? Üstelik Zeynep'in. güç­ lü olanı. ken­ disi 40. Peki. Hatice de 55 yaşlarındaydı.Farzedelim ki Zeynep. bu görüş zayıftır. 55'ten sonra bu çocukları doğurmuşsa. bünyesi müsait miydi sorusuna yanıt v e r m e k gerekiyor ama ondan önce bu kadar çocuğu doğuracak zamanı var mıydı diye de sormak gerekiyor. 1. babası 30 yaşında iken doğduğu açıklaması. Hatice 63 yaşında v e ­ fat etti. bunların peygamberlikten önce doğmaları ve ay­ nı zamanda peygamberlikten önce evlenmiş olmalarıdır. Şimdi de verdiğim bilgileri somutlaştırmaya çalışayım.tice 55 yaşını geçtikten sonra d o ğ u m a başlamış demektir. Çünkü Mu­ hammed ilk peygamberlik iddiasında bulunduğunda. Kim bilir bel­ ki daha erken evlenmiştir. başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih olmak üzere birçok İslami kaynakta g e ç m e k ­ 339 tedir. Ve nasıl oluyor da din nedeniyle es339 Tecrid-i Sarih. bu kızlar peygamberlik­ ten sonra doğmuşlar demişlerse de. 2. Çünkü çoğunluğun ibresi bu yöndedir ve Hatice'nin ilerle­ miş yaşında d o ğ u m yapması da olası değildir. Gerçi bazı şeyler belli oluyor artık ama yine de kolay anla­ şılabilir bir ö z e t haline getireyim. no: 625/cilt 4/319 hadisin açıklama kıs­ mında.

Yineliyorum: Bu yoruma g ö r e tüm bu çocukları. Muhammed'ir yaşıtıydı ve bu kızla kardeşi Ümmü Gülsüm de Osman'ın kadınlarıydı ve d o ğ u m tarihleri de bellidir! İş­ te İslam'a gönül veren müçtehitler. o da ablası Rukiye gibi daha önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilmişti ve din engdi yüzünden boşanmıştı. akademisyenler bu ya­ şı doğal karşılı/orlar. bu defa onun bir küçü­ ğü olan Ümmü Gülsüm'ü Osman'la ( d e d e Osman'la) ev­ lendiriyor ve bunu yaparken de Tanrı bana bu konuda va­ hiy gönderdi diyor. peki bu kadar yaş farkına ne diyeceğiz! Şunu hep vurguluyorum: Osman. iıern de iki sefer ikiz doğurmak suretiyle di- • . 3. Niye? Çünkü islam'da bunun somut örnekleri var: Muhammed'in 9 yaşındaki Ayşe'yi alması ve 55-60 yaşlarında iken aldığı gencecik Safiye. Hafsa dbi. Hatice 55 yaşından sonra doğurmuştur.ki eşinden ayrlan bu Rukiye'yi yine peygamber olmadan (40'tan önce) Osman'a veriyor ve peygamberliğin beşinci yılında (yani kz 12 yaşında iken) Osman'la birlikte Habe­ şistan'a hicret ediyor ve bu sırada Osman'dan hamile iken de yolda çocuc düşürüyor? Halife Osman ile Muhammed hemen hemen yaşıttılar.Rukiye ölünce. Daha önce de belirtildiği gibi bunların peygamberlikten sonra doğdukla­ rını yazan önenli İslam tarihçileri de var. İslam tarihindeki v e ­ rilere g ö r e 21 yaşındaydı. Bu kızlar Muhammed'indir desek (zaten İslami kaynaklarda böyle yazılıyor). Cüveyriye. aralarında 1-5 yaş fark vardı. O yüzden İslami kesim bunu sorun ola­ rak görmüyor. Kız­ cağız hicri ikinci yılında vefat ederken. Kabul edelim ki bu kızla Os­ man'ın evliliği peygamberlikten sonra olsun. o zaman bu işh içinden nasıl çıkılır? Dikkat edilrse ben bunların yaşlarıyla ilgili en yüksek olanı temel alıp değerlendirme yapıyorum. Marya. Muhammed. Kaldı ki.

aynı Muhammed neden bu yaş farkını diğer kızları için de g ö z önüne almadı..Yukarıda belirttim. Hâlbuki yüzlerce kaynak gösteriyor ki. hicri yılı olayları 5/330. bu yaşta Hatice'ye değil ikiz. dör­ düz de ve daha fazlasını da Allah doğurtabilir demeleri ga­ yet mümkün ve nitekim de bunu rahatlıkla söylüyorlar. El-Bidaye ve'l Nihaye 11. Buna rağmen ortada inanılmaz bir manzara var.Makdisi.Eğer bu kızlar da Muhammed'in ise. üçüz de. Peki. el-Bed'ü ve'l Tarih. 5. 4/139 ve 5/16 Aynı şeyi Taberani de alır. 3 4 0 Bu m e n o p o z (Menopause) döneminde Hatice'nin bunları nasıl doğurduğunu. bu ev­ lilikler gerçekleşmiştir. 6.. o bakımdan en yüksek yaşı seçtim. 55 yaşına gelince mi harekete geçti! Biliyorum.. hem de Ö m e r onu kendileri için Muhammed'den isterler. Da­ ha önce de belirtildi: Hatice Muhammed'den evvel iki se­ fer evlenmişti diye. 4. 1/391. Ali ile evlenmemiş iken hem Ebubekir. Ali'ye verir. Peki. bu­ nu aktaran ve safça inanan tarihçilerden sormak lazım. onlara da yazık değil miydi? G ö z önüne almadı. yanıt hemen hazırdır: O Allah'ın peygamberidir. Çünkü çocuklar onun değildi. er340 a. bir görüşe g ö r e bu kızlar İslami­ yet geldikten sonra doğmuşlardır. g e n ç yaşta neden o kadar çocu­ ğu evlendiği kişiler için de yapmadı.Kastalani. Gerekçe de şu: Kızım kü­ çük. c. b. Bu durumda kızların ha­ life Osman ve Ebu Leheb'in oğullarıyla evlenmeleri müm­ kün değildir.İbni Kesir. Bu son görüşü (peygamberlikten sonra doğdular diye) dikkate alsaydım zaten işin içinden çıkılmazdı. . ama o v e r m e z . Demek ki bu görüşün ciddiye alına­ cak bir tarafi yoktur.yen birçok İslam tarihçisi v a r . Fatma henüz Hz..Hz. neden onlarla ilgili İslam literatüründe önemli bir kayıt yok! Kaldı İd. aranızda yaş farkı var der ve sonuçta Hz. Mevahib-i Ledüni.

Safiye. "Fatma ben341 Kur'an'ın Kökeni. git hem Maryayı. Ben bu olayı kanıtlarıyla birlikte başka bir kaynağımda anlattığım için burada detayına g i r m i y o r u m .. ikisi de infaz edilmekten kurtulmuştu. 3 4 1 Bunu g ü n d e m e getir­ mekle. Cahş. Hayır. Fatma dışında Muhammed'in çocuğunun olmadığı fik­ ri ağır basıyor. hem de onunla cinsel ilişkide bulunan kişiyi öldür demişti. neden bunlardan hiçbiri Muhammed'den hamile kal­ madı da (görüldüğü gibi yaşları uygun ve henüz m e n o p o z devresi de onlar için söz konusu değildi) Hatice o yaşta bu kadar çocuk doğurdu hem de ild kez ikiz doğurmak sure­ tiyle! Burada şu söylenebilir: Marya da Muhammed'den ha­ mile kalarak İbrahim adında bir erkek çocuk doğurmuş. Ümmü Gülsüm de dokuzuncu yılında vefat etmiş. Ümmü Sele­ m e . Niteldm Muhammed Hz. Z e y n e p seki­ zinci. Nasıl mı? Anlatacağım. üçüncü baskı. H e p 20-35 yaşlarında kadınlardı. Mesela. Ümmü Habibe. Muhammed'in kızıdır diyorum. Aslında İslami kaynaklarda var olan bilgilere bakılınca. bunlar hakkında ise hiçbir şey yok: Yetim oldukları belli. Peki. A m a Hz. Hz. 213. Fatma hakkında Mu­ hammed'in hadisleri de çok fazladır. Fatma hakkında sayılmayacak kadar hadis var. Muhammed de hicri on birinci yılında öldürülmüş. Cüveyriye. bu çocuğun Muhammed'den olmadığını belirtmek istedim. Hafsa. . Marya'nın doğurduğu çocuk (İbrahim) Muham­ med'den değildi. s.ken de ölmemişler. Çünkü İslami kaynaklarda ona çok yer verilmiştir. Rukiye hicri ikinci yılında. Ali'yi görev­ lendirmiş. Z e y n e p b.. Daha sonra farklı bir formül bulunmuş. Örneğin A y ş e 18 yaşında dul kal­ dı. Fatma. Çünkü Muhammed vefat edince ondan bir­ çok g e n ç kadın dul kaldı.

artık o kadının başka ko­ cadan kızlarıyla (varsa eğer) evlenemezdi.Menakıb'ü AH Ebi Talip 1/59-162. ikisi Muhammed'den bir-iki yıl önce vefat etti. Araplarda o za­ manlar üvey baba önemliydi. diğer kızları hakkında yok. b. Nisa suresi 23. Tanrı buyruğu saydı. Muhammed'le evlenince.den bir parçadır. ev­ lendiği kişinin de bir başka hanımından kız çocukları vardı. O da vefat edince kızlar ortada sahipsiz kal­ dı. Biri in­ sanları. 343 a. Hatice'nin maddi durumu müsaitti ve bu çocukları ya­ nına aldı. bir erkek bir kadınla ev­ lenmiş ve cinsel ilişki yaşamışsa. Fatma dışında kalan bu kız­ lar (Zeynep. üçüncüsü de semereleri yiyor.Ebülkasım Kufi. Rukiye ve Ümmü Gülsüm) Muhammed'le Ha­ tice'nin çocukları değildi. Biraz önce de belirttim. Kim ona eziyet ediyorsa bana etmiş olur" gibi onu öven çok farklı hadisler v a r . Nitekim Muhammed de bu­ nu Kur'an'ına ekleyerek meşru hale getirdi. ayete g ö r e . diğeri develeri. M u h a m m e d bir 343 bakıma bu kızlara üvey baba olmuştu. Hâlbuki onlar da uzun yaşadılar. Fadail-i Fatma. Babaları ölünce bunlar üvey annede (Hatice'nin kız karde­ şinde) kaldılar. Hz. Gel de bunları sıraya diz! Zor bir iş değil mi! A m a ben yine ko­ numuzu bir sonuca bağlamaya çalışayım. Hatice. Hatice zengindi ve kızlar ona yardım da ediyor­ lardı. Okuyucu haklı olarak merak edip şunu sorabilir: Peki bu hengâmenin. . Bunlar üvey ev­ lat sayılırdı ve İslam terminolojisine g ö r e bu durumda olan bir kıza 'Rebibe' adı verilirdi. 'Istigase' 1/68. işte Hatice'nin kız kardeşi Ha342 Buhari-Müslüm. Hatice'nin Hale adında bir kız kardeşi vardı. 3 4 2 ancak benzer açık­ lamalar. Bu kadın daha önce biriyle evlenmişti. olup bitenlerin sonucu ne oldu? Ben de soruyorum acaba sonuç ne oldu? Aslında konu­ muz şu bulmacaya benziyor: Ortada üç d e v e var.

. Evet. Buna da ihtimal vermi­ yorum. ibni Hişam. Ben şahsen buna ihtimal vermiyorum. inanca g ö r e de bu gayet normaldi. İs­ lam'ın en eski tarihçileri bile Muhammed'den en az bir asır sonra ortaya çıkmıştır. ama kızlara yükledikleri anor­ mal d o ğ u m tarihleri neden. bu durumda olan başka insanlar için de durum aynıydı. Bunlar toparladıkları bilgilerde. Dolayısıyla halk arasında o zaman bunlara Muhammed çocukları denirdi ve o günkü kültüre. bunları gerçek kızları sanıp bu şekilde kayıtlara geçirmişlerdir. Mesela. Çünkü daha önce de iki kez evlenen Hatice'nin ya­ şı geçmiştir. Hatice zengin olduğu için onunla evlen­ meyi kabul etmiştir. Vakıdi. bu kadar çocuk (kimilerine g ö r e 12 çocuk) do­ ğurması tıbben mümkün değildir. İslam aktörleri bu yabancı çocukları neden zorla Muhammed'e yazmışlar. normalde o yaşta ve o günkü koşul­ larda kimse bunu yapmazdı. Taberi vs. Şunu da belirtmek lazım ki Muhammed. doğrusu bunu anlamak zor. ancak İslamiyet'ten sonra evlenmişlerdir. Bu iş yan­ lışlıkla oldu diye düşünelim.le'den olan kızları Hatice'nin evinde oldukları için böyle değerlendirilmiştir. İbni Sad. Bunu anlatan kaynaklar çok. ancak kızları Muhammed'den alan İslam tarihçileri yok: H e p onun kız­ larıdır diye yazmışlar. bunları nerden çıkardılar? Sonuç şu: a) Ya çoğunluğun iddia ettiği gibi bu kızlar Muhammed-Hatice'nindir ve Muhammed henüz peygamber ol­ madan bunlar d o ğ m u ş ve yine daha peygamber olmadan bunlar 5-7 yaşlarında iken evlendirilmişlerdir. İbni İshak. b) Ya da bunlar peygamberlikten önce doğmuş-. Muhammed'in üvey kızları durumundaki kızlar "Muhammed'in çocukları" diye tanımlandığı için.

İslam otoriterlerince pek dikkate alınmamış/nerdeyse unutulmuş. İslam tarihi resmi tarih­ tir. kimden doğduğunu iyi tespit etmeyen bir sistem. bir görüş de bu. Muhammed'in hadisleridir diye ortalıkta dolaşan bu ka­ dar yazı ne kadar sağlıklıdır? Bu kadar önemli insanın ne zaman yaşadığını.c) Bir diğer sonuç da. Bu önemli bir göstergedir. Bu durumda da Muhammed'in 40 yaşından sonra bu kızların d o ğ d u ğ u ve bunlardan birinin Muhammed 45 yaşında iken hamile olduğu iddia edilmek­ tedir. sansürlü tarihtir ama profesyonelce yazmamışlar. Muhammed-Hatice onları evlendirmişlerdir. Burada söz ettiklerim eski ta­ rihçilerdir tabii ki. İşte. d) Ya da az önce belirttiğim gibi bunlar başkalarının ço­ cuklarıydı ve yetim kalmışlardı. Malum damat­ lardan biri de halife Osman'dır ve hicri beşinci yılında bu kızlardan Rukiye ile evliyken ve Rukiye hamileyken Habe­ şistan'a hicret ediyor. Burada olaylardan şu sonucu çıkarmak lazım: Bu kadar in­ san. bu kızların peygamberlikten önce mi. Kızların Muhammed'in olmadığına ilişkin İslam tarihin­ de bir kaynağa rastlamadım. H e p söylüyorum. Bilgiler arasında bu davar.588. Adı İbni Şehraşub (h. A h m e t . durum ortada. hiç şüphesiz ki Muhammed'in cümlelerini. Evet. İslam'da varolanlarla ters düştüğü için. Yine Ebü'l Kasım Ali b. İslami kaynaklar da tartışmalıy­ sa.ö) Onun verdiği bilgiler. sonra mı d o ğ ­ duklarını v e y a onların Muhammed-Hatice'nin çocukları olup olmadığını bilmiyorsa. Yalnız yaklaşık bin yıl önce yaşayan bir yazarın bu konu­ da bir şeyler yazdığı kaynaklarda geçiyor. söz­ lerini kontrol edememiştir. kızlar Muhammed'in p e y g a m ­ berliğinden sonra doğmuştur ve adı geçen şahıslarla evlendirilmişlerdir.

Aslında bu kızların M u h a m m e d ' d e n olma ihtimali bu 344 a.istiğase. Aynı zamanda Tusteri. 89. d. Bu­ rada M u h a m m e d ' e bir eleştiri gelirse. . Sünni de.. Şia da. 1/159-163. Ki çocuklar Muhammed-Hatice'nin değildir di­ ye.352. tüm Islami cemaatler de rahatsız olur. Benat-ü Nebi.. Hatice'nin damadı M u h a m m e d ' e bir şey getirdi şeklinde aktarır. bunun şerhi olan Kamusi Rical'da bunu işlemiştir.ö) 'el-İstigase' adlı yapıtında benzer şeylerden söz ediyor. Yine Sünni kesimin tarihçilerinden Moğultay'ın siyerin­ d e : Hatice.' adlı yapıtında. madem Muhammed'in de damadıydı niye Hatice'nin damadı şeklinde söylenmiş? A m a aynı me­ tin içinde Zeynep'in Muhammed'in kızı olduğu da söyle­ niyor. Zerare'den Hind. Bunu anlatan ravi. Burada başta Belazuri olmak üzere birkaç kaynaktan söz eder. 83 ve sonrası. 'Tenkih'ül Makal. tabii ki burada Muhammed'in kızıdır diye yazılmışsa da bundan kasıt üvey kızıdır demek mümkündür. s. 3 4 4 Diyelim ki bunlar Müslüman ama Hz. c. ama bu konunun taraftarlıkla alakası yok ki. Hatice'nin bir önceki eşinden olan kızıdır. Muhammed'den önce ikinci eşi olan Ebu Hale Nebbaş b.Tenkih'ül Mekal fi İlmi Rical. Ali taraftarı v e y a Mutezile v e y a islam'ın başka bir eko­ lün sempatizanları. Dolayı­ sıyla bu şekilde söylenmesi normaldir demek de mümkün­ dür. Bu­ rada denilebilir ki. s. Yine önemli olmamakla birlikte bu konuda şöyle bir hadis var: Zeynep'in eşi Ebü'l As bir gün M u h a m m e d ' e hediye olarak bir şey getirir. Olay. direkt Muhammed ve çocuklarıyla ilgili. Menakıb-i Al-i Ebitalib. bu kızlar Muhammed'in olmayabilir şeklin­ de kanaat belirtmiş.Kufi (h.ibni Şehraşub. b. 3/79 Zeynep konusunda.Amili. Aynı zamanda Mamekani (1351-h). Hars ve Z e y n e p adında üç ço­ cuk doğurmuş şeklinde bir açıklama var. Bu durumda muhtemeldir ki Z e y n e p .

Musannaf. hem de damadıdır" 3 4 6 diye yanıt vermiş. İşte bu söz anlamlı aslında. kızım Fatma gibi bir hanımın var ve sizden de HasanHüseyin gibi iki torunum var" diyor. dit 5/224. 346 Buhari. Siyer. ayeti kısmında. o hem Muhammed'in amcaoğlu. "Osman. " M u h a m m e d ' e söyle e ğ e r Rukiye'yi bana v e ­ rirse ben de ona iman ederim/inanırım" diye teklif sunar. Bunlar arasında. Bakara sursi 193. Rukiye'nin çok güzel bir kız olduğunu İslam tarihçileri de yazmışlar-.kadar zayıfken. Yalnız hadis denkleminde böyle bir açıklama v a r . Çünkü kızların onla­ rın olmadıkları yönünde var olan kanıtlar güçlüdür. konuya uyan şöyle bir hadis de var: İki kişi. İbni Ömer. no: 9441. benzer hadislere ihtiyaç olmamalıdır. ancak burada İbni Şehraşub farklı bir şey ek­ liyor: Bir gün halife Osman Ebubekir'e (ki bu ikilinin araları çok iyiydi). 345 a) Moğultay. İbni Ömer. Ali hakkında. Hz. Ali ve Osman hakkında ne dersin?" şek­ linde bir soru da var. Burada açık bir şey var: Eğer Osman da gerçekten da­ mat olsaydı. meşhur sahabi İbni Ömer'den bir şeyler sormuşlar. 12. tabii ki yine de böy­ lesine ikincil gerekçelere ihtiyaç yok. Çünkü bu durumda o iki kızını almış oluyordu. ama siz bundan hoşlanmazsınız biliyo­ rum. onlar kimseye nasip olmadı. Yine Muhammed bir ara Hz. Ali'ye gelince. Ali'ye. "Sen Hz. Şu halde bunlar Muhammed'in kızları de­ ğildi sonucuna varmak söz konusudur. . umarım Allah onu bağışlamış. 3 4 5 Buhari'de. s. Çünkü eğer halife Osman ve Ebü-1 As da onun gerçek damatları olsaydı o zaman bu ifadelerin bir anlamı kalmazdı. Benim gibi biri senin kayınpederin­ dir. Muhammed'in damadıdır demezdi. Çünkü o kızlar Muhammed'in olsaydı. Osman damatlık konusun­ da Ali'yi geçmiş olmalıydı. onun Os­ man'dan farkı. Tefsir bölümü. b) Abdurrazzak. "Üç şey sende var.

ayette özetle. kendisinin kalkıp bunları kendi yaşıtı olan Osman'a vermesi nasıl izah edilebilir? Ayrıca Hatice'nin ileri yaşta bu kadar d o ğ u m yapması 347 Menakib-ü Al-i Ebi Talib'den naklen Amili. . İşte burada denilebilir İd. pey­ gamberlik gelince din yüzünden boşandı. Çünkü baştan beri anlattı­ ğ ı m gibi. Muhammed'in 40 yaşında iken peygamber olduğunu bili­ yorsun. Yani bu evlilik İs­ lam'dan önce gerçekleşmişti diyor.Ebubekir bunu aktarır ve Muhammed de kabul eder. baştan beri anlatılan bu trajedilere yanıt bulmak daha önemlidir. o günkü örf-âdete g ö r e bu üvey kızlar da artık hürmeten üvey babanın kızları sayılırdı. Şunu diyor: Rukiye. 3 4 7 İslami kesim akıldan ziyade rivayete önem verdiği için Hz. bu kız kaç yaşlarında iken evlendi­ rildi diye merak e t m e z mi? 3 4 8 Burada konuyu şöyle bağlamak isterim: Eğer bu kızlar Muhammed'inse. no: 11318 Rukiyye md. ey Muhammed. kadınlarına. Ebu Leheb'in oğluyla evliydi. Peki. o zaman insan. ama bunu yapa­ mıyorlar. 348 Isabe. kızlarına ve inananların kadınlarına söyle başlarını ört­ sünler. Kaldı ki. Enteresandır ki. e ğ e r Fatma dışında kızla­ rı olmasaydı ayet çoğul olarak (kızlarına) oluşmazdı. Hatice de 40 yaşında iken evlendiklerini. madem Muham­ m e d 25 yaşında. Fatma dışında da Muhammed'in kız çocukları bulun­ duğuna dair şu ayeti de kanıt olarak gösterebilirler: Ahzab suresi 59. cümle cümle açıklama getirme yerine. 'Benat'u Nebi ve Rebaibuhu s. 1/83-95. Hâlbu­ ki buna yanıt vermek çok kolay. Bu ri­ vayete g ö r e kızın veriliş nedeni ve halife Osman'ın niçin Müslüman olduğu konusu farklı bir boyut kazanır. İbni Hacer Askalani gibi bir İslam düşü­ nürü bile bunları anlatırken yaş hesabına hiç değinmemiştir.

Aslında böyle bakmamak la­ zım. Çünkü nerdeyse bir düzine kadar insan var ortada ve onlarla ilgili sorulacak bazı sorulara verilecek cevaplar ko­ lay olmalıydı: Doğdukları gün... istisnalar var.. büyük bir ihtimaldir. ne zaman evlenmişlerdir gibi. ne oldu da bu kızlar küçük yaşlarda vefat etti? Diyelim Fatma. nasıl olu­ yor da kırkından sonra bu kadar d o ğ u m yapıyor? Şu önemli nokta hep g ö z d e n kaçmıştır: Peki.nasıl açıklanabilir? Evet. bu farklı. A m a bir cemaat kadar olan bu insanların peygamberlikten ö n c e mi. insan her yaşta ölebilir. yoksa sonra mı d o ğ ­ dukları bilinmiyorsa. ay ve yıl. Ö m e r tarafından katledildi. bunun sonucu olarak v e ­ fat etmiş olabilirler. "Bu çocuklar Muhammed'in olsun v e y a başka­ sından olsun bize ne. Veya M u h a m m e d ' d e n sonra yazı­ lan Kur'an cümlelerinin ne kadar sağlıklı olup olmadığını. Hatice 55 yaşına geldikten sonra mı yoksa daha erken mi doğmuşlardır. ama daha önce iki kez evlenip bu kadar d o ğ u m yapmayan Hatice. Çünkü ifade edildiği gibi yaşları aşırı d e r e c e d e küçüktü.. bünyeleri bunu kaldıramamış. Burada. ancak benim olaylardan çıkardığım. Bu. şu ihtimal de g ö z önünde tutulmalı: O küçük çocukları o küçük yaşta cinsel­ liğe zorlayınca ve düşük de olsa bunlar d o ğ u m da yapın­ ca. peki ya Rukiye ve Ümmü Gülsüm'e ne oldu? Evet. bugün kitaplara geçmiş bir sözün/ha­ disin ne kadar sağlıklı bir şekilde yazılıp yazılmadığını tah­ min etmek zor değildir. peygamberlikten önce mi yoksa sonra mı doğmuşlardır. bu gibi konuları işlemenin ne yararı var?" gibi bir soru sorulabilir. .

Os­ man'ın kolundan tutup aşağı indirmiş ve şerefini rencide edecek şekilde davranmış. nasıl olsa halifedir. ya da yanlışlarından vazgeçer­ sin" diyor ve şöyle devam ediyor: "Sen Haris b. "Ey N'asel! Seni öldürür cesedini bir deveye bindirip sı­ cak bir yere götürür atarım" demiş. Burada olay kapanıyor. biz amirlerimize saygı gösterdik. İçeri girdiğinde Osman'ın minbere çıktığını görmüş. Başka bir gün elinde bir iple geliyor ve Osman'a. "Vazgeç. Cebele de arkasından gitmiş.SEKİZİNCİ B Ö L Ü M HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler Halife Osman'ın kötü yönetimine karşı ilk sert tepkiyi gös­ teren "Cebele el-Ansari"dir. A d a m önemli biri ol­ duğundan Osman ona bir şey diyemeden doğruca camiye gitmiş. Hakim'e şehrin piyasasını teslim etmişsin. Osman o zaman halifeymiş ve millet ondan şikâyetçiymş. Cebele de Osman'ın yönetiminden memnun olmayanardan biriymiş. ancak onlar bizi dalalete götürdüler" diyece- . Bir gün evin yanında iken Osman oradan geçiyormuş. alış-veriş yapanlardan usulsüz bir şekilde haraç alıyor. "Yarın Allah huturuna çıksam. o da camiye girmiş. adamı kaale almıyor. Bu adam Bedir harbine katıl­ mış önemli ashabdandır. Bu arada birileri Cebele'ye. "Ya senin boğazına getiririm. Bu yüzden Osman'a. sen baş edemezsin" deyince o." Osman icraatına devam ediyor.

Samıt. yerine Velit b. Sad b. Görevden aldığı önemli insanlar da halkla birlikte onun aleyhinde çalışıyorlardı. As'ı Mısır eyalet valiliğinden alıp yerine kendi sütkardeşi Abdullah b. Şam'da askeri komutan olarak g ö r e v yapan Ubade b. yerine de dayısının oğlu Abdullah b. bilmiyor ki Osman bundan haber­ dardır. . Elbette ki Muaviye bun­ dan rahatsız oluyor. Ebi Vakkas Kufe va­ liliğinden alınıyor. Ubade'yi merke­ ze alıyor.. İçki olduğu için korkudan konuyu da irdeleyemiyor. Ebi Serh'i görevlendiriyor. Hatta Muaviye Şam'dan gemilerle içki ticareti yapıyor ve Osman'ın izniyle buradan sağlanan parayı kendine alı­ koyuyordu. hali­ fe Osman'ın kardeşiydi. Velit. 3 4 9 Osman'a karşı çıkmak sadece halkın bireysel ve ama­ törce tepkisinden ibaret değildi. Halife Ömer zamanında Şam valiliğine atanan M u a v i y e ' y e daha fazla imtiyazlar tanıyor. daha sonra Osman'ın evine yapılan baskında. Ensab'ul Eşraf. Yine daha sonra atadığı Sait b. Saf adam. 349 Belazuri. Ebu Musa'el Eş'ari'yi Basra valiliğinden alıyor. anneleri aynıydı. Ö y l e ki. 6/160. Mesela halife Osman tarafından Sad b. Amr b. onu şikâyet e d e c e ğ i m diyor. Amır'ı tayin ediyor. g e m i içinde bu içkileri görünce hepsini y e r e döküyor. Osman'nın icraatından birer örnek ve tabii ki g ö r e v d e n uzaklaştırılanlar da halkla birlik­ te onun aleyhinde çalışıyorlar.. Ancak bu olay Ubade için artık bardağı ta­ şıran son damla oluyor ve Şam'da Osman ve Muaviye'yi eleştirmeye başlıyor. Bu yüzden Osman. As onun akrabasıydı. bunu yaparsa aleyhine olur. Yine henüz Osman'a karşı kitlesel isyanlar başlamadan. Bunlar. Şam'ın gelirini ona bırakıyor. bu adam bastonla Osman'ı d ö v m e y e başlıyor. Ceh'cah' adında bir baş­ ka sahabiden Osman'a uyarı ve hatta tehdit geliyor. Ukbe atanıyor.ğim.

