Bilinmeyen Yönleriyle Hz. M U H A M M E D ' İ N

ÖLÜMÜ
Arif Tekin

İÇİNDEKİLER

SUNARKEN BİRİNCİ BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI

9

13

İKİNCİ BÖLÜM TEBÜK'TE Hz. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) Hz. Muhammed'in En Yakın Çevresi Onu Öldürmek istiyor b) Ibni Hazm'ın Suikastla İlgili ilginç Açıklaması d) Halife Ömer Ümmü Seleme'yi de Rahat Bıramıyordu e) Bazı islam Otoriterlerin Önemli Aktarımları f) Sansüre Somut Örnek g) Halife Osman'ın Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması h) Hz. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri i) Ubey bin Ka'b'ın Önemli Açıklaması Var j) Ebu Musa el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi 52 55 56 57 21 21 28 . .41 42 50

c) Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu . . .40

ÜÇÜNCÜ B Ö L Ü M

AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. M U H A M M E D ' E İÇİRDİKLERİ İLAÇ
a) En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e Ledud Olayı b) Cinayetin Kanıtı Tahrim Suresinde Saklıdır c) H z . A y ş e C e n a z e y e Katılmıyor d) A y ş e ve Hafsa İkilisinin Tahrim Süresiyle İlişkisi e) A y ş e Hakkında Bazı Saptamalar f) Halife Ö m e r H z . M u h a m m e d ' i Konuşturmuyor g) Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? h) İbni Mesut'un Önemli Açıklaması

62
62 67 71 72 78 87 89 94

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

HALİFE EBUBEKİR
a) Ebubekir Nasıl Halife Oldu

97
97

b) Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma'nın Malına El Koyuyor . . . 1 1 6 c) Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) 141

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE ÖMER
a) Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? b) Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ö m e r

171
171 174

ALTINCI B Ö L Ü M

Hz. ALİ ve EŞİ Hz. FATMA
a) H z . Ali, Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl Kabul Etti! b) Yoksa H z . Fatma Öldürülmüş mü?

219
219 231

c) 60 Yaşlarındaki Halife Ömer, Hz. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor d) Halife Ömer, Ümmü Gülsüm'ün Avret Yerine Bakıyor YEDİNCİ BÖLÜM Hz. MUHAMMED'İN Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? SEKİZİNCİ BÖLÜM HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler b) Halife Osman Müslümanlarca Katledilir, Cesedi de Bir Çöplüğe Atılır d) Halife Osman Neden Müslümanlarca Katledildi e) Halife Osman'ın Katledilmesine Katkı Sunan Önemli Kişiler DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? ONUNCU BÖLÜM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N S A V U N M A L A R I BİTİRİRKEN Kaynakça

254 258

266

291 291 294 307 330

c) Halife Osman'ın Cenazesi, Bir Tuvalette Gömülüyor . .302

346

350 367 369

Bu çalışmamı, tabulara karşı mücadele veren, kurtuluş yolunu geçmişte ve insan ötesinde değil; ancak insanoğlunun kendisinde arayan, evrensel barış için çaba harcayan ve bu yolda çözüm üreten, fedakârlık gösteren tüm duyarlı insanlara ithaf ediyorum.

bu bilgileri İslami kesimin kabul ettiği eserlerden temin ettim. akıl ve insanoğlunun yararı söz konusudur. İsa'ya şu v e y a bu şekilde inanıyorsa v e y a milyonlarca insan öküze tapıyorsa. kimse böyle anlatma­ mış. Muhammeci'in en yakın çevresi tarafından iktidar hırsı yüzünden nasıl bir siyasi cina­ y e t e kurban gittiğini anlatmaya çalışacağım. Burada. tabakat ve siyer kitaplarından. "Asırlar gelip geçmiş. Kısacası. Mesela. tefsir. sebeb-i nüzul denilen ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irde­ leyen eserlerden. benim de İsa'ya inanmam v e y a öküze tapmam gerekmiyor! Her çokluk gerçektir-doğrudur diye bir kural yok: Tıpkı inanç konuları gibi. Bunu yaparken de kanıt olarak sadece elimdeki İslami kaynakla­ rı kullanacağım: Konuya ilişkin Kur'an'da birkaç ayet var. yanı sıra İslam literatüründe güvenilir sa­ yılan hadislerden net bilgiler aktaracağım. meşhur İslam tarihçilerinden de bilgiler sunmaya çalışacağım. onları sunacağım. Kısacası. Bir de yerine g ö r e müsnedlerden. Zaten han­ gi eserlerden yararlandığımı dipnot olarak belirteceğim. bir milyardan fazla insan Hz. tersine ilim.SUNARKEN B u çalışmamda Hz. bu ça­ lışmam İslami kaynakların bir ürünüdür. . Ben bu soruların muhatabı değilim. elimde İslam camiasında kabul görmüş kaynaklardan başka bir veri yok. Benim için çokluk önemli değil. Ayrıca alıntı yaptığım kaynakların bir listesini de kitabın su­ nunda kaynakça adı altında ekleyeceğim. Çün­ kü az önce de ifade ettiğim gibi. sadece bu yazar mı bu bilgileri kavrayabildi?" gibi sorular sorulabilir.

boş saldırıyla bir y e r e varıl­ maz. insanların dini inançlarına hakaret etmekle. bundan daha ağır bir kayıp ola­ maz. Benzer yaklaşımlar çok yanlış ve olsa olsa ancak pro­ vokasyon olabilir.. Muhammed'in icraatıyla ilgili bir film yapmakta olduğunu basından öğrendim. Lars'ın çizdiklerini gördüm ama Danimarka'da çizilenleri g ö r m e ­ dim. Muhammed'in karikatürü çizilmişti. kendimi sorumlu hissediyorum diyorsa. bakış açım bu. safça inanan dini akademisyenler var veya birkaç yayınım satılsın. Demek istediğim. Bunun ne kadar gerçekçi olduğunu bilemiyorum. para kazanayım diyen ve bu nedenle İslam'a toz kondurmak istemeyen islamologlar var. . kutsal dinlerin kaynakları ele alınırken bilimsel bir mantıkla değerlendirilmeli. bildiklerini kamuoyuyla paylaşmayıp da. Bana g ö ­ re eğer insan bir dalda uzmansa ve hele uzman olduğu alan da tüm insanları ilgilendiriyorsa ve ben vicdan sahibi­ yim. Hollanda'da Özgürlük Partisi lideri Geert VVilders'in de Hz. O nedenle diyorum ki kutsal dinleri ve kaynaklarını. Bildiklerimle ilgili gayet emin bir şekilde işimi yaparım. Ne yazık ki az sayıda da olsa zaman zaman bu gibi yanlışlar yapılıyor. rastgele saldırmak ayrı. Bilindiği gibi bundan bir süre önce Danimarka'da Jylands-Posten Gazetesi. Ben bu gibi çıkışları yanlış buluyorum. tersine kendisiyle beraber toprak altına götürüyorsa. Bu tür kitapları yazmakla birilerinin inançlarıyla oyna­ mak gibi bir düşüncem asla söz konusu değildir.. Hatta bu bilgiyi harekete geçirmemek bir insanlık su­ çudur. İsveç'te de karikatürist Lars Vilks tarafından Hz.Biliyorum. O bakımdan işle­ diğim konuları en ufak ayrıntısına kadar sağlam tutarım. medeni ve ilmi çerçevede ele almak. En azından ben böyle düşünüyorum. karşımda İslamdan beslenen siyasiler var. değerlendirmek ve hatta eleştirmek ayrıdır.

yok­ sa kelime oyununa takılmak gibi ucuz şeyler âdetim değil­ dir. Muham­ med dedim. tartış­ ma özgürlüğü kısıtlıysa o toplumun ilerleme şansı olmadı­ ğı gibi. Belirttiğim bu özgürlüklerin yolu ve zemini de tabii ki sağlıklı bir demokrasiden geçer. M u h a m m e d ' e karşı en yakın arkadaşla­ rı tarafından yapılmak istenen bir suikast girişimi var. . bunu detaylıca açıklayacağım. eşleri Ayşe ve Hafsa tarafından kendi­ sine ağız yoluyla verilen ilaç olayı var. Kullanılmayan yer/ler varsa demek ki dikkatimden kaçmıştır. ben yine de itina göstererek bunu hep kullandım. Hz. Dünyaya bir kuş bakı­ şı bakalım.Tebük'te Hz. onlar için de Hz. Bunları anlatmakla birlikte Hz. Muhammed'in vefat ettiği sırada.Burada basit bir örnek vereyim: Bilindiği gibi HAZRET kelimesi M u h a m m e d zamanında olmadığı. sonradan kul­ lanıldığı ve üstelik de Farsça bir kelime olduğu halde. Muhammed'in ölüm nedenini an­ latırken.En önemlisi de Hz. ağırlıklı olarak şu bölümler üzerinde duracağım: . bunu da an­ latacağım. bir toplumda eleştiri özgürlüğü. halk nezdinde hazretle anıl­ dıkları ve bu şekilde meşhur oldukları için.Hayber'de Yahudi bir kadın tarafından kendisine veri­ len zehirli et olayı. huzuru da mümkün değildir. kelimesini kullandım. Muhammed'in öl- . Aynı zamanda Veda haccı dönü­ şünde en seçme sahabeler tarafından Hz. düşünce-inanç ve ifade özgürlüğünün olmadı­ ğı ülkelerin durumları ortada. Johannes Kepler'in (1571-1630) güzel bir sözü var: "Bir âlimin eleştirisini milyonlarca cahilin alkışına tercih ederim". Bu çalışmamda Hz. bunun üzerinde du­ racağım. onun isteği dışında. Böyledir. Ali ve eşi Fatma. . Benim için önemli olan özdür. M u h a m m e d ' e karşı tertiplenen başka bir suikast girişimi var.

O bakımdan insan haklı olarak. Çünkü bu konu­ da da gerçekler Müslüman kamuoyundan hep gizlenegelmiştir. Kısacası. Halife Ö m e r birçok konuda ağır bir şekilde suçlanıyor. Fatma ve eşi Hz. İşleyeceğim konular ilginç ve halk nezdinde bilinenle­ rin tam tersi. Kitapta ayrıca Hz. . Yine Müslüman kamuoyu tarafından Hz. bu çalışmam bugüne kadar Müslüman kamuoyuyla paylaşılmayan farklı bilgilerden oluşmaktadır. Onun için bu ünlülerden de en zirvedekilerden bir­ kaçının konularla ilgili savunmalarını sunacağım. Yani bugünkü tabirle Ebubekir'in bir siyasi cinayete kurban gittiğini ve bunu ya­ panın da halife Ö m e r olduğunu kanıtlarıyla birlikte sunaca­ ğ ı m . onu da işleyeceğim. M u h a m m e d ' e mal edilen çocuklarla ilgili bir yanlış bilgilendirme var. İslam'ın meşhur yazarları ne gibi savunmalar yapmışlar?" diye so­ rabilir. Ali'nin başına g e l e n olumsuzlukları ö z e t şeklinde anlatacağım. İslami kaynaklarda bu konuda yeterince bilgi var. siyer ve tabakat yazarları. 'Acaba bu cid­ di.dürülmesinin neden gizli tutulduğu sorusuna kısaca açıklık getirmeye çalışacağım. bu­ nu izah e d e c e ğ i m . buna da açıklık getireceğim. Yine halife Osman'ın Müslümanlar tarafından linç edilmesi olayı var. Bu suçlamaların doğru olup olmadığını tam olarak anlayabilmek için onun bilin­ meyen yönleriyle ilgili bazı çarpıcı bilgiler v e r e c e ğ i m . hatta trajedik sayılan olaylara karşı İslam tarihçileri. Kuran yorumcuları. Bu arada halk arasında Ebubekir'in de ölüm nedeni farklı bili­ niyor.

Örneğin. diğerinde. adam da korkudan ona bir şey yapamamış şeklinde bilgi 1 a. Bu soru. Bi­ rinde sanki orada bulunan herkes Muhammed ve adamı iz­ lemiş gibi bir aktarım söz konusudur.. b. vücu­ du sanki donmuş.BİRİNCİ B Ö L Ü M HZ M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI H z . Hz. Muham­ med'in arkadaşları o adamı görünce bağırıp çağırmışlar. Megazi. Sonuçta Allah tarafından adam etkisiz hale gelir. "Ey Muhammed. O arada Hz." Bu hadis en başta Buhari ve Müslim'de anlatıl­ 1 maktadır.. Zat'ü Rika kısmında. seni öldüreceğim" der. felç olmuş gibi olur ve kılıç kullanamaz hale gelir.. bir ara istirahat için g ö l g e y e çekildik. Cabir b..Buhari. hem Fedail/Hz. M u h a m m e d kılıcını bir ağaca asıp o ağacın altında uzanır­ ken adamın biri g e l i p onun asılı kılıcını alır ve kendisine. Abdullah bu olayı üç farklı içerikle anlatır. ona karşı güya düzenlenip de mucize sonucu başarısız kılınan suikastleri anlatmayacağım. "Allah beni kurtarır" yanıtını verir. . o adam tarafından üç sefer tekrarlanır ve Hz. Abdullah'ın anlattığı şu olay: "Bir y e r e baskın düzen­ lemiştik. hem korku namazı kısmında. M u h a m m e d ' d e n aldığı yanıt da hep ay­ nı. Muhammed'in tevekkülü kısmında. M u h a m m e d de. bugün kim seni elimden kurtaracak. Cabir b.Müslim. M u h a m m e d ' e karşı yapılan suikastları işlerken böyle masalımsı.

İslami yazarlar. M u ­ hammed'e ulaşamıyormuş. kadın ve kızlarını da cariye olarak ele geçirip kendi aralarında dağıtıyor. Başka bir kaynağımda Hz. Hayber'de Hz. O yüzden bir vesileyle orada özet şeklinde bu zehirleme olayına de- 2 Kur'an'da Kadın ve Hz. bu çalışmamda az önceki örneklerde olduğu gibi benzer akıl dışı olayları işle­ meyeceğim. İşte bu çalışmamda anlatacağım suikast olayları çok farklı ve dünya tarihinde hep olmuş ve olacak şeylerden. . Malik'ten. İşte o kitabımda bunları anlatırken. 'böyle bir olayın meydana geldi­ ğini ancak Hz. Bir diğer örnek de Süraka b. Muhammed bize anlattı. Bu arada o sırada 60 yaşında olan Hz. biz görmedik' şek­ lindedir. Bir kere o kaynağın konusu zaten farklıydı. Muhammed ve arkadaşları Hayber baskınında Yahudi­ lerin çoğunu öldürüyor. İşte tek kişiden üç değişik şekillerde anlatılan bir masal. Üstelik de eski eşini canlı olarak ele geçirip katlettikten sonra. Muhammed de kendine 17 yaşında ve daha yeni evlenmiş Safıye'yi alıyor. Özetle. Muhammed'in Hayber'de 2 yediği zehirli et olayına kısaca değinmiştim.verilir-. Süraka'ya. Sonunda adam kendi kötü planından v a z g e ç i p İslamiyet'i kabul etmiş. sanki benzer şeyler olmuş gibi bu örnekleri ballandıra bal­ landıra hep anlatmışlar kaynaklarında. Bu paralı katil (Süraka) Mu­ hammed'e yaklaştıkça atı hep kumda batıyormuş. bir diğerinde ise. Olay şuydu: Hz. " M u h a m m e d i öldürürsen sana yüz d e v e mükâfat v e r e c e ğ i z " deyince o da atını alıp Hz. Hz. Muhammed'in Hanımları adlı kitabımda. Muham­ med Mekke'den M e d i n e ' y e g ö ç ettiği sırada kendisine inanmayanlar. Muhammed'in peşine takılmış. M u h a m m e d ' e karşı ger­ çekleştirilen bir suikast olayına da ö z e t şeklinde değinmiş­ tim.

eşya­ nın tabiatına aykırıdır. kovmaya. Beni Kaynuka. ölümüyle ilgili bugüne kader hiç değinilmeyen karanlık noktalar üzerinde duracağım. o kadar savaşlar.ğinip geçtim. katliamlar oldu? (Beni Nadir. Hayber. Burada haklı olarak şu söy­ lenebilir: M a d e m iddia edildiği gibi onun arkasında Tanrı vardı. M u h a m m e d Mekke'den M e d i n e ' y e g e ç i p orada sistemini kurunca. M u ­ hammed'in ölümü cidden kuşkuludur. M u h a m m e d ' e karşı olup M e k k e müşriklerini destekledikleri için onlarla savaşıldı. bambaşka bir ölüm nedeni. Hayber'deki suikast olayına kısa bir açıklık getireceğim. Beni Kureyza. Bugünkü tabire g ö r e . Benzer savunmaların hiçbir şekilde haklı tarafı yoktur. M u h a m m e d tarafından or­ tadan kaldırıldılar. Çünkü M e d i n e onların yurduydu. onun M e d i ­ n e ' d e oturma izni yok. tabii ki İslami kesim burada şunu savunur: Yahudiler Hz. o zaman niye M e k k e ' d e ona yardım etmedi. Hz.. . beni dinlemiyorlar diye katletmek gibi bir anlayış. Fedek gibi bunların hepsi Yahudi ve hepsi de Hz. Beni Kaynuka. Yeri gelince onun üzerinde yeterince duracağım. M u h a m m e d ise ya­ bancıydı: Mekkeliydi ve onu orada rahat bırakmadıkları için M e d i n e ' y e hicret etmişti. Hayber'de meydana gelen zehirleme olayının özeti şu: Hz. Bu kaynakta asıl üzerinde durmak istediğim.. neden M e d i n e ' y e g e l i p bu insanların da istirahatını bozmaya ne­ den oldu. Muhammed'i bu konuda haklı çıkaracak hiçbir g e ­ rekçe olamaz: Başka bir ülkeye gitmek ve oranın insanları­ nı. ancak olay o kadar da basit değildir: Hz. Bunu hangi ülke kabul eder: Gel bir. asıl yerlileri olan Yahudileri çeşitli baha­ nelerle dağıtmaya. Bu başlığı fazla detaylandırmayacağım. Beni Nadir. Beni Kurayza ve daha son­ ra da Hayber Yahudileri gibi. katletmeye yönelir. Bu çalışmamda. Örne­ ğin.) Hz.

M u h a m m e d ' e aynı teklifi sundular ve önerileri kabul edildi.soruşturu­ yor. Bera. onları katlet. biz burayı ekip biçelim. acele edip ondan önce ağzına alıyor ve orada yığılıp can . onun arkadaşlarından Bişr b. M u h a m m e d y e m e ğ e başlayınca. Muhammed hangi yemekleri çok sever. yurtlarından eyle. Hz. diğer ganimet malları gibi Müslümanlara dağıtılmayacaktı. ölümden kurtulanlar ona şu teklifi sundu: Biz bu toprakları sizden daha iyi işleriz. Yani ancak Allah'a ve M u h a m m e d ' e ait olacaktı. Hayber'den sonra Hz. deneyimimiz var. ancak Hayber'i hazine malı olarak arkadaşları arasında paylaştır­ dı. İşte Fedek savaşsız alındığı için. Etin kaburga kısmını çok sevdiğini söylüyorlar kendisi­ ne. Zaten esir düşen Hayber sakinleri için bunun dışında alternatif de yoktu. O yüzden bizi öldürmeyin. Bunun örneği dünyanın hiçbir yerinde yoktur! Hz. ondan sonra yönetimi ele geçir. Hz. tabii ki Hz. Hz. Meşkem'in hanımıydı. sürgüne de göndermeyin. Muhammed'in sevdiği kısma daha fazla zehir bırakıyor. Sonuçta M u h a m m e d Fedek köyünü kendine ayırdı. On­ lar da Hz. gelirini paylaşalım derler. di­ y e .iki yıl bir ülkede kal. Çünkü yıllarca ekip biçtik. ora­ nın halkıyla da kavga et. ayetlerine g ö r e bu köy (Fedek) 'Fey' sayılırdı. Hayber Yahudilerinden sağ kalan Haris kızı Z e y n e p -ki Selam b. Muhammed'in bu baskın sırasında yediği zehir­ li yemeğe gelince. Savaşın kısa durumu bu. Bu arada Z e y n e p bir koyun pişirip içine zehir doldura­ rak M u h a m m e d ' e ikram ediyor. Hayber kalesini e l e g e ­ çirince. Muhammed'in kendilerine y ö ­ neleceği bilgisini alan Fedek halici bu pazarlığı duydu. Kur'an'daki Haşir suresinin 6-7. M u h a m m e d de bu teklifi kabul eder ve Hayber toprakları bu anlaşmadan sonra bu şekilde işlenir. M u h a m m e d ve yandaşları. acaba Hz.

Dolayısıyla biz kalanlar da ondan kurtulmuş oluruz. Muhammed bu olayda kadını af­ fetmiş gibi açıklamalar yapmışlarsa da. Bunun için ben de kendi kendime dedim ki. Hatta bazı islami kaynaklarda Muhammed'in ta­ limatıyla o kadın işkenceyle. nasıl olur da safça. M e ş kem'i. Yineliyo­ rum: Hz. ar­ tık yemekten vazgeçiyor. çarmıha gerilmek suretiyle in- . Kadın da. bunun inandırıcı bir yanı yoktur.veriyor. normal bir insan düşman olan kesimin yemeğini nasıl bu kadar rahatlıkla yiyebilir diye hayret ederim. Sonra o y e m e ğ i hazırlayan kadı­ nı çağırıyor: "Neden buna gerek duyup bizi zehirlemek istedin?" diyor. kardeşim Merhab'ı ve diğer yakın­ larımla Hayber Yahudilerini öldürdünüz. kalanları da esircariye yaptınız. O yüzden böyle bir plan kurdum" diyor. bu adamı zehirleyeceğim: Peygamberse. Bazı islam tarihçileri. kocam Selam b. Babam Haris'i. her babayiğidin işi değil. m a d e m Tanrı arkasındaydı neden haber v e r m e d i sorusundan ziyade. Tanrı ile irtiba­ tı varsa. "Sen bizim başımıza neler getir­ diğini iyi biliyorsun. M u h a m m e d bu olaydan dolayı o kadını orada öldürüyor. Muhammed'in kendileriyle savaştığı ve çoğunu katlettiği insanların kalanlarından birinin hazırladığı y e m e ­ ği yemesi çok yanlış bir şey. zaten vahiy alır bu etten y e m e z . bu kadar tedbirsizliğin açıkla­ ması olamaz. Muhammed ise henüz arkadaşı kadar fazla y e ­ mediği ve bu arada onun da durumunu gördüğü için. Bu plan. amcam Yaser'i. ama yalancıysa y e m e ğ e devam eder ve ölür. Burada şunu eklemek isterim: Peygamber olup olma­ ması bir kenara. kadın çok yetenekli ve aktif biriymiş. Ben. Hz. tedbirsiz bir şekilde kalkıp bir Yahudi kadının hazırladığı y e m e ğ i cesaretle yiye­ bilir? Şunu da kabul etmek lazım ki. bir kere onlardan bu kadar insan öldüren bir Muhammed.

onun eşlerinden Ümmü Seleme'nin kendisine. el-Bidaye ve'l Nihaye. Bazı kaynaklara g ö ­ re bu zehirli etten sadece Bişr adındaki şahıs değil. Megazi. Mesela Ebu Hind. . Burada Ebudavud ve başka kaynak­ larda da bu şekilde anlatıldığı kaydediliyor. Buhari ve Müslim'de. Şu not da önemli! Enes b. 5 a. Bu önemli bir yanlıştır. Hatta bunun kar­ şılığında Muhammed'in Ebu Tayyib'e ücret olarak iki Sa' hurma verdiği bile yazılı.. müşriklerden hediye alma adı altında geçen bölümde anlatılır. 4 İbni Kesir.Müslim. 5 Bu açıklamalara g ö r e 3 Siret-i Halebi. "O yemekten sonra Muhammed'in ağız bölgesinde bozukluklar oluşmuş­ tu" diye bilgi veriyor. "Bazen hac için ihramda iken. ha katletmiş bu o ka­ dar önemli değildir. "Ba­ kıyorum sen o zehirli etten sonra gitgide olumsuz etkileni­ yorsun" dediğini ve ara sıra onun da Muhammed'den kan aldığını aktarıyor. Hayber'de ikram edilen zehirli et kısmında. Yani kan aldırma. Muhammed'in zehirlenmesi bölümünde geçer. birkaç kişi ölmüş diye farklı bilgi de var. Hayber kısmı. Bir de Tıp kıs­ mı. ba­ zen oruçlu iken kendisinden kan aldırıyordu" şeklinde ha­ disler var. 4/236 ve sonrası. Selam bölümü. Yine İbni Mace'nin aktardığı riva­ yette. Hayber'de yediği zehirli etin etkisiyle oluşan hastalıktan dolayı oluyordu.. Ayrıca Hibe kısmında. kendileriyle savaştığı in­ sanların ikram ettiği y e m e ğ i yemek. bunun sakıncalarını g ö z e almamak. Malik M u h a m m e d ' e on yıl yaverlik yapan bir sahabi ve onun bu hadisi en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir.faz ediliyor. Bu Enes b.Buhari. 4 Bu olayda yediği zehirli etten dolayı Muhammed'in be­ deninde yıpranmalar oluştuğu ve ölene kadar da sıklıkla (hecamat denilen yöntemle) vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. zehir (Simm) babında. 2/769. b. Hayber kısmında.. Önemli olan. 3 Ha reklam için affetmiş. Malik. Ebu Tayyip adlarındaki şahısların ondan kan aldıkları kaynaklarda geçiyor..

"Ey Ayşe! Kaç yıl önce Hay­ ber'de yediğim o zehirli etten dolayı içim yanıyor. İnananlar açısından Hz.İbni Mace. Malik. Hani en azından bu zehirli etten ötürü kendisinde rahatsızlıklar oluşmuş. artık da­ yanamam" şeklinde bir ifade kullandığı söz konusu. Bir kere Muhammed'in bu olayda kurtulması gayet normal bir şeydir: Dünyada her eylem başarıyla sonuçlanır diye bir kural yoktur. Diyat kısmında. İslam tarihinde. . ağzında ve yüzünde neden yaralar oluşmuştu. Muhammed'in bu suikastta darbe aldığı kesin. O halde ölmedi diye bundan pay çıkarmak yanlıştır. Ancak burada Hz. İslam ansiklopedilerinde (tabakat) konuya ilişkin detaylar çok. neden önceden haber ver­ medi? Haber verseydi. d. bu zehirli yemekten dolayı zaman zaman vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. e. artık dayanamam" sözünün arkasında yalnız A y ş e c. Bu yoruma karşı şu rahatlıkla söylenebilir: Ma­ demki onda bir mucize vardı. Ebuhüreyre gibi birçok sahabe anlatıyor. en azından arkadaşları ölmezdi. peki sağlam hadislerde anlatılan.Hz. Tıp kısmında. Bir kere Muhammed'in Hayber'de yediği zehirli et ola­ yını Enes b. Acaba bir zehir bu kadar zamana yayılır mı v e y a o zaman bu kadar güçlü bir zehir var mıydı? tabii ki bu ancak uzmanların bileceği bir iş. A m a yersiz bir savunma. ancak "Hayber'de y e d i ğ i m o zehirli etten dolayı içim yanı­ yor. diye. Bir de Allah koruduğu için ona bir şey olmadı diyelim. ancak bu olaydan sonra üç yıl daha yaşıyor. yediği zehirli etten dolayı du­ daklarında. A y ş e ' y e mal edilen bir hadis var: Muhammed hasta iken bir ara.Ayrıca siyer kitaplarında. Muhammed'in bu suikastta öldürülmemesi bir mucize olarak iddia edilebilir: Hani arka­ daşları öldü de o ölmedi.Ebu Davud.

Kitab'ü Dahaya.Hakim. b. d. Sünen-i Kübra. Bab'ü İstimali evan'il Müşrikin. 6 tabii ki bu ölüm konusunda A y ş e töhmet altında. 4449.Beyhakı. no: 14262. Megazi. Müstedrek.Mecme'ü Zevaid. 6 a. c.Zehebi. Siyer-i Alam. Alamat-i Nübüvve. O yüzden A y ş e ' y e dayalı benzer ha­ dislerin hiçbir değeri yoktur.var. 27/438. N o : 19097. bu­ nu zaten anlatacağım. Hayber suikastının özeti böyle. .

en yakın arkadaşlarından süvari bir grup -ki sayıları 12-15 olarak söyleniyor. Ancak M u h a m m e d bu planın duyumlarını alınca yol güzergâhını değiştirir. Tebük seferine katılmak istemeyenler hakında Kur'an'da (özellikle T e v b e suresinde) birçok ayet var. ama­ cım. pek çok Müslüman savaşa katılmak iste­ m e z . bu savaşta meydana gelen önemli bir konuda bilgi vermektir. M u h a m m e d Tebük'ten dönüp M e d i n e yolunu tu­ tunca. Yolda A m m a r b. onun bu yol değişikliğini öğrenir ve aynı istikamette onla­ rı takibe alır. hem de araç-gereç bakımından za­ yıf olduğu için. yeri gelince onlardan da örnek sunacağım. Hüzeyfe b. yılında Hz.İKİNCİ BÖLÜM TEBÜKTE H Z . Bunlar yaldaşıp artık baskın y a p m a aşamasın­ dayken. Muhammed'in arkadaşları tarafından fark edilirler. Yeman da arkadan sür­ mektedir. M u h a m m e d ' i n En Yakın Ç e v r e s i O n u Ö l d ü r m e k İstiyor: Hicri 9. Ordu­ su hem sayı olarak az.. . M u h a m m e d Suriye tarafında Bizanslıla­ ra karşı Tebük (bir bölgenin adıdır) seferini düzenler. Burada savaşın seyriyle ilgili bilgi vermiyorum. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) H z .. Demek istediğim şu: Hz.g e c e karanlığından da yararlana­ rak onu vurmak ister. Yaser onun devesi­ ni önden çekmekte. Muhammed'i öldürmeye karar veren grup.

bindikleri hayvanları tanıdık/ bugünkü tabirle. ortadan kaldırmaktı. Muhammed bu kez: "Yemin ederim ki onların pla­ nı beni vurmak.Ö). Ebi Vakkas. Sad b. Evet. Bu baskını gerçekleştirenler arasında Ebubekir. 11/224. 2/266. hiç kimseye söylemeyin" talimatını verir. an­ cak atlarını. Benzer sa7 İbni Hazm. En başta halife Ebubekir. 7 tabii ki burada savunma amaçlı uyduruk bazı sözler ö n e sürül­ müş. halife Osman. 456. yeri g e ­ lince onlardan birkaç çarpıcı örnek v e r e c e ğ i m .Bu arada Muhammed arkadaşlarına. kaçmak zorunda kalır ve İs­ lam ordusu arasına dağılıp kaybolur. bunu anlatan. 2 /390 Darü'l kütüb'il llmiyye. ancak bunlar çok sığ ve gülünç savunmalar. Mısır. Gerçi kendisi bahaneler buluyor ama ne olursa olsun bunları o anlatıyor. ünlü İslam düşünürü İbni Hazm (h. Hz. Muhalla. Bu arada Muhammed. yoksa onu kolay kolay bırakmazlardı. Necah. İbni Ebi'l Hadid. Ebu Musa el-Eş'arî gibi s e ç m e isimler vardı bu on beş kişilik baskın grubunda. Ubeydullah. "Çabuk sürün. Ben onları teker teker biliyorum" der ve onların isimlerini Amımar-Hüzeyfe'ye söyler. ancak "Sakın ola. Muhammed'in kendilerine cennet müjde­ si verdiği en yakın arkadaşlarıydı. bu isimler sizde gizli kalsın. "Yüzleri maskeliydi. hızlı olun" diye emir verir. Neden böyle bir talimata gerek duymuştur? Çünkü bu­ nu yapanlar. arkadaşlarına. göremedik. arabaların plakalarını aldık" derler. Talha b. halife Ömer. . "Siz bunları tanı­ dınız mı?" diye sorar. Ö m e r ve Osman'ın isimlerini veren başka yazarlar da var.. Arkadaşları bağırıp çağırır ve "Habe­ riniz olsun sizi gördük" deyince.. Nezeriyat'ul Halifeteyn. Muhammed yine so­ rar: "Sizce bunların niyeti neydi?" "Bilmiyoruz" karşılığını verirler. baskını düzenlemek is­ teyen Müslüman grup korkar. Şerh'u Nehci'l Belağa. Karanlık olduğu için Muhammed'in etrafındaki insanların çok olduğunu san­ mışlardır.

Evet. Onun için biz tedbirimizi alır o şekilde d e v a m ederiz" der. senin amcan Abbas yaptı diyorlar. "Hayır olamaz. siz yaptınız. Ö m e r adamlarını gönderip onu orada katlediyor ve "tuvalete girince cinler onu öldürmüş" diye çok saçma bir bahane uyduruyorlar. H z . Ubade. Muhammed onların isimlerini gizli tutmakla iyi bir . Ancak g e r ç e ğ i saptırmak için. Ayşe ile Hafsa. İslam âleminde ona kimse bir şey de diyememiştir ancak savunma amaçlı fark­ lı zikzaklara başvuran İslam düşünürleri çoktur. O savun­ malardan önemli bir kesit sunacağım. Çünkü o zaman ba­ na karşı olanların ellerine bir fırsat geçer. Bu konu üzerinde yeterince du­ racağım. biz M e d i n e ' y e dönünce onları öldürelim. Yine yeri gelince anlatacağım-. ey M u ­ hammed. onlar olumsuz propaganda yapıp 'Muhammed en yakın arkadaşlarını öldürdü" derler. Dediğim gibi. Ömer'in korkusundan Şam tarafına g ö ç etmek zorunda ka­ lıyor. halife olarak Ebubekir'in rakibi Sad b. Tabii ki İbni Hazm gibi ünlü bir İslam düşünürü bu olay­ la ilişkileri olan kişileri anlattığı için. Hz. biz yapmadık. ba­ ğımsız bir başlık altında bu savunmalardan ilginç birkaç ör­ nek vereceğim. kimi kaynaklarda bazı sahte isimler de verilmiş: Şu şu ki­ şilerdi gibi uyduruk bazı isimler ortalıkta dolaşıyor.. O da diyor ki Abbas masumdur. Aslın­ da onlar günah keçisi kesilen isimlerdir.vunmaları İslami kesim hep yapıyor. siz yalan söylüyorsunuz. İş­ te yapılan savunmalar hep bu tarzda. M u h a m m e d ' e ilaç içirince. ne dersin? M u h a m m e d . Gerçek failler ise hep gizlenmek istenmiştir. M u h a m m e d onların isimle­ rini gizli tutmuştur d e d i m .. Mesela ileride deği­ neceğim gibi. Bu olaya karşı Muhammed'in arkadaşları Hüzeyfe ve A m m a r kendisine şu öneriyi getirirler: Mademki onları ta­ nıyorsun.

hem de Cebrail-Allah kanalıyla Kur'an'a istediği ayetleri eklemektir. hatta mümkün bile değildi: Mesela Hz. kendi­ sinin de belirttiği gibi hem İslama karşı olanlarda olumsuz etki yapardı: Demek ki bu dinde bir şey yok. Eğer tövbe ederlerse kendile­ ri için hayırlı olur. Talha'ya. Sırf. Dediğim gibi zaten başka y ö n t e m de mümkün görülmüyordu. Ebi Vakkas'a. ne yapabilirdi! O zaman tüm lider kadro ona düşman kesilirdi ve Muhammed'in elinde kimse kalmazdı ve yalnız kalırdı. Osman'a. inandı­ ğı Allah'ı ona vahiy yoluyla kendileri hakkında yeni bilgi iletiyormuş gibi mucizesini de göstermiş oluyordu. Ö m e r ' e ceza verebilir miydi. kendini korumak. Sad b. Şayet yüz çevirirlerse Allah onlan dünyada ve ahirette elem dolu bir azaba çarptıracaktır. Hâlbuki o küfür sözünü söylediler ve Müslü­ man olduktan sonra kâfir oldular. Muham­ med'in en yakın arkadaşları bile kitlesel olarak ondan uzaklaşıyorlar ve hatta onu vurmak istiyorlar gibi olumsuz pro­ pagandalar yapılabilirdi.Çünkü eğer açıklasaydı.taktik uygulamıştır aslında.. ayetini oluşturup ilan etmiş­ tir. Ayrıca başaramadık­ ları şeye (peygamberi öldürmeye) de yeltendiler.. Ebu Musa elEş'ari'ye.. onu karşısına alabilir miydi? Ebubekir'e. . Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan zengin kıldığı için intikam almaya kalktılar. Onlar hakkında Tevbe suresinin 74. hem fiziki olarak tedbirini almak. tabii ki bu arada sanki Muham­ med'in onların komplosundan haberi olmamış da. H e m de deşifre etmiş olsaydı. Diyanet'in Kur'an tercemesinden ilgili ayetin anlamını vereyim: "Bir şey söylemediklerine dair Allah'a yemin ediyorlar. on­ larla kuvvet yoluyla bir kere baş etmesi pahalıya mal olur­ du. Komplocuları tespit ettiğine g ö r e bundan sonra yap­ ması gereken.

M u ­ hammed bunlardan haberdar oluyor. g e ­ rek görüp az önceki ayeti yanıt olarak göndermiş. tabii ki Muhammed'in bunların söyledikleri hakkında istihbaratı vardı.Artık onlar için yeryüzünde ne bir dost ne de bir yar­ dımcı vardır. Peki. nasıl olur da yanı başında devesi kaybolmuş da nerde olduğunu bilemiyor. e ğ e r peygamberse ben eşek olayım" diyerek onunla alay ederken. "Hani dünyada olup biten her şeyi. Ayetin bir yerinde şu cümle- 8 Kadi Beydavi. İşte Tebük'te hem kendine karşı komplo kuranlar/onu vurmak isteyenler. O yüzden hepsine topluca yanıt olabilecek böyle ayetler oluşturup anlatıyordu. geleceği. Çünkü Tebük'te bir ara onun devesi kaybolunca. bu na­ sıl peygamber" şeklinde alay ediyor. bu ayetle birkaç y e r e mesaj gönderiyor. ayet açıklamasında. neymiş söylemedikleri şey? İşte az önce özetlediğim gibi. ' M u h a m m e d ' d e tanrısal boyut var­ sa eşek olayım' diyen kişi." Sanki Muhammed bu suikastçılar hakkında hiçbir şey duymamış da. Tevbe suresi 74. Allah'ından gelen bilgiyle ilk kez haberdar oluyormuş gibi yapıyor. biliyo­ rum diyen bir Muhammed.. A y e t t e her şey açık ve nettir: Onlar yemin ediyorlar ki. Müslümanlardan biri. mucize niyetiyle yukarı­ daki ayeti oluşturuyor.. tabii ki bir taşla iki kuş misali. Bir de 'yanı başında devesini bulamayan Muhammed. Güya ona baskı yapılınca ben bunu d e m e d i m demiş ve Tanrı için de onun sözü o kadar önemli olmalı ki bu ayeti onun yalanı için göndermiş. Cülas bin Süveyd. . hem de onunla alay edenler için. 8 "Eğer Muhammed'in anlattıkları doğruysa. biz söylemedik. geçmişi. nasıl oluyor da g e ç m i ş ve gelecek her şeyi bilirim' diyen İçişinin bu cümlesi tanrının hoşuna gitmemiş olmalı ki.

arkadaşlarım arasında 12 kişi var ki (aslında Tebük olayına adı karışanların sayısı 15'tir. Biraz önce vurgu yaptığım gibi. talan ve çapulculuk. Bu Tevbe suresinde konuya ilişkin oluşturulan başka ayetler de var.cik d e var: "Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan (Müs­ lümanları) zengin kıldığı için. Ayrıca on­ lara 70 sefer dua etsen de ben (Allah olarak) kabul et­ m e m . İşte ayette sözü edilen zenginliğin kayna­ ğı budur. 80 ve 84. Peki. ancak bunlardan 12'si M u h a m m e d ' e çok yakın isimler olduğu için burada bu rakamı kullanmıştır!). Bu ayetlerde söylenen bazı mesajlar şöyle: "Ey Muhammed. başarılmayan bir plandan söz ediliyor. " Yani ey Muhammed. Yoksa başka ne gibi yollarla onları zengin etmiş ki! Aynı ayetin bir yerinde de. Hz. . bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kılma. M u h a m m e d M e d i n e ' y e gelip savaşlarda elde ettiği ganimetleri yandaş­ larına dağıtınca bunlar zengin olur. "Muhammed'i öldürmek demek" şeklinde almıştır. İşte o plan Tebük'teki suikasttir. onların bağışlanması için sen bile d e v r e y e girsen ben onları affetmem şeklinde ayetler var. Zaten Diyanet d e . ayet taktiğiyle kendilerini korkutmaya. Yani Allah'ın minnet ettiği zenginlik kaynağı. Muhammed onlarla savaş­ mak yerine. d e v e 9 Tevbe. bu yön­ temle işi ayarlamaya çalışıyordu ve tabii ki artık fiziki ola­ rak da tedbirini almaya devam ediyordu. Selul olmak üzere muhalefettekiler onların bu duru­ munu kıskanırlar. M u h a m m e d hadislerinde. ga­ nimetler. inkarcılar intikam almaya kalktılar" diyor. kabirleri başında da durma.9 Hz. bu parçanın olayla ne alâkası var? Bunu da müfessirler şöyle açıklamışlar ve zaten başka tür­ lü de yorumu mümkün değil: Efendim. Bu arada başta Abdul­ lah b.

Kays b. Istiab.Zadü'l Maad. 5/25 vd. 2/363 vd. no: 856-57. j. Hicri 9.İbni Kesir. 4/30 ve sonrası. Musannaf. e. Tebük seferi bağlamında. Tevbe suresi 74. Burda aynı içerikli birkaç hadis var. 20/616.Heysem. Bu kişilerin sayılan hakkında ünlü Kur'an yorumcusu/müfessir Kadı Beydavi kesin rakam belirtiyor: Diğer Kur'an yorumcuları gibi o da olayın detayları hakkında bil­ gi verdikten sonra Tebük seferi dönüşü Hz. müna­ fıklar kısmı. M e c m e ' ü Zevaid. yılı olayları. 74. Siyer-i A'lam. no: 38259.Zehebi.h) Envârü't-Tenzîl. c. k.-l/l 10 Kitab'ül Eyman. Aynı zamanda İbni Kesir kendi Siyer kitabında.. Yine İbni Kesir kendi Tefsirinde. 32/93 ve devamında. Yanı sıra Siyer. Çünkü o zaman açıkça onları hedef göste­ rirdi ve aralarında savaş başlardı. İslam Tarih-i. Halit b. no: 1639. no: 424-425. Tevbe suresi. b. Tabük olayı bağlamında. Abdullah b.ibni Ebi Şeybe.Müslüm. Bir de ilgili ayetler hakkında uzun tefsirlerde bu bilgiler an­ latılıyor. Sıfat-i Münafikin. Tabakat kitapları ve hadislerde bu ola­ ya uzunca yer verilmiş. Bu suikastle ilgili bilgileri içeren e p e y c e İslami kaynak var. cilt Tebük kısmı. Ebi Tufeyl Amir kısmın­ da. ayeti kısmında çok detaylar var. d.685.Ahmet b. Özellikle Suyuti'nin 'Dürrül Mensur' adlı tefsiri. g. Selim (yani Ebu Mu­ sa el-Eş'ari) kısmında. Bidaye-Nihaye. i.İbni Asakir. Tevbe suresi 73 ve sonrası. ayrıca onlar için bedduada bulunuyor. Abrullah b.iğne deliğinden g e ç m e d i ğ i sürece bunlar da cennete gir­ meyecekler diyor.80 81 ve 101 ayetlerinde bu konuyu açık­ lamış. Baki Müsnedi'l Ensar. . 10 a. 10 Zaten olay net olarak Tevbe suresinde anlatılıyor.Kenz'ül Ummal.Kadı Beydavi (ö. parça parça da olsa isimleri de v e ­ rilmiş. ayette sadece kişile­ rin isimleri yok. tartışmasız bir konu. h. Kays (Ebu Musa el-Eş'ari) kısmında. Hanbel Müsned'i.cilt. Velit'in Ukeydir Dume' gönderildiği kısım. tabii ki Muhammed onların isimlerini ayet­ te belirtemezdi..İbni Abd'il Ber. 3. diyor. f. M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunanların sayısı 15'ti. bazılarında ise yalnız olay anlatılmıştır. Ba­ zılarında bunların sayısı. Magazi.

Her ne kadar eften püften savunmalar yapmışsa da (o savunmalarını da yazacağım) benim için önemli olan..Müslim. Mürted kısmı. Müsned adlı yapıtı. onun böyle bir hadisi kaleme almasıdır. . Sünen-i Kübra. münafıklar kısmı no: 421-425.İmam Ahmet b. hepsini anlatacağım. 4/34-40 Tebuk seferi kısmında. başta Müslim olmak üzere birçok İslami kaynakta bu konuda kanıtlar var.Kaldı ki İbni Hazm'ın Muhallası dışında. 8/198. İbni Hazm kendi meşhur kitabı Muhalla'sına almış. Muhammed'i katletme girişiminde bulunan­ lardandır" açıklamasını yapıyor ve devamla. e. Hanbel. Müsned-i Nasara. Muhammed'in yanında bulunan Hüzeyfe'den soruyor: "Madem sen o münafıkları tanıyo­ rum diyorsun. Cilt 1/110.Müsned-i Bezar. "Halife Ebubekir. halife Osman. Sıfat-i Münafıkin. 2)Bidaye-Nihaye. Talha bin Ubeydullah ve Sad bin Ebi Vakkas gibi ünlü sahabeler. ses getirecek bir hadisi sunuyorum. Tabük'te Hz. Hemen hadisi vereyim. f. peki ben de onların içinde var mıydım?" diyor. İbni Hazm her ne kadar katılmıyorsa da şunu da yazı­ yor kitabında. b. no: 2432. c. Hz. buna rağmen yine de değişik kaynaklara ve hatta değişik sayfalara dağı­ tılan bilgiler bir araya getirildiğinde bu konuda önemli bil­ giler ortaya çıkıyor.Beyhakı. İslam tarihi aşırı derecede sansürlüdür. no: 22676. ayet.İbni Kesir Tefsiri. no: 16327 ve 16330. I )Tevbe suresi 74. Öy­ le bir hadis ki. halife Ömer. 1 1 b) İbni Hazm'ın Suikastla İlgili İlginç A ç ı k l a m a s ı Şimdi çok önemli. no: 4983.Ömer. 5/26 3) Siyer. Velit bin Cümey'den. "Aslında bu 11 a.Mecme'ü Zevaid. d.

1 2 Muhammed bu gibile­ rin dedikodusunu duyunca. nasıl diyebilir ki ben gelmiş. Aslında bir bakıma bunu söyleyenler haklı.Velit denen kişi helak olanlardandır. yalancı bir insandır. Peki. olay nerden kaynaklanıyor. 'eğer M u h a m m e d hak ise ben eşek olayım' diyorlar. İşte bu yalana dayanarak milleti savaşa sürüklediği için. Bunu. neden mucize yoluyla bu haberin yalan olduğıunu söylemedi! Üstelik nerdeyse bu Tebük seferinde kendisine karşı tertiplenen suikastta öldürülebilirdi d e . Süveyd gibi bazı Müslümanlar. onların aleyhine ayetler oluştu­ ruyor. Dolayısıyla onun aktardığı bu hadis asılsızdır" eliyor. Kesin olarak Bizanslılar Müslümanlara karşı savaş hazırlığı yapıyorlardı şeklinde bir haber. 2/989 ve Tarih-i Dımaşk. kimse ondan hadis almamıştır. Muhammed'in gazaları. Boşuna o insanları Bizans'a karşı sava­ şa sürüklemenin ne anlamı var. Muhammed'in vahiy kâtibi ve aynı zamanda Hz. di­ yor? Hadise şu: En başta Müslim'de birkaç versiyonla ve ayrıca başka İslami kaynaklarda da şöyle bir olay anlatılı­ yor: Hz. Tebük kısmı. 2/34. Hâlbuki böyle bir şey yok. Cümey' yalancıdır. İbni Hazm neden Ve­ lit b. Suriye'den ticaretten d ö ­ nünce yalan bir haber yayıyorlar: Biz gelirken yolda aşın d e r e c e d e bir hareketlilik gördük. farklı bir noktaya değinmek istiyorum. Muhammed'in sırlarını gizlemekle meşhur ve Tebük'teki suikastta Hz. Müslümanlardan bir grup. az önce de anlattım. Bunun değerlendirmesine g e ç m e d e n . . Muhammed'in yanında olan ve bu isimleri 12 Vakıdi. kökten yalan. Çünkü bir ticaret kafilesinin yalanını bil­ meyen bir M u h a m m e d . Celas b. Megazi. g e ç ­ miş her şeyi bilirim. M u h a m m e d de buna dayanarak seferberlik ilan edi­ yor. İslam camiasında hiç kimse ondan hadis almamıştır.

o münafıkları temize çıkarmak. Ö y l e ki. O yüzden bu işe bulaşanlar zaman zaman onu yoklamak isterdi) Hüzeyfe buna yanıt vermek istemi­ yor. bu hadisleri aktaran kişiler ara­ sında Velit bin Cümey' de var. . Allah şahittir. Dolayısıyla o. İşte İbni Hazm.teker teker Hz. bu on beş kişiden on ikisi Hz. (Çünkü insanlar biliyor­ du ki. Gelelim Hüzeyfe'nin hadisine. Hüzeyfe o olay esnasında Muhammed'le beraberdi ve üstelik Muhammed o kişilerin isim listesini ona teker te­ ker söylemişti. Onlardan bir tanesini az son­ ra sunacağım. yalan olduğunu kanıtlamak için az önce­ ki açıklamayı yapıyor. "Peki Muhammed'i öldürme girişiminde bulunan bu in­ sanların sayısı kaçtı?" diye soruyor. Muhammed'den öğrenen Hüzeyfe bin Yeman'a bazı hadisler atfedilir. böyle bir şeyin olmadığını. Aslında İbni Hazm burada kaş yapayım derken g ö z çıkarıyor. ne olacak sen de cevap ver" de­ yince. Hüzeyfe'ye dayanan bu ha­ disleri çürütmek. Evet. "Mademki bu ko­ nuda senden bilgi istiyor. Muhammed'le birlikte Allah rızası için düş­ manla çarpışan seçme sahabilerdi" diyor. İşte az önce Velit'e dayanan o çok ses getirecek hadi­ si bu bağlamda ele alıyor. Osman gibileri de var­ mış diyor ve bu şekilde güya kendince az sonra sunacağım o münafıklarla ilgili hadislere g ö l g e düşürmek istiyor. bu metin en başta Sahih-i Müslim'de (Sıfat-i Münafıkin kısmında) ve diğer birçok İslami kaynakta geçiyor. İbret olsun diye İbni Hazm'ın komik savunması hakkında az sonra geniş bir bil­ gi sunacağım. Yani. ancak orada bulunanlar kendisine. Hüzeyfe şunu söylüyor: "Seni de sayarsak onların toplamı on b e ş olur. o suikastta Ömer. Bir gün Hüzeyfe ile Tebük'te Muhammed'i katletme girişiminde adı geçenlerden biri arasında şu konuşma geçiyor: Adam Hüzeyfe'den. güvensiz biri­ dir diyor.

İbni Hazm her ne kadar Velit ismi üzerinden hareketle bu gibi hadislerin sıhhatine g ö l g e düşürmek istemişse de. o yüzden bu iş hep sansürlü olmuştur. gaddar sisteme karşı bir şeyler yazmak kolay değildi! Kim bilebilir az önceki olayda Hüzeyfe ile tartışan kişinin halife Ö m e r olmadığını! Zaten Ömer'in birkaç kez Hüzeyfe'yi yoklayıp bu konuda ağzından bir şeyler almak istediğine dair bilgiler var. . Sansür di­ yorum. Çünkü bundan asırlar önce o ganimetçi. o zaman bu hadisi aktaramazlardı. hem de kavga ederlerdi. yine konuya ilişkin bazı hadisleri v e r m e y e devam etmiştir. Kaldı ki o hadisleri sadece İbni Hazm vermiyor. en azından bu tartışmayı izleyenler ona kızardı: Na­ sıl M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunursun. bunları ak­ taran birçok ünlü İslam düşünürü var: Onları da ayrıca su­ nacağım. İbni Hazm şunu aktarıyor: Hüzeyfe münafıkları bildiği için. Hüzeyfe hayır yanıtını ver­ miş ve "Artık bundan sonra kimseye bu konuda bilgi ver­ mek istemem" diye de eklemiş. tartışma biliniyor ve bu tartışmanın şahitleri de var. halife Ö m e r ondan sormuş: "Acaba ben de o münafıklardan mıyım?" diye. o kişi çok önemli. ismi kayıtlara g e ç m e m i ş . otoriter biriymiş ki. bu bölümde o hadisleri de sunacağım. talancı. Peki. Çünkü Hüzeyfe ile o adamın yanında olanlar herhalde ne kördü. Şayet kör-sağır ol­ salardı. Bir de e ğ e r Hüzeyfe ile tartışan şahıs otoriter biri olma­ saydı. ancak isim belli değil/geçmiyor: Sadece o münafıklardan biri Hüzeyfe ile tartıştı şeklinde isimsiz bir hadis. ama neden o kişinin ismi kayıtlarda yok diye sorulmaz mı? Burada açık olarak belli oluyor ki. ne de sağır. İşte bu suskun­ luk da haklı olarak insanın aklına kuşku düşürüyor.Yani Hüzeyfe ile biri arasında konuşmalar kayıtlarda var. mü­ nafıklık yaparsın gibi hem sözlü sataşmalar olurdu. Zaten hadis­ ler zaman içinde çok sonra tedvin edilmiş (yazı haline g e ­ tirilmiş).

buna bakacağız. kimse on­ dan alıntı yapmamıştır' açıklamasının gerçekten doğruluk payı var m ı ? 1 3 Fazla ara v e r m e d e n hemen sıcağı sıcağına İbni Hazm'ın bu iddiasına bir bakalım.Peki.. yoksa İbni Hazm gibi bir İslam mütefekkiri artık ne diyeceğini bileme­ diği için rastgele mi onu lekelemiş. İslami literatürde güvensiz mi sayılmış. Peki. 235.Ö) hadisler almış ve adamı da lekelememiştir.456. neden bu hadis senin kaynağından başka (bu kadar açık bir şekilde) diğer kaynaklarda yok? Belli ki ondan önce kayıtlarda var­ mış ki İbni Hazm onlardan almış. Görüldüğü gibi yine bu gibi açıklamalarla bazı bilgi­ leri sızdırmışlardır. Bir kere İbni Hazm'ın güvensizdir dediği Velit'le ilgili İbni Ebi Şeybe (h. sen başta Ömer olmak üze­ re bu isimlerini verdiğin suikastçıların bilgisini nereden al­ dın. Yineliyorum: İbni Hazm'dan önce kim/kimler bu bilgiyi kaydetmiş ki. Muhalla. M u h a m m e d ' l e arasında yaklaşık beş asırlık bir za­ man dilimi var. İbni Hazm'ın hiçbir gerekçe göstermeden. bunu aktaran kişi de güvensizdir. senden önce hangi yazar nerede yazmış. tabii ki sunacağım kanıtlar yine İslami kaynaklardan. 'bu hadis yalandır. Cümey' de vardı). Ancak bu örneklere g e ç m e d e n şu kısa hatırlatmayı yapmak istiyorum: İbni Hazm hicri 456'da vefat etmiş. Çıkarmasına çı­ karmışlar ama yine de profesyonelce bir çalışma yürütme­ mişler. yok e t m e ve imha söz konusudur. . Velit bin Cümey'den gerçekten kimse hadis almamış mı. Hz.. 1 1/ 221-225.ö). İbni Ebi Şeybe de kaynağında anlatmış ve ona 13 İbni Hazm (h. Acaba iddia edildiği gi­ bi. Az önce Müslim'in Ebu Musa el-Eş'ari ile ilgili aktardığı hadisi (ki onu aktaranlar arasında Velit b. İbni Hazm onlardan alıp kitabında yazmış? İşte ortada ciddi bir silme. sade­ ce Ö m e r ve diğer arkadaşlarına toz kondurmamak için. Ey İbni Hazm.

852. bu kişide sa­ lonca yoktur" demiş. "İmam Müs14 İbni Ebi Şeybe. . İbni Hazm'ın "Gü­ vensizdir. bu raviler arasında Velit var. M u h a m m e d b.742.0). Hakim ise. hem de birçok hadis aktarmıştır" şeklinde onun hakkında kanaatini belirtmiştir. meslektaşları tarafından bile gülünç hale düşüyor. "hadisleri güvenilirdir" açıklamasını yapmış. o da Z e y d b. İbni Hazm bu hadiste nasıl Ömer'i kurtarır acaba! Bu ev yakma olayını daha sonra detaylıca anlatacağım. A m a ay­ nı Ö m e r gidip Hz. Cümey' hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: "İmam A h m e t b. ya da evinizi yakarım diye. İbni Hazm. "Velit bin Cümey' güvenilirdir" demiş. Bişr Ubeydullah b. İbni Muin ve Uclî. o bakımdan güvensizdir diyor.ö). Z e y d de babasından alıyor şeklinde geçiyor ve bunu en es­ ki tarihçiler-muhaddisler anlatınca bir sorun da çıkarmıyor­ lar. "sorun yoktur" demiş.327. no: 2556. Zehebi Şem­ settin (h. raviler ve Cerh-Tadil uzmanları. 1 4 İbni Hazm'dan önce iki asırdan da fazla yaşayan bu meşhur hadisçi İbni Ebi Şeybe bunları anlatırken de her­ hangi bir itirazda bulunmuyor. 15 Tabakat. Peki. Hanbel ve Ebu Davud. İbni 15 S a d . onun hadislerini olumlu değerlendirmekle birlikte kendisini Hz. İbni Hacer Askalâni (ö. İmam Müzi (h. Örneğin. Eslem'den. " H e m güvenilirdir. Ali taraftarı olmalda itham etmiş. ama İbni Hazm sudan baha­ nelerle bu "gibi hadisleri aktaranlara kusur bulmaya çalışı­ yor. A m a bunu anlatanlar arasında Velit yok. Bezar.herhangi bir sorun da çıkarmamıştır. bunu yaparken yüzüne g ö z ü n e bu­ laştırıyor. 20/614-no: 38259-37045 cilt 20/579. Ali ve taraftarlarını tehdit ediyor.748. kimse ondan hadis aktarmamıştır" dediği Ve­ lit b. Ebi Hatem el-Razi (h. Ebu Hatem.h). Ebuzer'a.ö) gibi ünlü hadis uz­ manları. H e m e n açıklayayım. A b durrahman b. A m a ne yazık ki. ya g e ­ lin Ebubekir'i kabul edin. Ömer'den. 6/531. Musannaf.

Abdullah Uclî (182-261). hadis usulü.lim ondan hadis almasaydı iyi olurdu" diye yorum yapmış. bu değerlendirmeyi yapan şa­ hıslar. Şunu da hatırlatayım ki. Cü­ mey' bölümünde. bunlar İbni Hazm'ın aktardığı hadisi g ö r m e ­ mişlerdir. 'Cerh-Tadil'. 1 6 Velit ile ilgili değerlendirme sadece bu kadar kişiyle sı­ nırlı değil. Mizan'ül İtidal. Bunun yorumu zaten yukarıdaki değerlendirmede geçti: "Velit güvenilir 17 biridir" diye kaydetmiş. "ibni M a c e dışında baş­ ta Buhari ve Müslüm olmak üzere meşhur Kütüb-i Sitte sa­ hipleri ondan hadis aktarmışlardır" açıklamasını da yapı­ yor.İmam Zehebi.Ebu Hatem el-Razi. Cerh-Tadil denilen hadisleri ve ravileri değerlendiren-kritize eden önemli islam mütefekkirleri­ dir. ilgili konu uzmanlarından birçok kişi onun hak­ kında kanaatini belirlemiş ve onun güvenilir bir hadis ravisi olduğunu belirtmişlerdir.Tehzib-i Kemal.İmam Müzi. detaylandırmak istiyorum. Abdullah b. Kanımca. b.Ahmet b. İbni Hazm gibi onlar da adama bir bahane bulurlardı. Ancak bunlardan İmam Müzi. no: 1943. d. no: 7432 Ve­ lit kısmında. 16a-Askalani. .(l)Tehzib-iTehzib. Cümey' kısmında. İbni Hazm'ın "güvensizdir. c. yoksa e ğ e r ravinin aktardığı bu suikast hadisin­ den haberleri olsaydı. 17 Marifet'ü Sükat. cilt 31/35. cilt 9/8. 11/ 1 3 8 v e (2) Takrib-i Tehzib. a. Cü­ mey' kısmında. no: 6713 Velit b. adı g e ç e n hadis yorumcuları Velit hakkında bu şe­ kilde olumlu bir bilgi aktarmışlardır. 7/129-no: 9370 Velit b. Velit bin Abdullah b. kimse ondan hadis alma­ mıştır" dediği Velit hakkında islam düşünürlerinin kanaat­ lerini biraz daha açmak. Kısacası. Abdulah b.

1 8 c. "Velit b. no: 2556. 6/531. halife Ö m e r zamanında oluyor. Zaten az sonra bunu örneklerle anlatacağım. Haris Ensari'den şöyle bir hadis ak­ tarıyor: Hz. . Bu nedenle o iki kişi kadını katlediyor. İlk pratik örneğimiz Buhari'den olsun. M u h a m m e d de "Hayır sen g e l m e " demiş ve burada ona "Şehit" sıfatını 18 Tarih'ü Esma-i Sükat. Ahmet (297-385). diye. Kadın vasiyet edi­ yor. bari hastalara bakayım. o da Velit b. Cümey Huzai. 2 0 İslamda Kur'an'dan sonra en güvenilir hadis âlimleri Buhari ve Müslim başta olmak üzere birçoğu Velit b. Cü­ m e y ' sakıncasız biridir" şeklinde açıklama yapmıştır. 1 9 d. M u h a m m e d ' e demiş ki. Cümey'den. ninesinden. Hepsi İbni Hazm'dan en az iki asır önce yaşamış ve sorun da çıkarma­ mışlardır. Olay. (200-280). "Bu adam g ü v e ­ nilirdir" d e m i ş . Cü­ mey' adındaki kişiden alıntılar yapmıştır. izin ver ben de Be­ dir savaşına katılayım. Muhammed'in ö n e m verdiği Ümmü Varaka'nın bir kölesi. Burada güya şu denili­ yor: Kadın Hz. ama İbni Hazm'ın hesabına gelmediği için ö y l e kuyruklu bir yalan atmıştır ki. Ben yukarıda hadis uzmanla­ rının d o ğ u m tarihlerini bilerek v e r d i m . tabii ki bu iki kişinin özgürlüğü birinin ölümüne bağlı olunca erkenden onun öl­ mesini ister. güvenilir bi­ ridir ve ona ait birçok hadis vardır" şeklinde açıklama yap­ mıştır.İbni Sad (230). meslektaşları bile onu utandırmışlardır. bir de cariyesi varmış.İbni Şahin Ömer b. no: 1499. Sait Daremi. 19 Tarih-i İbni Muin. Kendisi de her ikisini çar­ mıha g e r m e k suretiyle öldürüyor. Ebu Naim'den.Osman b. "Velit b. no: 838. ölürsem siz de özgürsünüz.b. /O Tabakat. o da Ümmü Varaka binti Abdillah b.

M u h a m m e d ' e karşı Tebük'te suikast düzenleyenlerden biriyle. Cümey md. bunları bilen Hüzeyfe arasında şöyle bir konuşma geçiyor: Şüpheli kişi soruyor. Hadisi aktaran kişilerin sıralaması şöyle: Zübeyir b. b) Tarihi Kebir. 1/70. ondan hadis aktarıyor ve olumsuz bir şey de söylemiyor. "Kimse Velit'ten hadis almamıştır" sözüne karşı Buhari gi­ bi bir hadis âliminden somut bir örnek vermek isterim. o da Velit b. Hüzeyfe o kişiye (ismi gizli!). no: 2511.takmış. A m a tabii ki İslami kesim bura­ da Habbeden kubbe çıkarır. Kal­ dı ki. 2 1 Velit hakkında Müslim'den somut bir örnek. ancak ne yazık ki 22 İbni Hazm tutturamamış. Muhammed'in en yakın arkadaşlarıydı" diyor. "ma­ d e m adam senden bir şey soruyor sen de yanıt versen ne olur" deyince. İşte bu kritik hadisleri aktardığı için İbni Hazm bahane bulmaya çalışı­ yor. bu ikisi de Ümmü Varaka'dan yukarıda g e ç e n hadi­ si aktarıyor. Ebu Davud'dan somut bir örnek: Osman b. Ebi Şeybe. Hani kadın. Cümey'den. sen de bir şehit ka­ dar sevap aldın anlamında. . Yani m a d e m o kadar istiyorsun. o da Veki' b. Orada bulunan kişilerden biri Hüzeyfe'ye. Burada buna benzer kaç hadis daha var. o da Velit b. Çünkü somut örnekler ortada. Her ne ise. İbni Hazm'ın. o da Ebu Tufeyl'den aktararak Hz. Harb. "Seninle birlik­ te onların sayıları on beşti ve hele bunlardan 12'si de Hz. 22 Müslüm. Buhari hem Tarih-i Kebir. Allah aşkı­ na bunların sayısı ne kadardı diye? Hüzeyfe yanıt vermek istemiyor. o da ninesi ve Abdurrahman b. Cü­ mey'den. hem de Tarih-i Evsat adlı her iki kitabında da Velit'ten söz ediyor. Sıfat-ı Münafıkin. Abdillah b. ben de Bedir harbine katılayım d e ­ mişti ya. kimse bundan hadis almamış diyor. Cerrah'tan. Hallad Ensari'den. Velit b. Kadın Kur'an bildiği için Muhammed ona izin v e 21 Buhari. a)Tarih-i Sağir (Evsat). Ebu Ah­ met Küfi'den.

. Velit'ten iki yerde hadis almış: Biri. aynı hadisi.Yani patron. m e z h e p lideri Ah­ met b.ak­ tarmış ve İbni Hazm gibi Velit'e herhangi bir sorun da çı­ karmamıştır. no: 23966-cilt 9/501. tabii ki bu yöntem iki açıdan sakıncalı. vasiyetle olur. no: 571. İşte ibret olsun. 'hayatta ol­ duğum sürece benim kölem ve cariyemsiniz. İslami kaynaklardaki eksikleri 23 a. insanı insa­ na köle kılmak. kadın imam olur mu bölümde. Ümmü Vereke hadisleri. 1/56 aynı hadis. Ebuzer-i Gıfari hadisle­ ri. madem özgürlüğümüz kadının ölümüne bağlıdır. Ebu Davud burada Velit'ten iki hadis akta­ rıyor. 'madem özgürlüğü­ müz efendimizin ölümüne bağlıdır. az önceki kadının yaptığı gibi. Bu insanlık dışı bir olay. Bunlar da. Muhammed'in Ölümü riyor ki. Hanbel. Hanbel kendi Müsned'inde -üstelik kaç y e r d e . aile içi erkekli-kadınlı bir cemaa­ te imam oluyor. . Kısacası kadın. Az önce kendilerinden örnek verdiğim hadis âlimleri dışında daha birçok İslam düşünürü de Velit adındaki kişiden hadisler aktarmıştır. 2 3 Burada daha fazla örnek sunmama gerek yok. Biri. no: 26738. biz de bir an önce onun işini bitirelim' demeleri ve gereğini yapmaları. Namaz.Bilinmeyen Yönleriyle Hz. imam olsun ve ay­ nı zamanda onun ailesinden bir de kadına erkek bir müez­ zin veriyor. Müsned.Ahmet b. ben gittikten sonra özgürsünüz' diyor ve onun ölümüyle köle özgürleşiyor. Bu hadiste şu da anlatılıyor: Kadın. bir de Ebubekir hadisleri kısmında 15 sıradaki hadis ve c. biz de onu öldürüp bir an önce hürriyetimize ka­ vuşalım düşüncesiyle kadını katlediyorlar ve halife Ö m e r de onları çarmıha gerdirip öldürüyor. b. İslamda köle azat etmenin bir yöntemi de. diğeri de Kitabü'l haraç. no: 2973. Şu da var ki. Şunu da ekleyeyim. Hüzeyfe Hadisleri. no: 22073-8/542 ve daha ulaşamadıklarım. kendi ailesine namaz kıldırsın. Müsned'ül Kabail. Diğeri de görüldüğü gibi iki kişinin.Ebudavud. ben ölürsem kölem ve cariyem özgür olsunlar diye vasiyet edi­ yor. bunu onaylamak.

ancak Velit'in de içinde bulunduğu kritik bir hadis var: Hz. Sünen-i Kübra. tabii ki Ibni Hacer gibi bir İslam âli­ mi kadının imam olmasını kolay kolay kabul etmez. . e. Halad Ensari'den. 11 / 138 ve (2) Takrib-i Tehzib. Abdillah Safar. no: 5353. Bir kadının imam olması konusunda var olan hadis hakkında bu kez farklı bir bahane bulmak zorunda. 2/57. no: 557. c. no: 7432 Ve­ lit kısmında.Beyhaki (458). Sünen. ibni Hacer bir kere Velit için sağlam rapor vermiş. onunla ilgili artık bir şey diyemez. farkında ol­ madan kendisi de kaynağında yine Velit'ten alıntılar yap­ mıştır. İşin ilginç yanı. 24 a. Telhis. Müstedrek. Ebu Abdillah Muhammed b.Daremi. Hallad Ensari pek tanınmış biri değildir diyor. etme­ yince ne yapar? Ancak İbni Hazm gibi o da uyduruk bir ba­ hane bulmak zorunda kalır. Bunu zaten daha ö n c e aktardım. bunlar da Ümmü Vereke'den aktarmışlar diyor. Abdullah b. Daha bitmedi! Az önce İbni Hacer Askalani'den Velit hakkında alıntı yaptım: Velit'in sicili sağlam diyor. Cümey'. Davud Haribi.İbni Hacer. Üstelik hakimin sıralaması da şöyle: Hadisi. Muhammed kendi döneminde bir kadına izin vermiş ki. ilginç bir olay. 1/279 ve 403. 3/186.kapatmak isteyen islam âlimlerinin ne gibi sahte yöntem­ lere başvurduklarını okur kitlesi bilsin. Yani 24 tam da kötüleyemiyor. o da Ahmet b. ancak bir şüphe ortaya atıyor. b. sen kendi aile efradına (içinde erkekler olmak üzere) imamlık yapabilirsin ve üstelik de aynı aileden ona bir de erkek mü­ ezzin veriyor. (1) Tehzib-i Tehzib.Askalani. Velit b. Leyla binti Malik ve Abdurrahman b. Ha­ kim Nisaburi Velit hakkında.Hakim (405). Evet. "Keşke Müslim gibi o büyük alim Velit'ten hadis almasaydı" dediği halde. Onun bahanesi de şu: Aslında bu hadisi aktaran ravi listesindeki Abdurrahman b. no: 733. d. Yunus Dabi.

Seyyar (Nazzam) bölümünde bazı işaretlerde bulu­ nuyor. dengesizlik. Halifeliğin M u h a m m e d ta­ rafından Hz. İbni Hazm gibi isimleri net olarak açıklamıyor. Orada değişik kelam akımlarını anlatırken. İbni Hazm gibi tam açık değilse d e . O bakımdan İsferaini onun hakkında şunu diyor: Bu adam sahabeyi eleştiriyor. 2 5 Yine bu konuda Şehristani (Ö. 93-104. Nazzam çok zeki. tabii ki Şehristani bunları anlatmakla aslında Nazzam'ı kötüle­ mek istiyor. özellikle Ebu Hüreyre'ye "En yalancı insan" diyor diye ekliyor. dine sıcak bak­ mıyor. Yine Ömer'in Hz. Fatma'yı dövdüğünü ve bunun sonucu olarak Hz.Ö) bazı ipuçları veri­ yor. Nazzam Ha­ life Ömer'i de eleştiriyor. ancak net açıklama yok. üstü kapalı olarak geçiyor. Akabe gecesi M u h a m m e d ' e suikast girişiminde bulunduğunu ve yine Ömer'in Hz. Kendisi kitabında Nazzam'ın görüşlerini anlatırken. Çünkü birkaç yerde Ömer'in M u h a m m e d ' e karşı geldiğini. A l i ' y e verildiğini. el-Ferk'ü beyne'l firek. İşte Nazzam bunları söyle­ diği için İsferaini onu eleştiriyor. 25 Esferaini.548. . hatta deist (yalnız yaratıcıya inanan) biri olduğunu söyleyenler de var. Şehristani burada adamın Ö m e r hakkında olumsuz şeyler konuştuğunu anlatırken. Fat­ ma'yı dövdüğünü iddia ediyor. filozof görüşlü olduğu için Müs­ lüman yazarlar hep ondan uzak durmuşlar. bu kadar açık çelişki. s. İsferaini (Ö. bü­ yük sahabeyi eleştiren bir insan. bir y e r d e şunu ekliyor: Nazzam. bu düşünce akımının lideri Ebu İshak b. sıra Nazzâmiye ekolüne gelince.Doğrusu. tiyatro örneği çok ender bulunur.429) de kendi kaynağında bu suikastla ilgili bazı işaretler veri­ yor. Fatma'nın çocuk düşürdüğünü öne sürüyor. Ömer'in bilgisi olduğu hal­ de bunu inkâr ettiğini iddia ediyor diye açıklama yapıyor.

Bunları Nazzam anlattığı için de bir değerinin olmadığını ifade e d i y o r . 2 6 Dine dogmatik v e y a çıkar karşılığı inanan kesim illaki Nazzam gibi düşünenler hakkında bir kılıf uyduruyor; ama kanıtlar güçlü. Ne yaparlarsa yapsınlar gerçeklerin üstünü kapatamazlar. Aslında iftiracı olan Nazzam gibileri değil, bu gibi cılız savunma yapanların ta kendileridir.

c- Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu?
Bu bölümün bir yerinde değindiğim gibi, Hz. M u h a m m e d bu suikastçıları durdurmak, onları korkutmak için tanrıCebrail yöntemini sıkça kullanıyordu. Oluşturduğu ayetler­ den biri de, 'Bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kıl­ ma, kabirleri başında durma ve onlara 70 sefer dua etsen de ben Allah olarak bu duanı kabul e t m e m "şeklindeydi. Durum böyle olunca, bunların listesini bilen, Hz. M u hammed'in sırlarını saklamakla görevli ve aynı zamanda onun vahiy kâtiplerinden o l a n 2 7 Hüzeyfe bin Yeman, bu münafıklardan biri öldüğünde onun cenaze merasimine katılmıyordu. İşte halife Ömer, bu adamın o münafıkları sır gibi sakla­ dığını biliyordu, aynı zamanda kendisinin de bu planın içinde olduğu için her fırsatta Hüzeyfe'nin ağzını yokluyor­ du, acaba Muhammed ve Hüzeyfe ile Ammar'ın bildikleri kişiler listesinde ben Ö m e r de keşfedilmiş miyim endişesi­ ni hep taşıdığı için, fırsat buldukça Hüzeyfe'den soruyordu. Yani sormasının nedeni, kendisinin deşifre olup olmadığı­ nı anlamaktır.
26 Şehristani, el-Milel ve'l Nihal 1/71. 27 Salihi, Sübülül Hûda, 12/391.

d- Halife Ö m e r Ümmii Seleme'yi d e Rahat Bıramıyordu. Ümmü Seleme Muhammed'in hanımlarından ve de çok akıllı biri. Ömer'in bilinmeyen yönleri adlı başlığı altında Hudeybiye kısmında, ondan kısa bazı bilgiler v e r e c e ğ i m . İşte zeki ve güvenilir olduğu için Muhammed bazı sırlarını onunla muhakkak paylaşmıştır. Hatta bu suikastı planlayan­ lardan da haberi olabilir; öyle anlaşılıyor. Ö y l e ki, zaman zaman bu münafıklarla ilgili bazı ipuçla­ rı da veriyordu. Mesela bir ara Muhammed'in, "Arkadaşla­ rımdan öyleleri var ki, ben öldükten sonra artık bir daha beni asla görmeyecekler (ahiretteki hayatı kastediyor), yol­ larımız ayrılır" dediğini söylüyor. Bunu duyan Ebu Musa elEş'ari v e y a Abdurrahman b. Avf (İd ikisi de zaten komplo kuranlar, suikast girişiminde bulunanlar arasında isimleri geçiyor) hemen Ö m e r ' e gidip Ümmü Seleme'nin az önce­ ki sözünü kendisine aktarıyorlar. Ravi burada şunu anlatıyor: Ö m e r bunu duyunca sür'atle Ümmü Seleme'nin yanına gidiyor ve "Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım?" diye soruyor... Kadın da ay­ nen Hüzeyfe'nin taktiğini uyguluyor (zaten uygulamak z o ­ runda; yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı), "Hayır; sen onlar içinde yoksun; ancak senden sonra kimseyi bu konuda temyize çıkarmam/ bilgilendirmem" diyor. Kadının bu ifa­ desi ve Ömer'in kendisinden, "Ben de onlar içinde var mı­ yım?" diye sormasıyla ilgili hadis, birçok İslami kaynakta geçmektedir. Hele İmam A h m e t bin Hanbel, kendi Müsned'inde Ümmü Seleme hadisleri kısmında bu konuda eş 28 anlamlı beş hadis aktarmıştır.
28 a- Ahmet b. Hanbel, Müsned, Ansar'dan kalanların müsnedleri kısmında Ümmü Seleme hadisleri bölümünde. N o : 25284, 25338, 25404, 25439 ve 25471.

e- Bazı İslam Otoriterlerin Ö n e m l i Aktarımları. Burada birkaç İslam düşünürün işlediği bir hadisi sunmak istiyorum. Okuyucu olup biteni doğrudan anlamak ister; tabii ki bu onun hakkı. Ancak benim için daha önemlisi, bilgileri temin ettiğim kaynaklardır. Bir de mademki İbni Hazm gi­ bi bir İslam düşünürü "Hüzeyfe'nin bu konuyla ilgili hadis­ leri zayıftır. Çünkü işin içinde Velit vardır ve kendisi güven­ siz biridir, kimse ondan alıntı yapmamıştır" d e m e cür'etinde bulunup bu kadar açık bir şekilde hakikat dışı konuşu­ yor, ben de kabarık bir listeyi ayrı ayrı sunmakta yarar g ö ­ rüyorum. Çünkü konu çok hassas. Gerçi hemen hemen tü­ münün içerikleri aynı. Dolayısıyla bu metni toplu halde v e ­ rip kaynakları dipnot olarak ekleyebilirdim; ancak belirtti­ ğim gibi, konunun önemi için ayrı ayrı sunmak bence da­ ha uygun. Burada İslam düşünürlerin yazdıklarını aktarırken, ilk başta hem Kur'an'la ilgili tefsir yazan, hem de siyer, tabakat, tarih ve müsnedler olmak üzere birçok alanda ciltlerce eser bırakan ünlü İslam düşünürü İbni Kesir'le başlamak is­ tiyorum. Bakalım halife Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında bu ko­ nuda nasıl bir diyalog gerçekleşmiş v e y a Ömer'in sorduğu soru neymiş.

b- Taberani, Mucem'i Kebir, 23/394. Ümmü Seleme hadisleri bölümünde, no: 941. Ravi, Şakik. c- Heysem, M e c ' m e ' ü Zevaid, 1) Nifak konusunda, no: 430, 1/110 ve 2) halife kısmında, no: 14449 cilt 9/8. Bezar'dan alıntı yapmış. d- İbni Kayyım el-Cevzi, el-Igase... 11. bab. e- Kenz'ül Ummal, no: 31491 Masruk'tan aktararak. f- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 44/307. Burada iki hadis alır.

İbni Kesir (h.774.ö): Hz. Muhammed'i öldürmeye gelen Müslümanların sayılarının 12-15 olduğunu, Hz. Muham­ med'in, onların isimlerini hem Hüzeyfe, hem de Ammar'a söylediğini ve sır gibi saklamalarını istediğini belirtiyor; İb­ ni İshak'a g ö r e H z . Muhammed bu isim listesini yalnız Hüzeyfe'ye söylemiş diye de ekliyor. İbni Kesir burada İmam Beyhakı, Müslim ve İmam A h m e d ' d e n de alıntılar yapıyor. Bu komploculardan 12'sinin Muhammed'in çok yakın ar­ kadaşı olduğunu, birkaç kaynak ve sağlam hadis göstere­ rek belirtiyor. (Zaten bunların sayısıyla ilgili Buhari, Müslim ve diğer İslam'ı kaynaklarda hadisler var, yeri gelince onla­ rı da aktaracağım)... İbni Kesir devamla kendi tefsirinde Tevbe suresi 74. ayetinde ve yazdığı siyer kitabıyla Bidaye-Nihaye kitabın­ da bu olayı detaylıca ele alırken, o suikastı düzenleyenler­ den biri, bir ara Muhammed'in arkadaşından soruyor, on­ ların sayısı 14 kişiydi değil mi diye. A d a m da, "Seni de sa­ yarsak sayılan 15 olur yanıtını veriyor" diye bilgi veriyor. İbni Kesir burada, soruyu soran kişinin ismini vermiyor. An­ cak konuya hem Tevbe suresinin 101. ayetinde değinirken, hem de kendi siyer kitabında yer verirken, Ömer'in ismini açık olarak veriyor. Hadis şu: Ömer, Hüzeyfe'den, "Acaba ben de o münafıkların lis­ tesinde var mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Hayır-, sen yoksun; ancak bu konuda bir da­ ha açıklama yapmak istemiyorum" diyor. Dediğim gibi, İb­ ni Kesir, Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında geçen bu diyalog için birçok kaynağında yer ayırmış ve üstelik de İbni Hazm gi­ 29 bi hiç kimseye de çatmamıştır.
29 a- el-Bidaye ve Nihaye, h. 8yılı olayları, Tabuk seferi kısmında, Hz. Muham­ med'in Tebuk ikameti bölümünde, cilt 7/185. b- Es'Siret'ü Nebeviye, 4/34 vd.

Ahmet bin Hanbel (164-241): Tebük suikastı olayını anla­ tırken uzunca bir hadisin ortasında Ammar'la birinin arasın­ da şöyle bir diyalog geçtiğini aktarıyor: Yine diğer kaynak­ lardaki gibi bunların sayısı soruluyor ve Ammar, "Eğer se­ ni de eklersek bunların sayısı 15 olur" şeklinde karşılık v e ­ riyor. Yani burada yine kişinin ismi m e ç h u l . 3 0 Üstelik İmam A h m e t bin Hanbel bu hadisi, Velit bin Cümey'den aktarıyor ve sıralamayı şöyle yapıyor: Bu hadisi Yezit adındaki kişi Velit bin Cümey'den, o da Ebu Tufeyl'dan aktarmış diye d e v a m ediyor. Hani konunun başında İbni Hazm, "Bu Velit b. Cümey'den kimse hadis almamış, yalancının biridir" di­ ye rastgele onun hakkında olumsuz karar vermişti! İşte böyle: Almış mı almamış mı, durum ortada. İmam Taberi (Ö.3I0): Kendi tefsirinde şunları aktarıyor: Hz. Ömer Hüzeyfe'den, "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye sormuş. O, "Hayır sen yoksun; ancak bir da­ ha da bu konuda açıklama yapmayacağım" demiş. Taberi, kendi meşhur tarihinde de değişik konularda buna değini­ yor. Ayrıca Tehzib-i Asar' adlı yapıtında çok farklı bir bil­ gi de veriyor. Burada Nezal adındaki kişiden şunu aktarı­ yor: Biz bir toplantıda Hüzeyfe ile birlikte Hz. Osman'ın yanındaydık. Osman, Hüzeyfe'yi tehdit etti, senden bazı şey­ ler duyuyorum, senden başka doğru insan yok mu diye... Hüzeyfe yemin içti ki ben bir şey d e m e d i m . Hâlbuki Hü­ zeyfe daha önce bize bir şeyler demişti; ancak Osman'ın tehditlerine karşı inkâr etti. Osman gidince biz ondan sor­ duk, bu da ne? Hüzeyfe şu yanıtı verdi: Ne yapayım; bu
c- Yine İbni Kesir'in Kur'an tefsiri, Tevbe suresi 74, 80, 84 ve 101. ayetleri kısmında anlatıyor. 30 Ahmet b. Hanmel Müsned, Baki müsned-il Ansar, Ebu Tufeyl Amir b. Vâil hadisi.

şekilde ayarlamak zorundayım; yoksa daha kötü olur. Evet; bunu anlatan tarihçi ve aynı zamanda meşhur müfessir/Kur'an yorumcusu İmam Taberi. 3 1 Burada Hüzeyfe'nin niçin Ö m e r ' e "Sen o listede yoksun" demesinin asıl nede­ ni belli oluyor: Korku. Yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı! İbni Ebl Şeybe (t59-235): Münafıklardan biri ölüyor. Tebük'te Hz. Muhammed'in devesini çeken Hüzeyfe adında­ ki kişi, o adamın cenaze namazına katılmıyor. Bu Hz. Ömer'in dikkatini çekiyor ve Hüzeyfe'den soruyor: Acaba bu da sözü edilen o münafıklardan mı diye? Hüzeyfe "Evet" diyor. Ö m e r yine soruyor: Peki benim de onların içinde ismim geçiyor mu? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve "Ar­ tık bu konuda kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. 3 2 Ebubekir Ahmet b. Bezsır (h.292.ö): Bu konuda A ' m e ş Ebu Vâil'den o da Hüzeyfe'den alıntı yaparak, münafıkları bilen Hüzeyfe'den şöyle bir olay aktarıyor: Hz. Ö m e r bir cenazeye çağırılıyor. Hüzeyfe ona dur diyor/gitme, bu da o münafıklardandır eliyor. Bunun üzerine Ömer, "Allah aş­ kına ben de onlardan mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Ha­ yır; ancak bu konuda bir daha kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. Ayrıca burada hadisin dipno­ tunda başka birkaç kaynağın da isimleri veriliyor. 3 3

31 Cami'ul-Beyan Tefsiri, Tevbe suresi 101. ayetin açıklama kısmında. Bir de başka bir kitabı Tehzib'ül Asar'da buna yer vermiş, no: 1484, cilt 4/202. 32 Musannaf, Kitab'ül Fiten, no: 37390, cilt= 21/162. 33 Müsned-i Bezar, 7/293. no: 2885.

Ebu Yusuf Yakub b. Süfyan Besevi (h.277 ö.): Besevi, bu münafıklardan biri ölünce Hüzeyfe onun cenaze merasimi­ ne katılmıyor. Ömer, "Bu da o bilinenlerden mi?" diye so­ ruyor. Hüzeyfe "Evet" yanıtını veriyor. Ömer yine soruyor: Allah aşkına ben de onlardan mıyım? Hüzeyfe, "Hayır, an­ cak bundan sonra bu konuda kimseye açıklama yap­ mak istemem" d i y o r . 3 4 Ebubekir el-Helal (234-311): Hanbelî Mezhebi'nin önemli isimlerinden olan bu kişi, münafıklardan biri ölüyor, bu arada Hüzeyfe b. Yeman onun cenaze merasimine ka­ tılmıyor. Halife Ö m e r soruyor: Acaba bu ölen kişi münafık­ lardan mı? diye. Hüzeyfe, "Evet? diyor. Ö m e r yine soru­ yor: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve ekliyor: Artık bundan sonra bu konuda açıklama yapmak istemem diyor. 3 5 Rabl' b. Habib el Basrl (h.75 ? ö.): Bu yazar Müsned'inde şunu aktarıyor: Bir gün Hüzeyfe b. Yeman Hz. Ö m e r ' l e kar­ şılaşıyor. M e ğ e r o sırada Ö m e r de bir cenaze merasimin­ den dönüyormuş. Ömer Hüzeyfe'yi eleştiriyor; Hz. Mu­ hammed'in sahabilerinden biri ölüyor, sen artık cenazelere de katılmıyorsun diyor. Hüzeyfe, bilmiyor musun ki Hz. Muhammed'in bana söylediği sırları/gizli emanetleri var! Ö m e r yine soruyor: Acaba bu ölen kişi onlardan mı? Hü­ zeyfe, hey Allah'ım bu da onlardandır diyor. Ömer, peki ya ben de onlardan mıyım? A d a m hayır diyor ve bir daha da bu konuda konuşma yapmak istemediğini belirtiyor. 3 6

34 Besevi, El-Marifet'ü ve'l Tarih, 2/769. 35 Es-Sünne, no: 1288/ cilt, 4.. Bab'ü münakehet'il Mürcie kısmında. 36 Sünen-i Rabi, 4.cilt Cabir b. Zeyd hadisleri kısmında. N o : 929.

münafıkları bilirdi. Açıkçası bu konu hakkında var olan kaynak ve yazar isimleri yazmakla bitmiyor. . kimler münafıklar diye hep ondan sorarlardı. O sırada Ö m e r ağlamaya başladı" diye aktarıyor. hayır" d e d i m ve bir daha bu konuda soru sormak istemem karşılığını ver­ dim. sır vermiyordu. Başta Ömer. yılı olayları kısmında aynı şeyleri anlatıyor. Osman olmak üzere en büyük sahabiler ondan genel ve özel fitneden sorup bilgi almak isterdi. " H e y Allahım. Ben de. "Hayır" yanıtını veriyordu şeklinde bilgi veriyor. az ileride Osman'ın Hüzeyfe'yi tehdit ettiği bölümde sunacağım. İmam Gazali (ö.N e d e n Hüzeyfe sürekli "Bir daha da bu konuda konuş­ ma yapmak istemem" demiş? Bunun yanıtı yine onun açıklamalarında var: O açıklamayı. yanımdan ha­ life Ö m e r geçti ve sordu: Falanca öldü ben de merasimine katıldım dedi ve kapıya kadar gitti. Hatta halife Ö m e r kendisi için de ondan sorardı. 9. fakat o. 3 8 Ebül Feda da kendi kitabında h. 6/253. 3 7 İbni Asaklr (57t. 38 Muhtasar'ü Tarih-i Medinet'il Dımaşk. Hüzeyfe. herhangi bir raviyi de lekelemiyor. 1/131-132. ama bir daha geri dönüp bana baktı ve bir daha ya­ nıma gelip şunu sordu: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım. 37 İhya'ül Ulum. nerdeyse çıkmak üze­ reydi.h): Bu daha farklı bir biçimde aktarıyor olayı.505.h): İhya'ül Ulum adlı yapıtında şunu yazıyor: Hüzeyfe. ben de o münafıklardan mıyım diye? Hüzeyfe de. ancak onların isimleri­ ni söylemezdi. tabii ki bunları anlatırken de İbni Hazm gibi. dedi. "Ben camide oturuyordum.

1/391. 3 9 Bellidir ki Ömer. O "Evet. ancak isim v e r e m e m " d i y o r . Yeman kısmında.İbn-i Esir (Ö. yazarın çoğu hadislerinde yorum yaptığı halde 39 Üsd'ül Gabe. no: 831. davet edildiğin ölü kişi bu münafıklardan­ dır. Zaten Hüzeyfe bir sözünde. A ' m e ş ' t e n .630): Bu konuda şunu aktarıyor: Hz. Hüzeyfe b. ancak adam korkudan olsa gerek sır v e r m e m e y e d e v a m etmiş. Hüzeyfe'den aktararak şunu anlatıyor: Halife Ö m e r bir cenazeye çağrıldı. 4 0 İlginçtir ki. Hüzeyfe'den verilen örnekle d e v a m edeyim. Bu arada Ömer. Allah aşkına ben de onlardan mıyım? diye sordu. değişik vesilelerle hep Hüzeyfe'yi yoklamış. bir gün Ö m e r ona. Ebu Vail'den. Müs­ lim'den. 40 Keşfül Estar. Muham­ m e d münafıklar hakkında Hüzeyfe'ye bilgi verdiği için. Ravi zin­ cirine g ö r e . Abdülvahid b. "Eğer bildiklerimi açıklasam beni öldürecekler" şeklinde bu konuşmamanın nedenini çok açık bir şekilde belirtmiş. Evet. "Acaba bana bağlı insanlardan münafık olan var mı?" diye soruyor. Kalkıp gitmek üzereyken ben onu tutup kendisine otur d e d i m . Gayas Abdülaziz b. Ben "hayır" dedim ve bir daha da bu konuda kimseye açıklama yapmayacağım dedim. . hali­ fe Osman'la Hüzeyfe kısmında bu olayı geniş bir şekilde anlatacağım. belki adı bir y e r d e açıklanır kor­ kusuyla. dedim. bunu anlatan Hüzeyfe'nin kendisi. Heysemi (735-807): Bu yazar. hem de Ammar'dan konuya ilişkin ör­ nekler veriyor kaynaklarında. Tebük olayında Muham e d ' l e birlikte olan ve suikastçılar hakkında bilgi sahibi olan hem Hüzeyfe. Daha önce de belirttim. Heysemi'nin bu kitabını tahkik eden Habibürrahman. Daha sonra ona.

İbni Hacer Askalani (773-852): Bu konuda Ö m e r ' l e ilgili şunu aktarıyor: Tebük baskınında Hz. Muhammed'in ya­ nında olan ve münafıkları bilen Hüzeyfe b. Ammar ile o komploculardan biri arasında pek uygun ol­ mayan tartışmanın geçtiğini ve sonunda o adamın A m mar'dan. daha ön­ ce sundum) Olay şöyle anlatılıyor. Daha sonra hadisin bir yerinde. no: 425 münafıklar kısmında. (İmam A h m e t bin Hanbel de bundan aktarmıştı. tabii ki Tebük baskını na­ sıl gelişmiş bunu anlatıyor. Yeman. kaynaklarda buna hayli yer vermişler. Demek ki çok önemli biriy­ miş. Aynı Heysemi bu kez de başka kaynağında A m mar'dan örnek veriyor.l/110. "Peki bu münafıkların sayısı kaçtı?" diye sorduğu­ nu ve Ammar'ın da. Ancak "Seni sayarsak sa­ yı 15 olur" hadisi hakkındaki isim belirsizliği hepsinde he­ men hemen aynı.burada sadece. hem de Hüzeyfe'den örnek vermiş. Kanımca bu başlığı sonlandırana kadar o açıklanmayan. daha doğrusu makaslanan isim hakkında bir netlik oluşa­ 41 cak. "seni de sayarsak sayı 15 olur" yanıtı­ nı verdiğini aktarıyor. Zavallı biri olsay­ dı herkes onun ismini yazardı. Yine az önce belirtildiği gibi. . bu hadisi aktaran kişiler güvenilirdir diye not düşürmüş o kadar. Mesela Heysemi hem Ammar'dan. ölen bi­ rinin cenaze merasimine katılmayınca Ö m e r soruyor: "Acaba bu da o münafıklardan mıdır ki gelmedin" diye? 41 Heysemi: M e c m e ü Zevaid. Hadisi rivayet eden Ebu Tufeyl. Belli ki bu konu çoğu İslam akademisyenlerin dikkatini çekmiş ki. İbni Kesir birçok kay­ nağında bu konuya yer vermiştir. Bir kere otoriter biri olduğu kesin.

Bu arada Hüzeyfe'den sormuş. Bu arada Ö m e r ağlıyor. 4 3 Biliyorum. daha önce sundum. 43 Hind. Tevbe suresi tefsiri. Selim b. mahiyetimde çalışanlardan var mı böyle biri?" Hüzeyfe. . "Aslında Hüzeyfe Ebu 42 Metalib-i Aliye. Dolayısıyla toplu halde de verilebilirdi. "Hayır" diyor. "bir kişi var" demiş ve adını vermemiş. Ömer yine soruyor: "Allah aşkına ben de onlardan mıyım?" Adam. "peki ben de onlardan mı­ yım?" Hüzeyfe. Hüzeyfe bin Yaman hadisleri kısmında. bu kez Hüzeyfe b. ölen birinin cenazesine halife Ö m e r çağmlınca Hü­ zeyfe " g i t m e " demiş ve Ö m e r gitmekten vazgeçmiş. Haddar) kısmında. Kays b. ver­ diğim kaynakların konuya ilişkin içerikleri hemen hemen aynı. no: 3623. Bir diğer hadiste. Hüzeyfe "evet" demiş. cilt 14/702. f) S a n s ü r e S o m u t Ö r n e k İbni Abdi'ü Ber (463.A d a m "evet" diyor. Hatırlanacağı gibi Ömer'in ağlamasıyla ilgili bilgi İbni Asakir'in kaynağında da vardı. bunu bilemiyoruz! 4 2 Hindi (888-975): Hindi bu konuda iki farklı hadis almış. A m a daha ön­ ce de belirttim ki. 36961-36962. Burada ayrıca başka yazarların da bunu aktardıkları belirtiliyor. O yüzden her yazarın yorumunu ayrı yazmayı yeğledim. "hayır" demiş ve "bir daha da bu konuda açıklama yapmayacağım" diye eklemiş. "ben de münafıklardan mı­ yım?" O.Ö). Ömer gerçekten ağlamış mı veya ağlamışsa acaba neye ağlamış. "Peki. "hayır" demiş. adamın biri ölmüş. Ö m e r bir daha sormuş. konu çok hassas. Ebu Musa'el Eş'ari (Abdullah b. Bi­ rinde. "bu da o münafıklardan olduğu için mi cenaze merasimine katılmadın" diye. Yeman onun cenaze merasimine katılmayınca Ömer ondan sormuş.

Ebu Musa el-Eş'ari kısmında diğer adı. hem sırlarını sak­ layan/güvenilir bir kişiydi ve en önemlisi d e . Hüzeyfe'de bulunan özellikler başka sahabilerde kolay kolay bulunmazdı. Zaten daha sonra meydana gelen hakem olayında onun durumu ma­ lum" şeklinde geçiştiriyor ve sözünü ettiği o kötü şeyleri yazmıyor. Kaynaklarda Hüzeyfe'nin. Selim. Kaldı ki. kendi arkadaşlarına. Şöyle v e y a böyle. Artık o andan itibaren Kur'an'ın biraraya/kitap hali­ ne getirilmesi için çalışmalar yürütülür. Hüzeyfe. no: 36969. Olayın özeti şu: Ebubekir zamanında Müslüman ordusu bir savaşta büyük zaiyat veriyor. Kur'an'ı kitap haline getirme önerisi ondan gelmiştir. Hüzeyfe hadisleri. Ben bunu. olayı aktaranların konuya ambargo koydukları belli. "Bil­ diklerimi açıklamam şuna benzer: Diyelim ki bir nehir kenarında oturmuş avucumla o nehirden su alıp içiyo­ rum ve o sırada da bildiklerimi açıklıyorum. zaten adamcağız korkudan bir şey de diyemiyordu. Mesela kendisi hem M u h a m m e d ' e vahiy kâtipliği yapıyordu. Onun için bu konuda bir tedbir alı­ nırsa iyi olur" şeklinde bir fikir ortaya atar ve önerisi kabul görür. İnanın ki suyu ağzıma getirmeden hemen orada öldürüleceğim" diyor. "Kur'an'ı bilen çoğu insanlarımız bu savaşta öldürüldü. Kays b.Musa el-E$'ari hakkında kötü şeyler anlatmış ancak onları yazmaya dilim varmıyor. İşte Hüzeyfe böyle biriydi. Allah onu bağışlasın. Abdullah b. dolayısıyla elimizde bir kitap yok. Çünkü Ö m e r 44 İstiab. 45 Hindi. Kendilerince haklı olabilirler. elimde olan başka bir çalışmamda daha teferruatlı bir şekilde işle­ y e c e ğ i m . 4 4 Şu da bilinmeli ki. . Kenz'ül Ummal. no: 1639. 45 açıklasaydı onu ortadan kalrıracaklardı. Demek ki bildiği o kadar vahim şeyler varmış ki.

İbret olsun diye bu kadar d e taylandırdım. tek sen mi olayları biliyorsun?" diyerek tehdit ediyor. İşte M u h a m m e d ' i n baş e d e m e d i ğ i Ömer'le. konuşma yapmak istemiyorum diyor. Hüzeyfe gibileri nasıl baş edebilir ki! O yüzden Ö m e r ne kadar bu konuda onu zorlamışsa. "Kimse Velit'ten hadis almamış" sözüne bu kadar açıklama getirdim. 46 Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda buna bir bölüm ayırdım. kendi eserlerinde şunu anlatıyor: Halife Osman bir gün Hüzeyfe'yi. onları y o k edebilirdi. .gibileri çok acımasızdı. Kur'an'ın oluşturulması konusunda Hz. Hüzeyfe hep mecbur kalıp "efendim sen bu münafıkların listesinde yok­ sun" demiştir. ün sahibi olmuş bir­ çok yazar. Sormak lazım: Ömer'in sorusuna karşı Hüzeyfe'nin. Muhamm e d ' e çok baskı yaptığı ve Hz. Aslında Ömer'in. Bu konuda İslam âleminde güvenilir. dini hocaların hesa­ bına g e l m e d i mi onlar için çamur atmak kolay. 4 6 Bu konuda ileride halife Ö m e r kısmında bazı somut ve çarpıcı örnek­ ler sunacağım. A m a görül­ düğü gibi onun o büyük uydurmasına meslektaşları bile onay vermemiş. İşte böyledir: Mollaların. uzattım. Muıhammed'in de her ne­ dense onun etkisi altında kaldığı ve onun baskısıyla birçok ayet oluşturup Kur'an'ına aldığı biır g e r ç e k . İşte İbni Hazm'ın bir sözü yüzünden konuyu ne kadar detaylandırdım. senden başka doğru dürüst Müslüman y o k mu. g) Halife O s m a n ' ı n Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması. "Evet. sen de o listede varsın" d e m e s i mantık işi olur muy­ du? Bir kere adamın çok rahatsız olduğu şu sözünden de belli: Bundan sonra artık bu münafıklar konusunda açıkla­ ma. "Nedir bu senden duyduklarım.

halife Osman'ın niçin Müslümanlarca katledildiğinin nedenleri kısmında daha detaylı anlatacağım. rahatsız etmek. Yaser'i komalık yapması olarak belirtiyor. "Sizler (Os­ man da dâhil.. A m ­ mar' ı d ö v e d ö v e komalık yapıyor. sonuçta Muaviye'yi Çağırıp ko­ nu hakkında onu bilgilendiriyor. "Hayır bir şey d e m e d i m ve seni g ö r d ü m göreli de hep sevdim" karşılığını veriyor. Osman adamlarına. Muaviye'nin. Buna sinirlenen Osman. Hüzeyfe'yi ortadan kaldırabilirdi. Muhammed'e suikast girişiminde bulu anları kastediyor) öküz gibi ortaya çıkacaksınız/teşhir edileceksiniz ve deve gibi kesileceksiniz (hani devenin kesimi çok zormuş. ko­ nuyla ilgisi nedeniyle kısaca bir d e ğ i n m e d e bulundum. toplum içinde haysiyetiyle oynamak. İyi politikacı Muaviye. yoksa Osman halifeydi. İkili (Hüzeyfe ve Ammar) bu münafıkları bildikleri için hep ha­ lifelerin hedefi halindeydiler. Hatırlanacağı gibi Tebük komplosunda halife Osman'ın da adı vardı. bunu kastediyor)" diyerek çok ağır ifadelerde bulunuyor.. Hüzeyfe geri gelince Osman bir daha tehditler savuruyor. Sonuçta Osman onu o toplantıdan kovuyor. adeta o an için ölümü g ö z e alıyor. "konuyu kapat" demesinin asıl nedeni. Burada. Zaten çoğu İslam tarih­ çisi Osman'ın Müslümanlar tarafından feci bir şekilde öldü­ rülmesinin nedenlerini sayarken. Osman'a küskün ve hatta kızgın olan halk bunu duymasın. Artık buna dayanamayan Hüzeyfe. onlardan birinin de Os­ man'ın Ammar b. Hüzeyfe gidince. "Konuyu kapat" diyor ve tartışma orada noktalanıyor. Osman'la bu ikilinin (Hüzeyfe-Ammar) arası hiç iyi de­ ğildi. "Çağırın bir daha gelsin" talimatını veriyor. Bunu daha önce İbni Hazm'dan aktardım. .Hüzeyfe. Gaye onu o şe­ kilde üzmek. Bunu. Kısa bir örnek vereyim. İşte Hüzeyfe ile kavgasının asıl nedeni buna dayanır. Mesela halife Osman.

"sen Osman'a hayır diyorsun. bir bakıma kendi­ ni kaybettiği için söyledi d e m e k doğru olur. Ali teklif ettiği halde A m m a r yardımcı olmak istemem diyor. 84. Çünkü adamın hayati tehlikesi söz konusuydu. Osman'ın onun üzeri­ ne fazla gelmesinden. yine de söylerdim/buna razıy47 İbni Kuteybe. Osman kısmında bunu biraz açacağım. Aslında Osman yukarıdaki soruyu ne kadar Hüzeyfe'ye yöneltmişse. Osman'ın yanında farklı. Osman onlara hakaret edince insanlar bunu kabul etmedi. "Bilsem ki içimdeki sırları açıklasam her sözcük için yirmi kırbaç ceza alırım. ancak tek başı­ mıza kaldığımızda aksini. arkadaşlarının yanında farklı beyanatlarda bulunduğu için bazıları (Nazzam) tarafından eleştirildiğini yazıyor. g e l bir şeyler yapalım diye. Ali ve Sad b. Ebi Vakkas Ammar'ı da çağırırlar. Onun az önceki o sert reaksiyonu (eşek-deve benzetmesi). Hatta İbni Kuteybe.Halife Osman Müslümanlar tarafından ablukaya alının­ ca. Hüzeyfe'nin.. zarar görürüm" karşılığını v e ­ riyordu. Mesela. arka­ daşları ona. o hep inkâr etmiş.. Bu konuda Osman'a tepki gösterenler de vardı. yoksa daha kötü olur. farklı şeyler söylüyorsun neden acaba?" diye sorduklarında o. Her iki insan da (Hüzeyfe-Ammar) iyi niyetli kişiler ol­ dukları için halk onları seviyordu. Hz. Bir ke­ resinde. Hz. Çünkü Hüzey­ fe hep hayati tehlike taşıdığının farkındaydı. "Ben böyle yapmak zorun­ dayım. ona psikolojik ve fiziki baskı kurma­ sından kaynaklanıyor: Artık dayanamadı. 54 . hayır olumsuz bir şey d e ­ medim şeklinde karşılık vermiştir. Daha enteresan örnekler de var Hüzeyfe ile iliği. birçoğu Osman'ın bu haksızlığına karşı rahatsızlık duydu. 4 7 Hâlbuki bence bu ağır eleştiriyi Hüzeyfe haketmemişti. Tevil u Muhtelif il Hadis.