. Maarif. Nasıl olur da millet aç iken sen kalkıp Afrikı'nın beşte birini tek insana veriyorsun" diyor. 23. Maarif. Osman zamanında Ya­ hudi asıllı Zcyd b. yine amcası Hakem'in oğlu Haris'e veriyoı Fedek köyünü Hz.Başka br eserim olan Sümerlerden İslama Kutsal kitaplar ve Dinler. İşte zaman içinde Osman bu Z e y d ' e yüz bin dirrem hibede bulunur. s. Hepsi Afrika'dan surdan burdan sağlanan taan malıydı ve haddi hesabı y o k t u . 6/149.Belazuri Ensab. 112-113. Hz. 112. d. 350 a.İbni Kuttybe. bunu daha önce Anlattım. c. daha sonra kitleselliğe dönüşmüş ve zamanla kontrolden sıkmıştır. Osman'ın bu ayrıcalığı o d ö n e m d e yışayan şairlere bile konu olmuş. Halife Osman bunu da Hakem'in o ğ ­ lu Mervan'c veriyor.ELbu Musa Osman'a karşı muhalefete geçiyor ve onun kötü yönetimini anlatmaya başlıyor. Afrika'yı alınca. Hanbel bir şiirirde özetle şunu anlatmaktadır: "Kâinatın rabbi bize öyle biı fitne bırakmış ki (Osman'ı kastediyor). b. Muhammed kendine al­ mıştı ve zaten Kur'an'a g ö r e veraset yoluyla kızı Fatma'ya verilmeliydi A m a Ebubekir'le Ö m e r el koymuşlardı. Halife Osman. oradan sağlanan 1/5 lik geliri de vlervan'a hibe ediyor. ondan kalan mal-altın-küçe o kadar çoktur ki. s.. Bilindiği gifj şu an var olan Kur'an.. ya o bi­ ze bela olur ya da biz ona.İbni Kutıybe. Osman arafindan sürgün edilen Abdurrahman b. 3 5 0 İşte Os­ man'ın yönetimine karşı gelmenin ilk işaretleri bireysel başlamıştır. Sabit başkanlığında bir komisyon tarafın­ dan hazırlanmıştır. Muhammed zamanında bile hazineye ait olan M e d i n e ' y e bağlı M e h n z bölgesini. varisleri bu külçeleri bal­ ta ile kırıp Löiüşmüşlerdir. Z e y d ölünce.

Osman. Cinayetiyle ilgili güvenilir İslami kaynaklardan derlediğim çarpıcı bir bölümü buraya alıyo­ rum. bir kazayla ölmüş gibi gösterilmiş. deve gibi kesileceksiniz ve kolay da can vermeyeceksiniz" şeklinde çok ağır bir cümle kullan­ mıştır. Gerçekten Osman'ın ölümü çok fecidir ve işkenceyle gerçekleşmiştir. millet se­ nin yönetiminden memnun değil. sonun kötü olur" diye defalarca uyarılır. Bunlara daha önce kısmen değindim. Hz. A m a ger­ çek hiç de böyle değildir. Önce Osman'a karşı yapılan baskını özetlemek istiyo­ rum. Senin büyük yanlışlar içinde olduğunu. halife Osman cinayetinin gerçek yanı da hep gizlenmek istenmiştir. "Size mi düştü. nasıl ve nerede gümüldüğünü ve baskının nedenlerini ö z e t şeklin­ de anlatmaya çalışacağım. Osman değişik heyetler tarafından: "Yapma. arkadaşlar senin için toplanıp icraatını konuştular. üstelik g e ­ len elçileri cezalandırır. sonra gelip benim- . "Ben tem­ silciyim. Ancak. Yeman bir ara halife Osman'a. "Hele buna balon! İnsan­ lar da sanır ki bu da bir şey biliyormuş. halife Osman'ın halk nezdinde bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasında çok fark vardır. dolayısıyla Allah'a tövbe etmeni. ondan korkmanı ve yaptığın yanlışlardan dönmeni istiyorlar" der. Hakkında sunacağım bilgiler okunduğunda görüle­ cektir ki. A b ­ dullah Temimi adında yaşlı birini temsilci olarak Osman'la konuşmaya gönderirler. Daha sonra da cenazesinin nereye atıldığını. Amir b.b ) Halife O s m a n M ü s l ü m a n l a r c a Katledilir. Muhammed ve Ebubekir'in cinayetleri Müslümanlar­ dan gizlenmeye çalışıldığı gibi. Sanki çok basit bir suikastla. C e s e d i d e Bir Ç ö p l ü ğ e Atılır Hüzeyfe b. Müslümanlar en son. "Öküz gibi or­ taya çıkacaksınız. siz mi bana akıl "veriyorsunuz" diyerek onları dinlemediği gibi. A d a m c a ğ ı z Osman'a.

bölgenin bir lideri vardır.le icraatımı konuşıyor. Toplum içinde . Amır'ın önerisi şu: Birilerine karşı kazanılması zor olan bir savaş başlat. yanlış yapıyor­ sun. Hâlbuki Allah'ın nerde olduğunu bilmiyen bir cahildr" diyerek onunla alay eder. Abdullah b. Amr b. Osman bu öneriye sert tepki gösteriyor ve bundan dolayı araları açılıyor. sonunda onlar gelip sana yalvarırlar. merak etme o seni gözetleyecektir" der. hem de çok önemli kişiler tarafından görevlendirilmişti. Bunlardan Abdullah b. Benzer heyetler sık sık Osman'a gelir. A d a m hem akılı. Sen onu ortadan kaldırırsan onlar sahipsiz kalırdağılırlar diyor. Ebi Serh tayin ediliyor. Sait b. Abdullah b. Sait b. Osman değişik eyaletler­ deki önemli valilerinden Muaviye b. savaşla meşgul olsunlar. Amr b. Amr'ın Osman'a kafa tutmasının başka bir nedeni de vardı. onlarla durum değerlendirmesi yapıyor. sen de rahat edersin. Karar ver! Bunlardan v a z g e ç ve adaletli davran" şeklinde karşı bir öneri getiriyor. sen en iyisi burlara maddi bir şeyler ver kurtul" diyor. Sad da. aşire­ tin.. bunları savaşa gönder. A m r Mısr valisi iken g ö r e v d e n alınıyor ve onun yerine de Hz.. As. "Ey Osman. sen insanların istemedik­ leri şeyleri yapıycrsun. böyle olmaz diyerek onu uyarıyorlardı. Sad b..O arada Osman'a. Muhammed'in hiç sevmediği. tu sorun ancak bu yöntemle biter: Yani hem baskı. A s ' a gelince. As'ın önerisi deşu: Sana bağlı olan her kabilenin. A m a giderek durum daha da kctüye gidince. biz de yardımcı oluruz. Muaviye'nin önerisi de şu: Eyaletlere vergi memurlarını daha fazla gönder. münafık ilan ettiği Abdullah b. Amir gibilerini merkeze/yanına çağırıyor. hem de ağır vergi yükü asayişi sağlar diyor. Ebi Süfyan. 'Ey Osman. Ab­ dullah b. "Ben Allah'ın nerde olduğunu çok iyi biliyorum. Ebi Sarf. As. insanlar menfaatle yola g e ­ lir.

Ali. 3 5 1 İşte bu toplantıda da bir bakıma bu büyük­ lüğünü. Sait geri dönmek zorunda kalıyor ve yerine de Ebu Musa el-Eş'ari atanıyor. 7/190. Bazı yerlere yeni atamalar yapıyor. Kitab'ül fiten. Osman'ınkinden daha itibar ve şöhret sa­ hibiydi. Bidaye-Nihaye. uzaklara gitmenize gerek yok. Bu ara­ da Sait b. Bunu aktaran. farkını ortaya koyuyor. geri gelin asıl cihat burda. "Camide toplanmıştık. Zübeyir. 352 Feth'ül Bari. Buhari'nin sarihi Askalani ve tabii ki değişik kaynaklarda da g e ç i y o r . ama maalesef din elden gitmiş. Ahnef bin Kays. sonunda katledilecek" şeklinde anlatıyor. değişik coğ­ rafyalara yayılmış Müslümanlara mektuplar göndererek "Geri gelin. ancak fayda vermiyor. A m a olaylar durmak bilmiyor ve adım adım Osman'ın sonu g e l m e y e başlıyor. Öyle ki. Osman giderek daha da sertleşiyor. Talha ve Zübeyir gibi cennetle müjde351 İbni Kesir. Kendi iyiliklerini anlatıyordu. Talha. Ben de bu arada Talha ve Zübeyir'e dedim ki. cilt 13/35. kalabalık hayli fazlaydı. bu konu caddede. 3 5 2 Bu arada Medine'deki sahabiler. İçimizde Hz. neymiş Osman'ın suçu. Hatta zaman zaman A m r bunu Osman'a karşı dil­ lendiriyordu. siz Allah için İslamiyet! yaymaya çıkmışsı­ nız. sokakta. içerde" diyorlar­ dı. hem de yönetime karşı silahlanıyor. bab'ü iza ilteqe'l müslimani bi seyfihima. O arada halife Osman da geldi ve he­ men konuşmaya geçti.Amr'ın kabilesi. Ali. Peki. her y e r d e konuşu­ luyordu. As'ı Kufe valiliğine tayin edince. H z . radikal tedbirler al­ maya başlıyor. Öyle olmuştu ki. bu adam gidici­ dir. Müslümanlar Osman'ın icraatından o kadar huzursuz olmuştu ki. Sad gibi ün­ lü isimler de vardı. bir ara Osman camide hutbe okurkenkonuşurken. oranın halkı hem kabul etmiyor. . neler yapmış ki insanlar beğenmiyor? Bu­ nu birazdan detaylıca anlatacağım.

Ester var. Ali d e v r e y e giriyor ve sonuçta onlar Ali'yi dinleyerek davalarından vazgeçip memleketlerinin yollarını tutuyorlar. Bişr. "Adama bakın. d-Askalani. Bunların da başlarında Malik b. Feth'ül Bari. c. Ancak yolda. eninde sonunda öldürülecek. hatta onun bindiği hayvan bile Osman'a/devlete ait 353 a. b.. onu katletmek için yola çıkıyorlar. 4/333-367. . halife Osman'ın yazdığı. Tüm grupların birbirlerinden haberi var. Kenane b. Sadece altı yüz süvari.ibni Kasir. kimi rivayetlere g ö r e bin süvari Mısırlılardan ve dört kafile halinde başlarında da Abdurrahman b. Yine iki yüz kişilk bir başka baskın grubu. Udeys.353 Ve sonuçta Halife Osman'a bağlı tüm coğrafi bölge­ lerden isyan sesleri yükselmeye başlıyor. Onların başlarında da Hükeym b. Bidaye. Yüz ki­ şilik bir isyan grubu da İrak'ın Basra kentinden yola çıkıyor. Osman'ın da istihbaratı vardı. Irak'ın Küfe kentinden harekete geçiyor.. onların niyeti hakkında bilgi almıştı ve kendince de tedbirliydi ama baskın o kadar güçlüydü ve kontrol edilmesi o kadar zordu ki. Hamran olmak üzere Osman'ı ablukaya almak. Üzerinde mektup bulunan kişi de halife Osman'ın bir görevli memu­ rudur. A m r b. 7/222 Zehebi'den alıntı yaparak. Cebele var. ölümü hak etmiş" gibi ağır sözler söylerdi. Kimse bilmesin diye. Hamık ve Sudan b. Ancak niyetleri Osman'ı ortadan kal­ dırmak.lenen önemli kişilerin de bulunduğu o ortamda bazıları.İbni Teymiye. Umre niyetiyle yola çık­ tıklarını söylüyorlar. Şehre varınca Hz. Minhac'ü Sünne.Taberi Tarihi. Yani iş bu noktaya gel­ mişti. 3/206. mührüyle mühürlediği bir mektup ele geçiriliyor. 13/35. Osman'ın taraftarları bunları önleyecek durumda değildi.

Na'sel md.Ibn'ül Esir. 1 cilt Na'sel md.Kamus'ül Muhit. M e d i n e ' d e ihtiyar. Osman korkudan imza ve mührün sahte olduğunu.Zamahşeri.ibni Asakir.İbni Manzur. Lisan'ül arab. 39/327. Tac'ül Arus. Bişr. Za­ ten onlar. bu isyancıları ya­ kalayın. Mektupta. Değişik İslami kaynaklarda Na'sel şöyle tanımlanıyor: O sı­ rada M e d i n e ' d e Mısır asıllı budala biri varmış. o yüzden hakaret anlamında Osman'a bu isimle hitap edi­ yorlar. A m a bu mektup olayın­ dan sonra artık onları durdurmak mümkün değildi: Tekrar­ dan geri dönüyorlar ve sonunda Osman'ı feci bir şekilde katlediyorlar. Ali'nin araya girmesiyle isteksiz­ ce eylemlerinden vazgeçmişlerdi.bir hayvandır. b. c. f. kendisine ait olmadığını iddia ediyor. 11 /669. bazıları­ nın da kol ve bacaklarını kesin" gibi talimatlar vardı. beyinsiz kişi/ahmak-bunak demek. ancak inandırıcı gel­ miyor. sakalını yoluyor. Mısırlı grubun başındaki şahıslardan Kinane b. aptal bir Yahudi varmış. el-Nihaye 5/177 e.Zebidi. d. Her ne ise alaylı bir söz olarak Osman'a karşı kullanıyorlardı. Osman'ın alnından ve kafasının ön kısmından demir parça354 Tüm bu kaynaklarda Na'sel'in ne anlama geldiği ve niçin Osman'a Na'sel dendiği anlatılıyor: a. güven sarsılıyor ve gereken yapılıyor. önemli elebaşlannı da çarmıha germek suretiyle-işkenceyle öldürün. el-Faik. ağzı açık kalı­ yor. Değişik yörelerden gelen bu insanların hepsi ittifak ha­ linde halife Osman'ı ablukaya alıyorlar. Onu yakalayınca saçını. . 4/52. bir kısmını infaz edin. daha önce Hz. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. çenesini çekiyorlar. ilgili valilerine. 3 5 4 Veya Na'sel. Veya Na'sel demek. adı da Na'sel. Bu arada isyancılar Osman'a 'Na'sel' diye bağırıyorlar. Osman'a bu amaçla bu lakabı takmışlar.

ona dokuz darbe vuruyor. b. cilt 7/211 vd. no: 36306. Ebi M e y s e r e ve Muği355 a. yemekten mahrum bırakıyorlar. Muaviye tarafından propagan­ da aracı olarak kullanılıyor. . Millet ona karşı öyle­ sine kızgın ki. peygamberin iki kızıyla evlendim. Bu arada Osman'ı savunanlardan çok sayıda insan öldürülüyor. Yine Mısır grubundan A m r b. Aynı gruptan Sudan b. Bu arada Osman'ın hanımları Naile ile Ümmü'l Benin ve kızları kafasını gövdesinden koparmalarına izin vermi­ yorlar. onların ellerinden çıplak kılıçları al­ mak istiyorlar. Birilerin ona su vermelerine bile izin vermiyorlar. Ali de baskın liderlerinden Abdurrahman b. Abdulah b. zina yaparsa. M e ­ sela Abdullah b. cina­ yet işlerse öldürülür. Hz. araya giriyorlar. onu ustura-makas gibi aletlerle parçalamak isti­ yorlar. hatta şeytan taşlaması gibi naaşını taşlamak istiyor­ lar.Hindi. Osman'ın göğsüne çıkıyor.İbn-i Kesir. bunlardan üçü Allah için olsun. öldürdükten sonra da kafasını gövdesinden koparmak. Onlar kılıçlarını güçlü bir şekilde çekince. tabii ki daha sonra bu kadının parmakları Şam'da hut­ belerde çok dile getiriliyor. 3 5 5 Şu da var ki. Hamran adındaki şahıs da Osman'ı d ö v e d ö v e komalık ediyor. tabii ki bu arada Osman onlara çok yalvarı­ yor: 'Ben ilk Müslümanlardanım. Kenz. Osman'ın eşlerinden Naile binti Ferafise'nin parmakları ke­ siliyor. Veheb. Ben bunlardan hiçbirini yapmadım' gibi yalvarmaları artık fayda etmiyor. Muhammed'in eşlerinden de araya girenler oluyor ve Hz. kendim için vurdum diyor. Udeys ile konuşunca (yapmayın diye) bu eylemlerinden vazgeçiyor­ lar. isyancılar yaklaşık 40 gün Osman'ı evinde mahsur bırakıyorlar.sıyla vurunca. sudan. Bu manzara karşısında tüm aile ağlaşmaya başlıyor. Osman y e r e yığılıyor. Hamık. kalanı da ben rahat edeyim. Bu ayrı bu k o n u . Bidaye-Nihaye. insan ancak dinden çıkarsa.

köpeklere y e m olsunlar diyorlar. 357 İlerde bu önemli şahsiyetlerle ilgili bilgi vereceğim zaten. Abdurrahman b. böylece Osman'ın ağzı açık kalı­ yor ve daha önemlisi onu y e r d e süründürüyor. Ali nerdeydi diye insan merak ediyor? Demek ki çevresi dışında kimse onun yönetimin­ den memnun kalmamış ki sonuç böyle olmuş. Şöyle ki. Ebi Hüzeyfe gibi şahsiyetler. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Udeys. bu­ rada adeta onun rövanşını alıyordu. aktif olarak onun ölümünde görev alan Amr b. Basra'dan.İbni Esir. 3 5 7 356 a-lbni Asakir. Ahnes gibileri. Amr Ensari. istifa edersen sana karışmayız dedikleri halde Osman. ta Mısır'dan gelen heyetin içinde ve aktif bir şekilde Osman'a karşı cephe alanlar ara­ sında. . Mısır'dan değişik coğraf­ yalardan geldiler. ama istifa e t m e m karşılığını veriyor­ du. Mesela. Şebes b.re b.356 Aslında detaya gerek yok. Mesela neden tüm sahabe­ ler arasında Ebubekir'in oğlu Osman'a böyle davranmıştır? En azından Osman babasının çocukluk arkadaşıydı! Kanım­ ca Ebubekir'in oğlu babasıyla ilgili planları bildiği için. İnsan biraz düşünürse zaten işin vahametini anlar. M e d i n e . Osman'a. Bu uzak bir ihtimal de­ ğildir. b. Osman kısmı. El-Kamil. Sanırım İslam tarihinde bu konuda bazı açıklanmayan noktalar var. Hatta Osman'la birlikte öldürdükleri bazı kişilerin gömülmelerine izin bile vermiyorlar: Kurdakuşa. Ferve b. Osman'a ulaştığında da. Burada şu hatırlatmayı yapayım: Hani Ebubekir'in cinayetinde Osman'ın da parmağı vardı diye yazmıştım. Hamam ve Muhammed b. Rab'i. çevre Müslü­ manları ve hele hele Hz. En başta Ebubekir'in oğlu Muhammed. Ekder b. m a d e m bu kadar isyancı Müslüman Kufe'den. 5/521-26. Hamik. peki ya Mekke. ben ölü­ mü tercih ederim. çok hakaretvari bir şekilde sakalından tutup çekiyor.

aslında bu önemli bir faktördür. Ali'yi temsilci olarak gönderiyorlar. o zaman Yahudiler tarafından tuvalet olarak kullanılıyordu şeklinde açıklama yapıyorlar. Müslümanlar Osman'ı defalarca uyardılar. 5267 ve 5822. Savaşla kazanamıyorsak. 3 5 8 Şunu da bilmekte yarar var. minbere çıkıp şunları söylüyor. Hamik maddeleri.. no: 486. tuvalet olarak kullanılan bir y e r e atıyorlar ve onların korkusundan en yakın akrabası bile yanaşamıyor. Osman. İslam tarihçileri. Kur'an yorumcuları. Osman ise onu da dinlemediği gibi. bari planlarla. Isabe. Burası öyle bir yer ki. Osman'ın veziriydi.. atılan y e r d e üç gün kalıyor. O yüzden hep bozmaya ve karışıklıklar çıkar­ maya çalışıyorlardı.Başta da belirttim. Üsd. Amr ve Amr b. 358 Taberi Tarihi. tüm halifelerin devrilmesin­ de Yahudilerin rolü çok büyüktür. Bu arada Osman'ın sağ kolu Mervan sert çıkıyor. işin vahameti­ ni bildiği için olayın fazla büyümesini istemiyor/Mervan'a izin v e r m i y o r . farklı komplolarla işi götürmeye çalışalım diyorlardı ve ni­ tekim de bunu çok mükemmel başardılar. . İsyancılar Osman'ı öldürdükten sonra cenazesini bir mezbeleye. Mervan. 3959. temsilci gönderdiler. 4/338 v d . Cenaze. Her ne kadar bu sebep pek ö n e çıkmamışsa da. ama o hep ceza veriyordu. gerekirse seni eleştirenlerle savaşırız diyor. Ferve b. ayıplayanlar ve eleştirmenlerdir (tabii ki isim vermeden Hz. Hatta bir ara Hz. İbni Hacer. Gidip halife Osman'a önemli uyarılarda bulunuyor. Bu ümmetin fitnesi. 'Osman'ı katlettikten sonra cenazesini Haşş Kevkeb' denilen y e r e attılar. Muhammed b. Ali'yi kastediyor) diye başlıyor ve eleştirel bir konuşma yapıyor. Ebi Huzeyfe. Yahudiler artık o coğrafyada onlara iktidar verilmeyeceğini biliyorlardı. ibni Esir.

Mecme-ü Zevaid. ı. Muhammed'in de eşi olan Ümmü Habibe ortaya çıkıp ya bu adamın defnine izin v e ­ receksiniz. 19/457. bas­ kıncıların korkusundan kimsenin gidip onu alamayacağına ilişkin bir yığın güvenilir İslami kaynak aşağıya a l ı y o r u m . d. Lisan'ül Arab.Konu garip gelebilir. 3 6 0 İşte Hz. 3 5 9 c) Halife O s m a n ' ı n C e n a z e s i .Yakut Hamevi. g. 39/532.İbnil Esir. f. e. Bir Tuvalete G ö m ü l ü y o r Osman'ın cenazesinin Yahudilerin tuvalet olarak kullandık­ ları bir mezbeleye atıldığını ve orada üç gün kaldığını. bundan sonra birkaç kişi gidip cenazesini alı359 a. . Ali ile Ümmü Habibe'nin araya girmesi. herhangi bir y e r e atılıp kalsın ve bu şekilde çürüyüp gitsin istiyorlardı. So­ nunda yine Hz. Üsd. 6/283 Heşş Kevkeb md ve Na'sel md. "Ebu Süfyan'ın kızı ve aynı zamanda Hz. 4/412 ve devamı.Heşş Kevkeb/Na'sel. O bakımdan Osman'ın bu tuvalet yerine atıldığına ve cenazesi üç gün orada kaldığına. El-Nihaye fi Garibi-1 Eser. Marifet'ü Sahabe. h.Taberi Tarihi.İbni Asakir.Heysemi. Tarih'ül Medine. 7/213. Muhammed'in perdesini (başör­ tüsünü kastediyor) başımdan alır atarım" d i y o r . Bidaye ve'l Nihaye. ya da ben Hz. 9/95. Eşlem b. Tarihçi İbni Şebbe bu konuda. Bu arada onu öldürenler şeytan taşlar gibi cesedini taşlamaya başlıyorlar ve gömülmesin. 1/966. Mucemi Kebir.ibni Esir. no: 248. 1/78-no: 107. k-Tehzib-i Kemal. kor­ kudan kimsenin gidip onu demedemediğini yukarıda yaz­ dım.Ebu Naim Asfahani. c. b-Taberani. Osman'ın kabri kısmında no: 321-323. hem eşlerinin ağlamaları nedeniyle isyancılar eylemlerinden vazgeçiyorlar.Inbi Kesir. no: 14558. Evs kısmına. 2/262. Ali'nin devreye girmesiyle isyancılar defni­ ne izin verdiler.lbni-1 Manzur. j. 360 İbni Şebbe. Tarih u Medinet'i Dımaşk. Mucem'ül Buldan.

Yine her zaman­ ki gibi Hz. böyle normal bir kabir hazırlayamıyorlar. Bu arada isyancılar defne izin verdiklerinde şu koşulu da ö n e sürüyorlar. Maşaallah o d ö n e m herkes Tanrı ile Cebrail ile irtibat halindeymiş. o tuvalet olarak kullanılan yere götürülüp ora­ da gömülüyor ve belki tekrar isyancılar cenazesini çıkarır­ lar korkusuyla. bu arada adam. alelacele o tuvalet olarak kullanılan batak­ lığa götürüp bir çukur kazarak içine atıyorlar. G e c e gizlice. Çünkü Allah ve melekler cenaze namazını kılmışlardır" diyor. Kimileri. mezarını yerle tesviye ediyorlar. Ali yoktur. Ali'nin araya girmesiyle bu koşuldan vazgeçi­ yorlar. Peki. Üzerine mezar taşı bile koyamı­ yorlar. Hatta Osman'ın kızı ağlayınca. diyerek engel oluyorlar. Bu nedenle. Osman'ın yakınları onu mezara götürür­ ken biz de yolun sağından ve solundan yürüyerek hacda şeytan taşlar gibi ona taş atacağız diyorlar. "Katledenler namazına izin vermeyince. "Siz üzerinde namaz kılınmasına engel olursanız sorun değil. kendisi katılmıyor). birkaç kişi onun cenaze namazını kılıp Ba­ ki kabristanında defnetmek isteyince. onu g e c e karanlığında gömüyorlar (tabii ki cenaze işinde. üze­ rinde namaz kılınmadan gömülüyor" diyorlar. kabir başında Hz. mezarı kazanlardan biri ona kızıyor: "Biz o kadar titiz davranıyoruz ki kimse duymasın.yor. normal vatandaş da yukarılardan ilham alı­ yormuş. daha önce atıldığı yere. ya muhalifler senin sesini . Kimileri d e . isyancılar bunu du­ yuyorlar ve kesinlikle normal bir mezarlıkta defnetmeye­ ceksiniz. Mesela Ebucehm adındaki kişi onun namazını kılmak isteyince isyan­ cılar izin vermiyor. Osman'ın cenaze namazının kılınıp kılınmadığı konusunda farklı rivayetler var. bağırıyorsun.

duyup gelir, babanın cenazesini tahrip ederlerse iyi mi ola­ cak?" diyerek, onu susturmaya çalışıyorlar. Gömenler ara­ sında bir de Osman'ın eşlerinden Naile var. Karanlık oldu­ ğu için, o da eline bir mum alarak kabirde rahat çalışılabilmesi için mezarın başında duruyor. İslami eserlerde anlatıl­ dığına g ö r e , çalışanlar, isyancılar görmesin diye insanların olduğu tarafla mezar arasına perde gibi veya kerpiçten bir duvar yapıyorlar. 3 6 1 Cenaze namazı kılınmıştır diyenlere g ö r e de ihtilaf var­ dır. Genel kanı, cenaze namazının bir veya dört kişi tarafın­ dan kılındığı yönündedir. Hatta bazı kaynaklarda, korkudan kimse onu g ö m m e k istemeyince; ancak Mervan'la, Os­ man'ın eşlerinden Naile onu geceleyin gömmüşler şeklin­ de bilgi var. Osman'ın eşlerinden dedim; çünkü Osman öl­ dürüldüğünde yanında dört hanımı vardı: Remle, Naile, Ümmü Benin ve Fahite. 3 6 2 Yani öyle ki, Osman'ın cenaze­ si ortada kalıyor, korkudan kimse onu defnedemiyor. Hat­ ta önemli islami kaynaklarda çok farklı bilgiler de var. M e ­ sela onu öldürdükleri zaman, eşi Naile araya girmek isti­ yor. Bu arada onun da elini, kimilerine g ö r e de parmakla­ rını kesiyorlar. Hele halife Ebubekir'in oğlu Muhammed, Osman'ın kolundan tutup kapıya kadar sürükleyince Os­ man, "Senin baban dostumdu, neden bana böyle yapıyor361 a- Taberi, Tarih 4/412 vd. ve Asbahani, Marifet-ü Sahabe, no: 265-66. b- lbni-1 Esir, El-Kamil. halife Osman kısmı 2. cilt c- İbni Kuteybe, imame Siyase, 1/64. d- Askelani, Isabe, no: 1082. Cebele b. Amr b. Evs kısmında. e- ibni Asakir, Tarih-i Dımaşk, 39/532. f-Taberani, Mucem-i Kebir, 1/78-no: 107. g- Heysemi M.Zevaid, no: 14558-9/95. h- Yakut Hamevi, Mucem'ül Buldan, 2/262. ı- ibni Hacer, Talhis-ül Habir, 2/145. j- İbni Sad, Tabakat, 3/37-44. 362 Taberi Tarihi, 4/415-421.

sun' diyor. Ebubekir'in oğlu, "Sen gerçek Kur'an'ı yaktın, kendince yeni bir Kur'an ortaya çıkardın" diyor. Kimi riva­ yetlere g ö r e de Ebubekir'in oğlu onun kulağına şiş sokup boğazından çıkarıyor. Şurası çok önemli, baskını düzenleyenler Müslümanlar ve Ebubekir gibi birinin oğlu da aşırı derecede ona işkence ediyorsa ve Hz. Ali de savunma niyetiyle hiç ortalıkta bu­ lunmuyorsa, artık Osman'ın o günkü Müslüman halk nezdindeki değerinin nerelere kadar düştüğü anlaşılıyor. Bazı İslami kaynaklarda Osman katledildikten sonra, baskını gerçekleştirenlerden Umeyir b. Dabi-i adındaki kişi gidip onun canından parçalar kopararak, "Sen ki babamı zulmen/suçsuz yere hapse attın ve orada öldü. İşte senin de sonun böyle olacak" diyor. Yukarıda da belirttim, onu katledenler, bedenini tahrip etmek, parçalamak istiyorlar; ancak bazılarının aracı olmasıyla eylemciler bundan v a z g e ­ çiyorlar. 3 6 3 Bir de şu var, Osman'ın cenazesini, bir kapı tahtası üze­ rine bağlayıp o şekilde kabre götürürken, belki birileri du­ yar, gelir engel olur kaygısıyla koşarak götürüyorlar. Cena­ zeyi götüren şahıslardan biri, "Biz korkudan öylesine koşu­ yorduk ki Osman'ın kafası, üzerinde taşıdığımız tahtaya çarpıp tak-tuk diye ses veriyordu" diyor. Bu olay, az sonra bölüm sonunda ekleyeceğim kaynakların hemen tümünde vardır. İşte halife Osman'ın halk arasında bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasındaki fark bu kadar büyüktür. Osman'ın Müslümanlar tarafından katledildiği, cenazesinin Yahudile­ re ait bir çöplüğe atılıp orada üç gün kaldığı, daha sonra
363 a-Taberi Tarihi, 4/412-414. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, 7/207 v d . c- İbni Kuteybe, Maarif, s. 113.