Çünkü ona en yakın isim ve onu koruyacak en güçlü kişi Hz. Medine Tarihi. no: 38837. s. Tehzib-i Asar. "Dilim kurt gibidir. Onun içindir ki Hz. büyük skandallan. yoksa bunları nerden bilsin.İbni Kuteybe. "Ben pek fazla konuşmak is­ temiyorum" diyor. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri. b. 49 a. 72 ve 84. Ali ile birlikte Hüzeyfe'yi konuşuyorduk. no: 8753 ve no: 36315-36316. Çünkü çok ciddi ve hayati bir konu. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. . hem damadı ve hem de savaşlar­ da gösterdiği performansıyla askeri yönü ve tabii ki Hz. h.İbni Asakir. 4 8 h) Hz. Artık bundan her şey anlaşılıyor. 6/252. 2/363. Sebre anlatıyor: Bir gün Hz. Ali'ydi: H e m amcaoğlu.İbni Şebbe. c. Musannaf. b. serbest bırakırsam başıma bir şeyler getirir" ya­ nıtını veriyor. Musannaf. s. Bunun nedenini soranlara da. 1083. 1-Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Nezar b.Hakim. s. Ali Hüzeyfe hakkında az önceki açıklamaları yapıyor. Siyer'ü A'lam. Hz Ali. A l i ' y e de anlatmıştır.Taberi.Kenz'ül Ummal.2/233-234 ve 3/1084 A ' m e ş yoluyla: İbni Ebi Şeybe (21/307) dipnotunda. 597 no: 1484. Razzak. Müstedrek 3/381. no: 20974-11/450.dım" diyor. Tarih-i Medine. 2/368. 4 9 tabii ki burada büyük ihtimalle Muhammed bu komployu Hz. g. "Hüzeyfe öyle bir insandı ki. M u h a m m e d ' e çok bağlı biri olmasından dolayı mutlaka söylemiştir.İbni Şebbe. 6/252-261 ve 2-)Tarih-i Medine-i Dımaşk. f.no: 76. Bir diğer sözünde. Demek ki 48 a. Kendisi bu konularda gerçekten bilgi sa­ hibi bir insandı" d e d i . d. c.A. onu haber­ dar etmemesi mümkün değil. e. detayları ve münafıkların isimlerini bilen biriydi.21/307. 12/294.İbni Ebi Şeybe.Zehebi.İbni Asakir. Siyer-i A'lam. bu açıkla­ malar durumun ne kadar vahim olduğunu kanıtlıyor. i. Te'vil'ü Muhtelifi'l Hadis.Zehebi.

beni artık öldürecek misiniz.no: 279. Ali de haberdarmış. 2) Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk.Sen de diğer iki kişi gibi bunları saklı tut. Bedir savaşına katılan Medinelilerden birinci tabaka kısmında. "Muhammed'den duydu­ ğum bazı önemli şeyleri anlatacağım. Siyer-i A'lam. Artık kim ne derse umurumda değildir" şeklindedir. Çünkü bu kadar önemli insan düşman ilan edilseydi. Yani farklı hesaplar yüzünden s ö y l e n m e m e y e ça­ lışılmıştır. başımızı derde sokmayalım ama bu arada tedbi­ rimizi de alalım gibi telkinler. . cilt 1/270. c. büyük ihtimalle sistem çökerdi. Übey'in eceliy­ le öldüğüne inanmıyorum.Müzi.İbni Asakir. Uteyy bin Dumre adında biri çok uzaklardan g e l i p Übey bin Ka'b'den bazı bilgiler öğrenmek ister. A m a ne yazık ki o cuma g e l m e d e n per­ şembe günü vefat e d i y o r . ibni Sad bu konuda iki ri­ vayet aktarıyor. Übey bin Ka'b kısmı. 7/340. i. Çünkü tüm bu zanlılar söylenseydi. Hz. e ğ e r yaşıyorsam gelecek cuma günü öyle bir açıklama yapacağım ki. Burada muhakkak Muhammed'in talimatı ve önerisi vardır. "Allah'a yemin olsun ki. Bu arada Übey. A m a burada önemli olan. 1) Tarih'u Medinet-i Dımaşk.İbni Sad. ancak çeşitli nedenlerden dolayı o da onları saklı tutmuştur. d. Tehzib-i Kemal. Tabakat.Hz. arkasında etkili biri kalmazdı. 4/203. yaşatacak mısınız hiç de umurumda değildir" di­ yor.Zehebi.Ü b e y bin K a ' b ' d e n Ö n e m l i Bir A ç ı k l a m a . no: 173. 5 0 Burada sorgulanması gerek bir durum var: Neymiş aca­ ba Übey'in başını ortadan kaldıracak kadar tehlikeli olan o gizli olay/lar? Bir de şahsen buna bakınca. b. Übey bin Ka'b kısmı. Bana g ö r e Übey'i ortadan kal- 50 a.. cilt 1/399. Ali'nin Hüzeyfe hakkında yaptığı az önceki açıklamalardır. Kimi rivayetlere g ö r e de.

Übey'in bu açıklamasından sonra artık kim/lerse. hem de Osman'ın ha­ zırladığı ve şu an piyasada olan Kur'an'a karşıydı. H e m bu skandallar için olabilir. "Biz deşifre olmadan bu adamı yok edelim" di­ yerek onu ortadan kaldırmışlardır. bizzat ismimi mi söylemiş diyor? M u h a m m e d . Kaldı ki bu insan. 19. Bu ölüm kuşkulu değildir d e m e k mümkün değil. bir gün Ebu Musa elEş'ari'ye şunu söylüyor: "Hatırlamıyor musun ki. Übey soruyor. "Evet. Dolayısıyla suikaste kurban gitmesi akıldan uzak değildir. "Cebrail geldi Ü b e y ' e Kur'an oku" dedi. "Ey Ebu Musa. Siyer-i A'lam. M u ­ hammed bir ara sana. yılı olayları. Übey b. Tabakat-i İbni sad 3/260 Übey b. 1/390 ve sonrası. Bidaye-Nihaye.dırmışlardır. Yaser. hatta onun özel olarak hazırladığı farklı Kur'an'ı vardı. Hicri 19. ya­ ni Tanrı benim adımı mı anmış. başta Müslim'de geçen şöyle bir hadisle karşılaştım. Her ikisi tarafından da ortadan kaldırılması muhtemel­ dir. Ben Übey'Ie ilgili bu bilgileri tararken. 51 j) Ebu M u s a el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi. Kab kısmında. Zehebi. sıfat-i munafıkin kısmında. Kaldı ki az önce de belirttiğim gibi zaten kaygılarını da belirtiyor. yılı halife Ö m e r iş başında iken vefat etmiş diyenler var v e y a halife Osman zamanın­ da. Ve bu hadis birçok İslami kaynakta anlatılıyor. h. . ancak burada verilen bir tarih var ve de çok kısa ve o tarih gel­ meden adam vefat ediyor (resmi tarihin verdiği bilgiler). Aynca bu Ceb­ rail hadisi Müslim. ibni Kesir. Bir gün M u h a m m e d ona. İlginç: İnsan ne zaman öleceğini bilmez. Kab bölümünde. öyle bir fitne çıkacak 51 Bunu. orada detaylıca anlatacağım. Tebük'teki suikastta Muhammed'in yanında bulunan ve saldırganları bilen Ammar b. Hz. adını bizzat belirlemiş" diyor. Yani önemli bir isim ve önemli bir muhalif. farklı bir çalışmam var.

İlgiçtir ki. "Ben senin lanetlendiğine şahit oldum. Mesut ile Ebu Musa el-Eş'ari yanımıza geldiler. Bunun üzerine Ebu Musa sesini çıkarmadan hemen oradan ayrılır. Abdullah Muham­ m e d ' e benziyor diyor. "Biz bunların on dört kişi olduğunu biliyoruz" diyor. Hadi­ sin anlamı açık: A d a m resmen Ebu Musa'nın adını belirti­ yor. M u h a m m e d ' e benziyor" dedi. Ammar'a. Yani bu kadar açık konuşuyor. Çünkü hemen akabinde. "Bilemem. Ebu Musa. yine ki­ mileri ya farkında olmadan v e y a Ö m e r gibi etkili ve yetkili olmadığından.ki. uyuyan oturandan." Ya­ ni olaylar aslında çok açıktır. bil­ diğim şu ki. "Her ne kadar beni lanetlemişse de yine beni bağışla­ mıştır" deyince Ammar. ama seni bağışladığına şahit değilim" diyor. arkadaş değil miyiz?" diye soruyor. Ammar. bir İslam mütefekkiri kalkıp da şu açıklamalarda bulunabiliyor: "Peki bu halk nezdinde meşhur olan Ebu Musa ne yapmış ki Muhammed onu lanetlemiş! Demek ki işlediği çok önemli bir suç varmış ki Muhammed onu lanetlemiş. Zaten bu komplo içinde onun da ismi var. " N e var aramızda. Hüzeyfe bana. Hü- . ama İslami kesim inanmak is­ temiyor." Burada net olarak Ebu Musa'nın münafıklardan olduğu­ nu söylüyor. ondan korkmadıkları için bunu net olarak yazmışlardır. Şakik adında biri aktarıyor: "Bir gün Hüzeyfe ile oturuyorduk. "Bunlardan biri münafıktır. oturan da ayakta durandan daha iyi­ dir" diye bir söz söyledi ve özellikle senin adını da burada andı. Hüzeyfe bu suikast olayını biriyle konuşurken Ebu M u ­ sa. O sırada Abdullah b. olaylar bu kadar net-açık olmasına karşın. Muhammed seni lanetledi" diyor.. Yine bir gün Ebu Musa. ancak Abdullah her yönüyle Hz. Her ne kadar ba­ zı İslam tarihçileri onun ismini makaslamışlarsa da. ona g ö r e dikkatli ol" diye bir hadis hatırlatır..

Mecme'ü Zevaid. 5 2 Hani daha önce de ifade edil­ di.zeyfe d e . bu Tebük komplosudur demişler. 2/391-395. Mesela Hicri 8. El-Marifet'ü ve Tarih. nerdeyse her satır başına bu kaynaklardan dipnotlar ekleyebilirim. Hz. no: 425. yoksa netlik ifade etmeyen sözlerden bir sonuç çıkar­ mak istemiyorum." 5 3 tabii bura­ da neyi konuştukları belli değil. Ali sabah namazlarını kılarken Kunut duasında hep Ebu Musa'ya lanet e d e r d i . 53 Zehebei. Siyer-i A'lam. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Şunu anlatıyor: "Bazen Ebu Mu­ sa. Bundan daha açık bir ifade olmaz. 32/92-93. Namaz kısmında. Benim için kanıtlar güçlü o l m a l ı . anlat ba­ kalım diyordu ve o da başlıyordu anlatmaya. Taberani'nin de Mucem-i Kebirinden aldığını belirtiyor. halife Ömer'in yanına geldiğinde Ö m e r ona. Muhammed en yakını olduğu için muhakkak Ali'ye de bu münafıkların isimlerini söylemiştir. . Burada kimi Şia kesimi. gel dinden imandan konuşalım dediği şeklin­ de açıklamalar yapmışlardır. Çünkü kimi Sünni yorumcu­ lar.Besevi. "Seni de sayarsak sayıları 15 olur" diyor. Ömer'in. Kaynak o kadar fazla ki. 54 a. N o : 21989. Hz. Siyer-i A'lam. Aynı şeylerin A m m a r tarafından da söylendiği kaynaklarda geçiyor. Kenz.İbni Asakir. ancak bu konuda da­ ha farklı şeyler yazan yazarlar da var. Yine Muhammed'in eşlerinden Ümmü S e l e m e ' y e ait olan benzer hadisler var. Sadece bilgi olsun diye ekle­ dim. Nitekim de Ömer'in halifeliği zamanında valiliği en uzun süre devam e*den Ebu Musa'dır. Burada. "Anlat bakalım o eski anılarımızı" de­ mekten kasıt. Bunu bir yorum olarak kabul edebiliriz. Ö m e r Ebu Musa'ya. 5 4 Dikkat edilirse anlattıklarımın tümü İslami kaynaklar­ dan. b. asır52 Hindi.Zehebi. Burada ayrıca İbni Asakir ve İbni Sad'ın da bunu aldığı dipnotta geçiyor. d. 2/393. c. 2/771. Yani onun dostuydu diyorlar.

Ali'nin halifeliğiyle ilgilidir. Hele Mu­ hammed zamanında yaşayan Selim birn Kays'ın (h. Kitap içinde bun<dan da zaman za­ man aktarmalar yapacağım. Muaviye. Ebi Vakkas. Ayşce duyuyor ve Hafsa'ya anlatıyor. " A l i ' y e tapın. Sonuçta varılan karar. v a h y e dayanıyor" di­ yor. ona kul . Muhammed'inki de adeta İran ve Bizans gibi artık a i l e imparatorluğuna dönüşecek" diyorlar ve bu vasiyete e n g e l olmak için bir plan yapıyorlar. "Anlaşılaın. yoksa vahye dayanarak mı bunu yapıyorsun?" diye soru­ yorlar. Sonuçta Ebubekir'le Ö m e r Mekkeîlilerden önemli ki­ şilerle gizli toplantılar yapıyor. Yani Tebük'teki gibi onun hakkında suikast planı yapıyorlar. Deylemi'den kısa bir-iki numune ver<eyim. Meselaı İmam Suyuti. diyenler de var. Ömer. Ali halife olacak diye ilan et. Ubeydullah. As ve hatta Ebu Hüreyre M u ­ hammed'i vurmak için harekete geçiyor. Hatta Kur'an'da Maide suresi 67. A m r b. "Ali'nin halife seçilmesi senin fikrin mi. A l i ' y e vasiyet edince. Sad b. Cirane denilen y e r d e Muhamm e d ' l e konuşuyor.da yaşayan Deylemi çok farklı şeyler amlatıyor. O da "ben kafadan yapmam. Artık ümitleri kalmayınca. Avf. Osman. Talha. Bunlar da gidip Ebubekiir ve Ö m e r ' e ileti­ yorlar. Zübeyir. Bu arada şunu da diyorlar: Nerdeyse Muhammed bize. rabbinden s a n a geleni duyun yoksa görevini yapmamış olursun. Muhammed halifeliği Hz. A. Nisaburi gibi kişiler bunu net olarak belirtmişlerdir. Ebu U b e y d e (ki hep­ si de Muhammed'den cennet müjdesini alan seçmeler) ol­ mak üzere. Ayetin özeti şu: "Ey Muhammed. Hatta M u h a m m e d illan bile ediyor. ayeti Hz." Yani Hz.2-76) yazdıkları çok çarpıcı. ^vasiyet gerçekleş­ meden Muhammed'i yok etmek. Bu sırada Ebubekir ve Ömer. Rahaman b. Mekkeli Müslümanlardan en başta Ebubekir.

olun" diyecek kadar ileri gitti. Hâlbuki İslam tarihi daha ta­ raflı. Akabe hem M e k k e etrafında özel bir yerin adıdır. Kim bilir belki bu gibilerin anlattıklarında doğruluk payı daha da fazla. Dolayısıyla burada da başarı sağlanamıyor. Sad b. Sünni kaynakların meşhurlarında var olan bilgiler üzerin­ den bir şeyler aktarmaya çalışıyorum. M u h a m m e d nasıl ayet uydurdu ki. hem de sözlük anlamı. Bu gibi sivrilerin y o ­ rumlarına d e ğ i n m e y e c e ğ i m . . Ali için de bir ayet uyduracak ki.56 Aşırı kesimden bir ipucu verdim. 55 Muhammed bin Hasan Deylemi (h. Lisan'ul Arab. hem de Tebük'teki olayda zaman zaman Akabe ismi geçi­ yor. "Vallahi korkarım. g i d e n yola paralel olan dağ demek. başta Kur'an olmak üzere. Cebrail gel­ di. O yüzden bazen her ikisi için de bu isim kullanılmıştır.711) 'İrşad'ül Kulub' s. ben ayı ikiye böldüm diye. Ben. AKB maddesi. Muhammed'in son v e d a haccında oluyor. 330-333. 56 İbni Manzur. Yani ölümüne yakın bir zamanda. benzer tartışmalara girme niyetinde değilim. Ebi Vakkas. Ali halife olsun d e d i " şeklinde çok ileri gidiyor. 5 5 Kaldı ki bu son olay Hz. H e m bu. bunla­ rı bir kenara bırakmak mümkün değil. Görüldüğü üzere bu suikastla ilgili İslam'ı kaynaklarda çok önemli açıklamalar var-. tabii ki Muhammed de işin farkında ve bunlara karşı tedbirini alı­ yor. resmi tarih.

M U H A M M E D E İÇİRDİKLERİ İ L A Ç a. yerinde bir ifade. Buhari'nin anlatımlarının birkaç yerinde. Bunu görünce çok kızıyor ve "Sizi. Hz. içinizde zaten tek sağlam ki­ şi amcamdır diyor. ancak İbn'il Cevzi'nin aktardığı cümleler daha da ilginç: Hz. Bu rivayet çok yaygın.En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e L e d u d Olayı Hz. Muhammed bu ilaç meselesini fark edince onlara soruyor. Bazı riva­ yetlere göre. planın içinde o yoktur" diyor. Çünkü o sizin­ le beraber değil. ancak amcam A b b a s hariç. Kitabın ana teması. Muhammed son hastalığında ölüm döşeğindeyken bir ara ayılınca bakıyor ki ona ağız yoluyla ilaç içiriyorlar. Kalan kısımlar birer teferruattır. sakın ola ba­ na bir şey içirmeyin diye uyarmadım mı? Neden bana ilaç içirdiniz? Hepiniz bu ilaçtan içeceksiniz. Bir şey anlatmadan hemen konunun başında yorum yapmak doğru değildir. aslında bu bö­ lümdür. Müslim'de ve başka da birçok İslami eserde ortak olarak işlenen şöyle bir olay var: Hz. Muhammed'in ölüm gerçeği bu başlık­ ta aranmalıdır. ancak burası çok farklı. Muhammed'in ölüm nedeni şu hadiste aranmalıdır d e ­ mek. tabii ki onlar da önemli. kim yaptı diye? Onlar da amcan Abbas yaptı yanıtını verince kendisi. Vurgula­ mak istediğim. ben de bakacağım.ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. Muhammed .

Ilac'u Zatei'l cenb 1/66. L. Ancak belki ona ilaç içireceklerini tahmin ettiği. Tabakat. Demek ki onlar bu yöntemle insanları zehirlemekle meşhurmuş ki böyle söy­ lüyor. 58 İbni Sad. rızası dı­ şında kendisine verilen ilaç demektir tanımını da yapmış­ lardır. "Geldiğimde bana bakıyordu. aynı kısım. Tıbbi Nevevi. Halebi. d. Ve her iki kaynağın sarihleri de. Ledut md bölümü. ondan sonra çok ağırlaşıyor ve pazartesi günü. Ve'l Mercan. üstelik ben oruçluydum demiş. neden sizi uyardığım halde bana bunu yaptınız. bu ilaç içirme yöntemi Habeşli kadınların işidir diyor. ancak artık konu şamıyordu" d i y o r . . bunu onlardan beklediği ve sezdiği için böy­ le bir taktiktiğe başvurmuş olabilir: Bakın ben niyetliyim. sakın ola bana bir şey vermeyin demek istemiştir. no: 1427. Selam. Zeyd seriyesi. Pazar günü ona ilaç içiriyorlar. bir grup tek kişiyi katletse kısmında. 1-) Megazi. Muhammed'in o ağır hastalık haliyle oruç tutması bir kere inandırıcı değil. Hatta İbni Sad gibi bazı tarihçiler. Insanu'l Uyun.Müslim. 'Ledud'. Hz. yani bir gün sonra vefat ediyor. Çok açık ki onlara 57 a. Kalanlar zaten eşleri Ayşe ve Hafsa (ki zaten hasta iken Ayşe'nin evinde kalıyordu). M u h a m m e d onla­ ra.Buhari-Müslim. 5 8 Hadisten. 3-) Diyat. Muhammed'in hastalığı kısmında. hastanın istemediği halde.Ibn'il Cevzi. Üsame b. Z e y d . b. 2/345. 2-) Tıp.bu arada eliyle Habeşistan'a işaret ederek.Buhari. A m a bu­ na rağmen onu dinlememişlerdir. hem de Müslim bağım­ sız bir bölüm açmışlar: Ledud bölümü. c. İbni Sad gibi bazı İslam tarihçileri bu konuda net süre de veriyorlar. orada bulunanlar içinde yalnız amcasına gü­ vendiği kesin. Çok ağırlaştığını duyup da yanına gelen Üsame b. 5 7 Zaten bu konuda hem Buhari.

aslında birçok şey ifade ediyor. sakın benden habersiz bana ilaç içirmeyin demesi. "Hayatımda Muhammed'in ateşi ve ağrısı kadar şiddetli birağrı-ateş g ö r m e d i m " d i y o r . c. ancak M u ­ hammed ilaçtan korktuğu için kızıyor. siyasi bir komplo ihtimali var mı diye bu konuda kafa yormamış v e ­ ya bilerek değinmek istememiş.A. O nedenle kendilerini ilaç içirmeme konu­ sunda uyarıyor. "Bana yedi kuyudan su getirin İd. 6 0 Muhammed ken­ di ateşi hakkında. hemen kalkıp "ben yaptım" diye­ cek hali yok ya.Megazi. Razzak. Sünen. neden diğer eşleri de bu anlatımlarda yok. Gerçi burada Ayşe'nin yaptığı bir savunma da var. acaba hastaya. Bir de benzer şüphe içerikli hadisleri hep Ayşe anlatıyor. . Şu­ nu diyor: Aslında bizim yaptığımız bir şey yok. no: 19815. neden bunlar hep A y ş e ' y e dayalı? Bu durum Ayşe'nin ak­ tif olarak bu planların içinde olduğunu gösteriyor.güvenmemiş. 5 9 Herhalde A y ş e bu kadarını da becerebilir.Tabakat 2/367. Ayşe. bunlar üzerinde şerh yapan kişiler. 61 a.Ebu davud. 6 1 Burada yineliyorum: Üç 59 El-lü'lüü vel-Mercan. no: 1412. d. no: 1661. Kimse. b. ama ateşimin düşürece­ ğini hiç sanmıyorum" diyordu. kulla­ nayım da belki biraz serinlenirim. bab'ü merd-i nebi ve tıp kısmında.Buhari. acaba Ayşe-Hafsa aracalığıyla böyle bir planın uygulanması mümkün mü. İlginçtir ki bu hadisleri açıklayan. 60 El'lü'lüü ve'lMeracn. Musannaf.ibni Sad. onlara güvenmiyor. Çünkü onun ihtiyaç duyup böylesine bir uyarıda bulunması. Mesela buna bakarak. Demek ki kuş­ ku duyduğu bazı emareler daha önce yaşanmış ki. eften püften noktalar üzerinde durmuşlar. Diyat kısmı no: 3913. isteği dışında ilaç v e ­ rilir mi gibi şeyler.

buna kimsenin itirazı yok. is­ ter olmasın. onlar içtiğinde kendileri de ölmüş olacaktı. O nedenle. no: 1413. Belki tekrar olur ama bir kere Yahudi bir kadının ona zehirli bir y e m e k ikram etmesi ve onun da yemesi meşhurdur. ilgili dalın uz­ manlarından sormak lazım. . burada farklı bir komplo. "O ilaçtan Ayşe ve Hafsa da içtiler" açıklaması yok. Çünkü bu konuda kanıtlar güçlü ve hayli fazla. Bir de şu da mümkün: Olayın izini kay­ bettirmek için. Bir kere Buhari ve Müslim'de g e ç e n hadislerde. Şayet alsalar da önemi yok. eski zehirli ilacı bunun dışında tutmak lazım: O konu ayrı. Her ne kadar hadiste. densin gibi bir savunma amacı söz konusu olabilir. 62 Buhari-Müslim. hiçbirin­ de "içtiler" ifadesini almamış. bunu bilemiyo­ rum. vefat ediyor. Çünkü Hz. Müslim de içtiler demiyor. Ayşe tarafından böyle bir ifade bilerek uy­ durulmuş olabilir ki efendim tehlikeli bir ilaç olsaydı.. farklı bir cinayet ne­ deni söz konusu: Ö m e r ve Ebubekir'in.yıl önce yediği zehirli bir yemekten dolayı aniden bu kadar aşırı d e r e c e d e ateş ve ağrı olur mu-. 6 2 Yalnız ger­ çekten üç yıl önce ve o günkü şartlarda zehirli bir yemek bu kadar zaman sonra kendini gösterir mi. Lü'lüü ve'l Mercan. Muhammed ölüm döşeğinde ve o yataktan da artık bir daha kalkamı­ yor.. bir kere o an artık bunun pratik ola­ rak uygulanması mümkün değildir. kızları aracılığıyla Muhammed'i öldürdükleri iddiası var ortada. bunu. bunlar bilerek hadis metnine eklenmiştir ve asılsızdır. Çünkü bu gibi kelimelerin ek­ lenmesi şüphe uyandırmak içindir. Dolayısıyla ona içiri­ len ölümcül bir madde değilmiş. Bir de şu çok önemli: ister o zehirli etin etkisi olsun. buradaki konu apayrıdır. hepiniz teker teker bu ilaçtan içersiniz deniliyorsa da. Buhari bu hadisi birkaç y e r e almış.

Zehebi. b. Bunlar hakkında bilin­ meyenleri anlatacağım zaten. d. 63 a. 27/438. c. Zatü'I cenb denilen normal bir hastalıktan vefat" etti diyor. 6 3 Olayın izini kaybettirmek için Ayşe hep farklı ölüm nedenleri uydurmuş. Müsned. gerçek Ömer'le Ayşe değillerdir. 64 Ebu Ya'li el-Mevsılı. ancak zayıf hadis. zaten hadis uzmanları da kabul etmemişlerdir.Hakim. no: 487-4843. hem de Ö m e r ' l e Ayşe'yi çok iyi tanımak lazım. Müstedrek no: 4449. Peki madem haberdar oldu. Evet.Mecme'u Zevaid. Bir de Buhari'de g e ç e n ve A y ş e ' y e dayanan şöyle bir hadis var: "Muhammed ölüm d ö ş e ğ i n d e iken dedi ki. Örneğin Ebu Ya'li'nin Ayşe'den ak­ tardığı şöyle bir hadis de var: Ayşe." A m a aynı Buhari. beni şah damarından vurdu. Muhammed'in o ilaç için bu kadar sert re­ aksiyon göstermesi kafaları karıştırıyor: Demek ki bildiği bir şey varmış. Mrgazi. peygamberlik alametleri kısmı no: 14262. . halk arasında bilinen Ömer'le Ay­ şe. İbni Masut'tan rivayet ederek o zehirli etin mucize yoluyla ko­ nuştuğunu ve Muhammed'in o etten yemediğini de yazı­ y o r . Kısacası. Bu hadisi.Bir kere Hz. "Muhammed. 6 4 tabii ki Muhammed'in vahiy yoluyla o ette zehir olduğunu bilmesi gibi rivayetler asılsız.Beyhakı.Dehaya. Burada dipnotta başka kaynaklarda var. Hayber'de yediğim o zehirli yemekten artık takatim kalma­ dı. müşriklerin kap-kaşığını kul­ lanma kısmında. 8/258. şimdi de doğrudan ilişkisi olan Kur'an ayetlerine g e ­ çeyim. o zaman o ölen insanları ne yapacağız: N i y e yediler ve sonunda öldüler? Bu konuda iyi sonuç almak için hem var olan tüm bil­ gileri bir araya getirmek. Siyer-i A'lam. Bir kere realist olmak lazım. bu ilaç içirme olayıyla ilgili hadisle giriş yaptıktan sonra. Sünen-i Kübra no: 19097.

tabii ki aklın hakemliği de önemli. Müslüman. 3." 3. salih mü'minler de (onun yardımcı­ 66 larıdır). ateşe girenlerle beraber siz de gi­ rin!' d e n i l d i . Muhammed'in büyük bir sıkıntı çektiği ve sonun­ da bedelini bedeniyle ödediği ortaya çıkıyor. Allah'ın azabından hiçbir şeyi onlardan sa­ vamadı. ne iyi. ibadet eden. suresi.Hani peygamber. hern de Kur'an yorumcu­ larının bu ayetlerle ilgili açıklamaları dikkat çekicidir."Eğer o sizi boşarsa Rabbi ona. Çünkü kalpleriniz kaydı. peygamber bunun bir kıs­ mını (ona) açıklamış. ilkin ilgili ayetlerin anlamını vereyim: 1." 6 7 4.b. Eğer Peygamber'e karşı birbirinize arka çıkarsanız bilin ki Allah onun yardımcısıdır. kullarımızdan iki salih kişinin nikâhları altında bulunuyorlardı. bir kısmından da v a z g e ç m i ş t i . Gerçekten bu surede olup bitenler üzerinde dikkatle duru­ lursa Hz. Bunlardan başka melekler de ona arka çıkarlar."Eğer siz ikiniz (Peygamber eşleri) Allah'a tövbe ederseniz. 'Haydi. 6 5 2."Allah. Derken onlara hainlik etti­ ler de kocaları. Onlara. Bu ikisi. . ayet. ayet. eşlerinden birine gizli bir söz söy­ lemişti. ayet. sebatla itaat eden. oruç tutan. sizden daha hayırlı. Az sonra sunacağım ayetlerin hem anlamları insana bir fikir veriyor. ayet. 5. 10. Cebrail de. " 6 8 65 66 67 68 Tahrim Tahrim Tahrim Tahrim suresi. suresi. inkâr edenlere Nuh'un karısı ile Lût'un karı­ sını örnek gösterdi. 4. ancak var olan kanıtlar bunu gösteriyor. suresi. Önyargılı ola­ rak hemen birilerini katil diye ilan etmek gibi bir niyetim yok. inanan. dul ve bakire eşler verebilir. Ancak eşi o sözü (başkasına) haber verince Allah da bunu peygambere bildirmiş.Cinayetin Kanıtı Tahrim S u r e s i n d e Saklıdır. tövbe eden.

5. bunu gizli tutacaksın dediği sözü çok açık. Biraz önce. . Cebrail. cennette bir ev yap. Hani o. iman edenlere ise. Gerçekten açıklama yapılmazsa da insan bu ayetlerin anlamına bakınca bir şey­ ler seziyor. 11. Tann'nın tek başına değil d e . yoksa var biçimiyle pek anlaşılmaz. eşlerinden birine gizli bir şey söylediği ve ona. M u h a m m e d ' e karşı birbirlerine destek olduk­ ları. Beni Firavun'dan ve onun yaptığı işlerden koru ve be­ ni zalimler topluluğundan kurtar!" d e m i ş t i . 12. "aslında ayetler tek başına bile konuya iliş­ kin bir şeyler çağrıştırıyor" demiştim. Bir de onların kalpleri­ nin kaydığı. ayet. insanlar ve diğer melekleri de yanına alarak onlara 69 Tahrim suresi. O itaat e d e n l e r d e n d i . Firavun'un karısını örnek gösterdi. ilkin ben Allah başta ol­ mak üzere. " 7 0 Aslında bu Tahrim suresinin ilk üç ayeti de aynı hadi­ seyle ilgilidir. "Rabbim! Bana katında. ancak olayın anlaşılabilmesi için bunlar yeter­ li. iyi insanlar ve diğer melekler de (topyekûn) M u h a m m e d ' e yardım ederiz deniliyor. Rabbinin kelimele­ rini ve kitaplarını doğrulayan İmran kızı Meryem'i de (ina­ nanlara) örnek gösterdi. bu konuda birlikte çalıştıkları açık olarak vurgulanıyor ve üstelik de Tanrı tarafından tehdit ediliyorlar/uyarılıyorlar: Eğer peygambere karşı olmaya ve bu konuda birbirinize destek v e r m e y e d e v a m ederseniz."Allah. ayet. Yine burada Muhammed'in iki eşinden söz ediliyor ve onlar t ö v b e y e davet ediliyorlar. A m a tam anlaşılabilmesi için detaylı bilgiye g e ­ rek var."Allah. bir de iffetini sapasağlam koruyan ve bizim de kendisine ruhumuzdan üflediğimiz. 70 Tahrim suresi. Burada iki kadının yaptıklarına karşı. Cebrail. Ayetlerde peygamberin. " 6 9 6.

dul kadınlar ona verebilirim demesi. Hele Tann'nın. tefsirlerde ve diğer ilgili kay­ naklarda özetle şunlar anlatılıyor. bu sure M e d i n e döneminin son 9-10 yılın­ d a 7 1 gelmiş (oluşturulmuş) ki. Ben şahsen daha önce bu ayetlerle ilgili var olan dokü­ manları. konuyu dağıtmak âdetim değil. . yorumları okuyunca. Ayşe-Hafsa bunu kıskan­ mışlar. g ö z ­ lerini açtırmaz. o zaman Muhammed 61-62 yaşlarındaydı ve 63 yaşında da vefat ediyor. bugün babanın (Ömer'in) evine gidebilirsin demiş. sanki bu ayetler Muham­ m e d ' l e eşleri arasında meydana gelen çok basit bir aile iliş­ kisini anlatıyormuş gibi inanıyordum. kısa bir vurgu yapmak zorunda kalı­ rım! Çünkü konu dışına çıkmak. onu bağlar-. Kur'an Bilgileri. kadın da gitmiş. ben sadece Tann'nın bu yaklaşımını hatırlatmak istedim! Gelgelelim. Efendim bilmem M u h a m m e d hangi hanımının yanında bal yerken-bal şerbeti içerken. s. Muhammed'in bu yaşından sonra. Anılan ayetler hakkında. bu yüzden M u h a m m e d ' e film çevirmişler veya bir gün Muhammed Hafsa'ya. ger­ çekten ilginç. 120-129. ama di­ ğer Kur'an yorumcuları gibi hakikati görmüyordum. Şart­ lanma böyledir işte: Sahibini kafese koyar. Başta tefsirler olmak üzere. Zaman zaman konular arasında benzer tuhaf şeyler ortaya çıkınca. Evet. ben de bakıp okuyordum. diğer İslami kaynaklardan da yararlanarak ayetleri biraz daha açayım.karşı cephe alması ilginç! Konumuz bu değil. O gittikten sonra Mu­ hammed de eşlerinden (cariye statüsündeki) M a r y a y ı ya­ nına alıp Hafsa'nm odasına gitmişler ve Hafsa'nın yatağın71 Osman Keskioğlu. Hani bir söz var: Bak­ mak ve görmek. siz Muhammed'i rahat­ sız e t m e y e d e v a m ederseniz ben her bakımdan sizden da­ ha iyi olan kızlar. Diyanet yayını.

insan hayretler içinde kalıyor. çok sığ bir yakıştırma: Ayetlerde oluşturulan bu hoş olmayan kompozisyon Tanrı'ya mal edilemez! . o kadar zevkle ve sanki gayet normal bir şeymiş gibi anlat­ mışlar ki.da sevişmeye başlamışlar. tabii ki Hafsa da akıllı. Evet. sonuçta Muham­ m e d ' e çok sert tepki göstermiş (Zira arkasında babası Ö m e r vardı. Ben burada küçük bir soru sorup. Hele çoğu Kur'an yorumcusu/tefsir sahibi ve bu konu­ yu kaleme alan İslam düşünürleri bu hikâyeleri anlatırken. Hafsa daha sonra bu olup bitenleri kuması A y ş e ' y e anlatmış. Odasının kapısını açın­ ca onları sevişirken yakalamış. Dolayı­ sıyla yarı yoldan dönüp geri gelmiş. tabir caizse hileli yolla onu göndermesi kendisine yakışır mı? Şu olmuş olabilir ve gayet doğaldır da: M u h a m m e d 60 yaşlarında. tabii ki haklı olarak bu ko­ nuda sıkıntılar yaşanmıştır. bakın ha Muhammed'i rahatsız ederse­ niz sizin iflahınızı keserim gibi ifadeleri ona mal etmesi. peki Hafsa'nın geri dönece­ ğini neden bilememiş! N e r e d e kaldı onun peygamberliği (Din mantığına g ö r e ! ) Bir de kadına böyle oyun kurması. o kadınların dedesi durumundaydı ve ayrıca onun birçok kadını daha vardı. Muhammed geçmişi. anlatılanlar bu gibi hikâyelerdir. kadın ona karşı bunu yapabilirdi. hatta masal anlatılıyor. her şeyi biliyormuş. Bu manzara onun zoruna gitmiş. Sonuçta ikisiyle Muhammed'in arası açılmış ve böylece iş kontrolden çıkınca da Tanrı bu ayetlerle müda­ halede bulunmuş gibi bir hikâye. konuya devam e d e ­ c e ğ i m : Hani derler ki. M a d e m öyle. g e l e c e ğ i . Muham­ med'in onu sebepsiz yere gönderdiğini anlamış. A m a çok büyük bir Tanrı diye nitelendirdiği yaratıcısını getirip bir aile barışı-ilişkisi konu­ sunda kullanması. sahipsiz de­ ğildi).

Bunu aktaranlar arasında m e z h e p lide­ ri var. b. f.İbni Hişam. h.Beyhakı. Ancak genel kanı. 3/217. 3/403-409. yani böyle kenardan söylenen bir söz d e ğ i l . c. Sire 4/344. Bidaye-Nihaye. 11. 5/292. e. 24/396. dolayısıyla dışarı çıkması. çarşamba sabahı yapılan duyurudan öğrendik: Muhammed'in cenazesi bugün gömüldü şeklinde du­ yuru yapıldı" diyor.İbni Abdi'l Ber. 35. önemli tarihçi ve Kur'an yorumcuları var. b. Tabakat: 2/401. nasıl oluyor da. 5/292. Muhammed'in gümüldüğü yer kısmında. Hz. 3/216 ve sonrası 73 a. 7 2 Hele Ayşe'nin şu sözü enteresan: "Biz cenazenin def­ nini. 7 3 Peki. hicri yılı olayları. burada. c. "Acaba cenaze gömülürken Ayşe nere­ deydi" diye sorulmaz mı? Kendisi bizzat. El-Vefa bi Tarif-i Fedaili'l Mustafa.Hz. .c.İmam Malik Muvata. Temhidö Muvatta şerhi. ne zaman gömüldü ko­ nusunda. Ayşe hadisleri.İbni Kesir. Oysa cenaze onun evindeydi. Burada İmam Ahmet'ten alıntı yapıyor. yılı olayları. Hanbel 6/62. bab. erkekler arasında bulunması di­ nen uygun değildi.Ibn'l Cevzi. Burada çarşam­ ba yerine salı günü sabahı geçiyor. Sünen-i Kübra.Taberi Tarih. "Muhammed en çok beni seviyordu. g. daha sonra gömülüyor ve Ayşe bunun haberini baş­ kalarının duyurusundan öğreniyor? Burada şu sözler söylenebilir: Efendim A y ş e bir kadın. m a d e m defin söz konusu değil- 72 a. benim odamda vefat etti" demesine rağmen.. no: 545 Cenâiz kısmı. yılı. Muhammed'in defni kısmında. Hicri 11.Ahmet b. d-Taberi Tarihi 1 1.İbni Sad. eşinin cenazesi üç gün y e r d e ka­ lıyor. Büdaye-Nihaye. onun için haberi olmamıştır. üç gün yer­ de kaldığı y ö n ü n d e .İbni Kesir.. Ayşe C e n a z e y e Katılmıyor Muhammed'in cenazesinin kaç gün yerde kaldığı konu­ sunda değişik rivayetler var.

nasıl biliyoruz? Bu konuda binlerce kaynak var ki bu iki isim Ebubekir'in kızı Ayşe ve Ömer'in kızı Hafsa. onlar caizdi de bu son uğur­ lamada eşinin cenazesinin başında bulunması mı yasaktı! Kaldı ki A y ş e için böyle bir yasak söz konusu değildi. hicri 57. eşlerinden Es­ ma onun cenazesini yıkıyordu. Fatma babasının mezarı başında hem ağlıyor.74 Yeri gelince anlatacağım. Yine Ebubekir ölürken. Peki.di ve sorun da yoktu. Ni­ tekim H z . A m a tabii ki hitabın Muhammed'in eşlerine olduğu kesin. . d. 4/113. Bu şu demek oluyor ki. Dolayısıyla Ayşe en azın­ dan çarşaf giyer. yılında da vefat eder.A y ş e ve H a f s a İkilisinin Tahrim Süresiyle ilişkisi Ayetlerde bu iki kadının adı geçmiyor. hangi eşleri. Burada kısa bir hatırlatma yapayım. bu şekilde izleyebilirdi. İkisi de Muhammed'in eş­ leri. İşte durum bu 74A'lam-i Nisa. Muhammed hayata v e d a edince bu kadın 28 yaşlarında dul kalıyor ve yaklaşık 35 yıl daha yaşıyor. hem de babası üzerine şiirler oku­ yordu. M u h a m m e d ' d e n sonra yak­ laşık 50 yıl daha eşsiz yaşamıştır. Cemel Vak'ası gibi meşhur tarihi olay­ larda yer almış bir kişiliktir. niçin g ö ­ türdüler? Ayrıca A y ş e hayatında birçok siyasi hareketler içinde bulunmuş. 17 v e y a 21 yaşlarında olan Hafsa ile evleniyor. Yine Muhammed 56 ya­ şında iken. Muhammed 54 yaşında iken 9 yaşındaki Ayşe ile evlenir ve vefat edince kadıncağız 18 yaşında dul kalır. hem halkla konuşuyor. halife Osman defnedilirken hanımı geceleyin mezarı başında m u m tutup çalışanlara yardımcı oluyordu. o zaman cenazeyi nereye.

Bu iki isimle ilgili Buhari ve Müslüm'in ortak olarak aldıkları hadisleri te­ mel alarak kısa bir bilgi vereyim. onların ya­ şama hakları. Bu Tahrim suresinde de mağdur olan yine Muham­ med'in bu iki eşidir. Sahabeden İbni Abbas anlatıyor. Ortada iki ihtimal var: Ya bunlar kadın kısmını hiç insan saymıyorlardı (ki gerçek olanı bu) dolayısıyla biraz boylu poslu oldu mu hemen evlendirirlerdi v e y a A y ş e ve Hafsa'da olduğu gibi. diye. Tahrim suresinde anlatılan bu ikilinin Ayşe ile Hafsa ol­ masında bir kere islam camiasında ittifak var. fırsat kovalıyordum ki. Şunu da hatırlatayım ki. bakın Muham­ m e d ' e karşı gelirseniz ben Allah olarak onu daha güzeller­ le evlendireceğim diyor. hacca gidiyoruz. ayetler: 6 ve 53. "Hayret sana. Bu ayet geldikten son­ ra. Şöyle ki. O da. zevkleri yok mu! Neymiş. Bir ara yolda fırsatını bulup Ö m e r ' d e n sordum: Ayette sö­ zü edilen iki kadın hangileri. So­ nunda hac mevsimi geldi biz yola çıktık. bu gencecik kadınlar sanki M u h a m m e d ' e cariyelik yapmaya mecbur mu. bir gün bunu Ö m e r ' d e n sorayım. "Acaba Muhammed'in hangi kadınları kastedilmiş?" di­ ye hep merak ettim. her iki kaynakta da bu konuda hadisler çok fazla. ama pek cesaret edemiyordum.iken. Tann'nın ayetler g ö n d e r e r e k 7 5 "bakın siz artık Muhammed'in ölü­ münden sonra başkalarıyla evlenemeyeceksiniz. Olaylara bakıldığında bu fikir kuvvetle muhte­ meldir. mağdur olan bu iki kadın olduğu halde. ya 75 Ahzab suresi. Zaten bir kısmını aşağıya alacağım. kız vermekle iktidarı ele geçirmek he­ deflenmiştir. . sizler artık inananların anneleri sayılırsınız" demesi izah edilir gibi de­ ğil.

tefsirlerde anlatılan bal şerbe­ ti/bal olayı. Nikâh. Tefsir.Müslim. zaman da hızla ilerliyor ve adamlar da (Ebubekir-Ömer) onun yaşıtları. Er-Razi. "müjde olsun" şeklinde hitap ediyor onlara. oraya bakılabilir. Kaldı ki. Olayları yatıştırmak için o an için söylenmiş geçici bir söz. Ali ismi ö n e çıkıyor. işin içinde özellikle Hz. ilgili ayetler kısmında birçok kaynak var. olup bitenlere karşı onları dur­ durmak için kendilerine torpil yapmış: Söz veriyorum. 7 6 Daha önce de belirttim. Dahhak İbni Mrdeveyh gibi. Sealibi. ortada bir gerçek var: Muhammed. 7 7 Diyelim ki aralarında başka hiçbir olumsuzluk da yoksa bir kere bu halifelik sözünün verilmesi zaten Muhammed için tehlikeli. Tahrim suresi kısmı. Muhammed'in isteğiyle olan bir teklif değil. İbni Adiyy. Taberi ve daha niceleri Ayşe ve Hafsa diye belirtmişlerdir. Mezalim-gasb kısmında. Ayşe ve Hafsa'ya -sebebi ne olursa olsun. İbni Asakir. tabii ki bu.bir söz vermiş. zorunlu bir sözdür. Kurtubi. Beydavi. 77 Suyuti. Dürrü'l Mensur. Ancak anlık bir söz. ibni Kesir. Hatta Mu­ hammed bunu A y ş e ve Hafsa'ya ilk söylediğinde. Muhammed falancanın sırasında falanca eşiyle yakalandı gibi hikâyeler bir yana. halk tabiriyle halife olsunlar diyor. adeta bir ansiklopedi durumunda olan imam Suyuti'nin 'Dürr'ül Mensur' adlı tefsiri. bilmem Hz.Buhari. . O bakımdan geçici diyorum. ben gidersem benden sonra babalarınız Ebubekir ve Ö m e r y e ­ rime geçsinler. Onun için bir an önce iş başı yapalım hesabıyla kendisine karşı suikast yapmak için geçerli bir neden. bu iki isimde sorun yok: Ayşe ve Hafsa'dırlar. Ebu Naim Isfahani. Talak. babanın kızına eşi hakkında na­ sihati konusunda. ancak daha fazla bilgi için. peygamberin ruhsat ver­ diği elbise kısmında. Tahrim suresi. b.İbni Abbas! (yani nasıl hâlâ bilmiyorsun) bu ilci kadın Ayşe ile Hafsa'dır" d e d i . Çünkü yerine kimi belirlediği konusunda çok tartışmalar var. Ayrıca Zamahşeri. Libas. Çünkü söz vermiş. Burada İmam Suyuti birçok yazar kay­ nağın ismini detaylıca veriyor. kanıtlar zaten güç76 a.

Fiten kitabı. Bu gibi planlar konusunda Ebubekir pek aktif biri değildi. şeytanın boynuzunun çıktığı yer burasıdır" diyor. Burada birçok hadis kaynaklarında g e ç e n bir olayı. Ki­ mileri bunu çarpıtabilir diye hatırlattım. 80 Fitne ve şeytan boynuzu terimlerini başka konularda da kullanmış. somut ka­ nıtlar var. c. Aynı sözü baş­ ka zamanda Harsa için de kullanmıştır. Fiten bölümünde. Tahrim süresiyle ilgili bilgiler daha bitmedi. Burada hiç şüphesiz ki bir kinaye. Fitne bölümünde. onlar ayrı şeyler. Bunu da belirtmiş olayım. Müsnedüi müksirun İbni Ömer hadisleri kısmında. en başta Buhari ile Müslim'den aktarayım. Nitekim Ayşe ve Hafsa'yı işaret etti­ ği gibi. A m a isimleri teleffuz etmediği zaman. sanırım Ömer'in gerçek kimliği hakkında daha inandırıcı bilgi edinmiş olunur. Muhammed bir ara Ayşe'nin evini göstererek ve üç sefer de tekrarlayarak. İlerde Ömer'le ilgili detaylı ve bağımsız bir başlık sunacağım.Buhari. 80 a. .İmam Ahmet.Müslim. Fedail. Ayşe'nin evinden çıkınca üç sefer söyledi şeklinde rivayetler de var. Farz'ül humus. ama bu da onlar için önemli bir neden. Orası da okunursa. Hani halk arasında da 78 a. 79 Burada g ö z d e n kaçmaması gereken ince bir nokta var: Muhammed yalnız Ayşe ve yalnız Hafsa dediği zaman "Şeytanın boynuzu" terimini kullanmış (Yani tekil). Yemn kısmında. İmam Ahmet de Müsned'inde almış. c. bunu böyle anlamak lazım. ibni Ömer hadislerinde. 79 Müslim. 7 8 Bu sözü. Musannaf.lü. "İş­ te küfür/fitne buradadır. birini/birilerini işaret e t m e söz konusudur. aslında Ö m e r onu çok kolay yönlendirebiliyordu demek yerinde bir tes­ pit olur. bakıyoruz "Şeytanın boynuzlan" şeklinde çoğul kullanmıştır. Muhammed'in eşlerinin evleri kısmında.Abni Ebi Şeybe. b.Müslim. b.

o zaman hiç olmazsa koordinatlar tutardı. Yani Muhammed. Yusuf'un etrafındaki kadınlar gibisiniz" diyor. A y ş e ve Haf­ sa'ya bazen dolaylı sözler söylemek zorundaydı. O da şundan: Artık ya farklı olay ve kişileri kastetmiştir veya bunu söylediği za­ man Ayşe-Hafsa evleri ona g ö r e doğuya düşmüş olabilir. Üstelik o kitaplar bedava dağıtılıyordu. Nitekim bu konuda özel bir ayet de var: "Sizin tuzağınız gerçekten büyüktür" diye. Rusya Suudi Ara­ bistan'a g ö r e pek de doğuya düşmez. Çünkü Ö m e r ve Ebubekir'den çekindiği için. A m a madem söylenen hadisten maksat Rusya ise. Her ne kadar bu hadis vefatına yakın bir zamanda Ebubekir'in cemaate .kullanılır: Falanca aynen şeytan gibidir denilir. Bazı sözlerinde fitne buradadır yerine. doğudan çıkar şeklinde ifade etmiş. "Siz aslında Hz. Hatırlıyorum. Muhammed ta o zaman -mucize yoluyla.İ. 1980'lerde Türk-İslam sentezcileri. bari "Şeyta­ nın boynuzu kuzeydedir" deseydi.buna işaret etmiş diyorlardı ve ayrıca ballandıra ballandıra "Komünizm tehlikesinden Rusya'yı terk edip Karadeniz'i yüzerek g e ç e n ve bu zorluk­ larla Türkiye'ye gelen sayısız insanlar var. Hani Kur'an'daki anlatıma g ö r e Yusuf un etrafındaki kadınlar ona oyun kurmuşlar. Engels Avrupalı! Muhammed ayrıca Ayşe ve Hafsa için. ama d o ğ u denince. O da bunu kastetmiştir. Nur­ cular bu gibi hadisleri komünizme karşı anti propaganda olarak kullanıyorlardı. Ki o zaman ben zaten küçüktüm. dünyadan haberim bile yoktu. bakın bu konuda kitaplar bile yazılmış" gibi İslam'ın mucizelerini anlatıyor­ lardı. Lenin'i kastetmiş (komünizmi!) diye anlatıyorlardı. "Fitne doğudan çıkar" derken burada V. Türk-İslam sentezcileri bu hadisleri şöyle kullanıyorlar­ dı: Bakın işte komünizm o kadar tehlikeli ki. Bir de komünizmin asıl çıkış yeri Rusya da değil: Marx.

A y ş e ve Hafsa nasıl kötü bir ikili ise. Bir kere burada daha uygun sözcük kullanılabilirdi. kendisine karşı tertiplenen komp­ lonun bir parçası olarak değerlendirmek daha doğru ve mantıklıdır açıkçası. İlginçtir ki. gerçek anlamlarını hep g i z l e m e y e çalışmışlardır. Lü'lüü Mercan. ne alâkası var? Burada Ayşe ve Hafsa'yı. namaz kısmı. Yoksa Hz. Gerçi hiyanet yalnız ihanet anlamına gelmez-. Kaldı ki. Şu soruyu sormanın tam da zamanı­ dır: Acaba neden o iki kötü kadın örneğini getirip bu olay bağlamında/Ayşe ve Hafsa'nın geçtiği Tahrim suresinde anlatıyor. ver­ diği Nuh ile Lut'un kadınları (10. diğeri de dört harfli/mezid bir fiil). Nitekim Şia kesi­ mi. Ayşe'nin insanlara. ayette) da iki kötü kadın olarak açıklanıyorlar. Bunu. Yani ben ne zaman Ebubekir'i önerdim.namaz kıldırma olayıyla ilgili olarak anlatılmışsa da. Buhari-Müslim hadisleri. Hainlik. kötülük bakımından Nuh ve Lut kadınlarına benzetiyor. no: 681 ve 684. nerdeyse ihanetle eşanlamlı bir kelime (aynı kökten gelen biri üç harfli. farklı yönlere çekmişler. Muhammed'in bu sözü. Nuh ve Lut eşleri kocalarına karşı hainlik yap­ tılar diyor. Kur'an'la devam edelim. "Muham­ m e d diyor ki. ama İslam düşünürleri bunlara hep basit anlamlar yük­ lemişler. sizi gidi tuzakçılar şeklinde anlatıyor­ lar. gerçeği yansıtmıyor. aslında bu bir uydurmadır. Muhammed bu kadar ağır bir benzetmede niye bulunsun ki. başka anlam­ larda da kullanılır. 81 Kanıtlar daha bitmedi. ama sonuçta olumsuz bir anlam taşır. no: 238 . M a d e m Hafsa ile Ayşe'yi bu ikiliye benzetiyor ve bu ikili de 81 Buhari. birinci cilt. Ebubekir cemaate imam olsun" iftirasını duy­ duktan sonra söylediğini iddia ediyor. Ezan kısmında. Tahrim suresinden anlamlarını verdiğim ayetlerden on ve on birinci ayetleri önemli bir mesaj içermektedir aslın­ da. Burada kötü iki kadın örneği v e ­ riliyor.

Hiçbir kanıt olmasa bile. Bunları bu suikast bağlamında şöyle değerlendirmek mümkün: Demek ki bu ilaç içirme olayı sadece vefat ettiği sırada olmamış. N e d e n Hay82 El-lü'lüü vel-Mercan..eşlerine karşı haindi diyor. Maksat. Burada ihanet/hainlik kelimesi kullanılınca Kur'an yorumcularının zoraki açıklamalara başvurduklarını görüyorum: Efendim peygamberlerin eşleri zina yapmazlar gibi yorumlar. ya Hafsa? Belki ayetten bunu kastetmemiş. o sihrin etkisiyle öy­ le bir hale gelmişti ki. Buhari ve Müslim'in ortak olarak işledikleri hadisler­ den. 8 2 Bu. Diyelim Ayşe'nin Safvan'la İfk ola­ yı meşhurdur. hakkında sağlam İslami kaynaklardan derlediğim bazı bilgileri sunmak istiyo­ rum.A y ş e H a k k ı n d a Bazı Saptamalar Ayşe'yi biraz daha fazla tanımak için. yine aklına bir şeyler gelir: M u h a m m e d ' l e eşleri arasında olup biten ney­ miş ki. daha önce de Ayşe ve Hafsa tarafından değişik yollarla kendisine verildiği olasılığı çok güçlü. yaptığı bir işe hayır yapmadım di­ yordu. Kur'an'a bu ilginç biçimde yansımış diye insanın ak­ lına sorular gelir! e. no: 1412 . o kadar akli dengesini kaybediyordu" d i y o r . insan bağımsız bir g ö z l e yalnız bu Tahrim süresindeki anlatılanlara baksa. ancak seçilen terimler uygun değildir. anılan planları başarabilecek kapasitede mi değil mi? Ayşe'nin anlattığı şöyle bir hadis var: "Muhammed'e sihir yapılmıştı. peki Hafsa ile Ayşe de böyle miydi acaba (İhanetçü). İşte alâkası olmayan bir terim kullanıldığın­ da tabii ki yorumculara iş çıkar: Zoraki anlamlar yüklemek durumunda kalırlar..

bu işte çıkarı vardı. 84 ibni Asakir. Marya. M u h a m m e d ' d e n sonra Ayşe 50 yıl tek başına yaşamış.he­ men koşarak olay yerine g i d e r . Zehebi. Hatice gibi cömert. Onun köleleriyle-işçileriyle İbni Abbas'ın köle-işçileri arasında bir ara kavga çıkınca. 8 4 Kadın her yönüyle bece­ rikli biri. Düvel'ul İslam. Kim bilir ve garanti eder ki. Şu denilebilir: Ayşe Muhammed'i kaybetseydi. Bunun savu­ nulacak hiçbir tarafı yok. ister 15 olsun fark etmez. . Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. eli açık biri değildi. O yüzden e ğ e r Ebubekir ve Ömer M u h a m m e d hakkında bir suikast plan83 Şevde. 22. Hafsa. artık başka bir erkekle yaşamamıştır! tabii ki yaşamışsa diyecek bir şey yok: Genç kadın ve onun en doğal hakkı. Dolayısıy­ la A y ş e neden kendini eşsiz bıraksın ki? Bir kere Muham­ med'in Ayşe'den başka aynı anda en az on hanımı daha v a r d ı 8 3 ve kendisi 60'ı geçmişti. Zenginliğine küçük bir ör­ nek vereyim. Bu nedenle. Ayşe bunu duyar duymaz -çözmek için. 13/Z93. Bir kere Muhammed 55 yaşlarındaydı ve başka hanımları da vardı. İbni Asakir'in anlattığına g ö r e .ber'de bir Yahudi kadın bunu planlayabiliyor da Ayşe böy­ le yapmasın! Üstelik Ayşe yapsa babası halife olacaktı.koca ayarlayabilmiştir. Devlet onun maaşını veriyordu. ister ya­ şı 9 olsun. biyolojik olarak artık Muhammed'den aşk beklemek mümkün değildi. Bir de Ayşe gibi bir kadın kendi işini bilirdi. Meymune. Zeynep b. Muhamm e d ' d e n sonra -istemişse. ayetlere g ö r e artık bir daha evlenemezdi. Cüveyriye. Ayşe'nin bir kere ondan beklentisi yoktu. aşk konusunda Ayşe'nin za­ ten Muhammed'den bir beklentisi yoktu. hatta bir insanlık suçu idi. Ayşe. Safiye. Ümmü Habibe. Ümmü Seleme. Cahş vs. Burada demek istediğim. Bir kere başlangıçta babasının onu M u h a m m e d ' e ver­ mesi büyük bir yanlışlık.

bu adama sihir yapılmış. İki kişi (melek) bana gelip dediler ki. c. o sihrin malzemesi de Yahudilere ait olan Zekvan kuyusuna atılmış. ne zaman defnedildi kısmında. bu büyü M u h a m m e d ' d e o kadar olumsuz etki yapmıştı ki. Ebubekir'le Ö m e r de o üç gün içinde halifelik peşindeydi. o coğraf­ yanın en sıcak aylarından. söylediği malzemeyi kuyudan çıkar85 Hz. bunlar rahatlıkla bu plana iştirak etmişlerdir.İbni Kesir. Özel başlık: Ne zaman öldü. Bunu anlattıktan sonra ben­ le Muhammed gittik. Hz.İbni Hişam. siyer 4/315. . İşte halifelik kavgaları yüzünden ce­ naze o yaz sıcaklığında 3 gün dışarda kalır. Muhammed ne zaman gömüldü bölümünde. mantık ve ilmi açıdan boş bir iddiadır. Burada. ama A y ş e kendi evindeydi. Muhammed'in cenazesinin üç gün yerde kaldığını içeren kaynaklardan birkaçı: a. hanımlarıyla seviştiği halde sevişmedim diyordu/bunun farkında değildi. 8 5 Bu büyü hadisinden bahsetmekte maksadım şu: "Biri­ leri M u h a m m e d ' e sihir yapmıştı. "Sonuçta bir gün Muhammed bana dedi ki. Daha önce de belirttim. 5/292. o da akli dengesini kay­ betmişti" sözü. Tekrarlıyorum: Sihir yapıldı açık­ laması zaten A y ş e ' y e dayanır.lamışlarsa ve o da bu iki kadın tarafından uygulanmak istenmişse. Muhammed'in vefat ettiği ay Haziran ayı ki. cenaze üç gün yerde kalmış­ tır. ben hepsini anlat­ madım. b. As­ lında bu da M u h a m m e d ' e yapılmak istenen planın bir par­ çasıdır: Olay sihir değil. Tarih. Hadis uzun ve içinde çok lüzumsuz şeyler var. Bidaye-Nihaye. tabii ki bu da anlamlı.Taberi. 3/217. Ayşe ben çaremi buldum. cena­ zenin ne kadar bozulduğunu insan herhalde tahmin edebi­ liyor. Mesela A y ş e diyor ki. Kaldı ki bugünkü gibi sıcaklığa karşı tedbir de yoktu. belki de ilaç yedirmek/içirmek gi­ bi bir komplo söz konusu.

Tabakat. sen bir an önce gitmemi ve benden kurtulmanı istiyorsun" diyor. Çok açıktır ki." Bunları anlatan Ayşe'nin kendisi. 8 7 tabii ki bunu anlatan Ayşe. Hanbel. 6/111.Beyhakı. "sen benden önce ölseydin ben senin cenaze namazını kılar.Müsned-i Ebu Ya'li. Hz. Hâlbuki senden önce ölsem. Belli ki Muham­ m e d ondan kurtulmak istemiş. neyin peşinde­ dir!" diyor. Ayşe'nin bu hadisi. "Ayşe sen benden önce ölseydin ben sana dua eder­ dim" dedi. istihlaf kısmında. Ayşe'den farklı bir hadis. Hz. rahatsızlığı geçti.Ahmet b. no: 4620. kavl'ül marid kısmında ve Ahkâm. 87 a. . O. Muhammed'in 'Beki'a çıkması' başlığıyla. Ayşe çaktırmadan ona bir şeyler yedir­ miş. b. aynı gün sen gider başka hanımlarınla aşk yaşarsın" diyor. Muhammed hasta iken bana. nasıl olsa ben sağlığıma kavuştum. seni kabre indirirdim" diyor. 8 6 Hele Muhammed'in A y ş e hakkında şu açıklaması şüp­ heleri daha da artırmaktadır. Tabakt. Kendisiyle Ayşe arasında olup bitenler bağlamında bir ara. c. en başta Buhari'de pek çok yer­ de geçmektedir. d. Ayşe d e v a m ediyor: "Söze bak! Vallahi benim bildiğim.İbni Sad. başkası önemli değil dedi. onun izini benzer uydurmalarla kaybettirmeye çalış­ mış. Bu arada ben M u h a m m e d ' e . Muhammed. "Yazıklar olsun! Bu kadın (Ayşe) başarabilirse ne yapmak istiyor. Çünkü açıklamalar inandırıcı değil. Müsned. hastalığı kısmında. 5/289.İbni Sad. Muhammed'in ağrısı.. olayı başka konu86 a. 2/351. e.Buhari.. Ayşe'ye. 1/202.Müsned-i Teyalisi. böylece onun büyü işi bitti. Mer'da. "Peki bunu insanlara anlat" dedim. 8/87. sen ölümümü istiyorsun. Hz. ancak çaresini bulamamış­ tır. Bunun üzerine Ayşe sert tepki gösteri­ yor: "Bu açıklaman gösteriyor ki. ama kaybolmaz ki. gerek yok. Bir de değişik kaynaklarda bunun farklı versiyonu da var. 2/353.dik. b. Şa'b'ül iman 1/214 ve Sünen-i-Kübra.

İslam âlimleri arasında tartışmalara neden ol­ muş. Şu da var ki. Ebubekir ve Ö m e r ' e Firavun demişler. ben de sandım ki başka hanımlarına gidiyor (kıskandım). Anlaşılan. Yoksa Ayşe'nin anlattığı böyle basit şeyler yüzünden söylenen bir söz değildir. . Kimileri (isim de vererek). ayetin açıklamasında. Muham­ med b. Aslında bu söz. İbni Hacer gibileri şu ağır ifadeleri de eklemişler. peşine takıldım. yer de böylesine bir komplo için tam uy­ gun. Meğerki mezarlığa. kızları A y ­ şe ve Hafsa'yı Lut kavmine benzetmişler şeklinde net açık88 Al-i imran suresi 144. kendisi Ay­ şe'ye şeytan demişti. Ebubekir ve kızları olan A y ş e ve Hafsa'nın Muhammed'i zehirleyip öldürdüklerini ve hepsinin katil olduklarını açıkça belirtiyor. Her ne kadar yazdıkları halde katılmıyorlarsa da. Ayşe île Hafsa'nın (tabii ki Ebubekir ve Ömer'in de direktifleriyle ki bir an ön­ ce iktidarı ele geçirsinler diye) Muhammed'i katlettiklerini. işte beni görünce o arada bu sözü söyledi diyor. İşte Hz. Mesut Ayaşî (h. Benzer ağır ithamlar Sünni kaynaklarda da var. hatta bazı Kur'an yorumcuları ve İslam düşünürleri bu ve benzeri kanıtları g ö z önüne alarak.. ölülere dua e t m e y e gidiyor­ muş. ona zehir içirdiklerini net söylüyorlar. Bu durumda A y ş e kimseyi kolay içeri almamış d e ­ mektir ve rahatlıkla istediğini kendi evinde yapabilmiştir.. Zehebi. Bu­ nun bir çarpıtma olduğu belli.larla ilişkilendiriyor: Mesela bir g e c e kalkıp gitti. Muhammed'in A y ş e ' y e karşı kullandığı yukarı­ daki cümle. Hatırlanacağı gibi biraz önce de açıkladım. asırda yaşamış) kendi tefsirin­ 8 8 de bu konuda halife Ömer. verilen bilgilere g ö r e M u h a m m e d son günlerde Ayşe'nin evinde kalmış ve artık orada vefat et­ miş. Mesela.4. ona verilen ilaçtan sonra v e y a kendisine karşı Ayşe'nin çevirdiği genel planlar bağlamında söylenmiştir.

Ensab. Ebu U b e y d e . as­ lında kanıtlar çok güçlü ki. Siyer-i ATam'ın ilgili dip notunda Zehebi'nin Tezkiretü'l Huffaz. Ömer. Lisanü'l Mizan. . Muhammed bir siyasi cinayete kurban gitmiş ve bunu tertipleyenlerin baş aktörü de Ömer'dir. insanlardan gizli tutmak istemişlerse de. no 551. Nitekim Ömer'in yaptıklarına dayanamayan Hz. 92 Meclisi aslında Şia. 1/587. b) 'Mizan'ül İtidal'. tam 110 cilt. Bu adam Hz. Kitabında enteresan şeyler anlatıyor. 90 Bihar'ul Envar adlı yapıtı. 91 Belazuri. Adı Selim bin Kays Hilali (h. Sırrı b. Muhammed b. Muaz bin Cebel ve Salim başta olmak üzere. Bunu yaparken de en önem­ li avantajları. ancak Ebubekir'i de yönlendirmiş ve hatta kul­ lanmıştır d e m e k yerinde olur. Zaten M u h a m m e d ' d e n sonra Ömer'in Ebubekir için aktif bir şekilde çalışması. a-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. Muhammed'in Ali'yi halife olarak ad89 Zehebi. Ebubekir. Ali. cilt 22/239 ve 22/516.lamaları var. bunu hep söylüyorum. Ali ile çok samimi. I/268 ve Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz 364. kızlarının M u h a m m e d ' l e evli olmaları ve onunla yaşamaları. 8 9 Ayaşî'yi sadece sivri bir örnek olarak gös­ terdim. 9 1 Şimdi farklı bir tarihçiden bazı bilgiler sunacağım. aslında kendi gele­ ceğinin altyapısını güçlendirmekti. Aslında bu konuda var olan tüm bilgilere bakınca. Ebi Darem kısmı. ama uzunca da bir kaynak hazırlamış. Selim'in anlattıklarından bir ö z e t sunayım. Hatta Meclisi gibi Şia ekolüne bağlı yazarlar 9 0 Ebubekir-Ömer ve kızlarını daha ağır bir şekilde suçluyorlar. Her ne kadar İslam'ın Sünni kesim yazarları bu konuyu soyutlayarak. ya­ 92 zarın bu olayı bir sonuca bağladığını anlıyor. 3/884. Ahmet b. s. bunu açıkça Ö m e r ' e karşı söylemiştir: "Aslında Ebubekir senin umurunda değil.2-76). 15/578. onunla birlikte yaşayan biri. 2/283. Sen bununla geleceğini garantiye al­ mak istiyorsun" demiştir. no: 822'de de geçtiği yazılı.

Kays Hilali. Bu gerçek­ leştikten sonra da sırayla Ebubekir. nami diüeri Kitab'ü Sakife. Bu iş için 10-15 kişik bir katil grup da ayarlıyorlar. s. Sıra sözleşme metnini yazmaya gelince Ebubekir'in evinde toplanıyorlar. Belge orada kalıyor ta ki Ö m e r halife olana kadar.res göstermesi yüzünden harekete geçenler kendi arala­ rında bir plan yapıyorlar. Olay tarihi hicri 10. fiziki olarak yapılacak hiçbir şey y o k . "Benim yanımda ha Muhammed'in davası. yılı ki bir yıl sonra da Muhammed vefat ediyor. ama ne fayda! Karşısında en başta Ö m e r ve çok güçlü bir muhalif kitle var. Muhammed bu planı bilmesin diye Ayşe ve Hafsa da bu konuda g ö r e v alıyorlar. Mesela Ö m e r bir sözünde. ha pislik içinde yetişen bir hur­ ma. Ali'nin halife olmasına fırsat v e r m e m e k için. Ö m e r ve Ebu Ubeyde'in halife olmalarına karar veriyorlar. bunun bilgisini alıyor ve plan yine boşa çıkıyor. Selim'in kitabında daha enteresan şeyler de var. Sait bin As da bu sözleş­ menin kâtipliğini yapıyor. Hani ibadet yeridir kimse bunu tahmin e t m e z niyetiyle (bilerek) Ka'be'yi seçiyorlar. bir toplantısında dolaylı olarak da olsa bu­ nu belirtiyor. burda da Veda haccından dönmekte olan Muhammed'i yolda öldürmeye karar veriyorlar. Kitab'ü Selim. 9 3 93 Selim b. Aynca 235 Ömer'in Muhammed'e ihaneti kısmında. Bunu duyan Muham­ m e d çok kızıyor. 34 civarında bir kitle bu plana dahil oluyor ve gi­ derek sayı artıyor. Bunu da uygun zamanlarda Ka'be içinde yürütüyorlar. bir darbe ile Muhammed'i ortadan kaldırmak. alınan karar ne! Hedefleri. Peki. tabii ki Muham­ med'in de istihbaratı güçlü. o da götürüp Ka'be'de uygun bir y e r d e g ö ­ müyor. Daha sonra bu sayı hayli ka­ barıyor. . Yazılan yazı Ebu Ubeyd e ' y e veriliyor. 148 ve son­ rası. aralarında hiç fark yok" diyor. Daha önce Tebük'tc yaptıkları gibi. göz-kulak oluyorlar.

"Aslında Muhammed bedeniyle/fiziki . O yüzden elinde iki tedbir vardı. Ayşe'nin bu olayla ilgili yoru­ mundan dolayı. Bir de e ğ e r anlatılanlar doğruysa. bu kadar ayetleri bunun için oluşturmaz. M u h a m m e d ' e karşı olanlar çok güçlü in­ sanlardı. Ki güya M u h a m m e d Cebrail eşliğinde bir g e c e Burak de­ nen bir araca (her ne ise!) bindirilip Mekke'den Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya. Bir bal şerbeti. H e m baştan beri verilen bilgiler. Burada bu hikâye üze­ rinde durmaktaki amacım. M u h a m m e d ' e karşı yapılmak istenen ve içinde eşleri Ayşe ile Hafsa'nın da bu­ lunduğu bu suikastlerle ilgilidir aslında. Burada yine başta Buhari ve Müslim'den somut örnek­ ler v e r e y i m . Allah yanına götü­ rülmüşü) tabii ki bu olay İslam'da meşhurdur ve bir de bu­ nun adında bir sure var: İsra suresi. oradan da göklere. Kendisi. iktidar kavgaları yüzünden ta Tebük'ten bu olaya kadar sonuç v e r m e y e n plan. Ki o zaman henüz dünyaya bile gelmedi­ ği halde.Yineliyorum. hem de bundan sonra anlatacaklarım bir bütün olarak değerlendirilirse ve bu insanların da 1400 yıl önceki bir toplumun insanları oldukları düşünülürse. İşte Tahrim sursindeki anlatılanlar. Birincisi. A y ş e ve Hafsa'nın ona zehir içirmeleriyle sonuç veriyor ve maksadına ulaşıyorlar. maddi olarak tedbirini almak. bir g e c e hayatı meselesi değil olay. Mesela Kur'an'da Mirac'la ilgili İsra suresi var. Muhammed. durumu ayetlerle formü­ le ederek bir taktik ve tedbir olarak uyguluyor. sık sık ayetler oluşturup bu yolla onları durdurmak. A y ş e bugünkü saf Müslümanların inandığı gibi. ikincisi ise. Ayşe ve Hafsa'dan bir şeyler sezmiş ki. as­ lında senaryonun gayet normal ve oluşan kanaatin de bu y ö n d e olduğunu rahatlıkla söylemek mümkündür. zaman içinde bu konuda konuşulunca fikrini söy­ lüyor. pek de dine inanan biri değil­ di.

eşlerin arasında geceleyin sıralama yapmayabilirsin' gibi avantaj ayetleri oluşunca. bunu İsra suresi ilk ayetin açıkla­ ma kısmında anlatıyorlar. demek ki kadın ger­ çekten harikaymış. peygamberliğine inanmadığı düşüncesi kesinlik kazanmaktadır.Müslim. asırda yaşıyoruz. istediğini geri getirebilirsin. ona mehir ücretini vermeden/bedava alabilir. bir kadın g e c e sırasını kumasına hibe edebilir mi kıs­ mında. ayette." 9 5 İşte benzer örneklere bakılınca. 9 4 Yine en başta Buhari ve Müslim'de g e ç e n ve A y ş e ' y e atfedilen önemli bir söz var: Ahzab suresi 50. ara sıra ufak çocukları çağırırdı.Buhari. "Bu da 94 Fahrettin er-Razi. Muhammed soruyor. Muhammed. deri gibi o günkü malzemeden iki kanatlı bir at yapmışlar. ayetin bir ye­ rinde deniliyor ki. peki günümüzde hangi Müslü­ man bu kadın kadar cesaret edip böylesine eleştirel bir söz kullanabilir? Dediğim gibi islam tarihi çok güvensiz ve uy­ durmalarla doludur. Ancak sağlam diye kabul edilen kay­ naklarda g e ç e n bu söz A y ş e ' y e ait ise. Reda. b. M u h a m m e d ' e tam özgürlük verilir: "Kadınlarından istediğini boşayabilir. Bir ara e v e gelince bakıyor ki A y ş e çocuklarla oynuyor. Ayşe buna çok kızar ve o meşhur sözü­ nü burada söyler: "Bakıyorum senin Allah'ın senin zev­ kin doğrultusunda acele ederek hemen ayet gönderi­ yor. ayet tefsiri bağlamında. Ahzab suresi 50. 95 a. Taberi ve daha birçoğu. Muhammed bir kadını e ğ e r beğenirse. o ancak rüya yoluyla bun­ ları anlatıyor" d i y o r . gelip Ayşe ile oynasınlar diye. Yine 51. . Ayşe'nin Muham­ med'in. A m a aynı şekilde kaynaklarda şunlar da var. 49.olarak göklere çıkmamıştır. Bariz bir örnek vereyim. 21.

İbni Kesir Tefsiri. "Bana kalem-kâğıt getirin size öyle bir vasiyette bulunayım ki. Hele biraz da ona prim vermişse (yönetici olursun diye) iş tamam olmuştur.İbni Asakir. Muhammed artık hastadır. N e r d e bu gibi sözler varsa hep Ayşe ve Hafsa'ya dayanıyor. b. İşte böylesine saf bir Ebubekir'i Ö m e r kolay yönlendirebilmiştir. ben göklere/miraca çıktım deyince o da tartışmasız olarak buna inanırım demiş ve bu unvanı bu olaydan dola­ yı almıştır. Hatta bu konuda Ebubekir bir hiçtir d e m e k mübalağa değildir.İbni Hibban. Sıddık demek. Onun için hep karşımızda uyduruk bir res­ mi İslam tarihi vardır diyorum. Bilindiği gi­ bi onun lakabı 'Sıddık'tır. Muhammed gülmekten bayılıyor. hani onun da kanatları varmış ya!" karşılığını verince. cilt. N o : 5863-64. 13. Sad suresi 30. onu ye­ rine getirirseniz zarar görmezsiniz" diyor.Halife Ömer Hz. 30/265 . Bunun tarihçesi de şu: Muham­ med. çok doğru sözlü demek. " H z . Allah onu öne geçiriyor/yani vahye dayanıyor" diyor. Oyun kısmında. Hafsa'nın da bu konuda bir hadisi var. isterse çocuk. Tarih-ü MedinetJ Dımaşk. "bakıyorum sen hasta olursan Ebubekir'i namazda öne geçiriyorsun" diyor. Bunun üzerine halife Ömer. Saflığına ve hiçliğine küçük bir örnek vereyim. Muhammed'i Konuşturmuyor! Hz. 97. Muhammed'e. "Bu Süleyman peygamberin atıdır. 9 6 İşte bir taraftan oyuncakla uğraşan küçücük bir çocuk. ayet ve devamı. diğer taraftan nerdeyse filozof gibi gös­ terilen bir Ayşe. Ö m e r onu ve Hafsa'yı bu komploda bir piyon olarak kullanmıştır. Muhammed ölüm döşeğindeyken.ne?" Ayşe. "Ben ö n e geçirmiyorum ki. ne dediğini 96 a. Buna karşı Muhammed. Belli ki onlar da iyi çalışmış­ lar! 9 7 f. Ayşe ister filozof olsun.

hasta da olsa yine doğru konuşur diyor. Buhari'de birkaç y e r d e Ömer'in bu konuda ismi g e ç i y o r . Ö m e r yukarı­ daki cümleyle birlikte burada M u h a m m e d ' e karşı 'HCR' kelimesini kullanıyor. aynca birçok yerde bu karşı çıkışı isimsiz olarak verir. lsti'sam.. Aynı açıklama İbni'l Manzur tarafından da yapılmıştır. 5/254. Zaten Ö m e r ' d e n başka da kimse bu ifadeyi kullanma cesaretinde bulunamazdı. Müslim. Müslim'de ve diğer Islami kaynaklarda anlatılmaktadır. 9 8 Burada kullanılan tartışmalı bir terim var.Hz. artık hastalıktan dolayı sözlerini karıştırıyor. Vasiyet. no: 1637 99 a. onlar da onun bu vasiyetine itiraz etmişler deniliyorsa da.bilmiyor. M u h a m m e d ' e karşı bu ifadeyi kullanan da Ömer'in kendisidir diyor. 'Hecere' demek. Bunun anlamını İbni Esir'den dinleye­ lim. tabii ki Ömer'in bu sözü üzeri­ ne orada bulunanlar arasında tartışma çıkıyor: Kimisi. boş konuşmak. az önce­ ki hadise değiniyor ve Hz.İbni Esir. Lisan'ül Arab. M u ­ hammed'i konuşturmuyor. ma­ d e m Muhammed'in arkasında Allah vardır. ne dediğini bilme­ mek diye genel sözcük anlamını verdikten sonra. Buhari bu 3 yerde Ömer'in ismini verir. b. bab'ü kavl'il meriz. 9 9 98-Buhari. kimisi de Ömer'i haklı buluyor. aslında Ö m e r dı­ şında hiç kimsenin adı geçmiyor. M u h a m m e d ' e bunu demekten kasıt. "Hayret! Bırakmadılar ki peygamber sözünü ta­ mamlasın" diyor. Her ne kadar kimi rivayetlerde Ö m e r ' l e birlikte başka­ ları da Muhammed'in yanında varmış. ilim. bab'ü kerahet'il hilafı. bab'ü kitabet-il ilmi. Dolayısıyla Kur'an var. o bize yeter" diyor ve sö­ zü edilen o vasiyetin yazılmasına engel oluyor/Hz. Nihaye fi Garib-il Hadis. Bunun neticesinde Muhammed onlara "Çıkın burdan" di­ yor ve vasiyet yazılmadan konu kapanıyor. 5/212.Mer'za. sağlam konuşamıyor demektir diyor ve ekliyor. Bu açıklama en başta Buhari'nin eserle­ rinde birçok yerde. Hatta ibni Ab­ bas. .İbni Manzur.

Müslim. Ömer'in ismi var. Vasiyet. M u h a m m e d ' e . 'Hecere' kelimesi var. Razzak.Megazi. -İs­ lam inancına g ö r e Allah cansızları da. Muhammed'in hastalanması bölümünde. "Siz ka­ dınlar ancak ağlamaya varsınız.Buhari. Çünkü iş sadece akılla ol­ sa.Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? a) Belki M u h a m m e d bu son nefesinde. Ayrıca 1-2 hadis de isimsiz var. Ömer'in burada korktuğu bir şey varmış ki karşı çık­ mış. e. Onlar g e t i r m e y e çalı­ şınca o sırada Ö m e r geliyor. a. başka neye yararsınız" diyor ve burda da engel oluyor/bırakmıyor. g . kullanılan kelimenin anlamı bu. Bunlar aslında önemli açıklamalar­ dır. hastaları da konuştu­ rur. Yahudilerin arap yarımadasından çıkanlması kısmında. g.Cihad. ak­ li dengesi yerinde değildir. Ömer'in de içinde bulunduğu Tebük'teki suikastçıları ve yine Ö m e r ' l e Ebubec. Yine bu hastalık anında M u h a m m e d hanımlarından kâğıt-kalem istiyor. Bunun üzerine Muhammed ( d e m e k ki artık dayanamıyor) ?kadınlar sen­ den daha iyidir" diyor. f.o zaman bunu söylemezdi. ancak. Aşağıda bunun nedenini anlatacağım. Şu da var ki. hel yüşfeu ila ehli-1 zimme babında.). no:1059. Eğer inansaydı ki Muhammed'in projesinde Allah var. 100 A. Dolayı­ sıyla onun söylediklerinin bir değeri yoktur" d e m e k iste­ miş. Musannaf. . d. Hz. o zaman Muhammed'in mucize iddiası nerede kalır? Yani ne olursa olsun bu karşı çıkış Ö m e r için olumlu değil. durumu öğreniyor. abuk-sabuk konuşuyor. bir kere Ömer'in bu karşı çıkması İslam inancına uygun değildir.'00 Sonuç şu: Ömer. no: 18771 ibni Sad'dan alıntı yapıyor. v e ­ rin size önemli şeyler yazayım diye. babü terk'il vasiyet. "Artık hastadır.Ö m e r sadece bu olayda itiraz etmiyor.Cizye.Müslim ortak hadisleri: El'lü'lü'ü ve'l Mercan.Buhari.

İşte bu durumda Ömer'in planı suya düşerdi. Hatta. no: 1058. bu konudaki belirsizlik sürüyordu (Allah neden uzun süre onları bu konuda seyretmek istemiş ve daha sonra yaklaşık 10 ayet birden göndererek Ayşe'nin ve dolayısıy­ la Muhammed'in ailesinin dosyasının sağlam olduğunu belirtmiş. A y ş e sert tepki gösteriyor.. Ali onun yanında yalnız kalıyor ve dışarı çıkınca so­ ruyorlar: Muhammed'in durumu nasıl? diye. Bunlar. b) Bir diğeri de. Ayşe burada Ali ile ilgili şu önemli açığı da veriyor/ona kızgın ol­ duğunu belirtiyor. kızları Ayşe ve Hafsa aracılığıyla M u h a m m e d ' e karşı tertipledikleri komployu açıklar endişesi Ömer'i sarmış olabilir. Müslim. tabii ki her iki neden de önemli.Benim ifk olayıyla ilgili (ha­ ni bir savaş dönüşü yolda Safvan adında biriyle zina yap­ makla suçlanıyordu) henüz Nur süresindeki ayetler inme­ mişti. Ancak amcası Abbas artık Muhammed'in çok ağır olduğu­ nu ve vefat etmek üzere olduğunu anlıyor. Muhammed'in Ali'yi kendine vasi olarak seçip seçmediğini Ayşe'den soruyorlar. tabii ki bu başbaşa kalmakta Muham­ med'in ona halifeliği konuştuğunu söyleyenler ta o zaman­ dan vardı. Kendisi bunu oradakilere söylüyor.kir'in. Böyle bir şey olsaydı ilkin ben duyardım" diyor ve Ali'nin vasi olduğunu inkâr ediyor. hatta tuvalet ihtiyacını altından alır­ dım. 1 0 1 Az önceki hadis çok uzun ve ilginçtir ki. Hatta son nefes­ te Hz. tabii ki bu da notlarımız arasında kalsın!) A y ş e 101 Buhari Megazi. mered'ü Nebi. O da iyi diyor. şöyle diyor. . Vasiyet. Ayşe ile ilgili bu hadis sadece Buhari'de 18 y e r d e tekrarlanmıştır. 24 saat Muham­ med'in yanındaydım. Hz. Mercan. en başta Buhari'de anlatılan şeyler. belki damadı Ali'yi toplum içinde hali­ fe ilan eder korkusu. "bu da nerden çıktı. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım bu konuda detaylı bilgi var.

no: 1763. "Ben vahiyle konuşuyo­ rum" diyor. A l i ' y e karşı olan c e p h e d e yer almıştır. Zaten daha önce de bu konuda bazı değinmelerim oldu.Müslim. Ay­ şe'nin " H z . Ali'nin bu sözleri A y ş e üzerinde çok olumsuz bir iz bırakmış.devam ediyor. 1 0 2 Konunun aydınlanması açısından şu olay da önemli: Bir kere M u h a m m e d son nefesinde Ali ile başbaşa kalmış ve ona bir şeyler söylemiştir.656. Şunu anlatıyorlar: 102 a. birkaç kez. hem de Üsame bin Zeyd'i huzuruna çağırıp sordu: Siz bu iş için ne dersiniz. O da. Muhammed Ali'yi vasi yapmadı" şeklindeki açıklaması doğruluk ifade etmiyor. Ifk kısmında. Ali-Fatma kısmında daha de­ taylı olarak anlatacağım. Hatta hadisler var ki.Buhari-Müslim'in ortak hadislerini alan El'Lü'lüü ve'l Mercan. Bir kere A y ş e artık ta­ raftır ve benzer konulardaki açıklamaları asılsızdır. yoksa bu atama konusunda vahiy ile mi hareket ediyorsun. b. birkaç yerde. Çün­ kü daha sonra meydana gelen tarihi olaylarda A y ş e hep Hz. Tevbe bö­ lümü. ben Ayşe'den ayrılayım mı? diye. İşte bu bilgiler de var iken. Ay­ nı şeyler Necahî Tai'nin "İğtiyal'ül Halifet'i Ebibekir" adlı yapıtında daha fazla ve detaylıca işlenmiştir. Üsame. Tevbe bölümü. ama Ali. Muham­ med Ebubekir ve Ö m e r huzurunda Ali'yi halife olarak ilan edince Ö m e r buna itiraz bile etmiş: Sen kendin mi Ali'yi tayin ediyorsun. sen onu daha iyi tanırsın" karşılığını verdi. dünya­ yı kendine dar etme. "Senin eşindir. demiştir. "Ey Muhammed. benim­ le ilgili olumlu konuştu. Şehadat kitabı. Bu ikiliden kı­ sa bir ö z e t sunmakta yarar var. ifk kısmında. Nur suresi. Muhammed hem Ali.Buhari.ö). c. sanki sana kadın mı yok" dedi. Tefsir. Mutezile ekolüne yakınlığıyla itham edilen İbni Ebi'l Hadid'den birkaç cümle eklemek istiyorum (h. Bir ara Hz. Konuya ilişkin anlattıklarım­ dan çıkan sonuca yardımcı olur diye düşünüyorum. Bunu ilerde Hz. .

İbni Ebi'l Hadid. Ebubekir'in nasıl katledildiği bölümüne bıraka­ yım. Taberi bunu farklı bir şekilde aktarır: Ö m e r bu halifelik işinden v a z g e ç 04 seydi daha iyiydi şeklinde aktarmış. diyordum ki Ebubekir sistemi rayına oturttuktan. ya Ö m e r halife olsun ya da Ebu U b e y d e di­ yordu. Hatta ilk başta Ebubekir.a)Ibni Hiban. Sen halim selim/yumuşaksın. herkes buna sürpriz der. ama işi uzat­ tı!" şeklinde Ö m e r ' d e n böyle bir açıklama aktarıyorlar. Ebubekir'in ölümü konusunda izah e d e c e ğ i m . Şerh'ü Nehci'l Belaga. 2/31 vd.' Bundan sonraki g e ­ lişmeleri. Sıkat 2/192 . bir yıl son­ ra da sen ayrılırsın ben başa geçerim gibi pazarlıklar ve se­ naryolar anlatılır. halife Osman'ın adı hiç yoktu. sükuneti sağladıktan sonra bir hafta içinde kendisi bir bahane bulur ve bir yılı beklemeden g ö r e v d e n ayrılır. M u h a m m e d hayatta iken Ebubekir'le konuşur: Kimse senin halife adayı olacağını zaten düşüne­ mez. henüz Hz. 1 0 3 Zamanla Ebubekir'le Ömer'in arası açılır. "Bana kalırsa sen bu halifelik işinden vazgeçersen daha hayırlı olur" der. b)Taberi Traih-I 3/428 . Hatta bir yıl geçtikten sonra Ebubekir çe­ kilmek istemeyince. 104. bana devreder. Sonunda Ebubekir g ö r e v d e n ayrılmayınca ve hac yetki­ lerini de Ö m e r ' d e n alınca araları tam açılır ve Ömer. konuşulan sürede istifa etmeyince halife Ö m e r hareke­ te g e ç e r ve onu ortadan kaldırmak için planlar yapar.Ömer. g e l e ­ cekte halifeliğin riske gireceğini artık anlar. Bu­ nu. Daha da cesaret edip ileri giderek bir ara Ö m e r ' e . ancak sen olursan pek tehli­ ke olmaz. Onun için ilkin seni halife yapalım. "Aslında beklentim şuydu. Hatta Ebube­ kir Ömer'i hac görevinden alır. her kesim sana ılımlı bakar. A m a daha sonra ne­ dense Osman öne çıkar ve Ebu U b e y d e birden gündem103. Bundan sonra­ sını az önceki yazarların kaynaklarından dinleyelim: Ebube­ kir.

den düşer. Hatta Ö m e r iş başı yapınca, Ebubekir'in çoğu valilerini g ö r e v d e n alır. 1 0 5 Yine Ebu Süfyan ile oğlu Muaviye'ye çok aşırı ayrıcalık­ lar tanır ki bunlar Osman'ın akrabalarıydı, tabii ki bu ilk adımdı; zaman içinde Osman iktidara gelince bu akraba saltanatını daha da geliştirir ve bilindiği gibi bundan dola­ yı Emeviler dönemi başlar. Yani bu g ö r e v d e n almalar ve yerlerine Emevi soyuna bağlı kişileri tayin e t m e olayı, Ö m e r ' l e Osman/ dolayısıyla onun soyu arasında yapılan pazarlıkların bir soncuydu aslında. Burada g ö z d e n kaçan bir şey var: Halifelik makamına g e ç m e olayı halk arasında bilinen o çok basit şekilde ger­ çekleşmemiştir; tam tersine ilk halifeden itibaren hep zor­ lu ve skandallarla olmuştur. Şu sorulabilir: Mademki Muhammed bütün bu olup bi­ tenleri biliyordu, artık burada Ömer'i bu son nefeste ne gi­ bi hesaplar için dinliyordu ki? Artık ne varsa açıklamalıydı. işte bu onun sorunudur, neden söylemedi bilemeyiz. Yalnız şu gibi hesaplar kuvvetle muhtemeldir: Mesela; açıklasam daha kötü olur, sistem dağılır. Veya damadım Ali rahatlıkla halife olsun, ben sorun yaratmayayım-, dolayısıy­ la kızım Fatma da rahat eder gibi hesaplar yapmış olabilir; ama şu kesin ki, Muhammed, Ö m e r ' e karşı hep defansa çekilmiş, çekinmiş ve etkisinde kalmıştır. Yeri gelince Hz. Fatma kısmında belirteceğim gibi, Ha­ ziran ayında vefat eden Muhammed'in cenazesi üç gün y e r d e kalırken, Ebubekir'le Ö m e r cenazeyi bırakıp iktidarı ele geçirmek için kulis yapıyorlar. Halifelik işini sağlama bağladıktan sonra Muhammed'in cenazesine döndüklerin105- Mesela Halit b. Velit, Müsenna b. Haris, Şerahbil b. Hasene, Enes b. Ma­ lik, ikrime b. Ebi Cehil, Ebu Ubeyde b. Cerrah gibi. Yine Osman'a yalcın kişileri/Emevileri iş başına getirir. Sait b. As, Velit b. Ukbe gibi

de; artık cenazesi gömülmüştü, yetişememişlerdi. Burada çok basit bazı yorumlar var: Mesela bu üç gün olayı, acaba Muhammed'i M e k k e ' d e mi yoksa M e d i n e ' d e mi g ö m e l i m v e y a millet lidersiz kalmıştı, mecburen bunlar uğraşacaktı gibi laflar. Bunlar zaten dini kaynaklarda da pek öne çıkma­ mış; ancak cılız da olsa bazı eserlerde geçiyor ama dedi­ ğ i m gibi gerçekle ilgisi y o k . 1 0 6 Daha sonra Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma ve Ali, Eubekir'in halifeliğini tanısınlar diye onlara gidince Fatma aynen şunu diyor: En zor anımızda bizi cenazemizle başbaşa bıra­ kıp kendi işlerini g ö r m e y e çıkan kişilerle bizim işimiz yok; ne bizden izin aldınız, ne de bu konuda (halifelik konusun­ da) bize bir hak v e r d i n i z . 1 0 7 Ömer, Hz. Ali'nin evine bas­ kın düzenleyince Hz. Fatma bunu o sırada söylüyor, "baba­ mın cenazesini y e r d e bırakıp çıkarınız peşine düştünüz; bizden ne istiyorsunuz" diyor. Acaba, Ebubekir vefat edin­ ce Ömer'in hemen halife olması tesadüf müdür? Bütün bunlar yapılan planların birer sonucudur. Halbuki halifelik için ilk başta en çok adı geçen Ebu Ubeyde idi ama ne hik­ metse Ömer ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde birden tarihe ka­ rışıyor, ortalıktan kayboluyor. Nitekim Ebubekir öldürülünce, Ö m e r hemen başa g e ­ çiyor. h- İbni M e s u t ' u n Ö n e m l i A ç ı k l a m a s ı İbni Mesut, "Bana teklif edilse ki, ey İbni Mesut; sen yemin içer misin ki Muhammed katledilmiştir diye? Ben de derim ki, değil ki bir kere; dokuz sefer bu konuda rahatlıkla yemin
106 Şehristani, Milel ve'l Nihal, s. 1/31. 107 a- İbni Kuteybe Dineveri, El-lmame ve's-Siyase adlı yapıtında Ebubekir kısmında, s. 21. b- Ömer Rıda Kehhale, A'lam-I Nisa, 4/114.

içerim ki Muhammed suikasta kurban gitmiştir. Ancak ba­ na, 'Yemin içer misin ki Muhammed normal eceliyle öl­ müştür diye?" teklif gelse, bu konuda tek bir sefer bile ye­ min i ç e m e m " diyor. Önemli bir kişiden önemli bir açıkla­ ma. Bu hadis, birçok İslami kaynakta g e ç m e k t e d i r . 1 0 8 tabii ki İbni Mesut bu açıklamayı yaparken detayını an­ latmıyor: Nasıl katledildi, neydi olay, bunu izah etmiyor. İs­ lami kesim burada Yahudi kadının Hayber'de verdiği zehir olayını g ü n d e m e getirebilir; yoksa Ayşe miydi, Hafsa mıy­ dı... Müslüman yazarlar bunu akıllarından bile geçirmezler veya geçirmek istemezler. A m a olay tek bu hadise bağlı değil ki, görüldüğü gibi kanıtlar fazla. Şa'bi bu konuda, "Yemin ederim ki, Hz. Muhammed suikasta kurban gitmiştir" d i y o r . 1 0 9 Daha önce de Enes b. Malik'in, "Hz. Muhammed'in Hayber'de yediği o zehirli et, onun küçük dili ve ağız bölgesinde iz bırakmıştı, tahribat yapmıştı" hadisini ak­ tardım. Ki Hayber zehirinden de etkilendiği bir gerçek; ama o olayla ölümü arasında üç yıllık bir zaman v a r . 1 1 0 Az önceki hadise bakıldığında, acaba gerçekten dini bir emir g e r e ğ i mi; yoksa bu ilaçtan dolayı ağız bölgesinden dökülen etler sonucu meydana gelen çirkinlikten dolayı mı Hz. Muhammed'in resim-heykele yasak koyduğu konu108 a- Zehebi, Siyer-i A'lam, 27/437. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, hicri 9.yılı olayları Tebuk seferi kısmında ve 11. yılı olayları. Muhammed'in ölümü kısmında 5/247. c- Hakim, müstedrek no: 4394, 3/60-61. d- İbni Sad, 2/350. e- İmam Ahmet b. Hambel, Müsned, Abdullah b. Mesut müsnedleri, no: 3435. 109 Müstedrek, Megazi, no: 4395. 110 a- Buhari-Müslim hadisler, EI-LüTüü ve'l-Mercan, no: 1413. b- Müslim, Selam, Zehirleme kısmında. c- Buhari, Hibe, 51: Müşriklerden hediye kabul etme kısmında.

sunda tereddüt içinde kalıyoruz. Yani belki de, "Bundan sonraki nesil beni bu halde görmesin" d e m e k istemiş ve bu nedenle resminin yapılmasına izin vermemiştir, tabii ki bu da bir yorum. Burada şu sorulabilir: Peki buraya kadar anlatılanlardan nasıl bir sonuç çıkaralım? Yani Muhammed'i, A y ş e ve Hafsa aracılığıyla Ömer-Ebubekir iktidar kavgası için mi katlet­ mişler, Hayber'de yediği zehirli yemekten mi ölmüş, yok­ sa normal kaderiyle mi? İşte bence bu sorulara sağlıklı ya­ nıt almak için kitabı sonuna kadar takip etmek lazım. Çün­ kü böyle olursa verilen yanıt daha da sağlıklı olur. Yine de buraya kadar anlatılanlardan okuyucu ne anlamışsa tabii ki bu onun algısı ve takdiridir. A m a dediğim gibi sağlıklı ka­ rar için kitaptaki tüm bilgileri bitirmek lazım. Ancak şu var ki, iktidar kavgası yüzünden, Ebubekir ve Ö m e r öteden beri Hz. M u h a m m e d ' e karşı suikast düzen­ lemişler; ancak bir nevi başaramamışlar. Bardağı taşıran son damla ise, Hz. Muhammed'in, Ali'yi halife gösterme­ si ve Ebubekir, Ö m e r gibi Hz. Ali'ye rakip çıkabilecek, ile­ ride sorun yaratabilecek kişileri de, dönüşü imkânsız bir sa­ vaşa gönderip bu yöntemle ortadan kaldırması. Nitekim vefat ettiği ayın pazartesi günü Üsame'ye bu görevi verir­ ken hasta değildi; bundan sonra çarşamba günü hasta olur 111 ve fazla g e ç m e d e n vefat e d e r . Demek ki artık ölüm-kalım savaşı; onlar o arada işi hızlandırmışlar.

111 İbni Sad, Tabakat, 2/345.

DÖRDÜNCÜ

BOLUM

HALİFE EBUBEKİR

a- E b u b e k i r Nasıl Halife O l d u ? Hep söyleniyor, Hz. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir nasıl halife oldu; zorlukları var mıydı, tüm Müslüman­ lar bir ağızdan mı kabul etti, Hz. Muhammed'in onayı var mıydı gibi sorular hiç sorulmamış, bu konular hiç de irdelenmemiştir. Şimdi Ebubekir'in nasıl halife ilan edildiğine ilişkin islami kaynaklardan bir ö z e t sunmak istiyorum. Çün­ kü biliyorum ki, bu konuda da insanların bilmedikleri önemli şeyler var. Muhammed vefat edince, Hz. Ali hem onun damadı, hem de amcaoğlu olduğu için, onun cenazesiyle ilgilendi. Yaygın olan görüşe g ö r e de cenaze üç gün yerde kaldı. Peki niye? Çünkü iktidarı ele geçirmek için, halk tabiriyle halife olmak için çok ciddi çekişmeler vardı da ondan. He­ le Ebubekir ile Ö m e r bu iktidar kavgasının merkezindeydi. Zaten Ebubekir ve Ömer'in, kızları Hafsa ve Ayşe eliyle, ik­ tidar için Hz. Muhammed'i katlettiklerini daha ö n c e yaz­ dım. Ölümünden sonra artık sıra uygulamadaydı. Bu yüz­ den onlar iktidar derdindeydi; cenaze önemli değildi. Bu tür iktidar kavgaları tarih boyunca hep olmuştur. Başka ül­ kelerin tarihini irdelememize gerek yok; geçmiş dönem­ lerde Osmanlı padişahları, Cumhuriyetten bu yana da Tür­ kiye'de bu gibi olayların varlığını bilmeyen yok. Hz. M u hammed'le halifeleri için de aynı planlar geçerli ve hatta

mevcut bilgilerden o d ö n e m d e bu tür suikastların daha fazla var olduğu ortaya çıkıyor. Aslında Hz. Muhammed'in ölümü ve bu arada cenaze­ sinin yerde kalması hiç de Ebubekir ile Ömer'in umurunda değildi. Burada Buhari'de pek çok yerde tekrarlanan bir olayı aktarayım. 1 1 2 Beni Temim kabilesinden bir heyet Muhammed'e gelir. O sırada Ebubekir'le Ö m e r de Muham­ med'in yanındalar. Bunlar, Muhammed'in huzurunda tartış­ maya, birbirlerine kırıcı sözler söylemeye başlarlar. Bu sıra­ da Hucurat suresi ikinci ayeti iner: "Ey iman edenler! Ses­ lerinizi, Peygamberin sesinin üstüne yükseltmeyin." Bu sure hicri 9-10. yılında inen Kur'an'ın en son g e ­ len/oluşan surelerinden. Yani İslamiyetin ilk yılları olsaydı denilebilirdi ki Ebubekir'le Ö m e r yeni Müslüman olmuşlar, Muhammed huzurunda kavga etmeleri, saygı gösterme­ meleri normaldir; ancak bu sure geldiği zaman nerdeyse Kur'an bitmek üzere, Muhammed'in artık son yılları. Anla­ şılan o ki, Muhammed bunları kendi sözleriyle durdurama­ dığı için Tanrı-Cebrail formülünü uygulamak zorunda kal­ mış. Hele Ö m e r bir kızdı mı zaten ancak ayetle durdurulabi­ lirdi. Bu konuda Ömer'le ilgili özel bir bölüm sunacağım. Orada kendisinin ne kadar etkili olduğu ve Tann'nın ne ka­ dar ona ö n e m verdiği örneklerle açıklanacaktır. İşte Ebubekir-Ömer, M u h a m m e d ' e aşırı derecede bağlıydı (dini bağ­ lılık kastediyorum) demenin yanlış olduğuna Buhari'nin birkaç yerinde anlatılan bir örnek, ki Muhammed onlar sa­ yesinde zorda kalıp kurtuluşu ayet oluşturmakta bulur. Bu konuda oluşan ayetin bir de yanlış bir yanı var. Çünkü ayet
112 Buhari, Megazi, Vefd'ü Beni Temim kısmında. Tefsir kısmı, Hucurat suresi bölümünde ve I'tisam kitabı Bab'u ma yekrehü mine-t-Teammük-ı kısmın­ da.

genel değil; M u h a m m e d ' e özel. Dolayısıyla kendisi 1400 senedir yok. O zaman bu ayetin Kur'an'da kalmasının Müslümanlara ne faydası var ki; fazladan orada duruyor. Çünkü o artık yok ki Müslümanlar ona karşı sesini kıssınlar, yüksek sesle konuşmasınlar. Yani, ayetin bir kere muhatabı ortada yok. Kaynaklarda Muhammed'in vefatı sonrasında Ömer'in ortaya çıkıp "Kim Muhammed ölmüştür diyorsa onu öldü­ rürüm. Aslında o Allah'ın yanına çıkmış, yakında dönecek­ tir" gibi sözler sarf ettiği anlatılıyor. Daha sonra Ebubekir "Sünh" denilen Medine dışındaki ailesinin yanında iken ölüm haberini duyup gelince, hemen minber tarafına geçip konuşmaya başlar. Bu arada Ö m e r ' e de kızıp, otur oturdu­ ğun y e r d e diye talimat verir ve o sırada halk huzurunda güya Ömer'i sakinleştirmek için Kur'an'dan şu ayeti okur: "Ey Muhammed, şüphesiz sen de öleceksin, onlar d a . " 1 1 3 Buna karşı Ömer, Ebubekir'e, "Sen hatırlatmasaydın böyle bir ayetten haberim yoktu" diyerek adeta teşek­ kür eder. Besbelli ki ikisi birlikte bu senaryoyu hazırlamışlardır. Yoksa niye Ebubekir kalkıp toplum içinde Ö m e r ' e kızsın, onu sustursun; başka adam mı yoktu: Biri nalına vuruyor, diğeri mıhına. Aslında zekice bir plan. Benzer örnekler gü­ nümüzde de var: İnsanlar faili meçhule kurban gider (ki as­ lında failler belli) ve aynı katiller tarafından ah-vah denile­ rek onların cenazeleri kaldırılır. Bu gibi taktikler Ö m e r ile yandaşları için daha fazla geçerli. Bir taraftan vurmak, kat­ letmek, diğer taraftan timsah gözyaşları dökmek! Niye timsah gözyaşları? Çünkü Ö m e r okur-yazar ve Muham­ med'in vahiy kâtiplerinden. Dolayısıyla Kur'an'da olup bi­ tenleri iyi bilmesi lazım.
113 Zümer suresi, 30. ayet. Canız, Osmaniyye, s. 80.

Ki M u ­ hammed'in de hem ölebileceğini. Halk Ömer'in aşırı d e r e c e d e dindar olduğuna inansın diye. bilerek işi acemiliğe vurmuş. Muhammed'i ben öldürdüm" diyecek hali yoktu! Bir de orada kılıç çekmekle farklı bir mesaj da vermek istemiş aslında. Çünkü onun halkla işi vardı. beraber bir plan 114AI-İ İmran. 185. böyle yapmakla aslında zaman kazanmak istiyordu. Ebubekir'in ona hatırlattığı ve onun da "bunu bilmiyordum" dediği ayet dışında. Ankebut 57. nerede olursanız olun ölüm size ulaşır" gibi ayetler var iken ve üstelik de işin mantık yanı bir tarafa. Bir diğer önemli tak­ tik de. Peki. Ta Uhud harbinde inen (oluşan) "Muhammed e ğ e r ölür v e ­ ya öldürülürse geriye mi döneceksiniz!" ayeti var. "Allah'tan başka her şey yok olacak. hiç mi bir tane aklına g e l m e d i veya hiç mi onların içerdiği anlam Ömer'in aklında kalmadı? Bu konuda birkaç ayet vereyim. 1 1 4 Bir de Kur'an'ın birkaç yerinde tekrarla­ nan. 115 Al-i İmran. Ebubekir'e. Muhammed için üzülür mü hiç! Herhalde kalkıp da "Ey ahali. Bir de.Kendisi. kendini daha iyi takdim etmek için tabii ki böyle bir reklam onun lehine olurdu. "Her canlı ölümü tadacaktır/ölecektir" a y e t l e r i y l e 1 1 5 bunlara eşanlamlı. yoksa Ö m e r M u ­ hammed'in ölmeyeceğini iddia edecek kadar cahil biri de­ ğildi. İktidar için Muhammed'i ortadan kaldıran bir Ömer. . yeryüzünde bulunan her şey y o k olacak. Ö m e r bunların kâtibi iken ve ayetle­ rin oluşmasında hep Muhammed'i yönlendirmiş iken. -Tanrı hariç. 144. "Ben Muhammed'in de öleceğini içeren ayeti bilmiyordum" demesine inanmak için ancak saf olmak g e ­ rek.herkesin öleceğini açıkalayan ayetler Kur'an'da çok. Enbiya. 35. ileride onların ba­ şına geçecekti. Çünkü Ebubekir'le birlikte yola çıkmıştı. hem de öldürülebileceğini belirtiyor.

Muhammed ağır hasta ve o g e c e artık ölecek. Onun Binti Harice. Gerçekten Ebubekir'le Ö m e r adeta tiyatro oynuyorlar­ dı. "Bu g e c e falanca eşimin sırasıdır. Ebubekir de böyle bir durumdaydı. tiyatronun başka bir parçasıydı. Yani 116 a. Medine'nin dışına. Buna karşı Muham­ med gidebilirsin diyor. İş­ te Ebubekir'in yetişmesi için aslında oyalamak istiyordu. d. Defalarca Muhammed'i öldürmek isteyen ve sonunda başaran Ömer'in yukarıda yazdığım sözünün hiçbir değeri yoktur. Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda. SNH md. her g e c e birinde kalır­ dı. b. Haftada bir kez perşembe günleri hanımı Binti Harice'nin yanına giderdi.İbni Sad.İbni Esir. Hele Ebubekir de gelince ona. Hani İslam'a g ö r e e ğ e r bir erkek birden faz­ la kadınla evliyse. sabahleyin cuma günleri de saç ve sakalını boyar ondan sonra yola çıkar. başka bir hanımının yanına gitmişti. Tabakat. Muhammed'in ölümü kısmı. Sözünü ettiği M e d i n e dışında Siinh' adında bir yer.Kenz'ül Ummal.gerçekleştirmişlerdi ve o an için de Ebubekir hazır değildi. Ebubekir ona. M e d i n e ' y e gelirdi. SNH maddesi. bilmiyor musun ki Kur'an'da her canlı ölümü tadacaktır diye ayet var' de­ mesi. Burada komik bir olay da yaşanıyor. Bir eşi orada kalıyordu. Tac'ül Arus. onu da ekleyeyim. Nihaye. Ebubekir kısmı. onlara sıra yapar. c. ' g e ç yerine. Esma binti Umeys de M e d i n e ' d e onun yanındaydı. Hatta Ebubekir vefat edince. onda kalmalıyım" diyor ve sanki gitmek için izin istiyor.Siret-i Halebi. Esma binti Umays gibi eşleri vardı. Ummü Ruman. 3/99-102. Kadın o sırada da Ümmü Gülsüm adında bir kız çocu­ ğa hamileydi. eşlerinden Esma onu yıkıyor. İbni Sad nerdeyse Ebu­ bekir'in bu saç-sakal boyama işine kendi kitabında sayfalar­ 116 ca yer ayırmıştır. e. . no: 14077.Zebidi.