Hz. Ali'nin, Hz. Muhammed'in bazı eşlerinin ve Osman'ın eşlerinin hatırı için gömülmesine izin verildiği ve bunun da ancak aynı çöplükte gerçekleştiği, mezara da yangından mal kaçırırcasına, sür'atle götürüldüğü ve bu arada başının hep tahta üzerinde sağa sola çarparak ses çıkardığı, cena­ zesinin korkudan birkaç kişi tarafından gizlice defnedildiği, katledilirken işkence yapıldığı ve hatta canından parçalar kopanldığı, baskın anında haftalarca e v d e aç ve susuz mah­ sur kaldığı, yardım etmek isteyenlere izin verilmediği, o d ö n e m d e varolan Kur'an'ları yakıp yeni bir Kur'an ortaya koyduğu, kötü yönetimi yüzünden vurulduğu gibi konular, birçok İslam düşünürü tarafından kaleme alınmıştır. Ne ya­ zık ki, geniş halk kitlesi bunları bilmemektedir. Bu olup bi­ tenleri içeren İslami kaynaklar gerçekten çok fazladır. 3 6 4
364 Yukarıda Osman'ın ölümüyle ilgili açıkladığım bilgiler şu kaynaklarda g e ­ çiyor. Daha nice kaynaklar da var: 1- İbni Sad, Tabakat, 3/37-43. 2- Taberi Tarihi, 4/412 v d . 3- Ali b. Yunus el-Amili, Sırat'ül Müstakim, 3/30. 4- İbni A ' s e m , el-Fütuh, 1/64. 5- Ebü'I Feda, el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer, 1/172. 6- İbni Abdirabbih, Ikd'ül Ferid, 4/270. 7- Zebidi, Tac'ül Arus, 8/139-141. 8- Ibn'il Manzur, Lisan ül Arab, 1 1/670 Nasel ve Haşş Kevkcb md 9- Ibn'il Esir, a) En-Nihaye fi Garibil Hadis'i ve'l Eser, 1/969 ve 5/80. b) el-Kamil fi Tarih, h.35. yılı, halife Osman bölümü, c) Üsd'ül Gabe, Eşlem b. Evs b. Becre el-Ansari bölümünde. 10- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 39/532 vd Hz. Osman konusu. 11-Taberani, Mucem-i Kebir, halife Osman kısmı. 1/78-no: 107-109. 12- İbni Hacer, a) Isabe, no: 1081 Cebele b. Amr kısmında. Ve Eşlem b.Evs b. Becre el-Ansari bölümünde, b) 'Telhis'ül Habir', 2/145 ve 5/275. 13- Heysemi, Mecme'ü Zevaid, 9/95, no: 14558 . 14- İbni Abdilberr, Istiab, A.Rahman b. Udeys ile Eşlem b. Evs. B. Becre bölümleriyle halife Osman kısmında. 15- İbni Şebbe, Medine Tarihi, Osman'ın kabri bölümünde, no: 321 vd. 16- Hindi, Kenz'ül Ummal, no: 36172 ve 36298, halife Osman kısmında. 17- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, Osman bölümü, 7/192 v d .

d ) Halife O s m a n N e d e n M ü s l ü m a n l a r c a Katledildi? Az önce de anlatıldığı gibi, Halife Osman'ı feci bir şekilde katledenler Müslümanlardır. Peki, Osman bunu hak etmiş miydi, neydi bunun en önemli nedenleri ki, insanlar ta M ı ­ sır'dan, Basra'dan, Küfe'den... değişik yörelerden gelip ey­ lem birliği yaparcasına toplanarak Osman'ı katlettiler? De­ mek ki ortada çok ciddi bir sorun vardı ki Osman'ın çevre­ si, hele Hz. Ali bile bu baskınları artık durduramamıştır. Bu nedenlerden önemli gördüklerimi İslami kaynaklardan özetlemek istiyorum.

Etrafındakilere

ayrıcalık

tanımak-iltimas

1) H a k e m b. Ebi-I As olayı Hz. M u h a m m e d ' e karşı olduğu, onunla anlaşmadığı, hatta M u h a m m e d konuşunca, kendisi kaş-göz işaretleriyle onunla alay ettiği için, Muhammed hem Hakem'i lanetler, hem M e d i n e ' d e n çıkartıp Taif taraflarına sürgüne gönderir. Bu konuda birçok İslami kaynakta hadisler var. Mesela İmam A h m e t b. Hanbel, Bezar, Heysemi, Fakihi, İbni Asakir ve daha birçok İslamolog, Hakem'in sürgün edilmesi ve lanetlenmesi konusunda hadisler aktarmışlardır. 2 6 5
18- Muhibbüddin Taberi, Riyad'ü Nadre, Osman konusunda, s. 3/70 ve sonrası. 19- Müzi, Tehzib-i Kemal, 19/457-no: 3847 Osman b. Affan kısmında. 20- Yakut Hamevi, Mu'cem-ül Buldan, 2/262 Haşş Kevkeb kısmında. 21- Ebu Naim Asbahani, Marifetli Sahabe, Osman kısmı, I. cilt, no: 263 ve sonrası. 22- Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/160 ve devamı. 365 a- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 57. cilt/270 vd. N o : 3712. b- Heysemi, M e c ' m e ' ü Zevaid, no: 431 ve 9233. c- Taberani, Mucem-i Kebir, Abdullah kısmında no: 13770. d- Bezar, Bahr'ü Zihar, no: 2060. e- Fakihi, Ahbar-u Makke, no: 706.

Taberani şöyle bir olay da aktarıyor: Bir ara Hz. Muham­ m e d kendi arkasına dönünce görüyor ki, Hakem el işaret­ leriyle kendisiyle alay ediyor; bazen de oğlu Mervan'la bir­ likte Muhammed'in minberine çıkıp iniyor (taciz niyetiyle). Yani hem Muhammed'in davasına inanmıyordu, hem de değişik davranışlarla onu psikolojik olarak rahatsız ediyor­ du. Daha sonra Ebubekir ve Ö m e r halife olunca, yine Taif'ta kalmaya d e v a m ediyor/ bunlar M e d i n e ' y e dönmesine izin vermiyorlar. Hatta geri dönsün diye bu konuda Ebubekir'e teklifte de bulunuyorlar. A m a o kabul etmiyor. Ancak Os­ man halife olunca, onun ve oğlunun geri gelmesine izin veriyor, adam gelip M e d i n e ' y e yerleşiyor ve ölene kadar orada kalıyor, ayrıca o günkü parayla kendisine devlet ma­ lından (ki devlet malı zaten haraçtan, ganimetten, talan­ dan, çapulculuktan sağlanıyordu) yüz bin dirhem para v e ­ riyor. Şu not da önemli, Hakem b.Ebi-1 As, aynı zamanda ha­ life Osman'ın amcasıydı. Şu da önemli: Tarihte şöhret sa­ hibi olan Muaviye de Osman'ın amcaoğullarındandır. Os­ man, Hakem'in oğluna da, maliye müdürü gibi M e d i n e ' d e bir g ö r e v veriyor: Yapılan alış-verişlerden sağlanan vergi­ nin 1/10'unu, karşılıksız ona tahsis ediyor. Daha sonra Mervan, Osman'ın damadı olunca, ona aşırı d e r e c e d e ay­ rıcalıklar tanıyor. Mesela Hz. M u h a m m e d ' e ait olan ve v e ­ fat edince, kızı Fatma'm hakkı olduğu halde Ebubekir'le Ömer'in v e r m e d i ğ i Fedek arazisini de Mervan'a veriyor. Osman, yine Afrika halkından alınan 1/5 vergi, talan her ne ise damadı Mervan'a veriyor. Bunları zaten birazdan M e r ­ van konusunda anlatacağım. M u h a m m e d ' e rağmen, Osman'ın bu insanlara tanıdığı imkânlar, o zamanki şairlerin şiirlerinde de sıkça işlenmiştir. Osman katledilince, Müslümanların mezarlığı olan Ba-

ki'de gömülmesine engel olan Eşlem bin Evs, bir şiirinde şöyle diyor: "Allah'a yemin olsun ki, hiç kimsenin yaptığı kötülük yanında kâr kalmayacak, cezasını çekecektir. Sen ey Osman, Muhammed'in lanetlediği o insanı (Hakem"0 getirdin ve ona imkânlar tanıdın. Devlet malının 1/5'ini alıp Mervan'a verdin, ayrıca devletin malını kendine ve çevrene tahsis ettin. Ebu Musa el-Eş'ari'nin getirdiği gani­ metleri sen istediklerine d a ğ ı t t ı n . " 3 6 6 Yine halife Osman'ın sürgün ettiği bir başka şair Abdurrahman b. Hanbel el-Cemhi bir şiirinde, "Allah'a y e ­ min ederim ki hiçbir suç karşılıksız kalmaz" diye başlıyor ve Osman'ın kötü yönetimini işledikten sonra şiirin bir yerinde, "Bize öyle bir fitne (Osman için diyor) yaratıldı ki, hem biz onunla ceza çekiyoruz, hem de o kendisi için başbelası oldu" diyor... Şair burada, Osman'ın feci bir şe­ kilde katledildiğini ve kendilerine de bela olduğunu be­ lirtmek istiyor. 3 6 7 İşte sonunu getiren sebeplerden biri, hem Hz. Muhammed'in lanetleyip sürgüne gönderdiği bu insanı geri getirmek, hem de ona ve oğluna aşırı de­ recede ayrıcalıklar tanımak, tabii ki bu, halkta olumsuz et­ ki yapıyor.

366 Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/149. 367 a- İbni Kuteybe, Maarif, s. 112 ve 199 Mervan kısmında. b- İbni Abdil'ber, Istiab, no: 529. Hakem b. Ebi-I As kısmında, c- Muhibbüddin Taberi, Riad'ü Nadre, 3/72 ve devamı, d- Hakim, Müstedrek, 4/479-481. Hakem b. As kısmında, e- ibni'l Esir, Üsd, 4/348 Mervan kısmında; ayrıca Hakem kısmında da bil­ gi verir. f- İbni Hacer Askalani, Isabe no.-8324 Mervan kısmında. g- İbni Sad, Tabakat. Taberani, Mucem-i Kebir. Zehebi, Siyer-i A'lam. Ve daha birçok tabakat kitaplarında bu konuya yer verilmiştir.

2) M e r v a n b. H a k e m Az önce de belirttim, Mervan da babasıyla birlikte Hz. M u ­ hammed tarafından Taif şehrine sürgüne gönderilmişti; Os­ man babasıyla birlikte onu da geri getiriyor ve üstelik de kendi kızı Ümmü Eban'la evlendiriyor ve kendine vezirbaşdanışman yapıyor. Afika'dan sağlanan ganimet-talan ne varsa hepsinin 1/5'ini damadına tahsis ediyor. Bir örnek vereyim. Afrika alındığında oranın yöneticisi Cürcir'le bir anlaşma yapıyorlar ve 2 buçuk milyon dinar (altın para) on­ lardan haraç olarak alınıyor. Ayrıca her katılımcı askere bin dinar, kimisine g ö r e de üç bin dinar (altın para) düşüyor. Ya­ ni Mervan'a verilen bu gelir büyük bir rakam oluşturuyor­ du. Yine Osman zamanında Kıbrıs adası alınınca, halkın­ dan her yıl yedi bin dinar (altın para) cizye/haraç alıyordu. Yine halife Osman, Mervan'ın kardeşi Haris b. Hakem'e, devlet malından üç yüz bin dirhem yardım yapıyor; ayrıca M e d i n e merkezinde ona çok önemli bir alış-veriş 368 merkezini hibe e d i y o r . Az önce de vurgu yapıldığı gibi bu aile Hz. Muham­ med nezdinde cezalıydı; özellikle babaları. Zaman içinde öyle oluyor ki, Mervan, Osman'ı tama­ men kontrol altına alıyor. Damattır diye ona öylesine geniş yetkiler veriyor ki, artık o Osman'ı yönlendirir hale geliyor. Zaten İslami kaynaklarda, Osman'ın Mısır valisine gönder­ diği ve isyancıların katlini istediği mektubun Mervan tara­ fından yazıldığı iddia ediliyor. Bu mümkün olabilir. Çünkü Osman'ın veziriydi ve zaten tüm yetkiler ondaydı. Yalnız tek bu olaya bakarak Osman'ı temize çıkaranlar olsa da, her taraftan M e d i n e ' y e Osman'ı linç e t m e y e gelen o insan­ ların öfkesini bununla atlatmak mümkün değildir. Kaldı ki Osman'a, yeter ki istifa et kurtul denildiği halde görevin368 a- Taberi Tarihi, 4/256-272., b- ibni Kuteybe, Marif, 112.

Osman'ı katlet­ mek için bu insanlar ta Mısır'dan. tabii ki güçleri varsa kabullenemezlerdi. 224'ten 280. 369 I. Ali de Osman'ı Mervan konusunda uyardıkları halde Osman on­ ları dinlemedi. sayfaya kadar. Bidaye-Nihaye.İbni Asakir. . tabii ki bunlar halk nezdinde olumsuz etki yapıyor. no: 6233. 112.Suyuti.7/290 ve deva­ mında. A m a patronuna günde 2 dirhem vergi bile ödeyemiyordu.İbni Kesir. 3/79 vd.lbni-1 Esir. Ebü Lü'lü hem marangoz. Osman'ın sonunu getiren çok önemli bir nedendir. 5.cilt/270 vd. Onlar çalışsın. 4. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Basra'dan bo­ şuna geliniyorlardı. hem maddi ve siyasi olarak ona ayrıcalıklar tanıyor. hem de demircilikte uzman biri­ dir ve hatta onun o zaman rüzgârla çalışabilen değirmen yapabilecek kapasitede bir insan olduğunu yazmıştım. Muhammed'in.Tarih ül Hulefa. Demek ki sorun Osman'daydı. s. Nitekim de onu en ağır bir şekilde cezalandırdılar. Ö m e r kısmında belirttiğim gibi. Kufe'den. Hanbei. Mervan ve hakem kısmında. 7. 2.den ayrılmıyordu. Osman sayesinde geldiği aşama budur. Üsd. para kazansın. İşte Hz. 57. Hatta Osman'ın eşlerinden Naile ve son zamanlarda Hz.İbni Kuteybe. İbni Asakir bu eserinde ona 56 sayfa yer vermiş. Osman ise bir çırpıda kendi adamlarına ve üstelik de Mu­ hammed'in lanetlediği ve sürgüne gönderdiği insanlara ve daha nicelerine müthiş imkân tanıyordu.Taberi. N o : 3712. babasıyla birlikte sürgüne gön­ derdiği böylesine bir adamın. Osman'ın katli bölümünde. yoluna d e v a m etti. Müsned'ül müksirin.Ahmet o. Osman da vergi adı altında onlardan alıp yakınlarına dağıtsın-. 3 6 9 İşte Osman'ın sonunu geti­ ren sebeplerden biri de Mervan'dır: Hem M u h a m m e d ' e rağmen onu babasıyla birlikte geri getiriyor. 3. 6. Maarif. Riyad'ü Nadre. hem ressam. 130 ve devamı. Müsned'ü Abdullah. Bu.

Muham­ m e d kendi zamanında onun hakkında ölüm fetvası vermiş­ ti. Osman bunu M e d i ­ ne'ye geri alıyor ve yerine/Afrika'ya. güzel" diyordu. ona büyük imkânlar sağlıyor. Kur'an. tabii ki bu olaydan sonra Osman'la A m r b. As'ın arası açılıyor. 'Bana vahyolundu' diyen. As idi. Zamanla Muhammed'i tanıyınca anlıyor ki. ben Kur'an'dan daha mükemmel bir kitap ortaya çıkarabili­ rim" ifadesini kullanıyor. 3 7 0 Osman'ın atadığı Ebu Serh öyle bir insandı ki. Bidaye. A d a m . benim bu tür sahte yazılarımla doludur" diyor ve "Durum bu ise. Muhammed'in korkusundan (Belki öldürür diye) Medine'yi terk edip M e k k e ' y e kaçmak z o ­ runda kalıyor. 7/190. ben ise.3) Sütkardeşi A b d u l l a h b. onun dava­ sında tanrısal boyut yok. sütkardeşi olan Ebu Serh'i tayin ediyor. Olayın Özeti şu: Bu adam daha önce Hz. M u h a m m e d için kâtiplik yapı­ yor ve Kur'an ayetlerini yazıyordu. Hz. A d a m şunu diyor: Muhammed bana başka şeyler yazmamı öneriyordu. hem de İs­ lamiyet'ten çıktığı için. 312 . o da Osman aleyehinde çalışıyor. "Acaba farklı şeyler yazarsam anlar mı?" diye onun isteklerine ters olan şeyler yazıyordum ve tekrardan ona okuyordum. H e m bu açıklama. ya da 'Allah'ın indirdiğinin benzerini ben de indireceğim' diye laf 370 İbni Kesir. Oda bana. "iyi iyi. Ebi Serh Daha önce Mısır valisi A m r b. Muhammed burada yine işi Cebrail-Allah'a havale ediyor ve şöyle bir ayet indiriyor. ben de Kur'an gibi bir kitap yazabili­ rim dediği için. Bu açıklamayı yaptıktan sonra ar­ tık M u h a m m e d ' l e kalmıyor. Ayetin anlamını Diyanet'in çevirisinden vereyim: "Al­ lah'a karşı yalan uyduran veya kendine bir şey vahyedilmemişken. böylece onu ödüllendiriyor.

Zamanla M u h a m m e d Mekke'yi alınca. ayetin açıklama kısmında ve İbni Kuteybe. bu ayetten Müseyleme de kastedilmiştir diyenler de var. Dürrül Mensur. "Bu adamı bağışla" teklifinde bulunuyor. meleklerin. Maarif. Hat­ ta Yemenli olan ve peygamberlik iddiasında bulunan Secah adındaki kadın ve yine ben de peygamberim diyen Rah­ man Yemami ve Esvet Ansi'nin de bu ayetin sebep-sonuç ilişkileri arasında isimleri geçiyor. en çok adı g e ç e n kişi için indiği/oluştuğu anlatılıyor tefsirler­ de ve diğer İslami kaynaklarda. uygun ortam yakalamaya çalışıyor ve bir gün ada­ mı da yanına alarak birlikte Muhammed'in yanına gidiyor­ lar. Enam su­ resi 93. 169 vd . Çünkü Osman'ın sütkardeşiydi. ancak Muhammed'in pey­ gamberlik konusunda önemli bir rakibi olduğu için. sessiz kalıyor ve daha sonra onu bağış­ lıyor. Çünkü onlar da bu peygamberlik formülünü kullan­ mak istiyorlardı. Muhammed uzun süre bekliyor.eden kimseden daha zalim kimdir? Zalimlerin şiddetli ölüm sancılan içinde çırpındığı. oluşturduğu bu ayetle 371 tüm muhaliflerini hedeflemiştir demek isabetlidir. "Bu adam 'Ka'be'nin içinde de olsa onu yakaladığınız an öldürün" ta­ limatını veriyor. Dolayısıyla Muhammed. iş iş­ ten geçtikten sonra o kalkıp ayet oluşturma yöntemiyle in­ sanlara tehdit savuruyor. Kurtubi ve diğer tefsirler. ellerini uzatmış. 'Haydi canlarınızı kurtarın! Allah'a karşı doğru olmayanı söylediğiniz ve onun âyetlerinden kibirlene­ rek yüz çevirdiğiniz için bugün aşağılayıcı azap ile ce­ zalandırılacaksınız' diyecekleri zaman hallerini bir gör­ sen!" deniliyor Kur'an'da. g ö z d a ğ ı veriyor. A d a m gizlice halife Osman'a sığınıyor. Bu ayetin. Bunlar sonucu değiştir­ miyor. Osman onu belli bir süre saklıyor. bu yöntemle iktidar sahibi olmayı arzuluyorlardı. s. Bunu yaparken de şunu söylüyor: Aslında Osman 371-Suyuti. A d a m onu deşifre ettikten. Taberi Tefsiri.

Hem halkın hoşuna gitmiyordu bu g ö r e v d e ğ i ­ şikliği. 169. Hâlbuki Osman'ın g ö r e v d e n aldığı eski vali Amr b. Hudud hemen başta. M. 3 7 2 372 12345678- istiab. kanatırım'' karşılığını vermiştir. el-Maarif. mürted kısmında. tabii ki bunu söylemekle.Siyer-i a'lam. sağdan soldan toplanan bilgilerdir. hatta Kur'an sahtedir. no: 3997-7/230. Zehebi. ibni Asakir.onu yanıma getirince ben onun bağışlanmasını istemedim. As. Hatta g ö r e v d e n alınan Amr b. 2/112 vd . Riyad'ü Nadre. 3/33 vd. ancak içinizden biri çıkmayın­ ca ben de bağışladım diyor. Tahrim-i dem. hâ­ lâ ona karşı kininin d e v a m ettiğini belirtiyor ve aynı zaman­ da arkadaşlarını da eleştiriyor: N e d e n biriniz onu katletme­ diniz diye! İşte Osman kendi halifeliği zamanında Muham­ med'in sevmediği. As'a Osman'ın öldürüldüğü haberi verilince o. Yani ben bu beklemem­ le bu fırsatı vermek istedim. içinde birçok yalanım var. Mısır'a vali olarak tayin ediyor. "Ben bir insana bir darbe vurdum mu.Taberi. bu adamdan daha de­ neyimliydi: H e m Muhammed. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Tabakat. ibni Sad. Nesai. severek bağışlamadığını. s. İbni Kuteybe. bir süre beklememin nedeni şu: Ona karşı yaklaşımımı bi­ liyorsunuz. hem de Osman'ın yönetimine karşı Amr anti pro­ paganda yapıyordu. ben de Kur'an gibi bir kitap rahatlıkla yazabilirim diyen birini ve üs­ telik Muhammed'in hakkında ölüm fermanı verdiği bu adamı. no: 1553. Bu da Osman'ın sonunu getiren önemli nedenler­ den biridir. 29/34 vd. Onun için belki bana g ö r e v düşmeden içiniz­ den biri kalkıp onu öldürür dedim. Ebu Davud. hem de Mısırlılar Amr'ı se­ verdi.

4 ) Halife Ö m e r ' i n oğlu U b e y d u l l a h ' ı k o r u m a k Halife Örner. ancak sonunda Osman Ubeydullah'ı serbest bırakır. Bu yüzden Ubeydullah kaçıp Muaviye'ye sığı­ nıyor ve daha sonra Sıffin savaşında öldürülüyor.ibni Asakir. öldürülsün diyordu. Bedir harbinde sağ olarak ele geçirilmiş ve Muhammed'in tali­ matıyla öldürülmüştü. Hatta bir ara: Pe­ ki senin babanı katleden başka. ona ceza uygulamaz. babaları ise farklıydı. 38. İşte Osman'ın bunu koruması da halkta olumsuz etki yapıyor: Osman. Ubeydullah'ın katline ka­ rar veriyor. M e d i n e ' d e bir Müslüman'ın yanında köle olarak çalışan Ebu Lü'lü tarafından katledilince. Ali onu katlediyor. Hz. ancak Cüfeyne Hıristiyandı ve M e d i n e ' y e okumaya gelmişti. Hürmüzan Müslüman olmuştu. Halife Osman'ın kardeşiydi: Anneleri Erva binti Küreyz'di. ancak sıra dostlarına. Hz. Ali'ye gelip kendisi halife olunca. fakir-fukaraya ceza veriyor. b. ya sen onun suçsuz kızını niye öldürdün. oğlu Ubeydullah da gidip buna karşı Hürmüzan. U k b e olayı: Bu adam. Bu haksız ci­ nayetler Müslümanlar arasında çok tartışılır. Ali. cilt/60ve devamı. bu konuda Os­ man'la birlikte toplantılar yapılır. Hâlbuki Ubeydullah masum insanları katlemişti. Taberi. Riyad'ü Nadre. Velit'in babası Ukbe. Ebu Lü'lü'nün küçük kızı ve bir de Hıristiyan asıllı Cüfeyne adında başka birini katlediyor. Nitekim sıra Hz. şeklinde konuşuluyordu. 373 a. Tarih-i Dımaşk. Daha sonra Beni Mustalık kabilesi Müslüman olunca (tabii ki Muhammed onlara karşı savaş­ mıştı ve bunlar kılıç zoruyla müslüman olmuşlardı). diye suçluyordu onu. . 5 ) Velit b .M. Ubeydullah cezasız kalmasın. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. yandaşlarına g e ­ 373 lince torpil yapıyor. 3/77.

yoksa beni de öldüreceklerdi. Dönmesinin nedeni de korkudur: Çünkü daha önce bu kabile ile Velit b. Hucurat sure­ sinin altıncı ayetini indiriyor. Beni Mustalık tarafında da bir evham başlıyor ve hemen liderleri olan ve aynı zamanda Muhammed'in eşlerinden Cüveyriye'nin de babası olan kişi M e d i n e ' y e gelip durumu öğreniyor ve "Yalandır. bu olaydan dolayı Velit b. biz zekâtımızı topla­ dık. Ukbe'dir. Diğer taraftan Muhammed'in elçisi belirlenen zamanda gitmeyince. Ancak adam yarı yoldan geri dönüyor. Üstelik zekât da vermeyeceklerini söylediler" diyor. Bu olay üzerine Muhammed. hazır. Ukbe arasında husumet olduğu için. Askalani. Günü gelince Hz.Muhammed onlara diyor ki. ancak memur bekliyorduk. Fakat bize herhangi biri uğramadı" diyor. Bunun üzerine M u ­ hammed onlara karşı savaş hazırlığına başlıyor. Bu arada Muhammed. Muhammed Velit b. Utbe'nin onlara uğrama­ dığı ve üstelik de onlara karşı büyük bir iftirada bulunduğu ortaya çıkıyor. " N e yaptın?" diye sorunca o. ben zor kurtul­ dum. Bunun üzerine Muhammed tahkikat yapıyor ve sonuçta elçisi Velit b. Ukbe'yi bu işle görevlen­ diriyor." H e m e n hemen tüm önemli tefsirlerde ve ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irdeleyen kaynaklarda. "Ben gittim. el-İsabe . bu ayette sözü edilen fasık/kötü insandan ka­ sıt. ben falan tarihte adamımı gönderirim. korkudan g i t m e y e ce­ saret edemiyor: Ya gittiğimde başıma bir şey gelirse diye evhama kapılıyor ve geri dönüyor. zekâtınızı/verginizi ona teslim edersiniz. Anlamı şu: "Ey inananlar! Bir fasık/kötü insan size bir haber getirirse onu tahkik edin/araştınn. meğerki onlar tekrardan İslamiyet'ten dönmüşlerdi. Aslında böyle bir şey de olmamıştı. Yoksa bilmeden bir topluluğa kötülük edersiniz/ onlara karşı yanlış yaparsınız da sonra yap­ tığınıza pişman olursunuz. A d a m oraya hiç uğramamıştı.

4 rekât kıldırır (ki sabah namazı iki rekâttır) ve namaz içinde cemaate dönüp. Cezanın uygulanması için Hz. onun ya­ lanları üzerine savaş hazırlığına başlamıştı ve tabii ki büyük bir katliam olacaktı işte Osman böylesine bir insanı vali olarak tayin ediyor. bu adam öylesi­ ne içki içerdi ki. Şa­ hitler toplum içinde halife Osman'a ifade verirler ki. Osman'a şikâyet etmiştir. "Daha fazla kıldırayım mı?" diyecek kadar ayyaş biriydi. Bu ceza uygulamasını Sahih-i Müslüm'den aktarayım. zaman zaman kusardı diye İslami kaynaklarda bilgiler var. Cafer cezayı uyguluyor. Hz. Hudud. En son Abdullah b. Ali'ye. bir gün kendisi cemaate sabah namazını kıldırırken. bu açıklama M ü s l i m ' d e n d i . onu hem g ö r e v d e n alı­ yor. Burada bir not düşüp konuya devam e d e c e ğ i m : Hani Hz. kö­ tü tarafını da o uygulasın" diyor. önemli bir konuda (halkı y ö n e t m e d e ) g ö r e v veriyor. buna karşı çıkıyor. İçki cezası kısmında. Hz. Ö y l e ki halk onu içki konusun­ da Hz. 374-Sahih-i Müslim. bu olayda adam gelmeseydi ve böylece bu yalan or­ taya çıkmasaydı ne olurdu? Çünkü Muhammed. Muhammed'in sevmediği. Osman sonuçta. "Kalk sen cezayı uygula" diyor.adlı yapıtında. Muhammed geçmişten g e l e c e ğ e her şey biliyordu? Peki. Kaldı ki. Böylece Osman'a sen yap. Hasan da. hakkında fasıktır/kötü in­ sandır diye ayet indirdiği bir insana. hem de içki içtiği için kırk kırbaç içki cezası uyguluyor. Ali bunu yapmıyor ve oğlu Hasan'a sen kalk kırk kır­ baç vur diyor. İbni Abdi-I Berr. bu adam içki içti ve kustu diye. 374 Evet. bana ne bu iş­ lerden diyor. Hatta öylesine içerdi ki. bu ayetin Ukbe için indiği­ ne ilişkin İslam âlimleri arasında ihtilaf yoktur diyor. Sonuçta Osman Hz. Ali'nin de baskısıyla mecbur kalıp. "Halifeliğin iyi tarafından yararlanan o. . Ali'nin oğlu Hasan'a g ö ­ rev verilince o.

Ebi-1 Vakkas'ı g ö r e v d e n alıp yerine bu Velit'i atamıştı.Zehebi Siyer-i A'lam. .İbni Esir. c. cilt/218 v d . Burada kitabı tahkik eden. b.ibni Asakir. Velit b. Osman'ın ölümüne çalışanlar. 63. arka­ daşları ceza verelim diyorlar. Tarih-i Dımaşk. bu kez de yerine Sait b.Askalani. Isabe. El-Kamil 2/535. Osman'ın sonunu getiren yanlışlardan biri de böylesine bir adama yaptığı iltimas-ayrıcalıklardır. So­ nuçta Velit 40 kırbaçla cezalandırılıyor ve artık bu olup bi­ tenlerden sonra g ö r e v d e n de uzaklaştırılıyor. 3 7 6 375 a. Hâlbuki Osman'ın ölümü­ nü isteyenler arasında. No:67. Zehebi de bu d o ğ ­ rultuda açıklamalarda bulunmuştur. tstiab. b. s. Osman'ı savunabilecek hiçbir haklı neden yoktur. Tehzib-i Kemal.Müslim. Hatta Rumlara karşı bir savaşta bile Velit içki içerken. 375 Bütün bu olup bitenlere karşı yine İslam düşünürleri Osman'ı savunmuş. ama olaylar öylesine açıktır ki. "Haram da olsa. Hz. El-Kamil fi Tarih. bunu gerçekleştirenler suç­ ludur. 376 a. Ağanı.İbni Kuteybe.Taberi Tarihi. Üsd'ül Gabe. ama Hüzeyfe b. Muhammed'den cennet müj­ desini alanlar da vardı. Yeman engel oluyor. Hadd'ül Hamr kısmında. el-Marife ve Ta­ rih (Besevi) Neseb'ü Kureyş gibi kaynaklarda da geçtiğini belirtiyor. Hanbel. haddi aşanlardır diyor. Ukbe kısmında. Velit'i g ö ­ revden alınca. savaş var karşımızda biz içki ile mi uğraşacağız di­ yor. Taberani. İbni Teymiye gibilerine kalırsa. Hudut. no: 8033. N o : 9153. As'ı tayin ediyor.Nihaye. Maarif. Bidaye. Osman.ben niye bu işe bulaşayım gibi sözlerle karşı koyuyor. Osman'ın bu zulmüne karşı çıkanların hepsi cehennemliktir. Mesela Talha ve Zübeyir g i b i . Isabe. daha önce Küfe'de valilik yapan Sad b. 3/412 vd. dip­ notta ayrıca imam Ahmet b. isyancıdır. size rağmen ben içki içerim" diyor. Bu arada Velit. onun cinayetinde parmağı olan saha­ beler hakkında ağır konuşmuşlardır. Mesela İbni Teymiye. 3/433. 180 v d . e. d.

hazineden iki yüz bin dirhem para hibe etmek. Afrika'ya vali atamak. s. .. Ebi Sarh'a aşırı derece im­ kân tanımak. hazine yetkilisine.6 ) D a m a d ı A b d u l l a h b . . Rebeze gibi yerlerde 10 milyon dinar (altın para) değerin­ de servet bırakır. b. kendi kızı Ümmü Eban'ı ona ver­ mek. 112-113. Yine 30 milyon üzeri gümüş pa­ ra (dirhem) ve 1000 d e v e ile birlikte Vadi'l kura. . bunla­ ra altı yüz bin/kimi rivayetlerde de dört yüz bin dirhem yardım ver.Yine Hakem'in bir diğer oğlu olan Haris'e. kendine vezir yapmak. Ü s e y d olayı Osman kızını bu adama verince. 3 7 7 Bu iltimas kısmını özetleyecek olursam-. Şunu hep hatırlatırım: Bunların tümü ta­ landan.. devlete ait mallardan çeşitli hediyeler verir. . Affan' adlı eseri. Afrika'da ele geçirdiği yerlerin 1/5 vergilerini ona ba­ ğışlamak vs. haraçtan. diye talimat verir ve bu kadar para devlet ma­ lından kızına ve damadına verilir. sağlanan gelirlerdir. Hayber.İbni Kuteybe. . 377 a-Muhammed Rıda( 1865-1935). Ayrıca bu çifte. üç yüz bin dirhem para bağışında bulunmak ve 'Mehruz' denilen M e ­ dine'deki önemli bir alış-veriş merkezinin gelirini ona hibe etmek.Amcası Hakem'i M u h a m m e d ' e rağmen sürgünden geri getirmek ve yüz bin dirhem devlet malından ona ba­ ğışta bulunmak. ganimetten. oranın gelirini kendisi­ ne tahsis etmek. Maarif.Kardeşi olan Abdullah b. Hatta Osman ölünce o günkü para birimiyle elli bin civarı dinar (altın para) onun muhasebecisinde bulunur.Yine akrabası olan meşhur Ebu Süfyan'a.Hakem'in oğlu Mervan'ı da sürgünden getirmek. 'Osman b. Halit b . . Osman'dan kalan servet kısmında.

her kabileden önemli kişiler toplanıp Osman'ı uyarmak için bir ültimatom/metin hazırlıyorlar.. 3 7 8 Halife Osman iş başı yapınca onu M e d i n e ' y e alıyor. Affan. 204. cennetle müjdelenen Tal­ ha ve Zübeyir gibi toplamları elli civarında olan önemli bir 378 Muhammed Rıda. Osman b. Ebi Vakkas'ı g ö r e v d e n uzaklaştırması. başka hediyeler vermesi. Her taraftan Osman'ın yönetimine karşı başkaldırılar çoğalınca. Halife Ö m e r tarafından Kufe'ye görevli olarak atanıyor. Bunlar arasında Mikdad b. . . Yaser olayı uygulaması Hatırlanacağı gibi Ammar b. halkı galeyana getiren son derece kötü örneklerdir. .Ebu Musa ve Osman b. Ebil As'ı g ö r e v d e n alıp yerle­ rine dayısının oğlu Abdullah b. Bir gün. . İşte bütün bunlar. kendi yakın akrabasına ve Emevi soyuna bağlı kişilere dağıtmak. Ukbe'yi Kufe valiliğine ata­ ması ve Sad b.Abdullah b. Tebük suikastında Hz. Amr. . Hz.Ebu Musa el-Eş'ari'nin Irak'ta topladığı vergileri. Yaser. yanısıra Abdullah b. Halit b. Amr'ı ataması ve daha ni­ celeri.Yine kardeşi olan Velit b.Şam'ın tüm vergilerini Muaviye'ye hibe etmesi. M e d i n e ' d e de ciddi bir muhalefet oluşuyor Os­ man'a karşı. Muhalif olanlara şiddet ve sindirme politikası 1) A m m a r b. s. Mesut da bir nevi talim-terbiye ve hazineden sorumlu bir görevli olarak oraya g i d i y o r . Muhammed'in devesini önden çeken kişi ve o olaya karı­ şan insanları da bilen ikinci tanık. Üseyd'e kızını vermesi ve bu da­ madına hazineden altı yüz bin dirhem bağışta bulunması.

saygı­ sızlık yapamazsın" deyince. A m m a r ona. kimilerine g ö r e de Ammar'a. o zaman niye kar­ şı çıktın?" denildiği gibi farklı bilgiler de var. Değişik baskınlarda ele g e ç e n talan malları arasında altın mücevheratı da varmış. içinde idrarı durmayan falancanın oğlu. Ammar'ı y e r e yıkıp kol ve bacaklarını bağlıyorlar. kim olursun da bana karşı bunları söylersin" diyor ve . Mu­ hammed'in eşlerinden Ümmü Seleme'nin evine alınıyor. Osman çok kızıyor ve o kâğıdı alıp yere atıyor. Osman adamlarına talimat veriyor. ama o kendi yakınlarına dağıtıyor­ du. "Sen ha. Bu arada A m m a r da Osman'a sert çıkıyor. Ali onu uyarıyor. Kimi rivayetlere g ö r e Ümmü Seleme gelip Osman'a kızı­ yor. Osman buna karşı. A m m a r daha sonra baygın haldeyken Hz.seçme heyet kendi aralarında Ammar'ı temsilci olarak se­ çip o ültimatom yazısıyla birlikte Osman'a gönderiyorlar. seni bu hale getirecek. Bu arada Osman onu tekmelemeye başlıyor. Sonuçta A m ­ mar baygınlık geçirip fıtık oluyor. Osman bunları ken­ di ailesi ve yakınlarına dağıtmaktadır. sen Hz. Halk bunu duyunca karşı çıkıyor ve onu protesto edi­ yor. "Bu iş çok cid­ di. Böyle de­ yince Hz. hem de "Allah seni rezil etsin" gibi sözleriyle de haka­ ret ediyor. bu olaydan do­ layı Ayşe ile Osman'ın arası açılıyor. "Bu talan malından kimilerin hoşu­ na gitmese de biz ihtiyacımızda kullanırız" diyor. "Sen m a d e m biliyordun ki bu adam halife. neden bu adamı komalık yaptın diye. sen asla böyle yapamazsın di­ yor. yetki var elinde. Osman'a konuyu açınca. Muhammed'in arkadaşlarının sana karşı haklı olarak yazdıkları mektubu yere atamazsın. İşte burada Osman ona. Ammar. Osman hem onu dövü­ yor. Ayşe de olayı duyuyor ve Osman'a kızıyor. Bu arada Hz. Osman'ın Yaser'i komaya sokması hakkında farklı riva­ yetleri de var. tabii ki bunları başka insanlar ele geçirmişti.

adamlarına da. 2.Ö) 'Ensab ul Eşraf 6/161 v d .' s. diğer taraftan da kendisine yapılan baskın sırasın­ da. tabii ki Osman ona da kızıyor. bu ne diyor diye. "Tutun bunu" emrini veriyor. siz ne çabuk değiştiniz. Bu konuda anlatılanlar arasında az fark görünüyorsa da. . Velit gelip Os­ man'ı tehdit ediyor: "Aynı sözleri Hz. yardımcı olması için Ammar b. işi laçkalaştırdınız" diyor. Bir tarafta halife Osman bu adama bu şekil haksızlık ya­ parken. Ammar'ın verdiği yanıt olumsuzdur. Muahmmed'in daha ayakkabısı. Osman'ın onu tekmelediği ve adamı sakat bıraktığı gibi bir gerçek var ortada. ancak sen ona bir şey diyemedin. Sonuçta A m m a r hem sevilen biri. Cemaat ona şaşkın şaşkın bakıyor. Bu. şunu bil ki. sizden en önemli kim ise o da öldürülecektir (Os­ man'ı kastediyor)" diyor. elbisesi duruyor. İşte M u h a m m e d ' e karşı suikastta bulunanları bilen Hüzeyfe ve Ammar'ın başına gelenler bunlardır. Şayet başına bir şey gelirse. Yani yukarıda anlatılan o komalık halinin hikâye­ si böyle. 280 vd. birçok İslam tarihçisinin ortak olarak işlediği bir konudur. Bu sahipsiz olduğu için bak sen ne hale getirdin. Bu arada adamlarına "Bunu burdan çıkarın" diye talimat veriyor ve oradan uzaklaştırılıyor. Yaser'e haber yolluyor.Belazuri (279. hem de onun bağlı bulunduğu aşiret güçlü. Bu arada Hz.Ö)' El-Avasim'ü ımin'el Kavasım. an­ cak birini komalık yaptığı için artık onu dövdürmekten vaz­ geçiyor. 3 7 9 379 1 . Ali de sana söyledi. 3/75. üstelik de haklı olarak sert tepki gösteriyor.lbni'l Arabi Ebubekir (543. orada ters konuşmaya başlıyor. Ay­ şe ona. İşte burada onu tekmeleyince komalık oluyor ve üç namaz kılamaz ha­ le geliyor. 3. Ayşe'nin bu sözlerinden sonra Osman çok bozuluyor ve camiye gidiyor. "Bak Hz.Mühibbüddin Taberi (694. Onlardan Hişam b.Ö) Riyad'ü Nadere fi Menakıb'il Aşere.

Onun Velit'e. ö d e m e n lazım" demesi Velit'in hoşuna gitmez.774.ö). . Velit ondan. 4. ayrıca onu g ö r e v d e n de alır. Olayın özeti şu: Ab­ dullah b. Nihaye. Muhammed'in çok samimi arkadaşı oldu­ ğunu bilen halk ona saygı gösterirdi. Abdulah b. tabii ki bu da ne Velit'in. halkı kışkırttığını" anlattı. Bunun üzerine İb­ ni Mesut anahtarları teslim edip sivil bir vatandaş olarak Kufe'de yaşamaya devam eder. Bu yüzden Velit onu Osman'a bir daha şikâyet etti. Bidaye. Osman.İbni Kesir (h. Ukbe atanınca. 7/80 ve sonrası. Osman tara­ fından eski vali Sad b. Osman onu M e d i n e ' y e çağırdı. bu davra­ nıştan dolayı İbni Mesut'u halife Osman'a şikâyet eder. devlete ait/hazine ma­ lından bir miktar yardım ister.Suyuti. Çünkü Velit'in amacı geri vermemek üzere almaktır. bilmiyordum ki Osman ve ona bağlı kişilerin hazinesi­ ne bakan bir memurum" diyerek tepkisini gösteriyordu. Mesut Kufe'de hem talim-terbiyeden sorum­ lu/eğitimci. halife Osman'ın icraatını ve oraya vali olarak atanan Velit'i her fırsatta eleştirmeye d e v a m ediyordu: "Zannediyor­ dum ki ben Müslümanların hazinesinden sorumluyum. İslami kaynaklardaki bilgi­ lerden anlaşılıyor ki İbni Mesut yumuşak başlı ve zararsız bir insandı. Bu arada İbni Mesut. Velit'ten hesap soramazsın" der. Osman kısmı. ne de Osman'ın işine geliyordu. Os­ man kendisine bir mektup göndererek "Sen bir memur­ sun. 130 ve sonrası. Velit. Başkala­ rına da bu şekilde borç vermiştir. "İbni Mesut'un kendisi aleyhinde propaganda yaptığını. Mesut'u d ö v e d ö v e kaburga kemikle­ rini kırar. hem de maliyeden sorumludur. s. M e s u t ' a yapılanlar Osman. İbni Mesut da verir. 5.Tarih'ül Hulefa. Hz. Ebi Vakkas g ö r e v d e n alınıp yerine Velit b. "Bu borçtur.2 ) A b d u l l a h b . daha sonra müsait olduk­ larında onlardan geri almıştır. Os­ man'ın hutbe okuduğu bir sırada camiye girdi.

Muhammed'in arkadaşıyım ve Bedir. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in I<ızı Ayşe bunu du­ yunca. Osman'ın hazırladığı Kur'ci dışındaki nüsha­ ları yakması. "Sa­ kın sürgüne gitmeyi kabul e t m e . en başta bu Kur'an konusu ve onun genel ifaatı Osman'ın so­ nunu da getiriyor. bı­ rakmayacağız" deyince İbni Mesut. İşte burada uyduruyorlar. "Başka yere göndersem orayı da karıştırır" endiesinin yanısıra Hz. halk üzerinde çok olumsui^tki bırakırken. Hatta bunu is­ patlamak için İbni Mesut'un Osman ha<kında. o da Osman'a kızdı ve tıpkı Amı^ar olayında oldu­ ğu gibi burada da Osman'a karşı tavır aldı. Bazı İslami kaynaklarda İbni Mesut'uT en son Osman'la anlaştığı ve onunla helallaştığı iddia edilyor.. Ali ve bazı insanların araya girmesiyle bni Mesut'un sür­ güne gönderilmesinden vazgeçiliyor. Hlatta Osman onu sürgüne g ö n d e r m e k isterken birçok insan kendisine. Daha önce de ifade edildiği gibi. buna kar­ şı Uhud dağı kadar altın da bana veril>e yine mutlu ola­ mam" dediği söyleniyor. "Ha'ir. Çünkü bazı olaylar ve fitneler ocaktır. Açıkçası."İşte bakın şu an kötü bir hayvan içeri giriyor" diyerek ağır hakaretlerde bulundu. "Yanlışlıkla bir ok atsam. emrini dinleye­ ceğim. İbni Mesuttemiş ki. Bu yüzden ben istemiyorum ki bunun ilk kıvılcımın kendim yakayım" diyor. Hatta İbni Mesut daha fiyatta iken Osman hakkında her yerden muhalefet oluşuna kendisi. ben Os- . Rıdvan Biatına ketılan biriyim" (Os­ man Bedir ve Rıdvan'a katılmadığı için turada aynı zaman­ da dolaylı bir şekilde onu eleştiriyor da) dedi. Biz stni destekleriz. Bununla Osrran'dan çok m e m ­ nun olduğunu ö n e sürmek isteniyor. Osman'a isabet edip de ödürülse.Osman'ın. e ğ e r Os­ man'ı katlederlerse artık bir daha onunjibi bir halife bula­ mayacaklar. "Ben Hz. Bu arada Hz. O da.

inandırıcılığı y o k . ancak becerememişler. bu yetmiyor­ muş gibi. haysiyetini kırıyd r ve onu camiden kovuyor. n o : 1 4 5 4 8 . Durum bu iken sen Şam'a göndersen oradaki insanları da örgütler. Yaser onun vasi­ yeti gereği Osman'a haber v e r m e d e n gömüyor. Çünkü mademki memnun kalmış. Osman bunu uygun buluyor ve ücretsiz bir şekilde M e d i n e ' d e yaşamaya mah­ kûm ediyor. Yaser'e vasiyet ediyor. arkadaşlarından Ammar b. Ali bu arada Osman'ı uyarıyor: "Sen Velit b. İbni Mesut. kendisi kalkıp Osman'ın ölümüyle ilgili ör­ nekler versin. 3 8 0 Osman. 6/148 . "Evet hepimiz tarafından Allah rahmet eylesin" karşılığını veri3 8 0 a ) İ b n i A b d i l b e r . Z e v a i d . Osman'a alay edercesine. Os­ man'a. Ukbe yüz-ünden adama nasıl bu cezayı veriyorsun" diyor. İstiab. A m r n a r da. N o : 1659. onu d r ? v m e k için ayrıca adamlarına talimat veri­ yor. Osman bildiği­ ni yapıyor. Gc^üldüğü gibi savunmuşlar. tenha bir y e r e g ö n d e r m e k istiyor. İbni Mesut'a toplum içinde hakaret ediyor. Daha son­ ra Osman bunu duyunca Ammar'a. Osman'dan önce vefat ediyc . b ) H e y s e m i M . Bellidir ki bazı uydu­ ruk uzlaşma cümleleri kurmuşlar. ancak Mervan.ab. oradakileri senin hakkın­ da ö r g ü t l e d i / a l a r m a geçirdi. Abdullah b. En iyisi burda kal­ sın bari kontrol altında olur" deyince. Hz. ancak ilkel bir savunma. Onlar kendi?'™ komaya sokuyorlar ve kaburga kemik­ lerini kırıyorlar. cilt 9/109 c) B e l a z u r i . "Eğer Osman'dan önce vefat edersem sakın cena­ z e m e katılmasın" diyor. A m a Ali'n' 1 " 1 D u çıkışı fayda etmiyor. Mesut. "Allah rahmet eyle­ sin" diyor. o zaman daha örnek mi kalmadı ki. Bu c>' u P bitenlerden sonra da onu sürgüne. "Sen Küfe 'ye gönderdin. r v e arkadaşı A m m a r b.man'a ok atmak istemiyorum demiş. Ens. İbni M e s u t m d .

Sait b. Bu konudaki de­ taylı bilgiyi. 3 8 1 • 3) Ebu Z e r . 14. 6/140-164. Ali burada da Osman'a karşı çıkıyor ve aralarında sert tartışmalar da meydana geliyor. ibni Mesut. İşte Osman onu geri çağırmış. Osman'ın hazırlattığı Kur'an'a karşı çıkmıştır. s. Milel ve Nihal. el-Avasım'u min'I Kavasım.i Gıfari'yi sürgün etmek Halife Osman döneminde çok kişi sürgün edildi. s. Ancak şu da muhtemel ki. Şehristani. ta Mekke'den beri M u h a m m e d ' l e beraber­ dir ve ilk Müslümanlardan olup Kur'an hafızıdır. Osman bunun alay olduğunu anlıyor ve orada onunla tartışıyor. O yüzden burada bunun üzerinde fazla durmuyorum. Halife Osman'nın talimatıyla Kufe'den. Kufe'de iken de halka kendi Kur'an'ını anlatıyordu. yine Basra'dan Şam tarafına Muaviye emrine kitlesel bir şekilde sürgüne gönderilen pek çok insan var381 abcdBelazuri. Sonuçta olay orada kapanıyor. İbnil Arabi. Osman kendi keyfine g ö r e Kur'an adı altında ve Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit başkanlığında bugünkü dünya piyasasında bulu­ nan kitabı hazırlarken. Hatta sürgüne göndermek istiyor. 280. Taberi Tarihi. İbni M e ­ sut. karşı çı­ kanların aldığı en hafif cezaydı sürgün.yor. Hz. Sadece bir ha­ tırlatmada bulundum. Nizamiye mezhebi kısmında. 4/251 ve devamı. Ensab. Yu­ karıda ö z e t l e m e y e çalıştığım nedenler de oluşunca. Os­ man'ın ona karşı asıl kini buradan kaynaklanmaktadır. diğer Kur'an nüshalarını yaktığı gibi onun da Kur'an nüshasını alıp yakmıştır. As yönetiminden Suriye'nin Şam tarafına. . artık olay patlak v e r i y o r . farklı bir çalışmamda işleyeceğim. İbni Mesut karşı çıkıyor ve bildiği farklı bir Kur'an nüshasına g ö r e hareket ediyordu.

c.Taberi Tarihi. Suriye taralına Muaviye emrine gönderilirler. Evliya Çelebi gibi oradan oraya sürgün ha­ yatı yaşayan insan çoktu o zamanlar. bunlarla uyum sağlayamıyoruz diyor. b. Amir b. zulümlerini kabul etmeyip halka anlatıyor. Yine halife Osman Basra'dan. Güya Ebuzer sürgün edildiği köye g ö ­ nüllü olarak g i t m i ş . icraatımız hakkında propaganda yapıyor diye. Amir himayesinde yaşayan insan­ lardan başka bir grubu Şam tarafına sürgüne gönderiyor. I 13 ve 146. Mu­ h a m m e d ' e bağlı biriydi ve Muhammed'in gömülü olduğu M e d i n e şehri varken herhalde kalkıp da ölene kadar ıssız bir köye gönüllü olarak yerleşmezdi. Örneğin. onu bana alelacele M e d i n e ' y e gönder diye talimat 382 Mesela Küfe'den Sabit b. Maarif. Ziyad gibi şahsiyetler. Amr-el Huzai. Kab. Kays. 3 8 3 Mesela İbni Sad gibi. İslami kesim Osman'ı kurtarmak. Çünkü adam Hz. Ebuzer de o sırada ora­ daydı ve bu sözlere karşı çıkıyor: Muaviye'nin ve bu arada halife Osman'nın yanlışlarını. 4/429. 383 a. Malik-i Ester. do­ layısıyla benimdir d e m e k istiyor. Bu defa da başka b ö l g e y e sürgüne gönderiliyorlar.d ı . devlet malıdır. onun eksiğini kabul etmemek için çeşitli uyduruk savun­ malar yapmıştır. Bu olup bitenlere karşı Muaviye onun hak­ kında Osman'a rapor veriyor. Abdi-I Kays.Tabakt-i İbni Sad. Şunu da belirteyim. . 4/317 ve devamı. Olay bu kadar basit olsaydı Osman'ın en yakın çevresi ona düşman kesilmezdi ve onu feci bir bi­ çimde katletmezdi. bunlar hırsızmış. Savhan. Abdullah b. Aslında olay şudur: Şam valisi Muaviye şöyle söylüyor: Şam diyarı Allah'ındır. Bunlar hakkında Osman'a mektup gönderiyor. yani ganimettir. s. Osman da Muaviy e ' y e . zinakârmış gibi yakıştırmalar vardır. bu bizi eleştiriyor. Malik b.ibni Kuteybe. Kümeyi b. Sa'saa b. A m a bu sa­ vunma yetersiz ve inandırıcı değildir. 3 8 2 Sonuçta Muaviye onlarla anlaşamamıştır.