Ali ile evleniyor ve bunlardan iki de çocuk dünyaya getiriyor. Cenaze kefenlenirken. Ebubekir'i yıkayan bu kadın. 119 a. Ali kabirle meşgul iken onlar o 2-3 günde işi bitirmişlerdi.hadis no: 38201. defnedilirken ne Ö m e r ne de Ebubekir ortalık­ ta vardı. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evli olan bu kadın. 118 Sireti Halebi. Anlattığım gibi ken­ disi ölünce bu Esma onu yıkamıştır. daha once Hz. . İlginçtir ki. ancak o zaman da artık cenaze kal­ dırılmıştı ve ona yetişemezlerdi. Hele ünlü Kur'an yorumcusu ve tarihçi Taberi (hic­ ri 310'da vefat etmiş) kendi tarih kitabında Ebubekir'in üç gün sonra ancak cenaze başına geldiğini yazıyor. 1 1 7 Ebubekir sabahleyin Muhammed'in ölüm haberini alın­ ca merkebine binip geldi ve Ömer'in az önceki (sözüm ona sinirli) halini gördü ve onu yatıştırıcı bir konuşma da yaptı. 1 Hani kurt hep sisli havayı sever. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. Cafer öldürülünce bu kez Ebubekir'le hayatını birleştirmişti.Hz. Bu kadının her üç eşinden de çocukları vardı. Orada çok kaynak var. İşte nerdeyse kendilerine tapılan o dönemin insan­ ları b ö y l e y d i . Ö m e r de önemli kişilerin cenazeyle uğraşmalarını fırsat bilip bir an önce işi sonuca götürmek istedi ve nitekim de başardı. 234. Musannaf. A m a aynı Esma ve he­ le bir zamanlar Hz. diye bir söz var. 20/579. Halifelik işi sağlama alındıktan sonra Ebubekir'le kendisi kabir başına döndüler. Ebubekir'in ölümü üzerine bu kez de Hz. 1 1 9 117 Kur'an'da Kadın ve Muhammed'in Hanımları. Muhammed'in ölümü kısmı. s. Bu konu­ da kaynak ç o k . M u h a m m e d ' e sözünü ettiği kadın değil. yıkanırken. başka bir eşi onu yıkıyor.İbni Şeybe.

Ali ve eşi Fatma. "Nasıl olsa artık halifelik benim hak­ kım. Evet bu konuda hadisler var. bazı rivayetlere g ö r e Hz. bu da doğru değildir.ibni Küteybe. acaba doğru mu? Kendisi. Benim için ha Ali halife olmuş. (Ali halife olsun diye) halkın karşısına çıkıyorlar. ha baş­ kası olmuş fark etmez. 120 İbni Sad. " H z . Kenz'ül ummal 5/652. b. 2/381. cilt 3/201. Hz. Bir de İbni Abbas'tan soruyorlar. A l i ' y e vasiyet etmişti" fikrini savu­ nuyorlar ve Ali'nin de. Mesela bu konuda İbni Sad bağımsız bir bölüm açmış ki. Şia kesimin tarihçileri ise. . 1/21 ve Şehristani. bir ara ondan soruyor­ lar: Hz. yılı olayları Ebubekir'in halife seçilmesi kısmında. 1/32. Hindi. Anlaşılan o İd. Tabakat. Ö m e r artık halife. işi çoktan sağla­ ma almışlardı. ama artık onlar için çok g e ç : Ebubekir'le Ömer. bu di­ nin lider kadrosunun hep skandallarla. 4/114 e. Diğer taraftan Hz. 11. C. "Bu da nerden çıktı.Hindi. 1 2 0 Yani ortalık toz-duman. Burada belirtmek istediğim. İslam'da Sünni kesimin iddiası. Demek ki son nefesinde Ali'nin kucağındaymış. A'lam-i Nisa. Ali'nin kucağında vefat etmiştir. suikastlarla yöneti­ mi ele geçirmiş olmalarıdır. ondan sonra bu işle il­ gilenirim" hesabından dolayı başta ilgilenemediğini ve Ömer'le Ebubekir'in cenazeyi fırsat bilip halifeliği gasbettiklerini söylüyorlar. N o : 18789-18791. İmame-Siyase. Kenz. Allah'a yemin ederim ki Ali'nin kolla­ rında vefat etti" d i y o r .no: 14139. Ali'den sorun diyor. d. c. Dolayısıyla cenazeyi kaldıralım. Ali'nin daha sonra gidip halktan destek talebinde bulunduğu düşüncesi.Ömer Rıda Kehhale. Ayşe di­ yor benim kucağımda vefat etti. ancak bunlar da Ayşe menşe'ilidir ve bir taktiktir.Bir de hep söylenir: M u h a m m e d Ayşe'nin kucağında vefat etti diye. ben bilmi­ yorum.Taberi Tarihi. Örneğin. Muhammed sağ iken halifeliği zaten Hz. Muhammed'in son sözü neydi diye? O. Milel-Nihal. cenaze işi bittikten sonra.

121 Bir zamanlar Muhammed muhtaç iken onlar yardım edince. Bu konuda Kur'an şöyle diyor: "Mekke'den gelenlerden önce Medine'ye yerleşmiş ve 121 İbni Sad. Ali bunların tümü de meşhur sahabeler. Bu buluşma­ yı sağlayan ve Muhammed'le Müslümanların M e d i n e ' y e gelmelerine zemin hazırlayan etkili bir isim. . Bunun nedeni Osman taraftarlarıyla Ömer arasında yapılan pazarlıklar ve sonunda Ebubekir'i ortadan kaldırma planıdır. Sad b. Başta Muhammed olmak üzere. Zaten Ansar kelimesi çoğul olup. buna yardımcı olan Sad b. Müslümanların M e ­ dine'ye gelmelerini sağlayan. 3/310. Yukarıda değindiğim gibi iktidar mücadelesinde M e k ke'den gelenlerin başını Ebubekir-Ömer çekiyordu. Tabakat. Akabe biatında da bu adam vardı. Medineli Müslü­ manlara Ansar denmesinin nedeni şu: Mekke'den g ö ç eden Müslümanlara yardımcı oldukları için bu adı almışlar­ dı. ö v g ü anlamında kendi Kur'an'ına bunlar hakında ayetler de oluşturuyordu. Muhammed'in ölümünden sonra yöneti­ me talip çıkanların hepsi zaten Müslüman: Ebubekir. Ubade'dir. Bedir hariç tüm savaşlarda bulunan bir sahabe. Ubade'nin etrafında toplanmıştı. Sad b. M e d i ­ ne'nin yerlileri olan ve kendilerine Ansar denilen grup ise Sad b. Şunu da unutmamak lazım: ilk başta -zorlu mücadelede Ebubekir Ubeydullah'ı bile öneriyordu.Şu da var ki. Asil bir ailedendi ve çoğu kez seslenip 'kimin evinde et-yemek yoksa buyrun Sad'ın evine gelip y e m e k yesin' diyordu. Rivayetlere g ö r e hergün kendi evinden M u h a m m e d ' e etli yemekler götürüyor­ du. yardımcılar anlamına gelir. A m a her nedense zaman içinde bu kayboluyor ve onun yerine halife Osman ortaya çıkıyor. Ubade ve Hz. Ubade kısmında. ya­ ni iktidar kavgası sadece Müslümanlar arasında oluyordu.

Hz. Ebubekir'in avan­ tajlarını anlatmaya başlıyor: H e m ilk Müslümanlardandır. Sad halife olsun diye "Sakife Beni Saide" denilen gölgelik bir yerde topla­ nıp durum değerlendirmesi yapıyorlar. Muhammed'in kayınpederi (Ayşe'nin ba­ bası). Bunun üzerine iki kesim arasında tartışmalar. Ali halife olsun de­ yince (tabii ki Ali orda yok. "Allah 122 Haşir suresi. Evet. "Halifelik bizim hakkımız. Ö m e r ona. Bunun haberini alan Ebubekir'le Ö m e r oraya gidiyor. Mekkeli Müslümanlar kabul etmiyorlarsa. bunlar zaten buralı değil. 9. 1 2 2 İşte böyle. ama iş sağlama alınıp da zaman içinde sıra paylaşıma gelince onlara bir şey yok.imanı da gönüllerine yerleştirmiş olanlar. hem M u h a m m e d hasta iken cemaate imam olmak için onu önerdi. Sad b. ayet. kendisi cenazeyle meşgul). Yine Sad taraftarlarından Hubab b. . Munzır. düşman ilan edi­ liyorlar ve insan yerine konmuyorlar. ancak yediririler)" d i y o r . O arada adamın biri Hz. Onlara verilenlerden dolayı içlerinde bir rahatsızlık duymazlar. Ubade'yi halife olarak destekleyen ve ç o ­ ğunluğu M e d i n e yerlilerinden oluşanlar. Ömer kılıcını çekip kendi yandaşlarına. Kendileri son derece ihtiyaç içinde bulunsalar bile yine Mekke'den gelen Müslümanları kendilerine tercih ederler (yani yemezler. şehrimizi terk edip memleketlerine gitsinler" deyince. İki grup arasında ya­ pılan konuşmalar sırasında halife Ömer. hicret eden­ leri (Mekke'den gelen Müslümanları) severler. "Bu köpeğin had­ dini bildirin" diyor. başta yardım etsinler diye oluşturduğu ayet­ lerle onları şişiriyor. hatta kav­ galar başlıyor. hicret esnasında onunla birlikte M e d i n e ' y e gelen çok yakın bir dava arkadaşı gibi olumlu taraflarını öne sürüyor ve bu arada "Bakın ilk olarak ben onun elinden tutup halifeliğini kabul ederim" diyor.

Yoksa başlangıçta Ö m e r ' l e farklı bir plan yapmıştı. Çünkü kendisi çok sert biriydi. Sad'ı des­ tekleyenlerden biri Ömer'in sakalından tutup "Ey Ömer. O da bunun farkındaydı. Zira bunun dışında seçilen bir halife . Ö m e r ile Ebu Ubeyde arasına girip onların ellerini tutar. O yüzden gelecekte halifeliği garantiye almak için. zaten ilcisi arasında daha önce bu yönetim konusunda planlar ya­ pılmıştı.. ya da ik­ tidarı aramızda paylaşalım diyor. "Anlaşılan o ki başka çözüm yok. sen onun kılına dokunursan senin ağzında bir tane diş kalmaz" diyecek kadar sert tepki gösteriyor. Kaldı ki.belanı versin" diyor. Bunu Muhammed'in zehirlenerek öldürülmesi kısmında anlattım. Diğer bir şa­ hıs. ilk etapta tehlikeyi (pek de becerikli olmayan ve zaten yaşlı olan) Ebubekir üzerinden atlatmak istiyordu. Ebubekir korkusundan bu öneride bulunur. Ö m e r kılıcını ona doğru uzatıp seni paramparça ederim diyor ve kendi adamlarına da "Bunu öldürün" emrini veriyor. ya da Ö m e r halife olsun ben olmayayım. Ö m e r biliyordu ki. Çünkü evdeki hesap çarşıya uyma­ mış: Sert tartışmalar. ya Ebu Ubeyde. halifelik biz Medinelilerin hakkıdır' deyince. "Ben sizden biri halife olsun" d e ­ rim teklifinde bulunur. ilk aşamada kimse Ömer'i kabul etmez. eğer Ebubekir olmazsa.. Hatta Ebubekir durumun vehametini görünce. Hele ibni Ebi Şeybe bu ko­ nuda birçok hadis aktarmıştır. Hatta bu konu Buhari'de de anlatılır ve burada Ebubekir. O nedenle Ö m e r hep Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. bu iktidar işi ancak kanla halledilir" diyor. Ebubekir'in bu önerisini en başta Ömer kabul etmedi. kimse onun yönetici olmasını kaldıramazdı. Yine adamın biri 'Ebubekir olamaz. Ebubekir'in bu açıklaması birçok kaynakta anlatılmaktadır. ciddi rekabet ve hatta kavgalar ol­ muştur.

Halit b. Üsame b. Ubade. Kureyş'ten birçok önemli kişi M e d i n e ' d e kalıyor. 1 2 3 A m a Ö m e r onu zorla öne çıkartıp illa Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. Muhammed vefat etmeden önce. Muhammed'in ölümün­ den sonra Ebubekir'in araya girmesiyle. Kaynaklarda. halk ona e v e t diyebilirdi. Übey b. Ebu Zer. Bundan şu anlaşılıyor: Hz. "Halkın 123 Mesela Muhammed'in amcası Osman. yaşlı biri olduğu ve Ö m e r kadar da sert olmadığı için. Sait b. Ö m e r gibilerini bu zor savaşa gönderip etkisiz hale getirmek. Hz. Ka'b.Ömer'in kendi hesaplarını altüst edecekti. Haşimogulları. Bu kadar muhalefet varken. Muhammed'i din­ lemiyor ve savaşa katılmıyorlar. Selman-i Farisi. Sad b. İşte bu noktada Ö m e r sonuç alma konusunda biraz rahattı ve nitekim de başardılar. o d ö n e m çoğu insanın Ebubekir aday ola­ cak diye tahmin etmedikleri anlatılıyor. Bu arada ben bunu anlatırken başka bir olay hep aradan kay­ nayıp gidiyor. Onlar Hz. Ö m e r de bir sözünde. Ubeydulah -Her ne kadar Ebubekir onu önerdiyse de. ne de Ö m e r onun­ la birlikte savaşa katılıyor. Yaser. . As. Üsame gibi birini komutan seçmesi onlara g ö r e normal bir durum değildi. Yani ortada satranç gibi çok çetrefilli bir oyun var aslında. muhalif olduğu için kerhen. O yüzden karşı çıkıyorlar ve ne Ebubekir. Bera b. Azıb. harcamak ve gelecekte halifelik için Hz. Zübeyir. Esvet. Ali'nin önünü açmak istemiş. Z e y d komutasında Bizanslılara karşı savaşmak için İslam ordusunu Suriye tarafına gönderiyor. Ö m e r gibi önemli isimler varken. Talha b.Mikdad b. Ebu Süfyan ve daha niceleri Ebubekir'e karşıydı. Ortalıkta Ebu­ bekir. o sa­ vaşa katılmıyor. H e p söylüyorum: Ancak bu yolla Ö m e r halife olabilecekti. Her ne kadar Ebubekir'in halife olma durumu bir sürpriz de olsa. A m a kimse bu olayların üzerine bu şekil­ de gitmemiş. Ö m e r zaten demirbaş. Ö m e r bunu çok iyi biliyordu. Ammar b. Mu­ hammed. durumu yatıştırmak ona ikram ediyordu. farkındaydı.

ama bazıları da Hz. 126 Buhari. Bir de ortam­ dan anlıyor. Ahkam. Istihlaf bölümü. İbni Asakir.Buhari. Megazi kısmı. Muhammed'in hastalığı babında. Ubeydullah'a. 2/272. Razza. Ali'nin evinde ka­ rargâh kurmuşlardı. hat­ ta bununla savaşılır" dediği halde. kimse bu lok­ mayı ona yedirmez. Bab-ü recmi-l hubla kısmında. min­ bere çık halk gelsin sana biat etsin/elini tutup seni kabul et­ sin diyor. Ebubekir kısmında. Bu olay. Sonuçta Ebubekir'in tarafı ağır basıyor ve kendisi halife seçiliyor. bunun bir sürpriz olduğunu kabul e d i y o r . 1 2 6 İşte böyledir: Başlangıçta kim sürpriz diyorsa asar kese­ rim diyen bir Ömer. Belazuri. . daha sonra tam tersini söylüyor. 1 2 4 Hatta d e n e m e mahiyetinde henüz Ebubekir seçilme­ den Ömer. kimin kimden yana olduğunu biliyor ve zaten Ö m e r de bir taktik olarak ona bu teklifi sunuyordu. Musannaf. ısrarla ve hatta zorla Ebubekir'i halife ilan ediyordu. Ubade ha­ life olsun diyorlardı. ama Ebubekir çıkmıyor. Ö m e r camide bir konuşma yapıyor.A. Istihlaf bölümü. 127 a. c. b. 30/274. Burada deniliyor ki. Medineliler Sad b. hemen başta birinci bab. Ubeydullah kurtların çok olduğunun farkındadır. 125 İbni Hacer. Taberi Tarihi. Kitab'ül Ahkam. 1 2 5 İşte başlangıçta Ebubekir'in halifeliği sürprizdir diyenle­ re kızan Ömer. Ebubekir'le birlikte halk da dinliyor. Tarih-ü Medinet'i Dımaşk. o nedenle hayır diyor. Sevaih-i Muhrika. o olsun diyorlardı. 1 2 7 124 Buhari. Mekke'den gelenlerin bir kısmı Ebu­ bekir olsun diyordu. Daha sonra Ö m e r gelip Ebubekir'e. daha sonra bunun sürpriz olduğunu itiraf ediyor: Evet doğrudur diyor. uzunca bir hadiste en başta Buhari'de anlatılmaktadır. Hudut. 3/220. Bu arada Ö m e r ısrarla onu minbere çıkartıyor. Ensab.üzerinde anlaşmadığı kişinin halifeliği meşru değildir. Buhari ve Müslim'den naklen. seni halife yapalım diyor. N o : 9756.

"Kerdaz ve nakerdaz" şeklinde bunu belirtiyor.İbni E. "Kureyş'in en pasif-zavallı kişisi halife seçilmiş. Istiab. . biz Ebubekir'e mi kaldık diye. 5/269.Anlatılanlardan anlaşılıyor ki. M u h a m m e d ' e varana kadar. 1 2 8 İşte burada ç o ğ u Kur'an yorumcuları Sel­ man-i Farisi üzerinde durmaktadır. Demek istediğim. Bidaye. Ali'yi seçseydiniz hepinizin yararına olacaktı diyor. Kur'an'da Nahl suresinde "Derler ki Kur'an'ı bir insan Muh a m m e d ' e öğretiyor (tanrısal boyutu y o k ) " şeklinde bir ayet g e ç i y o r .bi-1 A ' s e m . N o : 1014. Hz. yollarda yıllarca değişik haham ve papazlardan da bilgi alış-verişi yapmıştı. bu insan önemli biri. Kendisi aslen İranlıydı ve ailesi İran'da Zertüştilik dininde bir bakıma diyanet reisliğini yürütüyor­ du. 1/14. adam artık mecbur. Selman-i Farisi temi. İşte Ebubekir'i tayin etmekle hata yaptınız diyen kişi böyle biridir.İbni Kesir. Ebubekir hakkında az önce­ ki sözü söylüyor. 128 Nahl. Ebubekir halife olunca Talha kılıcını çekip ortaya çıkıyor. 1 2 9 İşte Muhammed'in kendisin­ den bilgi aldığı Selman-i Farisi. "dur dur­ duğun y e r d e ey köpek" diyerek ağır hakaretlerde bulunuc. Selman-i Farisi hakkında kısa bir bilgi v e r e y i m . Ebubekir çok beceriksiz bir insan. Hatta Ömer ona. ancak Ömer onun üzerinden geleceğini sağlama almak istemiş. nerdeyse fıtık olurum (alay edercesi­ ne)" diyor. Ayşe anlatıyor: Muhammed geceleri Selman-i Farisi ile yalnız kalırdı. Hatta Ebu Süfyan Ebubekir'in halife olduğu­ nu duyunca Hz. el-Ahad ve-1 Mesani. ayet. ken­ di aralarında konuşurlardı. bazen bizi unuturdu. 129 İbni Abdi'l Ber. 103. Yine Selman-i Farisi o zaman Farsça bir cümley­ le. tüm kutsal ve diğer Ortadoğu dinlerini iyi biliyordu. onunla daha ö n c e pazarlığını yapmış. Yani bir şey yaptınız. Kısa bir örnek vereyim. hatta öylesine sohbete dalardı ki. ama iyi etmediniz diyor ve devamla. Ali'ye. d.

ben bunun için kabul etmek zorundayım d i y o r .Cahız. "Ya Ömer halife olsun. Ömer. f. Kenz'ül Ummal. Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e sununca. g. e. bir daha dirilsem. 1/183.Ahmet b. Olur mu. müsned. seni kabul edeyim" diyerek hep onun propagandasını y a p ı y o r d u .Taberi tarihi. Muhammed seni namazda öne geçirmedi mi. sen halife ol deyince o.İbni Asakir. Yani umulmadık bir sürpriz oluyor insanlar arasında. Riyad'ü Nadre. c-M. no: 14132. Riyad 1/151. s. en başta A h m e t b. Ebubekir var iken nasıl ben öne geçerim" d i y o r . Ebubekir de bunu itiraf ediyor. 2/271-74. no: 14131-14137. Hanbel. b.Siyer-i İbni Hişam. Halit b. Ensab.Belazuri.Hindi. 5/643. Sad da sert tepki gösteriyor. cilt 30/274. cilt 5/643. "Ey Ömer. c-Kenz. 132 a.yor. Tarih-i Medine-i Dımaşk. bir daha öl­ dürülüp dirilsem yine senin önüne geçemem! Ver elini önce ben siftah edeyim. Ö m e r ve Ebu U b e y d e arasında durarark.Taberi. 1/162. b. 1/580 ve dv ayrica 2/263. 1 3 1 Aynı teklifi. Ensab. sen Müslüman olalı senden hiç­ bir şey anlayamadım. s. ya da Ebu Ubeyde" deyince. 172. ancak ortada bela var. 3/206. Sakife Beni Saide kısmında. 1 3 0 Sakife Beni Saide toplantısında bir ara Ebubekir. 232. "Vallahi senin önüne geçsem boynum kinisin! Be­ nim için en ağır günah. Canız. 131a. d. kimsenin haddi değil ki seni arkaya çeksin.Muhibbüddin Taberi. Kitabü'l Osmaniye. Taberi. sen hayatta iken benim senin önüne geçmemdir. Vallahi ben iman üzere öldürülsem. Tarih. . 4/310. Hanbel'in Müsned'inde ve daha birçok İslami kaynakta g e ­ çen. böyle yapar mıyım? Sen hayatta iken kimsenin haddine değil ki senin önüne geçsin. 1 3 2 Aslında danışıklı dövüş olmazsa Ebu 130 Belazuri. Kitabü'l Osmaniye. 3/206 Sakife Beni Saide kısmında.

Aslında çelişki yok. Ancak kendisine yapılan tekliflin boş olduğunun farkındaydı. Ebubekir'in iki buçuk yıllık icraatının çok kanlı geçmiş olması. hayır diyordu. Ki araları açılır. artık Ebubekir de ona karşı illallah diyecek hale gelir. kimsenin bu makamı ona teslim etmeyeceğini bildiği için hep arkaya çekiliyor. Çünkü bak­ mış ki. Yani kendi­ si senaryodan habersizdi. Bu konuda yeri gelince Ebubekir'in ölümü başlığı altında önemli bazı örnekler v e r e r e c e ğ i m . Ö m e r bas- . İkinci neden ise. Ö m e r ' l e Ebubekir'inki bir danışıklı dövüştü. Bu söz aslında Ömer'in de hoşuna gidiyor. peki ni­ ye ilk başta ben olmayayım demiş ve hasta iken de son ne­ fesinde yine bunu tekrarlamış: Keşke ben halife olmasay­ dım diye? Hal böyle olunca ortada çelişkili bir durum söz konusu. Bilmiyorum ama bunları bir film şeridi gibi son nefesinde gözler önüne getirince etkilenmiş olabilir di­ yorum. Çünkü: İlk başta o toplantıda ben olmayayım demesinin nede­ ni. bunun birçok nedeni var. O nedenle ben olmayayım sonucuna varmış. Ebubekir zaman içinde kendisinin Ö m e r tarafın­ dan kullanıldığını fark ettiği için bunu söylemiş olabilir. Birincisi. ancak Ebu Ubeyde. Ali'ye. Hele en başta da Fatma ve Hz. Son nefesindeki pişmanlığa gelince. kendisinin gördüğü kavgalardan korkmuş olması ve bu nedenle adaylıktan çekilmek zorunda kalması. O nedenle kabul etmiyordu. çarşıdaki hesapla evdeki hesap birbirlerini tutmu­ yor. son nefesindeki pişmanlığına neden olmuş olabilir.Ubeyde o kadar kitle içinde bu sözü Ö m e r ' e karşı kullana­ mazdı. Bu durumda haklı olarak şu soru sorulabilir: M a d e m baştan beri Ebubekir Ö m e r ' l e bir komplo içindeydi ve so­ nuçta Muhammed'i ortadan kaldırmayı başardılar.

Şu da önemli. Ensab. ikili bir y ö n e ­ tim de önerir ve başlangıçta Ebubekir buna e v e t der: Bir li­ der bizden olsun. Ensab. . ancak diğer ra­ kip Sad b. 1 3 4 133 Belazurı. Ebubekir talimatıyla Ö m e r gi­ der Fatma'yı tekmeler. o da M e ­ dine'yi terk edip Şam tarafına gurbete gitmek zorunda kal­ dı. M e s l e m e ' y i gönderip onu gurbette öldürttü 1 3 3 ve sonunda şu yakıştırmada bulundu: "Efendim tuvalet ihti­ yacını giderirken o durumda cinler onu öldürür" şeklin­ de masalımsı bir g e r e k ç e . 1/580 vd. ancak Ö m e r buna karşı çıkı­ yor. sonuçta Fatma hem çocuk düşürür. Hele Muhammed'in vefatından sonra Ebubekir'in kitle­ sel bir şekilde dinden çıkanların üzerine gitmesi ve onlara uyguladığı katliamların benzeri tarihte az bulunur. yoksa niye pişman olsun ki.2/261-272. tabii ki var olan bilgilerden yola çıkarak böyle bir sonuç muhtemeldir diyorum. Çünkü onun amacı kısa zamanda yönetimi ele geçir­ mekti. Bu başlık al­ tında zaten belirteceğim ki.2/272. yani Sad b. Medine'nin asıl sahipleri olan Ansar gru­ bu. "Yerle gök birleşse bile ben onun ha­ lifeliği tanımam" dedi. hem de bu olayda aldığı darbelerden dolayı kısa zaman içinde vefat eder ve Ali'nin de başına getirmedikleri kötü­ lük kalmaz. Sadece Y e m a m e ' d e katledilen insanların sayısı 21 bindi. Ubade'yi destekleyen kesim. . 1/586 vd. tabii ki sonuçta Ebubekir halife oldu. 134 Belazuri. Onu rahat bırakmadılar. işte Ebu­ bekir'in son nefesindeki pişmanlığı bunlardan dolayı olabi­ lir. Ubade. diğeri de sizden düşüncesindedir. . Buna rağmen onu orada da rahat bırakmadılar: Ö m e r halife olunca onun arkasından Halit bin Velit ve Muham­ m e d b.kısıyla yaptığı haksızlık onu etkilemiş olabilir. As­ lına bakılırsa bu adil bir öneri-.

Sabah olduğunda ise Ebubekir vefat etti. yerine de beni tayin etti diyerek halifeliği bu şekilde ele geçirdi. . b.İbni Ebi Şeybe. "Onun da adı İskân" ce135 a. hicri 13. Ancak az önce değindiğim gibi söz Ebubekir'in g e c e defninden açılmışken bir fıkra anlatmam gerekiyor. bu iddia gerçeği yansıt­ mıyor. Ebubekir'in ölümü konusuna yeterince açıklık geti­ receğim. Ö m e r ' e g ö r e v verdi. f. bütün bunlar bir film şeridi gibi e ğ e r Ebu­ bekir'in gözünün önünden geçmişse.Dediğim gibi.ibni Sad. Ömer kısmı. babanın adı ne?" diye ikinci bir soru sormuş öğretmen. el-Karnil. Ömer'in halifeliği kısmında. 3/421 ve devamı. 30/411-415. 1 3 5 Ebubekir. g. Tarihi Dımaşk. N e ­ den geceleyin gömdü. no: 38211. Tabakat. 3/111. Musannaf. yılı olayları. -tabii ki içlerinde halife Osman da varhemen onun cenaze namazını kıldı ve o g e c e götürüp def­ nettiler.Kenz.İbni Asakir. ı. geçmişin hesabını yapmışsa ve Ö m e r tarafından kullanıldığını da fark etmişse son nefesindeki pişmanlık bunlardan dolayı olmuş olabilir.Suyuti. e. 68. Ömer'in Ebubekir'den sonra halifelik makamına otur­ ması çok kolay olmuştur: Ebubekir ölünce hemen o g e c e Ö m e r birkaç kişiyle. "Adım İskân" demiş öğrenci.İbni Sad. O yüzden birkaç önemli kişiyi de yanına alarak onu geceleyin g ö m d ü ve güya vasiyeti üzerine halife olduğunu halka duyurdu. s. h. c. bundan sonraki kı­ sımda Fatma'nın malı konusunda anlatacağım. Tarih'ül Hulefa. o da hemen kolayca iş başı yaptı iddiası doğru değildir.İbni Esir. başına dert açılabilirdi. "Peki.İbni Esir. 3/111 Ebubekir bölümü 3/146 halife Ömer kısmın­ da. acelesi neydi? Çünkü itirazlar olabi­ lirdi. no: 14178. Ebubekir'in pişmanlığını içeren hadisi. el-Kamil 2/263. Bizim Diyarbakır'da hocanın biri öğrencisine adını sormuş. d.Taberi Tarih-i.

"Baban ne iş yapar?" "İskân müdürlüğünde memur" demiş öğrenci. . Bir kere Muhammed'in kendisinden sonra neler olacağını bilmediğini iddia etmek çok yanlış olur. hep iskân. Tıpkı bunun gibi. yoksa kendisinden sonra iktidar yüzünden kavgaların çıkacağını tahmin e d e m e m i ş de ondan mı veya Ali gibi birini belirlemiş. hem de amcasının oğlu olan Ali'yi tavsiye etmiş. bunu aklına bile getirmemiş. "Muhammed kendisinden sonra iktidar yüzünden neler yaşanacağını bilmiyordu" d e m e k ancak saflık olur. Diğer tarafta Ebubekir ve hem damadı. Ali vardı ve bunlar gibi Mek­ ke'den gelenlerden. başta Muhammed olmak üzere Os­ man. Ebubekir.. nerede. Hz. hem de amcasının oğlu olan Hz.. kendisi henüz hayatta iken belirlememiş? Acaba kimse onu dinlemezdi diye mi cesa­ ret edememiş. Başka bir tabirle. "Peki. ancak açıkça belirlemekten kaçınmış olabilir. Dolaylı olarak belki bi­ rini belirlemiş. hileyle ele geçirmişler. ancak v e ­ fatından sonra Ömer-Ebubekir ekibi iktidarı zorla. İşte bu zorlu tablodan birini belirlemeye cesa­ ret e d e m e m i ş d e m e k de mümkün. M e d i n e yerlilerinden birçok önemli kişiler vardı. Halifelikle ilgili bu zorlu seçime bakılınca haklı olarak şu soru insanın zihnine geliyor: N e d e n Muhammed kendin­ den sonra halife olacak kişiyi. Fatma (mezarı bile belli değil) gibi önemli kişiler de hep g e c e gömülmüşlerdir. ya da belirlemiş ve hem damadı. "Biz İskân evlerinde oturuyoruz" ya­ nıtını vermiş.vabını almış. Yani hep iskân. hangi semtte otu­ ruyorsunuz?" Çocuk. Belirlememenin bir diğer ihtimali de. ancak o dünyasını değiştirince sonrakiler buna uymamışlar mı? İhtimaller çok: Dediğim gibi ya hiç düşünmemiş. Bunun bir an­ lamı olmalı. karşısında aynı zamanda kayınpederi olan Ö m e r gibi güçlü birinin ol­ ması olabilir.

Ömer'in karşısında sıkıntıya düşünce. Ancak en güçlü olanı. henüz hayatta iken Ö m e r ' l e arası açılabilirdi. Muham­ med'in Ali'yi belirlemiş olması ve daha sonra EbubekirÖmer'in buna uymamış olmaları. Muham­ med'in kendine bir halef seçmiş olmasıdır. onun istekleri doğrultusunda ayetler oluşturup Kur'an'ına eklemiştir. A m a herkesin duyabileceği bir ortamda değil. Bir diğer ihtimal de. Hz. onu sevindir­ mek. Çünkü bu durumda en baş­ ta Ö m e r onu dinlemeyebilirdi. Buna kanıt olarak. toplanan binlerce insan kitlesi huzurun­ da kendi halefini ilan edebilirdi ve bu durumda kolay kolay kimse itiraz etmezdi.önemli bazı bilgiler var. Bu konuda -başta Buhari ve Müslim olmak üze­ re. ondan kurtulmak için. Zira Ömer'i çok iyi tanıyordu. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımın Ömer'le ilgili bölü­ mü önemlidir: Muhammed'i ne kadar yönlendirdiği o ki­ tapta örneklerle açıklanmıştır. Bu zorlu ve karmaşık tablo olmasaydı. bu mümkündür.Bütün bunlar ihtimaller. son hutbesi olan v e d a hutbesinde. etkili ve baskın olduğu örneklerle açıklanacaktır. Muhammed için sonuç alıcı bir yöntem olamayacağı için buna başvurmamış olabilir. Mesela Muhammed ölüm d ö - . tüm zorluklara rağmen. orada da onun Muhammed için ne kadar önemli. Bu konuda adı g e ­ çen kaynağımda pek çok örnek verdim. Ayrıca elimdeki çalışmamın sonlarına doğru Ömer'in bilinmeyen yönleriy­ le ilgili bir bölüm açacağım. İleride bunun üzerinde duracağım. Ben görevin kime devredildiğinden ziyade cinayetler üzerinde duracağım. Bunun da değişik neden­ leri olabilir. belki az bir cemaat yanında söylemiş olabilir. A m a okuyucuları aydınlatmak için bu konuya da açıklık getireceğim. hatta birçok kez Muham­ med.

Ali ve Ö m e r üzerin­ de durmuştur. Bir şeyler anlaşılsın diye elim­ den geldiğince toparlayıcı bilgiler v e r m e y e gayret edece­ ğ i m . Buna ilişkin malzeme İslam'ı kaynaklarda çok fazla. no: 1059. Bu hadis bile tek başına o d ö n e m d e olup bitenlerin ne kadar sağlıksız bir şekilde zapturapt altına alındığına kanıt olarak yeterlidir. bunun gerekçesi il­ ginç. Üçüncüsü ise maalesef belirsiz. Üstelik bu hadis en başta Buhari'de birkaç y e r d e v e Müslim'de g e ç m e k t e d i r . aslında durum hiç de böyle değildir. Çok komik ve inandırıcı olmayan bir açıklama. vasiyet kısmı. bu kesindir. Buhari. Bu başlıkta çok farklı bazı konularla karşılaşılacağınızı şimdiden söyle­ yebilirim. şu üç nokta önem­ lidir der. "Muhammed bu ikisini söyledi.. El-Lü'lüu ve'l Mercan. Daha sonra. İkincisi: Size g e l e n elçileri (barış elçileri veya başka amaç­ la gelen elçileri kastediyor) iyi karşılayın. ama üçüncüyü de ya kendisi sustu/söylemedi. N e d e n belirsiz. Cihat. 1 3 6 b. Müslüman kamuoyu en çok Hz.. Vasiyet no: 1637 . Megazi ve Cizye bölümlerinde. Müslim.şeğindeyken bazı tavsiyelerde bulunur.Halife Ebubekir'le Ömer Hz. bazı yerleri silinmiş­ tir. Ebubekir ise çok mütevazı biri olarak lanse edilmiştir. 136 Buhari-Müslim hadisleri. Fatma'nın Malına El Koyuyor Bu başlık altında g ö z d e n hep uzak tutulmak istenen konu­ lardan birini daha sunmak istiyorum. hadisler ya­ zılırken bilerek bu şekilde yazılmıştır. ya da söyledi de ben hatırlayamıyorum" şeklinde geçiş­ tiriyor. Olayı aktaran İbni Abbas. Birincisi: Arap yarımadasında iki din bir arada ol­ masın/tek din olsun veya müşrikler bu adada kalmasınlar. Ben bu hadisin ilk ravisi tarafından bu şe­ kilde söylendiğine inanmıyorum.

Ömer. Bu. bir kadına yapılan haksızlıktan yola çıkarak. Şunu da hatırlatmakta yarar var ki. he­ le İslam tarihi için bu sav daha fazla geçerlidir. Kur'an'a rağmen Hz. İslamın lider kadrosunun halk nezdinde bilinen kimlikleriyle asıl kimliklerinin aynı olmadığını. Muhammed'in ölümünden sonra Ebube­ kir'in. Osman ve diğer meşhur sahabeler için de geçerli­ dir. bugün kitaplarda tasvir edilen. Bunu anlatırken de. tabu haline gelmiş biri değildi. Ebubekir. H z . Şuna da vurgu yapmak isterim ki. ancak daha sonra büyütülerek farklı ve hayali bir Hz. Başka bir tabirle. başta Buhari ve Müs­ lim'den bilgi sunacağım.Tarihin egemenler tarafından yazıldığı bir realitedir. yoksa normalde 1400 yıl önce 20 yaşlarındaki bir kadının başına gelenlerden s ö z etmek. hem de ülkemiz­ de her gün insanlar katlediliyor. Kaldı ki. anlatılan Hz. Çünkü hem dünya genelinde. Buna rağ­ men yine de İslami kaynaklarda işleyeceğim konular hak­ kında sağlam kanıtlar vardır. Birazdan. M u h a m m e d yaratıldı ve bu şekilde dinin hakikatini bilmeyenlere takdim edildi. o günkü insanlar şimdiki Müslümanlar kadar ona tapmıyorlardı. O bakımdan amacım bu­ rada asırlar ö n c e bir bireye yapılan uygulamadan bir ders çıkarıp İslam hakkında gerçeklerle hayaller arasındaki farkı okurlarla paylaşmaktır. bunların ger­ çekte çok farklı olduklarını ortaya koymak. ancak abesle iş­ tigal olur. Fatma'ya yaptığı bir zulümden söz e d e c e ğ i m . 14 asır ö n c e bir ka­ dına yapılan zulüm ve haksızlığı g ü n d e m e getirmekteki amacım. M u ­ hammed kendi zamanında bu kadar popüler. bu konuda in­ sanları bilgilendirmek ve bu tabulardan kurtulmalarına kat­ kı sunmak. . bir inancın liderlerinin gerçek kimliklerini ortaya koymak ve dolayısıyla İslam hakkında doğru olan bilgileri takdim etmektir. anlatacağım konu hak­ kında İslam otoriterleri nezdinde zaten tartışma da söz ko­ nusu olmamıştır/Ebubekir'in yaptıkları iyi karşılanmıştır.

Fatma darıldı. Bu konudaki olup bitenleri. onu yönlendiren Ö m e r onun hep ya­ nındaydı. eğer bizden herhangi bir mal mülk kalırsa. Ölene kadar da halife Ebubekir ve Ömer'le konuşmama kararı aldı. bu tarih­ çi 15 yaşlarında bir delikanlıydı. konuşmadı da. Ali de onunla birlikte evi­ ne kapandı ve ne Ebubekir'le konuştu. bir varis olarak talep etti. Söz Ebubekir ve Ömer'in bu vasiyet olayından açılmış­ ken. kız­ dı ve evine döndü. Bu arada Hz. sanırım buraya uygundur. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir halife oldu. Fatma kendisine gidip ba­ basından kalan malı. Fatma babasının ölümünden sonra 75 gün. Hz. belli bir süre.vefat etti. Muhammed zamanında yaşamış. kimisine g ö r e 3 ay. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. o hazineye devredilir" anlamında bir hadis bahane etti ve Hz. şimdi sözünü e d e c e ğ i m kişi İslam'da en eski tarihçidir. Adı Selim bin Kays Hila­ li (h. burada farklı bir olay hatırıma geldi. ne de onun halifeli­ ğini kabul etti. Muhammed'in bir açıklamasını biliyorum. ancak onunla görüşme fırsatı bulmamış. Kitabında konuya ilişkin şunu anlatıyor: Hz. Hani daha önce belirttim. Ali. Bu arada Hz. şunu diyordu: "Biz peygamberler ölürken varislerimize/arkamızda bıraktığımız yakınları­ mıza mal bırakmayız. Muhammed'in cenaze işlerini bitirince bakıyor ki Ebubekir . ben bu çalışmamda başta Kur'an olmak üzere Sünni kaynakları temel alacağım. Muhammed vefat ettiğinde. Ali'nin başına gelenleri kısmen daha önce anlattım.Bilindiği gibi Hz. Fatma'm eşi Hz. Hz. Gerekçesi de şuydu: Ben Hz. kimisine g ö r e de en çok altı ay ya­ şadıktan sonra -20 küsur yaşlarında iken. Fakat Ebu bekir bunu kabul etmedi/ben v e r e m e m dedi.2-76). Muhammed'in malından Fatma'nın pa­ yına düşeni vermedi. ka­ lanını da onun bölümünde anlatacağım. tabii ki bunu tek başına yapmadı. Hz. Bunun üzerine Hz.

Kur'an'a g ö r e bu davada Hz. Hz. Fatma haklı. Kur'an Ebubekir'in bu yaptığına ne diyor. senden başka bu hadisi duyan var mı diye? Ö m e r hemen ortaya çı­ kıyor. 28/96 vd. erkek çocuklarına da pay vardır" deniliyor ve daha sonra yine aynı surenin 11. Onlara. da ilginç bilgiler var. Aslında Kur'an'a g ö r e kesinlikle Hz. Bu du­ rumda Halife Ebubekir. "Eğer ölen bir anne veya babadan tek bir kız kalırsa. Bunların payı zaten belli: Malın 1/8'i. . "Peygamberlikle halife­ lik bizde olmaz: Ben peygamber oldum. 153 ve sonrası. ben şahidim ve bir-kişi de yine onların ekibinden biz de varız diyorlar. 137 Selim Hilali. burada maksadım Ebubekir'in bu gizli vasiyetlerine yeni bir örnek daha kat­ mak. Hanımlar bu payı kendi aralarında bölü­ şüp paylaşırlar. Adı g e ç e n kaynakta çok ilginç bilgiler v a r ! 1 3 7 Peki. M u h a m m e d ' e ait olan tüm ma­ lın yarısını gasp etmiş olmaktadır ve verdiği karar da Kur'an'a terstir. ayetinde. Hatta bazı durumlarda eğer ölenden yalnız kızı kalırsa. "Peki siz daha dün Muhammed huzurunda beni halife olarak kabul etmediniz mi. tabii ki olay çok uzun. o zaman malın tümünü de alabilir.ve Ö m e r halifelik işini çoktan halletmişler bile. ayet) "Ölen anne-babanın bıraktıklarından (veraseti kastediyor) kızlarına da. o zaman tüm malın 1/2 sini alır" deniyor. doğru. Ali soruyor. Muhammed'in hanımları davar. Nisa suresinde (7. ne çabuk Muhammed'den uzaklaştınız?" deyince. Ancak burda Hz. Ebubekir şunu diyor: Haklısın. halifelik artık başka bir aileye geçsin" dedi. şimdi de buna bakalım. Ayrıca konu hakkında Meclisi'nin 'Bihar'ül Envar' c. Fatma. s. ancak M u h a m m e d bana. babasından kalan malın yarısına sahip olmalıydı. İster bir hanım olsun. Hz. ister birden fazla ol­ sun fark e t m e z : Burada ölenin çocuğu olduğu için onlar an­ cak 1/8'ini alıp paylaşırlar.

Muhammed'den kalan mal da çok fazlaydı.Hz. Muhammed'in diğer eşleri yıllık mahsûl alma­ 141 ya devam ettiler. M u h a m m e d ' d e n kalan her üç yer­ deki malı/serveti Yahudilerden kalma talan malıdır. 178 vd. 1 3 9 Hz. Siyer. Muhammed'in Hanımları. hazine malı d e ğ i l d i . Hz. Müsakat kısmında. Yani hem Buhari'de birkaç yerde. Hadis'ü Beni Nadir ve Feraiz bölümünde. Hz. Müzaraa kısmı. Halife Ö m e r 138 a. Muhammed'den kalan mal kısmında. müttefakun-aleyhtir. Bunun % 20'sini arpa. 141 Müslim. 1) Megazi/ Hayber kısmında. Bu zaten en başta Buhari'de anlatılmaktadır. Hz. 2) Farz'ül Humus. c' Tirmizi. Hayber gelirinden artık mahsûl değil de arazi kabul ettiler-araziye ortak oldu­ lar. 1 4 0 Bir de M e ­ dine'de ona ait ganimet malı vardı. Ö m e r Halife olunca Hz. başta dört m e z h e p lideri olmak üze­ re bir kere İslam âleminde Ebubekir'in bu icraatına karşı herhangi bir itiraz da söz konusu olmamıştır.Buhari.Müslim ise Cihad-Siyer bölümünde bunu işlemiştir. b. . s. Dikkat edilirse. Fatma'nın babasının malını Ebubekir'den istemesi ve Ebubekir'in az önce belirtilen gerekçeyle ona vermemesi olayını içeren açıklama. ele geçirdiği bu Hayber gelirinden her yıl her hanımına (10'dan fazla hanımı vardı o zaman) 100'er vasak/yani yaklaşık 11-12 ton ayırırdı. Toprak altındır derler ya. Bunu da yine Beni Na­ dir Yahudilerini Medine'den/asıl yurtlarından sürerek on­ lardan ele geçirmişti. Muhammed. 140 Buhari. 1 3 8 Ne ilginçtir ki. hem de Müslim'de anlatılmakta­ d ı r . kalan % 80'ini de hurma olarak onlara verirdi. Muhammed'in eşlerinden ve aynı zamanda Ömer'in kızı olan Hafsave yine Hz. 3) Menakıb kısmında. Fedek sayfiye/yazlık köyünü bir baskında Yahudilerden ele geçi­ rip kendine tahsis etmişti. Yani bu. 139 Kur'an'da Kadın ve Hz. Muham­ med'in eşlerinden Ebubekir'in kızı Ayşe. ama Hz.

ancak Fatma vermemiş. İşte Ebubekir'in vermediği. A'lam-i Nisa. Ebubekir zamanla Hz. bağışla beni diye. Buna rağmen Ö m e r zorla kâğıdı oradan almış ve yırtmış. Daha sonra mül­ kün hepsi Ö m e r b. onu bedava işletirdi. Fatma ona da şunları söylemiş: Sen nasıl kâğıdımı yırttın Allah da senin karnını yırtsın/belanı versin d e m e k istiyor. halife olduğu için hamalları da çoktu. . Fatma'ya çok yalvardı. Daha önemlisi.. Zaten daha sonra Halife 142 Ömer Rıda Kehhale. Abdülaziz'in eline geçti. Ö m e r kâğıdı zorla Fatma'nın elinden almak isteyince de Fatma. kâğıdı göğüslerinin arasına koymuş. Muaviye b. Ebi Süfyan iş başı yapınca üçe bölünüp be­ dava olarak şu kişilere dağıtıldı: Mervan b. Çünkü nasıl olsa kızı artık yasak ayetler nedeniyle evlenemezdi ve o mal onlarda kalırdı. halkın malıdır dediği Fedek'in kaderi budur." Bazı Sün­ ni kaynaklarda. Fatma'nın torunlarından tek­ rar alıp Mervan oğullarına verdi ve böylece mülk sürekli el­ den ele yer değiştirdi. Ö m e r bunu Fatma'nın elinde görünce almak istemiş-. Fedek hakkında bir kâğıt yazıp Fat­ ma'ya vermiş (senin olsun d i y e ) . Fatma'nın bu sert konuşması karşısında gü­ ya Ebubekir etkilenmiş. hakkında beddua edeceğim. Zaman içinde Yezit.de kızına düşen payı toprak olarak ayırdı. halife Osman'ın oğlu A m r ve kendi oğlu Yezit. 4/120-25. İşte Sünni kay­ 142 naklarda bunlar da anlatılıyor. Hakem. Hz. ama Fatma kabul etmediği gibi. Ebubekir'e çok ağır sözler söyledi: "Ben ha­ yatta olduğum sürece hep namazdan sonra seni Allah'a şi­ kâyet e d e c e ğ i m . O da bu konu­ da halka bir konuşma yapıp asıl sahiplerine vereceğini söy­ ledi ve Hz.. İlginçtir ki Ebubekir'in el koyduğu bu Fedek Sayfiye kö­ yü. Fatma'nın torunlarına (artık kim kalmışsa) iade etti.

Ali'nin uzun uzadıya yaptığı bu açıklamasını aktarır A y ş e . Bunu duyan halife Ö m e r hemen müdahale etti ve babama. no: 2926. darıldı evine gitti.Buhari-Müslüm hadislari. Ebu Davud (üç yerde) İmam Ahmet b. Muhammed'in malını is­ teyip de babam vermeyince. 'Ben Ali'den olumsuz bir şey beklemiyorum. Niye g e c e ? Çünkü babamla halife Ö m e r duyup da cenaze namazına. no: 3810. Hanbel (birkaç yerde) yazmışlardır: " H z . Hz. c. Babam. Ebubekir. Ben giderim' dedi ve gitti.Buhari. niye bana kar­ şı bir kötülük düşünsün ki. Ali halka karşı bir de konuşma yap­ tı. Ali onun cenaze namazını kıldı ve g e ­ celeyin g ö m d ü . .Müslim. Ömer'in karşısında hiç değerinde bir insanmış ve hep kullanılmış. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in kızı meşhur Ayşe anlatıyor ve en başta da Buhari (altı y e r d e ) . 'Sen nereye gidiyorsun? Ya eğer senin başına bir şey getirse' gibi «sözler söyledi. Menakıb. Bu da gösteriyor ki. Şu olayı. ve 3998. Bu olaydan 6 ay sonra da öldü ve bu süre zarfında da babama küskün­ dü. Cihad. no: 3508. Cihad kısmı b. Tirmizi (üç yerde). Fatma. Müslim. 1 4 3 143 a. bir adam onu katlediyor. Megazi. Cihad. Feraiz kısmı. Farzü'l Humus. Hz. no: 6346 ve daha ulaşamadığım başka yerler. an­ cak olan olmuş ve ben de artık Ebubekir'i halife olarak ka­ bul ediyorum" diye Hz. Ebubekir'i ilk etapta halife kabul etmeyişinin nedenini.Ömer'in karnı yırtılıyor. Nesai. no: 1 149. babam Ebubekir'den Hz. ancak Fatma ölünce babama haber yol­ ladı: Evime gel seni halife olarak kabul edeyim dedi. Buna da yeri gelince açıklık getireceğim. Bu kabul esnasında Hz. no: 1759. no: 2748. konuşmadı. Ali de Fatma hayatta olduğu sürece babamın halifeli­ ğini kabul etmedi. Hz. bunun kendi hakkı olduğuna inandığı için direndiğini. Hayber kısmında. kabri başına gitmesinler diye. FJ-Lü'lüü ve'l Mercan. engel olmak istedi.

Beyhakı. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsiri. f. Ayetin anlamı şu: "Akrabaya. Ali'nin evine yapılan baskınlar. no: 4141. e. no: 318 ve 511. ayeti inince (Muham­ m e d oluşturunca). 144 a. .A. yolcuya haklarını ver. Bir bakıma bu da önemli bir açıklama. Muhammed'in henüz hayatta iken kızı Fatma'ya hibe ettiğine ilişkin açıklamalar.Zehebi. Haraç. no: 1379 da.." Ebubekir.Ömer ibni Şebbe. boğazına geçirilen ip ve o şekilde disiplin altında Ebubekir'in yanına götürülmesi gibi olaylar yaşanmıştır. c. Fatma'nın istediği verasetten Fe­ dek sayfiye köyü. Ebu Said el-Hudri kısmı.İbni Hacer Askalani. 'Metalib-i Aliye' Tefsir kısmı. 'Sünen-i Kübra' 'Fey' ve Ganimet' bölümünde ve daha saya­ madığım birçok yazar. Müsned'inde. ayette bunu iş­ lemiş.anlatmaktadırlar.Belazuri. ayetin açıklama kısmında. i. bu köyü o sırada kızı Fatma'ya hibe et­ mişti.Ebudavud. İsra suresi 26. h. İslami kesimce güvenilir 144 sayılan kaynaklarda anlatılmaktadır. yoksula. İsra suresi 26. Hz. 2968 ve 2973 hadisler. tabii İd Ayşe'nin bu açıklamaları gerçeği yansıtmıyor. ama tam değil. e. 'Feth'ül Kadir'. g. Bu kö­ yün. Fey' kısmı.Ebu Ya'li el-Mevsıli.Şevkani. no: 1186-1/586 vs. j. Tarih'ü Medinet-il Münevver. no: 1608-1610. Buna rağmen onun bu sözlerinden yine hoş olmayan bir şeylerin o d ö n e m d e yaşandığı kesin. no: 3801 d.Nesai. no: 2963.İmam Suyuti. f-Tirmizi. İsra suresi 26. no: 6554-6556 hadisler. babası hayatta iken zaten onu Fat­ ma'ya devretmişti. bunlar artık davanın bir tarafı. İşin daha önemli yanı. Ayşe'nin anlattığı şekilde olmadığını daha ön­ ce aktardım: Hz. Razzak Musannaf.Hindi. babası henüz hayatta iken kendi­ sine bağışladığı bu Fedek'i de Fatma'ya vermedi. zaten daha önce babası tarafından ken­ disine hibe edilmişti.Olayın. Fedek köyünün daha önce Fatma'ya bağışlandığını -kanıtlarıyla. b. aktarmış. Ensab. Yani bu köy artık d. dört halife kjsmı Ebubekir bölümünde. 'Kenz'ül Ummal' adlı yapıtı no: 8696 hadiste bunu aktarmış. Siyer kısmı. Siyer'ü A'lam.

M u h a m m e d başta Ebubekir. sarmısak. ö z malıydı. Nahl 8. onlar hak­ lıdır. o bana kızmış-haksızlık yapmış olur" anlamında birçok söz söylemiştir ve bunlar hadis külliyatında ve Müsnedlerde değişik versiyonlarla g e ç m e k t e ve en başta da Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmektedir. d e v e işlemiş. 1 4 6 Yine 147 bakıyoruz dört y e r d e merkeb/eşek işlemiş. Fatma hakkında. Kehf 18 ve yine Kehf 22'de de üç sefer. Ebubekir'e hak et­ mediği halde cennet müjdesini vermiş olmuyor mu? En önemli soru da şu: Neden bu kadar önemli olan bir huku­ ki konuda (peygamberden kalan mal yakınlarına verilmez diye) Kur'an'ın Allah'ı bir ayet g ö n d e r m e m i ş d e . 1 4 5 Peki. 8. Menakıb-i Fatma. Ya da Ebubekir suçludur. Konuya ilişkin şu sorular yanıt istemektedir: Bilindiği gi­ bi Hz. Mu­ hammed'in sözüne bırakmış. at. Ebubekir'le Ömer'in şahsi planlarıdır) başka kimsenin bilmediği bir giz- 145 146 147 148 149 (a) Buhari. Fatma'nın kazanılmış bir hakkıydı. Bakara 61). mercimek. soğan i ş l e m i ş . Nahl. katır. Muhammed. Lokman 19 ve Cuma 5. "Fatma benden bir parçadır. bu durumda denklem nasıl çözülecek? Ya Ebube­ kir haklıdır cennete girecek (din mantığına g ö r e ! ) ve Hz. bunu Mu­ hammed'in hadislerine bırakmış. b) Müslim. Ali ile Fatma haksızdır.veraset de sayılmazdı. 259. o da ancak gizliden Ebu­ bekir'e söylemiş olsun! Kur'an'a bakıyoruz onun Allah'ı sa­ latalık işlemiş. Araf 176. Fedail-i Fatma kısmında. kim ona kızar. beş y e r d e 148 1 4 9 köpek i ş l e m i ş . Bakara. haksızlık yaparsa. Ö m e r ve Ali olmak üzere kendi çevresinden seçtiği 10 kişiye cennet müjdesi­ ni vermişti. A m a insan hu­ kukuyla ilgili bu kadar önemli olan bir konuda işi Hz. o da (tabii ki bu. Bu durumda da Hz. Bir de kendi kızı Hz. .

Kur'an'a da inanmadıkları bir gerçektir. Hatice ölünce acaba M u h a m m e d ondan kalan mal­ dan Fatma'ya düşen payını verdi mi? Fatma evlenmemiş de olsa annesinden kalan verasetten pay almalıydı. bir ara M u h a m m e d de onun işçisiydi ve daha sonra evlen­ diler. ona aşırı dere­ c e d e inandıkları diye bir şey yoktur. oluşturduğu Kur'an'a kendisi de duruma g ö r e uyuyordu. Fatma ve eşi Hz. neden Ebube­ kir bu malı Fatma'ya vermedi? Peki. Ali ve di­ ğer yakınları cenazeyle meşgul iken. burada farklı bir noktayı da hatırlatmak uygun olur. Gizlilik diyorum. Bunun üze­ rinde fazla durmuyorum. Ebubekir'le Ö m e r ha­ lifelik işi bitinceye kadar cenazeyle ilgilenmediler ve g ö - . işçileri vardı. duruma g ö r e de uymuyordu. Ali. olaylara bir bütün olarak bakıldığında. Daha önce de belirttim. sadece rant ve siyasi iktidar peşindeydiler. Fatma'nın annesi Ha­ tice'nin malı ne oldu? Kadın o kadar zengin. başta EbubekirÖmer olmak üzere. Çünkü böyle bir açıklaması olsaydı. ayetine g ö r e Hz. Ancak onun da Hatice'nin malını Fatma'ya v e r m e d i ğ i kesindir. Hati­ ce'nin malından Muhammed'in payı 1/4'tür Çünkü Hati­ ce'nin çocukları vardı. Söz verasetten açılmışken. Ebubekir'le Ömer'in kendi keyfi kararlarıyla Fatma'ya vermedikleri gibi. Hz.lilikle ancak Ebubekir'e aktarmış olsun. Kalan ise Fatma ve diğer kızlarına ait olmalıydı. Peki. Kendi kurduğu sisteme. Hani hep diyorum. Ebubekir'den mal istemezlerdi. Muhammed'den ka­ lan malın yarısı Fatma'nın hakkı iken. o günkü inananların bugünkü Müslü­ manlar kadar Muhammed'i tabulaştırdıkları. bir kere Hz. Hz. Muhammed'in cenazesi 3 gün y e r d e kalırken (hele o sıcak m e v s i m d e ) . Nisa suresi 1 1. Muhammed bunu yaptı mı? Hayır. Zaten onlar Kur'an'ı ancak kendi çıkarları için bir araç olarak kullanmışlardır.

no: 7249. 20/579-no: 38201. Musannaf. Sabir (Ebu Hanife) kısmın­ da. Bir de.Hindi. Hatib-i Bağdadi (392-463) ve İbni-1 Cevzi (ö. b. Numan b. cilt 15/509. Ebubekir'i seçip onun hakkında bu ağır ifadeyi kullanmış. 805 cilt. 151 a. onu da buraya al­ mak istiyorum.İbni Ebi Şey be. O günkü inananlar çıkar için inanıyorlardı: Cariye. El-Muntazam.müldüğü zaman da iktidar kulisleri yüzünden bu ikisi kab­ ri başında yoktular. keşke Fatma'ya yaptıklarımı yap­ masaydın™.İbni-1 Cevzi. 150 a. b. Tarih-ü Bağdat. Kenz ul Ummal 5/ 652-no: 14139. İmam Ebu Hanife şunu diyor: Benim ya­ nımda Ebubekir'le İblis'in/şeytanın imanı birdir. bugünkü inananların M u h a m m e d ' e bakış açılarıyla o günküler arasında dağlar kadar fark vardı. N o . Hicri 150 yılına olayla­ rı kısmında. 1 5 1 Ebubekir zehirlenerek ölüm döşeğine yattığında güya pişman olmuş. çok meşhur İslam tarihçileri aktarıyor. Yapmasına pişman ol­ duğum şeylerden biri. Mesela. Belki de Ebubekir'in icraatını beğenmediği için bu benzetmeyi yapmıştır.h) gibi İslam düşünürleri.Hatib-i Bağdadi.597. So­ nuçta ağır bir b e n z e t m e . bu ayrı bir konu. A m a neden Ebu Hanife. . Yine hayatımda yapmadığım üç şe­ yi de keşke yapsaydım diyorum. Demek istediğim. 8/133. ganimet gibi avantajlardan ötürü inanıyorlar­ dı. Ebu Hani­ fe'nin bu açıklamasını böyle önemsiz tarihçiler değil. 150 Ebubekir'in bu pratiğini anlatırken Ebu Hanife'nin onun hakkında kullandığı ilginç bir ifade var. talan. Avf onu ziyarete geldiğin­ de Ebubekir'in iyiliklerinden söz ederken Ebubekir şunları söylemiş: "Hayatımda yaptığım üç şey için keşke yap­ masaydın™ diyorum. Abdurrahman b. ateşte yakmak suretiyle işkenceyle öldürdüğüm Fücae Sülemi'yi keşke ya serbest bırak saydım. ya da normal bir şekilde öldürseydim? demiş.

n-Tarihi Yakubi. Bir de bana Eş'as b.İbni Asakir (571). Mucem-i Kebir. 5/366. ancak belki konulardan anla­ yan ve ilgi duyan bir okur çıkıp ben bir bakayım der ve bunlardan ancak birine ulaşabilir. 2/155 o. Aşcrei Mübeşşcre. 13/ 122. 'el-lmame ve-s' Siyase. senden sonra kim halife olsun diye. 2/308 p. kıyıdan aldığım bir açıklama değil. 30/411 vd.İbni Hacer Askalani.İbni Abdirabbih. Ikd'ül Ferid. h. Imadüddin İsmail b. Ebubekir'in yukarıdaki açıklaması.İbni Asakir.Heysemi. Do­ layısıyla bu kadar sıkıntı çekilmezdi.Kenz'üi Ummal. d.Ibnü Abdirabbih (328. 'Tarih'.İbni Teymiye (661-728). I.cilt 5/631. r. Ebubekir kısmın­ da. m ) .ö). 5/472. ö . Aslında bu iki kaynak da İbni Asakir'in.152 152 a. no: 43.Yapmadığına pişman olduğu üç şeyden ikisi ilginç: Keşke Hz. Ali (h.Ö) Ikd'ül Ferid. 1/109.Taberi Tarih-i. no: 9031.Zehebi.Burda çok hadis var. no: 5763. diğer adı.Ebü-I Feda. o yüzden ikisini de verdim. cilt 30 Ebubekir bahsi. yani kenardan. Tüyler ürpertici açıklamalar: Pişman olduğu olaylar hep cinayet. 3/430. no: 5293. 8/290 ve devamında.İbni Kuteybe Dineveri (279). Kays'ı getirdiklerinde keşke onu öldürseydim diyor. bunu biliyorum. Muruc'u Zeheb. 3/108. Lisan-ül Mizan. ve b) Tarihi Dımaşk.Ö). a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. Davud Beceli kısmında.732. H e p vurguluyorum: Bilinmeyenlere do­ kunduğum zaman kimilerine zor gelebilir. 1/241 ve Zehair. e-Taberani ( 9 l 8 . Ulvan b. Ebubekir kısmı. . Riyad-ü Nadre. Minhac'ü-s Sünne. nerdeyse ilgili tüm İslami kaynaklarda vardır. Onun için şüphe kalmasın diye dokümana ö n e m veriyo­ rum. Dolayısıyla birini verseydim yeterliydi. Begiyet'ü RaidTahkik'ü Mc'mai Zevaid. Mizan'ül Ütidal. b. Muhammed hayatta iken bu halifelik işini ondan sormuş olsaydım. Sakife Beni Saide kısmında. k. m. no: 14113. Tarih'ül Hulefa adlı yapıtında) i.Mesudi.Muhibbüddin Taberi (694. Ahbar'ül Hulefa. Ebubekir kısmın­ da. c. f. g.

başta Hz. kendisi hasta iken Ebubekir'i göstermiş. Muhammed'in işaretleriyle belirlendiğini ö n e sürerler. bu da ne?" diye sorunca Ebubekir. sen cemaate imam 154 ol diyordu ve bu. 14. 154 Kur'an'm Kökeni adlı yapıtım. Dediğim gibi konu çok karışık. sanki hayatında bir şey yapmamış da sadece anılan o birkaç olaya karışmış 153 Belazuri. bunun için artık ben g ö ­ revi üstlendim" diyor. cilt 2/263. Muhammed ken­ dinden sonra halife olacak kişiyi belirlemiş. Allah günahlarını affeylesin" diyor ve o da onu ka­ bul ediyor gibi söylentiler de v a r . Fatma ve eşi Hz. Hatta bu konuda şu gibi aktar­ malar da var: Hz. ancak işin içinde fitne var. Bu arada Ali. Kaldı ki. efendim Hz. ona saygı gösterirlerdi. Muhammed Medine'yi bırakıp bir yere gittiğin­ de bu kör adamı yerine tayin ediyordu. "Sen camiye git. iki gözünden de kör olan İbni Ümmi Mektum halife olurdu. "Biliyorum. on üç kez gerçekleşen bir olaydır. hemen dışarı çıkıp Ebubekir'e. diyor. Ali ve amcası Abbas Muhammed'in ce­ nazesiyle meşgul iken. Ebube­ kir'in az önceki itirafı var: Pişman olduğu şeylerden birinin Hz. cemaate namaz kıldır" gibi sözleri g e r e k ç e kabul edip. Ensab'ül Eşraf. bununla halifeliğin Hz. Ali. Çünkü Hz. Bunun işareti de. Neyse. kalabalıktan Ali bir şeyler anlıyor. s. Muhammed'den halifeliğin kime g e ç e c e ğ i : Bunu niye sormadım. Bir de gerçekten e ğ e r Hz. . A m a bizimle istişare etmediniz. Muham­ m e d hastayken sen imam oldun. "Evet haklısın. Muhammed. Ebubekir'i halife ola­ rak belirlemiş olsaydı. Ebubekir'in az önceki açıklamasında. ancak hakkımızdı.Kimi İslam düşünürleri. onunla beraber hicret et­ tin. 1 5 3 Ben bu aşamada bu konuya girmiyorum ama şunu ek­ leyeyim: Eğer bir namaz kıldırmakla halife olunuyorsa. Ebu­ bekir'i kabul eder. "Bize hak tanımadınız mı bu halifelik işinde.

Aslında Ebubekir'in iki küsur yıllık iktidarı çok vahim olaylarla geçmiştir. cariye gibi avantajlar tanınmış iken. O zaman teknoloji de yok. bir ara hayvan­ larını güden bir insanın yanından geçip selam verirler ve adam onların selamını da alır. gerekli araştırmayı yapın. iki gözün görmediği. Hz. Buna rağmen ganimet avına çıkan o grup çobanı katleder ve hayvanlarını alıp götürür. m a d e m öyle.. Peki. Or­ tada hem maddi. "İnsan­ ların bölük bölük İslamiyet! kabul etmesine karşı. Peki. Zaten bu çıkarlar Kur'an'la da meşrulaştırılmaktadır. Muhammed'in ölümünden sonra Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslam'dan çıktılar ve bunun sonucu olarak da Ebubekir onları tekrardan ya kılıç zoruyla İslam'a dönderdi v e y a katletti? Ortada çelişkili bir durum söz konusudur. cizye. orada çok gü­ zel. Bu zihniyet her zaman savaş ister. fidye. Müslümanlardan bir grup talan avında. tabii ki böyle bir zihniyetten oluşan orduyu yenmek imkân­ sızdır. talan. Burada konuya şu soruyla giriş yapmak isterim. Çünkü savaşta çıkar var. bir de e ğ e r savaşlarda Müslümanlar öldürülürse cennete girecek. Size selâm veren . niye böyle? Kur'an'da Müslümanlara ganimet. Diyanet'in Kur'an tercemesinden vere­ yim: "Ey iman edenler! Allah yolunda sefere çıktığınız zaman. hem de manevi olarak çıkar var. aklın hayal etmediği kızlar (huri­ ler) var diye buna inanılır iken ve yine şayet karşı taraftan öldürülen olursa cehennemliktir diye buna inanılıyorsa. kılıçla savaşılmaktadır ve böyle bir inanca sahip tarafın kazanma şansı yüksektir. Muhammed'in Allah'a teşekkür etmesinden" söz edilir. Daha sonra Muhammed bunu öğrenince.gibi bir masumane durum söz konusu. ganimet elde e t m e seferindeyken. şöyle bir ayet gelir (oluşturur). Kur'an'da 110'uncu sure olan Nasr suresinde. neden Hz. So­ mut bir örnek vereyim.

Müslim. 94. Şu cümlecik dikkat çekici: "Allah katında pek çok ganimetler vardır" diye geçiyor. 10/14 ve devamı. Ordusundaki kalkanların büyük çoğun­ luğu altındandı. 157 Tevrat'tan. Durru'l Mansur.Suyuti. 1. başka gün. ben öldürülmeyeyim. 156 a. malım talan edilmesin. . Gümüş hiç kullanmıyordu.İbni Ebi Şey be. Kullandığı kap-kaşık hep altındandı. 14/581 -no: 29544. halk nezdinde makul g ö ­ rülmeyen bireylerden uzak durun. 1 5 6 Burada kısa bir ara verip kutsal dinlerin talana olduğu­ na ilişkin bir örnek de Tevrat'tan vereyim. dünya hayatının geçici menfaatine (ganimete) göz dikerek. 9/13 ve devamı. Nisa suresi 94. Ebu Davud. 2. Fil dişinden saray yaptırmıştı ve hep altın kaplamalıydı. Tekrar soruya döneyim: N e d e n bu insanlar kitlesel bir şekilde islam'a girdiler ve neden Muhammed vefat edince yine kitlesel bir şekilde dinden çıktılar? Çoluk çocuğum öldürülmesin. şimşekleri üzerimize çekmeyin.kimseye. Süleyman pey­ gamberin haraç-vergilerden topladığı yıllık altın miktarı yaklaşık 35 tondu. ayet. Ailah ka­ tında pek çok ganimetler vardır. Bunun anlamı çok açık: Yani böyle g ö z e çarpan. Kur'an'ı yorum­ layanlar bu ayetin az önceki insanın cinayeti üzerine indiği­ ni belirtiyorlar. Her iki kaynakta da Buhari. Nesai ve daha birçok eserden alıntılar yapılmış. Musannaf. b. eşim cariye olarak düşmanın eline geçmesin gibi hesaplardan dolayı insanlar İslamiyet'i kabul 155 Nisa suresi. krallar. Tarihler. ganimetlerin başka yolları-yöntemleri vardır. diğeri din adına onu alıp sefasında kullanır. işte talancı zihniyet böyledir: Biri kaza­ 157 nır." 1 5 5 Hemen hemen tüm önemli tefsirlerde. 'Sen mü'min değilsin' demeyin. başka seferler yapar yine ganimet e l d e edebili­ riz d e m e k t i r . ayet. Ayrıca diğer tefsirlere de bakılabilir.

Cilt 2/205.1^ Burada İslam âleminde saygınlığı olan meşhur Halit bin Velit'ten kısa bir-iki örnek vermekle Ebubekir'in nasıl bir Ebubekir olduğu konusunda somut bir bilgi vermek istiyo­ rum. Sizin için onların hanımları ve kız­ ları cariye olarak helaldir." Bir diğer söylediği şey şu: "Bize zararlı olanlardan bir kıs­ mını da yabancı memleketlere. 159 ibni Esir. ancak Vakıdi. dinden çıkma bölümü. Çünkü İslam ordusunun M u h a m m e d ' d e n sonra eski gücünde kalabileceğine inan­ mıyorlardı.etmek zorunda kalıyordu (korkudan).. savaşa katılan her şahsa bin dinar (altın para) düşüyor. Meşhur İslam tarih­ çisi İmam Zehebi'den çok küçük bir örnek vereyim. . A m a H z ." Abdullah bin Mesut. Bu konuda birçok İslami kaynakta bilgi var. 160 Hicri 130 ile 209 yıllan arasında yaşamıştır. onlar ise cehennemliktir. sürgüne göndereceğiz. Yani bunlar Afrika'nın işlen­ miş kıymetli mücevheratını talan ediyorlar. Ebubekir kısmı. 1/18." 1 5 8 Her cephe­ den yapılan baskınlarda ganimet adı altında karşı tarafın her şeyi alınıyordu. Muhammed öldürülünce.. Vakıdi. El-lber. on­ lar tekrardan islamiyet'i bıraktılar. Bir taşla iki kuş misali. 'Kitab'ül Ridde' ad­ lı eserinde bu dinden çıkmalar ve Ebubekir'in onlara ne yaptığı konusunda detaylıca bilgi verir.. hem Ebubekir'in nasıl bir kişi 158Zehebi. yoksa işimiz zordu" d i y o r . Sonuçta Ebubekir çok sert tedbirlerle İslamiyet'i terk edenlerin üzerine gitti ve büyük katliamlar gerçekleştirdi."Müs­ lümanlar Afrika'yı ele geçirince. Muh a m m e d ' e zaman olarak da en yakın olan İslam tarihçisi­ dir. el-Kamil. Hz. Bunu yaparken de ordusuna şunu söyledi: "Bakın Kur'an'a g ö r e siz öldürülürseniz şehit ve dolayısıyla cennetliksiniz. "Ebubekir döneminde biz bu proje ile 159 kazandık. ama bu avantaj onlar için yoktur.

no: 2157. d. A m a bu süre. Süneni Kübra. Leyla binti Sinan adında çok da güzel bir hanımı varmış. Halit onu görünce dayana­ maz ve kocasını bir hiç uğruna öldürüp o kadına cariye ola­ rak el koyar ve hemen orada. Nikah. Esir alınan kadın tek bir sefer adet görse yeterlidir denil­ miştir. . vergilerini toplamakla görevlen­ dirir. Beni Temim kabi­ lesinden Malik b. Mucem-i Kebir. 1 6 2 161 Bakara suresi. tabii ki asayişi sağlamakla meşhur olan Halit b. c. Muhammed henüz hayatta iken. memleketine d ö n m e d e n o kadınla cinsel ilişkide bulunur.Ebu Davud. 162 a. Nüveyr de Müslüman olur (diğer kabile­ ler gibi korkudan v e y a gerçek. b. Nüveyr'in bölgesine gider. Velit'e ve özellikle de Hz. belki eski eşinden hamile ise doğacak çocuğun kimden olduğu belli olsun diyedir. 24/69.Beyhakı. Müslümanlar en kısa zamanda onlarla cinsel ilişkide bulun­ sunlar diye. her ne ise) ve Muhammed onu o bölgenin zekâtını. hem de Halit b. Muhammed'in ölümü üzerine Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslamiyeti terk edince. Bu arada Halit b.7/449. Velit bir gün Malik b. Müslüman savaşçılara bir indirim yapılmıştır. savaşta ele geçirilen karşı tarafın kadınları için geçerli değildir. Hz. 1 6 1 Bun­ dan amaç. Malik'in. Hâlbuki Kur'an'a g ö r e . Musannaf.A. Razzak.olduğuna örnek olsun. no: 12898.Taberani. Ebubekir değişik bölge­ lere baskınlar yaptırır. ikinci bir erkekle evlenebilmesi/cinsel ilişki yaşayabil­ mesi için en az dört ay on gün beklemesi l a z ı m . Muhammed'in nasıl biri olduğuna örnek olsun isti­ yorum. bir kadının eşi ölür v e y a öldürülürse. 228 ve 234. Velit de bu baskınlarda aktif bir şekilde yetkili bir komutandır.

Beni Mustalık'ta Cüveyriye ve yine başka bir baskında ele geçirdiği Reyhane örnek gösterilebilir. Ömer'in bir bacağını kırıyor. Halit'e karşı özel nedenlerden dolayıdır.A m a bu olayda Halit b. Ömer. Buradaki tepki. Ömer'in bu ceza teklifini kabul etmez. Velit bu tek bir seferlik adet g ö r m e şartını da beklemez. Halit b. Bu olay anlatılırken şu da söyleniyor: Zamanla Ö m e r ' l e Halit arasında meyda­ na gelen hoşnutsuzluğun nedeni bu olaya dayanır. bir ara güreşiyorlar. Halit b. İslami kaynaklarda. Bir örnek vereyim. bu işin teferruat kısmı. Burada kısa bir hatırlatmada bulunmak isterim: Aslında Ö m e r bu olayda kıskançlığından dolayı Halit'e sert tepki göstermiştir. Bu. hem siyasi olabilir. M u h a m m e d de hep böyle yapardı. Bir kere cariyelik kurumunu onaylayan bir sistem var ortada ve Ö m e r de bundan yararlanmıştır. Yani o da hiç bekle­ memiştir o belirlenen tek adet g ö r m e şartını. . Hayber'de Safiye. N e y s e konu­ muz bu değil. Halit. Kenz'ül Ummal. Halit b. Velit'in az önce sözü edilen cinayet olayı ve ka­ dını cariye olarak ele g e ç i r m e durumu Ebubekir ve Ö m e r ' e iletilince Ömer. o da bundan farklı bir şey yapmamıştır. Velit bahsi. Hz. Yani Ö m e r bunu hazmetmez ve hep ona karşı tavır alır. Suriye tarafında öldürülen Halit'in cinayetinde 163 parmağı var diyen İslam tarihçileri bile v a r . Velit'e şunu söyler: "Nasıl olur da sen 163 Hindi. no: 37020. bir kadını kendine almak için Müslüman bir kişiyi katlet­ miştir der. Çünkü Halit. Ancak Ebubekir. Hatta Ömer'in. Çünkü Ömer'in genel durumuna bakıl­ dığında. Ö m e r ' l e Halit henüz Müslüman değil­ ken. 13/369. hemen orada kadınla sevişir. hem de aralarındaki ilişkiden de olabilir. düşmana karşı kılıç kullanan bir insana ben ceza v e r m e m der. Halit'i taşlayarak öldürelim.

d. aynı konuda. s. b. utanmadın mı ki dinden çıktın. yayılır. Kitab'ü Ridde. a) Müseyleme. 2/218. f) Tuleyha b. c) Yine 'Yakıd' adında bir kadın. e. 107-108. c. eşini alabilesin diye katlettin" gibi sert söz­ ler. no: 7702 Malik b. 248) İslamiyet'i bırakıp yedi yüz savaşçısıyla birlikte Tuleyha'ya katılır. 5/518.İbni Hacer Askalani. Hepsi Ebubekir zamanında bastırılır ve böylece o coğrafyada İs­ lam galip gelir. Huveylid Esedî gibileri de ken­ di bölgelerinde peygamberliğini ilan etmişlerdi. 6/322 Ebubekir'in halifeliği kısmı. . 2. Nüveyr kısmı. Buna rağmen Halit'e herhangi bir ceza uygulanmaz.İbni Esir.Üsd'ül Gabe. hep çıkar. M u h a m m e d döne­ minde birçok kişi de bölgelerinde kendilerini peygamber olarak ilan etmişlerdi. no: 14091. ve b. asıl adı Cülendi idi) e) Esved-i Ansî. f.El-Kamil. Malik b. 5/426 ve b) Zebidi. Daha sonra yakalanıp M e d i n e ' y e götürülünce Müslümanlar ona. Yani hep çıkar. yine aslen Hıristiyan olan. 5/619.İbni Kesir. Minhac'ü Sünne. a. Isabe. deyince o. Nüveyr kısmında. 165 a)Yakub'ül Hamevi (574-623). Mesela. s. el-Bidaye ve'l Nihaye. Arap yarımadasından b) Şecah binti Haris adında bir kadın.Vakıdi.İbni Teymiye. 1 6 4 Hani belki kamuoyu bilmiyordur. Suri­ ye'nin Halep tarafında peygamberlik iddiasında bulunmuş­ tu. s. mesela Hz. "Zaten hiçbir zaman İslamiyet'e inanmadım ki" karşılığını verir. (1 !45-1205.Kenz'ül Ummal. 164 a. 'Mucem'ül Buldan'.h) 'Tac'ül Arus'. 2369. Ebubekir'in halifeliği kısmında. Muhammed'in bir savaşta ele geçirdiği d e v e ­ lerden kendisine 100 d e v e rüşvet olarak verdiği Uyeyne b.bir Müslüman'ı. İslamiyet'ten öyle kaçışlar olur ki. Hısn/veya Husayn bile (Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda bu konuda geniş bilgi var ve en başta Buhari'den alıntı var. Buna ilk olarak babası inanır' 6 5 d) Lakit bin Malik Ezdî (Umman'da peygamberliğini ilan eder ve zaten İslami­ yet'ten önce de oranın emiriydi. cilt.

Bahreyn. d-Yakubi tarihi. Ayrıca M ü s e y l e m e ' y e karşı yapılan savaşta öldürtlen Müslümanların listesi birçok tabakat ve 166 siyer kitaplarında yazılmıştır. bu yöntemle kendilerini topluma kabul ettirirlerdi. Bu gerekçe.Burada şunu eklemekte yarar var: O dönemlerde. b. garantiye alalım fikri ortaya atılır. Nehre. Umman. bu savaşta toplam yirmi bir bin insan katledilir. c. Bu konuda ihtilaf yoktur. Kısacası. Hadramut. Ebubekir'in halifeliği bölü­ münde. Çünkü bu savaşta Kur'an'ı bilen birçok Müslüman katledi­ lir. 2. Beni 166 a. Zaten Kur'an'ı kitap haline getirelim fikri. bu savaştan sonra ortaya çıkmıştır. Yemen. Havazın. İslami kaynaklarda var olan bil­ gilere g ö r e Müseyleme'nin silahlı gücünün 40 bin olduğu söyleniyor. en başta Buhari ve Müs­ lim'de anlatılmaktadır. Yine İslam kaynaklardaki bilgilere g ö r e .Hicri. Nasıl şimdi demokrasi veya sosyalizm deniliyorsa ve bunlar popülist ise o d ö n e m d e de bu tür mitolojilerle insanlar kendilerini ortaya koyarlardı. yılı olayları. 2/143 v d . 3/2£3-330. Beni Amir. Kinde.İbni Kesir. Selim.el-Kamil. cilt Ebubekir'in halifeliği kısmında. . Burada Müslümanların verdiği ölü sayısı binlerle ifade edilecek kadar fazla ve bu ölenler arasında Uhud. 11. Gatafan. Ebubekir döneminde Y e m a m e ' d e peygamberlik iddi­ asında bulunan Müseyieme güçleriyle çok şiddetli bir sa­ vaş yaşanmıştır. Kimin formülü tutarsa artık atı alan Üsküdar'ı geçer misali iktidarı elde tutması kolay olurdu. Yemame. Bedir gibi savaşlarda M u h a m m e d ' l e birlikte olan seçkin sahabeler de vardır.Taberi. O yüzden henüz ortalıkta Kur'an izleri var iken bunu ki­ tap haline getrelim. e-Bidaye ve'l Nihaye 6/338-358. eski­ den beri süregelen mitolojilerin gitgide genişleyip büyü­ yerek bir kültür haline geldiği bir gerçeklik var.

ama yine de bazı kalıntıları kalmıştır. 6/340 ve devamı. ancak Müslüman- 167 a. Hele en ilginci.. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. Bir de şunu diyordu: Allah vahiy g ö n d e r e ­ rek bizim günde üç sefer namaz kılmamızı istiyor. Mesela onlardan Tulayha şunu diyordu: Cebrail vahiy getirdi.İbni Kesin Bidaye-Nihaye. Allah olarak benim buna ne ihtiyacım var ki. gi­ bi açıklamalar. cilt. in­ sanların niçin Muhammed zamanında Müslüman oldukları noktasında iyi bir yanıttır aslında: Niye inandılar. 2.İbni-il Esir.Temim ve topyekun bölge insanları İslamiyeti çok kısa za­ manda ve hızlı bir şekilde bıraktılar. el-Kamil. Ebubekir'in halifeliği kısmında. içki içmek. Fedail-i Kur'an.. On­ lara g ö r e insanoğlu çok dikkatli olmalıydı. Ahirete iman onlar­ da da vardı: Zerre kadar bir şey hesapsız kalmaz diye. çok da taraftar topladı. neden kaçtılar? Kaldı ki bu peygamber adaylarından çoğunun projeleri aynı zamanda mantıklıydı. zina etmek de haramdı. Ya­ ni bunlara g ö r e ancak istisnai durumda ikinci evlilik olabi­ lirdi. Bu gibi vahiylerinden dolayı Tuleyha'nın peygamber­ liği hızla yayıldı. Gerçi islam hâkim olunca onla­ rın öne sürdükleri prensipleri yok etmiş veya yerine kö­ tü/alaylı prensipler koymuştu ki insanlar İslam'a daha da bağlansınlar. Kaldı ki.Taberi. Dolayısıyla sizin benim için namazda secde edip kafanızı/o en kıymetli organlarınızı yere koymanızı kabul etmiyorum. Tarih 3/280-330).. Yani sa­ bah ve yatsı namazları yoktur diyordu. bir erkek evlendiği za­ man. e ğ e r erkek çocuğu dünyaya gelir ve yaşarsa. . Buhari. c. artık ikinci bir kadınla evlenmesi haramdır diye yasak vardı. A l ­ lah'ın şunu dediğini aktardı: Siz insanlar çok şereflisiniz. 167 Yalnız bu sonuç. Cem'ul Kur'an kısmın­ da.. b.

lar ganimet ve cennetteki huri avantajlarıyla bunları etkisiz hale getirdiler. bu konuda doktora tezi olarak bir çalışma yürüten ve kitap haline getiren Medine'deki Ümmü'l Kura üniversitesi öğretim üye­ lerinden Ahmet bin Sad Gamıdi'nin 'Akidet'ü Hatmi Nübüvveti bi nübüvveti'l Muhammediye s. Bir de Muhammed hayatta iken Mü­ seyleme ona mektup göndererek. 169 FazI peygamberlik iddiasında bulunanlar arasındaydı. sihir gibi konularda uzmandı gibi yakıştırmalar yapmışlardır İslam'ı yazarlar. 6/353 vd Secah binti Ha­ ris konusunda. Yine M u h a m m e d ' d e n sonra Emevi ve Abbasiler döne­ minde de peygamber adayları çıktı ortaya. İşte böyle: Eski d ö n e m l e r d e Orta Doğu'da kim pey­ gamberim deyip de kendini kabul ettirirse o yaşardı. Küfe'de M u g i r e b. Örneğin. Şam'da Haris b. talan. irtidat olayları kısmında. mito­ lojileri çok iyi bilirdi ve halka anlatırken onları güzel etkile­ yebilen bir yapısı vardı. Sait. İrtidat olayları kısmı.İbni Esir. Sakif te Muhtar b. 168 a. Esed kabilesinden Ebu Hattap. cin. 173-195 bakılabilir. Muham­ m e d ise bunların arasından sıyrıldı. . Bu­ nun için Muhammed döneminde birkaç peygamber adayı ortaya çıktı. çapulculukta ordu­ larını harekete geçiremedikleri için kaybettiler. Yani Muhammedinki Tann'dan g e l m e . 169 Daha fazla bilgi için. yine Yakup ve oğlu Yusuf. Himyeri/San'a'da Ali B.İbni Esir. efendim çok g e z g i n biriydi. Irak'ta Beyan b. Kamil. ancak onlar ganimet. Bidaye-Nihaye. Sait ve Ebu Mansur el-Aceli. Müseyleme ise çok bilgili olduğu için kendi şahsi projeleri vardı ve o yalancı pey­ gamberdir diyorlardı. 1 6 8 M ü s e y l e m e için d e . peygamberliği aramız­ da paylaşalım demiştir (Hani Musa ve ağabeyi Harun. İbrahim ve oğulları İsmail-İshak gibi biz de aramızda paylaşalım diyordu) ama Muhammed bu­ nu kabul etmemiştir. b. Sem'an. Üseyid.

Muhammed'in felsefesine uygun ve aynı zamanda ona saygıdır. çocuklara ve yaşlılara dokunmayın.Aslında Ebubekir'in Halit bin Velit'e ceza vermemesi. Hz. "Al­ lah'ım. bas­ kın ekibiyle birlikte onları İslam'a davet ediyor ve onlar da kabul ediyorlar. cena­ zenin bir kadına ait olduğunu ve öldüren kişinin ise Halit b. Burada Muhammed'in göster­ diği tepki sadece şu: Baskınlarda kadınlara. Sonuçta durum Hz. Sabah olunca bu kez arkadaşlarına: "Herkes elindeki esirleri öldürsün" ta­ limatını veriyor. diye talimat da veriyor. Muhammed Mekke'yi tekrardan geri alınca (yani Mekke'nin fethinde). Hz. ben Halit'in yaptığından uzağım" diyor ve bunu 170 Siyeri İbni Hişam. Muhammed. kalanlarını da esir edip ar­ kadaşlarına köle-cariye olarak dağıtıyor. 1 7 0 Halit'e herhangi olumsuz bir şey söylediği kayıtlı değil. civarda bulunanlar da İsla­ ma girsinler diye. Halit. Halit b. Velit olduğunu söylüyorlar. M u h a m m e d ' e iletiliyor. O. o baskın sırasında insanları y e r e yığıl­ mış bir cenazenin başında toplanmış olarak görüyor. N i y e mi? Hemen somut bir-iki örnek vereyim. Velit'i Beni Ge­ z i m e kabilesine gönderiyor ve karşı koymazlarsa sakın on­ lara bir zarar vermeyin. . Mekke'nin fethi kısmında. Sonuçta Ha­ lit onların bir kısmını katlediyor. Yine Halit bin Velit'le ilgili en başta Buhari'de anlatılan şöyle bir katliam olayı var: Mekke'nin fethinden sonra. Hz. ancak İslam'ın formalitelerini henüz bilme­ dikleri için. Fakat bu esirler onlara karşı gelmedikleri ve üstelik de İslamiyet'i kabul ettikleri için. Halit tarafında­ ki bazı insanlar onun bu teklifine karşı çıkıyor ve asla biz öl­ dürmeyiz diyorlar. halk nezdinde İslamiyet'i kabul ettim anlamına gelen eşanlamlı başka bir kelime kullanıyorlar. Ö l e ­ nin kim olduğunu ve neden öldürüldüğünü sorunca.

Muhammed'in ölümünden yaklaşık üç yıl önce. şu hiç sorgulanmaz mi: Acaba ne oldu da Halit ve diğer meşhur sahabeler İslam'ı seçti? H e p vurgu yapıyorum: Olay kimileri için iktidar kavgasıydı. Velit çok sonraları İslamiyet'i kabul edenlerdendir. en başta halife Ömer için geçerliydi. nasıl olsa yeni bir sistem kuruluyor. Şu da bilinmeli İd. Kimi­ leri ise çoluk çocuğum cariye-köle adıyla anılmasın.iki. İbni Hacer Askalani. Şu da var ki onlar köle-cariye olarak kalsa hiç olmazsa onlardan yararlanırlardı. kimileri için ganimet. Halit b. bu pastadan pay alalım hesapları yapıyorlardı. bazı rivayetlere g ö r e de üç kez tekrarlıyor. Halit'in talimatını dinleyerek ellerindeki tüm esirleri katlederler. peki öldürülseydi bunları katleden Müslümanların bunda ne gibi çıkarları olurdu? Yani karşı çıkanlar bu kölelik avantajından dolayı böyle bir girişimde bulunmuş olabilirler v e y a belki de iyi niyetli insanlarmış. ben artık onlara girmiyorum. yoksa Muhammed Tanrı görevlisiydi. malım talan olmasın endişesiyle korkudan Müslüman oluyordu. İbni Sad'dan alıntı yaparak bu ha­ disin şerhine şunu da eklemektedir: Halit'le birlikte o baskına gelen Selimoğulları. nitekim kendisi bunu çok iyi başarmıştır. ancak Muhacir ve Ansar grubu Halit'e karşı çıkar ve ellerin­ deki esirleri öldürmez. Yani Halit'in yaptığını yanlış buluyor. O dönemin önemli siyasetçileri için tek neden iktidara ortak olmaktı. tabii ki İbni Hacer bu hadisin açıklama kısmında tüyler ürperten bazı detaylar da aktarır. Peki. mucize gösterdi de insanlar bundan dolayı ona inan- . Hele bu fikir. Velit gibileri. ama geniş halk kitleleri için d e d i ğ i m gibi ya korku. ya da ganimet-talan ve cariye kazanmak gibi mad di çıkarlar ön plandaydı. cariyelerden yararlanma düşüncesiydi. olabilir. Halit b. biz de bir an önce yerimizi alalım.

kendisi kitlesel bir şekilde katliamlar gerçekleştirmiştir. Velit'in Beni Cüzeyme'ye gönderildiği bö­ lümde. o zaman için hiç de geçerli değildi. Halit b. . Buhari. ordusuna şu talimatı veriyordu: Ya onlar geri dönüp zekâtlarını verecekler veya hepsi kılıçtan geçi­ rilecek. Fatma'ya yaptı­ ğı gibi ferdi d ü z e y d e değildi. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir.. 2. 6/340 ve devamı. 2/25. M e d i n e ve Bahreyn'e bağlı 'Cüvasa' kö­ yündeki Abdülkays camisidir. Arap yarımadasında Hz. Bunda zaten İslam düşünürleri arasında ihtilaf yok. Cem'ul Kuran kısmın­ da. Mekke. Dolayısıyla tek bir muhalif kalana kadar savaşa devam" diyordu. So­ nuçta binlerce insan kılıçtan geçirildi. bu kadar basit. Ebubekir'in halifeliği kısmında. 2/205. c. Hayat-i Sahabe. Fedail-i Kuran. "Yahudiler bununla çok sevinirler. 171 Buhari. el-Kamil. Bunlar. herkes islamiyet'i terk e t t i . 1 7 2 Yani Ebubekir'in haksızlıkları böyle Hz. cilt. 3/225 b. Megazi kısmı.dılar gibi fikirler. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk.. Geçer­ li olsaydı.Ibni-il Esir.ibni Asakir. Bunlar dışında hiçbir cami kalmadı. Taberi Tarihi. 1 7 1 Ebubekir o zaman zekât v e r m e y e n ve güya dinden çı­ kanlar hakkında. el-Kamil. Öyle ki Hz. bazı yerlerde de kısmen İslamiyet'i bıraktılar. 172 a. İbni Esir. Bu arada kitlesel bir şekilde gerçekleşen bu İslam'dan çıkma olayları karşısında Ebube­ kir. d-Taberi. onun ölümünden sonra insanlar kitlesel bir şekil­ de dinden çıkmazdı ve Ebubekir de bu irtidâd olaylarıyla uğraşmazdı.Kandehlevi. Muham­ med'den sonra Arap yarımadasında üç adet cami kaldı. on­ lara g ö r e Ebubekir din için cihat etmiştir.İbni Kesiri Bidaye-Nihaye. cilt 30/319. Tarih 3/280-330. e. Muhammed'in vefatından sonra insanlar bazı yerlerde toplu halde.

Mizan'ül İtidal. ancak Hz.Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) Halk arasında Hz. Hammad'el Kufi'den şu farklı rivayeti de ekliyor: Kimileri. Ebubekir ve Ömer'in yaptığı zulme karşı onları Firavun'a benzetmiş. "Ey zalimler. 1 7 3 İşte Ebubekir'in durumu da buna benziyor demişler. o sırada Azrail inip ona. O yüzden kimi İslam tarihçileri Ebubekir'in durumunu. Ebubekir'in kendi icraatından örnekler göstererek pişmanlık duyduğu olaylar keşke yalnız onlardan ibaret ol­ saydı: İki buçuk yıllık halifelik dönemi hep katliamlarla g e ç ­ miştir. sen suçlu­ sun" deyip ağzına çamur doldurup onu boğmak suretiyle ruhunu almış misali. . sizin ölüm anındaki korkunuz ve pişmanlı­ ğınız tıpkı Firavun'unld gibi artık size fayda vermeyecektir" demişlerdir. Kur'an'da mitolojisi anlatılan Firavun'un denizde boğulma­ sına benzetmişlerdir: Güya Firavun suda boğulmaya başla­ dığı an pişman olup "Musa'nın Rabbine inanırım" demiş de. Muhammed Sırri kısmında.. Ali. 1 7 4 c. Hatta Zehebi. "Şimdi mi inanırsın. kızları ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşleri olan Ayşe ile Hafsa'yı da fitne unsu­ ru olarak nitelemişlerdir. 1/284. 174 Zehebi. Muhammed'in katledildiği bilinmediği 173 Yunus suresi. 9 1 . Ö m e r ve Osman'ın öldürüldükleri biliniyor. İşte. Ahmet b.Kendisine Sıddık' yani çok doğru denilen Ebubekir'in ha­ yatından kısa bir numune sundum. Ebubekir ve Ö m e r için de kimile­ ri. A h m e t b. no: 551.. Mizan'ül İtidal adlı yapıtında Muham­ m e d b.

Kaldı ki. bu konuda çok çarpıcı ve net bazı bilgiler vermiş­ lerdir. Kendisi bir akademisyen. Necah Taî'den kısa bazı bilgiler vereyim. Ancak ne olursa olsun adam güzel bir çalışma ortaya koymuş. Ayrıca onun alıntı yaptığı kaynaklardan da birçoğunu dipnot olarak ekleyeceğim. insanlar Ebubekir'in de en yakın arkadaşları tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiğini bilmiyor. ondan sonra yönetimi paylaşalım diye. ancak kendi arkadaşları tarafından bir komploya kurban gittiğini net olarak belirten bir islam dü­ şünürü hemen hemen yoktur. Bunun üzerine Ömer. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gibi. Plan şu: Biz birlikte Ebubekir'i orta­ dan kaldıralım. başka Sün­ ni kaynaklarla karşılaştıracağım. ondan sonra da Osman ve bu arada tabii ki Emevi kesimine gitgide tolerans tanınacak. İlkin Ö m e r halife olacak. Osman'ın bağlı olduğu Emevilerin etkili isimleriyle görüşüyor. alıntı yaptığı kaynaklar hepsi ünlü islam düşünürlerin ka­ leminden. Mesela onun Ömer'i Hac görevinden al­ ması gibi. daha sonra da değerlendirmesi ne kadar doğru diye. Zaten Ebubekir halife olduğunda Ebu Süfyan hep onun halifeli175 Necah.gibi. Kendisi birinci cildin 40. beğenilir veya beğenilmez bu ayn bir dava. Necah T a î 1 7 5 ile itikadı mez­ heplerden Mutezile ekolüne yakınlığıyla bilinen İbni Ebi'l Hadid. plan buydu. Ebubekir'in z e ­ hirlenerek katledildiğine ilişkin açıklamalar İslami kaynak­ larda çok fazladır. g ö r e v d e direniyor ve üstelik de Ö m e r ' e karşı tavır alıyor. J . Ebubekir bir yıl g ö r e v d e kaldıktan sonra ayrılıp halifeli­ ği Ö m e r ' e teslim etmeliydi. sayfasından başlamak üzere konuya ilişkin şu bilgileri veriyor: İlk başta Ebubekir'le Ö m e r arasında yapılan konuşma­ da. 1955 İrak doğumludur. Necah'ın kaynağındaki bilgiler gerçekten ilginç. İlk önce kitabından bir özet sunacağım. ancak Ebubekir bunu yapmıyor.

ki Ömer'i halife olarak önerdi" söz­ leri Ebubekir'e ait değildir. diyor. bu sahte bir vasiyetnamedir. Mekke valisi Attab'a ve Ebu Kebşe'ye zehir içiriliyor ve hepsi de bir yıl sonra hemen hemen aynı gün veya günlerde vefat ediyorlar. O yüzden. Kelde'ye. İşte bu konuda Necah şöyle diyor: -Bir kere ağır hasta olan Ebubekir artık halifeyi tayin edecek durumda değildi. Osman'ın Ebubekir'in yanına girip dışarı çıkınca halka. İşte bu iki kişi aracılığıyla planlarını uygulamışlardır diye rivayetler var. Yani öne sürdüğü kanıtlar hep İslami kesimden. inandırıyor. birçok İslami kanıt ve argümanlarla tezini destekliyor. Ebubekir'in son nefesinde içeri girip çıksın ve Ebubeldr bana yazdırdı desin. İddialarından bir kesit: Daha sonra anlatacağım İd. tabii ki ilacı nasıl verdiklerinin detayı hakkında pek bilgi yok. güya Ebubekir son nefesinde Osman'a vasiyetini yazdırmış. doktoru Haris b. ben ölürsem Ö m e r halife ol­ sun diye. Z e y d b. adam mı kalmadı da bunu seçtiniz di­ yordu. Selam'a güvenirdi. Sabit ve Abdullah b. Aslında bu vasiyetname daha önce Ö m e r ve Osman tarafından planlanıp bir kâğıda ya­ zılmış ve Osman'a verilmiş İd. size Ebubekir'in va­ siyetini ilan ederim. burada bir senaryo söz konu­ sudur. Ancak Ebubekir. onları kötü niyetli olarak tahmin et­ mezdi. Çünkü Ebubekir'in yanında son nefesinde Osman'dan .ğiyle alay ediyordu. Sonuçta. Sonuçta Ebubekir'e. Zaten bu olup bitenler sırasında vefat ediyor. Necah iddialarını güzel hazırlamış. "Beni dinleyin. ancak belki kimse onun kadar fark edememiş. bu ayrı bir şey.

Çünkü Ebubekir g e n e l d e uzlaşmacı bir konuşma ya­ pıyordu.başka şahit olacak kimse yoktu. Mesela en başta Ebu Süfyan ve oğlu M ü a v i y e ' y e çok iltimas yapıyor. Sakife Beni Saide'de hem Ebubekir. hem de onun bu şekilde bir açıklama yapması şüphe­ leri daha da artırmaktadır. Muhammed'in diğer eşlerinden farklı olarak hazineden ona daha fazla aylık bağlanıyor (ay­ da 1200 dirhem). Hz. Ö m e r halife olunca Emevilere aşırı d e r e c e d e ayrıcalıklar tanıyor. moral veren bir Ebubekir. son nefesinde bu ayeti işleyerek sanki alın halifeliği."Zulmedenler hangi akıbete uğrayacaklarını görecek­ lerdir." Yani burada şu söyleniyor: Her zaman yumuşak konuşan. Hatta bir ara Muhammed'i M e d i n e ' d e vurdurmak için plan da yapmış. bu artık mecburiyetten olmuş. hem de hiç kimse Os­ man'ın bu açıklamasının Ebubekir'e ait olduğuna inanmı­ yordu. İşte hem o sıra onu ve Ömer'i saran heye­ can. Kaldi ki. Ebu Süfyan'ın kızı olduğu için. Ebubekir'in üslubu değildir. İşte bu. -Bir de o ana kadar Osman'ın piyasada hiç ismi yoktu. Allah belanızı versin gibi bir yaklaşım söz konusu. Ayetin içeriği şu. Bir de daha sonra İslami kesimin kaynaklarından sunaca­ ğ ı m bilgilere g ö r e Osman dışarı çıkınca şunu diyor: Bana inanırsanız size Ebubekir'in vasiyetini okuyayım. Halbuki Mekke fethinde Ebu Süfyan Müslüman olmuşsa da. Osman'ın okuduğu yazı ise çok farklı ve sonunda da Şuara suresinin 227. ancak başarısız olmuştu. . hem de Ö m e r bir ara halifeliği Ebu U b e y d e ' y e teklif ediyorlar. yoksa kendisi hayatında hiçbir zaman İslamiyeti benimsememiştir. Peki neden bu adam birden kayboldu da yerine Osman ortaya çıktı? As­ lında bu da doğru bir tespittir. yoksa okumam diyor. Hatta Muhammed'in eşlerinden Ümmü Habibe. ayeti eklenmişti.

s. 1/43. A. Onun bu sözü birçok İslami kay­ nakta geçiyor. Ayşe'yi damdan düşürmek suretiyle katledip geceleyin de gömüyorlar Muaviye. Aziz. hem de iki kar­ deşi Abdurrahman ve Muhammed'i suikastla öldürmüştür. Ebubekir kızı meşhur Ay­ şe.Necah'a g ö r e Ebubekir. Yani bal içine zehir katarak insan­ ları vurmayı kastediyor. . 178 Tevbe suresi. A. Rahman. Ebubekir'den sonra Emeviler tarafından suikastlarla öldürülenlerden ayrıca uzun bir liste de veriyor ve bu suikastların baş aktörü olarak da Muaviye'yi gösteri­ y o r . Ayşe'yi. Bu ve başka Şia mensupları. Kimi rivayetlere göre Hz. Ali. Muaviye hem meşhur Hz. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" sözü meşhurdur. Bunun üzerine Muaviye Ayşe'yi bir çukura g ö m m e k suretiyle katlediyor. Ömer b. Diğer kardeşi Muhammed ise zaten Muaviye'nin talimatıyla Mısır'da yakalanıp bir merkebin içine lonuyor ve eşekle birlikte onu yakıp o şe­ 177 kilde katlediyorlar. Hasan b. 1/108vd. Ayşe'nin kar­ deşi Abdurrahman'ı da hem zehirliyor. hem de bu kaynakta anlatılı­ yor ki. Rahman b. Kimi rivayetlere g ö r e Muaviye minberde oğlu Yezit için propaganda yapınca Ayşe ona karşı çıkıyor. Bir başka aktarım da. Igtiyal'ül Halife Ebubekir. Ömer. Mu­ aviye. M u h a m m e d Mek­ ke'den M e d i n e ' y e hicret ederken yanında Ebubekir de var­ 178 mış olayını inkâr ediyorlar. Ebi Vakkas. Ebu­ bekir oğlu A. Halit. 1 7 6 Zaten Muaviye'nin. Emeviler'in suikastla katlettik­ leri ilk kurbandır. 176 Ebubekir'den soma suikast mağdurlarından bir liste veriyor: İbni Avn. Sad b. Malik Ester. Ayşe'yi bir kuyuya atıp o kuyu­ nun etrafını kapatıyor ve bir daha umuma açmıyor. Ayet. hem de can çekişir­ ken o halde mezara gömüyor. Hz. 40. 2. 177 igtiyal'ül Halife Ebubekir. kesinlikle bu doğru değildir. Ebubekir oğlu Abdullah. H e m başka kaynaklarda. Abdullah b.

"Dünya ne kadar boştur! Hz. Yedikten sonra dokroru Haris b. Yani bir­ birlerinin ölüm haberini bile duyma fırsatları bulamadılar. Ebubekir'in ölümüyle ilgili Sünni kesimin kaynaklarında var olan bilgiler şöyle: Yanında bulunan Meleke valisi Attab ve doktoru Haris b. Sadece Yahudiler tarafından zehirlenip katle­ dilmiş. Kimi rivayetlerde. bir yıl sonra yaşama şansımız yoktur" dedi.ikisinin M e k k e ' y e hicret zamanları farklıdır diyorlar. olay belli. "Yediği­ miz y e m e k t e zehir vardı. onu af mı etmiş. kısa ama ölüm nedeni aynı şekilde anlatılıyor. El-vafi bil Vefeyat. . Ebubekir'in mağarada olmadığına dair bir de özel bir kitap hazırlamış. Muhammed'in zehirlendiği konusunda tarih belli (Hayber baskını). Bunları zaten aktaracağım. idam mı etmiş yine az çok ba­ zı bilgiler var. şeklinde çok kısa bir bilgi var. A m a Ebubekir'in ölümüyle ilgili doyurucu açıklama yok. Kelde ile birlikte. aynı eserlerde konuya ilişkin var olan kanıtlar. Her ne kadar İslami kaynaklarda Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiği açık ola­ rak yazılmıyorsa da. Hatta Necah. şu var ki. Mu­ hammed de. 19/289-no: 7562. Ebubekir'in ölüm nedeni birçok kaynakta bu şe­ kilde belirtiliyor. Kimi rivayetlere g ö r e Ebubekir ile Mekke valisi bir yıl sonra aynı g ü n d e vefat ettiler. Enteresan g e r ç e k t e n . Nitekim yiyen iki kişi bir yıl sonra vefat etti. aslında olayın sis perdesini ortadan kaldı­ racak kadar güçlüdür. Attab kısmında. Kelde o sırada Ebubekir'e. Ebubekir de zehirlenerek bu dünyadan g ö ç ettiler" şeklinde farklı. bunun süresi de bir yıllıktır. A m a az da olsa kimi yazarlar Ebubekir'in banyo yaptıktan sonra üşütüp zatürre olduğunu ve bu ne179 Safedi. 1 7 9 Hz. kendilerine (Yahudi­ ler tarafından) sunulan zehirli yemekten yediler. zehirli eti hazırlayan kadın bel­ li (Zeynep).