Adamları Ammar'ı d ö v e d ö v e ko­ malık yapıyorlar. Ebuzer M e d i n e ' y e gelince Osman'ın kötü yöneti­ mini orada da anlatıyor. Ammar buna karşı Osman'a şunu söylüyor: "Evet biz de diyoruz Allah rah­ met eylesin. Osman bunu kabul etmiyor. "Seni Rebeze köyüne g ö n ­ d e r e c e ğ i m " diyor (Medine-Kufe arasında ıssız bir köy). Sonuçta Osman bunu da sürgüne göndermek istiyor. Osman bunları da kabul etmiyor. ona ceza ver. Bu yüzden Ammar'a sert çıkışıyor. Basra ile Kufe'den biri olsun diyor. "Asıl sen sürgüne gitmelisin" diyor. Yaser'in zoruna gidiyor. Osman ona. Sen buna benzer başka bir örnek daha mı uygulamak istiyorsun deyince. Onun için bunları kabul etmiyor ve ona. beni M e k k e ' y e gönder diyor. sen burdan gidecek­ sin. bakalım başarabilir misin . aleyhine çalışmasından korkuyor. Tabi ki bu sözlerle Osman'ı zımnen eleştiriyor: Yani 'hem adamı sürgüne gönder.veriyor. Daha sonra Osman onun ölüm haberi­ ni alınca. "Allah rahmet eylesin" diyor. Bir yer iste seni sürgüne g ö n d e r e c e ğ i m diyor. ancak kabilesinin araya girmesiyle Hz. Ebuzer buraya zorla gönderiliyor ve ölene kadar burda sür­ gün hayatı yaşıyor. Osman'a gidip şunları anlatıyor: Temiz bir insanı (Ebuzer'i kastederek) sen sürgüne gönderdin ve orada vefat etti. görevlilerine "Bunun haddini bildi­ rin" diye talimat veriyor. hem de alay edercesine Allah rahmet eylesin d e ' mesajını iletmek istiyor ve tabii ki Osman bunu anlıyor. elinden ne geliyorsa yap. Ali de. Ali arasında sert tartışmalar oluyor. A d a m Kudüs olsun diyor. o gün için met­ ropol durumunda olan bölgeler. Ali. Osman onu da kabul etmiyor. onun halkla te­ mas kurup. Osman." Tıpkı İbni Mesut'un ölümündeki gibi bir du­ rum yaşanıyor burda. Osman'ın bu ifa­ desi Ammar b. A d a m . Hz. bu kez Osman'la Hz. hat­ ta Osman Ali'ye. Çünkü bunlar önemli merkezler.

Müslümanlar üze­ rinde olumsuz etki bırakmıştı. M u h a m m e d zamanında meydana gelen Bey'at-i Rıd­ van'a ve Bedir'le Uhud gibi önemli savaşlara. Kı­ sacası. Herkes M u h a m m e d ' d e n ayet adı al­ tında bir şeyler almıştı. halife Os­ man'ın sudan bahanelerle katılmaması. D) Osman'ın. . Olayın özeti şu: O zaman. bir nevi açıkgözlük olarak değerlendiriliyordu ve Müslümanlar nezdinde itibarına g ö l g e düşürmüştü. Bugün nasıl basın mensupları baş- 384 Belazuri. hem de Ali ile tartışmalara son veriyor. Avf konusunda bu konuda so­ mut örnekler v e r e c e ğ i m . bu da Osman için bir eksiklik olarak değerlendirili­ yordu. 6/166 v d . tüm Kur'an nüshalarını yakması Bu konuda elimde yeni bir çalışmam var. orada detaylıca anlatacağım. İki savaşa katılma­ ması ve üstelik Bedir'de ele g e ç e n ganimetlerden onun da pay alması. Zamanla onun hakkında olumsuz düşünceler çoğalınca.karşılığını veriyor. Ensab'ül Eşraf. 3 8 4 C) Halife Osman'ın bazı savaşlardan kaçması Hz. Osman hem Ammar'ın sürgün olayını ora­ da kapatıyor. onun bu davranışı Müslümanların zoruna gidiyor­ du. "Kim sana karşı çıkarsa. Aşağıda A. seni eleştirir­ se sen de ona ceza verip sürgünlere yollarsan bu iş yürü­ m e z " deyince. şu an var olan Kur'an ortalıkta yoktu. Daha sonra Müslümanlar arasında meydana gelen Sıffin harbin­ d e A m m a r öldürülüyor. halk nezdinde bu katılma­ ma da artık mazeretten çıkıp önemli bir eksiklik olarak de­ ğerlendirilmeye başlandı. Her fırsatta yüzüne karşı şu şu savaşlardan kaçtığı açıkça söyleniyordu. Bu arada bu olup bitenleri duyanlar top­ lanıp halife Osman'a. Rahman b.

ancak imkânlar farklıydı tabii ki. e. Adeta herkesin cebinde farklı bir Kur'an vardı. Osman'ınki adeta bir darbe yasası gibi algılanıyor ve bu konu da Osman'a karşı ciddi tavır alınma­ sına neden oluyor.bakanın peşine takılıp bilgi alıyorlarsa. İşte bu konu da Osman'ın sonunu getiren önemli sebeplerden biridir. Pek çok insanın hazırladığı bazı ayetler varmış. Dediğim gibi bu konuda yeni bir çalış­ mam olduğu için fazla detaya girmiyorum. İşte Osman. Übey b. o dö­ nem var olan tüm Kur'an nüshalarını yakıyor. bazen uzun süre bazıları hiç bulunmuyordu. Bu. Yahudi asıllı Z e y d b. Bu konuda İmam Suyuti ve İbni Asakir gibi meşhur İslam tarihçileri şu- . İbni Mesut'un. bu aşamada bu kısa bilgi yeterli. birçok kişide güya parça parça bulunan bu ayetleri bir araya getiriyordu. Ömer. Ebi Süfyan Osman'ın en önemli adamı ve o d ö n e m d e Şam valisi olan Muaviye bile ona yardım etmek istemedi. bazen birlikte birkaç kişi oluyorlar­ dı. M u ­ hammed'den sonra bir ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkan yeni bir durumdur. Bu bilgileri herkes aynı derecede Muhammed'den almıyordu. Ka'b'ın ve daha birçok sahabenin ayrı ayrı Kur'an'ları vardı. o zaman da böyley­ di. Yani M u ­ hammed'in konuşmalarının bugünkü Kur'an gibi bir araya gelebileceği hiç kimsenin aklından geçmiyordu. İşte bu yeni Kur'an'ı ortaya koymak ve var olanları yakmak mille­ tin zoruna gidiyor. Sabit'e g ö r e v verip yeni bir Kur'an (bugünkü) hazırlatınca. Bir gün bir kişi o günkü bilgileri alıyordu. Ali'nin Kur'an'ı vardı ayrıca. Hatta Hz.Halîfe O s m a n ' ı n Katledilmesine Katkı S u n a n Ö n e m l i Kişiler /Muaviye b.

s. İbni Abbas bir gün Amr b. kimse ona yardım etmedi diyor. 385 Bu adamın asıl adı. ama sonuçta senden yar­ dım isteyince yapmak istemedin ve hatta öldürülmesini is­ tedin d i y o r . . 386 a. Tarih'ül Hulefa. Amir b. 95.nu aktarıyorlar. Bu arada adam ona bir şiir de hatırlatıyor: fırsatçısınız d i y e . ancak ben de hazırdım ve ona yardımcı olmadım. "Sen de yardım etmedin" diyor. sen de Osman'ı katledenler arasında var miydin diye? Ebu Tufeyl hayır yoktum. 3 8 7 Herkesin bir hesabı vardı. no:3064. Çünkü Muaviye çok kurnaz bir insandı.Suyuti. milleti ayaklandırdın. cilt. Ebu Tufeyl. 3 8 6 Zehebi tarihinde. Muaviye'ye de. no:3064. sen de Şam valisiydin. Vasile b. ne de Medineli Müslümanlar ona yardımcı olma­ dılar. babası Ebu Süfyan hem Bedir. Muhammed za­ manında vardı ve Muhammed'in sahabelerinden en son ölen kişi. yetkin daha fazlaydı. Ebu T u f e y l 3 8 5 ile Muaviye arasında bir diya­ log geçiyor: Muaviye soruyor. Medine'yi alarma geçirdin. "Hâlbuki sen Şam valisiydin. Önemli bir ailenin çocuğuydu. s. cilt 26/113 ve devamı. Yani mutlaka bir hesap yapmıştır. 200. 26/117 ve devamı. ama yardıma gelmedin?" Muaviye burada alay edercesine. b.İbni Asakir. başkomutanıydı. adama yağcılık yaptın. 387 Zehebi Tarihü'l İslam. ibni Asakir. Abdullah el-ICenani. bari ben geleceğimi riske atmayayım diye düşünmüş olabilir. Muaviye daha yüksek bir yer hedeflemiş olabilir v e y a Osman'ın kurtuluşu yok. hem de Uhud savaşında karşı tarafın lideri. "Benim onun kan bede­ lini almam daha iyiydi/bir bakıma gitmesi kalmasından da­ ha iyiydi" karşılığını veriyor. Muaviy e ' y e . sen öyle Osman'ın aleyhinde çalıştın ki. halifelere ayırdığı özel kısımda şöyle farklı bir olay da aktarıyor. Halifeler kısmı özel bölüm. As'a. Çünkü ne Mekkeli.

Ümmü Habibe'ye yapıl­ dığı gibi bana da yapılır. A y ş e O s m a n ' ı n a l e y h i n d e çalışıyordu Birçok İslami kaynakta Ayşe'nin Osman için. Osman gibilerin listesini bildi­ ği için hep rahatsız ediliyordu. Rahman b. "öldürün. yemek izni vermeyince. bunun sonucu olarak da. c. "Muhammed'in henüz ayakkabısı.2 . Musa'dan. "Gök yere düşse bile hiç umurumda değildir? karşılığını veriyor. cilt no: 4607. Ayşe az önce aktar388 a. Sabit ve A. 1/239. Hatırlancağı üzere daha önce Ümmü Habibe hakkında bazı bilgiler vermiştim. 3 8 8 Kimi rivayetlere g ö r e de. Futuh. ama tabii ki A y ş e yoluna d e v a m ediyor. onu uzun süre e v d e mahsur bırakınca. gömleği. b.Hakim Müstedrek. Mervan. . güçlük­ le onu olay yerinden uzaklaştırıyorlar.ibni A'sem. M u ­ hammed'in eşlerinden Ümmü Habibe müdahale ediyor.Hz. 1/420. O yüzden gidiyorum" diyor. onun katli vaciptir" gibi ölüm fetvaları verdiği anlatılıyor (Hatta Osman'ın yaptıklarına karşı Ayşe. 3. İsrail b. Çünkü o aynı zamanda Ebu Süfyan'ın kızı ve Osman'ın akrabasıydı. Bu­ nun üzerine onunla Mervan arasında tartışmalar oluyor. su. İşte Osman'a baskın yapanlar. Z e y d b. el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer.Ebül Feda. Korkarım ki halk Osman hakkında benimle danışıp ona göre hareket eder. Hz. O da M u h a m m e d ' e Tebük'te sui­ kast yapmak isteyen Ömer. A m a neredeyse onu da öldüreceklerdi. Utab gibi­ leri Ayşe'ye soruyorlar: "Bu insanlar senin sözünü dinliyor­ lar. saçı bile duruyor. ama ne yazık ki onun getirmiş olduğu din gitti kayboldu ( O s ­ man'ın icraatını kastediyor)" d i y o r . Dolayısıyla Osman'a karşı bu tehlike var iken sen niye hacca gidiyorsun?" Ayşe şöyle diyor. hacca giden Ayşe henüz M e ­ dine'ye varmadan yolda Osman'ın ölüm haberini alınca.

Osman'ın Ebubekir'in cinayetinden sorumlu olma­ sıdır. Osman kısmında. A y ş e ve kardeşinin babalarının cinayetine dair bilgile­ rinin düzeyini İslami kaynaklardan tespit e d e m e d i m . Çünkü isyancılar gelmiş kapıya dayanmışlardı ve e ğ e r Osman görevi bırakırsa. 7/210. o şunu diyor: Hz. Mısır'dan gelen ekip içindeydi ve Osman'ı yakalayınca y e r d e süründüren. . Daha önce de anlatıldığı gibi Ay­ şe'nin öz kardeşi M u h a m m e d b. cilt.İbni Sad. Resmi İs­ lam tarihinde ancak bu kadar bilgi kayda geçmiş. Osman da Ö m e r gibi Ebubekir'in ölümünden sorum­ luydu. Kays o da Numan b. Haken kısmında. 4/386. karışmayız diyorlardı. Ebubekir. Bidaye-Nihaye. sakalından tutup çeken.eliğim konuşmasında bu olayı kastediyor. böyle bir şey be­ nim de başıma geleceğinden korktuğum için çareyi hacca gitmekte buluyorum d i y o r . b. ama korkuyordu. yani Ebu­ bekir'in çocuklarıyla Osman arasındaki hoşnutsuzluğun asıl nedeni. İşte A y ş e ve kardeşinin Osman aleyhinde faaliyet yü­ rütmeleri bundan dolayıdır d e m e k yanlış olmaz. c. Mu­ hammed bir gün Osman'a şu açıklamayı yaptı: "Ey Osman Allah sana bir fistan giydirdiği zaman (yani halifeliği kastediyormuş) sakın tehlike de olsa onu bırakmayaS l n . tabii ki Ayşe kardeşini bırakıp da Osman'a destek vermezdi. 390 Ahmet bin Abdullah b.ibni Kesir. d. Osman'ın saf dışı bırakılmasını çok isti­ yordu. El-Kamil 2. Beşir'den. 3 8 9 Aslında Ayşe. Mervan b. bildiğine ilişkin bazı işaretler var. 5/19 v d .İbni Esir. Os­ man konusunda yardımcı ol diye. Ay389 a-Taberi Tarihi.»390 Hâlbuki Ayşe'nin bu açıklaması Osman için son derece tehlikeliydi. Kal­ dı ki. Mesela Muaviye ona mektup gönderiyor. yüzüne vuran bir muhalifti. An­ cak Ayşe'nin bunun farkında olduğu.

"Ey Ayşe. Ayşe kendini koruduğu halde yine zaman zaman teh­ ditler alıyordu. .A. cilt 11/447. Yoksa durup dururken adamın ölüm fermanını niye versin kil De­ mek ki aralarında çok ciddi bir sorun varmış. "Ben hep e v i m d e oturdum. Osman sadece bu söz dolayısıyla direniyordu demiyorum. Yani bu hadis Ayşe'nin kendi şahsi açıklamasıdır. kimseye mektup yazdığım falan yok" karşılığını veriyor.Halife b. şimdi de bir koç gi­ bi onu kesiyorsunuz. insanlara talimat verip de onları Osman aleyhine kış­ kırtırsan sonuç böyle olur" diyor.şe ise Osman'ı direnişe teşvik ediyordu." Mesruk da. "Osman dinden çıkmış. Nitekim Osman'ın ölüm haberini alınca bunu itiraf ediyor. ahmak. Os­ man'ın Ebubekir cinayetinde parmağının olduğunu anla­ mışlardır sonucunu gösteriyor. Hâlbuki A y ş e karışıyordu. 98. Razzak. Burada maksat. b. aslında Ayşe ve kardeşinin. Ayşe. onu öldürün" şeklinde insanlara talimat veriyordu ve ona hakaret anlamında Na'sel (Yani bunak. onlar o zaman bundan ha­ berdar olmasınlar: Büyük ihtimalle bilgileri olmuştur. Bir kere Muhammed'in kimin halife olacağı konusunda açıklaması yoktu. katli vacip­ tir diyordu. Ayrıca asırlar sonra bazı kaynaklardan o zaman Ebubekir'e karşı yapılan bu plandan biz bile haberdar oluyoruz da. onu öldürmek için ben de halkı teşvik ettim diyor. no: 20967.Gayyat Tarihi. A y ş e bir gün Mesruk adında bir sahabiye şunu diyor: "Sizler ilk önce Osman'ı beyaz elbise gibi öne sürdünüz. Böyle yapıyor ki adam dirensin ve öldürülsün. s. İşte bu gibi belirtiler. Musannaf. onu halife seçtiniz. Yahudi kişiye benzetme) lakabıyla ilk sesle391 a. bu senin işin. onu öldürün.391 Hâlbuki İslami kaynaklarda önemli kanıtlar var ki Ayşe. Ayşe'nin niyetini okumaktır.

hicri ölüm) bir Kur'an yorumcusu ve ta­ rihçi anlatırken de hiç savunma yapmıyor. ahmak-beyinsiz demektir. Ebi Seleme ile karşılaşınca. Adam ona. "Benden sonra M e ­ dine'de neler oldu?" diye soruyor. öldürmeye emir verendir şeklinde devam ediyor. "Evet ben de söyledim. insanlara talimat veren sen idin. halk da söylüyordu. Şimdi İslam âleminde meşhur bir müfessir (Kur'an y o ­ rumcusu) ve aynı zamanda tarihçi olan İmam Taberi'den Ayşe'nin Osman'la ilgili yaklaşımı konusunda bir ö z e t bilgi vereyim. A y ş e ona karşı . "Allah'a ye­ min olsun ki Osman hakkında ilk kışkırtıcı sözleri sen söy­ ledin. Ümmi Kilab/b. ancak adam artık ölmüş ben isterim ki son sö­ züm onun hakkında olumlu olsun" diyor. Bi­ zim yanımızda katil kişi. kendisi yarı yolda tekrardan Mekke'ye dönüyor ve Osman'ı öldürün sözü gi­ bi) Taberi gibi (310. ben onun kan bedelini is­ t e y e c e ğ i m " diyor. öldüren değil. Ayşe. A d a m buna karşı Ayşe'ye. Medine'deki Yahudi veya Mısır asıllı bunak adama benzetmek bir yana. A d a m burada Ayşe'nin çelişkileriyle ilgili irticalen 6 mısralık bir şiir okuyor. bir kere Na'sel'in kelime anlamı kötüydü. Biz de seni dinledik ve gerekeni yaptık. İbni Manzur şöyle diyor: Nasel de­ mek. Na'sel'in katli vaciptir' diye sen ta­ limat verdin" diyor. senden son­ ra Müslümanlar Osman'ı katletti diyor. Halife Os­ man Ayşe'nin bazı alacaklarını geciktirince. kâfirdir diyen yine sen idin.nen Ayşe'nin kendisiydi. olduğu gibi kay­ nağında işliyor. Taberi dışında birçok İslam düşünürü de aynı şey­ leri kaleme almış. İlginçtir ki. İçeriği (özetle) şöyle: Halifenin kat­ lini isteyen. 'Onu öldürün. Fahrettin er-Razi de şu farklı bilgiyi veriyor. "as­ lında Osman zulmen katledildi. Ayşe'nin az önceki açıklamasını (ki Ali halife olmuş. Bu arada Ayşe. Ayşe hacdan dönüp yolda Abd b.

deve keser gibi keseceklerdi" eliyor. adamın Ayşe'ye. İşte Osman'la Ayşe arasındaki olup bitenler hakkında birkaç örnek. 4/343. kusura bakmayın bu işin içinde ben de vardım ve başroldeydim" demesinin bir anlamı yoktur. Bunu zaten daha önce Hz. 3 9 2 392 a. yani senin eşin peygamber. Fahrettin Razi devamla diğer ünlüler gibi şöyle anlatıyor: Ayşe insanlara.gazaba geliyor/kızıyor ve "Ey Osman. sen emanete riayet etmedin. "Ben Osman'a ne kötülük yaptıysam hep başıma gelmiş. "Ey ahali. Na'seli öldürün. Ayşe'nin Osman'ın katli vaciptir sözlerine ilişkin eski hadisçilerden Sam'ani (h. ancak kötü bir kadınsın demek istiyor. Tarih: 4/459. Hz. Eğer ölümünü istemişsem bu da başıma gelsin" şeklinde bir açıklama. insanların haklarını göz ardı ettin ve yakınla­ rından zalim kişileri insanların başına getirdin. Aklı başında biri bunu zaten söylemez. İşlenen bir cinayetten sonra Ayşe'nin. Osman'ı öldü­ rün. Muhammed'in henüz g ö m l e ğ i or­ tada iken Osman ne çabuk bu dini bitirdi gibi açıklamalar aktarıyor. Muhammed'in zehirlendiğine ilişkin açtığım bölümde anlatmıştım. el-Mahsul fi ilmi Usuli'l fıkıh. bu arada Ayşe'nin Mekke'ye döndüğünü.562) de kaynağında açıklamalarda bulunmuş. Ebubekir'in ölümünden sonra ve hele Osman'ın halifeliği döneminde bu iki ailenin arası açılmıştır. Orada konuya ilişkin şu bilgi var: Muammer Zühri'den. o da Urve'den aktararark Ayşe'nin. Beş va­ kit namazın hatırı olmasaydı insanlar seni. Kısacası. b.Taberi.Fahrettin er-Razi. Osman da buna karşı Tahrim suresinde g e ç e n ve AyşeHafsa ikilisiyle ilişkili olan bir ayet okuyor. sen çok çelişkilisin dediğini de yazıyor. Bu da hemen hemen Taberi'nin aktardığı açıkla­ maları veriyor. onu Nuh ve Lut peygamberlerin hanımlarına benzetiyor. .

Halifeler kısmı. Na'sel maddesinde.Zebidi. El-Nihaye fi garib'il hadis. Hanbel'in bunu iki y e r d e aktardığını 394 belirtiyor. 1/420. k. 25. 8/141.Tac'ül Arus.İbni Kesir.3- Zübeyir b.. Na'sel md. 4/270. 7/209. 504. g. İs­ lam Tarihi. Kitab'ül Fiten. ta ki kat­ ledildi ve şimdi de kalkmış onun kan bedelini istiyorsunuz" diyorlar. Buhari şerhi. s. İmam Suyuti. f.A.İbni Sad. İbni M e r d e v e y h ve İbni Asakir gibilerinden alıyor. 5/80. m e z h e p lideri A h m e t b. Ayrıca Zehebi. Osman'nın cinayetiyle ilgili kendi sorum­ luluğunu kabul ediyor ve Kur'an'dan "Sakının o fitne ve be­ ladan ki. h.İbni Kuteybe. no: 20967. el-Fütuh. Zübeyir'in bu açıklama­ sını. I. Feth'ül Bari. bir ev Kufe'de. ayet açıklamasında. "Halife Osman'ı ihmal ettiniz. j. özel bölüm.Heysemi. cilt 13/6. Maalesef biz de bu Osman olayında hadisenin içine çekildik diyor. 5/64. Ikd. Tefsir kısmı no: 11027. 11/447. d. 2 ev Basra'da. İbni Munzir. bir ev Mısır'da. büyük miktarda arazi ve elli milyon iki yüz bin o günkü para. Bidaye-Nihaye. no: 14568. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer. Razzak. geldiğinde herkesi (suçlu suçsuz) kapsar" ayetini 393 okuyor. s. 1/172 Hz. Dürrü'l Mensur. hep c. el-Nihaye fi Garib-il Hadis. İbni Kesir ve daha birçok müfessir.İbni Manzur. arkasında şu mal varlığını bırakı­ yor: On bir ev M e d i n e ' d e . Zübeyir. Enfal suresi. Imame-Siyase. Bu Zübeyir denilen seçme sahabi Cemel Vak'ası'nda öldürülünce. i.Heysemi.Ibnil Esir. . Na'sel md. 11/669. Bezar.Ebül Feda.İbni Abdirabbih. Hanbel. Nerden gelmiş bu mal! H e p talan. Mecmeu Zevaid.Ibnil Esir. n. m. Avam Zübeyir b. Ali kısmında. c. 393 Enfal. b. Avam'a.İbni A'sem. e. Muceme'u Zevaid. İmam Ahmet b. hemen ilk başta. Heyse­ mi. 394 a. Bunu anlatanların başında meşhur Buhari gelmektedir.80-88. 25..İbni Hacer. Na'sel md. Musannaf.Suyuti. Osman kısmında. Lisan'ül Arab.

Ebu Hüzeyfe b.çapulculuk! Mekke'den gelip M e d i n e ' y e yerleştiler ve za­ ten bunlara muhacir deniliyordu. neden kaçtınız diye onları sorgulamanın gereksiz olduğunu anlıyor. 396 Kaçanlardan birkaçı: Halife Osman. Daha sonra ölüm haberinin yanlış olduğu or­ taya çıkıyor. Çün­ kü olay M e d i n e döneminin üçüncü yılında gerçekleşmiştir 395 Buhari. Müslümanlar tekrar kaçanlar geri d ö n ü y o r . ancak Allah beni affetti diyor". bana karşı neden sertleşiyorsun diyor. Çünkü eşim hastay­ dı ve nitekim de o sırada vefat etti. A. Bab'u bereketi'! Gazi. 3 9 5 4- Abdurrahman b. Muhammed bu savaşta elde ettiği ganimetlerden bana da pay verdi (İşte bu mantalitede olanlar ganimet malını paylaşmaktan zevk alıyorlar!) diyor. Uhud harbinde Muhammed yüzünden yaralanıyor. Buna karşı A. cennet müjde­ sini alan kadrodan. Farz'ul humus. Zeyd. ona kızıyor. Bunların arasında halife Os­ man da var. dişi kırılıyor ve hatta öldürüldüğü haberi yayı­ lıyor. Müseyyeb anlatıyor: "Bir gün Osman. Osman savunmaya devam ediyor. . onlarla uğraşmanın. haksız olduğumu kabul ediyorum. Bedir harbine katılmadım. Rahman.. Sait b. Velit b. Uhud savaşına gelince. 3 9 6 Savaş bittikten sonra zararın neresinden dönülürse kârdır misali. Utbe. Osman da. ben senin gibi Uhud ve Bedir savaş­ larından kaçmadım. Rafi b. Utba. Mualla. Rahman'a karşı sesini yükseltiyor. ama çok kısa zamanda zengin oldular. Hatta Bedir harbine ka­ tılmadığım halde Hz. Bu bağışlama olayını biraz açmak istiyorum.. bu da ilginç bir durum. Harise b. Muhammed. Avf Bu da Osman'a karşı olan önemli bir isimdi. Bu yüzden safında yer alan bazı arkadaşları onu savaş meydanında bırakıp kaçıyorlar.

Ukbe bir gün A. Rahman. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk.ö 4. M. Ayetin anlamı şu: "İki topluluğun karşılaştığı gün (Uhud günü). "Ben ölürsem ne Osman üzerime gelsin.ve ordusu güçsüzdür. ayet yorumunda. Dürrü'l Mensur. l. aydınlar için yalan.. Allah savaştan kaçan Müslümanları affetti' di­ yor. neden Osman'a karşı tavır takınıyorsun deyince. ne de namazımı kılsın" diye vasiyet ediyor. Ölünce namazını Zübeyir v e y a Sad b. 398 a) İmam Suyuti. iktidarlar için de kul­ lanışlıdır. içinizden yüz çevirip kaçanları (savaşı terk edenleri). 7/226 d. Al-i Imran 155. . Filozof. Ayet. İşte Seneca'nın da dediği gibi "din sıradan in­ sanlar için gerçek." 3 9 8 Velit b. 65). Kurtubi v e daha birçok müfessir. o yine az önceki sözlerini söylüyor. Bunda ihti­ laf yoktur. 6/172. Ebi Vakkas kılıyor. ayette. İbni Kesir. b) İbni Asakir. 397 Al-i Imran 155.Taberani Mucem-i Kebir. Allah sizi bağışladı demesi kadar makbule geçen bir formül olamaz­ dı. Bir ayet indirip. 39/257-262 ve 42/139. b.. 9/84. nitekim o da bunu yapıyor ve 'Al-i İmran'dan falanca ayet geldi. A. 399 a. Ensab. Dürrü'l Mensur.Suyuti." 3 9 7 Bu ayetin Uhud harbi bağlamında ve Osman'nın da içinde bulunduğu savaştan kaçanlar hakkında indiği birçok tefsir ve kaynakta anlatılmaktadır. A m a yine de Allah onla­ rı affetti. kaçanla­ rın gönlünü almak ve onları tekrar kazanmak. vasiyeti 399 üzerine Osman'a haber v e r i l m i y o r . Rahman'a. şeytan ancak yaptıkları bazı hatalardan dola­ yı yoldan kaydırmak istemişti.s.Belazuri. Al-i Imran suresi 155. Bunun da en sağlam yolu ayetten geçer. Seneca (m. c.Heysem. Burada yapılması gereken. Zevaid.

diğer coğrafyalarda bulunanları Ali'nin aleyhine çevirmektir. Amaç. s. insanları neden Osman'ın aleyhine kışkırttın di­ ye Ali'nin Talha'yı suçladığını y a z ı y o r . Taberi kendi tarihinde. Ali'ye gelip ricada bulunur. Talha b. 4/ 405. Çünkü isyancıları birinci baskın­ da geri çeviren Ali'nin kendisidir. engel olmayın diye. 1160 ve sonrası. kadıncağız kendini zor kurtarıyor. b.Taberi Tarihi. Hatta daha sonra. .İbni Şebbe. Hatta Osman bunu biliyor ve şöyle söylüyor: "Bu su v e r m e m e ve y e m e k ambargosu aslında Talha'nın işidir. 173-262).. Osman ve içerdekilerden yemek-su kesilince. A d a m anlatı- 400 a. ancak o 'bu mektup olayından sonra artık yardım e d e m e m ' diyor. Yine Hayber baskınında Muhammed'in ele geçirip kendi nikâhına aldığı Safiye de gelip ricada bulunuyor.5- Talha b. Ali'nin Osman'ı katlettiğini bi­ le ö n e sürüyorlar. Osman'ın yazdığı mek­ tup Osman'ın sonunu getirmiştir ve onu kimse kurtaramamıştır." Somut bir örnek vereyim. Ali'nin Talha ile tartıştığını. Hz. Osman aley­ hinde şiddetle çalışanların başında geliyordu diyor ve bu konuda birçok hadis aktarıyor. dördüncü cilt. Ubeydullah İbni Şebbe (h. İs­ yancılar onun bindiği hayvanı dövüyor. tabii ki cinayet sırasında M e d i n e ' d e bu­ lunanlar bu anlatımın yalan olduğunu bilirler.. Ev ablu­ kası devam edince. ama bu inandırıcı olmuyor. Bunları daha önce detaylıca anlattım zaten. Hz. Ubeydullah. Tarih'ü Medine. Muaviye taraftarları. Ümmü Habibe Osman'ın akrabasıydi. Muhammed'in eşlerinden Ebu Süfyan'ın kızı Ümmü Habibe. Ali ve Muaviye arasında meydana gelen iktidar kavgaları sırasın­ da. 4 0 0 Talha'nın abluka­ ya alınan Osman'a su ve yemek yardımı yapılmasını en­ gellediğini yazıyor. Hz. bunu da belirtmek lazım. bunlara su verilsin-yemek verilsin.

cennet müjdesini alan on kişiden biriydi. Osman bunu üç kez tekrarlayınca Talha eli­ ni kaldırdı 'ben buradayım' dedi. Hani Kur'an'da Ahzab suresinde deniliyor ki. 4/371. atılan bir taş yere düşmezdi. Talha md. ama baksanıza M u h a m m e d ' e ne di­ yor!) bir gün.cilt no: 14544 Osman kısmı. Olay şu: Talha b. c.Belazuri. illaki bir insana değerdi. d. Cemel Vak'asında Osman'ın damadı ve aynı zaman­ da veziri olan Mervan. ayetler . Bunların başında Tal­ ha ile Ayşe'nin isimleri geçiyor. Talha kısmı. o da yardıma en­ gel olmak isteyen muhaliflerin içindeydi. Osman orada kendisiyle Talha arasındaki anılarını anlatmaya başlıyor.İbni Kesir. el-Kamil. Isabe. Ensab'ul Eşraf. 2/541 Osman kısmı. içinizde Talha var mı diye? Talha se­ sini çıkarmadı. 4 0 3 Çünkü onlar artık annedir. 403 Ahzab. 9. 4 0 2 Burada dikkate alınması gerek bir nokta daha var. Bu kırk günlük ev ablukası süresince g e ­ nelde Talha namaz kıldırıyordu c e m a a t e . b. aktif bir şekilde Osman'ın katlinde g ö r e v alan önemli bir isim olan Talha. Burada derken. an­ cak fayda etmiyor. Talha'yı katletmiştir.İbni Abdilberr. Kısacası. e. 402 a. Muhammed'in ha­ nımları tüm Müslümanların anneleridir ve Muhammed öl­ dükten sonra da onlar artık başkalarıyla e v l e n e m e z l e r . e v e su verilmesini yasaklayan kesimin içindeydi. c. 4 0 1 Bu anlatılanla­ rın doğru olup olmadığı Talha'nın öldürülmesiyle test edil­ miştir. O sı­ rada Osman seslendi.Taberi Tarihi.İbni Esir. Bu yasak ayetlerin oluşum ne­ denleri hakkında farklı rivayetler var.İbni Hacer.Mecme'ü Zevaid. Bidaye-Nihaye 7/199. 6 ve 53. Ubeydullah (güya Muhammed'den cennet müjdesi almış.yor. 4/ 405. Istiab. "Eğer Muhammed ölürse ben Ayşe'yi eş 401 a-Taberi Tarihi. b. Osman'ın ablukasında insanlar öylesine toplanmıştı ki.

405 İbni Sad. birlikte Kufe'ye. onu kurban seçen sistemdedir. Bu arada Ahzab 6.olarak kendime alırım" diyor.Vahidi (468) tefsirinde yine aynı şeyleri söylüyor ve daha birçok kaynak.327) tefsirinde Ahzab 53 yorumunda. 8/349. Tabakat. ancak üstü hemen kapanıyor. Ahzab suresinin 52. Üstelik bu konuda birçok kaynakta ve özellikle de tefsirlerde malumat v a r . f. Tabakat. g. Basra'ya gitmeleri. ayeti Talha'nın sözü üzerine inmiştir diyor. Ayşe'nin bu konuda zerre kadar bir eksiği yok. Ancak benim d e m e k istediğim bu değil. da önemli. ayet. Bu ya­ sak ayetler yüzünden resmiyette evlenme hakları ellerin­ den alınmıştı. Razzak.İbni Sad.İbni Ebi Hatem er-Razi (h. 53. Ahzab 53. Kadın gençti ve onun da yaşamaya hakkı vardı. . Burada farklı bir şey daha eklemek istiyorum. Şunu da hatırda tutalım ki. e. Ali döneminde tam da zirveye çıkan aynı siyasi harekette bulunmaları. Ensab. 10/123. acaba Ayşe ile Talha'nın özellikle halife Osman'dan itiba­ ren başlamak üzere ve Hz.A. Yanlış. c. b.İbni Kesir tefsirinde yine Talha-Ayşe diyor. Muhammed'den sonra 10 civarında hanımı dul kaldı ve hepsi (Şevde biraz yaşlıydı) g e n ç yaştaydı.Begavi (516). Bu cümleyle ilgili farklı yorumlar da var (biraz 404 a.Belazuri. 4 0 5 Şunu hep vurguluyorum: Ayşe'nin bir erkekle yaşaması normaldir. ayet. kendi tefsirinde ilgili ayette Talha adını veriyor. ayeti içinde ufak bir cümle var. Kendi tefsirinde Talha'nın adını veriyor. sanırım konulara uyuyor. d. üstelik o bir kurbandır. 4 0 4 İşte bunu duyan Muhammed rahatsız oluyor ve hemen bu ya­ sak ayetlerini indiriyor: "Ben ölsem de artık eşlerim hiçbir Müslüman erkekle evlenemezler" diyor. Ayşe hak­ kında böyle bir itham varsa ayıp karşılamak doğru değildir. bu eski aşkın hikâyesi olamaz mı! Zaten Cemel Vak'ası'nda Ayşe hakkında İfk olayı gibi bazı dedi­ kodular çıkıyor. Yasak içeren Ahzab 53. Talha ve Ayşe isimini veriyor. 8/275. Ahzab 53.

"Ne dersin. İşte bu Ahzab 52. işte bu da ahmak/beyinsizin biri. Bu adam bir gün an­ sızın Muhammed'in yanına gidiyor ve orada bulunan Ay­ şe'yi de görüyor. d.İbni Kesir. ayet açıklamasında. en başta tefsirler olmak üzere İslami kaynaklardan geniş bir listeyi aşağıya alıyorum. Ayette şu var. Ahzab. Şimdi de gelmiş M u h a m m e d ' d e n kadın istiyor.Suyuti. 52. Biri eşini başkasına. A y e t Muhammed'in evlilik hayatından söz ediyor.Abdurrazzak. 52. Ahzab.. becayiş yapabilir­ di. ben bir eşimi sana vereyim. ayetin oluşum hikâyesi de böyle. Muhammed. Ahzab 52. Dürrü'l Mensur. Bu ko­ nuda..ters geldiği için yapılan yorumlar zorakidir). başka kabilelere yaptığı baskın sonucu ele geçirdiği ganimet-talan develerinden 100 de­ ve bağışta bulunmuştu. c. güya bir kabilenin de başıdır diye yanıt veriyor.. adı Uyeyne bin Hısn. torpil yapmıştı ki kalbi İslam'a ısın­ sın.. Ahzab 52. . sanki ben söylüyorum gibi o l m a s ı n . Muhammed buna hayır diyor. A d a m gidince Ayşe M u h a m m e d ' e adamın kim oldu­ ğunu soruyor. sen de Ayşe'yi bana ver!" diyor. b. A m a Muhammed aynı adama. O d ö n e m d e şu adet vardı: İki insan istedikleri zaman eşlerini değiştirebilirdi. Ayet.Begavi. Tefsir. Çünkü adeta hakaret içe­ ren bir olayı. ayet. Mealim. tabii ki en azından genç bir kadın olduğu için onun hoşuna gidiyor ve hemen M u h a m m e d ' e . ancak en yay­ gın olan yorum mantıklı olduğu kadar ilginçtir de. başkası da ona verebilirdi. 4 0 6 406 a. becayiş yapalım mı. ayet. İşte çok önemli biri ki Muhammed sözünü e d e c e ğ i m o kişiye Havazin harbinde elde ettiği ganimetlerden 100 d e v e ikram­ da bulunmuştu. Zaten bu ayetten önceki ayet de sonrakiler de hep onun evlilik du­ rumundan söz ediyor.Artık siz bundan sonra kadınlarınızı becayiş etmeyeceksiniz.

. gelen ganimet-talan malını hep yakınlarına. Bu adam Filistin'deki evinde kalıyordu. Uyeyne b. Daha niceleri. g. 4 0 7 Filistin'de yaşarken gelen gidenden. A s md.İbni Asakir. s. Hacer Askalani. ailesine veriyordu. Hatta kendisi. Buharı şerhi Fethü'lbari. Istiab. Bir gün ailesine yeni bir şey verdi. 10/455. 'yolda gi­ den çoban." A m m a r b. Osman'ın akı­ betini öğrenmekti: Görevden uzaklaştırılmış mı veya katle­ dilmiş mi? Baştan beri anlattığım gibi Osman.Amr b. 52. onlara rağmen yine yaparım. Ahzab.İbni Esir. 35.Istiab. Ali. Osman'ın ölüm haberini alınca keyiften. e. 4/357. 3/218 ve aynca I.. 95. birine bir darbe vurdum mu kanatırım" cümlesini kullanıyor. Elimin altındakini kime v e r e c e ğ i m konusunda özgürüm. Kari 15/74. millet de dedikoduya başladı. Hicri 35. As. Bunun üzerine Osman onu d ö v e d ö v e komaya sokuyor. hicri yılı olayları.U. Avam gibi önemli şahsiyetleri Osman aleyhine kışkırtmaya çalışıyordu. 407 a. d. Tal­ ha ve Zübeyir b. Tarihi Dımaşk. O sırada Amr b. dedikoduları Osman duydu. Halifeler kısmı özel bölüm. yılı bağlamında halife Osman kısmı. islam Tarihi.Taberi Tarihi. Bundan amaç. f. El-Kamil. tüccar kim olursa olsun ben hep onlara Os­ man'ın kötü yönetimini anlatıyordum' diyor. ne var ne yok diye soruyordu hep. 13/ 262. Birilerinin zoruna gitse bile. Amr b. b. Yaser de 'ben rahatsız olurum' diyor.6. ne yapayım benim bunu ilk çektiğim değil­ dir ki diyor. no:1931. ve Buhari Şerhi.İbni Abdilberr. c. . No: 2055.Zehebi. As ile Osman arasında sert tar­ tışmalar oluyor ve Ayşe de " H z .Kurtubi. "Ben Abdullah'ın babası­ yım. Hısn md. Muhammed'in ayakkabı- e. kendisi Hz. tabii ki mil­ let bundan şikâyetçiydi.Darekutni. O sırada Ammar. Hemen toplantı yapıp şunu söyledi: "Ben halifeyim yetki benimdir.

Dikkat edilirse içinde cennet müjdesini alan seçme kişiler var (Zübeyir. Al­ lah'tan vahiy getirdi. 4 0 8 İşte bunlar seçme. kitabın sonlarına doğru gelecek olan Muhammed'in kızları bölümünde geçiyor. Talha gibi). Bu konudaki kaynaklar. Hâlbuki çok kolay bir yol vardı. Amr b: As md. Amr b. Ensab. İşte Muhammed de. Aksi takdirde Osman'ın kellesini istiyorlardı. "Cebrail geldi. bunu da yine vahye dayanarak yapardım" demiştir. Makam çok tatlıydı. 39/40. As bazen M e ­ dine'ye geldiğinde milleti Osman'ın aleyhine kışkırtırdı di­ y o r . İbni Teymiye gibi İslam düşünürleri bütün bu olup bi­ tenlere karşı Osman'ı savunuyorlar. Istiab. no: 1931. 409 İbni Asakir. ya da aktif olarak eylem içindeydi. Hatta yüz tane kızım da olsa. yoksa bunlar kadar nice sahabe Osman'ın katlini ya is­ terdi. Osman katledildiğinde 80 ile 90 yaş arasında olduğu genel kabul görmektedir. vazge­ çilmezdi. teker teker ölseler en son kızıma kadar hepsini Osman'a verirdim. İbni Abdilber. 4 0 9 408 Belazuri. 6/209. iki kızını bu dedeleri durumundaki adama verince. halk nezdinde g ö z e çarpan kişi­ ler.sıyla saçı bile henüz dururken ne çabuk bu dinden uzaklaştın ey Osman?" diyor. . bu yüzden kızlarımı Osman'a ver­ dim. Osman bunların hiçbirini kabul etmeyince sonuç­ ta canından olmuştur. İsyancıların teklifi çok basitti: Osman ya istifa et­ meli ya da Mervan'ı kendilerine vermeliydi.

Eğer bunu yapmazsan peygamberlik görevini yerine ge­ tirmemiş olursun. Oysa kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlaya­ caktır. 67.33. Sayı olarak da Hıristiyanlık dünyada bir numaradır! b) "Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni duyur." 4 1 0 Bu ayet­ lere g ö r e Hz. hem onlardan örnekler v e r e ­ yim. bunun da sebebini irdeleyeyim. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? Bu konuda birkaç ayet var.DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. bütün dinlere üstün kılmak için. hem de bu arada niye ölüm nedeni gizlenmek isten­ miş. N e r e d e bir İslam ülkesi varsa hep üçüncü dünya ülkeleri statüsündedir. ama maalesef böyle olmamıştır. a) "Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek istiyorlar. o kendi dinini. peygam­ berini hidayetle ve hak dinle gönderendir." Bu ayeti sunmaktan kastım son cümleciktir: Hani Allah seni insanlardan korur diyor. 32. . M u h a m m e d ' e Kur'an geldikten sonra bu din hem nitel. 411 Maide. Allah seni insanlardan koruyacak­ 411 tır. hem de nicel olarak dünya hâkimi olmalıydı. Allah'a ortak koşanlar hoşlanmasalar bile. Fahrettin er-Razi bu- 410Tevbe.

Umayr onu korumak isteyince.nunla ilgili şu ilginç açıklamayı yapıyor. 144. hatta vurulduğu haberi yayılınca bu adam. az önce ayet oarak verdiğim "Eğer Muhammed 412 Al-i Imran. Eğer ayette geçen. Uhud harbin­ de Müslümanların sancağını alan Mus'ab b. yaralama ve diğer tüm belaları senin başına getirebilirler diyor. bu ayet/cümle Uhud harbinden sonra in­ miştir. Uhud har­ binde Abdullah b. Burada ilginç bir olay var. o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e koruma sözünü verme­ mişti. ayrıca yüzünü de yaralıyor. Bu arada Muham­ med'in yaralandığı. İşte burada Razi. Umeyr sağ ko­ lunu kaybedince sancağı sol tarafına alır. . insanlar ne yaparlarsa yapsınlar seni öldüremeyeceklerdir demektir. İkincisi ise. Abdullah onu öldürüyor. O zannediyor ki öldürülen Mu­ hammed'in kendisidir. Birincisi. ayetiyle artık bu konu­ da söz veriyor: Ne yaparlarsa yapsınlar sana bir şey yapa­ mayacaklar diyor. İşte bu olup bitenler bağlamında Al-i İmran suresinden bir ayet gelir/oluşur. Mu­ hammed'in Uhud'da yüzünün yarılıp dişinin kırılması ara­ sındaki çelişki nasıl giderilir diye bir soru sorulacak olsa. Kumey'e el-Harisi. Muhammed'in dişi­ ni kırıyor. "Allah seni insanlardan koruyacaktır" cümlesi ile Hz. ayetten maksat. ancak öldürülme dışında. buna iki şekilde yanıt verilebilir diyor. Dolayısıyla o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e ko­ ruma sözünü vermemişti diyor! Burada konuyu biraz aç­ makta fayda var. Bu ayete g ö r e e ğ e r onun öldürülmesi mümkün olma­ saydı bu ifade kullanılmazdı deniliyor. Yine Er-Razi'den özetleyeyim. daha sonra oluşan M a i d e 67. 4 1 2 Onun bir ye­ rinde şu cümlecik var: "Eğer Muhammed ölür veya öldürülse geri mi döneceksiniz/ İslamiyeti terk mi edeceksi­ niz?" diyor. Muhammed'in yanın­ daki koruması Mus'ab b.

. indirilmiş üç bin m e ­ lek ile yardım etmesi size y e t m e z mi?' diyordun. Sonunda adam donakaldı. Evet. sabrettiğiniz ve Allah'a karşı gelmekten sakındığınız tak­ dirde. ayet. "Ben size ard arda bin melekle yardım ediyorum' diye cevap v e r m i ş t i . "Ben silahımı ağa­ ca asıp uzanmıştım/hatta uykuya dalmıştım. buna rağmen Muhammed'in öldürüldüğü söylenirse o za­ man ayetlerin bir anlamı kalmaz. 415 Enfal.144. "Rabbinizin. bu şekilde Suyuti kendi tefsirinde anlatıyor. Ali Imran. yalvarıyordunuz. bana bir şey yapamadı ve bu olup bitenlere kar413 Suyuti. c) "Hani sen mü'minlere. 9. Hadislerden de bir örnek vereyim. 124-125. Bana seslendi: Kim bugün seni elimden kurtarır diye! Ben de Allah dedim. 414 Al-i Imran. Muhammed bir savaş dönüşünde. 4 1 3 Çok zeki bildiğim er-Razi'nin bu açıklamasına gülmemek elde değil. Düşman tara­ fından biri. onlar ansızın üzerinize gelseler bile Rabbiniz nişanlı beş bin melekle size yardım e d e r . Bunu. O da. Hatırlanacağı gibi Hz. elinde silahıyla meğerki yanıma gelip kılıcımı almış başımda duruyordu.ölür v e y a öldürülse geri mi döneceksiniz?" sözünü söylü­ yor. İşte bundan sonra bu söz ayet olarak ortaya çıkı­ yor. ? 4 1 5 İşte ortalıkta bu gibi yardım ve garanti ayetleri var iken. tabii ki o aynı zamanda Muhammed'in yanındaydı ve onun korumasıydı. " 4 1 4 d) "Hani Rabbinizden yardım istiyor. Dürrü'l Mensur. O yüzden hep gizli tutul­ mak istenmiştir. Yani Muhammed'in kendisi bu sözü duyuyor.

Bunu daha fazla uzatmayacağım. Megazi. 4 1 6 İşte az önceki ayetler gibi benzer hadisler de var iken.Müslim. .El'Lü'lüü ve-l Mercan. ancak sanırım bu kadarıyla mesaj anlaşılıyor. Beni Müstalık gazası. çelişki olmasın diye ölümü hakkındaki bilinmeyenler açık­ lanmamıştır. Bu konuda kanıt olarak daha fazla ayet ve ha­ dis göstermek mümkün. Buharı ve Müslim gibi kaynaklar­ da anlatılıyor.Buhari. no: 1470. b. Fedail kısmında. 416 a.şı teslim oldu" diyor. Bu. c.

"Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye yokladığında. Kendisi şunları aktarıyor. "Acaba ben de bildiğin münafıklar içinde var mıyım?" şeklinde zaman zaman yokluyordu diye anlatmıştım. İbni Hazm gibi olayı anlatan­ lar yalancıdır. Hüzeyfe münafıkları bili­ yordu. skandalları. 417 Gazali. Şimdi bazı örnekler vereceğim. ama birkaç yazar (onlar da asırlar sonra yaşayanlar) konular hakkında savun­ malar yapmışlardır. dokunup irdelememişler.. Kendisi o münafıkları detaylıca biliyordu. tra­ jedileri okuyunca. İmam Gazali bu kadarını anlatıyor. Hüzeyfe'yi. güvensiz kişilerdir gibi yakıştırmalarda bu­ 417 lunmuyor ve bu beyanatları olduğu gibi kabul e d i y o r . ' y a İslam önderleri buna karşı suskun mu kalmışlar. Hatırlanacağı gibi halife Ömer."Biz de on­ ların arasında var mıyız yok muyuz" diye hep sorarlardı. . 1/132.ONUNCU BOLUM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N SAVUNMALARI İnsanın aklına ister istemez bu cinayetleri. Hatta Ö m e r kendisi hakkında. Kendisi. Kitab u Şuab. hiç mi bir şey dememişler. İslam âlimlerinin ezici çoğunluğu olayları an­ latıp geçmiş. olacak iş mi. Muhammed bu konuda onu özel olarak seçip bilgi­ lendirmişti. o hayır diyordu. inanı­ yorum ki okur bunları okuyunca hayretler içinde kalacak.' gibi so­ rular geliyor. Bu konuda ilkin ünlü İslam düşünürü İmam Gazali'nin görüşünden başlamak is­ tiyorum. Ihyaü'l Ulum. A m a Hüzeyfe kimsenin ismini v e r m e k istemezdi. O yüzden halife Ö m e r ' l e Osman ve başka önemli sahabeler zaman zaman ondan bilgi edinmek istiyorlardı.

Besevi'nin onun hakkında. Besevi dı­ şında hiçbir İslam âlimi onun kötülediği kişiye güvensiz biridir dememiştir. nasıl olur da. kur­ tuluşu onlardan birini kötülemekte buluyor ki. "Benden sonra peygamber olsaydı Ö m e r peygamber olacaktı. henüz dünyada iken cennet müjdesini almış. sormak lazım: Behey Besevi. var mı senin alıntı yaptığın bir İslami kaynak! Yok. Hicri 76 yılında. Be­ sevi'nin bu açıklamasını. bilgi edinmesi mümkün değildir. Besevi'nin sözünü ettüğü Zeyd b. . "Herke­ sin ittifakla güvenilir dediği Z e y d b. Vehb adın­ daki kişi yalancının tekidir" diyor ve kendince böyle bir savunmayı yeterli buluyor. Her toplumun bir ermişi vardır. sözünü ettiği Z e y d b. sen bu ada­ mın yalancı olduğunu nereden biliyorsun. "Bu hadisi anlatanlardan Z e y d b. Vehb için." 4 1 8 418 Besevi. talihsiz bir açıklamadır. el-Marifet'ü ve'l Traih. Gazali'ninkinden farklıdır. Ekrem Ziyaettin Ömeri dipnotunda onu yalancı çıkarıyor ve şöyle diyor: Hadisleri aktaran kişilerin durumunu değerlendiren İbni Hacer ve Zehebi. Dipnotunda ibni Hacer'in a) Tehzibi Tehzib 3/427. kitabını tahkik edip redaksiyo­ nunu yapan Dr. Muhammed'in. Ömer'in o meşhur sorusuna karşı yaptığı savunma. bu yalandır diyor. Besevi böyle bir açıklama yap­ tıktan sonra İbni Hazm gibi olayı anlatanlara çatıyor. 2/107'dende alıntılar var. Peki. hicri 76 yılında ve­ fat etmiştir. İşin gülünç yanı. b) isabe. ümmetimin de ermişi Ömer'dir" gibi takdirlerini almış bir Ömer. ş ö y l e diyor: Ömer'in. 2/769. Şöyle ki. 'güvensizdir' ifadesini kullanması yerinde bir açıklama değil. Besevi ise ondan 2 asır sonra öl­ müştür. bu ifadeyi kullanır. "Ben de o münafıklar listesinde var mıyım?" şeklinde soru sorması. Veheb. 1/567 ve Zehebi'nin Mizan'ül İtidal. Vehb.Besevi'nin. Kaldı ki. Çünkü Bedir harbine katılmış.

Yine hadisleri aktaran kişileri (ravileri) inceleyenlerden İbni Muin. Z e y d b. hem de İbni Hacer Ömer'in "Ben de münafıklar listesinde var mıyım?" sözü üzerine uyduruk savunmalar yaptıkları halde.İlginçtir ki. Burada ayrıca Be- 419 Ebuzer. direkt ondan al­ mışsınız gibidir. Besevi'nin sözünü ettiği Z e y d b. Hz. Muhammed'i görmüş. Tehzib-i Tehzib. hem Zehebi. Yani o kadar dürüst bir insan demek isti­ yor. ancak Hz. Daha bitmedi. Osman ve Hz. ne de Hz. Muhammed onu görmüş. "Güvenilirdir" demiş. İbni Hib420 ban. .Yeman ve daha birçok kişiden. Vehb hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: İbni Ha­ cer. Vehb çok güvenilir bir insan ve büyük 4 2 1 tabiilerdendir demiş Besevi dışında tüm hadis âlimleri ittifakla güvenilir kabul etmişlerdir diyor. Muhammed'in ashabına yetişip onlan gören mü­ min kişi demek. İşte İbni Hacer'in değerlendirmesi böyle. İbni Mesut. İbni Hacer onun hakkında şunu da aktarıyor: A ' m e ş demiş ki. Z e y d e ğ e r si­ ze bir kişiden bir söz veya hadis aktarmışsa. öyle inanın ki sanki siz o birinci kişinin yanındaymışsınız. Muhammed'in yanına giderken yol­ da vefat ediyor. Z e y d b. Zeyd b. Vehb. Udi gibileri de güvenilirdir demişlerdir. ne kendisi Hz. Vehb için. 420 İbni Hacer Askalani. kitapta anlatılan bir kısım olaya karşı yapılan komik savun­ malara somut bir örnek. İbni Sad. 4 1 9 Kendisinden de birçok kişi bu hadisleri bir sonraki nesle ak­ tarmışlardır diyor (İsimlerini de veriyor). İşte. Başta halife Ömer. Keza İbni Haraş. Hüzeyfe b. "Güvenilirdir" demiştir diyor ibni Hacer. İbni Hacer ve Zehebi'nin. 421 Tabii odur ki. Zehebi. 3/427. Ali ol­ mak üzere birçok sahabeden hadisler rivayet etmiştir. Besevi'nin iftirasını onun meslektaşlarının delilleriyle teşhir e d e c e ğ i m . buna rağmen Bese­ vi'nin bu şekildeki savunmasını kabul etmemişlerdir.

no: 3034. adam tanıtılırken. şöyle devam ediyor: Eğer biz kişi­ ler hakkında şüphe yolunu açarsak o zaman elimizde kay­ nak kalmaz diyor. Böyle savunma mı olur? A m a şunu da ekliyor: Bu adam. "Zeki. A d a m hakkında. İmam Suyuti değişik konularda pek çok kitap yazmış. Çok kısa bir açıklama yapıyor. Besevi gibi İslam önderleri. İbni Muin ve başkası onun hakkında. 3/158. Dürrü'l Mensur gibi kaynaklarında çok ilginç akta­ rımları var. nereli ve hangi kabile­ ye bağlı olduğu yazılıyor ve bir y e r d e tanıtma zincirinde 'Şa'bi' kelimesi geçiyor. sanki ilk kişinin yanında olup da birinci elden duymak kadar güvenilirdir" değerlendir­ mesinde bulunmuşlardır d i y o r . 'Şa'bi' kelimesini. Geleneksel İslam'a ters düşen bir hadis aktardığı için. nerdeyse bir eleştirmen gibi görünüyor. " Z e y d ' d e n bir söz duymak. güvensiz biridir" deyip. ona güvenilmez dediği kişinin sicil defteri böyle. 352'de vefat ettiğini yazı­ yor. Yani ada422 Zehebi. "Hani bu zaten Şiidir. İslam'a toz kondurmayan şahsiyetler. sahabeleri eleştirdiği için. . o da çelişkilerle dolu. 4 2 2 İşte Besevi'nin yalancı­ dır. Ebi Darem hakkın­ da kötü ifadeler kullanıyor. onu lekelemek. Buhari ve Müslim üzerine kitap yazan Hakim'in (Müstedrek yazarı) şeyhi/ondan ya­ rarlandığı kişi olarak söz ediyor. Ö y l e ilginç ki. 'Şia di­ ye yazmışlar ki okur kitlesi onun hakkında. 423 İtkan. 4 2 3 A m a kendisine layık görülmeyen bir tarzda. hafızası güçlü" dediği halde. Ebubekir b. hatta birçok yerde İslam'ın genel çerçevesi dışına çıkmış. g ö z d e n düşürmek için kelimede bile tahrifat yapmışlar. Mizanü'l İtidal. "Allah ondan razı olmasın" şeklinde beddua ediyor. Lübab'u Nükul.sevi'den bir iki örnek hadis de veriyor ve Besevi'nin eleş­ tirisini doğru bulmuyor. üste­ lik bu raporu verenler. evhama kapılsın.