100. O d ö n e m d e g e n e l d e bala ve yemek­ lere zehir konuluyor. g. f. üç sefer beni ilaçla öldürmeyi denediler. 1) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. e.554. Muaviye az önceld cümlesiyle bunu vurgulamak istiyor.Ibni'l Cevzi. I. j. Zehirleme yöntemi o dönem­ de çok yaygındı. i. cilt 28/20 halifeler bölümü. Muaviye'nin adamları tarafından zehirlenerek katledilince Muaviye. c. Bazı yazarlar o dönemle ilgili bu yöntemle katledilen kişi­ lerin listesini de çıkarmışlar.Ebü'l Feda. Tarih. 12/204. Hz. n. Riyad'ü Nadre.. no.İbni Asakir.Zehebi. Hatta Hz. k. birilerini ortadan kaldırmak istedikleri zaman genelde zehirli yemekler kullanırlardı. Siyer-i A'lam. Sübülul Hûda. 67 vd. 1) el-Maarif. 13/1 18 Ebubekir kısmında. Mesela. Muhammed vefat et­ tikten sonra. El-Kamil. d. Ebubekir konusunda. b) jmame-Siyase. Ebubekir'in ölümü bölümünde.cienle öldüğünü yazıyor.Suyuti. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" cümlesini sarfetmiştir.İbni Kuteybe. h-Taberi Tarihi. 3/105. 2. 1 8 0 Şu bilgiyi de eklemekte yarar var: O dönemin insanla­ rı. 1/263.İbni Ebi'l Hadid. Ebubekir'in kendisine olan hasreti yüzünden çok olumsuz etkilendiğini ve bu hasretten dolayı öldüğü­ nü yazıyorlar. Sıfat-i Safeve. 1/222.Salihi.İbni Sad.Ikd'ül Ferid. Ali tarafından Mı­ sır'a görevlendirilen Malik bin Ester. Ebubekir'in vefatı kısmında. Şerh'ü Nehci'l Belaga. Bunu az önce de belirttim.Muhibbüddin Taberi. 18. Ali'nin oğlu Hasan. 2/31-34.İbni Esir. Bazıları da.. s. 1/222. tabii ki Ebube­ kir'in zehirlenerek öldürülmüş olmasıdır. 30/409. . Ancak benimsenen görüş.Tarih'ül Hulefa. m. s. 2) Tarih-i Dımaşk. bu yöntemle insanlar öldürülüyordu. Ebübekr'in ahlak ve ölümü kısmında. cilt. Burda ibni Sad ve Hakim'den de alıntı yapıyor. 3/419-22. b. ama tedbirimi aldım 180 a. kardeşi Hüseyin'e.Müntehab'ü Kenz'il-Ummal.

. bir ara Hz. s. Ömer'le Ebubekir. Muham­ med'i öldürmeden önce halifelik konusunda anlaşarak adım atmışlardı. 100'er d e v e de Uyeyne adındaki kişiyle Ak'ra' b. 56/376 ve Muhtasar'u Tarih-i Dı­ maşk. Hatta Muhammed bu altınları bunlara dağı­ tırken. o d ö n e m için ilaçla can almak yaygındı. Mesela o d ö n e m hac işlerinden so­ rumlu olan yetkili. Peki bilgiler bunlar iken Ömer'in ve Osman'ın Ebube­ kir'i zehirleyerek öldürdüğü söylenebilir mi? Şimdi de ko­ nuyla ilgili var olan bilgileri v e r m e y e başlayayım. o da bunları dört kişiye dağıttı. Habis'e ve daha birçok önemli şahıslara dağıttı. halifeden sonra gelen ikinci adamdı. Ne yazık ki. Somut örnek gerekirse: Muhammed Huneyn baskınında karşı taraftan aldığı binlerce d e v e d e n rüşvet dağıttı. Ali. bu kadar tedbire rağ­ men sonuçta hanımı Ca'de binti Eş'as bin Kays. 1 8 1 Evet. bir baskında ele geçirilen altınları M u h a m m e d ' e gönderdi. Allah'tan kork. bu dağıtıma sert tepki gösterenler de oldu: "Ey Al­ lah'ın resulü. Bu dört kişiden ikisi yine Ak'ra b. Ali. çevrelerinde söz sahibi olan insanlara İslama adam kazan­ dırsınlar diye. hem de zamanla Ebubekir'in yetkileri­ ne müdahale etmesi. hatta onu dinlememesi Ebubekir'i ra­ hatsız etti. ona zehir vermek suretiyle hayatına son veriyor. Bu son iki kişi o kadar önemliydi ki. henüz Hz. Yeni Müslüman olmuş. Heytemi. Habis ve Uyeyne'dir. Ebubekir ilk yıl bu görevi Ö m e r ' e vermiştir. b.başaramadılar demiştir.Hasan b. Tarih'ü Medinetüi Dımaşk. H e m Ömer'in sert mizaçta olması. başlangıçta. Ebubekir'in halifeliğinin ilk yı­ lında iyi görünüyor. Bunu Muhammed'in ölümü konusunda anlatmıştım. 24/24. 100'er d e v e Ebu Süfyan ve oğlu Muaviy e ' y e .İbni Asakir. Bunların arası. 'Savaik-i Muhrika'. Biz bu mücevherata daha 181 a. 196.

cennetle susturdu. Şunu bilin ki.el-Lü'lüü ve'l Mercan. "Ben hiçbir zaman Muhammed'e inanmadım ki" itirafında bulunmuştur. Muhammed'in vefatından sonra bu Uyeyne 700 taraftarıyla birlikte İslamiyeti terk etmiştir. Üstelik mal dağıtmakla güya tarafına çektiği tüm o önemli insanlar. no: 1642. tabii bu açıklamasıyla o insanları çı­ kar hesaplarıyla susturmak istiyordu. kalpleri İslam'a ısınsın diye verdim. Muham­ med. kendi soyuna bağlı henüz Müslüman ol­ muş önemli kişilere dağıtmıştır. . Zaten o sırada Mekke yeni alınmıştı ve Muhammed'in kendilerine torpil yapıp ikramda bulunduğu kişiler de yakın zamana kadar Müslümanlarla savaşan insanlardı. Ben iki tercih ara­ sında kalsam sizi tercih ederim. Bu olaylar. ileride Müslü­ manlara başbelası olmuşlardır. "İzin ver de böyle diyenin kellesini uçurayım" dedi. Bu 182 a. So­ nunda yakalanınca. Önemli gördüğü kişilere 100'er d e v e verince tabii ki bu kıdemli Müslümanların/özellikle Medinelilerin zoruna gitmiştir. Aynı zamanda onları sevmediğini de kabul ediyordu. 1/230. no: 632-639. 1 8 2 Burada konuyu biraz daha açmakta fayda var. ben ve siz de sonsuza kadar biribirimizi sevelim şeklinde bir konuşma yaptı ve onları kuru sevgiy­ le. Zekat kısmı. M u h a m m e d bunu duyunca Medineli Müslümanlarla özel bir toplantı yaptı ve şunları söyledi: Ben onlara o de­ veleri. Velit Muhammed'e. Ama ne yazık ki daha önce de bir vesiley­ le belirttiğim gibi.müstahak idik" gibi sert eleştirilerde bulundular. Bu arada Halit b. Örneğin Muaviye gibi. Huneyn harbinde karşı taraftan aldığı develerdenmaldan ne varsa. en başta Buhari ile Müslim'de ve Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih'te anlatılmaktadır. b.Tecrid-i Sarih. İstemez misiniz ki onlar malla sevinsinler. ben sizleri onlardan daha fazla severim.

Daha sonra onlar da Ebubekir'in yanına gittiler. Husayn/Hısn kısmında. 3/294.Hindi. yoksa Ö m e r mi?" diye sordular. no: 1059-1062. 9/195.Müslim. Kenz. yoksa ha­ zinenin mi. biz ortağına ekip biçelim dediler. o iki insan Ebu­ bekir'den tarla isterken de şunu diyorlardı: Ekilmeyen. çorak bir arazi ver onu işler hale getirelim.Ibn-i Hacer.Lü'lüü-Mercan. 183 a. "Ha­ life sen misin. para-deve veriyordu. hem de Müslim birçok hadis aktar­ mıştır. Ö m e r kızdı ve ellerindeki sözleşmeyi alıp yırttı. . kalbiniz İs­ lamiyet'e ısınsın diye yapıyordu ama şimdi böyle bir sorun yok. Ebubekir. 184 a-ibn-i Asakir. Gidin kendinize çalışın dedi. bu anlaşma iptal e d i l d i . hazineye ait bir miktar arazi istediler. no: 632-637. Zekat kısmı. b.Yakub Fesevi. N o : 6155. el-Marifet-ii ve'l Tarih. bana yalnız saygı gösterilir" ya­ nıtını verdi. d. 1 8 4 Hatta kimi rivayetlerde Ömer'in o iki kişiye karşı kullan­ dığı şu sözler de var: M u h a m m e d bir ara size bakıyordu.Buhari. Farzü'l humus ve Megazi kısmında. 1/226. "Asıl yetki Ömer'indir. b. O zaman İslamiyet zayıftı.konuda hem Buhari. 1 8 3 İşte bu iki meşhur insan (Uyeyne-Ak'ra'). Menakıb-i Ansar. Ihya'ül Mevat kısmında no: 9151. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. kı­ raç. Bunlar gidip Ö m e r ' e anlatınca. Ebubekir buna onay verdi ve ayrıca bir mukavele de yaptılar. değerlendi­ relim. nasıl bunlara verirsin!" diyerek ona da sert bir şekilde çıkıştı ve bu işin gerçekleşmesine engel oldu. Buna karşı bu iki kişi. Zekat. alın götürün Ö m e r ' e söyleyin o da bu işin şahidi olsun dedi. Isabe: Uyeyne b. "Vallahi biz bilmiyoruz halife sen misin yoksa Ebubekir midir!" di­ yerek bu şekilde tepkilerini gösterdiler. Ondan fazla hadis almış. Ö m e r bundan son­ ra doğruca Ebubekir'e gidip "Bu toprak senin mi. c. Ebubekir ha­ life iken günün birinde gelip ondan. Kaldı ki. c.

9/194-196. kral formalite olarak bulunur. 13/77. hamal gibi çalışalım. Ta'ih'ü Medinet'i Dımaşk. . M u h a m m e d ' e karşı etkili olduğu gibi Ebubekir için fazlasıyla otoriter oldu­ ğunu bilmek-anlamaktır.ibni Asakir.. 186 a. Ömer hac işleri görevinden alınınca bu kez 186 aynı g ö r e v Attab'a verilir. Tarihü Medinet-i Dımaşk. Ne demişler: Köprü/ü g e ç e n e kadar ayıya dayı denir. Çünkü yalnız bu hac 185 İbni Asakir. Muhammed başkalarından al­ dığı talan malını (altın-100 d e v e gibi) onlara bedava dağı­ tırdı. bana ancak saygı gös­ terilir" açıklamasını yapar. İşte Ömer'in bu tip kırıcı müdaha­ leleri Ebubekir'e olumsuz etki yapıyor ve zamanla araları açılıyor. Bu insan zaten Muhammed zamanında M e k k e valiliğine atanmıştı. Ebubekir bunu da kabul eder.Bu konuda İbni Asakir tarihinde daha farklı örnekler de var. Burada artık Ö m e r anladığını anlar ve planların uygulamaya başlar. Ebubekir de Ö m e r ' e karşı aynen bu durum­ dadır. ama tehlike bitince. Mesela. ancak Ö m e r yine se­ netleri yırtar ve burada da sözleşme iptal edilir. biz de söz veririz ki tek bir kişi bizden size karşı muhalefet etmez. "Asıl yetkili Ömer'dir. Ebubekir halifeliğin ikinci yılında Ö m e r ' i hac görevinden aldı. Hani şimdi de bazı ülkelerde kral var.. önemli olanın Ömer'in. Ebubekir bu olayda da. Ebubekir halife olunca tekrar iş başı yapmıştır. kıraç yerleri işler hale getirelim' dedikleri bu tekitleri bile artık kabul g ö r m e z hale gelir. ancak ülkeyi idare eden parlementodur. A m a bunun da ötesinde. Bunun sonucu olarak. onların 'toprağı ortağına işlete­ lim.185 Fırsatlar dünyası: Bir zamanlar az önce sözünü ettiğim o iki kişi tehlike arz ederken. dinden çık­ maz. yine Akr'a ve Zebberkan adında iki kişi Ebu­ bekir'e gelir. Bahreyn haracını bize ver. yerine de Mekke valisi Attab'ı görevlendirdi.

"Rahat dur! Yoksa senin hakkında bildiklerimi söylerim. ancak başka da ya­ pılacak bir çözüm yoktu" gibi bir farklılık gösteriyor. kim bunu söylüyorsa asar keserim diyordu. Yoksa milb. Bir ara Ebubekir'in halifeliği için.Müzi. no: 3762. "Evet. Ebubekir halifeliği siftah etmezdi" diyor. El-Vafi bi'l Vefeyat.. O günkü g e l e n e ğ e g ö r e bir genel mutabakat (ilkel de olsa) bir nevi cumhurun onayı gerekiyordu. 1 8 7 Peki. 19/289-no. c. Dikkat edilirse burada yine ayarlı bir konuşma yapıyor. o zaman yolda giden süvariler bile atlarından/develerinden in­ mek zorunda kalırlar" diyor. İşte Ebubekir ona karşı değişince. Ö m e r bununla puan kaybettiğinin farkın­ dadır. Yani bugünkü halk tabiriyle. A m a zaman içinde bu konuda Ömer'in değiştiği­ ni görüyoruz. Çok sert olmasıyla ilgili örnekleri. Ancak az önceki örnekte belirttiğim yetkiye müda­ hale gibi faktörlerle birlikte. e ğ e r söylesem yer yerinden oynar gibi bir cümle kullanı­ y o r . Yine Ebubekir halife olurken o zaman insanlar buna sür­ priz diyorlardı.19. İşte Ö m e r bu­ nu duyunca çok kızıyor. iğtiyal'ül halifet-i Ebibekir.görevinden alınma işlemi. 1/41-42. halkla ilişkileri tatlılık düzeyinde değildi. Cilt. Ömer'in halifeliği kısmında vereceğim. neymiş o yeri yerden oynatan şeyler acaba! Demek ki aralarında çok vahim şeyler varmış ki bu cümle­ yi kullanıp böylece Ebubekir'in hızını kesmeye çalışıyor. Ö m e r aynı zamanda çok sert bir insandı. Ö m e r de var olan kozlarını kullanmaya başladı. 187 Necah Taî. Tehzib-i Kemal.Safedi. statü itibariyle Ömer'i Attab'ın gerisine götürür. halifeliği sürprizdi. "Kardeşim Zeyd ve arkadaşlarını dinlemiş olsay­ dım. Bir başka karşı çıkışında da Ebubekir'i tehdit ederek. Burada Muhibbüddin Taberi'nin el-Müsterşid ve İbni Ebi'l Hadid'in Şerh'ü Nehci'l Belaga'dan da alıntı yapılıyor .7562.

Musannaf. Razzak. cilt 11/336. 2/250. onu g ö r m e d i ğ i n e g ö r e nasıl diyebilir ki benim bir şeytanım var? Ömer. 1 8 8 İnsan.let ona inanmazdı ve "Sen ona çalıştın. sonunda sırayla ben ve Osman halife olalım diyor. Bir de şu gerçek var ortada: Ö m e r Ebubekir'i halife ola­ rak desteklerken. "Benim bir şeytanım var. . İşte ara­ larında sorunlar olduğu için net olarak Ömer'in ismini di­ y e m e m i ş diyenler de var. Çünkü eğer gayesi cin olan (din mantığına g ö r e ) şeytan ise. Emevi ailesi çok genişti: Mesela Mekke valisi Attab da 188 Necah Tai. Mesela bir ara. İcraatım yerinde ise o zaman bana uyun" d i y o r . işler rayına oturunca Ebubekir bir hafta içinde halifelik görevini bı­ rakıp bana devredecek" ifadesini kullanıyordu. Şayet beni kaydımrsa beni uyarın. Iğtiyal'ül Halifet-i Ebibekir. şimdi de farklı konuşuyorsun" diyecek­ ti. zaman zaman bu hoşnutsuzluğun emarelerini Ebubekir'in konuşmalarından fark ediyor. "Ben diyordum ki. 1 9 0 İşte bazı İslam yorum­ cularına g ö r e Ebubekir'in burada şeytandan kastı Ömer imiş. 1 8 9 işte böylece ipler kopma noktasına geliyor ve Ö m e r artık bir an önce farklı yöntemleri uygulamaya başlı­ yor. onu bir basamak olarak kullanıyordu. bu işi birlikte ya­ palım. Hayat-i Sahabe. sürpriz değil dedin. Hat­ ta Ö m e r Ebubekir için. iş başına getirdin. Emevilerle konuşuyor. halifeliğin riske girdiğini anlayınca çareyi Ebube­ kir'i ortadan kaldırmakta buluyor ve bu yönlü çalışmalar yürütüyor. Bunu zaten daha önce vurguladım. 190 A. "Aslında bu adam (Ömer) beni bu işe itti/sürükledi" di­ y o r . 189 Kandehlevi. kı­ sa zamanda işler düzelirse o ayrılır ben başa geçerim he­ sapları yapıyordu. Hatta Ebubekir bir hutbesinde. Yani o beni etkiliyor d e m e k istemiş diyorlar. no: 20701. İbni Ebi'l Hadid Muteziii'den alıntı yaparak. Şöyle ki. 1/52.

Ebubekir'i ortadan kaldırmaya yönelik plan üzerinde anlaştılar. ne adla. Başta da belirttiğim gibi y e m e ğ e zehir katıp bu yöntemle onu katletmeye karar verdiler. A m a en geniş Emevi kesimi Ö m e r ' d e n yanaydı ve en sabıkalı olanlar bu kesimin içindeydi.Emevi'ydi. Ali'yi destekliyordu. ancak Ebubekir'den yanaydı. Sanırım v e r e c e ğ i m bilgiler çözüm noktasında bir şeyler ifade eder. Yahudilerin kendilerine verdikleri zehirli yemekten etkile­ nirler ve bundan dolayı da zaman içinde vefat ederler" şeklinde. onun bağlı olduğu Emevi kabilesinin önemli şahsiyetleri de 191 vardı.. İgtiyal'ül Halifet-i Ebubekir. As ve çocukları Hz. kimin 192 evinde tertipledikleri konusunda detay y o k .. 191 Şerh'ü NehciT Belaga ve igtiyal'ül Halifer'i Ebubekir. Yine Eban. hiç kimsenin hayal e d e m e y e c e ğ i iki Yahudi asıllı kişiyi ayarladılar: Osman zamanında Kur'an bir araya getirilirken komisyon başkanlığına seçilen Z e y d bin Sabit'e ve yine önemli bir isim olan Abdullah b. Bakalım ka­ nıtlar ne d e r e c e güçlü! Bu planla ilgili İslami kaynaklardan derlediğim önemli bazı bilgileri sunacağım. . A m a ne yazık ki bu cinayet işi içinde Osman da vardı. İşte bunlar olursa Ebubekir rahatlıkla öldürülür düşüncesiyle karar verdiler. A m a sonuçta. Sad b. çok kısa bir not düşmek suretiyle kaynaklarına geçirdiler. Daha sonra İslam tarihi denilen resmi tarih yazılırken de Yahudilere mal edilerek ve çok kı­ sa bir açıklamayla. Uygulama aşamasına gelince. 192 Necah. Selam'a bu işi ha­ vale ettiler. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gi­ bi. Burada çok akıllıca davrandılar. Ömer'in sunduğu teklifte çıkar olduğu için. "Efendim Ebubekir ve yanındaki heyet. 1/62.

Osman. gidici olduklarını anlamıştır. Ebubekir daha sonra Osman'ı çağırıp aynı soruyu ona da sorar. 30/411. Ebubekir'in sözünü ettiği doktor. hicri 13. bu yemekte zehir vardı. Bir yıl sonra doktorla birlikte yatağa düşen Ebu­ bekir. ancak İslami kesim bunu işleyince ilginç bir senaryo çi­ zilmiştir. "Olsun. Ebubekir ona. Ebubekir ise "Doktorumdan sordum. Peki m a d e m Ebubekir bu planla ortadan kaldırıldı. diye görüş bildirmesini ister. görüş bil­ dirmesini ister. Avf Ebubekir'in yanına gider. "Bildiğinden daha fazla iyidir. ikinci cilt. Abdurrahman. 1 9 3 Osman'dan önce Abdurrahman b.Burada çok komik bir not eklemek isterim. Bazı kişiler doktora git­ mesini. "Ömer'i benden daha iyi tanırsın" deyince Ebubekir. ancak serttir" diye karşılık verir. or­ talık o kadar boş muydu sorusu nasıl bir yanıt bulur? Daha önce Necah'dan bu konuda bazı bilgiler aktar­ dım. şimdi de farklı kaynaklardaki bilgileri de ekleyerek da­ ha fazla detaylandırayım. Abdurrahman. maalesef fazla yaşamayacağız-. o za­ man onlar nasıl halife oldular. Ö m e r ' e g ö r e v versem ne der­ sin. İbni Asakir. Ebubekir'le birlikte doktoru da o yemekten yedikleri zaman doktorun. . gereken teşhisi koydu" şeklinde yanıt vermiştir: Bu işin çaresi yoktur de­ mek istemiştir. yılı olayları. yine de düşünceni belirt" der. fayda görebileceğini söylemişlerdir. onunla birlikte o zehirli y e m e ğ i yiyen gerçek ve meşhur doktor­ dur. el-Kamil. Gerçekten ne garip yorumlar. artık hakiki doktorum olan Allah beni götürecek d e m e k is­ temiş. Özeti şu: Güya Ebubekir çok kanaat sahibiymiş. Anlatılanlara g ö r e Osman. ancak bir yıl yaşama şansımız var' dediğini daha önce de belirttim. "Bana göre Ömer'in içi dışından 193 İbni Esir. o kadar da kolay mıydı. Ebubekir'in tek vasisidir ve onun vasiyeti sırasında ne olmuşsa ikisi arasında olmuş­ tur.

ibni Kuteybe. O arada Ebubekir kendisine. c. ya vasiyet etmeden vefat etse ne ya­ pacağız diye hemen Ömer'i yazmışsın. yarın Allah huzurunda cevabın ne olacak?" diyerek itiraz etmiştir. Osman o arada vasiyet kâ­ ğıdına. 3/106. Talha b. 194 M. ayılmışsa!) hemen Osman'a: Hele oku ben kendimi kaybedin­ ce sen benden sonra ne yazdın. hicri 18. 2/253. İbni Sad. ben de zaten onu gösterecektim" demiştir. ya suikastla öldü­ rülmüş veya savaşlara gönderilip bu şekilde ortadan kaldı­ rılmışlardır. no:4270. Za­ ten hep vurgu yapıyorum. "Muaz b. Bazı kaynaklarda. O zaman Osman'a. Ebubekir'in Osman'a. Basit bir örnek: Zehebi. d. diye sorar. b.İbni Asakir. 30/413. bu adam muhalif olduğu için daha sonra Osman'ın yandaşı Muaviye tarafından katledilir. O arada bakı­ yor ki. Hasene. Besmele yazdıktan sonra Ebubekir kendini kaybeder/ağır hastadır. Osman vasiyet kâğıdına Ömer'in halife olacağını yazmış. 1 9 4 Talha bin Ubeydullah (cennetle müjdelenen on kişiden biri) Ö m e r ' l e ilgili bir şeyler sezince hemen içeri gi­ rip Ebubekir'e. "Bakıyorum ben bayılınca sen korkmuşsun. "Aslında sen Ö m e r yerine kendini yazsaydın daha uygundu" dediği de g e ç i y o r . 195 a. Imame-Siyase. Taberi. yılı olaylan. "Sen Ömer'i halife olarak vasiyet ediyorsan. müracaat ediyorlar Ebubekir'e Ömer olmasın. .daha temizdir" yanıtını verir. 32. halife Ö m e r zamanında 195 Şam tarafında bir kıtlıkta ölmüşlerdir" d i y o r . "Vasiyetimi yaz" der. Zehebi Tarihi. Ama iyi etmiş­ sin. Ebubekir'in atadığı kişiler za­ man içinde ya g ö r e v d e n uzaklaştırılmış. Ebu Ubeyde ve Şürahbil b. Cebel.Kandehlev. Isabe. Tabakat. Ubeydullah md. Şu da var ki. 3/146. Hayat-i Sahabe. İbni Hacer.İbni Sad. Riyad'ü Nadre. Ebubekir'den sonra Ömer'in halife olacağını yazar. 2/116. Daha sonra Ebubekir ayılınca (tabii ki eğer doğruysa.

Ebubekir artık hastaydı. Kısa bir yazıdır zaten. Kaynaklarda şu da var: Halk. a m i g o gibi sürekli halka.A m a Ebubekir zamanında bunlar değişik bölgelerde önemli görevlerdeydi. Bunu söyle­ meden önce ilginç bir yaklaşım tavır gösterir: "Açıklayaca­ ğım vasiyete inanırsanız okurum. Ebubekir tarafından Ömer'in halife tayin edil­ diğini söylemek isteyen Osman dışarı çıkar. A d e t a sürpriz bir açıklamaydı İşte İbni Ebi'l Hadid. Ve başlar okumaya. skandalla iş başına g e l m e . Bu arada Ömer'in önerildiğini ilan edince. Zaten milletin o ana kadar Ebubekir'den böyle bir tek­ lifin g e l e c e ğ i n e ilişkin tahminleri de yoktu. kabul ederseniz okurum gibi inandırıcı olmayan şeyler söyleniyordu. Hele bir de Osman'ın yanında Ö m e r de var. Osman ve Ömer'in hazırladıkları d ü z m e c e bir vasiyetname millete ilan edili­ yordu ve maddi gücün ağırlığı da iki tarafta olunca halife­ lik bu şekilde gasp edilmiştir. hem de Ansar'dan Ebubekir'in huzuruna çıkanlar. ama böyle bir şey yoktu. o günkü âdete g ö r e benzer vasiyet­ ler yapılınca imza gibi bir işaret olurdu. Necah gibileri burada tam isim ko­ yuyorlar: Hileyle. Sadece Ömer'in halifeliğiyle ilgili çok kısa bir metin­ dir. okuryazardı. millet bu va­ siyetin Ebubekir'e ait olmadığını fark eder. Ebubekir'in Ömer'i halife olarak önerdiğini öğrenince hem muhacirlerden. "Dinleyin. Çünkü Os­ man'ın okuduğu kâğıtta Ebubekir'le ilgili bir işaret yoktur: Ebubekir vahiy kâtibiydi. kendisi yazabilirdi ama yazı onun değildir. Kısacası. Bir de işin içinde panik-acele vardı. yoksa okumam" şeklin­ de bir pazarlık yapar. sen bu adamın . Sonunda. bakalım Osman ne diyecek?" gibi aceleci bir hali vardı. Yanı sıra şahit yok.

Ebubekir bir ara iyileşince Osman'a. İşte bunu cflüşünerekten hemen Ömer'i yazmışsın..nasıl biri olduğunu iyi biliyorsun. Bunlar uyduruk şeyler. Çiünkü Ebubekir'in va­ siyeti falan yok. dolayısıyla sorun yaratılır. Buna karşı Ebubekir. C. Buna rağmen Osman o an için halife olamazdı. Omun için hayır d e m e k zorunda. Besmele.an dolayı duyduğum acı bir yana. Yani bir bakıma Osman yazdıklarıyla Ebubekir'den puan da almış olur. Çünkü Osman'la Ö m e r ara­ sında bu konuda yapılan bir pazarlık vardı. ama iyi etmişsin" der. "Asllmda sen halifeliğe daha uygunsun" der.30V411. Hatta şunu da söyler: Hastalığımd. 1 9 6 Os­ man okuyunca memnun kalır ve "Bern bayılınca sen kork­ muşsun. Kanımca bui gibi bilgiler gerçeği yansıtmıyor. b-Taberi Tarihi. kana­ atime g ö r e iyiydi ki g ö r e v v e r d i m " düyeceğim yanıtını v e ­ rir. bakıyorum hepinizin Iburnu havada. yazdırdıktan sonra kendini kaybeder. Bu arada Osman kafadan bir şeyler yaz­ maya devam eder. 196 a-lbni Asakir. Osman'la Ö m e r kendli aralarında d ü z m e c e bir mektupla işi bitirmişler. "Hele oku bakalım sen ne yazdın?" diye sorar.Niye Ömer'i öneriyorum diye. g ö r e v i buna vermekle ya­ rın Allah huzurunda nasıl bir cevap vereceksin. A m a ne ilginçtir ki bu konuda farklı alktarımlar da var: Os­ man içeri girince Ebubekir ona. 3/123 . Tarih'ü Medinet-i Dımaşka. Ünlü tarihçi ve müfessir Taberi dalha net bilgiler aktarı­ yor: Ebubekir son nefesinde yalnız Oisman'ı yanına alır ve ona "Vasiyetimi yaz" der. belki vefat ederim de halife: belirlenmemiş olur. Biliyorsun ki halifelik vasiyet edil­ meden ölüm gerçekleşirse Müslümanilar arasında olumsuz durumlar meydana gelir. ancak Osman hayır karşılığını verir ve kendi yerine Ömer'i önerir. "Ben de Allah'a. diye ver­ yansın ederler.

Onlar geri dönünce. tabii ki emareler haddinden fazla çoktur ki. bakıyor ki di­ lini tutmuş uğraşıyor. Hatta Osman'a yanına geldiğinde çok ağır hakaret­ lerde bulunuyor. Megazi. Ölüm fermanları istenen kişilerin başında da Ebube­ kir'in oğlunun adı yazılıydı. Menakib'ü Emiri'l Mü'minin Ömer b. Ebube­ kir. bunun bir siyasi cinayet olup olmadığının izini sürmeye devam edelim. Kısacası. b. "İşte başıma ne gelmişse bundan gelmiştir" diyor. .İbni Ebi Şeybe. O da d e v l e t e ait bir binitiye (deve-at) binip Afrika yoluna çıkıyor. 55. Baskıncılar tekrar geri döndüler ve Osman'ı katledip cena197 a. biri diğerine karşı rahatlıkla harekete geçemiyordu: A d e t a birbirlerine ihtiyaçları vardı. a) Zaman içinde halife Osman'ı katledenler arasında Ebu­ bekir'in oğlu da var ve kendisi o zaman Afrika'dan Os­ man'ı katletmeye gelen baskıncıların içinde ön saflarda yer alıyor. hayırdır diye soruyor. Musannaf. Bu mektup baskıncılar tarafın­ dan ele geçirildi ve burada artık Osman'ın sonu gelmişti.Bir gün Ömer. şu şu insanları yakala. Ö y l e ki. Ömer. Hartab. 20/579-no: 37202. 1 9 7 Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından planlanan bir suikastla öldürüldüğünü teyit eden ve aynı zamanda bir­ çok İslami kaynakta anlatılan olaylardan birkaçını özetle­ mek isterim.Ibni'l Cevzi. s. Birinci baskında Hz. Mektubun içeriğinde şu var: Afrika'daki valisine. bu arada Osman hemen kendine bağlı olan Afrika valisine mektup yazıp bir personeline veriyor. Ebubekir'in yanına varınca. Ali'nin araya girme­ siyle bunlar Osman'ı katletmekten vazgeçip geriye-yollarına d e v a m ediyorlar. birbirlerine mecburdular. feci bir şekilde kat­ let diye talimat verilmiş. bu ikisi arasında ba­ zı planlar yapılmıştır.

5. Istiab. Lisan'ül Arab. "Öldürün bu Na'sel'i" diyecek kadar ile­ ri gitti. Cilt. Ali yine araya girince bas­ kıncılar defin için izin verdiler ve Osman gömüldü. 1/172. Osman'ın ölüm fetvasını verdi. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer.İbni Abdi"! Berr. 1 9 9 Yine ibni Kuteybe'nin M a a r i f t e anlattığına g ö r e . peki niye Ayşe ve Ebube­ kir'in diğer çocukları yalnız Osman'a karşı cephe aldılar. Ali halife olunca Ebubekir'in bu oğlunu Mısır'da g ö ­ revlendirdi. 11/669. Bu tavırlarını ancak babalarının cinayetiyle ilişkilendirmek mümkündür. b. İşte hem Ayşe'nin bu tutumu. zaman içinde Muaviye iş başı yapınca.198 Bu arada Ebubekir'in kızı ve aynı zamanda Muham­ med'in de eşi olan Hz. Ayşe de Osman'a karşı sert tavır al­ dı.İbni Esir. bu kez onun talimatıyla yakalanıp bir merkebin içine kondu ve o merkeple birlikte ateşe verilerek işkenceyle öldürüldü. hem de Mısır'daki kardeşiyle Osman arasındaki ilişki. Ebubekir kısmında. Na'sel demek. . insanı cid­ den şüphelendiriyor: Dernek ki bunlar. kızı ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşi olan Hafsa ile Ayşe'nin (bunlar kuma) arası açılır/aralarına mesafe konur. Ha­ life Osman kısmında bu konularda detaylıca bilgi v e r e c e ­ ğim.Taberi. hatta millete. c. Peki bu niye! Burada şu soru akla gelebilir: M a d e m Ömer-OsmanEbubekir'i ortadan kaldırdılar. Muhammed b. Üç gün orda kaldı. N o : 2320. Hz. Sonunda Hz.zesini de Yahudilerin tuvalet olarak kullandıkları bir m e z b e ­ leye attılar.ibni Manzur.İbni Esir. bunak-beyinsiz demektir. d. b. 198 a. 'Na'sel' md. Ömer'in öldürülmesinden sonra.Ebül Fida. Üsd'ül Gabe. Nihaye fi Garib'il Hadis. Ö m e r ve Osman'ın Ebubekir hakkında çevirdikleri planları biliyorlardı ki Os­ man'a karşı cephe aldılar. 199 a. Tarih: 4/459. kimse korkudan gidip cena­ zeyi kaldıramadı.

Ö m e r zamanında Ebubekir'in cinayetinden habe­ ri olanlar korkudan söyleyememiş olabilir. Daha sonra Ümmü Gülsüm. Ve Ö m e r 10 yıl halifelik yaptıktan sonra öldürüldü. Daha enteresan bir örnek vereyim. Yani Ö m e r dünyasını değiştirdiği vakit bu kız 910 yaşlarındaydı. Ebubekir ölünce Ö m e r aynı sabah iş başı yaptı. Yusuf ve A y ş e adların­ da üç çocuk dünyaya getirdi. onunla Ö m e r arasındaki yaş farkı herhalde tahmin edilebilir. Kız 9-10 (o da e ğ e r Ö m e r ona son yılında talip çıkmışsa!). Ali'nin kızı konusunda buna biraz daha de­ ğineceğim. Ö m e r ' l e Hz. yılında vefat ederken. bu kızı da kendine eş olarak Hz. Ebu­ bekir'in diğer bir oğlu Abdullah da Muhammed zamanın­ da Taif seferinde aldığı yaralardan dolayı belli bir süre son­ ra vefat etmişti. Ebu bekir hicri 13. Ay­ şe'den istedi ama alamadı. zaten konumuz da bu. eşi Habibe binti Hari­ ce hamileydi. A d a m evliydi. Ondan dul kalan eşi Atike binti Zeyd ile halife Ö m e r evlendi. Benim kanaa­ tim o ki. artık Ebubekir'in dul kalan bu gelininin kaç yaşında olduğu. Çocuk doğunca adını Ümmü Gülsüm koydu lar. İşte bu Ömer. Ali de Ebu­ bekir'in ölümünden sonra kendisinden dul kalan eşi Esma . Zekeriya. İlginç: Bir yandan birbirlerini katlediyorlar. Ö m e r ise 60 yaşlarınday­ dı. Ö m e r nerdeyse Ebube­ kir'in yaşıtıydı. Zaten dünyada bunun örnekleri çok. bazı ölümlerin komplolarla gerçekleştiği zamanla ortaya çıkıyor. dedesi yaşında olan ve cennetle müjdelenen Talha bin Ubeydullah'la evlendirildi. Veya kim bilir belki de normalde daha sonra ortaya çıkmış olabilir. Burada önemli gördüğüm bir bilgi daha vereyim.neden Ö m e r ' e karşı da böyle bir plan yoktu? Olay şudur: Ö m e r bir kere çok disiplinli-acımsız biriydi. Hz. diğer yandan birbirlerinin ufak çocuklarıyla evleniyorlar.

Bunu daha önce de yazdım. Askalani. gerek kitlesel şekilde insanlar Ebube­ kir'in yanma çıkarak. annesi. bu arada Ebubekir için ağlayan aile fertlerini. s. 2 0 0 b. İşte bu Talha daha sonra halife Osman'ın damadı Mervan tarafın­ dan Osman'a karşı tavır alanlardan olduğu için katledil­ d i . Az önce belirttim ki. c. N e d e n alelacele gömüyor. kimse duymasın. bizzat kabre indirmesi ve sabahleyin de halifelik görevine başla­ ması. "Aslında Ömer iyidir. İbnil Esir. onun içi dışın­ dan daha temizdir" demesi anlamlıdır. Talha b. 201 İbni Kuteybe. 2 0 1 İşte bunlar da cinayetin gerçek adresi noktasında önemli birer ipuçlarıdır. Onlarda yaşam b ö y l e y d i . Ömer'in halifeliği konusunda Ebu­ bekir'le konuşurken Talha olumsuz rapor vermişti. Ümmü Gülsüm md. bu 200 Bu konuda Kur'an'da Kadın ve Hz. kadınla­ rı kırbaçlaması anlamlıdır. Dolayısıyla Ömer'in bu de­ fin işinde hizmet gibi görünen davranışları. Isabe.binti Umeys'le evlendi ve çocukları oldu. Bir de tabii ki babası. Üsd. nasıl halife olarak tayin edersin. 238 ve 269. "Aman Ö m e r çok serttir. bunu yaparsan Allah'a karşı nasıl he­ sap vereceksin" dedikleri halde. ne­ den cenazenin merasimle kaldırılmasına izin vermiyor? Daha önce Ebubekir'le Ömer'in arasının ne kadar açık ol­ duğunu örneklerle izah ettim. Ebubekir'in vefat ettiği aynı g e c e d e he­ men alelacele cenaze namazını kılıp onu g ö m m e s i .Yine Ömer'in. Maarif. 133. no: 12235. bir an önce bu cenaze işi bitsin. Osman'ın bunlardan fark­ lı olarak Ebubekir'e. Ubeydullah. Muhammed'in kadınları adlı yapıtım­ da geniş bilgi var. kolayca sabahleyin iş başı yapayım niyetiyledir. s. aslında bir hiz­ met niyetiyle değil. . bir yakını ölse insan ağlar.Gerek bireysel.

Velit ölünce kadınlar ağla­ mıştır. A m a Ö m e r burada bir sorun çıkarmadığı gibi. Ebubeldr'in baylıp birda202 Taberi Traihi. g e n e l d e uyarılar içeriyordu. üstelik şa­ hitsiz bir kâğıt]) tabii ki kuşkuları daha da artırıyor.pa­ nik içinde Osman'ı dinleyin demesi ve hele hele Ebube­ kir'in de okur-yazar. Ebu­ bekir'in bayılması sonucu Osman'ın Ömer'in ismini yaz­ ması ve Ebubekir'in aklı başına gelince bunu okuyup onay­ laması ve sonumda Osman'ın bir kölesiyle birlikte dışarı çı­ kıp o arada Ö m e r de onlarla birleşince. hiicri 13. Ömer'in acele. halka "Kabul eder­ seniz okurum yoksa okumam" demesi. Bunlar da şüphe uyandıran nokta­ lar. 8/27. İbni Asakiri Tarih'u Medineli Dımaşk. içinde vaz'u-nasihat vardı. Bu vasiyette ise. Ömer'in bu kadınları dövmesi. Bir de Ebubekir çok hastadır. . gerçekten bu baygın ha­ linde Osman'la bunları konuşabilir mi? Yine m a d e m Os­ man dışında kiimse yoktu içerde. Çünkü yine Ö m e r zamanında Halit b. korkusundandır: Kimse duymasın diye bu tavrı göstermiştir. Bu da onun niyetinin ne olduğunu açıkça ortaya koyuyor: Kadınlar. Peki. 2 0 2 Daha önce <de ifade ettiğim gibi. vahiy kâtibi olduğu halde onun o kâ­ ğıda yazdığına dair hiçbir işaretin bulunmaması. Bir de Ebubekir'in yaızıları. aksini yaparsa ben ne yapayım?" gibi hiç de Ebubekir'in söylemlerine uymayan bir stille yazılarn ifadeler. öyle ki besmele kelimesi­ ni bile yazmadlan bayılmıştır. üste­ lik ağlasınlar d i y e izin de vermiştir. "Ömer'i halife olarak öneriyorum. yılı olayları bölümünde.doğal bir şeydir. anlamsız d e ğ i l . Ebubekir'in ya­ kınları ölülerine ağlıyorlarsa sana ne! tabii ki bu da kuşku uyandırıyor. iy/ilik yaparsa iyi olur-. birçok İslami kaynak­ ta g e ç e n şu bilgi önemli: Osman'ın vasiyet esnasında tek başına Ebubekir'in yanında kalıp vasiyetini yazması.

vergi memurları g ö ­ revden alınıp yerlerine de en çok Emevi sülalesine bağlı ki­ şiler atanıyor ve zamanla Emevi saltanatı meydana geliyor.bilgi v e ­ rilmiş. b. Ebubekir'in Ömer'i halife göstermesi bölümünde . hem de Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e . Ömer'in halifeliği döne­ minde şu veya bu şekilde ortadan kayboluyorlar/öldürülü­ yorlar. ister d e n e m e mahiyetinde ol­ sun. M e k k e valisi ve aynı zaman­ da hacdan sorumlu Attab adındaki kişi zehirli y e m e k l e öl­ dürülüyor ve kısa bir notla cinayeti Yahudilerin işlediği kayda geçiriliyor. A m a Ebubekir'in vefatıy­ la birlikte her ne hikmetse Osman ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde ismi ortadan kalkıyor. El-Kamil. Ikd'ül Ferid. o d ö n e m d e sanki Yahudi mi kalmıştı! M u h a m m e d zamanında Hayber. askeri yetkililer. Hz. Ebubekir döneminde g ö r e v yapıp da Ö m e r döneminde uzaklaştırılan bu insanların çoğu.ha ayıldığını ve Osman'a. "Sen aday ol" diyorlardı. Muhammed'den sonra halife seçimi konusunda yürütülen çalışmalar sırasında hem Ebubekir. Daha ö n c e de yazdım. Beni Na­ dir ve Beni Kureyza Yahudilerinin işi çoktan bitmişti. Mesela Muaz bin Cebel ile Ebu Ubeyde için Şam tara­ fında bir kıtlıkta ( A m v a s kıtlığı) ölmüşlerdir diye.ibni Abdirabbih. o sıralar­ da Osman'ın adı hiç geçmiyordu. Beni Kaynuka.ister teklifleri ciddi olsun. cilt 1.ibni Esir. Ebubekir'in Ömer'i halife seçmesi kısmında. Üstelik Ebubekir döneminde atanan eyalet valileri. An­ cak şu olabilir: Kalan Yahudilerden plan konusunda bilgi edinmiş ve sonuçta Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit ile yine Ya­ hudi asıllı Abdullah bin Selam gibi şahısları da aracı olarak 203 a. bravo iyi etmişsin de Ömer'i va­ siyetime almışsın gibi sözler söylediğini Osman dışında kim duydu? Osman'dan başka şahit y o k ! 2 0 3 d.

no: 14113. Lisan-ül Mizan. . no: 502. 8/204. Maarif. yılında Ö m e r zamanında vefat eder. Ebubekir'in bu açıklaması neredeyse konuyu işleyen il­ gili tüm İslami kaynaklarda var.kullanmış olabilirler. 2 0 4 Yine Ebubekir'in görevlilerinden Utbe bin Gazvan da hacdan dönerken devesinden/atından düşer ve ölür. 10/290.İbni Hacer Askalani. "Keşke Halit b. 3/430. s. 133. Velit zehirlenerek ölmüştür. M. Yani keşke Ömer'i başımdan kovsaydım. Tekrar oluyor ama bir kere daha hatırlatmakta ya­ rar var. ona kalsaydı Ebubekir zama­ nında Malik'in eşini aldığı zaman taşlanarak öldürülmeliyd i . İbni Asa­ lar. 3/221. Üsd ve Istiab'da geniş bilgi var. e ğ e r doğruysa! tabii ki bu da kuşkulu.. Zaten Ömer hiç onu sevmiyordu.Taberi Tarih-i. Ayrıca ilgili isimler kısmında İsabe. özellikle irtidâd hareketlerini bastırma konusunda meşhur olan Halit bin Velit g ö r e v d e n uzaklaştırılır ve Suriye'nin Hımış kentin­ de hicri 2 1 . yoksa o sırada Yahudilerden etkili bir kesim kalmamıştı. Halit b. uzaklaştırsaydım d e m e k isti­ yor. diyor. Davud Beceli kıs­ mında. tabii ki bu da önemli bir tespit. Ulvan b. c. Yine Ebubekir'in önemli görevlilerinden. O da ze­ hirlenerek öldürülür.Tarih-i Dımaşk. 2 0 5 e.Kenz'ül Ummal.O dönemin muhalifleri ya zehirlenerek öldürülmüş veya başarılması zor savaşlara gönderilip bu şekilde etkisiz hale getirilmişlerdir. 161. en azından böyle söyleniyor. Mesela İbni Teymiyye gibi İslam ön­ derleri. b. A v f a . 205 İbni Kuteybe. 144.Aslında Ebubekir'in bir ara Abdurrahman b. İbni Sad. Velit'i Şam'a gönderdiğim zaman Ömer'i de Irak'a gönderseydim" demesi anlamlıdır.206 204 İbni Teymiyye. 206 a. Tabakat.

Ebü-I Feda.Taberani (918. "Aslında Ömer halife olmazsa da­ ha iyi olur" şeklindeki açıklaması var. Ebubekir gelince ilk yıl yine bu g ö r e v i sürdür­ dü ve ikinci yılı hac işlerinden sorumlu g ö r e v e getirildi.Muhibbüddin Taberi (694. . Çünkü bu adam Ömer'in rakibi ve hatta onu geçebilecek durumda. Ali (h. 2 0 7 Keza Ebubekir'in. işin başında birlikte bazı planlar yapmışlar. 30/421 vd.732.Ibnü Abdirabbih (328. 13/ 122. O dönem hac işlerinden sorumlu olan kişi. 'Tarih'. İşte Attab'ın zehirlenmesi bir tesadüf değil.ö). 1/109. Mesela Ebubekir'le birlikte Attab da o zehirli yemekten yiyor ve ölüyor deniliyor. Muhammed zamanında Mek­ ke valisiydi. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. j.İbni Asakir (571). Minhac'ü-s Sünne.miladi). h. Bu şahıs.ibni Teymiye (661-728). Muhtasar'ü Tarih'i Medinet-i Dımaşk. İşte bu sorunun yanıtı da konuyla alakalıdır. olay­ lar arasında ilişki kurmuyorlar. no: 43. 13/77. d. Ebubekir kısmın­ da.ö) 'Musannaf adlı yapıtı.Ö) Ikd'ül Ferid. 8/290 ve devamında. bilgi olsun diye kısa not şeklinde geçiştirmişlerdir.İbni Ebi Şeybe (235. Ebubekir kısmı. A m a kimse bunun üzerinde durmadan. i. Ebubekr'in halifeliği kıs­ mında 8/572. halifeden sonra gelen ikinci yetkili adamdı. Riyad-ü Nadre. yoksa o da tesadüfen mi orada bulunuyor­ du diye kimse bunu irdelememiş.ö. Ebubekir kısmın­ da. Bu Attab da kim. g. e.Bir de kitapları okuyanlar. Hatırla­ nacağı gibi Ömer'in bir ara onu tehdit ettiğini. 207 ibni Asakir.Ö). Aşerei Mübeşşere. senin hak- f. 1/241 ve Zexair. v e b) Tarihi Dı­ maşk. ar­ tık Ebubekir istemese de yerine getirmek zorunda. o niye bu pla­ na dahil olmuş. tersine ona karşı da bir komplo söz konusu. Mucem-i Kebir. Ahbar'ül Hulefa. Imadüddin İsmail b. Bundan da. ama öyle görülüyor ki. Ebube­ kir'in Ömer'den memnun olmadığı belli oluyor. hemen okuyup geçiyor.

Kur'an'ı baştan beri takip edenler var iken. cilt. 209 Ibni'l Cevzi. yılında hacca gidip 21 gün kalırken. izah edilebilir bir olay değildir...kında bildiklerimi açıklasam süvariler bile atlarından/deve­ lerinden inmek zorunda kalırlar dediğini yazmıştım.Hicri 17. Ancak merak edilmesin diye burada kısa bilgi ve­ reyim. sakın ola halife olmasın diyorlar. 2 0 8 Ayrıca bu zehirli y e m e ğ i ayarlayanlardan Yahudi asıllı Zeyd bin Sabit'in daha sonra Ö m e r ve Osman tarafından çok önemli g ö r e v l e r e getirilmesi. Muhammed'le beraber iken.. Ömer'in ha­ life olmaması için kitlesel olarak Ebubekir'in yanına gidi­ yorlar. Yine aynı yıl Ö m e r umreye gidince Zeyd'i 209 bir daha tayin e d e r . daha doğrusu nasıl oluşturulduğuna ilişkin elim­ de yeni bir çalışmam var. Yine örneğin Ö m e r hicri 17. yılı olayları kısmında. . Musannaf. 4/231. Hatta Ömer'i istemeyen o kadar çok insan vardı ki. En başta Hz. Megazi. Kur'an'ın bir araya getirilmesi komisyonuna başkan olma­ sı. orada bu konuları detaylıca anla­ tacağım. Ali gibileri onlarca vahiy kâtibi var iken ve ta Mekke'den beri Hz. Mesela halife Osman zamanında hazırlanan Kuran için bu Zeyd komisyon başkanı olmuştur. ister istemez kuşku oluşturuyor: Acaba Ebubekir'e ze- 208 İbni Ebi Şeybe. Gerçi Ebubekir zama­ nında bu konuda yapılan çalışmada yine komisyon başka­ nıydı. M e d i n e döne­ minde Müslüman olan ve M u h a m m e d ' l e tanışırken de 11 yaşlarında bir çocuk olan bu Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit'in. el-Muntazam. makam sahibi olursa daha da sertleşir. Ö m e r çok sert-haşin biri. Kur'an'ın Osman zamanında nasıl kitap haline geti­ rildiğine. no: 38211. bunu daha önce y a z d ı m . Sanki başka adam mı yoktu. kafaları daha da karıştırı­ yor. Os­ man'ın kendi zamanında onu tekrar aynı g ö r e v e getirme­ si. Zeyd'i kendi yeri­ ne görevlendirir. 20/584.

hirli yemek yedirdiği için ödüllendirilmiş midir v e y a bir pa­ zarlık sonucu mudur? Ayrıca halife Ö m e r iki kez hacca, bir kez de Şam tarafı­ na gitmiştir ve yerine de Zeyd bin Sabit'i üç sefer M e d i n e valisi olarak tayin etmiştir. Aynı toleransı Osman da göster­ miştir. Bunlar tesadüfi olan şeyler d e ğ i l d i r . 2 1 0 f- Taberi gibi (Ö.310) bir müfessir (Kur'an yorumcusu) ve tarihçinin şu açıklaması dikkate değer. Ebubekir ölüm d ö şegindeyken Osman'a, sana bir şeyler söyleyeceğim; Allah senden razı olsun sakın kimseye anlatma diyor. Osman, "evet; kimseye s ö y l e m e m " sözünü verince Ebubekir, "As­ lında Ömer halife olmazsa onun hayrınadır" diyor ve bu konuşmanın sonunda yine Osman'ı uyarıyor; "sakın bu söylediklerimi, seni niye yanıma çağırdığımı kimseye an­ latma" diyor. Taberi'de bu açıklamanın yapıldığı y e r d e dip­ notta, ibni Sad'ın da bunu aktardığı eklenmiştir. Belli ki Ebubekir-Ömer arasında bozulması zor olan pa­ zarlıklar daha önce yapılmış ki, Ebubekir, Ömer'i istemedi­ ği halde artık bir şey yapamamaktadır. Örneğin Hz. M u ­ h a m m e d ' e karşı birlikte tertipledikleri cinayet planı... Ö m e r nasıl M u h a m m e d ' e karşı etkili biri idiyse, Ebubekir'e karşı da çok baskın /otorite sahibi bir insandı. Dikkat edilir­ se Ebubekir, Osman'la Ömer hakkında bir cümle sarf edi­ yor. O cümlenin hem başında, hem de sonunda, sakın ha bunu ağzından kaçırma diyor. Bu aslında somut bir kanıt­ tır. Zaten daha önce Ebubekir'in Ö m e r ' e karşı ne kadar et­ kisiz olduğunu örneklerle açıkladım. 2 1 1

210 a- İbni Abdilberr, Istiab, no: 840 Zeyd b. Sabit md. Yine Necah Tai, İgti­ yal'ül halifeti Ebibekir, 1/62. 21 1 a-Taberi Tarihi, 3/428. b)İbni'l Esir, El-Karnil, 2. cilt Ebubekir'in halifeyi ta­ yin kısmında.

g-) Yine Ebubekir'in (nabız yoklaması da olsa) Osman'a, "Aslında halifeliğe sen daha uygunsun" demesi ve Os­ man'ın buna karşı, "yok Ö m e r olsun, o daha uygundur" diye c e v a p vermesi, gösteriyor ki plan Osman'la Ömer arasında sonuçlandırılmış, bir karara varmışlar, artık prog­ ramı yavaş yavaş uyguluyorlar. Pazarlıklar olmasaydı, onu zehirlememiş olsalardı, Osman bu fırsatı kaçırmazdı. Çün­ kü onun bağlı bulunduğu Emeviler çok güçlüydü, bir de Osman, Muhammed'in damadıydı (kızlar Muhammed'in olmadığı halde yine de bu önemli bir faktördü), millet bu­ nu da g ö z önüne alırdı. Ebubekir cidden ona teklif sunmuş olsun diye düşünelim; Osman artık olup bitenlere karşı yeni bir adım atamazdı, "hayır" demekten başka bir yolu yoktu. Başlığı şöyle kapatmak isterim: M a d e m bu kadar İslami kaynakta Ebubekir zehirlenerek öldürülmüştür deniliyor, 2 1 2 peki hangi olaydan dolayı, nerede, zehirli y e m e k yediren kim, faili ne oldu diye sormak lazım. 'Yahudiler onu zehir­ ledi' şeklindeki kısa açıklamayla bu olay kapatılamaz. Olup bitenlere bakıldığında, şöyle bir planın yapıldığı ortaya çıkıyor: Aslında Ebubekir artık son nefesini verirken, Osman tarafından g ö z hapsine alınmış, evine girilip çıkıl­ mış, yoklanmış; Osman onu nöbet tutarcasına takip etmiş ve artık can v e r m e anında iken, aslında daha önce Ömer'le birlikte yazdıkları o hazır kâğıdı cebinden çıkarıp "Ebube-

212 Az da olsa kimi yazarlarca, Hz. Muhammed'den sonra güya Ebubekir çok üzülmüş de gitgide çökmüş ve bu sıkıntıdan dolayı ölmüş deniliyor. Bu­ nun bir abartı olduğu belli. Kaldı ki bunu pek fazla işleyen yazar da yok. Kimileri de soğuk bir g e c e d e banyo yaparken zatürre olmuş, daha sonra vefat etmiştir şeklinde rivayetler aktarmışlar. Ancak insan, bu konunun iş­ lendiği kaynakların toplamına bakınca ve olay da 1400 yıl önceki bir top­ lumda meydana geldiğine gore, ölüm nedeninin suikast olduğu kesinlik kazanır.

kir'in vasiyetidir" şeklinde halka ilan etmiştir. Bu anlatılan­ lardan böyle bir film çevrildiği rahatlıkla anlaşılabiliyor. Ölüm hangi yaşta gelir bunu kimse bilemez; ancak Ebubekir altmış yaş civarında ölürken babası henüz hayat­ taydı. Kimseyi cani diye ilan etmekten zevk alacak halim yok; ancak sansüre rağmen bu bilgiler önemli İslami kay­ naklarda var.

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE Ö M E R

a - Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? Halife Ömer'in cinayet nedeni çok ilginç ve maalesef Müs­ lümanlar bunu bilmiyor. Onların kafasında hep "adaletin kı­ lıcı, merhametli bir Ö m e r " olarak yer edinmiş. 1986'dan sonra ben Diyarbakır merkezdeydim, ta 92'ye kadar. Bir ara müftülük, halife Ömer'in katli ile ilgili bir piyes tertiple­ mişti, ben de izlemeye gittim. O piyesin etkisiyle izleyici­ lerde büyük bir nefret ve infial oluşmuştu: "Keşke Ömer'in katili Ebü Lü'lü'ü ele geçirip paramparça etseydik" mesajı, onların gözlerinden okunuyordu. O günlerde bu konuda fazla bilgi sahibi değildim; ama fanatik de değildim. Za­ man içinde Ömer'in asıl kimliğini/icraatını öğrendim, o pi­ yesteki insanların o nefreti hatrıma geliyor; üzülüyorum. Geçenlerde bir yazı okudum; Yemen'de kanun çıkarmışlar, bir kız çocuğu 17 yaşına g e l m e d e n evlenemez diye. Ka­ dınlar bunu duyunca niye böyle bir kanun çıkarıyorsunuz diye ellerine birer pankart alıp meclise yürüyüşe geçmişler. Hâlbuki o kanun kadınların lehinedir. Burada olay şu: Onlar İslam'a inanıyorlar. İslam'da da küçük yaş kızlar için prob­ lem değil. Bu kanunu çıkarmakla Yemen hükümeti İslami­ y e t ' e saygısızlık yapmış oluyor! İşte karşı koyuşlarının ne­ deni bu. Evet, Ö m e r neden öldürüldü?

Halife Ö m e r kolay kolay Farsları şehre sokmazdı, onla­ rın M e d i n e ' y e yerleşmelerine izin vermezdi. Bir gün M u gire b. Şube, Ö m e r ' e bir mektup yazdı. Mektubun içeriği şu: Yanımda Fars/İranlı biri var, adam hem iyi bir demirci, hem marangoz ve hem de ressam/figür işini iyi yapan bi­ ri. İzin verirsen M e d i n e ' y e gelsin orada bizim insanlarımı­ za faydalı olsun. Önerdiği kişi Mugire'nin kölesidir, kalaba­ lık bir merkezde kalmasını, fazla müşterisi olmasını arzu et­ mektedir. Sonunda Ömer izin verir ve adam M e d i n e ' y e yerleşir. Her gün (para kazansın kazanmasın) patronuna iki dirhem (o günkü para birimi) v e r m e k zorundadır. Bir süre sonra bu kadar para vermek adama zor g e l m e y e başlar. Bir ara Ö m e r ' e durumunu anlatır, bu kadar ücreti ö d e y e m e y e ­ ceğini söyler. Ömer, sen kazanırsın, birçok sanatın var der ve ona yardımcı olmaz. Bu arada Ö m e r ona, "Duyduğuma g ö r e sen hava ile çalışabilecek değirmen de yapabiliyormuşsun" der. A d a m e v e t dedikten sonra ve Ö m e r ' e kızgın bir bakış atarak "Ömrüm yeterse sana öyle bir değirmen yapacağım ki, numune olsun, insanlar hep onu konuşsun" diye ekler. Ömer'i öldürme duygusuyla doludur. Ömer de onun ba­ kışlarından bu durumu fark ederek, "Baksanıza bu adam beni tehdit ediyor" der. tabii ki alaylı bir şekilde. Ve adam gidip iki ağızlı, uzun bir hançer yapar, bir gün sabaha karşı camide Ö m e r ' e saldırır ve üç darbe vurup kaçar. Kaçarken de önüne gelenlere, onu yakalamak isteyenlerin hepsine saldırır ve rivayetlere g ö r e on üç kişiyi katleder. Hançerin zehirli olduğunu da belirtmeliyim. Sonuçta teslim olma­ mak için intihar eder. İşte Ömer'in ölüm hikâyesi böyle. Haksızlığa maruz kalan ve kendi memleketinde ö n e m ­ li bir ailenin de evladı olan bu insan, bir hiç uğruna köle

statüsüne tabi tutuluyor, Ö m e r ' e derdini anlatıyor ve Ömer d e , "Çalış, çalış. Senin elinden birçok iş gelir" karşılığını v e ­ riyor. Şunu belirteyim ki, Ömer'in cinayetiyle ilgili Müslü­ manlar tarafından ezberlenmiş o bilgi gerçeği yansıtmıyor. Ömer'i katleden Firuz, yine Ömer'in halifeliği döneminde Müslümanlarca ele geçirilen İran'a bağlı Nihavend şehrin­ dendir. İslam tarihindeki bilgiye g ö r e Müslümanlar 100 binden fazla insanı katlediyor bu savaşta. Otuz bini savaş alanında, seksen bini de baskınlarda öldürülüyor. Bu savaş­ ta her Müslüman süvari askere altı bin dirhem ganimet da­ ğıtılıyor. Piyadeye de iki bin. Önemli kişiler katlediliyor. Ka­ dınlar cariye ve birçoğu köle statüsüne tabi tutularak M e ­ dine'ye götürülüyor. Böyle bir manzaraya ne denilebilir ki. Ömer'i katleden Firuz, çoğu kez o çocukların yanına gidip başlarını okşardı ve " N e yapayım, yapılacak bir şey yok. Ömer, ciğerlerimi yedi/parçaladı" diyordu ve hep düşü­ nüp taşınıyordu. İşte bundan sonrası önemli. İbni Teymiyye Minhac'ü Sünne adlı yapıtında bu konu­ yu işlerken şunu söylüyor: Bu adamın Ömer'i katletmesi bir siyasi olaydır. Bunu basit bir vergi meselesine bağlamak doğru değildir. Adam, alınan şehrini düşünüyor, katledilen insanlarını düşünüyor, M e d i n e sokaklarında her gün o esir çocukları görünce eriyor, katledilen o Nihavend kadınlarını gözünün önüne getiriyor. Ve bu yüzden bir an önce Ömer'i nasıl yok ederim planları yapıyor, tabii ki kendisine biçilen vergi de ağır, o da etki yapmış olabilir; ama asıl neden, si­ yasidir. Afrika'ya, İspanya'ya, Orta Asya'ya kadar uzanarak fü­ tuhat adı altında o zamanki yerüstü kaynaklarını talan etti­ ler. İyi ki teknoloji devri başladı; yoksa bu fütuhatlar hâlâ devam edecekti ve nice Firuzlar ya esir olup bir patrona

uşak yapılacak, ya da katledilecekti; kadınlar-kızlar da cari­ ye olacaktı ve mal-mülk ne varsa hepsi ganimet olarak da­ ğıtılacaktı. 2 1 3

b- Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ömer
En başta Hz. Muhammed olmak üzere, Ebubekir ve daha birçok önemli kişinin ölümünden sorumlu tutulan Ömer'in yapısının gerçekten buna müsait olup olmadığını iyi anla­ mak için, bilinmeyen yönlerine iyi bakmak lazım. İslami ke­ simce sağlam diye kabul görmüş kaynaklardan derlediğim bazı özelliklerini bu başlık altında ö z e t emek istiyorum. İlkin halife Ömer'in niçin ve nasıl Müslüman olduğu ko­ nusuna değinmek istiyorum. Onu tam tanıyabilmek için bu konunun da bilinmesinde yarar var. Ömer'in nasıl Müslüman olduğu konusu, neredeyse imanın şartları gibi her Müslüman'ın ezberindedir. Onun için formaliteler üzerinde pek durmayacağım. Ancak iddia edildiği gibi Ö m e r o komik nedenden dolayı mı Müslü­ man olmuştur; yoksa başka nedenleri mi vardı, buna katkı sunabilecek bazı ipuçları v e r e c e ğ i m . İslami kaynaklarda anlatılan şu: Mekke döneminde he­ nüz Müslümanların sayısı 40 civarında iken, inanmayanlar Hz. Muhammed'i ortadan kaldırmak için kiralık katil ayar­ lamaya karar verirler. Sonuçta Ö m e r ortaya çıkıp bu işi ben yaparım der ve anlaşırlar. Bunun sonucu olarak Ö m e r kılı­ cını kuşanır Muhammed'i öldürmek için dışarı çıkar. Yolda Nuaym b. Abdullah adındaki birine rastlar. A d a m Ö m e r ' e , "Senin yakınların Müslüman olmuş, önce kendi aileni
213 a- Abdurrazzak, Musannaf, Megazi, Hadisti Ebu Lü'lü. N o : 9775. b- Taberi Tarihi, 4/1 16-136 ve 190 vd. c- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet-i Dımaşk, 44/409.

O sırada kız kardeşi Fatma ona. Muhammed'in dava­ sı neymiş bir bakalım?" der ve ondan sonra onlara yumu­ şak davranmaya başlar. ne kadar güzel. Zeyd b. İşte İslami kaynaklarda halife Ömer'in Müslüman olu­ şunun kısa hikâyesi bu. Kapıya varınca. . "E. Nuaym b. " A z önce okuduklarınız ne idi?" diye sorar. Bunun üzerine Ö m e r hemen yolunu değiştirip onların evine d o ğ ­ ru gider. Kız karde­ şi ile eniştesi bunu inkâr edince Ömer. Ömer. "Bu sözler. kız kardeşinin başını yarıp kanattığını görünce duygulanır ve o andan sonra kız kardeşine. Zeyd'in üzerine çullanır. ne kadar değerli!" demekten kendini alamaz ve o andan sonra da gidip M u h a m m e d ' l e konuşup Müslüman olduğunu ilan eder ve artık M u h a m m e d ' l e çalışmaya baş­ lar. Sen ne yapar­ san yap" derler. Bu arada kız kardeşi ve eniştesi ona. Ö m e r içeri gi­ rer. Ö m e r Taha suresi­ nin baş tarafındaki ayetleri okuyunca. Ömer. Habbab adındaki kişinin onların evinde Kur'an'dan ayetler okuduğunu işitir.vet. "Demin okudu­ ğunuz e ğ e r yazılı varsa bana getirin. Fat­ ma kalkıp onu kocasının üzerinden uzaklaştırmak isteyince Ö m e r onu da tokatlar ve başını yarar.bir düzelt de ondan sonra git başkasıyla uğraş" der. Bunun üzerine Ö m e r kalkıp yıkanır ve kardeşi Fatma da ona o sayfaları getirip verir. "Amcanın oğlu ve aynı zamanda enişten Said b. Sayfalarda Taha suresi ile Tekvir suresinin birkaç ayeti yazılıymış. "Duydum İd ikiniz de M u h a m m e d ' e uymuşsunuz ve onun dinine girmişsiniz" der ve hemen eniştesi Said b. "Ey kardeşim! Sen puta taptığın için necissin/pissin (temiz de­ ğilsin!) Hâlbuki Kur'an'a temiz olanlar ancak dokunabilir!" der. "Hangi ailemden söz ediyorsun?" diye sorunca. Amr ve kız kardeşin Fatma binti Hattab işte bunlar Müslüman olmuşlar" der. biz Müslüman olduk. Abdulah.

ola ki o ateşten bize bir parça getiririm v e y a yanında biri varsa sorarım belki bize yardımcı olur" gibi Tevrat'ta anlatılan mitolojiden bir özet var son kısımda (Sunduklarım. dağlar yürütüldüğü zaman. diri diri g ö ­ mülen kız çocuğunun. denizler kaynatıldığı zaman. der ve anlatır: Hani Musa uzakta bir ateş görünce ailesine. ruhlar (bedenlerle) eşleştirildiği zaman. Allah'tan başka Tanrı yoktur ve en güzel isimler A l ­ lah'ındır denir. "Hele bir gidip bakayım.) Bir de o sırada Ömer'in dinlediği Tekvir suresinin ilk 14 ayetinde neler var. biz Kur'an'ı sana güçlük verelim di­ ye değil d e . bunları da ö z e t şeklinde Diyanet'in Kur'an tercemesinden vereyim. Allah gizliyi de aşikârı da bilir. Ömer'in dinleyip de etkilendiği ayetlerdir. yaban hayatı yaşayan (irili ufaklı) tüm canlılar toplandığı zaman. Ömer'in dinle­ diği (kalan) 15 ayette. yıldızlar söndüğü zaman.Ö m e r ' i çok etkileyen ve Müslüman olmasına neden olan ayetlerin içeriğinde neler var. Musa olayına at­ lama yapılır ve ilginçtir ki Allah burada soru şeklinde giriş yapan Musa olayı sana (ey M u h a m m e d ) ulaştı mı. neymiş o olağanüstü mesajlar ki Ö m e r artık dayanamamış. Burada da bunun çağ­ rışımı var). Rahman/Allah Arş'ta istiva etmiş (Bu da çok tartışmalı ve Tevrat'la örtüşen bir ayet. Allah'tan korkanlara ö ğ ü t olsun diye indirdik. g e b e develer salıverildiği zaman. amel defterleri açıldığı zaman. Hani Tevrat'ta deniliyor ki Allah evreni 6 günde yarattıktan sonra yedinci günü Arş'a oturmuş. "Güneş dürüldüğü zaman. gökyüzü . Bir kere birinci ayet (Ta ha) anlamı olmayan bir kelime. bunu g e ç e l i m . Bunlar söylendikten sonra hemen Hz. Yerle gökleri yaratan Allah'tır. göklerle yerin ve ikisi arasındakilerle yerin di­ bindeki ne varsa hep Allah'ındır. hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman. sonuçta inanmış? Ö n c e bu ayetlere bir bakalım.

hiç olmazsa ben de fazla düşman kesilmeden şimdiden bağlanıp gelecek için planlarımı yapayım şeklin­ de düşünmesi ve buna yönelik hesaplar yapması en ger­ çekçi olanıdır. A m a belki de farklı bir şekilde Müslü­ man olmuştur. sokakta ve her y e r d e M u h a m m e d ' d e n açık bir şekilde dinliyordu. onun İs­ lamiyet'i kabul ettiği andan itibaren. pazarda. ilk 14 ayet. bu olayda duyduğunu kabul edelim! Peki. bağımsız yazılan bir 214Tekvir. Cennet yaklaştırıldığı zaman. Şunu da hatırlatmakta yarar var: Bir kere Ö m e r bu ayet­ leri yeni duymuyordu! Bunları ve daha nicelerini çarşıda. neden dışarıda bunların daha fazlasını dinlediği halde etkilenmedi de. Çünkü o d ö n e m M e k k e ' d e farklı ve etkili bir siyasi örgütlenme yoktu. bunu bilemiyoruz. gelecekle ilgili kafası­ na bazı düşünceleri yerleştirdiğini söylemek kuvvetle muhtemeldir." 2 ' 4 İşte Ömer'i etkileyen ayetler bunlar. nasıl olsa bu din formülüyle M u ­ hammed bir şeyler yapmaya. H e p söylüyorum: İslam tarihi maalesef çok karanlık bir tarihtir. Peki. az önce anlamlarını sunduğum bu ayetlerde ne vardı ki Ö m e r çok etkilenerek Müslüman olmuştur? Aslında Ö m e r kız kardeşini döverek onu yaraladığında. Ancak Ö m e r ' l e ilgili tüm bilgiler bir araya getirildiğinde. Cehennem alevlendirildiği zaman. Zaten Muhammed bunları anlattığı için muhalefet ona inanmıyordu ve Ö m e r bu yüzden kılıcını alıp onu ö l d ü r m e y e gitmişti. . bundan bir nebze (o an için) etkilenmiş olabilir.(yerinden) sıyrılıp koparıldığı zaman. tabii ki e ğ e r Ömer'in İslamiyet'i kabul etme­ si anlatıldığı gibi ise. yeni bir sistem kurmaya ça­ lışıyordu. içeride bir­ kaç ayet okuyunca onda iz bıraktı ve olağanüstü ayetler di­ ye İslam tarihine geçti? Ömer'in daha önce bu ayetleri hiç duymadığını. herkes önce­ den hazırlayıp getirdiği şeyleri bilecektir.

Bu arada Muhammed. M u h a m m e d . O sıra­ da da Muhammed'in yanında birtakım kadınlar da vardır. mutlaka senin tuttuğun yoldan yönünü çevirip başka bir yol alır" der. Ö r n e k 1: Sad b. bu. "Ey kendine düşman olanlar! M u h a m m e d ' d e n çekinmiyorsunuz da benden mi çekmiyorsunuz?" diyerek onlara serzenişte bulunur. Ömer. Evet. Ömer'in sertliğini ortaya koyan bu önemli hadis. no: 1552. hem de yüksek sesle ko­ nuşup kadın haklarıyla ilgili bazı isteklerini. Buna karşı Muhammed g ü l m e y e başlar.tarih değildir. Kadınlar da. Ebi Vakkas aktarıyor: Bir gün halife Ö m e r Muhammed'in yanına girmek için izin ister. Fedail kısmı.2^ 215 Buhari ve Müslim. Çünkü Sen çok sert mizaçlı bir insansın" karşılığı­ nı verirler. çok safça bir düşün­ ce olur. Ö m e r için. Lü'lüü ve'l Mercan. Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmiş­ tir. Az sonra sunacağım hadiste ve daha birço­ ğunda Hz. Şimdi de Ömer'in gerçek hayatından somut birkaç ör­ nek vereyim. ey Ömer eğer şeytan sana bir caddede rastlamış olsa. asılında sana karşı böyle disip­ linli olmalıydı" der ve o kadınların bulunduğu y ö n e doğru dönerek. . hemen gidip ben de Müslüman oldum d e m e z . Ö m e r içeri girince onlar hemen kalkıp p e r d e ar­ kasına gider. Yani Ö m e r boşu boşuna. saklanırlar. Ömer konusunda. Bunlar hem onunla sohbet eder. Hz. "Bu kadınlara şaştım: Ben ve onlar başbaşa iken serbesttiler. bir sorun yoktu. Ö m e r bunun nedenini sorunca Muhammed. senin sesini duyunca koşup perde arkasına gittiler" der. "Evet! Senden kor­ karız. sıkıntılarını dile getirirler. "Bunlar. "Şeytan bile senden kaçar" demektedir. "Allah'a yemin olsun ki.

3/108 ve siyer. Delalil. "bize yaptığınız zulme dayanamadık burdan kaçıyoruz" dedim. Biz İslamiyet'i kabul ettiğimiz için muhalif olanlar ( M e k k e ' d e ) bize eziyet çektiriyorlardı.el-Kamil fi Tarih. cilt 44/23. tam tersine. 2 . İslamiyet'i kabul ettikten sonra değişmiş ve adaletin kılıcı olmuş gibi sözler söylenebilir. e. Tarih'ü Medinet-i Dımaşk.İbni Asakir. h. bunların başında da Ö m e r geliyordu. "Ömer'in merkebi/eşeği Müslüman olmayana ka­ dar Ömer Müslüman mı olacak sanki" dedi. Habe­ şistan'a g ö ç edeceğiz. Ken­ disi çok sert bir insandı. Habeşistan hicreti kısmında. İslam-ü Ömer kısmında. Ömer'in bana yumuşak davrandığını söyledim. Bize uygulananlara dayanamadığımız için eşim Amir b. cilt.Ö m e r ' l e ilgili benzer örnekler İslami eserlerde çoktur. "Allah si­ zinle olsun" dedi. Tarih-ül İslam. f-Taberani. b. birkaçını daha aşağıya alıyorum. d.İbni Kesir. Ö m e r bu hareketliliğimizi görünce "Hayırdır.Mecme-ü Zevaid. Ben eşime. Mucem-i Kebir. Müslüman olmadan önceki Ömer'dir. 2/33. Rab'i ile birlikte hazırlandık. g.Beyhakı. Bidaye-Nihaye. c. Daha sonra Ö m e r gidince eşim yanıma geldi.. 2/95. Ömer'in nasıl müslüman olduğu kısım­ da.. az önceki örnekte anlatılan Ömer. 1/181. nereye?" diye sordu. 6 Burada. İslam-ü Ömer kısmında 1. Ben de.Zehebi. 216 a. 18/207. . Ö m e r ' l e aramda geçenleri anlattım.Revd-ül Unuf. no: 20570. Kanımca bu başlık sonuna kadar takip edilirse ve kitapta olup bitenler de g ö z önüne alınırsa Ömer'in değişip değiş­ mediği daha kolay ortaya çıkar. no: 522 vs. Ö r n e k 2: Leyla adında bir kadın anlatıyor. Bu sırada eşim. no: 9840. Buna karşı Ö m e r sert bir davranışta bulunmadı-.

Bu arada Ebubekir geldi yine sorun yok. e ğ e r bu savaşta Muhammed'in başına bir şey g e l m e d e n kendisi e v e dönerse ben de elime def alır çalar. kadın oynuyordu. O sırada Ö m e r de oraya geldi. Sünen no: 19888. Bunun üzerine M u h a m m e d Ö m e r ' e . Ben hayır. yapabilir miyim? O da. Bir ara "Artık yeter mi?" diye sordu. Kadın progra­ mına başladı. Menakıb-i Ömer. Buna benzer farklı bir olay daha ekleyeyim. hoşuma gidiyor seyre­ delim dedim. c. . b. ç o ­ cuklar toplanmış bakıyorlar. Ben e v e t dedim ve kendi­ sine yaslandım birlikte bakmaya başladık.Ahbari Ömer. Acaba günah değil mi. çocuk sesleri geldi. az önceki örnekle ay­ nı mesajı içeriyor. 389. M u h a m m e d bana. Muhammed'in g e n ç eşi A y ş e anla­ tıyor. sen de bakmak ister misin?" dedi. etrafında insanlar. Ben ve eşim Muhammed e v d e oturuyorduk.Beyhakı. "Ne kadar şeytan varsa (ins-cin) hepsi bu Ömer'den korkar" dedi. no: 35839.Ö r n e k 3: Burada anlatacağım olay. yapabilirsin dedi. O ara­ da sesler.Kenz'ül Ummal. oynarım. 217 a. Biz o kadar insanlar izlerken problem yoktu. kadın korkudan durdu ve defini altına alıp üzerinde oturdu: Sanki hiçbir şey yapmamış gi­ bi yaptı. "Ayşe. ancak sen gelince vazgeçti" d e ­ 2 1 7 di. M e ğ e r ­ ki Habeşistanlı bir dansöz oynuyor. Bunun üzerine Mu­ hammed. ka­ dın devam ediyor. Bu sefer Ayşe'nin hizmetlisi Büreyde anlatıyor. Ben bir adakta (yeminde) bulundum ki. Kendisii kalkıp baktı. Hz. m a d e m böyle demişsin sorun yok. Daha sonra Ö m e r gelince. Tirmizi'den naklen. s. İzleyiciler Ömer'in geldiğini görünce dağıldılar. O sırada zenci bir kadın huzuruna geldi ve şunu söyledi. Muhammed bir sa­ vaştan dönmüştü. Osman ve Ali geldiler yine sorun yok. "Şeytan bi­ le senden korkar.

Mecmu'.Hindi. 2 1 8 Bu hadislerden şu çıkıyor ortaya: Demek ki şeytan. el-Ümm.Heysemi. Ö m e r ' d e n korktuğu kadar Muhammed'den o kadar korkmuyormuş.Beyhaki. Zevaid.Ö m e r kişilik olarak sert olduğu kadar tip/fizik olarak da farklıydı. 1/65. Kendisi ailesiyle birlikte izlediği halde sorun yok. bir şey üfürür gibi yapar­ dı. no: 54. Ömer'in çok sert ve kaba biri olduğunu vurgulamak iste­ miştir. e-Taberani. . cilt 12/645 ve no: 40201. bak 218 a. İslami kaynaklarda Ömer'in özellikleri yazılırken şu il­ ginç belirleme de yapılmıştır: Ö m e r kızdığı zaman bıyıkla­ rını tutup çevirirdi. A m a Ö m e r gelince millet dağılıyor. Bu gibi örneklerle aslında Muhammed. d. b. yanıma gel diye. f. Kadın o sıra hami­ ledir ve d o ğ u m yapmak üzeredir. Fakat Muhammed de cesaret edip Ö m e r ' e . 19/11 ve 15/234. Kendi halifeliği dönemin­ de kadının biri bir suçla itham edilir. Çünkü İslam inancına g ö r e insan ne kadar dindar ise şeytan o kadar on­ dan uzak durur. Yani sekiz-dokuz aylık bir çocuk. Kafasında saç yoktu. Bu da İslam mantığına g ö r e Ömer'in Muham­ m e d ' d e n daha dindar olduğu anlamına gelir. 7/215-no: 2686. Onun ne kadar sert biri olduğuna bir örnek vereyim. Sünen-i Kübra. Diyat. Ö m e r haber gönderir.12/35 Diyat bölümü. kel bir insandı.Nevevi. el-Muğni. g. 3/146. no: 1464. Kebir. no: 9170-3/921 ve 35972. Kenz'ül Ummal. "Vay başıma ge­ lenler. h-Tabakat. 'Cinayet'ü Sultan' kısmında. 8/322. M. "Ey Ö m e r bu işte günah yoktur. hükm'ü Iskati'l Cenin'i min'el feza' bölümünde.İbni Kudame. c.İmam Şafii. Gelirken Ömer'in korku­ sundan yolda çocuk düşürür ve düşürülen çocuk bir-iki kez ses de verir. Kadın bunu duyunca. M. korkutan bir görüntüsü vardı. 5/166. ah-of çekerdi. Ömer'le ne İşim var" der ve tabii ki zorunlu olarak Ömer'in yanına g e l m e k için yola çıkar.

Kur'an'da var olan kadınlar aleyhin- 219 a. hatta bazen gerektiğinde Ceb­ rail Ömer'den yana zaman zaman ayet de getiriyormuş ( ! ) Bu konuda az sonra birkaç somut örnek sunacağım. peygamber ben miyim yoksa sen misin?" diyemiyor. Bunları. 9 örnek olsun diye buraya aldım.Buhari. ancak eşim M u h a m m e d . ben ve M u h a m m e d de izlerdik. Mebakıb kısmında. d e f çalan kadınları din­ lediğine ilişkin hadisler. hem de normalde M e d i n e ' d e ve üstelik de camide sanatçı kadınlar oynardı. "Bırak oynasınlar. c. Mesela A y ş e anlatıyor. Örnek 4: Şu tespiti iyice dikkate almak lazım: Muham­ med M e k k e ' d e iken Kur'an'ın 1 14 suresinden 86'sı inmiş­ ti/oluşmuştu. Bayram namazları kısmında ve Menakııb. Bu Mekke surelerinden Ihiçbirinde kadınlar aleyhine bir şey yoktur. Bellidir ki Ebubekir biraz yumuşak olduğu için Mu­ hammed ona bir şeyler diyebilmiş. bunlar şey­ tandır dedi. Muhammed'in kadın sanatçıları. Bu hadisler pek duyulmamış olabilir-. hep suskunluğu tercih ediyor v e y a Ömer'in yaptığı çok ağır bir suç da olsa (işlediği cinayetler gibi) onu kurtarmak için hep ondan yana oluyor. bugün seyrandır boşver" dedi ve onlar oynamaya d e v a m ettiler. b. Bir ara babam Ebubekir bunları g ö r ü n c e kızdı. Muhammed'in Medi­ ne'ye geçmesi kısmında. ancak İslam'ın sağlam kaynaklarında var. ama Ömer olsaydı so­ nuç farklı olurdu. Buhari ve Müslim'de defalarca g e ­ çiyor.ben de izliyorum. yanlışlarına karşı bir şey diyemiyor. kendisi bile Ömer'den korkuyor. h e m hac mevsiminde M i na'da.Müslim. insanların istirahatını bozma. Ömer'in mizacına birer 2 . Bayram namazları kısmında 7 hadis bir arada almış. .Tirmizi.

Bunu duyan halife Ö m e r hemen gelip Muham220 Bakara. Birinin başını Ayşe. Diğeri ise Ümmü Seleme ve kalan kadınlarından oluşuyor­ du. niye Mekke'de böyle bir şey yok. Bir ara bazı ka­ dınlar. 221 Tecrid-i Sarih. Medine döneminde çok eşlilik olduğundan dolayı huzursuzluk ortaya çıkıyor ve bir ihtiyaçtan dolayı 2 2 1 kadınlar aleyhine ayetler oluşuyor. Bence bugün şehirlerde yaşayanlara medeni insanlar demenin tarihçesi M e d i n e ' y e dayanır. Bu kadınların çoğunun aileleri güçlüydü. Bu kadınlar iki gruba ayrılırlar. Mesela Ay­ şe Ebubekir'in. Ayrıca o dönem M e k k e ' d e erkek e g e m e n sistem hâkimdi. Bunun üzerine kendisi. eşlerinin kendilerini dövdüklerini M u h a m m e d ' e şi­ kâyet ederlerdi. ancak Medine çok farklıydı. M e d i n e ' d e Hz. Ben burada bunlar arasındaki kavgaları anlatmıyorum. Hafsa. Dolayısıyla onun keyfi yerindeydi. no: 1130. Her ne kadar M e d i n e ' d e kadınlar daha özgür de olsa. cilt 8/17.220 Peki. Nisa. özellikle Mek­ ke'den giden Müslümanlar bunu yapardı. Hafsa Ömer'in kızıydı. Gerçekten nerdeyse anaerkil bir sistem vardı M e d i n e ' d e . Maksadım. Somut bir örnek vereyim. ama M e d i n e ' y e gelince oluşan surelerde kadınlar aleyhine ayetler sık sık geliyor? Evet. Safiye ve Şevde çeker. . erkekler eşlerini dövmesinler şeklinde bir açıklama yaptı ve bu söz etrafa yayıldı. burası önemli! M e k k e ' d e bir kere en başta Muhammed'in kadınlarla ilgili sorunu yoktu. Nur gibi. Ahzab. Talak. yine zaman zaman kadına baskı uygulanırdı.deki ayetlerin tümü M e d i n e ' d e oluşan 28 surede geçi­ yor. Dolayısıyla Muham­ m e d onlara olumsuz bir şey de diyemiyordu. Tek evliydi ve eşi Hatice de zengin bi­ riydi. Muhammed birçok kadın­ la evlenince tabii ki e v d e huzursuzluk meydana gelir.

a. Çünkü gönderdiğin adam geldi. bu ayete g ö r e gerekirse erkekler eşlerini dövebilirler şek­ linde açık bir şekilde d ö v m e k için fetva ayeti indi. el-Itibar'u fi'l Nasih-i ve'l Mensuh. e. eşleri tarafından dövülen 70 kadın Muhammed'in evine doğru yürüyüşe geçer. Burada çok kaynak var. s. 58-59. ayetler. f.Nisa suresi 34. A d a m onun yanına varınca avret yerini g ö ­ rüyor ve tabii ki Ö m e r bunu fark ediyor. 2 2 3 Örnek 222. erkekler eşlerini d ö v m e y e başlarlar. 5: Hz. Özellikle Suyuti'nin Dürrü'l Mensur'u önemli. Bu ayet inince. hatta öyle olur ki. Bunun üzerine Nur suresinde ayetler iniyor. c. 223 Nur suresi.1/180. Musannaf. A m r adında bir kişiyi halife Ö m e r ' e gönderir.İbni Sad.. Tabakat. A m a ne fayda! Ömer tarafı ağır bas­ mış ve kadınlar dövülebilir diyen ayet artık Kur'an'a g e ç ­ mişti. zaten kadınlar güçsüzdü. Kaldı ki. önce izin isteyin/kapı çalın da ondan sonra girin" anlamında bir ayet olsaydı çok iyi olur­ du. d. s. 8/351. . ayeti geldi ki. ayet onların dedi­ ği şekilde oluşamazdı.Kur'an'nın Kökeni. no: 17945. b.m e d ' e baskı kurdu: "Kadınlar eşlerine karşı azdılar. beni uygun olmayan bir vaziyette g ö r d ü " diyor. ayet hakkında tüm uzun tefsirler.A. Razzak. Muhammed bir gün bir iş icabı Müdlic b. Daha sonra Ö m e r Muhammed'in yanına gelince durumu anlatıyor ve "İnsan­ lar başkasının evine gidince.. Bu­ nun üzerine -her ne kadar daha ö n c e dövmeyin diye açık­ lama yapmışsa da. 2 2 2 Çünkü kuvvet her zaman güçlü­ den yanadır.bu sefer Nisa suresi 34.Ebubekir Hemedani Şafii. 81 dipnot.Hindi Kenz: no: 44984. Meğerki o sı­ rada Ö m e r elbisesiz bir durumda uzanıyormuş v e y a belki de uyuyormuş. fetva ver de gerektiğinde erkekler onları dövebilsinler" dedi.

Ayetin anlamı şu: "Ey inanan­ lar. 224 Nur suresi. "Allah âyetlerini size böyle açıklar. Kimseyi bulamıyor­ sanız. si­ zin için daha nezih bir davranıştır. kendi­ lerinden öncekilerin izin istedikleri gibi onlar da izin istesin­ ler. siz de dönün. size izin verilinceye kadar oraya girmeyiniz. (Onlar sizin) yanınız­ da dolaşabilirler. ö ğ l e vakti elbisenizi çıkarıp yatacağınız/uzanacağınız za­ man ve yatsı namazından sonra. birbirinizin yanına girip çıkabilirsiniz. Ayetlerin anlamı şu: "Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere giderken izin alıp selâm v e r m e d e n içeri gir­ meyin. Çocuklarınız erginlik çağına geldiklerinde. ellerinizin altında bulunanlar (köle ve hizmetçiler) ve henüz erginliğe ermemiş çocuklarınız üç vakitte (odalarını­ za girebilmek için) izin istesinler: Sabah namazından önce. Al­ lah. Çünkü bu. Allah âyetlerini size böyle açıklar. hüküm ve hikmet sahibidir" ifadesi geçiyor. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. Kur'an'ın Tanrısı ta­ rafından bu son cümle iki sefer tekrarlanıyor. bunda ne size. Allah ayetleri size böyle açıklar. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor. olağa­ nüstü bir şey olarak sayılmış olmalı ki. 58-59. Allah. . hüküm ve hikmet sahibidir. İlginçtir ki her iki ayetin de sonunda. hakkıyla bilen­ dir. hakkıyla bilendir. onları buraya almak istiyorum. ne de onlara bir sakınca yoktur. Allah. Bunlar sizin üstünüzün açık olabileceği üç vakittir. yaptığınızı bilir. ayetler. Söz Ömer'in az önceki olayından açılmışken. Eğer si­ z e . Yani bu ev girişleriyle ilgili gelen ayetler. "Geri dönün!" deniliyorsa.Yani Ömer'in teklifi Allah katında makbule geçiyor ve hemen Cebrail'i gönderiyor. Çünkü ilginç şeyler var. Allah bilendir. hüküm ve hikmet sahibidir" 2 2 4 diyor. aynı sure­ de bu ev izinleriyle/kapı çalmayla ilgili başka ayetler de var. Bu üç vakit dışında (köle-hizmetçi ve çocuklar) izin almadan içeri girebilirler.

İbni-1 Cevzi Zadü'l Mead e. Buna karşı Sait. b. Vurduktan sonra bir de As'ın oğlu Sait'e. Halife Ömer. . As kısmı. Burada bir örnek vereyim. "Hak yolda olma­ dığı için öldürmüşsün.. c."İçinde kendinize ait eşyanın bulunduğu boş evlere (han. Dürrü'l Mansur. 226 Nur sursi 58. İşte Ömer'in uygun olma­ yan bir durumda yakalanmasının getirdiği sonuç: Bir sürü ayet. Sanki dünyanın sorunları bunlar­ mış. d. Hişam'ı katletti bu savaşta. otel gibi) -izinsiz. Esbab-i Nüzul. Ayetler. Müdlic b." 2 2 5 Evet. Sait b.girmenizde herhangi bir sakınca yok­ tur/girebilirsiniz. 2 2 7 Hz. "Babanı katlettiğim için sen­ den özür dilemem. Rabi' kardeş225 Nur suresi. Amr kısmında..Suyuti. no: 987. buna ne diyebilirim ki" karşılığı­ n ı verdi. Istiab. 27-29. sanki başka sorunlar yokmuş. tanrı gelip evlere nasıl girilir adabını insanlara anlatıyor. Ebu Süfyan komutasında M e d i n e ' y e yakın bir yere kadar geli­ yor ve M u h a m m e d ' l e ona inanan ve çoğunluğu yine M e k keli ve karşı tarafın çok yakın akrabası olan insanlar da öbür cephede bekliyorlardı ve yapılan savaş yakın akrabalar ara­ sı bir savaştı. ayetin tefsirinde: a. 227 İbni Abdi'l Ber. f.Kurtubi. sizin açığa vurduklarınızı da. Amr kısmında. hem de nasıl ayetler. 2 2 6 Ö r n e k 6: Bedir'de adeta aileler arasında meydana g e l e n bir savaş yaşandı.İbni Esir. gizle­ diklerinizi de bilir. Muhammed'in meşhur amcası Hamza.İbni Hacer İsabe. çok ilginç şeyler. ken­ di öz dayısı As b. M u h a m m e d ' e karşı olan Mekkeliler. Üsd Müdlic b. Allah. Çünkü senin baban olduğu kadar be­ nim de dayımdır" dedi.Vahidi. Bedir har­ binde kendi yakınlarından Utbe ve Şeybe b.

A y ­ nı zamanda Mus'ab b. Allah'a ve peygamberine düşman olan kimselere sev­ gi beslediğini göremezsin. Zübeyir. Yine Muhammed tarafından cennetle müjdelenen Ebu U b e y d e Amir b. Onları. Allah rızası için babası Abdullah b. Ebubekir'in oğlu Abdurrahman hem Bedir. Cerrah. Yani. bu olup bitenler esnasında şöyle bir moral ayeti oluşur: "Allah'a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun. Allah onlardan razı ol228 İstiab. Muhammed. "Sen benim g ö z ü m kulağımsın olmaz" karşılığını veriyor ve engel oluyor. Maksadın bu olduğu zaten Muhammed'in verdiği yanıttan belli. kendi öz kardeşi Ubeyd'i bu savaşta öldürüyor. morali bozula­ bilir. Amacı. onunla nasıl savaşırsın?" demiyor. Ebube­ kir'e hayır deyince zaten gerekçesini de belirtiyor: Sen be­ nim g ö z ü m kulağımsın diyor. Muhammed. Buna fırsat v e r m e m e k için. kardeşleri yahut kendi soy-sopları olsalar bile. teke tek vu­ ruşayım" diyor. içlerinden ırmaklar akan ve içlerinde ebedi kalacakları cennetlere sokacaktır. no: 1394 Abdurrahman b. Ebubekir kısmında.leri vuruyor. İşte akraba savaşı olduğu ve Müslü­ manlar birçok yakınını bu savaşta katlettikleri için. oğulları. hem de Uhud harbinde Müslümanlara karşı savaşıyordu ve babası da diğer tarafta/Müslüman ordusunda yer alıyordu.. "oğlundur. babaları. İşte Allah onların kalplerine imanı yazmış ve onları kendi katından bir ruh ile destekle­ miştir. Ebubekir yaşlı olduğu için muhtemelen oğluna karşı kaybedecekti ve Muhammed önemli bir yardımcısından olacaktı. Bir ara Bedir harbinde Ebubekir Muhammed'e. . 2 2 8 Şuna da vurgu yapmak gerekir ki.. Muhammed'in hayır demesini farklı tarafa çekebilenler olabilir diye özellik­ le vurgu yaptım. Cerrah'ı Bedir harbinde katlediyor. "İzin ver de ben savaş meydanında oğlumla karşı karşıya. ister is­ t e m e z bazı Müslümanların kafası karışabilir.

bunları içeren güvenilir İslamÜ kaynaklardan bir lis­ teyi aşağıya alıyorum." 2 2 9 Evet. ayet açıklamasında. ayet. Karşı tarafın heyet başkanı Süheyl b. Ali yapmıştır. İyi bilin ki. Üstelik cennetle müjdelenen Ebu Ubeyde'nim katlettiği babasının adı. ne mutlu sizlere diyor. Kritik konular oldu­ ğu için. 22. Allah'ın tarafında olanlardır. Amr'dı. Kâtip­ liği ise Hz. Bu antlaşmaya Hudeybiye/Biat-i Rıdvan adı verilmiştir. hiç de g ü n d e m e g e l m e z d i . onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. Burada olay şu: O katiller arasında yine halife Ö m e r vardı. F b Naim gibi birçok mu_u haddis ve siyer yazarları da bunları işlemişlerdir. Umre niyetiyle M e k k e ' y e doğru yola çıkmıştı. 229 Mücadele suresi. hicri 6. Ayrıca ibni Hacer. Abdullah. yanına aldığı 1400 kişilik bir Müslüman kitleyle birlikte M e d i n e ' d e n . Begavi. Bir hiç uğruna bu insan­ lar katlediliyor ve oluşan Kur'an ayetlleriyle de bunlar tak­ dir kazanıyor. benzer dnayetlere devam edin. Taberani. Telhis ve İsabe'de. Allalh'ın tarafında olanlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir. Sonuçta iki taraf arasında bir sözleşme yapılması kararına varıldı. 2 3 0 Ö r n e k 7: Ömer. Kim bilir o olmasaydı belki de bu moral ayetleri oluş­ mazdı (1). 230 Tefsirlerden: Kurtubi. yani Allah'ın kulu. İbni Kesir ve daha birçoğu. miladi 628. Suyuti. Abdi-I Ber Istiab. Halcim. İb­ ni. Hz A l i ' y e . Beyhakı. . Mücade­ le suresi 22. yılında Hüdeybiye antlaşması sı­ rasında M u h a m m e d ' e karşı sert bir çıkış yaptı. Ö m e r gibi en yakın akrabasını Allah rızası için katledenleri takdir ediyor. Henüz şehre girmeden Mekkeliler haber aldı ve onlara engel olmak istedi. Çünkü M u ­ hammed. bu ayet. Tarih. Sıra ant­ laşma metnini yazmaya geçince. bunları işlemekle siz Allah tarafı sayılırsınız. İşte onlar. M u h a m m e d .muş.

Süheyl buna da itiraz etti. e v e t ben dedim Ka'be'yi ziyaret e d e c e ğ i z . sen demedin mi ki biz Umre niyetiyle Ka'be'yi ziyarete gideriz? şeklinde ağır eleştiriler yöneltti.Müslüma-ılar o yıl K a b e ' y i ziyaret etmeden oradan geri dönecekler. ancak Mekke'den herhangi biri Müslüman olup M e d i n e ' y e sığınırsa. Allah'ın peygamberi Muhammed ile Mekkeli heyetin başkanı Süheyl arasında yapılan bir antlaşmadır" ibaresini yaz deyince. . siz de rahat bir şekilde gelir Ka'be'ye girer. Müslümanların itirazlarına neden oldu. Yazılan antlaşmanın şu iki maddesi Müslü­ manlara çok ağr gelmiştir: 1. kabullenemiyoruz dediler. o tekrar geri verilecek. ama yılın ismini v e r m e d i m ki. sadece Abdullah oğlu Muhammed ya­ zarsanız olur" dedi. Muhammed yine Ali'ye. tavafınızı yapardınız. Muhammed. hak yolda değil misin. "Bismikellahümme" şeklinde yazılsın dediler. bu hakarettir. "Bu antlaş­ ma. İşte seneye bu iş olacak karşılığını verdi. Ali de o şekilde düzeltti. ama karşı taraf bu şekilde yazılmasını kabul etmedi."Bismillahirrahnıanirrahim" ile başla dedi. 2. O yüzden böyle bir cümlenin antlaşma metnine geçmesi­ ni kabul etmiyoruz. Hz. Bu. İşte bu duruna Ö m e r sert tepki gösterir: Peygamber değil misin. Buna karşı Muhammed.Medine'cen herhangi biri gelip Mekkelilere sığınır­ sa Müslümanla-a geri verilmeyecek. "Eğer senin pey­ gamber olduğuna inansaydık zaten aramızda sorun olmaz­ dı ve bugün burada bu antlaşmaya gerek kalmazdı. "Tamam böyle ol­ sun fark etmez" diyerek onların teklifini kabul etti. Bu arada Muhammed müdahale etti ve bizzat kendi eliyle Allah'ın peygamberi termini silip Abdullah oğlu Muhammed şek­ linde düzeltti. Verdiği yanıt tatminkâr olmadığı için Müslümanların kırgınlığını gideremedi. biz niye ta uzaklardan buralara geldik.

İşte bu olayda Ümmü Seleme'nin önerisi daha makul v e gerçekçiydi. en başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid -i Sarih'te anlatıl­ maktadır. Nor 1 164-8/171. Muhammed kur­ banını kesmeye başlayınca. O yüzden M u h a m m e d onlara. 2 3 1 Ö r n e k 8: Şu örneği Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda yaz­ mıştım. ayet.. . tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar" diyor Kur'an. Bu çağrıyı üç sefer tekrarladı. herkes sana ba­ kıp kurbanlıklarını kesmeye başlar dedi. Sonuçta. Diya­ net'in tercemesinden: "Hayır! Rabbine andolsun ki on­ lar. kalkın tıraş olun. Konu. ancak Ömer'i tanıma babında buraya alınmasını uygun görüyorum. kimmiş bu Hz. Kadın da. Nisa suresi 65. Ümmü Seleme'nin dediği oldu ve diğerleri de kesime başladılar. Peki olay ne ki. Muhammed'in vermiş olduğu kararı kabul etmeyen/ler ve bu yüzden de bu aye­ te g ö r e imansız ilan edilenler? Değişik tefsir ve İslami kay­ naklardan bunun yanıtını v e r m e y e çalışayım. Bu olay zaten meşhur. Burada çok komik nedenler anlatılıyor. sonra sebep-sonuç ilişkisini anlatayım. 231 Tecrid-i Sarih.Müslümanlar Ka'be'ye girmeden oradan döneceklerdi.. çağır­ mak yerine sen ilk önce kalk kurbanını kes. İlkin anla­ mını vereyim. kurbanlık hayvanlarınızı kesin dedi. beraberinde götürdüğü hanımı Ümmü Seleme ile istişare etti: Bu insanlar benim sesime kulak vermiyor ne yapmam lazım? diye sordu. aralarında çıkan çekişmeli işlerde seni hakem ya­ pıp sonra da senin verdiğin karara içlerinde hiçbir sı­ kıntı duymaksızın. ama kimse onu dinlemedi. ama nafile: Kimse dediğini yap­ madı.

Geldiğinde elinde çıplak bir kılıç vardır ve tek hamlede o iki insandan birinin kafasını uçurur. Bu­ nun üzerine diğer adam. içeri girip çıkayım. olur fetvası çıkar Tann'dan. çözsün diye onun yanına giderler. M u h a m m e d ' e gittik sonuçta birimize karar verdi. der. diğeri kaybeder. Muhammed hala oğlu Zübeyir'e hak verir. Nitekim o sırada hemen ayet gelir ve Ömer'in yaptığına onay verilir. Sonuçta biri kazanır. İçeri gitmesiyle g e l m e ­ si bir olur. İşte az önceki ayet bu olaydan dolayı inmiş denilir. ama bir de Ömer'den soralım diye ondan izin istedik. Bir diğer önemli neden de şu: Bir dava konusunda ild kişi arasında anlaşmazlık çıkar. olup bitenleri anlatır. Ö m e r burada üstelik ekstradan bir de unvan alır. Burada en iyisi yine Ömer'i kur­ tarmaktı. bakalım bu konuda o ne diyecek? Muhammed de "Sorun yok. Avam ile (ki Muhammed tarafindan cennetle müjdelenen kişiler­ den biri) bir başka Müslüman (ki aynı zamanda Bedir har­ bine katılan önemli biri) arasında arazi sulaması konusunda ihtilaf çıkar. O sırada onlardan biri.Biri şu: Hz. bakalım senin fikrin ne. gidebilirsiniz" yanıtını verir ve o iki kişi kalkıp doğruca Ömer'in yanına giderler. Muhammed ilk etapta. Muhammed'e gidip ola­ yı anlatınca. biz bir dava için Hz. Diğer adam korkudan kaçıp Aluhammed'e varır. Hz. Yani başlangıçta Muhammed'in ola­ maz dediği Ömer'in cinayetine. "Ne yapayım ben hala oğlu (ya­ ni akraba) değilim ki" diyerek sert tepld gösterir. Ömer nasıl cinayet işler?" diyerek yapılanın yanlış olduğu­ nu belirtir. A m a gerçekten Ö m e r bunu yapmıştı ve adam da artık geri gelmeyecekti. bekleyin. Muhammed yardımcı olsun. Bunlar çözüm için Hz. Muhammed'in hala oğlu Zübeyir b. "Ben buna ihtimal vermiyorum. yanıtınızı veririm der. Ömer. Bu arada kaybeden kişi der ki. O da şu: . iznin varsa bir de durumu Ö m e r ' e ile­ telim.

bu durumda formül ne? Kendisi cemaate dönüp işaretlerle bekleyin ben g e l e c e ­ ğim. Hele İmam Ömer ve üstelik de halife olunca. Buna bir itirazım yok. ayet kısmında.Sarih Diyanet tercemesi. Zaten şeriatın da g e r e ­ ği bu. Nisa 61-65. Aşağıya alacağım kaynaklarda h e m bu ayetin Ömer'in işlediği cinayet için geldiği/oluştuğu. Daha fazla kaynak için Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım s. . Bir gün kendisi ce­ maatın önüne g e ç i p namaz kıldırır. (dolayı­ sıyla Allah) tarafından Ö m e r ' e verilen bir yadigar olmuştur. O sırada kendisi abdest almaya gider. ama cemaat esas duruşta imamı beklemek zorundadır. Fahrettin Razi. 74'e bakılabilir. Mesela Dürrü-1 Mansur. Hazin. b.. İşte halk arasında Ö m e r ' l e ilgili o meşhur. İbni Kesir. Bilindiği gibi Araplar uzun fistan dışında bir şey giymiyor. Ömer o sırada ko­ nuşsa (ki elim falanca yerime d e ğ d i abdest bozuldu diye) hepsinin namazı fasit olacak.. Nesefi. Hamdi Yazır gibi müfessirler Nisa suresi 60.Muhammed. Kadı Beydavi. hem de "Adaletin kı­ lıcı" unvanının bu olaydan dolayı Allah tarafından Ö m e r ' e verildiği anlatılıyor. aslında o adaletin kılıcıdır" sözünü de söy­ ledi diye ekler. 2/352-no: 261. O sırada eli tenasül or­ ganına (canı kaşınır diyelim) değer. Nisa 59'da almış bu bilgileri. Vahidi. bölümde ve Tarihül Hulefa s. sıcak bölgeden kaynaklanan bir kültür. Peki. 2 3 2 Ö r n e k 9: Ö m e r ' l e ilgili farklı bir örnek. Özellikle bunun Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesinde anlatıldığını hatırlatmak isterim. ayetin açıklama kısmında anlatmışlardır. kimse kıpırdayamaz! So­ nuçta Ö m e r abdestini alıp döner ve kaldığı yerden nama- 232 a-Tecrid. Ayrıca 'itkan' adlı tefsir usulü kitabı 10. Cebrail bu ayeti getirirken "İşte Ömer böyle bir Ömer'dir. Lübab'ü Nükul Nisa 65. sorun çıktı şeklinde bilgi verir. Zamahşeri. I24'te bunları işlemiştir.Tefsirlerden: Suyuti. "Adaletin kılıcı" unvanı bu olaydan dolayı Cebrail. ayetlerde.

za d e v a m edilir. 1 1 14. Taharet. Musmnaf. Ayete farklı anlamlar ve­ renler de var. / . Sünen 1/131 -590. Taharet kısmında 1/114. burada bir ayetin inmesine neden olan ilginç bir olay aklıma geldi. benzer bir olay daha hatırıma geldi. 'Kalk git abdest al. no: 415.Beyhakı. N o : 416. b. Yani bu yoruma g ö r e . Hamdi Yazır'ın Türkçe tercemesi de bunun gibi. Burada vurgulamak istediğim farklı bir şey var: Güya rrillet Peygamberin arkasında camide namaz kılarken. ben yanımdaki arkadaşa sordum: Ne olacak. Razzak. onu da ekleyeyim.Kenz'ül Umrral. bundan abdest bozulur mu. onu da özetleyeyim. İşte bu yüzden az önceki ayet gelmiş ki cemaat bu konuda dikkatli olsun: Tanrının. 2 3 4 Söz ayetlerin ne gibi nedenlerle ortaya çıkmasından açılmışken. ayetinde. ben öne geçenleri de 233 a. 2 3 3 Söz Ömer'in bu abdest bozulma ola­ yından açılmışken. Ben bunun üze­ rinde durmuyorum. c. Ebi Vakkas anla­ tır: "Yanımda biri Kur'an okurdu (ismini de veriyor). geri kalmak isteyenleri de biliriz" deniliyor. Bu arada bazı erkekler utanıp öne geçmişler (kadınlar namazda eğilince g ö r m e y e l i m diye). no: 27051. "Andolsun ki biz (Al­ lah olarak) içinizden öne geçmek isteyenleri de. diye. Mesela. sonrakileri de biliriz şeklinde.Musannaf. cemaat içinde kadınlar da varmış. Ö y l e olmuş ki. artık herkes bunu bili­ yormuş. Çünkü İslam'a g ö r e bu durumda abdest bozulur' dedi" diye aktarır. Bu surenin 24. andolsun ki sizden önce geçenleri de. O sıra­ da elim cinsel organıma değdi. Taharet. Sahabeden meşhur Sad b. Al­ lah geçmişi de. Bu kadınlardan biri çok güzelmiş. Kur'an'da Hicr suresi var. O bana. 234 A. g e l e c e ğ i de bilir demek. bazıları da o güzel kadına veya kadınlara bakmak için geriye çekilip onların ar­ kasında saf tutmuş.