Efendim Zübeyir bin Avam. bunlardan asırlar sonra gelen Zehebi (748). ibni Hacer (852) gibileri. 1/62. no: 43. dipnot olarak bunu düzeltiyor. N e y s e ki kitabı tahkik eden. Yine hicri 310'da vefat eden ünlü tarihçi ve Kur'an yorumcusu Taberi. hoşlarına gitmeyen bir hadis aktarmış diye zorla Şia yapmışlar. 4 2 5 Cahız'ın yaptığı s a v u n m a : Hani Hz. 425 Mucem-i Kebir. Onların yaptıkları savunmalara kendilerinin de şahsen inandıklarına ben inanmıyorum. olup bitenlere karşı dayanamayan Zübeyir. Ebubekir'in Esma adındaki kızıyla evliydi ve bu çift­ ten üç de çocuk olmuştu. şu kişiler güvensizdir gibi bir tasnifte bu­ lunmamıştır. Ebubekir saye­ sinde Müslüman olmuştu. Ali'nin evi basılırken. belki içerde olan yaşlı dayısı ve aynı zamanda Muhammed'in de amcası Abbas 424 Tabakat'ül Huffaz. 4 2 4 İşte İslami kurmayların komik savunmalarına örnekler. bu ha­ disleri anlatırken. . Ayrıca Zübeyir. Ali'yi destekleyenler arasındaydı.mı. Ö m e r ve ekibi elinde ateşle e v e doğru giderken ve o arada Fatma ile ko­ nuşurken. no: 822. s. 363. kılı­ cını alıp dışarı fırlıyor. kurtuluş yolunu adamı lekelemek­ te bulmuşlardır. Baskıncıların sayısı fazla ve daha ön­ ce de tedbir aldıkları için onu tutuyorlar diye yazmıştım. Çünkü işin için­ de inandırıcılık-mantık y o k . Avam da onun evinde. Bir de kim diyebilir ki Zübeyir Ali'yi desteklediği için kılıç çekmiş. Zübeyir b. İş­ te bu konu hakkında Cahız şunu diyor. Ulvan'ın içinde bu­ lunduğu bu Ö m e r hadisini aktarınca bu kişi hakkında bir şey demiyor-olayı anlatıyor ve geçiyor. Hicri 360'da vefat eden Taberani.

Yaser'i de eleştiriyor. Savunma yapayım derken. Bu durumda. Ömer. benim için Ebubekir'in önüne geçmekten daha kolaydır. Hüzeyfe bin Yeman ve Ammar Osman hakkın­ da. "Ya Ö m e r halife olsun. Ebubekir'e kar­ şı çıkıyormuş gibi mantık yürüterek. "Ben aşk için onunla evlenmiyorum ki. hem de İslam'ın önemli komu­ tanlarının isimleri vardı diyor. Hatta ilk istediğin­ de Ali ona. onun önüne geçmezler. Yeman ve A m m a r b. Burada Ömer'in şu sözünü de aktarıyor. "Yemin ederim ki ben Ömer olarak yere se­ rilip deve gibi kesilsem. tabii ki bu arada Hüzeyfe b. Ben Cahız olarak da derim ki e ğ e r siz benim anlattıklarıma inanmıyorsanız sizin anlattıklarınızın doğru olduğunu nerden biliyorsunuz şeklinde savunmalarına d e v a m ediyor. ya da Ebu Ubeyd e " demişti. "Aslında Ebubekir biliyordu ki onlar onu kırmazlar. Cahız. Ali kızını ona verir miydi. Dolayısıyla onun bu teklifi bir taktiktir" diyor. Olur mu? Senin önüne geçsem boynum kinisin" diyor. Hz. ergenlik çağına g e l m e ­ miş" dediğinde Ömer. Ebubekir'in bu tek­ lifine karşı. bir ta­ raftan da Ebubekir'i takiyyeci olarak takdim ediyor. "Kızım henüz çocuktur. Kıyamet günü sırat köprüsünde günahkâr Osman'ın leşinden tüm insanlar ra­ hatsız olacaklar" dediklerini aktarıyorlar. ben din için. Bir de aralarında sorun olsay­ dı Hz. Ali ile diğer halifeler arasında sorun olsaydı. halifelik ko­ nusunda Ebubekir. Muhammed'i sevdiğim için evlenelim diyorum" diyor. kendince sorunu hal- . "Osman kâfir olarak kabre girmiştir. İşte bu kadar temiz olan. kendi çocuklarına onların isimlerini takar mıydı: Ali'nin ç o ­ cukları arasında hem halife. Hatırlanacağı gibi daha önce anlatmıştım. diyor.için halifelik istiyordu v e y a belki de kendisi için halifelik is­ tiyordu! Bir de Hz. dindar olan bir Ö m e r ' e laf söylenir mi diyor Cahız! Bir de.

İbni Kuteybe de 426 Kitabu I Osmaniyye. Hâlbuki bugün İslam'da Kur'an'dan sonra gelen Buhari kitabının yazarı. eski Sovyetler Birliğine bağlı Buharalı ve orada doğmuş. M u ­ hammed arasında g e ç e n ve olayı aktaran ravi zincirini hiç yazmıyorum. İbni Kuteybe'nin el-İmame ve Siyase' adında bir kaynağının olmadığını id­ dia ediyorlar. Ebi Leyla'dan alıntı yapmış ki. Örneğin. Bu­ nun. bir de Mısır'da Nil yayınevi tarafından yayınlanan ve Muhammed Mahmut Rafii adındaki kişinin redakte ettiği başka bir baskısı da var. Gerçek­ ten ilginç savunmalar. Ben ve her­ kes nasıl bir yerlerden bilgi topluyorsak. İşte bu kitapta çok enteresan ve İslam'daki genel anlayışa ters düşen bilgiler olduğu için ve adam da çok eski bir tarihçi (hicri 3. Ö n c e bu kitapla ilgili bir bilgi vereyim. Kitap tek cilttir. İbni Kuteybe'nin tek bir konuda zamanında yaşamamış bir adamdan alıntı yapması. Ab­ dullah b. kendi kitabından bile ediyor. zaman farkı var. 1985'te Beyrut'ta Darü'l Menaradlı yayınevi tarafından ya­ yınlanmış baskısıyla. Bu adam hicri 256'da da vefat ediyor. M u h a m m e d ' e ait hadisleri toplaması garip değil de. olayları direkt olarak yazıyorum. sonra iddialara g e ç e y i m . Ben de şu an yazıyorum ve benimle Hz. 4 2 6 Ortada inkâr edilmeyecek kadar bilgi ve kanıt var iken. onu. Bu kitabı o yazmamıştır diyebilecek kadar iftirada bulunulabiliyorlar. kitap var ama İbni Kuteybe burada Muhammed b. Kitap şu an piyasada var.letmeye çalışıyor. Yani İbni Kuteybe bu adamla buluşama­ mıştır. . aralarında yaş far­ kı. kaldı ki böyle bir bilgiyi ondan almış olsun. 222-237. Muhammed'den asırlar sonra Mekke'ye gidip Hz. böylesine basit bir akıl yürütmeyle işi g e ­ çiştirmek kolay olsa keşke! Kimi savunma yapan İslamcılar da. yılında yaşamış) olduğu için bazı İslam savunucu­ ları.

O kadar geniş bir kaynak lis­ tesi var ki. 159-235) Muhammed b. O yüzden biraz açmak istiyorum. ne de İbni Ebi Darem. bilinen meşhur hadis âlimi Buhari'nin üstadlarından ve aynı zamanda kendisi de hadis âlimi. İşte en eski tarihçi. ancak şu demek değildir ki. Üstelik onun alıntı yaptığı ravilerde ne Ulvan var. yani Ebubekir'i ka­ bul etmiyorlar. Onları getirmek için Ömer. Allah'a ye­ min olsun ki çıkmadıkları takdirde evinizi yakarım" diyor. 4 2 7 427 İbni Ebİ Şeybe. Z e y d b.20/579. Bişr'den. ama Ö m e r yemin içerek evi yakarım. Eslem'den. bunlar çıkmayınca ben evi yakmam. şahıslara çatmı­ yor. Bu konuyu biraz açmak istiyorum. gözyaşına bakmam d i y o r . alıntı yaptığım kaynaklar bitmiyor. ha­ lifeliğini kabul etsinler. no: 37045. o da Ubeydullah b. İşte savunmalardan biri d e bu. İbni Ebi Darem gibi iftiraya maruz kalmış ki­ şiler aktarmışlar. Hz. Görüldüğü gibi kitabın başından beri yazıyorum. o da ba­ bası Eşlem'den (Bu Eşlem aynı zamanda halife Ömer'in azatlı kölesi) aktararak şunu anlatıyor: Ebubekir halife olun­ ca. Seni seviyorum. Bu arada Fatma'ya. Ömer'den. bir-iki şâhısa çamur atmakla bu bilgiler çürütülemez.bir yolla adamdan bilgi edinmiştir. Musannaf. Bunu yaparken de yazarların yaşadıkları tarih sırasına g ö r e ele alacağım. . Ali'nin evine va­ rınca ilkin Fatma onu karşılıyor. 1. Ali ve Zübeyir gibi bazı ileri gelen ashab Ali'nin evinde konu hakkında istişare ediyorlar. "Ali'ye ve içerdekilere söyle çıkıp Ebubekir'in yanına varsınlar. Yani kaynaklardan haberi olmayanlar sanırlar ki sanki bu kitapta anlatılanları sadece Ulvan.İbni Ebi Şeybe (h. bu konuyu anlatırken kimseye iftira etmiyor.

. Kelbi'den. Daha önce de birkaç kez anlattım. o da Abdurrazzak'tan. babanın dinini güçlendirmek için böyle yapıyorum" diyor. Muharib'den. 1/586-87. Ensab'ül Eşraf. İbni Avn'dan alıntı yaparak şunları aktarıyor: Hz. Ö m e r ateş alıp onun evine doğru gidiyor. Ömer. Ali Ebubekir'e muhalif çıkınca. " N e çabuk yalancı oldunuz.Ö) Meciaini'den. Muammer'den. siz babamın cenazesini yerde bırakıp iktidar kulisleri yap­ maya çalıştınız. Salih'ten ve o da İbni Abbas'tan aktararak şu farklı bilgiyi de veriyor: Hz. Ali. hatta ağlar. o da Müslim b.2.Belazuri (276. Heysem'den. Ebubekir Ö m e r ' e talimat veriyor "Gidin en onur kırıcı bir şekilde onu ve taraftarları­ nı getirin" diyor. "Fatma da içinde olsa yakarım" diyor. onun evine baskın dü­ zenlenir ve sonunda zorla onu Ebubekir'in yanına götürür­ ler. Bu arada Ali'yi zorla götürüyorlar şeklinde uzun uzadıya bilgi 428 Belazuri. yine bir ö z e t vereyim. nerdeyse beni öldürecekler der. Fatma bunları ağlayarak anlatıyor. Fatma onun elinde ateş görünce soruyor. evimi mi yakıyorsun ya Ö m e r diyor. halifelik hak­ kım değil miydi!" der. Hz. bizi hiç hesaba katmadınız. Ebubekir'in halifeliğini tanımayın­ ca. 4 2 8 3. Ali ve kendini destekle­ yenler Ebubekir'i kabul etmeyince. Yine Belazuri. Fatma. ne İb­ ni Ebi Darem ve ne de Belazuri'nin bir itirazı söz konusu­ dur. Muhammed'in meza­ rı başına gidip manevi şikâyette bulunur. Bekr b. yani diğer tarihçiler gibi isimleri sıralamıyor. kesinlikle böyle bir şeyi bizden beklemeyin diyor. tabii ki baskıncılar Ali'nin evi­ ne giderken beraberlerinde ateş-odun da götürüyorlar. no: 1184-87. O da "Evet.İbni Kuteybe (276) olayları direkt aktarıyor. Süleyman Teymi'den. Olayı anlatıyor ve gerçek olarak kabul e d i y o r . şimdi de gelip bizden onay istiyorsunuz. Ali onlara. Bu ravi listesinde de ne Ulvan var. Bu arada Hz.

Ali'nin evinde toplanıp halifelik konusunda istişare ediyorlardı. 4 2 9 4. Bu­ rada da sözü edilen kişiler yine yok ve tabii ki savunma da.310) bu konuya e p e y yer veriyor ve hiç itiraz­ da da bulunmuyor. s. Onlar bundan so­ nuç almayınca Hz. 430 Yakubi Tarihi. geceleyin Ali'nin amcası Abbas'a gidiyorlar ve ona rüşvet teklif ediyorlar. Kendileri de gelip kabul etsinler diye Ö m e r bir ekiple Hz. Ebubekir'e karşı çı­ kınca. Başta Hz. Ali ve birkaç akrabası uğraşıyordu şeklinde anlattıktan sonra şunu aktarıyor.Taberi (h. Hz. olayı direkt anlatıyor ve şöyle diyor. Sakife Beni Saide denilen yerde halifelik işini hallettikten sonra ancak Ebubekir'le Ömer ce­ naze başına geliyorlar diyor ve bunun süresini de veriyor: Ebubekir. 40 vd. Hz. Ali. Ebubekir'le Ömer. 4 3 0 5.Yakubi (294) hadisi kimden aktardığını yazmıyor. Cerir'den.. 2/141. Ali'nin evine baskın yapıyorlar ve izin almadan e v e giriyorlar. Defin işiyle Hz. Ancak Abbas on­ lara kızıyor ve tekliflerini kabul etmiyor. Ali elinde kılıçla dışarı çıkıyor. orada bulunan 429 Imam-Siyaye. Mu­ hammed vefat edince. Hz. itiraz da y o k . ama onu etkisiz hale getiriyorlar şeklinde bilgi veriyor.Hz. Ebubekir'le Ö m e r iktidar kulisi ya­ pıyorlardı. İşte burada da ne Ulvan ne İbni Ebi Darem gibi isimler v a r . Daha doğrusu onlar Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmiyorlardı. çıkın yoksa türbanımı atarım diyor. Hatta Taberi. .veriyor İbni Kuteybe. Zeyad'dan aktararak özetle şöyle diyor. Fatma o sırada kızıyor. Muhammed'in ölümünün üçüncü gününde ancak cenaze başına gelebiliyor diyor. Mugire'den. Ali'nin evine gidiyor. Ali olmak üzere önemli birkaç ki­ şi Hz. Kendisi Hamit'ten.

Ebubekir'in cenaze merasimine katılmaması için Hz. Ta­ beri'nin bu gibi kritik konuları ele almadığı iddia edili­ y o r . Fatma'nın ölene dek onlarla küs ve kırgın olduğunu. Ali'ye. kimilerine g ö r e daha erken şeklinde anlatıyor. Zübeyir'le Hz. Bu sözler üzerine Zübeyir bin Avam kılıcını çekip mey­ dana çıkınca y e r e düşüyor. Çünkü bazı yerlerde görüyorum.Talha. A l i ' y e vasiyette bulunduğunu da belirtiyor. 3/201 ve devamı. Bu arada baskıncılar kılıcını elin­ den alıp kırıyorlar. 431 Hatta Şia kaynaklarında 600 kişilik bir grupla Halit b. Taberi gibi bir tarihçi ve tefsir sahibi/Kur'an yorumcusu bunları anlatırken herhangi bir iti­ razda da bulunmamıştır ve üstelik de onun alıntı yaptığı ki­ şiler listesinde ne Ulvan ne de İbni Ebi Darem vardır. Uzunca açıklamalar yapıyor Taberi. ki­ milerin. Fatma'nın ölümünden sonra ancak kabul ediyor. "Hayır Taberi böyle bir şey dememiş" şeklinde iftirada bulunmaları ancak cahilliklerindendir demekle izah etmek mümkündür. Taberi'nin kaynağında bütün bu gerçekler var iken. Ebubekir'in Fatma'nın malını vermediğini. Hatta Taberi. 432 Taberi Tarihi.. İşte dogmatik bir şekilde inanan kesimin bir savunma yöntemi de bu gibi aslı astarı olmayan iftiraları üretmektir. "İster rı­ zanızla olsun. çok kanlı bir ikti­ dar mücadelesi yaşanmış bu baskında. 4 3 2 İşin bir diğer yanı. ister zorla olsun siz gelip Ebubekir'i kabul edeceksiniz" diyor. . vasi­ yeti üzerine g e c e gömüldüğünü de anlatıyor. Ki­ mi rivayetlere g ö r e Hz. Velit baskın yapıyor: Yani İslam tarihinde anlatıldığı gibi böyle basit değilmiş. 431 Ömer. ya g e ­ lir Ebubekir'i kabul edersiniz ya da evi başınıza yakarım di­ yor. Fatma'nin.. Ali. Zübeyir ve birçok Ali taraftarını tehdit ediyor.

kaç kez anlattım ve onlardan biri d e . tabii ki ev bas­ kınında Hz. Onun özeti bu. bu iki kişiden birinin adı Ebu­ bekir'in bir sözünde geçiyor. şu üçünü de yapmasaydım diye Ebubekir'in bir açık­ laması vardı. "Şayet direnirlerse şiddet kulla­ nacaksınız" diyor.6. Ömer'i Ali ve yanındakile­ ri g e t i r m e y e gönderirken. Hâlbuki bu olay hiç de önemli değil. ravilerden söz etmiyor.. Ali ve yandaşlarını almaya gidince evi ya­ kıyorlar diyor ve d e v a m ediyor. Ali'yi zorla alıp götürüyor­ lar. s. evi mi yakıyorsun diye. Fatma'nın baskın sırasında dövülürken çocuk düşürmesiyle ilgili hadiste ismi geçiyordu. 434 tspatü'l Vasiyeti. 4 3 4 433 Ikd'ül Ferid. bu plan başarısız kılınıyor. İşte Mes'udi bunları anlatırken ne Ulvan'dan. . Çünkü konu hakkında sayısız kaynak ve raviler var: Onları baştan beri değişik konularda verdim. Fatma da çocuk düşürüyor. ne de İbni Ebi Darem'den alıntı y a p ı y o r . Dikkat edilirse. Hani keşke şu üç şeyi yapsay­ dım.. Ebubekir. Gittiğinde de elinde ateş var ve yine Fat­ ma soruyor. 7. O da e v e t karşılığını veriyor.328) de direkt konuyu anlatıyor. ancak Ebubekir'in eşi Esma'nın gizliden ona haber vermesi üzerine. ne de İbni Ebi D a r e m ! 4 3 3 Şu hatırlatmayı da yapayım.İbni Abdirabbih (h. şayet Ebubekir'i kabul etmezsen seni katlederiz diyor­ lar. İbni Ebi Darem de. Hatta Halit b.Mes'udi (346) ravi isimlerini v e r m e d e n olayları direkt anlatıyor. Burada da ne Ulvan var. Velit eliyle onu öldürmek için plan yapı­ yorlar. M e s ' u d i ' y e g ö r e ev yakılmış. 153 ve devamı. Kaldı ki bu iki kişiye itfiraya gerek yok. Ömer. "Keşke Fatma'nın evini açmasaydım" şeklindeydi. 5/13.

Ali'yi katletme planları. Fatma'nın bile bu baskında kat­ ledildiğini aktarıyor. İşte İbn'il Arabi'nin (h. Ulvan'a itiraz ediyorlar! Gerçek­ ten gülünç bir savunma. daha dün babası vurul­ du. Hani halife Osman'ın hatalarından biri d e .543. ev yakması. bu durumda ne o l a c a k ? 4 3 5 9. ama ondan 4 asır sonra dünyaya gelen Zehebi ve yaklaşık 5 asır sonra dünyaya gelen İbni Hacer. ama onu affediyor ve katledi­ lenlerin kan bedelini devlet malından ödüyor. dini kural gereği bu adam öldürülmelidir de­ diği halde kabul edilmiyor. Ömer'in bu oğluna ceza vermeliydi. Kural g e r e ğ i Osman. 1/62. Ebubekir'in pişmanlık duyduğunu ifade eden hadisin ravileri arasında adı g e ç e n Ulvan'dan aynı hadisi almış ve herhangi bir itirazda da bulunmamıştır 4 3 6 .76) daha önce detaylıca bu ya­ zardan hayli bilgi verdim. Kays Hillai (h. onlar yıllar sonra dünyaya gel­ diler. Halife Ö m e r vurulurken. Çünkü bir kere onun zamanın­ da bu iki isim henüz yoktu. . Hatta bu ara­ da Hz. 436 Mucemi Kebir. Dolayı435 Kitab-ü Selim Hilal.İmam Taberani (360) en eski muhaddislerden olan bu âlim. bugün de oğlunu mu katletmek istiyorsunuz gibi sa­ vunmalar yapıyorlar ve adama bir ceza uygulanmıyor.Selim b. çocuk düşürmesi. Peki. Ali'nin boynuna ip geçirme gibi çok çar­ pıcı ve trajik konular aktarıyor. Ali bile Ömer'in oğlu Ubeydullah boş yere üç cina­ yet işlemiştir. tabii ki bu da Ulvan ve Ebi Darem isimlerini vermiyor.8.ö) kitabını tahkik eden ko­ misyon şu şekilde bir savunma yapıyor: Ö m e r gibi biri baş­ ka bir ülkede katledilseydi kan g ö v d e y i götürürdü. tek cilt ve baştan sona kadar bu skandallardan söz edi­ yor. Kimileri. Ubeydullah adındaki oğlu o arada üç masum insanı katlediyor demiştim. no: 43.

Abdullah b.. cahillerle vakit g e - . Çünkü fıtık olan ldşi fazla yaşayamaz diyor ve şöyle kapatıyor. bir kere bu gibi eleştirileri kale almaya d e ğ m e z .sıyla. Dolayısıyla bun­ lardan Ömer'i katledenin kızı ve Hürmüzan adındaki kişi mecusiydiler. öldürülen üçüncü kişi Cüfeyne de Hıristi­ yan'dı diyor ve hatta şunu da ekliyor. izin ver de bizimle yaşayan suçsuz ama ileri gelen İranlıları katledelim. kısa zamanda ölürdü. gibi Osman'a mal edilen ek­ sikleri sıraladıktan sonra "Bunların hepsi yalan" diyor ve şöyle kanıtlamaya çalışıyor: Bir kere eğer dövdüğü şahıs fı­ tık olsaydı yaşayamazdı. Muhammed demiş ki. halife Ö m e r hep beraberinde kırbaçla dolaşıp insanları kırbaçlı­ yordu. Ebuzer'i Gıfari'yi 'Rebeze'ye'. şeklinde bir müdafaa yöntemini seçiyor ve savunma­ sını şöyle sürdürüyor: Derler İd. hem de onlara ayrıcalıklar tanımış.. Ö m e r için üç kişi öldürülmüşse çok mu? İbni'l Arabî kitabında şunları aktarıyor: Hz. Muaviye ve Mervan gibi kötü insanları hem önemli görev­ lere getirmiş. Fakat Ö m e r izin vermiyor.. Ebu Derda'yı da Şam'a sürgüne göndermiş. artık biz kalkıp öldürülen üç insan için eleştiride bulunamayız. Bir ara halife Ö m e r ' e diyor ki. adamın bağırsakları çatlamış. İbni Mesut'u da öylesine dövmüş ki.. bir Müslüman bir kâfir yüzünden katledilmez. yine Os­ man sudan bahanelerle en başta Bedir ve Uhud olmak üze­ re birçok savaştan kaçmış. Muhammed'in TaiFe sürgüne gönderdiği ve lanetlediği Hakem'i geri getirmiş. halife Osman Ammar b. İşte bu mecusileri topyekûn öl­ dürmek için İbni Abbas gibi meşhur bir kişi fetva istiyorsa. Osman da aynı şeyi bastonla yapıyordu. ayrıca maaşını da kesmiş. ayrıca devlet malını istediği şe­ kilde kullanmış. bir de Osman uyduruk bir Kur'an ortaya koymuş ve diğer Kur'an nüshalarını yakmış. Yaser'i dövünce adam fıtık olmuş. Hz. Abbas önemli bir sahabi.

Hz. Artık İbni Teymiye'nin. Ebubekir kimseye herhangi bir haksızlık yap- 437 'El-Avasim'ü Mine'l Kavasım' s. Ali'yi zorla ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkarıp Ebubekir'in yanına götürmüşler. hatta başlangıcından sonuna kadar Ebubekir'in halifeliğini kabul etmeyen Sad bin Ubade'ye bile olumsuz bir şey yapmamıştır diyor ve şöyle d e v a m ediyor: Ebubekir. 4 3 7 10. Ali'ye. Bir diğer iddia da. Ebube­ kir ne Hz. Fatma'nın evine devlete ait herhangi faz­ la bir malın o e v d e olup olmadığını kontrol etmek için adamlar göndermiştir diyor. . Ömer de o zaman artık 60 yaş­ larında.İbni Teymiyye'nin savunmaları Bu meşhur Şeyhü'l İslam kitapta anlattığım konular hakkın­ da özetle şunları yazıyor: Biz kesinlikle biliyoruz ki. Varsa. Halbuki bilgi ve marifet sahibi bunun yalan olduğunu biliyor diyor. Bilmem Fatma'nın evine gi­ dip eziyet etmişler. beyinsiz kişiler söyleyebilir. bu makamı da Ali'ye karşı kullanarak kızını gasp etmiş gi­ bi iddialar hep yalandır diyor ve devam e d i y o r . hat­ ta evini yakıp yıkmışlar. Bu evlilik konusunu özel olarak işledim ve tabi ki bir gerçek. dinden çıkanlarla şiddetle savaşan biriydi şeklin­ de bir mantık yürütüyor. 118 vd ile 280-81. daha önemlisi Ömer halife olunca. alıp bir an önce fakir-fukaraya vermek istemiştir diyor. Avama'a herhangi bir eziyet yapmamıştır. Hâlbuki herkes biliyor ki Ebubekir. güya Ebubekir ve Ö m e r mürted ol­ muşlar/dinden çıkmışlar diyorlar. 4 3 8 bunları ancak cahil yalancılar. "Kesinlik­ le biliyoruz ki. Fatma'yı kapı-duvar arasında sıkıştırın­ ca Fatma çocuk düşürmüş. İşte İslam'da meşhur olan bir başka zatın savunması da b ö y l e .çirecek zamanım yoktur diyor. 438 Ümmü Gülsüm. ne de Zübeyir b. yaklaşık 9-10 yaşlarında.

İşte bu basit sa­ vunmayı yapan İbni Teymiyye. Mesela İbni Kuteybe'nin ki­ tabı 'el-Mearif te?. A m a eski baskısında. Mısır'da cezaevine girmiş. yalancı ca­ hiller. s. İbni Şehraşub (588. A m a bu açıklama bugün el-Maarif adlı yapıtta yoktur. ölmek an439 İbni Teymiyye. İbni Teymiye'nin savunmaları arasında mantık ve ilim yok. Muhsin'i düşürmüştür şek­ lindedir. bas­ kın sonucu hamile olan Fatma. sözüm ona kendi zamanın­ da meslektaşları nezdinde güya reformist görülmüş ve ömrü hep zindanlarda geçmiştir. İbni Kuteybe'nin de el-Maarifte belirttiğine g ö r e . an­ cak bunu becerememişlerdir. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta iken helak olmuş" deniliyor. bunu bile­ miyorum. Bugün piyasada satılan 'el-Mearif te sadece.mamıştır" iddiasının garantisi nereden geliyor.Ö). Hatta ona zindanda kitap okumak bile yasaklanmıştır. beyinsizler gibi yakışıksız kelimelerle ve bir çocuğu bile ikna e d e m e y e n sözlerle geçiştiriyor. 440 El-Maarif. 4 4 0 Helak olmak. "Öldü­ rülmüştür" diye açıklama var. daha sonraki baskılarda bu kritik cümleler silin­ miştir. 4 3 9 Bu konuya İslami kesimce sansür konduğu kesindir. " H z . 122 . En basit kanıt. bir serbest kalmış. bir daha girmiş şek­ linde hep cezaevine gel-gitler yapmıştır. düşürülmek anlamında da. A m a görüldüğü gibi savunmaları da ancak gülünecek d ü z e y d e d i r . hayvan cinsinden olanlar. "Hz. 'Menakıb-i AI-i Ebi Talib' adlı yapıtında anlatıyor ki. Hicri 588 yılında ölen ibni Şahraşub o zaman İbni Kuteybe'nin adı g e ç e n kaynağında var diye belirtiyor. ko­ nuyu ise dalalet ehli. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta helak oldu" bilgisi v a r . A n ­ laşılan o ki. 4/493 ve 8/291 iki ayrı yer­ de ele almış. Şam'da bir girmiş. ancak bunu söyleyenlere hakaret ediyor. Olsa olsa Cebrail ona da vahiy getirmiş olabilir! Kısacası. Minha< Ti Silıınrl'l Nobeviyye.

Peki. Istiab. Sözün özü. Ölmek kelimesi var­ ken helak elimesini kullanmak bence anlamlıdır. onu ve taraftarlarını tehdit ederek "şöyle şöyle diyor" şeklinde muğlâk ifadeler kullanıyor. Muhammed'i öldürme girişi­ minde bulunanlardan biri olan meşhur sahabi Ebu Musa elEş'ari hakkında bilgi verirken de. görüldüğü gibi bir ceviz kabuğunu doldurmayacak kadar boş şeyler. "Hüzeyfe b.. Bir başka somut sansür örneğini de İbni Abdilberr'den aktarayım. desin ki! İş­ te açık bir tahrifat örneği. Ömer. olayın izini ortadan kaldır­ mak için bu terim bilerek seçilmiştir. yine konunun aydınlatılması için İslami kaynaklardaki bilgiler yeter de artar bile. Belli ki. Abdullah b.lamında da kullanılabilir. A m a sen onları makaslıyor­ sun. 441 İbni Abdi'l Berr. Yeman. A m a her şeye rağmen eski orijinali gibi "Ömer'in baskısı sonucu Fat­ ma Muhsin'i düşürmüştür" şeklinde net bir ifade yeni nüs­ hada yoktur. Şöyle şöyle ne demek! Sen hicri 463'te vefat et­ mişsin. ancak kaynağımda onları anlatmaya dilim varmıyor" şeklinde çok açık bir san­ sür örneğini veriyor. Hz. Ali'nin evine varınca.. b. Tebük'te Hz. Kays. Selim kısmında ki aynı zaman­ da Ebu Musa el-Eş'ari'nin asıl adıdır. İşte yapılan savunma yön­ temlerinin bir başka örneği: Makaslamak. hatta itiraf ediyor ve şunu da ekliyor: 441 "Allah küsuratını bağışlasın" diyor ve konuyu kapatıyor. no: 1639 .. Yorumlar ise. Bu yazar İstiab' adlı yapıtında bu olayı anlatır­ ken. her türlü sansür ve baskıya rağmen. Aynı yazar. Demek ki Ömer'in bu sözleriyle ilgili sana kadar gelen bazı önemli noktalar var. o zaman Şehraşub neden İbni Kuteybe de elMaarif adlı yapıtında bunu bu şekilde aktarmış.. Ebu Musa hakkında kötü şeyler anlatmış. Yoksa şöyle şöyle dediğini nasıl biliyorsun? Ne demiş­ se açık bir şekilde yazacaksın.

Dikkat edilirse. Kısa yoldan kur­ tulmak için. efendim önemli olan bol kaynak göstermek değildir gibi sözler. Ayrıca Ayşe ve Ömer'in yapıları acaba böyle bir suikast için uygun mu değil mi sorusuna açıklık g e t i r m e y e çalıştım.. değil mi bunu da okurların takdirine bırakıyorum.BİTİRİRKEN Bu çalışmamda olabildiğince tarafsız kalmaya çalıştım.. Zaten dünya tarihin­ de benzer siyasi Cinayetler hep olmuştur ve oluyor da. . Bi­ liyorum. bu gibi taktikler hep yapılıyor. Hatta hassas konu­ larla ilgili İslami kesimce sağlam diye kabul görmüş bir sü­ rü kaynak ekledim. neredeyse he­ men hemen her cümlenin dipnotu var. ne kadar tarafsız da kalsam bu tarzda yazılan ya­ zının İslami kesimce kabul edilmesi zordur. objektif bakmak lazım. A m a kanıtlar güçlü: Hepsi de ya Kur'an ayetleri. İslami kaynaklarda gerek Hz. bu taktikleri biliyorum: Şöyle ki. çeşitleri var gibi itirazlar. ya hadis. Var olan kanıtlara bakıldığında aslında ciddi şeylerin yaşandığı kesin. Mesela. Kanıtları ve argümanları sağlıklı ve inandırıcı mı. efen­ dim hadisler çok karışık. Ebube­ kir'in şüpheli ölümü. M u h a m m e d ' e yapılan suikastle ve gerekse onun zehirlenmesiyle ilgili. ya da İslam'da meşhur olan müfessir. Bazıları okuyucuların kafasını karıştıra­ bilir. o küçük yaştaki kızlarının ha­ life Ö m e r tarafından nikâhlanması gibi konular hakkında sağlam kanıtlar sundum. Diğer taraftan işlediğim konularla ilgili İslami otoritelerce yapılan savunmalardan da bir kesit sundum. Ali ve Fatma'nın evine yapılan baskın ve başlarına gelenler. Hz. mühaddis ve tarihçilerin kaynakla­ rından derlediğim bilgiler. Sundu­ ğum her şey ortada.

olmamaktan daha faydalıdır. elimden geldiğince kendi özel yorumumdan kaçındım. bir zorunluluk sonucudur. yerine g ö r e de iğne kullanır ve hatta gerekirse ağır ameliyat da geçirir. ancak pratikte bir şey yok! Hâlbuki böyle diyen. İslamiyet'ten anla­ yan. sen de tek bir kelime bilmiyorsun ve kalkıp bu şekilde savunuyorsun. Yoksa aklı başında normal bir in­ san neden başkalarını üzmek. İslam'ın yasası Arapça. Şu an yeryüzünde hiçbir ül­ kede uygulaması yok. İnsan bazen ilaç.Özellikle bu kaynağımda yazdıklarımdan kim nasıl an­ lıyorsa öyle anlasın dedim. mübarek. inançlarıyla oynamak gibi bir yaklaşım içinde bulunsun? Her alanda. açsın. Yazılarım da böyle: Tabulardan kurtulmak için acı da olsa konuların üzerine gitmek gerekiyor. ama İslam'ın gerçeğini bu şekil izah edenlere karşı en sert reaksiyonu da göstermekten geri kalmıyor. Arif TEKİN 15 Aralık 2010 . A d a m İs­ lam'a ters gelen her şeyi yapıyor. Kim ister ki keyfi olarak karnını. kafasını vs. hele bu çağda sürekli değişim gerekirken. Bunlar keyfi yapılan şey­ ler değil. kalbini. anlamayan hep şu savunmayı yapıyor: Canım İslami­ yet dört halifeden sonra bitti. Kur'an'dan hiçbir şey bil­ miyor. halbuki tüm anlattıklarım İslami kaynaklar­ da vardır. İş­ te İslam'a inanan kitlenin ezici çoğunluğu böyle. bir bakıma da sanki tercümanlık görevini yaptım. maalesef İslam âleminin hali ortadadır. Yani aslında İslami yasalar-kurallar iyi de. Peki. Ben ise sadece onları derleyip bir araya getirdim. tek bir kelime Arapça da bilmiyor ki Kur'an ve hadislerden an­ lasın. Demek ki acı da olsa ba­ zen ameliyat olmak. Yazdıklarım sanki birer eleştiri imajını verebilir.

M u h a m m e d Revvas ve Abdülberr Abbas. Bahr (150-255). 'Sakife ve Fedek'. Beyrut.279. Tahkik eden: A. H.h) Tarih'ül Hamiş. 1974 Bezar Ebubekir Ahmet (292 ölüm). Dar-ü Nefais Matbaası. Hüseyin b.1403 Ahmet Emin. 1991 . Mısır. 1977 Cahız. Mahmut (990.KAYNAKÇA A. Tahkik eden M u h a m m e d Hadi el-Emini. tek cilt. Beyrut Besevî. 2 cilt. Dar'ul Garb'il İslami. tek cilt. tek cilt. Tahkik eden: Dr. 'Tarih-i Sağir/Tarih'ül Evsaf 2 cilt.323. 'el-Gaye ve'l Nihay'.ö). Beyrut Kitabü'l Osmaniyye'. Beyrut. Tahkik eden: Dr. Nineva Matbaası. 3 cilt. Siifyan (ö. Selam M u h a m m e d Harun. M e c i t .ö)'Ensab'ül-Eşraf. (İzmir İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no: 6679) Beyrut. Abdulaziz el-Bekiri el-Endülüsi. Bekiri. 1983 Abdullah b. Süheyl Zekar ve Dr. Tahkik e d e n : Mahmut İbrahim Zayid. "Ahbar-i Ö m e r " . Ebu Yusuf Yakub b. 1986 Atıf Ebu Muhammed. Mektebet'ül ulum-i velhikem. Mekteb'ül İslami Matbaası. ismail (194-256). . 13 cilt. M e d i n e . "el-Marifelü ve'l-Tarih". (404-487. 1983 Asbahani Ebu Nairn (430. 'Sakife ve Fedek'.0) 'Kitab'ü edeb'i Nisa'. Ebu Osman Amr b.Rahman A ' z a m î . Cabir (h. Tah­ kik eden: Dr. Melik b. Beyrut. Üsre Matbaası. Belazuri Ahmet b. Razzak Ebubekir b.Ceyl Matbaası. 'el-Musannaf. 12 cilt. M e d i n e 1998 Bağdadi Ebubekir Ahmet b. 1991 Cevheri. Mektebet'ü Dari Turas. 1994 Buhari Muhammet b. 1996. Beyrut. Hemman San'ani (126-211 ö). Tahkik eden: A. hicri 277). tarihsiz. Tahkik e d e n : Musatafa Saka. M u h a m m e d Hadi. Alem'ül Kütüb Matbaası. Mektebet'ul İslamî' Beyrut. A. Habib (h. Tahkik ederi: A . Müesseset'ü Şaban. Yahya b. Şeceret'ü Nesebi-I Hulefa. Darü-I Fikir Matbaası. Ebubekir Ahmet b.h) Delail-i Nübüvve. Abdulaziz Cevheri (Ö. Beyrut.238. Tahkik eden: Mahfuzurrahman Zeynüllah. Kahire. 1997 Ali Naci Tantavi.'Müsned'ül Bezzar/bahr'ü Zihar'. "Dua'l İslam" 3 cilt. 13 cilt. Aziz Bağdadi (h. Tahran D. Nineva Matbaası. 2 mücelled. diğer adı. Riyad Zerikli.Ö).h) 'Mucem'ü Ma'stacem min Esma'il Bilad' 4 cilt. 1992 A.323.

"Kitab'ül Emval" Di­ yanet Küt. Haydarabat.210-307). "Müsned". Darü'i kütübi'l İlmiyye Matbaası. (h. Tahkik eden: Hüseyin Selim Esed. hicri 463).ö) 'el-Ferk'ü beyne'l Firek'. Beyrut. Mısır. 1983. D.h)"el-Mahsul fi i l m i Usul-il fıkıh" 6 cilt. Risale Matbaası. 7 cilt. 2 cilt. İmadüddin İsmail b. Beyrut. Ömer (544-606. Dar'ü Türas Matbaası. 1965 Fahrettin er-Razi Muhammed b. a) "el-istiab fi Marifeti'l Ashab. Ali (m.429. 14 cilt.Tahkik eden: Muhammed Osman Hışın. Ali (m. Ahmet (224-310) "Zürriyyet-i Tahire".Terhini. Der'ü Nahde Matbaası. Ammar. Abdillah b. Tahkik eden: Ali Becavî. Darü'i Maarif. Ebu Bişr Muhammed b. (Ebubekir kısmın­ da) El-Halal Ebubekir Ahmet b.l298. 30 cilt.l331. Mısır. 14 cilt. Beyrut. Dar-ül Kütüb-il İlmiye Matbaası. Kahire Ebu Ömer Yusuf b. Kahire Ebubekir Muhammed b. Beyrut. c) "ed-Dürrü'l Mesnun fi Ulumi Kitab-il Meknun". el-I'tibar'ü fi'I Nasih'i ve'l Mensuh fi'lasar'.siyer". Dımaşk. hicri 742) a) "Tehzib-i Kemal". Darü'i M e ' m u n li'l Türas Matbaası. 1986 d) "ed-Dürerü Fi ihtisari'l M e gazi ve-s. 1986 Ebubekir ibn'il Arabî.'el-Muhtasar fi Tarih-il Beşer'. Darü'i Kalem. 1993. (Toplam 2196 hadis alır) Riyad 1994 El-Müzî. Daru Kütüb'il İslamî.' El-Avasim'ü min'el Kavasim'.1356 Ebü-I Feda. H. 7 cilt. "İkılü'l Ferid. Tahkik eden: Atiye b. Muhammet Bağdadi (234-311).ö). Atik Zehrani. îbni Abdi Rabbih Ahmet ( Ö . Emin Kal'aci. Diğer ismi. Selefiye Matbaası.Tahkil< eden: Komisyon Endülüsi. 9 cilt. 1992 b) "Tuhfet'ül Eşraf. Tek cilt. tek cilt. H. 4 cilt. 11 cilt. 1986 Ebu Mansur A. (ö. Tahkik eden: Dr. 1983 Endülüsi. Beyrut. Kahir Bağdadi. 35 cilt. 1403. hicri 328). 'Tarih'. 157-224). Daru Kuteybe. 1997 Ebü-I Hda. Kuveyt. Ahmet b. Kitabü Sünne'. M u s a Hemedani/Şafii (548-584). Lecnetü telifat Matbaası. Muhammed ibni Abdirabbih (246-328) Ikd'ül-Ferid'. ta­ rihsiz.ö)Tarih'ü Ebi-1 Feda'. Tahkik eden: Dr. Cemalettin Yusuf (ö. Tahkik eden: Dr. Dar'ü Raye. Beyrut. N o : 17570. Tahkik eden: Şevki Dayf Ebu Ubeyd Kasım b. Beyrut . İmadüddin İsmail b. Mekteb'ü İbni Sina. Selam e!-Herevî ( h. Ankara Ebu Ya'li el-Mevsıli (h. Risale Matbaası. Taha Cabir Feyyaz Alvani.Dulabi. A.h). Kahire. b) "el-İstizkar". Muhammed b.543. Abd'il Ber (ö. tek cilt.

el'Hey'etüT A m m e . Habib'ürrahman A ' z a m i . İbni Ebi Şeybe. Beyrut.Kerim. 1965 İbni Habib Bağdadi (h. Darü'i Garbi'l İslam Matbaa­ sı. "el-Eğanî. 1983 İ b n i Abdi-I Berr Yusuf Kurtubi (368-463). 13 cilt. 1992 b) el-Nihaye fi Garibi'l Hadis. 21 cilt. 2006 İbni Esir el-Cezerl (h. Beyrut. Beyrut. 2001 Heysemi. 4 cilt. Tahkik eden. 1993 b) "el-Kamil fi'l-Tarih". Ebubekir (735-807) a-) M e c m e ' ü Zevaid. Beyrut.630. Tahkik eden: Tahir A h m e t ve Mah­ mut Muhammed. 2003 Isfahanî. Beyrut. Cidde. Mısır.. Tunus. 1993 İbni Esir İzzettin Ebü'l Hasan Ali b.ö): a) El-Kamil fi Tafih. 11 cilt. Tahkik eden: Ali Muhammed Becavî.. Tahkik. 1987 Hatib-i Bağdad-i. Tahkik eden. 'Musannaf 26 cilt. Raye Matbaası.245. Beşşar A v v a d Maruf. Muhammed el-Cezeıî (ö. Tahkik eden: Muhibüddin Ebu Sait. Dar'ül Fikir. Daru Sadır Matbaası. Tahkik eden: Faysal Ahmet.". 2 cilt.Galip Kureyşî. "Evveliyatü'l Faruki Ömer". Ebubekir Abdullah b. Beyrut. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk' 80. Dar'ül Fikir Mat. 6 cilt. 1967 Tahkik eden: Mustafa b. Beyrut. hicri 967). 1979 Heytemi Ahmet b. Abdullah Mahmut Derviş. Darü'i Fikir Yay. Beyrut c) Üsd'ül Ckbe fi Marifet'i-Sahabe"."Tarih-u Bağdat". 2006 İbni Asakir. 26 cilt. Beyrut. 1990 Hafız İbrahim (1932) 'Divan' 2 cilt. Tahkik eden: M u h a m m e d Avvanrıe.ö) "El-Münammak" tek cilt. Darü'i Kütübi'l İlmiye Matbaası. Ebül Kasım Ali b. b) İstiab. A h m e t ve Muhammed b. Beyrut. Darü'i Kütübi'l Mısriyye. Tahkik eden: Hurşit A h m e t Faruk. Risale Mat­ baası. Dar'ül Fikir. 1985 . Darü-I Kible Mat­ baası. 5 cilt. Muhammed el-Kufl (159-235). Ebü'l Ferec Alî b.974. Ebubekir Ahmet b. a) Temhid. 6 cilt. 8 cilt. Darü'i Kü­ tübi'l İlmiye Matbaası. Ebül Feda Abdullah. 1996 İbni Ebi Asım (206-287). Tahkik eden: Dr. Riyad. Ali (392-463). A. AlemüT Kütüb Matbaası. cilt. Hakikat Kitabevi. Evkaf Bakanlığı Yayını. Beyrut. Tahkik eden: Komisyon.'el-Ahad veT Mesani' 6 cilt. hicri 630). Hüseyin (ö. Nuretin Ali b.ö) 'Sevaik-i Muhrika' tek cilt. 1991.Hacer (h. Dar'ül Fi­ kir Matbaası. Hasan (499-571). Beyrut.. Mısır. a) Üsd'ül Gabe fi Marifet'i-Sahabe".. Muvatta şerhi. İstanbul. 1986 b-) KeşPül Estar. 24 cilt.

Tahkik eden: Muhittin Asfer. 15 cilt. Ali Becavî. HamK (Ö. Müslim. 31 eden: Komisyon. a) "el-İsabe. (354. El-Mektebete'ül İslami. Beyrut. Hasan (h. Nil Matbaası. 2003 İbni Kuteybe Dineveri. H. Fikir Matbaası. M u h a m m e d Reşad Sa.ö) "Ahbar-i M e d i n e " tek cilt. 1994 b) "El-Bidaye ve'n-Nihaye". 3 cilt.Ahmet (h.Halim (661-728). ldaret'ü Tabaat'il Münire. Merkez'ül buhus ve dirasati-1 M e d i n e . 1978 İbni Manzur (630-71 l.l99. Kurtube Matbaası. 1979 İbni Teymiye Ebü'l A b b a s Ahmet b. Tahkik eden: A. hicri 774). Tahkik e d e n : Muhammed Mahmut. a) "Camiu'l Mesanidi ve's-Sünne". 1996 c) "Tehzib'ü Tehzib". Kurtube Matbaası. Risale Matbaası. Bey­ rut. Beyrut. 4 cilt. 37 cilt. 1986 cilt. 1993 İ b n i Kesir (ö.Fettah Ebu Gadde.h) "Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk". Beyrut. M e d i n e . Mısır..251). Kahire. 1986 İbni Zebale Muhammed b.20 cüz'. Riyad. 1984 İbn-i Seyyd-i Nas (734. 1995 İbni Hazm. Tahkik eden: Salih Z. Beyrut. Beyrut. Alem'ül-kütüb. Tahkik eden: Şuayıp Arnavut. 456.' Kitab'ül Emval'. Fey­ yaz. Dımaşk/Şam. 1993 b) "Feth'ül Bari". 1968 d) "Lisan'ül Mizan" 10 cilt. ö) 'Muhalla'. Ahmet Sakar.İ b n i Hacer Askalanî (ö. Kahire. Tahkik e d e n : Dr. Beyrut. a) "El-imamet'ü ve'l Siyase". Mekke. "Dar'ül Ceyl MatbaasıTahkik M.1352 İbni Hibban. hicri 852).. 1999 c-)Tefsir'ü Garib'il Kur'an. ö) ' ibni Hibban bi tretib-i Belban' 18 cilt.h) "Uyun'ül Eser" 2 cilt. (213276). 11 cilt. 12 cilt." 8 cilt.. 'Minhac'ü-s Sünne' 9 cilt. 2002 e) 'Telhis'ül Habir". Beyrut. 2003 İbni Zencevih. Dar'ül Kütüb'il İlmiye.Tah­ kik eden: Fehim M u h a m m e d Şeltut.lim. Dar'ü Kütüb-il İlmiye. Mektubat'ül İslami Matbası. Daru Sadır. Beyrut."Tarih'u Medinet'il M ü n e v v e r e " 4 cilt. Tahkik eden: Ko­ misyon İbni Şebbe Nümeyri (173-262). 1904 b) Te'vil'ü Muhtelif-il Hadis. Tahkik eden: S. Ali b. A. Tahkik . Beyrut. Ebu Muhammed Abdullah b. "Dar'ül Fikir".

Mekteb-et'ül kudsiye. Tahkik eden: F. Dar'ü Türas Matbaası. Yusuf Şafii (h. no. Tahkik eden: Muhammed Muhitin A . tek cilt. Beyrut. 3 cilt. ?el-Mevahihb-u l-Ledüniyye". Ömer b. Ömer Zamahşeri (h. 1992 İsfraini. Beyrut. Mektebet'ü Sekafer'il Diniye. h. Ankara Mutahhir b. M e c i t .İbni'l Cevzi Cemalettin Ebül ferec (510-597). Beyrut. N o : 10334. Beyrut. 1119 Kahire.467-538). 1973 Muhammed b. Mektebü Kitabi'l Ezheriye. 1983. Tahkik eden: Şakir Z. 2004 Muhammed b.25l. 2 cilt.ö)'el-Bed'u ve'l Tarih' 6 cilt.Muhammed Şeltut.355. 3 cilt. Maa­ rif Matbaası Mes'udi Ebül Hasan Ali b. Dar'ül Fikir Matbaa­ sı. Dar'ül Edva. Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi. Tahkik eden: Ali M u h a m m e d Becavi ve M. Fikir Matbaası. Tahkik eden: M u h a m m e d Muhittin A . 5320. H. Abdullah Taberi (ö. Darü'lkütübi'l İlmiyye. Tahir (h. Beyrut.Semin fi Menakıbi Ümmehat-il Müminin".1327. a) "es'Semtü's.h) 'El-Emval'. Tahkik eden: Komis­ yon.ö). 1996 Künci Muhammed b. 'Lisan'ül Arab' 15 cilt. hicri 923). 1990 .658.h) a-) "İsbat'ül Vasiyye" tek dit. (Hz.h). 2004 Kastalani. Beyrut. Ka­ hire. Zenceveyh (ö. Hüseyin (346. Hüseyniye Matbaası. Şebbe Nümeyri. Marife Matbaası. Ebi Talib. Beyrut. (173-262) 'Ahbar'ül Medinet'il M ü n e v v e r e ' . Ali'nin çocukları kısmında. Beyrut. 1999 M a s a b Zübeyıi (156-236) "Neseb-ü Kureş' tek cilt.h). H a mit. 1985 b-) "el-Muntazam" 19 cilt. Suudi. Darü'i Kütübi'l İlmiyye.429.ö) 'elFerk'ü Beyne'l Firek'. Abdülkahir b.694.Ebül Fazl.Fey­ yaz. İshak (h. Mükrim İbni Manzur (630-71 l. Ahmet bin Muhammed (ö. Beyrut. 1988 b-) "Müruc'u Zeheb". 'el-Faik fi Garib'il Hadis' 4 cilt.'Kifayet'ü Talib fi Menakıb'i Ali b. Muhammed el-Bağdadi el-Temimi (h.ö) Siyer. El-Mektebet'ül Asriye. Melik Faysal Matbaası. Beyrut. Muhammed b. H. Tahkik eden: Mahmut Fahuri ve Muhammed Revvas. Darü'i Kütübi'l İlmiye. a-) "Sıfat-i Safve" 4 cilt.1356. Sayfa 413. b) "Zehairü'l Ukha fi Menakıbi ZeviT Kurba". İzmir İlahiyat Kütüphanesi.Nadre fi Menakıbi'il Aşere". 2 cilt. Daru Sadır. 1986 Muhibbüddin Ahmet b. Tahkik eden.) Mahmut b. A h m e t Ferit. c) "Riyadü-n.l51.

Darü'i Bahreyn Yayınevi.942) Sübül'ül Huda. 30 cilt. Kahire. Ali M u h a m m e d Muavved ve Adil AhNeylü'l Ev- . Beyrut. M e c i t Selefi. 8 cilt.562. 2000 Salibi (h.Tarih-i Yakubi. 2 mücelled.Hamit. Beyrut. Kahire.622. Darü'i Maarif Matbaası. 1988 Yakut Hamevi.Tahkik eden Abdullah Ömer'ül Barudî. 1985 Taberi Ebu Cafer Muhammed b. 17 cilt. Dar'ül Marife. 2003 Şehristanl Ebül-Fetih Tacettin b. Fikir Matbaası. Abdllkcrim (ö. Ahmet (260-360). Ahmet (h. 3 cilt. Ebü'l Kasım Süleyman b. Tahkik eden: Komisyon. d-) Dürr'ül Mensur. Tahkik eden: Komis­ yon. Beyrut.ö). Beyrut. 2 cilt.ö)'Kitabü'l Ensab' 5 cilt. 55 cilt. A. Kahire. Şehabüddin (h. Mucem'ül Buldan. Hecer MaDaası. 1994 Hulefa. Mısır. Tahkik eden: Muhammed Şakir Mahmut Hac Emir. /Müesseset'ü Kütüb-i Sükafiy e . Beyrut.Halll b.Selam Tedmüri. İhya-ü Türas-il İslam. Tahkik eden: Dr. Dar'ü İhyai Türasi'l Arabî. 5 cilt. Ebülfetih Muhammed b. a ) ' M u c e m i Kebir' 25 cilt. Tahkik eden: Komisyon. Tahkik eden: A. 2008 Şehrlstani. Tahkik eden: Hamdi A . Darü'i Kitabi'l Arabî. 2004 Taberani. Darü b-) Tarih'ül IbniT Hazm. Muhammed. Darü'i Marlfe. Tahkik. 21 cilt. Tahkik eden: Emir A i . Tarihi Taberi. Tahkik eden: Komisyon. Tahkik eden: Komisyon c) Mizan'ül itidal.ö). Aybek (696-764) 'El-Vafi bil-Vefeyat'. 1997 Semaııi. Lübnan. 10 cilt. 1995 c)Revd'ü Dani (Mucem-i Sagir). Tefsir. 11 dit. Dar'ü Sa­ dır. Ali b. 1968 Yakubi Ahmet bin Ebi Yakup (h. Beytü'l Efkâr. (1173-1250. Beyrut. Zehebi Şemsettin Muhammed b. Darü'i Cinan Matbaası. 1985 Beyrut.h) tar' 8 cilt. Ebu Sad Abdü'l Kerim (h. Bey­ rut. Tahkik eden: M u h a m m e d Ebü'l Fadl.479-548)'el Milel ve'l Nihal' 2 mücelled. Beyrut 2002. Ebubekir (475-548). Beyrut.ö) a) Tarih'ül İslam. 2003 c-) Esbab-i Nüzul (Lubab'ü Nukul)' tek cilt. Müesseset'ü Risale. İbni Teymiye Matbaası. 1999 b) Siret-ü A ' l a m .A l i Hasan.294.Safedl S. 1988 Suyuti Celalettin Abdurrahman (911) a-) Camiu'l Hadis.El-Milel ve Nihal. Tahkik eden: Emir Ali Mühenna ve Ali Hasan Faur. Lübnan. Cerir (224-310). Ka­ hire b)Mucem-i Evsat. Muhammed b. 2008 Şevkani. Beyrut.748. 12 cilt. 8 cilt. 29 cilt.

1999 . Beyrut f-) Tehzib'ü Tehzib-il Kemal 11 cilt. 1995 d ) El-İber. Darü'i Marife.) Düvel'ül İslam. 4 cilt. Tahkik eden Ebu Hacir. 2004 g . Beyrut.met Abdulmevcut. Farukü'l Ha­ dise Yayınevi. 2 cilt. Daru Sadır Matbaası. Beyrut. Kahire. Beyrut e) Tecrid'ü Esma-i Sahabe. Tahkik eden: Komisyon. Darü'i Kütübi'l İlmiye. Tahkik eden: Komisyon. 2 cilt. Darü'i Kütübi'l İlmiye.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->