Geldiğinde eşini kaldırıp onunla seviş­ mek istedi. Tirmizi. bunlardan birkaçını aşağıya alıyorum. siz de onlara örtüsünüz. Ömer'in az önceki olayını gösteriyorlar. Kadın da.Suyuti. Hakim. İşte gecelerden bir g e c e Ömer. Bakara 187 . Bakara suresi 187. O sırada şu ayet geldi. 24. b. (Dürrü'l Mensur).İmam Suyuti. 236 a. Şevkani (Feth'ül Kadir). Bakara suresinin ilgili ayet açık­ lamasında ve ayetler arasında sebep-sonuç ilişkisini irdele­ yen usulü't-Tefsir uzmanları bu ayetin gelişine. Allah (Ramazan gecelerinde ha­ nımlarınıza yaklaşarak) kendinize zulmetmekte oldu­ ğunuzu bildi de tövbenizi kabul edip sizi affetti.Nisaburi. olamaz dedi. Vahidi. Esbab-i Nüzul.). Zamahşeri (Keş­ şaf). (El-Cami'ü li Ahkam'il Kur'an) ve daha niceleri Hicr suresi. 2 3 5 İşte Kur'an'ın Tanrı'ya bakışı bu! Ö r n e k 10: Yine oruç ilk farz kılındığında şöyle bir uygu­ lama vardı: Akşam iftardan sonra kadın ya da erkek. artık o g e c e sabaha kadar cinsel ilişki ha­ ramdı. M u h a m m e d ' e takı­ lıp e v e g e ç geldi. Kadı Beydavi (Envar'ü Tenzil ve Esrar'ü tevil). Kaldı ki bu açıklama önemli müfessirlerin kaynak­ larında geçiyor. Dürrü'l Mensur tefsiri. (Zad'ül Mesir.. İbni'l Cevzi.. Artık eşlerinize yaklaşın" diyor. uyku­ ya dalıp uyanırsa. ayet tef­ sirinde yazmışlardır. Sabahleyin M u h a m m e d ' e gidip olup bitenleri anlattı. 2 3 6 235 a. Abbas hadislerinde almış. İbni Kesir (Tefsir'ül Kur'an'il A z i m ) .arkaya çekilenleri de bilirim demesinin temelinde bu olay yatıyor. sen yokken ben uyudum. Onlar. İbni Hiban ve daha birçoğu bunu al­ mışlardır. ayeti. tabii ki Ö m e r onu dinlemedi ve istediğini yaptı. (Esbab-i Nüzul). Dolayısıy­ la kurala g ö r e haramdır. Ayrıca imam Ahmet Müsned'inde Abdullah b. size örtüdürler. Kurtubi. Diyanet tercemesinden vereyim: "Oruç gecesinde kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı.

Zehair'ül Ukba. O sırada Hz. Sünen. altı ayda bir kadın d o ğ u m yapmaz. Dürrü'l Mensur tefsiri. ayetlerin açıklama kısımları. Oğlu da Muham­ m e d ' e gidip olup bitenleri anlatıyor ve şunları söylüyor: Benle eşim birbirimizi çok severiz. Hanbel Müsned-i. Dolayı­ sıyla bu kadın daha önce zina yapmıştır ve bu çocuk başkasındandır diyor ve onu zina cezasıyla cezanlandırmak is­ tiyor. 146 vd. 238 Sünen-i Ebu Davud. Hudut Zina cezaları kısmı. Ali bunu duyuyor ve engel oluyor. Ali Kur'an'dan ayetler göstererek onu ikna ediyor ve yeni evlenen kadın da böylece cezadan kur­ tulmuş oluyor. sert bir insan. çocuk ve uykuda olanın sorumluluğu yoktur diye hadis var diyor ve böylece o kadın kurtulmuş oluyor. "Eşini boşa. 7/322. O da Allah seni bağışlasın diyor ve sadaka vermesini öneriyor. Ö m e r buna da. Ayrıca Suyuti.Ö m e r genelde kadınların adet günlerini de pek dikka­ te almazdı. Arap atasözlerinde meşhur olan "Ali'den olmasaydı Ömer helak olurdu" sözü bu olaylardan ötürü oluşmuştur. ancak babam hayır di­ yor/bizi ayırmak istiyor. Ö m e r o sıralar halife. Yorum yapmadan bunu g e ç i y o r u m . Bir gün nedense gelininden mem­ nun kalmıyor ve oğluna. 2 3 8 237 Ahmet b. tuttuğunu koparan biri. Kenz'ül Ummal. Yine evlenen bir kadın 6 ay sonra d o ğ u m yapıyor. 2/40-42 ve Beyhaki. Burda da Hz. c. Ömer böyle işte-. onu boşa diyor. Bakara 233 ve Ahkaf 15. bunu recimle/taşlaya­ rak katledin diye. Taberi. . no: 4399 ve 4402. no: 45889. ne yapayım? Muhammed. Ailesin­ den bir örnek vereyim. Bir de bu iki ayetle ilgili diğer tefsirler. Bir g e c e adette olan eşiyle münasebette bulu­ nuyor ve ertesi günü Muhammed'den soruyor. babanı dinle" diyor ve adam Ömer yüzünden sevdi­ ği eşini boşuyor. Çünkü deli. Karar veriyor. M. 2 3 7 Yine zina yapan bir deli kadını Ö m e r ' e getiriyorlar.

Beyhakı. Mucem-i Kebir 12/10-no: 12317.Mecme'ü Zevaid. "Hayırdır.İbni Hibban.Tehzib-i Kemal.Sünen-i Nesai.. 6/319. b. görüşler akta239 Bakara suresinin 223. İbni Kesir. 5/314. Er-Razi.Hanbel. Taberi tefsiri ilgili ayette. . 2 4 0 Bu ayetle ilgili farklı sebep-sonuç ilişkilerinden de söz edilir. h. Mecmu'. "Aman helak oldum (yani ağır bir suç işledim)" der. Tuhfet'ül Ahvazi Tirmizi şerhi burada Ebu Davud ve İbni Mace'nin de bunu aldıklarını yazıyor. Burada dipnotta ay­ rıca kaynaklar veriyor. 9/516-no:4202. Ömer'in yukarıdaki "Helak oldum.Tirimizi. 1/337. Hanbel Müsned.İmam Nevevi. j. Suyuti. 16/419. Sünen'ül Kübra 7/321. M u h a m m e d hiç yanıt v e r m e ­ den belli bir süre bekler ve o arada istenen ayet i n e r . Nesai.Ahmet b. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsirinde ilgili aye­ tin açıklama kısmında çok teferruatlı bilgiler. c.Taberani. 2 3 9 Anlamı şu: "Kadınlarınız sizin tarlanızdır. suyuti. Be­ gavi tefsiri ilgili ayet.Ö r n e k 11: Halife Ö m e r bir gün M u h a m m e d ' e gelip. Bir de Tirmizi. M u ­ hammed. 1/297 Abdullah b. Ebu Ya'li ve Heysemi tarafından da alındığını yazıyor. Tirmizi. Tirmizi. f. Çünkü eşimle ar­ kadan seviştim" sözünü içeren ve ayetin bunun üzerine indiğini açıklayan birkaç kaynağı aşağıya a l ı y o r u m .. hadis no: 14125. 240 a. Abdullah b.Burada dipnotta başka birkaç kaynak da veriyor: Ebu Ya'li Mevsıli. ama tabii ki başrolde olan Ömer'dir! İmam Suyuti. Dolayısıyla tarlanıza istediğiniz yerden girebilirsiniz" der Kur'an. e. ne yaptın ki?" diye sorunca. Abbas ha­ disleri kısmında. ve 6/302.. Nesai.Tefsirlerden: Cessas. Abbas hadisleri kısmın­ da. imam Ahmet b.. k. Begavi ve daha niceleri ilgili ayet yorumunda Ömer'in yukarıdaki olayı üzerine bu ayetin indiğini belirtiyorlar. Ömer. "Ben eşimle cinsel ilişkide bulunurken makattan (arka­ dan) yaptım" cevabını verir. Kurtubi. g. Ibni'l Arabijaberi. d. no: 2906 Bakara tefsiri. 4/184. Taberani'nin muhakkiki Hamdi Selefi burada açıklama kısmında bu hadisin İmam Ahmet. Vahidi.

İkinci görüş: Bu ayete g ö r e insanlar hanımlarıyla hem mutad yoldan. A b d b. Bir de ibret olsun ki. İbni Cerir. ama yine de bir ö z e t vereyim. İbni Ebi Hatem. Hamit. başka pozisyonlar yokmuş. Çünkü ayet gayet nettir ve savunulacak yanı yoktur. Burada bu üç görüşü özetlemek­ te kanımca yarar var. halife Ömer'i daha iyi tanıma fırsatına sahip olmaktır. Şu da önemli: Bir kere görüş ne olur­ sa olsun az önceki ayet üzerinde herhangi bir etki yapmaz. ancak sevişme yeri belli ve hep ay­ nı olmalı. hem makattan istediği şekilde cinsellik yaşaya­ bilir. bir erkek her pozisyonda eşini tutup sevişebilir. asırda insanlar hâlâ neyin peşindeler. Bunu savu­ nanlar arasında İmam Ahmet b.rır. Birinci görüş: Mekke'den M e d i n e ' y e giden Müslümanlar­ dan bir grup bir ara kendi aralarında "Biz hanımlarımızla sevişirken onları her pozisyonda tutarız: Ayakta. Güya Yahudilerde sevişme anında tek yön kul­ lanılıyormuş. İşte ayetin niçin geldiği (oluştuğu) konusunda bir görüş bu. bu 2 1 . ayet buna bir fetvadır diyenlerin görüşü. Ebu Ya'li el-Mevsıli. İbni Hiban. İbni Munzir. Hanbel. yatırarak. "Hey Al­ lah'ım bunlar hayvan mıdır nedir ya!" diyerek hayretini dile getirir. muhaddislerden Tirmizi. İşte benzer olay­ lardan dolayı bu ayet inmiş ki. burada bu ayete değinmemin ne­ deni. domaltarak gibi (Özür dilerim! Terbiyem bu terimleri kul­ lanmaya müsait değil. İmam Tabe- . bu ayet hakkında İslam âlimleri arasında üç görüşün var olduğunu belirtip açıklar. kimlerin arka­ sına takılmışlardır diye var olan bilgiyi olduğu gibi aktar­ mak durumundayım!). Bunu duyan bir Yahudi. Şunu da belirteyim ki. ancak kaynaklarda bunlar ismen geçtiği için söylemek durumundayım. Nesai.

burda da "Ola ki imam Şafii'nin bu görüşü.. ben aynısını az önce eşimle yaptım ve yıkanıp dışarı çıktım" diye karşılık verir. menisini dışarı akıt­ ması demek. Onun için başka yerler anlaşılmamalı diyor. h e l e bir saçıma bakın ıslak daha. Enes'ten sormuşlar. pe­ ki diyelim bir erkek eşinin karnıyla oynadı veya bacaklarıy­ la oynadı ve tatmin oldu. İrrnam Şafii buna karşı. İbni Kudaime de.. yukarıdaki aye­ te g ö r e kadınla makattan cinsellik yaşamakta sakınca yok­ tur yorumunu yapmıştır (Muğni adili kitabında). Hasan arasında bu konuda bir tartışmanın geçtiğini dce aktarıyor İmam Suyuti. "O halde arkadan da sevişmek bu a y e t e g ö r e helaldir" diyor. bu (durumda bir sakınca var mı? A d a m hayır yanıtını veriyor. İşte bu ayet inmiş ki erkek böyle bir durum- . bu konuda Ikanıt yok-. mademki İcadını tarlaya benzetmiş (verimlilik d e m e k ) o halde bilinern yol dışında haramdır.rani. O zaman imam Şafii. Hatta İmam Şafii ile Muhammced b. Ceessas da kendi tefsirinde şu somut örneği veriyorlar: Malik b. helaldir/dinen sakınca yoktur yanıttım vermiş. Üçüncü görüş. Hatta şunu da aktairır: İmam Şafii'den sor­ muşlar: Bir erkek eşiyle sevişirken makattan da ilişkiye gi­ rebilir mi? diye. anlaşılan o ki. Haraiti. Çünkü başka yerlerden sevişmektte verimlilik yok. Muhammed diyor ki. Çocuk ancak o malum y e r d e cinsellik o>lursa oluşur. in­ san arkadan/makattan cinsel ilişkidle bulunsa acaba bunun dinde yeri nedir? O da demiş ki.Anılan ayetin azl için inmesi mümkün d e ­ mişler. İbni Ömer. 'Dürrü'l Mensur' adlı. tabii ki dine her halükârda toz kondurmayanlar. Beyhakı. O da. Nafi gibi isimleri sıralar İmam Suyuti. Yani cinsel ilişki anında erkeğin. (daha Bağdat'ta iken or­ taya attığı eski görüşüdür (ki buna l«avl-i kadim denir)" şek­ linde bir kurtarma operasyonu iddüasında bulunabilirler! Suyuti. Peki.

g e n e l d e Hz. Hâlbuki bunun az önceki ayetle uzaktan yakından ilgisi yok. Ayetin gerçek nedeni. . Kanımca bu ayet ve geliş seyri de böyledir: Yani iş gelir dolaşır yine Ö m e r ' e dayanır. ayetlerle şekillenen sözlerini liste halinde bile yazmışlar­ dır. Demek ki yeryüzünde artık başka problem kalmamış.^! 241 Heytemi. onun düşüncesi doğrultu­ sunda ayet geliyordu" ifadeleri var. ka­ dın erkek için bir nevi tarla durumundadır. diğer insanlar onun tersini söylemiş olsaydı. 138 ve devamı.ö). "Ha­ life Ömer'in düşünceleri ayetle yanıt buluyordu" açıkla­ ması İslami kaynaklarda çok işlenmiş. Bazen bir fotoğraf-bir manzara.da özgür olsun/yapabilisin diye. Muhammed'in yandaşlarının. Yine Ömer'in oğlu. illaki gelen ayet Ömer'in fikirleri doğ­ rultusundaydı" diyor. N e t bir şekilde. kalan diğer yorumlar boşuna yazılmış.974. s. Allah da ayet gönderip Müslümanlaıın yaptıklarının normal olduğunu söylüyor ve bunu meşruâştırıyor. açıklamaya gerek duy­ madan birçoc şey ifade eder. ger­ çeği yansıtmyor. diğerleri önemli değildir: Acaba kendisi M u h a m m e d ' e gi­ dip eşimle ters yattım demeseydi bu ayet gelir miydi! As­ la! Gerçek şu ki. Ömer'in az önce­ ki olayıdır. ö z e l d e Ömer'in cinsel ilişki biçiminlerini beğ e n m e y i p onlarla alay edince. Birçok yazar bu konuda Ömer'in. Ayet açık diyor ki. Anlatıldığı gibi Yahudiler. Birkaç kaynağımda yazdım ve şu an elimde olan yeni bir çalışmamda yine farklı bir şekilde değiniyorum ki. "Ömer bir fikir söyleseydi. O kadar açık ve net. 'Sevaikü'l Muhrika'. A ı m e t bin Hacer Mekki (h. Dolayısıyla tar­ lasına istediği yerden girebilir. Tanrı da kalkmış bu gibi konular için ayet gönderiyor. "Ömer görüş belirtiyordu.

Mesela Hz. kendisi benim birçok sözümü alır : seçerdi" cümlesini kullanmış. Muhammed bir savaşa gittiği zaman kur'a çekmek suretiyle bir eşini yanına alır göltürürdü. Muhammed şöyle demiş denildiği halde. 2 4 3 Yine meşhur bir İslami kuraldır ve aynı zamanda m e z ­ heplerin de uygulamalarında var ki. Ebu Hanife bıurada. alış-verişlerde her şey bitse de. biraz da konuyu açıyor ve şöyle d e v a m ediyor: "Çünküi din iyi fikirlerden oluşan nasihatlerden ibarettir" diyor. bu meşhur bir olay. hem de Hz. acaba bir in­ sanın değeri hayvandan daha mı düştüktür diyerek çok sert eleştiride bulunuyor ve Hz. 2 4 2 Ebu Hanife bu yöntemi tasvip e t m e d i ğ i gibi. Muhamımed'in bu uygula­ masını kabul e t m i y o r . Bilindiği gibi bir seferinde de eşlerinden Ayşe'yi götürüyor ve yolda onun başına o meşfhur 'İfk' olayı geli­ y o r . "Ben Hz. Burada yaklaşık Ebu hanife'ye 150 sayfalık yer verilmiş. İslami kaynaklaırda anlatılmaktadır. üste­ lik bu kuralın kumardan farkı yoktur dliyor. Hatta Ebu Hanife bunu derkcen. Muhammed"in dört yüz hadisi­ ne ters kararlar aldığı. Muhammed'le bilirlikte yaşasaydım. Hatta bu konuda Hz. Nitekim aynen ha­ life Ö m e r gibi birçok konuda kendisime Hz. Tefsir. ayet kısmında. Ebu Hanilfe tam tersini yapı­ yor. Ömer'in bu duıırumunu g ö z önüne almış ki. 243 Bağdadi. Muhammed piyade olan aslcere ganimetlerden tek hisse. 15/536-no: 7249. çok şey var. Ebu Hanife bunu da kabul etmiyor: İşlem bitti mi artık her şey biter di242 Buhari.Sanırım Ebu Hanife. Somut birkaç çarpıcı örnek vereyim. Ya­ ni atın payı daha fazlaydı. atlı olana da iki hisse fazladan pay veriyordu. alıcı ile satıcı o mekânı terk etmedikleri sürece pişman olmak isterlerse olabilirler hükmü var. Muhammed'in uygulaması ki bir sa­ vaşta Hz. Yine hem ha­ dis var. Nur 12. .

e v e t deyince Malik b. İslam'da Ebu Hani­ fe kadar daha zararlı biri yeryüzüne gelmemiştir. İmam Evzai. 15/535. bunların du­ rumu ne olacak! Diyelim bunlaı arasında bir satış akdi gerçekleşse. Şöyle diyor: Pe­ ki diyelim iki kişi ızun süre aynı cezaevindeler v e y a bir ne­ denden dolayı uzun süre bir g e m i d e kalırlar. askerliğe giderdi) oldukları sürece istedikleri zaman caya­ bilirler diyor ve bınu saçma buluyor. Süryani Sevri (o da hak bir m e z h e p sahibi. Mesela. A m a her ikisi de İmam A ' z a m Ebu Hanifc'den hiçbir hadis aktarmamışlar. "İslam'da Ebu Hanife kadar uğur­ suz biri ortaya çıkmamıştır" diyor. bunlar aynı 244 Bağdadi. yoksa bu dini bitire­ cekti" diyor. Enes. klam'da Kur'an'dan sonra gelen en güç­ lü kaynak Buhari ve Müslim'dir. "O za­ man bu memlekette durmak haramdır. İmam-i A'zambuna benzer çok örnekler v e r i y o r . onun di­ ne verdiği zarar. "Allah'a şükürler olsun ki gitti. İmam Süfyan-i Sevri gibi m e z h e p sa­ hiplerinden de alınıştır. bu durumda d e m e k l i cezaevinde. Malik. Üstelik İmam Buhari onu şiddetle eleştirmiştir: İmam A ' z a m din­ de tahribat yapmştır diyor. şeytanınkinden de fazladır diyor. 2 4 4 İş­ te bu tavırlarıyla slam otoriterleri nezdinde sevilmemiş. Malik bin Enes birinden soruyor: Sizin yurdunuzda İmam-i A ' z a m anılıyor mu. Malik. g e m i d e v e y a uzun bir yol­ < culukta (Hani eskden insanlar yaya olarak aylarca hacca. İmam A ' z a m aynı eleştiriyi. Bilindiği gibi. ta­ raftarı var mı? Ad-ım. an­ cak taraftarı kalmamış). burayı terk etmek lazım" d i y o r . 245 Bağdadi. .yor ve çok da martıklı açıklamalar yapıyor. 2 4 5 Şunu da unutmamak lazım ki. İmam Evzai'ye Ebu Hanife'nin ölüm haberi verildiği za­ man. 15/551. hep aleyhinde yaap çizilmiştir.

İşte bunun için Ebu Hanife şöyle karşılık veriyor: O zaman arkadaşlar işe­ sin ve bu hacimde bir idrar biriktirsinler. Bu meşhur bir kural. Dolayısıyla helal mi 246 a. onu altın olarak dinleyenlerin kafa­ sına sokardı.h). bunu ancak ilgili uzmanlar bilir.h) Tarih'ü Medinet'i Selam'.zamanda onun çok zeki olduğunu da belirtiyorlar. Mesela İmam Şafii'nin Malik b. 2 4 7 Ve en ilginci. peki bu durum­ da bu sidik de artık kulleteyn sayılır.Bağdadi. 2 4 6 Bir gün Kâ'be içinde iken adamın biri ona.ibni Ebi Şeybe. tadı bozulmuyorsa dinen helaldir hükmü var. no: 7249. Â d e m ' l e şeytanın imanı aynıdır d i y o r . 15/ 507 ve devamı. sabit kısmı. bir mekânın hacmi şu kadar olsa ve içinde toplanan suyun rengi. c. o kadar zekiydi d i y o r . fıkıh kaynaklarında helal sular için kulleteyn diye bir ölçü var. Diyelim ilkel koşullarda bir suyun rengi normal.Ahmet Emin. Duha'ül islam. b. c. El-Muntazam. bir tahta parça­ sı alıp altındır deseydi. "işte ölçüler tutuyor. Özetle. no: 37310-14. hicri 150.Ibni'l Cevzi (597. 15/463-no: 7249. yılı olayları kısmı. Musannaf. 2/156-195. ancak şu an içinde olduğumuz bu mekân mı yoksa dünyanın başka bir yerinde mi emin değilim diyor. İmam A ' z a m ona. Enes'ten aldığı şöyle bir yorum var: İmam-i A ' z a m ö y l e biriydi ki. hatta Hz. şeytan/iblis ile halife Ebubekir'in imanı aynıdır. az önceki kurallar yeterli mi? Hayır. Tarih. kokusunda da so­ run yok ve tadı da normal.İbni Ebi Şeybe (h. ancak içinde öldürücü bir şey var veya bilerek konmuş.235).Bağdadi (463. ben yeryü­ zünde bir Ka'be'nin var olduğuna inanıyorum. 247 a. M u h a m m e d ' e gidip. kokusu. senin bu açıklaman imanına zarar vermiyor d i y o r . . Ebu ha­ nife bölümünde. sonunda da Hz. eline bir taş. Peki. no: 37371-72. Musannaf. 248 Bağdadi. Numan b. 2 4 8 En ilginci. no: 7249-15/509. b.

tersine o günkü şartlara g ö r e bir nevi beşer kanunu olarak değerlendirmiş­ tir. . Muhammed na­ mazda rükû ederken (eğilirken) kalktığında iki elini yukarı­ ya doğru kaldırıyordu. 2 5 0 İşte bu aşırı fikirlerinden d o ­ layı. O. Yine ona at­ fedilen şöyle bir olay var. Bir önemli İslam müctehidinden sorarlar. güzel fikirler" gibi algılamış olmasıdır. Bir gün Ömer'in fetvaları İmam A ' z a m ' a anlatılınca kendisi. ancak M e d i n e ' y e gitmemiş. Ebu Hanife'nin. Bir adamın iki katırı varmış. diğerine de Ö m e r adını vermiş. Burada dikkatleri çeken. Yani her iki halifeyi sevmediği için isimlerini katırlarına vermiş. Muhammed iki kızını bir Yahudi'ye verdi diyor. . "Hz. Halife Ö m e r hakkında da önemli sözleri var. 15/534-15/499. 250 Bağdadi. ne dersin. "Hayrola! Uçup uzaya mı gideceğiz ki kanatlarımızı açalım!" sekinde alaylı bir yanıt veriyor. "Bıra­ kın bu şeytan sözlerini" karşılığını vermiştir. bunu kastediyor. 2 4 9 Yine İbni Mübarek kendisinden. Bir gün başka bir adam gitmiş bu iki katırdan birini öl­ dürmüş. Tarih 15/535. İnsan onun bu düşüncelerini iyi tahlil edince. sen bunu nasıl 249 Baüdadi. Biri­ ne Ebubekir. Yine Halife Osman için şu ilginç ifadeyi kullanıyor. diye so­ ruyor? İmam A ' z a m . Ebu Hanife o kadar g e z m i ş . Dolayısıyla bir insan namaz kılarken rükûdan kalktığında ellerini kaldırsın mı. acaba Hz. Muhammed bu­ na e v e t helaldir yanıtını mı verecek d i y o r ! .olacak bu idrar?" diye sorsalar. hem de hak diye bilinen m e z h e p liderleri ona şeytan bile demişlerdir. Tarih. bilindiği gibi hem ağır bedel ödemiştir. net anlaşılıyor ki kendisi İslam'ın tanrısal boyutuna inanmamış-. İmam-i A ' z a m ' a da olayı anlatmışlar. Hz. "Dini bir nevi kanun. Hani Osman Muham­ med'in iki kızıyla evlenmişti. gidin ba­ kın öldürülen Ö m e r adındaki katır mı acaba demiş! Gidip bakmışlar meğerki o y m u ş .

Muhammed'in yanına gelir. 2 5 1 Yine Hz. 253 İbni Ebi Şeybe. O da. Hz. 7-8 kişilik bir grup M e d i n e ' y e Hz. no: 37245-47. Hatta Kur'an'da M a i d e sure­ sinden çok ağır ceza içeren bir ayetin bu olay üzerine indi­ ği de anlatılıyor kaynaklarda. M u h a m m e d demiş ki Deccal M e d i n e ' y e giremez. Muhammed zina suçundan dolayı birkaç Ya­ hudi'yi recimle/taşalayarak katletmiştir. 37371-72. 37202-206. elbette ki tutunamaz. di­ ye yardım isterler. falan y e r e gidin orada bizim d e ­ veler var. o zaman onlarla ne işimiz var ki onları katlediyoruz diyerek böyle bir uygula­ maya karşı çıkıyor. İslam'a az veya çok dokunan. Musannaf. Nitekim İmam-i A ' z a m da bir cezaevinde gördüğü işkenceden sonra zehirlenerk hayata veda etmiştir. Bu konuda uzunca bir listeyi başka bir kaynağımda sundum. bir de o develerin sidiğini için iyileşirsiniz diyor. 2 5 2 Şu bilinen bir gerçek ki. onun çok ilerici ol251 Bağdadi. ben Ebu Hanife'nin bu farklı yanlarını anlatırken. . İşte Ebu Hanife bu idrar içme olayında da M u h a m m e d ' e ters düşüyor. Muhammed de onları ya­ kalayıp işkenceyle öldürüyor. İbni Ebi Şyebe. 15/ 544-550-lbni Ebi Şeybe. Bu hadis başta Bu­ hari olmak üzere birçok İslami kaynakta geçiyor ve meşhur bir olay. Musannaf. Ebu Hanife de bir çeşit Deccal olduğu için M e d i n e ' y e g i t m e şerefine nail olamamıştır d i y o r . M a d e m dinleri ayrı. 252 Kur'an'ın Kökeni adlı yaptım. tersine aforoz edilir ve hatta fırsat varsa fiziki olarak ortadan kaldırılır. çobanlar size onların sütünden versinler. Musannaf. cilt 20/68. kabul e t m i y o r . Şu olay meşhurdur ki. hastayız bize bir çare.yorumiuyorsun? A d a m . Ebu Hanife buna da karşı çıkmıştır. Hatta güya o insanlar iyileşiyor ve sonunda çoba­ nı öldürüp o develeri çalıyorlar. 2 5 3 Burada şunu da belirtmek durumundayım ki.

Hicri 8 0 ' d e doğmuş..ö). Bunu üç sefer tekrarlarsa artık bir ip değerinde de olsa onu satın di­ yor. İşte en basiti bu insan: Halk arasında bilinen İmam-i A'zam'la bu kısa başlık altında değindiğim İmam-i A ' z a m arasında hiçbir benzerlik var mı? Asla. Ebu Hanife bu konuda da muhalefet ediyor-bunu be­ nimsemiyor.974. Onun da aklın kabul etmediği fikirleri çoktur. İşte hep söylüyo­ rum: Şu anki İslam. gerçeği ayıklar. age.duğunu. bu ancak haya­ li bir İslam tarihi ve hayali bir kadrodur. Nedeni buydu. her şeyiyle beğeni kazandığını vurgulamak iste­ miyorum. Yine birçok hadis var ki. profesyonelce bir sansür uygulanmamıştır. 37240-44. Nereden biliyoruz? İslami kaynaklardan biliyoruz. o günkü koşullarda ancak bu kadar çıkış yapılabi­ lirdi. 255 Heytemi. Hak vermek lazım ki. 2 5 4 Ebu Hanife bütün baskı ve zorluklara rağmen çizgisin­ den vazgeçmeyince. Söz Ömer'in kerametlerinden açılmış­ ken ben biraz İmam-i A ' z a m ' a değindim. bunun gerçeklerle hiç ilgisi yoktur. 138 . 150'de de öldürülmüştür. insanın bir cariyesi (savaşta ele geçen kadın) şayet zina yaparsa onu kırbaçlayın. hele siyasilere alet olmak istemeyin­ ce. bunu da inkâr etmemek lazım. Çok açık bilgiler ve ipuçları kendi kayıtlarına geçmiştir. Ancak burada onun durağan olmadığını dikkate almak la­ zım. cilr 20/60. 'Sevaikü'l Muhrika'. dönemin (Abbasi) halifesi tarafından hapse atılır ve ora­ da işkence edilir. idareciler tarafından 14 asırdır ilave edile edile bu hale gelmiş ve resmi bir İslam tarihi oluş­ muştur. 255 yoksa konuları dağıtmak i s t e m e m . s. Çünkü o zaman belki koşul­ ların da uygun olmamasından kaynaklı. Ahmet bin Hacer Mekki (h. 254 İbni Ebi Şeybe. daha sonra da zehirlenerek öldürülür.. tabii ki ilim ve mantık da görevini ya­ par. Onun kurcalayıcı yanı hoşuma gidiyor.

arkasında da Ömer'in ken­ disini halife seçti diye ilan ediyor. Ayşe'nin zoruna gidiyor ve aralarında tartışma çıkıyor. kadınları dövdüğü olayların zaman­ laması çok önemlidir. Çünkü kadın kısmı biraz gözlerini açtı mı kontrolden çıkar diyordu. Bir gün Eş'as bin Kays Ö m e r ' e misafir oluyor. Kadınlara ihtiyaç fazlası elbise alma­ yın. Kanımca bu olayda ka­ dınların ağlamasından duyduğu rahatsızlığın nedeni. Eş'as araya gi­ rince Ömer. Ömer'in . Velisinin izni olmadan bir kadın evlense bu evlilik sayılmaz ve bu çifte zina cezası uygulanır diye hüküm veriyordu.Ö m e r . "bir erkek eşini dövmek­ ten sorumlu değildir" sözünü aktararak kendini haklı çıkar­ maya çalışıyor. Nitekim Muhammed'in ölümünden sonra olduğu gibi. Onun bu sözü Hz. Ebubekir'in vefat ettiğini duymasını istememesi. Hindi bu konuda aldığı üç hadisin ikisinde. İşte bu durumda Ömer'in halifelik işi zorlaşır­ dı. Ömer'in bu baskısı. özellikle kadınlara karşı ç o k sertti. Halife Ebubekir ölünce. Zaten Ömer'in kamçısı/kırbacı hep elindeydi. Çünkü Ebubekir akşam vefat ediyor ve aynı g e c e Ö m e r tarafından yıkanıp gömülüyor ve sa­ bahleyin de. "Bu kadın­ ları evden dışarı çıkart" diyor. Ö m e r onun yanında bile eşini d ö v m e y e başlıyor. Muhammed'in. hizmetli­ leri. Sonuçta adam onları çıkartıyor ve Ö m e r kendilerini kırbaçla döv­ m e y e başlıyor: N i y e ağlıyorsunuz diye. Ö m e r onla­ rın seslerini duyunca kızıyor ve Hişam b. Hz. Ni­ tekim bunu uyguluyor ve valilerine de bu konuda talimat veriyordu. çev­ renin. Velit'e. Burada somut bir örnek vereyim. cariyeleri döverdi. doğal olarak yakınları ağlıyor. O yüzden sükûneti sağlamaya çalışmış d e m e k yerinde olur. Çünkü duyarlarsa toplanırlardı ve kim halife olsun diye tar­ tışmalar çıkardı. Ebubekir vefat etti.

Adamın biri Ömer'e. El-Kamil.İbni Mace. türbanları y e r e düşüyor. Velit v e ­ fat etmişti ve kadınlar da yüksek sesle ağlıyorlardı. no: no: 42907-42911. önemli değildir" diyor. Farklı bir hadis de Ömer.13.. ne de müminlere güvenir" karşılığını veriyor. c. bu ara­ da Ö m e r hiç ses çıkarmadı şeklinde bir hadis. Ebubekir'in ölümü kıs­ mı. A m a aynı Halit b. no: 6680-82 ve 17938. 2/204. 2 5 6 Muhammed'in Ömer'den ne kadar korktuğu ve yine Ömer'in ne kadar Muhammed'i yönlendirdiği konusunda. 45914-45920. . b. "Kadın milleti hep böyledir: Ne Allah'a inanır. "Yeterki feryat etmesinler. Musannaf. Ayşe'nin Ö m e r ' e tepki gösterdiğini yazıyor. Hatta Ö m e r ' e . bak tür­ banları düştü şeklinde hatırlatmada bulunulduğu halde o. 256 a. ben bu söze hayret ederim.Abdurrazzak. "derler ki Ö m e r ölüler için ağlayan kadınları dö­ verdi".Kenz. Velit için farklı hadisler de aktarılıyor: Ö m e r onları dövüyor. Kur'an'ın oluşumunda fikirlerini ayetlere dönüştürmek hu­ susunda somut bir örnek anlatmakla bu bölümü burada ka­ patmak istiyorum.onları kırbaçladığın:.. hicri 13. Halit b. İlginçtir ki hemen aynı bölümde şunu da aktarıyor: Bir sahabi.İbni Esir. yılı olayları. Anlatacağım örnek en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. Nikâh. e. 3/423. Çünkü Halit b. Burda Ömer'i saran bir endişe-korku var da on­ dan farklı davranmış demek daha gerçekçi olur. bir eşim var ben ondan bir yere g i d e m e m çok kıskançtır.Taberi Tarih-i. Kadını d ö v m e kısmı.. Diğer eşimi ancak sırasında/nö­ betinde görebiliyorum diyor. no: 1986. d.. hicri yılı olayları kısmında. Kaldı ki. ağlamalarında sorun yok" de­ mektedir. Ayrıca birçok tefsirden de açıklamalar suna­ cağım. "Türban düşsün. Velit için ağlayanlara.45760. 45628. sözünü e d e c e ğ i m ayet­ ler de ortada. Ömer.

b ) Yine İbni Ö m e r v e yine B u h a r i ' d e n : İbni Selül Ölmüştü.. Libas. Çünkü onlar Al­ lah ve peygamberini inkâr ettiler ve fasık olarak öldü­ ler" 2 5 7 diyor. Bu arada Hz. Cenaiz. M u h a m m e d de ona gömleğini verdi. Muhammed kalkıp namazını kılmaya gidince. önceki hadis­ le ters düşüyor. Dolayısıyla sen nasıl gider namazını kılarsın diyerek karşı çıktı. Tevbe suresinin az önceki aye­ ti (84) indi ve böylece Hz.a ) İbni Ö m e r ' d e n : İbni Selül ( M e d i n e döneminde Muhammed'in önemli bir rakibi) ölmüştü. nasıl gider namazını kılarsın dedi. Hz. . Hz. Ömer'in fikrini onaylamış oluyor) Anlamı şu. İşte bu tartışmalar d e v a m ederken. götür ba­ bana kefen yap dedi ve kefen işi bitince de bana haber ver gelip cenaze namazını kılayım dedi. A m a kaynak da olayı aktaran kişi de aynı. Ö m e r müdahale etti: Bu adam senin düşmanın. Sonuçta Muhammed kendi dediğini yaptı ve gidip namazını kıldı. 258 Buhari. bu olay­ da Hz. günahlannın bağışlanması için de ona dua et" dedi. Bir de ba­ bamın cenaze namazım kıl. bir de izin ver namazını kılayım dedi. Muhammed'in yanı­ na geldi. Muhammed. Bu arada oğlu Hz. Peygamber gömleğini verdi."On­ lardan (münafıklardan) ölmüş olan hiçbirinin namazını kılma. Onun kabri başında da durma. İbni Selül'ün na­ mazına gitmedi. Bunun üzerine Tevbe suresi 84. ayeti indi (ki ayet. 2 5 8 Dikkat edilirse bu hadis. Oğlu. Ö m e r iti­ raz etti: Allah sana münafıklar üzerinde namaz kılmanı ya­ saklamadı mı. Hz. "Gömleğini ver babama kefen yapayım. M u h a m m e d ' e gelip kendisin­ den. A d a m izin verdi. 257 Buhari. Bab'ü Lebsi'l Kamis kısmında.

Sonunda gi­ dip namazını kılıyor. ayeti indi diyor İbni Ömer. 260 Buhari. yine ola­ yı aktaran kişi aynı. Tevbe suresi 80. Bu arada Tevbe suresinden iki ayet iniyor (biri az ö n c e sözü edilen 84. Buna karşı Mu­ hammed gülüyor ve Ö m e r ' e . Sonuçta namazını kıldı. coşuyor. "Nasıl münafıkların namazını kılmaya gider­ sin!" diye itiraz etti. M u h a m m e d ' e geldi. ancak bu s e f e r İbni A b b a s halife Ö m e r ' d e n aktarıyor: İbni Selül ölünce. "Bu adam hayatta iken sana karşı şöyle şöyle diyordu (senin aleyhinde çalışıyordu)" di­ yor ve adamın olumsuz yanlarını anlatıyor. Bu olay üzerine Tevbe suresinin 84. 2 5 9 Evet. Hz. Fedail-i Ömer no:1865. biz de onun­ la birlikte cenaze namazım kıldık. "Üç konuda benimle Allah'ın görüşleri çakıştı/ paralel çıktı" diyor 2 6 1 ve onları teker teker anlatıyor. 261 Müslim. Tefsir bölümü. "Ben cesare­ time hayret ettim" diyor. 2 6 0 Ömer M u h a m m e d ' e yaptığı bu gibi itirazlar sonucu oluşan ayetleri görünce. Bir de kalkıp onun cenaze namazını kılmaya gi­ dince Ömer. Tefsir. "Götür babana kefen yap" dedi. kaynak aynı ve görüldüğü gibi içerik nasıl? d) Yine Buhari. "Boşver" diyor. Ö m e r bu olup bi­ tenlere karşı. Muhammed bunu olumlu buldu ve kalkıp nama­ zını kılmaya gidince Ömer.c) Bir d a h a İbni Ö m e r ve bir d a h a Buhari'den: İbni Selül öldüğünde oğlu Hz. daha doğrusu başarısına karşı. hatta bir sözünde. Muhammed onun namazını kılmaya çağrıldı. Bu ara­ da Muhammed ona gömleğini verdi. ayeti). 259 Buhari. . Tevbe suresi 84. ayet kısmında.

Cabir'in aktarımına g ö r e . 262 Buhari. 263 a. Libas. . bu kez Buhari ve M ü s l i m ' i n ortak hadislerinden: İbni Selül ölünce. aynı olay. yapı ne kadar hantal diye genel bir tarama yapma­ dım. Sıfat-i Münafikin ve Fedail-i Ömer kısımlannda. 2 6 3 Aslında bu konuda Buhari ve Müslim'de ne kadar ha­ dis var. Muhammed'in gidip namaz kıldığı. Bunu bir örnek ola­ rak ekledim. Ondan sonra Tevbe suresinin 84. b. verdiğim örnekler yeterli. Muhammed tükürü­ ğünden onun üzerine sürdü.e) Yine Buhari. Yani önceki hadis­ lerden farklı aktarım söz konusu burda. no: 1553. Tevbe suresi. üfürdü-püfürdü ve sonunda gömleğini ona kefen yapıp tekrardan gömdüler şeklinde açıklama yaptı. Çünkü amacım bu hadis değil ki. oğlu gelip Muhammed'den. Muhammed'in isteği üzerine babası tekrardan kabirden çıkarıldı ve dizleri üzerine kondu.Müslim. babasına kefen yapsın diye gömleğini istedi ve Muhammed verdi. M u h a m m e d ' e gel­ di.El'lü'lüü ve'lMercan. Bab'ü lebsi-1 kamis. bu k e z alıntı C a b i r ' d e n : İbni Selül gömüldükten sonra oğlu Hz. Hz. Tefsir bölümü.Buhari. Muhammed kalkıp gidince Ö m e r itiraz etti: Münafıktır na­ mazı kılınmaz dedi. 2 6 2 f) Yine İbni Ö m e r . Adam bu arada. ayeti indi şeklinde akta­ rıyor. ayet kısmında. olayın anlaşılabilmesi için hantala gerek yok. babamın cenaze namazını da kıl dedi. Belki de Buhari-Müslim'de başka bölümlerde ve aynı kişilerden daha farklı/çelişik hadisler de var konu hakkında. c. 80. Ömer'in buna İtiraz ettiği ve buna bağlı olarak ayet indiği açıklaması yok. A m a Muhammed gidip namazı kıldı.

artık Hz.. demek ki gerek varsa cenaze kabirden çıkarılabilir. şöyle yanıt verilebilir: De­ mek ki Hz. Muhammed neden münank olan İbni Selül'e bu ka­ dar İlgi gösterdi. Çünkü hadislerde. A m a Muhammed'in o tükürüğüne nasıl bir yanıt verirler bunu merak ediyorum. Şöyle devam ediyor mütercim: Bir de bu olaydan şunları da öğrenmiş oluruz ki. ama uysal birini bulamazsın" di­ y o r . halife Ömer'in ne kadar büyük bir insan olduğu. bunu dillendiriyor. Ha­ ni o da gömleğini vermişti ya. Bu olaydan çıkan bir başka önemli not da. fikirlerine ayetle yanıt verilen bir kişilik sahibi olduğu şeklinde yorumlar ya­ pıyor. diye sorulunca. no: 1651. ancak yıka­ nır ve kefenlenebilir. Muhamrred. buna kanıt olarak da Muhammed'in İbni Selul'ün cenazesini çıkardığı gibi. "İnsanlar yüz deveye benzer. 264-Lü'lüü ve-l Mercan. . artık münafık olanın namazı kılınmaz. cehaletinden söz etmek istiyor.Müslim-Buharinin ortak olarak aldıkları şu hadisi de ak­ tarmak istiyorum. Başka bir hüküm de. gömlek kefen olabilir. Muhammed o kadar merhametli ki.Hz.. 2 6 4 Burada toplumun gericiliğinden. kendine düşman olanların namazına bile gidiyor veya burada poli­ tik bir mülahaza da düşünülmüş olabilir. Bir diğer ders alınacak husus da. Muhammed onu ka­ birden çıkarıp tükürüğüyle yüzüne üfürüp püfürdüğü cüm­ lesi de var. Mu­ hammed'in burada yaptığı gibi. Nitekim onun git­ mesinin olumlu sonuçları olmuştur diyor. Konunun bütünlüğü açısından buraya yazılması uygundur. Biri­ ne binmek istersin. . Müslim'i Türkçeye çeviren mütercim bu konuda şunları aktanyor: Hz.

Bir gün halk Ömer'in gelip konuşması için toplanmış ama o çok g e ç gelmiş. yalnız tek bir kişi kalacak. hem de zerre kadar bir yiyecek boş gitmesin diye parmaklarındaki o artıkları bile değerlendirirdi. unutulup gitseydim" gibi feryat içeren ifadeler kullanır. örneğin. Başka da yedek yoktu ki giyip de dışarı çı­ kayım. bunlar ancak çok cüz'i bir kısım. gökten haber gelse ki. Bundan kastedilen mesaj da şu. Arkadaş­ ları bunun nedenini sorunca kendisi. diliyle temizlerdi gibi methiyeler anlatılır İslami kaynak­ larda. Zaten Ömer'le alakadar olan ayetler ortada. hurmanın en ucuzu­ nu alırdı. keşke annem beni doğurmasaydı. Onun hakkında şu gibi sözler de var. onun da ben olacağımdan korkarım" demiş. Buna benzer farklı bir hikâye de şöyle: Ö m e r öyle­ sine mütevazı bir insandı ki. Halife Ö m e r ' e biraz da farklı bir pencereden bakalım. İşte böylesine bir Ömer'den suikastlar beklenir mi bek­ lenmez mi? sorusuna sanırım bu açıklcimalar katkı sunabi­ lecek durumda. şöyle der: "Keşke ben de bu püskül gibi yaratılsaydım. herkes cennette girecek. çok ilginç! Ömer'in bilinmeyen yönleri çok. Ömer bir ara yerden bir hayvan püskülünü alır. . Yemek yerken ellerini ya­ lar. onda kibir falan yoktu. yıkadım. Bilgiler yine İslami kaynaklardan. Belirttiğim gibi bunları. A m a sanırım yine de bu örnekler bir şeyler ifade ediyor. aslında bir bakıma hadislere hiç de g e ­ rek yok. keşke insan olarak yaratdmasaydım. "Elbisem kirlenmiş­ ti.Bu olaydan İslam âlimleri ne kadar önemli hüküm ve fetvalar çıkarmışlar. İşte kuruyana kadar beklemek zorunda kaldım" demiş. bir hiç olsaydım. Diğer bir sözünde. Yani parmaklarını selpak olarak kullanmak suretiyle hem temizliğe ö n e m v e ­ rirdi. İslam'da en sağlam diye ka­ bul edilen kaynaklardan derledim.

Bir g e c e biri <nun yanına gidip selam verir. Şa'bü'l lrr*>. Halife Ö n e r g ' d ' P merasimle bu işi ilan edecekmiş veya diyelim Mucidi Aksa'nın anahtarlarını alacakmış (Bunlar meşhur. yürüme sı­ rası Ö m e r ' e geliyC. hep ağlıy>rdu ve akan gözyaşları onun yüzünde İz bırakmıştı. .Dolayısıyla şimdilik istediğimiz kadar konuşabiliriz der. mi| Tam yolun sonun/ letin toplandığı yere geliyorlar (ora­ da su var soyunur. " O : 785-2/240. belli bir süre sen 'in. belli bir süre de ben bineyim/sırayla binelim. Daha sonra yanına yanmakta olan mumu söndürüp bir y e r e bırakır. Ömer'in o d e v e d e n inip suya girmesi 265 Beyhaki. dere gbi iki şerit oluşmuştu yüzünde şeklinde anlatımlar. H'k dilinde hep söylenen şeyler. tabii ki öbür taraft millet toplanmış onu karşılamaya hazır­ lanmışlar. Önceki mum ha­ zineye aitti. A m a yaktığım bu ikinci mum ise benim şahsıma ai tir . o arada Ö m e r bir şeylerle meşguldür ve adamın selamını almaz. işte o vakit özel sohbetlerde devle* malını kullanmam söz konusu olurdu ve ben günaha gjerdim. (An­ laşılan tek bir bini' hayvanları varmış). en Kudüs yoluna çık<ri< yanında hizmetlisi de varmış. bedenini şöyle açıklar. Kudüs alınmış. belki daha sonra özel konul. ondan sonra o ada­ mın selamını alır. 2 6 5 Benzer ö r n e k k e n birkaçını daha vereyim. Ömer hizmetlisine. Ö m e r o kadar Allah'tan kor­ kardı ki. adalet ydni bulsun diyor ve sırayla biniyorlar. elimc-k' 'Ş de kamu işiydi.1*1 devam edecektik. başka^ir mum alıp yakar. O yüz­ den kaynak olaral ben bu hikâyelerin peşine takılmadım). s u d a n geçmeleri gerekiyor). halife r^ zaman g e l e c e k diye merak içindeler. Dolayısıyla devle­ te ait mum yanmakta iken selamını alsaydım. Bir diğer menl^esi (anısı).

yani o kadar tevazu gösteriyordu v e y a o kadar parasız pulsuzdu. hastalandığı etrafa yayılır. halife Ömer bölümü. 5/482.. bunun sonucu olarak da onu o bay­ gın haliyle evine alırlar.İbni Ebi Şeybe. Bir diğer olay da. O sırada yetimleri olan bir kadından. 2 6 6 Onun hakkında şu gibi övgüler de var: Ö m e r halife ol­ duğu halde g ö m l e ğ i dört parçalıydı.gerekiyor. Züht. yanındaki hizmetlisi/kölesi de hayvana binip o şekilde karşıya g e ç e c e k . c. Kenz. denerdi! 266 a. Musannaf. 12/837 vd no: 35912-35916. Kadın onun bu iyiliğine karşı.İbni sad. "Hayır.Hindi.İbni Teymiyye. Yine bir ara neler oluyor acaba diye halkı yoklamak..Beyhaki. d. "işte senin gibi merha­ metli insanları halife yapmıyorlar ki" diyerek ona övgüleri­ ni dile getiriyor. 267 İbni Ebi Şeybe. Musannaf. Zühd kitabı. 1/485. olup biteni g ö z l e m e k için bir g e c e dışarı çıkıyor. Ö m e r ibadet ederken bir ayet okur ve o ayetin onda bırak­ tığı tesirle ağlar bayılır. . no: 787. Buna rağmen devletin bir şeyini almıyordu gibi laflar. Hâlbuki hasta değil. sıra senindir bineceksin" diyor ve kendisi suya girip o şekilde karşı tara­ fa geçiyor. "Biz perişanız durumumuz sanki halifenin umurunda mı" şeklinde sözler duyuyor ve hemen geri dönerek hazinenin malından bir torba un sırtı­ na alıp onun evine götürüyor. Öyle olur ki belli bir süre yataktan kalkamaz. f. o arada ben halifeyim demi­ yor. kölesi ise hayvana binerek karşıya geçiyor ve Ömer'in dediği gibi adalet yerini buluyor. okuduğu ayet onda çok etki yapmış da bundan bayılıp kal­ 267 mış d e n i l i y o r ! tabii ki hangi ayetti denilmiyor. e. 1/116. Şa'b'ül İman. no:35598-35635. Denilsey­ di bari başka inananlar da okur. adalet yerini bulsun. Tarih ul Hulefa. b. no: 34480. 3/193. Minhac'ü Sünne.Suyuti. Hizmetlisi artık burada sen bin de­ mişse de Ömer.

var olan da devletin/hazinenindir. parmaklarını da doğrayın ve yine madem Kur'an diyor İd. benim şahsi balım yok. nesi var. dolayısıyla ben kullanamam/haram­ dır diyor. neresi ağrıyor diye. 9. Bir sözünde de. Cemaatten birileri de ona. Al-i imran 124-125 ve Muhammed suresi 15. (Peki devlet malıysa. o zaman iş bitiyor. . "Keşke ben babamın ahırında bir kuzu olarak dünyaya gelip büyüseydim. O da. bal ırmağı. bakıyor ki Ö m e r ter içinde kalmış. şarap ırmağı. madem Kur'an diyor ki savaşlarda inanmayanların boynunu vurun. Ayetler. temiz su ırmağı ve süt ırmağı ve bunlara benzer daha neler ne­ ler. 2 6 8 A m a olaylara bir bütün olarak ba­ kılınca Ömer'in de hakkını vermek lazım: Halkın bildiği Ömer gerçek Ömer mi. yoksa hayali Ömer mi! Burada ha­ kem akıldır. "Bu durumda senin ilacın baldır" diyor. Böyle bir söz söylemiş veya söylememiş bu hiç de önemli değil. Ve hele hele önem­ li olan Kur'an'ın kendisidir. bilimselliktir ve tarihte olup biten gerçeklerdir.Halk arasında onun şu sözü de meşhur: "Fırat nehri ke­ narında bir kuzunun başına olumsuz bir şey gelse. Ya diğer bölge­ lerdeki Müslümanların hakkı?) Onun övgülerinden biri de. 12. Örneğin. Önemli olan onun pratiğidir/icraatıdır. ondan sonra ancak ilaç kadar kullanabiliyor. Diğer bir hikâyesi de şöyledir: Bir gün hasta iken min­ bere çıkıyor ve durumunu anlatıyor. bundan da Allah'a hesap vermekten korkarım veya bundan da so­ rumluyum" gibi abartılı ifadeler ona mal ediliyor. insanları öldürsünler diye ben melekler gönderiyorum ve yine madem Kur'an diyor ki cennette dört ırmak var. savaşlarda Müslümanlara yardım etsinler. adamın biri onun ölümünden sonra kendisini rüyasında görüyor. sadece oradakiler mi fetva verse helal olur. terini temizli268 Enfal. Hiç olmazsa bü­ yür koç olurdum ve kesilir bazılarına vitamin olurdum" di­ yor. Orada bulunanlar kendisine izin veriyorlar.

s. Hatırlıyorum. diğer taraftan ağlamak olmaz: Şayet cennete ve kendisine veri­ len cennet garantisine. Muhammed bir gün ona. ya. . Çünkü onun inandığı peygam­ beri ona cennet müjdesini vermişti. o kadın havuzdan abdest alı­ yordu. oradaki hurilere. dünya­ dan haberi olmayan insanları bu masaıllarla uyutmaya çalı­ şırdı. hep burda hesap vermekle ımeşgulüm. "İnan ki ben öleli on yıl oldu. davasına bağlılığının zayıf olduğuna bir kanıttır. "Yok yok sana karşı kıskanç olur muyum" karşılığını v e r i y o r . Ben sordum. "Rüyamda cennette bir köşk gördüm. kebaplara inanmış olsaydı. 2 7 0 İşte bir taraftan cennette parsellerden söz etmek. bunlar kime ait diye? Denildi ki bun­ lar Ömer'indir. Cemaat de bunları dinleyince. Bu bir ör­ nek. El-Lü'lüü ve-l Mercan. Senin kıskanç olduğunu bildiğim için onla­ ra bakmadım" diyor. eskiler nerde' diyerek imanlarının zayıf olduğuna. 2 6 9 Bu masalları anlatanlar. no: 1550. bir an ö n c e gideyim demesi gerekiyordu. o zaman aman ha ben bu çileli dünyada ne yapa­ cağım. Bunun üzerine Ömer. işte Ö m e r böyle bir Ömer'dir mesajını v e r m e k istiyorlar kaynaklarında. Diyanet bu gibi masallarla dolu hazır hut­ beler gönderirdi. Hz. Demek ki bilindiği gibi değil. N e s y e ki yeni kurtuldum" yanıtını v e r i y o r . daha fazla çalış­ ma gerektiğine inanırlardı. hocalar da milletin kafasına okur. Bu durumda niye ce­ hennem için tek bir kadro varsa o da benim desin ki! Yok­ sa peygambere inanmıyor muydu? Bu konuda en başta Buhari ve Müslim'de anlatılan şöyle bîr olay var. Bir kere onun bu kadar korkması. 114-1120. işler çok farklı! 269 İmam Suyuti. 'ya biz nerde. yanında da bir havuz ve bir kadın vardı. Bu ne haldir d i y e sorunca Ömer. Tarih'ul Hulefa. 270 Buhari-Müslim hadisleri. yoksa buna benzer hadisler çok.yor.

Eğer Allah'tın bir haber gelse.. cehennem için tek kişi ayrılmşsa o da benim diyorsun. hem Hz. Bu başlığı yine Ömer'in bir sözüyle kapatmak istiyo­ rum. di­ y e bir s ö z var. Ce­ hennemlik mi.Aslında Ömerin yaptığı da şuna benzer: Bilindiği gibi bir taraftan Hz. diğer taraf­ tan da imam efendiden. Ebubekir olsun ve sana muhalif olan valiler ve daha neler neler. trajediler. . Bence vereceği hesabın çok kolay olmayacağının kendisi de farkına varmış. Çünkü işin içinde suikastlar. A/uhammed olsun. komplolar. ycksa öldükten sonra toprak olup kaybol­ mak mı? Ömer. Aİ'nin çocuklarını katletmişler. katliam­ lar. no: 884. keza kocası Hz. O yüz­ den toprak olup da bir daha dirilmemek üzere demiş. Aslında onun döneminde İslam fütuhatı adı altında ele geçirilen m e m ­ leketlerin trajedileri anlatılmaz. Hz. Ev sahibi kendi evinin durumunu herkesten daha iyi bilir. haşere kanı varsa namaz fasit olur mu!" diye fetva sormuşlar.. "Ey Ö m e r Allah senin durumunu açıklamadan sana kalsa sen şu üç şıktan hangi­ sini kendine uygun bulur ve seçersin: Cennetlik mi. şimdi de kalkmış ağlıyorsun. Bu gibi masalımsı. cariyeler. ben bir daha dirilmemek üzere toprak 271 olup kaybolmam tercih ederim d i y o r . Şa'bü'l Irran. 7-8 yaşlarındaki ço­ cukla evlenmek i:tiyorsun (Ebubekir'in kızı). fıkra 271 Beyhaki. Ali ve halifelik makamını kullanarak 60 yaşlarında olduğun halde onların 9-10 yaşlarındaki kızını alıp eş olarak onunla yaşıyorsun. senin eline geçse son ömründe. Ben bu olayları yazınca bir taraftan sinirlerim bozulur. Br taraftan kan seline çeviriyorsun coğraf­ yaları. Fat­ ma'nın başına geirmediğin kalmıyor. talar-ganimet vs var. "Acaba insanın elbisesinde bit/kene. sen onları orta­ dan kaldırıyorsun.

. Çünkü 21. İşte bu çok hazin bir tablodur.tipi olayları işleyince bir taraftan da bazen kendi kendime gülerim. A m a bir bakıma da çok üzülürüm. kurtuluşu bunlarda bulan insanlar var. asır­ dayız hâlâ kitlesel bir şekilde bunlara takılan.

hatta ona kızar ve evine gider. bizimle istişare etmeden halife oldun" diyerek sert . Hatta o arada Ebubekir'e. ama Ebubekir vermez. Ali. FATMA a) Hz. Ali güya Kur'an kitap haline g e l m e y e n e kadar ben toplum içine çıkmam demiş ve bu arada evinde Kur'an'ı kitap haline getirmekle meş­ gul olmaya başlamış. Yi­ ne yukarıda ifade edilidiği gibi Ebubekir halife olunca. Yukarıda Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda biraz değindim. ALİ ve EŞİ Hz. Ali onun cenazesiyle uğraşırken Ebubekir ve Ö m e r ha­ lifelik konusunda çalışarak Ebubekir'i halife ilan ederler. ama burada farklı ba­ zı bilgiler sunacağım. Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl K a b u l Etti! Önce olayın özetini vereyim. evinde toplantı­ lar yapar. Sonunda Fatma çok rahatsız olur. Muhammed'in ölümünden sonra Hz. hem Fatma'nın bu veraset malı­ na el konması nedeniyle. Ali de halifelik hakkımdır diyerek Ebubekir'in ha­ lifeliğini tanımaz. "Sen rahatımızı boz­ dun. Bir diğer neden de (kay­ naklarda bu çok nadir işlenmiş. önemli bir kitle Ebubekir'in ha­ life olmasından sonra hâlâ onu destekler. Hz. hem de amca oğlu olduğu için. tabii ki hem Muhammed'in damadı. Ali. hem de halifeliğin kendine veril­ memesi yüzünden evine kapanır. Dolayısıyla Ebubekir ve Ömer'den alakasını keser. asıl sebep halifelik ve Fat­ ma'nın hissesine el konulmasıdır) Hz. Bu arada Hz. Hz. Fatma Ebubekir'e gidip babasına ait veraset malından ken­ di hissesini almak ister.ALTINCI B O L U M Hz.

Sonuçta. Bu konuda kaynak çok. Ömer. 2/307. ben bu işe soyunmasaydım fitne çıkacaktı" d e r . ama istenen sonuç alınmaz. Bu baskıyla ilgili ayrıca bağımsız bir başlık açacağım. . Ebubekir o sırada Ö m e r ' e . O yüzden hep Ebubekir'i kışkırtıyordu. Ebubekir bunu olumlu karşılar. Fatma bunları görünce onlara evin kapısını bile açmaz. farkındaydı. farklı bilgiler ihtiva eden kaynaklardan ayrıca aktarmalar yapacağım. 272 Mes'udi. Hz. Ali ve yanındakiler gelip Ebu­ bekir'in halifeliğini tanısınlar diye bir heyet gönderirler. Ö m e r ve Ebubekir'in kararlaştırdıkları ekip. Ö m e r kendilerine karşı baskı kurar ve nihayet onlar çıkmak z o ­ runda kalırlar. Müruc'ü Zeheb. onları katledin gibi emirler de verir. Hatta direnirlerse onlar­ la savaşın. Ebubekir'e. Dışarı çıkın" diye seslenir. "Bu adam (yani Ali) muhalif kaldığı sürece bize rahat yüzü yok. Bir kere Hz. anlattıkları birbirlerine yakın olanları bir arada özetlemek isterim. Ömer Hz. hakaretvari bir şekilde geti­ receksiniz" diye talimat da verir. Ali'nin evinin önüne varınca. ileri­ de halifelik konusunda kendisinin rahatının bozulacağını bi­ liyordu. İbni Küteybe. bunu ayrı e l e almakta fayda var. 2 7 2 Durum bu iken. Şimdi başta Ömer Rıda Kehhale. her kafadan bir ses çıkıyor. yeri gelince daha da detaylandıracağım. "Haklısın. Ali'nin evine gidip g e ­ lir.tepki de gösterir. İçerdekiler onu dinlemeyince. Ebubekir de. Hal böyle olunca halife Ömer bu görevi bizzat üstlenir ve yanına aldığı ekip­ le onların evine gider. bir gün Ömer. Çünkü burada bir trajedi yaşanır. 3-4 sefer Hz.. Sen en iyisi onu sustur" diye öneri sunar. ancak sanıldığı gi­ bi bu iş kolay değil. hatta cinayet işlenir. Ebubekir döneminde Ali'nin işini halletmezse. Bu son cüm­ le farklı kaynaklarda var. "Ali ve yanındakileri en disiplinli.. Belazuri'den bir ö z e t sunmak istiyorum.

Ali ma­ zeret beyan edip evinden çıkmaz. senden sofira Ömer ve Ebubekir'in başımıza ge­ tirdiklerine el'enian" diyerek feryada başlar.O insanlar e v d e n çıkıp Ebubekir'in yanına gider ve ha­ lifeliğini kabul ederler (tabii ki baskıyla). Ö m e r ise Ebubekir'e hiç da­ nışmadan hemen yanına bir ekip alıp doğruca Hz. ey Allah'ın Re­ sulü. Elçi gelip durumu aktarınca. güya Ebubekir o arada ağlar. tabii ki bu konuşmalar esnasında Ebubekir suskundur. "Şayet kabul etmezsem ne olur?" diye sorunca. "Allah'a yemin olsun ki. Hz. neredeyse orada bir vaveyla kopar. Hz. Ebubekir'in hakkı olmayan bir şeyi onay­ lamaya davet ediliyorum. ama Muhömmed'in kardeşi değilsin" karşılığını v e ­ rir. Oraya varınca kapıyı çalar. Fatma onların sesini duyunca yüksek sesle. "Subhanellah. Bu­ na rağmen Ö m e r ve beraberindekiler Ali'yi zorla e v d e n çı­ kartıp Ebubekir'inyanına götürürler ve orada ona. Ali. Ömer. Ebubekir yine teklifini kabul eder ve birini -Ali de gelip halifeliğini kabul etsin diye. Elçi Ebubekir-Ömer'e dönüp durumu izah edince. bunun gerçekle alakası yok).gönderir. Ö m e r yine buna sevinmez. Mahalle sa­ kinleri Fatma'nın Ağlamasını ve feryadını duyunca onlar da ağlamaya başlarlar. bu olacak iş mi?" der ve git­ mez. Ali devamla. Güya mazereti de yuka­ rıda belirttiğim gibi. Ali. ka­ bul etmezsen kellen gider" karşılığını verir. "O zaman siz bir Mlah kulunu ve Muhammed'in kardeşini katletmiş olursunıiz" der. "Evet. Ömer. Allah'ın kulusun bu doğru. ancak Hz. Her ne kadar diğerleri gidip Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmişlerse de. Kur'an bir araya/kitap haline g e l m e y e ­ ne kadar ben halk arasına g i r m e m diye yemin içmiş (tabii ki uydurma. "Ebube­ kir'i kabul et" derler. Ali'nin evine gider. "Ey babam. ona g ö r e iş daha bitmemiştin Tekrardan Ebubekir'le konuşur: "Sana muhalefet eden Ali'yi getirmez misin?" diye. .

deneyimlidir. .İbni Kuteybe. ne Hz. orada bağırıp çağırır. siz benden gasp ettiniz" der. 21 ve devamı. A'lam-i Nisa. nerdeyse beni öldürecekler" diyerek manevi huzurunda onları şikâ­ yet eder. "Ali'ye bir şey elemeyecek misin?" diye Ebubekir'i uyarır.Bunun üzerine Ömer. tabii ki Ali'yi götürünce Fatma da. "Görüyorsun! Beni zayıf düşürdüler. Şu da var ki. 2 7 3 273 a. Ali'yi yola g e t i r m e y e çalışırken. Sonuçta Fatma hayatta olduğu sürece (ki 75 gün ile 6 ay arası kısa bir ya­ şama dönemi var) ne Fatma onlarla konuşur. s. c.Belazuri. 1/576 ve 2/268. el-İmame ve Siyase. Hz. Ali on­ lara. Daha sonra Fatma'nın gönlünü almak için Ebubekir'le Ö m e r bir ara onu ziyarete giderler. Evet. ama kendisi onların selamını almaz ve yüzünü duvara çevirip bu şekilde tepkisini gösterir. "Yanında Fatma dururken ben ona bir şey d i y e m e m " der ve olay bu seferlik böylece kapanır. sen ise daha gençsin. b. 4/114 ve devamı. Fatma kısmı. acaba ne olacak diye beraberinde gitmiştir de ondan Ebubekir az önceki sözü söylüyor. Ensab. tabii ki fayda etmez. Bir taraftan baskıyla Hz.birkaç tarihçinin konuya ilişldn ortak açıklamaları böyle ( ö z e t l e ) . ağlayarak M u h a m m e d ' e seslenir. "Asıl siz beni halife olarak tanıyın. halifeliğin kendi hakkı olduğu konusunda uzunca bir konuşma yapar. diğer taraftan Ebu Ubeyde gibileri onu başka şekilde ikna e t m e y e çalışırlar: Ebubekir yaşlıdır. Ali onlardan ayrılınca doğruca Muhammed'in kabri ba­ şına gider. Ebubekir'in halifeliğini kabul etmez.Ömer Rıza Kehhale. bu iş­ leri zor yaparsın gibi telkinlerde bulunurlar. O sırada Fatma'ya se­ lam verirler. Ali Ebubekir'in halifeliğini tanır. Ebubekir. Fatma hayatta olduğu sürece Hz. zaten hakkımdır. Ali. Hatta Hz.

ayetinde M u h a m m e d ' e hitaben. Cilt. Ebubekir de artık o kadar zorlanır ki. Hatta Muhibbüddin Taberi. Kanım­ ca bunu Ebubeldr'e dedirten Ali ve ailesine karşı haksız uy­ gulamaları. İşte bu yüzden üzülür. Zikr-ü İstikalet-i Ebibekir mine'l Bey'a. Ö m e r ekiple birlikte onun evine gidince Ali kendisine şu­ nu der: Aslında halifelik hakkım ama senin ortalıkta bu ka­ dar oynamanın nedeni. no: 38202. Bu ayetin açıklama kısmında hem Suyuti. Evet. Ali'nin bu açıklaması kısa da olsa Ömer'in amacını özetli­ yor aslında. Konuya ilişkin hadisi ak­ taran Z e y d bin Eşlem. İbni Ebi Şeybe. aksi halde görevini y a p m a m ı ş olursun" de­ nir. ancak Muhammed tereddütte kalmış: Söylesem mümkün mü. birkaç kaynakta hemen he274 Belazuri. Buraya kadarki açıklamalar. Ali'nin halifeliğiymiş. riyad-ü Nadre. Beni bu işlere bu (dilini tutarak) soktu" der. du­ rup dururken Ö m e r ' e ne olmuş. hem de Nisaburi bunu işlemişler. ona ne ki. değil mi gibi. Ensab. "Sana gön­ derileni duyur. Özellikle Maide suresinin 67. Musannaf. Ömer'in kahrını çekemez hale gelir ve bir gün bir ara açık­ ça onun huzurunda bunu belirtir.Burada Sünni kaynaklarda şu da var. Ömer'in tek amacı buydu. İşte burada duyurulmak istenen. Burada şöyle bir soru düşünülebilir: " Y a Ebubekir. güya Allah demiş Ali halife olsuri. bir de Ö m e r tarafından kendisinin kullanıldığı­ nın farkına varmış olması. 20/579. Bu da not olarak kalsın. Ali'den dinleyelim. 2/270. Kitab'ül M e gazi. Ebubekir gidince senin onun yeri­ ne halife olmayı istemen. Kaldı ki. bu işi yürütemem. H z . 2 7 4 Yine aynı istifa durumunu İbni Küteybe de işlemiş. Ebubekir'in bir ara istifa etmek istediğine dair özel bir başlık da açmış ve Ömer'le ilgili bu açıklamayı bu bölümde anlatmaktadır. M. bu kadar onu yönlendirmiş?" Bunun yanıtını yine H z . Taberi. Ebubekir şöyle der: "Ben istifa ede­ rim. 1/175 .

halifelik Kureyşilerde kalmalı gibi sözlerle on­ ları etkilemeye çalışırlar ve e p e y zorluklara rağmen Ebube­ kir halife olur. bu arada Hz.Ö) konuya ilişkin çarpıcı aktarımları var. bu konuda farklı bilgiler var onları da aktaracağım. ondan bîr özet vermek istiyorum. o za­ man benim hakkımdır." Hz. İbrahim'in o günkü zalimlere karşı. Böyle yapmakla da mutsuz olmayacağı­ mı umuyorum" dediği gibi. Muhammed vefat ettikten sonra Ebubekir-Ömer halife­ lik işiyle uğraşırken. Mesela Hz. Ebubekir'le Ömer. Bu arada artık defin işi bitmiş. biz M u h a m m e d ' e daha yakınız. yok e ğ e r böyle bir şey yoksa o za­ man g ö r e v Medinelilere düşer' der ve orayı terk edip. Mesudi'in (346. ar­ kadaşlarıyla beraber evine gider. Kur'an'dan ayetler okuyarak ve durumunu da buna uyarlayarak bir değerlendirmede bulunur: "Aslında benim bu halifelik konusunda durumum/mağduriyetim şu beş peygamberinkine benzer. Selman-i Farisi. Ali cenazeyle ilgilenir. Medineli'lerin bulunduğu "Sakife Beni Saide" semtine gidip oradaki toplantıda. "Sizi ve Al­ lah'tan başka taptıklarınızı terk ediyor ve Rabb'ime iba­ det ediyorum. orada şunları söyler: 'İddia edildiği gibi eğer halifelik Kureyşilerin ise. Bu arada bu halifelik ola­ yı hakkında. . "Sizden korktuğum için hemen aranızdan kaçtım. yine Tcbük suikastında Muhammed'le birlikte olan Ammar bin Yaser. olaylardan haberdar olan Hz. etrafında bulunan ve onu destekleyen başta Mu­ hammed'in sırlarını bilen Hüzeyfe bin Yeman. Übey bin Ka'b olmak üzere yaklaşık kırk ile­ ri gelen sahabeyle bir toplantı yapıp. Ali. ancak iş bununla da bit­ medi. Musa'nın kendi kavmine. tabii ki elini ilk tutan ve onu alkışlayan Ömer'dir.men aynı şekilde işlenen bilgiler.

Bunun üzerine bazıları onunla alay edercesine. ne de kitabı­ na ihtiyacımız var. Ali bundan son­ ra tedbirini alır ve bu plan da gerçekleşmez. s. Musa'ya. Hz. boşver kitabını. yardım et" diye dua et­ tiği gibi ben bugün bu pozisyondayım" d e r . ispatü'l Vasiyye. Ali ile iktidar sahipleri arasında mücadelenin bu şekilde de­ vam ettiğini anlatıyor. 2 7 6 Yakubi (ö. aksi halde seni öldüreceğiz derler. 21.294. işte bu Kur'an'dır. bırak onu" derler. "Ey anamoğlu. Araf 150. Burada ayrıca farklı bir plan ortaya koyarlar: Halit bin Velit'e g ö r e v verirler. Ebubekir'in hanımla­ rından Esma binti Umeys. Hz. Bu arada iktidarın adamları onun peşin­ den e v e gelip zorla kendisini tutarak illaki Ebubekir'in hali­ feliğini kabul edeceksin. Sen de bana böyle davranarak düşmanları sevindirme". Hud 80 ve Kamer. Meryem 48. Ebube­ kir'le Ö m e r geceleyin Abbas'ın yanına gidiyorlar: Ebube275 Şuara. 276 Mesudi. ya da sağlam bir deste­ ğe dayanabilseydim? ve son olarak da Hz. Hz. A l i ' y e haber verir (bilgin ol­ sun seni öldürmeye karar vermişler der). biz de Muhammed'in en yakınlarıyız. ayet. Lût'un kendi kavmine. Ali ile birlikte birçok kişi muhalif kalınca. "Al kitabını götür. Nuh'un. 153 vd. 2 7 5 Bu arada hazırladığı Kur'an'ı bir gün eline alıp toplu­ mun içine girince ve onlara bunu anlatınca. "Ey Rabbim! Ben yenilgiye uğradım. kardeşi Hz. dolayısıy­ la M u h a m m e d demiş İd size iki emanet bırakacağım: Kur'an ve en yalçınları olan bizleri. nerdeyse beni öldü­ rüyorlardı.h) bu baskın olayını biraz daha farklı anlatı­ yor. 10. sizi bu uyarıları dinleme­ ye davet ediyorum der. "Keşke size kar­ şı (koyacak) bir gücüm olsaydı. Hz. Ali de tekrar evine döner. . Bizim ne sana. Mes'udi. Ali'yi öldürmesi için.Yine Harun'un. bu insanlar beni güçsüz buldular.

ancak Ali altı ay veya kırk güne kadar kaldıktan sonra Ebubekir'in halife­ liğini kabul ediyor (Fatma'nın ölümüne kadar) şeklinde an­ latıyor. 278 Taberi Tarihi. Tarih. sevinçten üzerinde tek fistanla koşuyor. ya burayı terk edersiniz. Mesela İbni Cerir Taber'in tarihi­ ne aldığı şu açıklama: Hz. Bu arada hem Ali'nin. Nihayet çareyi zor kullanmakta buluyorlar ve bir ekiple birlikte Ömer. nerdeyse yalın ayak koşmuş demek isteniyor. . se­ nin hakkın var bunun farkındayız diyorlar. Ali Ebu­ bekir'i kabul etmedi. O sırada Fatma ortaya çıkıp. Ali'nin evine baskın düzenliyor. Sakife Beni Saide kısmı. 3/207 vd. Yani Ebubekir'in halife olmasına o kadar taraftarmış ki. Biliyoruz sen Hz. ya da başörtümü atıp sizi Allah'a havale ederim deyince. 2/139-141. evinde Kur'an'ı kitap haline getir­ 278 mekle uğraşıyordu d i y o r . bu­ na çocuklar bile inanmaz. 2 7 7 İlginçtir ki bazı İslam yazarları bu konuda olup bitenleri örtmek için o kadar akıl almaz uydurmalar yazmışlar ki. A l i ' y e Ebubekir'in halifelik habe­ ri gelince (ki halk onu benimsemiş diye) elbise g i y m e d e n . sana da bazı ayrıcalıklar tanıya­ lım. A m a ç bu yolla onların muhalefetini kesmektir. Çünkü içeride başka insanlar da vardı. Ali'nin elbisesini getiriyor ve Ali orada giyiniyor. 277 Yakubi. baskını yapanlar çıkıp gidiyorlar ve bir iki gün içinde herkes gidip Ebubekir'i kabul ediyor. A m a aynı Taberi devamında. Fatma ö l m e y e n e kadar Hz. Fatma'nın mal varlığından dolayı araları açılmıştı. Kabul ettikten son­ ra birini gönderiyorlar. A m a Abbas sert tepki gös­ teriyor ve bu girişim de sonuç vermiyor. hem de Zübeyir'in kılıçlarını zorla alıyorlar ve e v e giriyorlar. M u h a m m e d ' l e Ali'nin amcasısın. bir an önce gidip Ebubekir'in halifeliğini kabul etsin diye. onları alıp götürmek için içeri giriyorlar.kir'in halifeliğini kabul edin.

Bakalım neler yazmış. Hz. Onun halini g ö ­ ren herkes ağlamaktan kendini alamaz. Ali muhalif kalınca. A d ı . Kitab'ü Selim. Beşir b. Çünkü diğer İslami kaynaklar hem daha sonra. uzaklara gidip gurbette vefat etmiş. yazıları islami kesime sert geldiği için kendisine pek olumlu bakılmayan bir yazarın konuya ilişkin düşünce­ lerini özetlemek isterim. cennetle müj­ delenen Ebu Ubeyde. Üseyit b. s. üstelik Ömer. bir ara Ebubekir talimat verir: "En sıkı ve şeref kırıcı bir şekilde onu yakalayıp getirin. H e m tarihsel olarak çok eski. Yanı sıra meşhur Halit bin Velit. "Bizim 279 Salim Mevla Ebi Huzeyfe. bu yaklaşık 14 yaşlarındaymış. onlar bununki kadar güvenilir değildir. Ali ile birlikte çalışmış. Halit b. 2 7 9 Hz.Şimdi. Sait gibi sahabiler de vardı. 151. Şube gi­ bi meşhur sahabeyle birlikte. ancak Ömer. ilk ta­ rihçilerden. M u h a m m e d vefat ederken. kılıca sarılır. . Hz. Fatma da bu hengamenin içinde. Ali'yi arkalarından çekerek Ebubekir'in yanına götürürler. Ö m e r elinde kılıçla Ali'nin başındadır. Mugire b. ancak daha sonra Haccac'dan gördüğü zulüm nedeniyle sürgüne. Bu adam M u h a m m e d zamanında yaşamış. hem de resmi tarih takipçileri oldukları için." Bunlar gidince Hz. Hz. Selim bin Kays Hilali (h. Ali direnir. ancak o d ö ­ nem Medine'nin dışında olduğu için kendisiyle görüşememiş. M u a z bin Cebel. hem de Ali ile e p e y kaldığı için.276). Velit ve M u g i r e ağlamadıkları gibi. ancak gidenler fazla oldukları için onu yakalayıp boynuna da bir ip geçire­ rek ve o ipi tutup o şekilde Hz. Hudeyr. halktan da insanlar orada top­ lanmışlardır. Ebubekir'e ve orada bulunanlara karşı feryat etmektedir. kanımca bil­ dikleri doğruya en yakındır.Ali anormal şekilde götürülünce o da birlikte gelmiştir.

ne çabuk Muham­ med'i unuttunuz. Bu adam bize teslim olmazsa v e y a ha­ yatta olduğu sürece. ey burada bulunanlar. siz de bunu bil­ miyor musunuz!" diye seslenir. Muhammed bu görevi bizim yanımızda sana tavsiye et­ ti. İşin böyle sürüncemede kalması. Ancak etraftakiler. "Bu adam sağ kaldığı sürece seni oraya rahat çıkartmazlar. "Kendi aranızda üs­ telik de Ka'be içinde planladığınız o anlaşmayı işte bugün hayata geçiriyorsunuz: Ki Muhammed giderse biz halifeli­ ği onun ailesinden alacağız demiştiniz der. yani ya­ kın zamanda) beni halife kabul etmediniz mi Muham­ med'in huzurunda. Halifeliği artık başka familyeler yürütsün" der. Sonuçta Ebubekir (kanımca Fatma'dan da etkilenerek) Ali'yi serbest bırakır. beni halife ola­ rak kabul edin diyebiliyorsunuz. minberde olan Ebubekir'e. henüz küçük olan Hasan ile Hüseyin'in hazır oldu­ ğu bir sırada Ömer. Ebubekir'den sonra sorun olacak diye düşünüyordu.kadınlarla (Fatma'yı kastederek) işimiz yok" diyerek daha da sertleşir. M u h a m m e d ' e en yakın kişi olması münasebetiyle bana ilerisi için. "Ebubekir doğru söyler. Bir gün. en çok halife Ömer'i düşündürüyordu. Ebu Ubeyde. biz şahidiz" derler. ancak bu konuda şöyle bir hadisi de var: "Bizim familyemizde hem peygamberlik. almışlar. Daha dün (amaç. Hz. O yüzden sürekli uğraşıyordu. "Ey Ebubekir. halifelik hakkımdır der. Başta Ömer. "Ebubekir'den başka bunu Muhammed'den duyan var mı?" diye sorar. onu getirenlerin hepsinin ellerinde kılıç vardır Ali serbest bırakılınca. Ce­ bel ve Salim (yani Ebubekir'in kadrosu). Sonuçta Ebubekir şunu diyor: "Dediklerin doğrudur. Muaz b. izin ver de . tabii ki Ali'nin elinde silah falan yok. orada etkili bir konuşma yapar. Ali o haliyle bile. Ali d e ­ vamla. Burada Ali. hem de halifelik olmaz. hangi hakla bu insanlara.

Aslında bu yazar çok şeyler. Ö m e r orada Büreyde'ye de çatıyor. Ali halife olsun" deyince. Kabul sırasında Hz. ben sade­ 280 ce konuyla ilgili bir ö z e t ç ı k a r d ı m . . Yine bu tartışmalarda ip Ali'nin boğazında duruyordu. Ebu­ bekir bu açıklamayı doğruluyor. yoksa senin görüşün mü' demediniz mi diye sordu? O da vahiyle bunu söylüyorum dedi. Avam. diğer adı. çıkarın bunları camiden" dedi. "Ey anam oğlu (Mu­ hammed'i kastederek) beni zayıf düşürdüler. "kork­ mayın bir şey yapamazlar" dedi ve onları yatıştırmaya ça­ lıştı. Bu tartışma. Kitab'ü Sakife. Cennetle müjdelenen Zübeyir b. Mikdat ve Selmani Farisi gibi. ancak yine yukarıda sözü­ nü ettiğim hadisi ö n e sürüyor. ancak kendi elini yumruk şeklinde tutmak suretiyle (yani kerhen) Ebu­ bekir'in eline dokunduruyor. sen ve Ebubekir. 'bu açıklaman vahiyle mi. Bundan sonra sıra Ali'yi des­ tekleyenlere geliyor. hakaret edip onu susturuyor. Ebu Zer-i Gıffari. önemli skandallar anlatıyor. hem de halifelik olmaz demiş diye. Ali Kur'an'dan. Ali onlara. A m a bu 280 Kitab-ü Selim bin Kays Hilali. Sonuçta Ali mec­ bur kalıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ediyor. hakaretler yayılınca. Bunu duyan küçük yaş­ taki Hasan ile Hüseyin ağlamaya başladı. Bu gibi açıklamalar İslami kaynaklarda da var. Bu arada Ömer. Muhammed'in bakı­ cısı olan Ümmü Eymen gelip Ebubekir-Ömer'e kızdı. Ebubekir'i kabul ederken ip hâlâ çözülmemişti diye ekliyor Selim Hilali. 151 ve devamı. Muhammed ailemizde hem peygamberlik. " H e l e bize ve kadınlara bakın. "Mu­ hammed. nerdeyse öl­ dürecekler" diye okuyordu. O yüz­ den Ali'yi kabul etmiyoruz diyor.öldürelim" diyecek kadar ileri gitti. Bu sefer Büreyde Ömer'le tartıştı. s. tabii ki onların sonu daha kötü bir şekilde getirilmiştir.

bağırıp çağırarak arkasından gittiğini. Alıntı yaptığı İb­ ni Hadid'in. herhalde di­ renen bir Ali'yi kalkıp da rahat bir şekilde. 1/156. cilt 1. 4/116 dipnotunda. Ebubekir'in halifeliği bölümünde. ilişkisini kestiğini. b. A m a burada önemli olan konunun işlenmesidir. ölene kadar küs kaldığını.Ebü'l Feda Tarih. Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir'in halifeliği­ ni kabul etmemiştir. "Şayet direnirlerse onlarla savaşacak­ sınız" talimatını da veriyor. Ebubekir'in halife seçilmesi bölümü. aynı zamanda küçük olan Hasan ile Hüseyin'in. Ö m e r ve beraberindekileri bu ev baskınına gön­ derirken Ö m e r ' e . Ali. en azından eşi Hz.282 Burada şunu belirteyim: Belki bu boğazına ip geçirme olayı ağır gelebilir. 282 a. ölün­ ce de ne Ebubekir. babalarının bu acılı haline ağlayarak arkasından koştuklarını yazıyor.kitapta anlatıldığı gibi toplu halde olmadığı için dikkat çek­ memiş. Rastgele doğrudur veya yanlıştır diye karar vermek isabet­ li değildir.o zaman işin doğasında bu disiplin vardır. . Buna. Fatma'nın da ağlaya­ rak. "Fatma'nın Ebubekir'e kızdığını. ne de Ömer'in cenazesine g e l m e m e l e ­ rini vasiyet ettiğini ve yine Ebubekir ve Ö m e r mezarı başı281 Ömer Rıda Kehhale.ibn-ü Abdirabbih. Hz. insanlık dışı bir şekilde Ebu­ bekir'in yanına götürüldüğünü. bunun doğru olmadığını. daha ö n c e de değin­ dim. Ancak şu da bir realite ki. 2 8 ' Birçok kaynakta şu cümle ortak olarak işlenmektedir: Ebubekir. A'lam-i Nisa. Daha önce de en başta Buhari'den sunduğum hadislerde Hz. Bir kere e ğ e r Ali direnmişse -ki direnmiş­ tir. merasimle g ö ­ türmemişlerdir. buna inanmadığını da ekliyor. Ikdü'l Ferid. 'A'lam-i Nisa' adlı ya­ pıtında İbni Küteybe ve İbni Ebi'l Hadid'den alıntı yaparak Ali'nin boğazına ip geçirilerek. Sünni kaynaklara g ö r e şu kesin ki Hz. Mesela Ö m e r Rıza Kehhale. Ayşe.

halifelik makamını kullanarak Fatma'nın ölümünden sonra onun küçücük/yaklaşık 10 yaşlarındaki kızını (Ümmü Gülsüm'ü) nikâhına alıyor ve bu ikiliden iki çocuk da dünyaya geliyor. Hz. halifeliğini kabul etmedi diye ceza olarak Hz. Fatma ile Hı. Ebubekir. Buna. bu arada halife Ö m e r tarafından dövülürken çocuk da düşür­ müştür. Bu yetmiyormuş gibi. Ali'nin evinin yakılmasına karar veriyor ve ni­ tekim de gereken yapılıyor. Bu bi­ linmeyenle! deşifre olursa. Fatma'nın bu bas­ kın sırasında başına nelerin geldiği. b) Yoksa Hz. Ali halifeliği nasıl ka­ bul etti bölümünde değindim. Fatma babası öldüğü sırada hamileydi. Şu sorulabilir: 14 asır öncesine ait bir olay. İslami kaynaklarda anlatılıyor. Ali tarafın­ dan g e c e gizlice gömüldüğünü belirtmiştim.na gitmesinler diye onun vasiyeti üzerine Hz. Fatma öl­ müş ya da öldürülmüş bize ne? Böyle değil aslında. Fatma'nın Ö m e r tarafından katledildiğine ilişkin İslami kaynaklarda çok önemli kanıtlar var. Hz. bu bir realite. Burada. Hatta Ebube­ kir ve Ö m e r mezarını bilmesinler diye gömüldükten sonra kabrinin yerle bir edilip tesviye edildiği veya Ali'nin kendi evinde g ö m d ü ğ ü . 60 yaşlarındaki halife Ömer. Fatma Öldürülmüş mü? Bir kere insan g e n ç iken de ölebilir. nasıl baskılarla karşılaş­ tığı ve Ömer'in onu öldürüp öldürmediği cevap verilmesi gereken sorulardır. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Hz. Fatma ile ilgili bundan son­ raki bölümü de birleştirmekte fayda var. bunları bu bölümde detaylıca an­ latacağım. tek başına soru işaretidir. Bu sorulara açıklık g e t i r m e ğ e çalışaca­ ğım. kutsal diye anlatılan ve kökeni . Ancak 20 yaşlarındaki Fatma'nın babasının ölümünden hemen sonra ölmesi. Kaldı ki Hz.

ka­ derini tayin noktasında tek yetkilinin ancak kendisi olduğu­ nu anlar ve ona g ö r e gerekeni yapar. A m a nasıl değinmişlerdir? Bunu. Muham­ med b. Muaviye. Salim. halife Osman. Seleme. arkadan kapıya yaslanıyor. Evet. sonu­ cun nereye varacağı herhalde tahmin edilir: İnsaoğlu. O sırada ayrıca kaburga kemikle283 Başta Halit bin Velit. 283 Sonuçta Ö m e r ekiple birlikte Ali-Fatma'nın evine gidin­ ce kapıda Fatma'yla karşılaşıyor ve orada onunla konuşu­ yor: Ya evdeki insanlar dışarı çıkıp diğer insanların Ebube­ kir'i kabul ettikleri gibi onlar da kabul edecekler. bağırıp çağırıyor. Beşir b. Kays. kitabın sonlarına doğru bazı İslam düşünürlerin savunmaları kısmında çarpıcı ör­ neklerle anlatacağım. kadın kan revan içinde kalıyor. Ibni'ül As. Cebel. ya da ben evi üzerinize yakar-yıkarım diyor. Daha önce de bir vesileyle belirttiğim gibi. ondan sonra detayı­ na geçeyim. İslami kaynaklarda anlatılanlara göre. Sabit b. 14 asırdır hiç mi duyarlı bir İslam dü­ şünürü bir şey yazıp çizmemiş bunlar hakkında?" soru­ su gelebilir. Ö m e r e v e girme­ sin diye Hz. buna değinen İslam otoriterleri olmuştur. Cerrah. halifelik yü­ zünden Ö m e r Ebubekir'i kışkırtıyor.mitolojilere dayanan İslamiyet'in gerçeği anlatılırsa. Önce olay nedir kısaca belirteyim. . Muaz b. Üseyd. Sad. Mu­ gire. Fatma kapının arkasında durup engel olmak is­ tiyor. "O dönemde bu kadar ağır suç­ lar işlenmiş iken. Daha önce de belirttim ki. Kunfuz vs. Ö m e r kapıyı zorlayınca Fatma hem kapı ile duvar arasında sıkışıp kalıyor. Mesleme. Okuyucuların aklına. hem de kapı ar­ kasındaki çivi o sırada onun g ö ğ s ü n e batıyor. tabii ki so­ nunda kapıyı açıyorlar ve bu arada Ö m e r ayrıca kılıcın kabzasıyla Fatma'yı d ö v m e y e başlıyor. o sırada Fatma hamiledir. Ebu Ubeyde b.

Hz. Hatta bazı kaynaklarda (az sonra Safedi kısmında değineceğim gibi) Fatma'nın çocuk düşürme nedeni. Onun için Ö m e r fırsat buldukça Fatma'yı öldürmek isterdi. Fatma çocuk düşürüyor. Bu baskında Fatma çocuk da düşürüyor ve burada hem çivinin göğsüne batmasıyla. i . "Fatma dururken ben Ali'ye bir şey yapamam" diyordu. hem de çocuğun katil zanlısı olarak gösteriyor. Ömer'in onun karnına vurması olarak belirtiliyor. Şu notu da ekle­ mek isterim. Ali'yi ne şartlarda Ebubekir'in yanına götürdükleri­ ni daha ö n c e yazdım. Yani yalnız kapıyı itip de Fatma düşmüş ve sanki kasıt yok­ muş gibi bir durum söz konusu değil. varolan bilgileri birkaç kaynaktan ayrı ayrı ö z e t şeklinde sunmak istiyorum. hem de kırılan kaburga kemikleri ve darbeler sonucu gitgide durumu kö­ tüleşiyor ve hele psikolojisi/morali kalmıyor. işin içinde kasıt var. Dolayısıyla babasının ölümünden birkaç ay sonra kendisi de bu baskın­ da aldığı yara ve darbelerden dolayı vefat ediyor. Has­ sas bir konu olduğu için. beteri var. adını da Muhsin koyuyorlar.ri de kırılıyor. Ömer. biran önce Fatma'nın gitmesini istiyor­ du. ayrıca geniş bir kaynak listesini de dipnot olarak ekleyeceğim. hem ilgili kaynakları da v e r e c e ğ i m . ki. Ancak bunun ötesi var. O sırada Ö m e r kendisini tek­ meliyor ve hamile olan Hz. H e m konuyu özetleyece­ ğ i m . verilen bilgiler Ömer'i hem Fatma. Zehebi ve İbni Hacer Askalani olayı şöyle anlatmışlardır: Ö m e r e v e baskın düzenlediği sırada Fatma onun içeri gir­ mesine engel olmak istiyor. Çünkü Ali'yi Ebubekir'e götürdüklerinde o hep. İşte bu tek başına izahı olmayan bir durumdur. ama kimse yara almamış. bir da­ ha Ali'yi Ebubekir huzuruna götürdüğünde artık sorun çık­ masın. Kısacası. Farzedelim ki sade­ ce baskın yapılmış.

ondan önceki ve altüst olan belde halkı (Lut kavmi) hep o gü­ nahı (şirki) işlediler. Demek İd onun Ebubekir. Şunu da belirteyim ki. M u h a m m e d adındaki ki­ şi de var (h. büyük adam. gerçeği yansıtmayan bir kusur bul­ muşlar ve konuyu şöyle bağlamışlar: Bu adam. çok zeki" di­ ye başlamışlar. Yani onlar da bu adamın boş biri olmadığını kabul ediyor. Çünkü adam bu yorumuyla resmi İslam'ın dışına çıkmış oluyor. daha doğrusu bunları eleştirmiş. Zaten kim bu adamı kitabında işle­ mişse hep zeki. "Önder. Zehebi (hicri 748'de öl­ müş) ve İbni Hacer (h. burada şu yorumu yapıyormuş: " A y e t t e g e ç e n Firavun'dan kasıt halife Ö m e r demektir. Ö m e r ve kızlarıyla ilgili nega­ tif o kadar çok şey var ki. artık dayanamayıp az önceki ben­ z e t m e d e bulunmuştur.852.ö) bu adamdan söz ederlerken. Kur'an'ın Hakka suresi 9. akıllı. bir kere bu adamın Kur'an'la ilgi tef­ siri de yok! Dolayısıyla onun ayet hakkında böyle bir yoru- . Aslında Muhammed ve kızı Fatma'ya karşı yapılanlara bakınca adam az önceki yorumu yapmış olabilir. İşte bu eleştiriden dolayı bu iki yazar onun açıklamala­ rını sağlıklı bulmamışlar. hafızası güçlü biri diye tanımlamıştır. adamla ilgili açıklamalarının sonlarına doğru. kendileriyle çelişen ve hiç de mantıklı olmayan. hafızası çok güçlü.Fatma'nın bu dramını anlatanlar arasında İbni Ebi Darem denilen Ebubekir Ahmet b. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir kızı Ayşe ve Ö m e r kızı Hafsa'dır" şeklinde bir yorum yapmış. ayeti hakkında şöyle yorum yapıyormuş." İşte sözü edilen İbni Ebi Darem ise.352'de vefat etmiş). A m a halife Ömer'in böyle bir cinayeti işle­ diğini bir türlü h a z m e d e m e y e n bu yazarlar. ondan öncekinden maksat ise halife Ebubekir ve altı üstüne getirilen Lut kav­ mi de. Ö n c e ayetin gerçek anlamını v e r e y i m : "Firavun.

Kaldı ki Ömer tarafından Hz. hem de ona ö n e m verip çoğu kaynaklarında kendisine.. ilim var. ona kusur bul­ mak için iftira da olabilir. b e l g e var. inançları var. sözü edilen adam hak­ kında. Adamın bu farklı açıklamalarından ötürü az ö n c e sözünü ettiğim yazarlar gi­ bi başkaları da onun hakkında olumsuz açıklamalarda bu­ lunmuştur. onlar da Kur'an mantalitesine uygun olduğu için sorun oluşturmuyor. İşin ilginç yanı. A m a onun verdiği bilgiler resmi İslam tarihinin dışında ol­ duğu için ille de ona bir kusur bulmak zorundalar. Bir de bu yorumdan dolayı adamın tüm sözleri de ya­ landır sonucunu çıkarmak da doğru değil. H e m Suyuti hem de Zehebi. pratik olarak da şu an ( 2 1 . bir de de­ mokrasiyle yönetilen ülkeler var: Görünen köy kılavuz is­ temez. Zehebi hem bu adamı eleştiriyor.mu nerede yaptığı da ilginç.. İşte şartlanma böyledir: Bu adam. ama o saçma­ lar Kur'an'ı sarsmadığı için. Ortada bilgi var. nitekim eften püften kusur bulmak için hazırlar. çocukların bile kullan­ maktan imtina ettikleri. Sünni şahsiyetlerden daha fazla yer veriyor. mantık var ve 14 asır önceki bir toplumun örf-adetleri. ama rastgele çamur atmakla olmaz ki. "Allah belasını versin" şeklinde çok yakışıksız-sığ bir ifade kullanmışlar. Fatma'nın başına getirilenleri sadece bu adam aktarmıyor ki. Z e ­ hebi ve Askalani gibi yorumculardan asırlar önce yaşamış. Bu şunu gösteriyor: . Benim hakkımda da kötü düşünebilirler. Halbuki İslam'da en meşhur tefsirlerde bile sayısız saçmalar var. zaman olarak Muhammed'e ve o günkü olaylara daha ya­ kın: Aralarında yaklaşık dört asırlık bir zaman dilimi var. asırda) buna g ö r e şekillenen devletler var (İslam ülkeleri). Daha doğrusu.

Bunlar gidince Ö m e r bir de eline -gerektiğinde evi yakmak için. A m a daha sonra Ö m e r halife olunca adamlarını gönderip onu orada katle284 a) Zehebi. c-) Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz s. 1-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. N o : 759. Ali Ebubekir'e. Lisabü'l Mizan. b-) Askalani. ancak Ali'nin altı ay (Fatma'nın ölü­ münden) sonra gidip Ebubekir'i kabul ettiği bu meşhur ha­ disi o da buraya alır.Demek ki aktarımları bunların kafalarını karıştırmış. 362. "Onu yakalayıp getirirken en disiplin­ li/haysiyet kırıcı bir şekilde getireceksiniz" emrini de verir. 1/609 Ahmet b. "Sen evimi mi yakmak istiyorsun ya Ö m e r ? " diye sorunca. 2 8 4 Belazuri (Ö. ama sonuç aynı. ama nedense o şartlanma çemberini kıramamışlar.276) bu konuda özetle şunları yazıyor: Ebube­ kir Ömer'i Hz. 15/578. ancak bu işte fitne vardı. Ömer'in der­ dinden Şam'a kaçmak zorunda kalır. Ebubekir'in diğer rakibi (Sad b. . 2 ) Tezkirefül Huffaz. Ali'nin evine gönderirken (gelip onu halife olarak tanısın diye). "Biliyorum. Bir rivayete g ö r e de Hz. Sırrı b. "Evet. Dolayısıyla ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim" yanıtını verir. Şunu da belirteyim ki. Ubade). "Peki bu halifelik hakkımız değil miydi?" diye sorunca Ebubekir. 2/283. kabul ediyorum ki senin hakkındr. bazı kaynaklarda ateş. Belazuri burada fark­ lı rivayetler de aktarır. no: 852 3-) 'Mizan'ül itidal'.ateş fitili alır. Ebi Darem kısmı. 3/884. Hz. böyle yapmakla senin babana geleni (dini) güçlendiriyorum -alay edercesine-" şeklinde karşılık veriyor. bazılarında ateş fitili gibi farklı kelimeler kullanılmış. s. Muhammet b. Fatma Ö m e r ' e . Ömer. no 551. Ahmet b. Sırri kısmın­ da. Yine onunla Ö m e r arasında meydana gelen tartışmalardan söz eder. Muhammed b.

Kısacası. Böylece bu suikast planı da başarısız olur. az önce Zehebi'nin eleştirdiği İbni Ebi Darem daha dünyada yoktu. baskıncılar kapıyı sıkış­ tırınca. Hz. Fatma ile ilgili de. . İbni Teymiyye gibi bu konuyu anlatırken kişilere kusur bul­ maya çalışmamıştır.bekiri. Ebubekir vefat edince Hz. hicri 279'da vefat etmiştir ve Zehebi. çareyi Ali'yi ortadan kaldırmakta bulur ve bu konuda göre­ vi Halit bin Velit'e verirler: Sen gidip şu şu şekilde onu kat­ ledeceksin diye. böyle bir planları var. Örneğin.h)'nin aktardığı bilgiler daha farklı ve net. İlginçtir ki. tedbirini al der. 2 8 5 Mesudi (ö. Traih-i Hamiş. Üsd. bir ara Ebubekir tarafı (tabii başrolde hep Ö m e r var). İbni Ebi Darem ise 352'de ölmüştür. Ali onun bu hanımı ile evlenir (İslam tarihinde bu evlilik tartışmasız ve itirazsız285 a. ben bu bilgiyi Medaini'den aldım. Baskında evin kapısını yakarak Ali'yi zorla alıp götürdüler diye yazıyor. Bu arada Ebubekir'in hanımı Esma binti Umeys. o da M e s leme'den. H z . d. no: 6706.ibni Esir. b-TDV ansiklopedisi.346. 11/422. Zaten Belazuri bu konuyu işlerken. kendisi de Süleyman'dan. Yani Belazuri farklı kişilerden bilgi almış­ tır.der ve tuvalete giderken cinler çarpmış şeklinde bir de ko­ mik hikaye uydururlar. hamile olan Fatma kapı ile duvar arasında kalıp sı­ kışıyor ve bir erkek çocuk düşürüyor bilgisini verdikten sonra şu enteresan açıklamayı da yapıyor. Belazuri bu konuda e p e y bilgi toplamıştır ve eski tarihçilerdendir. 1/586. Belazuri 276'da vefat etmiş. Esma md. Ali'ye gizliden bilgi iletir. Ebubekir-Ömer ile Ali ve taraftarları arasındaki hoşnutsuzluk d e v a m eder­ ken.Belazuri. o da İbni Avn'dan al­ mış şeklinde farklı bir liste ile olaya ulaşıyor ve dediğim gi­ bi hiç kimseye de ç a t m ı y o r .. c.D. 2/284. Ensabü'l Eşraf..

Ö m e r ve ekibi. Yakubi (ö. Fatma bağırıyor ve "Eğer evimi terk etmezseniz ben türbanımı çıkarıp sizi Al­ lah'a şikâyet ederim" gibi ifadeler kullanıyor.h).764.H) ve Şehristani (ö. bu Esma. ayıplanırdı. Bu adam birçok önemli sahabeyi eleştiri­ yor. Ebubekir'den önce Hz. çoğu insanların bunu bildiğini. 2 8 7 Safecü (Ö.h). Yakubi'nin de anlatımlarından Fatma'nın en azından psikolojik olarak rahatsız olduğu ortaya çıkıyor. 'İspatü'l Vasiyye'. Ali ve arkadaşlarını evden almak için baskına gidince. halifeliğin Muhammed tarafından Ali'ye verildiğini. Bu inanç benim yaşadığım ç e v r e d e de vardı. kendi zamanın­ da itikadi bir mezhebin başını çekmiş olan İbrahim b. Buna uymayanın toplumda yeri yoktu. onları alıp götürmek istiyorlardı). O d ö n e m de buna benzer bir g e l e ­ neğin varlığı söz konusu. Bunlarda hayat böyleydi i ş t e . o zaman hür bir kadı­ nın kavgalarda türbanını çıkarması önem arz ediyormuş. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. . sadace bildiklerini aktarır geçer. s. Hz. ancak Ömer'in Ebubekir için 286 Mesudi. Ancak kendi­ si Mute harbinde öldürülünce bu kez de Ebubekir'le haya­ tını birleştirmişti. Daha enteresanı. Anlaşılan. her iki taraf kavgayı bırakırdı. iki kişi kavga ettiği zaman.548.dır: Olmuştur) ve bunlardan iki çocuk (Yahya ve Avn adın­ da) dünyaya gelir. bir kadın araya girip tülbendini çıkarsaydı. Bu yüzden onlar orayı terk ediyorlar. Ali ve Zübeyir'in kılıçla­ rını alıp evin içine giriyorlar (Çünkü e v d e muhalif olanlar vardı. Seyyar/Nazzam (160-231) hakkında bilgi verirken bir yerinde şunu aktarıyorlar. Burada önemli olan. 287 Yakubi.294. 2 8 6 tabii ki Mes'udi bunları anlatırken Zehebi gibileri olayı aktaran ki­ şilere çatmaz. 153 vd 'Kıssat'ü Sakife' bölümünde. 2/139 vd.

Fatma'nın karnına vurması sonucu Fatma'nın çocuk düşürdüğünü de aktarıyorlar. hicri 231'de vefat etmiş.328. Safedi'nin bu adama itirazları yetmi­ yormuş gibi. el-Vafi bi'l Vefeyat. kitabını redakte edenler de. no: 9 1 . Ömer'in Hz. hem de edebi yapısı itibariyle çok gü­ zel demek. O yalnız Allah'a inanan bir insandı. hem oluşturduğu cümleler anlam bakımından harika. Ömer'i Hz. Şehristani.ö) Ebül. gerçek olduğuna ka­ tılmıyorlar.çalıştığını ve buna engel olduğunu belirtiyorlar.ö). el-milel'ü ve'l Nihal. Peld m a d e m bu gi­ bileri (daha önce benzer bir örnek Zehebi ve Askalani'den vermiştim) dinsiz ve olayları çarpıtıyor. . Onun bu güzel tarafını belirttikten sonra. Bir taraftan sözünü ettikleri. 71. s. A l i ' y e gönderirken "Şayet direnirierse savaşırsınız" tali288 Safedi. Da­ ha sonra bu halifelik davası yüzünden Ali'nin evine yapılan baskında. sadece evethayır şeklînde geçiştirme var o kadar. ifti­ radır" şeklinde tek bu iki kelimelik dipnot düşürmüşler. o zaman İslami kaynaklarda bu gibi tartışmalara neden olan insanlara ne­ den yer v e r i l m i ş ? 2 8 8 İbni Abd-i Rabbîh (h. bir baloma her şeyi nizam ve intizam içinde olan kişi demek. "Bu yalandır.732. ondan alıntı yaptık­ ları adamı göklere çıkarıyorlar. A m a niye yalan-iftira? Bunun açıklaması yok. Ali'yi de eleştirdiğini yazıyorlar. "Aslında korku olmasaydı bu adam İslam'a inanmazdı. Ebubekir.Feda (h. Her iki yazar bunu kaynaklarında işledikleri halde. Halbuki sözünü ettikleri kişi daha eski bir tarihçi. 6/15. Bunun anlamı. peygamberlere inanmı­ yordu (Yani deist bir insandı)" anlamında ona bir de bir ta­ nımlamada bulunmuşlardır. Bu da diğerleri gibi bilgi vermektedir. Mesela adamın lakabı Nazzam'dır. Aynı za­ manda bu kişinin Hz.

Örneğin Fatma hayatta olduğu sürece Ali'nin Ebubekir'i kabul etmediği rivayetleri de anlatıyor. 289 Endülüsi.732. Ömer'in elindeki ateş korunu görünce. Ebü'l Feda. ya da evi yakarım" karşılığını veriyor. tabii ki bu yazar olup bitenleri normal karşılıyor. Kendisi. Kur'an'ı kitap haline getirinceye kadar toplumun içine g i r m e m e y e yemin içtim. tabii ki aynı yazar aşağıya doğru farklı şeyleri de aktarıyor.matını veriyor. Fatma karşı­ lıyor. Zaten savunmalar kısmında bunun da y o ­ 290 rumlarına yer v e r e c e ğ i m . bazıları gibi savunma da yapmıyor.ö) bu konuda çok kısa bir bilgi veri­ yor. onun karnı­ na vurup çocuğunu düşürmüşler" diyor ve bu gibi yazarla­ ra küfür ediyor. "Bazı ahmak-beyinsiz kişiler derler ki. Sonuçta Ali çıkıp Ebubekir'in yanına gidiyor ve onu ka­ bul ediyor. Hz. Bunu da. 2 8 9 İbni Teymiyye (h. Tarih. herhangi bir itirazda bulun­ muyor. Ali ve Fatma'nın evini yakmak için götürüyor (yazar özellikle bu­ nu belirtiyor). halifelik yüzünden Hz. Bir de Ebubekir'e karşı halife adayı olan ve Ömer'in baskısı sonu­ cu Şam tarafina gitmek zorunda kalan Sad bin Ubade'nin de olayını anlatıyor: Sonunda Ö m e r adamını gönderip onu Şam'da katlediyor gibi bilgiler veriyor. Ömer. "Evet. Kendisi sadece tarihi bilgiyi verip g e ç i y o r . "Bu ne ateş­ tir. evimi mi yakarsın ne yaparsın?" diye soruyor. . Bu arada şunu da söylüyor: Aslında sana karşı değilim. Minhac'ü Sünne. Ikdü'l Ferid. 8/291. Ö m e r giderken beraberinde ateş meşalesi­ ni de götürüyor. 5/13. 290 İbni Teymiyye. Fatma'nın evini yakıp yıkmışlar. Ebubekir'in halife seçilme­ sinden söz eden bölüm. ya çıkıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ederler. Olay sadece bundan ibaret­ tir diyor. evden çıkmazlarsa. Giden baskın grubunu ilkin Hz.

Fatma bu baskından 291 nasıl etkilendi konusuna açıklık g e t i r m e k . Fatma var" diye uyarınca o. bize halifelik konusunda hak tanı­ mayan kişilere halifelik sözümüz yoktur" diyor. ancak onlar dinlemiyorlar. bunu yapan kişinin katli vaciptir diye fetva veriyor. Burada amaç. ondan da bir kesit sunayım. bizi hiç takmayan. ancak Ali gitmiyor. Hz. ya çı­ kacaksınız veya evi sizin üzerinize yakarım" diyor. Muhammed bu­ nun haberini alınca. içerde Hz. Bundan sonra çıkıp Ebubekir'e biat etmeye gidiyorlar. Kur'an'ı kitap haline g e t i r m e y e n e kadar bir y e r e çıkmam" diyor. Fat­ ma'nın evinde toplanıyor. Muhammed hayatta olsaydı. O sı­ rada birileri onu. İbn'i Ebi'l Had iti (ö. Muhammed'in kızlarından Zeynep Mekke'den M e ­ dine'ye g ö ç etliği zaman onun önünü kesiyorlar. Bunun uzun bir bölümünü Ali'nin nasıl halifeliği kabul ettiği kı­ sımda zaten anlattım. . Fatma kısmında. Ali'yi desteklemek isteyen bir kısım insanlar Hz. Hz. "içerde Fatma olsun fark etmez. A'lam-i Nisa. 4/114. O sırada Fatma. " N e yapmak istiyorsun. "Ye­ minliyim ki. hamile olan kadın y e r e yığılıyor ve çocuk düşürüyor. Ömer gelince.. En son yanındakilere. "Dışarı çıkın" diye sesleni­ yor. Ebubekir'in halife seçilmesi aşamasında Hz. babamın cenazesini yerde bırakıp makamını sağlamlaştırmaya çalı­ şan. Dolayısıyla Hz. münasip olmayan bir şekilde e v i m e baskın düzenleyen. "Ba­ na ateş verin" diyor ve "Allah'a yemin ederim ki. Ebubekir. "Çok çirkin. ya da yakarım" diyor.656)'in konuya ilişkin verdiği bilgiler farklı. Esved. Ya bu iş olacak.. Bunu yapan kişinin adı da Hübar/Hebar b. İşle bu yazar.Ömer Rıda Kehhale farklı bilgiler veriyor. Fat- 291 Ömer Rıda Kehhale. Ömer'i onların üzeri­ ne gönderiyor. Fatma'nın durumu aynı madde­ ye tabidir.

M u h a m m e d ' e karşı komplo kurup suikast yap­ mak istediğini" iddia ediyor. 293 a.ma'ya bunu yapan kim olursa onu (lan) da katlederdi/bun­ ların katli vaciptir diyecekti d i y o r . Şerh'ü Nehci'l Belaga.h) bu konuda şu bilgiyi aktarıyor. Yani İbni Hadid'e g ö r e halife Ömer'in katli vacipmiş. Ebubekir kısmı. 292 ibni Ebi'l Hadid. o arada Hz. Bunun verdiği farklı bilgi böyle. ancak bunlara inanmıyor. Ali ve Zübeyir b. Ebubekir halife seçilirken. A.429. Kitabü'l Megazi. adamı ya­ lancı ilan ediyor ve bu şekilde üstünü kapatmaya çalışıyor. Dar u ihyai'l Kütübi'l Arabiyye. Dolayısıyla sözlerine güven yoktur diyor. b. no: 14138. 2 9 2 tabii ki yapanlar da belli.İbni Ebi Şeybe. yine Ömer'in imanının zayıf olduğunu. .ö) de bu halifelik tartışmalarına değiniyor. no: 37045. Mesela bir itikadı m e z h e p kurucusu olan Nazzam hakkında "Bu adam. 14/193. Ancak bu şu de­ mek değildir ki bu insanlar senin evinde toplansınlar. Ömer bunu duyunca çıkıp oraya gidiyor (burada Ebubekir'den söz edilmiyor) ve Fatma ile karşılaşınca şunu diyor: Biliyorsun ki en çok ba­ banı seviyorum ve ondan sonra da seni. Yani burada olayı irdelemek yerine. Zımnen de olsa en azından Ömer'i kastediyor. Bu­ nun üzerine Fatma içeri girip onlara bilgi verince kendileri çıkıp Ebubekir'in yanına. Fatma'nın yanında bu halifelik konusunda fikir alış verişi yapıyorlar. Kahir İsferaini (h. halifeliğini kabul e t m e y e gidiyor­ 293 lar. Çıkmazlarsa kesinlikle ben evi içindekilerle birlikte yakarım diyor. Musannaf. Hz. Kenz'ül Ummal. Avam. İbni Ebi Şeybe (159-235) ve Hindi (ö.el-Mütteki Hindi. cilt 20/579-584. Ömer'in Fatma'yı dövdüğünü.975. mu­ halefet yapsınlar ben de onları çıkarmayayım.

b-) Hafız ibrahim. Divan. Bazılarında Ö m e r kapı­ yı itince Fatma düşüyor ve o sırada çocuk düşürüyor. Konuya ilişkin varolan rivayetlerde biraz fark var. Ba­ zılarında Kuntuz adında biri baskın sırasında Fatma'yı tek­ meleyince çocuk düşürüyor deniliyor.. Kimi kaynaklarda da Ö m e r kapıyı itince Fatma hem y e r e düşüp çocuk düşü­ rüyor. s. Kapı zorlanınca arkasındaki çivi de Fatma'nın göğüslerine batı­ yor ve bu hengâmeden sonra g i t g i d e durumu ağırlaşıyor. Ya­ ni ecelle değil.A m a ne hikmetse kitabında yer verdiği diğer inanç ekolle­ rinden ziyade buna çok yer ayırmıştır. 2 9 5 Bu ancak ek bilgi/detay. b. Ali kısmında. c. . s. 295 a. 43. hem de Ö m e r kılıç kabzasıyla onun kaburga kısmı­ na vuruyor ve o b ö l g e d e kırılmalar meydana geliyor. 296 a-) Muhibbüddin Taber. eldeki yazılı veriler bunu gösteriyor. Müstedrek. 294 El-isferaini. bizim de aynı kalıba/ölçüye gelen Hasan Hüseyin ve Muhsin olsun" d e m i ş . yoksa kesin olan bir şey var ki. 103. Şübeyir ve Müşbir ise. s. Hanbel 1/1 18. Fatma'nın evine yapılan baskında kendisi çocuk düşü­ rüyor. Bazı İslami kaynaklarda Ali ve Fat­ ma'nın evini yakıyorlar. Hz. Heysemi ve daha birçok tabakat kitapları da bu isimlendirme olayını aktarmışlardır..Hakim. Delailü'l İmame. "Bizim çocuk (Fatma'nın baskın anında düşür­ düğü çocuk) doğduğunda e ğ e r erkek ise adı Muhsin ol­ sun. el-fark'u Beyne'l Firek.Ahmet b. Nasıl Harun peygamberin çocuklarının adları Şeber. Mısır'ın Sünni ve meşhur şairi Ha­ 296 fız İbrahim bunu çok açık olarak şiirlerinde işlemiştir.Üsd'ül Gabe Hasan b. bu ev baskınında aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. 2 9 4 Konuya ilişkin İslami kaynaklardaki bilgiyi özetlersek. babasının vefatından birkaç ay sonra o da vefat ediyor. 82: Burada Ömer Fatma'nın evini yaktı diyor. Muhammed henüz hayatta iken. Kimi rivayetlerde geçiyor ki.

"Gitme" dedi/engel olmak iste­ di. mezarı nerede göster gibi zorluklar olurdu. Onlar da. Ö m e r babama. "Benden sonra M e d i ­ n e ' d e neler oldu?" diye sorar. ancak babam gitti şeklinde uzun bir hadis aktarıyor. Hz. tabii ki Ali'yi bir daha zorlayacaklardı. Ayşe bir da­ ha sorar. Osman hakkında. c. "Bu Nasel'i öldürün. yeni bir cenaze merasimi yapalım (in­ sanlar demesinler ki Fatma bunlardan kırgın bir şekilde ay­ rıldı gitti). senden sonra Müslümanlar halife Osman'ı katlettiler derler. 298 ibni Şehraşub. "Millet Hz. Dönüşte henüz M e d i n e ' y e var­ madan yolda bazılarıyla karşılaşır. N e ­ den? Açıklayayım. Fatma'nın ölümünden sonra Ali babama haber gönderdi. Ha­ ni veraset davasından dolayı Fatma kızar. Osman halife olmuş. Kays Hilali. ama ters tepebilir düşüncesiyle yeniden planla­ rından vazgeçiyorlar. Ebubekir ve Ömer'in zoruna gidiyor ve hatta gidip kabirden çıkaralım. Ali Fatma'yı gizlice defne­ dince.. 386-395 . onları daha önce anlattım. "Peki daha neler oldu?' Onlar. "Artık benim için M e 297 Buhari. Ali'yi halife seçti" yanıtını verince Ayşe. Hayber bölümü kısmı. s. her taraftan Müs­ lümanlar onu ablukaya almışlar ve mevsim de hac sezonu. doğrusu beklenmemesi gereken bir durumdur. Menakib'ü Al-i Ebi Talib.3/365 ve devamı. 2 9 7 Burada Selim Hilali'nin anlattığı farklı bir şey daha var onu da eklemek istiyorum. Megazi. 2 9 8 Burada konunun özetine ara verip farldı bir şey eklemek istiyorum. kâfirdir" tali­ matını verir ve hacca gider. Yani Ayşe'nin bu kadar bilgiyi sızdır­ ması. ölene kadar ko­ nuşmaz gibi bilgiler vardı. e v i m e gel halifeliğini kabul ede­ yim diye.Yine en başta Buhari'de g e ç e n ve Ebubekir'in kızı Ay­ şe'nin anlattığı bilgiler var. Ayşe.Selim b. Bir de anlatıl­ dığına g ö r e Ali Fatma'yı kendi evinde g ö m m ü ş . Aslında Ayşe'nin az önceki bilgiyi vermesi de olağanüstü bir olaydır.

630). 3/206.571). İbni'l Esir (h.h) gibi önemli şahsiyetler işlemiş ve bazıları gibi kurtarma operas­ yonlarında da bulunmamışlar: Aktaran şahıslar güvensizdir gibi yakıştırmalarda bulunmamışlardır. Hz. Hasan kısmında. Bu. bu açıklama en başta Kur'an yorumcusu.Fahrettin er-Razi. 2-) el-Kamil Cemel vak'ası bölü­ mü. 4/459. yine meşhur Fahrettin er-Razi (h. Nasel md. tarihçi Taberi'nin (h. ben de söyledim. 80-88. g. Ümmü Küllab ve açıkça A y ş e ' y e "Senin durumun çelişkilidir" di­ yor. Hz. Oradakilerden biri Ayşe'nin bu çelişkili durumuyla il­ gili altı mısralık bir de şiir söylüyor. Avam'ın kılıcını zorla alıp onu etkisiz hale getirir­ ler. Veb. s. 'el-Mahsul fi ilmi usuli'l fıkıh' c. Şunu özellikle vurgulamak isterim ki. Ali halife olunca orayı terk e t m e m lazım" diyor ve tekrardan yarı yoldan dönüp Mekke yolunu tutuyor. cennet müjdesini alan on kişiden biridir.606) kayna­ ğında.Zebidi. Ali'nin de kılıcının zor299 a. . A m a isterim ki konuya ilişkin son cümlem ilk cümleden daha güzel olsun" diyor. Adı Ubeyd b. el-lmam ve'l Siyase. Yine aynı şekilde Hz.İbni Esir: 1-) Nihaye.722). sayısız İslami kaynakta geçmektedir. e.İbni Manzur. 2 9 9 Eve baskın yapanlar.ibni Kuteybe. f. şimdi de farklı konuşuyorsun" deyince Ayşe. c. İbni Asakir (h. d. 8/14. 13. Tacu'l Arus. katli vaciptir dedin. Ayşe orada "Keşke Osman öldürülmeseydi" deyince adamlar artık dayanamıyorlar.310ç ö) kay­ naklarında.276). Nasel md. Ali'nin halife seçildiği kısım. cilt. "Doğrudur. doğrudan söylüyorlar ona: Sen milleti teşvik ettin. 11/670. Tarih'u Medinet'i Dımaşk. Osman kâfirdir. Nasel md. 4/343. Lisanü'l arab.dine'ye yerleşmek uygun olmaz. Zebid-i (1205. İbni Kuteybe (h. Hz. diğer insanlar da söyledi. Ali'yi destekleyenlerden Zübeyir b. b-Taberi tarihi. İbni Menzur (H. Şuna da hep vurgu yapıyorum ki bu Zübeyir. el-Kelam'u fi'l Ahabar kısmında.İbni Asakir.

ben yakarım yanıtını verir. Muham­ med'in kabri başına gidip ağladığı gibi Fatma'nın da gidip babasına seslendiği ve manevi şikâyette bulunduğu. Ali kısmında bu konuda gerekli bilgileri verdim. Hz. Yine Ebubekir'in Ö m e r ' e verdiği şu talimat birçok İslam o l o g tarafından işlenmiştir: "Gidin onu getirin.la alındığı anlatılıyor. Bir ara helalleşmek. İslami kaynaklarda. Fatma'ya gidip selam verince. Ve hele Ömer'in şu alaylı sözleri birçok y e r d e geçiyor: Baskın sırasında ev yakmayı Fatma ile tartışırken. Hasan-Hüseyin'lerin ağladığı da an­ latılıyor kaynaklarda. Ö m e r ekibiyle birlikte evi basınca. Bu arada Fat­ ma. "Peki Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" dediği zaman Ömer'in. Bu baskınlardan sonra Hz. Hatta Hz. Şayet si- . Bunları anlatan kaynakları kısmen verdim. Muhammed'in kızı olsun. ken­ disi yüzünü çevirir ve onların selamını bile almaz. Zaten Hz. çocuklarımı da yetim mi bırakmak istiyorsun?" dediği şeklinde bilgileri de var. "O zaman kellen gider" dediği ve Fatma'nın Ebu­ bekir'e. mahalle sakinleri. Ali'yi Ebubekir'in yanına götürürken kendisi. M u ­ hammed'in kızıdır sen nasıl evini yakarsın diye? Ömer. Ali. Fatma ona yalvarır gibi açıklamaların geçtiği kaynakların haddi hesabı yok. gönlünü almak için Ebubekir'le Ömer. Baskın sı­ rasında Ömer'in elinde ateş var. içeri girmesinler diye Fatma'nın başındaki örtüyü ya çıkar­ dığı ya da burayı terk etmezseniz çıkaracağım dediği şek­ linde bilgi de var. "Peki beni dul. "Yaptıklarımla baban Muhammed'in icraatını daha da güçlendiririm" diyor. "Sen­ den sonra Ebubekir ve Ömer'in başımıza getirdiklerini g ö ­ rüyor musun?" dediği ve bu arada ağladığı rivayetler ara­ sında geçiyor. Ömer'den sorarlar. birçoğunu başlığın sonuna doğru dipnot olarak ekleyece­ ğim. evi yakmak ister. Fatma.

22.. Ömer ve Ha­ lit b. c. 4/114 ve devamı Ömer.'Hindi. Elde o dönemle ilgili (o da tek taraflı. ben de bunları bir araya getirerek takdim e t m e y e ça­ lıştım.Mes'udi. gelmezlik yaparlarsa onlarla sava­ şın ve yakalayıp en onur kinci bir şekilde getirin" di­ yor. Bu olup bitenler karşısında 20 yaş civarındaki Fatma kendi normal kaderiyle mi ölmüş v e y a öldürülmüş mü bu­ nun yanıtını artitc okuyucuya bırakıyorum. Müıuc'ü Zeheb. 3 0 0 Birçok İslami kaynakta Ebubekir'in (ölüm döşeğinde iken) bu ev baskınıyla ilgili itirafları var: Bana karşı savaş da yapmış olsalardı. Ebubekir itiraf ediyor ki. Baskın sırasında Zübeyir'in kılıcını alıp kırıyorlar. 2/263. Ali'nin evine yapılan baskında Zübeyir kılıçla saldırıyor. Fatma da e v d e olsa yakarım diyor. keşke Fatma'nın evine baskın düzenlemeseydim diyor. d. Zübeyir ve Ali'yi zorla alıp götürüyorlar. A'lam-i Nisa. .Belazuri. Imame-Siyase. g ö r e v Ali'nin hakkıydı.. Yine bu arada Ömer'in Fatma'yı kapı ile duvar arasında sıkıştırdığı ve Ömer'in ekibi tarafından dövüldüğü. Bir dini v e y a örgütü savunanların kaleminden o din. Aynca burada dipnotta geçiyor ki. resmi İslam tarihine dayalı) bazı yazılı bilgiler var. e.Ömer Rıda Kehhale. f. Yine bazı kaynaklarda açık bir şekilde Ö m e r bu bas­ kında Fatma'nın evini yaktı anlamında bilgi v a r . ancak fit­ ne var diye görevi üstlendiğini söyler. Kenz. 2/308. Bunun dışında o dönemle ilgili zaten başka kanıt mümkün değil. bu olup bitenler yüzünden Fatma'nın çocuk düşürdüğü ve Ali'nin kafasına urgan geçirilip götürüldüğü yazılı. Ebubekir Ali'ye hak veriyor. s. Fatma ağlayınca millet de ağlıyor ve şehir adeta mahşer gününe dönüyor. Bu bilgileri İslami ve dolayısıyla o dönemi savunan kalemşörlerin kaynaklarından topladım. açık­ çası insan daha beterini mülahaza edebilir. no: 14060. 1/168. b. En^b. Riyad'ü Nadre. Kabul ederler 300 a. Velit ekibi. o örgüt kad­ roları hakkında bu kadar olumsuz bilgiler yazılmışsa.Muhibbüddin Taberi. Kimseyi cani ilan etmek gibi bir yaklaşımım yok.ze karşı koyarlarsa.İbni Kuteybe.

İbni Ebi-1 Hadid. Şimdi ise en eski ta­ rihçi. Bu adam hicretten iki yıl önce dünyaya gelmiş ve yine hicri 76. Ali ile bir­ likte çalışmış bir yazarın kaleme aldığı kitabından bazı çar­ pıcı bilgiler özetlemek isterim. Hz.İbni Hacer Askalani (852. b. Kays Hilali'dir. bu konular­ da Şia kaynaklarında bambaşka bilgiler var.h). meşhur.Şehristani (h. Lisan'ül Mizan.Safedi (764. resmi İslam'ın dışın­ da bazı bilgiler verdiği için. Bu­ nu yazan. 1-) Siyer-i A'lam 15/578 ve 2-) Mizan'ül itidal. yılında vefat etmiştir. Hz. Çünkü O zaman M e d i ­ n e ' d e değildi. 103. Yazdığı kitaba kendi adını takarak Kitab-ü Selim' demiş. Hz. ona karşı da cephe alınmış ve yazdıklarından hep kaçınmak istenmiştir. f. Kahir Bağdadi. A. ancak Zehebi. c. yaygın İslami kaynaklardan sağladım. ben oralara gir­ miyorum.M e 301 a. Bugün İslam aleminde Kur'an'dan sonra gelen Buhari adındaki hadis kitabıdır. Muhammed döneminde yaşamış. Zaman içinde halife Ö m e r döneminde ken­ disi M e d i n e ' y e yerleşir.h). İsmail oğlu Muhammed bugünkü Özbekistan'ın Buhara kentinde dünyaya gelmiş. s. daha sonra M e k k e . 6/49. Şehristani.Zehebi (748. Halbuki İslam'da ilk tarihçidir o.h) 'el-Vafi bil'I Vefeyaf.548)el-Milel ve'l Nihal.v e y a etmezler bu ayrı bir şey. Sözünü ettiğim yazar. (429. Muhammed'i görmemiş. d. A m a sözünü ettiğim yazar. s. Kendisi o d ö n e m d e yaşadığı hal­ d e . 1/21.İbni Ebi'l Hadid (h.656). Kahir Bağdadi. Şunu da belirteyim ki. İbni Hacer Askalani. 1/268. Hz. Safedi.A.h) el-ferk'u beyne'l firek. net bir şekil­ de Ömer'in bu ev baskınında Fatma'yı dövdüğünü yazmış­ lardır»! Şimdiye kadar konuya ilişkin verdiğim bilgileri. . Taberi gibi İslam tarihçileri. Burada bir bilgi v e r e y i m . Şerh'u Nehci'l Belaga. e. 6/15. Muhammed henüz Mek­ ke'de iken dünyaya gelen "Selim b. Muhibbüddin. 1/139.

Ali ile yaşamış. Yine en az Buhari kadar önemli olan Sahih-i Müslim'in yazan Nişaburludur. mücadele vermiş bir Müs­ lüman'dır. hicri 256'da vefat etmiştir. meşhur-yaygın olan Sünni ke­ simin anlattıklarımdan pek de farklı değil. tekrar olmasın diye şimdiye kadar anlattıklarımı bir daha yazma­ yacağım. "Senin yüzünden ne yapalım ya Ömer bizden ne is- . Yani şimdiye kadar anlattıklarımın hemen hepsini jaten içeriyor. Kitap bu gibi konulara özel hazırlandığı için her şeyi çok detaylı almış. ben onlardan bir kesit sunacağım.dine'ye gidip Hz. o da çok deği­ şik coğrafyalardan gelip Muhammed hakkında bilgi topla­ yıp yazanlar doğru kabul edilirken. Halbuki aynı bilgiler İslanii kaynaklarda da var. Fatma'nın kapısına varınca Fatma. ancak ilave bilgiler de var. Tirmizi'nin 279'da ve Sünen-i Nesai yazarı da 303'te vefat etmişlerdir. Muhammed dönemin­ de yaşamış. Aslında onun yazdıkları. Yazar Hz. Ali hakkın­ da da farklı bilgiler veriyor. vefat ettiği ta­ rih 261'dir. ancak dağınık oldu­ ğu için onlarınki hep g ö z d e n kaçmış. Yine Ebudavud'un yazan 275'te. Yani Muhammec'den yaklaşık 3 asır sonra. olayların içinde olan Selim Hilali gibileri yanlış kabul edilmektedir! Kaldı ki. ancak tüm kitabı­ nı bu gibi konukra ayırdığı ve bazı konuları da net konuş­ tuğu için onunki g ö z e çarpıyor ve bu nedenle de Sünni ke­ simin çizgisi dışnda biri olarak değerlendiriliyor. A m a labii ki yazdıkları resmi İslam tarihiyle ters düşüyorsa elbette ki iyi karşılanmamıştır. biraz önce de belirttim. Selim Hilal-i'ıin kitabındaki bilgileri özetlerken. Bu baskın şuasında Ömer. Ben kısmen Ali bölümünde bunları ekledim. ancak burada yalnız Fatma'yı ilgilendiren noktaları yazacağım. Bu kısa notu düş­ tükten sonra kitabından bir özet vereyim. Muhammed'e ait bu hadisleri toplamış. bu adam hep Hz.

hatta Ebubekir bile ağlıyordu. . hangi yüzle sen bu insanların başına geçip de halife oldun. Fatma hep "Baba senden sonra bunlar başımıza neller getirdiler!" şek­ linde feryat ediyor. Ö m e r ekibine talimat veriyor. M u h a m m e d bir sözünde. Bu arada Ebu­ bekir'in ekibi şahitliğe başlıyor: Ömer. Ve ilkin kapıdan başlıyor yakmaya. Ö m e r ' e kızıyor. hem de halifelik olmaz" diyordu. Ö m e r onlara da çatıyor. tabii ki tek taraflı. hangi hakla. Fatma ba­ ğırınca onun yanlarına ve kollarına da vuruyor. Selim'in anlatımına g ö r e adeta savaş alanı. ne çabuk Hz. ancak Idmse kabul etmiyor. Hz. "Evet halifelik senin hakkın. Yazar bunları Selman-i Farisi'den akta­ rıyor ve şunu da söylüyor: Fatma o kadar bağırıp çağırıyor­ du ki. an­ cak Hz. neden bu ma­ kamı gasp ettin diyor. Ebubeldr A l i ' y e . Ö m e r kapı arkasında Fatma'ya kılıçla (kınından çıkarmadan) vuruyor. ne istiyorsun bu kadından diye. Hz. "Bizim ailede hem pey­ gamberlik. kılıçlar hep havada uçuşuyor. bi­ ze ve kadınların haline bakın diyor ve onları oradan kovu­ yor. e v e t haklısın. Onun için ben araya girdim diyor. Hatırlanacağı gibi başka bir y e r d e yaz­ dım İd. fitne çıkacak. ben de şahidim İd. An­ cak Ö m e r eylemlerine devam ediyordu ve " H e l e bizimle bu kadınların haline bakın" şeklinde Fatma'nın durumuna hiç acımıyordu diyor. Muhammed'i unuttunuz. evin etrafında odun çem­ berini oluşturun evi yakarım diye. Bu arada Fatma'nın bu halini gören Ümmü Eymen ve Muhammed'in eşlerinden Ümmü Seleme. Bu nedenle ben bu g ö ­ revi üstlendim. ağlamayan yoktu. Fatma burada aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. Bu arada Ebubekir. Ali o haliyle bile Ebubekir'den soruyor.tiyorsun?" şeklinde tepki gösteriyor. ama çok da riskli" demişti. Ali dışarı fırlayınca onu yakalayıp boğazına ip geçiriyorlar.

Selim kitabında hep o dönemle ilgili trajedileri an­ latıyor. Sakife ve Fedek. bu yazar kitabında Hz. Güya EbubekirÖ m e r Hz. bir de 386 ve devamı. Zaten çoğu kaynakları konunun başında takdim ettim. Hila Sakafi (h. 'el-Halafet'ü ve'l imame' 4. M u h a m m e d ' e karşı ter­ tiplenen başka biı komplodan söz ediyor. Şia âlimlerinden başta Meclisi'nin (1111 hicri yılında ölmüş) yazdığı 110 ciltlik 'Biharü'l Envar' adlı yapıtındc daha ağır suçlamalar var. Fatma'nın bu halini g ö ­ ren mahalle sakinlerinin de ağlaması ve Ali'nin Muham­ med'in mezarı başına gidip onları manen şikâyet etmesi.Mukatil b. Atiy/e. 1. Bu kaynaktaki açıklamalar çok teferruatlı. .283'te vefat etmiş) 'Kitabü'l Garat.Cevheri (323.'te ölmüş).M. 302 Kitab'ü Selim Hilal s.Hz. ailesi ve hele çocuklarına karşı haysiyet kırıcı bir şekilde ve arka­ larından çekerek Ebubekir'in yanına götürmeleri ve orda da "Şayet Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" diye sor­ duğunda. İşin ilginç yanı. ben sadece kısa de­ ğinmelerle geçiyorum. .İbrahim b. Muhammed'in görevi Ali'ye devredeceğini an­ layınca. 3 0 2 Dediğim gibi bunların hemen hepsi İslami kaynaklarda var. ancak konular çok dağınık. parçalı yazıldığı için sanki hiç yokmuş gibi bir durum söz konusu. Fatma ve çocuklarının ağlamaları. Ömer'in ona.Muhammed halifelikle peygamberlik aynı ailede olmaz di­ yordu. Bu yazarın çoğu anlattıklarını başka birkaç kaynakta da g ö z d e n g e ç i r d i m . bunu da hatır­ latayım. ona karşı yeni bir komplo hazırlıyorlar ve yaklaşık 10-15 kişilik bir baskın grubu Veda haccı dönüşünde 'Cuhfe' denilen y e r d e Muhammed'i öldürmeye hazırlanırken. kendisi bunun bilgisini alıyor ve plan sonuçsuz kalıyor. "O zaman kellen gider" demesi. Ali'nin Doğazına urgan geçirerek toplum.' 3. el-esrarü'l Fatimiyye. 149 ve devamı. 2. Fadıl Mes'ıdi.

s. sen gittikten sonra nerdeyse beni ortadan kaldıracaklar" demesi hep İslami kaynaklarda anlatılmakta­ dır. birçok kaynakta anlatılmaktadır. 7) ibni Kuteybe. Bu söz de birkaç y e r d e geçiyor. İbiliyorum halifelik senin hakkındi. birçok güvenilir İslami kaynağında da anlatılmaktadır. 4/114 vd 4) Tarih-i Yakubi. Yine Ömer'in baskını sırasında çevredeki insanlar onun elinde ateş görürken. gelmezlik yaparlarsa onlarla savaşın" cümlesi. " N e yapmak istersin. Ebubekir'in halife seçilmesi kısmı. ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim' demesi. Ikdü'l Ferid. Hele Ebubekir'in Ö m e r ' e . ancak fit­ ne var. 1/156. Avam'ın. Fatma olsun ben gerekeni ya­ parım diyor.Ali'nin evinde onunla beraber hareket eden Zübeyir b. Halife Ebubekir bölümü. 3) Ömer Rıda Kehhale. Yine Ebu­ bekir'in Ali'ye. 5/13. 1/588 vd 2) Ibn-i Abdirabbih. Ö m e r bu ev baskınını gerçekleştirdiği an Fatma'nın ondan "Evimi mi yakıyorsun?" diye sorması ve onun da alay edercesine Fat­ ma'ya. el-tmame ve'l Siyase. 2/141 vd 5) Tarih-i Ebufida.. böyle yapmakla senin babanın getirdiği dini daha da güçlendirmeyi amaçlıyorum" demesi birçok kay­ nakta yer almaktadır. A'lam-i Nisa. Ensabül Eşraf.21 . "Gidin on­ ları en disiplinli ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkartıp g e ­ tirin. "Evet. hem de daha önce belirttiğim İslami kaynaklarda anlatılmaktadır. Bütün bunlar hem Selim kitabında. Kays Hilal-i. ."Görüyorsun. Ö m e r ve ekibi e v e gidince bu zulme dayana­ mayıp da kılıcını alıp dışarı çıkması ve sonunda etkisiz ha­ le getirilmesi.. Hele babasın­ dan kalan mal ve özellikle de Fedek'i vermemeleri ve da­ ha sonra gelen İslam idareciler bunu kendi yakınlarına ve yandaşlarına dağıtmaları tartışmasız bir konu. 3 0 3 303 DBelazuri. halifeli­ ğin ne şekil ele geçirildiğinin bir kanıtıdır. Fatma'nın evi­ dir!" diye uyardıklarında o. s. 388 ve devamı. 6) Kitab-ü Selim b.

2) İbni Kuteybe Dneveri (279). Hz. Mcnakıb-i Fatma. Riyad-ü Nadre. 305 1) Belazuri. Muhammed Sırri (ibni Da­ rem) bölümünde 1/139. 1 16-119. b) 'Zehairü'l Ukba. (346) a)"lspat'ul Vasiye" s. a) Mizan'ül İtidal. 'Ebubekir b. Tarihi. . kafa yorabi­ lir. 3 0 5 8) Mesudi.Bu olup bitenlere karşı ve Muhammed'in.764. 10) Muhammed D. Kenzü' Ummal. Seyar b. Mebakıb-i AI-i Ebi Talib. 153 9) Tarih-i Yakubi. 7) Ebü-I Fetih Şehristani (h. 5) Yakubi (h. Fatma kısmında. 9) Zehebi (Ö. 1 I) Muhibbüddin Taberi. diğer adı. cilt Ebubekir bölümü. Bed'ül Hak. 13) ibni Halili. onu üzen beni de üzmüş o l u r " 3 0 4 gibi sözleri de g ö z önüne alındığında.c). 2. Sakife beni Saide bölümü. Tarih'ül Hulefa. Da­ ha fazla bilgi için ben uzun bir kaynak listesini aşağıya alı­ yorum. Ebubekir ve Ömer'in durumunu izah etmek gerçekten zor. 3) Mesudi. Ali b. Ahkaın kitabı. 'el-lmame ve-s'Siyase'. Ömer'in rolü. Muham­ med b. Ahmet b.ö)' el-Mille ve-1 Nihal' 1/14. 4/1 14-1 17. "Fatma ben­ den bir parçadır. Nizamiye ekolü kısmında. (279)Ensab'ül Eşraf. 'Lisan'ül Mizan' Ulvan b. Hz Ali ve Fatma'nın durumu detaylıca işlen­ miş. Hani el-Basrî ksmında.738).'EI-Vafi bil Vefeyat'. ispatül Vasiye.548. Şehraşub. 6) Safedi (h. s. 3/202 12) MuhibbüddinTaberi. (429) 'el-Ferk'u beyne'l Firek' adlı yapıtı. 1/168 304 Buhari. Sırri (İbni Darem) kısmında. no: 14060.6). Nazzam/ibrahim b. 8) Isferaini. Kuhafe. 1/582-589 ve 2/259 ve sonrası. 4) Ömer Rıda Kehhale. Tarih.852.' 14) Buhari. Onu kızdıran beni de kızdırmış olur. b) 'Mürucü Zeheb' kay­ nakları. Davud Beceli ve ibni Ebi Darem md.' 12) İbni Hacer Askalani (ö. Kısacası durum iç açıcı değildir. Istihlaf kısmı. 11) Taberi. Elif harfi. 15/ 578 yine Ahmet b. cilt 2/141 10) Hindi.292. A'lami Nisa. b) Siyeri A'lam. a) 'Riyad'ü Nadre'. Müslim. Merak eden ve Arapçadan anlayan varsa. tabii ki bu kaynaklarda Ebubekir nasıl halife oldu..h).

Tac: Nikah kısmı. 24) ibni Teymiye (661-728). d. Üsd. 'Tarih'. 306 a.Ali Nasıf. Ümmü Gülsüm) o küçücük yaşta evlendirdi ve hem de Osman onların dedesi durumundaydı. 16) A. Ebube­ kir'in halife seçilmesiyle ilgili. 26) Cahız. 19) Taberi Tarih-i 3/430 Ebubekir kısmı. el-Osmaniye. no: 3219. Nikah. el-Ahad ve'l Mesanî. 'Ikd'ül Ferid'. Ömer ile Fatma ara­ sında yaklaşık 25 yıllık bir yaş farkı var. N o : 7175. 23) ibni Ebi Şeybe. 'Minhac'ü-s Sünne. no: 43. cilt. no: 38201 ve 38211. Sakife Beni Saide. Bu durumda. Fatma ise miladi 605 v e y a 609 tari­ hinde dünyaya gelmiş.c) 60 Yaşlarındaki Halife Ö m e r Hz. 30 ve Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Muhammed'in de- Sjı. bab.Nesai. 22) Ebü-I Feda. 5/ 269. 18) İbni Kesir. 21)Taberani. aranızda yaş farkı vardır" diyor ve onlara değil de. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor. cilt 8/463. . Şimdilik şunu söyleyeyim: Müslüman kamuoyunda yanlış bir bilgi var: Bir kere Fatma dışındaki kızlar Hz. 15) İbni Asakir. 27) Heytemi. Hz. 7. Ömer. Fatma he­ nüz Hz. Ebubekir kısmında. miladi 581 veya 586'da doğmuş. Razzak. 17) Ebni Ebi Asım. b. Bunu bu kaynağımda özel bir başlık altında anlatacağım. Musannaf. Savaik-i Muhrika. no: 14113. Ebubekir kısmı. "Kızım kü­ çüktür. Sahife beni Saide kısmında. Megazi kısmında. 25) ibni Abdirabbih. Ebubekir kısmı. madem onun için yaş farkı o kadar önemliydi. Musannaf. peki niye diğer kızlarını (Zey­ nep. Aşerei Mübeşşere. no: 9758 vedevamı. . Ali'ye v e r i y o r 3 0 6 .Tabakat-i Ibn-i Sad. Hz. 8/290 ve devamında. nerdeyse Mu­ hammed'in yaşıtı. Sakife Beni Saide bölümü. 2/287. 20) Kenz'ül Ummal. . ancak Muhammed. Kaldı ki. c. Rukiyye. 13. hem Ebubekir. Bidaye-Nihaye. Ali ile evlenmemiş iken. hem de Ö m e r ona talip oluyorlar. Mucem-i Kebir.ibni Eesir. Denilebilir ki.

Ömer'in evlendiği Ümmü Gülsüm. Hz... Bir kere şunu akılda tutmak lazım ki. yılında dünyaya geldiği ortaya çıkar. Fatma'yı alamayan Ömer.. yılında gerçekleştiği zaman. çocuklarla oynuyor­ du. bu da çok anormal bir fark­ tır. Muham- . Ali-Fatma evliliği h. Muhammed'in torunuyla evlenir ve bu iki çiftten Z e y d ile Rükiye adlarında iki çocuk dünyaya gelir. amacım aşk değil. Ondan önce doğan Hasan. Yani. Hz. Hele Fatma ve Ali'den doğan çocuklar da sırayla Hasan. Hz. Hz. az sonra bu kaynaklardaki bilgi­ leri sunacağım. Bir de zaten İslam tarihçileri. işin mate­ matiksel yanı. konuyu işleyen tarihçiler nezdinde tartışmasızdır. Bu arada Ömer'den sorarlar. "Ömer'le evlenirken kız henüz ergenlik çağma gelmemiş. durum daha da farklılaşır. bu 15 yıl içinde önce Hasan. Fatma'nın ilk çocuğu olsun. Hz. bu çocuğun doğduğu yılı yazmışlardır. 2. A m a daha btmedi. o zaman kızcağız 13-14 yaşlarında. Halife Ö m e r bununla hicri 17. İslami eserlerde. Ali-Fa:ma evliliğinin de hicri ikinci yılında oldu­ ğu kesin ve bir yi da Ümmü Gülsüm'ün anne karnında kal­ ma süresi olsun.. günün bi­ rinde Fatma'nın kızıyla/yani Hz. Hz. daha sonra Hüseyin ve Zeynep dünyaya geldiğine ve daha sonra Ümmü Gülsüm doğduğuna göre-. Peki. Ö m e r en az 40 yaşlanndaydı. Bu. Kız kesinlikle Hz. Ömer de 55 yaşlarındaolmuş olur ki. Hüse­ yin ve Zeynep'le-e 1'er yıl süre versek. yine en az bu kızın hicri 6. Fatma'nın evlenmesinden 15 yıl sonra kızı gelin olur.. yılında evlerir. Fatma'nın dördüncü sı­ rada doğurduğu çocuğudur. Z e y n e p ve Üm­ mü Gülsüm olunca. Hüseyin. Ali ve Fatma'nın ilk çocuğu değildir. sen bu çocuğu ne ya­ pacaksın diye. kocası Ömer kaç yaşında? Kabul edelim ki Ümmü Gülsüm. Bir kere bu. acaba kızcağız evlenirken kaç yaşlarındaydı..Ne gariptir ki. Ömer.

"Gittim söyledim kabul et­ medi" diyor. Ö m e r bir gün. 3 0 8 Hâlbuki Ebubekir 634'te vefat ettiği zaman bu kız henüz annesinin karnındaydı ve Ebu­ bekir öldüğünde Ö m e r yaklaşık 50-53 yaşlarındaydı. yoksa kız daha çocuk. "Eğer beni Ö m e r ' e verirseniz ben Hz. elalem bizi seyreder" diyor. Ümmü Gülsüm md. As'a bildiriyor. 239 . Ömer'in ailesi bölümünde. Kenz'ül Ummal. her gün senin yanında ba­ ba baba diyecek. Muham­ med'in kabrine koşar orda bağırırım. Çünkü bir kere kız daha çocuk. ira­ desi yok ki. Utbe'yi kendine eş olarak istiyor. ben bu 309 sert adamı ne yapacağım diyor ve onu kabul e t m i y o r . Musannaf.med'e akraba olmak isterim diyor ve bu evlilik gerçek­ leşiyor. konuyu kapatıyor ve böylece kızcağız Ömer'den kurtuluyor. Muhammed'in Hanımları adlı yapıtım s. seni rahatsız edecek diyor. bu çocuğu ne yapacaksın. Ö m e r orada Amr'a. c. Aslında Ayşe kabul etmiyor. "Bu aklı sana Ayşe verdi değil mi?" diyor.. bunları bilmiyor.A. Ayşe o arada durumu A m r b. ancak Ö m e r ' e bu şekilde yanıt veriyor. halife Ö m e r ' l e ilgili şu hadiseyi de özetlemek isterim. bize bu konuda yardımcı ol diyor.İbni Sad. Demek ki Ö m e r başarabilseydi bunu da eş olarak alır­ dı. 308 a. A m r Ömer'in yanına va­ rıyor. O ara-^ da kız. 3 0 7 Yeri gelmişken. kadın. Ayşe ona.. ayrıca bunlardan iki çocuk da dünyaya geliyor? şeklinde çok net bilgiler v a r . 2/450.8/463. 307 a.Hindi. Hz. 309 Kur'an'da Kadın ve Hz. Belli ki bunlar Ayşe'nin direktifleridir. nor 10351-354. Bu ayrı bir Ümmü Gülsüm/Halife Ebubekir'in kızıdır. 3/500. 16/31. Muahammed'den dul kalan A y ş e ' y e . b. el-Agani.Zehebi. dul kalan Ümmü Eban b.İbni Esir. N o : 37590. Yine Ö m e r halifeliğin son yıllarında. c. El-Kamil. b. Tabakat.Asbahani. Razzak. "Git kız kardeşin olan Ümmü Gülsüm'ü bana iste" diyor. Siyer-I A'lam. N o : 4620.

1053. İb­ rahim md. O sırada Ö m e r ordan geçti. "Buyrun sen de g e l " dedi ve geldi. no: 3062. Anlatan Muhammed'ir eşlerinden Ayşe. Ahzab 53. peki ya eğer başarsaydı Ebu­ bekir'in o ufakığını ne yapacaktı. sayfa 381 ve hadis no. onun da kucağına çocuk vermeyecek niydi? Bir taraftanMuhammed ve Ebubekir'in cinayetlerinden sorumlu/bunu yapıyor.Buhari. şöyle devam ediyor: Eşim Muhammed'k birlikte y e m e k yiyorduk. yoksa o bir bahane mi. o zaten ana konu. erkekler yanında kalmama ayetleri geldi diyor. İbrahim b. El-Elebu I Müfred. Sanrım yoruma gerek yok.Heysemi. O sıraca biz Muhammed kadınlarıyla ilgili Ahzab süresindeki ötünme. C.Taberani M.Burada çok ildnç bir örnek daha vermek istiyorum. IV. Bendar md. ancak MuhamTied'e yakın olmak. f-Asbahani. nasıl olsa Ümmü Gilsüm'ü işleyeceğim. En başta Bıhari'nin anlattığı şöyle bir olay var. d. Zaten Ö m e r ' l e ilgili özel bir bölümde da­ ha önce işledin.Sagir. net bir şekilde aşk düşünmediğini söylüyordu. no: 226. 3 1 0 Bunlar anlatmaktan maksat..Tabari. Eşin ona. bö­ lüm. e. onun parmakları parmaklarıma değdi. Zevaid. . s. Ahzab sursi tefsiri. erkeğin 0iyle yemek yemesi b. Tefsir bölümü. Mulammed'in torunuyla bu evliliği yapınca da. Ömer. Biz birlikte yenek yerken. IbniKesiri Suyuti ve daha birçok müfessir de Ahzab sursi 53. ayet bağlamında.8/408. c. 192. Vasit. Ömer'i bu konuda iyi tanımak. T^ih'ü Ahbar'i Asbahan. o zaman bu ufacık kı­ zın kucağındali iki çocuk ne. diğer taraftan onları çok sevdiği 310 a. Çünkü mesaj gayet n e t .. Ptki. madem böyleyse. onu çok sevmek niye­ tiyle yapmak iitediğini. ayet kısmında. gerçekten Muhammed'i sevdiği için mi o kızla evlendi. İbrahim bölümü ve M. bab 483.Fethü'l Bari Buhari şerhi. buna bir-iki somut örnek vereyim dedin.

age.. burada şu maksatla bir daha g ü n d e m e getiriyorum: Kitap311 a.. 2/1 19.. kalkmış Fatma'nın 9-10 yaşındaki kızını almak­ la M u h a m m e d ' e çok yakın olmak istiyorum diyor.. No. kırgındı. 11583. 2) Tehzib-i Tehzib.İbni Esir. çocuk sahibi de olmuş. ne de Ömer cenaze merasi­ mine katılmasınlar" açıklaması da var. ayrıca ölünce de vasiyeti üzerine Ali onu g e c e g ö m d ü ki ne Ebubekir..286012/468. I) isabe. anlatacağım: Kızla tam tanış­ mak için kız onun yanına gelirken Ömer onun eteğini kal­ dırıp avret yerine bakıyor! 3 1 1 Şimdi de İslami kaynaklardan olayın ilginç yanını sun­ maya başlayayım. istiab.Ibni'l Cevzi. Muhammed'in kadınları. ancak insan­ ların bunu bilmesi lazım: Gerçek Ömer'le hayali Ö m e r bir­ birinden ayırdedilmeli. N o : 3824. 7175.Askalani. c. d ) Halife Ö m e r Ü m m ü G ü l s ü m ' ü n Avret Yerine B a k ı y o r ! Aslında bunu bir kaynağımda detaylıca anlatmıştım. 4057.Zehebi. Fatma duysa ki Ö m e r onun ölümünden sonra bu ufak kızıyla evlenmiş. Ömer'in eşleri kısmında. e. kadını ve çocuğunu öldürüyor. N o : 1878. Fatma'nın başına getirmediği kalmıyor. 12/219.Halebi. 3/378. 3/367.Ali Nasıf. b-TDV İslam Ansiklopedisi.İbni Abdi'l Ber. Acaba Hz. f. g. 312 Kur'an'da Kadın ve Hz.. Tac. d. Sıfat-ı Safve. Sireti A'lam. dipnotta. h. Üsd. N o : 5740. peki sinir krizleri g e ç i r m e z mi? Daha bitmedi. İnsan anlatmaya utanıyor.için bu küçücük kızları eş olarak alıyor. 312 .. şimdi de kendisi 60 yaşlarında. 1/152. İnsanü' Uyun. hat­ ta Ayşe'den aktarılan ve en başta Buhari ve Müslim'de g e ­ çen "Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir ve Ö m e r ' e küstü. Fedail.

Hatta bu tonuda iki çocuğu Hasan. bir d« ağabeyimin çocuğuna/yeğenime ver­ mek istiyorum" (iyor.. Kaldı ki satır aalarından da anlaşılıyor ki. Ali ve Fatma aralarında olup bitenle­ re karşı Ömer'in Mr de onların bu ufacık kızlarını almasını bir ibret olarak anatıyorum. Edindiğim izlenim. Bunlar evlenirken Ö m e r yaklaşık 55-58 yaşlarında. Normalde bu münkün görülmüyor. Bu olup bitenlere karşı aslında kızla Ö m e r aynı 'aşta da olsalar. ne yapacaksın bu çocuğu diye soru­ yor? Ömer. sana vermek istemediği için bu gerekçeleri öne sürüyor" diyorlar. "Aslında Ali bahane uyduruyor. Muhammed'e alrabalık bağıyla daha yakın olmaktır" diyor.. Ayrıca kızım küçüktür dediği ifadesi de var. Ö m e r bu konuda halifelik 'etkisini kullanarak bu çocuğu zorla ele geçirmiştir. Çünkü çoğu kıynaklarda Ö m e r isterken Ali'nin bundan rahatsız olduğu yızılı. Yaşlarıyla ilgiliaz önce bilgi verdim. Ben şahsen bınun resmi tarih bilgisi olduğu ve gerçek­ leri yansıtmadığı araftarıyım. İddianı haklı çıkaracak olan da Ömer'in Hz. Bu arada bazıları Ö m e r ' e .. bu evliliğin gerçekleştiği d ö n e m d e Ö m e r halife ve i: başındadır. yine Ali vermemeliydi. kızım çocuktur/ergenlik çağına gelmemiş. Ö m e r bir yandan daha önce anlatlklarımı onların başına getirecek. Ali. Hüseyin'le ve . Bir gün Hz. Hz. Hayır. Ö m e r teklifinde İsrar ediyor ve sonuçtc Hz. bu aklın iş olamaz. tabii ki Ali buna kar­ şı hayret ediyor. bu e/lilikten kastım zevk değil.. Ali'ye. diğer yandan Ali kalkıpbu küçücük kızını kendi rızasıyla ona v e ­ recek. Ali kızını veriyor. aksine Hz. Ö m e r kızı zor­ la almıştır. kız da 10 yaş civarında. Şu da bilinmeli ci. Fatma ve Ali'nin başına getirdikleridir. "Kızın Ümmü Gülsüm übana ver" diyor.ta halife Ömer'le iz.

ahmak-beyinsiz" d i y o r . bu bilgileri içeren kaynak­ lardan bir sürü dipnot olarak v e r e c e ğ i m . Bu konuda var olan yüzlerce kaynaktan müşterek bir ö z e t vermek isterim. o yüz­ den hayır diyorsun" diyor. Ve başlıyor elbiselerini çekmeye. Aslında bu kırbaç olayı bazı işa­ retler veriyor: Demek ki ortada sopa varmış. sinir olmaya" şeklinde reaksiyon gösteriyor. Akıl.amcası Abbas. . 16/327: Burada Taberani'nin bunu aktardığını ve Bezar'ın aldığını belirtiyor. Ali ağabeyinin bu çıkışına karşı şu ilginç ifadeyi kullanıyor. Eğer bu iş olursa şöyle şöyle y a p a n ı n . cena­ ze için yüksek sesle ağlayan kadınları. 3 1 3 Sıra kızı g ö r m e y e geliyor: Ö m e r kızın ergenlik çağına girdiğinden yüz de yüz emin olmak istiyor. zaman geçtikçe sen ak­ lını yitiriyorsun. A l i ' y e "Bakıyorum günler. c. ağabeyi Akıl. yani resmi tarih. Hz. aylar. Daha sonra Ö m e r bunu duyunca Akıl'a. ağabeyi Akıl ile de istişare ettiği anlatılıyor. amcası Abbas ve oğulları Hasan ve Hüseyin'le konuyu konuşuyor.. el-Mecmu.Mamekani. Resmi tarih diyorum. "Buda­ la. Bazı kaynak­ larda Hasan'ın da Ali'ye karşı sert çıkış yaptığı yazılı. Hz. kırbaçlardı). Ali'den kızı is­ teyince. s. Ali. Çünkü Ömer. cariyeleri. ama yine de ilginç. "Aslında senin yaptığın kardeş nasihati değil. 3/73. Trajedik bir konu olduğu için. Vereceğim bilgi İslami kaynaklardan. hizmetçileri. Zahair-i Ukba..Nevevi. Tenkih'ül Makal fi ilim-i r-Rical. Sen Ömer'in kamçısına/kırbacına kafa takmışsın ( Ö m e r hep kamçıyla gezerdi.288 vd. Ali'ye çok sert tepki gösteriyor: "Farkında mısın gün geçtikçe gözlerin kör oluyor/sağlıklı karar veremiyor­ sun" diyor. Akıl çok kızıyor ve Hz. "Birçok şey saydı" şeklinde sansürlü bir cümlecik var. Şöyle şöyle yaparım ifadesinin he­ men yanında. b.Taberi. A m a 313 a. Hz.

b. artık aşk nedir bilir mi di­ y e ) . 314 a. "Babana söyle ka­ bul ettim. Örneğin. . Ö m e r kızı görür g ö r m e z hemen ku­ cağına alıp öpüyor. "Sen bu kızı ne yapacaksın?" şeklinde hayretini dile getirdiği ya­ zılı. "Sen halife olmasaydın ağzını burnunu kırardım" diyor. ama Ali kendi kızını Ömer'in ayaklarına ka­ dar gönderyor. gözlerini oyardım (tems) ve burnunu krardım ( Kesr) terimleri geçiyor İslami kaynak­ larda. Bu arada kız ona. halife olmasaydın. Ayrıca eteğini kaldırıp avret yerine ba­ kıyor (Ergeılik çağına gelmiş mi. Onun bu hareketi kızın zoruna gidiyor. bırak an­ lamına gelen (meh). Nihayet Ali. Herkes gider kızı ba­ ba evinde iiter. Ömer'le baş edemiyor ve üstelik de pek adet olmayan bir uygulama yapıyor. "Kızım seni onunla nikahladım. Mucem-i Kebir 3/36. 3 1 4 Buna rağmen Ali'in bu teklife bozulduğu-hoşuna gitmediği ve üstelik de Ö m e r ' e . ona. kabul ettim" şeklinde üç sefer tek­ rarlıyor. Kız g e r gelince Ali ne olduğunu soruyor.. \Ii de.Taberaıi. Kız cradan ayrılırken Ömer. Begıyet'ü Raid fi tahkik-i Mec'ma-i Zevaid. bu çift evleniyor ve bunlarcan Z e y d ile Rukiyye adlarında iki çocukları da oluyor. yüzüne/gözüne çarpardım anlamında (Sekk).7430. Şöyle şöyle yaptı" diyor. Kızın kullandığı bu tabir değişik kaynaklarda aynı an­ lamda ancık eşanlamlı kelimelerle anlatılmıştır. artık eşi­ sin" diyor /e ondan sonra düğün oluyor. Nikâh kısmı 4/499. Güya kız çakmasın diye. bir de şunu ekliyor: "Baba sen beni çok tötü bir yaşlıya gönderdin. Ali ona bir aba v e ­ riyor ki Ömer'e versin..Heysımi. n. no: 2633. Çek (elini) anlamında arapçası 'Ersil' kullanılmış.nasıl olsa o henüz ç o c u k . Hz. Olup bitenle­ ri olduğu tibi anlatıyor kız. kabul ettim.

f.Kandehlevi.Kimi rivayetlere g ö r e Ö m e r kırk biin. Hicri 17. Hz. Siyer. halifeliği Ali'den almakla Ebubekir ve Ö m e r kâfir olmuşlar. cilt. El-Muntazam fi'l Tarih. e. 3/423. Mihran Askalani kısmında.Bağdadi.lbni-1 Cevzi. no: 4620.İbni Abdi'l Berr.İbni Sad. 6/126. Yine İslam otoriterlerinden San'ani bu konuda farklı ve bir o kadar da ilginç bir belirlemede bu­ lunuyor. d. cilt 4/237. no: 4204. 315 Şu dikkatimi çekti: O kadar ağır bir konu olmasına kar­ şı bir İslam düşünürü kalkıp da buna itiraz etmemiş. 8/463. g. ta­ rih gibi) bu konu hakkında şunu diyor: Ümmü Gülsüm. 6/162. i. 288 ve devamı.Muhibbüddin Taber. El-Vafi bi'l Vefeyat. Ümmü Gülsüm md. Evlilik teklifi yapılan kıza bakmak kısmı­ na/Nikah bölümü. Muhammed ve Fatma ile Ali'nin kızı olduğu için halife Ö m e r muazzam bir düğün yaptı. 2/450. Ali de kızı Üm­ mü Gülsüm'ü bir kâfire ( Ö m e r ' e ) verdiği için o da bir o ka­ dar kâfirdir.Şevkani.Safedi. no: 12233. M e s e ­ la İbni Kesir o kadar kaynak yazmış (Kur'an tefsiri. no: 10351-354. Ömer kısmı. s. 7/64. Riyaz u Nadre. Sünen. Isabe. yılı olayları kısmında. b) Taberi. cilt. şöyle diyor: Eğer derlerse ki. N o : 7578. 24/272. no: 37586-88: Ümmü Gülsüm kısmında. küçüklerin evliliği bölümü kısmı. k. Kenz. I. İbni Teymiyye'nin savunması ilginç: Bazıları. 3/319. h. İbrahim b. kimilerine g ö r e de yüz bin dirhem mehir ücreti v e r m i ş . Ümmü Gülsüm kısmında. kıza 40 bin dirhem me­ hir ücretini verdi diyor. Ebu315 a. İbrahim Canan. Siyeri A'lam. Tarih-i Bağdat.Beyhaki.Hindi. m. no: 3190. Istiab.Zehebi. c. a) Zahair'ül Ukba. el-Kamil. tabii ki o halifelik hakkında konuşuyor.İbn'il Esir. Hayat-i Sahaba. Kütüb-i sitte. Tabakat. 3/500. 15/527. Neyl'ül Evtar. o.İbni Hacer Askalani. .Prof. 2/80.Musannaf. no: 13162. Fatma dışında Muhammed'in kızları da onun değildir. Hz.Ahmet Meylani ter. j . n. b. ben de derim kî. Kadın bölümü. Üsd'ül Gabe.

'Minhac'ü-s'Sünne'. hem de hemen düğün yapıldı şeklin­ de açıklama yapıyorlar. c. . Muhammed'in evlatları kıs­ mında.. Ömer'in kızı zorla aldığı bir gerçektir. (h.'EI-Ensab'. O yüzden bu konuya fazla ta­ kılmıyorlar.0) 'Bidaye-Nihaye'. Özellikle Şia kesimi buna veryansın ediyor. ço­ cuktu diye yazıyorlar. c. bunlara inanılmaz şeklin­ de bir savunma y a p ı y o r . 317 EbuMuaz ismail. suçu neydi. Hattab min Ümmi Gülsüm bin­ ti Ali b. Ömer neden bu küçük yaştaki çocuğu aldı şeklinde bir tartışma değil de. Demek ki o za­ man ya kız çocuklarına böyle bakıldığı. bu yalandır. 'Kitab'ü Zevac-i Ömer b. Bunları söyleyenler hep dine iftira edenlerdir. Ömer'in bu kızla evliliğini bir gasp olayı olarak değerlendi­ renler de var. Ebi Talib'adlı eser gibi. Ö m e r Hz. Burada yine kızcağızı düşünen yok: Niye bu yaşta. b-San'ani (h. hem de zevkle: H e m kız ergenlik çağına gelmemişti. 5/331. tabii ki bunun tasvip edilecek bir tarafı yok. İslam'da ilk gasp edilen kız çocuk budur şeklin­ de net ifadeler de vardır.774. d e ğ e r verilmediği için Hz. er­ kek için vardır ve normaldir. Ali de direnmemiş. Zaten Ömer'in fazla da zamanı 316 a. Zaten kimi kay­ naklarda. İbni Teymiyye'nin de farklı bir niyetle değindiği gibi. 3 1 6 Yani. 4/493. Çünkü söz konusu bir kadın. çünkü belirti­ ler o r t a d a . Savunma da yapmıyorlar di­ ğer konular kadar.ö).. eğer Ö m e r kâfirse niye Ali kızını bir dinsize verdi şeklindedir.bekir ve Ö m e r halifeliği zorla ele geçirmişlerdir. 3 1 7 Şu da birçok tarihçi tarafından ortak olarak anlatılıyor.ibni Teymiyye (h.ö). 1/207. kimse bunu sormuyor. Hz.İbni Kesir. ya da direnmiş ancak Ömer'le başedemeyince/ vermek zorunda kalmıştır.728. Dolayısıyla Kur'an mantalitesine g ö r e zaten kadın kısmı emtiadır. Ali'nin kızını gasp etmiştir diyorlar.562.

319 Hz. Osman.B. 3 1 8 Hz. el-Envar adlı kitabında Hz. Muhibbüddin Taberi gerek Riyad'ü Nadre ve gerekse Zahair'ül Ukba adlı eserlerinde 32 çocuğun isimlerini veriyor.K. Muhammed Ümame binti Ebü'l As'tan. Abdullah Ümmü'l Benin binti üzam'dan. Ömer. Remle ve Ümmü'l Hasan Ümmü Sait'ten.B. Yine Ya'meri 29 çocuk diyor. Yine İbni'l Cevzi Sıfat-i Safve adlı yapıtında (c. 7. Fatma'dan.Muhammed Hanefi.B. Ali'nin çocukları: 1. annelerinin isimleriyle birlikte yazıyor ve daha nicelleri. kızla 6 yıl yaşıyor ve öldürülüyor. 17. 8.O. Küçük bir örnek vereyim.Ubeydullah. h. Ümmü Gülsüm ve Muhsin Hz. Ali'nin 32 çocuğunun isimlerini ve annelerini yazıyor. 2. Ebubekir Leyla binti Mesut'tan. Anlaşılan. Muhammed Ümmü Veled'den. 9. Bu süre zarfında bir de bu çocuğun kucağına iki çocuk bırakıyor ve bu evli­ liğin adı da Muhammed'i çok sevmek o l u y o r . 6.yoktu. İsmail Ebü'l Kasım. Abbas. Hüseyin. Fatma hayatta olduğu sürece Ali tek evliydi. 5. 4. 3. 4/237. Demek ki kız çocukları üzerlerinde insan organları tam belli oldu mu he­ men evlendirilirdi. Rukiyye Seh'ba'dan. o dö­ nem için çok eşlilik ve hele aşırı d e r e c e d e ufak olan kızları almak yaygın ve hatta kültürün bir parçası. Zeynep. Çünkü bakıyoruz aynı şeyleri o da yapmıştır. 1/309) 33 çocuğun isimlerini. Ali her ne kadar mecburi olarak onay vermişse de. Havle binti Ca'fer'den. Başka kadınla evlenmek için girişimde bulunduysa da M u ­ hammed buna engel olmuştu. Bilindi­ ği gibi Hz. A m a Muhammed ve Fatma'nın ölümlerinden sonra o da rekor düzeyde çok evlilikten geri kalmamıştır. Muntazam. 3 1 9 318 ibni'l Cevzi. . Ca'fer. aynı zamanda bu konuda kendisinin de sicili pek temiz de­ ğildir.Yahya ve Avn adlarında iki erkek çocuk Esma binti Amis'ten.Hasan. yılı olayları kısmında.

Bağdadi'nin tarihine yazdığı kızın bir cümle­ siyle bitirmek istiyorum. K. Cemale. Hafce. Tarih'ül Hamiş. .Konuyu.463. Topam 34 çocuk çıkıyor ortaya.h). Mihran Askalani kısmında. çok memnun oldum. Örneğin. c. 320 Bağdadi (ö. Fat­ ma.Ümmü Hani Meymune. Hz. "Babana sayle Allah razı olsun. Ben bu trajik. 2/283 ve Sıfati Safve 1 /309. no. Ümmü Gülsüm'ü Ö m e r ' e gönderirken. Emame. Nefise. Ümmü Hiram. insanın asabını bozan konularla ilgilene ilgilene iyi bir feminist oldum desem mübalağa olmaz! 10. İbrahim b. Zeynep. Tarih-i Bağdat.7/126. Remle. Ali. çok memnun oldum. çok memnun oldum" şeklinde üç se­ fer bu cümlesini tekrarlar. bunı da belirteyim. Ümmü Ca'fer. 3190. işte bunların Farklı farklı anneleri var diye geçiyor islami kaynaklarda. K. Tabii ki Muhsin baskında dü­ şürülmüştü. 3 2 0 İşte halk nezdinde bilinen Ömer'le bilinmeyen Ö m e r arasındaki fark budur. Ömer çok memnun kalır ve kız ondan ayrılın­ ca da. Ümmü Gülsüm. Ümmü Seleme ve bir kızdan daha söz edilir.

Muhammed'in erkek ve kızlarının isimlerini bülbül gibi an­ latır. A y ­ rıca önemli bilgiler de var. niye bu kitapta bu konu işleniyor. Muhammed ve diğer suikastlarla bu olayın ne ilgi­ si var. Nasıl mı? Bu başlık altında anlatacağım. denilebilir. ancak önemli gördü­ ğ ü m ve gözlerden hep uzak tutulan bir konuya açıklık g e - . M U H A M M E D ' İ N Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? Söz Fatma-Ali ve kızları Ümmü Gülsüm'den açılmışken. Yani bu basit örnekten ibret almak için bunu da buraya aldım. Hz.YEDİNCİ B Ö L Ü M HZ. ama ne yazık ki bu isimler Muhammed'in çocukları değildir. Nedense bu konu bile İslam tarihçileri tara­ fından çarpıtılmış ve gerçek dışı bir şekilde bilgi verilmiştir. Yediden yetmişe hangi Müslüman bu konuda konuşsa Hz. faydalı olacağı kanısındayım. Bu başlığa bakılınca ilk etapta basit görülebilir. aslında önemli konularda ne kadar gerçek dışı şeylerin yazıldığının bir göstergesi ve kanıtıdır. Sebebi şu: İslami kesim bu basit konuda bile işi ne kadar farklı bo­ yutlara çekmiş. Bunlarda da bir o kadar bilinmeyenler vardır. Burada Muhammed'in kız çocukları hakkında her y ö ­ nüyle bilgi v e r m e y e çalışmıyorum. ancak o kadar da değil. Bilinsin ki İslam tarihinde bu çok önemsiz konuda yapı­ lan çarpıtmalar. bunu okurla paylaşmak istedim. en az bunlar kadar zorluk çeken ve güya Muhammed'in ço­ cukları sayılan diğerleri hakkında da bazı bilgiler vermek is­ terim.

Mütahhir adlarında 7 erkek çocuk.. İslam kültüründe meşhur olan şu: İslam lideri Muhammed'in ilk eşi Hatice'den Zeynep. ayrıca Tahir ile Mütahhir'in de ikiz olarak dünyaya geldiklerini. Z e y r e p . yani daha önce . 2. Ümmü Gülsüm ve Fatma adlarında dört kız. ancak az önce de belirttiğim gibi Fatma ondan sonıa birkaç ay daha yaşamıştır. Fatma ve Ümmü Gülsüm ad­ larında da dört kıt çocuk (hepsi Muhammed-Hatice'den). an­ cak Fatma babasından sonra birkaç ay daha yaşar.Muhammed 25 yaşında iken.Ebu Hale Temi­ mi (Hind). İslami kaynaklarda yaygın olan görüş şu. ancak kimi İs­ lam tarihçilerine göre Hatice ile Muhammed'den sekiz ço­ cuk dünyaya gelmiş. Abdullah. O yüzden fazla uzatmadan konu nedir. hatta 11 diyenler de var ve şöyle sıralarlar: Kasım. Abid/ya da Atik b. Tahir. Bunlardan Tayyip ile Mütayyip ikiz. İslami kaynaklarda yaygın olan bilgi bu. Muhammed-Hatice çiftinden de yukarıda isimleri sunulan çocuklar dünyaya gelir. daha önce de iki erkekle ( I . Zaten tüm çocukları da ondan ö n c e ölmüş. Bilindiği gibi.tirmeye çalışıyorum. kimilerine g ö r e dokuz çocuk. Rukiye. ne değildir hemen an­ latmaya g e ç e y i m . Bu anlattıklarımdan şimdilik bir şey anlaşılmayabilir. Her nedense bugüne kadar bir İslam düşünürü konuya ilişkin var olan bu çok açık çelişkiler hak­ kında bir yorum yapmamıştır.Atik b. Kasım ve Ab­ dullah adlarında da iki erkek çocuk dünyaya gelir. Abdülmenaf. Rukiye. Bu kızla­ rın üçü ile iki oğlan Muhammed'den önce vefat eder. İlk önce konuya ilişkin bir durum tespiti yapmam lazım. bir de Muhammed'in. Tayyip Mütayyip. Marya adın­ daki cariyesinden ibrahim isminde bir erkek çocuğu olur ve yaklaşık 16 aylık iken o da vefat eder. Aiz Mahzumi ile) evlenip sonra dul kalan 40 yaşlarındaki Hatice ile evlenir.

İbni Kesir Bidaye-Nihaye'de Zübeyir b. Heysemi bir rivayetinde. Kasım. Ümmü Gülsüm. Ümmü Gülsüm bunların hepsi İslamiyet'ten sonra doğmuşlardır diye yazıyor. Kaynaklarda genel kanı. 3/132. Yine Kastalani. 3 2 1 Bu çocukların doğumlarıyla ilgili İslami eserlerde farklı bilgiler var.İbni Asakir. Rukiye. kimi rivayetlere g ö r e Muhammed-Hatice'den 12 çocuk doğduğunu bunlardan A. Abdullah. İbni Abbas'tan aktara­ rak şunu diyor. bunu kısaca belirteyim. Bidaye-Nihaye. 5/330. Z e y n e p dışında diğer­ leri Muhammed. . 'Kısır adam' lakabını takıyorlar. b. 1/272-275. c. Yine meşhur tarihçi İbni Asakir. kırkından sonra Muhammed'le evlenince maşaallah iki kez çift doğurur.g e n ç iken evlendiği o iki eşten pek çocuk sahibi olamayan bir Hatice. Yine A. ancak bazı ünlü İs­ lam düşünürleri farklı y ö n d e bilgi vermişler. Zeynep. Tarih'ü Medinet'ü Dımaşk. "Seni kıskanan ancak ken­ disi kısırdır" diyor ve bundan sonra artık diğer çocuklar 321 a-Tarih ul Hamiş. Fatma. D. Onlardan bir ö z e t vermek istiyorum. Abdullah. peygamber olduktan sonra dünyaya gel­ mişler diyor. Rukiye-Osman evliliği İslam'dan önce olmuştur diyor. Bekiri bu konuda çok net konuşuyor. Bu yüzden Kevser suresinin son ayeti iniyor İd.. Menaf dışında hepsinin peygamberlikten sonra doğduğuna ilişkin Makdisi'nin de rivayetleri var: Kasım. Menaf dışında hepsi­ nin de Muhammed peygamber olduktan sonra dünyaya geldiklerini aktarıyor. Muhammed'in çocuğu ölünce kimileri ken­ disine.İbni Kesir.. Muhammed'in kızlarının pey­ gamberlikten önce doğmuş olmalarıdır-. Fatma ve Rukiye'nin pey­ gamberlikten sonra doğduklarını ifade ediyor. Bekâr'dan alıntı yapa­ rak.

2/26364. tabii ki bu ya­ zarlar farklı rivayetler de yazmışlar-. 4/139 ve 5/16. f) İbni Asakir. Hele tü­ münü de bir seferde doğurmadığına g ö r e . Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Muhammed kırk yaşını. teyzesinin oğlu Ebü-1 As/Lakit ile evlenir. Mevahib. 9/217. M. Prof. c) Tarih-i Hamiş. Mesela. b) Kastalani. A m a aynı Rıza Savaş gibi ilahiyat akademisyenleri şunu görmüyorlar: M a d e m M u h a m m e d 25 yaşında evlen­ di ve ondan sonra bu kız dünyaya geldi. a) Z e y n e p Muhammed'in kızlarından Z e y n e p . ancak bunlar arasında bu kızların İslamiyet'ten sonra doğdukları görüşü de var. Hatice'nin kendi kızı Zeynep'i kız kardeşinin oğlu Ebu'l As ile evlendirmesi ve Muhammed'in buna ses çıkarmaması örnek gösterilebilir diyor. e) Heysemi. 5/329. kırk yaşında da peygamber olduğuna g ö r e . el-Bed'ü ve Tarih. 1 /272 ve sonrası. Rıza Savaş bunu kaynağında anlatırken şöyle der: İslam'dan önce bazı aile­ lerde. İşte bu görüşe g ö r e şu demek oluyor ki. m e n o p o z bir yana. Hatice 55'te başlamışsa. Hatice de elli beş yaşını geçtikten sonra ancak bu çocuklar d o ğ m a y a başlamışlar. peki bu kızcağız peygamber322 a) Makdisi.. gerçekten bü­ yük y a l a n . merak konusu! Çünkü bu görüşe g ö r e hepsi Hatice'nin 55'inden sonra doğmuşlar. 3 2 2 Bu farklı görüşü belirttikten sonra şimdi de bu kızlar hakkındaki bilginin detaylarına g e ç e y i m . henüz Muhammed peygamber olmadan. 1/39.. Evlad-i Nebi kısmında. no: 15244. . Dr. Muhammed'in çocukları bölümünde. Bu evlilik. Zevaid.doğmaya başlıyorlar diye bir hadis aktarıyor. Bidaye-Nihaye. anneler kız çocuklarını evlendirirdi. Muhammed henüz pey­ gamber olmadan gerçekleşir. d) İbni Kesir. bir kere kalan ömür (7 yıl) bu çocukları doğurmaya nasıl yetmiş.

İstiab.likten önce evlenirken kaç yaşlarındaydı diye hiç sorgulamıyorlar! Maalesef hiçbir İslam mütefekkiri bu çelişkilere değinmemiştir. bunların d o ğ u m tarihleri bile yazılmış. 8 yıl da M e d i n e ' d e yapınca bu ka­ dın ölüyor. Bunun da nedeni. birçok İslami kaynakta. peygamberlikten önce. ya evlenen bir kadında yaşın küçük olmasına bakmayıp bunu normal karşılamak. Muhammed 30 yaşında iken Zeynep. ancak bu sürenin 10 yıl önce olduğu­ nu söyleyenler de vardır" diyor. tabii ki bu durumda. c. S. "Zeynep peygamberlikten çok az bir sü­ re önce doğmuş. no: 3360. Muhammed 13 yıl M e k k e ' d e peygamberlik yapmış. . yalnız yaşı konusunda bir açık­ lık y o k . Mesela. Zeynep kısmında. Demek ki Muhammed peygamber olduğu sıra­ da kadın 9 yaşlarında ve sayısız kitaplarda geçiyor ki. 35. bundan sonra Ümmü Gülsüm ve yine Muhammed 35 yaşında iken Fatma dün­ yaya gelmiştir şeklinde çok net açıklamalar var. b. 1/5. Burada Taberi tarihinden alıntı yapar. Hatta İbni Hacer Askalani. 3 2 4 323 a. Burda da diğer kaynaklarda olduğu gibi kızın evlendiği ta­ rih. b. Zeynep'in hicri sekizinci yılında vefat ederken 30 yaşında olduğunu yaz­ mış. Dr. Rukiye no: 3343 ve Ümmü Gülsüm no: 4201.Prof. 324 a.Üsd'ül Gabe.Dulabi tarafından el-Zürrüyyet'üI Tahire adlı yapıtında da geçiyor. no: 313 ve 625. Rıza Savaş. Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesi. 3 2 3 Daha önemlisi. Zeynep. Muhammed devrinde Kadın. İs­ lam'dan önce de e v l e n m i ş . Hz. Zehebi.Diyanet. Muhammed de buna ses çıkar­ maz/onay verir ve bunlar evlenir şeklinde bir bilgi veriliyor. 33 yaşında iken Rukiye. ya da yorum yapmaktan kaçınmak. Yine konuya ilişkin Diyanet işleri başkanlığınca terceme edilen Tecrid-i Sarih'te şu var: Henüz M u h a m m e d ' e pey­ gamberlik g e l m e d e n Hatice bir gün Zeynep'i kendi kızkardeşinin oğluna teklif eder.

Nihayet'ül Ereb. no: 313 hadisin açıklama kısmında. Z e y n e p onun esaret haberini alınca Hatice'nin. eşini serbest bıraksınlar. evli­ lik esnasında kendisine hediye olarak verdiği gerdanlığını çıkarıp M u h a m m e d ' e ve Müslümanlara fidye olarak gön­ derir ki.Taberi Tarih-i. "Peygambere rağmen bunlar birbir­ lerinden ayrılmadılar. seviyorlardı birbirlerini" diyor lar.325 Burada aşırı sevgilerine somut bir örnek vereyim: Hicri ikinci yılında meydana gelen Bedir savaşında. N o : 11354. e. isabe.Tarih-ul Hamiş. 326 Tecrid-i Sarih. 1/334 ve sonrası. Siyer-I A'lam. "Sen de git kızımı gönder" der ve adam da buna söz verir. Muhammed böyle bir torpili başka bir savaşta sütkar­ deşi için de yapmış. Zeynep-Ebü'i As ikilisinin evliliği M e k k e ' d e yine de­ vam ediyordu. Diyanet tercemesi. Dolayısıyla birçok kız seni ister" diyorlar. gere­ 326 keni yaparım d e r . Çünkü hem maddi. Zeynep'in eşi müşrikler safında yer alır ve sonuçta Müslümanlara esir düşer. Buna rağmen adam onlara olumsuz yanıt veriyor ve evlilikleri devam ediyor.Muhammed peygamber olup M e d i n e ' y e geçtiği za­ man. Ay­ rıca tabakat kitaplarında sıkça işlenir. O yüzden etrafındaki insanlar ona. Mekke'nin ileri gelenlerin­ den. Burada İbni Ishak'ın da. Zeynep md. güvenilir bir kişi. b. 2/468 Bedir harbi kısmında. Hatta tarihçi-müfessir Taberi ve İbni Hacer Askalani. f. isabe. Esir alınanlar arasında onun sütkarde- c. sa­ na istediğin kızı getiririz. . 18/212. maddi bakımdan zengin ve tüccar­ dı. 1/273-75. Zeynep'in eşi. d.Zehebi. Muhammed 30 ya­ şında iken Zeynep doğmuş rivayetini alır. N o : 11354. hem de ma­ nevi olarak önemli birisin. "Zeynep'i boşa. Muhammed bunu duyun­ ca kocasını karşılıksız olarak bırakır ve güya ona.Askalani. Zeynep md.Askalani. 325 a.

İsabe Zeynep md. ancak burada ayrılık nedeni farklı olunca zorlarına gitti. d. "Eşini boşa" diyorlardı. h.İstiab. adam esaretten kurtulunca Zeybep'i M e d i n e ' y e g ö n ­ d e r m e y e söz vermişti. onları affetmiş! İşte bu olaydan sonra Hz. herkesin gözünün önünde yola çık­ ması.Askalani. tabii ki Mekke müşriklerinin zoruna gitmiştir: Hani hem savaşta bizi mağlup etti. O yüzden Z e y n e p yola çıkınca. esirlerimizden fidye aldı. Kadın henüz hayatta iken yaklaşık 170 kişilik bir Müslü­ man grubu onun eski eşinin de içinde bulunduğu bir Mekkeli ticaret kafilesinin yolunu kesti.D. Bu olay onun vefatına ne­ 327 den olmuştur. Ancak Zeynep'in bu şekilde. Çünkü az önce de belirttiğim gi­ bi. Böylece Z e y n e p babasının yanına M e d i n e ' y e gitmek için yola koyulur. c. Esved adında bir kişi ona baskın düzenledi ve yere düşen kadının kaburgası kırıldı. Eski eşinden hamileydi ve çocuğunu da düşürmüştü. Zeynep kısmı. Muhammed'in kızı Z e y n e p ' l e eşi birbirlerinden ayrılmak zorunda kalırlar. no: 3360.Mas'ab Zübeyri. 2/293 ve sonrası. Hebbar b. Zürrüyyet-i Tahire.bekıri. N o : 1 1217. 1/274. 1/59-65. Sire. Bedir kısrrında. I.Tarih-ul Hamiş.şi bir kadın da bulununca. Tarih-i Hamiş. bir g e c e gizlice eşine sığındı. g.Belazuri Ensab'ül Eşraf. 21 ve soırası. 1/274. b. Z e y n e p aldığı darbeler ve kan kaybı sonucu gitgide ağırlaştı. 327 a.Dulabi. Eşi Icurtulmayı başardı ve kaçıp M e d i n e ' y e gitti. f.İbni Hişam. 2/23 ve devamında. eşinin M u h a m m e d ' e esir düşmesi sonucu yapılan pazarlıklar yüzünden gitmesi ve giderken de gündüz. s. Normalde Ebü-1 As'a. 5/330. Bidaye-Nihaye. hem de namusumuzu bizden alacak diye düşünerek Zey­ nep'in gitmesini istememişlerdir.Neseb'ü Kureyşin. .İbni Kesir. M e k k e ' y e gelince Zeynep'i birileri­ ne teslim edip gönderir. e.

no: 4086. Ali adında da bir er­ kek çocuk dünyaya geldi. Bu ikiliden Ümanne adında bir kız.Zeynep. bazen namaz kılarken Muhammed'in sırtına tırmanırdı. Mesacid.bekiri. . Fatma da hicri 11. Şu hatırlatmayı yapmakta yarar var: Namaz. bab. imame ve Sehiv kısımlannda. Nsseb'ü Kureyşin. Namaz. yılı vefat ettiğine g ö r e . ona kimse dokunmasın de­ di. Zeynep kısmında. Müslim.Mas'ab Zübeyri.D. bab.Buhari. bunun üzerinde durmamıştır. 1/273. Edeb 18. Oğlan küçük yaşta vefat etti. Fatma'nın vefatından sonra Hz. Ancak şu var ki. henüz Mu­ hammed M e d i n e ' y e hicret etmeden yaklaşık birbuçuk yıl önce. Mesacid. Nesai.İsabe. no: 11354. £n başta Diyanet'in terceme ettiği Tec­ rid-i Sarih no: 313'te şu var: Muhammed namaz kılarken bu kız öylesine küçüktü ki. 42. Ben de de­ taylı olarak üzerinde durmayacağım. t>ab. Ali arasında yaş farkı çoktu. yaşı evlilik için uygun muydu diye kim­ se düşünmemiş. Haberiniz olsun. <endisine sığındığını ve onu affettiğini halka ilan etti. Muhammed'e bile danışmadan yüksek sesle. Ali ile evlenirken kaç yaşlarındaydı. Ebudavud. Ali ile e v l e n d i . an­ cak kız büyüdü ve reyzesi Hz.Tabakat. Muhammed buru duyunca sevindi. 158 ve 219. Ümame ile Hz. onun Mirac'e çıkmasıyla farz kılındı. Tarih-i Hamiş. 328 a. d. s. Küçük bir ipu­ cu verip g e ç e y i m . güya Zeynep'in eşi de artık o andan itibaren Müslüman olmuştu ve M e d i ­ ne'de yaşamlarını sürdürdüler. no: 11354.İsabe. 7/258 v e d v . es­ ki eşinin geldiğini. b. 3 2 8 Bu kızcağız da Hz. b. 329 a. 165. kızcağızın hangi yaşta evlendi­ ği tahmin edilebilir. c. Ayrıca bu açıklama en başta Buhari ve Müslim olrnak üzere diğer hadis kaynaklarında 329 geçmektedir.

cilt 2/453. İşte bu sure inince. ö v e 53. isabe. Daha sonra Hz. 10954. Zaten kurudu (1). Yani iki kardeş bacanak olur. Boynunda bükülmüş hurma liflerinden bir ip olduğu halde sırtında odun taşıyarak karısı da o ate­ şe girecektir. no: 313. 331 Ahzab. O. Yaygın olan ka­ naat. Demek ki kocanın kendi ölümünden sonra ha­ nımına eş bulması onlara g ö r e normal bir ö n e r i y m i ş ! 3 3 0 Muhammed ise hanımlarına. iniş sıralamasında Kur'an'ın 114 suresi içinde altıncı sırada. bu açıklama Diyanet'in tercemesinden ve tabii ki aynı zamanda diğer birçok İslami kaynaktan.Zeynep md. bir alevli ateşe gi­ recektir (3). O n a ne malı fayda verdi. Ali öldürülünce kadın Mugire ile evlendi. ben ölsem bile artık size ev­ lilik yok demiştir! 3 3 ' b) Rukiye ve Ümmü Gülsüm Muhammed'in kızlarından Rukiye. . Yani peygamber­ liğin hemen ilk yıllarında oluşan bir sure.Ali ile evlendikten sonra zaman içinde bir gün Ali ona. Kızlarından Ümmü Gülsüm de peygamberlikten önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilir. Ebu Leheb ve hanımı Ümmü Cemil kendi oğullarına. Evet. ta ki Ebu Leheb hakkında Kur'an'daki Tebbet su­ resi oluşuncaya kadar. babası henüz peygam­ ber olmadan (yani 40 yaşın altında iken). "Muhammed'in kızlarını boşayın" derler. 330 Tecrid-i Sarih. Ümame md. "Korkarım ki ben ölünce Ebu Süfyan oğlu Muaviye sa­ na talip çıksın! Bu durumda beni dinlersen Nevfel oğlu Mugire ile evlen" dedi. Ebu Leheb'in o ğ ­ lu 'Utbe' ile evlendirilir. Muhammed peygamber olunca yine bu evlilik de­ vam eder. no: 11354 . Bu surenin anlamı şu: "Ebû Le­ heb'in elleri kurusun. (4-5) Bu Tebbet suresi. ne de kazandığı (2).

başka bir şey olmalı. e. lsabe. ve 11318 Rukiye md. bu yüzden Rukiye ileÜmmü Gülsüm'ü boşarlar.ukiye Utbe ile evlendirildikten sonra bu evlilik devam ede". s.Taberi Traih. El-Zürrüyet'ül tahire. 1/273. "Muhammed'in lızını boşa" diye teklifte bulununca o.Belazuri. Ancak bu kızların Ebu Leheb'in 332 a. Sonuçta onlar da şartını kabul eder­ ler ve zaten anne-babanın da bu konuda teklifleri vardı.l/56vd. bu sure ininceye kadar. "Bu adamın kızlarını boşayın" derler. 7. b. Burada İbni Hıcer.Dulabi. ta ki kocası ölene kadar. Muham­ med'in kızlarıyla Ebu Leheb'in oğulları arasındaki evlilik d e v a m etmiştir.Tabakat. î/23 v d . Bu durumda bu kızların Ebu Lehel'in çocuklarıyla evlenmeleri ancak hayal olur veya bunlar Osman'dan önce Ebu Leheb'in çocukla­ rıyla evlenmişse. Burada ilginç )ir durum daha var. İslamiyet gelince ayrılırlar ve bu kez de Osmanla evlendirilir" diyor. Daha sonra da Osman'la evlendiilir. Ayrıcf Mekkeliler de Ebu Leheb'in bir oğluna. o zaman bunların ayrılma nedeni din de­ ğil. "Eban bin Sait bir As'm kızını bana getirirseniz ben kabul ederim" yanıtını verir. c. 92 . Ancak bu su­ re inince.bekiri.İbni Hacer. Hatta farklı rivayet­ ler de var Rukiyenin Ebu Leheb'in oğluyla evliliği konu­ sunda. f.D. artık Ebu Leheb ve eşi Ümmü Cemil'in canına tak eder/dayanmazlaı oğullarına.no: 1 1354.Tekrar ediyorum. Rukiye ile evlenince Muham­ med henüz peygunber değildi. Tarihü flamis. "Rukiye peygamberlikten önce Ebu Leheb'in oğluyla evlendirilir. ro: 4087-4088. tokı Zeynep'le eşininki gibi. Kimi rivayetlere g ö r e Osman bu ka­ 332 dını d ö v e r ve burdan dolayı o g e n ç yaşta vefat e d e r . O da şu: l. cilt. g-Tarih'ü Ehli'l Beyi s. 2/4*8. diyorlar. Dulabi gibi bazı si­ yer/tarih yazarları Osman. d. Ensab.

nasıl doğruyu bulacağına şaşıyor. bu imkânsız bir şey. Dulabi gibileri ya bu kızların Ebu Leheb'in ço­ cuklarıyla evliliklerini inkâr etmeli -ki bu inkâr edilemezveya başka neden göstermeleri gerek. insan ne yapacağına. dengeleri altüst eder. peygamberlik­ ten 7 yıl önce dünyaya gelmiş. 3 3 3 Görüldüğü gibi konu çelişkilerle dolu. Her iki seferde de halife Osman'la eşi ve aynı zamanda Muham­ med'in kızı diye iddia edilen Rukiye de vardı. D. Çünkü bunlara g ö ­ re eğer Ebu Leheb'in çocuklarıyla olan evliliklerini de kabul edip İslam'dan önce gerçekleştiği görüşü benimseniyorsa. Ayrıca Moğultay'm da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. Muhammed daha M e k k e ' d e iken Müslümanlar bir-iki kez Habeşistan'a hicret eder. no: 63 Rukiye kısmında. İşte görüldüğü gibi öyle kötü-beceriksiz bir tarih hazırlamışlar ki. b-Tarih-i Hamiş.çocuklarıyla evlilikleri konusunda İslami kaynaklarda he­ men hemen fikirbirliği var ve Tebbet suresinin onların bo­ şanmalarına neden olduğu görüşü yaygın. Bekiri. c-Muhibbüddin Taberi. Ki bu durumda artık peygamberlik vardı. Ümmü Gülsüm de ondan sonra doğmuş. o zaman bu kızların İslam'dan önce iki kez evlendikleri söz konusu ve d o ğ u m tarihleri de belli: Rukiye. İşte bu 5-6 yıllık ömürle nasıl iki kez evlen­ mişlerdir. Zehair-ül Ukba. Bu kadın ha­ mileydi ve yolda g e m i y l e giderken çocuk düşürmüştür v e ­ ya çocuğu doğurduktan sonra bir horoz çocuğun g ö z ü n e 333 a-Dulabi. O yüzden Osman'ın da peygam­ berlikten önce bununla evlendiği fikri. el-Zürrüyet'l Tahire. zaten ben de bu anormal durumları tespit etmeseydim. böyle bir kitap yaz­ mam söz konusu olmazdı. Birincisi Muhammed 45 ya­ şında iken gerçekleşir. 1/406. 162 . 1/72. diğeri de 46 yaşlarında iken.

Askalani. 18/212. Muhammed haberi duyunca çözü­ mü buldu: Hafsi benim olsun.t ul Ereb. 1 /298. no: 11181 Rukiye md.vurmuş. Fatma. ancak Osman cesaret edemeci. d. daha sonra Medine'ye geçti ve hicretin ikinci yılında orada vefat etti. anctk bu da muğlâk: Hz. h. Esed b. nasıl Mekke'den M e d i n e ' y e hicret ettikleri İslami caynaklarda anlatılıyor. Kimi kaynaklarda Osman'ın onu dövmesi sonucu v e ­ fat ettiği iddia ediliyor. Zübeyir b.ibni Asakir.İbni Abdil Be. 3/127. Muhammed'den mektup alınca -Siz de M e d i n e ' y e gelin diye.MuhibbüddinTaberi. g. Bedir harbinden sonra gerçekleşti. Bu evlilik Medine'ce. Rukiye. Yalnız buradı bilinmeyen bir şey var: Fatma. Ali. Rukiye md. 163. Bunu az önce de belirttim. Zehairü'l Ukba. e.. Abdülmuttalib kızı Fatma ve Muhanmed'in amcası Hamza'nın kızı Fatma'dır. c. Ta-ih'ü Medinetüi Dımaşk. Isats. 5/17.Tehzib'ü Taribi Dımaşk. yanına Fat­ ma'ları ve Ümrrü Eymen adındaki kadınla Ebu Vakıd Leysi adında bir erkeği alıp yola çıkar. Çünkü Muhammed'in de Hafsa'ya talip olduğunu öğrenmişti.Üsd. Rukiye ve Zeynep'in ne zıman. N o : 3343. onun ölümünden son­ ra bu ikinci evlilk gerçekleşti. ama Ümmü Gülsüm'le ilgili bu konuda herhangi bir bilgiye rastlamadım: Acaba ne zaman ve kimle M e d i n e ' y e gitmiş? Yalnız şöyle bir bilgi var. Osman'a da ikinci bir kızımı (Ümmü Gülsüm'ü) v e r e c e ğ i m dedi ve bu şekilde anlaştı­ lar: Hafsa Muhaınmed'e. f-Nüveyri. Fatma'lar da Hz. gözünü çıkarmış ve çocuk ölmüştür. Istiab. Hişam kızı Fatma. b.o. . Ümmü Gülsüm de Osman'a.El-Makdisî' (c355)el-Bed u ve'l-Tarih.Nihay. 3 3 4 Rukiye'nin öümü üzerine Osman dul kaldı. bu kez ha­ life Ö m e r kendi kızı Hafsa'yı ona teklif etti. Çün­ kü o tarihe kadar Rukiye yaşıyordu. 334 a.. Rukiye nd.

İbni Esir. 1/88 c. e.Hindi. burada Ümmü Gülsüm için biraz şüphe var: Acaba o da bunlarla mı gitmiş diye. Demek istediğim. no: 4201 Ümmü Gülsüm md. b.Taberani Mucem-i Kebir. Mecme-ü Zevaid. Tarih u Medinet-i Dımaşk. Üsd. Daha sonra Rukiye ölünce bu kez aynı vahiy olayını ikinci kızı Ümmü Gülsüm için kullanır. Ümmü Gülsüm md. o yüzden açıklama yapmak zorunda kaldım. 336 a. „ „ 335 a. Diğer bir sözünde.no: 36199-36208 ve 36246.İbni Asakir. bu sefer şuna benzer açıklamalar yapar: Üçüncü bir kızım olsaydı onu da Allah'ın vahyiyle Osman'a verirdim. c.Ayrıca Müslümanlardan fakir-fukara. Bunlardan birkaçını suna­ yım. no: 14509-14512 . ben de buna dayanarak veriyorum. f.İbni Abdi'l Ber. Yabancı olan Fat­ ma'lar bile sayılıyor.Dulabi. ta ki hepsi bitene kadar.İbni Kesir. 6/ 176 . zayıf olanlar Ali ile be­ raber yolculuk yaparlar. İlkin Rukiye'yl Osman'a verirken şunu söylüyor: Cebra­ il bana Allah'tan vahiy getirdi ki Allah demiş kızını Os­ man'a ver. Diğer bir hadisinde. burada da ben Allah'tan aldığım va­ hiyle kızımı Osman'a veriyorum der. 3 3 5 Muhammed bu kızları Osman'la evlendirirken de çok enteresan açıklamalar yapmıştır. Fakat burada da hiçbir işaret yok. s. 17/184 ve 22/436. 1/394. Istiab. Kenz'ül Ummal. Osman kısmı. d. yüz (100) kızım olsay­ 336 dı yine Allah'ın emriyle Osman'a verirdim demiştir. Bu kadın hicre­ tin dokuzuncu yılında M e d i n e ' d e vefat etmiştir. on kızım olsaydı hepsini Osman'a v e ­ rirdim: Biri öldü mü diğerine başlardım-. sadece bundan söz edilmemiş. yalnız konuyu karıştırınca herkesin nasıl hicret ettiğini gördüm. N e y s e bu o ka­ dar önemli değil. Mevahib-i Ledüni. 3/127 ve 39/40-45. b.Heysemi. kırk kızım olsaydı hepsini Os­ man'a verirdim. . Bidaye-Nihaye: 5/530. Başka bir sözünde. ama bu kızcağız yok. el-Zürriyyetü'l Tahire. Zamanla bu da vefat edince.Kastalani.

Bu konuda İslam'ı kaynaklarda çok ilginç bilgiler var. birçok kaynakta.337 A m a daha önce de açıkladım. birbirlerinden 180 derece farklı aktarım­ lar. c. Dulabi.Suyuti. Zehair-ül Ukba. Bekiri. f. inanmayan­ lardan As b. b. 1/406.. Med-Tarih 4/139 ve 5/16. b-Muhibbüddin Taberi.bekiri. Evet." Bu konuda tüm tefsirlere.Taberani.Istiab. se­ ni kötüleyenin ta kendisidir. onun Allah'ı bu kadar sıklık­ ta Cebrail'i göndermiş olmalı! Konuyla ilgili şöyle bir olay aklıma geldi. d. D. s. d. sebeb-i nüzul kaynaklarına bakılabilir. Bunu daha önce de belirt­ tim. Muhammed'in canı sıkılıyor. Tarih'jl Hamiş.Dulabi. Ayrıca Moğultay'ın da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. 1/72. Kastalani. 9/253.Tarih-i Hamiş. 1/272. Hemen Kevser suresinde şöyle bir ayet indiriyor (oluşturuyor): "Ey Mu­ hammed! Kuşkun olmasın ki. 165. 162. Ha337 a. g. el-Zürriyyet'ül Tahire. Mevahib'i Ledüni. İbni Abdi'l Ber. . 22/455. kerametler varmış ki. çocuk­ ların bırakın peygamberlikten sonra doğmasını. 1/46. Hatice kısmı 4/1818.. 338 a.Dulabi. c. e. Mesela Taberani. Traih'ül Hulefa. Makdisi gi­ bi tarihçiler şu farklı rivayetleri de aktarmışlardır: Muham­ med'in tüm kızları peygamber olduktan sonra (yani 40 ya­ şından sonra) doğmuşlardır. peygam­ berlikten önce bu çocukların evlendiklerine dair açıklama­ lar bile var. "Kısır adam" diye bir cüm­ le kullanıyor. 3 3 8 Çocukların hepsi kırk yaşından sonra doğmuşsa.Demek ki Muhammed'in yaşındaki Osman'da çok ma­ haretler. no: 3311.D. 1/391.Makdisi. Muhammed'in çocuğu olmayınca. Heysemi. Vail onun hakında. El-Zürıiyyetü'l Tahire. onu da bura­ ya alayım.Kastalani.Mecme'ü Zeveid. soyu kesik/kısır olan.

2. Kim bilir bel­ ki daha erken evlenmiştir. 55'ten sonra bu çocukları doğurmuşsa. babası 30 yaşında iken doğduğu açıklaması. Gerçi bazı şeyler belli oluyor artık ama yine de kolay anla­ şılabilir bir ö z e t haline getireyim. Çünkü Mu­ hammed ilk peygamberlik iddiasında bulunduğunda. bu yaşta kocaya verilmesi nasıl açıklanabilir? Üstelik Zeynep'in. başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih olmak üzere birçok İslami kaynakta g e ç m e k ­ 339 tedir. no: 625/cilt 4/319 hadisin açıklama kıs­ mında. Hatice 63 yaşında v e ­ fat etti. bu görüş zayıftır. Ve nasıl oluyor da din nedeniyle es339 Tecrid-i Sarih. Peki. 1. Şimdi de verdiğim bilgileri somutlaştırmaya çalışayım. bu kızlar peygamberlik­ ten sonra doğmuşlar demişlerse de. bünyesi müsait miydi sorusuna yanıt v e r m e k gerekiyor ama ondan önce bu kadar çocuğu doğuracak zamanı var mıydı diye de sormak gerekiyor.Farzedelim ki Zeynep. Her ne kadar adı g e ç e n tarihçiler. Çünkü çoğunluğun ibresi bu yöndedir ve Hatice'nin ilerle­ miş yaşında d o ğ u m yapması da olası değildir. ken­ disi 40. güç­ lü olanı. Hatice de 55 yaşlarındaydı. Diyanet tercemesi. babası 30 yaşında iken d o ğ ­ du ve peygamberlik yaşı olan 40'tan önce de teyzesinin oğluyla evlendi.Peki nasıl olur da Muhammed 33 yaşında iken Ruki­ ye dünyaya gelir ve henüz peygamberlik g e l m e d e n (40'tan önce) onu Ebu Leheb'in oğluyla evlendirir? Tam kırkıncı yılda evlendirildiğini düşünsek bile kız o zaman an­ cak 7 yaşında oluyor. Arada 10 senelik bir ömür var ve hemen onuncu yılda evlenmiş diye bir bilgi de yok. bunların peygamberlikten önce doğmaları ve ay­ nı zamanda peygamberlikten önce evlenmiş olmalarıdır. .tice 55 yaşını geçtikten sonra d o ğ u m a başlamış demektir.

Cüveyriye.ki eşinden ayrlan bu Rukiye'yi yine peygamber olmadan (40'tan önce) Osman'a veriyor ve peygamberliğin beşinci yılında (yani kz 12 yaşında iken) Osman'la birlikte Habe­ şistan'a hicret ediyor ve bu sırada Osman'dan hamile iken de yolda çocuc düşürüyor? Halife Osman ile Muhammed hemen hemen yaşıttılar. Yineliyorum: Bu yoruma g ö r e tüm bu çocukları. bu defa onun bir küçü­ ğü olan Ümmü Gülsüm'ü Osman'la ( d e d e Osman'la) ev­ lendiriyor ve bunu yaparken de Tanrı bana bu konuda va­ hiy gönderdi diyor. Hafsa dbi. Daha önce de belirtildiği gibi bunların peygamberlikten sonra doğdukla­ rını yazan önenli İslam tarihçileri de var. O yüzden İslami kesim bunu sorun ola­ rak görmüyor. iıern de iki sefer ikiz doğurmak suretiyle di- • . aralarında 1-5 yaş fark vardı. peki bu kadar yaş farkına ne diyeceğiz! Şunu hep vurguluyorum: Osman. Bu kızlar Muhammed'indir desek (zaten İslami kaynaklarda böyle yazılıyor). Muhammed'ir yaşıtıydı ve bu kızla kardeşi Ümmü Gülsüm de Osman'ın kadınlarıydı ve d o ğ u m tarihleri de bellidir! İş­ te İslam'a gönül veren müçtehitler.Rukiye ölünce. akademisyenler bu ya­ şı doğal karşılı/orlar. o da ablası Rukiye gibi daha önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilmişti ve din engdi yüzünden boşanmıştı. İslam tarihindeki v e ­ rilere g ö r e 21 yaşındaydı. Kabul edelim ki bu kızla Os­ man'ın evliliği peygamberlikten sonra olsun. Niye? Çünkü islam'da bunun somut örnekleri var: Muhammed'in 9 yaşındaki Ayşe'yi alması ve 55-60 yaşlarında iken aldığı gencecik Safiye. Hatice 55 yaşından sonra doğurmuştur. 3. o zaman bu işh içinden nasıl çıkılır? Dikkat edilrse ben bunların yaşlarıyla ilgili en yüksek olanı temel alıp değerlendirme yapıyorum. Kız­ cağız hicri ikinci yılında vefat ederken. Muhammed. Marya. Kaldı ki.

Bu son görüşü (peygamberlikten sonra doğdular diye) dikkate alsaydım zaten işin içinden çıkılmazdı. hem de Ö m e r onu kendileri için Muhammed'den isterler.Eğer bu kızlar da Muhammed'in ise.Kastalani. 4.yen birçok İslam tarihçisi v a r .. üçüz de. o bakımdan en yüksek yaşı seçtim. bu ev­ lilikler gerçekleşmiştir. Demek ki bu görüşün ciddiye alına­ cak bir tarafi yoktur. 3 4 0 Bu m e n o p o z (Menopause) döneminde Hatice'nin bunları nasıl doğurduğunu. bir görüşe g ö r e bu kızlar İslami­ yet geldikten sonra doğmuşlardır.İbni Kesir. Ali'ye verir. bu yaşta Hatice'ye değil ikiz. Peki. El-Bidaye ve'l Nihaye 11. Buna rağmen ortada inanılmaz bir manzara var. ama o v e r m e z . Peki. Gerekçe de şu: Kızım kü­ çük. er340 a. neden onlarla ilgili İslam literatüründe önemli bir kayıt yok! Kaldı İd. Çünkü çocuklar onun değildi. 5. g e n ç yaşta neden o kadar çocu­ ğu evlendiği kişiler için de yapmadı. 55 yaşına gelince mi harekete geçti! Biliyorum.. 4/139 ve 5/16 Aynı şeyi Taberani de alır. 6. yanıt hemen hazırdır: O Allah'ın peygamberidir. onlara da yazık değil miydi? G ö z önüne almadı.. b. Fatma henüz Hz. aranızda yaş farkı var der ve sonuçta Hz. bu­ nu aktaran ve safça inanan tarihçilerden sormak lazım.Hz. . Bu durumda kızların ha­ life Osman ve Ebu Leheb'in oğullarıyla evlenmeleri müm­ kün değildir. hicri yılı olayları 5/330..Makdisi. aynı Muhammed neden bu yaş farkını diğer kızları için de g ö z önüne almadı.Yukarıda belirttim. Ali ile evlenmemiş iken hem Ebubekir. dör­ düz de ve daha fazlasını da Allah doğurtabilir demeleri ga­ yet mümkün ve nitekim de bunu rahatlıkla söylüyorlar. Hâlbuki yüzlerce kaynak gösteriyor ki. c. Da­ ha önce de belirtildi: Hatice Muhammed'den evvel iki se­ fer evlenmişti diye. 1/391. el-Bed'ü ve'l Tarih. Mevahib-i Ledüni.

Fatma hakkında sayılmayacak kadar hadis var. 3 4 1 Bunu g ü n d e m e getir­ mekle. Marya'nın doğurduğu çocuk (İbrahim) Muham­ med'den değildi. H e p 20-35 yaşlarında kadınlardı. git hem Maryayı. bunlar hakkında ise hiçbir şey yok: Yetim oldukları belli. s. Fatma.ken de ölmemişler. Ali'yi görev­ lendirmiş. Hz. Ümmü Sele­ m e . Ümmü Habibe. Mesela. .. neden bunlardan hiçbiri Muhammed'den hamile kal­ madı da (görüldüğü gibi yaşları uygun ve henüz m e n o p o z devresi de onlar için söz konusu değildi) Hatice o yaşta bu kadar çocuk doğurdu hem de ild kez ikiz doğurmak sure­ tiyle! Burada şu söylenebilir: Marya da Muhammed'den ha­ mile kalarak İbrahim adında bir erkek çocuk doğurmuş. Örneğin A y ş e 18 yaşında dul kal­ dı. Fatma hakkında Mu­ hammed'in hadisleri de çok fazladır. Çünkü Muhammed vefat edince ondan bir­ çok g e n ç kadın dul kaldı. Hayır. Fatma dışında Muhammed'in çocuğunun olmadığı fik­ ri ağır basıyor. Cahş. Z e y n e p b. Aslında İslami kaynaklarda var olan bilgilere bakılınca. Hafsa. "Fatma ben341 Kur'an'ın Kökeni. Daha sonra farklı bir formül bulunmuş. Nasıl mı? Anlatacağım. ikisi de infaz edilmekten kurtulmuştu. üçüncü baskı. Muhammed'in kızıdır diyorum. Z e y n e p seki­ zinci. Rukiye hicri ikinci yılında. Niteldm Muhammed Hz. A m a Hz. Cüveyriye. Safiye. Ümmü Gülsüm de dokuzuncu yılında vefat etmiş. Çünkü İslami kaynaklarda ona çok yer verilmiştir. bu çocuğun Muhammed'den olmadığını belirtmek istedim. 213. Peki. Muhammed de hicri on birinci yılında öldürülmüş. Ben bu olayı kanıtlarıyla birlikte başka bir kaynağımda anlattığım için burada detayına g i r m i y o r u m .. hem de onunla cinsel ilişkide bulunan kişiyi öldür demişti.

Hatice zengindi ve kızlar ona yardım da ediyor­ lardı. Hatice'nin Hale adında bir kız kardeşi vardı. Babaları ölünce bunlar üvey annede (Hatice'nin kız karde­ şinde) kaldılar. bir erkek bir kadınla ev­ lenmiş ve cinsel ilişki yaşamışsa. Hatice'nin maddi durumu müsaitti ve bu çocukları ya­ nına aldı. . diğer kızları hakkında yok. Gel de bunları sıraya diz! Zor bir iş değil mi! A m a ben yine ko­ numuzu bir sonuca bağlamaya çalışayım. Muhammed'le evlenince.Ebülkasım Kufi. Nitekim Muhammed de bu­ nu Kur'an'ına ekleyerek meşru hale getirdi. 'Istigase' 1/68. Bu kadın daha önce biriyle evlenmişti. ayete g ö r e . diğeri develeri. Nisa suresi 23. Rukiye ve Ümmü Gülsüm) Muhammed'le Ha­ tice'nin çocukları değildi. Biri in­ sanları. Araplarda o za­ manlar üvey baba önemliydi. Okuyucu haklı olarak merak edip şunu sorabilir: Peki bu hengâmenin. Bunlar üvey ev­ lat sayılırdı ve İslam terminolojisine g ö r e bu durumda olan bir kıza 'Rebibe' adı verilirdi. Kim ona eziyet ediyorsa bana etmiş olur" gibi onu öven çok farklı hadisler v a r . Hâlbuki onlar da uzun yaşadılar.Menakıb'ü AH Ebi Talip 1/59-162. Hz. ikisi Muhammed'den bir-iki yıl önce vefat etti. Biraz önce de belirttim. Hatice. işte Hatice'nin kız kardeşi Ha342 Buhari-Müslüm. ev­ lendiği kişinin de bir başka hanımından kız çocukları vardı.den bir parçadır. Tanrı buyruğu saydı. üçüncüsü de semereleri yiyor. artık o kadının başka ko­ cadan kızlarıyla (varsa eğer) evlenemezdi. olup bitenlerin sonucu ne oldu? Ben de soruyorum acaba sonuç ne oldu? Aslında konu­ muz şu bulmacaya benziyor: Ortada üç d e v e var. M u h a m m e d bir 343 bakıma bu kızlara üvey baba olmuştu. Fatma dışında kalan bu kız­ lar (Zeynep. Fadail-i Fatma. 343 a. 3 4 2 ancak benzer açık­ lamalar. O da vefat edince kızlar ortada sahipsiz kal­ dı. b.

bunları gerçek kızları sanıp bu şekilde kayıtlara geçirmişlerdir.le'den olan kızları Hatice'nin evinde oldukları için böyle değerlendirilmiştir. ama kızlara yükledikleri anor­ mal d o ğ u m tarihleri neden. Dolayısıyla halk arasında o zaman bunlara Muhammed çocukları denirdi ve o günkü kültüre. Ben şahsen buna ihtimal vermiyorum. İbni İshak. b) Ya da bunlar peygamberlikten önce doğmuş-. Bu iş yan­ lışlıkla oldu diye düşünelim. Taberi vs. bunları nerden çıkardılar? Sonuç şu: a) Ya çoğunluğun iddia ettiği gibi bu kızlar Muhammed-Hatice'nindir ve Muhammed henüz peygamber ol­ madan bunlar d o ğ m u ş ve yine daha peygamber olmadan bunlar 5-7 yaşlarında iken evlendirilmişlerdir. Şunu da belirtmek lazım ki Muhammed. Bunu anlatan kaynaklar çok. normalde o yaşta ve o günkü koşul­ larda kimse bunu yapmazdı. . Mesela. inanca g ö r e de bu gayet normaldi. ancak İslamiyet'ten sonra evlenmişlerdir. bu durumda olan başka insanlar için de durum aynıydı. ancak kızları Muhammed'den alan İslam tarihçileri yok: H e p onun kız­ larıdır diye yazmışlar. İslam aktörleri bu yabancı çocukları neden zorla Muhammed'e yazmışlar. doğrusu bunu anlamak zor. Buna da ihtimal vermi­ yorum. Bunlar toparladıkları bilgilerde. Evet. ibni Hişam. Çünkü daha önce de iki kez evlenen Hatice'nin ya­ şı geçmiştir. Hatice zengin olduğu için onunla evlen­ meyi kabul etmiştir. bu kadar çocuk (kimilerine g ö r e 12 çocuk) do­ ğurması tıbben mümkün değildir. Muhammed'in üvey kızları durumundaki kızlar "Muhammed'in çocukları" diye tanımlandığı için. Vakıdi. İbni Sad. İs­ lam'ın en eski tarihçileri bile Muhammed'den en az bir asır sonra ortaya çıkmıştır.

Yine Ebü'l Kasım Ali b. İslami kaynaklar da tartışmalıy­ sa. Malum damat­ lardan biri de halife Osman'dır ve hicri beşinci yılında bu kızlardan Rukiye ile evliyken ve Rukiye hamileyken Habe­ şistan'a hicret ediyor.c) Bir diğer sonuç da. Bilgiler arasında bu davar. İslam otoriterlerince pek dikkate alınmamış/nerdeyse unutulmuş. Kızların Muhammed'in olmadığına ilişkin İslam tarihin­ de bir kaynağa rastlamadım. sonra mı d o ğ ­ duklarını v e y a onların Muhammed-Hatice'nin çocukları olup olmadığını bilmiyorsa. Muhammed'in hadisleridir diye ortalıkta dolaşan bu ka­ dar yazı ne kadar sağlıklıdır? Bu kadar önemli insanın ne zaman yaşadığını. kızlar Muhammed'in p e y g a m ­ berliğinden sonra doğmuştur ve adı geçen şahıslarla evlendirilmişlerdir. Muhammed-Hatice onları evlendirmişlerdir. kimden doğduğunu iyi tespit etmeyen bir sistem. hiç şüphesiz ki Muhammed'in cümlelerini. durum ortada. Yalnız yaklaşık bin yıl önce yaşayan bir yazarın bu konu­ da bir şeyler yazdığı kaynaklarda geçiyor. H e p söylüyorum. bu kızların peygamberlikten önce mi. İşte. A h m e t .ö) Onun verdiği bilgiler. İslam'da varolanlarla ters düştüğü için. Adı İbni Şehraşub (h. bir görüş de bu. Burada söz ettiklerim eski ta­ rihçilerdir tabii ki. Evet. Bu önemli bir göstergedir.588. Bu durumda da Muhammed'in 40 yaşından sonra bu kızların d o ğ d u ğ u ve bunlardan birinin Muhammed 45 yaşında iken hamile olduğu iddia edilmek­ tedir. Burada olaylardan şu sonucu çıkarmak lazım: Bu kadar in­ san. söz­ lerini kontrol edememiştir. sansürlü tarihtir ama profesyonelce yazmamışlar. İslam tarihi resmi tarih­ tir. d) Ya da az önce belirttiğim gibi bunlar başkalarının ço­ cuklarıydı ve yetim kalmışlardı.

Burada başta Belazuri olmak üzere birkaç kaynaktan söz eder. Hars ve Z e y n e p adında üç ço­ cuk doğurmuş şeklinde bir açıklama var. Bu­ rada denilebilir ki. 3 4 4 Diyelim ki bunlar Müslüman ama Hz. Benat-ü Nebi. s. Dolayı­ sıyla bu şekilde söylenmesi normaldir demek de mümkün­ dür. madem Muhammed'in de damadıydı niye Hatice'nin damadı şeklinde söylenmiş? A m a aynı me­ tin içinde Zeynep'in Muhammed'in kızı olduğu da söyle­ niyor. Hatice'nin bir önceki eşinden olan kızıdır. Bu­ rada M u h a m m e d ' e bir eleştiri gelirse. tabii ki burada Muhammed'in kızıdır diye yazılmışsa da bundan kasıt üvey kızıdır demek mümkündür. Ali taraftarı v e y a Mutezile v e y a islam'ın başka bir eko­ lün sempatizanları. Bunu anlatan ravi. Ki çocuklar Muhammed-Hatice'nin değildir di­ ye. Bu durumda muhtemeldir ki Z e y n e p . bunun şerhi olan Kamusi Rical'da bunu işlemiştir. Aslında bu kızların M u h a m m e d ' d e n olma ihtimali bu 344 a. Aynı zamanda Tusteri. tüm Islami cemaatler de rahatsız olur. Menakıb-i Al-i Ebitalib. d. Olay. Muhammed'den önce ikinci eşi olan Ebu Hale Nebbaş b.352. Aynı zamanda Mamekani (1351-h). b.ö) 'el-İstigase' adlı yapıtında benzer şeylerden söz ediyor. Hatice'nin damadı M u h a m m e d ' e bir şey getirdi şeklinde aktarır. Zerare'den Hind. 3/79 Zeynep konusunda. 89. c.ibni Şehraşub. Yine önemli olmamakla birlikte bu konuda şöyle bir hadis var: Zeynep'in eşi Ebü'l As bir gün M u h a m m e d ' e hediye olarak bir şey getirir.istiğase.Tenkih'ül Mekal fi İlmi Rical. Sünni de. direkt Muhammed ve çocuklarıyla ilgili. Yine Sünni kesimin tarihçilerinden Moğultay'ın siyerin­ d e : Hatice. .Amili. 83 ve sonrası.. 1/159-163.Kufi (h. s. Şia da.' adlı yapıtında.. ama bu konunun taraftarlıkla alakası yok ki. bu kızlar Muhammed'in olmayabilir şeklin­ de kanaat belirtmiş. 'Tenkih'ül Makal.

ama siz bundan hoşlanmazsınız biliyo­ rum. onun Os­ man'dan farkı. kızım Fatma gibi bir hanımın var ve sizden de HasanHüseyin gibi iki torunum var" diyor. s. 3 4 5 Buhari'de. Ali ve Osman hakkında ne dersin?" şek­ linde bir soru da var. Bunlar arasında. konuya uyan şöyle bir hadis de var: İki kişi. onlar kimseye nasip olmadı. Ali hakkında. 12. Çünkü kızların onla­ rın olmadıkları yönünde var olan kanıtlar güçlüdür. Bakara sursi 193. tabii ki yine de böy­ lesine ikincil gerekçelere ihtiyaç yok. ayeti kısmında. Musannaf. o hem Muhammed'in amcaoğlu. meşhur sahabi İbni Ömer'den bir şeyler sormuşlar. Muhammed'in damadıdır demezdi. Ali'ye. "Üç şey sende var. dit 5/224.kadar zayıfken. "Sen Hz. " M u h a m m e d ' e söyle e ğ e r Rukiye'yi bana v e ­ rirse ben de ona iman ederim/inanırım" diye teklif sunar. b) Abdurrazzak. Yalnız hadis denkleminde böyle bir açıklama v a r . İbni Ömer. Tefsir bölümü. Osman damatlık konusun­ da Ali'yi geçmiş olmalıydı. hem de damadıdır" 3 4 6 diye yanıt vermiş. Hz. İşte bu söz anlamlı aslında. 346 Buhari. Rukiye'nin çok güzel bir kız olduğunu İslam tarihçileri de yazmışlar-. Siyer. . umarım Allah onu bağışlamış. Burada açık bir şey var: Eğer Osman da gerçekten da­ mat olsaydı. Şu halde bunlar Muhammed'in kızları de­ ğildi sonucuna varmak söz konusudur. benzer hadislere ihtiyaç olmamalıdır. İbni Ömer. Benim gibi biri senin kayınpederin­ dir. "Osman. Çünkü eğer halife Osman ve Ebü-1 As da onun gerçek damatları olsaydı o zaman bu ifadelerin bir anlamı kalmazdı. Ali'ye gelince. no: 9441. Çünkü bu durumda o iki kızını almış oluyordu. ancak burada İbni Şehraşub farklı bir şey ek­ liyor: Bir gün halife Osman Ebubekir'e (ki bu ikilinin araları çok iyiydi). 345 a) Moğultay. Yine Muhammed bir ara Hz. Çünkü o kızlar Muhammed'in olsaydı.

Kaldı ki. o günkü örf-âdete g ö r e bu üvey kızlar da artık hürmeten üvey babanın kızları sayılırdı. pey­ gamberlik gelince din yüzünden boşandı. kendisinin kalkıp bunları kendi yaşıtı olan Osman'a vermesi nasıl izah edilebilir? Ayrıca Hatice'nin ileri yaşta bu kadar d o ğ u m yapması 347 Menakib-ü Al-i Ebi Talib'den naklen Amili. Yani bu evlilik İs­ lam'dan önce gerçekleşmişti diyor. bu kız kaç yaşlarında iken evlendi­ rildi diye merak e t m e z mi? 3 4 8 Burada konuyu şöyle bağlamak isterim: Eğer bu kızlar Muhammed'inse. Muhammed'in 40 yaşında iken peygamber olduğunu bili­ yorsun. 348 Isabe. Çünkü baştan beri anlattı­ ğ ı m gibi. e ğ e r Fatma dışında kızla­ rı olmasaydı ayet çoğul olarak (kızlarına) oluşmazdı. ey Muhammed. no: 11318 Rukiyye md. baştan beri anlatılan bu trajedilere yanıt bulmak daha önemlidir. Hatice de 40 yaşında iken evlendiklerini. o zaman insan. ama bunu yapa­ mıyorlar. kadınlarına. Peki. Fatma dışında da Muhammed'in kız çocukları bulun­ duğuna dair şu ayeti de kanıt olarak gösterebilirler: Ahzab suresi 59. İbni Hacer Askalani gibi bir İslam düşü­ nürü bile bunları anlatırken yaş hesabına hiç değinmemiştir. . kızlarına ve inananların kadınlarına söyle başlarını ört­ sünler. 'Benat'u Nebi ve Rebaibuhu s. Şunu diyor: Rukiye.Ebubekir bunu aktarır ve Muhammed de kabul eder. Bu ri­ vayete g ö r e kızın veriliş nedeni ve halife Osman'ın niçin Müslüman olduğu konusu farklı bir boyut kazanır. Ebu Leheb'in oğluyla evliydi. Hâlbu­ ki buna yanıt vermek çok kolay. cümle cümle açıklama getirme yerine. madem Muham­ m e d 25 yaşında. ayette özetle. 1/83-95. Enteresandır ki. 3 4 7 İslami kesim akıldan ziyade rivayete önem verdiği için Hz. İşte burada denilebilir İd.

. Çünkü ifade edildiği gibi yaşları aşırı d e r e c e d e küçüktü. Aslında böyle bakmamak la­ zım. . istisnalar var. bünyeleri bunu kaldıramamış. "Bu çocuklar Muhammed'in olsun v e y a başka­ sından olsun bize ne.. bunun sonucu olarak v e ­ fat etmiş olabilirler. nasıl olu­ yor da kırkından sonra bu kadar d o ğ u m yapıyor? Şu önemli nokta hep g ö z d e n kaçmıştır: Peki. şu ihtimal de g ö z önünde tutulmalı: O küçük çocukları o küçük yaşta cinsel­ liğe zorlayınca ve düşük de olsa bunlar d o ğ u m da yapın­ ca. peygamberlikten önce mi yoksa sonra mı doğmuşlardır. ne zaman evlenmişlerdir gibi. ne oldu da bu kızlar küçük yaşlarda vefat etti? Diyelim Fatma. peki ya Rukiye ve Ümmü Gülsüm'e ne oldu? Evet. Veya M u h a m m e d ' d e n sonra yazı­ lan Kur'an cümlelerinin ne kadar sağlıklı olup olmadığını. ay ve yıl. büyük bir ihtimaldir. A m a bir cemaat kadar olan bu insanların peygamberlikten ö n c e mi. ama daha önce iki kez evlenip bu kadar d o ğ u m yapmayan Hatice.nasıl açıklanabilir? Evet.. bu gibi konuları işlemenin ne yararı var?" gibi bir soru sorulabilir. ancak benim olaylardan çıkardığım. insan her yaşta ölebilir. Burada. yoksa sonra mı d o ğ ­ dukları bilinmiyorsa. bu farklı. Çünkü nerdeyse bir düzine kadar insan var ortada ve onlarla ilgili sorulacak bazı sorulara verilecek cevaplar ko­ lay olmalıydı: Doğdukları gün. bugün kitaplara geçmiş bir sözün/ha­ disin ne kadar sağlıklı bir şekilde yazılıp yazılmadığını tah­ min etmek zor değildir.. Bu. Hatice 55 yaşına geldikten sonra mı yoksa daha erken mi doğmuşlardır. Ö m e r tarafından katledildi.

Burada olay kapanıyor. Bu arada birileri Cebele'ye. A d a m önemli biri ol­ duğundan Osman ona bir şey diyemeden doğruca camiye gitmiş. Cebele de arkasından gitmiş. Başka bir gün elinde bir iple geliyor ve Osman'a. sen baş edemezsin" deyince o. Bu yüzden Osman'a. "Ey N'asel! Seni öldürür cesedini bir deveye bindirip sı­ cak bir yere götürür atarım" demiş. Bu adam Bedir harbine katıl­ mış önemli ashabdandır. Os­ man'ın kolundan tutup aşağı indirmiş ve şerefini rencide edecek şekilde davranmış. adamı kaale almıyor. Cebele de Osman'ın yönetiminden memnun olmayanardan biriymiş. nasıl olsa halifedir. Osman o zaman halifeymiş ve millet ondan şikâyetçiymş. Bir gün evin yanında iken Osman oradan geçiyormuş. alış-veriş yapanlardan usulsüz bir şekilde haraç alıyor. o da camiye girmiş. İçeri girdiğinde Osman'ın minbere çıktığını görmüş. ancak onlar bizi dalalete götürdüler" diyece- . Hakim'e şehrin piyasasını teslim etmişsin." Osman icraatına devam ediyor. biz amirlerimize saygı gösterdik. "Vazgeç. ya da yanlışlarından vazgeçer­ sin" diyor ve şöyle devam ediyor: "Sen Haris b. "Ya senin boğazına getiririm.SEKİZİNCİ B Ö L Ü M HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler Halife Osman'ın kötü yönetimine karşı ilk sert tepkiyi gös­ teren "Cebele el-Ansari"dir. "Yarın Allah huturuna çıksam.

Bunlar. As'ı Mısır eyalet valiliğinden alıp yerine kendi sütkardeşi Abdullah b. Görevden aldığı önemli insanlar da halkla birlikte onun aleyhinde çalışıyorlardı. Ceh'cah' adında bir baş­ ka sahabiden Osman'a uyarı ve hatta tehdit geliyor. onu şikâyet e d e c e ğ i m diyor. Saf adam. Şam'ın gelirini ona bırakıyor. 349 Belazuri. İçki olduğu için korkudan konuyu da irdeleyemiyor. Ebi Serh'i görevlendiriyor. Halife Ömer zamanında Şam valiliğine atanan M u a v i y e ' y e daha fazla imtiyazlar tanıyor. Ensab'ul Eşraf. Ukbe atanıyor. hali­ fe Osman'ın kardeşiydi. Yine henüz Osman'a karşı kitlesel isyanlar başlamadan. bilmiyor ki Osman bundan haber­ dardır. Ubade'yi merke­ ze alıyor. yerine Velit b.. Elbette ki Muaviye bun­ dan rahatsız oluyor. Ancak bu olay Ubade için artık bardağı ta­ şıran son damla oluyor ve Şam'da Osman ve Muaviye'yi eleştirmeye başlıyor. g e m i içinde bu içkileri görünce hepsini y e r e döküyor. daha sonra Osman'ın evine yapılan baskında. As onun akrabasıydı. Amır'ı tayin ediyor. Hatta Muaviye Şam'dan gemilerle içki ticareti yapıyor ve Osman'ın izniyle buradan sağlanan parayı kendine alı­ koyuyordu. Ö y l e ki. bu adam bastonla Osman'ı d ö v m e y e başlıyor. Velit. anneleri aynıydı. 3 4 9 Osman'a karşı çıkmak sadece halkın bireysel ve ama­ törce tepkisinden ibaret değildi. Osman'nın icraatından birer örnek ve tabii ki g ö r e v d e n uzaklaştırılanlar da halkla birlik­ te onun aleyhinde çalışıyorlar. yerine de dayısının oğlu Abdullah b. bunu yaparsa aleyhine olur. Bu yüzden Osman. Mesela halife Osman tarafından Sad b.. Şam'da askeri komutan olarak g ö r e v yapan Ubade b. Ebi Vakkas Kufe va­ liliğinden alınıyor. Samıt. 6/160. Amr b. Yine daha sonra atadığı Sait b. . Ebu Musa'el Eş'ari'yi Basra valiliğinden alıyor. Sad b.ğim.

.. Osman'ın bu ayrıcalığı o d ö n e m d e yışayan şairlere bile konu olmuş. 3 5 0 İşte Os­ man'ın yönetimine karşı gelmenin ilk işaretleri bireysel başlamıştır. oradan sağlanan 1/5 lik geliri de vlervan'a hibe ediyor. varisleri bu külçeleri bal­ ta ile kırıp Löiüşmüşlerdir. Bilindiği gifj şu an var olan Kur'an. yine amcası Hakem'in oğlu Haris'e veriyoı Fedek köyünü Hz. Muhammed zamanında bile hazineye ait olan M e d i n e ' y e bağlı M e h n z bölgesini. d.İbni Kuttybe. .ELbu Musa Osman'a karşı muhalefete geçiyor ve onun kötü yönetimini anlatmaya başlıyor. Sabit başkanlığında bir komisyon tarafın­ dan hazırlanmıştır. bunu daha önce Anlattım. İşte zaman içinde Osman bu Z e y d ' e yüz bin dirrem hibede bulunur. s. s.İbni Kutıybe. 23. Maarif. Halife Osman bunu da Hakem'in o ğ ­ lu Mervan'c veriyor. Z e y d ölünce. Halife Osman.Başka br eserim olan Sümerlerden İslama Kutsal kitaplar ve Dinler. 112-113. Muhammed kendine al­ mıştı ve zaten Kur'an'a g ö r e veraset yoluyla kızı Fatma'ya verilmeliydi A m a Ebubekir'le Ö m e r el koymuşlardı.Belazuri Ensab. Hanbel bir şiirirde özetle şunu anlatmaktadır: "Kâinatın rabbi bize öyle biı fitne bırakmış ki (Osman'ı kastediyor). b. Hz. Afrika'yı alınca. Osman zamanında Ya­ hudi asıllı Zcyd b. daha sonra kitleselliğe dönüşmüş ve zamanla kontrolden sıkmıştır. 6/149. ya o bi­ ze bela olur ya da biz ona. Nasıl olur da millet aç iken sen kalkıp Afrikı'nın beşte birini tek insana veriyorsun" diyor. 112. Maarif. Osman arafindan sürgün edilen Abdurrahman b. ondan kalan mal-altın-küçe o kadar çoktur ki. 350 a. c. Hepsi Afrika'dan surdan burdan sağlanan taan malıydı ve haddi hesabı y o k t u .

A d a m c a ğ ı z Osman'a. Hakkında sunacağım bilgiler okunduğunda görüle­ cektir ki. dolayısıyla Allah'a tövbe etmeni. C e s e d i d e Bir Ç ö p l ü ğ e Atılır Hüzeyfe b.b ) Halife O s m a n M ü s l ü m a n l a r c a Katledilir. Cinayetiyle ilgili güvenilir İslami kaynaklardan derlediğim çarpıcı bir bölümü buraya alıyo­ rum. Yeman bir ara halife Osman'a. sonun kötü olur" diye defalarca uyarılır. Osman değişik heyetler tarafından: "Yapma. "Hele buna balon! İnsan­ lar da sanır ki bu da bir şey biliyormuş. deve gibi kesileceksiniz ve kolay da can vermeyeceksiniz" şeklinde çok ağır bir cümle kullan­ mıştır. Osman. halife Osman cinayetinin gerçek yanı da hep gizlenmek istenmiştir. millet se­ nin yönetiminden memnun değil. "Size mi düştü. Muhammed ve Ebubekir'in cinayetleri Müslümanlar­ dan gizlenmeye çalışıldığı gibi. "Öküz gibi or­ taya çıkacaksınız. arkadaşlar senin için toplanıp icraatını konuştular. ondan korkmanı ve yaptığın yanlışlardan dönmeni istiyorlar" der. nasıl ve nerede gümüldüğünü ve baskının nedenlerini ö z e t şeklin­ de anlatmaya çalışacağım. Müslümanlar en son. sonra gelip benim- . Daha sonra da cenazesinin nereye atıldığını. Bunlara daha önce kısmen değindim. Ancak. A m a ger­ çek hiç de böyle değildir. Gerçekten Osman'ın ölümü çok fecidir ve işkenceyle gerçekleşmiştir. siz mi bana akıl "veriyorsunuz" diyerek onları dinlemediği gibi. Senin büyük yanlışlar içinde olduğunu. üstelik g e ­ len elçileri cezalandırır. "Ben tem­ silciyim. halife Osman'ın halk nezdinde bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasında çok fark vardır. Amir b. A b ­ dullah Temimi adında yaşlı birini temsilci olarak Osman'la konuşmaya gönderirler. Sanki çok basit bir suikastla. Hz. bir kazayla ölmüş gibi gösterilmiş. Önce Osman'a karşı yapılan baskını özetlemek istiyo­ rum.

A m a giderek durum daha da kctüye gidince. Amr'ın Osman'a kafa tutmasının başka bir nedeni de vardı. böyle olmaz diyerek onu uyarıyorlardı. sonunda onlar gelip sana yalvarırlar. onlarla durum değerlendirmesi yapıyor. sen en iyisi burlara maddi bir şeyler ver kurtul" diyor. A m r Mısr valisi iken g ö r e v d e n alınıyor ve onun yerine de Hz. yanlış yapıyor­ sun. Sen onu ortadan kaldırırsan onlar sahipsiz kalırdağılırlar diyor. bölgenin bir lideri vardır. Hâlbuki Allah'ın nerde olduğunu bilmiyen bir cahildr" diyerek onunla alay eder. bunları savaşa gönder. As. Ebi Serh tayin ediliyor. hem de ağır vergi yükü asayişi sağlar diyor. As'ın önerisi deşu: Sana bağlı olan her kabilenin. Amr b. Muaviye'nin önerisi de şu: Eyaletlere vergi memurlarını daha fazla gönder. savaşla meşgul olsunlar. Osman bu öneriye sert tepki gösteriyor ve bundan dolayı araları açılıyor. Benzer heyetler sık sık Osman'a gelir. insanlar menfaatle yola g e ­ lir. Amır'ın önerisi şu: Birilerine karşı kazanılması zor olan bir savaş başlat. Sad da. Bunlardan Abdullah b. Sait b. As. sen de rahat edersin. Amr b. Toplum içinde . "Ey Osman. hem de çok önemli kişiler tarafından görevlendirilmişti. tu sorun ancak bu yöntemle biter: Yani hem baskı. Amir gibilerini merkeze/yanına çağırıyor.O arada Osman'a. biz de yardımcı oluruz. sen insanların istemedik­ leri şeyleri yapıycrsun. "Ben Allah'ın nerde olduğunu çok iyi biliyorum. Abdullah b. Sad b. 'Ey Osman. A s ' a gelince. merak etme o seni gözetleyecektir" der. münafık ilan ettiği Abdullah b. Ebi Süfyan. Osman değişik eyaletler­ deki önemli valilerinden Muaviye b. aşire­ tin. Karar ver! Bunlardan v a z g e ç ve adaletli davran" şeklinde karşı bir öneri getiriyor. Ebi Sarf.. Sait b.le icraatımı konuşıyor.. Ab­ dullah b. Muhammed'in hiç sevmediği. Abdullah b.. A d a m hem akılı.

farkını ortaya koyuyor. Sad gibi ün­ lü isimler de vardı. Ben de bu arada Talha ve Zübeyir'e dedim ki. Ahnef bin Kays. cilt 13/35. 7/190. sonunda katledilecek" şeklinde anlatıyor. Talha ve Zübeyir gibi cennetle müjde351 İbni Kesir. As'ı Kufe valiliğine tayin edince. Zübeyir. Buhari'nin sarihi Askalani ve tabii ki değişik kaynaklarda da g e ç i y o r . Bazı yerlere yeni atamalar yapıyor. Hatta zaman zaman A m r bunu Osman'a karşı dil­ lendiriyordu. 3 5 1 İşte bu toplantıda da bir bakıma bu büyük­ lüğünü. İçimizde Hz. siz Allah için İslamiyet! yaymaya çıkmışsı­ nız. Ali. Sait geri dönmek zorunda kalıyor ve yerine de Ebu Musa el-Eş'ari atanıyor. ancak fayda vermiyor. uzaklara gitmenize gerek yok. geri gelin asıl cihat burda. bu konu caddede. neymiş Osman'ın suçu. radikal tedbirler al­ maya başlıyor. neler yapmış ki insanlar beğenmiyor? Bu­ nu birazdan detaylıca anlatacağım. bir ara Osman camide hutbe okurkenkonuşurken. değişik coğ­ rafyalara yayılmış Müslümanlara mektuplar göndererek "Geri gelin. A m a olaylar durmak bilmiyor ve adım adım Osman'ın sonu g e l m e y e başlıyor. . hem de yönetime karşı silahlanıyor. bu adam gidici­ dir. Ali. Bu ara­ da Sait b. Öyle ki. ama maalesef din elden gitmiş. H z . Kitab'ül fiten. Osman'ınkinden daha itibar ve şöhret sa­ hibiydi. Talha. Öyle olmuştu ki. Bidaye-Nihaye. 352 Feth'ül Bari. her y e r d e konuşu­ luyordu. "Camide toplanmıştık. Bunu aktaran. kalabalık hayli fazlaydı. Müslümanlar Osman'ın icraatından o kadar huzursuz olmuştu ki. içerde" diyorlar­ dı. sokakta. oranın halkı hem kabul etmiyor. O arada halife Osman da geldi ve he­ men konuşmaya geçti. Kendi iyiliklerini anlatıyordu. Peki. Osman giderek daha da sertleşiyor. bab'ü iza ilteqe'l müslimani bi seyfihima.Amr'ın kabilesi. 3 5 2 Bu arada Medine'deki sahabiler.

Taberi Tarihi. onu katletmek için yola çıkıyorlar. 4/333-367. Yüz ki­ şilik bir isyan grubu da İrak'ın Basra kentinden yola çıkıyor. "Adama bakın. Cebele var. Ancak yolda. 7/222 Zehebi'den alıntı yaparak. Onların başlarında da Hükeym b. kimi rivayetlere g ö r e bin süvari Mısırlılardan ve dört kafile halinde başlarında da Abdurrahman b. Bidaye. Bişr. . Üzerinde mektup bulunan kişi de halife Osman'ın bir görevli memu­ rudur.353 Ve sonuçta Halife Osman'a bağlı tüm coğrafi bölge­ lerden isyan sesleri yükselmeye başlıyor.. Sadece altı yüz süvari. Ancak niyetleri Osman'ı ortadan kal­ dırmak. Yani iş bu noktaya gel­ mişti. 3/206. A m r b.İbni Teymiye. Şehre varınca Hz. Udeys. Irak'ın Küfe kentinden harekete geçiyor. eninde sonunda öldürülecek.ibni Kasir. Ester var. Osman'ın da istihbaratı vardı. Umre niyetiyle yola çık­ tıklarını söylüyorlar. Hamık ve Sudan b. Ali d e v r e y e giriyor ve sonuçta onlar Ali'yi dinleyerek davalarından vazgeçip memleketlerinin yollarını tutuyorlar. onların niyeti hakkında bilgi almıştı ve kendince de tedbirliydi ama baskın o kadar güçlüydü ve kontrol edilmesi o kadar zordu ki. Minhac'ü Sünne. Bunların da başlarında Malik b. halife Osman'ın yazdığı. Kimse bilmesin diye. mührüyle mühürlediği bir mektup ele geçiriliyor. Kenane b. d-Askalani.lenen önemli kişilerin de bulunduğu o ortamda bazıları. hatta onun bindiği hayvan bile Osman'a/devlete ait 353 a. b. ölümü hak etmiş" gibi ağır sözler söylerdi. 13/35. Feth'ül Bari.. Tüm grupların birbirlerinden haberi var. c. Yine iki yüz kişilk bir başka baskın grubu. Osman'ın taraftarları bunları önleyecek durumda değildi. Hamran olmak üzere Osman'ı ablukaya almak.

. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. Veya Na'sel demek.Ibn'ül Esir. f. 39/327. Değişik İslami kaynaklarda Na'sel şöyle tanımlanıyor: O sı­ rada M e d i n e ' d e Mısır asıllı budala biri varmış. önemli elebaşlannı da çarmıha germek suretiyle-işkenceyle öldürün.Zebidi. Lisan'ül arab.İbni Manzur. Mısırlı grubun başındaki şahıslardan Kinane b. beyinsiz kişi/ahmak-bunak demek. Bu arada isyancılar Osman'a 'Na'sel' diye bağırıyorlar. Osman'ın alnından ve kafasının ön kısmından demir parça354 Tüm bu kaynaklarda Na'sel'in ne anlama geldiği ve niçin Osman'a Na'sel dendiği anlatılıyor: a. b. Değişik yörelerden gelen bu insanların hepsi ittifak ha­ linde halife Osman'ı ablukaya alıyorlar. 11 /669. el-Faik. çenesini çekiyorlar. 4/52. A m a bu mektup olayın­ dan sonra artık onları durdurmak mümkün değildi: Tekrar­ dan geri dönüyorlar ve sonunda Osman'ı feci bir şekilde katlediyorlar. bu isyancıları ya­ kalayın. daha önce Hz. güven sarsılıyor ve gereken yapılıyor. o yüzden hakaret anlamında Osman'a bu isimle hitap edi­ yorlar. ağzı açık kalı­ yor. Na'sel md. kendisine ait olmadığını iddia ediyor. ilgili valilerine. Osman'a bu amaçla bu lakabı takmışlar. sakalını yoluyor. Tac'ül Arus. Ali'nin araya girmesiyle isteksiz­ ce eylemlerinden vazgeçmişlerdi.Zamahşeri. ancak inandırıcı gel­ miyor. 1 cilt Na'sel md. 3 5 4 Veya Na'sel. bir kısmını infaz edin. Bişr.ibni Asakir. adı da Na'sel. d. aptal bir Yahudi varmış. Mektupta. c. Osman korkudan imza ve mührün sahte olduğunu. Onu yakalayınca saçını. M e d i n e ' d e ihtiyar. Za­ ten onlar. el-Nihaye 5/177 e.Kamus'ül Muhit. Her ne ise alaylı bir söz olarak Osman'a karşı kullanıyorlardı.bir hayvandır. bazıları­ nın da kol ve bacaklarını kesin" gibi talimatlar vardı.

peygamberin iki kızıyla evlendim. Hamran adındaki şahıs da Osman'ı d ö v e d ö v e komalık ediyor. Bu manzara karşısında tüm aile ağlaşmaya başlıyor. tabii ki daha sonra bu kadının parmakları Şam'da hut­ belerde çok dile getiriliyor. onu ustura-makas gibi aletlerle parçalamak isti­ yorlar. hatta şeytan taşlaması gibi naaşını taşlamak istiyor­ lar. ona dokuz darbe vuruyor. Birilerin ona su vermelerine bile izin vermiyorlar. öldürdükten sonra da kafasını gövdesinden koparmak. bunlardan üçü Allah için olsun. Millet ona karşı öyle­ sine kızgın ki. Ebi M e y s e r e ve Muği355 a. Aynı gruptan Sudan b. Veheb. Udeys ile konuşunca (yapmayın diye) bu eylemlerinden vazgeçiyor­ lar. onların ellerinden çıplak kılıçları al­ mak istiyorlar. cina­ yet işlerse öldürülür. sudan. Bidaye-Nihaye.İbn-i Kesir. Osman'ın eşlerinden Naile binti Ferafise'nin parmakları ke­ siliyor. Ben bunlardan hiçbirini yapmadım' gibi yalvarmaları artık fayda etmiyor. Bu arada Osman'ın hanımları Naile ile Ümmü'l Benin ve kızları kafasını gövdesinden koparmalarına izin vermi­ yorlar. . Bu ayrı bu k o n u . Osman y e r e yığılıyor. zina yaparsa. tabii ki bu arada Osman onlara çok yalvarı­ yor: 'Ben ilk Müslümanlardanım. 3 5 5 Şu da var ki.sıyla vurunca. Hamık. Yine Mısır grubundan A m r b. Osman'ın göğsüne çıkıyor. araya giriyorlar. kalanı da ben rahat edeyim. no: 36306. Bu arada Osman'ı savunanlardan çok sayıda insan öldürülüyor. b. Muaviye tarafından propagan­ da aracı olarak kullanılıyor. cilt 7/211 vd. Abdulah b. Ali de baskın liderlerinden Abdurrahman b. M e ­ sela Abdullah b. kendim için vurdum diyor.Hindi. Onlar kılıçlarını güçlü bir şekilde çekince. yemekten mahrum bırakıyorlar. Muhammed'in eşlerinden de araya girenler oluyor ve Hz. Hz. isyancılar yaklaşık 40 gün Osman'ı evinde mahsur bırakıyorlar. Kenz. insan ancak dinden çıkarsa.

Osman'a. peki ya Mekke. Amr Ensari. Basra'dan. Hatta Osman'la birlikte öldürdükleri bazı kişilerin gömülmelerine izin bile vermiyorlar: Kurdakuşa. bu­ rada adeta onun rövanşını alıyordu. ama istifa e t m e m karşılığını veriyor­ du. Mesela neden tüm sahabe­ ler arasında Ebubekir'in oğlu Osman'a böyle davranmıştır? En azından Osman babasının çocukluk arkadaşıydı! Kanım­ ca Ebubekir'in oğlu babasıyla ilgili planları bildiği için. b. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. 5/521-26. Ekder b. aktif olarak onun ölümünde görev alan Amr b. Bu uzak bir ihtimal de­ ğildir. .356 Aslında detaya gerek yok. çevre Müslü­ manları ve hele hele Hz. İnsan biraz düşünürse zaten işin vahametini anlar. Ebi Hüzeyfe gibi şahsiyetler. Ali nerdeydi diye insan merak ediyor? Demek ki çevresi dışında kimse onun yönetimin­ den memnun kalmamış ki sonuç böyle olmuş. m a d e m bu kadar isyancı Müslüman Kufe'den. köpeklere y e m olsunlar diyorlar. M e d i n e . ta Mısır'dan gelen heyetin içinde ve aktif bir şekilde Osman'a karşı cephe alanlar ara­ sında. Şöyle ki. Rab'i. istifa edersen sana karışmayız dedikleri halde Osman.İbni Esir. Hamik. Mesela. 357 İlerde bu önemli şahsiyetlerle ilgili bilgi vereceğim zaten. Ahnes gibileri. En başta Ebubekir'in oğlu Muhammed. Şebes b. Hamam ve Muhammed b. 3 5 7 356 a-lbni Asakir. Osman kısmı.re b. El-Kamil. Abdurrahman b. Ferve b. Sanırım İslam tarihinde bu konuda bazı açıklanmayan noktalar var. Udeys. Osman'a ulaştığında da. Burada şu hatırlatmayı yapayım: Hani Ebubekir'in cinayetinde Osman'ın da parmağı vardı diye yazmıştım. Mısır'dan değişik coğraf­ yalardan geldiler. çok hakaretvari bir şekilde sakalından tutup çekiyor. ben ölü­ mü tercih ederim. böylece Osman'ın ağzı açık kalı­ yor ve daha önemlisi onu y e r d e süründürüyor.

ama o hep ceza veriyordu. 3959. O yüzden hep bozmaya ve karışıklıklar çıkar­ maya çalışıyorlardı. tüm halifelerin devrilmesin­ de Yahudilerin rolü çok büyüktür. Her ne kadar bu sebep pek ö n e çıkmamışsa da. Kur'an yorumcuları. Osman'ın veziriydi. Savaşla kazanamıyorsak. no: 486. Bu arada Osman'ın sağ kolu Mervan sert çıkıyor. Bu ümmetin fitnesi. 3 5 8 Şunu da bilmekte yarar var. Ebi Huzeyfe. İbni Hacer. Ferve b. Ali'yi temsilci olarak gönderiyorlar. ayıplayanlar ve eleştirmenlerdir (tabii ki isim vermeden Hz. atılan y e r d e üç gün kalıyor. 358 Taberi Tarihi. ibni Esir. Osman. bari planlarla. gerekirse seni eleştirenlerle savaşırız diyor. Cenaze. temsilci gönderdiler. Üsd. minbere çıkıp şunları söylüyor. Yahudiler artık o coğrafyada onlara iktidar verilmeyeceğini biliyorlardı. 4/338 v d . . farklı komplolarla işi götürmeye çalışalım diyorlardı ve ni­ tekim de bunu çok mükemmel başardılar. Müslümanlar Osman'ı defalarca uyardılar. 5267 ve 5822. Ali'yi kastediyor) diye başlıyor ve eleştirel bir konuşma yapıyor. Mervan. Hamik maddeleri. Gidip halife Osman'a önemli uyarılarda bulunuyor.Başta da belirttim. İsyancılar Osman'ı öldürdükten sonra cenazesini bir mezbeleye. 'Osman'ı katlettikten sonra cenazesini Haşş Kevkeb' denilen y e r e attılar. o zaman Yahudiler tarafından tuvalet olarak kullanılıyordu şeklinde açıklama yapıyorlar. Burası öyle bir yer ki. Muhammed b. tuvalet olarak kullanılan bir y e r e atıyorlar ve onların korkusundan en yakın akrabası bile yanaşamıyor. Osman ise onu da dinlemediği gibi. aslında bu önemli bir faktördür. işin vahameti­ ni bildiği için olayın fazla büyümesini istemiyor/Mervan'a izin v e r m i y o r . İslam tarihçileri. Hatta bir ara Hz... Isabe. Amr ve Amr b.

Bidaye ve'l Nihaye.Yakut Hamevi.Ebu Naim Asfahani. Mecme-ü Zevaid. "Ebu Süfyan'ın kızı ve aynı zamanda Hz. Muhammed'in de eşi olan Ümmü Habibe ortaya çıkıp ya bu adamın defnine izin v e ­ receksiniz. Ali'nin devreye girmesiyle isyancılar defni­ ne izin verdiler.ibni Esir. So­ nunda yine Hz. Eşlem b. bas­ kıncıların korkusundan kimsenin gidip onu alamayacağına ilişkin bir yığın güvenilir İslami kaynak aşağıya a l ı y o r u m . b-Taberani. 19/457. 6/283 Heşş Kevkeb md ve Na'sel md. Tarih'ül Medine. k-Tehzib-i Kemal. Muhammed'in perdesini (başör­ tüsünü kastediyor) başımdan alır atarım" d i y o r . Tarih u Medinet'i Dımaşk. hem eşlerinin ağlamaları nedeniyle isyancılar eylemlerinden vazgeçiyorlar. no: 248. herhangi bir y e r e atılıp kalsın ve bu şekilde çürüyüp gitsin istiyorlardı. Bu arada onu öldürenler şeytan taşlar gibi cesedini taşlamaya başlıyorlar ve gömülmesin. Ali ile Ümmü Habibe'nin araya girmesi. bundan sonra birkaç kişi gidip cenazesini alı359 a. . 7/213.Heşş Kevkeb/Na'sel.Heysemi. 2/262. Mucemi Kebir. 1/78-no: 107. 3 6 0 İşte Hz. 39/532. 3 5 9 c) Halife O s m a n ' ı n C e n a z e s i . d. Tarihçi İbni Şebbe bu konuda. 4/412 ve devamı. El-Nihaye fi Garibi-1 Eser. 1/966.lbni-1 Manzur. ya da ben Hz. Mucem'ül Buldan. Osman'ın kabri kısmında no: 321-323. j.İbnil Esir. Evs kısmına. Üsd. h.Inbi Kesir. no: 14558. 360 İbni Şebbe.Taberi Tarihi. ı. c.İbni Asakir. kor­ kudan kimsenin gidip onu demedemediğini yukarıda yaz­ dım. e.Konu garip gelebilir. 9/95. Bir Tuvalete G ö m ü l ü y o r Osman'ın cenazesinin Yahudilerin tuvalet olarak kullandık­ ları bir mezbeleye atıldığını ve orada üç gün kaldığını. g. Marifet'ü Sahabe. f. O bakımdan Osman'ın bu tuvalet yerine atıldığına ve cenazesi üç gün orada kaldığına. Lisan'ül Arab.

üze­ rinde namaz kılınmadan gömülüyor" diyorlar. isyancılar bunu du­ yuyorlar ve kesinlikle normal bir mezarlıkta defnetmeye­ ceksiniz. o tuvalet olarak kullanılan yere götürülüp ora­ da gömülüyor ve belki tekrar isyancılar cenazesini çıkarır­ lar korkusuyla. G e c e gizlice. birkaç kişi onun cenaze namazını kılıp Ba­ ki kabristanında defnetmek isteyince. Kimileri. normal vatandaş da yukarılardan ilham alı­ yormuş. ya muhalifler senin sesini . daha önce atıldığı yere. Kimileri d e . mezarı kazanlardan biri ona kızıyor: "Biz o kadar titiz davranıyoruz ki kimse duymasın. Çünkü Allah ve melekler cenaze namazını kılmışlardır" diyor. böyle normal bir kabir hazırlayamıyorlar. kendisi katılmıyor). Peki. Ali'nin araya girmesiyle bu koşuldan vazgeçi­ yorlar. Maşaallah o d ö n e m herkes Tanrı ile Cebrail ile irtibat halindeymiş. Hatta Osman'ın kızı ağlayınca. alelacele o tuvalet olarak kullanılan batak­ lığa götürüp bir çukur kazarak içine atıyorlar. bağırıyorsun. Ali yoktur.yor. Bu arada isyancılar defne izin verdiklerinde şu koşulu da ö n e sürüyorlar. "Siz üzerinde namaz kılınmasına engel olursanız sorun değil. Üzerine mezar taşı bile koyamı­ yorlar. "Katledenler namazına izin vermeyince. Mesela Ebucehm adındaki kişi onun namazını kılmak isteyince isyan­ cılar izin vermiyor. kabir başında Hz. bu arada adam. Osman'ın cenaze namazının kılınıp kılınmadığı konusunda farklı rivayetler var. Yine her zaman­ ki gibi Hz. Bu nedenle. diyerek engel oluyorlar. Osman'ın yakınları onu mezara götürür­ ken biz de yolun sağından ve solundan yürüyerek hacda şeytan taşlar gibi ona taş atacağız diyorlar. mezarını yerle tesviye ediyorlar. onu g e c e karanlığında gömüyorlar (tabii ki cenaze işinde.

duyup gelir, babanın cenazesini tahrip ederlerse iyi mi ola­ cak?" diyerek, onu susturmaya çalışıyorlar. Gömenler ara­ sında bir de Osman'ın eşlerinden Naile var. Karanlık oldu­ ğu için, o da eline bir mum alarak kabirde rahat çalışılabilmesi için mezarın başında duruyor. İslami eserlerde anlatıl­ dığına g ö r e , çalışanlar, isyancılar görmesin diye insanların olduğu tarafla mezar arasına perde gibi veya kerpiçten bir duvar yapıyorlar. 3 6 1 Cenaze namazı kılınmıştır diyenlere g ö r e de ihtilaf var­ dır. Genel kanı, cenaze namazının bir veya dört kişi tarafın­ dan kılındığı yönündedir. Hatta bazı kaynaklarda, korkudan kimse onu g ö m m e k istemeyince; ancak Mervan'la, Os­ man'ın eşlerinden Naile onu geceleyin gömmüşler şeklin­ de bilgi var. Osman'ın eşlerinden dedim; çünkü Osman öl­ dürüldüğünde yanında dört hanımı vardı: Remle, Naile, Ümmü Benin ve Fahite. 3 6 2 Yani öyle ki, Osman'ın cenaze­ si ortada kalıyor, korkudan kimse onu defnedemiyor. Hat­ ta önemli islami kaynaklarda çok farklı bilgiler de var. M e ­ sela onu öldürdükleri zaman, eşi Naile araya girmek isti­ yor. Bu arada onun da elini, kimilerine g ö r e de parmakla­ rını kesiyorlar. Hele halife Ebubekir'in oğlu Muhammed, Osman'ın kolundan tutup kapıya kadar sürükleyince Os­ man, "Senin baban dostumdu, neden bana böyle yapıyor361 a- Taberi, Tarih 4/412 vd. ve Asbahani, Marifet-ü Sahabe, no: 265-66. b- lbni-1 Esir, El-Kamil. halife Osman kısmı 2. cilt c- İbni Kuteybe, imame Siyase, 1/64. d- Askelani, Isabe, no: 1082. Cebele b. Amr b. Evs kısmında. e- ibni Asakir, Tarih-i Dımaşk, 39/532. f-Taberani, Mucem-i Kebir, 1/78-no: 107. g- Heysemi M.Zevaid, no: 14558-9/95. h- Yakut Hamevi, Mucem'ül Buldan, 2/262. ı- ibni Hacer, Talhis-ül Habir, 2/145. j- İbni Sad, Tabakat, 3/37-44. 362 Taberi Tarihi, 4/415-421.

sun' diyor. Ebubekir'in oğlu, "Sen gerçek Kur'an'ı yaktın, kendince yeni bir Kur'an ortaya çıkardın" diyor. Kimi riva­ yetlere g ö r e de Ebubekir'in oğlu onun kulağına şiş sokup boğazından çıkarıyor. Şurası çok önemli, baskını düzenleyenler Müslümanlar ve Ebubekir gibi birinin oğlu da aşırı derecede ona işkence ediyorsa ve Hz. Ali de savunma niyetiyle hiç ortalıkta bu­ lunmuyorsa, artık Osman'ın o günkü Müslüman halk nezdindeki değerinin nerelere kadar düştüğü anlaşılıyor. Bazı İslami kaynaklarda Osman katledildikten sonra, baskını gerçekleştirenlerden Umeyir b. Dabi-i adındaki kişi gidip onun canından parçalar kopararak, "Sen ki babamı zulmen/suçsuz yere hapse attın ve orada öldü. İşte senin de sonun böyle olacak" diyor. Yukarıda da belirttim, onu katledenler, bedenini tahrip etmek, parçalamak istiyorlar; ancak bazılarının aracı olmasıyla eylemciler bundan v a z g e ­ çiyorlar. 3 6 3 Bir de şu var, Osman'ın cenazesini, bir kapı tahtası üze­ rine bağlayıp o şekilde kabre götürürken, belki birileri du­ yar, gelir engel olur kaygısıyla koşarak götürüyorlar. Cena­ zeyi götüren şahıslardan biri, "Biz korkudan öylesine koşu­ yorduk ki Osman'ın kafası, üzerinde taşıdığımız tahtaya çarpıp tak-tuk diye ses veriyordu" diyor. Bu olay, az sonra bölüm sonunda ekleyeceğim kaynakların hemen tümünde vardır. İşte halife Osman'ın halk arasında bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasındaki fark bu kadar büyüktür. Osman'ın Müslümanlar tarafından katledildiği, cenazesinin Yahudile­ re ait bir çöplüğe atılıp orada üç gün kaldığı, daha sonra
363 a-Taberi Tarihi, 4/412-414. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, 7/207 v d . c- İbni Kuteybe, Maarif, s. 113.

Hz. Ali'nin, Hz. Muhammed'in bazı eşlerinin ve Osman'ın eşlerinin hatırı için gömülmesine izin verildiği ve bunun da ancak aynı çöplükte gerçekleştiği, mezara da yangından mal kaçırırcasına, sür'atle götürüldüğü ve bu arada başının hep tahta üzerinde sağa sola çarparak ses çıkardığı, cena­ zesinin korkudan birkaç kişi tarafından gizlice defnedildiği, katledilirken işkence yapıldığı ve hatta canından parçalar kopanldığı, baskın anında haftalarca e v d e aç ve susuz mah­ sur kaldığı, yardım etmek isteyenlere izin verilmediği, o d ö n e m d e varolan Kur'an'ları yakıp yeni bir Kur'an ortaya koyduğu, kötü yönetimi yüzünden vurulduğu gibi konular, birçok İslam düşünürü tarafından kaleme alınmıştır. Ne ya­ zık ki, geniş halk kitlesi bunları bilmemektedir. Bu olup bi­ tenleri içeren İslami kaynaklar gerçekten çok fazladır. 3 6 4
364 Yukarıda Osman'ın ölümüyle ilgili açıkladığım bilgiler şu kaynaklarda g e ­ çiyor. Daha nice kaynaklar da var: 1- İbni Sad, Tabakat, 3/37-43. 2- Taberi Tarihi, 4/412 v d . 3- Ali b. Yunus el-Amili, Sırat'ül Müstakim, 3/30. 4- İbni A ' s e m , el-Fütuh, 1/64. 5- Ebü'I Feda, el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer, 1/172. 6- İbni Abdirabbih, Ikd'ül Ferid, 4/270. 7- Zebidi, Tac'ül Arus, 8/139-141. 8- Ibn'il Manzur, Lisan ül Arab, 1 1/670 Nasel ve Haşş Kevkcb md 9- Ibn'il Esir, a) En-Nihaye fi Garibil Hadis'i ve'l Eser, 1/969 ve 5/80. b) el-Kamil fi Tarih, h.35. yılı, halife Osman bölümü, c) Üsd'ül Gabe, Eşlem b. Evs b. Becre el-Ansari bölümünde. 10- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 39/532 vd Hz. Osman konusu. 11-Taberani, Mucem-i Kebir, halife Osman kısmı. 1/78-no: 107-109. 12- İbni Hacer, a) Isabe, no: 1081 Cebele b. Amr kısmında. Ve Eşlem b.Evs b. Becre el-Ansari bölümünde, b) 'Telhis'ül Habir', 2/145 ve 5/275. 13- Heysemi, Mecme'ü Zevaid, 9/95, no: 14558 . 14- İbni Abdilberr, Istiab, A.Rahman b. Udeys ile Eşlem b. Evs. B. Becre bölümleriyle halife Osman kısmında. 15- İbni Şebbe, Medine Tarihi, Osman'ın kabri bölümünde, no: 321 vd. 16- Hindi, Kenz'ül Ummal, no: 36172 ve 36298, halife Osman kısmında. 17- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, Osman bölümü, 7/192 v d .

d ) Halife O s m a n N e d e n M ü s l ü m a n l a r c a Katledildi? Az önce de anlatıldığı gibi, Halife Osman'ı feci bir şekilde katledenler Müslümanlardır. Peki, Osman bunu hak etmiş miydi, neydi bunun en önemli nedenleri ki, insanlar ta M ı ­ sır'dan, Basra'dan, Küfe'den... değişik yörelerden gelip ey­ lem birliği yaparcasına toplanarak Osman'ı katlettiler? De­ mek ki ortada çok ciddi bir sorun vardı ki Osman'ın çevre­ si, hele Hz. Ali bile bu baskınları artık durduramamıştır. Bu nedenlerden önemli gördüklerimi İslami kaynaklardan özetlemek istiyorum.

Etrafındakilere

ayrıcalık

tanımak-iltimas

1) H a k e m b. Ebi-I As olayı Hz. M u h a m m e d ' e karşı olduğu, onunla anlaşmadığı, hatta M u h a m m e d konuşunca, kendisi kaş-göz işaretleriyle onunla alay ettiği için, Muhammed hem Hakem'i lanetler, hem M e d i n e ' d e n çıkartıp Taif taraflarına sürgüne gönderir. Bu konuda birçok İslami kaynakta hadisler var. Mesela İmam A h m e t b. Hanbel, Bezar, Heysemi, Fakihi, İbni Asakir ve daha birçok İslamolog, Hakem'in sürgün edilmesi ve lanetlenmesi konusunda hadisler aktarmışlardır. 2 6 5
18- Muhibbüddin Taberi, Riyad'ü Nadre, Osman konusunda, s. 3/70 ve sonrası. 19- Müzi, Tehzib-i Kemal, 19/457-no: 3847 Osman b. Affan kısmında. 20- Yakut Hamevi, Mu'cem-ül Buldan, 2/262 Haşş Kevkeb kısmında. 21- Ebu Naim Asbahani, Marifetli Sahabe, Osman kısmı, I. cilt, no: 263 ve sonrası. 22- Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/160 ve devamı. 365 a- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 57. cilt/270 vd. N o : 3712. b- Heysemi, M e c ' m e ' ü Zevaid, no: 431 ve 9233. c- Taberani, Mucem-i Kebir, Abdullah kısmında no: 13770. d- Bezar, Bahr'ü Zihar, no: 2060. e- Fakihi, Ahbar-u Makke, no: 706.

Taberani şöyle bir olay da aktarıyor: Bir ara Hz. Muham­ m e d kendi arkasına dönünce görüyor ki, Hakem el işaret­ leriyle kendisiyle alay ediyor; bazen de oğlu Mervan'la bir­ likte Muhammed'in minberine çıkıp iniyor (taciz niyetiyle). Yani hem Muhammed'in davasına inanmıyordu, hem de değişik davranışlarla onu psikolojik olarak rahatsız ediyor­ du. Daha sonra Ebubekir ve Ö m e r halife olunca, yine Taif'ta kalmaya d e v a m ediyor/ bunlar M e d i n e ' y e dönmesine izin vermiyorlar. Hatta geri dönsün diye bu konuda Ebubekir'e teklifte de bulunuyorlar. A m a o kabul etmiyor. Ancak Os­ man halife olunca, onun ve oğlunun geri gelmesine izin veriyor, adam gelip M e d i n e ' y e yerleşiyor ve ölene kadar orada kalıyor, ayrıca o günkü parayla kendisine devlet ma­ lından (ki devlet malı zaten haraçtan, ganimetten, talan­ dan, çapulculuktan sağlanıyordu) yüz bin dirhem para v e ­ riyor. Şu not da önemli, Hakem b.Ebi-1 As, aynı zamanda ha­ life Osman'ın amcasıydı. Şu da önemli: Tarihte şöhret sa­ hibi olan Muaviye de Osman'ın amcaoğullarındandır. Os­ man, Hakem'in oğluna da, maliye müdürü gibi M e d i n e ' d e bir g ö r e v veriyor: Yapılan alış-verişlerden sağlanan vergi­ nin 1/10'unu, karşılıksız ona tahsis ediyor. Daha sonra Mervan, Osman'ın damadı olunca, ona aşırı d e r e c e d e ay­ rıcalıklar tanıyor. Mesela Hz. M u h a m m e d ' e ait olan ve v e ­ fat edince, kızı Fatma'm hakkı olduğu halde Ebubekir'le Ömer'in v e r m e d i ğ i Fedek arazisini de Mervan'a veriyor. Osman, yine Afrika halkından alınan 1/5 vergi, talan her ne ise damadı Mervan'a veriyor. Bunları zaten birazdan M e r ­ van konusunda anlatacağım. M u h a m m e d ' e rağmen, Osman'ın bu insanlara tanıdığı imkânlar, o zamanki şairlerin şiirlerinde de sıkça işlenmiştir. Osman katledilince, Müslümanların mezarlığı olan Ba-

ki'de gömülmesine engel olan Eşlem bin Evs, bir şiirinde şöyle diyor: "Allah'a yemin olsun ki, hiç kimsenin yaptığı kötülük yanında kâr kalmayacak, cezasını çekecektir. Sen ey Osman, Muhammed'in lanetlediği o insanı (Hakem"0 getirdin ve ona imkânlar tanıdın. Devlet malının 1/5'ini alıp Mervan'a verdin, ayrıca devletin malını kendine ve çevrene tahsis ettin. Ebu Musa el-Eş'ari'nin getirdiği gani­ metleri sen istediklerine d a ğ ı t t ı n . " 3 6 6 Yine halife Osman'ın sürgün ettiği bir başka şair Abdurrahman b. Hanbel el-Cemhi bir şiirinde, "Allah'a y e ­ min ederim ki hiçbir suç karşılıksız kalmaz" diye başlıyor ve Osman'ın kötü yönetimini işledikten sonra şiirin bir yerinde, "Bize öyle bir fitne (Osman için diyor) yaratıldı ki, hem biz onunla ceza çekiyoruz, hem de o kendisi için başbelası oldu" diyor... Şair burada, Osman'ın feci bir şe­ kilde katledildiğini ve kendilerine de bela olduğunu be­ lirtmek istiyor. 3 6 7 İşte sonunu getiren sebeplerden biri, hem Hz. Muhammed'in lanetleyip sürgüne gönderdiği bu insanı geri getirmek, hem de ona ve oğluna aşırı de­ recede ayrıcalıklar tanımak, tabii ki bu, halkta olumsuz et­ ki yapıyor.

366 Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/149. 367 a- İbni Kuteybe, Maarif, s. 112 ve 199 Mervan kısmında. b- İbni Abdil'ber, Istiab, no: 529. Hakem b. Ebi-I As kısmında, c- Muhibbüddin Taberi, Riad'ü Nadre, 3/72 ve devamı, d- Hakim, Müstedrek, 4/479-481. Hakem b. As kısmında, e- ibni'l Esir, Üsd, 4/348 Mervan kısmında; ayrıca Hakem kısmında da bil­ gi verir. f- İbni Hacer Askalani, Isabe no.-8324 Mervan kısmında. g- İbni Sad, Tabakat. Taberani, Mucem-i Kebir. Zehebi, Siyer-i A'lam. Ve daha birçok tabakat kitaplarında bu konuya yer verilmiştir.

2) M e r v a n b. H a k e m Az önce de belirttim, Mervan da babasıyla birlikte Hz. M u ­ hammed tarafından Taif şehrine sürgüne gönderilmişti; Os­ man babasıyla birlikte onu da geri getiriyor ve üstelik de kendi kızı Ümmü Eban'la evlendiriyor ve kendine vezirbaşdanışman yapıyor. Afika'dan sağlanan ganimet-talan ne varsa hepsinin 1/5'ini damadına tahsis ediyor. Bir örnek vereyim. Afrika alındığında oranın yöneticisi Cürcir'le bir anlaşma yapıyorlar ve 2 buçuk milyon dinar (altın para) on­ lardan haraç olarak alınıyor. Ayrıca her katılımcı askere bin dinar, kimisine g ö r e de üç bin dinar (altın para) düşüyor. Ya­ ni Mervan'a verilen bu gelir büyük bir rakam oluşturuyor­ du. Yine Osman zamanında Kıbrıs adası alınınca, halkın­ dan her yıl yedi bin dinar (altın para) cizye/haraç alıyordu. Yine halife Osman, Mervan'ın kardeşi Haris b. Hakem'e, devlet malından üç yüz bin dirhem yardım yapıyor; ayrıca M e d i n e merkezinde ona çok önemli bir alış-veriş 368 merkezini hibe e d i y o r . Az önce de vurgu yapıldığı gibi bu aile Hz. Muham­ med nezdinde cezalıydı; özellikle babaları. Zaman içinde öyle oluyor ki, Mervan, Osman'ı tama­ men kontrol altına alıyor. Damattır diye ona öylesine geniş yetkiler veriyor ki, artık o Osman'ı yönlendirir hale geliyor. Zaten İslami kaynaklarda, Osman'ın Mısır valisine gönder­ diği ve isyancıların katlini istediği mektubun Mervan tara­ fından yazıldığı iddia ediliyor. Bu mümkün olabilir. Çünkü Osman'ın veziriydi ve zaten tüm yetkiler ondaydı. Yalnız tek bu olaya bakarak Osman'ı temize çıkaranlar olsa da, her taraftan M e d i n e ' y e Osman'ı linç e t m e y e gelen o insan­ ların öfkesini bununla atlatmak mümkün değildir. Kaldı ki Osman'a, yeter ki istifa et kurtul denildiği halde görevin368 a- Taberi Tarihi, 4/256-272., b- ibni Kuteybe, Marif, 112.

3/79 vd.7/290 ve deva­ mında. A m a patronuna günde 2 dirhem vergi bile ödeyemiyordu. Müsned'ü Abdullah. Osman ise bir çırpıda kendi adamlarına ve üstelik de Mu­ hammed'in lanetlediği ve sürgüne gönderdiği insanlara ve daha nicelerine müthiş imkân tanıyordu. Mervan ve hakem kısmında.Ahmet o. Basra'dan bo­ şuna geliniyorlardı.cilt/270 vd. Hatta Osman'ın eşlerinden Naile ve son zamanlarda Hz. Onlar çalışsın. Osman sayesinde geldiği aşama budur. no: 6233.lbni-1 Esir. 3. s.İbni Kesir. tabii ki güçleri varsa kabullenemezlerdi. yoluna d e v a m etti. Üsd. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk.Tarih ül Hulefa. Osman'ı katlet­ mek için bu insanlar ta Mısır'dan. 6. Bidaye-Nihaye. Ö m e r kısmında belirttiğim gibi. Nitekim de onu en ağır bir şekilde cezalandırdılar.Suyuti. tabii ki bunlar halk nezdinde olumsuz etki yapıyor. sayfaya kadar. 7. Müsned'ül müksirin. . 4. hem de demircilikte uzman biri­ dir ve hatta onun o zaman rüzgârla çalışabilen değirmen yapabilecek kapasitede bir insan olduğunu yazmıştım.İbni Kuteybe. Ali de Osman'ı Mervan konusunda uyardıkları halde Osman on­ ları dinlemedi. hem ressam. hem maddi ve siyasi olarak ona ayrıcalıklar tanıyor. 3 6 9 İşte Osman'ın sonunu geti­ ren sebeplerden biri de Mervan'dır: Hem M u h a m m e d ' e rağmen onu babasıyla birlikte geri getiriyor.İbni Asakir. Hanbei. 5. Osman da vergi adı altında onlardan alıp yakınlarına dağıtsın-. Maarif. Bu. 2.Taberi. 130 ve devamı. İbni Asakir bu eserinde ona 56 sayfa yer vermiş. Kufe'den.den ayrılmıyordu. Osman'ın sonunu getiren çok önemli bir nedendir. Riyad'ü Nadre. İşte Hz. Ebü Lü'lü hem marangoz. 57. para kazansın. 112. Osman'ın katli bölümünde. babasıyla birlikte sürgüne gön­ derdiği böylesine bir adamın. N o : 3712. Muhammed'in. Demek ki sorun Osman'daydı. 369 I. 224'ten 280.

onun dava­ sında tanrısal boyut yok. benim bu tür sahte yazılarımla doludur" diyor ve "Durum bu ise. A d a m . "iyi iyi. o da Osman aleyehinde çalışıyor. ben de Kur'an gibi bir kitap yazabili­ rim dediği için. tabii ki bu olaydan sonra Osman'la A m r b. M u h a m m e d için kâtiplik yapı­ yor ve Kur'an ayetlerini yazıyordu. güzel" diyordu. Hz. böylece onu ödüllendiriyor. "Acaba farklı şeyler yazarsam anlar mı?" diye onun isteklerine ters olan şeyler yazıyordum ve tekrardan ona okuyordum. Bidaye. As'ın arası açılıyor. A d a m şunu diyor: Muhammed bana başka şeyler yazmamı öneriyordu. ben ise. Kur'an. 312 . 'Bana vahyolundu' diyen. Zamanla Muhammed'i tanıyınca anlıyor ki. ben Kur'an'dan daha mükemmel bir kitap ortaya çıkarabili­ rim" ifadesini kullanıyor. Olayın Özeti şu: Bu adam daha önce Hz. Muhammed burada yine işi Cebrail-Allah'a havale ediyor ve şöyle bir ayet indiriyor. Muham­ m e d kendi zamanında onun hakkında ölüm fetvası vermiş­ ti.3) Sütkardeşi A b d u l l a h b. hem de İs­ lamiyet'ten çıktığı için. Bu açıklamayı yaptıktan sonra ar­ tık M u h a m m e d ' l e kalmıyor. Oda bana. 7/190. Osman bunu M e d i ­ ne'ye geri alıyor ve yerine/Afrika'ya. ya da 'Allah'ın indirdiğinin benzerini ben de indireceğim' diye laf 370 İbni Kesir. ona büyük imkânlar sağlıyor. Ebi Serh Daha önce Mısır valisi A m r b. Ayetin anlamını Diyanet'in çevirisinden vereyim: "Al­ lah'a karşı yalan uyduran veya kendine bir şey vahyedilmemişken. 3 7 0 Osman'ın atadığı Ebu Serh öyle bir insandı ki. sütkardeşi olan Ebu Serh'i tayin ediyor. H e m bu açıklama. As idi. Muhammed'in korkusundan (Belki öldürür diye) Medine'yi terk edip M e k k e ' y e kaçmak z o ­ runda kalıyor.

Bunlar sonucu değiştir­ miyor. oluşturduğu bu ayetle 371 tüm muhaliflerini hedeflemiştir demek isabetlidir. iş iş­ ten geçtikten sonra o kalkıp ayet oluşturma yöntemiyle in­ sanlara tehdit savuruyor. Kurtubi ve diğer tefsirler. A d a m onu deşifre ettikten. s. ayetin açıklama kısmında ve İbni Kuteybe. Bunu yaparken de şunu söylüyor: Aslında Osman 371-Suyuti. Enam su­ resi 93. Zamanla M u h a m m e d Mekke'yi alınca. bu yöntemle iktidar sahibi olmayı arzuluyorlardı. Dolayısıyla Muhammed. Çünkü Osman'ın sütkardeşiydi. bu ayetten Müseyleme de kastedilmiştir diyenler de var. uygun ortam yakalamaya çalışıyor ve bir gün ada­ mı da yanına alarak birlikte Muhammed'in yanına gidiyor­ lar. Osman onu belli bir süre saklıyor. Çünkü onlar da bu peygamberlik formülünü kullan­ mak istiyorlardı. "Bu adamı bağışla" teklifinde bulunuyor. Bu ayetin. Muhammed uzun süre bekliyor. en çok adı g e ç e n kişi için indiği/oluştuğu anlatılıyor tefsirler­ de ve diğer İslami kaynaklarda. Taberi Tefsiri. Maarif. meleklerin. A d a m gizlice halife Osman'a sığınıyor. 169 vd . Hat­ ta Yemenli olan ve peygamberlik iddiasında bulunan Secah adındaki kadın ve yine ben de peygamberim diyen Rah­ man Yemami ve Esvet Ansi'nin de bu ayetin sebep-sonuç ilişkileri arasında isimleri geçiyor.eden kimseden daha zalim kimdir? Zalimlerin şiddetli ölüm sancılan içinde çırpındığı. "Bu adam 'Ka'be'nin içinde de olsa onu yakaladığınız an öldürün" ta­ limatını veriyor. sessiz kalıyor ve daha sonra onu bağış­ lıyor. ellerini uzatmış. ancak Muhammed'in pey­ gamberlik konusunda önemli bir rakibi olduğu için. 'Haydi canlarınızı kurtarın! Allah'a karşı doğru olmayanı söylediğiniz ve onun âyetlerinden kibirlene­ rek yüz çevirdiğiniz için bugün aşağılayıcı azap ile ce­ zalandırılacaksınız' diyecekleri zaman hallerini bir gör­ sen!" deniliyor Kur'an'da. Dürrül Mensur. g ö z d a ğ ı veriyor.

Hudud hemen başta. hem de Osman'ın yönetimine karşı Amr anti pro­ paganda yapıyordu. Zehebi. no: 1553. bir süre beklememin nedeni şu: Ona karşı yaklaşımımı bi­ liyorsunuz. ben de Kur'an gibi bir kitap rahatlıkla yazabilirim diyen birini ve üs­ telik Muhammed'in hakkında ölüm fermanı verdiği bu adamı. İbni Kuteybe. Mısır'a vali olarak tayin ediyor. hatta Kur'an sahtedir. Tabakat. bu adamdan daha de­ neyimliydi: H e m Muhammed. ibni Sad.Siyer-i a'lam. sağdan soldan toplanan bilgilerdir. mürted kısmında. As'a Osman'ın öldürüldüğü haberi verilince o. no: 3997-7/230. Bu da Osman'ın sonunu getiren önemli nedenler­ den biridir. 29/34 vd. Yani ben bu beklemem­ le bu fırsatı vermek istedim. Hatta g ö r e v d e n alınan Amr b. tabii ki bunu söylemekle. Hem halkın hoşuna gitmiyordu bu g ö r e v d e ğ i ­ şikliği. Ebu Davud. Hâlbuki Osman'ın g ö r e v d e n aldığı eski vali Amr b. "Ben bir insana bir darbe vurdum mu. severek bağışlamadığını. 3/33 vd. hem de Mısırlılar Amr'ı se­ verdi. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. M. s.Taberi. Onun için belki bana g ö r e v düşmeden içiniz­ den biri kalkıp onu öldürür dedim. Nesai. el-Maarif. Tahrim-i dem. As. ancak içinizden biri çıkmayın­ ca ben de bağışladım diyor. hâ­ lâ ona karşı kininin d e v a m ettiğini belirtiyor ve aynı zaman­ da arkadaşlarını da eleştiriyor: N e d e n biriniz onu katletme­ diniz diye! İşte Osman kendi halifeliği zamanında Muham­ med'in sevmediği. ibni Asakir. 2/112 vd . 169. 3 7 2 372 12345678- istiab. içinde birçok yalanım var. kanatırım'' karşılığını vermiştir.onu yanıma getirince ben onun bağışlanmasını istemedim. Riyad'ü Nadre.

fakir-fukaraya ceza veriyor. Ali onu katlediyor. M e d i n e ' d e bir Müslüman'ın yanında köle olarak çalışan Ebu Lü'lü tarafından katledilince. Halife Osman'ın kardeşiydi: Anneleri Erva binti Küreyz'di. 3/77. Bedir harbinde sağ olarak ele geçirilmiş ve Muhammed'in tali­ matıyla öldürülmüştü. Hâlbuki Ubeydullah masum insanları katlemişti. ona ceza uygulamaz. Bu haksız ci­ nayetler Müslümanlar arasında çok tartışılır. Velit'in babası Ukbe. diye suçluyordu onu. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. Taberi.ibni Asakir. Ali'ye gelip kendisi halife olunca. Hz. Bu yüzden Ubeydullah kaçıp Muaviye'ye sığı­ nıyor ve daha sonra Sıffin savaşında öldürülüyor. 5 ) Velit b . Riyad'ü Nadre. 38. b. ya sen onun suçsuz kızını niye öldürdün. ancak sonunda Osman Ubeydullah'ı serbest bırakır. Ubeydullah cezasız kalmasın. Hatta bir ara: Pe­ ki senin babanı katleden başka. 373 a. şeklinde konuşuluyordu. Ali. Hz. Hürmüzan Müslüman olmuştu. yandaşlarına g e ­ 373 lince torpil yapıyor.M. Daha sonra Beni Mustalık kabilesi Müslüman olunca (tabii ki Muhammed onlara karşı savaş­ mıştı ve bunlar kılıç zoruyla müslüman olmuşlardı). U k b e olayı: Bu adam. İşte Osman'ın bunu koruması da halkta olumsuz etki yapıyor: Osman.4 ) Halife Ö m e r ' i n oğlu U b e y d u l l a h ' ı k o r u m a k Halife Örner. ancak sıra dostlarına. öldürülsün diyordu. cilt/60ve devamı. Ubeydullah'ın katline ka­ rar veriyor. Nitekim sıra Hz. oğlu Ubeydullah da gidip buna karşı Hürmüzan. bu konuda Os­ man'la birlikte toplantılar yapılır. Tarih-i Dımaşk. Ebu Lü'lü'nün küçük kızı ve bir de Hıristiyan asıllı Cüfeyne adında başka birini katlediyor. . babaları ise farklıydı. ancak Cüfeyne Hıristiyandı ve M e d i n e ' y e okumaya gelmişti.

Anlamı şu: "Ey inananlar! Bir fasık/kötü insan size bir haber getirirse onu tahkik edin/araştınn. yoksa beni de öldüreceklerdi. Üstelik zekât da vermeyeceklerini söylediler" diyor. Askalani. Diğer taraftan Muhammed'in elçisi belirlenen zamanda gitmeyince.Muhammed onlara diyor ki." H e m e n hemen tüm önemli tefsirlerde ve ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irdeleyen kaynaklarda. bu ayette sözü edilen fasık/kötü insandan ka­ sıt. ben zor kurtul­ dum. zekâtınızı/verginizi ona teslim edersiniz. Bu olay üzerine Muhammed. Ukbe arasında husumet olduğu için. "Ben gittim. meğerki onlar tekrardan İslamiyet'ten dönmüşlerdi. Bunun üzerine Muhammed tahkikat yapıyor ve sonuçta elçisi Velit b. biz zekâtımızı topla­ dık. Ancak adam yarı yoldan geri dönüyor. Bu arada Muhammed. Hucurat sure­ sinin altıncı ayetini indiriyor. bu olaydan dolayı Velit b. el-İsabe . Muhammed Velit b. korkudan g i t m e y e ce­ saret edemiyor: Ya gittiğimde başıma bir şey gelirse diye evhama kapılıyor ve geri dönüyor. ancak memur bekliyorduk. Günü gelince Hz. " N e yaptın?" diye sorunca o. Utbe'nin onlara uğrama­ dığı ve üstelik de onlara karşı büyük bir iftirada bulunduğu ortaya çıkıyor. Beni Mustalık tarafında da bir evham başlıyor ve hemen liderleri olan ve aynı zamanda Muhammed'in eşlerinden Cüveyriye'nin de babası olan kişi M e d i n e ' y e gelip durumu öğreniyor ve "Yalandır. Dönmesinin nedeni de korkudur: Çünkü daha önce bu kabile ile Velit b. Aslında böyle bir şey de olmamıştı. Ukbe'yi bu işle görevlen­ diriyor. hazır. Bunun üzerine M u ­ hammed onlara karşı savaş hazırlığına başlıyor. ben falan tarihte adamımı gönderirim. Yoksa bilmeden bir topluluğa kötülük edersiniz/ onlara karşı yanlış yaparsınız da sonra yap­ tığınıza pişman olursunuz. Ukbe'dir. A d a m oraya hiç uğramamıştı. Fakat bize herhangi biri uğramadı" diyor.

En son Abdullah b. "Halifeliğin iyi tarafından yararlanan o. Ali'nin oğlu Hasan'a g ö ­ rev verilince o. bu adam içki içti ve kustu diye. Ali'ye. bana ne bu iş­ lerden diyor. Cezanın uygulanması için Hz. Muhammed'in sevmediği. . 374 Evet. 4 rekât kıldırır (ki sabah namazı iki rekâttır) ve namaz içinde cemaate dönüp. İçki cezası kısmında. hem de içki içtiği için kırk kırbaç içki cezası uyguluyor. bu açıklama M ü s l i m ' d e n d i . İbni Abdi-I Berr. Burada bir not düşüp konuya devam e d e c e ğ i m : Hani Hz. Kaldı ki. hakkında fasıktır/kötü in­ sandır diye ayet indirdiği bir insana. Hz. "Kalk sen cezayı uygula" diyor. "Daha fazla kıldırayım mı?" diyecek kadar ayyaş biriydi. Osman'a şikâyet etmiştir. önemli bir konuda (halkı y ö n e t m e d e ) g ö r e v veriyor. Hz. Osman sonuçta. Hasan da. Hudud. Böylece Osman'a sen yap. Ö y l e ki halk onu içki konusun­ da Hz. Cafer cezayı uyguluyor. onun ya­ lanları üzerine savaş hazırlığına başlamıştı ve tabii ki büyük bir katliam olacaktı işte Osman böylesine bir insanı vali olarak tayin ediyor. bu ayetin Ukbe için indiği­ ne ilişkin İslam âlimleri arasında ihtilaf yoktur diyor. Muhammed geçmişten g e l e c e ğ e her şey biliyordu? Peki. Şa­ hitler toplum içinde halife Osman'a ifade verirler ki. Hatta öylesine içerdi ki. onu hem g ö r e v d e n alı­ yor. bu adam öylesi­ ne içki içerdi ki. kö­ tü tarafını da o uygulasın" diyor. Sonuçta Osman Hz. zaman zaman kusardı diye İslami kaynaklarda bilgiler var. Bu ceza uygulamasını Sahih-i Müslüm'den aktarayım. buna karşı çıkıyor. bir gün kendisi cemaate sabah namazını kıldırırken.adlı yapıtında. Ali bunu yapmıyor ve oğlu Hasan'a sen kalk kırk kır­ baç vur diyor. 374-Sahih-i Müslim. Ali'nin de baskısıyla mecbur kalıp. bu olayda adam gelmeseydi ve böylece bu yalan or­ taya çıkmasaydı ne olurdu? Çünkü Muhammed.

İbni Kuteybe. 180 v d . c. Tehzib-i Kemal. Osman. Muhammed'den cennet müj­ desini alanlar da vardı. isyancıdır. b. 376 a. 3 7 6 375 a. bu kez de yerine Sait b.İbni Esir. daha önce Küfe'de valilik yapan Sad b.Zehebi Siyer-i A'lam. Hatta Rumlara karşı bir savaşta bile Velit içki içerken. Osman'ın ölümüne çalışanlar. d. 375 Bütün bu olup bitenlere karşı yine İslam düşünürleri Osman'ı savunmuş. s. savaş var karşımızda biz içki ile mi uğraşacağız di­ yor. Isabe. Velit'i g ö ­ revden alınca. Osman'ı savunabilecek hiçbir haklı neden yoktur. dip­ notta ayrıca imam Ahmet b. tstiab. Mesela İbni Teymiye. Osman'ın sonunu getiren yanlışlardan biri de böylesine bir adama yaptığı iltimas-ayrıcalıklardır. haddi aşanlardır diyor. . Bidaye. bunu gerçekleştirenler suç­ ludur. Zehebi de bu d o ğ ­ rultuda açıklamalarda bulunmuştur. Ağanı. 3/412 vd. So­ nuçta Velit 40 kırbaçla cezalandırılıyor ve artık bu olup bi­ tenlerden sonra g ö r e v d e n de uzaklaştırılıyor. Osman'ın bu zulmüne karşı çıkanların hepsi cehennemliktir. Maarif. e.Askalani. Burada kitabı tahkik eden.Nihaye. As'ı tayin ediyor. b. Ebi-1 Vakkas'ı g ö r e v d e n alıp yerine bu Velit'i atamıştı. Hanbel. Bu arada Velit. El-Kamil 2/535.Müslim. ama olaylar öylesine açıktır ki. N o : 9153. Hadd'ül Hamr kısmında. El-Kamil fi Tarih. arka­ daşları ceza verelim diyorlar. Hudut. "Haram da olsa. ama Hüzeyfe b. cilt/218 v d . Velit b.ibni Asakir. No:67. Ukbe kısmında. Isabe. İbni Teymiye gibilerine kalırsa. Mesela Talha ve Zübeyir g i b i . el-Marife ve Ta­ rih (Besevi) Neseb'ü Kureyş gibi kaynaklarda da geçtiğini belirtiyor. Hâlbuki Osman'ın ölümü­ nü isteyenler arasında. Yeman engel oluyor. no: 8033. 3/433. 63. Hz. Tarih-i Dımaşk.ben niye bu işe bulaşayım gibi sözlerle karşı koyuyor.Taberi Tarihi. onun cinayetinde parmağı olan saha­ beler hakkında ağır konuşmuşlardır. Üsd'ül Gabe. Taberani. size rağmen ben içki içerim" diyor.

Ü s e y d olayı Osman kızını bu adama verince. 3 7 7 Bu iltimas kısmını özetleyecek olursam-. Osman'dan kalan servet kısmında. . Afrika'ya vali atamak. haraçtan. 377 a-Muhammed Rıda( 1865-1935). Afrika'da ele geçirdiği yerlerin 1/5 vergilerini ona ba­ ğışlamak vs. Ayrıca bu çifte. Hatta Osman ölünce o günkü para birimiyle elli bin civarı dinar (altın para) onun muhasebecisinde bulunur. kendi kızı Ümmü Eban'ı ona ver­ mek. Halit b . . diye talimat verir ve bu kadar para devlet ma­ lından kızına ve damadına verilir.Hakem'in oğlu Mervan'ı da sürgünden getirmek. bunla­ ra altı yüz bin/kimi rivayetlerde de dört yüz bin dirhem yardım ver.. 'Osman b. Şunu hep hatırlatırım: Bunların tümü ta­ landan. 112-113.İbni Kuteybe.Amcası Hakem'i M u h a m m e d ' e rağmen sürgünden geri getirmek ve yüz bin dirhem devlet malından ona ba­ ğışta bulunmak. b. hazine yetkilisine.6 ) D a m a d ı A b d u l l a h b . s. Affan' adlı eseri. Ebi Sarh'a aşırı derece im­ kân tanımak. Rebeze gibi yerlerde 10 milyon dinar (altın para) değerin­ de servet bırakır. sağlanan gelirlerdir. hazineden iki yüz bin dirhem para hibe etmek.Kardeşi olan Abdullah b. . oranın gelirini kendisi­ ne tahsis etmek. devlete ait mallardan çeşitli hediyeler verir. . üç yüz bin dirhem para bağışında bulunmak ve 'Mehruz' denilen M e ­ dine'deki önemli bir alış-veriş merkezinin gelirini ona hibe etmek. Hayber. ganimetten. Maarif. kendine vezir yapmak..Yine akrabası olan meşhur Ebu Süfyan'a. . Yine 30 milyon üzeri gümüş pa­ ra (dirhem) ve 1000 d e v e ile birlikte Vadi'l kura.Yine Hakem'in bir diğer oğlu olan Haris'e. .

halkı galeyana getiren son derece kötü örneklerdir. Amr. kendi yakın akrabasına ve Emevi soyuna bağlı kişilere dağıtmak. 3 7 8 Halife Osman iş başı yapınca onu M e d i n e ' y e alıyor. Hz. Halife Ö m e r tarafından Kufe'ye görevli olarak atanıyor. Yaser olayı uygulaması Hatırlanacağı gibi Ammar b. Ukbe'yi Kufe valiliğine ata­ ması ve Sad b. Muhammed'in devesini önden çeken kişi ve o olaya karı­ şan insanları da bilen ikinci tanık. Ebil As'ı g ö r e v d e n alıp yerle­ rine dayısının oğlu Abdullah b. M e d i n e ' d e de ciddi bir muhalefet oluşuyor Os­ man'a karşı..Ebu Musa el-Eş'ari'nin Irak'ta topladığı vergileri. Affan. . s. başka hediyeler vermesi. 204. . İşte bütün bunlar. . Muhalif olanlara şiddet ve sindirme politikası 1) A m m a r b. Halit b. cennetle müjdelenen Tal­ ha ve Zübeyir gibi toplamları elli civarında olan önemli bir 378 Muhammed Rıda. Üseyd'e kızını vermesi ve bu da­ madına hazineden altı yüz bin dirhem bağışta bulunması. Mesut da bir nevi talim-terbiye ve hazineden sorumlu bir görevli olarak oraya g i d i y o r . yanısıra Abdullah b. Bir gün. Ebi Vakkas'ı g ö r e v d e n uzaklaştırması. . Amr'ı ataması ve daha ni­ celeri.Ebu Musa ve Osman b.Abdullah b. Her taraftan Osman'ın yönetimine karşı başkaldırılar çoğalınca. . Tebük suikastında Hz. Bunlar arasında Mikdad b.Yine kardeşi olan Velit b. Yaser. her kabileden önemli kişiler toplanıp Osman'ı uyarmak için bir ültimatom/metin hazırlıyorlar. Osman b.Şam'ın tüm vergilerini Muaviye'ye hibe etmesi.

A m m a r ona. saygı­ sızlık yapamazsın" deyince. Böyle de­ yince Hz. "Bu iş çok cid­ di. bu olaydan do­ layı Ayşe ile Osman'ın arası açılıyor. Osman bunları ken­ di ailesi ve yakınlarına dağıtmaktadır. sen asla böyle yapamazsın di­ yor. Halk bunu duyunca karşı çıkıyor ve onu protesto edi­ yor.seçme heyet kendi aralarında Ammar'ı temsilci olarak se­ çip o ültimatom yazısıyla birlikte Osman'a gönderiyorlar. içinde idrarı durmayan falancanın oğlu. tabii ki bunları başka insanlar ele geçirmişti. İşte burada Osman ona. Bu arada A m m a r da Osman'a sert çıkıyor. Kimi rivayetlere g ö r e Ümmü Seleme gelip Osman'a kızı­ yor. hem de "Allah seni rezil etsin" gibi sözleriyle de haka­ ret ediyor. "Sen m a d e m biliyordun ki bu adam halife. Osman'ın Yaser'i komaya sokması hakkında farklı riva­ yetleri de var. Bu arada Hz. yetki var elinde. Ammar'ı y e r e yıkıp kol ve bacaklarını bağlıyorlar. kimilerine g ö r e de Ammar'a. Osman buna karşı. Muhammed'in arkadaşlarının sana karşı haklı olarak yazdıkları mektubu yere atamazsın. Bu arada Osman onu tekmelemeye başlıyor. o zaman niye kar­ şı çıktın?" denildiği gibi farklı bilgiler de var. Değişik baskınlarda ele g e ç e n talan malları arasında altın mücevheratı da varmış. neden bu adamı komalık yaptın diye. Mu­ hammed'in eşlerinden Ümmü Seleme'nin evine alınıyor. Ali onu uyarıyor. seni bu hale getirecek. "Bu talan malından kimilerin hoşu­ na gitmese de biz ihtiyacımızda kullanırız" diyor. Sonuçta A m ­ mar baygınlık geçirip fıtık oluyor. kim olursun da bana karşı bunları söylersin" diyor ve . Ammar. "Sen ha. Osman'a konuyu açınca. Osman çok kızıyor ve o kâğıdı alıp yere atıyor. sen Hz. A m m a r daha sonra baygın haldeyken Hz. ama o kendi yakınlarına dağıtıyor­ du. Osman hem onu dövü­ yor. Osman adamlarına talimat veriyor. Ayşe de olayı duyuyor ve Osman'a kızıyor.

Yaser'e haber yolluyor. İşte M u h a m m e d ' e karşı suikastta bulunanları bilen Hüzeyfe ve Ammar'ın başına gelenler bunlardır. Velit gelip Os­ man'ı tehdit ediyor: "Aynı sözleri Hz. Yani yukarıda anlatılan o komalık halinin hikâye­ si böyle. .Belazuri (279. sizden en önemli kim ise o da öldürülecektir (Os­ man'ı kastediyor)" diyor.' s. Bir tarafta halife Osman bu adama bu şekil haksızlık ya­ parken. üstelik de haklı olarak sert tepki gösteriyor. 280 vd. Onlardan Hişam b.Ö) 'Ensab ul Eşraf 6/161 v d . Sonuçta A m m a r hem sevilen biri. Ammar'ın verdiği yanıt olumsuzdur. Ali de sana söyledi. hem de onun bağlı bulunduğu aşiret güçlü.Ö)' El-Avasim'ü ımin'el Kavasım. bu ne diyor diye. İşte burada onu tekmeleyince komalık oluyor ve üç namaz kılamaz ha­ le geliyor. "Tutun bunu" emrini veriyor. 3. orada ters konuşmaya başlıyor. siz ne çabuk değiştiniz. 3 7 9 379 1 . birçok İslam tarihçisinin ortak olarak işlediği bir konudur. 3/75. işi laçkalaştırdınız" diyor. ancak sen ona bir şey diyemedin.lbni'l Arabi Ebubekir (543. Bu arada Hz. an­ cak birini komalık yaptığı için artık onu dövdürmekten vaz­ geçiyor. "Bak Hz. Ay­ şe ona. Bu. yardımcı olması için Ammar b. tabii ki Osman ona da kızıyor.Mühibbüddin Taberi (694. Muahmmed'in daha ayakkabısı. Osman'ın onu tekmelediği ve adamı sakat bıraktığı gibi bir gerçek var ortada. elbisesi duruyor.adamlarına da. Bu arada adamlarına "Bunu burdan çıkarın" diye talimat veriyor ve oradan uzaklaştırılıyor. Şayet başına bir şey gelirse. Bu sahipsiz olduğu için bak sen ne hale getirdin. 2. diğer taraftan da kendisine yapılan baskın sırasın­ da.Ö) Riyad'ü Nadere fi Menakıb'il Aşere. Ayşe'nin bu sözlerinden sonra Osman çok bozuluyor ve camiye gidiyor. şunu bil ki. Bu konuda anlatılanlar arasında az fark görünüyorsa da. Cemaat ona şaşkın şaşkın bakıyor.

. Bu yüzden Velit onu Osman'a bir daha şikâyet etti. ö d e m e n lazım" demesi Velit'in hoşuna gitmez. Osman onu M e d i n e ' y e çağırdı. Olayın özeti şu: Ab­ dullah b. bu davra­ nıştan dolayı İbni Mesut'u halife Osman'a şikâyet eder. daha sonra müsait olduk­ larında onlardan geri almıştır. halkı kışkırttığını" anlattı. Velit'ten hesap soramazsın" der. Osman tara­ fından eski vali Sad b. Os­ man'ın hutbe okuduğu bir sırada camiye girdi.Suyuti. 5.774. ne de Osman'ın işine geliyordu. Osman. İslami kaynaklardaki bilgi­ lerden anlaşılıyor ki İbni Mesut yumuşak başlı ve zararsız bir insandı. Başkala­ rına da bu şekilde borç vermiştir. devlete ait/hazine ma­ lından bir miktar yardım ister. M e s u t ' a yapılanlar Osman. hem de maliyeden sorumludur. 7/80 ve sonrası. ayrıca onu g ö r e v d e n de alır. Abdulah b. Velit ondan. Mesut Kufe'de hem talim-terbiyeden sorum­ lu/eğitimci. Nihaye. "İbni Mesut'un kendisi aleyhinde propaganda yaptığını.İbni Kesir (h.Tarih'ül Hulefa. Mesut'u d ö v e d ö v e kaburga kemikle­ rini kırar. İbni Mesut da verir. s. bilmiyordum ki Osman ve ona bağlı kişilerin hazinesi­ ne bakan bir memurum" diyerek tepkisini gösteriyordu. Ebi Vakkas g ö r e v d e n alınıp yerine Velit b. Bidaye. halife Osman'ın icraatını ve oraya vali olarak atanan Velit'i her fırsatta eleştirmeye d e v a m ediyordu: "Zannediyor­ dum ki ben Müslümanların hazinesinden sorumluyum. Bunun üzerine İb­ ni Mesut anahtarları teslim edip sivil bir vatandaş olarak Kufe'de yaşamaya devam eder. 4. Os­ man kendisine bir mektup göndererek "Sen bir memur­ sun. Velit. "Bu borçtur.2 ) A b d u l l a h b . Hz. 130 ve sonrası. tabii ki bu da ne Velit'in. Osman kısmı. Muhammed'in çok samimi arkadaşı oldu­ ğunu bilen halk ona saygı gösterirdi.ö). Çünkü Velit'in amacı geri vermemek üzere almaktır. Onun Velit'e. Bu arada İbni Mesut. Ukbe atanınca.

halk üzerinde çok olumsui^tki bırakırken. "Sa­ kın sürgüne gitmeyi kabul e t m e . "Yanlışlıkla bir ok atsam. Çünkü bazı olaylar ve fitneler ocaktır.. o da Osman'a kızdı ve tıpkı Amı^ar olayında oldu­ ğu gibi burada da Osman'a karşı tavır aldı. e ğ e r Os­ man'ı katlederlerse artık bir daha onunjibi bir halife bula­ mayacaklar. Muhammed'in arkadaşıyım ve Bedir. ben Os- . Osman'ın hazırladığı Kur'ci dışındaki nüsha­ ları yakması. Hlatta Osman onu sürgüne g ö n d e r m e k isterken birçok insan kendisine. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in I<ızı Ayşe bunu du­ yunca. Hatta bunu is­ patlamak için İbni Mesut'un Osman ha<kında. Bu arada Hz. Rıdvan Biatına ketılan biriyim" (Os­ man Bedir ve Rıdvan'a katılmadığı için turada aynı zaman­ da dolaylı bir şekilde onu eleştiriyor da) dedi. bı­ rakmayacağız" deyince İbni Mesut. emrini dinleye­ ceğim. buna kar­ şı Uhud dağı kadar altın da bana veril>e yine mutlu ola­ mam" dediği söyleniyor. Bununla Osrran'dan çok m e m ­ nun olduğunu ö n e sürmek isteniyor.Osman'ın."İşte bakın şu an kötü bir hayvan içeri giriyor" diyerek ağır hakaretlerde bulundu. O da. Bazı İslami kaynaklarda İbni Mesut'uT en son Osman'la anlaştığı ve onunla helallaştığı iddia edilyor. Bu yüzden ben istemiyorum ki bunun ilk kıvılcımın kendim yakayım" diyor. Osman'a isabet edip de ödürülse. İbni Mesuttemiş ki. Açıkçası. Ali ve bazı insanların araya girmesiyle bni Mesut'un sür­ güne gönderilmesinden vazgeçiliyor. Daha önce de ifade edildiği gibi. "Başka yere göndersem orayı da karıştırır" endiesinin yanısıra Hz. en başta bu Kur'an konusu ve onun genel ifaatı Osman'ın so­ nunu da getiriyor. "Ben Hz. İşte burada uyduruyorlar. Hatta İbni Mesut daha fiyatta iken Osman hakkında her yerden muhalefet oluşuna kendisi. "Ha'ir. Biz stni destekleriz.

o zaman daha örnek mi kalmadı ki. Os­ man'a. n o : 1 4 5 4 8 . Gc^üldüğü gibi savunmuşlar. Daha son­ ra Osman bunu duyunca Ammar'a. Hz.ab. Bellidir ki bazı uydu­ ruk uzlaşma cümleleri kurmuşlar. İbni M e s u t m d . inandırıcılığı y o k . En iyisi burda kal­ sın bari kontrol altında olur" deyince. "Allah rahmet eyle­ sin" diyor. Osman'dan önce vefat ediyc . arkadaşlarından Ammar b. "Evet hepimiz tarafından Allah rahmet eylesin" karşılığını veri3 8 0 a ) İ b n i A b d i l b e r . Yaser onun vasi­ yeti gereği Osman'a haber v e r m e d e n gömüyor. ancak ilkel bir savunma. İbni Mesut'a toplum içinde hakaret ediyor. Osman bunu uygun buluyor ve ücretsiz bir şekilde M e d i n e ' d e yaşamaya mah­ kûm ediyor. cilt 9/109 c) B e l a z u r i . Osman bildiği­ ni yapıyor. Mesut. Onlar kendi?'™ komaya sokuyorlar ve kaburga kemik­ lerini kırıyorlar. Abdullah b. Bu c>' u P bitenlerden sonra da onu sürgüne. haysiyetini kırıyd r ve onu camiden kovuyor. b ) H e y s e m i M . tenha bir y e r e g ö n d e r m e k istiyor. "Sen Küfe 'ye gönderdin. İstiab. Ukbe yüz-ünden adama nasıl bu cezayı veriyorsun" diyor. bu yetmiyor­ muş gibi. ancak becerememişler. Osman'a alay edercesine. kendisi kalkıp Osman'ın ölümüyle ilgili ör­ nekler versin. Yaser'e vasiyet ediyor. "Eğer Osman'dan önce vefat edersem sakın cena­ z e m e katılmasın" diyor. 6/148 . Durum bu iken sen Şam'a göndersen oradaki insanları da örgütler.man'a ok atmak istemiyorum demiş. Z e v a i d . A m r n a r da. İbni Mesut. ancak Mervan. oradakileri senin hakkın­ da ö r g ü t l e d i / a l a r m a geçirdi. Çünkü mademki memnun kalmış. N o : 1659. Ens. onu d r ? v m e k için ayrıca adamlarına talimat veri­ yor. 3 8 0 Osman. Ali bu arada Osman'ı uyarıyor: "Sen Velit b. A m a Ali'n' 1 " 1 D u çıkışı fayda etmiyor. r v e arkadaşı A m m a r b.

Osman kendi keyfine g ö r e Kur'an adı altında ve Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit başkanlığında bugünkü dünya piyasasında bulu­ nan kitabı hazırlarken. Taberi Tarihi. As yönetiminden Suriye'nin Şam tarafına. el-Avasım'u min'I Kavasım. Sait b. İbni M e ­ sut. Sadece bir ha­ tırlatmada bulundum. s. Sonuçta olay orada kapanıyor. O yüzden burada bunun üzerinde fazla durmuyorum. Halife Osman'nın talimatıyla Kufe'den. 280. 4/251 ve devamı. karşı çı­ kanların aldığı en hafif cezaydı sürgün. Hz. ta Mekke'den beri M u h a m m e d ' l e beraber­ dir ve ilk Müslümanlardan olup Kur'an hafızıdır. Os­ man'ın ona karşı asıl kini buradan kaynaklanmaktadır. Osman'ın hazırlattığı Kur'an'a karşı çıkmıştır. . Osman bunun alay olduğunu anlıyor ve orada onunla tartışıyor. artık olay patlak v e r i y o r . Milel ve Nihal. ibni Mesut. Ensab. Şehristani. Ancak şu da muhtemel ki.yor. s. 6/140-164. Nizamiye mezhebi kısmında. yine Basra'dan Şam tarafına Muaviye emrine kitlesel bir şekilde sürgüne gönderilen pek çok insan var381 abcdBelazuri. Kufe'de iken de halka kendi Kur'an'ını anlatıyordu. Yu­ karıda ö z e t l e m e y e çalıştığım nedenler de oluşunca. Hatta sürgüne göndermek istiyor.i Gıfari'yi sürgün etmek Halife Osman döneminde çok kişi sürgün edildi. İşte Osman onu geri çağırmış. diğer Kur'an nüshalarını yaktığı gibi onun da Kur'an nüshasını alıp yakmıştır. farklı bir çalışmamda işleyeceğim. İbni Mesut karşı çıkıyor ve bildiği farklı bir Kur'an nüshasına g ö r e hareket ediyordu. 14. 3 8 1 • 3) Ebu Z e r . İbnil Arabi. Ali burada da Osman'a karşı çıkıyor ve aralarında sert tartışmalar da meydana geliyor. Bu konudaki de­ taylı bilgiyi.

Amir himayesinde yaşayan insan­ lardan başka bir grubu Şam tarafına sürgüne gönderiyor. Şunu da belirteyim. Ziyad gibi şahsiyetler. A m a bu sa­ vunma yetersiz ve inandırıcı değildir. onu bana alelacele M e d i n e ' y e gönder diye talimat 382 Mesela Küfe'den Sabit b. onun eksiğini kabul etmemek için çeşitli uyduruk savun­ malar yapmıştır. Sa'saa b. Amr-el Huzai. Savhan. b. Kab. bunlarla uyum sağlayamıyoruz diyor. s.Tabakt-i İbni Sad. Suriye taralına Muaviye emrine gönderilirler. Abdullah b. icraatımız hakkında propaganda yapıyor diye. Bu olup bitenlere karşı Muaviye onun hak­ kında Osman'a rapor veriyor. Malik b. Bu defa da başka b ö l g e y e sürgüne gönderiliyorlar. Çünkü adam Hz. yani ganimettir. bu bizi eleştiriyor. Kays. Olay bu kadar basit olsaydı Osman'ın en yakın çevresi ona düşman kesilmezdi ve onu feci bir bi­ çimde katletmezdi. 383 a. Ebuzer de o sırada ora­ daydı ve bu sözlere karşı çıkıyor: Muaviye'nin ve bu arada halife Osman'nın yanlışlarını. Malik-i Ester. Güya Ebuzer sürgün edildiği köye g ö ­ nüllü olarak g i t m i ş . Osman da Muaviy e ' y e . . Amir b. Kümeyi b. c. İslami kesim Osman'ı kurtarmak. Evliya Çelebi gibi oradan oraya sürgün ha­ yatı yaşayan insan çoktu o zamanlar. 3 8 3 Mesela İbni Sad gibi.ibni Kuteybe. devlet malıdır. 4/429. 3 8 2 Sonuçta Muaviye onlarla anlaşamamıştır. Aslında olay şudur: Şam valisi Muaviye şöyle söylüyor: Şam diyarı Allah'ındır. Bunlar hakkında Osman'a mektup gönderiyor. Mu­ h a m m e d ' e bağlı biriydi ve Muhammed'in gömülü olduğu M e d i n e şehri varken herhalde kalkıp da ölene kadar ıssız bir köye gönüllü olarak yerleşmezdi.Taberi Tarihi. zulümlerini kabul etmeyip halka anlatıyor.d ı . 4/317 ve devamı. Maarif. do­ layısıyla benimdir d e m e k istiyor. Yine halife Osman Basra'dan. I 13 ve 146. zinakârmış gibi yakıştırmalar vardır. Örneğin. Abdi-I Kays. bunlar hırsızmış.

Çünkü bunlar önemli merkezler. Ali. görevlilerine "Bunun haddini bildi­ rin" diye talimat veriyor. Yaser'in zoruna gidiyor. "Seni Rebeze köyüne g ö n ­ d e r e c e ğ i m " diyor (Medine-Kufe arasında ıssız bir köy). ona ceza ver. aleyhine çalışmasından korkuyor. "Allah rahmet eylesin" diyor. Osman ona. Osman'ın bu ifa­ desi Ammar b. bu kez Osman'la Hz. Sonuçta Osman bunu da sürgüne göndermek istiyor. Ammar buna karşı Osman'a şunu söylüyor: "Evet biz de diyoruz Allah rah­ met eylesin. sen burdan gidecek­ sin. Adamları Ammar'ı d ö v e d ö v e ko­ malık yapıyorlar." Tıpkı İbni Mesut'un ölümündeki gibi bir du­ rum yaşanıyor burda. beni M e k k e ' y e gönder diyor. Tabi ki bu sözlerle Osman'ı zımnen eleştiriyor: Yani 'hem adamı sürgüne gönder. "Asıl sen sürgüne gitmelisin" diyor. Daha sonra Osman onun ölüm haberi­ ni alınca. ancak kabilesinin araya girmesiyle Hz. Osman bunu kabul etmiyor. hat­ ta Osman Ali'ye. Sen buna benzer başka bir örnek daha mı uygulamak istiyorsun deyince. Ali arasında sert tartışmalar oluyor. Ali de. bakalım başarabilir misin . Hz. Ebuzer buraya zorla gönderiliyor ve ölene kadar burda sür­ gün hayatı yaşıyor.veriyor. Bu yüzden Ammar'a sert çıkışıyor. onun halkla te­ mas kurup. hem de alay edercesine Allah rahmet eylesin d e ' mesajını iletmek istiyor ve tabii ki Osman bunu anlıyor. Bir yer iste seni sürgüne g ö n d e r e c e ğ i m diyor. elinden ne geliyorsa yap. A d a m . Basra ile Kufe'den biri olsun diyor. Osman bunları da kabul etmiyor. Osman'a gidip şunları anlatıyor: Temiz bir insanı (Ebuzer'i kastederek) sen sürgüne gönderdin ve orada vefat etti. o gün için met­ ropol durumunda olan bölgeler. Onun için bunları kabul etmiyor ve ona. Ebuzer M e d i n e ' y e gelince Osman'ın kötü yöneti­ mini orada da anlatıyor. Osman onu da kabul etmiyor. A d a m Kudüs olsun diyor. Osman.

halife Os­ man'ın sudan bahanelerle katılmaması. İki savaşa katılma­ ması ve üstelik Bedir'de ele g e ç e n ganimetlerden onun da pay alması. Kı­ sacası. halk nezdinde bu katılma­ ma da artık mazeretten çıkıp önemli bir eksiklik olarak de­ ğerlendirilmeye başlandı. . Aşağıda A. Olayın özeti şu: O zaman. Daha sonra Müslümanlar arasında meydana gelen Sıffin harbin­ d e A m m a r öldürülüyor. 6/166 v d . Osman hem Ammar'ın sürgün olayını ora­ da kapatıyor. hem de Ali ile tartışmalara son veriyor. seni eleştirir­ se sen de ona ceza verip sürgünlere yollarsan bu iş yürü­ m e z " deyince. Bu arada bu olup bitenleri duyanlar top­ lanıp halife Osman'a. orada detaylıca anlatacağım. Müslümanlar üze­ rinde olumsuz etki bırakmıştı. tüm Kur'an nüshalarını yakması Bu konuda elimde yeni bir çalışmam var. bu da Osman için bir eksiklik olarak değerlendirili­ yordu. onun bu davranışı Müslümanların zoruna gidiyor­ du. Rahman b. Herkes M u h a m m e d ' d e n ayet adı al­ tında bir şeyler almıştı. Bugün nasıl basın mensupları baş- 384 Belazuri. bir nevi açıkgözlük olarak değerlendiriliyordu ve Müslümanlar nezdinde itibarına g ö l g e düşürmüştü.karşılığını veriyor. Zamanla onun hakkında olumsuz düşünceler çoğalınca. "Kim sana karşı çıkarsa. şu an var olan Kur'an ortalıkta yoktu. Her fırsatta yüzüne karşı şu şu savaşlardan kaçtığı açıkça söyleniyordu. 3 8 4 C) Halife Osman'ın bazı savaşlardan kaçması Hz. D) Osman'ın. M u h a m m e d zamanında meydana gelen Bey'at-i Rıd­ van'a ve Bedir'le Uhud gibi önemli savaşlara. Ensab'ül Eşraf. Avf konusunda bu konuda so­ mut örnekler v e r e c e ğ i m .

İbni Mesut'un.bakanın peşine takılıp bilgi alıyorlarsa. o dö­ nem var olan tüm Kur'an nüshalarını yakıyor. Ka'b'ın ve daha birçok sahabenin ayrı ayrı Kur'an'ları vardı. Hatta Hz. Osman'ınki adeta bir darbe yasası gibi algılanıyor ve bu konu da Osman'a karşı ciddi tavır alınma­ sına neden oluyor. İşte Osman. Yahudi asıllı Z e y d b. birçok kişide güya parça parça bulunan bu ayetleri bir araya getiriyordu. Bu konuda İmam Suyuti ve İbni Asakir gibi meşhur İslam tarihçileri şu- . Bu bilgileri herkes aynı derecede Muhammed'den almıyordu. bazen uzun süre bazıları hiç bulunmuyordu. İşte bu yeni Kur'an'ı ortaya koymak ve var olanları yakmak mille­ tin zoruna gidiyor. Yani M u ­ hammed'in konuşmalarının bugünkü Kur'an gibi bir araya gelebileceği hiç kimsenin aklından geçmiyordu. bu aşamada bu kısa bilgi yeterli. Bir gün bir kişi o günkü bilgileri alıyordu. o zaman da böyley­ di. Ali'nin Kur'an'ı vardı ayrıca. Übey b. Bu. Ebi Süfyan Osman'ın en önemli adamı ve o d ö n e m d e Şam valisi olan Muaviye bile ona yardım etmek istemedi. M u ­ hammed'den sonra bir ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkan yeni bir durumdur. Pek çok insanın hazırladığı bazı ayetler varmış. Sabit'e g ö r e v verip yeni bir Kur'an (bugünkü) hazırlatınca. ancak imkânlar farklıydı tabii ki. Ömer. e.Halîfe O s m a n ' ı n Katledilmesine Katkı S u n a n Ö n e m l i Kişiler /Muaviye b. Adeta herkesin cebinde farklı bir Kur'an vardı. Dediğim gibi bu konuda yeni bir çalış­ mam olduğu için fazla detaya girmiyorum. bazen birlikte birkaç kişi oluyorlar­ dı. İşte bu konu da Osman'ın sonunu getiren önemli sebeplerden biridir.

Ebu Tufeyl. no:3064. halifelere ayırdığı özel kısımda şöyle farklı bir olay da aktarıyor. yetkin daha fazlaydı. 95.İbni Asakir. Abdullah el-ICenani. 26/117 ve devamı. no:3064. s. 3 8 7 Herkesin bir hesabı vardı. ibni Asakir. Çünkü Muaviye çok kurnaz bir insandı. Bu arada adam ona bir şiir de hatırlatıyor: fırsatçısınız d i y e . milleti ayaklandırdın. 385 Bu adamın asıl adı. b. Muaviy e ' y e . cilt.nu aktarıyorlar. ama yardıma gelmedin?" Muaviye burada alay edercesine. bari ben geleceğimi riske atmayayım diye düşünmüş olabilir. cilt 26/113 ve devamı. Vasile b. "Hâlbuki sen Şam valisiydin.Suyuti. Önemli bir ailenin çocuğuydu. 200. "Benim onun kan bede­ lini almam daha iyiydi/bir bakıma gitmesi kalmasından da­ ha iyiydi" karşılığını veriyor. Muaviye'ye de. As'a. sen de Şam valisiydin. Tarih'ül Hulefa. ancak ben de hazırdım ve ona yardımcı olmadım. 3 8 6 Zehebi tarihinde. Amir b. s. Ebu T u f e y l 3 8 5 ile Muaviye arasında bir diya­ log geçiyor: Muaviye soruyor. İbni Abbas bir gün Amr b. Halifeler kısmı özel bölüm. sen de Osman'ı katledenler arasında var miydin diye? Ebu Tufeyl hayır yoktum. hem de Uhud savaşında karşı tarafın lideri. Yani mutlaka bir hesap yapmıştır. adama yağcılık yaptın. ama sonuçta senden yar­ dım isteyince yapmak istemedin ve hatta öldürülmesini is­ tedin d i y o r . babası Ebu Süfyan hem Bedir. Medine'yi alarma geçirdin. 387 Zehebi Tarihü'l İslam. kimse ona yardım etmedi diyor. . sen öyle Osman'ın aleyhinde çalıştın ki. "Sen de yardım etmedin" diyor. başkomutanıydı. Muhammed za­ manında vardı ve Muhammed'in sahabelerinden en son ölen kişi. Muaviye daha yüksek bir yer hedeflemiş olabilir v e y a Osman'ın kurtuluşu yok. 386 a. Çünkü ne Mekkeli. ne de Medineli Müslümanlar ona yardımcı olma­ dılar.

Ümmü Habibe'ye yapıl­ dığı gibi bana da yapılır. Bu­ nun üzerine onunla Mervan arasında tartışmalar oluyor. 3 8 8 Kimi rivayetlere g ö r e de. 1/239. A m a neredeyse onu da öldüreceklerdi. Dolayısıyla Osman'a karşı bu tehlike var iken sen niye hacca gidiyorsun?" Ayşe şöyle diyor.2 . Osman gibilerin listesini bildi­ ği için hep rahatsız ediliyordu. onu uzun süre e v d e mahsur bırakınca.Ebül Feda. "öldürün. gömleği.Hz. M u ­ hammed'in eşlerinden Ümmü Habibe müdahale ediyor. Z e y d b. Mervan. el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer. A y ş e O s m a n ' ı n a l e y h i n d e çalışıyordu Birçok İslami kaynakta Ayşe'nin Osman için. "Gök yere düşse bile hiç umurumda değildir? karşılığını veriyor. Hz. Sabit ve A. su. saçı bile duruyor. 1/420. ama tabii ki A y ş e yoluna d e v a m ediyor. Rahman b. O yüzden gidiyorum" diyor. Korkarım ki halk Osman hakkında benimle danışıp ona göre hareket eder. O da M u h a m m e d ' e Tebük'te sui­ kast yapmak isteyen Ömer. 3. "Muhammed'in henüz ayakkabısı. ama ne yazık ki onun getirmiş olduğu din gitti kayboldu ( O s ­ man'ın icraatını kastediyor)" d i y o r . İsrail b. güçlük­ le onu olay yerinden uzaklaştırıyorlar. cilt no: 4607. Çünkü o aynı zamanda Ebu Süfyan'ın kızı ve Osman'ın akrabasıydı. b. . İşte Osman'a baskın yapanlar. hacca giden Ayşe henüz M e ­ dine'ye varmadan yolda Osman'ın ölüm haberini alınca. Utab gibi­ leri Ayşe'ye soruyorlar: "Bu insanlar senin sözünü dinliyor­ lar. Hatırlancağı üzere daha önce Ümmü Habibe hakkında bazı bilgiler vermiştim. onun katli vaciptir" gibi ölüm fetvaları verdiği anlatılıyor (Hatta Osman'ın yaptıklarına karşı Ayşe. Futuh. Ayşe az önce aktar388 a.Hakim Müstedrek. bunun sonucu olarak da. c. Musa'dan. yemek izni vermeyince.ibni A'sem.

İşte A y ş e ve kardeşinin Osman aleyhinde faaliyet yü­ rütmeleri bundan dolayıdır d e m e k yanlış olmaz. Ay389 a-Taberi Tarihi. b. 4/386. d. yani Ebu­ bekir'in çocuklarıyla Osman arasındaki hoşnutsuzluğun asıl nedeni. El-Kamil 2. Daha önce de anlatıldığı gibi Ay­ şe'nin öz kardeşi M u h a m m e d b. Mu­ hammed bir gün Osman'a şu açıklamayı yaptı: "Ey Osman Allah sana bir fistan giydirdiği zaman (yani halifeliği kastediyormuş) sakın tehlike de olsa onu bırakmayaS l n . Osman kısmında. sakalından tutup çeken. c. cilt. Beşir'den. . Osman da Ö m e r gibi Ebubekir'in ölümünden sorum­ luydu.eliğim konuşmasında bu olayı kastediyor. Mervan b. o şunu diyor: Hz. Kays o da Numan b. ama korkuyordu.İbni Esir. Os­ man konusunda yardımcı ol diye.»390 Hâlbuki Ayşe'nin bu açıklaması Osman için son derece tehlikeliydi. karışmayız diyorlardı. Resmi İs­ lam tarihinde ancak bu kadar bilgi kayda geçmiş. Ebubekir. 7/210. tabii ki Ayşe kardeşini bırakıp da Osman'a destek vermezdi. Mısır'dan gelen ekip içindeydi ve Osman'ı yakalayınca y e r d e süründüren. bildiğine ilişkin bazı işaretler var. böyle bir şey be­ nim de başıma geleceğinden korktuğum için çareyi hacca gitmekte buluyorum d i y o r . yüzüne vuran bir muhalifti. Çünkü isyancılar gelmiş kapıya dayanmışlardı ve e ğ e r Osman görevi bırakırsa. Haken kısmında. Osman'ın saf dışı bırakılmasını çok isti­ yordu. 390 Ahmet bin Abdullah b. Mesela Muaviye ona mektup gönderiyor. A y ş e ve kardeşinin babalarının cinayetine dair bilgile­ rinin düzeyini İslami kaynaklardan tespit e d e m e d i m . 5/19 v d . 3 8 9 Aslında Ayşe. Kal­ dı ki. Bidaye-Nihaye. Osman'ın Ebubekir'in cinayetinden sorumlu olma­ sıdır. An­ cak Ayşe'nin bunun farkında olduğu.İbni Sad.ibni Kesir.

Ayşe. aslında Ayşe ve kardeşinin. "Ben hep e v i m d e oturdum. Razzak." Mesruk da. şimdi de bir koç gi­ bi onu kesiyorsunuz. b. "Ey Ayşe. A y ş e bir gün Mesruk adında bir sahabiye şunu diyor: "Sizler ilk önce Osman'ı beyaz elbise gibi öne sürdünüz. onlar o zaman bundan ha­ berdar olmasınlar: Büyük ihtimalle bilgileri olmuştur. Böyle yapıyor ki adam dirensin ve öldürülsün. Yani bu hadis Ayşe'nin kendi şahsi açıklamasıdır. Ayrıca asırlar sonra bazı kaynaklardan o zaman Ebubekir'e karşı yapılan bu plandan biz bile haberdar oluyoruz da. katli vacip­ tir diyordu. kimseye mektup yazdığım falan yok" karşılığını veriyor. Yoksa durup dururken adamın ölüm fermanını niye versin kil De­ mek ki aralarında çok ciddi bir sorun varmış.Gayyat Tarihi. Os­ man'ın Ebubekir cinayetinde parmağının olduğunu anla­ mışlardır sonucunu gösteriyor. ahmak. Ayşe'nin niyetini okumaktır. Nitekim Osman'ın ölüm haberini alınca bunu itiraf ediyor. onu öldürün" şeklinde insanlara talimat veriyordu ve ona hakaret anlamında Na'sel (Yani bunak. 98.Halife b. Yahudi kişiye benzetme) lakabıyla ilk sesle391 a. İşte bu gibi belirtiler. bu senin işin. onu halife seçtiniz. .A. Burada maksat. Musannaf. Osman sadece bu söz dolayısıyla direniyordu demiyorum. Ayşe kendini koruduğu halde yine zaman zaman teh­ ditler alıyordu. no: 20967.391 Hâlbuki İslami kaynaklarda önemli kanıtlar var ki Ayşe. cilt 11/447. Hâlbuki A y ş e karışıyordu. onu öldürün. onu öldürmek için ben de halkı teşvik ettim diyor. s. "Osman dinden çıkmış.şe ise Osman'ı direnişe teşvik ediyordu. insanlara talimat verip de onları Osman aleyhine kış­ kırtırsan sonuç böyle olur" diyor. Bir kere Muhammed'in kimin halife olacağı konusunda açıklaması yoktu.

Adam ona. Ümmi Kilab/b. olduğu gibi kay­ nağında işliyor. İçeriği (özetle) şöyle: Halifenin kat­ lini isteyen. Halife Os­ man Ayşe'nin bazı alacaklarını geciktirince. Medine'deki Yahudi veya Mısır asıllı bunak adama benzetmek bir yana. "Benden sonra M e ­ dine'de neler oldu?" diye soruyor. "as­ lında Osman zulmen katledildi. ben onun kan bedelini is­ t e y e c e ğ i m " diyor. Şimdi İslam âleminde meşhur bir müfessir (Kur'an y o ­ rumcusu) ve aynı zamanda tarihçi olan İmam Taberi'den Ayşe'nin Osman'la ilgili yaklaşımı konusunda bir ö z e t bilgi vereyim. "Allah'a ye­ min olsun ki Osman hakkında ilk kışkırtıcı sözleri sen söy­ ledin. öldüren değil. A d a m buna karşı Ayşe'ye. Fahrettin er-Razi de şu farklı bilgiyi veriyor. Bu arada Ayşe. kendisi yarı yolda tekrardan Mekke'ye dönüyor ve Osman'ı öldürün sözü gi­ bi) Taberi gibi (310. 'Onu öldürün. A y ş e ona karşı . senden son­ ra Müslümanlar Osman'ı katletti diyor. bir kere Na'sel'in kelime anlamı kötüydü. öldürmeye emir verendir şeklinde devam ediyor. "Evet ben de söyledim. İlginçtir ki. Na'sel'in katli vaciptir' diye sen ta­ limat verdin" diyor. Biz de seni dinledik ve gerekeni yaptık. Taberi dışında birçok İslam düşünürü de aynı şey­ leri kaleme almış. Ayşe. Ebi Seleme ile karşılaşınca. A d a m burada Ayşe'nin çelişkileriyle ilgili irticalen 6 mısralık bir şiir okuyor. Ayşe'nin az önceki açıklamasını (ki Ali halife olmuş. Ayşe hacdan dönüp yolda Abd b. ancak adam artık ölmüş ben isterim ki son sö­ züm onun hakkında olumlu olsun" diyor. ahmak-beyinsiz demektir. insanlara talimat veren sen idin.hicri ölüm) bir Kur'an yorumcusu ve ta­ rihçi anlatırken de hiç savunma yapmıyor. halk da söylüyordu. İbni Manzur şöyle diyor: Nasel de­ mek. kâfirdir diyen yine sen idin. Bi­ zim yanımızda katil kişi.nen Ayşe'nin kendisiydi.

. Muhammed'in henüz g ö m l e ğ i or­ tada iken Osman ne çabuk bu dini bitirdi gibi açıklamalar aktarıyor. Eğer ölümünü istemişsem bu da başıma gelsin" şeklinde bir açıklama. "Ey ahali. o da Urve'den aktararark Ayşe'nin. kusura bakmayın bu işin içinde ben de vardım ve başroldeydim" demesinin bir anlamı yoktur. sen emanete riayet etmedin. onu Nuh ve Lut peygamberlerin hanımlarına benzetiyor. Aklı başında biri bunu zaten söylemez. İşlenen bir cinayetten sonra Ayşe'nin. Ayşe'nin Osman'ın katli vaciptir sözlerine ilişkin eski hadisçilerden Sam'ani (h. ancak kötü bir kadınsın demek istiyor.562) de kaynağında açıklamalarda bulunmuş. Bu da hemen hemen Taberi'nin aktardığı açıkla­ maları veriyor. sen çok çelişkilisin dediğini de yazıyor. Bunu zaten daha önce Hz. Osman'ı öldü­ rün. "Ben Osman'a ne kötülük yaptıysam hep başıma gelmiş. Orada konuya ilişkin şu bilgi var: Muammer Zühri'den. Hz. İşte Osman'la Ayşe arasındaki olup bitenler hakkında birkaç örnek. Kısacası. Fahrettin Razi devamla diğer ünlüler gibi şöyle anlatıyor: Ayşe insanlara.gazaba geliyor/kızıyor ve "Ey Osman. 3 9 2 392 a. b. Osman da buna karşı Tahrim suresinde g e ç e n ve AyşeHafsa ikilisiyle ilişkili olan bir ayet okuyor. Tarih: 4/459.Taberi.Fahrettin er-Razi. Ebubekir'in ölümünden sonra ve hele Osman'ın halifeliği döneminde bu iki ailenin arası açılmıştır. 4/343. deve keser gibi keseceklerdi" eliyor. el-Mahsul fi ilmi Usuli'l fıkıh. yani senin eşin peygamber. bu arada Ayşe'nin Mekke'ye döndüğünü. insanların haklarını göz ardı ettin ve yakınla­ rından zalim kişileri insanların başına getirdin. Beş va­ kit namazın hatırı olmasaydı insanlar seni. Na'seli öldürün. Muhammed'in zehirlendiğine ilişkin açtığım bölümde anlatmıştım. adamın Ayşe'ye.

h. 5/64. s. "Halife Osman'ı ihmal ettiniz. Avam'a. İs­ lam Tarihi. Razzak. Halifeler kısmı. ayet açıklamasında. Hanbel'in bunu iki y e r d e aktardığını 394 belirtiyor. cilt 13/6.İbni Kesir. Ali kısmında.A. Bidaye-Nihaye. m e z h e p lideri A h m e t b.İbni Abdirabbih. Musannaf.Tac'ül Arus. İbni M e r d e v e y h ve İbni Asakir gibilerinden alıyor. İmam Ahmet b. j. el-Fütuh. b. . El-Nihaye fi garib'il hadis. 25. 11/669. Zübeyir'in bu açıklama­ sını. 504. s.Ibnil Esir. Feth'ül Bari. geldiğinde herkesi (suçlu suçsuz) kapsar" ayetini 393 okuyor. e.İbni Hacer. f. Bu Zübeyir denilen seçme sahabi Cemel Vak'ası'nda öldürülünce. hep c. Avam Zübeyir b. İmam Suyuti. 5/80. n. Na'sel md. arkasında şu mal varlığını bırakı­ yor: On bir ev M e d i n e ' d e . Hanbel.İbni Kuteybe.. g. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer. özel bölüm. Ayrıca Zehebi. Osman kısmında. no: 20967. Kitab'ül Fiten. 1/172 Hz. Buhari şerhi. Ikd. k. I. 25. d. ta ki kat­ ledildi ve şimdi de kalkmış onun kan bedelini istiyorsunuz" diyorlar.80-88..3- Zübeyir b. Dürrü'l Mensur. Enfal suresi.İbni Sad. Zübeyir. hemen ilk başta. 8/141. 11/447. 2 ev Basra'da. bir ev Mısır'da. 7/209.Ibnil Esir. Bezar. no: 14568. Imame-Siyase. 1/420. İbni Kesir ve daha birçok müfessir.Heysemi. Na'sel maddesinde.İbni A'sem. m. 4/270. Na'sel md. Lisan'ül Arab.Zebidi. Na'sel md. Heyse­ mi. Tefsir kısmı no: 11027. Osman'nın cinayetiyle ilgili kendi sorum­ luluğunu kabul ediyor ve Kur'an'dan "Sakının o fitne ve be­ ladan ki.Suyuti.Ebül Feda. bir ev Kufe'de. büyük miktarda arazi ve elli milyon iki yüz bin o günkü para. Bunu anlatanların başında meşhur Buhari gelmektedir. 394 a.İbni Manzur. Nerden gelmiş bu mal! H e p talan. İbni Munzir. el-Nihaye fi Garib-il Hadis. Mecmeu Zevaid. 393 Enfal. Maalesef biz de bu Osman olayında hadisenin içine çekildik diyor. Muceme'u Zevaid. c. i.Heysemi.

A. ona kızıyor. Çünkü eşim hastay­ dı ve nitekim de o sırada vefat etti. Buna karşı A. haksız olduğumu kabul ediyorum. Bedir harbine katılmadım. 3 9 6 Savaş bittikten sonra zararın neresinden dönülürse kârdır misali. ben senin gibi Uhud ve Bedir savaş­ larından kaçmadım. Velit b. Osman savunmaya devam ediyor. Uhud harbinde Muhammed yüzünden yaralanıyor.çapulculuk! Mekke'den gelip M e d i n e ' y e yerleştiler ve za­ ten bunlara muhacir deniliyordu. Muhammed. Hatta Bedir harbine ka­ tılmadığım halde Hz. onlarla uğraşmanın. Sait b. Utba. Bunların arasında halife Os­ man da var. neden kaçtınız diye onları sorgulamanın gereksiz olduğunu anlıyor. Uhud savaşına gelince. Çün­ kü olay M e d i n e döneminin üçüncü yılında gerçekleşmiştir 395 Buhari. cennet müjde­ sini alan kadrodan.. Utbe. ama çok kısa zamanda zengin oldular. 396 Kaçanlardan birkaçı: Halife Osman. Avf Bu da Osman'a karşı olan önemli bir isimdi. Farz'ul humus. Ebu Hüzeyfe b. 3 9 5 4- Abdurrahman b. Rahman. Müseyyeb anlatıyor: "Bir gün Osman.. bana karşı neden sertleşiyorsun diyor. Muhammed bu savaşta elde ettiği ganimetlerden bana da pay verdi (İşte bu mantalitede olanlar ganimet malını paylaşmaktan zevk alıyorlar!) diyor. Bab'u bereketi'! Gazi. bu da ilginç bir durum. Rafi b. Daha sonra ölüm haberinin yanlış olduğu or­ taya çıkıyor. Bu bağışlama olayını biraz açmak istiyorum. . dişi kırılıyor ve hatta öldürüldüğü haberi yayı­ lıyor. Mualla. Harise b. Rahman'a karşı sesini yükseltiyor. Müslümanlar tekrar kaçanlar geri d ö n ü y o r . Zeyd. Bu yüzden safında yer alan bazı arkadaşları onu savaş meydanında bırakıp kaçıyorlar. ancak Allah beni affetti diyor". Osman da.

şeytan ancak yaptıkları bazı hatalardan dola­ yı yoldan kaydırmak istemişti. b) İbni Asakir. Filozof. iktidarlar için de kul­ lanışlıdır. ne de namazımı kılsın" diye vasiyet ediyor. 6/172. nitekim o da bunu yapıyor ve 'Al-i İmran'dan falanca ayet geldi. Zevaid. ayet yorumunda." 3 9 8 Velit b.ö 4. Ölünce namazını Zübeyir v e y a Sad b. Seneca (m. Al-i Imran 155. 65).. Bir ayet indirip. Burada yapılması gereken. 9/84. Dürrü'l Mensur. Kurtubi v e daha birçok müfessir. içinizden yüz çevirip kaçanları (savaşı terk edenleri). Al-i Imran suresi 155. vasiyeti 399 üzerine Osman'a haber v e r i l m i y o r . M. kaçanla­ rın gönlünü almak ve onları tekrar kazanmak. aydınlar için yalan. c. "Ben ölürsem ne Osman üzerime gelsin. 399 a. 39/257-262 ve 42/139. 7/226 d. Ayet. 397 Al-i Imran 155. Bunda ihti­ laf yoktur.s. Ensab. neden Osman'a karşı tavır takınıyorsun deyince. .. Ukbe bir gün A.Suyuti." 3 9 7 Bu ayetin Uhud harbi bağlamında ve Osman'nın da içinde bulunduğu savaştan kaçanlar hakkında indiği birçok tefsir ve kaynakta anlatılmaktadır.Heysem. l. Allah savaştan kaçan Müslümanları affetti' di­ yor. o yine az önceki sözlerini söylüyor. A. Dürrü'l Mensur.ve ordusu güçsüzdür. A m a yine de Allah onla­ rı affetti. ayette. İşte Seneca'nın da dediği gibi "din sıradan in­ sanlar için gerçek.Belazuri. b. Rahman'a. Bunun da en sağlam yolu ayetten geçer. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Allah sizi bağışladı demesi kadar makbule geçen bir formül olamaz­ dı.Taberani Mucem-i Kebir. Ebi Vakkas kılıyor. Ayetin anlamı şu: "İki topluluğun karşılaştığı gün (Uhud günü). 398 a) İmam Suyuti. Rahman. İbni Kesir.

Osman ve içerdekilerden yemek-su kesilince. dördüncü cilt. diğer coğrafyalarda bulunanları Ali'nin aleyhine çevirmektir.Taberi Tarihi.5- Talha b. Talha b. .. Ali'ye gelip ricada bulunur. 173-262). 1160 ve sonrası. Hz. Ubeydullah İbni Şebbe (h. bunu da belirtmek lazım. Hz. insanları neden Osman'ın aleyhine kışkırttın di­ ye Ali'nin Talha'yı suçladığını y a z ı y o r . Ümmü Habibe Osman'ın akrabasıydi. Bunları daha önce detaylıca anlattım zaten.." Somut bir örnek vereyim. Ali'nin Osman'ı katlettiğini bi­ le ö n e sürüyorlar. İs­ yancılar onun bindiği hayvanı dövüyor. Muaviye taraftarları. b.İbni Şebbe. Yine Hayber baskınında Muhammed'in ele geçirip kendi nikâhına aldığı Safiye de gelip ricada bulunuyor. Tarih'ü Medine. Muhammed'in eşlerinden Ebu Süfyan'ın kızı Ümmü Habibe. A d a m anlatı- 400 a. kadıncağız kendini zor kurtarıyor. engel olmayın diye. Taberi kendi tarihinde. s. Çünkü isyancıları birinci baskın­ da geri çeviren Ali'nin kendisidir. Hatta daha sonra. Osman aley­ hinde şiddetle çalışanların başında geliyordu diyor ve bu konuda birçok hadis aktarıyor. 4 0 0 Talha'nın abluka­ ya alınan Osman'a su ve yemek yardımı yapılmasını en­ gellediğini yazıyor. Osman'ın yazdığı mek­ tup Osman'ın sonunu getirmiştir ve onu kimse kurtaramamıştır. 4/ 405. ancak o 'bu mektup olayından sonra artık yardım e d e m e m ' diyor. Hatta Osman bunu biliyor ve şöyle söylüyor: "Bu su v e r m e m e ve y e m e k ambargosu aslında Talha'nın işidir. bunlara su verilsin-yemek verilsin. Ali'nin Talha ile tartıştığını. Amaç. Hz. Ubeydullah. Ev ablu­ kası devam edince. tabii ki cinayet sırasında M e d i n e ' d e bu­ lunanlar bu anlatımın yalan olduğunu bilirler. ama bu inandırıcı olmuyor. Ali ve Muaviye arasında meydana gelen iktidar kavgaları sırasın­ da.

İbni Hacer. Istiab.Taberi Tarihi. cennet müjdesini alan on kişiden biriydi. Bu kırk günlük ev ablukası süresince g e ­ nelde Talha namaz kıldırıyordu c e m a a t e . Olay şu: Talha b. 4/ 405. içinizde Talha var mı diye? Talha se­ sini çıkarmadı. "Eğer Muhammed ölürse ben Ayşe'yi eş 401 a-Taberi Tarihi. 4 0 1 Bu anlatılanla­ rın doğru olup olmadığı Talha'nın öldürülmesiyle test edil­ miştir. el-Kamil. Talha kısmı. Osman orada kendisiyle Talha arasındaki anılarını anlatmaya başlıyor. an­ cak fayda etmiyor. O sı­ rada Osman seslendi.İbni Esir. illaki bir insana değerdi. 2/541 Osman kısmı.Mecme'ü Zevaid. Kısacası. Bu yasak ayetlerin oluşum ne­ denleri hakkında farklı rivayetler var. 4 0 3 Çünkü onlar artık annedir. atılan bir taş yere düşmezdi. Osman'ın ablukasında insanlar öylesine toplanmıştı ki.yor. 402 a. 403 Ahzab. 6 ve 53. ayetler .cilt no: 14544 Osman kısmı. 4 0 2 Burada dikkate alınması gerek bir nokta daha var.İbni Abdilberr. b. Ubeydullah (güya Muhammed'den cennet müjdesi almış. ama baksanıza M u h a m m e d ' e ne di­ yor!) bir gün.İbni Kesir. Cemel Vak'asında Osman'ın damadı ve aynı zaman­ da veziri olan Mervan. 9. Talha'yı katletmiştir. Muhammed'in ha­ nımları tüm Müslümanların anneleridir ve Muhammed öl­ dükten sonra da onlar artık başkalarıyla e v l e n e m e z l e r . c. e.Belazuri. b. Burada derken. 4/371. c. Hani Kur'an'da Ahzab suresinde deniliyor ki. Ensab'ul Eşraf. Talha md. aktif bir şekilde Osman'ın katlinde g ö r e v alan önemli bir isim olan Talha. e v e su verilmesini yasaklayan kesimin içindeydi. o da yardıma en­ gel olmak isteyen muhaliflerin içindeydi. Osman bunu üç kez tekrarlayınca Talha eli­ ni kaldırdı 'ben buradayım' dedi. Bidaye-Nihaye 7/199. Isabe. Bunların başında Tal­ ha ile Ayşe'nin isimleri geçiyor. d.

Tabakat. Bu ya­ sak ayetler yüzünden resmiyette evlenme hakları ellerin­ den alınmıştı. Burada farklı bir şey daha eklemek istiyorum. Ahzab 53. Ayşe hak­ kında böyle bir itham varsa ayıp karşılamak doğru değildir. d. Üstelik bu konuda birçok kaynakta ve özellikle de tefsirlerde malumat v a r . 4 0 5 Şunu hep vurguluyorum: Ayşe'nin bir erkekle yaşaması normaldir. üstelik o bir kurbandır. ayet. Ayşe'nin bu konuda zerre kadar bir eksiği yok. sanırım konulara uyuyor. Kendi tefsirinde Talha'nın adını veriyor. 4 0 4 İşte bunu duyan Muhammed rahatsız oluyor ve hemen bu ya­ sak ayetlerini indiriyor: "Ben ölsem de artık eşlerim hiçbir Müslüman erkekle evlenemezler" diyor. b. Yasak içeren Ahzab 53.İbni Sad. ayeti Talha'nın sözü üzerine inmiştir diyor. 405 İbni Sad.Begavi (516). Bu arada Ahzab 6. 53. 8/275. Kadın gençti ve onun da yaşamaya hakkı vardı. ayeti içinde ufak bir cümle var. f. c. Bu cümleyle ilgili farklı yorumlar da var (biraz 404 a. Basra'ya gitmeleri.Belazuri. ayet. Ali döneminde tam da zirveye çıkan aynı siyasi harekette bulunmaları. Yanlış. bu eski aşkın hikâyesi olamaz mı! Zaten Cemel Vak'ası'nda Ayşe hakkında İfk olayı gibi bazı dedi­ kodular çıkıyor.İbni Kesir tefsirinde yine Talha-Ayşe diyor. . g. 10/123. Ensab. Ahzab 53.327) tefsirinde Ahzab 53 yorumunda. da önemli. e.Vahidi (468) tefsirinde yine aynı şeyleri söylüyor ve daha birçok kaynak. kendi tefsirinde ilgili ayette Talha adını veriyor. acaba Ayşe ile Talha'nın özellikle halife Osman'dan itiba­ ren başlamak üzere ve Hz.olarak kendime alırım" diyor. onu kurban seçen sistemdedir. ancak üstü hemen kapanıyor. Şunu da hatırda tutalım ki. Tabakat.A. Talha ve Ayşe isimini veriyor. Ancak benim d e m e k istediğim bu değil. Razzak.İbni Ebi Hatem er-Razi (h. Muhammed'den sonra 10 civarında hanımı dul kaldı ve hepsi (Şevde biraz yaşlıydı) g e n ç yaştaydı. birlikte Kufe'ye. 8/349. Ahzab suresinin 52.

ayet. Zaten bu ayetten önceki ayet de sonrakiler de hep onun evlilik du­ rumundan söz ediyor. Ayet. Ahzab. Ahzab.. A d a m gidince Ayşe M u h a m m e d ' e adamın kim oldu­ ğunu soruyor. Ahzab 52. sen de Ayşe'yi bana ver!" diyor.Abdurrazzak. en başta tefsirler olmak üzere İslami kaynaklardan geniş bir listeyi aşağıya alıyorum.İbni Kesir. A y e t Muhammed'in evlilik hayatından söz ediyor. ben bir eşimi sana vereyim. ayet açıklamasında. "Ne dersin.Artık siz bundan sonra kadınlarınızı becayiş etmeyeceksiniz. Ahzab 52. O d ö n e m d e şu adet vardı: İki insan istedikleri zaman eşlerini değiştirebilirdi. ayet. A m a Muhammed aynı adama. İşte bu Ahzab 52. güya bir kabilenin de başıdır diye yanıt veriyor. 52. 4 0 6 406 a. işte bu da ahmak/beyinsizin biri.. Tefsir. becayiş yapabilir­ di. başkası da ona verebilirdi. ayetin oluşum hikâyesi de böyle. adı Uyeyne bin Hısn. Şimdi de gelmiş M u h a m m e d ' d e n kadın istiyor. Ayette şu var.. Biri eşini başkasına. tabii ki en azından genç bir kadın olduğu için onun hoşuna gidiyor ve hemen M u h a m m e d ' e . d.. Dürrü'l Mensur. İşte çok önemli biri ki Muhammed sözünü e d e c e ğ i m o kişiye Havazin harbinde elde ettiği ganimetlerden 100 d e v e ikram­ da bulunmuştu.Suyuti. sanki ben söylüyorum gibi o l m a s ı n . Muhammed buna hayır diyor. 52. . Mealim. Muhammed. b. c. ancak en yay­ gın olan yorum mantıklı olduğu kadar ilginçtir de. becayiş yapalım mı. Bu ko­ nuda.ters geldiği için yapılan yorumlar zorakidir). torpil yapmıştı ki kalbi İslam'a ısın­ sın. Bu adam bir gün an­ sızın Muhammed'in yanına gidiyor ve orada bulunan Ay­ şe'yi de görüyor. başka kabilelere yaptığı baskın sonucu ele geçirdiği ganimet-talan develerinden 100 de­ ve bağışta bulunmuştu.Begavi. Çünkü adeta hakaret içe­ ren bir olayı.

kendisi Hz.Istiab. 10/455.U. s.Darekutni. birine bir darbe vurdum mu kanatırım" cümlesini kullanıyor. "Ben Abdullah'ın babası­ yım. No: 2055. Hacer Askalani. Kari 15/74. Hısn md. O sırada Ammar. Bir gün ailesine yeni bir şey verdi. tabii ki mil­ let bundan şikâyetçiydi. b.. d. Tarihi Dımaşk. Muhammed'in ayakkabı- e. e.. Daha niceleri. 95. ailesine veriyordu. As. Bundan amaç. dedikoduları Osman duydu. Osman'ın akı­ betini öğrenmekti: Görevden uzaklaştırılmış mı veya katle­ dilmiş mi? Baştan beri anlattığım gibi Osman. A s md. Amr b. Halifeler kısmı özel bölüm. Hatta kendisi. Buharı şerhi Fethü'lbari. gelen ganimet-talan malını hep yakınlarına.Zehebi. As ile Osman arasında sert tar­ tışmalar oluyor ve Ayşe de " H z . 35. c. onlara rağmen yine yaparım. Uyeyne b. 4 0 7 Filistin'de yaşarken gelen gidenden. Istiab. islam Tarihi. millet de dedikoduya başladı. 3/218 ve aynca I. g." A m m a r b.İbni Esir. 13/ 262. Yaser de 'ben rahatsız olurum' diyor. ve Buhari Şerhi. 52. Hemen toplantı yapıp şunu söyledi: "Ben halifeyim yetki benimdir. 4/357. Tal­ ha ve Zübeyir b. f. Hicri 35. Bunun üzerine Osman onu d ö v e d ö v e komaya sokuyor. El-Kamil. hicri yılı olayları. Ahzab.İbni Abdilberr. . Elimin altındakini kime v e r e c e ğ i m konusunda özgürüm. Ali.Taberi Tarihi. yılı bağlamında halife Osman kısmı. tüccar kim olursa olsun ben hep onlara Os­ man'ın kötü yönetimini anlatıyordum' diyor. O sırada Amr b. 407 a. Bu adam Filistin'deki evinde kalıyordu. Birilerinin zoruna gitse bile.İbni Asakir.6. Avam gibi önemli şahsiyetleri Osman aleyhine kışkırtmaya çalışıyordu. 'yolda gi­ den çoban. ne var ne yok diye soruyordu hep.Amr b. Osman'ın ölüm haberini alınca keyiften. ne yapayım benim bunu ilk çektiğim değil­ dir ki diyor. no:1931.Kurtubi.

yoksa bunlar kadar nice sahabe Osman'ın katlini ya is­ terdi. Talha gibi).sıyla saçı bile henüz dururken ne çabuk bu dinden uzaklaştın ey Osman?" diyor. 6/209. halk nezdinde g ö z e çarpan kişi­ ler. 4 0 9 408 Belazuri. kitabın sonlarına doğru gelecek olan Muhammed'in kızları bölümünde geçiyor. 4 0 8 İşte bunlar seçme. As bazen M e ­ dine'ye geldiğinde milleti Osman'ın aleyhine kışkırtırdı di­ y o r . "Cebrail geldi. Osman katledildiğinde 80 ile 90 yaş arasında olduğu genel kabul görmektedir. no: 1931. 39/40. Hâlbuki çok kolay bir yol vardı. . Aksi takdirde Osman'ın kellesini istiyorlardı. vazge­ çilmezdi. İbni Abdilber. Hatta yüz tane kızım da olsa. bunu da yine vahye dayanarak yapardım" demiştir. teker teker ölseler en son kızıma kadar hepsini Osman'a verirdim. Ensab. iki kızını bu dedeleri durumundaki adama verince. ya da aktif olarak eylem içindeydi. İsyancıların teklifi çok basitti: Osman ya istifa et­ meli ya da Mervan'ı kendilerine vermeliydi. Amr b. 409 İbni Asakir. Istiab. bu yüzden kızlarımı Osman'a ver­ dim. İşte Muhammed de. İbni Teymiye gibi İslam düşünürleri bütün bu olup bi­ tenlere karşı Osman'ı savunuyorlar. Al­ lah'tan vahiy getirdi. Osman bunların hiçbirini kabul etmeyince sonuç­ ta canından olmuştur. Makam çok tatlıydı. Dikkat edilirse içinde cennet müjdesini alan seçme kişiler var (Zübeyir. Bu konudaki kaynaklar. Amr b: As md.

bütün dinlere üstün kılmak için.DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. Oysa kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlaya­ caktır. Eğer bunu yapmazsan peygamberlik görevini yerine ge­ tirmemiş olursun.33. a) "Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek istiyorlar. N e r e d e bir İslam ülkesi varsa hep üçüncü dünya ülkeleri statüsündedir. o kendi dinini. M u h a m m e d ' e Kur'an geldikten sonra bu din hem nitel. hem de bu arada niye ölüm nedeni gizlenmek isten­ miş. hem onlardan örnekler v e r e ­ yim. 67. Sayı olarak da Hıristiyanlık dünyada bir numaradır! b) "Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni duyur. ama maalesef böyle olmamıştır. 411 Maide. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? Bu konuda birkaç ayet var. peygam­ berini hidayetle ve hak dinle gönderendir. Allah'a ortak koşanlar hoşlanmasalar bile. bunun da sebebini irdeleyeyim. 32." 4 1 0 Bu ayet­ lere g ö r e Hz. Allah seni insanlardan koruyacak­ 411 tır. hem de nicel olarak dünya hâkimi olmalıydı. ." Bu ayeti sunmaktan kastım son cümleciktir: Hani Allah seni insanlardan korur diyor. Fahrettin er-Razi bu- 410Tevbe.

buna iki şekilde yanıt verilebilir diyor. Yine Er-Razi'den özetleyeyim. o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e koruma sözünü verme­ mişti. İşte burada Razi. 4 1 2 Onun bir ye­ rinde şu cümlecik var: "Eğer Muhammed ölür veya öldürülse geri mi döneceksiniz/ İslamiyeti terk mi edeceksi­ niz?" diyor. ancak öldürülme dışında. "Allah seni insanlardan koruyacaktır" cümlesi ile Hz. hatta vurulduğu haberi yayılınca bu adam. İşte bu olup bitenler bağlamında Al-i İmran suresinden bir ayet gelir/oluşur. Umeyr sağ ko­ lunu kaybedince sancağı sol tarafına alır. Dolayısıyla o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e ko­ ruma sözünü vermemişti diyor! Burada konuyu biraz aç­ makta fayda var. az önce ayet oarak verdiğim "Eğer Muhammed 412 Al-i Imran. Uhud harbin­ de Müslümanların sancağını alan Mus'ab b. Bu arada Muham­ med'in yaralandığı. Bu ayete g ö r e e ğ e r onun öldürülmesi mümkün olma­ saydı bu ifade kullanılmazdı deniliyor. yaralama ve diğer tüm belaları senin başına getirebilirler diyor. ayetten maksat. Muhammed'in dişi­ ni kırıyor. . 144. Muhammed'in yanın­ daki koruması Mus'ab b. bu ayet/cümle Uhud harbinden sonra in­ miştir. O zannediyor ki öldürülen Mu­ hammed'in kendisidir. Abdullah onu öldürüyor. Kumey'e el-Harisi. daha sonra oluşan M a i d e 67. Birincisi. insanlar ne yaparlarsa yapsınlar seni öldüremeyeceklerdir demektir. İkincisi ise. ayetiyle artık bu konu­ da söz veriyor: Ne yaparlarsa yapsınlar sana bir şey yapa­ mayacaklar diyor. Uhud har­ binde Abdullah b.nunla ilgili şu ilginç açıklamayı yapıyor. Burada ilginç bir olay var. Eğer ayette geçen. Mu­ hammed'in Uhud'da yüzünün yarılıp dişinin kırılması ara­ sındaki çelişki nasıl giderilir diye bir soru sorulacak olsa. Umayr onu korumak isteyince. ayrıca yüzünü de yaralıyor.

Hatırlanacağı gibi Hz. 4 1 3 Çok zeki bildiğim er-Razi'nin bu açıklamasına gülmemek elde değil. Bunu.144. " 4 1 4 d) "Hani Rabbinizden yardım istiyor. bu şekilde Suyuti kendi tefsirinde anlatıyor. Dürrü'l Mensur.ölür v e y a öldürülse geri mi döneceksiniz?" sözünü söylü­ yor. c) "Hani sen mü'minlere. Sonunda adam donakaldı. Muhammed bir savaş dönüşünde. elinde silahıyla meğerki yanıma gelip kılıcımı almış başımda duruyordu. Hadislerden de bir örnek vereyim. O da. 124-125. Ali Imran. İşte bundan sonra bu söz ayet olarak ortaya çıkı­ yor. Düşman tara­ fından biri. Bana seslendi: Kim bugün seni elimden kurtarır diye! Ben de Allah dedim. sabrettiğiniz ve Allah'a karşı gelmekten sakındığınız tak­ dirde. ? 4 1 5 İşte ortalıkta bu gibi yardım ve garanti ayetleri var iken. bana bir şey yapamadı ve bu olup bitenlere kar413 Suyuti. yalvarıyordunuz. buna rağmen Muhammed'in öldürüldüğü söylenirse o za­ man ayetlerin bir anlamı kalmaz. "Ben silahımı ağa­ ca asıp uzanmıştım/hatta uykuya dalmıştım. tabii ki o aynı zamanda Muhammed'in yanındaydı ve onun korumasıydı. O yüzden hep gizli tutul­ mak istenmiştir. ayet. "Rabbinizin. "Ben size ard arda bin melekle yardım ediyorum' diye cevap v e r m i ş t i . 9. Evet. Yani Muhammed'in kendisi bu sözü duyuyor. 415 Enfal. . 414 Al-i Imran. indirilmiş üç bin m e ­ lek ile yardım etmesi size y e t m e z mi?' diyordun. onlar ansızın üzerinize gelseler bile Rabbiniz nişanlı beş bin melekle size yardım e d e r .

Bunu daha fazla uzatmayacağım. Bu konuda kanıt olarak daha fazla ayet ve ha­ dis göstermek mümkün. b. . no: 1470. Beni Müstalık gazası. 4 1 6 İşte az önceki ayetler gibi benzer hadisler de var iken. Bu. ancak sanırım bu kadarıyla mesaj anlaşılıyor. 416 a. Fedail kısmında. c.Müslim.şı teslim oldu" diyor. Buharı ve Müslim gibi kaynaklar­ da anlatılıyor. Megazi.Buhari.El'Lü'lüü ve-l Mercan. çelişki olmasın diye ölümü hakkındaki bilinmeyenler açık­ lanmamıştır.

Hüzeyfe'yi. "Acaba ben de bildiğin münafıklar içinde var mıyım?" şeklinde zaman zaman yokluyordu diye anlatmıştım. Kendisi o münafıkları detaylıca biliyordu. A m a Hüzeyfe kimsenin ismini v e r m e k istemezdi. Muhammed bu konuda onu özel olarak seçip bilgi­ lendirmişti. dokunup irdelememişler. O yüzden halife Ö m e r ' l e Osman ve başka önemli sahabeler zaman zaman ondan bilgi edinmek istiyorlardı.ONUNCU BOLUM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N SAVUNMALARI İnsanın aklına ister istemez bu cinayetleri. Hüzeyfe münafıkları bili­ yordu. İmam Gazali bu kadarını anlatıyor. . Bu konuda ilkin ünlü İslam düşünürü İmam Gazali'nin görüşünden başlamak is­ tiyorum. 1/132. o hayır diyordu. skandalları. inanı­ yorum ki okur bunları okuyunca hayretler içinde kalacak. İbni Hazm gibi olayı anlatan­ lar yalancıdır."Biz de on­ ların arasında var mıyız yok muyuz" diye hep sorarlardı.. "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye yokladığında. İslam âlimlerinin ezici çoğunluğu olayları an­ latıp geçmiş. Hatırlanacağı gibi halife Ömer.' gibi so­ rular geliyor. Kitab u Şuab. güvensiz kişilerdir gibi yakıştırmalarda bu­ 417 lunmuyor ve bu beyanatları olduğu gibi kabul e d i y o r . tra­ jedileri okuyunca. hiç mi bir şey dememişler. Şimdi bazı örnekler vereceğim. Kendisi şunları aktarıyor. 417 Gazali. ama birkaç yazar (onlar da asırlar sonra yaşayanlar) konular hakkında savun­ malar yapmışlardır. Kendisi. ' y a İslam önderleri buna karşı suskun mu kalmışlar. Ihyaü'l Ulum. Hatta Ö m e r kendisi hakkında. olacak iş mi.

nasıl olur da. "Bu hadisi anlatanlardan Z e y d b. Veheb. "Herke­ sin ittifakla güvenilir dediği Z e y d b. Besevi böyle bir açıklama yap­ tıktan sonra İbni Hazm gibi olayı anlatanlara çatıyor. sen bu ada­ mın yalancı olduğunu nereden biliyorsun. "Benden sonra peygamber olsaydı Ö m e r peygamber olacaktı. hicri 76 yılında ve­ fat etmiştir. Besevi'nin onun hakkında. el-Marifet'ü ve'l Traih. kur­ tuluşu onlardan birini kötülemekte buluyor ki. bu yalandır diyor. Hicri 76 yılında. Vehb. .Besevi'nin. 1/567 ve Zehebi'nin Mizan'ül İtidal. Ömer'in o meşhur sorusuna karşı yaptığı savunma. ş ö y l e diyor: Ömer'in." 4 1 8 418 Besevi. Besevi'nin sözünü ettüğü Zeyd b. ümmetimin de ermişi Ömer'dir" gibi takdirlerini almış bir Ömer. Besevi ise ondan 2 asır sonra öl­ müştür. Kaldı ki. kitabını tahkik edip redaksiyo­ nunu yapan Dr. Ekrem Ziyaettin Ömeri dipnotunda onu yalancı çıkarıyor ve şöyle diyor: Hadisleri aktaran kişilerin durumunu değerlendiren İbni Hacer ve Zehebi. Şöyle ki. İşin gülünç yanı. 2/107'dende alıntılar var. "Ben de o münafıklar listesinde var mıyım?" şeklinde soru sorması. sözünü ettiği Z e y d b. Peki. Çünkü Bedir harbine katılmış. b) isabe. Vehb adın­ daki kişi yalancının tekidir" diyor ve kendince böyle bir savunmayı yeterli buluyor. var mı senin alıntı yaptığın bir İslami kaynak! Yok. sormak lazım: Behey Besevi. 'güvensizdir' ifadesini kullanması yerinde bir açıklama değil. henüz dünyada iken cennet müjdesini almış. Vehb için. bu ifadeyi kullanır. Dipnotunda ibni Hacer'in a) Tehzibi Tehzib 3/427. Gazali'ninkinden farklıdır. talihsiz bir açıklamadır. Be­ sevi'nin bu açıklamasını. bilgi edinmesi mümkün değildir. Her toplumun bir ermişi vardır. 2/769. Besevi dı­ şında hiçbir İslam âlimi onun kötülediği kişiye güvensiz biridir dememiştir. Muhammed'in.

Başta halife Ömer. İbni Sad. kitapta anlatılan bir kısım olaya karşı yapılan komik savun­ malara somut bir örnek. Muhammed'in yanına giderken yol­ da vefat ediyor. Z e y d b. Vehb için. Hüzeyfe b. Daha bitmedi. Vehb. Vehb hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: İbni Ha­ cer. Osman ve Hz. Zeyd b.Yeman ve daha birçok kişiden. Udi gibileri de güvenilirdir demişlerdir. Ali ol­ mak üzere birçok sahabeden hadisler rivayet etmiştir. ne kendisi Hz. Besevi'nin sözünü ettiği Z e y d b. "Güvenilirdir" demiştir diyor ibni Hacer. Z e y d e ğ e r si­ ze bir kişiden bir söz veya hadis aktarmışsa. ne de Hz. hem Zehebi. İbni Hib420 ban. . Muhammed'i görmüş. Yine hadisleri aktaran kişileri (ravileri) inceleyenlerden İbni Muin. Tehzib-i Tehzib. Z e y d b. hem de İbni Hacer Ömer'in "Ben de münafıklar listesinde var mıyım?" sözü üzerine uyduruk savunmalar yaptıkları halde. öyle inanın ki sanki siz o birinci kişinin yanındaymışsınız. Muhammed'in ashabına yetişip onlan gören mü­ min kişi demek. İbni Hacer onun hakkında şunu da aktarıyor: A ' m e ş demiş ki. Keza İbni Haraş. Yani o kadar dürüst bir insan demek isti­ yor. Burada ayrıca Be- 419 Ebuzer. Zehebi. Muhammed onu görmüş. Besevi'nin iftirasını onun meslektaşlarının delilleriyle teşhir e d e c e ğ i m . İbni Hacer ve Zehebi'nin.İlginçtir ki. ancak Hz. direkt ondan al­ mışsınız gibidir. "Güvenilirdir" demiş. İşte. 421 Tabii odur ki. Vehb çok güvenilir bir insan ve büyük 4 2 1 tabiilerdendir demiş Besevi dışında tüm hadis âlimleri ittifakla güvenilir kabul etmişlerdir diyor. 420 İbni Hacer Askalani. 4 1 9 Kendisinden de birçok kişi bu hadisleri bir sonraki nesle ak­ tarmışlardır diyor (İsimlerini de veriyor). İbni Mesut. 3/427. buna rağmen Bese­ vi'nin bu şekildeki savunmasını kabul etmemişlerdir. Hz. İşte İbni Hacer'in değerlendirmesi böyle.

"Zeki. üste­ lik bu raporu verenler. hafızası güçlü" dediği halde.sevi'den bir iki örnek hadis de veriyor ve Besevi'nin eleş­ tirisini doğru bulmuyor. . nerdeyse bir eleştirmen gibi görünüyor. g ö z d e n düşürmek için kelimede bile tahrifat yapmışlar. 3/158. sahabeleri eleştirdiği için. "Allah ondan razı olmasın" şeklinde beddua ediyor. nereli ve hangi kabile­ ye bağlı olduğu yazılıyor ve bir y e r d e tanıtma zincirinde 'Şa'bi' kelimesi geçiyor. 'Şia di­ ye yazmışlar ki okur kitlesi onun hakkında. İbni Muin ve başkası onun hakkında. Lübab'u Nükul. Mizanü'l İtidal. şöyle devam ediyor: Eğer biz kişi­ ler hakkında şüphe yolunu açarsak o zaman elimizde kay­ nak kalmaz diyor. Çok kısa bir açıklama yapıyor. 4 2 3 A m a kendisine layık görülmeyen bir tarzda. Ö y l e ilginç ki. adam tanıtılırken. onu lekelemek. evhama kapılsın. Dürrü'l Mensur gibi kaynaklarında çok ilginç akta­ rımları var. " Z e y d ' d e n bir söz duymak. hatta birçok yerde İslam'ın genel çerçevesi dışına çıkmış. İmam Suyuti değişik konularda pek çok kitap yazmış. sanki ilk kişinin yanında olup da birinci elden duymak kadar güvenilirdir" değerlendir­ mesinde bulunmuşlardır d i y o r . Besevi gibi İslam önderleri. "Hani bu zaten Şiidir. Yani ada422 Zehebi. Ebubekir b. 4 2 2 İşte Besevi'nin yalancı­ dır. Böyle savunma mı olur? A m a şunu da ekliyor: Bu adam. güvensiz biridir" deyip. no: 3034. Ebi Darem hakkın­ da kötü ifadeler kullanıyor. A d a m hakkında. ona güvenilmez dediği kişinin sicil defteri böyle. 352'de vefat ettiğini yazı­ yor. Geleneksel İslam'a ters düşen bir hadis aktardığı için. 423 İtkan. o da çelişkilerle dolu. Buhari ve Müslim üzerine kitap yazan Hakim'in (Müstedrek yazarı) şeyhi/ondan ya­ rarlandığı kişi olarak söz ediyor. İslam'a toz kondurmayan şahsiyetler. 'Şa'bi' kelimesini.

kılı­ cını alıp dışarı fırlıyor. ibni Hacer (852) gibileri. Ulvan'ın içinde bu­ lunduğu bu Ö m e r hadisini aktarınca bu kişi hakkında bir şey demiyor-olayı anlatıyor ve geçiyor.mı. Çünkü işin için­ de inandırıcılık-mantık y o k . dipnot olarak bunu düzeltiyor. Bir de kim diyebilir ki Zübeyir Ali'yi desteklediği için kılıç çekmiş. olup bitenlere karşı dayanamayan Zübeyir. Ali'yi destekleyenler arasındaydı. belki içerde olan yaşlı dayısı ve aynı zamanda Muhammed'in de amcası Abbas 424 Tabakat'ül Huffaz. no: 43. Ebubekir saye­ sinde Müslüman olmuştu. s. no: 822. Avam da onun evinde. Ebubekir'in Esma adındaki kızıyla evliydi ve bu çift­ ten üç de çocuk olmuştu. şu kişiler güvensizdir gibi bir tasnifte bu­ lunmamıştır. Ali'nin evi basılırken. Ö m e r ve ekibi elinde ateşle e v e doğru giderken ve o arada Fatma ile ko­ nuşurken. bunlardan asırlar sonra gelen Zehebi (748). kurtuluş yolunu adamı lekelemek­ te bulmuşlardır. Onların yaptıkları savunmalara kendilerinin de şahsen inandıklarına ben inanmıyorum. Yine hicri 310'da vefat eden ünlü tarihçi ve Kur'an yorumcusu Taberi. Hicri 360'da vefat eden Taberani. N e y s e ki kitabı tahkik eden. 4 2 5 Cahız'ın yaptığı s a v u n m a : Hani Hz. 4 2 4 İşte İslami kurmayların komik savunmalarına örnekler. İş­ te bu konu hakkında Cahız şunu diyor. 425 Mucem-i Kebir. Ayrıca Zübeyir. Baskıncıların sayısı fazla ve daha ön­ ce de tedbir aldıkları için onu tutuyorlar diye yazmıştım. 363. Zübeyir b. bu ha­ disleri anlatırken. hoşlarına gitmeyen bir hadis aktarmış diye zorla Şia yapmışlar. . 1/62. Efendim Zübeyir bin Avam.

Ebubekir'in bu tek­ lifine karşı. Yeman ve A m m a r b. İşte bu kadar temiz olan. Ben Cahız olarak da derim ki e ğ e r siz benim anlattıklarıma inanmıyorsanız sizin anlattıklarınızın doğru olduğunu nerden biliyorsunuz şeklinde savunmalarına d e v a m ediyor. "Ya Ö m e r halife olsun. ben din için. "Kızım henüz çocuktur. dindar olan bir Ö m e r ' e laf söylenir mi diyor Cahız! Bir de. benim için Ebubekir'in önüne geçmekten daha kolaydır. halifelik ko­ nusunda Ebubekir. "Ben aşk için onunla evlenmiyorum ki. Bu durumda. Olur mu? Senin önüne geçsem boynum kinisin" diyor. Ali ile diğer halifeler arasında sorun olsaydı. Ömer. Hatta ilk istediğin­ de Ali ona. "Yemin ederim ki ben Ömer olarak yere se­ rilip deve gibi kesilsem. Hz. Hüzeyfe bin Yeman ve Ammar Osman hakkın­ da. Dolayısıyla onun bu teklifi bir taktiktir" diyor. "Aslında Ebubekir biliyordu ki onlar onu kırmazlar. bir ta­ raftan da Ebubekir'i takiyyeci olarak takdim ediyor. Bir de aralarında sorun olsay­ dı Hz. Yaser'i de eleştiriyor. tabii ki bu arada Hüzeyfe b. Hatırlanacağı gibi daha önce anlatmıştım. Muhammed'i sevdiğim için evlenelim diyorum" diyor. ya da Ebu Ubeyd e " demişti. Cahız. Kıyamet günü sırat köprüsünde günahkâr Osman'ın leşinden tüm insanlar ra­ hatsız olacaklar" dediklerini aktarıyorlar. Ebubekir'e kar­ şı çıkıyormuş gibi mantık yürüterek. onun önüne geçmezler. kendince sorunu hal- . ergenlik çağına g e l m e ­ miş" dediğinde Ömer. diyor. Burada Ömer'in şu sözünü de aktarıyor.için halifelik istiyordu v e y a belki de kendisi için halifelik is­ tiyordu! Bir de Hz. Savunma yapayım derken. hem de İslam'ın önemli komu­ tanlarının isimleri vardı diyor. kendi çocuklarına onların isimlerini takar mıydı: Ali'nin ç o ­ cukları arasında hem halife. Ali kızını ona verir miydi. "Osman kâfir olarak kabre girmiştir.

İşte bu kitapta çok enteresan ve İslam'daki genel anlayışa ters düşen bilgiler olduğu için ve adam da çok eski bir tarihçi (hicri 3. 222-237. böylesine basit bir akıl yürütmeyle işi g e ­ çiştirmek kolay olsa keşke! Kimi savunma yapan İslamcılar da. yılında yaşamış) olduğu için bazı İslam savunucu­ ları. Hâlbuki bugün İslam'da Kur'an'dan sonra gelen Buhari kitabının yazarı. Kitap şu an piyasada var. zaman farkı var.letmeye çalışıyor. kitap var ama İbni Kuteybe burada Muhammed b. Yani İbni Kuteybe bu adamla buluşama­ mıştır. olayları direkt olarak yazıyorum. 4 2 6 Ortada inkâr edilmeyecek kadar bilgi ve kanıt var iken. eski Sovyetler Birliğine bağlı Buharalı ve orada doğmuş. M u ­ hammed arasında g e ç e n ve olayı aktaran ravi zincirini hiç yazmıyorum. Ebi Leyla'dan alıntı yapmış ki. Ö n c e bu kitapla ilgili bir bilgi vereyim. İbni Kuteybe'nin el-İmame ve Siyase' adında bir kaynağının olmadığını id­ dia ediyorlar. aralarında yaş far­ kı. Ben ve her­ kes nasıl bir yerlerden bilgi topluyorsak. İbni Kuteybe'nin tek bir konuda zamanında yaşamamış bir adamdan alıntı yapması. Örneğin. İbni Kuteybe de 426 Kitabu I Osmaniyye. . M u h a m m e d ' e ait hadisleri toplaması garip değil de. Ben de şu an yazıyorum ve benimle Hz. 1985'te Beyrut'ta Darü'l Menaradlı yayınevi tarafından ya­ yınlanmış baskısıyla. Bu kitabı o yazmamıştır diyebilecek kadar iftirada bulunulabiliyorlar. sonra iddialara g e ç e y i m . Gerçek­ ten ilginç savunmalar. onu. Bu adam hicri 256'da da vefat ediyor. Bu­ nun. kaldı ki böyle bir bilgiyi ondan almış olsun. Muhammed'den asırlar sonra Mekke'ye gidip Hz. Kitap tek cilttir. bir de Mısır'da Nil yayınevi tarafından yayınlanan ve Muhammed Mahmut Rafii adındaki kişinin redakte ettiği başka bir baskısı da var. Ab­ dullah b. kendi kitabından bile ediyor.

. Görüldüğü gibi kitabın başından beri yazıyorum. bilinen meşhur hadis âlimi Buhari'nin üstadlarından ve aynı zamanda kendisi de hadis âlimi. Allah'a ye­ min olsun ki çıkmadıkları takdirde evinizi yakarım" diyor.İbni Ebi Şeybe (h. şahıslara çatmı­ yor. "Ali'ye ve içerdekilere söyle çıkıp Ebubekir'in yanına varsınlar. Yani kaynaklardan haberi olmayanlar sanırlar ki sanki bu kitapta anlatılanları sadece Ulvan. ha­ lifeliğini kabul etsinler. Bunu yaparken de yazarların yaşadıkları tarih sırasına g ö r e ele alacağım. O kadar geniş bir kaynak lis­ tesi var ki. gözyaşına bakmam d i y o r . 159-235) Muhammed b. Seni seviyorum. yani Ebubekir'i ka­ bul etmiyorlar. İşte savunmalardan biri d e bu. Bişr'den. Onları getirmek için Ömer. Ali'nin evine va­ rınca ilkin Fatma onu karşılıyor.20/579. İşte en eski tarihçi. ancak şu demek değildir ki. alıntı yaptığım kaynaklar bitmiyor. Hz. Üstelik onun alıntı yaptığı ravilerde ne Ulvan var. Bu konuyu biraz açmak istiyorum.bir yolla adamdan bilgi edinmiştir. Musannaf. o da ba­ bası Eşlem'den (Bu Eşlem aynı zamanda halife Ömer'in azatlı kölesi) aktararak şunu anlatıyor: Ebubekir halife olun­ ca. Bu arada Fatma'ya. O yüzden biraz açmak istiyorum. o da Ubeydullah b. bir-iki şâhısa çamur atmakla bu bilgiler çürütülemez. ama Ö m e r yemin içerek evi yakarım. Ali ve Zübeyir gibi bazı ileri gelen ashab Ali'nin evinde konu hakkında istişare ediyorlar. bu konuyu anlatırken kimseye iftira etmiyor. Ömer'den. bunlar çıkmayınca ben evi yakmam. Z e y d b. ne de İbni Ebi Darem. 4 2 7 427 İbni Ebİ Şeybe. İbni Ebi Darem gibi iftiraya maruz kalmış ki­ şiler aktarmışlar. 1. Eslem'den. no: 37045.

onun evine baskın dü­ zenlenir ve sonunda zorla onu Ebubekir'in yanına götürür­ ler. . Ömer. Ebubekir'in halifeliğini tanımayın­ ca. O da "Evet. Ali onlara. bizi hiç hesaba katmadınız. Hz. Olayı anlatıyor ve gerçek olarak kabul e d i y o r . no: 1184-87. Ali ve kendini destekle­ yenler Ebubekir'i kabul etmeyince. Daha önce de birkaç kez anlattım. Ali Ebubekir'e muhalif çıkınca.Belazuri (276. " N e çabuk yalancı oldunuz. 4 2 8 3. siz babamın cenazesini yerde bırakıp iktidar kulisleri yap­ maya çalıştınız. hatta ağlar. ne İb­ ni Ebi Darem ve ne de Belazuri'nin bir itirazı söz konusu­ dur. babanın dinini güçlendirmek için böyle yapıyorum" diyor. Bu arada Hz. Ali. Muammer'den. şimdi de gelip bizden onay istiyorsunuz. o da Müslim b. tabii ki baskıncılar Ali'nin evi­ ne giderken beraberlerinde ateş-odun da götürüyorlar. evimi mi yakıyorsun ya Ö m e r diyor. İbni Avn'dan alıntı yaparak şunları aktarıyor: Hz. Heysem'den.2. yani diğer tarihçiler gibi isimleri sıralamıyor. Bu arada Ali'yi zorla götürüyorlar şeklinde uzun uzadıya bilgi 428 Belazuri. 1/586-87. Kelbi'den. Fatma onun elinde ateş görünce soruyor. Salih'ten ve o da İbni Abbas'tan aktararak şu farklı bilgiyi de veriyor: Hz. Bekr b. Muhammed'in meza­ rı başına gidip manevi şikâyette bulunur. Yine Belazuri. Süleyman Teymi'den. Fatma bunları ağlayarak anlatıyor.Ö) Meciaini'den. o da Abdurrazzak'tan.İbni Kuteybe (276) olayları direkt aktarıyor. Ebubekir Ö m e r ' e talimat veriyor "Gidin en onur kırıcı bir şekilde onu ve taraftarları­ nı getirin" diyor. nerdeyse beni öldürecekler der. Ensab'ül Eşraf. halifelik hak­ kım değil miydi!" der. yine bir ö z e t vereyim. Fatma. Ö m e r ateş alıp onun evine doğru gidiyor. kesinlikle böyle bir şeyi bizden beklemeyin diyor. Bu ravi listesinde de ne Ulvan var. Muharib'den. "Fatma da içinde olsa yakarım" diyor.

Hatta Taberi. Hz. Muhammed'in ölümünün üçüncü gününde ancak cenaze başına gelebiliyor diyor. Kendileri de gelip kabul etsinler diye Ö m e r bir ekiple Hz. Defin işiyle Hz. Ancak Abbas on­ lara kızıyor ve tekliflerini kabul etmiyor. Ali'nin evine baskın yapıyorlar ve izin almadan e v e giriyorlar. orada bulunan 429 Imam-Siyaye. Ebubekir'e karşı çı­ kınca. Ali'nin evinde toplanıp halifelik konusunda istişare ediyorlardı.310) bu konuya e p e y yer veriyor ve hiç itiraz­ da da bulunmuyor. Fatma o sırada kızıyor. geceleyin Ali'nin amcası Abbas'a gidiyorlar ve ona rüşvet teklif ediyorlar. Sakife Beni Saide denilen yerde halifelik işini hallettikten sonra ancak Ebubekir'le Ömer ce­ naze başına geliyorlar diyor ve bunun süresini de veriyor: Ebubekir. Bu­ rada da sözü edilen kişiler yine yok ve tabii ki savunma da. Ali'nin evine gidiyor. Ali olmak üzere önemli birkaç ki­ şi Hz. Ali elinde kılıçla dışarı çıkıyor. Mu­ hammed vefat edince. itiraz da y o k . Hz. Zeyad'dan aktararak özetle şöyle diyor. .Hz. Mugire'den. Kendisi Hamit'ten.Yakubi (294) hadisi kimden aktardığını yazmıyor. Cerir'den. Ali ve birkaç akrabası uğraşıyordu şeklinde anlattıktan sonra şunu aktarıyor. 2/141.veriyor İbni Kuteybe. Başta Hz. Onlar bundan so­ nuç almayınca Hz. ama onu etkisiz hale getiriyorlar şeklinde bilgi veriyor. 40 vd.Taberi (h.. Ebubekir'le Ömer. s. çıkın yoksa türbanımı atarım diyor. 430 Yakubi Tarihi. olayı direkt anlatıyor ve şöyle diyor. Daha doğrusu onlar Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmiyorlardı. Ebubekir'le Ö m e r iktidar kulisi ya­ pıyorlardı. 4 2 9 4. İşte burada da ne Ulvan ne İbni Ebi Darem gibi isimler v a r . 4 3 0 5. Ali. Hz.

Zübeyir'le Hz. Ali'ye. Bu sözler üzerine Zübeyir bin Avam kılıcını çekip mey­ dana çıkınca y e r e düşüyor.. "Hayır Taberi böyle bir şey dememiş" şeklinde iftirada bulunmaları ancak cahilliklerindendir demekle izah etmek mümkündür. Ebubekir'in cenaze merasimine katılmaması için Hz. A l i ' y e vasiyette bulunduğunu da belirtiyor.. Taberi gibi bir tarihçi ve tefsir sahibi/Kur'an yorumcusu bunları anlatırken herhangi bir iti­ razda da bulunmamıştır ve üstelik de onun alıntı yaptığı ki­ şiler listesinde ne Ulvan ne de İbni Ebi Darem vardır. 431 Hatta Şia kaynaklarında 600 kişilik bir grupla Halit b. 3/201 ve devamı. Fatma'nın ölene dek onlarla küs ve kırgın olduğunu. Zübeyir ve birçok Ali taraftarını tehdit ediyor. Ki­ mi rivayetlere g ö r e Hz. Ta­ beri'nin bu gibi kritik konuları ele almadığı iddia edili­ y o r . . çok kanlı bir ikti­ dar mücadelesi yaşanmış bu baskında. 4 3 2 İşin bir diğer yanı. "İster rı­ zanızla olsun. ya g e ­ lir Ebubekir'i kabul edersiniz ya da evi başınıza yakarım di­ yor. Fatma'nın ölümünden sonra ancak kabul ediyor. Çünkü bazı yerlerde görüyorum.Talha. Fatma'nin. vasi­ yeti üzerine g e c e gömüldüğünü de anlatıyor. kimilerine g ö r e daha erken şeklinde anlatıyor. 431 Ömer. Taberi'nin kaynağında bütün bu gerçekler var iken. Velit baskın yapıyor: Yani İslam tarihinde anlatıldığı gibi böyle basit değilmiş. ki­ milerin. Ebubekir'in Fatma'nın malını vermediğini. İşte dogmatik bir şekilde inanan kesimin bir savunma yöntemi de bu gibi aslı astarı olmayan iftiraları üretmektir. ister zorla olsun siz gelip Ebubekir'i kabul edeceksiniz" diyor. 432 Taberi Tarihi. Uzunca açıklamalar yapıyor Taberi. Hatta Taberi. Bu arada baskıncılar kılıcını elin­ den alıp kırıyorlar. Ali.

434 tspatü'l Vasiyeti.328) de direkt konuyu anlatıyor. Kaldı ki bu iki kişiye itfiraya gerek yok. İşte Mes'udi bunları anlatırken ne Ulvan'dan. 153 ve devamı. bu plan başarısız kılınıyor. Onun özeti bu. Gittiğinde de elinde ateş var ve yine Fat­ ma soruyor.6. 5/13. ne de İbni Ebi Darem'den alıntı y a p ı y o r .. Ömer'i Ali ve yanındakile­ ri g e t i r m e y e gönderirken. Ebubekir. Ali'yi zorla alıp götürüyor­ lar. "Keşke Fatma'nın evini açmasaydım" şeklindeydi.Mes'udi (346) ravi isimlerini v e r m e d e n olayları direkt anlatıyor. bu iki kişiden birinin adı Ebu­ bekir'in bir sözünde geçiyor. ancak Ebubekir'in eşi Esma'nın gizliden ona haber vermesi üzerine. Ali ve yandaşlarını almaya gidince evi ya­ kıyorlar diyor ve d e v a m ediyor. ne de İbni Ebi D a r e m ! 4 3 3 Şu hatırlatmayı da yapayım. 7. O da e v e t karşılığını veriyor. Dikkat edilirse. Fatma da çocuk düşürüyor. ravilerden söz etmiyor. evi mi yakıyorsun diye. Velit eliyle onu öldürmek için plan yapı­ yorlar. şayet Ebubekir'i kabul etmezsen seni katlederiz diyor­ lar. M e s ' u d i ' y e g ö r e ev yakılmış. İbni Ebi Darem de. s. Hatta Halit b. Ömer. Çünkü konu hakkında sayısız kaynak ve raviler var: Onları baştan beri değişik konularda verdim. tabii ki ev bas­ kınında Hz.İbni Abdirabbih (h.. 4 3 4 433 Ikd'ül Ferid. Hani keşke şu üç şeyi yapsay­ dım. Hâlbuki bu olay hiç de önemli değil. Burada da ne Ulvan var. şu üçünü de yapmasaydım diye Ebubekir'in bir açık­ laması vardı. "Şayet direnirlerse şiddet kulla­ nacaksınız" diyor. . Fatma'nın baskın sırasında dövülürken çocuk düşürmesiyle ilgili hadiste ismi geçiyordu. kaç kez anlattım ve onlardan biri d e .

Ebubekir'in pişmanlık duyduğunu ifade eden hadisin ravileri arasında adı g e ç e n Ulvan'dan aynı hadisi almış ve herhangi bir itirazda da bulunmamıştır 4 3 6 . tabii ki bu da Ulvan ve Ebi Darem isimlerini vermiyor. Çünkü bir kere onun zamanın­ da bu iki isim henüz yoktu. Kimileri. bu durumda ne o l a c a k ? 4 3 5 9. .Selim b. Peki. Kays Hillai (h. Ali bile Ömer'in oğlu Ubeydullah boş yere üç cina­ yet işlemiştir. no: 43. daha dün babası vurul­ du. Fatma'nın bile bu baskında kat­ ledildiğini aktarıyor. ama onu affediyor ve katledi­ lenlerin kan bedelini devlet malından ödüyor. Hani halife Osman'ın hatalarından biri d e . çocuk düşürmesi. Halife Ö m e r vurulurken. Ubeydullah adındaki oğlu o arada üç masum insanı katlediyor demiştim. Ali'yi katletme planları. Ömer'in bu oğluna ceza vermeliydi. ev yakması. ama ondan 4 asır sonra dünyaya gelen Zehebi ve yaklaşık 5 asır sonra dünyaya gelen İbni Hacer. 1/62. dini kural gereği bu adam öldürülmelidir de­ diği halde kabul edilmiyor.543. tek cilt ve baştan sona kadar bu skandallardan söz edi­ yor. Dolayı435 Kitab-ü Selim Hilal.8. Hatta bu ara­ da Hz.76) daha önce detaylıca bu ya­ zardan hayli bilgi verdim. onlar yıllar sonra dünyaya gel­ diler.İmam Taberani (360) en eski muhaddislerden olan bu âlim. bugün de oğlunu mu katletmek istiyorsunuz gibi sa­ vunmalar yapıyorlar ve adama bir ceza uygulanmıyor. Kural g e r e ğ i Osman. 436 Mucemi Kebir. Ali'nin boynuna ip geçirme gibi çok çar­ pıcı ve trajik konular aktarıyor. İşte İbn'il Arabi'nin (h.ö) kitabını tahkik eden ko­ misyon şu şekilde bir savunma yapıyor: Ö m e r gibi biri baş­ ka bir ülkede katledilseydi kan g ö v d e y i götürürdü. Ulvan'a itiraz ediyorlar! Gerçek­ ten gülünç bir savunma.

ayrıca maaşını da kesmiş.sıyla. izin ver de bizimle yaşayan suçsuz ama ileri gelen İranlıları katledelim.. Bir ara halife Ö m e r ' e diyor ki. İşte bu mecusileri topyekûn öl­ dürmek için İbni Abbas gibi meşhur bir kişi fetva istiyorsa. bir Müslüman bir kâfir yüzünden katledilmez. Fakat Ö m e r izin vermiyor. halife Ö m e r hep beraberinde kırbaçla dolaşıp insanları kırbaçlı­ yordu. artık biz kalkıp öldürülen üç insan için eleştiride bulunamayız. yine Os­ man sudan bahanelerle en başta Bedir ve Uhud olmak üze­ re birçok savaştan kaçmış. Muhammed'in TaiFe sürgüne gönderdiği ve lanetlediği Hakem'i geri getirmiş. Ebu Derda'yı da Şam'a sürgüne göndermiş. gibi Osman'a mal edilen ek­ sikleri sıraladıktan sonra "Bunların hepsi yalan" diyor ve şöyle kanıtlamaya çalışıyor: Bir kere eğer dövdüğü şahıs fı­ tık olsaydı yaşayamazdı. Abdullah b. adamın bağırsakları çatlamış.. Dolayısıyla bun­ lardan Ömer'i katledenin kızı ve Hürmüzan adındaki kişi mecusiydiler. Osman da aynı şeyi bastonla yapıyordu. İbni Mesut'u da öylesine dövmüş ki. Abbas önemli bir sahabi.. Yaser'i dövünce adam fıtık olmuş. bir kere bu gibi eleştirileri kale almaya d e ğ m e z . öldürülen üçüncü kişi Cüfeyne de Hıristi­ yan'dı diyor ve hatta şunu da ekliyor. halife Osman Ammar b. hem de onlara ayrıcalıklar tanımış. kısa zamanda ölürdü. ayrıca devlet malını istediği şe­ kilde kullanmış. Ö m e r için üç kişi öldürülmüşse çok mu? İbni'l Arabî kitabında şunları aktarıyor: Hz. Muhammed demiş ki.. Çünkü fıtık olan ldşi fazla yaşayamaz diyor ve şöyle kapatıyor. şeklinde bir müdafaa yöntemini seçiyor ve savunma­ sını şöyle sürdürüyor: Derler İd. cahillerle vakit g e - . bir de Osman uyduruk bir Kur'an ortaya koymuş ve diğer Kur'an nüshalarını yakmış. Ebuzer'i Gıfari'yi 'Rebeze'ye'. Hz. Muaviye ve Mervan gibi kötü insanları hem önemli görev­ lere getirmiş.

yaklaşık 9-10 yaşlarında. Hâlbuki herkes biliyor ki Ebubekir. 4 3 7 10. Ali'ye. Bir diğer iddia da. hat­ ta evini yakıp yıkmışlar. Avama'a herhangi bir eziyet yapmamıştır. Fatma'yı kapı-duvar arasında sıkıştırın­ ca Fatma çocuk düşürmüş. alıp bir an önce fakir-fukaraya vermek istemiştir diyor. Bilmem Fatma'nın evine gi­ dip eziyet etmişler. dinden çıkanlarla şiddetle savaşan biriydi şeklin­ de bir mantık yürütüyor. bu makamı da Ali'ye karşı kullanarak kızını gasp etmiş gi­ bi iddialar hep yalandır diyor ve devam e d i y o r .çirecek zamanım yoktur diyor. Ebube­ kir ne Hz. beyinsiz kişiler söyleyebilir. Ali'yi zorla ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkarıp Ebubekir'in yanına götürmüşler. 118 vd ile 280-81. Hz. "Kesinlik­ le biliyoruz ki. İşte İslam'da meşhur olan bir başka zatın savunması da b ö y l e . daha önemlisi Ömer halife olunca. Ebubekir kimseye herhangi bir haksızlık yap- 437 'El-Avasim'ü Mine'l Kavasım' s. Artık İbni Teymiye'nin. Varsa. Fatma'nın evine devlete ait herhangi faz­ la bir malın o e v d e olup olmadığını kontrol etmek için adamlar göndermiştir diyor. . Halbuki bilgi ve marifet sahibi bunun yalan olduğunu biliyor diyor. hatta başlangıcından sonuna kadar Ebubekir'in halifeliğini kabul etmeyen Sad bin Ubade'ye bile olumsuz bir şey yapmamıştır diyor ve şöyle d e v a m ediyor: Ebubekir. güya Ebubekir ve Ö m e r mürted ol­ muşlar/dinden çıkmışlar diyorlar. Ömer de o zaman artık 60 yaş­ larında.İbni Teymiyye'nin savunmaları Bu meşhur Şeyhü'l İslam kitapta anlattığım konular hakkın­ da özetle şunları yazıyor: Biz kesinlikle biliyoruz ki. Bu evlilik konusunu özel olarak işledim ve tabi ki bir gerçek. ne de Zübeyir b. 4 3 8 bunları ancak cahil yalancılar. 438 Ümmü Gülsüm.

Şam'da bir girmiş. İbni Kuteybe'nin de el-Maarifte belirttiğine g ö r e .mamıştır" iddiasının garantisi nereden geliyor. Hatta ona zindanda kitap okumak bile yasaklanmıştır. İbni Şehraşub (588. A m a eski baskısında. En basit kanıt.Ö). s. 122 . sözüm ona kendi zamanın­ da meslektaşları nezdinde güya reformist görülmüş ve ömrü hep zindanlarda geçmiştir. "Öldü­ rülmüştür" diye açıklama var. Muhsin'i düşürmüştür şek­ lindedir. Bugün piyasada satılan 'el-Mearif te sadece. A m a bu açıklama bugün el-Maarif adlı yapıtta yoktur. 440 El-Maarif. beyinsizler gibi yakışıksız kelimelerle ve bir çocuğu bile ikna e d e m e y e n sözlerle geçiştiriyor. 4 3 9 Bu konuya İslami kesimce sansür konduğu kesindir. bunu bile­ miyorum. Olsa olsa Cebrail ona da vahiy getirmiş olabilir! Kısacası. 'Menakıb-i AI-i Ebi Talib' adlı yapıtında anlatıyor ki. 4/493 ve 8/291 iki ayrı yer­ de ele almış. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta iken helak olmuş" deniliyor. yalancı ca­ hiller. düşürülmek anlamında da. " H z . hayvan cinsinden olanlar. an­ cak bunu becerememişlerdir. "Hz. bir serbest kalmış. bas­ kın sonucu hamile olan Fatma. Hicri 588 yılında ölen ibni Şahraşub o zaman İbni Kuteybe'nin adı g e ç e n kaynağında var diye belirtiyor. ölmek an439 İbni Teymiyye. Minha< Ti Silıınrl'l Nobeviyye. bir daha girmiş şek­ linde hep cezaevine gel-gitler yapmıştır. ko­ nuyu ise dalalet ehli. İşte bu basit sa­ vunmayı yapan İbni Teymiyye. İbni Teymiye'nin savunmaları arasında mantık ve ilim yok. Mesela İbni Kuteybe'nin ki­ tabı 'el-Mearif te?. daha sonraki baskılarda bu kritik cümleler silin­ miştir. ancak bunu söyleyenlere hakaret ediyor. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta helak oldu" bilgisi v a r . A m a görüldüğü gibi savunmaları da ancak gülünecek d ü z e y d e d i r . 4 4 0 Helak olmak. A n ­ laşılan o ki. Mısır'da cezaevine girmiş.

no: 1639 . o zaman Şehraşub neden İbni Kuteybe de elMaarif adlı yapıtında bunu bu şekilde aktarmış. Aynı yazar. her türlü sansür ve baskıya rağmen. desin ki! İş­ te açık bir tahrifat örneği. yine konunun aydınlatılması için İslami kaynaklardaki bilgiler yeter de artar bile. Bir başka somut sansür örneğini de İbni Abdilberr'den aktarayım. Istiab. Selim kısmında ki aynı zaman­ da Ebu Musa el-Eş'ari'nin asıl adıdır. Muhammed'i öldürme girişi­ minde bulunanlardan biri olan meşhur sahabi Ebu Musa elEş'ari hakkında bilgi verirken de. olayın izini ortadan kaldır­ mak için bu terim bilerek seçilmiştir. Bu yazar İstiab' adlı yapıtında bu olayı anlatır­ ken. Ali'nin evine varınca... Abdullah b.. Yorumlar ise. Tebük'te Hz. Hz. b. A m a sen onları makaslıyor­ sun. Kays.. Yeman. Ebu Musa hakkında kötü şeyler anlatmış. Ölmek kelimesi var­ ken helak elimesini kullanmak bence anlamlıdır. Peki. İşte yapılan savunma yön­ temlerinin bir başka örneği: Makaslamak. Şöyle şöyle ne demek! Sen hicri 463'te vefat et­ mişsin.lamında da kullanılabilir. Sözün özü. Yoksa şöyle şöyle dediğini nasıl biliyorsun? Ne demiş­ se açık bir şekilde yazacaksın. Ömer. A m a her şeye rağmen eski orijinali gibi "Ömer'in baskısı sonucu Fat­ ma Muhsin'i düşürmüştür" şeklinde net bir ifade yeni nüs­ hada yoktur. Demek ki Ömer'in bu sözleriyle ilgili sana kadar gelen bazı önemli noktalar var. hatta itiraf ediyor ve şunu da ekliyor: 441 "Allah küsuratını bağışlasın" diyor ve konuyu kapatıyor. "Hüzeyfe b. Belli ki. ancak kaynağımda onları anlatmaya dilim varmıyor" şeklinde çok açık bir san­ sür örneğini veriyor. onu ve taraftarlarını tehdit ederek "şöyle şöyle diyor" şeklinde muğlâk ifadeler kullanıyor. 441 İbni Abdi'l Berr. görüldüğü gibi bir ceviz kabuğunu doldurmayacak kadar boş şeyler.

o küçük yaştaki kızlarının ha­ life Ö m e r tarafından nikâhlanması gibi konular hakkında sağlam kanıtlar sundum. ya da İslam'da meşhur olan müfessir. M u h a m m e d ' e yapılan suikastle ve gerekse onun zehirlenmesiyle ilgili. Var olan kanıtlara bakıldığında aslında ciddi şeylerin yaşandığı kesin. Hatta hassas konu­ larla ilgili İslami kesimce sağlam diye kabul görmüş bir sü­ rü kaynak ekledim. Mesela. ne kadar tarafsız da kalsam bu tarzda yazılan ya­ zının İslami kesimce kabul edilmesi zordur. Ebube­ kir'in şüpheli ölümü. . mühaddis ve tarihçilerin kaynakla­ rından derlediğim bilgiler. İslami kaynaklarda gerek Hz.. çeşitleri var gibi itirazlar. ya hadis. Bazıları okuyucuların kafasını karıştıra­ bilir. Ali ve Fatma'nın evine yapılan baskın ve başlarına gelenler. objektif bakmak lazım. efendim önemli olan bol kaynak göstermek değildir gibi sözler. Kanıtları ve argümanları sağlıklı ve inandırıcı mı. Diğer taraftan işlediğim konularla ilgili İslami otoritelerce yapılan savunmalardan da bir kesit sundum. Ayrıca Ayşe ve Ömer'in yapıları acaba böyle bir suikast için uygun mu değil mi sorusuna açıklık g e t i r m e y e çalıştım. neredeyse he­ men hemen her cümlenin dipnotu var. Hz. efen­ dim hadisler çok karışık. bu gibi taktikler hep yapılıyor.. Sundu­ ğum her şey ortada. Dikkat edilirse.BİTİRİRKEN Bu çalışmamda olabildiğince tarafsız kalmaya çalıştım. Kısa yoldan kur­ tulmak için. bu taktikleri biliyorum: Şöyle ki. Bi­ liyorum. değil mi bunu da okurların takdirine bırakıyorum. A m a kanıtlar güçlü: Hepsi de ya Kur'an ayetleri. Zaten dünya tarihin­ de benzer siyasi Cinayetler hep olmuştur ve oluyor da.

İslam'ın yasası Arapça. Arif TEKİN 15 Aralık 2010 . Şu an yeryüzünde hiçbir ül­ kede uygulaması yok. açsın. İnsan bazen ilaç. Yani aslında İslami yasalar-kurallar iyi de. Kur'an'dan hiçbir şey bil­ miyor. inançlarıyla oynamak gibi bir yaklaşım içinde bulunsun? Her alanda. tek bir kelime Arapça da bilmiyor ki Kur'an ve hadislerden an­ lasın. A d a m İs­ lam'a ters gelen her şeyi yapıyor. maalesef İslam âleminin hali ortadadır. ama İslam'ın gerçeğini bu şekil izah edenlere karşı en sert reaksiyonu da göstermekten geri kalmıyor. halbuki tüm anlattıklarım İslami kaynaklar­ da vardır. Yazılarım da böyle: Tabulardan kurtulmak için acı da olsa konuların üzerine gitmek gerekiyor. yerine g ö r e de iğne kullanır ve hatta gerekirse ağır ameliyat da geçirir.Özellikle bu kaynağımda yazdıklarımdan kim nasıl an­ lıyorsa öyle anlasın dedim. ancak pratikte bir şey yok! Hâlbuki böyle diyen. elimden geldiğince kendi özel yorumumdan kaçındım. İslamiyet'ten anla­ yan. anlamayan hep şu savunmayı yapıyor: Canım İslami­ yet dört halifeden sonra bitti. Ben ise sadece onları derleyip bir araya getirdim. mübarek. kafasını vs. İş­ te İslam'a inanan kitlenin ezici çoğunluğu böyle. bir bakıma da sanki tercümanlık görevini yaptım. kalbini. Yoksa aklı başında normal bir in­ san neden başkalarını üzmek. Kim ister ki keyfi olarak karnını. hele bu çağda sürekli değişim gerekirken. sen de tek bir kelime bilmiyorsun ve kalkıp bu şekilde savunuyorsun. olmamaktan daha faydalıdır. Demek ki acı da olsa ba­ zen ameliyat olmak. bir zorunluluk sonucudur. Bunlar keyfi yapılan şey­ ler değil. Yazdıklarım sanki birer eleştiri imajını verebilir. Peki.

Selam M u h a m m e d Harun. Mısır. Tahran D. M u h a m m e d Hadi. Tahkik eden: Dr. Mahmut (990.Rahman A ' z a m î . 12 cilt. Mektebet'ül ulum-i velhikem. Dar-ü Nefais Matbaası. A. Beyrut. Yahya b. 1992 A. Belazuri Ahmet b.h) Delail-i Nübüvve.Ö). Tah­ kik eden: Dr.ö)'Ensab'ül-Eşraf. 1983 Abdullah b. Beyrut. "el-Marifelü ve'l-Tarih". hicri 277). Beyrut Kitabü'l Osmaniyye'. Habib (h. Dar'ul Garb'il İslami. tek cilt. Kahire. Siifyan (ö. Müesseset'ü Şaban.1403 Ahmet Emin. Razzak Ebubekir b. Darü-I Fikir Matbaası. Tahkik ederi: A . Mektebet'ul İslamî' Beyrut. 1996. 13 cilt. Hemman San'ani (126-211 ö). Tahkik eden: A. 13 cilt. 1991 . Tahkik eden M u h a m m e d Hadi el-Emini. Aziz Bağdadi (h. Tahkik eden: Dr.323. 1977 Cahız. "Ahbar-i Ö m e r " . Ebu Osman Amr b. Tahkik e d e n : Mahmut İbrahim Zayid.h) Tarih'ül Hamiş. Cabir (h. Abdulaziz el-Bekiri el-Endülüsi.0) 'Kitab'ü edeb'i Nisa'. 'el-Gaye ve'l Nihay'. tarihsiz. Beyrut. 1994 Buhari Muhammet b. 1974 Bezar Ebubekir Ahmet (292 ölüm). M u h a m m e d Revvas ve Abdülberr Abbas. Şeceret'ü Nesebi-I Hulefa. Ebubekir Ahmet b. 1997 Ali Naci Tantavi. 'Sakife ve Fedek'. 3 cilt. 1991 Cevheri. H. 'Tarih-i Sağir/Tarih'ül Evsaf 2 cilt. M e c i t . Beyrut. Tahkik e d e n : Musatafa Saka. 'Sakife ve Fedek'. M e d i n e . tek cilt. Alem'ül Kütüb Matbaası. Üsre Matbaası.Ceyl Matbaası.'Müsned'ül Bezzar/bahr'ü Zihar'.238.h) 'Mucem'ü Ma'stacem min Esma'il Bilad' 4 cilt.279. Tahkik eden: Mahfuzurrahman Zeynüllah. Abdulaziz Cevheri (Ö. Bekiri.KAYNAKÇA A. Mektebet'ü Dari Turas. Hüseyin b. Süheyl Zekar ve Dr. 2 mücelled. Tahkik eden: A. Beyrut Besevî. Ebu Yusuf Yakub b. tek cilt. .ö). M e d i n e 1998 Bağdadi Ebubekir Ahmet b. diğer adı. ismail (194-256). Beyrut. (404-487. 2 cilt. 1983 Asbahani Ebu Nairn (430.323. Mekteb'ül İslami Matbaası. Nineva Matbaası. Riyad Zerikli. Nineva Matbaası. Melik b. Bahr (150-255). (İzmir İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no: 6679) Beyrut. "Dua'l İslam" 3 cilt. 1986 Atıf Ebu Muhammed. 'el-Musannaf.

4 cilt. el-I'tibar'ü fi'I Nasih'i ve'l Mensuh fi'lasar'. Ali (m. Beyrut. Kahire Ebubekir Muhammed b. Kuveyt. Mısır.ö) 'el-Ferk'ü beyne'l Firek'. A. (Toplam 2196 hadis alır) Riyad 1994 El-Müzî. Daru Kuteybe. Tahkik eden: Şevki Dayf Ebu Ubeyd Kasım b.ö). Atik Zehrani. 2 cilt.' El-Avasim'ü min'el Kavasim'. 1993. a) "el-istiab fi Marifeti'l Ashab.Tahkil< eden: Komisyon Endülüsi. Tahkik eden: Dr. hicri 328). 1403. Beyrut. Ammar. Beyrut. Selefiye Matbaası. îbni Abdi Rabbih Ahmet ( Ö . Muhammed b. 1986 Ebubekir ibn'il Arabî. 30 cilt. Darü'i Maarif. 1986 Ebu Mansur A. Muhammed ibni Abdirabbih (246-328) Ikd'ül-Ferid'. M u s a Hemedani/Şafii (548-584).Dulabi. "İkılü'l Ferid. Abdillah b. (Ebubekir kısmın­ da) El-Halal Ebubekir Ahmet b. H. (ö. (h. 1997 Ebü-I Hda. Dar-ül Kütüb-il İlmiye Matbaası. hicri 742) a) "Tehzib-i Kemal". ta­ rihsiz. Ali (m. Abd'il Ber (ö. Beyrut. N o : 17570. 11 cilt. 7 cilt.Terhini. Taha Cabir Feyyaz Alvani. Tek cilt. Kahire. Muhammet Bağdadi (234-311). Beyrut . Der'ü Nahde Matbaası. 'Tarih'. Ömer (544-606. 1965 Fahrettin er-Razi Muhammed b. 35 cilt. Mısır.429. Risale Matbaası.'el-Muhtasar fi Tarih-il Beşer'. İmadüddin İsmail b. Tahkik eden: Dr. Tahkik eden: Hüseyin Selim Esed. 157-224).h). hicri 463). H. Darü'i Kalem. 7 cilt. Kahire Ebu Ömer Yusuf b. b) "el-İstizkar". Ahmet b.Tahkik eden: Muhammed Osman Hışın. 1983. "Müsned". Darü'i M e ' m u n li'l Türas Matbaası. Darü'i kütübi'l İlmiyye Matbaası.h)"el-Mahsul fi i l m i Usul-il fıkıh" 6 cilt. Cemalettin Yusuf (ö. Risale Matbaası. Tahkik eden: Atiye b. Dar'ü Raye.ö)Tarih'ü Ebi-1 Feda'. Tahkik eden: Dr. 14 cilt. Kahir Bağdadi. Ebu Bişr Muhammed b. 9 cilt. Dımaşk. tek cilt. tek cilt.543.l298. D. 1986 d) "ed-Dürerü Fi ihtisari'l M e gazi ve-s. 1983 Endülüsi. İmadüddin İsmail b. Dar'ü Türas Matbaası. Haydarabat. Kitabü Sünne'. Lecnetü telifat Matbaası. Ankara Ebu Ya'li el-Mevsıli (h. Tahkik eden: Ali Becavî. 1992 b) "Tuhfet'ül Eşraf. Selam e!-Herevî ( h.l331. Mekteb'ü İbni Sina. Daru Kütüb'il İslamî.siyer". 14 cilt.210-307). Diğer ismi. "Kitab'ül Emval" Di­ yanet Küt.1356 Ebü-I Feda. c) "ed-Dürrü'l Mesnun fi Ulumi Kitab-il Meknun". Ahmet (224-310) "Zürriyyet-i Tahire". Beyrut. Emin Kal'aci. Beyrut.

1991. 1993 b) "el-Kamil fi'l-Tarih". 13 cilt. Cidde. Tahkik eden: Ali Muhammed Becavî. 5 cilt. Daru Sadır Matbaası.. Beyrut. Hakikat Kitabevi. hicri 630).". 21 cilt. 6 cilt. el'Hey'etüT A m m e . Tahkik eden: Tahir A h m e t ve Mah­ mut Muhammed. Hüseyin (ö. a) Temhid. Dar'ül Fi­ kir Matbaası. Darü'i Fikir Yay. 26 cilt. Darü'i Kütübi'l Mısriyye. "el-Eğanî. Beyrut."Tarih-u Bağdat". 1993 İbni Esir İzzettin Ebü'l Hasan Ali b. A h m e t ve Muhammed b..ö) "El-Münammak" tek cilt. Tahkik. Ebül Feda Abdullah. Ebubekir Ahmet b. Tahkik eden. AlemüT Kütüb Matbaası. b) İstiab. 4 cilt.ö): a) El-Kamil fi Tafih.. "Evveliyatü'l Faruki Ömer". 2 cilt. hicri 967). A. Tahkik eden: Faysal Ahmet.630. İbni Ebi Şeybe. Abdullah Mahmut Derviş. Tunus. Riyad.974. cilt. Risale Mat­ baası. 1996 İbni Ebi Asım (206-287). Ebül Kasım Ali b. 'Musannaf 26 cilt. Mısır. Dar'ül Fikir Mat.ö) 'Sevaik-i Muhrika' tek cilt. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk' 80. Beyrut c) Üsd'ül Ckbe fi Marifet'i-Sahabe".245. Dar'ül Fikir. Muhammed el-Cezeıî (ö. Habib'ürrahman A ' z a m i . Darü'i Kütübi'l İlmiye Matbaası. 24 cilt. Beyrut. Beyrut. Tahkik eden. Darü'i Kü­ tübi'l İlmiye Matbaası. Muvatta şerhi. 11 cilt. Ebubekir Abdullah b. 2006 İbni Asakir. Evkaf Bakanlığı Yayını. Hasan (499-571). 1965 İbni Habib Bağdadi (h. Tahkik eden: Hurşit A h m e t Faruk. İstanbul. Darü'i Garbi'l İslam Matbaa­ sı. a) Üsd'ül Gabe fi Marifet'i-Sahabe". 1987 Hatib-i Bağdad-i. Beyrut. Beyrut.. Tahkik eden: M u h a m m e d Avvanrıe. 8 cilt. Raye Matbaası. 1986 b-) KeşPül Estar. Nuretin Ali b. Dar'ül Fikir.Galip Kureyşî.'el-Ahad veT Mesani' 6 cilt. Beyrut. 1985 . Tahkik eden: Dr. 1983 İ b n i Abdi-I Berr Yusuf Kurtubi (368-463). Beşşar A v v a d Maruf. 1967 Tahkik eden: Mustafa b. Beyrut. Beyrut. Beyrut. Ebubekir (735-807) a-) M e c m e ' ü Zevaid. Beyrut. Tahkik eden: Muhibüddin Ebu Sait. Muhammed el-Kufl (159-235). Mısır. Darü-I Kible Mat­ baası. 2001 Heysemi. Ali (392-463).Hacer (h.Kerim. 1990 Hafız İbrahim (1932) 'Divan' 2 cilt. 1979 Heytemi Ahmet b. 2003 Isfahanî. 6 cilt. 2006 İbni Esir el-Cezerl (h. Ebü'l Ferec Alî b. Tahkik eden: Komisyon. 1992 b) el-Nihaye fi Garibi'l Hadis.

Beyrut. hicri 774). Beyrut. Müslim.h) "Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk". 1978 İbni Manzur (630-71 l.251).h) "Uyun'ül Eser" 2 cilt. Fey­ yaz. Ali b. "Dar'ül Ceyl MatbaasıTahkik M. H.. Alem'ül-kütüb. Tahkik eden: S. 1996 c) "Tehzib'ü Tehzib". hicri 852). Ali Becavî. A. Kurtube Matbaası.."Tarih'u Medinet'il M ü n e v v e r e " 4 cilt.Halim (661-728). 12 cilt. Risale Matbaası. Beyrut. Beyrut. 1979 İbni Teymiye Ebü'l A b b a s Ahmet b. Beyrut. Tahkik eden: Muhittin Asfer.İ b n i Hacer Askalanî (ö. Beyrut. Beyrut. 2002 e) 'Telhis'ül Habir". Dımaşk/Şam. Tahkik eden: Salih Z.Tah­ kik eden: Fehim M u h a m m e d Şeltut. 1993 b) "Feth'ül Bari"." 8 cilt. Daru Sadır. Hasan (h. Merkez'ül buhus ve dirasati-1 M e d i n e .ö) "Ahbar-i M e d i n e " tek cilt. 15 cilt. 31 eden: Komisyon. 1984 İbn-i Seyyd-i Nas (734. Mekke.lim. HamK (Ö. Tahkik eden: A. 1904 b) Te'vil'ü Muhtelif-il Hadis. Ahmet Sakar.20 cüz'. Tahkik eden: Şuayıp Arnavut. 3 cilt.1352 İbni Hibban. Dar'ü Kütüb-il İlmiye. 11 cilt.. 4 cilt. Kahire.Ahmet (h. a) "el-İsabe. (213276).' Kitab'ül Emval'. Bey­ rut. ldaret'ü Tabaat'il Münire. 1986 İbni Zebale Muhammed b. 2003 İbni Zencevih. Kahire. Kurtube Matbaası. Tahkik eden: Ko­ misyon İbni Şebbe Nümeyri (173-262). 1994 b) "El-Bidaye ve'n-Nihaye". Tahkik e d e n : Dr. 'Minhac'ü-s Sünne' 9 cilt. Beyrut. 1999 c-)Tefsir'ü Garib'il Kur'an. M e d i n e . Ebu Muhammed Abdullah b. Fikir Matbaası. (354. El-Mektebete'ül İslami. Tahkik e d e n : Muhammed Mahmut.Fettah Ebu Gadde. 1993 İ b n i Kesir (ö. Mektubat'ül İslami Matbası. M u h a m m e d Reşad Sa. Nil Matbaası. 2003 İbni Kuteybe Dineveri. 37 cilt. Dar'ül Kütüb'il İlmiye. 1986 cilt. "Dar'ül Fikir". Tahkik . ö) 'Muhalla'. Riyad. a) "Camiu'l Mesanidi ve's-Sünne". Mısır. 1995 İbni Hazm. 1968 d) "Lisan'ül Mizan" 10 cilt. Beyrut. a) "El-imamet'ü ve'l Siyase".l99. ö) ' ibni Hibban bi tretib-i Belban' 18 cilt. 456.

H a mit. (173-262) 'Ahbar'ül Medinet'il M ü n e v v e r e ' . Tahkik eden: M u h a m m e d Muhittin A .'Kifayet'ü Talib fi Menakıb'i Ali b.ö)'el-Bed'u ve'l Tarih' 6 cilt. İshak (h.h).Semin fi Menakıbi Ümmehat-il Müminin". Tahkik eden: F. Mekteb-et'ül kudsiye. 1996 Künci Muhammed b. Muhammed b. Abdülkahir b. Yusuf Şafii (h. 1990 .ö).467-538). 1992 İsfraini. Beyrut. Beyrut. Darü'i Kütübi'l İlmiyye. Dar'ül Edva. Tahkik eden: Ali M u h a m m e d Becavi ve M. İzmir İlahiyat Kütüphanesi. Ankara Mutahhir b. Tahkik eden: Komis­ yon. Ebi Talib. Dar'ül Fikir Matbaa­ sı. Ali'nin çocukları kısmında.Nadre fi Menakıbi'il Aşere". Beyrut.h) a-) "İsbat'ül Vasiyye" tek dit. El-Mektebet'ül Asriye. tek cilt. a-) "Sıfat-i Safve" 4 cilt. (Hz. 1988 b-) "Müruc'u Zeheb".Fey­ yaz.1356. Marife Matbaası.1327. Tahir (h.) Mahmut b. 'el-Faik fi Garib'il Hadis' 4 cilt. 2004 Kastalani. H. 3 cilt. 1999 M a s a b Zübeyıi (156-236) "Neseb-ü Kureş' tek cilt.h) 'El-Emval'. 1985 b-) "el-Muntazam" 19 cilt. Beyrut. Darü'lkütübi'l İlmiyye. 1983. Hüseyin (346. Hüseyniye Matbaası. 3 cilt. Mükrim İbni Manzur (630-71 l. 1986 Muhibbüddin Ahmet b.25l. Maa­ rif Matbaası Mes'udi Ebül Hasan Ali b. 1119 Kahire.Muhammed Şeltut.ö) Siyer. Tahkik eden: Şakir Z. A h m e t Ferit. Mektebü Kitabi'l Ezheriye. Muhammed el-Bağdadi el-Temimi (h. Darü'i Kütübi'l İlmiye. Dar'ü Türas Matbaası. Ka­ hire. Beyrut. Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi. hicri 923). H. 1973 Muhammed b. Beyrut. Beyrut. Zenceveyh (ö. Tahkik eden: Muhammed Muhitin A . 2 cilt.658. 'Lisan'ül Arab' 15 cilt.İbni'l Cevzi Cemalettin Ebül ferec (510-597). Suudi. Tahkik eden: Mahmut Fahuri ve Muhammed Revvas. 2004 Muhammed b. N o : 10334. c) "Riyadü-n.ö) 'elFerk'ü Beyne'l Firek'. Şebbe Nümeyri.Ebül Fazl. ?el-Mevahihb-u l-Ledüniyye". Mektebet'ü Sekafer'il Diniye. no.429. Abdullah Taberi (ö.355. Daru Sadır. Beyrut. 5320.694. b) "Zehairü'l Ukha fi Menakıbi ZeviT Kurba".l51. h. 2 cilt. a) "es'Semtü's. Fikir Matbaası. M e c i t . Ömer b. Melik Faysal Matbaası.h). Beyrut. Ömer Zamahşeri (h. Ahmet bin Muhammed (ö. Sayfa 413. Tahkik eden. Beyrut.

Tahkik eden: Emir A i . Tahkik eden: M u h a m m e d Ebü'l Fadl. 8 cilt.562.Hamit. Ebubekir (475-548). /Müesseset'ü Kütüb-i Sükafiy e .h) tar' 8 cilt. Lübnan. 1988 Suyuti Celalettin Abdurrahman (911) a-) Camiu'l Hadis. Tahkik eden: Muhammed Şakir Mahmut Hac Emir. 11 dit. İbni Teymiye Matbaası. Muhammed b. Ebü'l Kasım Süleyman b. Darü'i Kitabi'l Arabî. Ebülfetih Muhammed b. 1988 Yakut Hamevi. Beyrut. Darü'i Bahreyn Yayınevi. Abdllkcrim (ö. Dar'ü İhyai Türasi'l Arabî. 2008 Şehrlstani. Tahkik eden: Komis­ yon. Beyrut. Ali M u h a m m e d Muavved ve Adil AhNeylü'l Ev- . Dar'ül Marife.479-548)'el Milel ve'l Nihal' 2 mücelled. 1997 Semaııi.942) Sübül'ül Huda. A. Kahire. Tahkik eden: Komisyon. 2000 Salibi (h. Ahmet (260-360). Beyrut. 12 cilt. 2003 Şehristanl Ebül-Fetih Tacettin b. 30 cilt. Hecer MaDaası. Kahire. Beyrut 2002. Tahkik eden: Komisyon. Tahkik eden: Hamdi A . 1999 b) Siret-ü A ' l a m . Tahkik eden: Emir Ali Mühenna ve Ali Hasan Faur.Selam Tedmüri. 5 cilt. Darü'i Marlfe. Şehabüddin (h. 1985 Taberi Ebu Cafer Muhammed b. Tahkik eden: Dr. Mucem'ül Buldan. İhya-ü Türas-il İslam. Ali b. 2 mücelled. 10 cilt. Mısır. Müesseset'ü Risale. Darü'i Cinan Matbaası.Halll b.Safedl S. 1968 Yakubi Ahmet bin Ebi Yakup (h. 17 cilt. Cerir (224-310).ö) a) Tarih'ül İslam. Ebu Sad Abdü'l Kerim (h. 29 cilt. Zehebi Şemsettin Muhammed b.Tarih-i Yakubi. Darü b-) Tarih'ül IbniT Hazm. Ahmet (h. 21 cilt. Beyrut. Darü'i Maarif Matbaası. Aybek (696-764) 'El-Vafi bil-Vefeyat'. Muhammed. M e c i t Selefi.748. Bey­ rut. Lübnan.622. Beyrut. Beyrut.ö)'Kitabü'l Ensab' 5 cilt. Tahkik. Tahkik eden: Komisyon c) Mizan'ül itidal. 1994 Hulefa. Ka­ hire b)Mucem-i Evsat. 1985 Beyrut. 2003 c-) Esbab-i Nüzul (Lubab'ü Nukul)' tek cilt.A l i Hasan. a ) ' M u c e m i Kebir' 25 cilt. Tefsir.ö). 2 cilt. Tahkik eden: Komisyon.Tahkik eden Abdullah Ömer'ül Barudî. 2004 Taberani. 2008 Şevkani. 1995 c)Revd'ü Dani (Mucem-i Sagir). Fikir Matbaası. Kahire. (1173-1250. 3 cilt. Beyrut. d-) Dürr'ül Mensur. Tahkik eden: A.ö). Beytü'l Efkâr. 55 cilt.294. Tarihi Taberi. Beyrut.El-Milel ve Nihal. 8 cilt. Dar'ü Sa­ dır.

Darü'i Kütübi'l İlmiye.met Abdulmevcut. 1995 d ) El-İber. Beyrut. Tahkik eden: Komisyon. Beyrut e) Tecrid'ü Esma-i Sahabe. 2 cilt. Daru Sadır Matbaası. Darü'i Kütübi'l İlmiye. 2004 g . 4 cilt. Farukü'l Ha­ dise Yayınevi. Beyrut. 1999 . Darü'i Marife. Tahkik eden: Komisyon. 2 cilt.) Düvel'ül İslam. Kahire. Beyrut f-) Tehzib'ü Tehzib-il Kemal 11 cilt. Tahkik eden Ebu Hacir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful