Bilinmeyen Yönleriyle Hz. M U H A M M E D ' İ N

ÖLÜMÜ
Arif Tekin

İÇİNDEKİLER

SUNARKEN BİRİNCİ BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI

9

13

İKİNCİ BÖLÜM TEBÜK'TE Hz. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) Hz. Muhammed'in En Yakın Çevresi Onu Öldürmek istiyor b) Ibni Hazm'ın Suikastla İlgili ilginç Açıklaması d) Halife Ömer Ümmü Seleme'yi de Rahat Bıramıyordu e) Bazı islam Otoriterlerin Önemli Aktarımları f) Sansüre Somut Örnek g) Halife Osman'ın Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması h) Hz. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri i) Ubey bin Ka'b'ın Önemli Açıklaması Var j) Ebu Musa el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi 52 55 56 57 21 21 28 . .41 42 50

c) Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu . . .40

ÜÇÜNCÜ B Ö L Ü M

AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. M U H A M M E D ' E İÇİRDİKLERİ İLAÇ
a) En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e Ledud Olayı b) Cinayetin Kanıtı Tahrim Suresinde Saklıdır c) H z . A y ş e C e n a z e y e Katılmıyor d) A y ş e ve Hafsa İkilisinin Tahrim Süresiyle İlişkisi e) A y ş e Hakkında Bazı Saptamalar f) Halife Ö m e r H z . M u h a m m e d ' i Konuşturmuyor g) Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? h) İbni Mesut'un Önemli Açıklaması

62
62 67 71 72 78 87 89 94

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

HALİFE EBUBEKİR
a) Ebubekir Nasıl Halife Oldu

97
97

b) Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma'nın Malına El Koyuyor . . . 1 1 6 c) Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) 141

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE ÖMER
a) Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? b) Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ö m e r

171
171 174

ALTINCI B Ö L Ü M

Hz. ALİ ve EŞİ Hz. FATMA
a) H z . Ali, Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl Kabul Etti! b) Yoksa H z . Fatma Öldürülmüş mü?

219
219 231

c) 60 Yaşlarındaki Halife Ömer, Hz. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor d) Halife Ömer, Ümmü Gülsüm'ün Avret Yerine Bakıyor YEDİNCİ BÖLÜM Hz. MUHAMMED'İN Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? SEKİZİNCİ BÖLÜM HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler b) Halife Osman Müslümanlarca Katledilir, Cesedi de Bir Çöplüğe Atılır d) Halife Osman Neden Müslümanlarca Katledildi e) Halife Osman'ın Katledilmesine Katkı Sunan Önemli Kişiler DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? ONUNCU BÖLÜM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N S A V U N M A L A R I BİTİRİRKEN Kaynakça

254 258

266

291 291 294 307 330

c) Halife Osman'ın Cenazesi, Bir Tuvalette Gömülüyor . .302

346

350 367 369

Bu çalışmamı, tabulara karşı mücadele veren, kurtuluş yolunu geçmişte ve insan ötesinde değil; ancak insanoğlunun kendisinde arayan, evrensel barış için çaba harcayan ve bu yolda çözüm üreten, fedakârlık gösteren tüm duyarlı insanlara ithaf ediyorum.

İsa'ya şu v e y a bu şekilde inanıyorsa v e y a milyonlarca insan öküze tapıyorsa. tefsir. Bunu yaparken de kanıt olarak sadece elimdeki İslami kaynakla­ rı kullanacağım: Konuya ilişkin Kur'an'da birkaç ayet var. Mesela. Ben bu soruların muhatabı değilim. bu ça­ lışmam İslami kaynakların bir ürünüdür. Ayrıca alıntı yaptığım kaynakların bir listesini de kitabın su­ nunda kaynakça adı altında ekleyeceğim. tabakat ve siyer kitaplarından. onları sunacağım. akıl ve insanoğlunun yararı söz konusudur. tersine ilim.SUNARKEN B u çalışmamda Hz. Kısacası. meşhur İslam tarihçilerinden de bilgiler sunmaya çalışacağım. . bir milyardan fazla insan Hz. Bir de yerine g ö r e müsnedlerden. Burada. Zaten han­ gi eserlerden yararlandığımı dipnot olarak belirteceğim. "Asırlar gelip geçmiş. Çün­ kü az önce de ifade ettiğim gibi. bu bilgileri İslami kesimin kabul ettiği eserlerden temin ettim. elimde İslam camiasında kabul görmüş kaynaklardan başka bir veri yok. Muhammeci'in en yakın çevresi tarafından iktidar hırsı yüzünden nasıl bir siyasi cina­ y e t e kurban gittiğini anlatmaya çalışacağım. kimse böyle anlatma­ mış. Benim için çokluk önemli değil. Kısacası. yanı sıra İslam literatüründe güvenilir sa­ yılan hadislerden net bilgiler aktaracağım. sadece bu yazar mı bu bilgileri kavrayabildi?" gibi sorular sorulabilir. sebeb-i nüzul denilen ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irde­ leyen eserlerden. benim de İsa'ya inanmam v e y a öküze tapmam gerekmiyor! Her çokluk gerçektir-doğrudur diye bir kural yok: Tıpkı inanç konuları gibi.

medeni ve ilmi çerçevede ele almak. İsveç'te de karikatürist Lars Vilks tarafından Hz. Hollanda'da Özgürlük Partisi lideri Geert VVilders'in de Hz. En azından ben böyle düşünüyorum. Bilindiği gibi bundan bir süre önce Danimarka'da Jylands-Posten Gazetesi. rastgele saldırmak ayrı. tersine kendisiyle beraber toprak altına götürüyorsa.. Bu tür kitapları yazmakla birilerinin inançlarıyla oyna­ mak gibi bir düşüncem asla söz konusu değildir. kendimi sorumlu hissediyorum diyorsa.Biliyorum. boş saldırıyla bir y e r e varıl­ maz. Demek istediğim. O bakımdan işle­ diğim konuları en ufak ayrıntısına kadar sağlam tutarım. Ne yazık ki az sayıda da olsa zaman zaman bu gibi yanlışlar yapılıyor. para kazanayım diyen ve bu nedenle İslam'a toz kondurmak istemeyen islamologlar var. . bildiklerini kamuoyuyla paylaşmayıp da. safça inanan dini akademisyenler var veya birkaç yayınım satılsın. O nedenle diyorum ki kutsal dinleri ve kaynaklarını. değerlendirmek ve hatta eleştirmek ayrıdır. kutsal dinlerin kaynakları ele alınırken bilimsel bir mantıkla değerlendirilmeli. insanların dini inançlarına hakaret etmekle. Hatta bu bilgiyi harekete geçirmemek bir insanlık su­ çudur. Bildiklerimle ilgili gayet emin bir şekilde işimi yaparım.. karşımda İslamdan beslenen siyasiler var. Ben bu gibi çıkışları yanlış buluyorum. Bana g ö ­ re eğer insan bir dalda uzmansa ve hele uzman olduğu alan da tüm insanları ilgilendiriyorsa ve ben vicdan sahibi­ yim. Lars'ın çizdiklerini gördüm ama Danimarka'da çizilenleri g ö r m e ­ dim. Muhammed'in icraatıyla ilgili bir film yapmakta olduğunu basından öğrendim. bakış açım bu. Bunun ne kadar gerçekçi olduğunu bilemiyorum. Muhammed'in karikatürü çizilmişti. bundan daha ağır bir kayıp ola­ maz. Benzer yaklaşımlar çok yanlış ve olsa olsa ancak pro­ vokasyon olabilir.

. Benim için önemli olan özdür.Burada basit bir örnek vereyim: Bilindiği gibi HAZRET kelimesi M u h a m m e d zamanında olmadığı. Muhammed'in vefat ettiği sırada. M u h a m m e d ' e karşı tertiplenen başka bir suikast girişimi var. Belirttiğim bu özgürlüklerin yolu ve zemini de tabii ki sağlıklı bir demokrasiden geçer. eşleri Ayşe ve Hafsa tarafından kendi­ sine ağız yoluyla verilen ilaç olayı var. huzuru da mümkün değildir. Muhammed'in ölüm nedenini an­ latırken. Johannes Kepler'in (1571-1630) güzel bir sözü var: "Bir âlimin eleştirisini milyonlarca cahilin alkışına tercih ederim". yok­ sa kelime oyununa takılmak gibi ucuz şeyler âdetim değil­ dir.Hayber'de Yahudi bir kadın tarafından kendisine veri­ len zehirli et olayı. Aynı zamanda Veda haccı dönü­ şünde en seçme sahabeler tarafından Hz. Hz. Muham­ med dedim. bunu detaylıca açıklayacağım. Böyledir. Dünyaya bir kuş bakı­ şı bakalım. bunun üzerinde du­ racağım. Bunları anlatmakla birlikte Hz. düşünce-inanç ve ifade özgürlüğünün olmadı­ ğı ülkelerin durumları ortada. onlar için de Hz. M u h a m m e d ' e karşı en yakın arkadaşla­ rı tarafından yapılmak istenen bir suikast girişimi var. onun isteği dışında. . sonradan kul­ lanıldığı ve üstelik de Farsça bir kelime olduğu halde. tartış­ ma özgürlüğü kısıtlıysa o toplumun ilerleme şansı olmadı­ ğı gibi.Tebük'te Hz. kelimesini kullandım.En önemlisi de Hz. bir toplumda eleştiri özgürlüğü. halk nezdinde hazretle anıl­ dıkları ve bu şekilde meşhur oldukları için. ağırlıklı olarak şu bölümler üzerinde duracağım: . Bu çalışmamda Hz. Muhammed'in öl- . Ali ve eşi Fatma. ben yine de itina göstererek bunu hep kullandım. bunu da an­ latacağım. Kullanılmayan yer/ler varsa demek ki dikkatimden kaçmıştır.

. İşleyeceğim konular ilginç ve halk nezdinde bilinenle­ rin tam tersi. Kısacası. Yani bugünkü tabirle Ebubekir'in bir siyasi cinayete kurban gittiğini ve bunu ya­ panın da halife Ö m e r olduğunu kanıtlarıyla birlikte sunaca­ ğ ı m . Kitapta ayrıca Hz. Onun için bu ünlülerden de en zirvedekilerden bir­ kaçının konularla ilgili savunmalarını sunacağım. O bakımdan insan haklı olarak. Yine Müslüman kamuoyu tarafından Hz. onu da işleyeceğim. bu çalışmam bugüne kadar Müslüman kamuoyuyla paylaşılmayan farklı bilgilerden oluşmaktadır. Bu suçlamaların doğru olup olmadığını tam olarak anlayabilmek için onun bilin­ meyen yönleriyle ilgili bazı çarpıcı bilgiler v e r e c e ğ i m .dürülmesinin neden gizli tutulduğu sorusuna kısaca açıklık getirmeye çalışacağım. 'Acaba bu cid­ di. İslam'ın meşhur yazarları ne gibi savunmalar yapmışlar?" diye so­ rabilir. Halife Ö m e r birçok konuda ağır bir şekilde suçlanıyor. Ali'nin başına g e l e n olumsuzlukları ö z e t şeklinde anlatacağım. siyer ve tabakat yazarları. Bu arada halk arasında Ebubekir'in de ölüm nedeni farklı bili­ niyor. Fatma ve eşi Hz. İslami kaynaklarda bu konuda yeterince bilgi var. Çünkü bu konu­ da da gerçekler Müslüman kamuoyundan hep gizlenegelmiştir. hatta trajedik sayılan olaylara karşı İslam tarihçileri. bu­ nu izah e d e c e ğ i m . Kuran yorumcuları. Yine halife Osman'ın Müslümanlar tarafından linç edilmesi olayı var. M u h a m m e d ' e mal edilen çocuklarla ilgili bir yanlış bilgilendirme var. buna da açıklık getireceğim.

M u h a m m e d kılıcını bir ağaca asıp o ağacın altında uzanır­ ken adamın biri g e l i p onun asılı kılıcını alır ve kendisine. bugün kim seni elimden kurtaracak. ona karşı güya düzenlenip de mucize sonucu başarısız kılınan suikastleri anlatmayacağım. Bi­ rinde sanki orada bulunan herkes Muhammed ve adamı iz­ lemiş gibi bir aktarım söz konusudur. Zat'ü Rika kısmında. Megazi. adam da korkudan ona bir şey yapamamış şeklinde bilgi 1 a. Cabir b. ." Bu hadis en başta Buhari ve Müslim'de anlatıl­ 1 maktadır.. Sonuçta Allah tarafından adam etkisiz hale gelir. O arada Hz.Buhari. felç olmuş gibi olur ve kılıç kullanamaz hale gelir. Muhammed'in tevekkülü kısmında. "Ey Muhammed. bir ara istirahat için g ö l g e y e çekildik. hem Fedail/Hz. M u h a m m e d ' d e n aldığı yanıt da hep ay­ nı. Cabir b.BİRİNCİ B Ö L Ü M HZ M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI H z .Müslim. Bu soru. M u h a m m e d ' e karşı yapılan suikastları işlerken böyle masalımsı. Muham­ med'in arkadaşları o adamı görünce bağırıp çağırmışlar. Hz. "Allah beni kurtarır" yanıtını verir. seni öldüreceğim" der. Abdullah'ın anlattığı şu olay: "Bir y e r e baskın düzen­ lemiştik.. hem korku namazı kısmında.. Abdullah bu olayı üç farklı içerikle anlatır. vücu­ du sanki donmuş. o adam tarafından üç sefer tekrarlanır ve Hz. b.. Örneğin. diğerinde. M u h a m m e d de.

bir diğerinde ise. Muhammed bize anlattı. O yüzden bir vesileyle orada özet şeklinde bu zehirleme olayına de- 2 Kur'an'da Kadın ve Hz. Süraka'ya. sanki benzer şeyler olmuş gibi bu örnekleri ballandıra bal­ landıra hep anlatmışlar kaynaklarında. Hz. Üstelik de eski eşini canlı olarak ele geçirip katlettikten sonra. Başka bir kaynağımda Hz. Muhammed ve arkadaşları Hayber baskınında Yahudi­ lerin çoğunu öldürüyor. biz görmedik' şek­ lindedir. İşte tek kişiden üç değişik şekillerde anlatılan bir masal. Özetle. Muhammed'in Hanımları adlı kitabımda. M u h a m m e d ' e karşı ger­ çekleştirilen bir suikast olayına da ö z e t şeklinde değinmiş­ tim. 'böyle bir olayın meydana geldi­ ğini ancak Hz. bu çalışmamda az önceki örneklerde olduğu gibi benzer akıl dışı olayları işle­ meyeceğim. Muham­ med Mekke'den M e d i n e ' y e g ö ç ettiği sırada kendisine inanmayanlar. Bir diğer örnek de Süraka b. Hayber'de Hz. Olay şuydu: Hz. . " M u h a m m e d i öldürürsen sana yüz d e v e mükâfat v e r e c e ğ i z " deyince o da atını alıp Hz. Malik'ten. M u ­ hammed'e ulaşamıyormuş. Muhammed'in peşine takılmış. Bir kere o kaynağın konusu zaten farklıydı. İslami yazarlar. kadın ve kızlarını da cariye olarak ele geçirip kendi aralarında dağıtıyor. Muhammed de kendine 17 yaşında ve daha yeni evlenmiş Safıye'yi alıyor. İşte bu çalışmamda anlatacağım suikast olayları çok farklı ve dünya tarihinde hep olmuş ve olacak şeylerden. Bu arada o sırada 60 yaşında olan Hz. Sonunda adam kendi kötü planından v a z g e ç i p İslamiyet'i kabul etmiş. Muhammed'in Hayber'de 2 yediği zehirli et olayına kısaca değinmiştim. İşte o kitabımda bunları anlatırken. Bu paralı katil (Süraka) Mu­ hammed'e yaklaştıkça atı hep kumda batıyormuş.verilir-.

Hayber'de meydana gelen zehirleme olayının özeti şu: Hz. katletmeye yönelir. . Beni Kaynuka. tabii ki İslami kesim burada şunu savunur: Yahudiler Hz. o zaman niye M e k k e ' d e ona yardım etmedi. Hz. M u h a m m e d tarafından or­ tadan kaldırıldılar. Bu kaynakta asıl üzerinde durmak istediğim. Bu çalışmamda. Benzer savunmaların hiçbir şekilde haklı tarafı yoktur. Beni Kureyza. Bunu hangi ülke kabul eder: Gel bir. M u h a m m e d ' e karşı olup M e k k e müşriklerini destekledikleri için onlarla savaşıldı. M u h a m m e d ise ya­ bancıydı: Mekkeliydi ve onu orada rahat bırakmadıkları için M e d i n e ' y e hicret etmişti. Bu başlığı fazla detaylandırmayacağım. Bugünkü tabire g ö r e . Muhammed'i bu konuda haklı çıkaracak hiçbir g e ­ rekçe olamaz: Başka bir ülkeye gitmek ve oranın insanları­ nı. katliamlar oldu? (Beni Nadir. Beni Nadir. Yeri gelince onun üzerinde yeterince duracağım. ancak olay o kadar da basit değildir: Hz. Fedek gibi bunların hepsi Yahudi ve hepsi de Hz. Çünkü M e d i n e onların yurduydu. beni dinlemiyorlar diye katletmek gibi bir anlayış. M u ­ hammed'in ölümü cidden kuşkuludur. eşya­ nın tabiatına aykırıdır. neden M e d i n e ' y e g e l i p bu insanların da istirahatını bozmaya ne­ den oldu. Burada haklı olarak şu söy­ lenebilir: M a d e m iddia edildiği gibi onun arkasında Tanrı vardı. Hayber. Hayber'deki suikast olayına kısa bir açıklık getireceğim. kovmaya. Beni Kaynuka.. Örne­ ğin. onun M e d i ­ n e ' d e oturma izni yok. M u h a m m e d Mekke'den M e d i n e ' y e g e ç i p orada sistemini kurunca. Beni Kurayza ve daha son­ ra da Hayber Yahudileri gibi. ölümüyle ilgili bugüne kader hiç değinilmeyen karanlık noktalar üzerinde duracağım.) Hz.. o kadar savaşlar. asıl yerlileri olan Yahudileri çeşitli baha­ nelerle dağıtmaya.ğinip geçtim. bambaşka bir ölüm nedeni.

Hz. İşte Fedek savaşsız alındığı için.iki yıl bir ülkede kal. Bunun örneği dünyanın hiçbir yerinde yoktur! Hz. onun arkadaşlarından Bişr b. Muhammed'in sevdiği kısma daha fazla zehir bırakıyor. ora­ nın halkıyla da kavga et. sürgüne de göndermeyin. biz burayı ekip biçelim. acaba Hz. Hayber Yahudilerinden sağ kalan Haris kızı Z e y n e p -ki Selam b. M u h a m m e d y e m e ğ e başlayınca. Muhammed'in bu baskın sırasında yediği zehir­ li yemeğe gelince. Muhammed hangi yemekleri çok sever. ondan sonra yönetimi ele geçir. Hayber kalesini e l e g e ­ çirince. Hz. acele edip ondan önce ağzına alıyor ve orada yığılıp can . gelirini paylaşalım derler. ancak Hayber'i hazine malı olarak arkadaşları arasında paylaştır­ dı. diğer ganimet malları gibi Müslümanlara dağıtılmayacaktı. Hz. On­ lar da Hz. tabii ki Hz. yurtlarından eyle. M u h a m m e d de bu teklifi kabul eder ve Hayber toprakları bu anlaşmadan sonra bu şekilde işlenir. Çünkü yıllarca ekip biçtik. Meşkem'in hanımıydı.soruşturu­ yor. ayetlerine g ö r e bu köy (Fedek) 'Fey' sayılırdı. Bera. Hayber'den sonra Hz. M u h a m m e d ve yandaşları. Bu arada Z e y n e p bir koyun pişirip içine zehir doldura­ rak M u h a m m e d ' e ikram ediyor. O yüzden bizi öldürmeyin. ölümden kurtulanlar ona şu teklifi sundu: Biz bu toprakları sizden daha iyi işleriz. Kur'an'daki Haşir suresinin 6-7. Savaşın kısa durumu bu. di­ y e . M u h a m m e d ' e aynı teklifi sundular ve önerileri kabul edildi. deneyimimiz var. Muhammed'in kendilerine y ö ­ neleceği bilgisini alan Fedek halici bu pazarlığı duydu. Sonuçta M u h a m m e d Fedek köyünü kendine ayırdı. Yani ancak Allah'a ve M u h a m m e d ' e ait olacaktı. Zaten esir düşen Hayber sakinleri için bunun dışında alternatif de yoktu. Etin kaburga kısmını çok sevdiğini söylüyorlar kendisi­ ne. onları katlet.

bu adamı zehirleyeceğim: Peygamberse. normal bir insan düşman olan kesimin yemeğini nasıl bu kadar rahatlıkla yiyebilir diye hayret ederim. Bu plan. kocam Selam b. Hz.veriyor. Sonra o y e m e ğ i hazırlayan kadı­ nı çağırıyor: "Neden buna gerek duyup bizi zehirlemek istedin?" diyor. M e ş kem'i. kadın çok yetenekli ve aktif biriymiş. bunun inandırıcı bir yanı yoktur. kardeşim Merhab'ı ve diğer yakın­ larımla Hayber Yahudilerini öldürdünüz. zaten vahiy alır bu etten y e m e z . M u h a m m e d bu olaydan dolayı o kadını orada öldürüyor. Muhammed'in kendileriyle savaştığı ve çoğunu katlettiği insanların kalanlarından birinin hazırladığı y e m e ­ ği yemesi çok yanlış bir şey. Tanrı ile irtiba­ tı varsa. Dolayısıyla biz kalanlar da ondan kurtulmuş oluruz. Muhammed bu olayda kadını af­ fetmiş gibi açıklamalar yapmışlarsa da. Bunun için ben de kendi kendime dedim ki. O yüzden böyle bir plan kurdum" diyor. her babayiğidin işi değil. Muhammed ise henüz arkadaşı kadar fazla y e ­ mediği ve bu arada onun da durumunu gördüğü için. ama yalancıysa y e m e ğ e devam eder ve ölür. çarmıha gerilmek suretiyle in- . Bazı islam tarihçileri. kalanları da esircariye yaptınız. Yineliyo­ rum: Hz. Babam Haris'i. Kadın da. amcam Yaser'i. "Sen bizim başımıza neler getir­ diğini iyi biliyorsun. m a d e m Tanrı arkasındaydı neden haber v e r m e d i sorusundan ziyade. Hatta bazı islami kaynaklarda Muhammed'in ta­ limatıyla o kadın işkenceyle. bu kadar tedbirsizliğin açıkla­ ması olamaz. Ben. nasıl olur da safça. tedbirsiz bir şekilde kalkıp bir Yahudi kadının hazırladığı y e m e ğ i cesaretle yiye­ bilir? Şunu da kabul etmek lazım ki. ar­ tık yemekten vazgeçiyor. bir kere onlardan bu kadar insan öldüren bir Muhammed. Burada şunu eklemek isterim: Peygamber olup olma­ ması bir kenara.

Malik. Selam bölümü. b. ha katletmiş bu o ka­ dar önemli değildir. Hayber'de ikram edilen zehirli et kısmında. bunun sakıncalarını g ö z e almamak. Şu not da önemli! Enes b. . Bir de Tıp kıs­ mı. müşriklerden hediye alma adı altında geçen bölümde anlatılır. Yine İbni Mace'nin aktardığı riva­ yette. 4 İbni Kesir. 2/769. 3 Ha reklam için affetmiş. Hayber kısmı. Hayber'de yediği zehirli etin etkisiyle oluşan hastalıktan dolayı oluyordu.Müslim. Ebu Tayyip adlarındaki şahısların ondan kan aldıkları kaynaklarda geçiyor. Megazi. 5 Bu açıklamalara g ö r e 3 Siret-i Halebi. onun eşlerinden Ümmü Seleme'nin kendisine. Buhari ve Müslim'de. Muhammed'in zehirlenmesi bölümünde geçer. "Ba­ kıyorum sen o zehirli etten sonra gitgide olumsuz etkileni­ yorsun" dediğini ve ara sıra onun da Muhammed'den kan aldığını aktarıyor. zehir (Simm) babında. Mesela Ebu Hind.. birkaç kişi ölmüş diye farklı bilgi de var. Bu önemli bir yanlıştır. Yani kan aldırma. Hayber kısmında. kendileriyle savaştığı in­ sanların ikram ettiği y e m e ğ i yemek.. ba­ zen oruçlu iken kendisinden kan aldırıyordu" şeklinde ha­ disler var. Ayrıca Hibe kısmında.faz ediliyor. 5 a. el-Bidaye ve'l Nihaye. "O yemekten sonra Muhammed'in ağız bölgesinde bozukluklar oluşmuş­ tu" diye bilgi veriyor.. Bazı kaynaklara g ö ­ re bu zehirli etten sadece Bişr adındaki şahıs değil. "Bazen hac için ihramda iken. 4 Bu olayda yediği zehirli etten dolayı Muhammed'in be­ deninde yıpranmalar oluştuğu ve ölene kadar da sıklıkla (hecamat denilen yöntemle) vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. Bu Enes b. Malik M u h a m m e d ' e on yıl yaverlik yapan bir sahabi ve onun bu hadisi en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. Hatta bunun kar­ şılığında Muhammed'in Ebu Tayyib'e ücret olarak iki Sa' hurma verdiği bile yazılı. Önemli olan.. Burada Ebudavud ve başka kaynak­ larda da bu şekilde anlatıldığı kaydediliyor. 4/236 ve sonrası.Buhari.

Bir kere Muhammed'in Hayber'de yediği zehirli et ola­ yını Enes b. Diyat kısmında. . e.İbni Mace. diye. ancak bu olaydan sonra üç yıl daha yaşıyor. İslam tarihinde. Muhammed'in bu suikastta öldürülmemesi bir mucize olarak iddia edilebilir: Hani arka­ daşları öldü de o ölmedi. Acaba bir zehir bu kadar zamana yayılır mı v e y a o zaman bu kadar güçlü bir zehir var mıydı? tabii ki bu ancak uzmanların bileceği bir iş. Muhammed'in bu suikastta darbe aldığı kesin. yediği zehirli etten dolayı du­ daklarında. O halde ölmedi diye bundan pay çıkarmak yanlıştır. Bir de Allah koruduğu için ona bir şey olmadı diyelim. İslam ansiklopedilerinde (tabakat) konuya ilişkin detaylar çok. "Ey Ayşe! Kaç yıl önce Hay­ ber'de yediğim o zehirli etten dolayı içim yanıyor. peki sağlam hadislerde anlatılan. A y ş e ' y e mal edilen bir hadis var: Muhammed hasta iken bir ara. Tıp kısmında.Ayrıca siyer kitaplarında. artık dayanamam" sözünün arkasında yalnız A y ş e c. ancak "Hayber'de y e d i ğ i m o zehirli etten dolayı içim yanı­ yor. A m a yersiz bir savunma. artık da­ yanamam" şeklinde bir ifade kullandığı söz konusu.Ebu Davud. d. neden önceden haber ver­ medi? Haber verseydi. İnananlar açısından Hz. Bir kere Muhammed'in bu olayda kurtulması gayet normal bir şeydir: Dünyada her eylem başarıyla sonuçlanır diye bir kural yoktur. en azından arkadaşları ölmezdi. ağzında ve yüzünde neden yaralar oluşmuştu. Ancak burada Hz. Malik. Ebuhüreyre gibi birçok sahabe anlatıyor. bu zehirli yemekten dolayı zaman zaman vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. Hani en azından bu zehirli etten ötürü kendisinde rahatsızlıklar oluşmuş. Bu yoruma karşı şu rahatlıkla söylenebilir: Ma­ demki onda bir mucize vardı.Hz.

c. 4449.Zehebi. no: 14262. Alamat-i Nübüvve. Müstedrek. 6 a. 6 tabii ki bu ölüm konusunda A y ş e töhmet altında.Mecme'ü Zevaid. Bab'ü İstimali evan'il Müşrikin. Hayber suikastının özeti böyle. Megazi. bu­ nu zaten anlatacağım. Siyer-i Alam.Hakim. N o : 19097. d. Sünen-i Kübra. . 27/438.Beyhakı. Kitab'ü Dahaya. b.var. O yüzden A y ş e ' y e dayalı benzer ha­ dislerin hiçbir değeri yoktur.

Tebük seferine katılmak istemeyenler hakında Kur'an'da (özellikle T e v b e suresinde) birçok ayet var. Yaser onun devesi­ ni önden çekmekte. . Yolda A m m a r b. onun bu yol değişikliğini öğrenir ve aynı istikamette onla­ rı takibe alır. M u h a m m e d Suriye tarafında Bizanslıla­ ra karşı Tebük (bir bölgenin adıdır) seferini düzenler.g e c e karanlığından da yararlana­ rak onu vurmak ister. M u h a m m e d ' i n En Yakın Ç e v r e s i O n u Ö l d ü r m e k İstiyor: Hicri 9. en yakın arkadaşlarından süvari bir grup -ki sayıları 12-15 olarak söyleniyor.. Yeman da arkadan sür­ mektedir. Burada savaşın seyriyle ilgili bilgi vermiyorum. bu savaşta meydana gelen önemli bir konuda bilgi vermektir. Demek istediğim şu: Hz. Hüzeyfe b. yeri gelince onlardan da örnek sunacağım. Muhammed'i öldürmeye karar veren grup.. ama­ cım. Muhammed'in arkadaşları tarafından fark edilirler.İKİNCİ BÖLÜM TEBÜKTE H Z . Ordu­ su hem sayı olarak az. hem de araç-gereç bakımından za­ yıf olduğu için. Bunlar yaldaşıp artık baskın y a p m a aşamasın­ dayken. yılında Hz. pek çok Müslüman savaşa katılmak iste­ m e z . M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) H z . M u h a m m e d Tebük'ten dönüp M e d i n e yolunu tu­ tunca. Ancak M u h a m m e d bu planın duyumlarını alınca yol güzergâhını değiştirir.

Neden böyle bir talimata gerek duymuştur? Çünkü bu­ nu yapanlar. yoksa onu kolay kolay bırakmazlardı. ancak bunlar çok sığ ve gülünç savunmalar. 456. arabaların plakalarını aldık" derler. Muhammed'in kendilerine cennet müjde­ si verdiği en yakın arkadaşlarıydı. 2 /390 Darü'l kütüb'il llmiyye. bu isimler sizde gizli kalsın. Şerh'u Nehci'l Belağa. 2/266. Ubeydullah. halife Ömer. İbni Ebi'l Hadid. halife Osman. ancak "Sakın ola. Sad b. Necah.. Ben onları teker teker biliyorum" der ve onların isimlerini Amımar-Hüzeyfe'ye söyler. Muhammed bu kez: "Yemin ederim ki onların pla­ nı beni vurmak. Bu baskını gerçekleştirenler arasında Ebubekir. Mısır. göremedik. Hz. Benzer sa7 İbni Hazm. Bu arada Muhammed. arkadaşlarına. Arkadaşları bağırıp çağırır ve "Habe­ riniz olsun sizi gördük" deyince. Karanlık olduğu için Muhammed'in etrafındaki insanların çok olduğunu san­ mışlardır. Nezeriyat'ul Halifeteyn. baskını düzenlemek is­ teyen Müslüman grup korkar. . hiç kimseye söylemeyin" talimatını verir. Ebu Musa el-Eş'arî gibi s e ç m e isimler vardı bu on beş kişilik baskın grubunda. Ö m e r ve Osman'ın isimlerini veren başka yazarlar da var. bindikleri hayvanları tanıdık/ bugünkü tabirle. Muhammed yine so­ rar: "Sizce bunların niyeti neydi?" "Bilmiyoruz" karşılığını verirler. "Siz bunları tanı­ dınız mı?" diye sorar. En başta halife Ebubekir. "Yüzleri maskeliydi. Talha b. Ebi Vakkas. Gerçi kendisi bahaneler buluyor ama ne olursa olsun bunları o anlatıyor.. ortadan kaldırmaktı. hızlı olun" diye emir verir. bunu anlatan. kaçmak zorunda kalır ve İs­ lam ordusu arasına dağılıp kaybolur. 7 tabii ki burada savunma amaçlı uyduruk bazı sözler ö n e sürül­ müş. Evet. 11/224. an­ cak atlarını. ünlü İslam düşünürü İbni Hazm (h.Bu arada Muhammed arkadaşlarına.Ö). "Çabuk sürün. yeri g e ­ lince onlardan birkaç çarpıcı örnek v e r e c e ğ i m . Muhalla.

Aslın­ da onlar günah keçisi kesilen isimlerdir. Ö m e r adamlarını gönderip onu orada katlediyor ve "tuvalete girince cinler onu öldürmüş" diye çok saçma bir bahane uyduruyorlar.. siz yalan söylüyorsunuz. Dediğim gibi. halife olarak Ebubekir'in rakibi Sad b. Ayşe ile Hafsa. Ubade. onlar olumsuz propaganda yapıp 'Muhammed en yakın arkadaşlarını öldürdü" derler. Ancak g e r ç e ğ i saptırmak için. M u h a m m e d ' e ilaç içirince. O savun­ malardan önemli bir kesit sunacağım. ba­ ğımsız bir başlık altında bu savunmalardan ilginç birkaç ör­ nek vereceğim. "Hayır olamaz. Mesela ileride deği­ neceğim gibi.. Onun için biz tedbirimizi alır o şekilde d e v a m ederiz" der. senin amcan Abbas yaptı diyorlar.vunmaları İslami kesim hep yapıyor. Yine yeri gelince anlatacağım-. kimi kaynaklarda bazı sahte isimler de verilmiş: Şu şu ki­ şilerdi gibi uyduruk bazı isimler ortalıkta dolaşıyor. İş­ te yapılan savunmalar hep bu tarzda. ey M u ­ hammed. Bu konu üzerinde yeterince du­ racağım. Çünkü o zaman ba­ na karşı olanların ellerine bir fırsat geçer. M u h a m m e d onların isimle­ rini gizli tutmuştur d e d i m . Hz. biz M e d i n e ' y e dönünce onları öldürelim. Muhammed onların isimlerini gizli tutmakla iyi bir . biz yapmadık. Bu olaya karşı Muhammed'in arkadaşları Hüzeyfe ve A m m a r kendisine şu öneriyi getirirler: Mademki onları ta­ nıyorsun. H z . Tabii ki İbni Hazm gibi ünlü bir İslam düşünürü bu olay­ la ilişkileri olan kişileri anlattığı için. O da diyor ki Abbas masumdur. siz yaptınız. Gerçek failler ise hep gizlenmek istenmiştir. ne dersin? M u h a m m e d . Evet. İslam âleminde ona kimse bir şey de diyememiştir ancak savunma amaçlı fark­ lı zikzaklara başvuran İslam düşünürleri çoktur. Ömer'in korkusundan Şam tarafına g ö ç etmek zorunda ka­ lıyor.

kendini korumak.Çünkü eğer açıklasaydı.. Eğer tövbe ederlerse kendile­ ri için hayırlı olur. on­ larla kuvvet yoluyla bir kere baş etmesi pahalıya mal olur­ du. Sad b. Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan zengin kıldığı için intikam almaya kalktılar.. Sırf. Ayrıca başaramadık­ ları şeye (peygamberi öldürmeye) de yeltendiler. Komplocuları tespit ettiğine g ö r e bundan sonra yap­ ması gereken. Muham­ med'in en yakın arkadaşları bile kitlesel olarak ondan uzaklaşıyorlar ve hatta onu vurmak istiyorlar gibi olumsuz pro­ pagandalar yapılabilirdi. Hâlbuki o küfür sözünü söylediler ve Müslü­ man olduktan sonra kâfir oldular. Dediğim gibi zaten başka y ö n t e m de mümkün görülmüyordu. hatta mümkün bile değildi: Mesela Hz. Ebu Musa elEş'ari'ye. Ebi Vakkas'a. Talha'ya. Osman'a. . ne yapabilirdi! O zaman tüm lider kadro ona düşman kesilirdi ve Muhammed'in elinde kimse kalmazdı ve yalnız kalırdı.. Onlar hakkında Tevbe suresinin 74. onu karşısına alabilir miydi? Ebubekir'e. tabii ki bu arada sanki Muham­ med'in onların komplosundan haberi olmamış da. ayetini oluşturup ilan etmiş­ tir. Diyanet'in Kur'an tercemesinden ilgili ayetin anlamını vereyim: "Bir şey söylemediklerine dair Allah'a yemin ediyorlar. Şayet yüz çevirirlerse Allah onlan dünyada ve ahirette elem dolu bir azaba çarptıracaktır. hem fiziki olarak tedbirini almak. kendi­ sinin de belirttiği gibi hem İslama karşı olanlarda olumsuz etki yapardı: Demek ki bu dinde bir şey yok. hem de Cebrail-Allah kanalıyla Kur'an'a istediği ayetleri eklemektir. H e m de deşifre etmiş olsaydı. Ö m e r ' e ceza verebilir miydi.taktik uygulamıştır aslında. inandı­ ğı Allah'ı ona vahiy yoluyla kendileri hakkında yeni bilgi iletiyormuş gibi mucizesini de göstermiş oluyordu.

İşte Tebük'te hem kendine karşı komplo kuranlar/onu vurmak isteyenler. ayet açıklamasında. nasıl olur da yanı başında devesi kaybolmuş da nerde olduğunu bilemiyor. e ğ e r peygamberse ben eşek olayım" diyerek onunla alay ederken. 8 "Eğer Muhammed'in anlattıkları doğruysa. bu na­ sıl peygamber" şeklinde alay ediyor. biliyo­ rum diyen bir Muhammed. Güya ona baskı yapılınca ben bunu d e m e d i m demiş ve Tanrı için de onun sözü o kadar önemli olmalı ki bu ayeti onun yalanı için göndermiş. Cülas bin Süveyd. Müslümanlardan biri. Çünkü Tebük'te bir ara onun devesi kaybolunca.Artık onlar için yeryüzünde ne bir dost ne de bir yar­ dımcı vardır. geleceği. Bir de 'yanı başında devesini bulamayan Muhammed." Sanki Muhammed bu suikastçılar hakkında hiçbir şey duymamış da. nasıl oluyor da g e ç m i ş ve gelecek her şeyi bilirim' diyen İçişinin bu cümlesi tanrının hoşuna gitmemiş olmalı ki. g e ­ rek görüp az önceki ayeti yanıt olarak göndermiş. tabii ki bir taşla iki kuş misali. .. O yüzden hepsine topluca yanıt olabilecek böyle ayetler oluşturup anlatıyordu. Tevbe suresi 74. M u ­ hammed bunlardan haberdar oluyor. Peki. geçmişi. "Hani dünyada olup biten her şeyi. A y e t t e her şey açık ve nettir: Onlar yemin ediyorlar ki. biz söylemedik. hem de onunla alay edenler için. Allah'ından gelen bilgiyle ilk kez haberdar oluyormuş gibi yapıyor. mucize niyetiyle yukarı­ daki ayeti oluşturuyor. tabii ki Muhammed'in bunların söyledikleri hakkında istihbaratı vardı. ' M u h a m m e d ' d e tanrısal boyut var­ sa eşek olayım' diyen kişi. neymiş söylemedikleri şey? İşte az önce özetlediğim gibi. Ayetin bir yerinde şu cümle- 8 Kadi Beydavi.. bu ayetle birkaç y e r e mesaj gönderiyor.

onların bağışlanması için sen bile d e v r e y e girsen ben onları affetmem şeklinde ayetler var. başarılmayan bir plandan söz ediliyor. Selul olmak üzere muhalefettekiler onların bu duru­ munu kıskanırlar.9 Hz. bu parçanın olayla ne alâkası var? Bunu da müfessirler şöyle açıklamışlar ve zaten başka tür­ lü de yorumu mümkün değil: Efendim. ayet taktiğiyle kendilerini korkutmaya. Peki. Hz. ga­ nimetler. Yoksa başka ne gibi yollarla onları zengin etmiş ki! Aynı ayetin bir yerinde de.cik d e var: "Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan (Müs­ lümanları) zengin kıldığı için. d e v e 9 Tevbe. 80 ve 84. . talan ve çapulculuk. bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kılma. Yani Allah'ın minnet ettiği zenginlik kaynağı. Bu arada başta Abdul­ lah b. arkadaşlarım arasında 12 kişi var ki (aslında Tebük olayına adı karışanların sayısı 15'tir. inkarcılar intikam almaya kalktılar" diyor. Zaten Diyanet d e . İşte ayette sözü edilen zenginliğin kayna­ ğı budur. bu yön­ temle işi ayarlamaya çalışıyordu ve tabii ki artık fiziki ola­ rak da tedbirini almaya devam ediyordu. "Muhammed'i öldürmek demek" şeklinde almıştır. Ayrıca on­ lara 70 sefer dua etsen de ben (Allah olarak) kabul et­ m e m . M u h a m m e d hadislerinde. " Yani ey Muhammed. M u h a m m e d M e d i n e ' y e gelip savaşlarda elde ettiği ganimetleri yandaş­ larına dağıtınca bunlar zengin olur. Bu Tevbe suresinde konuya ilişkin oluşturulan başka ayetler de var. Muhammed onlarla savaş­ mak yerine. İşte o plan Tebük'teki suikasttir. kabirleri başında da durma. Bu ayetlerde söylenen bazı mesajlar şöyle: "Ey Muhammed. Biraz önce vurgu yaptığım gibi. ancak bunlardan 12'si M u h a m m e d ' e çok yakın isimler olduğu için burada bu rakamı kullanmıştır!).

Istiab. no: 38259. Abrullah b. k.. 20/616. bazılarında ise yalnız olay anlatılmıştır. Halit b. 3. Bir de ilgili ayetler hakkında uzun tefsirlerde bu bilgiler an­ latılıyor. no: 856-57.iğne deliğinden g e ç m e d i ğ i sürece bunlar da cennete gir­ meyecekler diyor. Kays b. ayeti kısmında çok detaylar var. Yanı sıra Siyer. j. Musannaf. Aynı zamanda İbni Kesir kendi Siyer kitabında.ibni Ebi Şeybe. i. Velit'in Ukeydir Dume' gönderildiği kısım.80 81 ve 101 ayetlerinde bu konuyu açık­ lamış. 4/30 ve sonrası. cilt Tebük kısmı. Hicri 9.Kadı Beydavi (ö. Abdullah b. Hanbel Müsned'i.İbni Abd'il Ber. . Tebük seferi bağlamında. Kays (Ebu Musa el-Eş'ari) kısmında. tabii ki Muhammed onların isimlerini ayet­ te belirtemezdi. yılı olayları. ayrıca onlar için bedduada bulunuyor. 32/93 ve devamında. Özellikle Suyuti'nin 'Dürrül Mensur' adlı tefsiri. no: 424-425. 5/25 vd. M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunanların sayısı 15'ti. Baki Müsnedi'l Ensar. Bu kişilerin sayılan hakkında ünlü Kur'an yorumcusu/müfessir Kadı Beydavi kesin rakam belirtiyor: Diğer Kur'an yorumcuları gibi o da olayın detayları hakkında bil­ gi verdikten sonra Tebük seferi dönüşü Hz. Tabakat kitapları ve hadislerde bu ola­ ya uzunca yer verilmiş. Tevbe suresi. Magazi.685. Tevbe suresi 74.Kenz'ül Ummal. Ba­ zılarında bunların sayısı. diyor. ayette sadece kişile­ rin isimleri yok.Ahmet b. Siyer-i A'lam. parça parça da olsa isimleri de v e ­ rilmiş. tartışmasız bir konu. M e c m e ' ü Zevaid.İbni Kesir.Zehebi. b. 10 a.-l/l 10 Kitab'ül Eyman. Yine İbni Kesir kendi Tefsirinde. 74. c. Tevbe suresi 73 ve sonrası. 2/363 vd. no: 1639. Ebi Tufeyl Amir kısmın­ da.cilt. f. d.Müslüm. Sıfat-i Münafikin. Selim (yani Ebu Mu­ sa el-Eş'ari) kısmında..Zadü'l Maad. müna­ fıklar kısmı. h. Çünkü o zaman açıkça onları hedef göste­ rirdi ve aralarında savaş başlardı.İbni Asakir. g. Bu suikastle ilgili bilgileri içeren e p e y c e İslami kaynak var. 10 Zaten olay net olarak Tevbe suresinde anlatılıyor. Tabük olayı bağlamında. Bidaye-Nihaye.h) Envârü't-Tenzîl. e. İslam Tarih-i. Burda aynı içerikli birkaç hadis var.Heysem.

hepsini anlatacağım. Müsned adlı yapıtı. Hemen hadisi vereyim. no: 16327 ve 16330. Velit bin Cümey'den. Hz. Muhammed'in yanında bulunan Hüzeyfe'den soruyor: "Madem sen o münafıkları tanıyo­ rum diyorsun. c. İbni Hazm her ne kadar katılmıyorsa da şunu da yazı­ yor kitabında. ses getirecek bir hadisi sunuyorum. no: 4983. onun böyle bir hadisi kaleme almasıdır. d.İbni Kesir Tefsiri. 8/198. no: 2432. Mürted kısmı. münafıklar kısmı no: 421-425. I )Tevbe suresi 74. Her ne kadar eften püften savunmalar yapmışsa da (o savunmalarını da yazacağım) benim için önemli olan.. Hanbel.Kaldı ki İbni Hazm'ın Muhallası dışında. peki ben de onların içinde var mıydım?" diyor. Sünen-i Kübra.Müslim. Öy­ le bir hadis ki. Tabük'te Hz. 4/34-40 Tebuk seferi kısmında. başta Müslim olmak üzere birçok İslami kaynakta bu konuda kanıtlar var. 2)Bidaye-Nihaye.Ömer. 1 1 b) İbni Hazm'ın Suikastla İlgili İlginç A ç ı k l a m a s ı Şimdi çok önemli. İbni Hazm kendi meşhur kitabı Muhalla'sına almış. e. "Halife Ebubekir. b.İmam Ahmet b.Müsned-i Bezar. Cilt 1/110.Beyhakı. Muhammed'i katletme girişiminde bulunan­ lardandır" açıklamasını yapıyor ve devamla. Müsned-i Nasara. halife Osman. halife Ömer. İslam tarihi aşırı derecede sansürlüdür. no: 22676. . Sıfat-i Münafıkin. f.Mecme'ü Zevaid. Talha bin Ubeydullah ve Sad bin Ebi Vakkas gibi ünlü sahabeler. ayet. "Aslında bu 11 a. buna rağmen yine de değişik kaynaklara ve hatta değişik sayfalara dağı­ tılan bilgiler bir araya getirildiğinde bu konuda önemli bil­ giler ortaya çıkıyor. 5/26 3) Siyer.

nasıl diyebilir ki ben gelmiş. Müslümanlardan bir grup. g e ç ­ miş her şeyi bilirim. kökten yalan. 2/34. Hâlbuki böyle bir şey yok. onların aleyhine ayetler oluştu­ ruyor. Celas b. Çünkü bir ticaret kafilesinin yalanını bil­ meyen bir M u h a m m e d . kimse ondan hadis almamıştır. Tebük kısmı. M u h a m m e d de buna dayanarak seferberlik ilan edi­ yor. Megazi. Cümey' yalancıdır. Süveyd gibi bazı Müslümanlar. az önce de anlattım. di­ yor? Hadise şu: En başta Müslim'de birkaç versiyonla ve ayrıca başka İslami kaynaklarda da şöyle bir olay anlatılı­ yor: Hz. Bunu. Aslında bir bakıma bunu söyleyenler haklı. Bunun değerlendirmesine g e ç m e d e n . 1 2 Muhammed bu gibile­ rin dedikodusunu duyunca. Dolayısıyla onun aktardığı bu hadis asılsızdır" eliyor. Muhammed'in sırlarını gizlemekle meşhur ve Tebük'teki suikastta Hz. . Muhammed'in vahiy kâtibi ve aynı zamanda Hz. Kesin olarak Bizanslılar Müslümanlara karşı savaş hazırlığı yapıyorlardı şeklinde bir haber. Peki. İslam camiasında hiç kimse ondan hadis almamıştır.Velit denen kişi helak olanlardandır. Muhammed'in gazaları. Muhammed'in yanında olan ve bu isimleri 12 Vakıdi. 'eğer M u h a m m e d hak ise ben eşek olayım' diyorlar. 2/989 ve Tarih-i Dımaşk. Suriye'den ticaretten d ö ­ nünce yalan bir haber yayıyorlar: Biz gelirken yolda aşın d e r e c e d e bir hareketlilik gördük. Boşuna o insanları Bizans'a karşı sava­ şa sürüklemenin ne anlamı var. İşte bu yalana dayanarak milleti savaşa sürüklediği için. farklı bir noktaya değinmek istiyorum. yalancı bir insandır. İbni Hazm neden Ve­ lit b. olay nerden kaynaklanıyor. neden mucize yoluyla bu haberin yalan olduğıunu söylemedi! Üstelik nerdeyse bu Tebük seferinde kendisine karşı tertiplenen suikastta öldürülebilirdi d e .

güvensiz biri­ dir diyor.teker teker Hz. o suikastta Ömer. Dolayısıyla o. "Peki Muhammed'i öldürme girişiminde bulunan bu in­ sanların sayısı kaçtı?" diye soruyor. Yani. bu hadisleri aktaran kişiler ara­ sında Velit bin Cümey' de var. Osman gibileri de var­ mış diyor ve bu şekilde güya kendince az sonra sunacağım o münafıklarla ilgili hadislere g ö l g e düşürmek istiyor. "Mademki bu ko­ nuda senden bilgi istiyor. yalan olduğunu kanıtlamak için az önce­ ki açıklamayı yapıyor. Hüzeyfe'ye dayanan bu ha­ disleri çürütmek. Hüzeyfe şunu söylüyor: "Seni de sayarsak onların toplamı on b e ş olur. İşte İbni Hazm. İbret olsun diye İbni Hazm'ın komik savunması hakkında az sonra geniş bir bil­ gi sunacağım. Aslında İbni Hazm burada kaş yapayım derken g ö z çıkarıyor. İşte az önce Velit'e dayanan o çok ses getirecek hadi­ si bu bağlamda ele alıyor. o münafıkları temize çıkarmak. bu metin en başta Sahih-i Müslim'de (Sıfat-i Münafıkin kısmında) ve diğer birçok İslami kaynakta geçiyor. Gelelim Hüzeyfe'nin hadisine. . Muhammed'le birlikte Allah rızası için düş­ manla çarpışan seçme sahabilerdi" diyor. ancak orada bulunanlar kendisine. bu on beş kişiden on ikisi Hz. Hüzeyfe o olay esnasında Muhammed'le beraberdi ve üstelik Muhammed o kişilerin isim listesini ona teker te­ ker söylemişti. (Çünkü insanlar biliyor­ du ki. Bir gün Hüzeyfe ile Tebük'te Muhammed'i katletme girişiminde adı geçenlerden biri arasında şu konuşma geçiyor: Adam Hüzeyfe'den. Evet. böyle bir şeyin olmadığını. Allah şahittir. Ö y l e ki. Onlardan bir tanesini az son­ ra sunacağım. Muhammed'den öğrenen Hüzeyfe bin Yeman'a bazı hadisler atfedilir. ne olacak sen de cevap ver" de­ yince. O yüzden bu işe bulaşanlar zaman zaman onu yoklamak isterdi) Hüzeyfe buna yanıt vermek istemi­ yor.

otoriter biriymiş ki. . o zaman bu hadisi aktaramazlardı. talancı. ancak isim belli değil/geçmiyor: Sadece o münafıklardan biri Hüzeyfe ile tartıştı şeklinde isimsiz bir hadis. bunları ak­ taran birçok ünlü İslam düşünürü var: Onları da ayrıca su­ nacağım. mü­ nafıklık yaparsın gibi hem sözlü sataşmalar olurdu. ne de sağır. Sansür di­ yorum. Hüzeyfe hayır yanıtını ver­ miş ve "Artık bundan sonra kimseye bu konuda bilgi ver­ mek istemem" diye de eklemiş. yine konuya ilişkin bazı hadisleri v e r m e y e devam etmiştir. Kaldı ki o hadisleri sadece İbni Hazm vermiyor. bu bölümde o hadisleri de sunacağım. Zaten hadis­ ler zaman içinde çok sonra tedvin edilmiş (yazı haline g e ­ tirilmiş). Şayet kör-sağır ol­ salardı. İbni Hazm şunu aktarıyor: Hüzeyfe münafıkları bildiği için. Peki. o yüzden bu iş hep sansürlü olmuştur. halife Ö m e r ondan sormuş: "Acaba ben de o münafıklardan mıyım?" diye. gaddar sisteme karşı bir şeyler yazmak kolay değildi! Kim bilebilir az önceki olayda Hüzeyfe ile tartışan kişinin halife Ö m e r olmadığını! Zaten Ömer'in birkaç kez Hüzeyfe'yi yoklayıp bu konuda ağzından bir şeyler almak istediğine dair bilgiler var. Bir de e ğ e r Hüzeyfe ile tartışan şahıs otoriter biri olma­ saydı. ama neden o kişinin ismi kayıtlarda yok diye sorulmaz mı? Burada açık olarak belli oluyor ki. Çünkü Hüzeyfe ile o adamın yanında olanlar herhalde ne kördü. Çünkü bundan asırlar önce o ganimetçi. o kişi çok önemli.Yani Hüzeyfe ile biri arasında konuşmalar kayıtlarda var. tartışma biliniyor ve bu tartışmanın şahitleri de var. İbni Hazm her ne kadar Velit ismi üzerinden hareketle bu gibi hadislerin sıhhatine g ö l g e düşürmek istemişse de. İşte bu suskun­ luk da haklı olarak insanın aklına kuşku düşürüyor. hem de kavga ederlerdi. en azından bu tartışmayı izleyenler ona kızardı: Na­ sıl M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunursun. ismi kayıtlara g e ç m e m i ş .

bunu aktaran kişi de güvensizdir. Az önce Müslim'in Ebu Musa el-Eş'ari ile ilgili aktardığı hadisi (ki onu aktaranlar arasında Velit b. İslami literatürde güvensiz mi sayılmış. Acaba iddia edildiği gi­ bi. sade­ ce Ö m e r ve diğer arkadaşlarına toz kondurmamak için. yoksa İbni Hazm gibi bir İslam mütefekkiri artık ne diyeceğini bileme­ diği için rastgele mi onu lekelemiş. İbni Hazm'ın hiçbir gerekçe göstermeden. Velit bin Cümey'den gerçekten kimse hadis almamış mı. Ancak bu örneklere g e ç m e d e n şu kısa hatırlatmayı yapmak istiyorum: İbni Hazm hicri 456'da vefat etmiş. Çıkarmasına çı­ karmışlar ama yine de profesyonelce bir çalışma yürütme­ mişler. Yineliyorum: İbni Hazm'dan önce kim/kimler bu bilgiyi kaydetmiş ki. Bir kere İbni Hazm'ın güvensizdir dediği Velit'le ilgili İbni Ebi Şeybe (h. M u h a m m e d ' l e arasında yaklaşık beş asırlık bir za­ man dilimi var. 1 1/ 221-225. Ey İbni Hazm..456. 'bu hadis yalandır.Ö) hadisler almış ve adamı da lekelememiştir. senden önce hangi yazar nerede yazmış. İbni Hazm onlardan alıp kitabında yazmış? İşte ortada ciddi bir silme. tabii ki sunacağım kanıtlar yine İslami kaynaklardan. İbni Ebi Şeybe de kaynağında anlatmış ve ona 13 İbni Hazm (h. Hz. sen başta Ömer olmak üze­ re bu isimlerini verdiğin suikastçıların bilgisini nereden al­ dın. Peki.Peki. Cümey' de vardı). 235. neden bu hadis senin kaynağından başka (bu kadar açık bir şekilde) diğer kaynaklarda yok? Belli ki ondan önce kayıtlarda var­ mış ki İbni Hazm onlardan almış. kimse on­ dan alıntı yapmamıştır' açıklamasının gerçekten doğruluk payı var m ı ? 1 3 Fazla ara v e r m e d e n hemen sıcağı sıcağına İbni Hazm'ın bu iddiasına bir bakalım. .. Görüldüğü gibi yine bu gibi açıklamalarla bazı bilgi­ leri sızdırmışlardır. Muhalla. buna bakacağız.ö). yok e t m e ve imha söz konusudur.

Cümey' hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: "İmam A h m e t b. Hakim ise. Ebu Hatem. bunu yaparken yüzüne g ö z ü n e bu­ laştırıyor. A m a bunu anlatanlar arasında Velit yok.ö) gibi ünlü hadis uz­ manları. Bezar. . Zehebi Şem­ settin (h. "Velit bin Cümey' güvenilirdir" demiş.ö). Hanbel ve Ebu Davud.852. İbni Muin ve Uclî.herhangi bir sorun da çıkarmamıştır. M u h a m m e d b. raviler ve Cerh-Tadil uzmanları. İbni 15 S a d . "sorun yoktur" demiş. hem de birçok hadis aktarmıştır" şeklinde onun hakkında kanaatini belirtmiştir. İbni Hazm'ın "Gü­ vensizdir. Örneğin. A m a ay­ nı Ö m e r gidip Hz. 20/614-no: 38259-37045 cilt 20/579. onun hadislerini olumlu değerlendirmekle birlikte kendisini Hz. H e m e n açıklayayım. Ebi Hatem el-Razi (h. Bişr Ubeydullah b. Ali ve taraftarlarını tehdit ediyor. Ömer'den.0). bu kişide sa­ lonca yoktur" demiş. kimse ondan hadis aktarmamıştır" dediği Ve­ lit b. Ali taraftarı olmalda itham etmiş. o bakımdan güvensizdir diyor. 6/531. Musannaf. ya da evinizi yakarım diye. İbni Hazm bu hadiste nasıl Ömer'i kurtarır acaba! Bu ev yakma olayını daha sonra detaylıca anlatacağım. A m a ne yazık ki. "İmam Müs14 İbni Ebi Şeybe.748. Peki. İmam Müzi (h. "hadisleri güvenilirdir" açıklamasını yapmış.h). meslektaşları tarafından bile gülünç hale düşüyor. İbni Hacer Askalâni (ö. İbni Hazm. A b durrahman b.327. bu raviler arasında Velit var. no: 2556. Eslem'den. " H e m güvenilirdir. Ebuzer'a. 15 Tabakat.742. ama İbni Hazm sudan baha­ nelerle bu "gibi hadisleri aktaranlara kusur bulmaya çalışı­ yor. o da Z e y d b. Z e y d de babasından alıyor şeklinde geçiyor ve bunu en es­ ki tarihçiler-muhaddisler anlatınca bir sorun da çıkarmıyor­ lar. ya g e ­ lin Ebubekir'i kabul edin. 1 4 İbni Hazm'dan önce iki asırdan da fazla yaşayan bu meşhur hadisçi İbni Ebi Şeybe bunları anlatırken de her­ hangi bir itirazda bulunmuyor.

b.Tehzib-i Kemal. 'Cerh-Tadil'.Ahmet b. cilt 31/35. 16a-Askalani. bunlar İbni Hazm'ın aktardığı hadisi g ö r m e ­ mişlerdir. yoksa e ğ e r ravinin aktardığı bu suikast hadisin­ den haberleri olsaydı. Şunu da hatırlatayım ki. "ibni M a c e dışında baş­ ta Buhari ve Müslüm olmak üzere meşhur Kütüb-i Sitte sa­ hipleri ondan hadis aktarmışlardır" açıklamasını da yapı­ yor. İbni Hazm'ın "güvensizdir. İbni Hazm gibi onlar da adama bir bahane bulurlardı. Velit bin Abdullah b.Ebu Hatem el-Razi. detaylandırmak istiyorum. Cü­ mey' kısmında. Cerh-Tadil denilen hadisleri ve ravileri değerlendiren-kritize eden önemli islam mütefekkirleri­ dir. Cümey' kısmında. cilt 9/8. 17 Marifet'ü Sükat.İmam Zehebi. Abdullah b. 1 6 Velit ile ilgili değerlendirme sadece bu kadar kişiyle sı­ nırlı değil. Mizan'ül İtidal. 11/ 1 3 8 v e (2) Takrib-i Tehzib. hadis usulü. no: 1943. no: 6713 Velit b. ilgili konu uzmanlarından birçok kişi onun hak­ kında kanaatini belirlemiş ve onun güvenilir bir hadis ravisi olduğunu belirtmişlerdir. . adı g e ç e n hadis yorumcuları Velit hakkında bu şe­ kilde olumlu bir bilgi aktarmışlardır. 7/129-no: 9370 Velit b. bu değerlendirmeyi yapan şa­ hıslar. c. Ancak bunlardan İmam Müzi. d. no: 7432 Ve­ lit kısmında.(l)Tehzib-iTehzib. Kısacası. Abdulah b. kimse ondan hadis alma­ mıştır" dediği Velit hakkında islam düşünürlerinin kanaat­ lerini biraz daha açmak. Bunun yorumu zaten yukarıdaki değerlendirmede geçti: "Velit güvenilir 17 biridir" diye kaydetmiş. Kanımca. Abdullah Uclî (182-261).lim ondan hadis almasaydı iyi olurdu" diye yorum yapmış. a.İmam Müzi. Cü­ mey' bölümünde.

Cümey'den. Muhammed'in ö n e m verdiği Ümmü Varaka'nın bir kölesi. bari hastalara bakayım. ama İbni Hazm'ın hesabına gelmediği için ö y l e kuyruklu bir yalan atmıştır ki. Haris Ensari'den şöyle bir hadis ak­ tarıyor: Hz. 19 Tarih-i İbni Muin. o da Ümmü Varaka binti Abdillah b. M u h a m m e d de "Hayır sen g e l m e " demiş ve burada ona "Şehit" sıfatını 18 Tarih'ü Esma-i Sükat. Zaten az sonra bunu örneklerle anlatacağım. halife Ö m e r zamanında oluyor. no: 2556. 2 0 İslamda Kur'an'dan sonra en güvenilir hadis âlimleri Buhari ve Müslim başta olmak üzere birçoğu Velit b. izin ver ben de Be­ dir savaşına katılayım. "Bu adam g ü v e ­ nilirdir" d e m i ş . Cü­ mey' adındaki kişiden alıntılar yapmıştır. Cümey Huzai.Osman b. İlk pratik örneğimiz Buhari'den olsun. 1 8 c. "Velit b. no: 838. . 6/531.b. tabii ki bu iki kişinin özgürlüğü birinin ölümüne bağlı olunca erkenden onun öl­ mesini ister. bir de cariyesi varmış. "Velit b. o da Velit b. Sait Daremi. (200-280). Kadın vasiyet edi­ yor. M u h a m m e d ' e demiş ki. Bu nedenle o iki kişi kadını katlediyor. güvenilir bi­ ridir ve ona ait birçok hadis vardır" şeklinde açıklama yap­ mıştır. meslektaşları bile onu utandırmışlardır. Cü­ m e y ' sakıncasız biridir" şeklinde açıklama yapmıştır. Hepsi İbni Hazm'dan en az iki asır önce yaşamış ve sorun da çıkarma­ mışlardır. ninesinden. Ben yukarıda hadis uzmanla­ rının d o ğ u m tarihlerini bilerek v e r d i m . diye.İbni Şahin Ömer b. 1 9 d. ölürsem siz de özgürsünüz. Olay. Burada güya şu denili­ yor: Kadın Hz.İbni Sad (230). Kendisi de her ikisini çar­ mıha g e r m e k suretiyle öldürüyor. Ebu Naim'den. no: 1499. Ahmet (297-385). /O Tabakat.

1/70. Çünkü somut örnekler ortada.takmış. o da ninesi ve Abdurrahman b. o da Veki' b. İşte bu kritik hadisleri aktardığı için İbni Hazm bahane bulmaya çalışı­ yor. "ma­ d e m adam senden bir şey soruyor sen de yanıt versen ne olur" deyince. hem de Tarih-i Evsat adlı her iki kitabında da Velit'ten söz ediyor. İbni Hazm'ın. bunları bilen Hüzeyfe arasında şöyle bir konuşma geçiyor: Şüpheli kişi soruyor. Yani m a d e m o kadar istiyorsun. ben de Bedir harbine katılayım d e ­ mişti ya. Ebu Ah­ met Küfi'den. Hani kadın. o da Velit b. Hallad Ensari'den. Hadisi aktaran kişilerin sıralaması şöyle: Zübeyir b. o da Ebu Tufeyl'den aktararak Hz. Allah aşkı­ na bunların sayısı ne kadardı diye? Hüzeyfe yanıt vermek istemiyor. o da Velit b. 22 Müslüm. a)Tarih-i Sağir (Evsat). bu ikisi de Ümmü Varaka'dan yukarıda g e ç e n hadi­ si aktarıyor. Cü­ mey'den. b) Tarihi Kebir. Cümey md. Burada buna benzer kaç hadis daha var. Abdillah b. Muhammed'in en yakın arkadaşlarıydı" diyor. ondan hadis aktarıyor ve olumsuz bir şey de söylemiyor. Harb. Her ne ise. Kal­ dı ki. Velit b. M u h a m m e d ' e karşı Tebük'te suikast düzenleyenlerden biriyle. ancak ne yazık ki 22 İbni Hazm tutturamamış. Buhari hem Tarih-i Kebir. . "Seninle birlik­ te onların sayıları on beşti ve hele bunlardan 12'si de Hz. kimse bundan hadis almamış diyor. Sıfat-ı Münafıkin. Kadın Kur'an bildiği için Muhammed ona izin v e 21 Buhari. no: 2511. A m a tabii ki İslami kesim bura­ da Habbeden kubbe çıkarır. sen de bir şehit ka­ dar sevap aldın anlamında. Cümey'den. Hüzeyfe o kişiye (ismi gizli!). Cerrah'tan. Ebi Şeybe. 2 1 Velit hakkında Müslim'den somut bir örnek. "Kimse Velit'ten hadis almamıştır" sözüne karşı Buhari gi­ bi bir hadis âliminden somut bir örnek vermek isterim. Orada bulunan kişilerden biri Hüzeyfe'ye. Ebu Davud'dan somut bir örnek: Osman b.

biz de onu öldürüp bir an önce hürriyetimize ka­ vuşalım düşüncesiyle kadını katlediyorlar ve halife Ö m e r de onları çarmıha gerdirip öldürüyor. Ebuzer-i Gıfari hadisle­ ri. Hanbel. diğeri de Kitabü'l haraç. aynı hadisi. Muhammed'in Ölümü riyor ki. insanı insa­ na köle kılmak. Ebu Davud burada Velit'ten iki hadis akta­ rıyor. no: 26738.Bilinmeyen Yönleriyle Hz. 'hayatta ol­ duğum sürece benim kölem ve cariyemsiniz. İşte ibret olsun. no: 2973. İslami kaynaklardaki eksikleri 23 a. Velit'ten iki yerde hadis almış: Biri. Bu insanlık dışı bir olay. Ümmü Vereke hadisleri.Ebudavud.ak­ tarmış ve İbni Hazm gibi Velit'e herhangi bir sorun da çı­ karmamıştır. Biri.. no: 22073-8/542 ve daha ulaşamadıklarım. no: 23966-cilt 9/501. Müsned. Hüzeyfe Hadisleri. Müsned'ül Kabail. 1/56 aynı hadis. bunu onaylamak.Yani patron. Bunlar da. imam olsun ve ay­ nı zamanda onun ailesinden bir de kadına erkek bir müez­ zin veriyor. tabii ki bu yöntem iki açıdan sakıncalı. m e z h e p lideri Ah­ met b. Bu hadiste şu da anlatılıyor: Kadın. Şu da var ki. 'madem özgürlüğü­ müz efendimizin ölümüne bağlıdır.Ahmet b. İslamda köle azat etmenin bir yöntemi de. Diğeri de görüldüğü gibi iki kişinin. Namaz. az önceki kadının yaptığı gibi. . aile içi erkekli-kadınlı bir cemaa­ te imam oluyor. bir de Ebubekir hadisleri kısmında 15 sıradaki hadis ve c. kadın imam olur mu bölümde. Kısacası kadın. no: 571. ben gittikten sonra özgürsünüz' diyor ve onun ölümüyle köle özgürleşiyor. madem özgürlüğümüz kadının ölümüne bağlıdır. ben ölürsem kölem ve cariyem özgür olsunlar diye vasiyet edi­ yor. Şunu da ekleyeyim. vasiyetle olur. Az önce kendilerinden örnek verdiğim hadis âlimleri dışında daha birçok İslam düşünürü de Velit adındaki kişiden hadisler aktarmıştır. kendi ailesine namaz kıldırsın. Hanbel kendi Müsned'inde -üstelik kaç y e r d e . b. 2 3 Burada daha fazla örnek sunmama gerek yok. biz de bir an önce onun işini bitirelim' demeleri ve gereğini yapmaları.

24 a.İbni Hacer.Hakim (405).Askalani. İşin ilginç yanı. no: 7432 Ve­ lit kısmında. ancak bir şüphe ortaya atıyor. Velit b. no: 733. o da Ahmet b. 2/57. Muhammed kendi döneminde bir kadına izin vermiş ki. onunla ilgili artık bir şey diyemez. Halad Ensari'den. Ebu Abdillah Muhammed b. no: 5353. Abdillah Safar. Hallad Ensari pek tanınmış biri değildir diyor. Sünen-i Kübra.kapatmak isteyen islam âlimlerinin ne gibi sahte yöntem­ lere başvurduklarını okur kitlesi bilsin. Yunus Dabi. Daha bitmedi! Az önce İbni Hacer Askalani'den Velit hakkında alıntı yaptım: Velit'in sicili sağlam diyor. "Keşke Müslim gibi o büyük alim Velit'ten hadis almasaydı" dediği halde. 11 / 138 ve (2) Takrib-i Tehzib. Evet. (1) Tehzib-i Tehzib. bunlar da Ümmü Vereke'den aktarmışlar diyor.Beyhaki (458). c. Üstelik hakimin sıralaması da şöyle: Hadisi. tabii ki Ibni Hacer gibi bir İslam âli­ mi kadının imam olmasını kolay kolay kabul etmez. Ha­ kim Nisaburi Velit hakkında. Leyla binti Malik ve Abdurrahman b. sen kendi aile efradına (içinde erkekler olmak üzere) imamlık yapabilirsin ve üstelik de aynı aileden ona bir de erkek mü­ ezzin veriyor. Yani 24 tam da kötüleyemiyor. ilginç bir olay. no: 557. Telhis. ancak Velit'in de içinde bulunduğu kritik bir hadis var: Hz. 3/186. Sünen. ibni Hacer bir kere Velit için sağlam rapor vermiş.Daremi. 1/279 ve 403. b. Davud Haribi. e. . d. Onun bahanesi de şu: Aslında bu hadisi aktaran ravi listesindeki Abdurrahman b. Bir kadının imam olması konusunda var olan hadis hakkında bu kez farklı bir bahane bulmak zorunda. Cümey'. Bunu zaten daha ö n c e aktardım. farkında ol­ madan kendisi de kaynağında yine Velit'ten alıntılar yap­ mıştır. Abdullah b. Müstedrek. etme­ yince ne yapar? Ancak İbni Hazm gibi o da uyduruk bir ba­ hane bulmak zorunda kalır.

tabii ki Şehristani bunları anlatmakla aslında Nazzam'ı kötüle­ mek istiyor. Nazzam Ha­ life Ömer'i de eleştiriyor.Doğrusu. Yine Ömer'in Hz. Çünkü birkaç yerde Ömer'in M u h a m m e d ' e karşı geldiğini. dengesizlik. özellikle Ebu Hüreyre'ye "En yalancı insan" diyor diye ekliyor. bü­ yük sahabeyi eleştiren bir insan. 93-104. İbni Hazm gibi isimleri net olarak açıklamıyor. O bakımdan İsferaini onun hakkında şunu diyor: Bu adam sahabeyi eleştiriyor. el-Ferk'ü beyne'l firek. filozof görüşlü olduğu için Müs­ lüman yazarlar hep ondan uzak durmuşlar. bu kadar açık çelişki. İşte Nazzam bunları söyle­ diği için İsferaini onu eleştiriyor. bu düşünce akımının lideri Ebu İshak b. Fatma'nın çocuk düşürdüğünü öne sürüyor. hatta deist (yalnız yaratıcıya inanan) biri olduğunu söyleyenler de var. üstü kapalı olarak geçiyor.Ö) bazı ipuçları veri­ yor. A l i ' y e verildiğini. sıra Nazzâmiye ekolüne gelince. Şehristani burada adamın Ö m e r hakkında olumsuz şeyler konuştuğunu anlatırken. 2 5 Yine bu konuda Şehristani (Ö. Halifeliğin M u h a m m e d ta­ rafından Hz. Seyyar (Nazzam) bölümünde bazı işaretlerde bulu­ nuyor. 25 Esferaini. İbni Hazm gibi tam açık değilse d e . Fatma'yı dövdüğünü ve bunun sonucu olarak Hz.429) de kendi kaynağında bu suikastla ilgili bazı işaretler veri­ yor. Nazzam çok zeki. İsferaini (Ö. Akabe gecesi M u h a m m e d ' e suikast girişiminde bulunduğunu ve yine Ömer'in Hz. dine sıcak bak­ mıyor. bir y e r d e şunu ekliyor: Nazzam.548. tiyatro örneği çok ender bulunur. Fat­ ma'yı dövdüğünü iddia ediyor. Ömer'in bilgisi olduğu hal­ de bunu inkâr ettiğini iddia ediyor diye açıklama yapıyor. Orada değişik kelam akımlarını anlatırken. s. Kendisi kitabında Nazzam'ın görüşlerini anlatırken. ancak net açıklama yok. .

Bunları Nazzam anlattığı için de bir değerinin olmadığını ifade e d i y o r . 2 6 Dine dogmatik v e y a çıkar karşılığı inanan kesim illaki Nazzam gibi düşünenler hakkında bir kılıf uyduruyor; ama kanıtlar güçlü. Ne yaparlarsa yapsınlar gerçeklerin üstünü kapatamazlar. Aslında iftiracı olan Nazzam gibileri değil, bu gibi cılız savunma yapanların ta kendileridir.

c- Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu?
Bu bölümün bir yerinde değindiğim gibi, Hz. M u h a m m e d bu suikastçıları durdurmak, onları korkutmak için tanrıCebrail yöntemini sıkça kullanıyordu. Oluşturduğu ayetler­ den biri de, 'Bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kıl­ ma, kabirleri başında durma ve onlara 70 sefer dua etsen de ben Allah olarak bu duanı kabul e t m e m "şeklindeydi. Durum böyle olunca, bunların listesini bilen, Hz. M u hammed'in sırlarını saklamakla görevli ve aynı zamanda onun vahiy kâtiplerinden o l a n 2 7 Hüzeyfe bin Yeman, bu münafıklardan biri öldüğünde onun cenaze merasimine katılmıyordu. İşte halife Ömer, bu adamın o münafıkları sır gibi sakla­ dığını biliyordu, aynı zamanda kendisinin de bu planın içinde olduğu için her fırsatta Hüzeyfe'nin ağzını yokluyor­ du, acaba Muhammed ve Hüzeyfe ile Ammar'ın bildikleri kişiler listesinde ben Ö m e r de keşfedilmiş miyim endişesi­ ni hep taşıdığı için, fırsat buldukça Hüzeyfe'den soruyordu. Yani sormasının nedeni, kendisinin deşifre olup olmadığı­ nı anlamaktır.
26 Şehristani, el-Milel ve'l Nihal 1/71. 27 Salihi, Sübülül Hûda, 12/391.

d- Halife Ö m e r Ümmii Seleme'yi d e Rahat Bıramıyordu. Ümmü Seleme Muhammed'in hanımlarından ve de çok akıllı biri. Ömer'in bilinmeyen yönleri adlı başlığı altında Hudeybiye kısmında, ondan kısa bazı bilgiler v e r e c e ğ i m . İşte zeki ve güvenilir olduğu için Muhammed bazı sırlarını onunla muhakkak paylaşmıştır. Hatta bu suikastı planlayan­ lardan da haberi olabilir; öyle anlaşılıyor. Ö y l e ki, zaman zaman bu münafıklarla ilgili bazı ipuçla­ rı da veriyordu. Mesela bir ara Muhammed'in, "Arkadaşla­ rımdan öyleleri var ki, ben öldükten sonra artık bir daha beni asla görmeyecekler (ahiretteki hayatı kastediyor), yol­ larımız ayrılır" dediğini söylüyor. Bunu duyan Ebu Musa elEş'ari v e y a Abdurrahman b. Avf (İd ikisi de zaten komplo kuranlar, suikast girişiminde bulunanlar arasında isimleri geçiyor) hemen Ö m e r ' e gidip Ümmü Seleme'nin az önce­ ki sözünü kendisine aktarıyorlar. Ravi burada şunu anlatıyor: Ö m e r bunu duyunca sür'atle Ümmü Seleme'nin yanına gidiyor ve "Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım?" diye soruyor... Kadın da ay­ nen Hüzeyfe'nin taktiğini uyguluyor (zaten uygulamak z o ­ runda; yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı), "Hayır; sen onlar içinde yoksun; ancak senden sonra kimseyi bu konuda temyize çıkarmam/ bilgilendirmem" diyor. Kadının bu ifa­ desi ve Ömer'in kendisinden, "Ben de onlar içinde var mı­ yım?" diye sormasıyla ilgili hadis, birçok İslami kaynakta geçmektedir. Hele İmam A h m e t bin Hanbel, kendi Müsned'inde Ümmü Seleme hadisleri kısmında bu konuda eş 28 anlamlı beş hadis aktarmıştır.
28 a- Ahmet b. Hanbel, Müsned, Ansar'dan kalanların müsnedleri kısmında Ümmü Seleme hadisleri bölümünde. N o : 25284, 25338, 25404, 25439 ve 25471.

e- Bazı İslam Otoriterlerin Ö n e m l i Aktarımları. Burada birkaç İslam düşünürün işlediği bir hadisi sunmak istiyorum. Okuyucu olup biteni doğrudan anlamak ister; tabii ki bu onun hakkı. Ancak benim için daha önemlisi, bilgileri temin ettiğim kaynaklardır. Bir de mademki İbni Hazm gi­ bi bir İslam düşünürü "Hüzeyfe'nin bu konuyla ilgili hadis­ leri zayıftır. Çünkü işin içinde Velit vardır ve kendisi güven­ siz biridir, kimse ondan alıntı yapmamıştır" d e m e cür'etinde bulunup bu kadar açık bir şekilde hakikat dışı konuşu­ yor, ben de kabarık bir listeyi ayrı ayrı sunmakta yarar g ö ­ rüyorum. Çünkü konu çok hassas. Gerçi hemen hemen tü­ münün içerikleri aynı. Dolayısıyla bu metni toplu halde v e ­ rip kaynakları dipnot olarak ekleyebilirdim; ancak belirtti­ ğim gibi, konunun önemi için ayrı ayrı sunmak bence da­ ha uygun. Burada İslam düşünürlerin yazdıklarını aktarırken, ilk başta hem Kur'an'la ilgili tefsir yazan, hem de siyer, tabakat, tarih ve müsnedler olmak üzere birçok alanda ciltlerce eser bırakan ünlü İslam düşünürü İbni Kesir'le başlamak is­ tiyorum. Bakalım halife Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında bu ko­ nuda nasıl bir diyalog gerçekleşmiş v e y a Ömer'in sorduğu soru neymiş.

b- Taberani, Mucem'i Kebir, 23/394. Ümmü Seleme hadisleri bölümünde, no: 941. Ravi, Şakik. c- Heysem, M e c ' m e ' ü Zevaid, 1) Nifak konusunda, no: 430, 1/110 ve 2) halife kısmında, no: 14449 cilt 9/8. Bezar'dan alıntı yapmış. d- İbni Kayyım el-Cevzi, el-Igase... 11. bab. e- Kenz'ül Ummal, no: 31491 Masruk'tan aktararak. f- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 44/307. Burada iki hadis alır.

İbni Kesir (h.774.ö): Hz. Muhammed'i öldürmeye gelen Müslümanların sayılarının 12-15 olduğunu, Hz. Muham­ med'in, onların isimlerini hem Hüzeyfe, hem de Ammar'a söylediğini ve sır gibi saklamalarını istediğini belirtiyor; İb­ ni İshak'a g ö r e H z . Muhammed bu isim listesini yalnız Hüzeyfe'ye söylemiş diye de ekliyor. İbni Kesir burada İmam Beyhakı, Müslim ve İmam A h m e d ' d e n de alıntılar yapıyor. Bu komploculardan 12'sinin Muhammed'in çok yakın ar­ kadaşı olduğunu, birkaç kaynak ve sağlam hadis göstere­ rek belirtiyor. (Zaten bunların sayısıyla ilgili Buhari, Müslim ve diğer İslam'ı kaynaklarda hadisler var, yeri gelince onla­ rı da aktaracağım)... İbni Kesir devamla kendi tefsirinde Tevbe suresi 74. ayetinde ve yazdığı siyer kitabıyla Bidaye-Nihaye kitabın­ da bu olayı detaylıca ele alırken, o suikastı düzenleyenler­ den biri, bir ara Muhammed'in arkadaşından soruyor, on­ ların sayısı 14 kişiydi değil mi diye. A d a m da, "Seni de sa­ yarsak sayılan 15 olur yanıtını veriyor" diye bilgi veriyor. İbni Kesir burada, soruyu soran kişinin ismini vermiyor. An­ cak konuya hem Tevbe suresinin 101. ayetinde değinirken, hem de kendi siyer kitabında yer verirken, Ömer'in ismini açık olarak veriyor. Hadis şu: Ömer, Hüzeyfe'den, "Acaba ben de o münafıkların lis­ tesinde var mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Hayır-, sen yoksun; ancak bu konuda bir da­ ha açıklama yapmak istemiyorum" diyor. Dediğim gibi, İb­ ni Kesir, Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında geçen bu diyalog için birçok kaynağında yer ayırmış ve üstelik de İbni Hazm gi­ 29 bi hiç kimseye de çatmamıştır.
29 a- el-Bidaye ve Nihaye, h. 8yılı olayları, Tabuk seferi kısmında, Hz. Muham­ med'in Tebuk ikameti bölümünde, cilt 7/185. b- Es'Siret'ü Nebeviye, 4/34 vd.

Ahmet bin Hanbel (164-241): Tebük suikastı olayını anla­ tırken uzunca bir hadisin ortasında Ammar'la birinin arasın­ da şöyle bir diyalog geçtiğini aktarıyor: Yine diğer kaynak­ lardaki gibi bunların sayısı soruluyor ve Ammar, "Eğer se­ ni de eklersek bunların sayısı 15 olur" şeklinde karşılık v e ­ riyor. Yani burada yine kişinin ismi m e ç h u l . 3 0 Üstelik İmam A h m e t bin Hanbel bu hadisi, Velit bin Cümey'den aktarıyor ve sıralamayı şöyle yapıyor: Bu hadisi Yezit adındaki kişi Velit bin Cümey'den, o da Ebu Tufeyl'dan aktarmış diye d e v a m ediyor. Hani konunun başında İbni Hazm, "Bu Velit b. Cümey'den kimse hadis almamış, yalancının biridir" di­ ye rastgele onun hakkında olumsuz karar vermişti! İşte böyle: Almış mı almamış mı, durum ortada. İmam Taberi (Ö.3I0): Kendi tefsirinde şunları aktarıyor: Hz. Ömer Hüzeyfe'den, "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye sormuş. O, "Hayır sen yoksun; ancak bir da­ ha da bu konuda açıklama yapmayacağım" demiş. Taberi, kendi meşhur tarihinde de değişik konularda buna değini­ yor. Ayrıca Tehzib-i Asar' adlı yapıtında çok farklı bir bil­ gi de veriyor. Burada Nezal adındaki kişiden şunu aktarı­ yor: Biz bir toplantıda Hüzeyfe ile birlikte Hz. Osman'ın yanındaydık. Osman, Hüzeyfe'yi tehdit etti, senden bazı şey­ ler duyuyorum, senden başka doğru insan yok mu diye... Hüzeyfe yemin içti ki ben bir şey d e m e d i m . Hâlbuki Hü­ zeyfe daha önce bize bir şeyler demişti; ancak Osman'ın tehditlerine karşı inkâr etti. Osman gidince biz ondan sor­ duk, bu da ne? Hüzeyfe şu yanıtı verdi: Ne yapayım; bu
c- Yine İbni Kesir'in Kur'an tefsiri, Tevbe suresi 74, 80, 84 ve 101. ayetleri kısmında anlatıyor. 30 Ahmet b. Hanmel Müsned, Baki müsned-il Ansar, Ebu Tufeyl Amir b. Vâil hadisi.

şekilde ayarlamak zorundayım; yoksa daha kötü olur. Evet; bunu anlatan tarihçi ve aynı zamanda meşhur müfessir/Kur'an yorumcusu İmam Taberi. 3 1 Burada Hüzeyfe'nin niçin Ö m e r ' e "Sen o listede yoksun" demesinin asıl nede­ ni belli oluyor: Korku. Yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı! İbni Ebl Şeybe (t59-235): Münafıklardan biri ölüyor. Tebük'te Hz. Muhammed'in devesini çeken Hüzeyfe adında­ ki kişi, o adamın cenaze namazına katılmıyor. Bu Hz. Ömer'in dikkatini çekiyor ve Hüzeyfe'den soruyor: Acaba bu da sözü edilen o münafıklardan mı diye? Hüzeyfe "Evet" diyor. Ö m e r yine soruyor: Peki benim de onların içinde ismim geçiyor mu? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve "Ar­ tık bu konuda kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. 3 2 Ebubekir Ahmet b. Bezsır (h.292.ö): Bu konuda A ' m e ş Ebu Vâil'den o da Hüzeyfe'den alıntı yaparak, münafıkları bilen Hüzeyfe'den şöyle bir olay aktarıyor: Hz. Ö m e r bir cenazeye çağırılıyor. Hüzeyfe ona dur diyor/gitme, bu da o münafıklardandır eliyor. Bunun üzerine Ömer, "Allah aş­ kına ben de onlardan mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Ha­ yır; ancak bu konuda bir daha kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. Ayrıca burada hadisin dipno­ tunda başka birkaç kaynağın da isimleri veriliyor. 3 3

31 Cami'ul-Beyan Tefsiri, Tevbe suresi 101. ayetin açıklama kısmında. Bir de başka bir kitabı Tehzib'ül Asar'da buna yer vermiş, no: 1484, cilt 4/202. 32 Musannaf, Kitab'ül Fiten, no: 37390, cilt= 21/162. 33 Müsned-i Bezar, 7/293. no: 2885.

Ebu Yusuf Yakub b. Süfyan Besevi (h.277 ö.): Besevi, bu münafıklardan biri ölünce Hüzeyfe onun cenaze merasimi­ ne katılmıyor. Ömer, "Bu da o bilinenlerden mi?" diye so­ ruyor. Hüzeyfe "Evet" yanıtını veriyor. Ömer yine soruyor: Allah aşkına ben de onlardan mıyım? Hüzeyfe, "Hayır, an­ cak bundan sonra bu konuda kimseye açıklama yap­ mak istemem" d i y o r . 3 4 Ebubekir el-Helal (234-311): Hanbelî Mezhebi'nin önemli isimlerinden olan bu kişi, münafıklardan biri ölüyor, bu arada Hüzeyfe b. Yeman onun cenaze merasimine ka­ tılmıyor. Halife Ö m e r soruyor: Acaba bu ölen kişi münafık­ lardan mı? diye. Hüzeyfe, "Evet? diyor. Ö m e r yine soru­ yor: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve ekliyor: Artık bundan sonra bu konuda açıklama yapmak istemem diyor. 3 5 Rabl' b. Habib el Basrl (h.75 ? ö.): Bu yazar Müsned'inde şunu aktarıyor: Bir gün Hüzeyfe b. Yeman Hz. Ö m e r ' l e kar­ şılaşıyor. M e ğ e r o sırada Ö m e r de bir cenaze merasimin­ den dönüyormuş. Ömer Hüzeyfe'yi eleştiriyor; Hz. Mu­ hammed'in sahabilerinden biri ölüyor, sen artık cenazelere de katılmıyorsun diyor. Hüzeyfe, bilmiyor musun ki Hz. Muhammed'in bana söylediği sırları/gizli emanetleri var! Ö m e r yine soruyor: Acaba bu ölen kişi onlardan mı? Hü­ zeyfe, hey Allah'ım bu da onlardandır diyor. Ömer, peki ya ben de onlardan mıyım? A d a m hayır diyor ve bir daha da bu konuda konuşma yapmak istemediğini belirtiyor. 3 6

34 Besevi, El-Marifet'ü ve'l Tarih, 2/769. 35 Es-Sünne, no: 1288/ cilt, 4.. Bab'ü münakehet'il Mürcie kısmında. 36 Sünen-i Rabi, 4.cilt Cabir b. Zeyd hadisleri kısmında. N o : 929.

9.505. fakat o. 6/253. tabii ki bunları anlatırken de İbni Hazm gibi. Hüzeyfe. yılı olayları kısmında aynı şeyleri anlatıyor. dedi. yanımdan ha­ life Ö m e r geçti ve sordu: Falanca öldü ben de merasimine katıldım dedi ve kapıya kadar gitti. 3 7 İbni Asaklr (57t. nerdeyse çıkmak üze­ reydi. kimler münafıklar diye hep ondan sorarlardı. ama bir daha geri dönüp bana baktı ve bir daha ya­ nıma gelip şunu sordu: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım. 38 Muhtasar'ü Tarih-i Medinet'il Dımaşk.N e d e n Hüzeyfe sürekli "Bir daha da bu konuda konuş­ ma yapmak istemem" demiş? Bunun yanıtı yine onun açıklamalarında var: O açıklamayı. 37 İhya'ül Ulum. ben de o münafıklardan mıyım diye? Hüzeyfe de. sır vermiyordu.h): İhya'ül Ulum adlı yapıtında şunu yazıyor: Hüzeyfe. Hatta halife Ö m e r kendisi için de ondan sorardı. "Ben camide oturuyordum. az ileride Osman'ın Hüzeyfe'yi tehdit ettiği bölümde sunacağım. Ben de. münafıkları bilirdi. Osman olmak üzere en büyük sahabiler ondan genel ve özel fitneden sorup bilgi almak isterdi. herhangi bir raviyi de lekelemiyor. Açıkçası bu konu hakkında var olan kaynak ve yazar isimleri yazmakla bitmiyor. "Hayır" yanıtını veriyordu şeklinde bilgi veriyor. " H e y Allahım. ancak onların isimleri­ ni söylemezdi. Başta Ömer. 1/131-132. hayır" d e d i m ve bir daha bu konuda soru sormak istemem karşılığını ver­ dim. İmam Gazali (ö. 3 8 Ebül Feda da kendi kitabında h. . O sırada Ö m e r ağlamaya başladı" diye aktarıyor.h): Bu daha farklı bir biçimde aktarıyor olayı.

Muham­ m e d münafıklar hakkında Hüzeyfe'ye bilgi verdiği için. "Acaba bana bağlı insanlardan münafık olan var mı?" diye soruyor. 4 0 İlginçtir ki. no: 831. bir gün Ö m e r ona. hem de Ammar'dan konuya ilişkin ör­ nekler veriyor kaynaklarında. Ebu Vail'den. Bu arada Ömer. Heysemi (735-807): Bu yazar. Heysemi'nin bu kitabını tahkik eden Habibürrahman. A ' m e ş ' t e n . bunu anlatan Hüzeyfe'nin kendisi. Müs­ lim'den. davet edildiğin ölü kişi bu münafıklardan­ dır. Zaten Hüzeyfe bir sözünde. Daha önce de belirttim. Daha sonra ona.İbn-i Esir (Ö. değişik vesilelerle hep Hüzeyfe'yi yoklamış. Ben "hayır" dedim ve bir daha da bu konuda kimseye açıklama yapmayacağım dedim. Hüzeyfe b. Gayas Abdülaziz b. O "Evet.630): Bu konuda şunu aktarıyor: Hz. Tebük olayında Muham e d ' l e birlikte olan ve suikastçılar hakkında bilgi sahibi olan hem Hüzeyfe. "Eğer bildiklerimi açıklasam beni öldürecekler" şeklinde bu konuşmamanın nedenini çok açık bir şekilde belirtmiş. 1/391. 40 Keşfül Estar. Allah aşkına ben de onlardan mıyım? diye sordu. ancak isim v e r e m e m " d i y o r . belki adı bir y e r d e açıklanır kor­ kusuyla. Yeman kısmında. ancak adam korkudan olsa gerek sır v e r m e m e y e d e v a m etmiş. . dedim. Kalkıp gitmek üzereyken ben onu tutup kendisine otur d e d i m . Ravi zin­ cirine g ö r e . Hüzeyfe'den aktararak şunu anlatıyor: Halife Ö m e r bir cenazeye çağrıldı. yazarın çoğu hadislerinde yorum yaptığı halde 39 Üsd'ül Gabe. 3 9 Bellidir ki Ömer. Abdülvahid b. hali­ fe Osman'la Hüzeyfe kısmında bu olayı geniş bir şekilde anlatacağım. Evet. Hüzeyfe'den verilen örnekle d e v a m edeyim.

Hadisi rivayet eden Ebu Tufeyl. "seni de sayarsak sayı 15 olur" yanıtı­ nı verdiğini aktarıyor. Demek ki çok önemli biriy­ miş. Yine az önce belirtildiği gibi. "Peki bu münafıkların sayısı kaçtı?" diye sorduğu­ nu ve Ammar'ın da. . Mesela Heysemi hem Ammar'dan. ölen bi­ rinin cenaze merasimine katılmayınca Ö m e r soruyor: "Acaba bu da o münafıklardan mıdır ki gelmedin" diye? 41 Heysemi: M e c m e ü Zevaid. hem de Hüzeyfe'den örnek vermiş. Ammar ile o komploculardan biri arasında pek uygun ol­ mayan tartışmanın geçtiğini ve sonunda o adamın A m mar'dan. Daha sonra hadisin bir yerinde. (İmam A h m e t bin Hanbel de bundan aktarmıştı. Yeman.l/110. İbni Kesir birçok kay­ nağında bu konuya yer vermiştir. daha doğrusu makaslanan isim hakkında bir netlik oluşa­ 41 cak. Bir kere otoriter biri olduğu kesin. tabii ki Tebük baskını na­ sıl gelişmiş bunu anlatıyor. no: 425 münafıklar kısmında. bu hadisi aktaran kişiler güvenilirdir diye not düşürmüş o kadar. Aynı Heysemi bu kez de başka kaynağında A m mar'dan örnek veriyor. İbni Hacer Askalani (773-852): Bu konuda Ö m e r ' l e ilgili şunu aktarıyor: Tebük baskınında Hz. Belli ki bu konu çoğu İslam akademisyenlerin dikkatini çekmiş ki. daha ön­ ce sundum) Olay şöyle anlatılıyor.burada sadece. Kanımca bu başlığı sonlandırana kadar o açıklanmayan. kaynaklarda buna hayli yer vermişler. Zavallı biri olsay­ dı herkes onun ismini yazardı. Muhammed'in ya­ nında olan ve münafıkları bilen Hüzeyfe b. Ancak "Seni sayarsak sa­ yı 15 olur" hadisi hakkındaki isim belirsizliği hepsinde he­ men hemen aynı.

"Aslında Hüzeyfe Ebu 42 Metalib-i Aliye. Dolayısıyla toplu halde de verilebilirdi. no: 3623. 43 Hind. "hayır" demiş ve "bir daha da bu konuda açıklama yapmayacağım" diye eklemiş. konu çok hassas. 4 3 Biliyorum. "bir kişi var" demiş ve adını vermemiş. "Peki. ölen birinin cenazesine halife Ö m e r çağmlınca Hü­ zeyfe " g i t m e " demiş ve Ö m e r gitmekten vazgeçmiş. "hayır" demiş. Selim b. f) S a n s ü r e S o m u t Ö r n e k İbni Abdi'ü Ber (463. Bi­ rinde. A m a daha ön­ ce de belirttim ki. Yeman onun cenaze merasimine katılmayınca Ömer ondan sormuş. 36961-36962. Burada ayrıca başka yazarların da bunu aktardıkları belirtiliyor. bunu bilemiyoruz! 4 2 Hindi (888-975): Hindi bu konuda iki farklı hadis almış. "ben de münafıklardan mı­ yım?" O. "peki ben de onlardan mı­ yım?" Hüzeyfe. daha önce sundum. Ömer yine soruyor: "Allah aşkına ben de onlardan mıyım?" Adam. mahiyetimde çalışanlardan var mı böyle biri?" Hüzeyfe.A d a m "evet" diyor. Hüzeyfe bin Yaman hadisleri kısmında. Hüzeyfe "evet" demiş. bu kez Hüzeyfe b. Bu arada Ö m e r ağlıyor. Bu arada Hüzeyfe'den sormuş. Haddar) kısmında. Ebu Musa'el Eş'ari (Abdullah b. Kays b. cilt 14/702. Hatırlanacağı gibi Ömer'in ağlamasıyla ilgili bilgi İbni Asakir'in kaynağında da vardı. O yüzden her yazarın yorumunu ayrı yazmayı yeğledim. "Hayır" diyor. "bu da o münafıklardan olduğu için mi cenaze merasimine katılmadın" diye. .Ö). adamın biri ölmüş. ver­ diğim kaynakların konuya ilişkin içerikleri hemen hemen aynı. Tevbe suresi tefsiri. Ömer gerçekten ağlamış mı veya ağlamışsa acaba neye ağlamış. Bir diğer hadiste. Ö m e r bir daha sormuş.

"Kur'an'ı bilen çoğu insanlarımız bu savaşta öldürüldü. hem sırlarını sak­ layan/güvenilir bir kişiydi ve en önemlisi d e . 45 açıklasaydı onu ortadan kalrıracaklardı. İşte Hüzeyfe böyle biriydi. 45 Hindi.Musa el-E$'ari hakkında kötü şeyler anlatmış ancak onları yazmaya dilim varmıyor. Kendilerince haklı olabilirler. Şöyle v e y a böyle. Hüzeyfe. Ebu Musa el-Eş'ari kısmında diğer adı. Olayın özeti şu: Ebubekir zamanında Müslüman ordusu bir savaşta büyük zaiyat veriyor. Ben bunu. Kur'an'ı kitap haline getirme önerisi ondan gelmiştir. olayı aktaranların konuya ambargo koydukları belli. "Bil­ diklerimi açıklamam şuna benzer: Diyelim ki bir nehir kenarında oturmuş avucumla o nehirden su alıp içiyo­ rum ve o sırada da bildiklerimi açıklıyorum. zaten adamcağız korkudan bir şey de diyemiyordu. Kaynaklarda Hüzeyfe'nin. Mesela kendisi hem M u h a m m e d ' e vahiy kâtipliği yapıyordu. kendi arkadaşlarına. dolayısıyla elimizde bir kitap yok. Selim. Abdullah b. Kaldı ki. Allah onu bağışlasın. Artık o andan itibaren Kur'an'ın biraraya/kitap hali­ ne getirilmesi için çalışmalar yürütülür. Hüzeyfe hadisleri. no: 36969. Kays b. Zaten daha sonra meydana gelen hakem olayında onun durumu ma­ lum" şeklinde geçiştiriyor ve sözünü ettiği o kötü şeyleri yazmıyor. no: 1639. Onun için bu konuda bir tedbir alı­ nırsa iyi olur" şeklinde bir fikir ortaya atar ve önerisi kabul görür. Hüzeyfe'de bulunan özellikler başka sahabilerde kolay kolay bulunmazdı. . İnanın ki suyu ağzıma getirmeden hemen orada öldürüleceğim" diyor. elimde olan başka bir çalışmamda daha teferruatlı bir şekilde işle­ y e c e ğ i m . Demek ki bildiği o kadar vahim şeyler varmış ki. Çünkü Ö m e r 44 İstiab. 4 4 Şu da bilinmeli ki. Kenz'ül Ummal.

gibileri çok acımasızdı. İbret olsun diye bu kadar d e taylandırdım. İşte böyledir: Mollaların. "Evet. İşte İbni Hazm'ın bir sözü yüzünden konuyu ne kadar detaylandırdım. dini hocaların hesa­ bına g e l m e d i mi onlar için çamur atmak kolay. Aslında Ömer'in. ün sahibi olmuş bir­ çok yazar. Bu konuda İslam âleminde güvenilir. . Sormak lazım: Ömer'in sorusuna karşı Hüzeyfe'nin. Muhamm e d ' e çok baskı yaptığı ve Hz. A m a görül­ düğü gibi onun o büyük uydurmasına meslektaşları bile onay vermemiş. sen de o listede varsın" d e m e s i mantık işi olur muy­ du? Bir kere adamın çok rahatsız olduğu şu sözünden de belli: Bundan sonra artık bu münafıklar konusunda açıkla­ ma. uzattım. Kur'an'ın oluşturulması konusunda Hz. tek sen mi olayları biliyorsun?" diyerek tehdit ediyor. Hüzeyfe hep mecbur kalıp "efendim sen bu münafıkların listesinde yok­ sun" demiştir. Hüzeyfe gibileri nasıl baş edebilir ki! O yüzden Ö m e r ne kadar bu konuda onu zorlamışsa. senden başka doğru dürüst Müslüman y o k mu. 4 6 Bu konuda ileride halife Ö m e r kısmında bazı somut ve çarpıcı örnek­ ler sunacağım. İşte M u h a m m e d ' i n baş e d e m e d i ğ i Ömer'le. kendi eserlerinde şunu anlatıyor: Halife Osman bir gün Hüzeyfe'yi. 46 Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda buna bir bölüm ayırdım. Muıhammed'in de her ne­ dense onun etkisi altında kaldığı ve onun baskısıyla birçok ayet oluşturup Kur'an'ına aldığı biır g e r ç e k . "Kimse Velit'ten hadis almamış" sözüne bu kadar açıklama getirdim. g) Halife O s m a n ' ı n Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması. onları y o k edebilirdi. konuşma yapmak istemiyorum diyor. "Nedir bu senden duyduklarım.

İyi politikacı Muaviye. toplum içinde haysiyetiyle oynamak. Sonuçta Osman onu o toplantıdan kovuyor..Hüzeyfe. . "konuyu kapat" demesinin asıl nedeni. Mesela halife Osman. "Konuyu kapat" diyor ve tartışma orada noktalanıyor. Hüzeyfe gidince. Burada. Hüzeyfe'yi ortadan kaldırabilirdi. A m ­ mar' ı d ö v e d ö v e komalık yapıyor. Bunu daha önce İbni Hazm'dan aktardım. ko­ nuyla ilgisi nedeniyle kısaca bir d e ğ i n m e d e bulundum. halife Osman'ın niçin Müslümanlarca katledildiğinin nedenleri kısmında daha detaylı anlatacağım. Zaten çoğu İslam tarih­ çisi Osman'ın Müslümanlar tarafından feci bir şekilde öldü­ rülmesinin nedenlerini sayarken. Kısa bir örnek vereyim. Bunu. bunu kastediyor)" diyerek çok ağır ifadelerde bulunuyor. Muhammed'e suikast girişiminde bulu anları kastediyor) öküz gibi ortaya çıkacaksınız/teşhir edileceksiniz ve deve gibi kesileceksiniz (hani devenin kesimi çok zormuş. Hatırlanacağı gibi Tebük komplosunda halife Osman'ın da adı vardı. Yaser'i komalık yapması olarak belirtiyor. "Hayır bir şey d e m e d i m ve seni g ö r d ü m göreli de hep sevdim" karşılığını veriyor. Osman adamlarına. "Çağırın bir daha gelsin" talimatını veriyor. Osman'la bu ikilinin (Hüzeyfe-Ammar) arası hiç iyi de­ ğildi. İşte Hüzeyfe ile kavgasının asıl nedeni buna dayanır. Hüzeyfe geri gelince Osman bir daha tehditler savuruyor. sonuçta Muaviye'yi Çağırıp ko­ nu hakkında onu bilgilendiriyor. yoksa Osman halifeydi. Gaye onu o şe­ kilde üzmek. İkili (Hüzeyfe ve Ammar) bu münafıkları bildikleri için hep ha­ lifelerin hedefi halindeydiler. Artık buna dayanamayan Hüzeyfe. rahatsız etmek. Buna sinirlenen Osman. Osman'a küskün ve hatta kızgın olan halk bunu duymasın. adeta o an için ölümü g ö z e alıyor. onlardan birinin de Os­ man'ın Ammar b. Muaviye'nin.. "Sizler (Os­ man da dâhil.

4 7 Hâlbuki bence bu ağır eleştiriyi Hüzeyfe haketmemişti. Çünkü Hüzey­ fe hep hayati tehlike taşıdığının farkındaydı. Ali teklif ettiği halde A m m a r yardımcı olmak istemem diyor. Hüzeyfe'nin. Osman'ın yanında farklı. o hep inkâr etmiş. Hatta İbni Kuteybe... Tevil u Muhtelif il Hadis. birçoğu Osman'ın bu haksızlığına karşı rahatsızlık duydu.Halife Osman Müslümanlar tarafından ablukaya alının­ ca. hayır olumsuz bir şey d e ­ medim şeklinde karşılık vermiştir. "Bilsem ki içimdeki sırları açıklasam her sözcük için yirmi kırbaç ceza alırım. farklı şeyler söylüyorsun neden acaba?" diye sorduklarında o. Aslında Osman yukarıdaki soruyu ne kadar Hüzeyfe'ye yöneltmişse. Bir ke­ resinde. yine de söylerdim/buna razıy47 İbni Kuteybe. 54 . Hz. bir bakıma kendi­ ni kaybettiği için söyledi d e m e k doğru olur. Ali ve Sad b. Osman kısmında bunu biraz açacağım. Mesela. zarar görürüm" karşılığını v e ­ riyordu. arkadaşlarının yanında farklı beyanatlarda bulunduğu için bazıları (Nazzam) tarafından eleştirildiğini yazıyor. "sen Osman'a hayır diyorsun. 84. arka­ daşları ona. Hz. ancak tek başı­ mıza kaldığımızda aksini. "Ben böyle yapmak zorun­ dayım. Bu konuda Osman'a tepki gösterenler de vardı. yoksa daha kötü olur. Her iki insan da (Hüzeyfe-Ammar) iyi niyetli kişiler ol­ dukları için halk onları seviyordu. g e l bir şeyler yapalım diye. Onun az önceki o sert reaksiyonu (eşek-deve benzetmesi). Ebi Vakkas Ammar'ı da çağırırlar. Osman onlara hakaret edince insanlar bunu kabul etmedi. Osman'ın onun üzeri­ ne fazla gelmesinden. Çünkü adamın hayati tehlikesi söz konusuydu. ona psikolojik ve fiziki baskı kurma­ sından kaynaklanıyor: Artık dayanamadı. Daha enteresan örnekler de var Hüzeyfe ile iliği.

Siyer'ü A'lam. Nezar b.21/307.İbni Şebbe. Ali'ydi: H e m amcaoğlu. onu haber­ dar etmemesi mümkün değil. 6/252. Siyer-i A'lam. A l i ' y e de anlatmıştır. serbest bırakırsam başıma bir şeyler getirir" ya­ nıtını veriyor. detayları ve münafıkların isimlerini bilen biriydi. Hz Ali. Artık bundan her şey anlaşılıyor. Musannaf. f. c. c.İbni Şebbe. b. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri. M u h a m m e d ' e çok bağlı biri olmasından dolayı mutlaka söylemiştir.Zehebi. 4 9 tabii ki burada büyük ihtimalle Muhammed bu komployu Hz.İbni Ebi Şeybe. 4 8 h) Hz. 12/294. Kendisi bu konularda gerçekten bilgi sa­ hibi bir insandı" d e d i . 6/252-261 ve 2-)Tarih-i Medine-i Dımaşk. b. Çünkü ona en yakın isim ve onu koruyacak en güçlü kişi Hz. "Dilim kurt gibidir.Kenz'ül Ummal. hem damadı ve hem de savaşlar­ da gösterdiği performansıyla askeri yönü ve tabii ki Hz. h. Tarih-i Medine.Zehebi. . 72 ve 84. 2/363. Demek ki 48 a. 597 no: 1484. 49 a. g.A.2/233-234 ve 3/1084 A ' m e ş yoluyla: İbni Ebi Şeybe (21/307) dipnotunda. Çünkü çok ciddi ve hayati bir konu. e. Te'vil'ü Muhtelifi'l Hadis. yoksa bunları nerden bilsin. "Hüzeyfe öyle bir insandı ki. i. Tehzib-i Asar. d. Medine Tarihi. 2/368. Razzak.Taberi. Müstedrek 3/381.Hakim. s.İbni Asakir. Bir diğer sözünde. büyük skandallan. Ali Hüzeyfe hakkında az önceki açıklamaları yapıyor. Sebre anlatıyor: Bir gün Hz. no: 20974-11/450. Musannaf. bu açıkla­ malar durumun ne kadar vahim olduğunu kanıtlıyor. s.dım" diyor. s. Ali ile birlikte Hüzeyfe'yi konuşuyorduk. 1083. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk.İbni Asakir. Onun içindir ki Hz. no: 38837. "Ben pek fazla konuşmak is­ temiyorum" diyor.no: 76. no: 8753 ve no: 36315-36316. 1-Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Bunun nedenini soranlara da.İbni Kuteybe.

Sen de diğer iki kişi gibi bunları saklı tut. yaşatacak mısınız hiç de umurumda değildir" di­ yor. Tabakat. 4/203. Ali de haberdarmış. başımızı derde sokmayalım ama bu arada tedbi­ rimizi de alalım gibi telkinler. Übey'in eceliy­ le öldüğüne inanmıyorum. 1) Tarih'u Medinet-i Dımaşk. Çünkü tüm bu zanlılar söylenseydi. Burada muhakkak Muhammed'in talimatı ve önerisi vardır. Tehzib-i Kemal. d.İbni Sad. ancak çeşitli nedenlerden dolayı o da onları saklı tutmuştur.Zehebi. Ali'nin Hüzeyfe hakkında yaptığı az önceki açıklamalardır.. büyük ihtimalle sistem çökerdi. "Allah'a yemin olsun ki. Yani farklı hesaplar yüzünden s ö y l e n m e m e y e ça­ lışılmıştır. Siyer-i A'lam. A m a burada önemli olan. cilt 1/399. Kimi rivayetlere g ö r e de.Ü b e y bin K a ' b ' d e n Ö n e m l i Bir A ç ı k l a m a . Bedir savaşına katılan Medinelilerden birinci tabaka kısmında. Bu arada Übey. e ğ e r yaşıyorsam gelecek cuma günü öyle bir açıklama yapacağım ki. Übey bin Ka'b kısmı. A m a ne yazık ki o cuma g e l m e d e n per­ şembe günü vefat e d i y o r . Übey bin Ka'b kısmı. Çünkü bu kadar önemli insan düşman ilan edilseydi.İbni Asakir. b. 7/340. Uteyy bin Dumre adında biri çok uzaklardan g e l i p Übey bin Ka'b'den bazı bilgiler öğrenmek ister. 2) Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. c.Müzi. "Muhammed'den duydu­ ğum bazı önemli şeyleri anlatacağım. beni artık öldürecek misiniz. Artık kim ne derse umurumda değildir" şeklindedir.no: 279.Hz. ibni Sad bu konuda iki ri­ vayet aktarıyor. cilt 1/270. arkasında etkili biri kalmazdı. 5 0 Burada sorgulanması gerek bir durum var: Neymiş aca­ ba Übey'in başını ortadan kaldıracak kadar tehlikeli olan o gizli olay/lar? Bir de şahsen buna bakınca. no: 173. i. Hz. Bana g ö r e Übey'i ortadan kal- 50 a. .

Dolayısıyla suikaste kurban gitmesi akıldan uzak değildir. ibni Kesir. yılı olayları. "Biz deşifre olmadan bu adamı yok edelim" di­ yerek onu ortadan kaldırmışlardır. bizzat ismimi mi söylemiş diyor? M u h a m m e d . Übey'in bu açıklamasından sonra artık kim/lerse. Bu ölüm kuşkulu değildir d e m e k mümkün değil. sıfat-i munafıkin kısmında. Übey b. başta Müslim'de geçen şöyle bir hadisle karşılaştım. yılı halife Ö m e r iş başında iken vefat etmiş diyenler var v e y a halife Osman zamanın­ da. "Cebrail geldi Ü b e y ' e Kur'an oku" dedi. hatta onun özel olarak hazırladığı farklı Kur'an'ı vardı. adını bizzat belirlemiş" diyor. h. Kab bölümünde. İlginç: İnsan ne zaman öleceğini bilmez. Yaser. Kaldı ki az önce de belirttiğim gibi zaten kaygılarını da belirtiyor. farklı bir çalışmam var. 19. Tabakat-i İbni sad 3/260 Übey b. Kab kısmında. bir gün Ebu Musa elEş'ari'ye şunu söylüyor: "Hatırlamıyor musun ki. Yani önemli bir isim ve önemli bir muhalif. "Ey Ebu Musa. Siyer-i A'lam. H e m bu skandallar için olabilir. Kaldı ki bu insan. . M u ­ hammed bir ara sana. Ve bu hadis birçok İslami kaynakta anlatılıyor. hem de Osman'ın ha­ zırladığı ve şu an piyasada olan Kur'an'a karşıydı. ancak burada verilen bir tarih var ve de çok kısa ve o tarih gel­ meden adam vefat ediyor (resmi tarihin verdiği bilgiler). Bidaye-Nihaye. Zehebi. "Evet. Ben Übey'Ie ilgili bu bilgileri tararken. Tebük'teki suikastta Muhammed'in yanında bulunan ve saldırganları bilen Ammar b. 1/390 ve sonrası. orada detaylıca anlatacağım. 51 j) Ebu M u s a el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi. Übey soruyor. Bir gün M u h a m m e d ona. ya­ ni Tanrı benim adımı mı anmış. Her ikisi tarafından da ortadan kaldırılması muhtemel­ dir. Hicri 19.dırmışlardır. Hz. öyle bir fitne çıkacak 51 Bunu. Aynca bu Ceb­ rail hadisi Müslim.

ona g ö r e dikkatli ol" diye bir hadis hatırlatır. bir İslam mütefekkiri kalkıp da şu açıklamalarda bulunabiliyor: "Peki bu halk nezdinde meşhur olan Ebu Musa ne yapmış ki Muhammed onu lanetlemiş! Demek ki işlediği çok önemli bir suç varmış ki Muhammed onu lanetlemiş. Hü- . Ammar'a. Her ne kadar ba­ zı İslam tarihçileri onun ismini makaslamışlarsa da. Şakik adında biri aktarıyor: "Bir gün Hüzeyfe ile oturuyorduk. " N e var aramızda. bil­ diğim şu ki. ancak Abdullah her yönüyle Hz." Burada net olarak Ebu Musa'nın münafıklardan olduğu­ nu söylüyor. ama seni bağışladığına şahit değilim" diyor.. Çünkü hemen akabinde. Yani bu kadar açık konuşuyor. olaylar bu kadar net-açık olmasına karşın. Ammar. Hadi­ sin anlamı açık: A d a m resmen Ebu Musa'nın adını belirti­ yor. "Bilemem.ki.. Muhammed seni lanetledi" diyor. ondan korkmadıkları için bunu net olarak yazmışlardır. Mesut ile Ebu Musa el-Eş'ari yanımıza geldiler. arkadaş değil miyiz?" diye soruyor." Ya­ ni olaylar aslında çok açıktır. "Bunlardan biri münafıktır. "Ben senin lanetlendiğine şahit oldum. O sırada Abdullah b. Ebu Musa. Zaten bu komplo içinde onun da ismi var. "Biz bunların on dört kişi olduğunu biliyoruz" diyor. yine ki­ mileri ya farkında olmadan v e y a Ö m e r gibi etkili ve yetkili olmadığından. Bunun üzerine Ebu Musa sesini çıkarmadan hemen oradan ayrılır. Hüzeyfe bana. İlgiçtir ki. uyuyan oturandan. Hüzeyfe bu suikast olayını biriyle konuşurken Ebu M u ­ sa. "Her ne kadar beni lanetlemişse de yine beni bağışla­ mıştır" deyince Ammar. oturan da ayakta durandan daha iyi­ dir" diye bir söz söyledi ve özellikle senin adını da burada andı. Yine bir gün Ebu Musa. Abdullah Muham­ m e d ' e benziyor diyor. M u h a m m e d ' e benziyor" dedi. ama İslami kesim inanmak is­ temiyor.

c. Şunu anlatıyor: "Bazen Ebu Mu­ sa. 2/771. Ali sabah namazlarını kılarken Kunut duasında hep Ebu Musa'ya lanet e d e r d i .Besevi. Siyer-i A'lam. d.Mecme'ü Zevaid. "Anlat bakalım o eski anılarımızı" de­ mekten kasıt. ancak bu konuda da­ ha farklı şeyler yazan yazarlar da var. 53 Zehebei. 2/391-395. . halife Ömer'in yanına geldiğinde Ö m e r ona. Sadece bilgi olsun diye ekle­ dim. 2/393. anlat ba­ kalım diyordu ve o da başlıyordu anlatmaya. Muhammed en yakını olduğu için muhakkak Ali'ye de bu münafıkların isimlerini söylemiştir. Yine Muhammed'in eşlerinden Ümmü S e l e m e ' y e ait olan benzer hadisler var.İbni Asakir. Bundan daha açık bir ifade olmaz. Namaz kısmında. N o : 21989. Çünkü kimi Sünni yorumcu­ lar. Kenz. Burada kimi Şia kesimi. Ömer'in. 32/92-93. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. yoksa netlik ifade etmeyen sözlerden bir sonuç çıkar­ mak istemiyorum. Burada.zeyfe d e . 54 a. no: 425.Zehebi. bu Tebük komplosudur demişler. Ö m e r Ebu Musa'ya. Burada ayrıca İbni Asakir ve İbni Sad'ın da bunu aldığı dipnotta geçiyor. Mesela Hicri 8. Siyer-i A'lam. Bunu bir yorum olarak kabul edebiliriz. nerdeyse her satır başına bu kaynaklardan dipnotlar ekleyebilirim. Kaynak o kadar fazla ki. Taberani'nin de Mucem-i Kebirinden aldığını belirtiyor. Aynı şeylerin A m m a r tarafından da söylendiği kaynaklarda geçiyor. gel dinden imandan konuşalım dediği şeklin­ de açıklamalar yapmışlardır. asır52 Hindi. Hz. Hz." 5 3 tabii bura­ da neyi konuştukları belli değil. 5 2 Hani daha önce de ifade edil­ di. "Seni de sayarsak sayıları 15 olur" diyor. El-Marifet'ü ve Tarih. Benim için kanıtlar güçlü o l m a l ı . Yani onun dostuydu diyorlar. 5 4 Dikkat edilirse anlattıklarımın tümü İslami kaynaklar­ dan. b. Nitekim de Ömer'in halifeliği zamanında valiliği en uzun süre devam e*den Ebu Musa'dır.

A m r b. Ebu U b e y d e (ki hep­ si de Muhammed'den cennet müjdesini alan seçmeler) ol­ mak üzere. A l i ' y e vasiyet edince. Sad b. Bu arada şunu da diyorlar: Nerdeyse Muhammed bize. ona kul .2-76) yazdıkları çok çarpıcı. Ayşce duyuyor ve Hafsa'ya anlatıyor. Bu sırada Ebubekir ve Ömer. O da "ben kafadan yapmam. Ali'nin halifeliğiyle ilgilidir. ^vasiyet gerçekleş­ meden Muhammed'i yok etmek. Mekkeli Müslümanlardan en başta Ebubekir.da yaşayan Deylemi çok farklı şeyler amlatıyor. Avf. Cirane denilen y e r d e Muhamm e d ' l e konuşuyor. rabbinden s a n a geleni duyun yoksa görevini yapmamış olursun. Yani Tebük'teki gibi onun hakkında suikast planı yapıyorlar. Ebi Vakkas. "Ali'nin halife seçilmesi senin fikrin mi. Bunlar da gidip Ebubekiir ve Ö m e r ' e ileti­ yorlar. Nisaburi gibi kişiler bunu net olarak belirtmişlerdir. Ömer. As ve hatta Ebu Hüreyre M u ­ hammed'i vurmak için harekete geçiyor. Meselaı İmam Suyuti. diyenler de var. Rahaman b. " A l i ' y e tapın. Sonuçta Ebubekir'le Ö m e r Mekkeîlilerden önemli ki­ şilerle gizli toplantılar yapıyor. Artık ümitleri kalmayınca. Muhammed'inki de adeta İran ve Bizans gibi artık a i l e imparatorluğuna dönüşecek" diyorlar ve bu vasiyete e n g e l olmak için bir plan yapıyorlar. Zübeyir. Kitap içinde bun<dan da zaman za­ man aktarmalar yapacağım. Deylemi'den kısa bir-iki numune ver<eyim. v a h y e dayanıyor" di­ yor. Muhammed halifeliği Hz. Hatta Kur'an'da Maide suresi 67. Talha. Ayetin özeti şu: "Ey Muhammed. Sonuçta varılan karar. ayeti Hz. Ali halife olacak diye ilan et. Osman." Yani Hz. Hatta M u h a m m e d illan bile ediyor. yoksa vahye dayanarak mı bunu yapıyorsun?" diye soru­ yorlar. Hele Mu­ hammed zamanında yaşayan Selim birn Kays'ın (h. Ubeydullah. A. Muaviye. "Anlaşılaın.

330-333. benzer tartışmalara girme niyetinde değilim. Ebi Vakkas. M u h a m m e d nasıl ayet uydurdu ki. Ben. tabii ki Muhammed de işin farkında ve bunlara karşı tedbirini alı­ yor. bunla­ rı bir kenara bırakmak mümkün değil. Sünni kaynakların meşhurlarında var olan bilgiler üzerin­ den bir şeyler aktarmaya çalışıyorum. Ali halife olsun d e d i " şeklinde çok ileri gidiyor. Kim bilir belki bu gibilerin anlattıklarında doğruluk payı daha da fazla. Yani ölümüne yakın bir zamanda. başta Kur'an olmak üzere. Hâlbuki İslam tarihi daha ta­ raflı. g i d e n yola paralel olan dağ demek. resmi tarih. AKB maddesi. Cebrail gel­ di. Muhammed'in son v e d a haccında oluyor.711) 'İrşad'ül Kulub' s. hem de sözlük anlamı. ben ayı ikiye böldüm diye. Lisan'ul Arab. 5 5 Kaldı ki bu son olay Hz. O yüzden bazen her ikisi için de bu isim kullanılmıştır.56 Aşırı kesimden bir ipucu verdim.olun" diyecek kadar ileri gitti. Ali için de bir ayet uyduracak ki. . Bu gibi sivrilerin y o ­ rumlarına d e ğ i n m e y e c e ğ i m . Görüldüğü üzere bu suikastla ilgili İslam'ı kaynaklarda çok önemli açıklamalar var-. "Vallahi korkarım. hem de Tebük'teki olayda zaman zaman Akabe ismi geçi­ yor. H e m bu. Dolayısıyla burada da başarı sağlanamıyor. Akabe hem M e k k e etrafında özel bir yerin adıdır. 55 Muhammed bin Hasan Deylemi (h. 56 İbni Manzur. Sad b.

sakın ola ba­ na bir şey içirmeyin diye uyarmadım mı? Neden bana ilaç içirdiniz? Hepiniz bu ilaçtan içeceksiniz.ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. Kitabın ana teması. Muhammed'in ölüm nedeni şu hadiste aranmalıdır d e ­ mek. Buhari'nin anlatımlarının birkaç yerinde. Bazı riva­ yetlere göre. ancak İbn'il Cevzi'nin aktardığı cümleler daha da ilginç: Hz. Bu rivayet çok yaygın. Hz. Muhammed son hastalığında ölüm döşeğindeyken bir ara ayılınca bakıyor ki ona ağız yoluyla ilaç içiriyorlar. ancak burası çok farklı. yerinde bir ifade. ben de bakacağım. Vurgula­ mak istediğim. Muhammed'in ölüm gerçeği bu başlık­ ta aranmalıdır. Bir şey anlatmadan hemen konunun başında yorum yapmak doğru değildir. Çünkü o sizin­ le beraber değil. ancak amcam A b b a s hariç. Muhammed bu ilaç meselesini fark edince onlara soruyor. Müslim'de ve başka da birçok İslami eserde ortak olarak işlenen şöyle bir olay var: Hz. Bunu görünce çok kızıyor ve "Sizi. tabii ki onlar da önemli. içinizde zaten tek sağlam ki­ şi amcamdır diyor.En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e L e d u d Olayı Hz. M U H A M M E D E İÇİRDİKLERİ İ L A Ç a. planın içinde o yoktur" diyor. Muhammed . kim yaptı diye? Onlar da amcan Abbas yaptı yanıtını verince kendisi. aslında bu bö­ lümdür. Kalan kısımlar birer teferruattır.

"Geldiğimde bana bakıyordu. L. M u h a m m e d onla­ ra. Muhammed'in o ağır hastalık haliyle oruç tutması bir kere inandırıcı değil. 58 İbni Sad. yani bir gün sonra vefat ediyor. c. no: 1427. Ve'l Mercan. Demek ki onlar bu yöntemle insanları zehirlemekle meşhurmuş ki böyle söy­ lüyor. Ledut md bölümü. 'Ledud'. 2-) Tıp. Ancak belki ona ilaç içireceklerini tahmin ettiği. b. Pazar günü ona ilaç içiriyorlar. Tıbbi Nevevi. orada bulunanlar içinde yalnız amcasına gü­ vendiği kesin. Üsame b. A m a bu­ na rağmen onu dinlememişlerdir. 3-) Diyat. 2/345. Hz. 5 8 Hadisten. Tabakat. 1-) Megazi. üstelik ben oruçluydum demiş. Insanu'l Uyun.Ibn'il Cevzi. Zeyd seriyesi.Buhari. hem de Müslim bağım­ sız bir bölüm açmışlar: Ledud bölümü. İbni Sad gibi bazı İslam tarihçileri bu konuda net süre de veriyorlar. Çok ağırlaştığını duyup da yanına gelen Üsame b. Halebi.Müslim.Buhari-Müslim. 5 7 Zaten bu konuda hem Buhari. ancak artık konu şamıyordu" d i y o r . ondan sonra çok ağırlaşıyor ve pazartesi günü. Ve her iki kaynağın sarihleri de. bir grup tek kişiyi katletse kısmında. rızası dı­ şında kendisine verilen ilaç demektir tanımını da yapmış­ lardır. Muhammed'in hastalığı kısmında.bu arada eliyle Habeşistan'a işaret ederek. Çok açık ki onlara 57 a. aynı kısım. . neden sizi uyardığım halde bana bunu yaptınız. d. Z e y d . sakın ola bana bir şey vermeyin demek istemiştir. hastanın istemediği halde. Selam. Hatta İbni Sad gibi bazı tarihçiler. bu ilaç içirme yöntemi Habeşli kadınların işidir diyor. bunu onlardan beklediği ve sezdiği için böy­ le bir taktiktiğe başvurmuş olabilir: Bakın ben niyetliyim. Kalanlar zaten eşleri Ayşe ve Hafsa (ki zaten hasta iken Ayşe'nin evinde kalıyordu). Ilac'u Zatei'l cenb 1/66.

b.güvenmemiş. siyasi bir komplo ihtimali var mı diye bu konuda kafa yormamış v e ­ ya bilerek değinmek istememiş. "Hayatımda Muhammed'in ateşi ve ağrısı kadar şiddetli birağrı-ateş g ö r m e d i m " d i y o r . Ayşe. ama ateşimin düşürece­ ğini hiç sanmıyorum" diyordu. Çünkü onun ihtiyaç duyup böylesine bir uyarıda bulunması. "Bana yedi kuyudan su getirin İd. O nedenle kendilerini ilaç içirmeme konu­ sunda uyarıyor. acaba Ayşe-Hafsa aracalığıyla böyle bir planın uygulanması mümkün mü. no: 1661. sakın benden habersiz bana ilaç içirmeyin demesi. acaba hastaya. bab'ü merd-i nebi ve tıp kısmında. d. Mesela buna bakarak. onlara güvenmiyor. . Sünen.A. c.ibni Sad. Bir de benzer şüphe içerikli hadisleri hep Ayşe anlatıyor. Diyat kısmı no: 3913. hemen kalkıp "ben yaptım" diye­ cek hali yok ya. aslında birçok şey ifade ediyor. Musannaf.Ebu davud. İlginçtir ki bu hadisleri açıklayan.Megazi. no: 1412. kulla­ nayım da belki biraz serinlenirim. neden bunlar hep A y ş e ' y e dayalı? Bu durum Ayşe'nin ak­ tif olarak bu planların içinde olduğunu gösteriyor. eften püften noktalar üzerinde durmuşlar.Tabakat 2/367. isteği dışında ilaç v e ­ rilir mi gibi şeyler. bunlar üzerinde şerh yapan kişiler. 6 0 Muhammed ken­ di ateşi hakkında.Buhari. Gerçi burada Ayşe'nin yaptığı bir savunma da var. ancak M u ­ hammed ilaçtan korktuğu için kızıyor. 5 9 Herhalde A y ş e bu kadarını da becerebilir. Demek ki kuş­ ku duyduğu bazı emareler daha önce yaşanmış ki. Şu­ nu diyor: Aslında bizim yaptığımız bir şey yok. 6 1 Burada yineliyorum: Üç 59 El-lü'lüü vel-Mercan. 60 El'lü'lüü ve'lMeracn. 61 a. Razzak. Kimse. no: 19815. neden diğer eşleri de bu anlatımlarda yok.

ilgili dalın uz­ manlarından sormak lazım. hepiniz teker teker bu ilaçtan içersiniz deniliyorsa da. O nedenle. Buhari bu hadisi birkaç y e r e almış. kızları aracılığıyla Muhammed'i öldürdükleri iddiası var ortada. Çünkü Hz. farklı bir cinayet ne­ deni söz konusu: Ö m e r ve Ebubekir'in. Bir de şu çok önemli: ister o zehirli etin etkisi olsun. 6 2 Yalnız ger­ çekten üç yıl önce ve o günkü şartlarda zehirli bir yemek bu kadar zaman sonra kendini gösterir mi. bunu. vefat ediyor. Her ne kadar hadiste. buradaki konu apayrıdır.yıl önce yediği zehirli bir yemekten dolayı aniden bu kadar aşırı d e r e c e d e ateş ve ağrı olur mu-. hiçbirin­ de "içtiler" ifadesini almamış. onlar içtiğinde kendileri de ölmüş olacaktı. bunu bilemiyo­ rum. Bir kere Buhari ve Müslim'de g e ç e n hadislerde. Çünkü bu gibi kelimelerin ek­ lenmesi şüphe uyandırmak içindir. bir kere o an artık bunun pratik ola­ rak uygulanması mümkün değildir. densin gibi bir savunma amacı söz konusu olabilir. Lü'lüü ve'l Mercan. Belki tekrar olur ama bir kere Yahudi bir kadının ona zehirli bir y e m e k ikram etmesi ve onun da yemesi meşhurdur. buna kimsenin itirazı yok. "O ilaçtan Ayşe ve Hafsa da içtiler" açıklaması yok. Muhammed ölüm döşeğinde ve o yataktan da artık bir daha kalkamı­ yor. no: 1413. Müslim de içtiler demiyor.. bunlar bilerek hadis metnine eklenmiştir ve asılsızdır.. 62 Buhari-Müslim. burada farklı bir komplo. Ayşe tarafından böyle bir ifade bilerek uy­ durulmuş olabilir ki efendim tehlikeli bir ilaç olsaydı. Bir de şu da mümkün: Olayın izini kay­ bettirmek için. eski zehirli ilacı bunun dışında tutmak lazım: O konu ayrı. Dolayısıyla ona içiri­ len ölümcül bir madde değilmiş. Şayet alsalar da önemi yok. is­ ter olmasın. . Çünkü bu konuda kanıtlar güçlü ve hayli fazla.

Örneğin Ebu Ya'li'nin Ayşe'den ak­ tardığı şöyle bir hadis de var: Ayşe. Zatü'I cenb denilen normal bir hastalıktan vefat" etti diyor.Beyhakı. Bu hadisi. c. no: 487-4843.Zehebi. zaten hadis uzmanları da kabul etmemişlerdir. Bunlar hakkında bilin­ meyenleri anlatacağım zaten. Peki madem haberdar oldu. . Müstedrek no: 4449. müşriklerin kap-kaşığını kul­ lanma kısmında. 6 3 Olayın izini kaybettirmek için Ayşe hep farklı ölüm nedenleri uydurmuş. Hayber'de yediğim o zehirli yemekten artık takatim kalma­ dı. "Muhammed.Mecme'u Zevaid. Siyer-i A'lam. Burada dipnotta başka kaynaklarda var. o zaman o ölen insanları ne yapacağız: N i y e yediler ve sonunda öldüler? Bu konuda iyi sonuç almak için hem var olan tüm bil­ gileri bir araya getirmek. Kısacası. Sünen-i Kübra no: 19097. Muhammed'in o ilaç için bu kadar sert re­ aksiyon göstermesi kafaları karıştırıyor: Demek ki bildiği bir şey varmış. beni şah damarından vurdu. gerçek Ömer'le Ayşe değillerdir. 63 a. d. ancak zayıf hadis. Mrgazi. halk arasında bilinen Ömer'le Ay­ şe. 27/438. bu ilaç içirme olayıyla ilgili hadisle giriş yaptıktan sonra.Hakim." A m a aynı Buhari.Bir kere Hz.Dehaya. Bir kere realist olmak lazım. İbni Masut'tan rivayet ederek o zehirli etin mucize yoluyla ko­ nuştuğunu ve Muhammed'in o etten yemediğini de yazı­ y o r . Bir de Buhari'de g e ç e n ve A y ş e ' y e dayanan şöyle bir hadis var: "Muhammed ölüm d ö ş e ğ i n d e iken dedi ki. 64 Ebu Ya'li el-Mevsılı. Müsned. şimdi de doğrudan ilişkisi olan Kur'an ayetlerine g e ­ çeyim. 6 4 tabii ki Muhammed'in vahiy yoluyla o ette zehir olduğunu bilmesi gibi rivayetler asılsız. Evet. b. peygamberlik alametleri kısmı no: 14262. 8/258. hem de Ö m e r ' l e Ayşe'yi çok iyi tanımak lazım.

ne iyi. Eğer Peygamber'e karşı birbirinize arka çıkarsanız bilin ki Allah onun yardımcısıdır. Çünkü kalpleriniz kaydı. oruç tutan. Derken onlara hainlik etti­ ler de kocaları. Onlara. 10. sizden daha hayırlı. tabii ki aklın hakemliği de önemli. sebatla itaat eden." 3. Önyargılı ola­ rak hemen birilerini katil diye ilan etmek gibi bir niyetim yok. Cebrail de.b. ayet. 'Haydi. Bunlardan başka melekler de ona arka çıkarlar. tövbe eden. peygamber bunun bir kıs­ mını (ona) açıklamış. dul ve bakire eşler verebilir. 4. 3. inkâr edenlere Nuh'un karısı ile Lût'un karı­ sını örnek gösterdi.Hani peygamber."Eğer o sizi boşarsa Rabbi ona. Ancak eşi o sözü (başkasına) haber verince Allah da bunu peygambere bildirmiş. bir kısmından da v a z g e ç m i ş t i . inanan. ayet. Gerçekten bu surede olup bitenler üzerinde dikkatle duru­ lursa Hz. ayet. Müslüman. Az sonra sunacağım ayetlerin hem anlamları insana bir fikir veriyor. eşlerinden birine gizli bir söz söy­ lemişti. . ancak var olan kanıtlar bunu gösteriyor. 5."Eğer siz ikiniz (Peygamber eşleri) Allah'a tövbe ederseniz. 6 5 2. salih mü'minler de (onun yardımcı­ 66 larıdır). ibadet eden. suresi. suresi. hern de Kur'an yorumcu­ larının bu ayetlerle ilgili açıklamaları dikkat çekicidir. Allah'ın azabından hiçbir şeyi onlardan sa­ vamadı. ayet. Muhammed'in büyük bir sıkıntı çektiği ve sonun­ da bedelini bedeniyle ödediği ortaya çıkıyor.Cinayetin Kanıtı Tahrim S u r e s i n d e Saklıdır. suresi."Allah." 6 7 4. Bu ikisi. " 6 8 65 66 67 68 Tahrim Tahrim Tahrim Tahrim suresi. ateşe girenlerle beraber siz de gi­ rin!' d e n i l d i . kullarımızdan iki salih kişinin nikâhları altında bulunuyorlardı. ilkin ilgili ayetlerin anlamını vereyim: 1.

bu konuda birlikte çalıştıkları açık olarak vurgulanıyor ve üstelik de Tanrı tarafından tehdit ediliyorlar/uyarılıyorlar: Eğer peygambere karşı olmaya ve bu konuda birbirinize destek v e r m e y e d e v a m ederseniz. Cebrail. Tann'nın tek başına değil d e . 12. Gerçekten açıklama yapılmazsa da insan bu ayetlerin anlamına bakınca bir şey­ ler seziyor. Rabbinin kelimele­ rini ve kitaplarını doğrulayan İmran kızı Meryem'i de (ina­ nanlara) örnek gösterdi. ilkin ben Allah başta ol­ mak üzere. 11. Bir de onların kalpleri­ nin kaydığı. ancak olayın anlaşılabilmesi için bunlar yeter­ li. Cebrail. ayet. Hani o. ayet."Allah. cennette bir ev yap. " 7 0 Aslında bu Tahrim suresinin ilk üç ayeti de aynı hadi­ seyle ilgilidir. 70 Tahrim suresi. bunu gizli tutacaksın dediği sözü çok açık. . Firavun'un karısını örnek gösterdi. yoksa var biçimiyle pek anlaşılmaz. Yine burada Muhammed'in iki eşinden söz ediliyor ve onlar t ö v b e y e davet ediliyorlar. Biraz önce. insanlar ve diğer melekleri de yanına alarak onlara 69 Tahrim suresi. Beni Firavun'dan ve onun yaptığı işlerden koru ve be­ ni zalimler topluluğundan kurtar!" d e m i ş t i . iman edenlere ise. "aslında ayetler tek başına bile konuya iliş­ kin bir şeyler çağrıştırıyor" demiştim. Ayetlerde peygamberin. eşlerinden birine gizli bir şey söylediği ve ona. O itaat e d e n l e r d e n d i . "Rabbim! Bana katında. iyi insanlar ve diğer melekler de (topyekûn) M u h a m m e d ' e yardım ederiz deniliyor."Allah. A m a tam anlaşılabilmesi için detaylı bilgiye g e ­ rek var. bir de iffetini sapasağlam koruyan ve bizim de kendisine ruhumuzdan üflediğimiz.5. " 6 9 6. M u h a m m e d ' e karşı birbirlerine destek olduk­ ları. Burada iki kadının yaptıklarına karşı.

Anılan ayetler hakkında. Zaman zaman konular arasında benzer tuhaf şeyler ortaya çıkınca. siz Muhammed'i rahat­ sız e t m e y e d e v a m ederseniz ben her bakımdan sizden da­ ha iyi olan kızlar. Diyanet yayını. yorumları okuyunca. s. bu yüzden M u h a m m e d ' e film çevirmişler veya bir gün Muhammed Hafsa'ya. . bu sure M e d i n e döneminin son 9-10 yılın­ d a 7 1 gelmiş (oluşturulmuş) ki. onu bağlar-. o zaman Muhammed 61-62 yaşlarındaydı ve 63 yaşında da vefat ediyor. diğer İslami kaynaklardan da yararlanarak ayetleri biraz daha açayım. kısa bir vurgu yapmak zorunda kalı­ rım! Çünkü konu dışına çıkmak. dul kadınlar ona verebilirim demesi. Efendim bilmem M u h a m m e d hangi hanımının yanında bal yerken-bal şerbeti içerken. Hele Tann'nın. sanki bu ayetler Muham­ m e d ' l e eşleri arasında meydana gelen çok basit bir aile iliş­ kisini anlatıyormuş gibi inanıyordum. Ayşe-Hafsa bunu kıskan­ mışlar. 120-129. Hani bir söz var: Bak­ mak ve görmek. kadın da gitmiş.karşı cephe alması ilginç! Konumuz bu değil. ben sadece Tann'nın bu yaklaşımını hatırlatmak istedim! Gelgelelim. Muhammed'in bu yaşından sonra. bugün babanın (Ömer'in) evine gidebilirsin demiş. konuyu dağıtmak âdetim değil. O gittikten sonra Mu­ hammed de eşlerinden (cariye statüsündeki) M a r y a y ı ya­ nına alıp Hafsa'nm odasına gitmişler ve Hafsa'nın yatağın71 Osman Keskioğlu. ger­ çekten ilginç. Şart­ lanma böyledir işte: Sahibini kafese koyar. Başta tefsirler olmak üzere. Kur'an Bilgileri. ben de bakıp okuyordum. Evet. ama di­ ğer Kur'an yorumcuları gibi hakikati görmüyordum. Ben şahsen daha önce bu ayetlerle ilgili var olan dokü­ manları. tefsirlerde ve diğer ilgili kay­ naklarda özetle şunlar anlatılıyor. g ö z ­ lerini açtırmaz.

Dolayı­ sıyla yarı yoldan dönüp geri gelmiş. Ben burada küçük bir soru sorup. Muhammed geçmişi. peki Hafsa'nın geri dönece­ ğini neden bilememiş! N e r e d e kaldı onun peygamberliği (Din mantığına g ö r e ! ) Bir de kadına böyle oyun kurması. her şeyi biliyormuş. Muham­ med'in onu sebepsiz yere gönderdiğini anlamış. Hele çoğu Kur'an yorumcusu/tefsir sahibi ve bu konu­ yu kaleme alan İslam düşünürleri bu hikâyeleri anlatırken. Bu manzara onun zoruna gitmiş. hatta masal anlatılıyor. g e l e c e ğ i . tabii ki Hafsa da akıllı. A m a çok büyük bir Tanrı diye nitelendirdiği yaratıcısını getirip bir aile barışı-ilişkisi konu­ sunda kullanması. çok sığ bir yakıştırma: Ayetlerde oluşturulan bu hoş olmayan kompozisyon Tanrı'ya mal edilemez! . sonuçta Muham­ m e d ' e çok sert tepki göstermiş (Zira arkasında babası Ö m e r vardı. Odasının kapısını açın­ ca onları sevişirken yakalamış. Sonuçta ikisiyle Muhammed'in arası açılmış ve böylece iş kontrolden çıkınca da Tanrı bu ayetlerle müda­ halede bulunmuş gibi bir hikâye. insan hayretler içinde kalıyor. sahipsiz de­ ğildi). o kadar zevkle ve sanki gayet normal bir şeymiş gibi anlat­ mışlar ki.da sevişmeye başlamışlar. tabii ki haklı olarak bu ko­ nuda sıkıntılar yaşanmıştır. Evet. o kadınların dedesi durumundaydı ve ayrıca onun birçok kadını daha vardı. tabir caizse hileli yolla onu göndermesi kendisine yakışır mı? Şu olmuş olabilir ve gayet doğaldır da: M u h a m m e d 60 yaşlarında. konuya devam e d e ­ c e ğ i m : Hani derler ki. M a d e m öyle. bakın ha Muhammed'i rahatsız ederse­ niz sizin iflahınızı keserim gibi ifadeleri ona mal etmesi. kadın ona karşı bunu yapabilirdi. Hafsa daha sonra bu olup bitenleri kuması A y ş e ' y e anlatmış. anlatılanlar bu gibi hikâyelerdir.

Hicri 11. El-Vefa bi Tarif-i Fedaili'l Mustafa.Beyhakı. yani böyle kenardan söylenen bir söz d e ğ i l . f. 3/403-409. Ayşe hadisleri. .Ibn'l Cevzi. eşinin cenazesi üç gün y e r d e ka­ lıyor. c. "Acaba cenaze gömülürken Ayşe nere­ deydi" diye sorulmaz mı? Kendisi bizzat. 3/217.c. Bunu aktaranlar arasında m e z h e p lide­ ri var. Temhidö Muvatta şerhi. 5/292. 7 3 Peki. hicri yılı olayları.. Tabakat: 2/401. Ancak genel kanı. 24/396. Muhammed'in gümüldüğü yer kısmında. onun için haberi olmamıştır.İbni Sad. h.Hz. Burada İmam Ahmet'ten alıntı yapıyor. yılı olayları.İbni Hişam. Oysa cenaze onun evindeydi. 11. Sünen-i Kübra. 7 2 Hele Ayşe'nin şu sözü enteresan: "Biz cenazenin def­ nini. Ayşe C e n a z e y e Katılmıyor Muhammed'in cenazesinin kaç gün yerde kaldığı konu­ sunda değişik rivayetler var. Büdaye-Nihaye. 35.İbni Abdi'l Ber.. d-Taberi Tarihi 1 1. bab. daha sonra gömülüyor ve Ayşe bunun haberini baş­ kalarının duyurusundan öğreniyor? Burada şu sözler söylenebilir: Efendim A y ş e bir kadın. burada. önemli tarihçi ve Kur'an yorumcuları var. m a d e m defin söz konusu değil- 72 a. 3/216 ve sonrası 73 a. e. Hz. "Muhammed en çok beni seviyordu. no: 545 Cenâiz kısmı. b. ne zaman gömüldü ko­ nusunda.Taberi Tarih.İbni Kesir. benim odamda vefat etti" demesine rağmen. yılı. c. erkekler arasında bulunması di­ nen uygun değildi. çarşamba sabahı yapılan duyurudan öğrendik: Muhammed'in cenazesi bugün gömüldü şeklinde du­ yuru yapıldı" diyor. 5/292.İmam Malik Muvata. üç gün yer­ de kaldığı y ö n ü n d e . g. Sire 4/344. Bidaye-Nihaye. b. nasıl oluyor da.İbni Kesir.Ahmet b. Hanbel 6/62. Burada çarşam­ ba yerine salı günü sabahı geçiyor. Muhammed'in defni kısmında. dolayısıyla dışarı çıkması.

A y ş e ve H a f s a İkilisinin Tahrim Süresiyle ilişkisi Ayetlerde bu iki kadının adı geçmiyor. Fatma babasının mezarı başında hem ağlıyor. Muhammed hayata v e d a edince bu kadın 28 yaşlarında dul kalıyor ve yaklaşık 35 yıl daha yaşıyor. niçin g ö ­ türdüler? Ayrıca A y ş e hayatında birçok siyasi hareketler içinde bulunmuş. halife Osman defnedilirken hanımı geceleyin mezarı başında m u m tutup çalışanlara yardımcı oluyordu. Burada kısa bir hatırlatma yapayım. Yine Ebubekir ölürken. Cemel Vak'ası gibi meşhur tarihi olay­ larda yer almış bir kişiliktir. hem halkla konuşuyor. Yine Muhammed 56 ya­ şında iken. 17 v e y a 21 yaşlarında olan Hafsa ile evleniyor. hangi eşleri. onlar caizdi de bu son uğur­ lamada eşinin cenazesinin başında bulunması mı yasaktı! Kaldı ki A y ş e için böyle bir yasak söz konusu değildi. M u h a m m e d ' d e n sonra yak­ laşık 50 yıl daha eşsiz yaşamıştır. Peki. hicri 57. yılında da vefat eder. hem de babası üzerine şiirler oku­ yordu.74 Yeri gelince anlatacağım. 4/113. . Dolayısıyla Ayşe en azın­ dan çarşaf giyer. eşlerinden Es­ ma onun cenazesini yıkıyordu. bu şekilde izleyebilirdi.di ve sorun da yoktu. Muhammed 54 yaşında iken 9 yaşındaki Ayşe ile evlenir ve vefat edince kadıncağız 18 yaşında dul kalır. nasıl biliyoruz? Bu konuda binlerce kaynak var ki bu iki isim Ebubekir'in kızı Ayşe ve Ömer'in kızı Hafsa. A m a tabii ki hitabın Muhammed'in eşlerine olduğu kesin. o zaman cenazeyi nereye. d. Bu şu demek oluyor ki. İşte durum bu 74A'lam-i Nisa. Ni­ tekim H z . İkisi de Muhammed'in eş­ leri.

Sahabeden İbni Abbas anlatıyor. So­ nunda hac mevsimi geldi biz yola çıktık. hacca gidiyoruz. her iki kaynakta da bu konuda hadisler çok fazla. kız vermekle iktidarı ele geçirmek he­ deflenmiştir. Bir ara yolda fırsatını bulup Ö m e r ' d e n sordum: Ayette sö­ zü edilen iki kadın hangileri. Tahrim suresinde anlatılan bu ikilinin Ayşe ile Hafsa ol­ masında bir kere islam camiasında ittifak var. Olaylara bakıldığında bu fikir kuvvetle muhte­ meldir. ama pek cesaret edemiyordum. diye. bakın Muham­ m e d ' e karşı gelirseniz ben Allah olarak onu daha güzeller­ le evlendireceğim diyor. fırsat kovalıyordum ki. O da.iken. onların ya­ şama hakları. mağdur olan bu iki kadın olduğu halde. bu gencecik kadınlar sanki M u h a m m e d ' e cariyelik yapmaya mecbur mu. Şunu da hatırlatayım ki. ayetler: 6 ve 53. "Hayret sana. Zaten bir kısmını aşağıya alacağım. Şöyle ki. zevkleri yok mu! Neymiş. Bu Tahrim suresinde de mağdur olan yine Muham­ med'in bu iki eşidir. bir gün bunu Ö m e r ' d e n sorayım. . Bu ayet geldikten son­ ra. ya 75 Ahzab suresi. Tann'nın ayetler g ö n d e r e r e k 7 5 "bakın siz artık Muhammed'in ölü­ münden sonra başkalarıyla evlenemeyeceksiniz. "Acaba Muhammed'in hangi kadınları kastedilmiş?" di­ ye hep merak ettim. Ortada iki ihtimal var: Ya bunlar kadın kısmını hiç insan saymıyorlardı (ki gerçek olanı bu) dolayısıyla biraz boylu poslu oldu mu hemen evlendirirlerdi v e y a A y ş e ve Hafsa'da olduğu gibi. Bu iki isimle ilgili Buhari ve Müslüm'in ortak olarak aldıkları hadisleri te­ mel alarak kısa bir bilgi vereyim. sizler artık inananların anneleri sayılırsınız" demesi izah edilir gibi de­ ğil.

bu iki isimde sorun yok: Ayşe ve Hafsa'dırlar. O bakımdan geçici diyorum. olup bitenlere karşı onları dur­ durmak için kendilerine torpil yapmış: Söz veriyorum. tabii ki bu. oraya bakılabilir. Ali ismi ö n e çıkıyor. İbni Adiyy. Tefsir. ortada bir gerçek var: Muhammed. Talak. Kurtubi. Muhammed'in isteğiyle olan bir teklif değil. Dahhak İbni Mrdeveyh gibi. Ancak anlık bir söz. Dürrü'l Mensur. halk tabiriyle halife olsunlar diyor. Libas. Hatta Mu­ hammed bunu A y ş e ve Hafsa'ya ilk söylediğinde. Beydavi. ibni Kesir. Burada İmam Suyuti birçok yazar kay­ nağın ismini detaylıca veriyor. bilmem Hz.Buhari. zorunlu bir sözdür. 7 6 Daha önce de belirttim. ancak daha fazla bilgi için. Çünkü söz vermiş.Müslim. kanıtlar zaten güç76 a. 7 7 Diyelim ki aralarında başka hiçbir olumsuzluk da yoksa bir kere bu halifelik sözünün verilmesi zaten Muhammed için tehlikeli. Kaldı ki. ilgili ayetler kısmında birçok kaynak var. Olayları yatıştırmak için o an için söylenmiş geçici bir söz. Ebu Naim Isfahani. tefsirlerde anlatılan bal şerbe­ ti/bal olayı. Nikâh. 77 Suyuti.İbni Abbas! (yani nasıl hâlâ bilmiyorsun) bu ilci kadın Ayşe ile Hafsa'dır" d e d i . "müjde olsun" şeklinde hitap ediyor onlara. Çünkü yerine kimi belirlediği konusunda çok tartışmalar var. b. Tahrim suresi kısmı. Muhammed falancanın sırasında falanca eşiyle yakalandı gibi hikâyeler bir yana. Taberi ve daha niceleri Ayşe ve Hafsa diye belirtmişlerdir. Onun için bir an önce iş başı yapalım hesabıyla kendisine karşı suikast yapmak için geçerli bir neden. Sealibi. peygamberin ruhsat ver­ diği elbise kısmında.bir söz vermiş. Tahrim suresi. babanın kızına eşi hakkında na­ sihati konusunda. Ayşe ve Hafsa'ya -sebebi ne olursa olsun. İbni Asakir. zaman da hızla ilerliyor ve adamlar da (Ebubekir-Ömer) onun yaşıtları. . işin içinde özellikle Hz. Mezalim-gasb kısmında. Ayrıca Zamahşeri. ben gidersem benden sonra babalarınız Ebubekir ve Ö m e r y e ­ rime geçsinler. Er-Razi. adeta bir ansiklopedi durumunda olan imam Suyuti'nin 'Dürr'ül Mensur' adlı tefsiri.

Fedail. b. . c. Fiten kitabı. Hani halk arasında da 78 a. ibni Ömer hadislerinde. 7 8 Bu sözü. birini/birilerini işaret e t m e söz konusudur. Bu gibi planlar konusunda Ebubekir pek aktif biri değildi. Bunu da belirtmiş olayım. Musannaf. Muhammed'in eşlerinin evleri kısmında. "İş­ te küfür/fitne buradadır.Abni Ebi Şeybe. İlerde Ömer'le ilgili detaylı ve bağımsız bir başlık sunacağım. Müsnedüi müksirun İbni Ömer hadisleri kısmında. Yemn kısmında. A m a isimleri teleffuz etmediği zaman. b.Buhari.lü. 80 a.İmam Ahmet. Fiten bölümünde. c. Aynı sözü baş­ ka zamanda Harsa için de kullanmıştır. Orası da okunursa. Muhammed bir ara Ayşe'nin evini göstererek ve üç sefer de tekrarlayarak. bunu böyle anlamak lazım. İmam Ahmet de Müsned'inde almış. Ki­ mileri bunu çarpıtabilir diye hatırlattım. Tahrim süresiyle ilgili bilgiler daha bitmedi. Nitekim Ayşe ve Hafsa'yı işaret etti­ ği gibi. Farz'ül humus. somut ka­ nıtlar var. en başta Buhari ile Müslim'den aktarayım. sanırım Ömer'in gerçek kimliği hakkında daha inandırıcı bilgi edinmiş olunur. Burada birçok hadis kaynaklarında g e ç e n bir olayı.Müslim. 79 Müslim. Burada hiç şüphesiz ki bir kinaye. onlar ayrı şeyler. Fitne bölümünde. bakıyoruz "Şeytanın boynuzlan" şeklinde çoğul kullanmıştır. 80 Fitne ve şeytan boynuzu terimlerini başka konularda da kullanmış. şeytanın boynuzunun çıktığı yer burasıdır" diyor.Müslim. aslında Ö m e r onu çok kolay yönlendirebiliyordu demek yerinde bir tes­ pit olur. 79 Burada g ö z d e n kaçmaması gereken ince bir nokta var: Muhammed yalnız Ayşe ve yalnız Hafsa dediği zaman "Şeytanın boynuzu" terimini kullanmış (Yani tekil). ama bu da onlar için önemli bir neden. Ayşe'nin evinden çıkınca üç sefer söyledi şeklinde rivayetler de var.

"Siz aslında Hz. Muhammed ta o zaman -mucize yoluyla. Engels Avrupalı! Muhammed ayrıca Ayşe ve Hafsa için. Bazı sözlerinde fitne buradadır yerine. bakın bu konuda kitaplar bile yazılmış" gibi İslam'ın mucizelerini anlatıyor­ lardı. A y ş e ve Haf­ sa'ya bazen dolaylı sözler söylemek zorundaydı. Ki o zaman ben zaten küçüktüm. Yusuf'un etrafındaki kadınlar gibisiniz" diyor. Hatırlıyorum. ama d o ğ u denince.İ. O da şundan: Artık ya farklı olay ve kişileri kastetmiştir veya bunu söylediği za­ man Ayşe-Hafsa evleri ona g ö r e doğuya düşmüş olabilir. 1980'lerde Türk-İslam sentezcileri. Her ne kadar bu hadis vefatına yakın bir zamanda Ebubekir'in cemaate . Lenin'i kastetmiş (komünizmi!) diye anlatıyorlardı. Nitekim bu konuda özel bir ayet de var: "Sizin tuzağınız gerçekten büyüktür" diye. O da bunu kastetmiştir. Yani Muhammed. Bir de komünizmin asıl çıkış yeri Rusya da değil: Marx. o zaman hiç olmazsa koordinatlar tutardı. Nur­ cular bu gibi hadisleri komünizme karşı anti propaganda olarak kullanıyorlardı. bari "Şeyta­ nın boynuzu kuzeydedir" deseydi. doğudan çıkar şeklinde ifade etmiş. dünyadan haberim bile yoktu. Üstelik o kitaplar bedava dağıtılıyordu.kullanılır: Falanca aynen şeytan gibidir denilir. "Fitne doğudan çıkar" derken burada V. Türk-İslam sentezcileri bu hadisleri şöyle kullanıyorlar­ dı: Bakın işte komünizm o kadar tehlikeli ki. Çünkü Ö m e r ve Ebubekir'den çekindiği için. Hani Kur'an'daki anlatıma g ö r e Yusuf un etrafındaki kadınlar ona oyun kurmuşlar. Rusya Suudi Ara­ bistan'a g ö r e pek de doğuya düşmez. A m a madem söylenen hadisten maksat Rusya ise.buna işaret etmiş diyorlardı ve ayrıca ballandıra ballandıra "Komünizm tehlikesinden Rusya'yı terk edip Karadeniz'i yüzerek g e ç e n ve bu zorluk­ larla Türkiye'ye gelen sayısız insanlar var.

no: 238 . no: 681 ve 684. Kur'an'la devam edelim. nerdeyse ihanetle eşanlamlı bir kelime (aynı kökten gelen biri üç harfli. ama İslam düşünürleri bunlara hep basit anlamlar yük­ lemişler. Buhari-Müslim hadisleri. Yoksa Hz. Yani ben ne zaman Ebubekir'i önerdim. gerçeği yansıtmıyor. A y ş e ve Hafsa nasıl kötü bir ikili ise. 81 Kanıtlar daha bitmedi. Şu soruyu sormanın tam da zamanı­ dır: Acaba neden o iki kötü kadın örneğini getirip bu olay bağlamında/Ayşe ve Hafsa'nın geçtiği Tahrim suresinde anlatıyor. birinci cilt. kendisine karşı tertiplenen komp­ lonun bir parçası olarak değerlendirmek daha doğru ve mantıklıdır açıkçası. ayette) da iki kötü kadın olarak açıklanıyorlar. gerçek anlamlarını hep g i z l e m e y e çalışmışlardır. İlginçtir ki. Ebubekir cemaate imam olsun" iftirasını duy­ duktan sonra söylediğini iddia ediyor. kötülük bakımından Nuh ve Lut kadınlarına benzetiyor. Tahrim suresinden anlamlarını verdiğim ayetlerden on ve on birinci ayetleri önemli bir mesaj içermektedir aslın­ da. ver­ diği Nuh ile Lut'un kadınları (10. sizi gidi tuzakçılar şeklinde anlatıyor­ lar. "Muham­ m e d diyor ki. Lü'lüü Mercan. başka anlam­ larda da kullanılır. ne alâkası var? Burada Ayşe ve Hafsa'yı. Ayşe'nin insanlara. Muhammed'in bu sözü. farklı yönlere çekmişler. Kaldı ki. Hainlik. aslında bu bir uydurmadır.namaz kıldırma olayıyla ilgili olarak anlatılmışsa da. Ezan kısmında. namaz kısmı. Nuh ve Lut eşleri kocalarına karşı hainlik yap­ tılar diyor. ama sonuçta olumsuz bir anlam taşır. diğeri de dört harfli/mezid bir fiil). Burada kötü iki kadın örneği v e ­ riliyor. Muhammed bu kadar ağır bir benzetmede niye bulunsun ki. M a d e m Hafsa ile Ayşe'yi bu ikiliye benzetiyor ve bu ikili de 81 Buhari. Gerçi hiyanet yalnız ihanet anlamına gelmez-. Bir kere burada daha uygun sözcük kullanılabilirdi. Nitekim Şia kesi­ mi. Bunu.

Buhari ve Müslim'in ortak olarak işledikleri hadisler­ den. Hiçbir kanıt olmasa bile. 8 2 Bu. yaptığı bir işe hayır yapmadım di­ yordu. hakkında sağlam İslami kaynaklardan derlediğim bazı bilgileri sunmak istiyo­ rum. Diyelim Ayşe'nin Safvan'la İfk ola­ yı meşhurdur. no: 1412 . insan bağımsız bir g ö z l e yalnız bu Tahrim süresindeki anlatılanlara baksa. daha önce de Ayşe ve Hafsa tarafından değişik yollarla kendisine verildiği olasılığı çok güçlü.A y ş e H a k k ı n d a Bazı Saptamalar Ayşe'yi biraz daha fazla tanımak için.eşlerine karşı haindi diyor. Bunları bu suikast bağlamında şöyle değerlendirmek mümkün: Demek ki bu ilaç içirme olayı sadece vefat ettiği sırada olmamış. Kur'an'a bu ilginç biçimde yansımış diye insanın ak­ lına sorular gelir! e. Maksat. o kadar akli dengesini kaybediyordu" d i y o r . N e d e n Hay82 El-lü'lüü vel-Mercan. anılan planları başarabilecek kapasitede mi değil mi? Ayşe'nin anlattığı şöyle bir hadis var: "Muhammed'e sihir yapılmıştı. peki Hafsa ile Ayşe de böyle miydi acaba (İhanetçü). ya Hafsa? Belki ayetten bunu kastetmemiş. yine aklına bir şeyler gelir: M u h a m m e d ' l e eşleri arasında olup biten ney­ miş ki. ancak seçilen terimler uygun değildir.. o sihrin etkisiyle öy­ le bir hale gelmişti ki. Burada ihanet/hainlik kelimesi kullanılınca Kur'an yorumcularının zoraki açıklamalara başvurduklarını görüyorum: Efendim peygamberlerin eşleri zina yapmazlar gibi yorumlar. İşte alâkası olmayan bir terim kullanıldığın­ da tabii ki yorumculara iş çıkar: Zoraki anlamlar yüklemek durumunda kalırlar..

Zeynep b. Ümmü Seleme. aşk konusunda Ayşe'nin za­ ten Muhammed'den bir beklentisi yoktu. Ümmü Habibe. biyolojik olarak artık Muhammed'den aşk beklemek mümkün değildi.koca ayarlayabilmiştir. Bir kere başlangıçta babasının onu M u h a m m e d ' e ver­ mesi büyük bir yanlışlık. Ayşe bunu duyar duymaz -çözmek için. Bu nedenle. 22. Dolayısıy­ la A y ş e neden kendini eşsiz bıraksın ki? Bir kere Muham­ med'in Ayşe'den başka aynı anda en az on hanımı daha v a r d ı 8 3 ve kendisi 60'ı geçmişti. eli açık biri değildi. Hafsa. Safiye. ister ya­ şı 9 olsun.ber'de bir Yahudi kadın bunu planlayabiliyor da Ayşe böy­ le yapmasın! Üstelik Ayşe yapsa babası halife olacaktı. 13/Z93. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Bir kere Muhammed 55 yaşlarındaydı ve başka hanımları da vardı. .he­ men koşarak olay yerine g i d e r . Bir de Ayşe gibi bir kadın kendi işini bilirdi. Ayşe'nin bir kere ondan beklentisi yoktu. ayetlere g ö r e artık bir daha evlenemezdi. Muhamm e d ' d e n sonra -istemişse. Kim bilir ve garanti eder ki. Burada demek istediğim. Zehebi. Devlet onun maaşını veriyordu. Zenginliğine küçük bir ör­ nek vereyim. Onun köleleriyle-işçileriyle İbni Abbas'ın köle-işçileri arasında bir ara kavga çıkınca. İbni Asakir'in anlattığına g ö r e . M u h a m m e d ' d e n sonra Ayşe 50 yıl tek başına yaşamış. ister 15 olsun fark etmez. bu işte çıkarı vardı. Cüveyriye. Ayşe. hatta bir insanlık suçu idi. Düvel'ul İslam. Şu denilebilir: Ayşe Muhammed'i kaybetseydi. artık başka bir erkekle yaşamamıştır! tabii ki yaşamışsa diyecek bir şey yok: Genç kadın ve onun en doğal hakkı. 84 ibni Asakir. Bunun savu­ nulacak hiçbir tarafı yok. Meymune. Cahş vs. 8 4 Kadın her yönüyle bece­ rikli biri. Hatice gibi cömert. Marya. O yüzden e ğ e r Ebubekir ve Ömer M u h a m m e d hakkında bir suikast plan83 Şevde.

b.İbni Hişam. Kaldı ki bugünkü gibi sıcaklığa karşı tedbir de yoktu. o sihrin malzemesi de Yahudilere ait olan Zekvan kuyusuna atılmış. o da akli dengesini kay­ betmişti" sözü. Bunu anlattıktan sonra ben­ le Muhammed gittik.Taberi. Ayşe ben çaremi buldum. Muhammed'in cenazesinin üç gün yerde kaldığını içeren kaynaklardan birkaçı: a. bunlar rahatlıkla bu plana iştirak etmişlerdir. mantık ve ilmi açıdan boş bir iddiadır. Muhammed'in vefat ettiği ay Haziran ayı ki. Daha önce de belirttim. 3/217. Ebubekir'le Ö m e r de o üç gün içinde halifelik peşindeydi. cena­ zenin ne kadar bozulduğunu insan herhalde tahmin edebi­ liyor. Tarih.İbni Kesir. As­ lında bu da M u h a m m e d ' e yapılmak istenen planın bir par­ çasıdır: Olay sihir değil. Burada. İki kişi (melek) bana gelip dediler ki. tabii ki bu da anlamlı. Özel başlık: Ne zaman öldü. 8 5 Bu büyü hadisinden bahsetmekte maksadım şu: "Biri­ leri M u h a m m e d ' e sihir yapmıştı. siyer 4/315. İşte halifelik kavgaları yüzünden ce­ naze o yaz sıcaklığında 3 gün dışarda kalır. 5/292. "Sonuçta bir gün Muhammed bana dedi ki. Hz. hanımlarıyla seviştiği halde sevişmedim diyordu/bunun farkında değildi. ama A y ş e kendi evindeydi. cenaze üç gün yerde kalmış­ tır. ne zaman defnedildi kısmında. Bidaye-Nihaye. c. Mesela A y ş e diyor ki. bu adama sihir yapılmış. Muhammed ne zaman gömüldü bölümünde. Tekrarlıyorum: Sihir yapıldı açık­ laması zaten A y ş e ' y e dayanır. ben hepsini anlat­ madım.lamışlarsa ve o da bu iki kadın tarafından uygulanmak istenmişse. o coğraf­ yanın en sıcak aylarından. . bu büyü M u h a m m e d ' d e o kadar olumsuz etki yapmıştı ki. söylediği malzemeyi kuyudan çıkar85 Hz. Hadis uzun ve içinde çok lüzumsuz şeyler var. belki de ilaç yedirmek/içirmek gi­ bi bir komplo söz konusu.

sen ölümümü istiyorsun. başkası önemli değil dedi. Hz. Ayşe d e v a m ediyor: "Söze bak! Vallahi benim bildiğim. 1/202. olayı başka konu86 a. Şa'b'ül iman 1/214 ve Sünen-i-Kübra. Muhammed'in ağrısı. gerek yok. 87 a. Muhammed hasta iken bana. Bu arada ben M u h a m m e d ' e . Hâlbuki senden önce ölsem. b. Müsned.. Ayşe'nin bu hadisi. en başta Buhari'de pek çok yer­ de geçmektedir. 8/87. . Mer'da. Kendisiyle Ayşe arasında olup bitenler bağlamında bir ara. Bunun üzerine Ayşe sert tepki gösteri­ yor: "Bu açıklaman gösteriyor ki. Belli ki Muham­ m e d ondan kurtulmak istemiş. "Peki bunu insanlara anlat" dedim. "Ayşe sen benden önce ölseydin ben sana dua eder­ dim" dedi.dik. Hz. ancak çaresini bulamamış­ tır.Buhari. "sen benden önce ölseydin ben senin cenaze namazını kılar. istihlaf kısmında. O. Bir de değişik kaynaklarda bunun farklı versiyonu da var. Çünkü açıklamalar inandırıcı değil. böylece onun büyü işi bitti.Müsned-i Ebu Ya'li..İbni Sad. "Yazıklar olsun! Bu kadın (Ayşe) başarabilirse ne yapmak istiyor. aynı gün sen gider başka hanımlarınla aşk yaşarsın" diyor.İbni Sad. no: 4620.Müsned-i Teyalisi. Ayşe'ye. sen bir an önce gitmemi ve benden kurtulmanı istiyorsun" diyor. onun izini benzer uydurmalarla kaybettirmeye çalış­ mış. e. 6/111. neyin peşinde­ dir!" diyor. Tabakat. seni kabre indirirdim" diyor. 2/351.Ahmet b. kavl'ül marid kısmında ve Ahkâm. Çok açıktır ki. Muhammed. Hz. Ayşe çaktırmadan ona bir şeyler yedir­ miş. rahatsızlığı geçti. d.Beyhakı. c. b. Tabakt." Bunları anlatan Ayşe'nin kendisi. 8 6 Hele Muhammed'in A y ş e hakkında şu açıklaması şüp­ heleri daha da artırmaktadır. nasıl olsa ben sağlığıma kavuştum. Ayşe'den farklı bir hadis. hastalığı kısmında. Hanbel. ama kaybolmaz ki. 2/353. 8 7 tabii ki bunu anlatan Ayşe. Muhammed'in 'Beki'a çıkması' başlığıyla. 5/289.

asırda yaşamış) kendi tefsirin­ 8 8 de bu konuda halife Ömer. ona verilen ilaçtan sonra v e y a kendisine karşı Ayşe'nin çevirdiği genel planlar bağlamında söylenmiştir. Zehebi.4. ölülere dua e t m e y e gidiyor­ muş. . İslam âlimleri arasında tartışmalara neden ol­ muş.. Ebubekir ve kızları olan A y ş e ve Hafsa'nın Muhammed'i zehirleyip öldürdüklerini ve hepsinin katil olduklarını açıkça belirtiyor. kendisi Ay­ şe'ye şeytan demişti. verilen bilgilere g ö r e M u h a m m e d son günlerde Ayşe'nin evinde kalmış ve artık orada vefat et­ miş.larla ilişkilendiriyor: Mesela bir g e c e kalkıp gitti. Aslında bu söz. hatta bazı Kur'an yorumcuları ve İslam düşünürleri bu ve benzeri kanıtları g ö z önüne alarak. Bu­ nun bir çarpıtma olduğu belli. Benzer ağır ithamlar Sünni kaynaklarda da var. yer de böylesine bir komplo için tam uy­ gun.. Mesut Ayaşî (h. ona zehir içirdiklerini net söylüyorlar. Mesela. Yoksa Ayşe'nin anlattığı böyle basit şeyler yüzünden söylenen bir söz değildir. ben de sandım ki başka hanımlarına gidiyor (kıskandım). ayetin açıklamasında. Ebubekir ve Ö m e r ' e Firavun demişler. işte beni görünce o arada bu sözü söyledi diyor. Ayşe île Hafsa'nın (tabii ki Ebubekir ve Ömer'in de direktifleriyle ki bir an ön­ ce iktidarı ele geçirsinler diye) Muhammed'i katlettiklerini. Şu da var ki. İşte Hz. Bu durumda A y ş e kimseyi kolay içeri almamış d e ­ mektir ve rahatlıkla istediğini kendi evinde yapabilmiştir. Kimileri (isim de vererek). Hatırlanacağı gibi biraz önce de açıkladım. kızları A y ­ şe ve Hafsa'yı Lut kavmine benzetmişler şeklinde net açık88 Al-i imran suresi 144. Muham­ med b. peşine takıldım. Her ne kadar yazdıkları halde katılmıyorlarsa da. Meğerki mezarlığa. Muhammed'in A y ş e ' y e karşı kullandığı yukarı­ daki cümle. Anlaşılan. İbni Hacer gibileri şu ağır ifadeleri de eklemişler.

91 Belazuri. Sen bununla geleceğini garantiye al­ mak istiyorsun" demiştir. aslında kendi gele­ ceğinin altyapısını güçlendirmekti. Ömer. Zaten M u h a m m e d ' d e n sonra Ömer'in Ebubekir için aktif bir şekilde çalışması. Aslında bu konuda var olan tüm bilgilere bakınca. Ensab. 90 Bihar'ul Envar adlı yapıtı. Bu adam Hz. onunla birlikte yaşayan biri. Adı Selim bin Kays Hilali (h. Muhammed'in Ali'yi halife olarak ad89 Zehebi. Ebu U b e y d e . Ali. Muhammed b. 3/884. Ebubekir. no: 822'de de geçtiği yazılı. b) 'Mizan'ül İtidal'. Ali ile çok samimi. ancak Ebubekir'i de yönlendirmiş ve hatta kul­ lanmıştır d e m e k yerinde olur. Kitabında enteresan şeyler anlatıyor. no 551. . 9 1 Şimdi farklı bir tarihçiden bazı bilgiler sunacağım. 2/283. 15/578. 8 9 Ayaşî'yi sadece sivri bir örnek olarak gös­ terdim. as­ lında kanıtlar çok güçlü ki. a-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. Muhammed bir siyasi cinayete kurban gitmiş ve bunu tertipleyenlerin baş aktörü de Ömer'dir. s. ya­ 92 zarın bu olayı bir sonuca bağladığını anlıyor. Siyer-i ATam'ın ilgili dip notunda Zehebi'nin Tezkiretü'l Huffaz. Ebi Darem kısmı. insanlardan gizli tutmak istemişlerse de. Muaz bin Cebel ve Salim başta olmak üzere. 92 Meclisi aslında Şia. Nitekim Ömer'in yaptıklarına dayanamayan Hz. 1/587. Hatta Meclisi gibi Şia ekolüne bağlı yazarlar 9 0 Ebubekir-Ömer ve kızlarını daha ağır bir şekilde suçluyorlar. Her ne kadar İslam'ın Sünni kesim yazarları bu konuyu soyutlayarak. tam 110 cilt. cilt 22/239 ve 22/516. Bunu yaparken de en önem­ li avantajları. ama uzunca da bir kaynak hazırlamış. bunu hep söylüyorum. Selim'in anlattıklarından bir ö z e t sunayım. Lisanü'l Mizan. I/268 ve Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz 364. Sırrı b. bunu açıkça Ö m e r ' e karşı söylemiştir: "Aslında Ebubekir senin umurunda değil.lamaları var. kızlarının M u h a m m e d ' l e evli olmaları ve onunla yaşamaları.2-76). Ahmet b.

Belge orada kalıyor ta ki Ö m e r halife olana kadar. Daha sonra bu sayı hayli ka­ barıyor. bir darbe ile Muhammed'i ortadan kaldırmak. Bunu duyan Muham­ m e d çok kızıyor. 148 ve son­ rası. "Benim yanımda ha Muhammed'in davası. Olay tarihi hicri 10. göz-kulak oluyorlar. alınan karar ne! Hedefleri. Sıra sözleşme metnini yazmaya gelince Ebubekir'in evinde toplanıyorlar. Ali'nin halife olmasına fırsat v e r m e m e k için. Aynca 235 Ömer'in Muhammed'e ihaneti kısmında. ama ne fayda! Karşısında en başta Ö m e r ve çok güçlü bir muhalif kitle var. Bu gerçek­ leştikten sonra da sırayla Ebubekir. ha pislik içinde yetişen bir hur­ ma. yılı ki bir yıl sonra da Muhammed vefat ediyor. Mesela Ö m e r bir sözünde. Bunu da uygun zamanlarda Ka'be içinde yürütüyorlar. bir toplantısında dolaylı olarak da olsa bu­ nu belirtiyor. Selim'in kitabında daha enteresan şeyler de var. Peki.res göstermesi yüzünden harekete geçenler kendi arala­ rında bir plan yapıyorlar. Kitab'ü Selim. burda da Veda haccından dönmekte olan Muhammed'i yolda öldürmeye karar veriyorlar. Yazılan yazı Ebu Ubeyd e ' y e veriliyor. aralarında hiç fark yok" diyor. Muhammed bu planı bilmesin diye Ayşe ve Hafsa da bu konuda g ö r e v alıyorlar. fiziki olarak yapılacak hiçbir şey y o k . 9 3 93 Selim b. Kays Hilali. tabii ki Muham­ med'in de istihbaratı güçlü. nami diüeri Kitab'ü Sakife. bunun bilgisini alıyor ve plan yine boşa çıkıyor. Sait bin As da bu sözleş­ menin kâtipliğini yapıyor. o da götürüp Ka'be'de uygun bir y e r d e g ö ­ müyor. Hani ibadet yeridir kimse bunu tahmin e t m e z niyetiyle (bilerek) Ka'be'yi seçiyorlar. 34 civarında bir kitle bu plana dahil oluyor ve gi­ derek sayı artıyor. Daha önce Tebük'tc yaptıkları gibi. . Bu iş için 10-15 kişik bir katil grup da ayarlıyorlar. Ö m e r ve Ebu Ubeyde'in halife olmalarına karar veriyorlar. s.

zaman içinde bu konuda konuşulunca fikrini söy­ lüyor. Burada bu hikâye üze­ rinde durmaktaki amacım. Bir bal şerbeti. Ki o zaman henüz dünyaya bile gelmedi­ ği halde. Muhammed. Ayşe ve Hafsa'dan bir şeyler sezmiş ki. oradan da göklere. bir g e c e hayatı meselesi değil olay. bu kadar ayetleri bunun için oluşturmaz. as­ lında senaryonun gayet normal ve oluşan kanaatin de bu y ö n d e olduğunu rahatlıkla söylemek mümkündür. durumu ayetlerle formü­ le ederek bir taktik ve tedbir olarak uyguluyor. Allah yanına götü­ rülmüşü) tabii ki bu olay İslam'da meşhurdur ve bir de bu­ nun adında bir sure var: İsra suresi. Burada yine başta Buhari ve Müslim'den somut örnek­ ler v e r e y i m . Mesela Kur'an'da Mirac'la ilgili İsra suresi var. Bir de e ğ e r anlatılanlar doğruysa. hem de bundan sonra anlatacaklarım bir bütün olarak değerlendirilirse ve bu insanların da 1400 yıl önceki bir toplumun insanları oldukları düşünülürse. M u h a m m e d ' e karşı yapılmak istenen ve içinde eşleri Ayşe ile Hafsa'nın da bu­ lunduğu bu suikastlerle ilgilidir aslında. İşte Tahrim sursindeki anlatılanlar.Yineliyorum. sık sık ayetler oluşturup bu yolla onları durdurmak. pek de dine inanan biri değil­ di. ikincisi ise. A y ş e ve Hafsa'nın ona zehir içirmeleriyle sonuç veriyor ve maksadına ulaşıyorlar. Kendisi. iktidar kavgaları yüzünden ta Tebük'ten bu olaya kadar sonuç v e r m e y e n plan. maddi olarak tedbirini almak. M u h a m m e d ' e karşı olanlar çok güçlü in­ sanlardı. Ki güya M u h a m m e d Cebrail eşliğinde bir g e c e Burak de­ nen bir araca (her ne ise!) bindirilip Mekke'den Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya. O yüzden elinde iki tedbir vardı. "Aslında Muhammed bedeniyle/fiziki . A y ş e bugünkü saf Müslümanların inandığı gibi. Ayşe'nin bu olayla ilgili yoru­ mundan dolayı. H e m baştan beri verilen bilgiler. Birincisi.

21. Ancak sağlam diye kabul edilen kay­ naklarda g e ç e n bu söz A y ş e ' y e ait ise. "Bu da 94 Fahrettin er-Razi. Bariz bir örnek vereyim. istediğini geri getirebilirsin. Yine 51. Muhammed soruyor. Bir ara e v e gelince bakıyor ki A y ş e çocuklarla oynuyor. bunu İsra suresi ilk ayetin açıkla­ ma kısmında anlatıyorlar. Ayşe buna çok kızar ve o meşhur sözü­ nü burada söyler: "Bakıyorum senin Allah'ın senin zev­ kin doğrultusunda acele ederek hemen ayet gönderi­ yor.Müslim. demek ki kadın ger­ çekten harikaymış. M u h a m m e d ' e tam özgürlük verilir: "Kadınlarından istediğini boşayabilir. Reda. b. Muhammed bir kadını e ğ e r beğenirse. Ahzab suresi 50. 49. bir kadın g e c e sırasını kumasına hibe edebilir mi kıs­ mında. o ancak rüya yoluyla bun­ ları anlatıyor" d i y o r . A m a aynı şekilde kaynaklarda şunlar da var. ona mehir ücretini vermeden/bedava alabilir. ayette. Muhammed. 9 4 Yine en başta Buhari ve Müslim'de g e ç e n ve A y ş e ' y e atfedilen önemli bir söz var: Ahzab suresi 50. Ayşe'nin Muham­ med'in. asırda yaşıyoruz. .olarak göklere çıkmamıştır. ara sıra ufak çocukları çağırırdı. 95 a. gelip Ayşe ile oynasınlar diye. Taberi ve daha birçoğu." 9 5 İşte benzer örneklere bakılınca. peki günümüzde hangi Müslü­ man bu kadın kadar cesaret edip böylesine eleştirel bir söz kullanabilir? Dediğim gibi islam tarihi çok güvensiz ve uy­ durmalarla doludur. eşlerin arasında geceleyin sıralama yapmayabilirsin' gibi avantaj ayetleri oluşunca. peygamberliğine inanmadığı düşüncesi kesinlik kazanmaktadır. ayetin bir ye­ rinde deniliyor ki. deri gibi o günkü malzemeden iki kanatlı bir at yapmışlar. ayet tefsiri bağlamında.Buhari.

Oyun kısmında. hani onun da kanatları varmış ya!" karşılığını verince. onu ye­ rine getirirseniz zarar görmezsiniz" diyor. 13.İbni Hibban. " H z . "Ben ö n e geçirmiyorum ki. Bunun tarihçesi de şu: Muham­ med. ayet ve devamı. 30/265 .ne?" Ayşe. Onun için hep karşımızda uyduruk bir res­ mi İslam tarihi vardır diyorum. Belli ki onlar da iyi çalışmış­ lar! 9 7 f. ne dediğini 96 a. Muhammed artık hastadır. Bilindiği gi­ bi onun lakabı 'Sıddık'tır. Allah onu öne geçiriyor/yani vahye dayanıyor" diyor. Sıddık demek. Bunun üzerine halife Ömer. Tarih-ü MedinetJ Dımaşk. isterse çocuk. Ayşe ister filozof olsun. Ö m e r onu ve Hafsa'yı bu komploda bir piyon olarak kullanmıştır. cilt. Muhammed ölüm döşeğindeyken. N o : 5863-64. 97. Buna karşı Muhammed. N e r d e bu gibi sözler varsa hep Ayşe ve Hafsa'ya dayanıyor. Saflığına ve hiçliğine küçük bir örnek vereyim. b. İşte böylesine saf bir Ebubekir'i Ö m e r kolay yönlendirebilmiştir. Muhammed'e. Sad suresi 30. ben göklere/miraca çıktım deyince o da tartışmasız olarak buna inanırım demiş ve bu unvanı bu olaydan dola­ yı almıştır.İbni Kesir Tefsiri. çok doğru sözlü demek. Hafsa'nın da bu konuda bir hadisi var. "bakıyorum sen hasta olursan Ebubekir'i namazda öne geçiriyorsun" diyor. diğer taraftan nerdeyse filozof gibi gös­ terilen bir Ayşe. Hatta bu konuda Ebubekir bir hiçtir d e m e k mübalağa değildir. "Bu Süleyman peygamberin atıdır. Muhammed gülmekten bayılıyor.Halife Ömer Hz. "Bana kalem-kâğıt getirin size öyle bir vasiyette bulunayım ki. 9 6 İşte bir taraftan oyuncakla uğraşan küçücük bir çocuk. Muhammed'i Konuşturmuyor! Hz. Hele biraz da ona prim vermişse (yönetici olursun diye) iş tamam olmuştur.İbni Asakir.

9 8 Burada kullanılan tartışmalı bir terim var. Bu açıklama en başta Buhari'nin eserle­ rinde birçok yerde. lsti'sam. boş konuşmak. Ö m e r yukarı­ daki cümleyle birlikte burada M u h a m m e d ' e karşı 'HCR' kelimesini kullanıyor. az önce­ ki hadise değiniyor ve Hz. 5/254. aslında Ö m e r dı­ şında hiç kimsenin adı geçmiyor. Her ne kadar kimi rivayetlerde Ö m e r ' l e birlikte başka­ ları da Muhammed'in yanında varmış. sağlam konuşamıyor demektir diyor ve ekliyor. M u h a m m e d ' e karşı bu ifadeyi kullanan da Ömer'in kendisidir diyor.Hz.İbni Esir. Buhari bu 3 yerde Ömer'in ismini verir. Vasiyet. 5/212. onlar da onun bu vasiyetine itiraz etmişler deniliyorsa da. Bunun neticesinde Muhammed onlara "Çıkın burdan" di­ yor ve vasiyet yazılmadan konu kapanıyor.bilmiyor. Zaten Ö m e r ' d e n başka da kimse bu ifadeyi kullanma cesaretinde bulunamazdı. Aynı açıklama İbni'l Manzur tarafından da yapılmıştır. Hatta ibni Ab­ bas. . ma­ d e m Muhammed'in arkasında Allah vardır. ilim. Müslim'de ve diğer Islami kaynaklarda anlatılmaktadır. Bunun anlamını İbni Esir'den dinleye­ lim. aynca birçok yerde bu karşı çıkışı isimsiz olarak verir. tabii ki Ömer'in bu sözü üzeri­ ne orada bulunanlar arasında tartışma çıkıyor: Kimisi. b.İbni Manzur. Lisan'ül Arab. M u h a m m e d ' e bunu demekten kasıt. 'Hecere' demek. artık hastalıktan dolayı sözlerini karıştırıyor. o bize yeter" diyor ve sö­ zü edilen o vasiyetin yazılmasına engel oluyor/Hz. ne dediğini bilme­ mek diye genel sözcük anlamını verdikten sonra. M u ­ hammed'i konuşturmuyor. no: 1637 99 a. Dolayısıyla Kur'an var. kimisi de Ömer'i haklı buluyor.. bab'ü kavl'il meriz. bab'ü kitabet-il ilmi. Müslim. hasta da olsa yine doğru konuşur diyor. bab'ü kerahet'il hilafı. Buhari'de birkaç y e r d e Ömer'in bu konuda ismi g e ç i y o r . 9 9 98-Buhari.Mer'za. "Hayret! Bırakmadılar ki peygamber sözünü ta­ mamlasın" diyor. Nihaye fi Garib-il Hadis.

Ömer'in ismi var. "Siz ka­ dınlar ancak ağlamaya varsınız. abuk-sabuk konuşuyor. Yine bu hastalık anında M u h a m m e d hanımlarından kâğıt-kalem istiyor. M u h a m m e d ' e .o zaman bunu söylemezdi.Buhari. Musannaf. "Artık hastadır. ancak. Bunun üzerine Muhammed ( d e m e k ki artık dayanamıyor) ?kadınlar sen­ den daha iyidir" diyor. Şu da var ki. 100 A. v e ­ rin size önemli şeyler yazayım diye.Cizye. . Eğer inansaydı ki Muhammed'in projesinde Allah var. kullanılan kelimenin anlamı bu. g .Ö m e r sadece bu olayda itiraz etmiyor. Ömer'in burada korktuğu bir şey varmış ki karşı çık­ mış. no:1059. durumu öğreniyor. Onlar g e t i r m e y e çalı­ şınca o sırada Ö m e r geliyor. ak­ li dengesi yerinde değildir. g. hel yüşfeu ila ehli-1 zimme babında.Cihad. e. Razzak.Müslim ortak hadisleri: El'lü'lü'ü ve'l Mercan. başka neye yararsınız" diyor ve burda da engel oluyor/bırakmıyor. hastaları da konuştu­ rur. 'Hecere' kelimesi var. Bunlar aslında önemli açıklamalar­ dır.).Müslim.Megazi. Muhammed'in hastalanması bölümünde. Ayrıca 1-2 hadis de isimsiz var.Buhari. a. Ömer'in de içinde bulunduğu Tebük'teki suikastçıları ve yine Ö m e r ' l e Ebubec. o zaman Muhammed'in mucize iddiası nerede kalır? Yani ne olursa olsun bu karşı çıkış Ö m e r için olumlu değil.Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? a) Belki M u h a m m e d bu son nefesinde. Vasiyet. Yahudilerin arap yarımadasından çıkanlması kısmında. -İs­ lam inancına g ö r e Allah cansızları da. f.'00 Sonuç şu: Ömer. Dolayı­ sıyla onun söylediklerinin bir değeri yoktur" d e m e k iste­ miş. Hz. no: 18771 ibni Sad'dan alıntı yapıyor. d. Çünkü iş sadece akılla ol­ sa. Aşağıda bunun nedenini anlatacağım. bir kere Ömer'in bu karşı çıkması İslam inancına uygun değildir. babü terk'il vasiyet.

Müslim. belki damadı Ali'yi toplum içinde hali­ fe ilan eder korkusu. Muhammed'in Ali'yi kendine vasi olarak seçip seçmediğini Ayşe'den soruyorlar. Ayşe ile ilgili bu hadis sadece Buhari'de 18 y e r d e tekrarlanmıştır. tabii ki bu da notlarımız arasında kalsın!) A y ş e 101 Buhari Megazi. İşte bu durumda Ömer'in planı suya düşerdi. . tabii ki her iki neden de önemli. Hatta son nefes­ te Hz. Mercan. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım bu konuda detaylı bilgi var. Kendisi bunu oradakilere söylüyor. "bu da nerden çıktı.kir'in. A y ş e sert tepki gösteriyor. Vasiyet. mered'ü Nebi. bu konudaki belirsizlik sürüyordu (Allah neden uzun süre onları bu konuda seyretmek istemiş ve daha sonra yaklaşık 10 ayet birden göndererek Ayşe'nin ve dolayısıy­ la Muhammed'in ailesinin dosyasının sağlam olduğunu belirtmiş. hatta tuvalet ihtiyacını altından alır­ dım. Ancak amcası Abbas artık Muhammed'in çok ağır olduğu­ nu ve vefat etmek üzere olduğunu anlıyor. Bunlar. O da iyi diyor. b) Bir diğeri de. tabii ki bu başbaşa kalmakta Muham­ med'in ona halifeliği konuştuğunu söyleyenler ta o zaman­ dan vardı. 1 0 1 Az önceki hadis çok uzun ve ilginçtir ki. Böyle bir şey olsaydı ilkin ben duyardım" diyor ve Ali'nin vasi olduğunu inkâr ediyor. kızları Ayşe ve Hafsa aracılığıyla M u h a m m e d ' e karşı tertipledikleri komployu açıklar endişesi Ömer'i sarmış olabilir. Ayşe burada Ali ile ilgili şu önemli açığı da veriyor/ona kızgın ol­ duğunu belirtiyor. en başta Buhari'de anlatılan şeyler. Hz. Hatta. Ali onun yanında yalnız kalıyor ve dışarı çıkınca so­ ruyorlar: Muhammed'in durumu nasıl? diye. şöyle diyor. no: 1058.Benim ifk olayıyla ilgili (ha­ ni bir savaş dönüşü yolda Safvan adında biriyle zina yap­ makla suçlanıyordu) henüz Nur süresindeki ayetler inme­ mişti.. 24 saat Muham­ med'in yanındaydım.

Ay­ şe'nin " H z . dünya­ yı kendine dar etme. no: 1763. Şehadat kitabı. birkaç yerde. Ifk kısmında. "Ben vahiyle konuşuyo­ rum" diyor.Müslim. demiştir. A l i ' y e karşı olan c e p h e d e yer almıştır. Konuya ilişkin anlattıklarım­ dan çıkan sonuca yardımcı olur diye düşünüyorum. Zaten daha önce de bu konuda bazı değinmelerim oldu.ö). . 1 0 2 Konunun aydınlanması açısından şu olay da önemli: Bir kere M u h a m m e d son nefesinde Ali ile başbaşa kalmış ve ona bir şeyler söylemiştir. ifk kısmında.Buhari-Müslim'in ortak hadislerini alan El'Lü'lüü ve'l Mercan. Muhammed Ali'yi vasi yapmadı" şeklindeki açıklaması doğruluk ifade etmiyor.Buhari. Üsame. benim­ le ilgili olumlu konuştu. Bir kere A y ş e artık ta­ raftır ve benzer konulardaki açıklamaları asılsızdır.656. Nur suresi. "Senin eşindir. Çün­ kü daha sonra meydana gelen tarihi olaylarda A y ş e hep Hz. Bir ara Hz. Ali-Fatma kısmında daha de­ taylı olarak anlatacağım. Hatta hadisler var ki. Tevbe bö­ lümü. Ali'nin bu sözleri A y ş e üzerinde çok olumsuz bir iz bırakmış. sen onu daha iyi tanırsın" karşılığını verdi.devam ediyor. birkaç kez. Bu ikiliden kı­ sa bir ö z e t sunmakta yarar var. hem de Üsame bin Zeyd'i huzuruna çağırıp sordu: Siz bu iş için ne dersiniz. Ay­ nı şeyler Necahî Tai'nin "İğtiyal'ül Halifet'i Ebibekir" adlı yapıtında daha fazla ve detaylıca işlenmiştir. "Ey Muhammed. Tevbe bölümü. O da. İşte bu bilgiler de var iken. Tefsir. yoksa bu atama konusunda vahiy ile mi hareket ediyorsun. ama Ali. b. Muham­ med Ebubekir ve Ö m e r huzurunda Ali'yi halife olarak ilan edince Ö m e r buna itiraz bile etmiş: Sen kendin mi Ali'yi tayin ediyorsun. Mutezile ekolüne yakınlığıyla itham edilen İbni Ebi'l Hadid'den birkaç cümle eklemek istiyorum (h. c. sanki sana kadın mı yok" dedi. Şunu anlatıyorlar: 102 a. ben Ayşe'den ayrılayım mı? diye. Muhammed hem Ali. Bunu ilerde Hz.

ya Ö m e r halife olsun ya da Ebu U b e y d e di­ yordu. bir yıl son­ ra da sen ayrılırsın ben başa geçerim gibi pazarlıklar ve se­ naryolar anlatılır. konuşulan sürede istifa etmeyince halife Ö m e r hareke­ te g e ç e r ve onu ortadan kaldırmak için planlar yapar. Hatta ilk başta Ebubekir. Ebubekir'in nasıl katledildiği bölümüne bıraka­ yım. g e l e ­ cekte halifeliğin riske gireceğini artık anlar. bana devreder. 1 0 3 Zamanla Ebubekir'le Ömer'in arası açılır. Daha da cesaret edip ileri giderek bir ara Ö m e r ' e .İbni Ebi'l Hadid. Taberi bunu farklı bir şekilde aktarır: Ö m e r bu halifelik işinden v a z g e ç 04 seydi daha iyiydi şeklinde aktarmış. 2/31 vd. Şerh'ü Nehci'l Belaga.a)Ibni Hiban. Sonunda Ebubekir g ö r e v d e n ayrılmayınca ve hac yetki­ lerini de Ö m e r ' d e n alınca araları tam açılır ve Ömer. A m a daha sonra ne­ dense Osman öne çıkar ve Ebu U b e y d e birden gündem103. ama işi uzat­ tı!" şeklinde Ö m e r ' d e n böyle bir açıklama aktarıyorlar. "Aslında beklentim şuydu. halife Osman'ın adı hiç yoktu. b)Taberi Traih-I 3/428 . her kesim sana ılımlı bakar. diyordum ki Ebubekir sistemi rayına oturttuktan. Sıkat 2/192 . ancak sen olursan pek tehli­ ke olmaz.' Bundan sonraki g e ­ lişmeleri. herkes buna sürpriz der. Bu­ nu. Onun için ilkin seni halife yapalım. Hatta bir yıl geçtikten sonra Ebubekir çe­ kilmek istemeyince. Hatta Ebube­ kir Ömer'i hac görevinden alır. Ebubekir'in ölümü konusunda izah e d e c e ğ i m . "Bana kalırsa sen bu halifelik işinden vazgeçersen daha hayırlı olur" der. Bundan sonra­ sını az önceki yazarların kaynaklarından dinleyelim: Ebube­ kir. Sen halim selim/yumuşaksın. sükuneti sağladıktan sonra bir hafta içinde kendisi bir bahane bulur ve bir yılı beklemeden g ö r e v d e n ayrılır. M u h a m m e d hayatta iken Ebubekir'le konuşur: Kimse senin halife adayı olacağını zaten düşüne­ mez. henüz Hz. 104.Ömer.

den düşer. Hatta Ö m e r iş başı yapınca, Ebubekir'in çoğu valilerini g ö r e v d e n alır. 1 0 5 Yine Ebu Süfyan ile oğlu Muaviye'ye çok aşırı ayrıcalık­ lar tanır ki bunlar Osman'ın akrabalarıydı, tabii ki bu ilk adımdı; zaman içinde Osman iktidara gelince bu akraba saltanatını daha da geliştirir ve bilindiği gibi bundan dola­ yı Emeviler dönemi başlar. Yani bu g ö r e v d e n almalar ve yerlerine Emevi soyuna bağlı kişileri tayin e t m e olayı, Ö m e r ' l e Osman/ dolayısıyla onun soyu arasında yapılan pazarlıkların bir soncuydu aslında. Burada g ö z d e n kaçan bir şey var: Halifelik makamına g e ç m e olayı halk arasında bilinen o çok basit şekilde ger­ çekleşmemiştir; tam tersine ilk halifeden itibaren hep zor­ lu ve skandallarla olmuştur. Şu sorulabilir: Mademki Muhammed bütün bu olup bi­ tenleri biliyordu, artık burada Ömer'i bu son nefeste ne gi­ bi hesaplar için dinliyordu ki? Artık ne varsa açıklamalıydı. işte bu onun sorunudur, neden söylemedi bilemeyiz. Yalnız şu gibi hesaplar kuvvetle muhtemeldir: Mesela; açıklasam daha kötü olur, sistem dağılır. Veya damadım Ali rahatlıkla halife olsun, ben sorun yaratmayayım-, dolayısıy­ la kızım Fatma da rahat eder gibi hesaplar yapmış olabilir; ama şu kesin ki, Muhammed, Ö m e r ' e karşı hep defansa çekilmiş, çekinmiş ve etkisinde kalmıştır. Yeri gelince Hz. Fatma kısmında belirteceğim gibi, Ha­ ziran ayında vefat eden Muhammed'in cenazesi üç gün y e r d e kalırken, Ebubekir'le Ö m e r cenazeyi bırakıp iktidarı ele geçirmek için kulis yapıyorlar. Halifelik işini sağlama bağladıktan sonra Muhammed'in cenazesine döndüklerin105- Mesela Halit b. Velit, Müsenna b. Haris, Şerahbil b. Hasene, Enes b. Ma­ lik, ikrime b. Ebi Cehil, Ebu Ubeyde b. Cerrah gibi. Yine Osman'a yalcın kişileri/Emevileri iş başına getirir. Sait b. As, Velit b. Ukbe gibi

de; artık cenazesi gömülmüştü, yetişememişlerdi. Burada çok basit bazı yorumlar var: Mesela bu üç gün olayı, acaba Muhammed'i M e k k e ' d e mi yoksa M e d i n e ' d e mi g ö m e l i m v e y a millet lidersiz kalmıştı, mecburen bunlar uğraşacaktı gibi laflar. Bunlar zaten dini kaynaklarda da pek öne çıkma­ mış; ancak cılız da olsa bazı eserlerde geçiyor ama dedi­ ğ i m gibi gerçekle ilgisi y o k . 1 0 6 Daha sonra Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma ve Ali, Eubekir'in halifeliğini tanısınlar diye onlara gidince Fatma aynen şunu diyor: En zor anımızda bizi cenazemizle başbaşa bıra­ kıp kendi işlerini g ö r m e y e çıkan kişilerle bizim işimiz yok; ne bizden izin aldınız, ne de bu konuda (halifelik konusun­ da) bize bir hak v e r d i n i z . 1 0 7 Ömer, Hz. Ali'nin evine bas­ kın düzenleyince Hz. Fatma bunu o sırada söylüyor, "baba­ mın cenazesini y e r d e bırakıp çıkarınız peşine düştünüz; bizden ne istiyorsunuz" diyor. Acaba, Ebubekir vefat edin­ ce Ömer'in hemen halife olması tesadüf müdür? Bütün bunlar yapılan planların birer sonucudur. Halbuki halifelik için ilk başta en çok adı geçen Ebu Ubeyde idi ama ne hik­ metse Ömer ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde birden tarihe ka­ rışıyor, ortalıktan kayboluyor. Nitekim Ebubekir öldürülünce, Ö m e r hemen başa g e ­ çiyor. h- İbni M e s u t ' u n Ö n e m l i A ç ı k l a m a s ı İbni Mesut, "Bana teklif edilse ki, ey İbni Mesut; sen yemin içer misin ki Muhammed katledilmiştir diye? Ben de derim ki, değil ki bir kere; dokuz sefer bu konuda rahatlıkla yemin
106 Şehristani, Milel ve'l Nihal, s. 1/31. 107 a- İbni Kuteybe Dineveri, El-lmame ve's-Siyase adlı yapıtında Ebubekir kısmında, s. 21. b- Ömer Rıda Kehhale, A'lam-I Nisa, 4/114.

içerim ki Muhammed suikasta kurban gitmiştir. Ancak ba­ na, 'Yemin içer misin ki Muhammed normal eceliyle öl­ müştür diye?" teklif gelse, bu konuda tek bir sefer bile ye­ min i ç e m e m " diyor. Önemli bir kişiden önemli bir açıkla­ ma. Bu hadis, birçok İslami kaynakta g e ç m e k t e d i r . 1 0 8 tabii ki İbni Mesut bu açıklamayı yaparken detayını an­ latmıyor: Nasıl katledildi, neydi olay, bunu izah etmiyor. İs­ lami kesim burada Yahudi kadının Hayber'de verdiği zehir olayını g ü n d e m e getirebilir; yoksa Ayşe miydi, Hafsa mıy­ dı... Müslüman yazarlar bunu akıllarından bile geçirmezler veya geçirmek istemezler. A m a olay tek bu hadise bağlı değil ki, görüldüğü gibi kanıtlar fazla. Şa'bi bu konuda, "Yemin ederim ki, Hz. Muhammed suikasta kurban gitmiştir" d i y o r . 1 0 9 Daha önce de Enes b. Malik'in, "Hz. Muhammed'in Hayber'de yediği o zehirli et, onun küçük dili ve ağız bölgesinde iz bırakmıştı, tahribat yapmıştı" hadisini ak­ tardım. Ki Hayber zehirinden de etkilendiği bir gerçek; ama o olayla ölümü arasında üç yıllık bir zaman v a r . 1 1 0 Az önceki hadise bakıldığında, acaba gerçekten dini bir emir g e r e ğ i mi; yoksa bu ilaçtan dolayı ağız bölgesinden dökülen etler sonucu meydana gelen çirkinlikten dolayı mı Hz. Muhammed'in resim-heykele yasak koyduğu konu108 a- Zehebi, Siyer-i A'lam, 27/437. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, hicri 9.yılı olayları Tebuk seferi kısmında ve 11. yılı olayları. Muhammed'in ölümü kısmında 5/247. c- Hakim, müstedrek no: 4394, 3/60-61. d- İbni Sad, 2/350. e- İmam Ahmet b. Hambel, Müsned, Abdullah b. Mesut müsnedleri, no: 3435. 109 Müstedrek, Megazi, no: 4395. 110 a- Buhari-Müslim hadisler, EI-LüTüü ve'l-Mercan, no: 1413. b- Müslim, Selam, Zehirleme kısmında. c- Buhari, Hibe, 51: Müşriklerden hediye kabul etme kısmında.

sunda tereddüt içinde kalıyoruz. Yani belki de, "Bundan sonraki nesil beni bu halde görmesin" d e m e k istemiş ve bu nedenle resminin yapılmasına izin vermemiştir, tabii ki bu da bir yorum. Burada şu sorulabilir: Peki buraya kadar anlatılanlardan nasıl bir sonuç çıkaralım? Yani Muhammed'i, A y ş e ve Hafsa aracılığıyla Ömer-Ebubekir iktidar kavgası için mi katlet­ mişler, Hayber'de yediği zehirli yemekten mi ölmüş, yok­ sa normal kaderiyle mi? İşte bence bu sorulara sağlıklı ya­ nıt almak için kitabı sonuna kadar takip etmek lazım. Çün­ kü böyle olursa verilen yanıt daha da sağlıklı olur. Yine de buraya kadar anlatılanlardan okuyucu ne anlamışsa tabii ki bu onun algısı ve takdiridir. A m a dediğim gibi sağlıklı ka­ rar için kitaptaki tüm bilgileri bitirmek lazım. Ancak şu var ki, iktidar kavgası yüzünden, Ebubekir ve Ö m e r öteden beri Hz. M u h a m m e d ' e karşı suikast düzen­ lemişler; ancak bir nevi başaramamışlar. Bardağı taşıran son damla ise, Hz. Muhammed'in, Ali'yi halife gösterme­ si ve Ebubekir, Ö m e r gibi Hz. Ali'ye rakip çıkabilecek, ile­ ride sorun yaratabilecek kişileri de, dönüşü imkânsız bir sa­ vaşa gönderip bu yöntemle ortadan kaldırması. Nitekim vefat ettiği ayın pazartesi günü Üsame'ye bu görevi verir­ ken hasta değildi; bundan sonra çarşamba günü hasta olur 111 ve fazla g e ç m e d e n vefat e d e r . Demek ki artık ölüm-kalım savaşı; onlar o arada işi hızlandırmışlar.

111 İbni Sad, Tabakat, 2/345.

DÖRDÜNCÜ

BOLUM

HALİFE EBUBEKİR

a- E b u b e k i r Nasıl Halife O l d u ? Hep söyleniyor, Hz. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir nasıl halife oldu; zorlukları var mıydı, tüm Müslüman­ lar bir ağızdan mı kabul etti, Hz. Muhammed'in onayı var mıydı gibi sorular hiç sorulmamış, bu konular hiç de irdelenmemiştir. Şimdi Ebubekir'in nasıl halife ilan edildiğine ilişkin islami kaynaklardan bir ö z e t sunmak istiyorum. Çün­ kü biliyorum ki, bu konuda da insanların bilmedikleri önemli şeyler var. Muhammed vefat edince, Hz. Ali hem onun damadı, hem de amcaoğlu olduğu için, onun cenazesiyle ilgilendi. Yaygın olan görüşe g ö r e de cenaze üç gün yerde kaldı. Peki niye? Çünkü iktidarı ele geçirmek için, halk tabiriyle halife olmak için çok ciddi çekişmeler vardı da ondan. He­ le Ebubekir ile Ö m e r bu iktidar kavgasının merkezindeydi. Zaten Ebubekir ve Ömer'in, kızları Hafsa ve Ayşe eliyle, ik­ tidar için Hz. Muhammed'i katlettiklerini daha ö n c e yaz­ dım. Ölümünden sonra artık sıra uygulamadaydı. Bu yüz­ den onlar iktidar derdindeydi; cenaze önemli değildi. Bu tür iktidar kavgaları tarih boyunca hep olmuştur. Başka ül­ kelerin tarihini irdelememize gerek yok; geçmiş dönem­ lerde Osmanlı padişahları, Cumhuriyetten bu yana da Tür­ kiye'de bu gibi olayların varlığını bilmeyen yok. Hz. M u hammed'le halifeleri için de aynı planlar geçerli ve hatta

mevcut bilgilerden o d ö n e m d e bu tür suikastların daha fazla var olduğu ortaya çıkıyor. Aslında Hz. Muhammed'in ölümü ve bu arada cenaze­ sinin yerde kalması hiç de Ebubekir ile Ömer'in umurunda değildi. Burada Buhari'de pek çok yerde tekrarlanan bir olayı aktarayım. 1 1 2 Beni Temim kabilesinden bir heyet Muhammed'e gelir. O sırada Ebubekir'le Ö m e r de Muham­ med'in yanındalar. Bunlar, Muhammed'in huzurunda tartış­ maya, birbirlerine kırıcı sözler söylemeye başlarlar. Bu sıra­ da Hucurat suresi ikinci ayeti iner: "Ey iman edenler! Ses­ lerinizi, Peygamberin sesinin üstüne yükseltmeyin." Bu sure hicri 9-10. yılında inen Kur'an'ın en son g e ­ len/oluşan surelerinden. Yani İslamiyetin ilk yılları olsaydı denilebilirdi ki Ebubekir'le Ö m e r yeni Müslüman olmuşlar, Muhammed huzurunda kavga etmeleri, saygı gösterme­ meleri normaldir; ancak bu sure geldiği zaman nerdeyse Kur'an bitmek üzere, Muhammed'in artık son yılları. Anla­ şılan o ki, Muhammed bunları kendi sözleriyle durdurama­ dığı için Tanrı-Cebrail formülünü uygulamak zorunda kal­ mış. Hele Ö m e r bir kızdı mı zaten ancak ayetle durdurulabi­ lirdi. Bu konuda Ömer'le ilgili özel bir bölüm sunacağım. Orada kendisinin ne kadar etkili olduğu ve Tann'nın ne ka­ dar ona ö n e m verdiği örneklerle açıklanacaktır. İşte Ebubekir-Ömer, M u h a m m e d ' e aşırı derecede bağlıydı (dini bağ­ lılık kastediyorum) demenin yanlış olduğuna Buhari'nin birkaç yerinde anlatılan bir örnek, ki Muhammed onlar sa­ yesinde zorda kalıp kurtuluşu ayet oluşturmakta bulur. Bu konuda oluşan ayetin bir de yanlış bir yanı var. Çünkü ayet
112 Buhari, Megazi, Vefd'ü Beni Temim kısmında. Tefsir kısmı, Hucurat suresi bölümünde ve I'tisam kitabı Bab'u ma yekrehü mine-t-Teammük-ı kısmın­ da.

genel değil; M u h a m m e d ' e özel. Dolayısıyla kendisi 1400 senedir yok. O zaman bu ayetin Kur'an'da kalmasının Müslümanlara ne faydası var ki; fazladan orada duruyor. Çünkü o artık yok ki Müslümanlar ona karşı sesini kıssınlar, yüksek sesle konuşmasınlar. Yani, ayetin bir kere muhatabı ortada yok. Kaynaklarda Muhammed'in vefatı sonrasında Ömer'in ortaya çıkıp "Kim Muhammed ölmüştür diyorsa onu öldü­ rürüm. Aslında o Allah'ın yanına çıkmış, yakında dönecek­ tir" gibi sözler sarf ettiği anlatılıyor. Daha sonra Ebubekir "Sünh" denilen Medine dışındaki ailesinin yanında iken ölüm haberini duyup gelince, hemen minber tarafına geçip konuşmaya başlar. Bu arada Ö m e r ' e de kızıp, otur oturdu­ ğun y e r d e diye talimat verir ve o sırada halk huzurunda güya Ömer'i sakinleştirmek için Kur'an'dan şu ayeti okur: "Ey Muhammed, şüphesiz sen de öleceksin, onlar d a . " 1 1 3 Buna karşı Ömer, Ebubekir'e, "Sen hatırlatmasaydın böyle bir ayetten haberim yoktu" diyerek adeta teşek­ kür eder. Besbelli ki ikisi birlikte bu senaryoyu hazırlamışlardır. Yoksa niye Ebubekir kalkıp toplum içinde Ö m e r ' e kızsın, onu sustursun; başka adam mı yoktu: Biri nalına vuruyor, diğeri mıhına. Aslında zekice bir plan. Benzer örnekler gü­ nümüzde de var: İnsanlar faili meçhule kurban gider (ki as­ lında failler belli) ve aynı katiller tarafından ah-vah denile­ rek onların cenazeleri kaldırılır. Bu gibi taktikler Ö m e r ile yandaşları için daha fazla geçerli. Bir taraftan vurmak, kat­ letmek, diğer taraftan timsah gözyaşları dökmek! Niye timsah gözyaşları? Çünkü Ö m e r okur-yazar ve Muham­ med'in vahiy kâtiplerinden. Dolayısıyla Kur'an'da olup bi­ tenleri iyi bilmesi lazım.
113 Zümer suresi, 30. ayet. Canız, Osmaniyye, s. 80.

Ankebut 57.herkesin öleceğini açıkalayan ayetler Kur'an'da çok. Ki M u ­ hammed'in de hem ölebileceğini. Muhammed için üzülür mü hiç! Herhalde kalkıp da "Ey ahali. Çünkü Ebubekir'le birlikte yola çıkmıştı. 35. Bir de. Çünkü onun halkla işi vardı. İktidar için Muhammed'i ortadan kaldıran bir Ömer. "Her canlı ölümü tadacaktır/ölecektir" a y e t l e r i y l e 1 1 5 bunlara eşanlamlı. ileride onların ba­ şına geçecekti. 1 1 4 Bir de Kur'an'ın birkaç yerinde tekrarla­ nan. yeryüzünde bulunan her şey y o k olacak. "Allah'tan başka her şey yok olacak. Muhammed'i ben öldürdüm" diyecek hali yoktu! Bir de orada kılıç çekmekle farklı bir mesaj da vermek istemiş aslında. yoksa Ö m e r M u ­ hammed'in ölmeyeceğini iddia edecek kadar cahil biri de­ ğildi. Ebubekir'in ona hatırlattığı ve onun da "bunu bilmiyordum" dediği ayet dışında. 185. 144. hem de öldürülebileceğini belirtiyor. böyle yapmakla aslında zaman kazanmak istiyordu. Bir diğer önemli tak­ tik de. -Tanrı hariç. Ta Uhud harbinde inen (oluşan) "Muhammed e ğ e r ölür v e ­ ya öldürülürse geriye mi döneceksiniz!" ayeti var. .Kendisi. Ö m e r bunların kâtibi iken ve ayetle­ rin oluşmasında hep Muhammed'i yönlendirmiş iken. beraber bir plan 114AI-İ İmran. Halk Ömer'in aşırı d e r e c e d e dindar olduğuna inansın diye. hiç mi bir tane aklına g e l m e d i veya hiç mi onların içerdiği anlam Ömer'in aklında kalmadı? Bu konuda birkaç ayet vereyim. "Ben Muhammed'in de öleceğini içeren ayeti bilmiyordum" demesine inanmak için ancak saf olmak g e ­ rek. bilerek işi acemiliğe vurmuş. Peki. nerede olursanız olun ölüm size ulaşır" gibi ayetler var iken ve üstelik de işin mantık yanı bir tarafa. Ebubekir'e. kendini daha iyi takdim etmek için tabii ki böyle bir reklam onun lehine olurdu. Enbiya. 115 Al-i İmran.

Muhammed'in ölümü kısmı. Ebubekir ona. onu da ekleyeyim. eşlerinden Esma onu yıkıyor. Hani İslam'a g ö r e e ğ e r bir erkek birden faz­ la kadınla evliyse. Ebubekir de böyle bir durumdaydı.İbni Sad. c. Sözünü ettiği M e d i n e dışında Siinh' adında bir yer. Muhammed ağır hasta ve o g e c e artık ölecek. Ebubekir kısmı. tiyatronun başka bir parçasıydı.Siret-i Halebi. her g e c e birinde kalır­ dı. Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda. Kadın o sırada da Ümmü Gülsüm adında bir kız çocu­ ğa hamileydi. Onun Binti Harice. Haftada bir kez perşembe günleri hanımı Binti Harice'nin yanına giderdi. İş­ te Ebubekir'in yetişmesi için aslında oyalamak istiyordu.Kenz'ül Ummal. Medine'nin dışına. Burada komik bir olay da yaşanıyor. SNH maddesi. e. Yani 116 a. sabahleyin cuma günleri de saç ve sakalını boyar ondan sonra yola çıkar. Esma binti Umeys de M e d i n e ' d e onun yanındaydı. İbni Sad nerdeyse Ebu­ bekir'in bu saç-sakal boyama işine kendi kitabında sayfalar­ 116 ca yer ayırmıştır.gerçekleştirmişlerdi ve o an için de Ebubekir hazır değildi. SNH md. Hele Ebubekir de gelince ona. Nihaye. Tac'ül Arus. 3/99-102. Ummü Ruman. Tabakat.İbni Esir. "Bu g e c e falanca eşimin sırasıdır. b. başka bir hanımının yanına gitmişti. M e d i n e ' y e gelirdi. no: 14077. Bir eşi orada kalıyordu. Hatta Ebubekir vefat edince. d. onda kalmalıyım" diyor ve sanki gitmek için izin istiyor.Zebidi. bilmiyor musun ki Kur'an'da her canlı ölümü tadacaktır diye ayet var' de­ mesi. Esma binti Umays gibi eşleri vardı. onlara sıra yapar. ' g e ç yerine. Buna karşı Muham­ med gidebilirsin diyor. Gerçekten Ebubekir'le Ö m e r adeta tiyatro oynuyorlar­ dı. . Defalarca Muhammed'i öldürmek isteyen ve sonunda başaran Ömer'in yukarıda yazdığım sözünün hiçbir değeri yoktur.

Muhammed'in ölümü kısmı. 20/579. Halifelik işi sağlama alındıktan sonra Ebubekir'le kendisi kabir başına döndüler. Hele ünlü Kur'an yorumcusu ve tarihçi Taberi (hic­ ri 310'da vefat etmiş) kendi tarih kitabında Ebubekir'in üç gün sonra ancak cenaze başına geldiğini yazıyor. Ebubekir'in ölümü üzerine bu kez de Hz. başka bir eşi onu yıkıyor. İlginçtir ki. Orada çok kaynak var. ancak o zaman da artık cenaze kal­ dırılmıştı ve ona yetişemezlerdi. Cafer öldürülünce bu kez Ebubekir'le hayatını birleştirmişti. M u h a m m e d ' e sözünü ettiği kadın değil. 1 1 9 117 Kur'an'da Kadın ve Muhammed'in Hanımları. Ö m e r de önemli kişilerin cenazeyle uğraşmalarını fırsat bilip bir an önce işi sonuca götürmek istedi ve nitekim de başardı. İşte nerdeyse kendilerine tapılan o dönemin insan­ ları b ö y l e y d i . Anlattığım gibi ken­ disi ölünce bu Esma onu yıkamıştır. Bu konu­ da kaynak ç o k . Cenaze kefenlenirken. defnedilirken ne Ö m e r ne de Ebubekir ortalık­ ta vardı. . daha once Hz.İbni Şeybe.hadis no: 38201. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. s. diye bir söz var. Ebubekir'i yıkayan bu kadın. Ali kabirle meşgul iken onlar o 2-3 günde işi bitirmişlerdi. Ali ile evleniyor ve bunlardan iki de çocuk dünyaya getiriyor. 118 Sireti Halebi. 1 Hani kurt hep sisli havayı sever. Musannaf. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evli olan bu kadın. Bu kadının her üç eşinden de çocukları vardı. A m a aynı Esma ve he­ le bir zamanlar Hz. yıkanırken. 234. 119 a. 1 1 7 Ebubekir sabahleyin Muhammed'in ölüm haberini alın­ ca merkebine binip geldi ve Ömer'in az önceki (sözüm ona sinirli) halini gördü ve onu yatıştırıcı bir konuşma da yaptı.Hz.

ben bilmi­ yorum.Taberi Tarihi. 120 İbni Sad. suikastlarla yöneti­ mi ele geçirmiş olmalarıdır. Kenz. Demek ki son nefesinde Ali'nin kucağındaymış. bu da doğru değildir. Burada belirtmek istediğim. Evet bu konuda hadisler var. ama artık onlar için çok g e ç : Ebubekir'le Ömer. cilt 3/201. A'lam-i Nisa. Allah'a yemin ederim ki Ali'nin kolla­ rında vefat etti" d i y o r . Muhammed'in son sözü neydi diye? O. Anlaşılan o İd. bu di­ nin lider kadrosunun hep skandallarla. Ayşe di­ yor benim kucağımda vefat etti. c. Hz. Örneğin. bazı rivayetlere g ö r e Hz. "Nasıl olsa artık halifelik benim hak­ kım. 1/32. 1/21 ve Şehristani. Bir de İbni Abbas'tan soruyorlar. Diğer taraftan Hz. Ali'den sorun diyor. " H z . Benim için ha Ali halife olmuş. 1 2 0 Yani ortalık toz-duman.no: 14139. Milel-Nihal. Ö m e r artık halife. C. Muhammed sağ iken halifeliği zaten Hz. . Dolayısıyla cenazeyi kaldıralım. ondan sonra bu işle il­ gilenirim" hesabından dolayı başta ilgilenemediğini ve Ömer'le Ebubekir'in cenazeyi fırsat bilip halifeliği gasbettiklerini söylüyorlar. acaba doğru mu? Kendisi. bir ara ondan soruyor­ lar: Hz.ibni Küteybe. "Bu da nerden çıktı. ha baş­ kası olmuş fark etmez. Şia kesimin tarihçileri ise.Ömer Rıda Kehhale. 4/114 e. Kenz'ül ummal 5/652.Bir de hep söylenir: M u h a m m e d Ayşe'nin kucağında vefat etti diye. N o : 18789-18791.Hindi. b. Mesela bu konuda İbni Sad bağımsız bir bölüm açmış ki. A l i ' y e vasiyet etmişti" fikrini savu­ nuyorlar ve Ali'nin de. 11. İslam'da Sünni kesimin iddiası. Tabakat. 2/381. Ali'nin kucağında vefat etmiştir. işi çoktan sağla­ ma almışlardı. (Ali halife olsun diye) halkın karşısına çıkıyorlar. ancak bunlar da Ayşe menşe'ilidir ve bir taktiktir. d. Ali'nin daha sonra gidip halktan destek talebinde bulunduğu düşüncesi. İmame-Siyase. Hindi. cenaze işi bittikten sonra. Ali ve eşi Fatma. yılı olayları Ebubekir'in halife seçilmesi kısmında.

Başta Muhammed olmak üzere. ö v g ü anlamında kendi Kur'an'ına bunlar hakında ayetler de oluşturuyordu. yardımcılar anlamına gelir. Akabe biatında da bu adam vardı. Asil bir ailedendi ve çoğu kez seslenip 'kimin evinde et-yemek yoksa buyrun Sad'ın evine gelip y e m e k yesin' diyordu. Bedir hariç tüm savaşlarda bulunan bir sahabe. Tabakat. Bu buluşma­ yı sağlayan ve Muhammed'le Müslümanların M e d i n e ' y e gelmelerine zemin hazırlayan etkili bir isim. Ali bunların tümü de meşhur sahabeler. A m a her nedense zaman içinde bu kayboluyor ve onun yerine halife Osman ortaya çıkıyor. buna yardımcı olan Sad b. Ubade ve Hz. Muhammed'in ölümünden sonra yöneti­ me talip çıkanların hepsi zaten Müslüman: Ebubekir. Bu konuda Kur'an şöyle diyor: "Mekke'den gelenlerden önce Medine'ye yerleşmiş ve 121 İbni Sad.121 Bir zamanlar Muhammed muhtaç iken onlar yardım edince.Şu da var ki. Bunun nedeni Osman taraftarlarıyla Ömer arasında yapılan pazarlıklar ve sonunda Ebubekir'i ortadan kaldırma planıdır. Müslümanların M e ­ dine'ye gelmelerini sağlayan. Sad b. 3/310. Sad b. Rivayetlere g ö r e hergün kendi evinden M u h a m m e d ' e etli yemekler götürüyor­ du. . Medineli Müslü­ manlara Ansar denmesinin nedeni şu: Mekke'den g ö ç eden Müslümanlara yardımcı oldukları için bu adı almışlar­ dı. M e d i ­ ne'nin yerlileri olan ve kendilerine Ansar denilen grup ise Sad b. Şunu da unutmamak lazım: ilk başta -zorlu mücadelede Ebubekir Ubeydullah'ı bile öneriyordu. ya­ ni iktidar kavgası sadece Müslümanlar arasında oluyordu. Yukarıda değindiğim gibi iktidar mücadelesinde M e k ke'den gelenlerin başını Ebubekir-Ömer çekiyordu. Zaten Ansar kelimesi çoğul olup. Ubade'nin etrafında toplanmıştı. Ubade kısmında. Ubade'dir.

Yine Sad taraftarlarından Hubab b.imanı da gönüllerine yerleştirmiş olanlar. Sad b. Evet. "Allah 122 Haşir suresi. Ebubekir'in avan­ tajlarını anlatmaya başlıyor: H e m ilk Müslümanlardandır. İki grup arasında ya­ pılan konuşmalar sırasında halife Ömer. kendisi cenazeyle meşgul). hatta kav­ galar başlıyor. hem M u h a m m e d hasta iken cemaate imam olmak için onu önerdi. hicret esnasında onunla birlikte M e d i n e ' y e gelen çok yakın bir dava arkadaşı gibi olumlu taraflarını öne sürüyor ve bu arada "Bakın ilk olarak ben onun elinden tutup halifeliğini kabul ederim" diyor. 9. ancak yediririler)" d i y o r . Hz. "Bu köpeğin had­ dini bildirin" diyor. Bunun haberini alan Ebubekir'le Ö m e r oraya gidiyor. Bunun üzerine iki kesim arasında tartışmalar. Ömer kılıcını çekip kendi yandaşlarına. ayet. Ö m e r ona. "Halifelik bizim hakkımız. Sad halife olsun diye "Sakife Beni Saide" denilen gölgelik bir yerde topla­ nıp durum değerlendirmesi yapıyorlar. Kendileri son derece ihtiyaç içinde bulunsalar bile yine Mekke'den gelen Müslümanları kendilerine tercih ederler (yani yemezler. Onlara verilenlerden dolayı içlerinde bir rahatsızlık duymazlar. . hicret eden­ leri (Mekke'den gelen Müslümanları) severler. düşman ilan edi­ liyorlar ve insan yerine konmuyorlar. Muhammed'in kayınpederi (Ayşe'nin ba­ bası). O arada adamın biri Hz. 1 2 2 İşte böyle. ama iş sağlama alınıp da zaman içinde sıra paylaşıma gelince onlara bir şey yok. şehrimizi terk edip memleketlerine gitsinler" deyince. Ubade'yi halife olarak destekleyen ve ç o ­ ğunluğu M e d i n e yerlilerinden oluşanlar. başta yardım etsinler diye oluşturduğu ayet­ lerle onları şişiriyor. Mekkeli Müslümanlar kabul etmiyorlarsa. Ali halife olsun de­ yince (tabii ki Ali orda yok. Munzır. bunlar zaten buralı değil.

Ebubekir korkusundan bu öneride bulunur. Ö m e r ile Ebu Ubeyde arasına girip onların ellerini tutar. Çünkü kendisi çok sert biriydi. "Anlaşılan o ki başka çözüm yok. Kaldı ki. O da bunun farkındaydı. "Ben sizden biri halife olsun" d e ­ rim teklifinde bulunur. Bunu Muhammed'in zehirlenerek öldürülmesi kısmında anlattım. Ö m e r biliyordu ki. ya da Ö m e r halife olsun ben olmayayım. Yine adamın biri 'Ebubekir olamaz. sen onun kılına dokunursan senin ağzında bir tane diş kalmaz" diyecek kadar sert tepki gösteriyor. ilk aşamada kimse Ömer'i kabul etmez. Yoksa başlangıçta Ö m e r ' l e farklı bir plan yapmıştı. O nedenle Ö m e r hep Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. halifelik biz Medinelilerin hakkıdır' deyince. Ebubekir'in bu önerisini en başta Ömer kabul etmedi. ciddi rekabet ve hatta kavgalar ol­ muştur. kimse onun yönetici olmasını kaldıramazdı. Ö m e r kılıcını ona doğru uzatıp seni paramparça ederim diyor ve kendi adamlarına da "Bunu öldürün" emrini veriyor. Çünkü evdeki hesap çarşıya uyma­ mış: Sert tartışmalar. Hatta bu konu Buhari'de de anlatılır ve burada Ebubekir. O yüzden gelecekte halifeliği garantiye almak için. zaten ilcisi arasında daha önce bu yönetim konusunda planlar ya­ pılmıştı. ya da ik­ tidarı aramızda paylaşalım diyor. Sad'ı des­ tekleyenlerden biri Ömer'in sakalından tutup "Ey Ömer. ya Ebu Ubeyde. Hele ibni Ebi Şeybe bu ko­ nuda birçok hadis aktarmıştır.belanı versin" diyor. bu iktidar işi ancak kanla halledilir" diyor. Diğer bir şa­ hıs. Ebubekir'in bu açıklaması birçok kaynakta anlatılmaktadır.. ilk etapta tehlikeyi (pek de becerikli olmayan ve zaten yaşlı olan) Ebubekir üzerinden atlatmak istiyordu.. Hatta Ebubekir durumun vehametini görünce. Zira bunun dışında seçilen bir halife . eğer Ebubekir olmazsa.

Ö m e r gibilerini bu zor savaşa gönderip etkisiz hale getirmek. Azıb. Ö m e r gibi önemli isimler varken. yaşlı biri olduğu ve Ö m e r kadar da sert olmadığı için. Ebu Zer. 1 2 3 A m a Ö m e r onu zorla öne çıkartıp illa Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. Muhammed'in ölümün­ den sonra Ebubekir'in araya girmesiyle. Ebu Süfyan ve daha niceleri Ebubekir'e karşıydı. İşte bu noktada Ö m e r sonuç alma konusunda biraz rahattı ve nitekim de başardılar. Onlar Hz. Übey b. Ammar b. Sait b. Bu arada ben bunu anlatırken başka bir olay hep aradan kay­ nayıp gidiyor. Ali'nin önünü açmak istemiş. H e p söylüyorum: Ancak bu yolla Ö m e r halife olabilecekti. Bera b. Ka'b. Sad b. o sa­ vaşa katılmıyor. Mu­ hammed. Yani ortada satranç gibi çok çetrefilli bir oyun var aslında. Selman-i Farisi. o d ö n e m çoğu insanın Ebubekir aday ola­ cak diye tahmin etmedikleri anlatılıyor. Halit b. Üsame b. Haşimogulları. "Halkın 123 Mesela Muhammed'in amcası Osman. Muhammed vefat etmeden önce. Zübeyir. muhalif olduğu için kerhen. Ubeydulah -Her ne kadar Ebubekir onu önerdiyse de. Ö m e r de bir sözünde. Z e y d komutasında Bizanslılara karşı savaşmak için İslam ordusunu Suriye tarafına gönderiyor. halk ona e v e t diyebilirdi. As. Bundan şu anlaşılıyor: Hz. . Esvet. O yüzden karşı çıkıyorlar ve ne Ebubekir.Ömer'in kendi hesaplarını altüst edecekti. durumu yatıştırmak ona ikram ediyordu. Kaynaklarda. Yaser. Ö m e r bunu çok iyi biliyordu. Ortalıkta Ebu­ bekir. Ubade. Ö m e r zaten demirbaş. Talha b.Mikdad b. Hz. ne de Ö m e r onun­ la birlikte savaşa katılıyor. Muhammed'i din­ lemiyor ve savaşa katılmıyorlar. Üsame gibi birini komutan seçmesi onlara g ö r e normal bir durum değildi. Her ne kadar Ebubekir'in halife olma durumu bir sürpriz de olsa. A m a kimse bu olayların üzerine bu şekil­ de gitmemiş. Bu kadar muhalefet varken. harcamak ve gelecekte halifelik için Hz. Kureyş'ten birçok önemli kişi M e d i n e ' d e kalıyor. farkındaydı.

Mekke'den gelenlerin bir kısmı Ebu­ bekir olsun diyordu. 126 Buhari. hat­ ta bununla savaşılır" dediği halde. . Megazi kısmı. Istihlaf bölümü. Ahkam. Razza. Ensab. Ebubekir'le birlikte halk da dinliyor. kimse bu lok­ mayı ona yedirmez. 2/272. Kitab'ül Ahkam. Buhari ve Müslim'den naklen. Bu arada Ö m e r ısrarla onu minbere çıkartıyor. 30/274. seni halife yapalım diyor. Tarih-ü Medinet'i Dımaşk. Sonuçta Ebubekir'in tarafı ağır basıyor ve kendisi halife seçiliyor. Istihlaf bölümü. Medineliler Sad b. Hudut. 1 2 5 İşte başlangıçta Ebubekir'in halifeliği sürprizdir diyenle­ re kızan Ömer. Ubade ha­ life olsun diyorlardı. Ö m e r camide bir konuşma yapıyor. min­ bere çık halk gelsin sana biat etsin/elini tutup seni kabul et­ sin diyor. ısrarla ve hatta zorla Ebubekir'i halife ilan ediyordu. ama bazıları da Hz. 1 2 4 Hatta d e n e m e mahiyetinde henüz Ebubekir seçilme­ den Ömer. İbni Asakir. Daha sonra Ö m e r gelip Ebubekir'e. c. uzunca bir hadiste en başta Buhari'de anlatılmaktadır. b. Ubeydullah kurtların çok olduğunun farkındadır. Muhammed'in hastalığı babında. Ebubekir kısmında. daha sonra tam tersini söylüyor. 3/220.üzerinde anlaşmadığı kişinin halifeliği meşru değildir. kimin kimden yana olduğunu biliyor ve zaten Ö m e r de bir taktik olarak ona bu teklifi sunuyordu. Ubeydullah'a. N o : 9756. Taberi Tarihi. ama Ebubekir çıkmıyor. Ali'nin evinde ka­ rargâh kurmuşlardı. 1 2 6 İşte böyledir: Başlangıçta kim sürpriz diyorsa asar kese­ rim diyen bir Ömer. 127 a. 125 İbni Hacer. 1 2 7 124 Buhari. bunun bir sürpriz olduğunu kabul e d i y o r . Burada deniliyor ki. o nedenle hayır diyor. Bab-ü recmi-l hubla kısmında. Belazuri. daha sonra bunun sürpriz olduğunu itiraf ediyor: Evet doğrudur diyor. hemen başta birinci bab.Buhari. Sevaih-i Muhrika. o olsun diyorlardı. Musannaf.A. Bu olay. Bir de ortam­ dan anlıyor.

bi-1 A ' s e m .İbni Kesir. Ebubekir hakkında az önce­ ki sözü söylüyor. Selman-i Farisi hakkında kısa bir bilgi v e r e y i m . el-Ahad ve-1 Mesani. Ayşe anlatıyor: Muhammed geceleri Selman-i Farisi ile yalnız kalırdı. Ali'ye. "Kerdaz ve nakerdaz" şeklinde bunu belirtiyor. Demek istediğim. 128 Nahl. onunla daha ö n c e pazarlığını yapmış. . biz Ebubekir'e mi kaldık diye. Selman-i Farisi temi. M u h a m m e d ' e varana kadar. ayet. Yani bir şey yaptınız. N o : 1014. "dur dur­ duğun y e r d e ey köpek" diyerek ağır hakaretlerde bulunuc. Bidaye. Kendisi aslen İranlıydı ve ailesi İran'da Zertüştilik dininde bir bakıma diyanet reisliğini yürütüyor­ du. 103. ken­ di aralarında konuşurlardı. 1 2 9 İşte Muhammed'in kendisin­ den bilgi aldığı Selman-i Farisi. 129 İbni Abdi'l Ber. Ebubekir çok beceriksiz bir insan. Yine Selman-i Farisi o zaman Farsça bir cümley­ le. Hatta Ebu Süfyan Ebubekir'in halife olduğu­ nu duyunca Hz. tüm kutsal ve diğer Ortadoğu dinlerini iyi biliyordu. Kısa bir örnek vereyim. d. ancak Ömer onun üzerinden geleceğini sağlama almak istemiş. Hatta Ömer ona. bazen bizi unuturdu. İşte Ebubekir'i tayin etmekle hata yaptınız diyen kişi böyle biridir. Kur'an'da Nahl suresinde "Derler ki Kur'an'ı bir insan Muh a m m e d ' e öğretiyor (tanrısal boyutu y o k ) " şeklinde bir ayet g e ç i y o r . 1 2 8 İşte burada ç o ğ u Kur'an yorumcuları Sel­ man-i Farisi üzerinde durmaktadır. yollarda yıllarca değişik haham ve papazlardan da bilgi alış-verişi yapmıştı. 1/14. Hz. "Kureyş'in en pasif-zavallı kişisi halife seçilmiş. nerdeyse fıtık olurum (alay edercesi­ ne)" diyor. 5/269. Istiab. Ali'yi seçseydiniz hepinizin yararına olacaktı diyor. adam artık mecbur. Ebubekir halife olunca Talha kılıcını çekip ortaya çıkıyor. ama iyi etmediniz diyor ve devamla.Anlatılanlardan anlaşılıyor ki. hatta öylesine sohbete dalardı ki.İbni E. bu insan önemli biri.

ancak ortada bela var.yor.Muhibbüddin Taberi. d. 1 3 1 Aynı teklifi. bir daha dirilsem. Tarih-i Medine-i Dımaşk. no: 14132. ya da Ebu Ubeyde" deyince. 172.Cahız. Sad da sert tepki gösteriyor. bir daha öl­ dürülüp dirilsem yine senin önüne geçemem! Ver elini önce ben siftah edeyim. cilt 30/274. sen Müslüman olalı senden hiç­ bir şey anlayamadım. Hanbel'in Müsned'inde ve daha birçok İslami kaynakta g e ­ çen. Ebubekir var iken nasıl ben öne geçerim" d i y o r . Kitabü'l Osmaniye. Riyad 1/151. "Vallahi senin önüne geçsem boynum kinisin! Be­ nim için en ağır günah. "Ya Ömer halife olsun. Ö m e r ve Ebu U b e y d e arasında durarark. Hanbel.Taberi tarihi. 1/162. böyle yapar mıyım? Sen hayatta iken kimsenin haddine değil ki senin önüne geçsin. Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e sununca. Vallahi ben iman üzere öldürülsem. Muhammed seni namazda öne geçirmedi mi. Canız. Ebubekir de bunu itiraf ediyor. c-Kenz. Ensab.Belazuri. f.İbni Asakir. 3/206. "Ey Ömer. b. Taberi. 5/643. seni kabul edeyim" diyerek hep onun propagandasını y a p ı y o r d u . Kitabü'l Osmaniye. Ensab. g. s. Kenz'ül Ummal. e. s.Ahmet b. Olur mu. cilt 5/643. 131a. ben bunun için kabul etmek zorundayım d i y o r . en başta A h m e t b. 2/271-74. b. Sakife Beni Saide kısmında. c-M. sen hayatta iken benim senin önüne geçmemdir. 4/310. Yani umulmadık bir sürpriz oluyor insanlar arasında. Ömer. . 232. 1/580 ve dv ayrica 2/263. 1 3 2 Aslında danışıklı dövüş olmazsa Ebu 130 Belazuri. sen halife ol deyince o. 3/206 Sakife Beni Saide kısmında.Taberi. Riyad'ü Nadre. kimsenin haddi değil ki seni arkaya çeksin. 132 a. 1/183. Tarih.Hindi. müsned. Halit b. 1 3 0 Sakife Beni Saide toplantısında bir ara Ebubekir. no: 14131-14137.Siyer-i İbni Hişam.

peki ni­ ye ilk başta ben olmayayım demiş ve hasta iken de son ne­ fesinde yine bunu tekrarlamış: Keşke ben halife olmasay­ dım diye? Hal böyle olunca ortada çelişkili bir durum söz konusu. Bilmiyorum ama bunları bir film şeridi gibi son nefesinde gözler önüne getirince etkilenmiş olabilir di­ yorum. kendisinin gördüğü kavgalardan korkmuş olması ve bu nedenle adaylıktan çekilmek zorunda kalması. Çünkü: İlk başta o toplantıda ben olmayayım demesinin nede­ ni. Aslında çelişki yok. bunun birçok nedeni var. Ki araları açılır. Bu konuda yeri gelince Ebubekir'in ölümü başlığı altında önemli bazı örnekler v e r e r e c e ğ i m . Hele en başta da Fatma ve Hz.Ubeyde o kadar kitle içinde bu sözü Ö m e r ' e karşı kullana­ mazdı. artık Ebubekir de ona karşı illallah diyecek hale gelir. son nefesindeki pişmanlığına neden olmuş olabilir. Yani kendi­ si senaryodan habersizdi. Ö m e r bas- . Ö m e r ' l e Ebubekir'inki bir danışıklı dövüştü. Çünkü bak­ mış ki. Ali'ye. Ancak kendisine yapılan tekliflin boş olduğunun farkındaydı. Bu durumda haklı olarak şu soru sorulabilir: M a d e m baştan beri Ebubekir Ö m e r ' l e bir komplo içindeydi ve so­ nuçta Muhammed'i ortadan kaldırmayı başardılar. ancak Ebu Ubeyde. çarşıdaki hesapla evdeki hesap birbirlerini tutmu­ yor. Ebubekir zaman içinde kendisinin Ö m e r tarafın­ dan kullanıldığını fark ettiği için bunu söylemiş olabilir. Birincisi. Son nefesindeki pişmanlığa gelince. İkinci neden ise. hayır diyordu. kimsenin bu makamı ona teslim etmeyeceğini bildiği için hep arkaya çekiliyor. Ebubekir'in iki buçuk yıllık icraatının çok kanlı geçmiş olması. O nedenle kabul etmiyordu. O nedenle ben olmayayım sonucuna varmış. Bu söz aslında Ömer'in de hoşuna gidiyor.

kısıyla yaptığı haksızlık onu etkilemiş olabilir. . Şu da önemli. işte Ebu­ bekir'in son nefesindeki pişmanlığı bunlardan dolayı olabi­ lir. M e s l e m e ' y i gönderip onu gurbette öldürttü 1 3 3 ve sonunda şu yakıştırmada bulundu: "Efendim tuvalet ihti­ yacını giderirken o durumda cinler onu öldürür" şeklin­ de masalımsı bir g e r e k ç e . As­ lına bakılırsa bu adil bir öneri-. diğeri de sizden düşüncesindedir. Ubade'yi destekleyen kesim. yoksa niye pişman olsun ki. Buna rağmen onu orada da rahat bırakmadılar: Ö m e r halife olunca onun arkasından Halit bin Velit ve Muham­ m e d b. tabii ki var olan bilgilerden yola çıkarak böyle bir sonuç muhtemeldir diyorum.2/272. hem de bu olayda aldığı darbelerden dolayı kısa zaman içinde vefat eder ve Ali'nin de başına getirmedikleri kötü­ lük kalmaz. Ensab. yani Sad b. Ensab. 1/580 vd. Çünkü onun amacı kısa zamanda yönetimi ele geçir­ mekti. tabii ki sonuçta Ebubekir halife oldu. sonuçta Fatma hem çocuk düşürür. ikili bir y ö n e ­ tim de önerir ve başlangıçta Ebubekir buna e v e t der: Bir li­ der bizden olsun. Sadece Y e m a m e ' d e katledilen insanların sayısı 21 bindi. 134 Belazuri. 1 3 4 133 Belazurı. Ebubekir talimatıyla Ö m e r gi­ der Fatma'yı tekmeler. ancak diğer ra­ kip Sad b. Hele Muhammed'in vefatından sonra Ebubekir'in kitle­ sel bir şekilde dinden çıkanların üzerine gitmesi ve onlara uyguladığı katliamların benzeri tarihte az bulunur. 1/586 vd. Onu rahat bırakmadılar. . o da M e ­ dine'yi terk edip Şam tarafına gurbete gitmek zorunda kal­ dı.2/261-272. Bu başlık al­ tında zaten belirteceğim ki. Ubade. Medine'nin asıl sahipleri olan Ansar gru­ bu. ancak Ö m e r buna karşı çıkı­ yor. "Yerle gök birleşse bile ben onun ha­ lifeliği tanımam" dedi. .

Dediğim gibi. acelesi neydi? Çünkü itirazlar olabi­ lirdi. "Peki. f. "Onun da adı İskân" ce135 a. geçmişin hesabını yapmışsa ve Ö m e r tarafından kullanıldığını da fark etmişse son nefesindeki pişmanlık bunlardan dolayı olmuş olabilir. 3/421 ve devamı. "Adım İskân" demiş öğrenci. o da hemen kolayca iş başı yaptı iddiası doğru değildir. O yüzden birkaç önemli kişiyi de yanına alarak onu geceleyin g ö m d ü ve güya vasiyeti üzerine halife olduğunu halka duyurdu. h. hicri 13. 68.Taberi Tarih-i. N e ­ den geceleyin gömdü. bütün bunlar bir film şeridi gibi e ğ e r Ebu­ bekir'in gözünün önünden geçmişse. Bizim Diyarbakır'da hocanın biri öğrencisine adını sormuş. Musannaf. Ebubekir'in pişmanlığını içeren hadisi. el-Karnil. Sabah olduğunda ise Ebubekir vefat etti. no: 38211. 3/111.Kenz. bu iddia gerçeği yansıt­ mıyor. c. d. 30/411-415. Ebubekir'in ölümü konusuna yeterince açıklık geti­ receğim. no: 14178. Ömer kısmı. başına dert açılabilirdi. el-Kamil 2/263. g. 3/111 Ebubekir bölümü 3/146 halife Ömer kısmın­ da. Ancak az önce değindiğim gibi söz Ebubekir'in g e c e defninden açılmışken bir fıkra anlatmam gerekiyor. bundan sonraki kı­ sımda Fatma'nın malı konusunda anlatacağım. Tarih'ül Hulefa. e.İbni Esir.Suyuti. b. Ö m e r ' e g ö r e v verdi. Tarihi Dımaşk.İbni Ebi Şeybe.İbni Esir. yılı olayları. Ömer'in halifeliği kısmında. babanın adı ne?" diye ikinci bir soru sormuş öğretmen. Tabakat.İbni Sad. Ömer'in Ebubekir'den sonra halifelik makamına otur­ ması çok kolay olmuştur: Ebubekir ölünce hemen o g e c e Ö m e r birkaç kişiyle. ı.ibni Sad. . 1 3 5 Ebubekir.İbni Asakir. -tabii ki içlerinde halife Osman da varhemen onun cenaze namazını kıldı ve o g e c e götürüp def­ nettiler. yerine de beni tayin etti diyerek halifeliği bu şekilde ele geçirdi. s.

yoksa kendisinden sonra iktidar yüzünden kavgaların çıkacağını tahmin e d e m e m i ş de ondan mı veya Ali gibi birini belirlemiş. Fatma (mezarı bile belli değil) gibi önemli kişiler de hep g e c e gömülmüşlerdir. Başka bir tabirle. Dolaylı olarak belki bi­ rini belirlemiş. İşte bu zorlu tablodan birini belirlemeye cesa­ ret e d e m e m i ş d e m e k de mümkün. "Muhammed kendisinden sonra iktidar yüzünden neler yaşanacağını bilmiyordu" d e m e k ancak saflık olur.vabını almış. ya da belirlemiş ve hem damadı. "Biz İskân evlerinde oturuyoruz" ya­ nıtını vermiş. nerede. Belirlememenin bir diğer ihtimali de. Bunun bir an­ lamı olmalı. hem de amcasının oğlu olan Hz. karşısında aynı zamanda kayınpederi olan Ö m e r gibi güçlü birinin ol­ ması olabilir. hileyle ele geçirmişler. Halifelikle ilgili bu zorlu seçime bakılınca haklı olarak şu soru insanın zihnine geliyor: N e d e n Muhammed kendin­ den sonra halife olacak kişiyi. hep iskân. Hz. hem de amcasının oğlu olan Ali'yi tavsiye etmiş. başta Muhammed olmak üzere Os­ man. . M e d i n e yerlilerinden birçok önemli kişiler vardı. Ali vardı ve bunlar gibi Mek­ ke'den gelenlerden. Diğer tarafta Ebubekir ve hem damadı. hangi semtte otu­ ruyorsunuz?" Çocuk. Tıpkı bunun gibi. Yani hep iskân. ancak açıkça belirlemekten kaçınmış olabilir. ancak v e ­ fatından sonra Ömer-Ebubekir ekibi iktidarı zorla. Bir kere Muhammed'in kendisinden sonra neler olacağını bilmediğini iddia etmek çok yanlış olur.. ancak o dünyasını değiştirince sonrakiler buna uymamışlar mı? İhtimaller çok: Dediğim gibi ya hiç düşünmemiş. Ebubekir.. bunu aklına bile getirmemiş. kendisi henüz hayatta iken belirlememiş? Acaba kimse onu dinlemezdi diye mi cesa­ ret edememiş. "Baban ne iş yapar?" "İskân müdürlüğünde memur" demiş öğrenci. "Peki.

henüz hayatta iken Ö m e r ' l e arası açılabilirdi. Bu zorlu ve karmaşık tablo olmasaydı. onun istekleri doğrultusunda ayetler oluşturup Kur'an'ına eklemiştir. Muhammed için sonuç alıcı bir yöntem olamayacağı için buna başvurmamış olabilir. Ben görevin kime devredildiğinden ziyade cinayetler üzerinde duracağım. Çünkü bu durumda en baş­ ta Ö m e r onu dinlemeyebilirdi. son hutbesi olan v e d a hutbesinde. Bir diğer ihtimal de. toplanan binlerce insan kitlesi huzurun­ da kendi halefini ilan edebilirdi ve bu durumda kolay kolay kimse itiraz etmezdi. Muham­ med'in kendine bir halef seçmiş olmasıdır. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımın Ömer'le ilgili bölü­ mü önemlidir: Muhammed'i ne kadar yönlendirdiği o ki­ tapta örneklerle açıklanmıştır. onu sevindir­ mek. Bunun da değişik neden­ leri olabilir. Bu konuda -başta Buhari ve Müslim olmak üze­ re. Zira Ömer'i çok iyi tanıyordu. İleride bunun üzerinde duracağım. hatta birçok kez Muham­ med.önemli bazı bilgiler var. ondan kurtulmak için. Mesela Muhammed ölüm d ö - . bu mümkündür. Muham­ med'in Ali'yi belirlemiş olması ve daha sonra EbubekirÖmer'in buna uymamış olmaları. Bu konuda adı g e ­ çen kaynağımda pek çok örnek verdim. Ömer'in karşısında sıkıntıya düşünce. A m a okuyucuları aydınlatmak için bu konuya da açıklık getireceğim. belki az bir cemaat yanında söylemiş olabilir. etkili ve baskın olduğu örneklerle açıklanacaktır.Bütün bunlar ihtimaller. A m a herkesin duyabileceği bir ortamda değil. Ayrıca elimdeki çalışmamın sonlarına doğru Ömer'in bilinmeyen yönleriy­ le ilgili bir bölüm açacağım. orada da onun Muhammed için ne kadar önemli. tüm zorluklara rağmen. Buna kanıt olarak. Ancak en güçlü olanı. Hz.

Birincisi: Arap yarımadasında iki din bir arada ol­ masın/tek din olsun veya müşrikler bu adada kalmasınlar. vasiyet kısmı. Çok komik ve inandırıcı olmayan bir açıklama. Üstelik bu hadis en başta Buhari'de birkaç y e r d e v e Müslim'de g e ç m e k t e d i r . N e d e n belirsiz. Buna ilişkin malzeme İslam'ı kaynaklarda çok fazla. aslında durum hiç de böyle değildir. Ali ve Ö m e r üzerin­ de durmuştur. bunun gerekçesi il­ ginç. Bir şeyler anlaşılsın diye elim­ den geldiğince toparlayıcı bilgiler v e r m e y e gayret edece­ ğ i m . Bu başlıkta çok farklı bazı konularla karşılaşılacağınızı şimdiden söyle­ yebilirim. El-Lü'lüu ve'l Mercan. ya da söyledi de ben hatırlayamıyorum" şeklinde geçiş­ tiriyor. Megazi ve Cizye bölümlerinde. Daha sonra. Vasiyet no: 1637 . bu kesindir.şeğindeyken bazı tavsiyelerde bulunur. ama üçüncüyü de ya kendisi sustu/söylemedi. "Muhammed bu ikisini söyledi. şu üç nokta önem­ lidir der. Üçüncüsü ise maalesef belirsiz. Fatma'nın Malına El Koyuyor Bu başlık altında g ö z d e n hep uzak tutulmak istenen konu­ lardan birini daha sunmak istiyorum. Bu hadis bile tek başına o d ö n e m d e olup bitenlerin ne kadar sağlıksız bir şekilde zapturapt altına alındığına kanıt olarak yeterlidir. Müslim.Halife Ebubekir'le Ömer Hz.. Ben bu hadisin ilk ravisi tarafından bu şe­ kilde söylendiğine inanmıyorum. no: 1059. Cihat.. Olayı aktaran İbni Abbas. bazı yerleri silinmiş­ tir. Ebubekir ise çok mütevazı biri olarak lanse edilmiştir. Müslüman kamuoyu en çok Hz. Buhari. 136 Buhari-Müslim hadisleri. İkincisi: Size g e l e n elçileri (barış elçileri veya başka amaç­ la gelen elçileri kastediyor) iyi karşılayın. hadisler ya­ zılırken bilerek bu şekilde yazılmıştır. 1 3 6 b.

Çünkü hem dünya genelinde. o günkü insanlar şimdiki Müslümanlar kadar ona tapmıyorlardı. Bunu anlatırken de. Kur'an'a rağmen Hz. Osman ve diğer meşhur sahabeler için de geçerli­ dir. H z . bir inancın liderlerinin gerçek kimliklerini ortaya koymak ve dolayısıyla İslam hakkında doğru olan bilgileri takdim etmektir. ancak daha sonra büyütülerek farklı ve hayali bir Hz. bu konuda in­ sanları bilgilendirmek ve bu tabulardan kurtulmalarına kat­ kı sunmak. Ömer. ancak abesle iş­ tigal olur. Şunu da hatırlatmakta yarar var ki. M u h a m m e d yaratıldı ve bu şekilde dinin hakikatini bilmeyenlere takdim edildi. İslamın lider kadrosunun halk nezdinde bilinen kimlikleriyle asıl kimliklerinin aynı olmadığını. bunların ger­ çekte çok farklı olduklarını ortaya koymak. he­ le İslam tarihi için bu sav daha fazla geçerlidir. Başka bir tabirle. Fatma'ya yaptığı bir zulümden söz e d e c e ğ i m . M u ­ hammed kendi zamanında bu kadar popüler. O bakımdan amacım bu­ rada asırlar ö n c e bir bireye yapılan uygulamadan bir ders çıkarıp İslam hakkında gerçeklerle hayaller arasındaki farkı okurlarla paylaşmaktır. Şuna da vurgu yapmak isterim ki. yoksa normalde 1400 yıl önce 20 yaşlarındaki bir kadının başına gelenlerden s ö z etmek. bugün kitaplarda tasvir edilen. Buna rağ­ men yine de İslami kaynaklarda işleyeceğim konular hak­ kında sağlam kanıtlar vardır. Bu. Kaldı ki. 14 asır ö n c e bir ka­ dına yapılan zulüm ve haksızlığı g ü n d e m e getirmekteki amacım. anlatılan Hz. anlatacağım konu hak­ kında İslam otoriterleri nezdinde zaten tartışma da söz ko­ nusu olmamıştır/Ebubekir'in yaptıkları iyi karşılanmıştır. bir kadına yapılan haksızlıktan yola çıkarak. Muhammed'in ölümünden sonra Ebube­ kir'in. . tabu haline gelmiş biri değildi. başta Buhari ve Müs­ lim'den bilgi sunacağım. hem de ülkemiz­ de her gün insanlar katlediliyor.Tarihin egemenler tarafından yazıldığı bir realitedir. Birazdan. Ebubekir.

ancak onunla görüşme fırsatı bulmamış. Hz. belli bir süre. Söz Ebubekir ve Ömer'in bu vasiyet olayından açılmış­ ken. Ali de onunla birlikte evi­ ne kapandı ve ne Ebubekir'le konuştu. Bunun üzerine Hz. tabii ki bunu tek başına yapmadı.Bilindiği gibi Hz. burada farklı bir olay hatırıma geldi. bir varis olarak talep etti. ka­ lanını da onun bölümünde anlatacağım. kız­ dı ve evine döndü. o hazineye devredilir" anlamında bir hadis bahane etti ve Hz. Ali'nin başına gelenleri kısmen daha önce anlattım. Hz. Fakat Ebu bekir bunu kabul etmedi/ben v e r e m e m dedi.2-76). Fatma darıldı.vefat etti. Adı Selim bin Kays Hila­ li (h. Ali. şimdi sözünü e d e c e ğ i m kişi İslam'da en eski tarihçidir. Bu arada Hz. Gerekçesi de şuydu: Ben Hz. ne de onun halifeli­ ğini kabul etti. Muhammed'in malından Fatma'nın pa­ yına düşeni vermedi. Fatma babasının ölümünden sonra 75 gün. ben bu çalışmamda başta Kur'an olmak üzere Sünni kaynakları temel alacağım. sanırım buraya uygundur. konuşmadı da. onu yönlendiren Ö m e r onun hep ya­ nındaydı. kimisine g ö r e de en çok altı ay ya­ şadıktan sonra -20 küsur yaşlarında iken. bu tarih­ çi 15 yaşlarında bir delikanlıydı. Bu arada Hz. Muhammed zamanında yaşamış. eğer bizden herhangi bir mal mülk kalırsa. Ölene kadar da halife Ebubekir ve Ömer'le konuşmama kararı aldı. Muhammed'in cenaze işlerini bitirince bakıyor ki Ebubekir . Hani daha önce belirttim. Fatma'm eşi Hz. Muhammed vefat ettiğinde. kimisine g ö r e 3 ay. Muhammed'in bir açıklamasını biliyorum. Bu konudaki olup bitenleri. Hz. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir halife oldu. Kitabında konuya ilişkin şunu anlatıyor: Hz. Fatma kendisine gidip ba­ basından kalan malı. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. şunu diyordu: "Biz peygamberler ölürken varislerimize/arkamızda bıraktığımız yakınları­ mıza mal bırakmayız.

Hz. Hatta bazı durumlarda eğer ölenden yalnız kızı kalırsa. burada maksadım Ebubekir'in bu gizli vasiyetlerine yeni bir örnek daha kat­ mak. şimdi de buna bakalım. 137 Selim Hilali. ne çabuk Muhammed'den uzaklaştınız?" deyince. 28/96 vd. Hanımlar bu payı kendi aralarında bölü­ şüp paylaşırlar. "Eğer ölen bir anne veya babadan tek bir kız kalırsa. Ancak burda Hz. s. "Peygamberlikle halife­ lik bizde olmaz: Ben peygamber oldum. tabii ki olay çok uzun. o zaman malın tümünü de alabilir. ister birden fazla ol­ sun fark e t m e z : Burada ölenin çocuğu olduğu için onlar an­ cak 1/8'ini alıp paylaşırlar. halifelik artık başka bir aileye geçsin" dedi. ancak M u h a m m e d bana. senden başka bu hadisi duyan var mı diye? Ö m e r hemen ortaya çı­ kıyor. "Peki siz daha dün Muhammed huzurunda beni halife olarak kabul etmediniz mi. 153 ve sonrası. Hz. Onlara. Muhammed'in hanımları davar. ayet) "Ölen anne-babanın bıraktıklarından (veraseti kastediyor) kızlarına da. ayetinde. Ayrıca konu hakkında Meclisi'nin 'Bihar'ül Envar' c. Fatma. babasından kalan malın yarısına sahip olmalıydı. Ebubekir şunu diyor: Haklısın. Ali soruyor. M u h a m m e d ' e ait olan tüm ma­ lın yarısını gasp etmiş olmaktadır ve verdiği karar da Kur'an'a terstir. da ilginç bilgiler var. Aslında Kur'an'a g ö r e kesinlikle Hz.ve Ö m e r halifelik işini çoktan halletmişler bile. ben şahidim ve bir-kişi de yine onların ekibinden biz de varız diyorlar. Nisa suresinde (7. doğru. Bunların payı zaten belli: Malın 1/8'i. o zaman tüm malın 1/2 sini alır" deniyor. Kur'an Ebubekir'in bu yaptığına ne diyor. . Adı g e ç e n kaynakta çok ilginç bilgiler v a r ! 1 3 7 Peki. Fatma haklı. erkek çocuklarına da pay vardır" deniliyor ve daha sonra yine aynı surenin 11. İster bir hanım olsun. Bu du­ rumda Halife Ebubekir. Kur'an'a g ö r e bu davada Hz.

başta dört m e z h e p lideri olmak üze­ re bir kere İslam âleminde Ebubekir'in bu icraatına karşı herhangi bir itiraz da söz konusu olmamıştır. Bunu da yine Beni Na­ dir Yahudilerini Medine'den/asıl yurtlarından sürerek on­ lardan ele geçirmişti. Muhammed'den kalan mal kısmında.Hz. Hz. c' Tirmizi. Hz. hem de Müslim'de anlatılmakta­ d ı r . ele geçirdiği bu Hayber gelirinden her yıl her hanımına (10'dan fazla hanımı vardı o zaman) 100'er vasak/yani yaklaşık 11-12 ton ayırırdı. 1 3 8 Ne ilginçtir ki. . Halife Ö m e r 138 a. 178 vd. b. Dikkat edilirse. M u h a m m e d ' d e n kalan her üç yer­ deki malı/serveti Yahudilerden kalma talan malıdır. ama Hz. Bunun % 20'sini arpa. kalan % 80'ini de hurma olarak onlara verirdi. 139 Kur'an'da Kadın ve Hz. Yani bu. Ö m e r Halife olunca Hz. Bu zaten en başta Buhari'de anlatılmaktadır.Buhari. Muhammed'in diğer eşleri yıllık mahsûl alma­ 141 ya devam ettiler. 1 4 0 Bir de M e ­ dine'de ona ait ganimet malı vardı. Muhammed'in eşlerinden ve aynı zamanda Ömer'in kızı olan Hafsave yine Hz. 1 3 9 Hz. Fatma'nın babasının malını Ebubekir'den istemesi ve Ebubekir'in az önce belirtilen gerekçeyle ona vermemesi olayını içeren açıklama. Müsakat kısmında. 3) Menakıb kısmında. Hayber gelirinden artık mahsûl değil de arazi kabul ettiler-araziye ortak oldu­ lar. Hz. Muham­ med'in eşlerinden Ebubekir'in kızı Ayşe. s. 140 Buhari. müttefakun-aleyhtir. Yani hem Buhari'de birkaç yerde. Müzaraa kısmı. 2) Farz'ül Humus. 141 Müslim. Muhammed'den kalan mal da çok fazlaydı. Siyer. Muhammed'in Hanımları. hazine malı d e ğ i l d i . Toprak altındır derler ya. Muhammed. 1) Megazi/ Hayber kısmında. Hadis'ü Beni Nadir ve Feraiz bölümünde.Müslim ise Cihad-Siyer bölümünde bunu işlemiştir. Fedek sayfiye/yazlık köyünü bir baskında Yahudilerden ele geçi­ rip kendine tahsis etmişti.

ancak Fatma vermemiş. İşte Ebubekir'in vermediği. kâğıdı göğüslerinin arasına koymuş. hakkında beddua edeceğim. İşte Sünni kay­ 142 naklarda bunlar da anlatılıyor. Zaman içinde Yezit. O da bu konu­ da halka bir konuşma yapıp asıl sahiplerine vereceğini söy­ ledi ve Hz. Fatma ona da şunları söylemiş: Sen nasıl kâğıdımı yırttın Allah da senin karnını yırtsın/belanı versin d e m e k istiyor. Fedek hakkında bir kâğıt yazıp Fat­ ma'ya vermiş (senin olsun d i y e ) . Daha önemlisi. 4/120-25. Ebubekir'e çok ağır sözler söyledi: "Ben ha­ yatta olduğum sürece hep namazdan sonra seni Allah'a şi­ kâyet e d e c e ğ i m . Ö m e r kâğıdı zorla Fatma'nın elinden almak isteyince de Fatma. ama Fatma kabul etmediği gibi. halife Osman'ın oğlu A m r ve kendi oğlu Yezit.. İlginçtir ki Ebubekir'in el koyduğu bu Fedek Sayfiye kö­ yü. Fatma'nın torunlarına (artık kim kalmışsa) iade etti. Buna rağmen Ö m e r zorla kâğıdı oradan almış ve yırtmış. Fatma'nın torunlarından tek­ rar alıp Mervan oğullarına verdi ve böylece mülk sürekli el­ den ele yer değiştirdi.de kızına düşen payı toprak olarak ayırdı. Muaviye b. A'lam-i Nisa.. onu bedava işletirdi. Çünkü nasıl olsa kızı artık yasak ayetler nedeniyle evlenemezdi ve o mal onlarda kalırdı. Fatma'ya çok yalvardı. Abdülaziz'in eline geçti. bağışla beni diye. halkın malıdır dediği Fedek'in kaderi budur." Bazı Sün­ ni kaynaklarda. Ebubekir zamanla Hz. . Daha sonra mül­ kün hepsi Ö m e r b. Fatma'nın bu sert konuşması karşısında gü­ ya Ebubekir etkilenmiş. Zaten daha sonra Halife 142 Ömer Rıda Kehhale. Ö m e r bunu Fatma'nın elinde görünce almak istemiş-. Hakem. Ebi Süfyan iş başı yapınca üçe bölünüp be­ dava olarak şu kişilere dağıtıldı: Mervan b. halife olduğu için hamalları da çoktu. Hz.

no: 2926. Megazi. Farzü'l Humus. no: 3810. an­ cak olan olmuş ve ben de artık Ebubekir'i halife olarak ka­ bul ediyorum" diye Hz. Ali de Fatma hayatta olduğu sürece babamın halifeli­ ğini kabul etmedi. Ali halka karşı bir de konuşma yap­ tı.Buhari-Müslüm hadislari. Menakıb. Ben giderim' dedi ve gitti. . konuşmadı. no: 1759. Bu olaydan 6 ay sonra da öldü ve bu süre zarfında da babama küskün­ dü. no: 1 149. Hz. Ebubekir'i ilk etapta halife kabul etmeyişinin nedenini. Ömer'in karşısında hiç değerinde bir insanmış ve hep kullanılmış. bunun kendi hakkı olduğuna inandığı için direndiğini. babam Ebubekir'den Hz. Hanbel (birkaç yerde) yazmışlardır: " H z . Ebu Davud (üç yerde) İmam Ahmet b. kabri başına gitmesinler diye. Niye g e c e ? Çünkü babamla halife Ö m e r duyup da cenaze namazına. no: 2748. niye bana kar­ şı bir kötülük düşünsün ki. Cihad kısmı b. no: 6346 ve daha ulaşamadığım başka yerler. 'Sen nereye gidiyorsun? Ya eğer senin başına bir şey getirse' gibi «sözler söyledi. Muhammed'in malını is­ teyip de babam vermeyince. Ali'nin uzun uzadıya yaptığı bu açıklamasını aktarır A y ş e . Bunu duyan halife Ö m e r hemen müdahale etti ve babama. bir adam onu katlediyor. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in kızı meşhur Ayşe anlatıyor ve en başta da Buhari (altı y e r d e ) . Hayber kısmında.Ömer'in karnı yırtılıyor. Cihad. Babam. 'Ben Ali'den olumsuz bir şey beklemiyorum. no: 3508. darıldı evine gitti. 1 4 3 143 a. Ebubekir. Cihad.Buhari. ve 3998. Nesai. Hz. FJ-Lü'lüü ve'l Mercan. Ali onun cenaze namazını kıldı ve g e ­ celeyin g ö m d ü . Bu kabul esnasında Hz.Müslim. ancak Fatma ölünce babama haber yol­ ladı: Evime gel seni halife olarak kabul edeyim dedi. Buna da yeri gelince açıklık getireceğim. c. Hz. Şu olayı. Feraiz kısmı. engel olmak istedi. Tirmizi (üç yerde). Bu da gösteriyor ki. Müslim. Fatma.

bunlar artık davanın bir tarafı.anlatmaktadırlar. Ali'nin evine yapılan baskınlar. İsra suresi 26. 'Kenz'ül Ummal' adlı yapıtı no: 8696 hadiste bunu aktarmış. ..Beyhakı. g. Haraç.Belazuri. Buna rağmen onun bu sözlerinden yine hoş olmayan bir şeylerin o d ö n e m d e yaşandığı kesin. no: 1608-1610. Fatma'nın istediği verasetten Fe­ dek sayfiye köyü. yolcuya haklarını ver. Bir bakıma bu da önemli bir açıklama. f. İşin daha önemli yanı. Fey' kısmı. Hz. dört halife kjsmı Ebubekir bölümünde. ayeti inince (Muham­ m e d oluşturunca). no: 318 ve 511. İsra suresi 26.A. 'Metalib-i Aliye' Tefsir kısmı. zaten daha önce babası tarafından ken­ disine hibe edilmişti. Muhammed'in henüz hayatta iken kızı Fatma'ya hibe ettiğine ilişkin açıklamalar. Bu kö­ yün. c.Ebu Ya'li el-Mevsıli. i. j.Hindi. Yani bu köy artık d. Müsned'inde. Ebu Said el-Hudri kısmı. no: 2963. no: 1186-1/586 vs. Siyer kısmı. Siyer'ü A'lam. 'Sünen-i Kübra' 'Fey' ve Ganimet' bölümünde ve daha saya­ madığım birçok yazar. tabii İd Ayşe'nin bu açıklamaları gerçeği yansıtmıyor. ama tam değil. babası hayatta iken zaten onu Fat­ ma'ya devretmişti. no: 1379 da. yoksula. no: 3801 d.Zehebi. Tarih'ü Medinet-il Münevver. Fedek köyünün daha önce Fatma'ya bağışlandığını -kanıtlarıyla. Ensab. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsiri. İsra suresi 26. aktarmış. Ayetin anlamı şu: "Akrabaya. f-Tirmizi.Şevkani. e. Ayşe'nin anlattığı şekilde olmadığını daha ön­ ce aktardım: Hz.Nesai. 'Feth'ül Kadir'. ayette bunu iş­ lemiş.Olayın. babası henüz hayatta iken kendi­ sine bağışladığı bu Fedek'i de Fatma'ya vermedi. İslami kesimce güvenilir 144 sayılan kaynaklarda anlatılmaktadır. bu köyü o sırada kızı Fatma'ya hibe et­ mişti. ayetin açıklama kısmında. b. 144 a.Ebudavud." Ebubekir.Ömer ibni Şebbe. e. no: 4141. h. no: 6554-6556 hadisler. 2968 ve 2973 hadisler.İbni Hacer Askalani. Razzak Musannaf. boğazına geçirilen ip ve o şekilde disiplin altında Ebubekir'in yanına götürülmesi gibi olaylar yaşanmıştır.İmam Suyuti.

Araf 176. Fatma'nın kazanılmış bir hakkıydı. katır. Kehf 18 ve yine Kehf 22'de de üç sefer.veraset de sayılmazdı. soğan i ş l e m i ş . Konuya ilişkin şu sorular yanıt istemektedir: Bilindiği gi­ bi Hz. 1 4 6 Yine 147 bakıyoruz dört y e r d e merkeb/eşek işlemiş. Menakıb-i Fatma. Bakara 61). . Ali ile Fatma haksızdır. Bir de kendi kızı Hz. 259. at. Ya da Ebubekir suçludur. o bana kızmış-haksızlık yapmış olur" anlamında birçok söz söylemiştir ve bunlar hadis külliyatında ve Müsnedlerde değişik versiyonlarla g e ç m e k t e ve en başta da Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmektedir. ö z malıydı. Bu durumda da Hz. d e v e işlemiş. kim ona kızar. Bakara. mercimek. M u h a m m e d başta Ebubekir. bunu Mu­ hammed'in hadislerine bırakmış. sarmısak. Ebubekir'le Ömer'in şahsi planlarıdır) başka kimsenin bilmediği bir giz- 145 146 147 148 149 (a) Buhari. haksızlık yaparsa. o da (tabii ki bu. bu durumda denklem nasıl çözülecek? Ya Ebube­ kir haklıdır cennete girecek (din mantığına g ö r e ! ) ve Hz. b) Müslim. Nahl 8. Ebubekir'e hak et­ mediği halde cennet müjdesini vermiş olmuyor mu? En önemli soru da şu: Neden bu kadar önemli olan bir huku­ ki konuda (peygamberden kalan mal yakınlarına verilmez diye) Kur'an'ın Allah'ı bir ayet g ö n d e r m e m i ş d e . o da ancak gizliden Ebu­ bekir'e söylemiş olsun! Kur'an'a bakıyoruz onun Allah'ı sa­ latalık işlemiş. Fatma hakkında. A m a insan hu­ kukuyla ilgili bu kadar önemli olan bir konuda işi Hz. 1 4 5 Peki. 8. Fedail-i Fatma kısmında. Muhammed. Lokman 19 ve Cuma 5. onlar hak­ lıdır. Mu­ hammed'in sözüne bırakmış. Ö m e r ve Ali olmak üzere kendi çevresinden seçtiği 10 kişiye cennet müjdesi­ ni vermişti. "Fatma benden bir parçadır. beş y e r d e 148 1 4 9 köpek i ş l e m i ş . Nahl.

Hz. ona aşırı dere­ c e d e inandıkları diye bir şey yoktur. Ebubekir'le Ömer'in kendi keyfi kararlarıyla Fatma'ya vermedikleri gibi. o günkü inananların bugünkü Müslü­ manlar kadar Muhammed'i tabulaştırdıkları.lilikle ancak Ebubekir'e aktarmış olsun. Çünkü böyle bir açıklaması olsaydı. Muhammed'den ka­ lan malın yarısı Fatma'nın hakkı iken. bir ara M u h a m m e d de onun işçisiydi ve daha sonra evlen­ diler. oluşturduğu Kur'an'a kendisi de duruma g ö r e uyuyordu. Ebubekir'le Ö m e r ha­ lifelik işi bitinceye kadar cenazeyle ilgilenmediler ve g ö - . Ali ve di­ ğer yakınları cenazeyle meşgul iken. Bunun üze­ rinde fazla durmuyorum. Muhammed'in cenazesi 3 gün y e r d e kalırken (hele o sıcak m e v s i m d e ) . Daha önce de belirttim. Söz verasetten açılmışken. ayetine g ö r e Hz. olaylara bir bütün olarak bakıldığında. neden Ebube­ kir bu malı Fatma'ya vermedi? Peki. bir kere Hz. Hz. Fatma ve eşi Hz. işçileri vardı. Hani hep diyorum. Kendi kurduğu sisteme. Ancak onun da Hatice'nin malını Fatma'ya v e r m e d i ğ i kesindir. Muhammed bunu yaptı mı? Hayır. sadece rant ve siyasi iktidar peşindeydiler. Zaten onlar Kur'an'ı ancak kendi çıkarları için bir araç olarak kullanmışlardır. Ebubekir'den mal istemezlerdi. Kalan ise Fatma ve diğer kızlarına ait olmalıydı. Peki. Hatice ölünce acaba M u h a m m e d ondan kalan mal­ dan Fatma'ya düşen payını verdi mi? Fatma evlenmemiş de olsa annesinden kalan verasetten pay almalıydı. Kur'an'a da inanmadıkları bir gerçektir. Nisa suresi 1 1. Fatma'nın annesi Ha­ tice'nin malı ne oldu? Kadın o kadar zengin. burada farklı bir noktayı da hatırlatmak uygun olur. Hati­ ce'nin malından Muhammed'in payı 1/4'tür Çünkü Hati­ ce'nin çocukları vardı. duruma g ö r e de uymuyordu. Gizlilik diyorum. başta EbubekirÖmer olmak üzere. Ali.

İbni Ebi Şey be. bu ayrı bir konu. Kenz ul Ummal 5/ 652-no: 14139. ganimet gibi avantajlardan ötürü inanıyorlar­ dı. ateşte yakmak suretiyle işkenceyle öldürdüğüm Fücae Sülemi'yi keşke ya serbest bırak saydım. Mesela.597. bugünkü inananların M u h a m m e d ' e bakış açılarıyla o günküler arasında dağlar kadar fark vardı.Hindi. Ebubekir'i seçip onun hakkında bu ağır ifadeyi kullanmış. . Bir de. 151 a.müldüğü zaman da iktidar kulisleri yüzünden bu ikisi kab­ ri başında yoktular. no: 7249. Yine hayatımda yapmadığım üç şe­ yi de keşke yapsaydım diyorum.Hatib-i Bağdadi. ya da normal bir şekilde öldürseydim? demiş. Hatib-i Bağdadi (392-463) ve İbni-1 Cevzi (ö. 8/133. b. 805 cilt.İbni-1 Cevzi. Numan b. Yapmasına pişman ol­ duğum şeylerden biri. Ebu Hani­ fe'nin bu açıklamasını böyle önemsiz tarihçiler değil. Avf onu ziyarete geldiğin­ de Ebubekir'in iyiliklerinden söz ederken Ebubekir şunları söylemiş: "Hayatımda yaptığım üç şey için keşke yap­ masaydın™ diyorum. talan. İmam Ebu Hanife şunu diyor: Benim ya­ nımda Ebubekir'le İblis'in/şeytanın imanı birdir. 150 Ebubekir'in bu pratiğini anlatırken Ebu Hanife'nin onun hakkında kullandığı ilginç bir ifade var. Abdurrahman b. onu da buraya al­ mak istiyorum. N o . b. keşke Fatma'ya yaptıklarımı yap­ masaydın™. 1 5 1 Ebubekir zehirlenerek ölüm döşeğine yattığında güya pişman olmuş. El-Muntazam. O günkü inananlar çıkar için inanıyorlardı: Cariye. Musannaf. Tarih-ü Bağdat. çok meşhur İslam tarihçileri aktarıyor. cilt 15/509. So­ nuçta ağır bir b e n z e t m e . Sabir (Ebu Hanife) kısmın­ da. Belki de Ebubekir'in icraatını beğenmediği için bu benzetmeyi yapmıştır. Demek istediğim. A m a neden Ebu Hanife. 150 a. 20/579-no: 38201. Hicri 150 yılına olayla­ rı kısmında.h) gibi İslam düşünürleri.

Ö) Ikd'ül Ferid. Imadüddin İsmail b. Davud Beceli kısmında. e-Taberani ( 9 l 8 . m.Ebü-I Feda. Tarih'ül Hulefa adlı yapıtında) i. n-Tarihi Yakubi.İbni Asakir (571). Ali (h. Do­ layısıyla bu kadar sıkıntı çekilmezdi. Onun için şüphe kalmasın diye dokümana ö n e m veriyo­ rum. k. Kays'ı getirdiklerinde keşke onu öldürseydim diyor. Bir de bana Eş'as b. yani kenardan. no: 14113. Minhac'ü-s Sünne.Ö).Muhibbüddin Taberi (694. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk.cilt 5/631. g. Riyad-ü Nadre. 1/109.Ibnü Abdirabbih (328. . Muruc'u Zeheb. 2/155 o. Ebubekir'in yukarıdaki açıklaması. diğer adı. h. Sakife Beni Saide kısmında. bunu biliyorum.İbni Abdirabbih. o yüzden ikisini de verdim. Tüyler ürpertici açıklamalar: Pişman olduğu olaylar hep cinayet.Heysemi. 5/472. 3/430. Aşcrei Mübeşşcre. Muhammed hayatta iken bu halifelik işini ondan sormuş olsaydım. I.152 152 a. Aslında bu iki kaynak da İbni Asakir'in. m ) .İbni Kuteybe Dineveri (279).ö). senden sonra kim halife olsun diye. b. H e p vurguluyorum: Bilinmeyenlere do­ kunduğum zaman kimilerine zor gelebilir. nerdeyse ilgili tüm İslami kaynaklarda vardır.İbni Asakir. 'el-lmame ve-s' Siyase. ancak belki konulardan anla­ yan ve ilgi duyan bir okur çıkıp ben bir bakayım der ve bunlardan ancak birine ulaşabilir. c. 2/308 p. no: 5293. 5/366. no: 43. 13/ 122.İbni Teymiye (661-728).732. Lisan-ül Mizan. r. Ebubekir kısmın­ da. f. 'Tarih'. Mizan'ül Ütidal.Yapmadığına pişman olduğu üç şeyden ikisi ilginç: Keşke Hz. kıyıdan aldığım bir açıklama değil. Ebubekir kısmı. Ebubekir kısmın­ da.Burda çok hadis var.Zehebi. Mucem-i Kebir. ve b) Tarihi Dımaşk. Ahbar'ül Hulefa.İbni Hacer Askalani. Ikd'ül Ferid. ö . Begiyet'ü RaidTahkik'ü Mc'mai Zevaid. no: 9031. d.Taberi Tarih-i. cilt 30 Ebubekir bahsi. no: 5763. 30/411 vd. 3/108.Mesudi. Ulvan b.Kenz'üi Ummal. 8/290 ve devamında. Dolayısıyla birini verseydim yeterliydi. 1/241 ve Zehair.

"Evet haklısın. Muhammed Medine'yi bırakıp bir yere gittiğin­ de bu kör adamı yerine tayin ediyordu. ancak işin içinde fitne var. Çünkü Hz. Muhammed. Bu arada Ali. cemaate namaz kıldır" gibi sözleri g e r e k ç e kabul edip. Ebu­ bekir'i kabul eder. Muhammed'den halifeliğin kime g e ç e c e ğ i : Bunu niye sormadım. Ebubekir'i halife ola­ rak belirlemiş olsaydı. efendim Hz. Hatta bu konuda şu gibi aktar­ malar da var: Hz. Bir de gerçekten e ğ e r Hz. s. onunla beraber hicret et­ tin. Muham­ m e d hastayken sen imam oldun. bununla halifeliğin Hz. 14. 154 Kur'an'm Kökeni adlı yapıtım. ona saygı gösterirlerdi. Ali. "Sen camiye git.Kimi İslam düşünürleri. bunun için artık ben g ö ­ revi üstlendim" diyor. Ali ve amcası Abbas Muhammed'in ce­ nazesiyle meşgul iken. hemen dışarı çıkıp Ebubekir'e. on üç kez gerçekleşen bir olaydır. kendisi hasta iken Ebubekir'i göstermiş. "Bize hak tanımadınız mı bu halifelik işinde. Allah günahlarını affeylesin" diyor ve o da onu ka­ bul ediyor gibi söylentiler de v a r . kalabalıktan Ali bir şeyler anlıyor. Dediğim gibi konu çok karışık. Neyse. 1 5 3 Ben bu aşamada bu konuya girmiyorum ama şunu ek­ leyeyim: Eğer bir namaz kıldırmakla halife olunuyorsa. ancak hakkımızdı. cilt 2/263. Bunun işareti de. Ebube­ kir'in az önceki itirafı var: Pişman olduğu şeylerden birinin Hz. Muhammed'in işaretleriyle belirlendiğini ö n e sürerler. Kaldı ki. diyor. Ensab'ül Eşraf. Fatma ve eşi Hz. sen cemaate imam 154 ol diyordu ve bu. A m a bizimle istişare etmediniz. iki gözünden de kör olan İbni Ümmi Mektum halife olurdu. başta Hz. "Biliyorum. bu da ne?" diye sorunca Ebubekir. . Muhammed ken­ dinden sonra halife olacak kişiyi belirlemiş. Ebubekir'in az önceki açıklamasında. sanki hayatında bir şey yapmamış da sadece anılan o birkaç olaya karışmış 153 Belazuri.

Buna rağmen ganimet avına çıkan o grup çobanı katleder ve hayvanlarını alıp götürür. Diyanet'in Kur'an tercemesinden vere­ yim: "Ey iman edenler! Allah yolunda sefere çıktığınız zaman.. iki gözün görmediği. aklın hayal etmediği kızlar (huri­ ler) var diye buna inanılır iken ve yine şayet karşı taraftan öldürülen olursa cehennemliktir diye buna inanılıyorsa. Müslümanlardan bir grup talan avında.gibi bir masumane durum söz konusu. hem de manevi olarak çıkar var. m a d e m öyle. tabii ki böyle bir zihniyetten oluşan orduyu yenmek imkân­ sızdır. Burada konuya şu soruyla giriş yapmak isterim. Peki. fidye. Hz. ganimet elde e t m e seferindeyken. neden Hz. Or­ tada hem maddi. kılıçla savaşılmaktadır ve böyle bir inanca sahip tarafın kazanma şansı yüksektir. cariye gibi avantajlar tanınmış iken. Kur'an'da 110'uncu sure olan Nasr suresinde. niye böyle? Kur'an'da Müslümanlara ganimet. bir de e ğ e r savaşlarda Müslümanlar öldürülürse cennete girecek. bir ara hayvan­ larını güden bir insanın yanından geçip selam verirler ve adam onların selamını da alır. gerekli araştırmayı yapın. Muhammed'in ölümünden sonra Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslam'dan çıktılar ve bunun sonucu olarak da Ebubekir onları tekrardan ya kılıç zoruyla İslam'a dönderdi v e y a katletti? Ortada çelişkili bir durum söz konusudur. Çünkü savaşta çıkar var. Size selâm veren . orada çok gü­ zel. Zaten bu çıkarlar Kur'an'la da meşrulaştırılmaktadır. "İnsan­ ların bölük bölük İslamiyet! kabul etmesine karşı. O zaman teknoloji de yok. talan. Muhammed'in Allah'a teşekkür etmesinden" söz edilir. Peki. Bu zihniyet her zaman savaş ister. Aslında Ebubekir'in iki küsur yıllık iktidarı çok vahim olaylarla geçmiştir. şöyle bir ayet gelir (oluşturur). Daha sonra Muhammed bunu öğrenince. So­ mut bir örnek vereyim. cizye.

Kullandığı kap-kaşık hep altındandı. 94. Ailah ka­ tında pek çok ganimetler vardır. Bunun anlamı çok açık: Yani böyle g ö z e çarpan. 10/14 ve devamı. işte talancı zihniyet böyledir: Biri kaza­ 157 nır. Ordusundaki kalkanların büyük çoğun­ luğu altındandı.Suyuti. şimşekleri üzerimize çekmeyin. dünya hayatının geçici menfaatine (ganimete) göz dikerek. Durru'l Mansur. Müslim. ganimetlerin başka yolları-yöntemleri vardır. Ebu Davud. . ayet. krallar. ayet. eşim cariye olarak düşmanın eline geçmesin gibi hesaplardan dolayı insanlar İslamiyet'i kabul 155 Nisa suresi. Tekrar soruya döneyim: N e d e n bu insanlar kitlesel bir şekilde islam'a girdiler ve neden Muhammed vefat edince yine kitlesel bir şekilde dinden çıktılar? Çoluk çocuğum öldürülmesin.kimseye. Fil dişinden saray yaptırmıştı ve hep altın kaplamalıydı. 1 5 6 Burada kısa bir ara verip kutsal dinlerin talana olduğu­ na ilişkin bir örnek de Tevrat'tan vereyim. diğeri din adına onu alıp sefasında kullanır. 156 a. 14/581 -no: 29544. Şu cümlecik dikkat çekici: "Allah katında pek çok ganimetler vardır" diye geçiyor. halk nezdinde makul g ö ­ rülmeyen bireylerden uzak durun. Musannaf. Nisa suresi 94. 1." 1 5 5 Hemen hemen tüm önemli tefsirlerde. Her iki kaynakta da Buhari. malım talan edilmesin. ben öldürülmeyeyim. Gümüş hiç kullanmıyordu. Süleyman pey­ gamberin haraç-vergilerden topladığı yıllık altın miktarı yaklaşık 35 tondu. 'Sen mü'min değilsin' demeyin. b. Nesai ve daha birçok eserden alıntılar yapılmış. Tarihler. Kur'an'ı yorum­ layanlar bu ayetin az önceki insanın cinayeti üzerine indiği­ ni belirtiyorlar. başka seferler yapar yine ganimet e l d e edebili­ riz d e m e k t i r . 2. Ayrıca diğer tefsirlere de bakılabilir. 157 Tevrat'tan. başka gün.İbni Ebi Şey be. 9/13 ve devamı.

.1^ Burada İslam âleminde saygınlığı olan meşhur Halit bin Velit'ten kısa bir-iki örnek vermekle Ebubekir'in nasıl bir Ebubekir olduğu konusunda somut bir bilgi vermek istiyo­ rum. Muh a m m e d ' e zaman olarak da en yakın olan İslam tarihçisi­ dir. Yani bunlar Afrika'nın işlen­ miş kıymetli mücevheratını talan ediyorlar. savaşa katılan her şahsa bin dinar (altın para) düşüyor. "Ebubekir döneminde biz bu proje ile 159 kazandık. onlar ise cehennemliktir. sürgüne göndereceğiz. yoksa işimiz zordu" d i y o r . dinden çıkma bölümü. 160 Hicri 130 ile 209 yıllan arasında yaşamıştır. El-lber. ancak Vakıdi. A m a H z . Bunu yaparken de ordusuna şunu söyledi: "Bakın Kur'an'a g ö r e siz öldürülürseniz şehit ve dolayısıyla cennetliksiniz. Sizin için onların hanımları ve kız­ ları cariye olarak helaldir. 1/18. 'Kitab'ül Ridde' ad­ lı eserinde bu dinden çıkmalar ve Ebubekir'in onlara ne yaptığı konusunda detaylıca bilgi verir." Bir diğer söylediği şey şu: "Bize zararlı olanlardan bir kıs­ mını da yabancı memleketlere. Muhammed öldürülünce. Bir taşla iki kuş misali. Çünkü İslam ordusunun M u h a m m e d ' d e n sonra eski gücünde kalabileceğine inan­ mıyorlardı. Cilt 2/205."Müs­ lümanlar Afrika'yı ele geçirince.. Bu konuda birçok İslami kaynakta bilgi var. Sonuçta Ebubekir çok sert tedbirlerle İslamiyet'i terk edenlerin üzerine gitti ve büyük katliamlar gerçekleştirdi. Meşhur İslam tarih­ çisi İmam Zehebi'den çok küçük bir örnek vereyim.etmek zorunda kalıyordu (korkudan). ama bu avantaj onlar için yoktur.. Hz. Vakıdi. Ebubekir kısmı. on­ lar tekrardan islamiyet'i bıraktılar.. el-Kamil." Abdullah bin Mesut. 159 ibni Esir. hem Ebubekir'in nasıl bir kişi 158Zehebi." 1 5 8 Her cephe­ den yapılan baskınlarda ganimet adı altında karşı tarafın her şeyi alınıyordu.

bir kadının eşi ölür v e y a öldürülürse. Razzak. Nüveyr'in bölgesine gider. Velit de bu baskınlarda aktif bir şekilde yetkili bir komutandır. tabii ki asayişi sağlamakla meşhur olan Halit b. Süneni Kübra. no: 12898. Esir alınan kadın tek bir sefer adet görse yeterlidir denil­ miştir. memleketine d ö n m e d e n o kadınla cinsel ilişkide bulunur. Nüveyr de Müslüman olur (diğer kabile­ ler gibi korkudan v e y a gerçek.7/449. ikinci bir erkekle evlenebilmesi/cinsel ilişki yaşayabil­ mesi için en az dört ay on gün beklemesi l a z ı m . vergilerini toplamakla görevlen­ dirir.Ebu Davud. Musannaf. 1 6 1 Bun­ dan amaç. 24/69. Müslüman savaşçılara bir indirim yapılmıştır. no: 2157. .A.olduğuna örnek olsun. Velit'e ve özellikle de Hz. her ne ise) ve Muhammed onu o bölgenin zekâtını. savaşta ele geçirilen karşı tarafın kadınları için geçerli değildir. c. Müslümanlar en kısa zamanda onlarla cinsel ilişkide bulun­ sunlar diye. Hz. Beni Temim kabi­ lesinden Malik b. Ebubekir değişik bölge­ lere baskınlar yaptırır. hem de Halit b. 1 6 2 161 Bakara suresi. Leyla binti Sinan adında çok da güzel bir hanımı varmış. belki eski eşinden hamile ise doğacak çocuğun kimden olduğu belli olsun diyedir. Malik'in. Muhammed henüz hayatta iken. Muhammed'in nasıl biri olduğuna örnek olsun isti­ yorum. Hâlbuki Kur'an'a g ö r e . Mucem-i Kebir. A m a bu süre. 162 a. Nikah. b. Muhammed'in ölümü üzerine Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslamiyeti terk edince. Halit onu görünce dayana­ maz ve kocasını bir hiç uğruna öldürüp o kadına cariye ola­ rak el koyar ve hemen orada. Bu arada Halit b. d. 228 ve 234.Taberani.Beyhakı. Velit bir gün Malik b.

13/369. bir ara güreşiyorlar. Beni Mustalık'ta Cüveyriye ve yine başka bir baskında ele geçirdiği Reyhane örnek gösterilebilir. bu işin teferruat kısmı. Ancak Ebubekir. Ömer'in bu ceza teklifini kabul etmez. N e y s e konu­ muz bu değil. Buradaki tepki. Bir kere cariyelik kurumunu onaylayan bir sistem var ortada ve Ö m e r de bundan yararlanmıştır. Ömer'in bir bacağını kırıyor. . hem siyasi olabilir. Velit bahsi. Bir örnek vereyim. Halit'i taşlayarak öldürelim. Hayber'de Safiye. Halit b. Halit b. düşmana karşı kılıç kullanan bir insana ben ceza v e r m e m der. Velit bu tek bir seferlik adet g ö r m e şartını da beklemez. Çünkü Ömer'in genel durumuna bakıl­ dığında. Halit b. Hatta Ömer'in. Yani Ö m e r bunu hazmetmez ve hep ona karşı tavır alır. Çünkü Halit. M u h a m m e d de hep böyle yapardı. Bu olay anlatılırken şu da söyleniyor: Zamanla Ö m e r ' l e Halit arasında meyda­ na gelen hoşnutsuzluğun nedeni bu olaya dayanır. no: 37020. Velit'e şunu söyler: "Nasıl olur da sen 163 Hindi. hem de aralarındaki ilişkiden de olabilir. Hz. Suriye tarafında öldürülen Halit'in cinayetinde 163 parmağı var diyen İslam tarihçileri bile v a r . bir kadını kendine almak için Müslüman bir kişiyi katlet­ miştir der. Ömer. Halit. Halit'e karşı özel nedenlerden dolayıdır. Yani o da hiç bekle­ memiştir o belirlenen tek adet g ö r m e şartını. Burada kısa bir hatırlatmada bulunmak isterim: Aslında Ö m e r bu olayda kıskançlığından dolayı Halit'e sert tepki göstermiştir. hemen orada kadınla sevişir. Bu. Ö m e r ' l e Halit henüz Müslüman değil­ ken. Kenz'ül Ummal. İslami kaynaklarda. Velit'in az önce sözü edilen cinayet olayı ve ka­ dını cariye olarak ele g e ç i r m e durumu Ebubekir ve Ö m e r ' e iletilince Ömer. o da bundan farklı bir şey yapmamıştır.A m a bu olayda Halit b.

cilt. 2. deyince o. 107-108. 164 a. 5/518. aynı konuda. no: 14091.İbni Teymiye.İbni Hacer Askalani. "Zaten hiçbir zaman İslamiyet'e inanmadım ki" karşılığını verir. 1 6 4 Hani belki kamuoyu bilmiyordur.İbni Esir. 6/322 Ebubekir'in halifeliği kısmı. yine aslen Hıristiyan olan.Kenz'ül Ummal. Malik b. Daha sonra yakalanıp M e d i n e ' y e götürülünce Müslümanlar ona. Arap yarımadasından b) Şecah binti Haris adında bir kadın. a.Üsd'ül Gabe. b. 248) İslamiyet'i bırakıp yedi yüz savaşçısıyla birlikte Tuleyha'ya katılır. Huveylid Esedî gibileri de ken­ di bölgelerinde peygamberliğini ilan etmişlerdi. c) Yine 'Yakıd' adında bir kadın. c. s. f. Mesela. M u h a m m e d döne­ minde birçok kişi de bölgelerinde kendilerini peygamber olarak ilan etmişlerdi. ve b. no: 7702 Malik b. Minhac'ü Sünne. s. hep çıkar. İslamiyet'ten öyle kaçışlar olur ki. Nüveyr kısmı. 165 a)Yakub'ül Hamevi (574-623).İbni Kesir.El-Kamil. asıl adı Cülendi idi) e) Esved-i Ansî. Hısn/veya Husayn bile (Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda bu konuda geniş bilgi var ve en başta Buhari'den alıntı var. e. Ebubekir'in halifeliği kısmında.h) 'Tac'ül Arus'. f) Tuleyha b. 2/218. 5/426 ve b) Zebidi. Nüveyr kısmında. yayılır. 5/619. Suri­ ye'nin Halep tarafında peygamberlik iddiasında bulunmuş­ tu. utanmadın mı ki dinden çıktın. . 'Mucem'ül Buldan'. Muhammed'in bir savaşta ele geçirdiği d e v e ­ lerden kendisine 100 d e v e rüşvet olarak verdiği Uyeyne b. Buna ilk olarak babası inanır' 6 5 d) Lakit bin Malik Ezdî (Umman'da peygamberliğini ilan eder ve zaten İslami­ yet'ten önce de oranın emiriydi. Yani hep çıkar. mesela Hz. d.Vakıdi. a) Müseyleme.bir Müslüman'ı. Kitab'ü Ridde. eşini alabilesin diye katlettin" gibi sert söz­ ler. s. Isabe. 2369. Buna rağmen Halit'e herhangi bir ceza uygulanmaz. el-Bidaye ve'l Nihaye. Hepsi Ebubekir zamanında bastırılır ve böylece o coğrafyada İs­ lam galip gelir. (1 !45-1205.

Kinde. eski­ den beri süregelen mitolojilerin gitgide genişleyip büyü­ yerek bir kültür haline geldiği bir gerçeklik var. Ayrıca M ü s e y l e m e ' y e karşı yapılan savaşta öldürtlen Müslümanların listesi birçok tabakat ve 166 siyer kitaplarında yazılmıştır. Beni 166 a. Ebubekir'in halifeliği bölü­ münde. Havazın. O yüzden henüz ortalıkta Kur'an izleri var iken bunu ki­ tap haline getrelim. en başta Buhari ve Müs­ lim'de anlatılmaktadır.İbni Kesir. Bedir gibi savaşlarda M u h a m m e d ' l e birlikte olan seçkin sahabeler de vardır. 11. bu yöntemle kendilerini topluma kabul ettirirlerdi. 2. Gatafan. e-Bidaye ve'l Nihaye 6/338-358. bu savaşta toplam yirmi bir bin insan katledilir. Bu konuda ihtilaf yoktur. 3/2£3-330. Beni Amir. Kimin formülü tutarsa artık atı alan Üsküdar'ı geçer misali iktidarı elde tutması kolay olurdu.Burada şunu eklemekte yarar var: O dönemlerde. yılı olayları. Bahreyn. b. Yine İslam kaynaklardaki bilgilere g ö r e . c. İslami kaynaklarda var olan bil­ gilere g ö r e Müseyleme'nin silahlı gücünün 40 bin olduğu söyleniyor. Kısacası. Bu gerekçe. 2/143 v d . Selim.el-Kamil. Nasıl şimdi demokrasi veya sosyalizm deniliyorsa ve bunlar popülist ise o d ö n e m d e de bu tür mitolojilerle insanlar kendilerini ortaya koyarlardı. Zaten Kur'an'ı kitap haline getirelim fikri.Hicri. Çünkü bu savaşta Kur'an'ı bilen birçok Müslüman katledi­ lir. . Umman. Yemen. Burada Müslümanların verdiği ölü sayısı binlerle ifade edilecek kadar fazla ve bu ölenler arasında Uhud. bu savaştan sonra ortaya çıkmıştır. garantiye alalım fikri ortaya atılır. Yemame. Nehre.Taberi. Ebubekir döneminde Y e m a m e ' d e peygamberlik iddi­ asında bulunan Müseyieme güçleriyle çok şiddetli bir sa­ vaş yaşanmıştır. Hadramut. d-Yakubi tarihi. cilt Ebubekir'in halifeliği kısmında.

2.İbni-il Esir. Ahirete iman onlar­ da da vardı: Zerre kadar bir şey hesapsız kalmaz diye. b.. e ğ e r erkek çocuğu dünyaya gelir ve yaşarsa. Tarih 3/280-330).Temim ve topyekun bölge insanları İslamiyeti çok kısa za­ manda ve hızlı bir şekilde bıraktılar.. Bu gibi vahiylerinden dolayı Tuleyha'nın peygamber­ liği hızla yayıldı. ama yine de bazı kalıntıları kalmıştır. el-Kamil. Yani sa­ bah ve yatsı namazları yoktur diyordu. çok da taraftar topladı. A l ­ lah'ın şunu dediğini aktardı: Siz insanlar çok şereflisiniz.. gi­ bi açıklamalar. 167 Yalnız bu sonuç. Fedail-i Kur'an. artık ikinci bir kadınla evlenmesi haramdır diye yasak vardı. c.. in­ sanların niçin Muhammed zamanında Müslüman oldukları noktasında iyi bir yanıttır aslında: Niye inandılar. Allah olarak benim buna ne ihtiyacım var ki. Gerçi islam hâkim olunca onla­ rın öne sürdükleri prensipleri yok etmiş veya yerine kö­ tü/alaylı prensipler koymuştu ki insanlar İslam'a daha da bağlansınlar. Kaldı ki.İbni Kesin Bidaye-Nihaye. zina etmek de haramdı. 6/340 ve devamı.Taberi. Ebubekir'in halifeliği kısmında. Ya­ ni bunlara g ö r e ancak istisnai durumda ikinci evlilik olabi­ lirdi. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. Bir de şunu diyordu: Allah vahiy g ö n d e r e ­ rek bizim günde üç sefer namaz kılmamızı istiyor. içki içmek. bir erkek evlendiği za­ man. Buhari. Cem'ul Kur'an kısmın­ da. . Hele en ilginci. ancak Müslüman- 167 a. Dolayısıyla sizin benim için namazda secde edip kafanızı/o en kıymetli organlarınızı yere koymanızı kabul etmiyorum. neden kaçtılar? Kaldı ki bu peygamber adaylarından çoğunun projeleri aynı zamanda mantıklıydı. On­ lara g ö r e insanoğlu çok dikkatli olmalıydı. cilt. Mesela onlardan Tulayha şunu diyordu: Cebrail vahiy getirdi.

169 Daha fazla bilgi için.lar ganimet ve cennetteki huri avantajlarıyla bunları etkisiz hale getirdiler. Küfe'de M u g i r e b. Irak'ta Beyan b. yine Yakup ve oğlu Yusuf.İbni Esir. bu konuda doktora tezi olarak bir çalışma yürüten ve kitap haline getiren Medine'deki Ümmü'l Kura üniversitesi öğretim üye­ lerinden Ahmet bin Sad Gamıdi'nin 'Akidet'ü Hatmi Nübüvveti bi nübüvveti'l Muhammediye s. Yani Muhammedinki Tann'dan g e l m e . İrtidat olayları kısmı. peygamberliği aramız­ da paylaşalım demiştir (Hani Musa ve ağabeyi Harun. cin. Bidaye-Nihaye. Sait ve Ebu Mansur el-Aceli. mito­ lojileri çok iyi bilirdi ve halka anlatırken onları güzel etkile­ yebilen bir yapısı vardı. Şam'da Haris b. 169 FazI peygamberlik iddiasında bulunanlar arasındaydı. Yine M u h a m m e d ' d e n sonra Emevi ve Abbasiler döne­ minde de peygamber adayları çıktı ortaya. efendim çok g e z g i n biriydi. çapulculukta ordu­ larını harekete geçiremedikleri için kaybettiler.İbni Esir. talan. . Sakif te Muhtar b. b. Himyeri/San'a'da Ali B. sihir gibi konularda uzmandı gibi yakıştırmalar yapmışlardır İslam'ı yazarlar. Bir de Muhammed hayatta iken Mü­ seyleme ona mektup göndererek. ancak onlar ganimet. 1 6 8 M ü s e y l e m e için d e . 6/353 vd Secah binti Ha­ ris konusunda. 173-195 bakılabilir. Sait. İbrahim ve oğulları İsmail-İshak gibi biz de aramızda paylaşalım diyordu) ama Muhammed bu­ nu kabul etmemiştir. İşte böyle: Eski d ö n e m l e r d e Orta Doğu'da kim pey­ gamberim deyip de kendini kabul ettirirse o yaşardı. irtidat olayları kısmında. Esed kabilesinden Ebu Hattap. Muham­ m e d ise bunların arasından sıyrıldı. Kamil. Sem'an. 168 a. Bu­ nun için Muhammed döneminde birkaç peygamber adayı ortaya çıktı. Üseyid. Örneğin. Müseyleme ise çok bilgili olduğu için kendi şahsi projeleri vardı ve o yalancı pey­ gamberdir diyorlardı.

1 7 0 Halit'e herhangi olumsuz bir şey söylediği kayıtlı değil. Halit. ben Halit'in yaptığından uzağım" diyor ve bunu 170 Siyeri İbni Hişam. Velit olduğunu söylüyorlar.Aslında Ebubekir'in Halit bin Velit'e ceza vermemesi. Hz. Fakat bu esirler onlara karşı gelmedikleri ve üstelik de İslamiyet'i kabul ettikleri için. Hz. Ö l e ­ nin kim olduğunu ve neden öldürüldüğünü sorunca. O. Velit'i Beni Ge­ z i m e kabilesine gönderiyor ve karşı koymazlarsa sakın on­ lara bir zarar vermeyin. . Yine Halit bin Velit'le ilgili en başta Buhari'de anlatılan şöyle bir katliam olayı var: Mekke'nin fethinden sonra. N i y e mi? Hemen somut bir-iki örnek vereyim. kalanlarını da esir edip ar­ kadaşlarına köle-cariye olarak dağıtıyor. "Al­ lah'ım. Hz. Burada Muhammed'in göster­ diği tepki sadece şu: Baskınlarda kadınlara. Sabah olunca bu kez arkadaşlarına: "Herkes elindeki esirleri öldürsün" ta­ limatını veriyor. diye talimat da veriyor. cena­ zenin bir kadına ait olduğunu ve öldüren kişinin ise Halit b. Halit b. bas­ kın ekibiyle birlikte onları İslam'a davet ediyor ve onlar da kabul ediyorlar. o baskın sırasında insanları y e r e yığıl­ mış bir cenazenin başında toplanmış olarak görüyor. Muhammed Mekke'yi tekrardan geri alınca (yani Mekke'nin fethinde). Muhammed'in felsefesine uygun ve aynı zamanda ona saygıdır. Halit tarafında­ ki bazı insanlar onun bu teklifine karşı çıkıyor ve asla biz öl­ dürmeyiz diyorlar. Sonuçta Ha­ lit onların bir kısmını katlediyor. Muhammed. civarda bulunanlar da İsla­ ma girsinler diye. çocuklara ve yaşlılara dokunmayın. halk nezdinde İslamiyet'i kabul ettim anlamına gelen eşanlamlı başka bir kelime kullanıyorlar. ancak İslam'ın formalitelerini henüz bilme­ dikleri için. Mekke'nin fethi kısmında. M u h a m m e d ' e iletiliyor. Sonuçta durum Hz.

Peki. Şu da bilinmeli İd. olabilir. ama geniş halk kitleleri için d e d i ğ i m gibi ya korku. cariyelerden yararlanma düşüncesiydi. ancak Muhacir ve Ansar grubu Halit'e karşı çıkar ve ellerin­ deki esirleri öldürmez. kimileri için ganimet. biz de bir an önce yerimizi alalım. İbni Sad'dan alıntı yaparak bu ha­ disin şerhine şunu da eklemektedir: Halit'le birlikte o baskına gelen Selimoğulları. nasıl olsa yeni bir sistem kuruluyor. mucize gösterdi de insanlar bundan dolayı ona inan- . ya da ganimet-talan ve cariye kazanmak gibi mad di çıkarlar ön plandaydı. şu hiç sorgulanmaz mi: Acaba ne oldu da Halit ve diğer meşhur sahabeler İslam'ı seçti? H e p vurgu yapıyorum: Olay kimileri için iktidar kavgasıydı. Halit b. Hele bu fikir. ben artık onlara girmiyorum. malım talan olmasın endişesiyle korkudan Müslüman oluyordu. bu pastadan pay alalım hesapları yapıyorlardı. Şu da var ki onlar köle-cariye olarak kalsa hiç olmazsa onlardan yararlanırlardı. O dönemin önemli siyasetçileri için tek neden iktidara ortak olmaktı. İbni Hacer Askalani. Halit b. Kimi­ leri ise çoluk çocuğum cariye-köle adıyla anılmasın. yoksa Muhammed Tanrı görevlisiydi. Yani Halit'in yaptığını yanlış buluyor. Velit gibileri. en başta halife Ömer için geçerliydi. Velit çok sonraları İslamiyet'i kabul edenlerdendir. Halit'in talimatını dinleyerek ellerindeki tüm esirleri katlederler. bazı rivayetlere g ö r e de üç kez tekrarlıyor. Muhammed'in ölümünden yaklaşık üç yıl önce. tabii ki İbni Hacer bu hadisin açıklama kısmında tüyler ürperten bazı detaylar da aktarır. nitekim kendisi bunu çok iyi başarmıştır. peki öldürülseydi bunları katleden Müslümanların bunda ne gibi çıkarları olurdu? Yani karşı çıkanlar bu kölelik avantajından dolayı böyle bir girişimde bulunmuş olabilirler v e y a belki de iyi niyetli insanlarmış.iki.

Muhammed'in vefatından sonra insanlar bazı yerlerde toplu halde. herkes islamiyet'i terk e t t i . Bunlar dışında hiçbir cami kalmadı.. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. 6/340 ve devamı. on­ lara g ö r e Ebubekir din için cihat etmiştir. Muham­ med'den sonra Arap yarımadasında üç adet cami kaldı. cilt. bazı yerlerde de kısmen İslamiyet'i bıraktılar. c.ibni Asakir. M e d i n e ve Bahreyn'e bağlı 'Cüvasa' kö­ yündeki Abdülkays camisidir. 1 7 1 Ebubekir o zaman zekât v e r m e y e n ve güya dinden çı­ kanlar hakkında. 1 7 2 Yani Ebubekir'in haksızlıkları böyle Hz. 2. Mekke. Cem'ul Kuran kısmın­ da. Bunlar.Kandehlevi. Bu arada kitlesel bir şekilde gerçekleşen bu İslam'dan çıkma olayları karşısında Ebube­ kir. Halit b. Buhari. Fedail-i Kuran. Geçer­ li olsaydı. o zaman için hiç de geçerli değildi. Dolayısıyla tek bir muhalif kalana kadar savaşa devam" diyordu. bu kadar basit. Taberi Tarihi. el-Kamil. Öyle ki Hz. Megazi kısmı. Ebubekir'in halifeliği kısmında. 172 a. Fatma'ya yaptı­ ğı gibi ferdi d ü z e y d e değildi.İbni Kesiri Bidaye-Nihaye. ordusuna şu talimatı veriyordu: Ya onlar geri dönüp zekâtlarını verecekler veya hepsi kılıçtan geçi­ rilecek. So­ nuçta binlerce insan kılıçtan geçirildi. 2/205. cilt 30/319. Arap yarımadasında Hz. el-Kamil. kendisi kitlesel bir şekilde katliamlar gerçekleştirmiştir. .dılar gibi fikirler. Tarih 3/280-330. 3/225 b. Bunda zaten İslam düşünürleri arasında ihtilaf yok.Ibni-il Esir. Velit'in Beni Cüzeyme'ye gönderildiği bö­ lümde. e. d-Taberi. İbni Esir. 171 Buhari. "Yahudiler bununla çok sevinirler. Hayat-i Sahabe. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir.. 2/25. onun ölümünden sonra insanlar kitlesel bir şekil­ de dinden çıkmazdı ve Ebubekir de bu irtidâd olaylarıyla uğraşmazdı.

no: 551. Ebubekir ve Ömer'in yaptığı zulme karşı onları Firavun'a benzetmiş. Hatta Zehebi. Mizan'ül İtidal adlı yapıtında Muham­ m e d b. Ebubekir'in kendi icraatından örnekler göstererek pişmanlık duyduğu olaylar keşke yalnız onlardan ibaret ol­ saydı: İki buçuk yıllık halifelik dönemi hep katliamlarla g e ç ­ miştir. "Şimdi mi inanırsın. 9 1 . O yüzden kimi İslam tarihçileri Ebubekir'in durumunu. ancak Hz. "Ey zalimler. Ali. 1 7 4 c.. Ebubekir ve Ö m e r için de kimile­ ri. 1 7 3 İşte Ebubekir'in durumu da buna benziyor demişler..Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) Halk arasında Hz. sen suçlu­ sun" deyip ağzına çamur doldurup onu boğmak suretiyle ruhunu almış misali. A h m e t b.Kendisine Sıddık' yani çok doğru denilen Ebubekir'in ha­ yatından kısa bir numune sundum. 174 Zehebi. sizin ölüm anındaki korkunuz ve pişmanlı­ ğınız tıpkı Firavun'unld gibi artık size fayda vermeyecektir" demişlerdir. Ahmet b. kızları ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşleri olan Ayşe ile Hafsa'yı da fitne unsu­ ru olarak nitelemişlerdir. o sırada Azrail inip ona. Hammad'el Kufi'den şu farklı rivayeti de ekliyor: Kimileri. Muhammed'in katledildiği bilinmediği 173 Yunus suresi. Kur'an'da mitolojisi anlatılan Firavun'un denizde boğulma­ sına benzetmişlerdir: Güya Firavun suda boğulmaya başla­ dığı an pişman olup "Musa'nın Rabbine inanırım" demiş de. İşte. Mizan'ül İtidal. 1/284. Muhammed Sırri kısmında. Ö m e r ve Osman'ın öldürüldükleri biliniyor. .

İlkin Ö m e r halife olacak. ondan sonra yönetimi paylaşalım diye. Kendisi birinci cildin 40. Ebubekir bir yıl g ö r e v d e kaldıktan sonra ayrılıp halifeli­ ği Ö m e r ' e teslim etmeliydi. Necah'ın kaynağındaki bilgiler gerçekten ilginç. İlk önce kitabından bir özet sunacağım. Necah Taî'den kısa bazı bilgiler vereyim. başka Sün­ ni kaynaklarla karşılaştıracağım. Zaten Ebubekir halife olduğunda Ebu Süfyan hep onun halifeli175 Necah. Bunun üzerine Ömer. Ancak ne olursa olsun adam güzel bir çalışma ortaya koymuş. Ebubekir'in z e ­ hirlenerek katledildiğine ilişkin açıklamalar İslami kaynak­ larda çok fazladır. beğenilir veya beğenilmez bu ayn bir dava. 1955 İrak doğumludur. Plan şu: Biz birlikte Ebubekir'i orta­ dan kaldıralım. Ayrıca onun alıntı yaptığı kaynaklardan da birçoğunu dipnot olarak ekleyeceğim. alıntı yaptığı kaynaklar hepsi ünlü islam düşünürlerin ka­ leminden. Kaldı ki. Kendisi bir akademisyen.gibi. plan buydu. ondan sonra da Osman ve bu arada tabii ki Emevi kesimine gitgide tolerans tanınacak. insanlar Ebubekir'in de en yakın arkadaşları tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiğini bilmiyor. sayfasından başlamak üzere konuya ilişkin şu bilgileri veriyor: İlk başta Ebubekir'le Ö m e r arasında yapılan konuşma­ da. g ö r e v d e direniyor ve üstelik de Ö m e r ' e karşı tavır alıyor. Osman'ın bağlı olduğu Emevilerin etkili isimleriyle görüşüyor. ancak Ebubekir bunu yapmıyor. Mesela onun Ömer'i Hac görevinden al­ ması gibi. ancak kendi arkadaşları tarafından bir komploya kurban gittiğini net olarak belirten bir islam dü­ şünürü hemen hemen yoktur. bu konuda çok çarpıcı ve net bazı bilgiler vermiş­ lerdir. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gibi. J . Necah T a î 1 7 5 ile itikadı mez­ heplerden Mutezile ekolüne yakınlığıyla bilinen İbni Ebi'l Hadid. daha sonra da değerlendirmesi ne kadar doğru diye.

bu ayrı bir şey. İşte bu iki kişi aracılığıyla planlarını uygulamışlardır diye rivayetler var. bu sahte bir vasiyetnamedir. İşte bu konuda Necah şöyle diyor: -Bir kere ağır hasta olan Ebubekir artık halifeyi tayin edecek durumda değildi. ki Ömer'i halife olarak önerdi" söz­ leri Ebubekir'e ait değildir. "Beni dinleyin. birçok İslami kanıt ve argümanlarla tezini destekliyor. Ancak Ebubekir. İddialarından bir kesit: Daha sonra anlatacağım İd. Osman'ın Ebubekir'in yanına girip dışarı çıkınca halka. Sonuçta. Mekke valisi Attab'a ve Ebu Kebşe'ye zehir içiriliyor ve hepsi de bir yıl sonra hemen hemen aynı gün veya günlerde vefat ediyorlar. Aslında bu vasiyetname daha önce Ö m e r ve Osman tarafından planlanıp bir kâğıda ya­ zılmış ve Osman'a verilmiş İd. tabii ki ilacı nasıl verdiklerinin detayı hakkında pek bilgi yok. inandırıyor. Kelde'ye. Ebubekir'in son nefesinde içeri girip çıksın ve Ebubeldr bana yazdırdı desin. doktoru Haris b. size Ebubekir'in va­ siyetini ilan ederim. adam mı kalmadı da bunu seçtiniz di­ yordu. ancak belki kimse onun kadar fark edememiş. ben ölürsem Ö m e r halife ol­ sun diye. burada bir senaryo söz konu­ sudur. Necah iddialarını güzel hazırlamış. güya Ebubekir son nefesinde Osman'a vasiyetini yazdırmış. Yani öne sürdüğü kanıtlar hep İslami kesimden. Sabit ve Abdullah b. diyor. Zaten bu olup bitenler sırasında vefat ediyor. Selam'a güvenirdi. Sonuçta Ebubekir'e. onları kötü niyetli olarak tahmin et­ mezdi. O yüzden. Z e y d b.ğiyle alay ediyordu. Çünkü Ebubekir'in yanında son nefesinde Osman'dan .

Kaldi ki. ancak başarısız olmuştu."Zulmedenler hangi akıbete uğrayacaklarını görecek­ lerdir. İşte hem o sıra onu ve Ömer'i saran heye­ can. Peki neden bu adam birden kayboldu da yerine Osman ortaya çıktı? As­ lında bu da doğru bir tespittir." Yani burada şu söyleniyor: Her zaman yumuşak konuşan. Bir de daha sonra İslami kesimin kaynaklarından sunaca­ ğ ı m bilgilere g ö r e Osman dışarı çıkınca şunu diyor: Bana inanırsanız size Ebubekir'in vasiyetini okuyayım. yoksa kendisi hayatında hiçbir zaman İslamiyeti benimsememiştir. -Bir de o ana kadar Osman'ın piyasada hiç ismi yoktu. Çünkü Ebubekir g e n e l d e uzlaşmacı bir konuşma ya­ pıyordu. Muhammed'in diğer eşlerinden farklı olarak hazineden ona daha fazla aylık bağlanıyor (ay­ da 1200 dirhem). Sakife Beni Saide'de hem Ebubekir. yoksa okumam diyor. Osman'ın okuduğu yazı ise çok farklı ve sonunda da Şuara suresinin 227. Ayetin içeriği şu. moral veren bir Ebubekir. Halbuki Mekke fethinde Ebu Süfyan Müslüman olmuşsa da. ayeti eklenmişti. İşte bu. hem de onun bu şekilde bir açıklama yapması şüphe­ leri daha da artırmaktadır. Hatta Muhammed'in eşlerinden Ümmü Habibe. Ö m e r halife olunca Emevilere aşırı d e r e c e d e ayrıcalıklar tanıyor. Ebubekir'in üslubu değildir. hem de Ö m e r bir ara halifeliği Ebu U b e y d e ' y e teklif ediyorlar. hem de hiç kimse Os­ man'ın bu açıklamasının Ebubekir'e ait olduğuna inanmı­ yordu. Hz.başka şahit olacak kimse yoktu. son nefesinde bu ayeti işleyerek sanki alın halifeliği. bu artık mecburiyetten olmuş. Mesela en başta Ebu Süfyan ve oğlu M ü a v i y e ' y e çok iltimas yapıyor. Hatta bir ara Muhammed'i M e d i n e ' d e vurdurmak için plan da yapmış. Allah belanızı versin gibi bir yaklaşım söz konusu. . Ebu Süfyan'ın kızı olduğu için.

"Allah'ın baldan da askerleri vardır" sözü meşhurdur. hem de can çekişir­ ken o halde mezara gömüyor. Muaviye hem meşhur Hz. Abdullah b. Malik Ester. Onun bu sözü birçok İslami kay­ nakta geçiyor. Kimi rivayetlere göre Hz. Hz. H e m başka kaynaklarda. Ayşe'yi bir kuyuya atıp o kuyu­ nun etrafını kapatıyor ve bir daha umuma açmıyor. Rahman. Ebubekir oğlu Abdullah. A. Ayşe'yi. Ayşe'yi damdan düşürmek suretiyle katledip geceleyin de gömüyorlar Muaviye. 2. s. Aziz. M u h a m m e d Mek­ ke'den M e d i n e ' y e hicret ederken yanında Ebubekir de var­ 178 mış olayını inkâr ediyorlar. Yani bal içine zehir katarak insan­ ları vurmayı kastediyor. kesinlikle bu doğru değildir. Diğer kardeşi Muhammed ise zaten Muaviye'nin talimatıyla Mısır'da yakalanıp bir merkebin içine lonuyor ve eşekle birlikte onu yakıp o şe­ 177 kilde katlediyorlar. Kimi rivayetlere g ö r e Muaviye minberde oğlu Yezit için propaganda yapınca Ayşe ona karşı çıkıyor. 176 Ebubekir'den soma suikast mağdurlarından bir liste veriyor: İbni Avn. Igtiyal'ül Halife Ebubekir. Ömer. Ömer b. Ali. 178 Tevbe suresi. Ebi Vakkas. 177 igtiyal'ül Halife Ebubekir. Bunun üzerine Muaviye Ayşe'yi bir çukura g ö m m e k suretiyle katlediyor. Mu­ aviye. . Ayşe'nin kar­ deşi Abdurrahman'ı da hem zehirliyor. Ebubekir'den sonra Emeviler tarafından suikastlarla öldürülenlerden ayrıca uzun bir liste de veriyor ve bu suikastların baş aktörü olarak da Muaviye'yi gösteri­ y o r . Bu ve başka Şia mensupları. A. Rahman b. Halit. Ayet.Necah'a g ö r e Ebubekir. 1 7 6 Zaten Muaviye'nin. hem de iki kar­ deşi Abdurrahman ve Muhammed'i suikastla öldürmüştür. hem de bu kaynakta anlatılı­ yor ki. Sad b. Ebu­ bekir oğlu A. Hasan b. Ebubekir kızı meşhur Ay­ şe. 1/108vd. Emeviler'in suikastla katlettik­ leri ilk kurbandır. 1/43. Bir başka aktarım da. 40.

Kimi rivayetlerde. Her ne kadar İslami kaynaklarda Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiği açık ola­ rak yazılmıyorsa da. şeklinde çok kısa bir bilgi var. aslında olayın sis perdesini ortadan kaldı­ racak kadar güçlüdür.ikisinin M e k k e ' y e hicret zamanları farklıdır diyorlar. "Yediği­ miz y e m e k t e zehir vardı. bunun süresi de bir yıllıktır. Muhammed'in zehirlendiği konusunda tarih belli (Hayber baskını). A m a Ebubekir'in ölümüyle ilgili doyurucu açıklama yok. Kelde o sırada Ebubekir'e. Enteresan g e r ç e k t e n . onu af mı etmiş. zehirli eti hazırlayan kadın bel­ li (Zeynep). şu var ki. Ebubekir'in ölüm nedeni birçok kaynakta bu şe­ kilde belirtiliyor. El-vafi bil Vefeyat. Yedikten sonra dokroru Haris b. 1 7 9 Hz. Ebubekir de zehirlenerek bu dünyadan g ö ç ettiler" şeklinde farklı. Kimi rivayetlere g ö r e Ebubekir ile Mekke valisi bir yıl sonra aynı g ü n d e vefat ettiler. "Dünya ne kadar boştur! Hz. olay belli. idam mı etmiş yine az çok ba­ zı bilgiler var. 19/289-no: 7562. Mu­ hammed de. kendilerine (Yahudi­ ler tarafından) sunulan zehirli yemekten yediler. aynı eserlerde konuya ilişkin var olan kanıtlar. Yani bir­ birlerinin ölüm haberini bile duyma fırsatları bulamadılar. Sadece Yahudiler tarafından zehirlenip katle­ dilmiş. bir yıl sonra yaşama şansımız yoktur" dedi. kısa ama ölüm nedeni aynı şekilde anlatılıyor. Ebubekir'in mağarada olmadığına dair bir de özel bir kitap hazırlamış. . Nitekim yiyen iki kişi bir yıl sonra vefat etti. Attab kısmında. Kelde ile birlikte. Ebubekir'in ölümüyle ilgili Sünni kesimin kaynaklarında var olan bilgiler şöyle: Yanında bulunan Meleke valisi Attab ve doktoru Haris b. Hatta Necah. Bunları zaten aktaracağım. A m a az da olsa kimi yazarlar Ebubekir'in banyo yaptıktan sonra üşütüp zatürre olduğunu ve bu ne179 Safedi.

f.554.İbni Ebi'l Hadid.Ebü'l Feda.Muhibbüddin Taberi. 12/204. cilt 28/20 halifeler bölümü. Sıfat-i Safeve. El-Kamil. e. Sübülul Hûda. Ebubekir'in ölümü bölümünde.Tarih'ül Hulefa.cienle öldüğünü yazıyor. kardeşi Hüseyin'e. c.Müntehab'ü Kenz'il-Ummal. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" cümlesini sarfetmiştir. ama tedbirimi aldım 180 a.Ikd'ül Ferid.Ibni'l Cevzi. Muaviye'nin adamları tarafından zehirlenerek katledilince Muaviye. Siyer-i A'lam. 1) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Ebubekir'in kendisine olan hasreti yüzünden çok olumsuz etkilendiğini ve bu hasretten dolayı öldüğü­ nü yazıyorlar.İbni Asakir. 2. Burda ibni Sad ve Hakim'den de alıntı yapıyor. Bazı yazarlar o dönemle ilgili bu yöntemle katledilen kişi­ lerin listesini de çıkarmışlar. 2/31-34. Ali'nin oğlu Hasan. 3/105. Bunu az önce de belirttim. no.İbni Esir. 3/419-22. Ancak benimsenen görüş. 2) Tarih-i Dımaşk. m. 1 8 0 Şu bilgiyi de eklemekte yarar var: O dönemin insanla­ rı. 30/409. . Ebubekir'in vefatı kısmında.Salihi. h-Taberi Tarihi. I. Hatta Hz. Ebübekr'in ahlak ve ölümü kısmında. 1/263. Hz. j.İbni Kuteybe. 1/222. n. O d ö n e m d e g e n e l d e bala ve yemek­ lere zehir konuluyor. 67 vd. i. b. Riyad'ü Nadre.. Ali tarafından Mı­ sır'a görevlendirilen Malik bin Ester. s. Şerh'ü Nehci'l Belaga. Muaviye az önceld cümlesiyle bunu vurgulamak istiyor. birilerini ortadan kaldırmak istedikleri zaman genelde zehirli yemekler kullanırlardı. 13/1 18 Ebubekir kısmında. s. Tarih. d. cilt. Mesela. 100. Zehirleme yöntemi o dönem­ de çok yaygındı. Muhammed vefat et­ tikten sonra. g. Ebubekir konusunda. tabii ki Ebube­ kir'in zehirlenerek öldürülmüş olmasıdır. k.Zehebi.Suyuti. Bazıları da. 1) el-Maarif. b) jmame-Siyase. bu yöntemle insanlar öldürülüyordu.İbni Sad. 1/222. 18.. üç sefer beni ilaçla öldürmeyi denediler.

'Savaik-i Muhrika'. Ebubekir'in halifeliğinin ilk yı­ lında iyi görünüyor. halifeden sonra gelen ikinci adamdı. Ali. hatta onu dinlememesi Ebubekir'i ra­ hatsız etti. Ne yazık ki. Habis ve Uyeyne'dir. Bu dört kişiden ikisi yine Ak'ra b. henüz Hz. Ebubekir ilk yıl bu görevi Ö m e r ' e vermiştir. başlangıçta. Ali. ona zehir vermek suretiyle hayatına son veriyor. Somut örnek gerekirse: Muhammed Huneyn baskınında karşı taraftan aldığı binlerce d e v e d e n rüşvet dağıttı. Muham­ med'i öldürmeden önce halifelik konusunda anlaşarak adım atmışlardı. Heytemi. Peki bilgiler bunlar iken Ömer'in ve Osman'ın Ebube­ kir'i zehirleyerek öldürdüğü söylenebilir mi? Şimdi de ko­ nuyla ilgili var olan bilgileri v e r m e y e başlayayım. b. Habis'e ve daha birçok önemli şahıslara dağıttı.başaramadılar demiştir. o d ö n e m için ilaçla can almak yaygındı. 196. Bu son iki kişi o kadar önemliydi ki. 1 8 1 Evet. Bunu Muhammed'in ölümü konusunda anlatmıştım. .İbni Asakir. 100'er d e v e Ebu Süfyan ve oğlu Muaviy e ' y e . bu kadar tedbire rağ­ men sonuçta hanımı Ca'de binti Eş'as bin Kays. Allah'tan kork. 100'er d e v e de Uyeyne adındaki kişiyle Ak'ra' b. bu dağıtıma sert tepki gösterenler de oldu: "Ey Al­ lah'ın resulü. Hatta Muhammed bu altınları bunlara dağı­ tırken. Mesela o d ö n e m hac işlerinden so­ rumlu olan yetkili. Tarih'ü Medinetüi Dımaşk. bir ara Hz. 24/24. hem de zamanla Ebubekir'in yetkileri­ ne müdahale etmesi. Biz bu mücevherata daha 181 a. bir baskında ele geçirilen altınları M u h a m m e d ' e gönderdi. Bunların arası. Ömer'le Ebubekir. çevrelerinde söz sahibi olan insanlara İslama adam kazan­ dırsınlar diye. Yeni Müslüman olmuş. H e m Ömer'in sert mizaçta olması. 56/376 ve Muhtasar'u Tarih-i Dı­ maşk.Hasan b. o da bunları dört kişiye dağıttı. s.

Velit Muhammed'e. Ama ne yazık ki daha önce de bir vesiley­ le belirttiğim gibi. Şunu bilin ki. cennetle susturdu. 1 8 2 Burada konuyu biraz daha açmakta fayda var. Aynı zamanda onları sevmediğini de kabul ediyordu. en başta Buhari ile Müslim'de ve Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih'te anlatılmaktadır.Tecrid-i Sarih. "İzin ver de böyle diyenin kellesini uçurayım" dedi. Muhammed'in vefatından sonra bu Uyeyne 700 taraftarıyla birlikte İslamiyeti terk etmiştir. b. ileride Müslü­ manlara başbelası olmuşlardır. tabii bu açıklamasıyla o insanları çı­ kar hesaplarıyla susturmak istiyordu. So­ nunda yakalanınca. Muham­ med. 1/230. Bu olaylar. Önemli gördüğü kişilere 100'er d e v e verince tabii ki bu kıdemli Müslümanların/özellikle Medinelilerin zoruna gitmiştir.müstahak idik" gibi sert eleştirilerde bulundular. Huneyn harbinde karşı taraftan aldığı develerdenmaldan ne varsa. .el-Lü'lüü ve'l Mercan. no: 632-639. kalpleri İslam'a ısınsın diye verdim. ben ve siz de sonsuza kadar biribirimizi sevelim şeklinde bir konuşma yaptı ve onları kuru sevgiy­ le. İstemez misiniz ki onlar malla sevinsinler. Örneğin Muaviye gibi. no: 1642. Üstelik mal dağıtmakla güya tarafına çektiği tüm o önemli insanlar. M u h a m m e d bunu duyunca Medineli Müslümanlarla özel bir toplantı yaptı ve şunları söyledi: Ben onlara o de­ veleri. "Ben hiçbir zaman Muhammed'e inanmadım ki" itirafında bulunmuştur. Bu 182 a. ben sizleri onlardan daha fazla severim. kendi soyuna bağlı henüz Müslüman ol­ muş önemli kişilere dağıtmıştır. Bu arada Halit b. Zekat kısmı. Zaten o sırada Mekke yeni alınmıştı ve Muhammed'in kendilerine torpil yapıp ikramda bulunduğu kişiler de yakın zamana kadar Müslümanlarla savaşan insanlardı. Ben iki tercih ara­ sında kalsam sizi tercih ederim.

no: 1059-1062. bu anlaşma iptal e d i l d i . hazineye ait bir miktar arazi istediler.Lü'lüü-Mercan. "Asıl yetki Ömer'indir. Ebubekir. biz ortağına ekip biçelim dediler. kı­ raç. 183 a. para-deve veriyordu. c. no: 632-637. Menakıb-i Ansar. Ö m e r bundan son­ ra doğruca Ebubekir'e gidip "Bu toprak senin mi. 3/294. Farzü'l humus ve Megazi kısmında. Daha sonra onlar da Ebubekir'in yanına gittiler. Ondan fazla hadis almış.Hindi. Zekat. Zekat kısmı. b. Ö m e r kızdı ve ellerindeki sözleşmeyi alıp yırttı. 1/226. o iki insan Ebu­ bekir'den tarla isterken de şunu diyorlardı: Ekilmeyen. değerlendi­ relim. Kenz. Gidin kendinize çalışın dedi. Husayn/Hısn kısmında. Ihya'ül Mevat kısmında no: 9151. alın götürün Ö m e r ' e söyleyin o da bu işin şahidi olsun dedi. kalbiniz İs­ lamiyet'e ısınsın diye yapıyordu ama şimdi böyle bir sorun yok. Isabe: Uyeyne b. "Ha­ life sen misin. el-Marifet-ii ve'l Tarih. .Ibn-i Hacer. Bunlar gidip Ö m e r ' e anlatınca. Buna karşı bu iki kişi. 1 8 3 İşte bu iki meşhur insan (Uyeyne-Ak'ra'). Ebubekir ha­ life iken günün birinde gelip ondan. c.Müslim. bana yalnız saygı gösterilir" ya­ nıtını verdi. Kaldı ki.Buhari.Yakub Fesevi. b. yoksa Ö m e r mi?" diye sordular. 184 a-ibn-i Asakir. Ebubekir buna onay verdi ve ayrıca bir mukavele de yaptılar. "Vallahi biz bilmiyoruz halife sen misin yoksa Ebubekir midir!" di­ yerek bu şekilde tepkilerini gösterdiler. yoksa ha­ zinenin mi. çorak bir arazi ver onu işler hale getirelim. O zaman İslamiyet zayıftı. d.konuda hem Buhari. N o : 6155. 1 8 4 Hatta kimi rivayetlerde Ömer'in o iki kişiye karşı kullan­ dığı şu sözler de var: M u h a m m e d bir ara size bakıyordu. nasıl bunlara verirsin!" diyerek ona da sert bir şekilde çıkıştı ve bu işin gerçekleşmesine engel oldu. 9/195. hem de Müslim birçok hadis aktar­ mıştır. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk.

Bahreyn haracını bize ver. Çünkü yalnız bu hac 185 İbni Asakir. Ta'ih'ü Medinet'i Dımaşk. "Asıl yetkili Ömer'dir. İşte Ömer'in bu tip kırıcı müdaha­ leleri Ebubekir'e olumsuz etki yapıyor ve zamanla araları açılıyor. Ne demişler: Köprü/ü g e ç e n e kadar ayıya dayı denir. bana ancak saygı gös­ terilir" açıklamasını yapar. Hani şimdi de bazı ülkelerde kral var. kral formalite olarak bulunur. 186 a. Mesela. Ebubekir de Ö m e r ' e karşı aynen bu durum­ dadır.185 Fırsatlar dünyası: Bir zamanlar az önce sözünü ettiğim o iki kişi tehlike arz ederken. M u h a m m e d ' e karşı etkili olduğu gibi Ebubekir için fazlasıyla otoriter oldu­ ğunu bilmek-anlamaktır. önemli olanın Ömer'in. Ebubekir halifeliğin ikinci yılında Ö m e r ' i hac görevinden aldı. Ebubekir halife olunca tekrar iş başı yapmıştır. Ömer hac işleri görevinden alınınca bu kez 186 aynı g ö r e v Attab'a verilir.Bu konuda İbni Asakir tarihinde daha farklı örnekler de var. 13/77. Bunun sonucu olarak. . Ebubekir bunu da kabul eder. Muhammed başkalarından al­ dığı talan malını (altın-100 d e v e gibi) onlara bedava dağı­ tırdı. hamal gibi çalışalım. Ebubekir bu olayda da. ama tehlike bitince. Burada artık Ö m e r anladığını anlar ve planların uygulamaya başlar.. ancak ülkeyi idare eden parlementodur. yine Akr'a ve Zebberkan adında iki kişi Ebu­ bekir'e gelir. A m a bunun da ötesinde. dinden çık­ maz. onların 'toprağı ortağına işlete­ lim.ibni Asakir. ancak Ö m e r yine se­ netleri yırtar ve burada da sözleşme iptal edilir. yerine de Mekke valisi Attab'ı görevlendirdi. Bu insan zaten Muhammed zamanında M e k k e valiliğine atanmıştı. biz de söz veririz ki tek bir kişi bizden size karşı muhalefet etmez. Tarihü Medinet-i Dımaşk. 9/194-196.. kıraç yerleri işler hale getirelim' dedikleri bu tekitleri bile artık kabul g ö r m e z hale gelir.

O günkü g e l e n e ğ e g ö r e bir genel mutabakat (ilkel de olsa) bir nevi cumhurun onayı gerekiyordu.görevinden alınma işlemi. Yine Ebubekir halife olurken o zaman insanlar buna sür­ priz diyorlardı. "Evet. Bir ara Ebubekir'in halifeliği için. no: 3762. kim bunu söylüyorsa asar keserim diyordu. Ö m e r bununla puan kaybettiğinin farkın­ dadır. neymiş o yeri yerden oynatan şeyler acaba! Demek ki aralarında çok vahim şeyler varmış ki bu cümle­ yi kullanıp böylece Ebubekir'in hızını kesmeye çalışıyor. statü itibariyle Ömer'i Attab'ın gerisine götürür.Safedi. 187 Necah Taî. o zaman yolda giden süvariler bile atlarından/develerinden in­ mek zorunda kalırlar" diyor. İşte Ebubekir ona karşı değişince. Ömer'in halifeliği kısmında vereceğim. Ö m e r aynı zamanda çok sert bir insandı. Tehzib-i Kemal. 19/289-no. Dikkat edilirse burada yine ayarlı bir konuşma yapıyor. c.19. Bir başka karşı çıkışında da Ebubekir'i tehdit ederek. iğtiyal'ül halifet-i Ebibekir. Yoksa milb. halkla ilişkileri tatlılık düzeyinde değildi. A m a zaman içinde bu konuda Ömer'in değiştiği­ ni görüyoruz. Ö m e r de var olan kozlarını kullanmaya başladı. El-Vafi bi'l Vefeyat. İşte Ö m e r bu­ nu duyunca çok kızıyor. "Kardeşim Zeyd ve arkadaşlarını dinlemiş olsay­ dım. "Rahat dur! Yoksa senin hakkında bildiklerimi söylerim. Cilt.Müzi. Burada Muhibbüddin Taberi'nin el-Müsterşid ve İbni Ebi'l Hadid'in Şerh'ü Nehci'l Belaga'dan da alıntı yapılıyor .7562. Ancak az önceki örnekte belirttiğim yetkiye müda­ hale gibi faktörlerle birlikte. Ebubekir halifeliği siftah etmezdi" diyor. ancak başka da ya­ pılacak bir çözüm yoktu" gibi bir farklılık gösteriyor. Çok sert olmasıyla ilgili örnekleri. halifeliği sürprizdi. e ğ e r söylesem yer yerinden oynar gibi bir cümle kullanı­ y o r .. Yani bugünkü halk tabiriyle. 1 8 7 Peki. 1/41-42.

Emevi ailesi çok genişti: Mesela Mekke valisi Attab da 188 Necah Tai. sonunda sırayla ben ve Osman halife olalım diyor. İcraatım yerinde ise o zaman bana uyun" d i y o r . kı­ sa zamanda işler düzelirse o ayrılır ben başa geçerim he­ sapları yapıyordu.let ona inanmazdı ve "Sen ona çalıştın. şimdi de farklı konuşuyorsun" diyecek­ ti. Hatta Ebubekir bir hutbesinde. . işler rayına oturunca Ebubekir bir hafta içinde halifelik görevini bı­ rakıp bana devredecek" ifadesini kullanıyordu. Bir de şu gerçek var ortada: Ö m e r Ebubekir'i halife ola­ rak desteklerken. Şayet beni kaydımrsa beni uyarın. zaman zaman bu hoşnutsuzluğun emarelerini Ebubekir'in konuşmalarından fark ediyor. Iğtiyal'ül Halifet-i Ebibekir. Yani o beni etkiliyor d e m e k istemiş diyorlar. "Aslında bu adam (Ömer) beni bu işe itti/sürükledi" di­ y o r . Bunu zaten daha önce vurguladım. 1 8 8 İnsan. cilt 11/336. Mesela bir ara. 2/250. onu bir basamak olarak kullanıyordu. bu işi birlikte ya­ palım. sürpriz değil dedin. Şöyle ki. İşte ara­ larında sorunlar olduğu için net olarak Ömer'in ismini di­ y e m e m i ş diyenler de var. Emevilerle konuşuyor. Musannaf. Hat­ ta Ö m e r Ebubekir için. halifeliğin riske girdiğini anlayınca çareyi Ebube­ kir'i ortadan kaldırmakta buluyor ve bu yönlü çalışmalar yürütüyor. "Benim bir şeytanım var. onu g ö r m e d i ğ i n e g ö r e nasıl diyebilir ki benim bir şeytanım var? Ömer. iş başına getirdin. 189 Kandehlevi. no: 20701. 1 8 9 işte böylece ipler kopma noktasına geliyor ve Ö m e r artık bir an önce farklı yöntemleri uygulamaya başlı­ yor. 1 9 0 İşte bazı İslam yorum­ cularına g ö r e Ebubekir'in burada şeytandan kastı Ömer imiş. "Ben diyordum ki. İbni Ebi'l Hadid Muteziii'den alıntı yaparak. Çünkü eğer gayesi cin olan (din mantığına g ö r e ) şeytan ise. 190 A. Hayat-i Sahabe. 1/52. Razzak.

Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gi­ bi. hiç kimsenin hayal e d e m e y e c e ğ i iki Yahudi asıllı kişiyi ayarladılar: Osman zamanında Kur'an bir araya getirilirken komisyon başkanlığına seçilen Z e y d bin Sabit'e ve yine önemli bir isim olan Abdullah b. kimin 192 evinde tertipledikleri konusunda detay y o k . A m a sonuçta. Yine Eban. Uygulama aşamasına gelince.. Yahudilerin kendilerine verdikleri zehirli yemekten etkile­ nirler ve bundan dolayı da zaman içinde vefat ederler" şeklinde. Ali'yi destekliyordu. İgtiyal'ül Halifet-i Ebubekir. As ve çocukları Hz. A m a en geniş Emevi kesimi Ö m e r ' d e n yanaydı ve en sabıkalı olanlar bu kesimin içindeydi.Emevi'ydi. Ebubekir'i ortadan kaldırmaya yönelik plan üzerinde anlaştılar. Sanırım v e r e c e ğ i m bilgiler çözüm noktasında bir şeyler ifade eder. ne adla. 192 Necah. çok kısa bir not düşmek suretiyle kaynaklarına geçirdiler. Ömer'in sunduğu teklifte çıkar olduğu için. onun bağlı olduğu Emevi kabilesinin önemli şahsiyetleri de 191 vardı. Başta da belirttiğim gibi y e m e ğ e zehir katıp bu yöntemle onu katletmeye karar verdiler. 1/62. ancak Ebubekir'den yanaydı. Selam'a bu işi ha­ vale ettiler. 191 Şerh'ü NehciT Belaga ve igtiyal'ül Halifer'i Ebubekir. Daha sonra İslam tarihi denilen resmi tarih yazılırken de Yahudilere mal edilerek ve çok kı­ sa bir açıklamayla. Burada çok akıllıca davrandılar. .. "Efendim Ebubekir ve yanındaki heyet. Bakalım ka­ nıtlar ne d e r e c e güçlü! Bu planla ilgili İslami kaynaklardan derlediğim önemli bazı bilgileri sunacağım. Sad b. İşte bunlar olursa Ebubekir rahatlıkla öldürülür düşüncesiyle karar verdiler. A m a ne yazık ki bu cinayet işi içinde Osman da vardı.

Ebubekir'le birlikte doktoru da o yemekten yedikleri zaman doktorun.Burada çok komik bir not eklemek isterim. ikinci cilt. yılı olayları. . hicri 13. Gerçekten ne garip yorumlar. Ebubekir ise "Doktorumdan sordum. or­ talık o kadar boş muydu sorusu nasıl bir yanıt bulur? Daha önce Necah'dan bu konuda bazı bilgiler aktar­ dım. Ebubekir ona. 30/411. Özeti şu: Güya Ebubekir çok kanaat sahibiymiş. İbni Asakir. Bir yıl sonra doktorla birlikte yatağa düşen Ebu­ bekir. ancak İslami kesim bunu işleyince ilginç bir senaryo çi­ zilmiştir. Ebubekir'in sözünü ettiği doktor. diye görüş bildirmesini ister. Peki m a d e m Ebubekir bu planla ortadan kaldırıldı. "Ömer'i benden daha iyi tanırsın" deyince Ebubekir. gereken teşhisi koydu" şeklinde yanıt vermiştir: Bu işin çaresi yoktur de­ mek istemiştir. Avf Ebubekir'in yanına gider. Anlatılanlara g ö r e Osman. "Bana göre Ömer'in içi dışından 193 İbni Esir. gidici olduklarını anlamıştır. "Olsun. Bazı kişiler doktora git­ mesini. Osman. şimdi de farklı kaynaklardaki bilgileri de ekleyerek da­ ha fazla detaylandırayım. Ö m e r ' e g ö r e v versem ne der­ sin. el-Kamil. yine de düşünceni belirt" der. o kadar da kolay mıydı. 1 9 3 Osman'dan önce Abdurrahman b. maalesef fazla yaşamayacağız-. ancak bir yıl yaşama şansımız var' dediğini daha önce de belirttim. "Bildiğinden daha fazla iyidir. Ebubekir'in tek vasisidir ve onun vasiyeti sırasında ne olmuşsa ikisi arasında olmuş­ tur. görüş bil­ dirmesini ister. bu yemekte zehir vardı. ancak serttir" diye karşılık verir. fayda görebileceğini söylemişlerdir. Abdurrahman. Ebubekir daha sonra Osman'ı çağırıp aynı soruyu ona da sorar. o za­ man onlar nasıl halife oldular. artık hakiki doktorum olan Allah beni götürecek d e m e k is­ temiş. Abdurrahman. onunla birlikte o zehirli y e m e ğ i yiyen gerçek ve meşhur doktor­ dur.

Isabe. Ebu Ubeyde ve Şürahbil b. Osman vasiyet kâğıdına Ömer'in halife olacağını yazmış. ayılmışsa!) hemen Osman'a: Hele oku ben kendimi kaybedin­ ce sen benden sonra ne yazdın. Ebubekir'in Osman'a.İbni Asakir. bu adam muhalif olduğu için daha sonra Osman'ın yandaşı Muaviye tarafından katledilir. Za­ ten hep vurgu yapıyorum. c. Basit bir örnek: Zehebi. Taberi. Cebel. Hasene. Ama iyi etmiş­ sin. 195 a. "Muaz b. ya vasiyet etmeden vefat etse ne ya­ pacağız diye hemen Ömer'i yazmışsın. "Vasiyetimi yaz" der. d. İbni Sad. 3/146. b. müracaat ediyorlar Ebubekir'e Ömer olmasın. 3/106. Ubeydullah md. Daha sonra Ebubekir ayılınca (tabii ki eğer doğruysa. O arada Ebubekir kendisine.Kandehlev. "Bakıyorum ben bayılınca sen korkmuşsun. İbni Hacer. O zaman Osman'a. halife Ö m e r zamanında 195 Şam tarafında bir kıtlıkta ölmüşlerdir" d i y o r . hicri 18. 32. Besmele yazdıktan sonra Ebubekir kendini kaybeder/ağır hastadır. Osman o arada vasiyet kâ­ ğıdına.ibni Kuteybe. 2/253. yarın Allah huzurunda cevabın ne olacak?" diyerek itiraz etmiştir. Ebubekir'den sonra Ömer'in halife olacağını yazar.daha temizdir" yanıtını verir. Talha b. "Sen Ömer'i halife olarak vasiyet ediyorsan. ya suikastla öldü­ rülmüş veya savaşlara gönderilip bu şekilde ortadan kaldı­ rılmışlardır. diye sorar. 2/116. Imame-Siyase. . Riyad'ü Nadre. Zehebi Tarihi. no:4270. ben de zaten onu gösterecektim" demiştir. Şu da var ki. Hayat-i Sahabe. yılı olaylan. 1 9 4 Talha bin Ubeydullah (cennetle müjdelenen on kişiden biri) Ö m e r ' l e ilgili bir şeyler sezince hemen içeri gi­ rip Ebubekir'e. Tabakat. Bazı kaynaklarda. 194 M. O arada bakı­ yor ki. "Aslında sen Ö m e r yerine kendini yazsaydın daha uygundu" dediği de g e ç i y o r . 30/413.İbni Sad. Ebubekir'in atadığı kişiler za­ man içinde ya g ö r e v d e n uzaklaştırılmış.

a m i g o gibi sürekli halka. Kısacası. Yanı sıra şahit yok.A m a Ebubekir zamanında bunlar değişik bölgelerde önemli görevlerdeydi. yoksa okumam" şeklin­ de bir pazarlık yapar. ama böyle bir şey yoktu. millet bu va­ siyetin Ebubekir'e ait olmadığını fark eder. Sadece Ömer'in halifeliğiyle ilgili çok kısa bir metin­ dir. "Dinleyin. Osman ve Ömer'in hazırladıkları d ü z m e c e bir vasiyetname millete ilan edili­ yordu ve maddi gücün ağırlığı da iki tarafta olunca halife­ lik bu şekilde gasp edilmiştir. Kısa bir yazıdır zaten. kendisi yazabilirdi ama yazı onun değildir. skandalla iş başına g e l m e . o günkü âdete g ö r e benzer vasiyet­ ler yapılınca imza gibi bir işaret olurdu. Bu arada Ömer'in önerildiğini ilan edince. Hele bir de Osman'ın yanında Ö m e r de var. Ve başlar okumaya. Ebubekir artık hastaydı. bakalım Osman ne diyecek?" gibi aceleci bir hali vardı. Ebubekir'in Ömer'i halife olarak önerdiğini öğrenince hem muhacirlerden. Sonunda. okuryazardı. A d e t a sürpriz bir açıklamaydı İşte İbni Ebi'l Hadid. hem de Ansar'dan Ebubekir'in huzuruna çıkanlar. Ebubekir tarafından Ömer'in halife tayin edil­ diğini söylemek isteyen Osman dışarı çıkar. Kaynaklarda şu da var: Halk. Bunu söyle­ meden önce ilginç bir yaklaşım tavır gösterir: "Açıklayaca­ ğım vasiyete inanırsanız okurum. Bir de işin içinde panik-acele vardı. Zaten milletin o ana kadar Ebubekir'den böyle bir tek­ lifin g e l e c e ğ i n e ilişkin tahminleri de yoktu. Çünkü Os­ man'ın okuduğu kâğıtta Ebubekir'le ilgili bir işaret yoktur: Ebubekir vahiy kâtibiydi. kabul ederseniz okurum gibi inandırıcı olmayan şeyler söyleniyordu. Necah gibileri burada tam isim ko­ yuyorlar: Hileyle. sen bu adamın .

Besmele. Bunlar uyduruk şeyler. dolayısıyla sorun yaratılır. Tarih'ü Medinet-i Dımaşka.an dolayı duyduğum acı bir yana. İşte bunu cflüşünerekten hemen Ömer'i yazmışsın. Buna rağmen Osman o an için halife olamazdı. 3/123 . Omun için hayır d e m e k zorunda. belki vefat ederim de halife: belirlenmemiş olur. yazdırdıktan sonra kendini kaybeder. Yani bir bakıma Osman yazdıklarıyla Ebubekir'den puan da almış olur. kana­ atime g ö r e iyiydi ki g ö r e v v e r d i m " düyeceğim yanıtını v e ­ rir. Bu arada Osman kafadan bir şeyler yaz­ maya devam eder.Niye Ömer'i öneriyorum diye. Çünkü Osman'la Ö m e r ara­ sında bu konuda yapılan bir pazarlık vardı. Kanımca bui gibi bilgiler gerçeği yansıtmıyor. Biliyorsun ki halifelik vasiyet edil­ meden ölüm gerçekleşirse Müslümanilar arasında olumsuz durumlar meydana gelir. "Ben de Allah'a. Çiünkü Ebubekir'in va­ siyeti falan yok. b-Taberi Tarihi. Hatta şunu da söyler: Hastalığımd.nasıl biri olduğunu iyi biliyorsun. g ö r e v i buna vermekle ya­ rın Allah huzurunda nasıl bir cevap vereceksin. Ebubekir bir ara iyileşince Osman'a. "Hele oku bakalım sen ne yazdın?" diye sorar. "Asllmda sen halifeliğe daha uygunsun" der. ancak Osman hayır karşılığını verir ve kendi yerine Ömer'i önerir. Osman'la Ö m e r kendli aralarında d ü z m e c e bir mektupla işi bitirmişler. bakıyorum hepinizin Iburnu havada. C.30V411. A m a ne ilginçtir ki bu konuda farklı alktarımlar da var: Os­ man içeri girince Ebubekir ona. Buna karşı Ebubekir.. 1 9 6 Os­ man okuyunca memnun kalır ve "Bern bayılınca sen kork­ muşsun. ama iyi etmişsin" der. Ünlü tarihçi ve müfessir Taberi dalha net bilgiler aktarı­ yor: Ebubekir son nefesinde yalnız Oisman'ı yanına alır ve ona "Vasiyetimi yaz" der. diye ver­ yansın ederler. 196 a-lbni Asakir.

s. feci bir şekilde kat­ let diye talimat verilmiş.Bir gün Ömer. Ölüm fermanları istenen kişilerin başında da Ebube­ kir'in oğlunun adı yazılıydı. Baskıncılar tekrar geri döndüler ve Osman'ı katledip cena197 a. Mektubun içeriğinde şu var: Afrika'daki valisine. Musannaf. Megazi. Kısacası. a) Zaman içinde halife Osman'ı katledenler arasında Ebu­ bekir'in oğlu da var ve kendisi o zaman Afrika'dan Os­ man'ı katletmeye gelen baskıncıların içinde ön saflarda yer alıyor.Ibni'l Cevzi. 20/579-no: 37202. Hatta Osman'a yanına geldiğinde çok ağır hakaret­ lerde bulunuyor. Ali'nin araya girme­ siyle bunlar Osman'ı katletmekten vazgeçip geriye-yollarına d e v a m ediyorlar. birbirlerine mecburdular. 55. Ebube­ kir. tabii ki emareler haddinden fazla çoktur ki. bunun bir siyasi cinayet olup olmadığının izini sürmeye devam edelim. Birinci baskında Hz. 1 9 7 Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından planlanan bir suikastla öldürüldüğünü teyit eden ve aynı zamanda bir­ çok İslami kaynakta anlatılan olaylardan birkaçını özetle­ mek isterim. bu ikisi arasında ba­ zı planlar yapılmıştır. Ö y l e ki. b. Menakib'ü Emiri'l Mü'minin Ömer b. Hartab. Bu mektup baskıncılar tarafın­ dan ele geçirildi ve burada artık Osman'ın sonu gelmişti. bu arada Osman hemen kendine bağlı olan Afrika valisine mektup yazıp bir personeline veriyor. "İşte başıma ne gelmişse bundan gelmiştir" diyor.İbni Ebi Şeybe. Ebubekir'in yanına varınca. biri diğerine karşı rahatlıkla harekete geçemiyordu: A d e t a birbirlerine ihtiyaçları vardı. hayırdır diye soruyor. . Ömer. bakıyor ki di­ lini tutmuş uğraşıyor. Onlar geri dönünce. O da d e v l e t e ait bir binitiye (deve-at) binip Afrika yoluna çıkıyor. şu şu insanları yakala.

1 9 9 Yine ibni Kuteybe'nin M a a r i f t e anlattığına g ö r e . d. Na'sel demek. Istiab. N o : 2320. 'Na'sel' md. peki niye Ayşe ve Ebube­ kir'in diğer çocukları yalnız Osman'a karşı cephe aldılar. Tarih: 4/459. zaman içinde Muaviye iş başı yapınca.198 Bu arada Ebubekir'in kızı ve aynı zamanda Muham­ med'in de eşi olan Hz. hem de Mısır'daki kardeşiyle Osman arasındaki ilişki. . Ayşe de Osman'a karşı sert tavır al­ dı. 1/172. Üsd'ül Gabe. Ebubekir kısmında. Peki bu niye! Burada şu soru akla gelebilir: M a d e m Ömer-OsmanEbubekir'i ortadan kaldırdılar. bu kez onun talimatıyla yakalanıp bir merkebin içine kondu ve o merkeple birlikte ateşe verilerek işkenceyle öldürüldü. Nihaye fi Garib'il Hadis. Bu tavırlarını ancak babalarının cinayetiyle ilişkilendirmek mümkündür. Lisan'ül Arab.İbni Abdi"! Berr. Cilt. Osman'ın ölüm fetvasını verdi. 11/669. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer. Sonunda Hz. Muhammed b.ibni Manzur. Ha­ life Osman kısmında bu konularda detaylıca bilgi v e r e c e ­ ğim. Ö m e r ve Osman'ın Ebubekir hakkında çevirdikleri planları biliyorlardı ki Os­ man'a karşı cephe aldılar. 198 a. b. hatta millete.Ebül Fida. 199 a. insanı cid­ den şüphelendiriyor: Dernek ki bunlar.İbni Esir. kimse korkudan gidip cena­ zeyi kaldıramadı. b. kızı ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşi olan Hafsa ile Ayşe'nin (bunlar kuma) arası açılır/aralarına mesafe konur. Hz. İşte hem Ayşe'nin bu tutumu. 5. c.Taberi. Ömer'in öldürülmesinden sonra. Ali halife olunca Ebubekir'in bu oğlunu Mısır'da g ö ­ revlendirdi. bunak-beyinsiz demektir. "Öldürün bu Na'sel'i" diyecek kadar ile­ ri gitti.İbni Esir.zesini de Yahudilerin tuvalet olarak kullandıkları bir m e z b e ­ leye attılar. Üç gün orda kaldı. Ali yine araya girince bas­ kıncılar defin için izin verdiler ve Osman gömüldü.

Ö m e r zamanında Ebubekir'in cinayetinden habe­ ri olanlar korkudan söyleyememiş olabilir. İlginç: Bir yandan birbirlerini katlediyorlar. Daha enteresan bir örnek vereyim. İşte bu Ömer. Yusuf ve A y ş e adların­ da üç çocuk dünyaya getirdi. Ebu bekir hicri 13. yılında vefat ederken. Ö m e r ise 60 yaşlarınday­ dı. Burada önemli gördüğüm bir bilgi daha vereyim. Ali de Ebu­ bekir'in ölümünden sonra kendisinden dul kalan eşi Esma . Ebu­ bekir'in diğer bir oğlu Abdullah da Muhammed zamanın­ da Taif seferinde aldığı yaralardan dolayı belli bir süre son­ ra vefat etmişti. Ebubekir ölünce Ö m e r aynı sabah iş başı yaptı. Ay­ şe'den istedi ama alamadı. Ali'nin kızı konusunda buna biraz daha de­ ğineceğim. bazı ölümlerin komplolarla gerçekleştiği zamanla ortaya çıkıyor. Ö m e r ' l e Hz. artık Ebubekir'in dul kalan bu gelininin kaç yaşında olduğu.neden Ö m e r ' e karşı da böyle bir plan yoktu? Olay şudur: Ö m e r bir kere çok disiplinli-acımsız biriydi. Kız 9-10 (o da e ğ e r Ö m e r ona son yılında talip çıkmışsa!). Ve Ö m e r 10 yıl halifelik yaptıktan sonra öldürüldü. Hz. Veya kim bilir belki de normalde daha sonra ortaya çıkmış olabilir. zaten konumuz da bu. Zekeriya. Daha sonra Ümmü Gülsüm. bu kızı da kendine eş olarak Hz. Çocuk doğunca adını Ümmü Gülsüm koydu lar. dedesi yaşında olan ve cennetle müjdelenen Talha bin Ubeydullah'la evlendirildi. eşi Habibe binti Hari­ ce hamileydi. Zaten dünyada bunun örnekleri çok. onunla Ö m e r arasındaki yaş farkı herhalde tahmin edilebilir. Ö m e r nerdeyse Ebube­ kir'in yaşıtıydı. Ondan dul kalan eşi Atike binti Zeyd ile halife Ö m e r evlendi. Yani Ö m e r dünyasını değiştirdiği vakit bu kız 910 yaşlarındaydı. A d a m evliydi. diğer yandan birbirlerinin ufak çocuklarıyla evleniyorlar. Benim kanaa­ tim o ki.

no: 12235.Yine Ömer'in. Isabe. Ebubekir'in vefat ettiği aynı g e c e d e he­ men alelacele cenaze namazını kılıp onu g ö m m e s i . c. 201 İbni Kuteybe. bir yakını ölse insan ağlar. "Aslında Ömer iyidir. s. Ömer'in halifeliği konusunda Ebu­ bekir'le konuşurken Talha olumsuz rapor vermişti. bu 200 Bu konuda Kur'an'da Kadın ve Hz. . aslında bir hiz­ met niyetiyle değil. İbnil Esir. Bir de tabii ki babası. "Aman Ö m e r çok serttir. 238 ve 269. bu arada Ebubekir için ağlayan aile fertlerini. kadınla­ rı kırbaçlaması anlamlıdır. bizzat kabre indirmesi ve sabahleyin de halifelik görevine başla­ ması. bunu yaparsan Allah'a karşı nasıl he­ sap vereceksin" dedikleri halde.Gerek bireysel. ne­ den cenazenin merasimle kaldırılmasına izin vermiyor? Daha önce Ebubekir'le Ömer'in arasının ne kadar açık ol­ duğunu örneklerle izah ettim. gerek kitlesel şekilde insanlar Ebube­ kir'in yanma çıkarak. Osman'ın bunlardan fark­ lı olarak Ebubekir'e. Maarif.binti Umeys'le evlendi ve çocukları oldu. Askalani. Üsd. İşte bu Talha daha sonra halife Osman'ın damadı Mervan tarafın­ dan Osman'a karşı tavır alanlardan olduğu için katledil­ d i . kolayca sabahleyin iş başı yapayım niyetiyledir. Ubeydullah. Onlarda yaşam b ö y l e y d i . Bunu daha önce de yazdım. N e d e n alelacele gömüyor. bir an önce bu cenaze işi bitsin. kimse duymasın. 133. 2 0 0 b. 2 0 1 İşte bunlar da cinayetin gerçek adresi noktasında önemli birer ipuçlarıdır. nasıl halife olarak tayin edersin. onun içi dışın­ dan daha temizdir" demesi anlamlıdır. Talha b. Muhammed'in kadınları adlı yapıtım­ da geniş bilgi var. Dolayısıyla Ömer'in bu de­ fin işinde hizmet gibi görünen davranışları. s. annesi. Ümmü Gülsüm md. Az önce belirttim ki.

vahiy kâtibi olduğu halde onun o kâ­ ğıda yazdığına dair hiçbir işaretin bulunmaması. üste­ lik ağlasınlar d i y e izin de vermiştir. Bunlar da şüphe uyandıran nokta­ lar. anlamsız d e ğ i l . Ömer'in bu kadınları dövmesi.doğal bir şeydir. yılı olayları bölümünde. Bu da onun niyetinin ne olduğunu açıkça ortaya koyuyor: Kadınlar. Peki. korkusundandır: Kimse duymasın diye bu tavrı göstermiştir. Ömer'in acele. İbni Asakiri Tarih'u Medineli Dımaşk. 2 0 2 Daha önce <de ifade ettiğim gibi. Ebubeldr'in baylıp birda202 Taberi Traihi. Bir de Ebubekir çok hastadır. Bir de Ebubekir'in yaızıları. aksini yaparsa ben ne yapayım?" gibi hiç de Ebubekir'in söylemlerine uymayan bir stille yazılarn ifadeler.pa­ nik içinde Osman'ı dinleyin demesi ve hele hele Ebube­ kir'in de okur-yazar. Bu vasiyette ise. Ebubekir'in ya­ kınları ölülerine ağlıyorlarsa sana ne! tabii ki bu da kuşku uyandırıyor. iy/ilik yaparsa iyi olur-. hiicri 13. birçok İslami kaynak­ ta g e ç e n şu bilgi önemli: Osman'ın vasiyet esnasında tek başına Ebubekir'in yanında kalıp vasiyetini yazması. Velit ölünce kadınlar ağla­ mıştır. g e n e l d e uyarılar içeriyordu. üstelik şa­ hitsiz bir kâğıt]) tabii ki kuşkuları daha da artırıyor. . A m a Ö m e r burada bir sorun çıkarmadığı gibi. halka "Kabul eder­ seniz okurum yoksa okumam" demesi. Çünkü yine Ö m e r zamanında Halit b. Ebu­ bekir'in bayılması sonucu Osman'ın Ömer'in ismini yaz­ ması ve Ebubekir'in aklı başına gelince bunu okuyup onay­ laması ve sonumda Osman'ın bir kölesiyle birlikte dışarı çı­ kıp o arada Ö m e r de onlarla birleşince. "Ömer'i halife olarak öneriyorum. içinde vaz'u-nasihat vardı. 8/27. öyle ki besmele kelimesi­ ni bile yazmadlan bayılmıştır. gerçekten bu baygın ha­ linde Osman'la bunları konuşabilir mi? Yine m a d e m Os­ man dışında kiimse yoktu içerde.

Daha ö n c e de yazdım.ister teklifleri ciddi olsun. hem de Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e . An­ cak şu olabilir: Kalan Yahudilerden plan konusunda bilgi edinmiş ve sonuçta Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit ile yine Ya­ hudi asıllı Abdullah bin Selam gibi şahısları da aracı olarak 203 a.bilgi v e ­ rilmiş. Üstelik Ebubekir döneminde atanan eyalet valileri. vergi memurları g ö ­ revden alınıp yerlerine de en çok Emevi sülalesine bağlı ki­ şiler atanıyor ve zamanla Emevi saltanatı meydana geliyor. Ebubekir döneminde g ö r e v yapıp da Ö m e r döneminde uzaklaştırılan bu insanların çoğu. Beni Kaynuka. cilt 1. Muhammed'den sonra halife seçimi konusunda yürütülen çalışmalar sırasında hem Ebubekir. Ebubekir'in Ömer'i halife göstermesi bölümünde . bravo iyi etmişsin de Ömer'i va­ siyetime almışsın gibi sözler söylediğini Osman dışında kim duydu? Osman'dan başka şahit y o k ! 2 0 3 d. "Sen aday ol" diyorlardı. Ömer'in halifeliği döne­ minde şu veya bu şekilde ortadan kayboluyorlar/öldürülü­ yorlar. Ikd'ül Ferid. El-Kamil. Mesela Muaz bin Cebel ile Ebu Ubeyde için Şam tara­ fında bir kıtlıkta ( A m v a s kıtlığı) ölmüşlerdir diye. ister d e n e m e mahiyetinde ol­ sun. Beni Na­ dir ve Beni Kureyza Yahudilerinin işi çoktan bitmişti. o d ö n e m d e sanki Yahudi mi kalmıştı! M u h a m m e d zamanında Hayber.ha ayıldığını ve Osman'a.ibni Abdirabbih. A m a Ebubekir'in vefatıy­ la birlikte her ne hikmetse Osman ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde ismi ortadan kalkıyor. Ebubekir'in Ömer'i halife seçmesi kısmında. o sıralar­ da Osman'ın adı hiç geçmiyordu.ibni Esir. M e k k e valisi ve aynı zaman­ da hacdan sorumlu Attab adındaki kişi zehirli y e m e k l e öl­ dürülüyor ve kısa bir notla cinayeti Yahudilerin işlediği kayda geçiriliyor. Hz. b. askeri yetkililer.

no: 14113. 8/204. Maarif. Yine Ebubekir'in önemli görevlilerinden. Yani keşke Ömer'i başımdan kovsaydım. 206 a. İbni Sad.Kenz'ül Ummal. İbni Asa­ lar. 2 0 4 Yine Ebubekir'in görevlilerinden Utbe bin Gazvan da hacdan dönerken devesinden/atından düşer ve ölür. no: 502. 144. b. uzaklaştırsaydım d e m e k isti­ yor.Tarih-i Dımaşk. Ulvan b. Velit'i Şam'a gönderdiğim zaman Ömer'i de Irak'a gönderseydim" demesi anlamlıdır. O da ze­ hirlenerek öldürülür. ona kalsaydı Ebubekir zama­ nında Malik'in eşini aldığı zaman taşlanarak öldürülmeliyd i .kullanmış olabilirler.O dönemin muhalifleri ya zehirlenerek öldürülmüş veya başarılması zor savaşlara gönderilip bu şekilde etkisiz hale getirilmişlerdir. özellikle irtidâd hareketlerini bastırma konusunda meşhur olan Halit bin Velit g ö r e v d e n uzaklaştırılır ve Suriye'nin Hımış kentin­ de hicri 2 1 .Aslında Ebubekir'in bir ara Abdurrahman b. Lisan-ül Mizan. Ebubekir'in bu açıklaması neredeyse konuyu işleyen il­ gili tüm İslami kaynaklarda var. 3/430.Taberi Tarih-i. tabii ki bu da önemli bir tespit. c. 2 0 5 e. Tabakat. "Keşke Halit b. Halit b. e ğ e r doğruysa! tabii ki bu da kuşkulu.206 204 İbni Teymiyye. diyor. Davud Beceli kıs­ mında. 10/290. A v f a . Mesela İbni Teymiyye gibi İslam ön­ derleri. 3/221.İbni Hacer Askalani.. Zaten Ömer hiç onu sevmiyordu. yılında Ö m e r zamanında vefat eder. Tekrar oluyor ama bir kere daha hatırlatmakta ya­ rar var. yoksa o sırada Yahudilerden etkili bir kesim kalmamıştı. Velit zehirlenerek ölmüştür. s. Üsd ve Istiab'da geniş bilgi var. en azından böyle söyleniyor. Ayrıca ilgili isimler kısmında İsabe. 161. M. 133. 205 İbni Kuteybe. .

i.Taberani (918. Hatırla­ nacağı gibi Ömer'in bir ara onu tehdit ettiğini. Bu şahıs. Ebubekr'in halifeliği kıs­ mında 8/572. Bu Attab da kim. bilgi olsun diye kısa not şeklinde geçiştirmişlerdir. Riyad-ü Nadre. Aşerei Mübeşşere. g. İşte Attab'ın zehirlenmesi bir tesadüf değil. Imadüddin İsmail b.Ö) Ikd'ül Ferid. h. Ali (h. 'Tarih'. Ebubekir gelince ilk yıl yine bu g ö r e v i sürdür­ dü ve ikinci yılı hac işlerinden sorumlu g ö r e v e getirildi. o niye bu pla­ na dahil olmuş. 13/ 122. Ahbar'ül Hulefa. olay­ lar arasında ilişki kurmuyorlar. A m a kimse bunun üzerinde durmadan. yoksa o da tesadüfen mi orada bulunuyor­ du diye kimse bunu irdelememiş. . 2 0 7 Keza Ebubekir'in. "Aslında Ömer halife olmazsa da­ ha iyi olur" şeklindeki açıklaması var. Ebubekir kısmın­ da. Minhac'ü-s Sünne. v e b) Tarihi Dı­ maşk. 1/109.ibni Teymiye (661-728). tersine ona karşı da bir komplo söz konusu. halifeden sonra gelen ikinci yetkili adamdı.ö) 'Musannaf adlı yapıtı. Ebubekir kısmın­ da.Muhibbüddin Taberi (694. 30/421 vd. işin başında birlikte bazı planlar yapmışlar. 13/77. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. ar­ tık Ebubekir istemese de yerine getirmek zorunda. Çünkü bu adam Ömer'in rakibi ve hatta onu geçebilecek durumda. e. Ebube­ kir'in Ömer'den memnun olmadığı belli oluyor. Muhammed zamanında Mek­ ke valisiydi. Mucem-i Kebir. Ebubekir kısmı. Bundan da.ö. 8/290 ve devamında. 207 ibni Asakir. j. d.İbni Ebi Şeybe (235. 1/241 ve Zexair.732. no: 43.Ebü-I Feda.miladi).ö).Ö). Mesela Ebubekir'le birlikte Attab da o zehirli yemekten yiyor ve ölüyor deniliyor. hemen okuyup geçiyor.Ibnü Abdirabbih (328. Muhtasar'ü Tarih'i Medinet-i Dımaşk. ama öyle görülüyor ki. O dönem hac işlerinden sorumlu olan kişi. senin hak- f.İbni Asakir (571). İşte bu sorunun yanıtı da konuyla alakalıdır.Bir de kitapları okuyanlar.

. kafaları daha da karıştırı­ yor. . Megazi. 20/584. ister istemez kuşku oluşturuyor: Acaba Ebubekir'e ze- 208 İbni Ebi Şeybe. izah edilebilir bir olay değildir. Ancak merak edilmesin diye burada kısa bilgi ve­ reyim. Os­ man'ın kendi zamanında onu tekrar aynı g ö r e v e getirme­ si. 209 Ibni'l Cevzi. 4/231. 2 0 8 Ayrıca bu zehirli y e m e ğ i ayarlayanlardan Yahudi asıllı Zeyd bin Sabit'in daha sonra Ö m e r ve Osman tarafından çok önemli g ö r e v l e r e getirilmesi. Ö m e r çok sert-haşin biri.. Zeyd'i kendi yeri­ ne görevlendirir. Ali gibileri onlarca vahiy kâtibi var iken ve ta Mekke'den beri Hz. M e d i n e döne­ minde Müslüman olan ve M u h a m m e d ' l e tanışırken de 11 yaşlarında bir çocuk olan bu Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit'in. el-Muntazam. Mesela halife Osman zamanında hazırlanan Kuran için bu Zeyd komisyon başkanı olmuştur. sakın ola halife olmasın diyorlar. Musannaf. daha doğrusu nasıl oluşturulduğuna ilişkin elim­ de yeni bir çalışmam var. Yine örneğin Ö m e r hicri 17. makam sahibi olursa daha da sertleşir.Hicri 17. Sanki başka adam mı yoktu. Muhammed'le beraber iken. En başta Hz. Hatta Ömer'i istemeyen o kadar çok insan vardı ki. yılı olayları kısmında.. Ömer'in ha­ life olmaması için kitlesel olarak Ebubekir'in yanına gidi­ yorlar. orada bu konuları detaylıca anla­ tacağım. Gerçi Ebubekir zama­ nında bu konuda yapılan çalışmada yine komisyon başka­ nıydı. Kur'an'ın Osman zamanında nasıl kitap haline geti­ rildiğine. bunu daha önce y a z d ı m . Kur'an'ın bir araya getirilmesi komisyonuna başkan olma­ sı. Yine aynı yıl Ö m e r umreye gidince Zeyd'i 209 bir daha tayin e d e r . cilt. Kur'an'ı baştan beri takip edenler var iken. no: 38211. yılında hacca gidip 21 gün kalırken.kında bildiklerimi açıklasam süvariler bile atlarından/deve­ lerinden inmek zorunda kalırlar dediğini yazmıştım.

hirli yemek yedirdiği için ödüllendirilmiş midir v e y a bir pa­ zarlık sonucu mudur? Ayrıca halife Ö m e r iki kez hacca, bir kez de Şam tarafı­ na gitmiştir ve yerine de Zeyd bin Sabit'i üç sefer M e d i n e valisi olarak tayin etmiştir. Aynı toleransı Osman da göster­ miştir. Bunlar tesadüfi olan şeyler d e ğ i l d i r . 2 1 0 f- Taberi gibi (Ö.310) bir müfessir (Kur'an yorumcusu) ve tarihçinin şu açıklaması dikkate değer. Ebubekir ölüm d ö şegindeyken Osman'a, sana bir şeyler söyleyeceğim; Allah senden razı olsun sakın kimseye anlatma diyor. Osman, "evet; kimseye s ö y l e m e m " sözünü verince Ebubekir, "As­ lında Ömer halife olmazsa onun hayrınadır" diyor ve bu konuşmanın sonunda yine Osman'ı uyarıyor; "sakın bu söylediklerimi, seni niye yanıma çağırdığımı kimseye an­ latma" diyor. Taberi'de bu açıklamanın yapıldığı y e r d e dip­ notta, ibni Sad'ın da bunu aktardığı eklenmiştir. Belli ki Ebubekir-Ömer arasında bozulması zor olan pa­ zarlıklar daha önce yapılmış ki, Ebubekir, Ömer'i istemedi­ ği halde artık bir şey yapamamaktadır. Örneğin Hz. M u ­ h a m m e d ' e karşı birlikte tertipledikleri cinayet planı... Ö m e r nasıl M u h a m m e d ' e karşı etkili biri idiyse, Ebubekir'e karşı da çok baskın /otorite sahibi bir insandı. Dikkat edilir­ se Ebubekir, Osman'la Ömer hakkında bir cümle sarf edi­ yor. O cümlenin hem başında, hem de sonunda, sakın ha bunu ağzından kaçırma diyor. Bu aslında somut bir kanıt­ tır. Zaten daha önce Ebubekir'in Ö m e r ' e karşı ne kadar et­ kisiz olduğunu örneklerle açıkladım. 2 1 1

210 a- İbni Abdilberr, Istiab, no: 840 Zeyd b. Sabit md. Yine Necah Tai, İgti­ yal'ül halifeti Ebibekir, 1/62. 21 1 a-Taberi Tarihi, 3/428. b)İbni'l Esir, El-Karnil, 2. cilt Ebubekir'in halifeyi ta­ yin kısmında.

g-) Yine Ebubekir'in (nabız yoklaması da olsa) Osman'a, "Aslında halifeliğe sen daha uygunsun" demesi ve Os­ man'ın buna karşı, "yok Ö m e r olsun, o daha uygundur" diye c e v a p vermesi, gösteriyor ki plan Osman'la Ömer arasında sonuçlandırılmış, bir karara varmışlar, artık prog­ ramı yavaş yavaş uyguluyorlar. Pazarlıklar olmasaydı, onu zehirlememiş olsalardı, Osman bu fırsatı kaçırmazdı. Çün­ kü onun bağlı bulunduğu Emeviler çok güçlüydü, bir de Osman, Muhammed'in damadıydı (kızlar Muhammed'in olmadığı halde yine de bu önemli bir faktördü), millet bu­ nu da g ö z önüne alırdı. Ebubekir cidden ona teklif sunmuş olsun diye düşünelim; Osman artık olup bitenlere karşı yeni bir adım atamazdı, "hayır" demekten başka bir yolu yoktu. Başlığı şöyle kapatmak isterim: M a d e m bu kadar İslami kaynakta Ebubekir zehirlenerek öldürülmüştür deniliyor, 2 1 2 peki hangi olaydan dolayı, nerede, zehirli y e m e k yediren kim, faili ne oldu diye sormak lazım. 'Yahudiler onu zehir­ ledi' şeklindeki kısa açıklamayla bu olay kapatılamaz. Olup bitenlere bakıldığında, şöyle bir planın yapıldığı ortaya çıkıyor: Aslında Ebubekir artık son nefesini verirken, Osman tarafından g ö z hapsine alınmış, evine girilip çıkıl­ mış, yoklanmış; Osman onu nöbet tutarcasına takip etmiş ve artık can v e r m e anında iken, aslında daha önce Ömer'le birlikte yazdıkları o hazır kâğıdı cebinden çıkarıp "Ebube-

212 Az da olsa kimi yazarlarca, Hz. Muhammed'den sonra güya Ebubekir çok üzülmüş de gitgide çökmüş ve bu sıkıntıdan dolayı ölmüş deniliyor. Bu­ nun bir abartı olduğu belli. Kaldı ki bunu pek fazla işleyen yazar da yok. Kimileri de soğuk bir g e c e d e banyo yaparken zatürre olmuş, daha sonra vefat etmiştir şeklinde rivayetler aktarmışlar. Ancak insan, bu konunun iş­ lendiği kaynakların toplamına bakınca ve olay da 1400 yıl önceki bir top­ lumda meydana geldiğine gore, ölüm nedeninin suikast olduğu kesinlik kazanır.

kir'in vasiyetidir" şeklinde halka ilan etmiştir. Bu anlatılan­ lardan böyle bir film çevrildiği rahatlıkla anlaşılabiliyor. Ölüm hangi yaşta gelir bunu kimse bilemez; ancak Ebubekir altmış yaş civarında ölürken babası henüz hayat­ taydı. Kimseyi cani diye ilan etmekten zevk alacak halim yok; ancak sansüre rağmen bu bilgiler önemli İslami kay­ naklarda var.

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE Ö M E R

a - Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? Halife Ömer'in cinayet nedeni çok ilginç ve maalesef Müs­ lümanlar bunu bilmiyor. Onların kafasında hep "adaletin kı­ lıcı, merhametli bir Ö m e r " olarak yer edinmiş. 1986'dan sonra ben Diyarbakır merkezdeydim, ta 92'ye kadar. Bir ara müftülük, halife Ömer'in katli ile ilgili bir piyes tertiple­ mişti, ben de izlemeye gittim. O piyesin etkisiyle izleyici­ lerde büyük bir nefret ve infial oluşmuştu: "Keşke Ömer'in katili Ebü Lü'lü'ü ele geçirip paramparça etseydik" mesajı, onların gözlerinden okunuyordu. O günlerde bu konuda fazla bilgi sahibi değildim; ama fanatik de değildim. Za­ man içinde Ömer'in asıl kimliğini/icraatını öğrendim, o pi­ yesteki insanların o nefreti hatrıma geliyor; üzülüyorum. Geçenlerde bir yazı okudum; Yemen'de kanun çıkarmışlar, bir kız çocuğu 17 yaşına g e l m e d e n evlenemez diye. Ka­ dınlar bunu duyunca niye böyle bir kanun çıkarıyorsunuz diye ellerine birer pankart alıp meclise yürüyüşe geçmişler. Hâlbuki o kanun kadınların lehinedir. Burada olay şu: Onlar İslam'a inanıyorlar. İslam'da da küçük yaş kızlar için prob­ lem değil. Bu kanunu çıkarmakla Yemen hükümeti İslami­ y e t ' e saygısızlık yapmış oluyor! İşte karşı koyuşlarının ne­ deni bu. Evet, Ö m e r neden öldürüldü?

Halife Ö m e r kolay kolay Farsları şehre sokmazdı, onla­ rın M e d i n e ' y e yerleşmelerine izin vermezdi. Bir gün M u gire b. Şube, Ö m e r ' e bir mektup yazdı. Mektubun içeriği şu: Yanımda Fars/İranlı biri var, adam hem iyi bir demirci, hem marangoz ve hem de ressam/figür işini iyi yapan bi­ ri. İzin verirsen M e d i n e ' y e gelsin orada bizim insanlarımı­ za faydalı olsun. Önerdiği kişi Mugire'nin kölesidir, kalaba­ lık bir merkezde kalmasını, fazla müşterisi olmasını arzu et­ mektedir. Sonunda Ömer izin verir ve adam M e d i n e ' y e yerleşir. Her gün (para kazansın kazanmasın) patronuna iki dirhem (o günkü para birimi) v e r m e k zorundadır. Bir süre sonra bu kadar para vermek adama zor g e l m e y e başlar. Bir ara Ö m e r ' e durumunu anlatır, bu kadar ücreti ö d e y e m e y e ­ ceğini söyler. Ömer, sen kazanırsın, birçok sanatın var der ve ona yardımcı olmaz. Bu arada Ö m e r ona, "Duyduğuma g ö r e sen hava ile çalışabilecek değirmen de yapabiliyormuşsun" der. A d a m e v e t dedikten sonra ve Ö m e r ' e kızgın bir bakış atarak "Ömrüm yeterse sana öyle bir değirmen yapacağım ki, numune olsun, insanlar hep onu konuşsun" diye ekler. Ömer'i öldürme duygusuyla doludur. Ömer de onun ba­ kışlarından bu durumu fark ederek, "Baksanıza bu adam beni tehdit ediyor" der. tabii ki alaylı bir şekilde. Ve adam gidip iki ağızlı, uzun bir hançer yapar, bir gün sabaha karşı camide Ö m e r ' e saldırır ve üç darbe vurup kaçar. Kaçarken de önüne gelenlere, onu yakalamak isteyenlerin hepsine saldırır ve rivayetlere g ö r e on üç kişiyi katleder. Hançerin zehirli olduğunu da belirtmeliyim. Sonuçta teslim olma­ mak için intihar eder. İşte Ömer'in ölüm hikâyesi böyle. Haksızlığa maruz kalan ve kendi memleketinde ö n e m ­ li bir ailenin de evladı olan bu insan, bir hiç uğruna köle

statüsüne tabi tutuluyor, Ö m e r ' e derdini anlatıyor ve Ömer d e , "Çalış, çalış. Senin elinden birçok iş gelir" karşılığını v e ­ riyor. Şunu belirteyim ki, Ömer'in cinayetiyle ilgili Müslü­ manlar tarafından ezberlenmiş o bilgi gerçeği yansıtmıyor. Ömer'i katleden Firuz, yine Ömer'in halifeliği döneminde Müslümanlarca ele geçirilen İran'a bağlı Nihavend şehrin­ dendir. İslam tarihindeki bilgiye g ö r e Müslümanlar 100 binden fazla insanı katlediyor bu savaşta. Otuz bini savaş alanında, seksen bini de baskınlarda öldürülüyor. Bu savaş­ ta her Müslüman süvari askere altı bin dirhem ganimet da­ ğıtılıyor. Piyadeye de iki bin. Önemli kişiler katlediliyor. Ka­ dınlar cariye ve birçoğu köle statüsüne tabi tutularak M e ­ dine'ye götürülüyor. Böyle bir manzaraya ne denilebilir ki. Ömer'i katleden Firuz, çoğu kez o çocukların yanına gidip başlarını okşardı ve " N e yapayım, yapılacak bir şey yok. Ömer, ciğerlerimi yedi/parçaladı" diyordu ve hep düşü­ nüp taşınıyordu. İşte bundan sonrası önemli. İbni Teymiyye Minhac'ü Sünne adlı yapıtında bu konu­ yu işlerken şunu söylüyor: Bu adamın Ömer'i katletmesi bir siyasi olaydır. Bunu basit bir vergi meselesine bağlamak doğru değildir. Adam, alınan şehrini düşünüyor, katledilen insanlarını düşünüyor, M e d i n e sokaklarında her gün o esir çocukları görünce eriyor, katledilen o Nihavend kadınlarını gözünün önüne getiriyor. Ve bu yüzden bir an önce Ömer'i nasıl yok ederim planları yapıyor, tabii ki kendisine biçilen vergi de ağır, o da etki yapmış olabilir; ama asıl neden, si­ yasidir. Afrika'ya, İspanya'ya, Orta Asya'ya kadar uzanarak fü­ tuhat adı altında o zamanki yerüstü kaynaklarını talan etti­ ler. İyi ki teknoloji devri başladı; yoksa bu fütuhatlar hâlâ devam edecekti ve nice Firuzlar ya esir olup bir patrona

uşak yapılacak, ya da katledilecekti; kadınlar-kızlar da cari­ ye olacaktı ve mal-mülk ne varsa hepsi ganimet olarak da­ ğıtılacaktı. 2 1 3

b- Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ömer
En başta Hz. Muhammed olmak üzere, Ebubekir ve daha birçok önemli kişinin ölümünden sorumlu tutulan Ömer'in yapısının gerçekten buna müsait olup olmadığını iyi anla­ mak için, bilinmeyen yönlerine iyi bakmak lazım. İslami ke­ simce sağlam diye kabul görmüş kaynaklardan derlediğim bazı özelliklerini bu başlık altında ö z e t emek istiyorum. İlkin halife Ömer'in niçin ve nasıl Müslüman olduğu ko­ nusuna değinmek istiyorum. Onu tam tanıyabilmek için bu konunun da bilinmesinde yarar var. Ömer'in nasıl Müslüman olduğu konusu, neredeyse imanın şartları gibi her Müslüman'ın ezberindedir. Onun için formaliteler üzerinde pek durmayacağım. Ancak iddia edildiği gibi Ö m e r o komik nedenden dolayı mı Müslü­ man olmuştur; yoksa başka nedenleri mi vardı, buna katkı sunabilecek bazı ipuçları v e r e c e ğ i m . İslami kaynaklarda anlatılan şu: Mekke döneminde he­ nüz Müslümanların sayısı 40 civarında iken, inanmayanlar Hz. Muhammed'i ortadan kaldırmak için kiralık katil ayar­ lamaya karar verirler. Sonuçta Ö m e r ortaya çıkıp bu işi ben yaparım der ve anlaşırlar. Bunun sonucu olarak Ö m e r kılı­ cını kuşanır Muhammed'i öldürmek için dışarı çıkar. Yolda Nuaym b. Abdullah adındaki birine rastlar. A d a m Ö m e r ' e , "Senin yakınların Müslüman olmuş, önce kendi aileni
213 a- Abdurrazzak, Musannaf, Megazi, Hadisti Ebu Lü'lü. N o : 9775. b- Taberi Tarihi, 4/1 16-136 ve 190 vd. c- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet-i Dımaşk, 44/409.

Ö m e r içeri gi­ rer. Fat­ ma kalkıp onu kocasının üzerinden uzaklaştırmak isteyince Ö m e r onu da tokatlar ve başını yarar. O sırada kız kardeşi Fatma ona. "Demin okudu­ ğunuz e ğ e r yazılı varsa bana getirin. Zeyd'in üzerine çullanır. "Bu sözler. Zeyd b. Ömer. ne kadar güzel. Nuaym b. "Hangi ailemden söz ediyorsun?" diye sorunca. Kapıya varınca. kız kardeşinin başını yarıp kanattığını görünce duygulanır ve o andan sonra kız kardeşine. Amr ve kız kardeşin Fatma binti Hattab işte bunlar Müslüman olmuşlar" der. Ömer. ne kadar değerli!" demekten kendini alamaz ve o andan sonra da gidip M u h a m m e d ' l e konuşup Müslüman olduğunu ilan eder ve artık M u h a m m e d ' l e çalışmaya baş­ lar. "Ey kardeşim! Sen puta taptığın için necissin/pissin (temiz de­ ğilsin!) Hâlbuki Kur'an'a temiz olanlar ancak dokunabilir!" der. Bu arada kız kardeşi ve eniştesi ona. Sen ne yapar­ san yap" derler. "Duydum İd ikiniz de M u h a m m e d ' e uymuşsunuz ve onun dinine girmişsiniz" der ve hemen eniştesi Said b. "Amcanın oğlu ve aynı zamanda enişten Said b. Sayfalarda Taha suresi ile Tekvir suresinin birkaç ayeti yazılıymış. Ö m e r Taha suresi­ nin baş tarafındaki ayetleri okuyunca. Muhammed'in dava­ sı neymiş bir bakalım?" der ve ondan sonra onlara yumu­ şak davranmaya başlar.vet. . Bunun üzerine Ö m e r kalkıp yıkanır ve kardeşi Fatma da ona o sayfaları getirip verir. Habbab adındaki kişinin onların evinde Kur'an'dan ayetler okuduğunu işitir.bir düzelt de ondan sonra git başkasıyla uğraş" der. Bunun üzerine Ö m e r hemen yolunu değiştirip onların evine d o ğ ­ ru gider. Kız karde­ şi ile eniştesi bunu inkâr edince Ömer. biz Müslüman olduk. "E. İşte İslami kaynaklarda halife Ömer'in Müslüman olu­ şunun kısa hikâyesi bu. Abdulah. " A z önce okuduklarınız ne idi?" diye sorar.

Allah'tan korkanlara ö ğ ü t olsun diye indirdik. dağlar yürütüldüğü zaman. der ve anlatır: Hani Musa uzakta bir ateş görünce ailesine. hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman. Ömer'in dinle­ diği (kalan) 15 ayette. bunları da ö z e t şeklinde Diyanet'in Kur'an tercemesinden vereyim. Ömer'in dinleyip de etkilendiği ayetlerdir.Ö m e r ' i çok etkileyen ve Müslüman olmasına neden olan ayetlerin içeriğinde neler var.) Bir de o sırada Ömer'in dinlediği Tekvir suresinin ilk 14 ayetinde neler var. Yerle gökleri yaratan Allah'tır. sonuçta inanmış? Ö n c e bu ayetlere bir bakalım. Hani Tevrat'ta deniliyor ki Allah evreni 6 günde yarattıktan sonra yedinci günü Arş'a oturmuş. neymiş o olağanüstü mesajlar ki Ö m e r artık dayanamamış. yıldızlar söndüğü zaman. yaban hayatı yaşayan (irili ufaklı) tüm canlılar toplandığı zaman. Burada da bunun çağ­ rışımı var). "Güneş dürüldüğü zaman. göklerle yerin ve ikisi arasındakilerle yerin di­ bindeki ne varsa hep Allah'ındır. gökyüzü . amel defterleri açıldığı zaman. ola ki o ateşten bize bir parça getiririm v e y a yanında biri varsa sorarım belki bize yardımcı olur" gibi Tevrat'ta anlatılan mitolojiden bir özet var son kısımda (Sunduklarım. diri diri g ö ­ mülen kız çocuğunun. Bir kere birinci ayet (Ta ha) anlamı olmayan bir kelime. bunu g e ç e l i m . Allah gizliyi de aşikârı da bilir. "Hele bir gidip bakayım. Musa olayına at­ lama yapılır ve ilginçtir ki Allah burada soru şeklinde giriş yapan Musa olayı sana (ey M u h a m m e d ) ulaştı mı. g e b e develer salıverildiği zaman. Allah'tan başka Tanrı yoktur ve en güzel isimler A l ­ lah'ındır denir. denizler kaynatıldığı zaman. Bunlar söylendikten sonra hemen Hz. ruhlar (bedenlerle) eşleştirildiği zaman. biz Kur'an'ı sana güçlük verelim di­ ye değil d e . Rahman/Allah Arş'ta istiva etmiş (Bu da çok tartışmalı ve Tevrat'la örtüşen bir ayet.

gelecekle ilgili kafası­ na bazı düşünceleri yerleştirdiğini söylemek kuvvetle muhtemeldir. tabii ki e ğ e r Ömer'in İslamiyet'i kabul etme­ si anlatıldığı gibi ise. bağımsız yazılan bir 214Tekvir. az önce anlamlarını sunduğum bu ayetlerde ne vardı ki Ö m e r çok etkilenerek Müslüman olmuştur? Aslında Ö m e r kız kardeşini döverek onu yaraladığında. içeride bir­ kaç ayet okuyunca onda iz bıraktı ve olağanüstü ayetler di­ ye İslam tarihine geçti? Ömer'in daha önce bu ayetleri hiç duymadığını.(yerinden) sıyrılıp koparıldığı zaman." 2 ' 4 İşte Ömer'i etkileyen ayetler bunlar. neden dışarıda bunların daha fazlasını dinlediği halde etkilenmedi de. pazarda. hiç olmazsa ben de fazla düşman kesilmeden şimdiden bağlanıp gelecek için planlarımı yapayım şeklin­ de düşünmesi ve buna yönelik hesaplar yapması en ger­ çekçi olanıdır. H e p söylüyorum: İslam tarihi maalesef çok karanlık bir tarihtir. Ancak Ö m e r ' l e ilgili tüm bilgiler bir araya getirildiğinde. Zaten Muhammed bunları anlattığı için muhalefet ona inanmıyordu ve Ö m e r bu yüzden kılıcını alıp onu ö l d ü r m e y e gitmişti. yeni bir sistem kurmaya ça­ lışıyordu. nasıl olsa bu din formülüyle M u ­ hammed bir şeyler yapmaya. sokakta ve her y e r d e M u h a m m e d ' d e n açık bir şekilde dinliyordu. ilk 14 ayet. Peki. bu olayda duyduğunu kabul edelim! Peki. bunu bilemiyoruz. . Cennet yaklaştırıldığı zaman. Şunu da hatırlatmakta yarar var: Bir kere Ö m e r bu ayet­ leri yeni duymuyordu! Bunları ve daha nicelerini çarşıda. bundan bir nebze (o an için) etkilenmiş olabilir. Cehennem alevlendirildiği zaman. onun İs­ lamiyet'i kabul ettiği andan itibaren. A m a belki de farklı bir şekilde Müslü­ man olmuştur. Çünkü o d ö n e m M e k k e ' d e farklı ve etkili bir siyasi örgütlenme yoktu. herkes önce­ den hazırlayıp getirdiği şeyleri bilecektir.

Ömer konusunda. "Ey kendine düşman olanlar! M u h a m m e d ' d e n çekinmiyorsunuz da benden mi çekmiyorsunuz?" diyerek onlara serzenişte bulunur. mutlaka senin tuttuğun yoldan yönünü çevirip başka bir yol alır" der. Fedail kısmı. Hz. bu. ey Ömer eğer şeytan sana bir caddede rastlamış olsa. "Bunlar. Evet. . "Bu kadınlara şaştım: Ben ve onlar başbaşa iken serbesttiler. hemen gidip ben de Müslüman oldum d e m e z . Şimdi de Ömer'in gerçek hayatından somut birkaç ör­ nek vereyim. no: 1552. bir sorun yoktu. senin sesini duyunca koşup perde arkasına gittiler" der. sıkıntılarını dile getirirler. "Şeytan bile senden kaçar" demektedir. Ö m e r içeri girince onlar hemen kalkıp p e r d e ar­ kasına gider. Lü'lüü ve'l Mercan. asılında sana karşı böyle disip­ linli olmalıydı" der ve o kadınların bulunduğu y ö n e doğru dönerek. çok safça bir düşün­ ce olur.tarih değildir. "Evet! Senden kor­ karız. hem de yüksek sesle ko­ nuşup kadın haklarıyla ilgili bazı isteklerini. Ömer'in sertliğini ortaya koyan bu önemli hadis. Çünkü Sen çok sert mizaçlı bir insansın" karşılığı­ nı verirler. Ebi Vakkas aktarıyor: Bir gün halife Ö m e r Muhammed'in yanına girmek için izin ister. Ö m e r için. "Allah'a yemin olsun ki. Ömer. Az sonra sunacağım hadiste ve daha birço­ ğunda Hz. Buna karşı Muhammed g ü l m e y e başlar. Ö m e r bunun nedenini sorunca Muhammed. Yani Ö m e r boşu boşuna. Kadınlar da. Bu arada Muhammed. Ö r n e k 1: Sad b. O sıra­ da da Muhammed'in yanında birtakım kadınlar da vardır. saklanırlar.2^ 215 Buhari ve Müslim. Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmiş­ tir. Bunlar hem onunla sohbet eder. M u h a m m e d .

el-Kamil fi Tarih. h. Bu sırada eşim.Mecme-ü Zevaid. Ömer'in nasıl müslüman olduğu kısım­ da. d. c. . İslam-ü Ömer kısmında. 18/207. birkaçını daha aşağıya alıyorum. İslam-ü Ömer kısmında 1.. Habe­ şistan'a g ö ç edeceğiz. Ken­ disi çok sert bir insandı. g.Beyhakı. Daha sonra Ö m e r gidince eşim yanıma geldi. e. Ben eşime. Delalil.Ö m e r ' l e ilgili benzer örnekler İslami eserlerde çoktur. Bize uygulananlara dayanamadığımız için eşim Amir b. "Allah si­ zinle olsun" dedi. Ben de. cilt 44/23. 6 Burada. Ö m e r bu hareketliliğimizi görünce "Hayırdır. 216 a.İbni Kesir. Tarih'ü Medinet-i Dımaşk. nereye?" diye sordu. no: 9840. 2/95. 3/108 ve siyer. no: 522 vs. Kanımca bu başlık sonuna kadar takip edilirse ve kitapta olup bitenler de g ö z önüne alınırsa Ömer'in değişip değiş­ mediği daha kolay ortaya çıkar. tam tersine.Zehebi. 2/33. f-Taberani. Mucem-i Kebir. Ömer'in bana yumuşak davrandığını söyledim. Tarih-ül İslam. Ö r n e k 2: Leyla adında bir kadın anlatıyor. Habeşistan hicreti kısmında. "bize yaptığınız zulme dayanamadık burdan kaçıyoruz" dedim. İslamiyet'i kabul ettikten sonra değişmiş ve adaletin kılıcı olmuş gibi sözler söylenebilir. no: 20570. 1/181. az önceki örnekte anlatılan Ömer. cilt.. 2 . Buna karşı Ö m e r sert bir davranışta bulunmadı-. Bidaye-Nihaye.İbni Asakir.Revd-ül Unuf. "Ömer'in merkebi/eşeği Müslüman olmayana ka­ dar Ömer Müslüman mı olacak sanki" dedi. Müslüman olmadan önceki Ömer'dir. b. Rab'i ile birlikte hazırlandık. Biz İslamiyet'i kabul ettiğimiz için muhalif olanlar ( M e k k e ' d e ) bize eziyet çektiriyorlardı. bunların başında da Ö m e r geliyordu. Ö m e r ' l e aramda geçenleri anlattım.

"Şeytan bi­ le senden korkar. çocuk sesleri geldi. O ara­ da sesler. Muhammed'in g e n ç eşi A y ş e anla­ tıyor. M u h a m m e d bana. sen de bakmak ister misin?" dedi. ka­ dın devam ediyor.Ahbari Ömer. ç o ­ cuklar toplanmış bakıyorlar. Kadın progra­ mına başladı. Acaba günah değil mi. e ğ e r bu savaşta Muhammed'in başına bir şey g e l m e d e n kendisi e v e dönerse ben de elime def alır çalar. İzleyiciler Ömer'in geldiğini görünce dağıldılar. Biz o kadar insanlar izlerken problem yoktu. Bu sefer Ayşe'nin hizmetlisi Büreyde anlatıyor. kadın oynuyordu. m a d e m böyle demişsin sorun yok. 217 a.Ö r n e k 3: Burada anlatacağım olay. b. az önceki örnekle ay­ nı mesajı içeriyor. M e ğ e r ­ ki Habeşistanlı bir dansöz oynuyor. O sırada zenci bir kadın huzuruna geldi ve şunu söyledi. c. yapabilir miyim? O da. O sırada Ö m e r de oraya geldi. s. Tirmizi'den naklen. Menakıb-i Ömer. Osman ve Ali geldiler yine sorun yok.Beyhakı. Ben bir adakta (yeminde) bulundum ki. Bir ara "Artık yeter mi?" diye sordu. Kendisii kalkıp baktı. ancak sen gelince vazgeçti" d e ­ 2 1 7 di. no: 35839. Ben ve eşim Muhammed e v d e oturuyorduk. Bunun üzerine M u h a m m e d Ö m e r ' e . Sünen no: 19888. Muhammed bir sa­ vaştan dönmüştü. "Ayşe. etrafında insanlar. Bu arada Ebubekir geldi yine sorun yok. Daha sonra Ö m e r gelince. Hz. Ben e v e t dedim ve kendi­ sine yaslandım birlikte bakmaya başladık. kadın korkudan durdu ve defini altına alıp üzerinde oturdu: Sanki hiçbir şey yapmamış gi­ bi yaptı. Bunun üzerine Mu­ hammed. 389.Kenz'ül Ummal. oynarım. Ben hayır. Buna benzer farklı bir olay daha ekleyeyim. "Ne kadar şeytan varsa (ins-cin) hepsi bu Ömer'den korkar" dedi. hoşuma gidiyor seyre­ delim dedim. . yapabilirsin dedi.

no: 54. Diyat. bir şey üfürür gibi yapar­ dı.Heysemi. . Ö m e r ' d e n korktuğu kadar Muhammed'den o kadar korkmuyormuş. Ömer'le ne İşim var" der ve tabii ki zorunlu olarak Ömer'in yanına g e l m e k için yola çıkar. f. Gelirken Ömer'in korku­ sundan yolda çocuk düşürür ve düşürülen çocuk bir-iki kez ses de verir. Yani sekiz-dokuz aylık bir çocuk. bak 218 a. 8/322. no: 9170-3/921 ve 35972.Hindi. yanıma gel diye. Mecmu'. İslami kaynaklarda Ömer'in özellikleri yazılırken şu il­ ginç belirleme de yapılmıştır: Ö m e r kızdığı zaman bıyıkla­ rını tutup çevirirdi. Kafasında saç yoktu.Ö m e r kişilik olarak sert olduğu kadar tip/fizik olarak da farklıydı. Kendisi ailesiyle birlikte izlediği halde sorun yok. h-Tabakat. hükm'ü Iskati'l Cenin'i min'el feza' bölümünde.12/35 Diyat bölümü. M.Nevevi. Kebir. Kenz'ül Ummal. Kadın o sıra hami­ ledir ve d o ğ u m yapmak üzeredir. M. Kendi halifeliği dönemin­ de kadının biri bir suçla itham edilir. kel bir insandı. Fakat Muhammed de cesaret edip Ö m e r ' e . g. 'Cinayet'ü Sultan' kısmında. cilt 12/645 ve no: 40201. Bu gibi örneklerle aslında Muhammed. d. el-Ümm. Ömer'in çok sert ve kaba biri olduğunu vurgulamak iste­ miştir. Bu da İslam mantığına g ö r e Ömer'in Muham­ m e d ' d e n daha dindar olduğu anlamına gelir. ah-of çekerdi. "Vay başıma ge­ lenler. 2 1 8 Bu hadislerden şu çıkıyor ortaya: Demek ki şeytan. Onun ne kadar sert biri olduğuna bir örnek vereyim.Beyhaki. 19/11 ve 15/234. "Ey Ö m e r bu işte günah yoktur. Çünkü İslam inancına g ö r e insan ne kadar dindar ise şeytan o kadar on­ dan uzak durur. A m a Ö m e r gelince millet dağılıyor. 3/146.İbni Kudame. Sünen-i Kübra. Ö m e r haber gönderir. 1/65. 7/215-no: 2686. e-Taberani. Zevaid. c. 5/166. el-Muğni. no: 1464. b.İmam Şafii. Kadın bunu duyunca. korkutan bir görüntüsü vardı.

Örnek 4: Şu tespiti iyice dikkate almak lazım: Muham­ med M e k k e ' d e iken Kur'an'ın 1 14 suresinden 86'sı inmiş­ ti/oluşmuştu. hem de normalde M e d i n e ' d e ve üstelik de camide sanatçı kadınlar oynardı. Bellidir ki Ebubekir biraz yumuşak olduğu için Mu­ hammed ona bir şeyler diyebilmiş. b. Muhammed'in Medi­ ne'ye geçmesi kısmında. Bu Mekke surelerinden Ihiçbirinde kadınlar aleyhine bir şey yoktur. Mesela A y ş e anlatıyor. c. Mebakıb kısmında.Buhari. h e m hac mevsiminde M i na'da. hep suskunluğu tercih ediyor v e y a Ömer'in yaptığı çok ağır bir suç da olsa (işlediği cinayetler gibi) onu kurtarmak için hep ondan yana oluyor. Bayram namazları kısmında ve Menakııb. Kur'an'da var olan kadınlar aleyhin- 219 a. Bu hadisler pek duyulmamış olabilir-. ancak İslam'ın sağlam kaynaklarında var. Bunları. Muhammed'in kadın sanatçıları. Bayram namazları kısmında 7 hadis bir arada almış. Bir ara babam Ebubekir bunları g ö r ü n c e kızdı. bunlar şey­ tandır dedi. "Bırak oynasınlar. Ömer'in mizacına birer 2 .Müslim. Buhari ve Müslim'de defalarca g e ­ çiyor. d e f çalan kadınları din­ lediğine ilişkin hadisler. bugün seyrandır boşver" dedi ve onlar oynamaya d e v a m ettiler. insanların istirahatını bozma. .ben de izliyorum.Tirmizi. ama Ömer olsaydı so­ nuç farklı olurdu. ancak eşim M u h a m m e d . 9 örnek olsun diye buraya aldım. yanlışlarına karşı bir şey diyemiyor. kendisi bile Ömer'den korkuyor. ben ve M u h a m m e d de izlerdik. hatta bazen gerektiğinde Ceb­ rail Ömer'den yana zaman zaman ayet de getiriyormuş ( ! ) Bu konuda az sonra birkaç somut örnek sunacağım. peygamber ben miyim yoksa sen misin?" diyemiyor.

niye Mekke'de böyle bir şey yok. Hafsa. Medine döneminde çok eşlilik olduğundan dolayı huzursuzluk ortaya çıkıyor ve bir ihtiyaçtan dolayı 2 2 1 kadınlar aleyhine ayetler oluşuyor. Ahzab. Safiye ve Şevde çeker. Dolayısıyla onun keyfi yerindeydi. Bunun üzerine kendisi. Talak. özellikle Mek­ ke'den giden Müslümanlar bunu yapardı. Gerçekten nerdeyse anaerkil bir sistem vardı M e d i n e ' d e . burası önemli! M e k k e ' d e bir kere en başta Muhammed'in kadınlarla ilgili sorunu yoktu. erkekler eşlerini dövmesinler şeklinde bir açıklama yaptı ve bu söz etrafa yayıldı. ancak Medine çok farklıydı. Dolayısıyla Muham­ m e d onlara olumsuz bir şey de diyemiyordu. Maksadım. Bu kadınlar iki gruba ayrılırlar. yine zaman zaman kadına baskı uygulanırdı. Tek evliydi ve eşi Hatice de zengin bi­ riydi. Bence bugün şehirlerde yaşayanlara medeni insanlar demenin tarihçesi M e d i n e ' y e dayanır. no: 1130. Diğeri ise Ümmü Seleme ve kalan kadınlarından oluşuyor­ du. eşlerinin kendilerini dövdüklerini M u h a m m e d ' e şi­ kâyet ederlerdi.deki ayetlerin tümü M e d i n e ' d e oluşan 28 surede geçi­ yor. Somut bir örnek vereyim. Ayrıca o dönem M e k k e ' d e erkek e g e m e n sistem hâkimdi. Bunu duyan halife Ö m e r hemen gelip Muham220 Bakara. Bu kadınların çoğunun aileleri güçlüydü.220 Peki. Mesela Ay­ şe Ebubekir'in. Nisa. Muhammed birçok kadın­ la evlenince tabii ki e v d e huzursuzluk meydana gelir. 221 Tecrid-i Sarih. Her ne kadar M e d i n e ' d e kadınlar daha özgür de olsa. Nur gibi. M e d i n e ' d e Hz. ama M e d i n e ' y e gelince oluşan surelerde kadınlar aleyhine ayetler sık sık geliyor? Evet. . Bir ara bazı ka­ dınlar. cilt 8/17. Ben burada bunlar arasındaki kavgaları anlatmıyorum. Hafsa Ömer'in kızıydı. Birinin başını Ayşe.

önce izin isteyin/kapı çalın da ondan sonra girin" anlamında bir ayet olsaydı çok iyi olur­ du.Hindi Kenz: no: 44984. d. A m r adında bir kişiyi halife Ö m e r ' e gönderir. f. Kaldı ki. 8/351.m e d ' e baskı kurdu: "Kadınlar eşlerine karşı azdılar. s.1/180. zaten kadınlar güçsüzdü. ayetler.A. Razzak. s. Bu­ nun üzerine -her ne kadar daha ö n c e dövmeyin diye açık­ lama yapmışsa da. Musannaf. 223 Nur suresi. ayet hakkında tüm uzun tefsirler. 2 2 2 Çünkü kuvvet her zaman güçlü­ den yanadır. fetva ver de gerektiğinde erkekler onları dövebilsinler" dedi. 5: Hz.Kur'an'nın Kökeni. hatta öyle olur ki. Bu ayet inince.İbni Sad.a. Burada çok kaynak var. 81 dipnot. beni uygun olmayan bir vaziyette g ö r d ü " diyor. Çünkü gönderdiğin adam geldi. bu ayete g ö r e gerekirse erkekler eşlerini dövebilirler şek­ linde açık bir şekilde d ö v m e k için fetva ayeti indi. eşleri tarafından dövülen 70 kadın Muhammed'in evine doğru yürüyüşe geçer. Meğerki o sı­ rada Ö m e r elbisesiz bir durumda uzanıyormuş v e y a belki de uyuyormuş. e. A m a ne fayda! Ömer tarafı ağır bas­ mış ve kadınlar dövülebilir diyen ayet artık Kur'an'a g e ç ­ mişti. Özellikle Suyuti'nin Dürrü'l Mensur'u önemli.. A d a m onun yanına varınca avret yerini g ö ­ rüyor ve tabii ki Ö m e r bunu fark ediyor. 2 2 3 Örnek 222. erkekler eşlerini d ö v m e y e başlarlar. Bunun üzerine Nur suresinde ayetler iniyor.Ebubekir Hemedani Şafii.Nisa suresi 34.bu sefer Nisa suresi 34. no: 17945. Muhammed bir gün bir iş icabı Müdlic b. c. . Tabakat.. b. ayet onların dedi­ ği şekilde oluşamazdı. el-Itibar'u fi'l Nasih-i ve'l Mensuh. Daha sonra Ö m e r Muhammed'in yanına gelince durumu anlatıyor ve "İnsan­ lar başkasının evine gidince. 58-59. ayeti geldi ki.

58-59. si­ zin için daha nezih bir davranıştır. İlginçtir ki her iki ayetin de sonunda. olağa­ nüstü bir şey olarak sayılmış olmalı ki. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor. hüküm ve hikmet sahibidir. ellerinizin altında bulunanlar (köle ve hizmetçiler) ve henüz erginliğe ermemiş çocuklarınız üç vakitte (odalarını­ za girebilmek için) izin istesinler: Sabah namazından önce. Bu üç vakit dışında (köle-hizmetçi ve çocuklar) izin almadan içeri girebilirler. Allah bilendir. 224 Nur suresi. "Allah âyetlerini size böyle açıklar. Söz Ömer'in az önceki olayından açılmışken. hüküm ve hikmet sahibidir" ifadesi geçiyor. Ayetin anlamı şu: "Ey inanan­ lar. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır.Yani Ömer'in teklifi Allah katında makbule geçiyor ve hemen Cebrail'i gönderiyor. hakkıyla bilen­ dir. "Geri dönün!" deniliyorsa. hüküm ve hikmet sahibidir" 2 2 4 diyor. Al­ lah. Kur'an'ın Tanrısı ta­ rafından bu son cümle iki sefer tekrarlanıyor. Allah âyetlerini size böyle açıklar. kendi­ lerinden öncekilerin izin istedikleri gibi onlar da izin istesin­ ler. Çocuklarınız erginlik çağına geldiklerinde. (Onlar sizin) yanınız­ da dolaşabilirler. Ayetlerin anlamı şu: "Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere giderken izin alıp selâm v e r m e d e n içeri gir­ meyin. Allah. Çünkü bu. . Çünkü ilginç şeyler var. aynı sure­ de bu ev izinleriyle/kapı çalmayla ilgili başka ayetler de var. size izin verilinceye kadar oraya girmeyiniz. Eğer si­ z e . Allah. Yani bu ev girişleriyle ilgili gelen ayetler. ne de onlara bir sakınca yoktur. onları buraya almak istiyorum. yaptığınızı bilir. hakkıyla bilendir. birbirinizin yanına girip çıkabilirsiniz. Kimseyi bulamıyor­ sanız. Bunlar sizin üstünüzün açık olabileceği üç vakittir. ayetler. siz de dönün. ö ğ l e vakti elbisenizi çıkarıp yatacağınız/uzanacağınız za­ man ve yatsı namazından sonra. bunda ne size. Allah ayetleri size böyle açıklar.

"Babanı katlettiğim için sen­ den özür dilemem. Sait b. no: 987.İbni-1 Cevzi Zadü'l Mead e. gizle­ diklerinizi de bilir. Üsd Müdlic b. Sanki dünyanın sorunları bunlar­ mış. Istiab.Kurtubi. Çünkü senin baban olduğu kadar be­ nim de dayımdır" dedi. 2 2 6 Ö r n e k 6: Bedir'de adeta aileler arasında meydana g e l e n bir savaş yaşandı. Esbab-i Nüzul. Müdlic b.girmenizde herhangi bir sakınca yok­ tur/girebilirsiniz. tanrı gelip evlere nasıl girilir adabını insanlara anlatıyor." 2 2 5 Evet. ayetin tefsirinde: a... Ayetler. Rabi' kardeş225 Nur suresi. 2 2 7 Hz. As kısmı. c. Bedir har­ binde kendi yakınlarından Utbe ve Şeybe b. hem de nasıl ayetler. b.Suyuti. 226 Nur sursi 58. Vurduktan sonra bir de As'ın oğlu Sait'e. M u h a m m e d ' e karşı olan Mekkeliler. Amr kısmında.İbni Hacer İsabe. f. buna ne diyebilirim ki" karşılığı­ n ı verdi. Hişam'ı katletti bu savaşta. Amr kısmında. sizin açığa vurduklarınızı da. Muhammed'in meşhur amcası Hamza. İşte Ömer'in uygun olma­ yan bir durumda yakalanmasının getirdiği sonuç: Bir sürü ayet. 227 İbni Abdi'l Ber. ken­ di öz dayısı As b. "Hak yolda olma­ dığı için öldürmüşsün. Allah. d.Vahidi. Dürrü'l Mansur. Burada bir örnek vereyim. Buna karşı Sait. Halife Ömer. Ebu Süfyan komutasında M e d i n e ' y e yakın bir yere kadar geli­ yor ve M u h a m m e d ' l e ona inanan ve çoğunluğu yine M e k keli ve karşı tarafın çok yakın akrabası olan insanlar da öbür cephede bekliyorlardı ve yapılan savaş yakın akrabalar ara­ sı bir savaştı.İbni Esir."İçinde kendinize ait eşyanın bulunduğu boş evlere (han. . 27-29. otel gibi) -izinsiz. çok ilginç şeyler. sanki başka sorunlar yokmuş.

teke tek vu­ ruşayım" diyor. "İzin ver de ben savaş meydanında oğlumla karşı karşıya. morali bozula­ bilir. Cerrah'ı Bedir harbinde katlediyor. kardeşleri yahut kendi soy-sopları olsalar bile. Amacı. Ebube­ kir'e hayır deyince zaten gerekçesini de belirtiyor: Sen be­ nim g ö z ü m kulağımsın diyor. Muhammed. Maksadın bu olduğu zaten Muhammed'in verdiği yanıttan belli. Allah rızası için babası Abdullah b.. . Ebubekir yaşlı olduğu için muhtemelen oğluna karşı kaybedecekti ve Muhammed önemli bir yardımcısından olacaktı. no: 1394 Abdurrahman b. Ebubekir kısmında. İşte akraba savaşı olduğu ve Müslü­ manlar birçok yakınını bu savaşta katlettikleri için. Cerrah. onunla nasıl savaşırsın?" demiyor. Zübeyir. bu olup bitenler esnasında şöyle bir moral ayeti oluşur: "Allah'a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun. kendi öz kardeşi Ubeyd'i bu savaşta öldürüyor. Allah'a ve peygamberine düşman olan kimselere sev­ gi beslediğini göremezsin. Buna fırsat v e r m e m e k için. 2 2 8 Şuna da vurgu yapmak gerekir ki. Yine Muhammed tarafından cennetle müjdelenen Ebu U b e y d e Amir b. oğulları. Ebubekir'in oğlu Abdurrahman hem Bedir. Bir ara Bedir harbinde Ebubekir Muhammed'e. "oğlundur. A y ­ nı zamanda Mus'ab b. Muhammed. içlerinden ırmaklar akan ve içlerinde ebedi kalacakları cennetlere sokacaktır.leri vuruyor. Onları. Yani. Muhammed'in hayır demesini farklı tarafa çekebilenler olabilir diye özellik­ le vurgu yaptım. "Sen benim g ö z ü m kulağımsın olmaz" karşılığını veriyor ve engel oluyor. ister is­ t e m e z bazı Müslümanların kafası karışabilir. babaları. hem de Uhud harbinde Müslümanlara karşı savaşıyordu ve babası da diğer tarafta/Müslüman ordusunda yer alıyordu. İşte Allah onların kalplerine imanı yazmış ve onları kendi katından bir ruh ile destekle­ miştir.. Allah onlardan razı ol228 İstiab.

yanına aldığı 1400 kişilik bir Müslüman kitleyle birlikte M e d i n e ' d e n . Abdi-I Ber Istiab. ne mutlu sizlere diyor. hicri 6. 2 3 0 Ö r n e k 7: Ömer. Kritik konular oldu­ ğu için. Karşı tarafın heyet başkanı Süheyl b. 230 Tefsirlerden: Kurtubi. Ayrıca ibni Hacer. Henüz şehre girmeden Mekkeliler haber aldı ve onlara engel olmak istedi. Beyhakı. Telhis ve İsabe'de. miladi 628. F b Naim gibi birçok mu_u haddis ve siyer yazarları da bunları işlemişlerdir. ayet açıklamasında. Abdullah. yılında Hüdeybiye antlaşması sı­ rasında M u h a m m e d ' e karşı sert bir çıkış yaptı. Sonuçta iki taraf arasında bir sözleşme yapılması kararına varıldı. Umre niyetiyle M e k k e ' y e doğru yola çıkmıştı.muş. Allalh'ın tarafında olanlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir. İb­ ni. Burada olay şu: O katiller arasında yine halife Ö m e r vardı. Kim bilir o olmasaydı belki de bu moral ayetleri oluş­ mazdı (1). bu ayet. M u h a m m e d . bunları içeren güvenilir İslamÜ kaynaklardan bir lis­ teyi aşağıya alıyorum. yani Allah'ın kulu. Amr'dı. Halcim. Çünkü M u ­ hammed. İbni Kesir ve daha birçoğu. İşte onlar. 229 Mücadele suresi. bunları işlemekle siz Allah tarafı sayılırsınız. Sıra ant­ laşma metnini yazmaya geçince. onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. Ö m e r gibi en yakın akrabasını Allah rızası için katledenleri takdir ediyor. hiç de g ü n d e m e g e l m e z d i . Bir hiç uğruna bu insan­ lar katlediliyor ve oluşan Kur'an ayetlleriyle de bunlar tak­ dir kazanıyor. Begavi. Bu antlaşmaya Hudeybiye/Biat-i Rıdvan adı verilmiştir. Üstelik cennetle müjdelenen Ebu Ubeyde'nim katlettiği babasının adı. Hz A l i ' y e ." 2 2 9 Evet. İyi bilin ki. Kâtip­ liği ise Hz. ayet. 22. Allah'ın tarafında olanlardır. . benzer dnayetlere devam edin. Taberani. Suyuti. Tarih. Mücade­ le suresi 22. Ali yapmıştır.

O yüzden böyle bir cümlenin antlaşma metnine geçmesi­ ni kabul etmiyoruz. Allah'ın peygamberi Muhammed ile Mekkeli heyetin başkanı Süheyl arasında yapılan bir antlaşmadır" ibaresini yaz deyince. Müslümanların itirazlarına neden oldu.Müslüma-ılar o yıl K a b e ' y i ziyaret etmeden oradan geri dönecekler.Medine'cen herhangi biri gelip Mekkelilere sığınır­ sa Müslümanla-a geri verilmeyecek. siz de rahat bir şekilde gelir Ka'be'ye girer. ama yılın ismini v e r m e d i m ki. Ali de o şekilde düzeltti. Muhammed yine Ali'ye. İşte bu duruna Ö m e r sert tepki gösterir: Peygamber değil misin. biz niye ta uzaklardan buralara geldik. bu hakarettir. ama karşı taraf bu şekilde yazılmasını kabul etmedi."Bismillahirrahnıanirrahim" ile başla dedi. sadece Abdullah oğlu Muhammed ya­ zarsanız olur" dedi. ancak Mekke'den herhangi biri Müslüman olup M e d i n e ' y e sığınırsa. tavafınızı yapardınız. Yazılan antlaşmanın şu iki maddesi Müslü­ manlara çok ağr gelmiştir: 1. Buna karşı Muhammed. Hz. o tekrar geri verilecek. Bu arada Muhammed müdahale etti ve bizzat kendi eliyle Allah'ın peygamberi termini silip Abdullah oğlu Muhammed şek­ linde düzeltti. 2. . "Bismikellahümme" şeklinde yazılsın dediler. e v e t ben dedim Ka'be'yi ziyaret e d e c e ğ i z . kabullenemiyoruz dediler. Süheyl buna da itiraz etti. Verdiği yanıt tatminkâr olmadığı için Müslümanların kırgınlığını gideremedi. Bu. "Tamam böyle ol­ sun fark etmez" diyerek onların teklifini kabul etti. hak yolda değil misin. Muhammed. "Eğer senin pey­ gamber olduğuna inansaydık zaten aramızda sorun olmaz­ dı ve bugün burada bu antlaşmaya gerek kalmazdı. sen demedin mi ki biz Umre niyetiyle Ka'be'yi ziyarete gideriz? şeklinde ağır eleştiriler yöneltti. "Bu antlaş­ ma. İşte seneye bu iş olacak karşılığını verdi.

Muhammed'in vermiş olduğu kararı kabul etmeyen/ler ve bu yüzden de bu aye­ te g ö r e imansız ilan edilenler? Değişik tefsir ve İslami kay­ naklardan bunun yanıtını v e r m e y e çalışayım. Burada çok komik nedenler anlatılıyor. çağır­ mak yerine sen ilk önce kalk kurbanını kes. ayet. ancak Ömer'i tanıma babında buraya alınmasını uygun görüyorum. İşte bu olayda Ümmü Seleme'nin önerisi daha makul v e gerçekçiydi. İlkin anla­ mını vereyim. O yüzden M u h a m m e d onlara. Nisa suresi 65. Diya­ net'in tercemesinden: "Hayır! Rabbine andolsun ki on­ lar. tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar" diyor Kur'an. Konu. Muhammed kur­ banını kesmeye başlayınca. Peki olay ne ki. 231 Tecrid-i Sarih. ama nafile: Kimse dediğini yap­ madı. kimmiş bu Hz. kalkın tıraş olun.. Bu çağrıyı üç sefer tekrarladı..Müslümanlar Ka'be'ye girmeden oradan döneceklerdi. aralarında çıkan çekişmeli işlerde seni hakem ya­ pıp sonra da senin verdiğin karara içlerinde hiçbir sı­ kıntı duymaksızın. herkes sana ba­ kıp kurbanlıklarını kesmeye başlar dedi. beraberinde götürdüğü hanımı Ümmü Seleme ile istişare etti: Bu insanlar benim sesime kulak vermiyor ne yapmam lazım? diye sordu. sonra sebep-sonuç ilişkisini anlatayım. 2 3 1 Ö r n e k 8: Şu örneği Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda yaz­ mıştım. . en başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid -i Sarih'te anlatıl­ maktadır. Nor 1 164-8/171. ama kimse onu dinlemedi. kurbanlık hayvanlarınızı kesin dedi. Kadın da. Bu olay zaten meşhur. Ümmü Seleme'nin dediği oldu ve diğerleri de kesime başladılar. Sonuçta.

gidebilirsiniz" yanıtını verir ve o iki kişi kalkıp doğruca Ömer'in yanına giderler. Bu arada kaybeden kişi der ki. "Ben buna ihtimal vermiyorum. diğeri kaybeder. bakalım senin fikrin ne. Nitekim o sırada hemen ayet gelir ve Ömer'in yaptığına onay verilir. Bir diğer önemli neden de şu: Bir dava konusunda ild kişi arasında anlaşmazlık çıkar. İşte az önceki ayet bu olaydan dolayı inmiş denilir. bakalım bu konuda o ne diyecek? Muhammed de "Sorun yok. Bu­ nun üzerine diğer adam. Geldiğinde elinde çıplak bir kılıç vardır ve tek hamlede o iki insandan birinin kafasını uçurur. Avam ile (ki Muhammed tarafindan cennetle müjdelenen kişiler­ den biri) bir başka Müslüman (ki aynı zamanda Bedir har­ bine katılan önemli biri) arasında arazi sulaması konusunda ihtilaf çıkar. Muhammed hala oğlu Zübeyir'e hak verir. iznin varsa bir de durumu Ö m e r ' e ile­ telim. M u h a m m e d ' e gittik sonuçta birimize karar verdi.Biri şu: Hz. O da şu: . A m a gerçekten Ö m e r bunu yapmıştı ve adam da artık geri gelmeyecekti. ama bir de Ömer'den soralım diye ondan izin istedik. biz bir dava için Hz. çözsün diye onun yanına giderler. Bunlar çözüm için Hz. içeri girip çıkayım. Burada en iyisi yine Ömer'i kur­ tarmaktı. Yani başlangıçta Muhammed'in ola­ maz dediği Ömer'in cinayetine. yanıtınızı veririm der. O sırada onlardan biri. Ömer nasıl cinayet işler?" diyerek yapılanın yanlış olduğu­ nu belirtir. olur fetvası çıkar Tann'dan. Ö m e r burada üstelik ekstradan bir de unvan alır. Ömer. Muhammed'e gidip ola­ yı anlatınca. olup bitenleri anlatır. Muhammed'in hala oğlu Zübeyir b. İçeri gitmesiyle g e l m e ­ si bir olur. bekleyin. Hz. der. Muhammed yardımcı olsun. Sonuçta biri kazanır. Muhammed ilk etapta. "Ne yapayım ben hala oğlu (ya­ ni akraba) değilim ki" diyerek sert tepld gösterir. Diğer adam korkudan kaçıp Aluhammed'e varır.

Buna bir itirazım yok. Lübab'ü Nükul Nisa 65. Bir gün kendisi ce­ maatın önüne g e ç i p namaz kıldırır. (dolayı­ sıyla Allah) tarafından Ö m e r ' e verilen bir yadigar olmuştur.Muhammed. Bilindiği gibi Araplar uzun fistan dışında bir şey giymiyor. Cebrail bu ayeti getirirken "İşte Ömer böyle bir Ömer'dir. ama cemaat esas duruşta imamı beklemek zorundadır. Daha fazla kaynak için Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım s. Peki. 2 3 2 Ö r n e k 9: Ö m e r ' l e ilgili farklı bir örnek. bu durumda formül ne? Kendisi cemaate dönüp işaretlerle bekleyin ben g e l e c e ­ ğim. kimse kıpırdayamaz! So­ nuçta Ö m e r abdestini alıp döner ve kaldığı yerden nama- 232 a-Tecrid. "Adaletin kılıcı" unvanı bu olaydan dolayı Cebrail.. Nesefi. aslında o adaletin kılıcıdır" sözünü de söy­ ledi diye ekler. bölümde ve Tarihül Hulefa s. Hele İmam Ömer ve üstelik de halife olunca.Sarih Diyanet tercemesi. b. 2/352-no: 261. Kadı Beydavi. Hazin. Mesela Dürrü-1 Mansur. İbni Kesir. Ayrıca 'itkan' adlı tefsir usulü kitabı 10. ayetin açıklama kısmında anlatmışlardır. I24'te bunları işlemiştir. Özellikle bunun Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesinde anlatıldığını hatırlatmak isterim. Ömer o sırada ko­ nuşsa (ki elim falanca yerime d e ğ d i abdest bozuldu diye) hepsinin namazı fasit olacak. Zamahşeri.Tefsirlerden: Suyuti. .. Hamdi Yazır gibi müfessirler Nisa suresi 60. Vahidi. O sırada eli tenasül or­ ganına (canı kaşınır diyelim) değer. hem de "Adaletin kı­ lıcı" unvanının bu olaydan dolayı Allah tarafından Ö m e r ' e verildiği anlatılıyor. sorun çıktı şeklinde bilgi verir. Nisa 61-65. Fahrettin Razi. O sırada kendisi abdest almaya gider. Zaten şeriatın da g e r e ­ ği bu. sıcak bölgeden kaynaklanan bir kültür. ayet kısmında. ayetlerde. Nisa 59'da almış bu bilgileri. İşte halk arasında Ö m e r ' l e ilgili o meşhur. 74'e bakılabilir. Aşağıya alacağım kaynaklarda h e m bu ayetin Ömer'in işlediği cinayet için geldiği/oluştuğu.

artık herkes bunu bili­ yormuş. Musmnaf.Kenz'ül Umrral. sonrakileri de biliriz şeklinde.za d e v a m edilir. 2 3 3 Söz Ömer'in bu abdest bozulma ola­ yından açılmışken. Bu surenin 24. cemaat içinde kadınlar da varmış. b. Kur'an'da Hicr suresi var. andolsun ki sizden önce geçenleri de. İşte bu yüzden az önceki ayet gelmiş ki cemaat bu konuda dikkatli olsun: Tanrının. Razzak. Al­ lah geçmişi de. Taharet. Bu arada bazı erkekler utanıp öne geçmişler (kadınlar namazda eğilince g ö r m e y e l i m diye). onu da ekleyeyim. Burada vurgulamak istediğim farklı bir şey var: Güya rrillet Peygamberin arkasında camide namaz kılarken. bazıları da o güzel kadına veya kadınlara bakmak için geriye çekilip onların ar­ kasında saf tutmuş. Çünkü İslam'a g ö r e bu durumda abdest bozulur' dedi" diye aktarır. diye. 1 1 14. Hamdi Yazır'ın Türkçe tercemesi de bunun gibi. Taharet kısmında 1/114. O bana. Yani bu yoruma g ö r e . no: 27051. ben yanımdaki arkadaşa sordum: Ne olacak. "Andolsun ki biz (Al­ lah olarak) içinizden öne geçmek isteyenleri de. Sahabeden meşhur Sad b. no: 415. geri kalmak isteyenleri de biliriz" deniliyor. onu da özetleyeyim. c.Beyhakı. bundan abdest bozulur mu. 234 A. N o : 416. Bu kadınlardan biri çok güzelmiş. ben öne geçenleri de 233 a. burada bir ayetin inmesine neden olan ilginç bir olay aklıma geldi. Ebi Vakkas anla­ tır: "Yanımda biri Kur'an okurdu (ismini de veriyor). O sıra­ da elim cinsel organıma değdi. Taharet. Sünen 1/131 -590. Mesela.Musannaf. / . 2 3 4 Söz ayetlerin ne gibi nedenlerle ortaya çıkmasından açılmışken. Ö y l e olmuş ki. Ayete farklı anlamlar ve­ renler de var. Ben bunun üze­ rinde durmuyorum. 'Kalk git abdest al. g e l e c e ğ i de bilir demek. benzer bir olay daha hatırıma geldi. ayetinde.

ayet tef­ sirinde yazmışlardır. Dürrü'l Mensur tefsiri. sen yokken ben uyudum. Abbas hadislerinde almış. Esbab-i Nüzul. siz de onlara örtüsünüz.). Bakara 187 . Ömer'in az önceki olayını gösteriyorlar. (Esbab-i Nüzul). b. Diyanet tercemesinden vereyim: "Oruç gecesinde kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. artık o g e c e sabaha kadar cinsel ilişki ha­ ramdı. Dolayısıy­ la kurala g ö r e haramdır. Vahidi. Onlar. Zamahşeri (Keş­ şaf).. Geldiğinde eşini kaldırıp onunla seviş­ mek istedi. size örtüdürler. 236 a. Tirmizi. (Dürrü'l Mensur).Suyuti. Kurtubi. İbni Hiban ve daha birçoğu bunu al­ mışlardır. İbni'l Cevzi. olamaz dedi. (Zad'ül Mesir. 24. tabii ki Ö m e r onu dinlemedi ve istediğini yaptı. bunlardan birkaçını aşağıya alıyorum..arkaya çekilenleri de bilirim demesinin temelinde bu olay yatıyor. Allah (Ramazan gecelerinde ha­ nımlarınıza yaklaşarak) kendinize zulmetmekte oldu­ ğunuzu bildi de tövbenizi kabul edip sizi affetti.İmam Suyuti. Kadı Beydavi (Envar'ü Tenzil ve Esrar'ü tevil). O sırada şu ayet geldi. 2 3 6 235 a. İşte gecelerden bir g e c e Ömer. Hakim. Ayrıca imam Ahmet Müsned'inde Abdullah b. M u h a m m e d ' e takı­ lıp e v e g e ç geldi. 2 3 5 İşte Kur'an'ın Tanrı'ya bakışı bu! Ö r n e k 10: Yine oruç ilk farz kılındığında şöyle bir uygu­ lama vardı: Akşam iftardan sonra kadın ya da erkek. Kadın da.Nisaburi. ayeti. Sabahleyin M u h a m m e d ' e gidip olup bitenleri anlattı. İbni Kesir (Tefsir'ül Kur'an'il A z i m ) . (El-Cami'ü li Ahkam'il Kur'an) ve daha niceleri Hicr suresi. uyku­ ya dalıp uyanırsa. Kaldı ki bu açıklama önemli müfessirlerin kaynak­ larında geçiyor. Bakara suresinin ilgili ayet açık­ lamasında ve ayetler arasında sebep-sonuç ilişkisini irdele­ yen usulü't-Tefsir uzmanları bu ayetin gelişine. Artık eşlerinize yaklaşın" diyor. Şevkani (Feth'ül Kadir). Bakara suresi 187.

146 vd. tuttuğunu koparan biri. no: 4399 ve 4402. sert bir insan. Ali bunu duyuyor ve engel oluyor. Kenz'ül Ummal. Yine evlenen bir kadın 6 ay sonra d o ğ u m yapıyor. Çünkü deli. çocuk ve uykuda olanın sorumluluğu yoktur diye hadis var diyor ve böylece o kadın kurtulmuş oluyor. Ayrıca Suyuti. babanı dinle" diyor ve adam Ömer yüzünden sevdi­ ği eşini boşuyor. Dürrü'l Mensur tefsiri. no: 45889. 2 3 8 237 Ahmet b. Taberi. 7/322. 2/40-42 ve Beyhaki. Hudut Zina cezaları kısmı. ayetlerin açıklama kısımları. O da Allah seni bağışlasın diyor ve sadaka vermesini öneriyor. . Bakara 233 ve Ahkaf 15. Burda da Hz. Ö m e r o sıralar halife. Bir de bu iki ayetle ilgili diğer tefsirler. Bir gün nedense gelininden mem­ nun kalmıyor ve oğluna. Hanbel Müsned-i. Ömer böyle işte-.Ö m e r genelde kadınların adet günlerini de pek dikka­ te almazdı. Arap atasözlerinde meşhur olan "Ali'den olmasaydı Ömer helak olurdu" sözü bu olaylardan ötürü oluşmuştur. Ali Kur'an'dan ayetler göstererek onu ikna ediyor ve yeni evlenen kadın da böylece cezadan kur­ tulmuş oluyor. Sünen. Ailesin­ den bir örnek vereyim. bunu recimle/taşlaya­ rak katledin diye. Karar veriyor. Ö m e r buna da. Bir g e c e adette olan eşiyle münasebette bulu­ nuyor ve ertesi günü Muhammed'den soruyor. 2 3 7 Yine zina yapan bir deli kadını Ö m e r ' e getiriyorlar. Dolayı­ sıyla bu kadın daha önce zina yapmıştır ve bu çocuk başkasındandır diyor ve onu zina cezasıyla cezanlandırmak is­ tiyor. "Eşini boşa. ne yapayım? Muhammed. Oğlu da Muham­ m e d ' e gidip olup bitenleri anlatıyor ve şunları söylüyor: Benle eşim birbirimizi çok severiz. Yorum yapmadan bunu g e ç i y o r u m . 238 Sünen-i Ebu Davud. M. altı ayda bir kadın d o ğ u m yapmaz. O sırada Hz. onu boşa diyor. Zehair'ül Ukba. c. ancak babam hayır di­ yor/bizi ayırmak istiyor.

Ibni'l Arabijaberi. Suyuti. Mecmu'. b. Begavi ve daha niceleri ilgili ayet yorumunda Ömer'in yukarıdaki olayı üzerine bu ayetin indiğini belirtiyorlar. Dolayısıyla tarlanıza istediğiniz yerden girebilirsiniz" der Kur'an. g. Taberi tefsiri ilgili ayette.. Hanbel Müsned. j. 2 4 0 Bu ayetle ilgili farklı sebep-sonuç ilişkilerinden de söz edilir. 1/337.Tehzib-i Kemal.İmam Nevevi. . Çünkü eşimle ar­ kadan seviştim" sözünü içeren ve ayetin bunun üzerine indiğini açıklayan birkaç kaynağı aşağıya a l ı y o r u m . Abbas ha­ disleri kısmında.İbni Hibban. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsirinde ilgili aye­ tin açıklama kısmında çok teferruatlı bilgiler. ama tabii ki başrolde olan Ömer'dir! İmam Suyuti. no: 2906 Bakara tefsiri. 4/184. M u h a m m e d hiç yanıt v e r m e ­ den belli bir süre bekler ve o arada istenen ayet i n e r . ve 6/302. c. Be­ gavi tefsiri ilgili ayet. suyuti. 240 a. 2 3 9 Anlamı şu: "Kadınlarınız sizin tarlanızdır.Taberani. Tirmizi. Mucem-i Kebir 12/10-no: 12317. hadis no: 14125. 9/516-no:4202. 5/314.Beyhakı. k. Taberani'nin muhakkiki Hamdi Selefi burada açıklama kısmında bu hadisin İmam Ahmet. Abdullah b. Tirmizi. Nesai. M u ­ hammed.Hanbel.Burada dipnotta başka birkaç kaynak da veriyor: Ebu Ya'li Mevsıli. imam Ahmet b.. "Aman helak oldum (yani ağır bir suç işledim)" der. İbni Kesir. "Ben eşimle cinsel ilişkide bulunurken makattan (arka­ dan) yaptım" cevabını verir.Mecme'ü Zevaid..Ö r n e k 11: Halife Ö m e r bir gün M u h a m m e d ' e gelip. "Hayırdır. Ömer. h. Burada dipnotta ay­ rıca kaynaklar veriyor. Vahidi.. görüşler akta239 Bakara suresinin 223. Tuhfet'ül Ahvazi Tirmizi şerhi burada Ebu Davud ve İbni Mace'nin de bunu aldıklarını yazıyor. 1/297 Abdullah b. Nesai. 16/419. e. Ömer'in yukarıdaki "Helak oldum. Sünen'ül Kübra 7/321. ne yaptın ki?" diye sorunca. Abbas hadisleri kısmın­ da. d. Er-Razi. Bir de Tirmizi.Tefsirlerden: Cessas.Ahmet b. 6/319. Kurtubi. Ebu Ya'li ve Heysemi tarafından da alındığını yazıyor.Tirimizi. f.Sünen-i Nesai.

bu ayet hakkında İslam âlimleri arasında üç görüşün var olduğunu belirtip açıklar. asırda insanlar hâlâ neyin peşindeler. Ebu Ya'li el-Mevsıli. muhaddislerden Tirmizi. İbni Hiban. başka pozisyonlar yokmuş. yatırarak. Bunu savu­ nanlar arasında İmam Ahmet b. "Hey Al­ lah'ım bunlar hayvan mıdır nedir ya!" diyerek hayretini dile getirir. Güya Yahudilerde sevişme anında tek yön kul­ lanılıyormuş. İbni Munzir. domaltarak gibi (Özür dilerim! Terbiyem bu terimleri kul­ lanmaya müsait değil. Hamit. halife Ömer'i daha iyi tanıma fırsatına sahip olmaktır. Burada bu üç görüşü özetlemek­ te kanımca yarar var. hem makattan istediği şekilde cinsellik yaşaya­ bilir. ancak kaynaklarda bunlar ismen geçtiği için söylemek durumundayım. İşte benzer olay­ lardan dolayı bu ayet inmiş ki. ayet buna bir fetvadır diyenlerin görüşü. ancak sevişme yeri belli ve hep ay­ nı olmalı. Nesai. kimlerin arka­ sına takılmışlardır diye var olan bilgiyi olduğu gibi aktar­ mak durumundayım!). burada bu ayete değinmemin ne­ deni. Birinci görüş: Mekke'den M e d i n e ' y e giden Müslümanlar­ dan bir grup bir ara kendi aralarında "Biz hanımlarımızla sevişirken onları her pozisyonda tutarız: Ayakta. bu 2 1 . İkinci görüş: Bu ayete g ö r e insanlar hanımlarıyla hem mutad yoldan.rır. Şu da önemli: Bir kere görüş ne olur­ sa olsun az önceki ayet üzerinde herhangi bir etki yapmaz. Çünkü ayet gayet nettir ve savunulacak yanı yoktur. Hanbel. Şunu da belirteyim ki. İbni Ebi Hatem. İmam Tabe- . Bunu duyan bir Yahudi. İşte ayetin niçin geldiği (oluştuğu) konusunda bir görüş bu. ama yine de bir ö z e t vereyim. İbni Cerir. Bir de ibret olsun ki. bir erkek her pozisyonda eşini tutup sevişebilir. A b d b.

Çocuk ancak o malum y e r d e cinsellik o>lursa oluşur. Onun için başka yerler anlaşılmamalı diyor. İbni Kudaime de. İbni Ömer. burda da "Ola ki imam Şafii'nin bu görüşü. Üçüncü görüş. in­ san arkadan/makattan cinsel ilişkidle bulunsa acaba bunun dinde yeri nedir? O da demiş ki. İşte bu ayet inmiş ki erkek böyle bir durum- . Enes'ten sormuşlar.Anılan ayetin azl için inmesi mümkün d e ­ mişler. Yani cinsel ilişki anında erkeğin. yukarıdaki aye­ te g ö r e kadınla makattan cinsellik yaşamakta sakınca yok­ tur yorumunu yapmıştır (Muğni adili kitabında).. h e l e bir saçıma bakın ıslak daha. helaldir/dinen sakınca yoktur yanıttım vermiş. ben aynısını az önce eşimle yaptım ve yıkanıp dışarı çıktım" diye karşılık verir. Peki. Hatta şunu da aktairır: İmam Şafii'den sor­ muşlar: Bir erkek eşiyle sevişirken makattan da ilişkiye gi­ rebilir mi? diye. Ceessas da kendi tefsirinde şu somut örneği veriyorlar: Malik b. Haraiti. mademki İcadını tarlaya benzetmiş (verimlilik d e m e k ) o halde bilinern yol dışında haramdır. anlaşılan o ki. Beyhakı. "O halde arkadan da sevişmek bu a y e t e g ö r e helaldir" diyor. Hasan arasında bu konuda bir tartışmanın geçtiğini dce aktarıyor İmam Suyuti.. Hatta İmam Şafii ile Muhammced b. tabii ki dine her halükârda toz kondurmayanlar. 'Dürrü'l Mensur' adlı. Muhammed diyor ki. O da.rani. menisini dışarı akıt­ ması demek. Çünkü başka yerlerden sevişmektte verimlilik yok. (daha Bağdat'ta iken or­ taya attığı eski görüşüdür (ki buna l«avl-i kadim denir)" şek­ linde bir kurtarma operasyonu iddüasında bulunabilirler! Suyuti. Nafi gibi isimleri sıralar İmam Suyuti. O zaman imam Şafii. bu konuda Ikanıt yok-. pe­ ki diyelim bir erkek eşinin karnıyla oynadı veya bacaklarıy­ la oynadı ve tatmin oldu. İrrnam Şafii buna karşı. bu (durumda bir sakınca var mı? A d a m hayır yanıtını veriyor.

Anlatıldığı gibi Yahudiler. . 138 ve devamı. Allah da ayet gönderip Müslümanlaıın yaptıklarının normal olduğunu söylüyor ve bunu meşruâştırıyor. "Ömer bir fikir söyleseydi. ayetlerle şekillenen sözlerini liste halinde bile yazmışlar­ dır. Ömer'in az önce­ ki olayıdır.974. s. kalan diğer yorumlar boşuna yazılmış.ö). Bazen bir fotoğraf-bir manzara. illaki gelen ayet Ömer'in fikirleri doğ­ rultusundaydı" diyor. Birkaç kaynağımda yazdım ve şu an elimde olan yeni bir çalışmamda yine farklı bir şekilde değiniyorum ki.^! 241 Heytemi. g e n e l d e Hz. diğerleri önemli değildir: Acaba kendisi M u h a m m e d ' e gi­ dip eşimle ters yattım demeseydi bu ayet gelir miydi! As­ la! Gerçek şu ki. Dolayısıyla tar­ lasına istediği yerden girebilir. Ayet açık diyor ki.da özgür olsun/yapabilisin diye. ka­ dın erkek için bir nevi tarla durumundadır. "Ömer görüş belirtiyordu. Tanrı da kalkmış bu gibi konular için ayet gönderiyor. Ayetin gerçek nedeni. Muhammed'in yandaşlarının. Hâlbuki bunun az önceki ayetle uzaktan yakından ilgisi yok. O kadar açık ve net. ger­ çeği yansıtmyor. onun düşüncesi doğrultu­ sunda ayet geliyordu" ifadeleri var. "Ha­ life Ömer'in düşünceleri ayetle yanıt buluyordu" açıkla­ ması İslami kaynaklarda çok işlenmiş. Demek ki yeryüzünde artık başka problem kalmamış. açıklamaya gerek duy­ madan birçoc şey ifade eder. 'Sevaikü'l Muhrika'. Kanımca bu ayet ve geliş seyri de böyledir: Yani iş gelir dolaşır yine Ö m e r ' e dayanır. Yine Ömer'in oğlu. diğer insanlar onun tersini söylemiş olsaydı. ö z e l d e Ömer'in cinsel ilişki biçiminlerini beğ e n m e y i p onlarla alay edince. A ı m e t bin Hacer Mekki (h. Birçok yazar bu konuda Ömer'in. N e t bir şekilde.

Nur 12. Ebu Hanife bıurada. Bilindiği gibi bir seferinde de eşlerinden Ayşe'yi götürüyor ve yolda onun başına o meşfhur 'İfk' olayı geli­ y o r . İslami kaynaklaırda anlatılmaktadır. çok şey var. Muhammed'in uygulaması ki bir sa­ vaşta Hz. atlı olana da iki hisse fazladan pay veriyordu. alış-verişlerde her şey bitse de. Muhammed piyade olan aslcere ganimetlerden tek hisse. biraz da konuyu açıyor ve şöyle d e v a m ediyor: "Çünküi din iyi fikirlerden oluşan nasihatlerden ibarettir" diyor. Somut birkaç çarpıcı örnek vereyim. acaba bir in­ sanın değeri hayvandan daha mı düştüktür diyerek çok sert eleştiride bulunuyor ve Hz. 243 Bağdadi. Muhammed bir savaşa gittiği zaman kur'a çekmek suretiyle bir eşini yanına alır göltürürdü. alıcı ile satıcı o mekânı terk etmedikleri sürece pişman olmak isterlerse olabilirler hükmü var. Tefsir. Muhamımed'in bu uygula­ masını kabul e t m i y o r . Burada yaklaşık Ebu hanife'ye 150 sayfalık yer verilmiş. Ömer'in bu duıırumunu g ö z önüne almış ki. hem de Hz.Sanırım Ebu Hanife. 2 4 2 Ebu Hanife bu yöntemi tasvip e t m e d i ğ i gibi. . 2 4 3 Yine meşhur bir İslami kuraldır ve aynı zamanda m e z ­ heplerin de uygulamalarında var ki. Mesela Hz. Yine hem ha­ dis var. bu meşhur bir olay. üste­ lik bu kuralın kumardan farkı yoktur dliyor. 15/536-no: 7249. kendisi benim birçok sözümü alır : seçerdi" cümlesini kullanmış. Muhammed'le bilirlikte yaşasaydım. Ebu Hanife bunu da kabul etmiyor: İşlem bitti mi artık her şey biter di242 Buhari. Hatta bu konuda Hz. Nitekim aynen ha­ life Ö m e r gibi birçok konuda kendisime Hz. Ebu Hanilfe tam tersini yapı­ yor. Ya­ ni atın payı daha fazlaydı. Muhammed şöyle demiş denildiği halde. Hatta Ebu Hanife bunu derkcen. "Ben Hz. Muhammed"in dört yüz hadisi­ ne ters kararlar aldığı. ayet kısmında.

15/551. Malik. "Allah'a şükürler olsun ki gitti. klam'da Kur'an'dan sonra gelen en güç­ lü kaynak Buhari ve Müslim'dir. 2 4 5 Şunu da unutmamak lazım ki. 2 4 4 İş­ te bu tavırlarıyla slam otoriterleri nezdinde sevilmemiş. Süryani Sevri (o da hak bir m e z h e p sahibi. hep aleyhinde yaap çizilmiştir. 245 Bağdadi. İslam'da Ebu Hani­ fe kadar daha zararlı biri yeryüzüne gelmemiştir. İmam-i A'zambuna benzer çok örnekler v e r i y o r . Malik. Malik bin Enes birinden soruyor: Sizin yurdunuzda İmam-i A ' z a m anılıyor mu. "İslam'da Ebu Hanife kadar uğur­ suz biri ortaya çıkmamıştır" diyor. bunların du­ rumu ne olacak! Diyelim bunlaı arasında bir satış akdi gerçekleşse. "O za­ man bu memlekette durmak haramdır. şeytanınkinden de fazladır diyor. Enes. Şöyle diyor: Pe­ ki diyelim iki kişi ızun süre aynı cezaevindeler v e y a bir ne­ denden dolayı uzun süre bir g e m i d e kalırlar. onun di­ ne verdiği zarar. İmam Evzai'ye Ebu Hanife'nin ölüm haberi verildiği za­ man. e v e t deyince Malik b. bunlar aynı 244 Bağdadi. İmam A ' z a m aynı eleştiriyi.yor ve çok da martıklı açıklamalar yapıyor. an­ cak taraftarı kalmamış). Bilindiği gibi. Üstelik İmam Buhari onu şiddetle eleştirmiştir: İmam A ' z a m din­ de tahribat yapmştır diyor. burayı terk etmek lazım" d i y o r . askerliğe giderdi) oldukları sürece istedikleri zaman caya­ bilirler diyor ve bınu saçma buluyor. 15/535. İmam Evzai. . bu durumda d e m e k l i cezaevinde. İmam Süfyan-i Sevri gibi m e z h e p sa­ hiplerinden de alınıştır. ta­ raftarı var mı? Ad-ım. yoksa bu dini bitire­ cekti" diyor. Mesela. A m a her ikisi de İmam A ' z a m Ebu Hanifc'den hiçbir hadis aktarmamışlar. g e m i d e v e y a uzun bir yol­ < culukta (Hani eskden insanlar yaya olarak aylarca hacca.

sonunda da Hz. Dolayısıyla helal mi 246 a. El-Muntazam. bunu ancak ilgili uzmanlar bilir. . Diyelim ilkel koşullarda bir suyun rengi normal. ancak içinde öldürücü bir şey var veya bilerek konmuş. Musannaf. peki bu durum­ da bu sidik de artık kulleteyn sayılır. eline bir taş. c. 15/ 507 ve devamı. Peki.zamanda onun çok zeki olduğunu da belirtiyorlar. no: 7249. no: 37371-72. fıkıh kaynaklarında helal sular için kulleteyn diye bir ölçü var. kokusunda da so­ run yok ve tadı da normal. 2 4 7 Ve en ilginci.h).h) Tarih'ü Medinet'i Selam'. bir mekânın hacmi şu kadar olsa ve içinde toplanan suyun rengi. Tarih. hicri 150. o kadar zekiydi d i y o r . Ebu ha­ nife bölümünde. c. b. "işte ölçüler tutuyor. onu altın olarak dinleyenlerin kafa­ sına sokardı. sabit kısmı.İbni Ebi Şeybe (h. şeytan/iblis ile halife Ebubekir'in imanı aynıdır. 15/463-no: 7249. tadı bozulmuyorsa dinen helaldir hükmü var. bir tahta parça­ sı alıp altındır deseydi. az önceki kurallar yeterli mi? Hayır. Â d e m ' l e şeytanın imanı aynıdır d i y o r . 2 4 8 En ilginci. M u h a m m e d ' e gidip. Özetle. b. 2/156-195. Bu meşhur bir kural. Duha'ül islam. 248 Bağdadi. no: 37310-14. senin bu açıklaman imanına zarar vermiyor d i y o r . Numan b. İşte bunun için Ebu Hanife şöyle karşılık veriyor: O zaman arkadaşlar işe­ sin ve bu hacimde bir idrar biriktirsinler. Mesela İmam Şafii'nin Malik b.Ahmet Emin. ancak şu an içinde olduğumuz bu mekân mı yoksa dünyanın başka bir yerinde mi emin değilim diyor.235). Enes'ten aldığı şöyle bir yorum var: İmam-i A ' z a m ö y l e biriydi ki. hatta Hz. 2 4 6 Bir gün Kâ'be içinde iken adamın biri ona.ibni Ebi Şeybe. yılı olayları kısmı. kokusu. no: 7249-15/509. ben yeryü­ zünde bir Ka'be'nin var olduğuna inanıyorum. Musannaf.Ibni'l Cevzi (597.Bağdadi (463. 247 a. İmam A ' z a m ona.Bağdadi.

Bir adamın iki katırı varmış. Biri­ ne Ebubekir. 2 4 9 Yine İbni Mübarek kendisinden. Yine ona at­ fedilen şöyle bir olay var. "Hz. İmam-i A ' z a m ' a da olayı anlatmışlar. Hani Osman Muham­ med'in iki kızıyla evlenmişti. İnsan onun bu düşüncelerini iyi tahlil edince. Tarih 15/535. Yine Halife Osman için şu ilginç ifadeyi kullanıyor. Muhammed bu­ na e v e t helaldir yanıtını mı verecek d i y o r ! . Yani her iki halifeyi sevmediği için isimlerini katırlarına vermiş. 250 Bağdadi. 15/534-15/499. bilindiği gibi hem ağır bedel ödemiştir. Ebu Hanife'nin. ne dersin. bunu kastediyor. "Hayrola! Uçup uzaya mı gideceğiz ki kanatlarımızı açalım!" sekinde alaylı bir yanıt veriyor. acaba Hz. ancak M e d i n e ' y e gitmemiş. tersine o günkü şartlara g ö r e bir nevi beşer kanunu olarak değerlendirmiş­ tir. güzel fikirler" gibi algılamış olmasıdır. "Bıra­ kın bu şeytan sözlerini" karşılığını vermiştir. Dolayısıyla bir insan namaz kılarken rükûdan kalktığında ellerini kaldırsın mı. Hz. Muhammed na­ mazda rükû ederken (eğilirken) kalktığında iki elini yukarı­ ya doğru kaldırıyordu. Ebu Hanife o kadar g e z m i ş . . Bir gün başka bir adam gitmiş bu iki katırdan birini öl­ dürmüş. O. net anlaşılıyor ki kendisi İslam'ın tanrısal boyutuna inanmamış-. Bir gün Ömer'in fetvaları İmam A ' z a m ' a anlatılınca kendisi. Tarih. Muhammed iki kızını bir Yahudi'ye verdi diyor. hem de hak diye bilinen m e z h e p liderleri ona şeytan bile demişlerdir.olacak bu idrar?" diye sorsalar. "Dini bir nevi kanun. diğerine de Ö m e r adını vermiş. Burada dikkatleri çeken. Bir önemli İslam müctehidinden sorarlar. sen bunu nasıl 249 Baüdadi. . gidin ba­ kın öldürülen Ö m e r adındaki katır mı acaba demiş! Gidip bakmışlar meğerki o y m u ş . diye so­ ruyor? İmam A ' z a m . 2 5 0 İşte bu aşırı fikirlerinden d o ­ layı. Halife Ö m e r hakkında da önemli sözleri var.

Şu olay meşhurdur ki. 252 Kur'an'ın Kökeni adlı yaptım. Hatta Kur'an'da M a i d e sure­ sinden çok ağır ceza içeren bir ayetin bu olay üzerine indi­ ği de anlatılıyor kaynaklarda. İbni Ebi Şyebe. Musannaf. Hz. İslam'a az veya çok dokunan. kabul e t m i y o r . Bu hadis başta Bu­ hari olmak üzere birçok İslami kaynakta geçiyor ve meşhur bir olay. hastayız bize bir çare. 37371-72. elbette ki tutunamaz. M a d e m dinleri ayrı. Musannaf. onun çok ilerici ol251 Bağdadi. O da. falan y e r e gidin orada bizim d e ­ veler var. Bu konuda uzunca bir listeyi başka bir kaynağımda sundum. 7-8 kişilik bir grup M e d i n e ' y e Hz. 15/ 544-550-lbni Ebi Şeybe. cilt 20/68. o zaman onlarla ne işimiz var ki onları katlediyoruz diyerek böyle bir uygula­ maya karşı çıkıyor. çobanlar size onların sütünden versinler. Muhammed zina suçundan dolayı birkaç Ya­ hudi'yi recimle/taşalayarak katletmiştir. 37202-206.yorumiuyorsun? A d a m . 2 5 3 Burada şunu da belirtmek durumundayım ki. Ebu Hanife buna da karşı çıkmıştır. 2 5 1 Yine Hz. tersine aforoz edilir ve hatta fırsat varsa fiziki olarak ortadan kaldırılır. Muhammed'in yanına gelir. ben Ebu Hanife'nin bu farklı yanlarını anlatırken. 2 5 2 Şu bilinen bir gerçek ki. Muhammed de onları ya­ kalayıp işkenceyle öldürüyor. di­ ye yardım isterler. 253 İbni Ebi Şeybe. . Hatta güya o insanlar iyileşiyor ve sonunda çoba­ nı öldürüp o develeri çalıyorlar. Ebu Hanife de bir çeşit Deccal olduğu için M e d i n e ' y e g i t m e şerefine nail olamamıştır d i y o r . no: 37245-47. Musannaf. bir de o develerin sidiğini için iyileşirsiniz diyor. Nitekim İmam-i A ' z a m da bir cezaevinde gördüğü işkenceden sonra zehirlenerk hayata veda etmiştir. İşte Ebu Hanife bu idrar içme olayında da M u h a m m e d ' e ters düşüyor. M u h a m m e d demiş ki Deccal M e d i n e ' y e giremez.

tabii ki ilim ve mantık da görevini ya­ par. Hak vermek lazım ki. Çok açık bilgiler ve ipuçları kendi kayıtlarına geçmiştir. 255 yoksa konuları dağıtmak i s t e m e m . Ancak burada onun durağan olmadığını dikkate almak la­ zım.ö). age. Ahmet bin Hacer Mekki (h. 2 5 4 Ebu Hanife bütün baskı ve zorluklara rağmen çizgisin­ den vazgeçmeyince. Yine birçok hadis var ki. Hicri 8 0 ' d e doğmuş. hele siyasilere alet olmak istemeyin­ ce. Çünkü o zaman belki koşul­ ların da uygun olmamasından kaynaklı. her şeyiyle beğeni kazandığını vurgulamak iste­ miyorum.974. profesyonelce bir sansür uygulanmamıştır. İşte en basiti bu insan: Halk arasında bilinen İmam-i A'zam'la bu kısa başlık altında değindiğim İmam-i A ' z a m arasında hiçbir benzerlik var mı? Asla. 255 Heytemi. Söz Ömer'in kerametlerinden açılmış­ ken ben biraz İmam-i A ' z a m ' a değindim. dönemin (Abbasi) halifesi tarafından hapse atılır ve ora­ da işkence edilir. İşte hep söylüyo­ rum: Şu anki İslam.. daha sonra da zehirlenerek öldürülür. Onun da aklın kabul etmediği fikirleri çoktur. 'Sevaikü'l Muhrika'. insanın bir cariyesi (savaşta ele geçen kadın) şayet zina yaparsa onu kırbaçlayın. bunu da inkâr etmemek lazım. Ebu Hanife bu konuda da muhalefet ediyor-bunu be­ nimsemiyor. Nedeni buydu. bunun gerçeklerle hiç ilgisi yoktur. cilr 20/60. 150'de de öldürülmüştür. Onun kurcalayıcı yanı hoşuma gidiyor. Nereden biliyoruz? İslami kaynaklardan biliyoruz.. o günkü koşullarda ancak bu kadar çıkış yapılabi­ lirdi. 254 İbni Ebi Şeybe. 37240-44. idareciler tarafından 14 asırdır ilave edile edile bu hale gelmiş ve resmi bir İslam tarihi oluş­ muştur. 138 . gerçeği ayıklar.duğunu. Bunu üç sefer tekrarlarsa artık bir ip değerinde de olsa onu satın di­ yor. s. bu ancak haya­ li bir İslam tarihi ve hayali bir kadrodur.

Sonuçta adam onları çıkartıyor ve Ö m e r kendilerini kırbaçla döv­ m e y e başlıyor: N i y e ağlıyorsunuz diye. arkasında da Ömer'in ken­ disini halife seçti diye ilan ediyor. Ebubekir'in vefat ettiğini duymasını istememesi. doğal olarak yakınları ağlıyor. Hindi bu konuda aldığı üç hadisin ikisinde. İşte bu durumda Ömer'in halifelik işi zorlaşır­ dı. Çünkü kadın kısmı biraz gözlerini açtı mı kontrolden çıkar diyordu. Kadınlara ihtiyaç fazlası elbise alma­ yın. kadınları dövdüğü olayların zaman­ laması çok önemlidir. Eş'as araya gi­ rince Ömer. Ebubekir vefat etti.Ö m e r . Velit'e. Hz. "bir erkek eşini dövmek­ ten sorumlu değildir" sözünü aktararak kendini haklı çıkar­ maya çalışıyor. Ömer'in . "Bu kadın­ ları evden dışarı çıkart" diyor. Kanımca bu olayda ka­ dınların ağlamasından duyduğu rahatsızlığın nedeni. Çünkü duyarlarsa toplanırlardı ve kim halife olsun diye tar­ tışmalar çıkardı. çev­ renin. Ni­ tekim bunu uyguluyor ve valilerine de bu konuda talimat veriyordu. Bir gün Eş'as bin Kays Ö m e r ' e misafir oluyor. Onun bu sözü Hz. Burada somut bir örnek vereyim. hizmetli­ leri. O yüzden sükûneti sağlamaya çalışmış d e m e k yerinde olur. Nitekim Muhammed'in ölümünden sonra olduğu gibi. Ömer'in bu baskısı. Halife Ebubekir ölünce. Zaten Ömer'in kamçısı/kırbacı hep elindeydi. Velisinin izni olmadan bir kadın evlense bu evlilik sayılmaz ve bu çifte zina cezası uygulanır diye hüküm veriyordu. cariyeleri döverdi. özellikle kadınlara karşı ç o k sertti. Muhammed'in. Ö m e r onla­ rın seslerini duyunca kızıyor ve Hişam b. Ayşe'nin zoruna gidiyor ve aralarında tartışma çıkıyor. Çünkü Ebubekir akşam vefat ediyor ve aynı g e c e Ö m e r tarafından yıkanıp gömülüyor ve sa­ bahleyin de. Ö m e r onun yanında bile eşini d ö v m e y e başlıyor.

"derler ki Ö m e r ölüler için ağlayan kadınları dö­ verdi". d. El-Kamil. Hatta Ö m e r ' e . b. Kaldı ki. Nikâh. 45914-45920. Anlatacağım örnek en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. Ömer. 2/204.Abdurrazzak. "Kadın milleti hep böyledir: Ne Allah'a inanır. Ayşe'nin Ö m e r ' e tepki gösterdiğini yazıyor. önemli değildir" diyor... Kur'an'ın oluşumunda fikirlerini ayetlere dönüştürmek hu­ susunda somut bir örnek anlatmakla bu bölümü burada ka­ patmak istiyorum. Kadını d ö v m e kısmı.onları kırbaçladığın:.İbni Mace.. Diğer eşimi ancak sırasında/nö­ betinde görebiliyorum diyor. İlginçtir ki hemen aynı bölümde şunu da aktarıyor: Bir sahabi. "Türban düşsün. Ayrıca birçok tefsirden de açıklamalar suna­ cağım.45760. Velit için farklı hadisler de aktarılıyor: Ö m e r onları dövüyor. no: 6680-82 ve 17938. A m a aynı Halit b. bak tür­ banları düştü şeklinde hatırlatmada bulunulduğu halde o. Çünkü Halit b. Adamın biri Ömer'e. Ebubekir'in ölümü kıs­ mı. ne de müminlere güvenir" karşılığını veriyor. c. 2 5 6 Muhammed'in Ömer'den ne kadar korktuğu ve yine Ömer'in ne kadar Muhammed'i yönlendirdiği konusunda. "Yeterki feryat etmesinler. Halit b. e.İbni Esir. ben bu söze hayret ederim. sözünü e d e c e ğ i m ayet­ ler de ortada. Velit için ağlayanlara. no: 1986. yılı olayları. ağlamalarında sorun yok" de­ mektedir.13. 256 a. 3/423. hicri yılı olayları kısmında. . no: no: 42907-42911. Burda Ömer'i saran bir endişe-korku var da on­ dan farklı davranmış demek daha gerçekçi olur.. Musannaf. bu ara­ da Ö m e r hiç ses çıkarmadı şeklinde bir hadis. bir eşim var ben ondan bir yere g i d e m e m çok kıskançtır.Taberi Tarih-i. türbanları y e r e düşüyor.Kenz. Farklı bir hadis de Ömer. 45628. Velit v e ­ fat etmişti ve kadınlar da yüksek sesle ağlıyorlardı. hicri 13.

Bab'ü Lebsi'l Kamis kısmında. Peygamber gömleğini verdi.. nasıl gider namazını kılarsın dedi. Bu arada Hz. Muhammed'in yanı­ na geldi. Sonuçta Muhammed kendi dediğini yaptı ve gidip namazını kıldı. Muhammed kalkıp namazını kılmaya gidince. günahlannın bağışlanması için de ona dua et" dedi. Oğlu. bu olay­ da Hz. Hz. ayeti indi (ki ayet. önceki hadis­ le ters düşüyor. A d a m izin verdi. A m a kaynak da olayı aktaran kişi de aynı. İşte bu tartışmalar d e v a m ederken. 2 5 8 Dikkat edilirse bu hadis. Ö m e r müdahale etti: Bu adam senin düşmanın."On­ lardan (münafıklardan) ölmüş olan hiçbirinin namazını kılma. götür ba­ bana kefen yap dedi ve kefen işi bitince de bana haber ver gelip cenaze namazını kılayım dedi. 258 Buhari. bir de izin ver namazını kılayım dedi. Muhammed. Ömer'in fikrini onaylamış oluyor) Anlamı şu. Tevbe suresinin az önceki aye­ ti (84) indi ve böylece Hz. 257 Buhari. . Onun kabri başında da durma. Hz. Cenaiz. Libas. Bir de ba­ bamın cenaze namazım kıl. Ö m e r iti­ raz etti: Allah sana münafıklar üzerinde namaz kılmanı ya­ saklamadı mı. "Gömleğini ver babama kefen yapayım. M u h a m m e d de ona gömleğini verdi. Hz. Bu arada oğlu Hz. M u h a m m e d ' e gelip kendisin­ den.a ) İbni Ö m e r ' d e n : İbni Selül ( M e d i n e döneminde Muhammed'in önemli bir rakibi) ölmüştü. Bunun üzerine Tevbe suresi 84. Dolayısıyla sen nasıl gider namazını kılarsın diyerek karşı çıktı. Çünkü onlar Al­ lah ve peygamberini inkâr ettiler ve fasık olarak öldü­ ler" 2 5 7 diyor. İbni Selül'ün na­ mazına gitmedi. b ) Yine İbni Ö m e r v e yine B u h a r i ' d e n : İbni Selül Ölmüştü.

"Üç konuda benimle Allah'ın görüşleri çakıştı/ paralel çıktı" diyor 2 6 1 ve onları teker teker anlatıyor. daha doğrusu başarısına karşı. "Ben cesare­ time hayret ettim" diyor. Sonuçta namazını kıldı. 2 6 0 Ömer M u h a m m e d ' e yaptığı bu gibi itirazlar sonucu oluşan ayetleri görünce. "Götür babana kefen yap" dedi. Fedail-i Ömer no:1865. "Boşver" diyor. biz de onun­ la birlikte cenaze namazım kıldık. Ö m e r bu olup bi­ tenlere karşı. Bu ara­ da Muhammed ona gömleğini verdi. ayeti indi diyor İbni Ömer. Hz. ayet kısmında. Tevbe suresi 80. Buna karşı Mu­ hammed gülüyor ve Ö m e r ' e . Muhammed onun namazını kılmaya çağrıldı. Bir de kalkıp onun cenaze namazını kılmaya gi­ dince Ömer. yine ola­ yı aktaran kişi aynı. 2 5 9 Evet. Tefsir bölümü. Bu olay üzerine Tevbe suresinin 84. Sonunda gi­ dip namazını kılıyor. 259 Buhari. 260 Buhari. Bu arada Tevbe suresinden iki ayet iniyor (biri az ö n c e sözü edilen 84. ayeti). "Nasıl münafıkların namazını kılmaya gider­ sin!" diye itiraz etti. hatta bir sözünde. Tefsir. Tevbe suresi 84. kaynak aynı ve görüldüğü gibi içerik nasıl? d) Yine Buhari. coşuyor.c) Bir d a h a İbni Ö m e r ve bir d a h a Buhari'den: İbni Selül öldüğünde oğlu Hz. . M u h a m m e d ' e geldi. 261 Müslim. Muhammed bunu olumlu buldu ve kalkıp nama­ zını kılmaya gidince Ömer. ancak bu s e f e r İbni A b b a s halife Ö m e r ' d e n aktarıyor: İbni Selül ölünce. "Bu adam hayatta iken sana karşı şöyle şöyle diyordu (senin aleyhinde çalışıyordu)" di­ yor ve adamın olumsuz yanlarını anlatıyor.

. Belki de Buhari-Müslim'de başka bölümlerde ve aynı kişilerden daha farklı/çelişik hadisler de var konu hakkında. A m a Muhammed gidip namazı kıldı. 2 6 3 Aslında bu konuda Buhari ve Müslim'de ne kadar ha­ dis var.Müslim. ayet kısmında. ayeti indi şeklinde akta­ rıyor. 2 6 2 f) Yine İbni Ö m e r . Muhammed kalkıp gidince Ö m e r itiraz etti: Münafıktır na­ mazı kılınmaz dedi. olayın anlaşılabilmesi için hantala gerek yok. Yani önceki hadis­ lerden farklı aktarım söz konusu burda.Buhari. c. Bab'ü lebsi-1 kamis. Libas. bu kez Buhari ve M ü s l i m ' i n ortak hadislerinden: İbni Selül ölünce. üfürdü-püfürdü ve sonunda gömleğini ona kefen yapıp tekrardan gömdüler şeklinde açıklama yaptı. no: 1553. babasına kefen yapsın diye gömleğini istedi ve Muhammed verdi. Tefsir bölümü. babamın cenaze namazını da kıl dedi. Muhammed tükürü­ ğünden onun üzerine sürdü. bu k e z alıntı C a b i r ' d e n : İbni Selül gömüldükten sonra oğlu Hz. M u h a m m e d ' e gel­ di.e) Yine Buhari. Ömer'in buna İtiraz ettiği ve buna bağlı olarak ayet indiği açıklaması yok. Hz. Tevbe suresi. Ondan sonra Tevbe suresinin 84. Çünkü amacım bu hadis değil ki. Sıfat-i Münafikin ve Fedail-i Ömer kısımlannda. Muhammed'in gidip namaz kıldığı. oğlu gelip Muhammed'den. Muhammed'in isteği üzerine babası tekrardan kabirden çıkarıldı ve dizleri üzerine kondu. 80.El'lü'lüü ve'lMercan. Bunu bir örnek ola­ rak ekledim. Cabir'in aktarımına g ö r e . aynı olay. 262 Buhari. Adam bu arada. b. 263 a. yapı ne kadar hantal diye genel bir tarama yapma­ dım. verdiğim örnekler yeterli.

Bir diğer ders alınacak husus da. fikirlerine ayetle yanıt verilen bir kişilik sahibi olduğu şeklinde yorumlar ya­ pıyor. diye sorulunca. Bu olaydan çıkan bir başka önemli not da. Başka bir hüküm de. ancak yıka­ nır ve kefenlenebilir. ama uysal birini bulamazsın" di­ y o r . . bunu dillendiriyor. kendine düşman olanların namazına bile gidiyor veya burada poli­ tik bir mülahaza da düşünülmüş olabilir. 2 6 4 Burada toplumun gericiliğinden. Mu­ hammed'in burada yaptığı gibi. no: 1651. Çünkü hadislerde. cehaletinden söz etmek istiyor. demek ki gerek varsa cenaze kabirden çıkarılabilir. Biri­ ne binmek istersin. Muhamrred. Konunun bütünlüğü açısından buraya yazılması uygundur. gömlek kefen olabilir. şöyle yanıt verilebilir: De­ mek ki Hz. Muhammed neden münank olan İbni Selül'e bu ka­ dar İlgi gösterdi. Müslim'i Türkçeye çeviren mütercim bu konuda şunları aktanyor: Hz. A m a Muhammed'in o tükürüğüne nasıl bir yanıt verirler bunu merak ediyorum.. artık münafık olanın namazı kılınmaz. "İnsanlar yüz deveye benzer. artık Hz.Hz. 264-Lü'lüü ve-l Mercan. Nitekim onun git­ mesinin olumlu sonuçları olmuştur diyor. buna kanıt olarak da Muhammed'in İbni Selul'ün cenazesini çıkardığı gibi.Müslim-Buharinin ortak olarak aldıkları şu hadisi de ak­ tarmak istiyorum. Muhammed o kadar merhametli ki. halife Ömer'in ne kadar büyük bir insan olduğu. . Ha­ ni o da gömleğini vermişti ya.. Muhammed onu ka­ birden çıkarıp tükürüğüyle yüzüne üfürüp püfürdüğü cüm­ lesi de var. Şöyle devam ediyor mütercim: Bir de bu olaydan şunları da öğrenmiş oluruz ki.

onda kibir falan yoktu. yıkadım. unutulup gitseydim" gibi feryat içeren ifadeler kullanır. İslam'da en sağlam diye ka­ bul edilen kaynaklardan derledim. "Elbisem kirlenmiş­ ti. keşke insan olarak yaratdmasaydım. onun da ben olacağımdan korkarım" demiş. diliyle temizlerdi gibi methiyeler anlatılır İslami kaynak­ larda. Yani parmaklarını selpak olarak kullanmak suretiyle hem temizliğe ö n e m v e ­ rirdi. Diğer bir sözünde. Bundan kastedilen mesaj da şu. gökten haber gelse ki. . Belirttiğim gibi bunları. keşke annem beni doğurmasaydı. bir hiç olsaydım. Buna benzer farklı bir hikâye de şöyle: Ö m e r öyle­ sine mütevazı bir insandı ki. Ömer bir ara yerden bir hayvan püskülünü alır. hurmanın en ucuzu­ nu alırdı. örneğin. çok ilginç! Ömer'in bilinmeyen yönleri çok. yalnız tek bir kişi kalacak. Bir gün halk Ömer'in gelip konuşması için toplanmış ama o çok g e ç gelmiş. Bilgiler yine İslami kaynaklardan. Halife Ö m e r ' e biraz da farklı bir pencereden bakalım. A m a sanırım yine de bu örnekler bir şeyler ifade ediyor.Bu olaydan İslam âlimleri ne kadar önemli hüküm ve fetvalar çıkarmışlar. Başka da yedek yoktu ki giyip de dışarı çı­ kayım. Arkadaş­ ları bunun nedenini sorunca kendisi. İşte kuruyana kadar beklemek zorunda kaldım" demiş. hem de zerre kadar bir yiyecek boş gitmesin diye parmaklarındaki o artıkları bile değerlendirirdi. herkes cennette girecek. bunlar ancak çok cüz'i bir kısım. Onun hakkında şu gibi sözler de var. İşte böylesine bir Ömer'den suikastlar beklenir mi bek­ lenmez mi? sorusuna sanırım bu açıklcimalar katkı sunabi­ lecek durumda. aslında bir bakıma hadislere hiç de g e ­ rek yok. Zaten Ömer'le alakadar olan ayetler ortada. şöyle der: "Keşke ben de bu püskül gibi yaratılsaydım. Yemek yerken ellerini ya­ lar.

Ömer'in o d e v e d e n inip suya girmesi 265 Beyhaki. Dolayısıyla devle­ te ait mum yanmakta iken selamını alsaydım. Kudüs alınmış. halife r^ zaman g e l e c e k diye merak içindeler. Ömer hizmetlisine.Bir g e c e biri <nun yanına gidip selam verir. bedenini şöyle açıklar. tabii ki öbür taraft millet toplanmış onu karşılamaya hazır­ lanmışlar. işte o vakit özel sohbetlerde devle* malını kullanmam söz konusu olurdu ve ben günaha gjerdim. O yüz­ den kaynak olaral ben bu hikâyelerin peşine takılmadım). belki daha sonra özel konul. Önceki mum ha­ zineye aitti. (An­ laşılan tek bir bini' hayvanları varmış). Halife Ö n e r g ' d ' P merasimle bu işi ilan edecekmiş veya diyelim Mucidi Aksa'nın anahtarlarını alacakmış (Bunlar meşhur. Bir diğer menl^esi (anısı). en Kudüs yoluna çık<ri< yanında hizmetlisi de varmış. yürüme sı­ rası Ö m e r ' e geliyC.Dolayısıyla şimdilik istediğimiz kadar konuşabiliriz der. dere gbi iki şerit oluşmuştu yüzünde şeklinde anlatımlar. s u d a n geçmeleri gerekiyor). ondan sonra o ada­ mın selamını alır. Şa'bü'l lrr*>.1*1 devam edecektik. Ö m e r o kadar Allah'tan kor­ kardı ki. " O : 785-2/240. elimc-k' 'Ş de kamu işiydi. Daha sonra yanına yanmakta olan mumu söndürüp bir y e r e bırakır. H'k dilinde hep söylenen şeyler. mi| Tam yolun sonun/ letin toplandığı yere geliyorlar (ora­ da su var soyunur. A m a yaktığım bu ikinci mum ise benim şahsıma ai tir . başka^ir mum alıp yakar. belli bir süre de ben bineyim/sırayla binelim. 2 6 5 Benzer ö r n e k k e n birkaçını daha vereyim. o arada Ö m e r bir şeylerle meşguldür ve adamın selamını almaz. hep ağlıy>rdu ve akan gözyaşları onun yüzünde İz bırakmıştı. adalet ydni bulsun diyor ve sırayla biniyorlar. . belli bir süre sen 'in.

Bir diğer olay da. Ö m e r ibadet ederken bir ayet okur ve o ayetin onda bırak­ tığı tesirle ağlar bayılır. o arada ben halifeyim demi­ yor. "işte senin gibi merha­ metli insanları halife yapmıyorlar ki" diyerek ona övgüleri­ ni dile getiriyor.Beyhaki. Musannaf. Hâlbuki hasta değil.İbni sad. kölesi ise hayvana binerek karşıya geçiyor ve Ömer'in dediği gibi adalet yerini buluyor. . 5/482.. f.. yani o kadar tevazu gösteriyordu v e y a o kadar parasız pulsuzdu. adalet yerini bulsun. sıra senindir bineceksin" diyor ve kendisi suya girip o şekilde karşı tara­ fa geçiyor. 267 İbni Ebi Şeybe. Hizmetlisi artık burada sen bin de­ mişse de Ömer. Musannaf. c. Minhac'ü Sünne. 1/116. b. no: 787. denerdi! 266 a. 2 6 6 Onun hakkında şu gibi övgüler de var: Ö m e r halife ol­ duğu halde g ö m l e ğ i dört parçalıydı. hastalandığı etrafa yayılır.Hindi. Şa'b'ül İman.İbni Teymiyye. Kenz. olup biteni g ö z l e m e k için bir g e c e dışarı çıkıyor. 1/485. Öyle olur ki belli bir süre yataktan kalkamaz.İbni Ebi Şeybe.gerekiyor. Zühd kitabı. bunun sonucu olarak da onu o bay­ gın haliyle evine alırlar. okuduğu ayet onda çok etki yapmış da bundan bayılıp kal­ 267 mış d e n i l i y o r ! tabii ki hangi ayetti denilmiyor. Denilsey­ di bari başka inananlar da okur. Yine bir ara neler oluyor acaba diye halkı yoklamak. "Hayır. halife Ömer bölümü. "Biz perişanız durumumuz sanki halifenin umurunda mı" şeklinde sözler duyuyor ve hemen geri dönerek hazinenin malından bir torba un sırtı­ na alıp onun evine götürüyor. d. 3/193. 12/837 vd no: 35912-35916. Tarih ul Hulefa. O sırada yetimleri olan bir kadından. no: 34480. Züht.Suyuti. yanındaki hizmetlisi/kölesi de hayvana binip o şekilde karşıya g e ç e c e k . e. Kadın onun bu iyiliğine karşı. Buna rağmen devletin bir şeyini almıyordu gibi laflar. no:35598-35635.

2 6 8 A m a olaylara bir bütün olarak ba­ kılınca Ömer'in de hakkını vermek lazım: Halkın bildiği Ömer gerçek Ömer mi. Hiç olmazsa bü­ yür koç olurdum ve kesilir bazılarına vitamin olurdum" di­ yor. "Bu durumda senin ilacın baldır" diyor. Bir sözünde de. Diğer bir hikâyesi de şöyledir: Bir gün hasta iken min­ bere çıkıyor ve durumunu anlatıyor. "Keşke ben babamın ahırında bir kuzu olarak dünyaya gelip büyüseydim. madem Kur'an diyor ki savaşlarda inanmayanların boynunu vurun. insanları öldürsünler diye ben melekler gönderiyorum ve yine madem Kur'an diyor ki cennette dört ırmak var. terini temizli268 Enfal. Al-i imran 124-125 ve Muhammed suresi 15. nesi var. (Peki devlet malıysa. bilimselliktir ve tarihte olup biten gerçeklerdir. benim şahsi balım yok. Cemaatten birileri de ona. Orada bulunanlar kendisine izin veriyorlar. bal ırmağı. bakıyor ki Ö m e r ter içinde kalmış. Ve hele hele önem­ li olan Kur'an'ın kendisidir. O da. 9. . Ya diğer bölge­ lerdeki Müslümanların hakkı?) Onun övgülerinden biri de. savaşlarda Müslümanlara yardım etsinler. şarap ırmağı. Önemli olan onun pratiğidir/icraatıdır. dolayısıyla ben kullanamam/haram­ dır diyor. o zaman iş bitiyor. neresi ağrıyor diye. Ayetler. Böyle bir söz söylemiş veya söylememiş bu hiç de önemli değil. bundan da Allah'a hesap vermekten korkarım veya bundan da so­ rumluyum" gibi abartılı ifadeler ona mal ediliyor. sadece oradakiler mi fetva verse helal olur. var olan da devletin/hazinenindir. ondan sonra ancak ilaç kadar kullanabiliyor. parmaklarını da doğrayın ve yine madem Kur'an diyor İd. temiz su ırmağı ve süt ırmağı ve bunlara benzer daha neler ne­ ler. adamın biri onun ölümünden sonra kendisini rüyasında görüyor.Halk arasında onun şu sözü de meşhur: "Fırat nehri ke­ narında bir kuzunun başına olumsuz bir şey gelse. Örneğin. yoksa hayali Ömer mi! Burada ha­ kem akıldır. 12.

Hatırlıyorum. s. daha fazla çalış­ ma gerektiğine inanırlardı. Bu ne haldir d i y e sorunca Ömer. eskiler nerde' diyerek imanlarının zayıf olduğuna. 2 7 0 İşte bir taraftan cennette parsellerden söz etmek. o zaman aman ha ben bu çileli dünyada ne yapa­ cağım. no: 1550. ya. işler çok farklı! 269 İmam Suyuti. Tarih'ul Hulefa. . bunlar kime ait diye? Denildi ki bun­ lar Ömer'indir. oradaki hurilere. Diyanet bu gibi masallarla dolu hazır hut­ beler gönderirdi. El-Lü'lüü ve-l Mercan. "Yok yok sana karşı kıskanç olur muyum" karşılığını v e r i y o r . diğer taraftan ağlamak olmaz: Şayet cennete ve kendisine veri­ len cennet garantisine. Çünkü onun inandığı peygam­ beri ona cennet müjdesini vermişti. Bunun üzerine Ömer. 114-1120. hep burda hesap vermekle ımeşgulüm. yoksa buna benzer hadisler çok. Hz. bir an ö n c e gideyim demesi gerekiyordu. o kadın havuzdan abdest alı­ yordu. "Rüyamda cennette bir köşk gördüm. kebaplara inanmış olsaydı. Bu durumda niye ce­ hennem için tek bir kadro varsa o da benim desin ki! Yok­ sa peygambere inanmıyor muydu? Bu konuda en başta Buhari ve Müslim'de anlatılan şöyle bîr olay var. Demek ki bilindiği gibi değil. Bu bir ör­ nek.yor. hocalar da milletin kafasına okur. Senin kıskanç olduğunu bildiğim için onla­ ra bakmadım" diyor. davasına bağlılığının zayıf olduğuna bir kanıttır. 270 Buhari-Müslim hadisleri. işte Ö m e r böyle bir Ömer'dir mesajını v e r m e k istiyorlar kaynaklarında. 'ya biz nerde. Cemaat de bunları dinleyince. N e s y e ki yeni kurtuldum" yanıtını v e r i y o r . dünya­ dan haberi olmayan insanları bu masaıllarla uyutmaya çalı­ şırdı. Muhammed bir gün ona. "İnan ki ben öleli on yıl oldu. yanında da bir havuz ve bir kadın vardı. Ben sordum. Bir kere onun bu kadar korkması. 2 6 9 Bu masalları anlatanlar.

O yüz­ den toprak olup da bir daha dirilmemek üzere demiş. Çünkü işin içinde suikastlar. Bu gibi masalımsı. talar-ganimet vs var. Ben bu olayları yazınca bir taraftan sinirlerim bozulur. "Acaba insanın elbisesinde bit/kene. diğer taraf­ tan da imam efendiden. Şa'bü'l Irran. keza kocası Hz. Fat­ ma'nın başına geirmediğin kalmıyor. . Aslında onun döneminde İslam fütuhatı adı altında ele geçirilen m e m ­ leketlerin trajedileri anlatılmaz. hem Hz. no: 884. Bu başlığı yine Ömer'in bir sözüyle kapatmak istiyo­ rum. şimdi de kalkmış ağlıyorsun. ben bir daha dirilmemek üzere toprak 271 olup kaybolmam tercih ederim d i y o r . cehennem için tek kişi ayrılmşsa o da benim diyorsun. haşere kanı varsa namaz fasit olur mu!" diye fetva sormuşlar. Ebubekir olsun ve sana muhalif olan valiler ve daha neler neler.Aslında Ömerin yaptığı da şuna benzer: Bilindiği gibi bir taraftan Hz. Eğer Allah'tın bir haber gelse. trajediler. Ev sahibi kendi evinin durumunu herkesten daha iyi bilir. "Ey Ö m e r Allah senin durumunu açıklamadan sana kalsa sen şu üç şıktan hangi­ sini kendine uygun bulur ve seçersin: Cennetlik mi. Hz. Br taraftan kan seline çeviriyorsun coğraf­ yaları.. A/uhammed olsun. fıkra 271 Beyhaki.. Aİ'nin çocuklarını katletmişler. Ce­ hennemlik mi. senin eline geçse son ömründe. cariyeler. Ali ve halifelik makamını kullanarak 60 yaşlarında olduğun halde onların 9-10 yaşlarındaki kızını alıp eş olarak onunla yaşıyorsun. di­ y e bir s ö z var. Bence vereceği hesabın çok kolay olmayacağının kendisi de farkına varmış. komplolar. sen onları orta­ dan kaldırıyorsun. 7-8 yaşlarındaki ço­ cukla evlenmek i:tiyorsun (Ebubekir'in kızı). katliam­ lar. ycksa öldükten sonra toprak olup kaybol­ mak mı? Ömer.

kurtuluşu bunlarda bulan insanlar var. . asır­ dayız hâlâ kitlesel bir şekilde bunlara takılan. İşte bu çok hazin bir tablodur. A m a bir bakıma da çok üzülürüm.tipi olayları işleyince bir taraftan da bazen kendi kendime gülerim. Çünkü 21.

hem de halifeliğin kendine veril­ memesi yüzünden evine kapanır. önemli bir kitle Ebubekir'in ha­ life olmasından sonra hâlâ onu destekler. hatta ona kızar ve evine gider. Hatta o arada Ebubekir'e. Bu arada Hz. Yi­ ne yukarıda ifade edilidiği gibi Ebubekir halife olunca. Dolayısıyla Ebubekir ve Ömer'den alakasını keser. Ali güya Kur'an kitap haline g e l m e y e n e kadar ben toplum içine çıkmam demiş ve bu arada evinde Kur'an'ı kitap haline getirmekle meş­ gul olmaya başlamış. FATMA a) Hz. Hz. ama Ebubekir vermez. ALİ ve EŞİ Hz. "Sen rahatımızı boz­ dun. Ali onun cenazesiyle uğraşırken Ebubekir ve Ö m e r ha­ lifelik konusunda çalışarak Ebubekir'i halife ilan ederler. Muhammed'in ölümünden sonra Hz. Fatma Ebubekir'e gidip babasına ait veraset malından ken­ di hissesini almak ister. Ali. Ali. hem Fatma'nın bu veraset malı­ na el konması nedeniyle. Sonunda Fatma çok rahatsız olur. Hz. ama burada farklı ba­ zı bilgiler sunacağım. bizimle istişare etmeden halife oldun" diyerek sert . evinde toplantı­ lar yapar. Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl K a b u l Etti! Önce olayın özetini vereyim. asıl sebep halifelik ve Fat­ ma'nın hissesine el konulmasıdır) Hz.ALTINCI B O L U M Hz. Bir diğer neden de (kay­ naklarda bu çok nadir işlenmiş. tabii ki hem Muhammed'in damadı. Ali de halifelik hakkımdır diyerek Ebubekir'in ha­ lifeliğini tanımaz. Yukarıda Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda biraz değindim. hem de amca oğlu olduğu için.

. Ali'nin evinin önüne varınca. farkındaydı. Sonuçta. Bu baskıyla ilgili ayrıca bağımsız bir başlık açacağım. Ömer. "Bu adam (yani Ali) muhalif kaldığı sürece bize rahat yüzü yok. İçerdekiler onu dinlemeyince. Hal böyle olunca halife Ömer bu görevi bizzat üstlenir ve yanına aldığı ekip­ le onların evine gider. İbni Küteybe. Belazuri'den bir ö z e t sunmak istiyorum. bir gün Ömer. bunu ayrı e l e almakta fayda var. yeri gelince daha da detaylandıracağım. Fatma bunları görünce onlara evin kapısını bile açmaz. Ali'nin evine gidip g e ­ lir. "Haklısın. Bir kere Hz. Ö m e r kendilerine karşı baskı kurar ve nihayet onlar çıkmak z o ­ runda kalırlar. 2 7 2 Durum bu iken. Hatta direnirlerse onlar­ la savaşın. ileri­ de halifelik konusunda kendisinin rahatının bozulacağını bi­ liyordu. hatta cinayet işlenir.. Ali ve yanındakiler gelip Ebu­ bekir'in halifeliğini tanısınlar diye bir heyet gönderirler. Hz. Ebubekir döneminde Ali'nin işini halletmezse. O yüzden hep Ebubekir'i kışkırtıyordu.tepki de gösterir. Ebubekir bunu olumlu karşılar. ancak sanıldığı gi­ bi bu iş kolay değil. anlattıkları birbirlerine yakın olanları bir arada özetlemek isterim. Ömer Hz.. Şimdi başta Ömer Rıda Kehhale. 2/307. Dışarı çıkın" diye seslenir. Bu son cüm­ le farklı kaynaklarda var. her kafadan bir ses çıkıyor. farklı bilgiler ihtiva eden kaynaklardan ayrıca aktarmalar yapacağım. Ö m e r ve Ebubekir'in kararlaştırdıkları ekip. Ebubekir de. Bu konuda kaynak çok. Çünkü burada bir trajedi yaşanır. Ebubekir'e. hakaretvari bir şekilde geti­ receksiniz" diye talimat da verir. ben bu işe soyunmasaydım fitne çıkacaktı" d e r . 272 Mes'udi. Ebubekir o sırada Ö m e r ' e . Sen en iyisi onu sustur" diye öneri sunar. Müruc'ü Zeheb. "Ali ve yanındakileri en disiplinli. onları katledin gibi emirler de verir. 3-4 sefer Hz. ama istenen sonuç alınmaz.

Bu­ na rağmen Ö m e r ve beraberindekiler Ali'yi zorla e v d e n çı­ kartıp Ebubekir'inyanına götürürler ve orada ona. Fatma onların sesini duyunca yüksek sesle. "Allah'a yemin olsun ki. "O zaman siz bir Mlah kulunu ve Muhammed'in kardeşini katletmiş olursunıiz" der. Ö m e r ise Ebubekir'e hiç da­ nışmadan hemen yanına bir ekip alıp doğruca Hz. bu olacak iş mi?" der ve git­ mez. bunun gerçekle alakası yok).O insanlar e v d e n çıkıp Ebubekir'in yanına gider ve ha­ lifeliğini kabul ederler (tabii ki baskıyla). neredeyse orada bir vaveyla kopar. Ali'nin evine gider. güya Ebubekir o arada ağlar. "Ebube­ kir'i kabul et" derler. "Evet. Mahalle sa­ kinleri Fatma'nın Ağlamasını ve feryadını duyunca onlar da ağlamaya başlarlar. ka­ bul etmezsen kellen gider" karşılığını verir. Hz. Ali ma­ zeret beyan edip evinden çıkmaz. Hz. Ebubekir yine teklifini kabul eder ve birini -Ali de gelip halifeliğini kabul etsin diye. Ömer. "Subhanellah. Her ne kadar diğerleri gidip Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmişlerse de. ancak Hz. senden sofira Ömer ve Ebubekir'in başımıza ge­ tirdiklerine el'enian" diyerek feryada başlar. Allah'ın kulusun bu doğru. Elçi gelip durumu aktarınca. ona g ö r e iş daha bitmemiştin Tekrardan Ebubekir'le konuşur: "Sana muhalefet eden Ali'yi getirmez misin?" diye. ama Muhömmed'in kardeşi değilsin" karşılığını v e ­ rir. ey Allah'ın Re­ sulü. "Ey babam. Kur'an bir araya/kitap haline g e l m e y e ­ ne kadar ben halk arasına g i r m e m diye yemin içmiş (tabii ki uydurma.gönderir. "Şayet kabul etmezsem ne olur?" diye sorunca. tabii ki bu konuşmalar esnasında Ebubekir suskundur. Ömer. Oraya varınca kapıyı çalar. Ali devamla. Ö m e r yine buna sevinmez. Ebubekir'in hakkı olmayan bir şeyi onay­ lamaya davet ediliyorum. Güya mazereti de yuka­ rıda belirttiğim gibi. . Ali. Elçi Ebubekir-Ömer'e dönüp durumu izah edince. Ali.

Fatma kısmı. ne Hz. sen ise daha gençsin. tabii ki Ali'yi götürünce Fatma da. "Asıl siz beni halife olarak tanıyın. "Ali'ye bir şey elemeyecek misin?" diye Ebubekir'i uyarır. deneyimlidir. 4/114 ve devamı.Belazuri. siz benden gasp ettiniz" der. O sırada Fatma'ya se­ lam verirler.birkaç tarihçinin konuya ilişldn ortak açıklamaları böyle ( ö z e t l e ) . el-İmame ve Siyase. ağlayarak M u h a m m e d ' e seslenir. Ali on­ lara. 1/576 ve 2/268. . ama kendisi onların selamını almaz ve yüzünü duvara çevirip bu şekilde tepkisini gösterir. "Görüyorsun! Beni zayıf düşürdüler. Evet. Sonuçta Fatma hayatta olduğu sürece (ki 75 gün ile 6 ay arası kısa bir ya­ şama dönemi var) ne Fatma onlarla konuşur. Ali'yi yola g e t i r m e y e çalışırken. diğer taraftan Ebu Ubeyde gibileri onu başka şekilde ikna e t m e y e çalışırlar: Ebubekir yaşlıdır. Ensab. 21 ve devamı. b. Hatta Hz. s.İbni Kuteybe. 2 7 3 273 a. Ebubekir. Ali. orada bağırıp çağırır. Ali onlardan ayrılınca doğruca Muhammed'in kabri ba­ şına gider. nerdeyse beni öldürecekler" diyerek manevi huzurunda onları şikâ­ yet eder. Ali Ebubekir'in halifeliğini tanır. Şu da var ki. zaten hakkımdır.Ömer Rıza Kehhale. A'lam-i Nisa. "Yanında Fatma dururken ben ona bir şey d i y e m e m " der ve olay bu seferlik böylece kapanır. Ebubekir'in halifeliğini kabul etmez. Hz.Bunun üzerine Ömer. Bir taraftan baskıyla Hz. bu iş­ leri zor yaparsın gibi telkinlerde bulunurlar. Fatma hayatta olduğu sürece Hz. acaba ne olacak diye beraberinde gitmiştir de ondan Ebubekir az önceki sözü söylüyor. c. tabii ki fayda etmez. Daha sonra Fatma'nın gönlünü almak için Ebubekir'le Ö m e r bir ara onu ziyarete giderler. halifeliğin kendi hakkı olduğu konusunda uzunca bir konuşma yapar.

Konuya ilişkin hadisi ak­ taran Z e y d bin Eşlem. Ali'den dinleyelim. birkaç kaynakta hemen he274 Belazuri. Bu da not olarak kalsın. hem de Nisaburi bunu işlemişler. M. İşte bu yüzden üzülür. Beni bu işlere bu (dilini tutarak) soktu" der. Musannaf. bir de Ö m e r tarafından kendisinin kullanıldığı­ nın farkına varmış olması. du­ rup dururken Ö m e r ' e ne olmuş. Ebubekir de artık o kadar zorlanır ki. ayetinde M u h a m m e d ' e hitaben. İbni Ebi Şeybe. Taberi. ancak Muhammed tereddütte kalmış: Söylesem mümkün mü. Kaldı ki. Hatta Muhibbüddin Taberi. Ebubekir şöyle der: "Ben istifa ede­ rim. Ali'nin bu açıklaması kısa da olsa Ömer'in amacını özetli­ yor aslında. riyad-ü Nadre. Buraya kadarki açıklamalar.Burada Sünni kaynaklarda şu da var. no: 38202. Burada şöyle bir soru düşünülebilir: " Y a Ebubekir. 20/579. 2 7 4 Yine aynı istifa durumunu İbni Küteybe de işlemiş. Zikr-ü İstikalet-i Ebibekir mine'l Bey'a. değil mi gibi. "Sana gön­ derileni duyur. bu kadar onu yönlendirmiş?" Bunun yanıtını yine H z . Evet. Özellikle Maide suresinin 67. Ali'nin halifeliğiymiş. Ebubekir'in bir ara istifa etmek istediğine dair özel bir başlık da açmış ve Ömer'le ilgili bu açıklamayı bu bölümde anlatmaktadır. H z . güya Allah demiş Ali halife olsuri. Ensab. İşte burada duyurulmak istenen. Kitab'ül M e gazi. bu işi yürütemem. Ömer'in tek amacı buydu. Cilt. 1/175 . aksi halde görevini y a p m a m ı ş olursun" de­ nir. Kanım­ ca bunu Ebubeldr'e dedirten Ali ve ailesine karşı haksız uy­ gulamaları. Ebubekir gidince senin onun yeri­ ne halife olmayı istemen. 2/270. Bu ayetin açıklama kısmında hem Suyuti. Ö m e r ekiple birlikte onun evine gidince Ali kendisine şu­ nu der: Aslında halifelik hakkım ama senin ortalıkta bu ka­ dar oynamanın nedeni. Ömer'in kahrını çekemez hale gelir ve bir gün bir ara açık­ ça onun huzurunda bunu belirtir. ona ne ki.

ancak iş bununla da bit­ medi. Mesela Hz. o za­ man benim hakkımdır. yok e ğ e r böyle bir şey yoksa o za­ man g ö r e v Medinelilere düşer' der ve orayı terk edip. bu konuda farklı bilgiler var onları da aktaracağım. Medineli'lerin bulunduğu "Sakife Beni Saide" semtine gidip oradaki toplantıda." Hz. Muhammed vefat ettikten sonra Ebubekir-Ömer halife­ lik işiyle uğraşırken. Übey bin Ka'b olmak üzere yaklaşık kırk ile­ ri gelen sahabeyle bir toplantı yapıp. olaylardan haberdar olan Hz. Selman-i Farisi. Böyle yapmakla da mutsuz olmayacağı­ mı umuyorum" dediği gibi. tabii ki elini ilk tutan ve onu alkışlayan Ömer'dir.Ö) konuya ilişkin çarpıcı aktarımları var. "Sizi ve Al­ lah'tan başka taptıklarınızı terk ediyor ve Rabb'ime iba­ det ediyorum. İbrahim'in o günkü zalimlere karşı. Mesudi'in (346. Ebubekir'le Ömer. orada şunları söyler: 'İddia edildiği gibi eğer halifelik Kureyşilerin ise. "Sizden korktuğum için hemen aranızdan kaçtım. bu arada Hz. halifelik Kureyşilerde kalmalı gibi sözlerle on­ ları etkilemeye çalışırlar ve e p e y zorluklara rağmen Ebube­ kir halife olur. ar­ kadaşlarıyla beraber evine gider.men aynı şekilde işlenen bilgiler. Musa'nın kendi kavmine. ondan bîr özet vermek istiyorum. Bu arada bu halifelik ola­ yı hakkında. Ali. Bu arada artık defin işi bitmiş. Kur'an'dan ayetler okuyarak ve durumunu da buna uyarlayarak bir değerlendirmede bulunur: "Aslında benim bu halifelik konusunda durumum/mağduriyetim şu beş peygamberinkine benzer. Ali cenazeyle ilgilenir. biz M u h a m m e d ' e daha yakınız. yine Tcbük suikastında Muhammed'le birlikte olan Ammar bin Yaser. etrafında bulunan ve onu destekleyen başta Mu­ hammed'in sırlarını bilen Hüzeyfe bin Yeman. .

Yine Harun'un. yardım et" diye dua et­ tiği gibi ben bugün bu pozisyondayım" d e r . 153 vd. Hz. Musa'ya. Ali'yi öldürmesi için. s. ne de kitabı­ na ihtiyacımız var. Ali bundan son­ ra tedbirini alır ve bu plan da gerçekleşmez. Bu arada iktidarın adamları onun peşin­ den e v e gelip zorla kendisini tutarak illaki Ebubekir'in hali­ feliğini kabul edeceksin. Nuh'un. A l i ' y e haber verir (bilgin ol­ sun seni öldürmeye karar vermişler der). 276 Mesudi. 21. "Ey anamoğlu. Hud 80 ve Kamer. . Burada ayrıca farklı bir plan ortaya koyarlar: Halit bin Velit'e g ö r e v verirler.294. ispatü'l Vasiyye. Hz. nerdeyse beni öldü­ rüyorlardı. Hz. ya da sağlam bir deste­ ğe dayanabilseydim? ve son olarak da Hz. ayet.h) bu baskın olayını biraz daha farklı anlatı­ yor. sizi bu uyarıları dinleme­ ye davet ediyorum der. Ali ile iktidar sahipleri arasında mücadelenin bu şekilde de­ vam ettiğini anlatıyor. Ali de tekrar evine döner. "Al kitabını götür. bu insanlar beni güçsüz buldular. Lût'un kendi kavmine. Araf 150. aksi halde seni öldüreceğiz derler. Hz. Mes'udi. 10. "Ey Rabbim! Ben yenilgiye uğradım. "Keşke size kar­ şı (koyacak) bir gücüm olsaydı. 2 7 5 Bu arada hazırladığı Kur'an'ı bir gün eline alıp toplu­ mun içine girince ve onlara bunu anlatınca. biz de Muhammed'in en yakınlarıyız. Meryem 48. Bunun üzerine bazıları onunla alay edercesine. Ali ile birlikte birçok kişi muhalif kalınca. işte bu Kur'an'dır. Ebubekir'in hanımla­ rından Esma binti Umeys. boşver kitabını. bırak onu" derler. Bizim ne sana. kardeşi Hz. Ebube­ kir'le Ö m e r geceleyin Abbas'ın yanına gidiyorlar: Ebube275 Şuara. Sen de bana böyle davranarak düşmanları sevindirme". dolayısıy­ la M u h a m m e d demiş İd size iki emanet bırakacağım: Kur'an ve en yalçınları olan bizleri. 2 7 6 Yakubi (ö.

Biliyoruz sen Hz. Mesela İbni Cerir Taber'in tarihi­ ne aldığı şu açıklama: Hz. Fatma ö l m e y e n e kadar Hz. 2 7 7 İlginçtir ki bazı İslam yazarları bu konuda olup bitenleri örtmek için o kadar akıl almaz uydurmalar yazmışlar ki. Sakife Beni Saide kısmı. evinde Kur'an'ı kitap haline getir­ 278 mekle uğraşıyordu d i y o r .kir'in halifeliğini kabul edin. 3/207 vd. A m a Abbas sert tepki gös­ teriyor ve bu girişim de sonuç vermiyor. ya da başörtümü atıp sizi Allah'a havale ederim deyince. Nihayet çareyi zor kullanmakta buluyorlar ve bir ekiple birlikte Ömer. A m a ç bu yolla onların muhalefetini kesmektir. A l i ' y e Ebubekir'in halifelik habe­ ri gelince (ki halk onu benimsemiş diye) elbise g i y m e d e n . O sırada Fatma ortaya çıkıp. se­ nin hakkın var bunun farkındayız diyorlar. onları alıp götürmek için içeri giriyorlar. . 2/139-141. Tarih. M u h a m m e d ' l e Ali'nin amcasısın. Ali'nin evine baskın düzenliyor. nerdeyse yalın ayak koşmuş demek isteniyor. Yani Ebubekir'in halife olmasına o kadar taraftarmış ki. sana da bazı ayrıcalıklar tanıya­ lım. Kabul ettikten son­ ra birini gönderiyorlar. bu­ na çocuklar bile inanmaz. Bu arada hem Ali'nin. 278 Taberi Tarihi. bir an önce gidip Ebubekir'in halifeliğini kabul etsin diye. Ali'nin elbisesini getiriyor ve Ali orada giyiniyor. Ali Ebu­ bekir'i kabul etmedi. hem de Zübeyir'in kılıçlarını zorla alıyorlar ve e v e giriyorlar. A m a aynı Taberi devamında. 277 Yakubi. ancak Ali altı ay veya kırk güne kadar kaldıktan sonra Ebubekir'in halife­ liğini kabul ediyor (Fatma'nın ölümüne kadar) şeklinde an­ latıyor. Fatma'nın mal varlığından dolayı araları açılmıştı. sevinçten üzerinde tek fistanla koşuyor. Çünkü içeride başka insanlar da vardı. ya burayı terk edersiniz. baskını yapanlar çıkıp gidiyorlar ve bir iki gün içinde herkes gidip Ebubekir'i kabul ediyor.

Hudeyr. Bakalım neler yazmış. Hz. yazıları islami kesime sert geldiği için kendisine pek olumlu bakılmayan bir yazarın konuya ilişkin düşünce­ lerini özetlemek isterim. 2 7 9 Hz. hem de Ali ile e p e y kaldığı için.Şimdi. Ö m e r elinde kılıçla Ali'nin başındadır. ancak o d ö ­ nem Medine'nin dışında olduğu için kendisiyle görüşememiş. bu yaklaşık 14 yaşlarındaymış. halktan da insanlar orada top­ lanmışlardır. Halit b. Selim bin Kays Hilali (h. Mugire b. Kitab'ü Selim. üstelik Ömer. Ali ile birlikte çalışmış. Ali direnir. M u h a m m e d vefat ederken. Ali muhalif kalınca. cennetle müj­ delenen Ebu Ubeyde. Üseyit b. Hz. kılıca sarılır. A d ı . Hz. s. Ali'yi arkalarından çekerek Ebubekir'in yanına götürürler." Bunlar gidince Hz. Çünkü diğer İslami kaynaklar hem daha sonra. kanımca bil­ dikleri doğruya en yakındır. Velit ve M u g i r e ağlamadıkları gibi. Fatma da bu hengamenin içinde. Yanı sıra meşhur Halit bin Velit. Sait gibi sahabiler de vardı. Onun halini g ö ­ ren herkes ağlamaktan kendini alamaz. bir ara Ebubekir talimat verir: "En sıkı ve şeref kırıcı bir şekilde onu yakalayıp getirin. onlar bununki kadar güvenilir değildir.Ali anormal şekilde götürülünce o da birlikte gelmiştir. M u a z bin Cebel. Bu adam M u h a m m e d zamanında yaşamış. H e m tarihsel olarak çok eski. Beşir b. ilk ta­ rihçilerden. "Bizim 279 Salim Mevla Ebi Huzeyfe. ancak Ömer. Ebubekir'e ve orada bulunanlara karşı feryat etmektedir.276). Şube gi­ bi meşhur sahabeyle birlikte. ancak gidenler fazla oldukları için onu yakalayıp boynuna da bir ip geçire­ rek ve o ipi tutup o şekilde Hz. ancak daha sonra Haccac'dan gördüğü zulüm nedeniyle sürgüne. 151. . uzaklara gidip gurbette vefat etmiş. hem de resmi tarih takipçileri oldukları için.

Halifeliği artık başka familyeler yürütsün" der. Bu adam bize teslim olmazsa v e y a ha­ yatta olduğu sürece. siz de bunu bil­ miyor musunuz!" diye seslenir. Ancak etraftakiler. M u h a m m e d ' e en yakın kişi olması münasebetiyle bana ilerisi için. Sonuçta Ebubekir şunu diyor: "Dediklerin doğrudur. Muaz b. Başta Ömer. en çok halife Ömer'i düşündürüyordu. yani ya­ kın zamanda) beni halife kabul etmediniz mi Muham­ med'in huzurunda. "Ey Ebubekir. minberde olan Ebubekir'e. Hz. beni halife ola­ rak kabul edin diyebiliyorsunuz. "Bu adam sağ kaldığı sürece seni oraya rahat çıkartmazlar. Ebu Ubeyde. ey burada bulunanlar. hem de halifelik olmaz. Ali d e ­ vamla. biz şahidiz" derler. ne çabuk Muham­ med'i unuttunuz. ancak bu konuda şöyle bir hadisi de var: "Bizim familyemizde hem peygamberlik. "Ebubekir doğru söyler. İşin böyle sürüncemede kalması. almışlar. henüz küçük olan Hasan ile Hüseyin'in hazır oldu­ ğu bir sırada Ömer. onu getirenlerin hepsinin ellerinde kılıç vardır Ali serbest bırakılınca. Ebubekir'den sonra sorun olacak diye düşünüyordu. "Kendi aranızda üs­ telik de Ka'be içinde planladığınız o anlaşmayı işte bugün hayata geçiriyorsunuz: Ki Muhammed giderse biz halifeli­ ği onun ailesinden alacağız demiştiniz der. Muhammed bu görevi bizim yanımızda sana tavsiye et­ ti. tabii ki Ali'nin elinde silah falan yok. hangi hakla bu insanlara. Sonuçta Ebubekir (kanımca Fatma'dan da etkilenerek) Ali'yi serbest bırakır. orada etkili bir konuşma yapar. Bir gün. halifelik hakkımdır der. Daha dün (amaç. izin ver de .kadınlarla (Fatma'yı kastederek) işimiz yok" diyerek daha da sertleşir. O yüzden sürekli uğraşıyordu. Ce­ bel ve Salim (yani Ebubekir'in kadrosu). Burada Ali. Ali o haliyle bile. "Ebubekir'den başka bunu Muhammed'den duyan var mı?" diye sorar.

hakaretler yayılınca. nerdeyse öl­ dürecekler" diye okuyordu. diğer adı. Mikdat ve Selmani Farisi gibi. çıkarın bunları camiden" dedi. Ebu­ bekir bu açıklamayı doğruluyor. önemli skandallar anlatıyor. Ali Kur'an'dan. hem de halifelik olmaz demiş diye. Bu sefer Büreyde Ömer'le tartıştı. 151 ve devamı. 'bu açıklaman vahiyle mi. sen ve Ebubekir. hakaret edip onu susturuyor. Ali halife olsun" deyince. A m a bu 280 Kitab-ü Selim bin Kays Hilali. Aslında bu yazar çok şeyler. Sonuçta Ali mec­ bur kalıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ediyor. Ebu Zer-i Gıffari. Bundan sonra sıra Ali'yi des­ tekleyenlere geliyor. " H e l e bize ve kadınlara bakın. Ö m e r orada Büreyde'ye de çatıyor. ben sade­ 280 ce konuyla ilgili bir ö z e t ç ı k a r d ı m . Avam. Yine bu tartışmalarda ip Ali'nin boğazında duruyordu. Ebubekir'i kabul ederken ip hâlâ çözülmemişti diye ekliyor Selim Hilali. . Cennetle müjdelenen Zübeyir b. "kork­ mayın bir şey yapamazlar" dedi ve onları yatıştırmaya ça­ lıştı. "Ey anam oğlu (Mu­ hammed'i kastederek) beni zayıf düşürdüler. Bu arada Ömer. Kitab'ü Sakife. "Mu­ hammed. Bu gibi açıklamalar İslami kaynaklarda da var. Ali onlara. ancak yine yukarıda sözü­ nü ettiğim hadisi ö n e sürüyor. Bunu duyan küçük yaş­ taki Hasan ile Hüseyin ağlamaya başladı. Kabul sırasında Hz. ancak kendi elini yumruk şeklinde tutmak suretiyle (yani kerhen) Ebu­ bekir'in eline dokunduruyor. Muhammed'in bakı­ cısı olan Ümmü Eymen gelip Ebubekir-Ömer'e kızdı. yoksa senin görüşün mü' demediniz mi diye sordu? O da vahiyle bunu söylüyorum dedi.öldürelim" diyecek kadar ileri gitti. tabii ki onların sonu daha kötü bir şekilde getirilmiştir. Muhammed ailemizde hem peygamberlik. s. Bu tartışma. O yüz­ den Ali'yi kabul etmiyoruz diyor.

kitapta anlatıldığı gibi toplu halde olmadığı için dikkat çek­ memiş.Ebü'l Feda Tarih. A'lam-i Nisa. bağırıp çağırarak arkasından gittiğini. Ikdü'l Ferid. daha ö n c e de değin­ dim. . en azından eşi Hz. b. Ayşe. ilişkisini kestiğini. Ancak şu da bir realite ki.282 Burada şunu belirteyim: Belki bu boğazına ip geçirme olayı ağır gelebilir. "Fatma'nın Ebubekir'e kızdığını. merasimle g ö ­ türmemişlerdir. aynı zamanda küçük olan Hasan ile Hüseyin'in. buna inanmadığını da ekliyor. herhalde di­ renen bir Ali'yi kalkıp da rahat bir şekilde. ölene kadar küs kaldığını.o zaman işin doğasında bu disiplin vardır. insanlık dışı bir şekilde Ebu­ bekir'in yanına götürüldüğünü. bunun doğru olmadığını. 1/156. ne de Ömer'in cenazesine g e l m e m e l e ­ rini vasiyet ettiğini ve yine Ebubekir ve Ö m e r mezarı başı281 Ömer Rıda Kehhale. Fatma'nın da ağlaya­ rak. cilt 1. Alıntı yaptığı İb­ ni Hadid'in. Sünni kaynaklara g ö r e şu kesin ki Hz. 282 a. 2 8 ' Birçok kaynakta şu cümle ortak olarak işlenmektedir: Ebubekir. babalarının bu acılı haline ağlayarak arkasından koştuklarını yazıyor.ibn-ü Abdirabbih. Ebubekir'in halife seçilmesi bölümü. Buna. Daha önce de en başta Buhari'den sunduğum hadislerde Hz. A m a burada önemli olan konunun işlenmesidir. Hz. Ö m e r ve beraberindekileri bu ev baskınına gön­ derirken Ö m e r ' e . ölün­ ce de ne Ebubekir. Mesela Ö m e r Rıza Kehhale. 'A'lam-i Nisa' adlı ya­ pıtında İbni Küteybe ve İbni Ebi'l Hadid'den alıntı yaparak Ali'nin boğazına ip geçirilerek. Bir kere e ğ e r Ali direnmişse -ki direnmiş­ tir. 4/116 dipnotunda. Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir'in halifeliği­ ni kabul etmemiştir. Ali. "Şayet direnirlerse onlarla savaşacak­ sınız" talimatını da veriyor. Rastgele doğrudur veya yanlıştır diye karar vermek isabet­ li değildir. Ebubekir'in halifeliği bölümünde.

Fatma Öldürülmüş mü? Bir kere insan g e n ç iken de ölebilir. Fatma ile Hı. Hatta Ebube­ kir ve Ö m e r mezarını bilmesinler diye gömüldükten sonra kabrinin yerle bir edilip tesviye edildiği veya Ali'nin kendi evinde g ö m d ü ğ ü . Bu yetmiyormuş gibi. Fatma'nın bu bas­ kın sırasında başına nelerin geldiği. İslami kaynaklarda anlatılıyor. Ali'nin evinin yakılmasına karar veriyor ve ni­ tekim de gereken yapılıyor. Bu sorulara açıklık g e t i r m e ğ e çalışaca­ ğım. Fatma öl­ müş ya da öldürülmüş bize ne? Böyle değil aslında. bu bir realite. Ancak 20 yaşlarındaki Fatma'nın babasının ölümünden hemen sonra ölmesi. Buna. Ali halifeliği nasıl ka­ bul etti bölümünde değindim. Hz. halifeliğini kabul etmedi diye ceza olarak Hz. 60 yaşlarındaki halife Ömer.na gitmesinler diye onun vasiyeti üzerine Hz. Ali tarafın­ dan g e c e gizlice gömüldüğünü belirtmiştim. b) Yoksa Hz. bunları bu bölümde detaylıca an­ latacağım. Fatma'nın Ö m e r tarafından katledildiğine ilişkin İslami kaynaklarda çok önemli kanıtlar var. Kaldı ki Hz. tek başına soru işaretidir. Fatma ile ilgili bundan son­ raki bölümü de birleştirmekte fayda var. bu arada halife Ö m e r tarafından dövülürken çocuk da düşür­ müştür. Ebubekir. Şu sorulabilir: 14 asır öncesine ait bir olay. Burada. Fatma babası öldüğü sırada hamileydi. Hz. halifelik makamını kullanarak Fatma'nın ölümünden sonra onun küçücük/yaklaşık 10 yaşlarındaki kızını (Ümmü Gülsüm'ü) nikâhına alıyor ve bu ikiliden iki çocuk da dünyaya geliyor. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Hz. nasıl baskılarla karşılaş­ tığı ve Ömer'in onu öldürüp öldürmediği cevap verilmesi gereken sorulardır. kutsal diye anlatılan ve kökeni . Bu bi­ linmeyenle! deşifre olursa.

ondan sonra detayı­ na geçeyim. Daha önce de belirttim ki. 283 Sonuçta Ö m e r ekiple birlikte Ali-Fatma'nın evine gidin­ ce kapıda Fatma'yla karşılaşıyor ve orada onunla konuşu­ yor: Ya evdeki insanlar dışarı çıkıp diğer insanların Ebube­ kir'i kabul ettikleri gibi onlar da kabul edecekler. halife Osman. tabii ki so­ nunda kapıyı açıyorlar ve bu arada Ö m e r ayrıca kılıcın kabzasıyla Fatma'yı d ö v m e y e başlıyor. Seleme. kadın kan revan içinde kalıyor. Daha önce de bir vesileyle belirttiğim gibi. A m a nasıl değinmişlerdir? Bunu. ka­ derini tayin noktasında tek yetkilinin ancak kendisi olduğu­ nu anlar ve ona g ö r e gerekeni yapar. Kunfuz vs. o sırada Fatma hamiledir. bağırıp çağırıyor. Salim. ya da ben evi üzerinize yakar-yıkarım diyor. Mesleme. Beşir b. Fatma kapının arkasında durup engel olmak is­ tiyor. Cerrah. arkadan kapıya yaslanıyor. halifelik yü­ zünden Ö m e r Ebubekir'i kışkırtıyor. 14 asırdır hiç mi duyarlı bir İslam dü­ şünürü bir şey yazıp çizmemiş bunlar hakkında?" soru­ su gelebilir. . Ebu Ubeyde b. Evet. Kays. Muham­ med b. Mu­ gire. Sad. Üseyd. Muaviye. Önce olay nedir kısaca belirteyim.mitolojilere dayanan İslamiyet'in gerçeği anlatılırsa. Ibni'ül As. Ö m e r e v e girme­ sin diye Hz. "O dönemde bu kadar ağır suç­ lar işlenmiş iken. buna değinen İslam otoriterleri olmuştur. hem de kapı ar­ kasındaki çivi o sırada onun g ö ğ s ü n e batıyor. kitabın sonlarına doğru bazı İslam düşünürlerin savunmaları kısmında çarpıcı ör­ neklerle anlatacağım. Sabit b. Ö m e r kapıyı zorlayınca Fatma hem kapı ile duvar arasında sıkışıp kalıyor. Cebel. Muaz b. İslami kaynaklarda anlatılanlara göre. Okuyucuların aklına. O sırada ayrıca kaburga kemikle283 Başta Halit bin Velit. sonu­ cun nereye varacağı herhalde tahmin edilir: İnsaoğlu.

Ömer'in onun karnına vurması olarak belirtiliyor. Fatma çocuk düşürüyor. Kısacası. Hz. ayrıca geniş bir kaynak listesini de dipnot olarak ekleyeceğim. adını da Muhsin koyuyorlar. verilen bilgiler Ömer'i hem Fatma. İşte bu tek başına izahı olmayan bir durumdur. Zehebi ve İbni Hacer Askalani olayı şöyle anlatmışlardır: Ö m e r e v e baskın düzenlediği sırada Fatma onun içeri gir­ mesine engel olmak istiyor. O sırada Ö m e r kendisini tek­ meliyor ve hamile olan Hz. "Fatma dururken ben Ali'ye bir şey yapamam" diyordu. i . Hatta bazı kaynaklarda (az sonra Safedi kısmında değineceğim gibi) Fatma'nın çocuk düşürme nedeni. varolan bilgileri birkaç kaynaktan ayrı ayrı ö z e t şeklinde sunmak istiyorum.ri de kırılıyor. işin içinde kasıt var. Çünkü Ali'yi Ebubekir'e götürdüklerinde o hep. Ömer. Bu baskında Fatma çocuk da düşürüyor ve burada hem çivinin göğsüne batmasıyla. hem de kırılan kaburga kemikleri ve darbeler sonucu gitgide durumu kö­ tüleşiyor ve hele psikolojisi/morali kalmıyor. Farzedelim ki sade­ ce baskın yapılmış. biran önce Fatma'nın gitmesini istiyor­ du. hem ilgili kaynakları da v e r e c e ğ i m . ki. hem de çocuğun katil zanlısı olarak gösteriyor. Dolayısıyla babasının ölümünden birkaç ay sonra kendisi de bu baskın­ da aldığı yara ve darbelerden dolayı vefat ediyor. Onun için Ö m e r fırsat buldukça Fatma'yı öldürmek isterdi. Ali'yi ne şartlarda Ebubekir'in yanına götürdükleri­ ni daha ö n c e yazdım. Ancak bunun ötesi var. Yani yalnız kapıyı itip de Fatma düşmüş ve sanki kasıt yok­ muş gibi bir durum söz konusu değil. ama kimse yara almamış. beteri var. bir da­ ha Ali'yi Ebubekir huzuruna götürdüğünde artık sorun çık­ masın. Has­ sas bir konu olduğu için. Şu notu da ekle­ mek isterim. H e m konuyu özetleyece­ ğ i m .

gerçeği yansıtmayan bir kusur bul­ muşlar ve konuyu şöyle bağlamışlar: Bu adam. Aslında Muhammed ve kızı Fatma'ya karşı yapılanlara bakınca adam az önceki yorumu yapmış olabilir.352'de vefat etmiş).Fatma'nın bu dramını anlatanlar arasında İbni Ebi Darem denilen Ebubekir Ahmet b. M u h a m m e d adındaki ki­ şi de var (h. Şunu da belirteyim ki. ayeti hakkında şöyle yorum yapıyormuş. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir kızı Ayşe ve Ö m e r kızı Hafsa'dır" şeklinde bir yorum yapmış. hafızası güçlü biri diye tanımlamıştır.852. burada şu yorumu yapıyormuş: " A y e t t e g e ç e n Firavun'dan kasıt halife Ö m e r demektir. akıllı. Zaten kim bu adamı kitabında işle­ mişse hep zeki. Demek İd onun Ebubekir. bir kere bu adamın Kur'an'la ilgi tef­ siri de yok! Dolayısıyla onun ayet hakkında böyle bir yoru- . A m a halife Ömer'in böyle bir cinayeti işle­ diğini bir türlü h a z m e d e m e y e n bu yazarlar. ondan önceki ve altüst olan belde halkı (Lut kavmi) hep o gü­ nahı (şirki) işlediler. Kur'an'ın Hakka suresi 9. çok zeki" di­ ye başlamışlar. Ö m e r ve kızlarıyla ilgili nega­ tif o kadar çok şey var ki. artık dayanamayıp az önceki ben­ z e t m e d e bulunmuştur." İşte sözü edilen İbni Ebi Darem ise. kendileriyle çelişen ve hiç de mantıklı olmayan. ondan öncekinden maksat ise halife Ebubekir ve altı üstüne getirilen Lut kav­ mi de. hafızası çok güçlü. adamla ilgili açıklamalarının sonlarına doğru. İşte bu eleştiriden dolayı bu iki yazar onun açıklamala­ rını sağlıklı bulmamışlar. Zehebi (hicri 748'de öl­ müş) ve İbni Hacer (h. "Önder. büyük adam. Çünkü adam bu yorumuyla resmi İslam'ın dışına çıkmış oluyor. daha doğrusu bunları eleştirmiş. Yani onlar da bu adamın boş biri olmadığını kabul ediyor.ö) bu adamdan söz ederlerken. Ö n c e ayetin gerçek anlamını v e r e y i m : "Firavun.

b e l g e var. çocukların bile kullan­ maktan imtina ettikleri. zaman olarak Muhammed'e ve o günkü olaylara daha ya­ kın: Aralarında yaklaşık dört asırlık bir zaman dilimi var. Adamın bu farklı açıklamalarından ötürü az ö n c e sözünü ettiğim yazarlar gi­ bi başkaları da onun hakkında olumsuz açıklamalarda bu­ lunmuştur. Z e ­ hebi ve Askalani gibi yorumculardan asırlar önce yaşamış. Zehebi hem bu adamı eleştiriyor. Kaldı ki Ömer tarafından Hz. sözü edilen adam hak­ kında. Sünni şahsiyetlerden daha fazla yer veriyor. Halbuki İslam'da en meşhur tefsirlerde bile sayısız saçmalar var. H e m Suyuti hem de Zehebi. Ortada bilgi var. mantık var ve 14 asır önceki bir toplumun örf-adetleri. hem de ona ö n e m verip çoğu kaynaklarında kendisine. bir de de­ mokrasiyle yönetilen ülkeler var: Görünen köy kılavuz is­ temez. İşin ilginç yanı. pratik olarak da şu an ( 2 1 .mu nerede yaptığı da ilginç. A m a onun verdiği bilgiler resmi İslam tarihinin dışında ol­ duğu için ille de ona bir kusur bulmak zorundalar.. Bu şunu gösteriyor: . Benim hakkımda da kötü düşünebilirler. asırda) buna g ö r e şekillenen devletler var (İslam ülkeleri). ama rastgele çamur atmakla olmaz ki. İşte şartlanma böyledir: Bu adam. ona kusur bul­ mak için iftira da olabilir. Bir de bu yorumdan dolayı adamın tüm sözleri de ya­ landır sonucunu çıkarmak da doğru değil. "Allah belasını versin" şeklinde çok yakışıksız-sığ bir ifade kullanmışlar. Fatma'nın başına getirilenleri sadece bu adam aktarmıyor ki. Daha doğrusu. ama o saçma­ lar Kur'an'ı sarsmadığı için.. ilim var. nitekim eften püften kusur bulmak için hazırlar. onlar da Kur'an mantalitesine uygun olduğu için sorun oluşturmuyor. inançları var.

Ali Ebubekir'e. Bir rivayete g ö r e de Hz.Demek ki aktarımları bunların kafalarını karıştırmış. no 551. ama nedense o şartlanma çemberini kıramamışlar. A m a daha sonra Ö m e r halife olunca adamlarını gönderip onu orada katle284 a) Zehebi. 362. Muhammet b. Ebi Darem kısmı. Şunu da belirteyim ki. bazılarında ateş fitili gibi farklı kelimeler kullanılmış. Muhammed b. Fatma Ö m e r ' e . Ali'nin evine gönderirken (gelip onu halife olarak tanısın diye). 15/578. "Onu yakalayıp getirirken en disiplin­ li/haysiyet kırıcı bir şekilde getireceksiniz" emrini de verir. . ancak bu işte fitne vardı. "Evet. b-) Askalani. Sırrı b. s. ama sonuç aynı. N o : 759. Ömer. Ömer'in der­ dinden Şam'a kaçmak zorunda kalır. "Peki bu halifelik hakkımız değil miydi?" diye sorunca Ebubekir. Lisabü'l Mizan. Sırri kısmın­ da. Yine onunla Ö m e r arasında meydana gelen tartışmalardan söz eder. "Biliyorum. Ahmet b. "Sen evimi mi yakmak istiyorsun ya Ö m e r ? " diye sorunca. 2/283. 1-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. Dolayısıyla ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim" yanıtını verir. 1/609 Ahmet b.ateş fitili alır. 3/884. Ubade). Hz. 2 ) Tezkirefül Huffaz. c-) Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz s. no: 852 3-) 'Mizan'ül itidal'. bazı kaynaklarda ateş. Ebubekir'in diğer rakibi (Sad b. 2 8 4 Belazuri (Ö. kabul ediyorum ki senin hakkındr. Belazuri burada fark­ lı rivayetler de aktarır. Bunlar gidince Ö m e r bir de eline -gerektiğinde evi yakmak için. böyle yapmakla senin babana geleni (dini) güçlendiriyorum -alay edercesine-" şeklinde karşılık veriyor. ancak Ali'nin altı ay (Fatma'nın ölü­ münden) sonra gidip Ebubekir'i kabul ettiği bu meşhur ha­ disi o da buraya alır.276) bu konuda özetle şunları yazıyor: Ebube­ kir Ömer'i Hz.

Belazuri. Hz. H z . o da İbni Avn'dan al­ mış şeklinde farklı bir liste ile olaya ulaşıyor ve dediğim gi­ bi hiç kimseye de ç a t m ı y o r . b-TDV ansiklopedisi. İlginçtir ki. Üsd. d. hicri 279'da vefat etmiştir ve Zehebi. çareyi Ali'yi ortadan kaldırmakta bulur ve bu konuda göre­ vi Halit bin Velit'e verirler: Sen gidip şu şu şekilde onu kat­ ledeceksin diye. Belazuri bu konuda e p e y bilgi toplamıştır ve eski tarihçilerdendir. Kısacası. böyle bir planları var. c. ben bu bilgiyi Medaini'den aldım.ibni Esir. Örneğin. Esma md. Böylece bu suikast planı da başarısız olur. Traih-i Hamiş.h)'nin aktardığı bilgiler daha farklı ve net.bekiri. o da M e s leme'den.346. Bu arada Ebubekir'in hanımı Esma binti Umeys. . kendisi de Süleyman'dan.der ve tuvalete giderken cinler çarpmış şeklinde bir de ko­ mik hikaye uydururlar. no: 6706. tedbirini al der. Zaten Belazuri bu konuyu işlerken. 11/422. 2/284.. İbni Teymiyye gibi bu konuyu anlatırken kişilere kusur bul­ maya çalışmamıştır. Belazuri 276'da vefat etmiş. Yani Belazuri farklı kişilerden bilgi almış­ tır. Ensabü'l Eşraf. bir ara Ebubekir tarafı (tabii başrolde hep Ö m e r var).. Ali'ye gizliden bilgi iletir. Ebubekir vefat edince Hz. İbni Ebi Darem ise 352'de ölmüştür. 1/586. baskıncılar kapıyı sıkış­ tırınca. Baskında evin kapısını yakarak Ali'yi zorla alıp götürdüler diye yazıyor. Ebubekir-Ömer ile Ali ve taraftarları arasındaki hoşnutsuzluk d e v a m eder­ ken. 2 8 5 Mesudi (ö.D. Fatma ile ilgili de. Ali onun bu hanımı ile evlenir (İslam tarihinde bu evlilik tartışmasız ve itirazsız285 a. hamile olan Fatma kapı ile duvar arasında kalıp sı­ kışıyor ve bir erkek çocuk düşürüyor bilgisini verdikten sonra şu enteresan açıklamayı da yapıyor. az önce Zehebi'nin eleştirdiği İbni Ebi Darem daha dünyada yoktu.

Burada önemli olan. Ali ve arkadaşlarını evden almak için baskına gidince. Ebubekir'den önce Hz. o zaman hür bir kadı­ nın kavgalarda türbanını çıkarması önem arz ediyormuş. bu Esma. Bu adam birçok önemli sahabeyi eleştiri­ yor. Bu yüzden onlar orayı terk ediyorlar. 287 Yakubi.H) ve Şehristani (ö. kendi zamanın­ da itikadi bir mezhebin başını çekmiş olan İbrahim b. 'İspatü'l Vasiyye'. Bu inanç benim yaşadığım ç e v r e d e de vardı. iki kişi kavga ettiği zaman. Anlaşılan. Seyyar/Nazzam (160-231) hakkında bilgi verirken bir yerinde şunu aktarıyorlar. Ancak kendi­ si Mute harbinde öldürülünce bu kez de Ebubekir'le haya­ tını birleştirmişti. Ali ve Zübeyir'in kılıçla­ rını alıp evin içine giriyorlar (Çünkü e v d e muhalif olanlar vardı. Hz. Buna uymayanın toplumda yeri yoktu. Yakubi (ö. halifeliğin Muhammed tarafından Ali'ye verildiğini.h). O d ö n e m de buna benzer bir g e l e ­ neğin varlığı söz konusu.dır: Olmuştur) ve bunlardan iki çocuk (Yahya ve Avn adın­ da) dünyaya gelir. onları alıp götürmek istiyorlardı). ayıplanırdı. her iki taraf kavgayı bırakırdı.294.h). . 2 8 6 tabii ki Mes'udi bunları anlatırken Zehebi gibileri olayı aktaran ki­ şilere çatmaz. ancak Ömer'in Ebubekir için 286 Mesudi.548. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. bir kadın araya girip tülbendini çıkarsaydı. çoğu insanların bunu bildiğini. Bunlarda hayat böyleydi i ş t e . s.764. 2 8 7 Safecü (Ö. Daha enteresanı. 153 vd 'Kıssat'ü Sakife' bölümünde. sadace bildiklerini aktarır geçer. Yakubi'nin de anlatımlarından Fatma'nın en azından psikolojik olarak rahatsız olduğu ortaya çıkıyor. Fatma bağırıyor ve "Eğer evimi terk etmezseniz ben türbanımı çıkarıp sizi Al­ lah'a şikâyet ederim" gibi ifadeler kullanıyor. 2/139 vd. Ö m e r ve ekibi.

732.çalıştığını ve buna engel olduğunu belirtiyorlar. 71. A l i ' y e gönderirken "Şayet direnirierse savaşırsınız" tali288 Safedi. el-milel'ü ve'l Nihal. ifti­ radır" şeklinde tek bu iki kelimelik dipnot düşürmüşler. o zaman İslami kaynaklarda bu gibi tartışmalara neden olan insanlara ne­ den yer v e r i l m i ş ? 2 8 8 İbni Abd-i Rabbîh (h. Safedi'nin bu adama itirazları yetmi­ yormuş gibi. Ömer'i Hz. no: 9 1 . Halbuki sözünü ettikleri kişi daha eski bir tarihçi.ö) Ebül. Fatma'nın karnına vurması sonucu Fatma'nın çocuk düşürdüğünü de aktarıyorlar. Onun bu güzel tarafını belirttikten sonra. el-Vafi bi'l Vefeyat. Bunun anlamı. s. bir baloma her şeyi nizam ve intizam içinde olan kişi demek. Ali'yi de eleştirdiğini yazıyorlar. hicri 231'de vefat etmiş. O yalnız Allah'a inanan bir insandı. . Bu da diğerleri gibi bilgi vermektedir. hem oluşturduğu cümleler anlam bakımından harika. sadece evethayır şeklînde geçiştirme var o kadar. Mesela adamın lakabı Nazzam'dır. Aynı za­ manda bu kişinin Hz.ö). Bir taraftan sözünü ettikleri. kitabını redakte edenler de. Ebubekir.328. gerçek olduğuna ka­ tılmıyorlar. ondan alıntı yaptık­ ları adamı göklere çıkarıyorlar.Feda (h. Şehristani. peygamberlere inanmı­ yordu (Yani deist bir insandı)" anlamında ona bir de bir ta­ nımlamada bulunmuşlardır. Her iki yazar bunu kaynaklarında işledikleri halde. Peld m a d e m bu gi­ bileri (daha önce benzer bir örnek Zehebi ve Askalani'den vermiştim) dinsiz ve olayları çarpıtıyor. Da­ ha sonra bu halifelik davası yüzünden Ali'nin evine yapılan baskında. "Bu yalandır. Ömer'in Hz. "Aslında korku olmasaydı bu adam İslam'a inanmazdı. A m a niye yalan-iftira? Bunun açıklaması yok. 6/15. hem de edebi yapısı itibariyle çok gü­ zel demek.

Kur'an'ı kitap haline getirinceye kadar toplumun içine g i r m e m e y e yemin içtim. 289 Endülüsi. Ebubekir'in halife seçilme­ sinden söz eden bölüm. Bu arada şunu da söylüyor: Aslında sana karşı değilim. Ömer. 290 İbni Teymiyye. Kendisi sadece tarihi bilgiyi verip g e ç i y o r . Ali ve Fatma'nın evini yakmak için götürüyor (yazar özellikle bu­ nu belirtiyor). 8/291. Ömer'in elindeki ateş korunu görünce. . Ö m e r giderken beraberinde ateş meşalesi­ ni de götürüyor. Tarih.ö) bu konuda çok kısa bir bilgi veri­ yor. tabii ki aynı yazar aşağıya doğru farklı şeyleri de aktarıyor. ya da evi yakarım" karşılığını veriyor. Zaten savunmalar kısmında bunun da y o ­ 290 rumlarına yer v e r e c e ğ i m . "Evet. Fatma karşı­ lıyor. 5/13. "Bazı ahmak-beyinsiz kişiler derler ki. herhangi bir itirazda bulun­ muyor. Örneğin Fatma hayatta olduğu sürece Ali'nin Ebubekir'i kabul etmediği rivayetleri de anlatıyor.732. Fatma'nın evini yakıp yıkmışlar. "Bu ne ateş­ tir. Giden baskın grubunu ilkin Hz. Hz. evimi mi yakarsın ne yaparsın?" diye soruyor. Ebü'l Feda. onun karnı­ na vurup çocuğunu düşürmüşler" diyor ve bu gibi yazarla­ ra küfür ediyor. bazıları gibi savunma da yapmıyor.matını veriyor. Olay sadece bundan ibaret­ tir diyor. Bunu da. halifelik yüzünden Hz. evden çıkmazlarsa. ya çıkıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ederler. Sonuçta Ali çıkıp Ebubekir'in yanına gidiyor ve onu ka­ bul ediyor. tabii ki bu yazar olup bitenleri normal karşılıyor. Minhac'ü Sünne. Kendisi. Ikdü'l Ferid. 2 8 9 İbni Teymiyye (h. Bir de Ebubekir'e karşı halife adayı olan ve Ömer'in baskısı sonu­ cu Şam tarafina gitmek zorunda kalan Sad bin Ubade'nin de olayını anlatıyor: Sonunda Ö m e r adamını gönderip onu Şam'da katlediyor gibi bilgiler veriyor.

Bunun uzun bir bölümünü Ali'nin nasıl halifeliği kabul ettiği kı­ sımda zaten anlattım. "içerde Fatma olsun fark etmez. En son yanındakilere. Bundan sonra çıkıp Ebubekir'e biat etmeye gidiyorlar. "Ye­ minliyim ki. " N e yapmak istiyorsun. Muhammed'in kızlarından Zeynep Mekke'den M e ­ dine'ye g ö ç etliği zaman onun önünü kesiyorlar. Hz. Ebubekir'in halife seçilmesi aşamasında Hz. ancak Ali gitmiyor. O sı­ rada birileri onu. . ya çı­ kacaksınız veya evi sizin üzerinize yakarım" diyor. Fatma kısmında. "Ba­ na ateş verin" diyor ve "Allah'a yemin ederim ki. Ali'yi desteklemek isteyen bir kısım insanlar Hz.656)'in konuya ilişkin verdiği bilgiler farklı. Ömer'i onların üzeri­ ne gönderiyor. bunu yapan kişinin katli vaciptir diye fetva veriyor. Ömer gelince. Bunu yapan kişinin adı da Hübar/Hebar b. bizi hiç takmayan. Fatma'nın durumu aynı madde­ ye tabidir. Kur'an'ı kitap haline g e t i r m e y e n e kadar bir y e r e çıkmam" diyor. Fatma bu baskından 291 nasıl etkilendi konusuna açıklık g e t i r m e k . bize halifelik konusunda hak tanı­ mayan kişilere halifelik sözümüz yoktur" diyor. Ya bu iş olacak. "Çok çirkin. Dolayısıyla Hz. Muhammed hayatta olsaydı. ondan da bir kesit sunayım. Ebubekir. İbn'i Ebi'l Had iti (ö. A'lam-i Nisa. İşle bu yazar. ancak onlar dinlemiyorlar. "Dışarı çıkın" diye sesleni­ yor. Muhammed bu­ nun haberini alınca. Burada amaç. babamın cenazesini yerde bırakıp makamını sağlamlaştırmaya çalı­ şan.. 4/114.. münasip olmayan bir şekilde e v i m e baskın düzenleyen. Esved. hamile olan kadın y e r e yığılıyor ve çocuk düşürüyor.Ömer Rıda Kehhale farklı bilgiler veriyor. ya da yakarım" diyor. Fatma var" diye uyarınca o. O sırada Fatma. Hz. Fat- 291 Ömer Rıda Kehhale. Fat­ ma'nın evinde toplanıyor. içerde Hz.

Yani burada olayı irdelemek yerine.İbni Ebi Şeybe.h) bu konuda şu bilgiyi aktarıyor. . Ancak bu şu de­ mek değildir ki bu insanlar senin evinde toplansınlar. b. ancak bunlara inanmıyor. Musannaf. 292 ibni Ebi'l Hadid. Fatma'nın yanında bu halifelik konusunda fikir alış verişi yapıyorlar. 14/193. halifeliğini kabul e t m e y e gidiyor­ 293 lar. Mesela bir itikadı m e z h e p kurucusu olan Nazzam hakkında "Bu adam. Ömer'in Fatma'yı dövdüğünü. Zımnen de olsa en azından Ömer'i kastediyor. o arada Hz.ma'ya bunu yapan kim olursa onu (lan) da katlederdi/bun­ ların katli vaciptir diyecekti d i y o r . Hz. no: 14138.el-Mütteki Hindi. Bu­ nun üzerine Fatma içeri girip onlara bilgi verince kendileri çıkıp Ebubekir'in yanına. 2 9 2 tabii ki yapanlar da belli. Kahir İsferaini (h. Şerh'ü Nehci'l Belaga.429. Bunun verdiği farklı bilgi böyle. Ömer bunu duyunca çıkıp oraya gidiyor (burada Ebubekir'den söz edilmiyor) ve Fatma ile karşılaşınca şunu diyor: Biliyorsun ki en çok ba­ banı seviyorum ve ondan sonra da seni. Ali ve Zübeyir b. Yani İbni Hadid'e g ö r e halife Ömer'in katli vacipmiş. M u h a m m e d ' e karşı komplo kurup suikast yap­ mak istediğini" iddia ediyor. Ebubekir kısmı. yine Ömer'in imanının zayıf olduğunu. Ebubekir halife seçilirken.ö) de bu halifelik tartışmalarına değiniyor. cilt 20/579-584. İbni Ebi Şeybe (159-235) ve Hindi (ö. mu­ halefet yapsınlar ben de onları çıkarmayayım. Dolayısıyla sözlerine güven yoktur diyor. Kitabü'l Megazi. Kenz'ül Ummal. Dar u ihyai'l Kütübi'l Arabiyye. no: 37045. 293 a. Avam.975. A. adamı ya­ lancı ilan ediyor ve bu şekilde üstünü kapatmaya çalışıyor. Çıkmazlarsa kesinlikle ben evi içindekilerle birlikte yakarım diyor.

c. Bazı İslami kaynaklarda Ali ve Fat­ ma'nın evini yakıyorlar. 295 a. el-fark'u Beyne'l Firek. Heysemi ve daha birçok tabakat kitapları da bu isimlendirme olayını aktarmışlardır. bizim de aynı kalıba/ölçüye gelen Hasan Hüseyin ve Muhsin olsun" d e m i ş . Hz. Ya­ ni ecelle değil. s. s. Müstedrek. hem de Ö m e r kılıç kabzasıyla onun kaburga kısmı­ na vuruyor ve o b ö l g e d e kırılmalar meydana geliyor.. bu ev baskınında aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor.Hakim. Muhammed henüz hayatta iken. 2 9 5 Bu ancak ek bilgi/detay. Ba­ zılarında Kuntuz adında biri baskın sırasında Fatma'yı tek­ meleyince çocuk düşürüyor deniliyor.. Delailü'l İmame. 296 a-) Muhibbüddin Taber. Fatma'nın evine yapılan baskında kendisi çocuk düşü­ rüyor. 103. 82: Burada Ömer Fatma'nın evini yaktı diyor. babasının vefatından birkaç ay sonra o da vefat ediyor. Bazılarında Ö m e r kapı­ yı itince Fatma düşüyor ve o sırada çocuk düşürüyor. Hanbel 1/1 18. eldeki yazılı veriler bunu gösteriyor. . s. Kapı zorlanınca arkasındaki çivi de Fatma'nın göğüslerine batı­ yor ve bu hengâmeden sonra g i t g i d e durumu ağırlaşıyor. Nasıl Harun peygamberin çocuklarının adları Şeber. "Bizim çocuk (Fatma'nın baskın anında düşür­ düğü çocuk) doğduğunda e ğ e r erkek ise adı Muhsin ol­ sun.Üsd'ül Gabe Hasan b. 294 El-isferaini. Divan. Konuya ilişkin varolan rivayetlerde biraz fark var. 2 9 4 Konuya ilişkin İslami kaynaklardaki bilgiyi özetlersek. Kimi kaynaklarda da Ö m e r kapıyı itince Fatma hem y e r e düşüp çocuk düşü­ rüyor. Kimi rivayetlerde geçiyor ki. yoksa kesin olan bir şey var ki. Mısır'ın Sünni ve meşhur şairi Ha­ 296 fız İbrahim bunu çok açık olarak şiirlerinde işlemiştir. Ali kısmında. 43. b-) Hafız ibrahim.A m a ne hikmetse kitabında yer verdiği diğer inanç ekolle­ rinden ziyade buna çok yer ayırmıştır.Ahmet b. Şübeyir ve Müşbir ise. b.

Aslında Ayşe'nin az önceki bilgiyi vermesi de olağanüstü bir olaydır. doğrusu beklenmemesi gereken bir durumdur. tabii ki Ali'yi bir daha zorlayacaklardı. "Artık benim için M e 297 Buhari. e v i m e gel halifeliğini kabul ede­ yim diye. Hz. ölene kadar ko­ nuşmaz gibi bilgiler vardı. "Gitme" dedi/engel olmak iste­ di. Yani Ayşe'nin bu kadar bilgiyi sızdır­ ması. Osman halife olmuş. 386-395 . Menakib'ü Al-i Ebi Talib. Bir de anlatıl­ dığına g ö r e Ali Fatma'yı kendi evinde g ö m m ü ş . Onlar da. s. N e ­ den? Açıklayayım.Yine en başta Buhari'de g e ç e n ve Ebubekir'in kızı Ay­ şe'nin anlattığı bilgiler var. Osman hakkında. kâfirdir" tali­ matını verir ve hacca gider. Ö m e r babama. onları daha önce anlattım. Dönüşte henüz M e d i n e ' y e var­ madan yolda bazılarıyla karşılaşır.Selim b. "Bu Nasel'i öldürün. Hayber bölümü kısmı. 2 9 7 Burada Selim Hilali'nin anlattığı farklı bir şey daha var onu da eklemek istiyorum. yeni bir cenaze merasimi yapalım (in­ sanlar demesinler ki Fatma bunlardan kırgın bir şekilde ay­ rıldı gitti). Ebubekir ve Ömer'in zoruna gidiyor ve hatta gidip kabirden çıkaralım. ancak babam gitti şeklinde uzun bir hadis aktarıyor. ama ters tepebilir düşüncesiyle yeniden planla­ rından vazgeçiyorlar. mezarı nerede göster gibi zorluklar olurdu. 2 9 8 Burada konunun özetine ara verip farldı bir şey eklemek istiyorum. Ha­ ni veraset davasından dolayı Fatma kızar. Ayşe. senden sonra Müslümanlar halife Osman'ı katlettiler derler. Fatma'nın ölümünden sonra Ali babama haber gönderdi.. Ali Fatma'yı gizlice defne­ dince. "Millet Hz. 298 ibni Şehraşub. Ali'yi halife seçti" yanıtını verince Ayşe. Kays Hilali. her taraftan Müs­ lümanlar onu ablukaya almışlar ve mevsim de hac sezonu. Ayşe bir da­ ha sorar. "Peki daha neler oldu?' Onlar.3/365 ve devamı. c. "Benden sonra M e d i ­ n e ' d e neler oldu?" diye sorar. Megazi.

'el-Mahsul fi ilmi usuli'l fıkıh' c. Tarih'u Medinet'i Dımaşk. Ümmü Küllab ve açıkça A y ş e ' y e "Senin durumun çelişkilidir" di­ yor. Yine aynı şekilde Hz. Nasel md. Osman kâfirdir.Zebidi. Lisanü'l arab. Bu. Ali'yi destekleyenlerden Zübeyir b. s. Veb. 2-) el-Kamil Cemel vak'ası bölü­ mü.722). Ali'nin de kılıcının zor299 a. 4/459. Hasan kısmında. b-Taberi tarihi. e. g. Nasel md.276). Şuna da hep vurgu yapıyorum ki bu Zübeyir. Hz. 11/670. 2 9 9 Eve baskın yapanlar.İbni Esir: 1-) Nihaye. İbni Menzur (H. f. c. Ali halife olunca orayı terk e t m e m lazım" diyor ve tekrardan yarı yoldan dönüp Mekke yolunu tutuyor. bu açıklama en başta Kur'an yorumcusu. 80-88. doğrudan söylüyorlar ona: Sen milleti teşvik ettin.310ç ö) kay­ naklarında. A m a isterim ki konuya ilişkin son cümlem ilk cümleden daha güzel olsun" diyor. d. . Nasel md. sayısız İslami kaynakta geçmektedir.dine'ye yerleşmek uygun olmaz. şimdi de farklı konuşuyorsun" deyince Ayşe. diğer insanlar da söyledi. Hz. cilt. Zebid-i (1205. İbni'l Esir (h. 4/343.606) kayna­ ğında.İbni Asakir. el-Kelam'u fi'l Ahabar kısmında. Oradakilerden biri Ayşe'nin bu çelişkili durumuyla il­ gili altı mısralık bir de şiir söylüyor. 8/14. İbni Kuteybe (h.İbni Manzur. Avam'ın kılıcını zorla alıp onu etkisiz hale getirir­ ler. tarihçi Taberi'nin (h. katli vaciptir dedin. Adı Ubeyd b. cennet müjdesini alan on kişiden biridir.571). Ayşe orada "Keşke Osman öldürülmeseydi" deyince adamlar artık dayanamıyorlar. Hz. el-lmam ve'l Siyase. 3/206. ben de söyledim.ibni Kuteybe. Ali'nin halife seçildiği kısım.h) gibi önemli şahsiyetler işlemiş ve bazıları gibi kurtarma operas­ yonlarında da bulunmamışlar: Aktaran şahıslar güvensizdir gibi yakıştırmalarda bulunmamışlardır. Tacu'l Arus. 13. İbni Asakir (h. "Doğrudur. yine meşhur Fahrettin er-Razi (h.Fahrettin er-Razi. Şunu özellikle vurgulamak isterim ki.630).

"Yaptıklarımla baban Muhammed'in icraatını daha da güçlendiririm" diyor. "Sen­ den sonra Ebubekir ve Ömer'in başımıza getirdiklerini g ö ­ rüyor musun?" dediği ve bu arada ağladığı rivayetler ara­ sında geçiyor. Bir ara helalleşmek. "Peki Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" dediği zaman Ömer'in. Fatma ona yalvarır gibi açıklamaların geçtiği kaynakların haddi hesabı yok. içeri girmesinler diye Fatma'nın başındaki örtüyü ya çıkar­ dığı ya da burayı terk etmezseniz çıkaracağım dediği şek­ linde bilgi de var. Zaten Hz. Baskın sı­ rasında Ömer'in elinde ateş var. Hasan-Hüseyin'lerin ağladığı da an­ latılıyor kaynaklarda. Yine Ebubekir'in Ö m e r ' e verdiği şu talimat birçok İslam o l o g tarafından işlenmiştir: "Gidin onu getirin. Fatma. İslami kaynaklarda. Bunları anlatan kaynakları kısmen verdim. Ö m e r ekibiyle birlikte evi basınca. "Peki beni dul. M u ­ hammed'in kızıdır sen nasıl evini yakarsın diye? Ömer. evi yakmak ister. "O zaman kellen gider" dediği ve Fatma'nın Ebu­ bekir'e. Ve hele Ömer'in şu alaylı sözleri birçok y e r d e geçiyor: Baskın sırasında ev yakmayı Fatma ile tartışırken. mahalle sakinleri. Ömer'den sorarlar. Ali'yi Ebubekir'in yanına götürürken kendisi. Bu arada Fat­ ma. Bu baskınlardan sonra Hz.la alındığı anlatılıyor. Muham­ med'in kabri başına gidip ağladığı gibi Fatma'nın da gidip babasına seslendiği ve manevi şikâyette bulunduğu. Ali kısmında bu konuda gerekli bilgileri verdim. Fatma'ya gidip selam verince. Hz. Ali. gönlünü almak için Ebubekir'le Ömer. çocuklarımı da yetim mi bırakmak istiyorsun?" dediği şeklinde bilgileri de var. Şayet si- . ken­ disi yüzünü çevirir ve onların selamını bile almaz. ben yakarım yanıtını verir. Hatta Hz. birçoğunu başlığın sonuna doğru dipnot olarak ekleyece­ ğim. Muhammed'in kızı olsun.

Riyad'ü Nadre. Müıuc'ü Zeheb. En^b.Mes'udi.Muhibbüddin Taberi. f. b. s. d. c. Fatma da e v d e olsa yakarım diyor. 3 0 0 Birçok İslami kaynakta Ebubekir'in (ölüm döşeğinde iken) bu ev baskınıyla ilgili itirafları var: Bana karşı savaş da yapmış olsalardı. 1/168. Velit ekibi. ben de bunları bir araya getirerek takdim e t m e y e ça­ lıştım. Ömer ve Ha­ lit b. gelmezlik yaparlarsa onlarla sava­ şın ve yakalayıp en onur kinci bir şekilde getirin" di­ yor. Elde o dönemle ilgili (o da tek taraflı.Ömer Rıda Kehhale. Bu bilgileri İslami ve dolayısıyla o dönemi savunan kalemşörlerin kaynaklarından topladım. no: 14060. 4/114 ve devamı Ömer. Ebubekir Ali'ye hak veriyor. . 2/263. Zübeyir ve Ali'yi zorla alıp götürüyorlar.İbni Kuteybe. e.. o örgüt kad­ roları hakkında bu kadar olumsuz bilgiler yazılmışsa. Ebubekir itiraf ediyor ki. Bunun dışında o dönemle ilgili zaten başka kanıt mümkün değil.. Yine bu arada Ömer'in Fatma'yı kapı ile duvar arasında sıkıştırdığı ve Ömer'in ekibi tarafından dövüldüğü. Baskın sırasında Zübeyir'in kılıcını alıp kırıyorlar. açık­ çası insan daha beterini mülahaza edebilir.Belazuri. resmi İslam tarihine dayalı) bazı yazılı bilgiler var. bu olup bitenler yüzünden Fatma'nın çocuk düşürdüğü ve Ali'nin kafasına urgan geçirilip götürüldüğü yazılı. Bir dini v e y a örgütü savunanların kaleminden o din. Ali'nin evine yapılan baskında Zübeyir kılıçla saldırıyor.ze karşı koyarlarsa. Bu olup bitenler karşısında 20 yaş civarındaki Fatma kendi normal kaderiyle mi ölmüş v e y a öldürülmüş mü bu­ nun yanıtını artitc okuyucuya bırakıyorum. Yine bazı kaynaklarda açık bir şekilde Ö m e r bu bas­ kında Fatma'nın evini yaktı anlamında bilgi v a r . A'lam-i Nisa. Aynca burada dipnotta geçiyor ki. Kenz.'Hindi. Fatma ağlayınca millet de ağlıyor ve şehir adeta mahşer gününe dönüyor. 2/308. ancak fit­ ne var diye görevi üstlendiğini söyler. Imame-Siyase. g ö r e v Ali'nin hakkıydı. Kimseyi cani ilan etmek gibi bir yaklaşımım yok. keşke Fatma'nın evine baskın düzenlemeseydim diyor. 22. Kabul ederler 300 a.

Halbuki İslam'da ilk tarihçidir o. ben oralara gir­ miyorum. e. 1-) Siyer-i A'lam 15/578 ve 2-) Mizan'ül itidal. Çünkü O zaman M e d i ­ n e ' d e değildi. 6/15.h). (429. Yazdığı kitaba kendi adını takarak Kitab-ü Selim' demiş. Bu­ nu yazan. net bir şekil­ de Ömer'in bu ev baskınında Fatma'yı dövdüğünü yazmış­ lardır»! Şimdiye kadar konuya ilişkin verdiğim bilgileri. 1/139.548)el-Milel ve'l Nihal.Zehebi (748.h). Şimdi ise en eski ta­ rihçi.Şehristani (h. f. Ali ile bir­ likte çalışmış bir yazarın kaleme aldığı kitabından bazı çar­ pıcı bilgiler özetlemek isterim. d. Muhammed'i görmemiş. Muhibbüddin.v e y a etmezler bu ayrı bir şey. Şehristani. Lisan'ül Mizan. bu konular­ da Şia kaynaklarında bambaşka bilgiler var. resmi İslam'ın dışın­ da bazı bilgiler verdiği için. Şunu da belirteyim ki. A. Sözünü ettiğim yazar. Hz. İbni Ebi-1 Hadid.A. yılında vefat etmiştir.656). Safedi.h) 'el-Vafi bil'I Vefeyaf. c. 103. s. İsmail oğlu Muhammed bugünkü Özbekistan'ın Buhara kentinde dünyaya gelmiş. Hz. Kendisi o d ö n e m d e yaşadığı hal­ d e . 1/268. Kahir Bağdadi. 1/21. Muhammed döneminde yaşamış. meşhur. ona karşı da cephe alınmış ve yazdıklarından hep kaçınmak istenmiştir.İbni Hacer Askalani (852. 6/49. b. Taberi gibi İslam tarihçileri. Bugün İslam aleminde Kur'an'dan sonra gelen Buhari adındaki hadis kitabıdır. Kahir Bağdadi. Muhammed henüz Mek­ ke'de iken dünyaya gelen "Selim b. Hz. İbni Hacer Askalani.Safedi (764. . Zaman içinde halife Ö m e r döneminde ken­ disi M e d i n e ' y e yerleşir.M e 301 a.h) el-ferk'u beyne'l firek. yaygın İslami kaynaklardan sağladım. Kays Hilali'dir. Bu adam hicretten iki yıl önce dünyaya gelmiş ve yine hicri 76. Şerh'u Nehci'l Belaga.İbni Ebi'l Hadid (h. Burada bir bilgi v e r e y i m . daha sonra M e k k e . Hz. ancak Zehebi. A m a sözünü ettiğim yazar. s.

Ben kısmen Ali bölümünde bunları ekledim. ben onlardan bir kesit sunacağım. ancak ilave bilgiler de var. Muhammed dönemin­ de yaşamış. A m a labii ki yazdıkları resmi İslam tarihiyle ters düşüyorsa elbette ki iyi karşılanmamıştır. Yani Muhammec'den yaklaşık 3 asır sonra. Selim Hilal-i'ıin kitabındaki bilgileri özetlerken. Halbuki aynı bilgiler İslanii kaynaklarda da var. ancak burada yalnız Fatma'yı ilgilendiren noktaları yazacağım. Yazar Hz. bu adam hep Hz. Bu baskın şuasında Ömer. Aslında onun yazdıkları. vefat ettiği ta­ rih 261'dir. Fatma'nın kapısına varınca Fatma. Ali hakkın­ da da farklı bilgiler veriyor. Bu kısa notu düş­ tükten sonra kitabından bir özet vereyim. tekrar olmasın diye şimdiye kadar anlattıklarımı bir daha yazma­ yacağım. ancak dağınık oldu­ ğu için onlarınki hep g ö z d e n kaçmış.dine'ye gidip Hz. Ali ile yaşamış. Kitap bu gibi konulara özel hazırlandığı için her şeyi çok detaylı almış. Yani şimdiye kadar anlattıklarımın hemen hepsini jaten içeriyor. Muhammed'e ait bu hadisleri toplamış. Yine en az Buhari kadar önemli olan Sahih-i Müslim'in yazan Nişaburludur. biraz önce de belirttim. ancak tüm kitabı­ nı bu gibi konukra ayırdığı ve bazı konuları da net konuş­ tuğu için onunki g ö z e çarpıyor ve bu nedenle de Sünni ke­ simin çizgisi dışnda biri olarak değerlendiriliyor. meşhur-yaygın olan Sünni ke­ simin anlattıklarımdan pek de farklı değil. hicri 256'da vefat etmiştir. olayların içinde olan Selim Hilali gibileri yanlış kabul edilmektedir! Kaldı ki. mücadele vermiş bir Müs­ lüman'dır. "Senin yüzünden ne yapalım ya Ömer bizden ne is- . o da çok deği­ şik coğrafyalardan gelip Muhammed hakkında bilgi topla­ yıp yazanlar doğru kabul edilirken. Yine Ebudavud'un yazan 275'te. Tirmizi'nin 279'da ve Sünen-i Nesai yazarı da 303'te vefat etmişlerdir.

Fatma hep "Baba senden sonra bunlar başımıza neller getirdiler!" şek­ linde feryat ediyor. "Bizim ailede hem pey­ gamberlik. evin etrafında odun çem­ berini oluşturun evi yakarım diye. Ebubeldr A l i ' y e . Onun için ben araya girdim diyor. hem de halifelik olmaz" diyordu. hangi hakla.tiyorsun?" şeklinde tepki gösteriyor. Ö m e r onlara da çatıyor. M u h a m m e d bir sözünde. Bu arada Ebu­ bekir'in ekibi şahitliğe başlıyor: Ömer. an­ cak Hz. Ve ilkin kapıdan başlıyor yakmaya. Ali o haliyle bile Ebubekir'den soruyor. ne çabuk Hz. ama çok da riskli" demişti. hatta Ebubekir bile ağlıyordu. Selim'in anlatımına g ö r e adeta savaş alanı. Bu arada Ebubekir. Hz. "Evet halifelik senin hakkın. kılıçlar hep havada uçuşuyor. ancak Idmse kabul etmiyor. Ali dışarı fırlayınca onu yakalayıp boğazına ip geçiriyorlar. Fatma burada aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. Bu arada Fatma'nın bu halini gören Ümmü Eymen ve Muhammed'in eşlerinden Ümmü Seleme. Ö m e r kapı arkasında Fatma'ya kılıçla (kınından çıkarmadan) vuruyor. Yazar bunları Selman-i Farisi'den akta­ rıyor ve şunu da söylüyor: Fatma o kadar bağırıp çağırıyor­ du ki. ağlamayan yoktu. neden bu ma­ kamı gasp ettin diyor. Fatma ba­ ğırınca onun yanlarına ve kollarına da vuruyor. ben de şahidim İd. Bu nedenle ben bu g ö ­ revi üstlendim. Hz. Ö m e r ' e kızıyor. fitne çıkacak. e v e t haklısın. An­ cak Ö m e r eylemlerine devam ediyordu ve " H e l e bizimle bu kadınların haline bakın" şeklinde Fatma'nın durumuna hiç acımıyordu diyor. Ö m e r ekibine talimat veriyor. Muhammed'i unuttunuz. bi­ ze ve kadınların haline bakın diyor ve onları oradan kovu­ yor. . hangi yüzle sen bu insanların başına geçip de halife oldun. tabii ki tek taraflı. ne istiyorsun bu kadından diye. Hatırlanacağı gibi başka bir y e r d e yaz­ dım İd.

149 ve devamı. ona karşı yeni bir komplo hazırlıyorlar ve yaklaşık 10-15 kişilik bir baskın grubu Veda haccı dönüşünde 'Cuhfe' denilen y e r d e Muhammed'i öldürmeye hazırlanırken. "O zaman kellen gider" demesi. parçalı yazıldığı için sanki hiç yokmuş gibi bir durum söz konusu. 3 0 2 Dediğim gibi bunların hemen hepsi İslami kaynaklarda var. Şia âlimlerinden başta Meclisi'nin (1111 hicri yılında ölmüş) yazdığı 110 ciltlik 'Biharü'l Envar' adlı yapıtındc daha ağır suçlamalar var. ancak konular çok dağınık. Sakife ve Fedek. . Ali'nin Doğazına urgan geçirerek toplum. Hila Sakafi (h. Fatma'nın bu halini g ö ­ ren mahalle sakinlerinin de ağlaması ve Ali'nin Muham­ med'in mezarı başına gidip onları manen şikâyet etmesi. İşin ilginç yanı. bunu da hatır­ latayım.Mukatil b. Zaten çoğu kaynakları konunun başında takdim ettim. 2.283'te vefat etmiş) 'Kitabü'l Garat. 'el-Halafet'ü ve'l imame' 4.M.' 3. M u h a m m e d ' e karşı ter­ tiplenen başka biı komplodan söz ediyor. kendisi bunun bilgisini alıyor ve plan sonuçsuz kalıyor. Bu yazarın çoğu anlattıklarını başka birkaç kaynakta da g ö z d e n g e ç i r d i m . ben sadece kısa de­ ğinmelerle geçiyorum. Güya EbubekirÖ m e r Hz.Cevheri (323. Muhammed'in görevi Ali'ye devredeceğini an­ layınca. ailesi ve hele çocuklarına karşı haysiyet kırıcı bir şekilde ve arka­ larından çekerek Ebubekir'in yanına götürmeleri ve orda da "Şayet Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" diye sor­ duğunda.Muhammed halifelikle peygamberlik aynı ailede olmaz di­ yordu. Ömer'in ona.'te ölmüş). el-esrarü'l Fatimiyye. Bu kaynaktaki açıklamalar çok teferruatlı. 1. bir de 386 ve devamı. bu yazar kitabında Hz. Fadıl Mes'ıdi. .Hz.İbrahim b. 302 Kitab'ü Selim Hilal s. Atiy/e. Fatma ve çocuklarının ağlamaları. Selim kitabında hep o dönemle ilgili trajedileri an­ latıyor.

21 . "Evet. 3 0 3 303 DBelazuri. Ö m e r ve ekibi e v e gidince bu zulme dayana­ mayıp da kılıcını alıp dışarı çıkması ve sonunda etkisiz ha­ le getirilmesi. 5/13. Kays Hilal-i. Fatma olsun ben gerekeni ya­ parım diyor. birçok kaynakta anlatılmaktadır. Halife Ebubekir bölümü. ancak fit­ ne var. s. s. 7) ibni Kuteybe. A'lam-i Nisa. İbiliyorum halifelik senin hakkındi. " N e yapmak istersin. 6) Kitab-ü Selim b.. Yine Ömer'in baskını sırasında çevredeki insanlar onun elinde ateş görürken. "Gidin on­ ları en disiplinli ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkartıp g e ­ tirin. hem de daha önce belirttiğim İslami kaynaklarda anlatılmaktadır."Görüyorsun. Hele babasın­ dan kalan mal ve özellikle de Fedek'i vermemeleri ve da­ ha sonra gelen İslam idareciler bunu kendi yakınlarına ve yandaşlarına dağıtmaları tartışmasız bir konu. halifeli­ ğin ne şekil ele geçirildiğinin bir kanıtıdır.. Ö m e r bu ev baskınını gerçekleştirdiği an Fatma'nın ondan "Evimi mi yakıyorsun?" diye sorması ve onun da alay edercesine Fat­ ma'ya. Ebubekir'in halife seçilmesi kısmı. gelmezlik yaparlarsa onlarla savaşın" cümlesi. 388 ve devamı. Hele Ebubekir'in Ö m e r ' e . 1/588 vd 2) Ibn-i Abdirabbih. Bütün bunlar hem Selim kitabında. ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim' demesi. 3) Ömer Rıda Kehhale. Yine Ebu­ bekir'in Ali'ye. Avam'ın.Ali'nin evinde onunla beraber hareket eden Zübeyir b. . Bu söz de birkaç y e r d e geçiyor. birçok güvenilir İslami kaynağında da anlatılmaktadır. Ensabül Eşraf. sen gittikten sonra nerdeyse beni ortadan kaldıracaklar" demesi hep İslami kaynaklarda anlatılmakta­ dır. 2/141 vd 5) Tarih-i Ebufida. 4/114 vd 4) Tarih-i Yakubi. Ikdü'l Ferid. 1/156. böyle yapmakla senin babanın getirdiği dini daha da güçlendirmeyi amaçlıyorum" demesi birçok kay­ nakta yer almaktadır. el-tmame ve'l Siyase. Fatma'nın evi­ dir!" diye uyardıklarında o.

tabii ki bu kaynaklarda Ebubekir nasıl halife oldu. 1/582-589 ve 2/259 ve sonrası.' 12) İbni Hacer Askalani (ö.292. (346) a)"lspat'ul Vasiye" s.c). a) 'Riyad'ü Nadre'.738). Merak eden ve Arapçadan anlayan varsa.764. Seyar b. . Elif harfi. ispatül Vasiye. A'lami Nisa. Istihlaf kısmı.. Sakife beni Saide bölümü. Tarih'ül Hulefa. Ahkaın kitabı. "Fatma ben­ den bir parçadır. 3 0 5 8) Mesudi. kafa yorabi­ lir. onu üzen beni de üzmüş o l u r " 3 0 4 gibi sözleri de g ö z önüne alındığında. 'Lisan'ül Mizan' Ulvan b. 2. Şehraşub. 3/202 12) MuhibbüddinTaberi. Ahmet b. 2) İbni Kuteybe Dneveri (279).6).548. Kenzü' Ummal. 10) Muhammed D. cilt 2/141 10) Hindi. no: 14060.'EI-Vafi bil Vefeyat'. 3) Mesudi. Sırri (İbni Darem) kısmında. Davud Beceli ve ibni Ebi Darem md. a) Mizan'ül İtidal. b) Siyeri A'lam. Hz Ali ve Fatma'nın durumu detaylıca işlen­ miş. 153 9) Tarih-i Yakubi. Onu kızdıran beni de kızdırmış olur.h). Ömer'in rolü. Hani el-Basrî ksmında. Müslim. 13) ibni Halili. Tarih. Fatma kısmında. 15/ 578 yine Ahmet b. b) 'Mürucü Zeheb' kay­ nakları.' 14) Buhari. Muham­ med b. Da­ ha fazla bilgi için ben uzun bir kaynak listesini aşağıya alı­ yorum. (279)Ensab'ül Eşraf. 11) Taberi. 4) Ömer Rıda Kehhale. Tarihi. 4/1 14-1 17. Ebubekir ve Ömer'in durumunu izah etmek gerçekten zor.852. b) 'Zehairü'l Ukba. 5) Yakubi (h. Nazzam/ibrahim b. 9) Zehebi (Ö. 305 1) Belazuri. (429) 'el-Ferk'u beyne'l Firek' adlı yapıtı. diğer adı. Ali b. Nizamiye ekolü kısmında. 6) Safedi (h. cilt Ebubekir bölümü. 1/168 304 Buhari. 1 16-119. 8) Isferaini. Kısacası durum iç açıcı değildir. Hz. Kuhafe. Bed'ül Hak. Riyad-ü Nadre.ö)' el-Mille ve-1 Nihal' 1/14. 'Ebubekir b. 'el-lmame ve-s'Siyase'. Mcnakıb-i Fatma. 1 I) Muhibbüddin Taberi.Bu olup bitenlere karşı ve Muhammed'in. Mebakıb-i AI-i Ebi Talib. Muhammed Sırri (ibni Da­ rem) bölümünde 1/139. 7) Ebü-I Fetih Şehristani (h. s.

30 ve Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. 24) ibni Teymiye (661-728). . el-Ahad ve'l Mesanî. 'Ikd'ül Ferid'. 21)Taberani. 8/290 ve devamında. Ebubekir kısmı. Kaldı ki. 'Minhac'ü-s Sünne. 17) Ebni Ebi Asım. 13. cilt 8/463. 7. Ebubekir kısmında. no: 3219. Aşerei Mübeşşere. Bunu bu kaynağımda özel bir başlık altında anlatacağım. no: 43. miladi 581 veya 586'da doğmuş. Şimdilik şunu söyleyeyim: Müslüman kamuoyunda yanlış bir bilgi var: Bir kere Fatma dışındaki kızlar Hz. Razzak. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor. Muhammed'in de- Sjı. Fatma he­ nüz Hz. Denilebilir ki. ancak Muhammed. no: 38201 ve 38211. Megazi kısmında. 18) İbni Kesir. 20) Kenz'ül Ummal. Rukiyye. 26) Cahız. no: 9758 vedevamı. hem Ebubekir. N o : 7175.Tabakat-i Ibn-i Sad. cilt. 27) Heytemi.Ali Nasıf. . Ebube­ kir'in halife seçilmesiyle ilgili. 2/287. Nikah. 25) ibni Abdirabbih. Üsd. Ümmü Gülsüm) o küçücük yaşta evlendirdi ve hem de Osman onların dedesi durumundaydı. b. Mucem-i Kebir. Hz. 23) ibni Ebi Şeybe. nerdeyse Mu­ hammed'in yaşıtı. 15) İbni Asakir. Musannaf. madem onun için yaş farkı o kadar önemliydi. Bidaye-Nihaye. Musannaf. . 'Tarih'. Tac: Nikah kısmı. Ebubekir kısmı. 306 a. c. Ömer. aranızda yaş farkı vardır" diyor ve onlara değil de. Sahife beni Saide kısmında. peki niye diğer kızlarını (Zey­ nep. Ömer ile Fatma ara­ sında yaklaşık 25 yıllık bir yaş farkı var. hem de Ö m e r ona talip oluyorlar. Ali ile evlenmemiş iken. el-Osmaniye. Sakife Beni Saide. "Kızım kü­ çüktür. Savaik-i Muhrika. 5/ 269. Bu durumda.c) 60 Yaşlarındaki Halife Ö m e r Hz. no: 14113. 19) Taberi Tarih-i 3/430 Ebubekir kısmı. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Fatma ise miladi 605 v e y a 609 tari­ hinde dünyaya gelmiş. Sakife Beni Saide bölümü. 16) A. 22) Ebü-I Feda.Nesai. Hz. Ali'ye v e r i y o r 3 0 6 .ibni Eesir. bab. d.

Muham- . yılında evlerir. Hz.. Peki. Hz. A m a daha btmedi.. Ö m e r en az 40 yaşlanndaydı. acaba kızcağız evlenirken kaç yaşlarındaydı. 2. yılında gerçekleştiği zaman.. Ali-Fatma evliliği h. Ömer. Ali ve Fatma'nın ilk çocuğu değildir. Hüseyin. Fatma'nın evlenmesinden 15 yıl sonra kızı gelin olur. o zaman kızcağız 13-14 yaşlarında. Fatma'nın ilk çocuğu olsun. az sonra bu kaynaklardaki bilgi­ leri sunacağım. Yani. Bir de zaten İslam tarihçileri. günün bi­ rinde Fatma'nın kızıyla/yani Hz. işin mate­ matiksel yanı. Kız kesinlikle Hz. Bir kere bu. bu da çok anormal bir fark­ tır. kocası Ömer kaç yaşında? Kabul edelim ki Ümmü Gülsüm. Bu arada Ömer'den sorarlar. Hz. Z e y n e p ve Üm­ mü Gülsüm olunca. Hele Fatma ve Ali'den doğan çocuklar da sırayla Hasan. yılında dünyaya geldiği ortaya çıkar. Ömer de 55 yaşlarındaolmuş olur ki. Ali-Fa:ma evliliğinin de hicri ikinci yılında oldu­ ğu kesin ve bir yi da Ümmü Gülsüm'ün anne karnında kal­ ma süresi olsun. Hz. Bu. amacım aşk değil. bu çocuğun doğduğu yılı yazmışlardır. Hüse­ yin ve Zeynep'le-e 1'er yıl süre versek. daha sonra Hüseyin ve Zeynep dünyaya geldiğine ve daha sonra Ümmü Gülsüm doğduğuna göre-.. Halife Ö m e r bununla hicri 17. sen bu çocuğu ne ya­ pacaksın diye. Bir kere şunu akılda tutmak lazım ki. İslami eserlerde.. yine en az bu kızın hicri 6. Fatma'yı alamayan Ömer. bu 15 yıl içinde önce Hasan. Ömer'in evlendiği Ümmü Gülsüm.. konuyu işleyen tarihçiler nezdinde tartışmasızdır. durum daha da farklılaşır. Fatma'nın dördüncü sı­ rada doğurduğu çocuğudur. Hz. "Ömer'le evlenirken kız henüz ergenlik çağma gelmemiş. Hz. Muhammed'in torunuyla evlenir ve bu iki çiftten Z e y d ile Rükiye adlarında iki çocuk dünyaya gelir. Ondan önce doğan Hasan. çocuklarla oynuyor­ du.Ne gariptir ki.

308 a. 2/450. bunları bilmiyor.Asbahani. ira­ desi yok ki. Siyer-I A'lam.8/463. bu çocuğu ne yapacaksın. As'a bildiriyor. b. dul kalan Ümmü Eban b. kadın. Ayşe o arada durumu A m r b. "Bu aklı sana Ayşe verdi değil mi?" diyor. Muhammed'in Hanımları adlı yapıtım s. halife Ö m e r ' l e ilgili şu hadiseyi de özetlemek isterim. 239 . N o : 37590. 3 0 7 Yeri gelmişken. 16/31. Ömer'in ailesi bölümünde. ayrıca bunlardan iki çocuk da dünyaya geliyor? şeklinde çok net bilgiler v a r . 309 Kur'an'da Kadın ve Hz. Belli ki bunlar Ayşe'nin direktifleridir.İbni Esir. O ara-^ da kız. Çünkü bir kere kız daha çocuk. "Git kız kardeşin olan Ümmü Gülsüm'ü bana iste" diyor. Muham­ med'in kabrine koşar orda bağırırım.A. Demek ki Ö m e r başarabilseydi bunu da eş olarak alır­ dı.Zehebi. El-Kamil. Utbe'yi kendine eş olarak istiyor. "Eğer beni Ö m e r ' e verirseniz ben Hz. Aslında Ayşe kabul etmiyor. Yine Ö m e r halifeliğin son yıllarında. Razzak. el-Agani. Ö m e r orada Amr'a.. c. Kenz'ül Ummal. konuyu kapatıyor ve böylece kızcağız Ömer'den kurtuluyor. 3 0 8 Hâlbuki Ebubekir 634'te vefat ettiği zaman bu kız henüz annesinin karnındaydı ve Ebu­ bekir öldüğünde Ö m e r yaklaşık 50-53 yaşlarındaydı. c. Hz.. elalem bizi seyreder" diyor. "Gittim söyledim kabul et­ medi" diyor. Tabakat. 307 a. seni rahatsız edecek diyor. Muahammed'den dul kalan A y ş e ' y e . Ümmü Gülsüm md. b. Bu ayrı bir Ümmü Gülsüm/Halife Ebubekir'in kızıdır. A m r Ömer'in yanına va­ rıyor. 3/500.med'e akraba olmak isterim diyor ve bu evlilik gerçek­ leşiyor. ben bu 309 sert adamı ne yapacağım diyor ve onu kabul e t m i y o r . Ayşe ona.İbni Sad. yoksa kız daha çocuk. her gün senin yanında ba­ ba baba diyecek. ancak Ö m e r ' e bu şekilde yanıt veriyor. N o : 4620.Hindi. Ö m e r bir gün. Musannaf. nor 10351-354. bize bu konuda yardımcı ol diyor.

Ömer'i bu konuda iyi tanımak. 192. Zevaid. Ptki. onun parmakları parmaklarıma değdi. bab 483. net bir şekilde aşk düşünmediğini söylüyordu. e.1053. El-Elebu I Müfred. ayet bağlamında. erkekler yanında kalmama ayetleri geldi diyor. yoksa o bir bahane mi. no: 3062.Fethü'l Bari Buhari şerhi.Tabari. C.Buhari. o zaman bu ufacık kı­ zın kucağındali iki çocuk ne. o zaten ana konu. T^ih'ü Ahbar'i Asbahan.8/408. Ahzab 53.Taberani M.Heysemi. "Buyrun sen de g e l " dedi ve geldi. Anlatan Muhammed'ir eşlerinden Ayşe. madem böyleyse. Sanrım yoruma gerek yok. onun da kucağına çocuk vermeyecek niydi? Bir taraftanMuhammed ve Ebubekir'in cinayetlerinden sorumlu/bunu yapıyor.. Çünkü mesaj gayet n e t . s. no: 226. Ahzab sursi tefsiri. O sırada Ö m e r ordan geçti. Mulammed'in torunuyla bu evliliği yapınca da. IbniKesiri Suyuti ve daha birçok müfessir de Ahzab sursi 53. c. nasıl olsa Ümmü Gilsüm'ü işleyeceğim. f-Asbahani. ancak MuhamTied'e yakın olmak. İbrahim bölümü ve M. gerçekten Muhammed'i sevdiği için mi o kızla evlendi. şöyle devam ediyor: Eşim Muhammed'k birlikte y e m e k yiyorduk. d. Ömer. IV. Eşin ona. En başta Bıhari'nin anlattığı şöyle bir olay var. İbrahim b. Biz birlikte yenek yerken. O sıraca biz Muhammed kadınlarıyla ilgili Ahzab süresindeki ötünme. bö­ lüm. buna bir-iki somut örnek vereyim dedin. Tefsir bölümü. Bendar md. . 3 1 0 Bunlar anlatmaktan maksat. Vasit.Burada çok ildnç bir örnek daha vermek istiyorum. İb­ rahim md.Sagir. sayfa 381 ve hadis no. diğer taraftan onları çok sevdiği 310 a. onu çok sevmek niye­ tiyle yapmak iitediğini. peki ya eğer başarsaydı Ebu­ bekir'in o ufakığını ne yapacaktı. ayet kısmında. erkeğin 0iyle yemek yemesi b.. Zaten Ö m e r ' l e ilgili özel bir bölümde da­ ha önce işledin.

age. ancak insan­ ların bunu bilmesi lazım: Gerçek Ömer'le hayali Ö m e r bir­ birinden ayırdedilmeli. kalkmış Fatma'nın 9-10 yaşındaki kızını almak­ la M u h a m m e d ' e çok yakın olmak istiyorum diyor. istiab. 312 . ayrıca ölünce de vasiyeti üzerine Ali onu g e c e g ö m d ü ki ne Ebubekir. Muhammed'in kadınları. anlatacağım: Kızla tam tanış­ mak için kız onun yanına gelirken Ömer onun eteğini kal­ dırıp avret yerine bakıyor! 3 1 1 Şimdi de İslami kaynaklardan olayın ilginç yanını sun­ maya başlayayım. Fatma'nın başına getirmediği kalmıyor. Acaba Hz. Sireti A'lam.Ibni'l Cevzi.. No. 11583. N o : 1878.. b-TDV İslam Ansiklopedisi.. kırgındı. 7175. 3/378.Askalani. Fedail.için bu küçücük kızları eş olarak alıyor. 2/1 19.Halebi. İnsan anlatmaya utanıyor. peki sinir krizleri g e ç i r m e z mi? Daha bitmedi. 4057. h. d ) Halife Ö m e r Ü m m ü G ü l s ü m ' ü n Avret Yerine B a k ı y o r ! Aslında bunu bir kaynağımda detaylıca anlatmıştım. şimdi de kendisi 60 yaşlarında. d. g. Ömer'in eşleri kısmında. hat­ ta Ayşe'den aktarılan ve en başta Buhari ve Müslim'de g e ­ çen "Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir ve Ö m e r ' e küstü. Sıfat-ı Safve. c. 2) Tehzib-i Tehzib. kadını ve çocuğunu öldürüyor. 312 Kur'an'da Kadın ve Hz..İbni Abdi'l Ber. f.286012/468. İnsanü' Uyun. ne de Ömer cenaze merasi­ mine katılmasınlar" açıklaması da var..Ali Nasıf. Üsd. Tac. dipnotta. 3/367. burada şu maksatla bir daha g ü n d e m e getiriyorum: Kitap311 a. e. I) isabe. 1/152.. N o : 3824. 12/219. N o : 5740..Zehebi. Fatma duysa ki Ö m e r onun ölümünden sonra bu ufak kızıyla evlenmiş.İbni Esir. çocuk sahibi de olmuş.

"Aslında Ali bahane uyduruyor. Ben şahsen bınun resmi tarih bilgisi olduğu ve gerçek­ leri yansıtmadığı araftarıyım. Şu da bilinmeli ci. Ö m e r kızı zor­ la almıştır. diğer yandan Ali kalkıpbu küçücük kızını kendi rızasıyla ona v e ­ recek. Bir gün Hz.. bu evliliğin gerçekleştiği d ö n e m d e Ö m e r halife ve i: başındadır. kızım çocuktur/ergenlik çağına gelmemiş. İddianı haklı çıkaracak olan da Ömer'in Hz.. Ö m e r bir yandan daha önce anlatlklarımı onların başına getirecek. bu aklın iş olamaz. Ali'ye. Normalde bu münkün görülmüyor. sana vermek istemediği için bu gerekçeleri öne sürüyor" diyorlar. Ali ve Fatma aralarında olup bitenle­ re karşı Ömer'in Mr de onların bu ufacık kızlarını almasını bir ibret olarak anatıyorum. bir d« ağabeyimin çocuğuna/yeğenime ver­ mek istiyorum" (iyor. Ayrıca kızım küçüktür dediği ifadesi de var. Muhammed'e alrabalık bağıyla daha yakın olmaktır" diyor. tabii ki Ali buna kar­ şı hayret ediyor. Hz. "Kızın Ümmü Gülsüm übana ver" diyor. ne yapacaksın bu çocuğu diye soru­ yor? Ömer. kız da 10 yaş civarında... Hüseyin'le ve . Çünkü çoğu kıynaklarda Ö m e r isterken Ali'nin bundan rahatsız olduğu yızılı. Yaşlarıyla ilgiliaz önce bilgi verdim. Kaldı ki satır aalarından da anlaşılıyor ki. Bunlar evlenirken Ö m e r yaklaşık 55-58 yaşlarında. Ali kızını veriyor. Ö m e r teklifinde İsrar ediyor ve sonuçtc Hz. Bu olup bitenlere karşı aslında kızla Ö m e r aynı 'aşta da olsalar. Ö m e r bu konuda halifelik 'etkisini kullanarak bu çocuğu zorla ele geçirmiştir. Fatma ve Ali'nin başına getirdikleridir. Hayır.ta halife Ömer'le iz. yine Ali vermemeliydi. Hatta bu tonuda iki çocuğu Hasan. Bu arada bazıları Ö m e r ' e . aksine Hz. bu e/lilikten kastım zevk değil. Edindiğim izlenim. Ali.

cariyeleri. Ali. c. Akıl. Vereceğim bilgi İslami kaynaklardan. Bu konuda var olan yüzlerce kaynaktan müşterek bir ö z e t vermek isterim.Nevevi. 16/327: Burada Taberani'nin bunu aktardığını ve Bezar'ın aldığını belirtiyor. Tenkih'ül Makal fi ilim-i r-Rical. A m a 313 a.amcası Abbas. Çünkü Ömer. Akıl çok kızıyor ve Hz. hizmetçileri. "Aslında senin yaptığın kardeş nasihati değil. zaman geçtikçe sen ak­ lını yitiriyorsun.. Şöyle şöyle yaparım ifadesinin he­ men yanında. Ali'den kızı is­ teyince. Trajedik bir konu olduğu için. Eğer bu iş olursa şöyle şöyle y a p a n ı n . cena­ ze için yüksek sesle ağlayan kadınları.Taberi. Hz. Ali'ye çok sert tepki gösteriyor: "Farkında mısın gün geçtikçe gözlerin kör oluyor/sağlıklı karar veremiyor­ sun" diyor. kırbaçlardı). Resmi tarih diyorum. b. Sen Ömer'in kamçısına/kırbacına kafa takmışsın ( Ö m e r hep kamçıyla gezerdi. 3 1 3 Sıra kızı g ö r m e y e geliyor: Ö m e r kızın ergenlik çağına girdiğinden yüz de yüz emin olmak istiyor. 3/73. Ali ağabeyinin bu çıkışına karşı şu ilginç ifadeyi kullanıyor. Hz. bu bilgileri içeren kaynak­ lardan bir sürü dipnot olarak v e r e c e ğ i m . yani resmi tarih. ağabeyi Akıl. Ve başlıyor elbiselerini çekmeye.Mamekani. s. sinir olmaya" şeklinde reaksiyon gösteriyor. aylar. Hz. ahmak-beyinsiz" d i y o r . . Bazı kaynak­ larda Hasan'ın da Ali'ye karşı sert çıkış yaptığı yazılı. ağabeyi Akıl ile de istişare ettiği anlatılıyor. ama yine de ilginç. o yüz­ den hayır diyorsun" diyor. Daha sonra Ö m e r bunu duyunca Akıl'a.288 vd. amcası Abbas ve oğulları Hasan ve Hüseyin'le konuyu konuşuyor. "Buda­ la. el-Mecmu. A l i ' y e "Bakıyorum günler. Aslında bu kırbaç olayı bazı işa­ retler veriyor: Demek ki ortada sopa varmış. "Birçok şey saydı" şeklinde sansürlü bir cümlecik var.. Zahair-i Ukba.

. Kız g e r gelince Ali ne olduğunu soruyor. Hz. 3 1 4 Buna rağmen Ali'in bu teklife bozulduğu-hoşuna gitmediği ve üstelik de Ö m e r ' e . b. halife olmasaydın. Örneğin. Kızın kullandığı bu tabir değişik kaynaklarda aynı an­ lamda ancık eşanlamlı kelimelerle anlatılmıştır.Taberaıi. Bu arada kız ona. Ali ona bir aba v e ­ riyor ki Ömer'e versin.Heysımi. gözlerini oyardım (tems) ve burnunu krardım ( Kesr) terimleri geçiyor İslami kaynak­ larda. 314 a. Begıyet'ü Raid fi tahkik-i Mec'ma-i Zevaid. no: 2633.7430. Şöyle şöyle yaptı" diyor. n. bırak an­ lamına gelen (meh). kabul ettim" şeklinde üç sefer tek­ rarlıyor. ama Ali kendi kızını Ömer'in ayaklarına ka­ dar gönderyor. Olup bitenle­ ri olduğu tibi anlatıyor kız. \Ii de. artık eşi­ sin" diyor /e ondan sonra düğün oluyor. Ayrıca eteğini kaldırıp avret yerine ba­ kıyor (Ergeılik çağına gelmiş mi. "Sen bu kızı ne yapacaksın?" şeklinde hayretini dile getirdiği ya­ zılı. Güya kız çakmasın diye. Ö m e r kızı görür g ö r m e z hemen ku­ cağına alıp öpüyor. . ona.. "Kızım seni onunla nikahladım. artık aşk nedir bilir mi di­ y e ) . Mucem-i Kebir 3/36. Kız cradan ayrılırken Ömer. "Sen halife olmasaydın ağzını burnunu kırardım" diyor. Nihayet Ali. bu çift evleniyor ve bunlarcan Z e y d ile Rukiyye adlarında iki çocukları da oluyor. Çek (elini) anlamında arapçası 'Ersil' kullanılmış. Onun bu hareketi kızın zoruna gidiyor. Ömer'le baş edemiyor ve üstelik de pek adet olmayan bir uygulama yapıyor. yüzüne/gözüne çarpardım anlamında (Sekk). Herkes gider kızı ba­ ba evinde iiter.nasıl olsa o henüz ç o c u k . kabul ettim. Nikâh kısmı 4/499. "Babana söyle ka­ bul ettim. bir de şunu ekliyor: "Baba sen beni çok tötü bir yaşlıya gönderdin.

İbrahim b. d. Fatma dışında Muhammed'in kızları da onun değildir. Kütüb-i sitte. Hayat-i Sahaba. o. h. El-Vafi bi'l Vefeyat.Prof. halifeliği Ali'den almakla Ebubekir ve Ö m e r kâfir olmuşlar. 15/527. f.Ahmet Meylani ter. Hicri 17. Ömer kısmı. Neyl'ül Evtar. no: 4620. tabii ki o halifelik hakkında konuşuyor. Evlilik teklifi yapılan kıza bakmak kısmı­ na/Nikah bölümü. Mihran Askalani kısmında. Tabakat. Riyaz u Nadre. c. şöyle diyor: Eğer derlerse ki. Istiab. küçüklerin evliliği bölümü kısmı.Muhibbüddin Taber. Kenz. M e s e ­ la İbni Kesir o kadar kaynak yazmış (Kur'an tefsiri. 24/272. 3/500. 2/80. no: 13162. g. yılı olayları kısmında. Siyer. cilt. j . 7/64.İbn'il Esir. Isabe. no: 3190. m. k.Bağdadi. Yine İslam otoriterlerinden San'ani bu konuda farklı ve bir o kadar da ilginç bir belirlemede bu­ lunuyor. . Sünen. i. a) Zahair'ül Ukba. 6/126.Kimi rivayetlere g ö r e Ö m e r kırk biin.Musannaf. s.İbni Abdi'l Berr. cilt 4/237. Hz. b) Taberi. N o : 7578. Ebu315 a. n.Hindi. El-Muntazam fi'l Tarih. 315 Şu dikkatimi çekti: O kadar ağır bir konu olmasına kar­ şı bir İslam düşünürü kalkıp da buna itiraz etmemiş.Şevkani. no: 37586-88: Ümmü Gülsüm kısmında. no: 10351-354.İbni Hacer Askalani.İbni Sad. İbrahim Canan. Muhammed ve Fatma ile Ali'nin kızı olduğu için halife Ö m e r muazzam bir düğün yaptı. 8/463.Beyhaki. Ümmü Gülsüm md.Safedi. el-Kamil.Kandehlevi. 3/319. kimilerine g ö r e de yüz bin dirhem mehir ücreti v e r m i ş . I. İbni Teymiyye'nin savunması ilginç: Bazıları. no: 12233. ta­ rih gibi) bu konu hakkında şunu diyor: Ümmü Gülsüm. b. Üsd'ül Gabe. Siyeri A'lam.Zehebi. 6/162. kıza 40 bin dirhem me­ hir ücretini verdi diyor. Tarih-i Bağdat. Hz. Ali de kızı Üm­ mü Gülsüm'ü bir kâfire ( Ö m e r ' e ) verdiği için o da bir o ka­ dar kâfirdir. 288 ve devamı. Kadın bölümü. cilt. e.lbni-1 Cevzi. 2/450. 3/423. Ümmü Gülsüm kısmında. no: 4204. ben de derim kî.

çünkü belirti­ ler o r t a d a . 1/207. Bunları söyleyenler hep dine iftira edenlerdir. 'Kitab'ü Zevac-i Ömer b. Demek ki o za­ man ya kız çocuklarına böyle bakıldığı.ö). Savunma da yapmıyorlar di­ ğer konular kadar.. 5/331.İbni Kesir. d e ğ e r verilmediği için Hz. Ali'nin kızını gasp etmiştir diyorlar. bunlara inanılmaz şeklin­ de bir savunma y a p ı y o r .'EI-Ensab'. hem de zevkle: H e m kız ergenlik çağına gelmemişti.728.562. Hz. bu yalandır. Zaten Ömer'in fazla da zamanı 316 a. (h. 317 EbuMuaz ismail. er­ kek için vardır ve normaldir. Zaten kimi kay­ naklarda.bekir ve Ö m e r halifeliği zorla ele geçirmişlerdir. 3 1 6 Yani. . İbni Teymiyye'nin de farklı bir niyetle değindiği gibi. Ali de direnmemiş. tabii ki bunun tasvip edilecek bir tarafı yok. b-San'ani (h. Ebi Talib'adlı eser gibi. 4/493. O yüzden bu konuya fazla ta­ kılmıyorlar. Ö m e r Hz. c. Muhammed'in evlatları kıs­ mında.. 3 1 7 Şu da birçok tarihçi tarafından ortak olarak anlatılıyor. Ömer'in bu kızla evliliğini bir gasp olayı olarak değerlendi­ renler de var. Burada yine kızcağızı düşünen yok: Niye bu yaşta.ö). ya da direnmiş ancak Ömer'le başedemeyince/ vermek zorunda kalmıştır. hem de hemen düğün yapıldı şeklin­ de açıklama yapıyorlar. Özellikle Şia kesimi buna veryansın ediyor. Ömer'in kızı zorla aldığı bir gerçektir. Ömer neden bu küçük yaştaki çocuğu aldı şeklinde bir tartışma değil de. ço­ cuktu diye yazıyorlar. İslam'da ilk gasp edilen kız çocuk budur şeklin­ de net ifadeler de vardır.774. Hattab min Ümmi Gülsüm bin­ ti Ali b. Çünkü söz konusu bir kadın. Dolayısıyla Kur'an mantalitesine g ö r e zaten kadın kısmı emtiadır. suçu neydi. 'Minhac'ü-s'Sünne'.0) 'Bidaye-Nihaye'.ibni Teymiyye (h. kimse bunu sormuyor. eğer Ö m e r kâfirse niye Ali kızını bir dinsize verdi şeklindedir. c.

6.Muhammed Hanefi. Ebubekir Leyla binti Mesut'tan. Ali'nin 32 çocuğunun isimlerini ve annelerini yazıyor. 3. 4.Hasan. 8. Muhammed Ümmü Veled'den. Fatma'dan. 3 1 9 318 ibni'l Cevzi. Ali'nin çocukları: 1. Ümmü Gülsüm ve Muhsin Hz. annelerinin isimleriyle birlikte yazıyor ve daha nicelleri.B. Muntazam. Başka kadınla evlenmek için girişimde bulunduysa da M u ­ hammed buna engel olmuştu. . 1/309) 33 çocuğun isimlerini.Yahya ve Avn adlarında iki erkek çocuk Esma binti Amis'ten. 9. A m a Muhammed ve Fatma'nın ölümlerinden sonra o da rekor düzeyde çok evlilikten geri kalmamıştır. Abbas. Bu süre zarfında bir de bu çocuğun kucağına iki çocuk bırakıyor ve bu evli­ liğin adı da Muhammed'i çok sevmek o l u y o r .K.Ubeydullah. Zeynep. 17. Bilindi­ ği gibi Hz. Ali her ne kadar mecburi olarak onay vermişse de. aynı zamanda bu konuda kendisinin de sicili pek temiz de­ ğildir. Abdullah Ümmü'l Benin binti üzam'dan. Rukiyye Seh'ba'dan. Çünkü bakıyoruz aynı şeyleri o da yapmıştır. Havle binti Ca'fer'den. 7. Hüseyin. 319 Hz.B. h. Anlaşılan. İsmail Ebü'l Kasım.B. el-Envar adlı kitabında Hz. Remle ve Ümmü'l Hasan Ümmü Sait'ten. Küçük bir örnek vereyim. o dö­ nem için çok eşlilik ve hele aşırı d e r e c e d e ufak olan kızları almak yaygın ve hatta kültürün bir parçası. Yine Ya'meri 29 çocuk diyor. Fatma hayatta olduğu sürece Ali tek evliydi. 2. kızla 6 yıl yaşıyor ve öldürülüyor. yılı olayları kısmında. Muhibbüddin Taberi gerek Riyad'ü Nadre ve gerekse Zahair'ül Ukba adlı eserlerinde 32 çocuğun isimlerini veriyor. Ömer. Muhammed Ümame binti Ebü'l As'tan. Demek ki kız çocukları üzerlerinde insan organları tam belli oldu mu he­ men evlendirilirdi. 3 1 8 Hz.O.yoktu. Ca'fer. 4/237. Osman. 5. Yine İbni'l Cevzi Sıfat-i Safve adlı yapıtında (c.

Ömer çok memnun kalır ve kız ondan ayrılın­ ca da. Tarih-i Bağdat. Topam 34 çocuk çıkıyor ortaya. Ali. Fat­ ma. Ümmü Gülsüm'ü Ö m e r ' e gönderirken. . 320 Bağdadi (ö. Ümmü Ca'fer. çok memnun oldum" şeklinde üç se­ fer bu cümlesini tekrarlar. 3190. 3 2 0 İşte halk nezdinde bilinen Ömer'le bilinmeyen Ö m e r arasındaki fark budur. Hz.Ümmü Hani Meymune. Ben bu trajik. c. Remle. no. "Babana sayle Allah razı olsun. Zeynep. 2/283 ve Sıfati Safve 1 /309. Ümmü Gülsüm. İbrahim b. Bağdadi'nin tarihine yazdığı kızın bir cümle­ siyle bitirmek istiyorum. Mihran Askalani kısmında. işte bunların Farklı farklı anneleri var diye geçiyor islami kaynaklarda. Ümmü Hiram. Nefise. Örneğin. çok memnun oldum. Ümmü Seleme ve bir kızdan daha söz edilir.Konuyu. Tarih'ül Hamiş. çok memnun oldum. insanın asabını bozan konularla ilgilene ilgilene iyi bir feminist oldum desem mübalağa olmaz! 10. Tabii ki Muhsin baskında dü­ şürülmüştü. bunı da belirteyim.7/126. Emame. Cemale. K.463. K.h). Hafce.

Yediden yetmişe hangi Müslüman bu konuda konuşsa Hz. Burada Muhammed'in kız çocukları hakkında her y ö ­ nüyle bilgi v e r m e y e çalışmıyorum. Nasıl mı? Bu başlık altında anlatacağım. Bilinsin ki İslam tarihinde bu çok önemsiz konuda yapı­ lan çarpıtmalar.YEDİNCİ B Ö L Ü M HZ. denilebilir. Hz. M U H A M M E D ' İ N Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? Söz Fatma-Ali ve kızları Ümmü Gülsüm'den açılmışken. Muhammed ve diğer suikastlarla bu olayın ne ilgi­ si var. Bu başlığa bakılınca ilk etapta basit görülebilir. en az bunlar kadar zorluk çeken ve güya Muhammed'in ço­ cukları sayılan diğerleri hakkında da bazı bilgiler vermek is­ terim. Bunlarda da bir o kadar bilinmeyenler vardır. faydalı olacağı kanısındayım. ama ne yazık ki bu isimler Muhammed'in çocukları değildir. Muhammed'in erkek ve kızlarının isimlerini bülbül gibi an­ latır. niye bu kitapta bu konu işleniyor. aslında önemli konularda ne kadar gerçek dışı şeylerin yazıldığının bir göstergesi ve kanıtıdır. A y ­ rıca önemli bilgiler de var. Nedense bu konu bile İslam tarihçileri tara­ fından çarpıtılmış ve gerçek dışı bir şekilde bilgi verilmiştir. ancak önemli gördü­ ğ ü m ve gözlerden hep uzak tutulan bir konuya açıklık g e - . ancak o kadar da değil. bunu okurla paylaşmak istedim. Sebebi şu: İslami kesim bu basit konuda bile işi ne kadar farklı bo­ yutlara çekmiş. Yani bu basit örnekten ibret almak için bunu da buraya aldım.

Tahir. Abdullah.Muhammed 25 yaşında iken. Zaten tüm çocukları da ondan ö n c e ölmüş. 2. ayrıca Tahir ile Mütahhir'in de ikiz olarak dünyaya geldiklerini. kimilerine g ö r e dokuz çocuk.tirmeye çalışıyorum. Bilindiği gibi. Rukiye.Ebu Hale Temi­ mi (Hind). Kasım ve Ab­ dullah adlarında da iki erkek çocuk dünyaya gelir. hatta 11 diyenler de var ve şöyle sıralarlar: Kasım. İlk önce konuya ilişkin bir durum tespiti yapmam lazım. O yüzden fazla uzatmadan konu nedir. İslam kültüründe meşhur olan şu: İslam lideri Muhammed'in ilk eşi Hatice'den Zeynep.Atik b. Bunlardan Tayyip ile Mütayyip ikiz.. Marya adın­ daki cariyesinden ibrahim isminde bir erkek çocuğu olur ve yaklaşık 16 aylık iken o da vefat eder. İslami kaynaklarda yaygın olan görüş şu. ne değildir hemen an­ latmaya g e ç e y i m . Her nedense bugüne kadar bir İslam düşünürü konuya ilişkin var olan bu çok açık çelişkiler hak­ kında bir yorum yapmamıştır. Bu kızla­ rın üçü ile iki oğlan Muhammed'den önce vefat eder. Ümmü Gülsüm ve Fatma adlarında dört kız. Bu anlattıklarımdan şimdilik bir şey anlaşılmayabilir. Muhammed-Hatice çiftinden de yukarıda isimleri sunulan çocuklar dünyaya gelir. ancak kimi İs­ lam tarihçilerine göre Hatice ile Muhammed'den sekiz ço­ cuk dünyaya gelmiş. daha önce de iki erkekle ( I . Fatma ve Ümmü Gülsüm ad­ larında da dört kıt çocuk (hepsi Muhammed-Hatice'den). ancak az önce de belirttiğim gibi Fatma ondan sonıa birkaç ay daha yaşamıştır. İslami kaynaklarda yaygın olan bilgi bu. Z e y r e p . bir de Muhammed'in. Aiz Mahzumi ile) evlenip sonra dul kalan 40 yaşlarındaki Hatice ile evlenir. Abdülmenaf. Rukiye. an­ cak Fatma babasından sonra birkaç ay daha yaşar. Abid/ya da Atik b. yani daha önce . Mütahhir adlarında 7 erkek çocuk. Tayyip Mütayyip.

ancak bazı ünlü İs­ lam düşünürleri farklı y ö n d e bilgi vermişler. Ümmü Gülsüm. c. Abdullah. Yine Kastalani. bunu kısaca belirteyim. Bidaye-Nihaye. İbni Abbas'tan aktara­ rak şunu diyor. 1/272-275. kimi rivayetlere g ö r e Muhammed-Hatice'den 12 çocuk doğduğunu bunlardan A. Muhammed'in kızlarının pey­ gamberlikten önce doğmuş olmalarıdır-. 3/132. 3 2 1 Bu çocukların doğumlarıyla ilgili İslami eserlerde farklı bilgiler var. peygamber olduktan sonra dünyaya gel­ mişler diyor. Tarih'ü Medinet'ü Dımaşk. Onlardan bir ö z e t vermek istiyorum. Abdullah. Fatma ve Rukiye'nin pey­ gamberlikten sonra doğduklarını ifade ediyor. Muhammed'in çocuğu ölünce kimileri ken­ disine.g e n ç iken evlendiği o iki eşten pek çocuk sahibi olamayan bir Hatice.. "Seni kıskanan ancak ken­ disi kısırdır" diyor ve bundan sonra artık diğer çocuklar 321 a-Tarih ul Hamiş. Menaf dışında hepsi­ nin de Muhammed peygamber olduktan sonra dünyaya geldiklerini aktarıyor. Menaf dışında hepsinin peygamberlikten sonra doğduğuna ilişkin Makdisi'nin de rivayetleri var: Kasım.İbni Asakir. Bu yüzden Kevser suresinin son ayeti iniyor İd. Fatma. . b. Bekâr'dan alıntı yapa­ rak. kırkından sonra Muhammed'le evlenince maşaallah iki kez çift doğurur. 'Kısır adam' lakabını takıyorlar.. Zeynep. 5/330. Yine meşhur tarihçi İbni Asakir. Rukiye. Rukiye-Osman evliliği İslam'dan önce olmuştur diyor.İbni Kesir. Kasım. Bekiri bu konuda çok net konuşuyor. Kaynaklarda genel kanı. Yine A. İbni Kesir Bidaye-Nihaye'de Zübeyir b. Heysemi bir rivayetinde. Ümmü Gülsüm bunların hepsi İslamiyet'ten sonra doğmuşlardır diye yazıyor. Z e y n e p dışında diğer­ leri Muhammed. D.

e) Heysemi. 3 2 2 Bu farklı görüşü belirttikten sonra şimdi de bu kızlar hakkındaki bilginin detaylarına g e ç e y i m . Hatice'nin kendi kızı Zeynep'i kız kardeşinin oğlu Ebu'l As ile evlendirmesi ve Muhammed'in buna ses çıkarmaması örnek gösterilebilir diyor. İşte bu görüşe g ö r e şu demek oluyor ki. b) Kastalani.. Muhammed henüz pey­ gamber olmadan gerçekleşir. kırk yaşında da peygamber olduğuna g ö r e .. Bidaye-Nihaye. 2/26364. A m a aynı Rıza Savaş gibi ilahiyat akademisyenleri şunu görmüyorlar: M a d e m M u h a m m e d 25 yaşında evlen­ di ve ondan sonra bu kız dünyaya geldi. Rıza Savaş bunu kaynağında anlatırken şöyle der: İslam'dan önce bazı aile­ lerde. Prof. tabii ki bu ya­ zarlar farklı rivayetler de yazmışlar-. d) İbni Kesir. Zevaid. anneler kız çocuklarını evlendirirdi. Evlad-i Nebi kısmında. el-Bed'ü ve Tarih. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Hatice de elli beş yaşını geçtikten sonra ancak bu çocuklar d o ğ m a y a başlamışlar. c) Tarih-i Hamiş. . Hatice 55'te başlamışsa. 5/329. Muhammed kırk yaşını. 4/139 ve 5/16. 1 /272 ve sonrası. m e n o p o z bir yana.doğmaya başlıyorlar diye bir hadis aktarıyor. Bu evlilik. merak konusu! Çünkü bu görüşe g ö r e hepsi Hatice'nin 55'inden sonra doğmuşlar. peki bu kızcağız peygamber322 a) Makdisi. Mevahib. bir kere kalan ömür (7 yıl) bu çocukları doğurmaya nasıl yetmiş. henüz Muhammed peygamber olmadan. gerçekten bü­ yük y a l a n . a) Z e y n e p Muhammed'in kızlarından Z e y n e p . M. 1/39. Mesela. ancak bunlar arasında bu kızların İslamiyet'ten sonra doğdukları görüşü de var. teyzesinin oğlu Ebü-1 As/Lakit ile evlenir. no: 15244. 9/217. Muhammed'in çocukları bölümünde. Dr. Hele tü­ münü de bir seferde doğurmadığına g ö r e . f) İbni Asakir.

b. 3 2 4 323 a. 324 a. Muhammed de buna ses çıkar­ maz/onay verir ve bunlar evlenir şeklinde bir bilgi veriliyor. Hz. ya evlenen bir kadında yaşın küçük olmasına bakmayıp bunu normal karşılamak. no: 3360. Zeynep kısmında. yalnız yaşı konusunda bir açık­ lık y o k . Dr. "Zeynep peygamberlikten çok az bir sü­ re önce doğmuş. tabii ki bu durumda. 3 2 3 Daha önemlisi. Zehebi. Demek ki Muhammed peygamber olduğu sıra­ da kadın 9 yaşlarında ve sayısız kitaplarda geçiyor ki. ancak bu sürenin 10 yıl önce olduğu­ nu söyleyenler de vardır" diyor. 1/5. peygamberlikten önce.Dulabi tarafından el-Zürrüyyet'üI Tahire adlı yapıtında da geçiyor. İs­ lam'dan önce de e v l e n m i ş .Diyanet. c. Mesela. .İstiab. Zeynep'in hicri sekizinci yılında vefat ederken 30 yaşında olduğunu yaz­ mış. Muhammed 13 yıl M e k k e ' d e peygamberlik yapmış. Burda da diğer kaynaklarda olduğu gibi kızın evlendiği ta­ rih. Burada Taberi tarihinden alıntı yapar. 8 yıl da M e d i n e ' d e yapınca bu ka­ dın ölüyor.likten önce evlenirken kaç yaşlarındaydı diye hiç sorgulamıyorlar! Maalesef hiçbir İslam mütefekkiri bu çelişkilere değinmemiştir. bunların d o ğ u m tarihleri bile yazılmış. Zeynep. Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesi.Prof. b. 35. no: 313 ve 625. Muhammed devrinde Kadın. bundan sonra Ümmü Gülsüm ve yine Muhammed 35 yaşında iken Fatma dün­ yaya gelmiştir şeklinde çok net açıklamalar var. Yine konuya ilişkin Diyanet işleri başkanlığınca terceme edilen Tecrid-i Sarih'te şu var: Henüz M u h a m m e d ' e pey­ gamberlik g e l m e d e n Hatice bir gün Zeynep'i kendi kızkardeşinin oğluna teklif eder. 33 yaşında iken Rukiye. Muhammed 30 yaşında iken Zeynep. ya da yorum yapmaktan kaçınmak. Hatta İbni Hacer Askalani. birçok İslami kaynakta. Rukiye no: 3343 ve Ümmü Gülsüm no: 4201. Rıza Savaş.Üsd'ül Gabe. Bunun da nedeni. S.

Muhammed bunu duyun­ ca kocasını karşılıksız olarak bırakır ve güya ona. Hatta tarihçi-müfessir Taberi ve İbni Hacer Askalani. Zeynep md.325 Burada aşırı sevgilerine somut bir örnek vereyim: Hicri ikinci yılında meydana gelen Bedir savaşında. gere­ 326 keni yaparım d e r . 1/334 ve sonrası. e. Zeynep md. "Zeynep'i boşa. Muhammed böyle bir torpili başka bir savaşta sütkar­ deşi için de yapmış. Zeynep'in eşi. 2/468 Bedir harbi kısmında. "Sen de git kızımı gönder" der ve adam da buna söz verir. Dolayısıyla birçok kız seni ister" diyorlar. 326 Tecrid-i Sarih. hem de ma­ nevi olarak önemli birisin. güvenilir bir kişi. sa­ na istediğin kızı getiririz.Askalani. evli­ lik esnasında kendisine hediye olarak verdiği gerdanlığını çıkarıp M u h a m m e d ' e ve Müslümanlara fidye olarak gön­ derir ki. Burada İbni Ishak'ın da. Mekke'nin ileri gelenlerin­ den. 1/273-75. d. b.Muhammed peygamber olup M e d i n e ' y e geçtiği za­ man. Çünkü hem maddi. Buna rağmen adam onlara olumsuz yanıt veriyor ve evlilikleri devam ediyor.Nihayet'ül Ereb. N o : 11354. isabe. f. Esir alınanlar arasında onun sütkarde- c. 18/212. "Peygambere rağmen bunlar birbir­ lerinden ayrılmadılar. Zeynep'in eşi müşrikler safında yer alır ve sonuçta Müslümanlara esir düşer.Taberi Tarih-i. Muhammed 30 ya­ şında iken Zeynep doğmuş rivayetini alır. Diyanet tercemesi. no: 313 hadisin açıklama kısmında. N o : 11354. . Z e y n e p onun esaret haberini alınca Hatice'nin. isabe.Zehebi.Tarih-ul Hamiş. Siyer-I A'lam. O yüzden etrafındaki insanlar ona.Askalani. seviyorlardı birbirlerini" diyor lar. 325 a. maddi bakımdan zengin ve tüccar­ dı. Ay­ rıca tabakat kitaplarında sıkça işlenir. eşini serbest bıraksınlar. Zeynep-Ebü'i As ikilisinin evliliği M e k k e ' d e yine de­ vam ediyordu.

h. eşinin M u h a m m e d ' e esir düşmesi sonucu yapılan pazarlıklar yüzünden gitmesi ve giderken de gündüz. Normalde Ebü-1 As'a. N o : 1 1217. ancak burada ayrılık nedeni farklı olunca zorlarına gitti. "Eşini boşa" diyorlardı. Zeynep kısmı. e.Askalani. Bu olay onun vefatına ne­ 327 den olmuştur. 2/23 ve devamında. 5/330. Sire. bir g e c e gizlice eşine sığındı.Neseb'ü Kureyşin. esirlerimizden fidye aldı.Belazuri Ensab'ül Eşraf. 1/274. 2/293 ve sonrası. Böylece Z e y n e p babasının yanına M e d i n e ' y e gitmek için yola koyulur. Ancak Zeynep'in bu şekilde. no: 3360. hem de namusumuzu bizden alacak diye düşünerek Zey­ nep'in gitmesini istememişlerdir.şi bir kadın da bulununca.Mas'ab Zübeyri.Dulabi. I. İsabe Zeynep md. Hebbar b. herkesin gözünün önünde yola çık­ ması. adam esaretten kurtulunca Zeybep'i M e d i n e ' y e g ö n ­ d e r m e y e söz vermişti. Muhammed'in kızı Z e y n e p ' l e eşi birbirlerinden ayrılmak zorunda kalırlar. s. b.İbni Hişam. Bidaye-Nihaye. Z e y n e p aldığı darbeler ve kan kaybı sonucu gitgide ağırlaştı.İbni Kesir. g. c.D. d. M e k k e ' y e gelince Zeynep'i birileri­ ne teslim edip gönderir. Bedir kısrrında. Çünkü az önce de belirttiğim gi­ bi.bekıri. Tarih-i Hamiş. Zürrüyyet-i Tahire. Esved adında bir kişi ona baskın düzenledi ve yere düşen kadının kaburgası kırıldı. 21 ve soırası. onları affetmiş! İşte bu olaydan sonra Hz. Eski eşinden hamileydi ve çocuğunu da düşürmüştü. . 1/274. f. Eşi Icurtulmayı başardı ve kaçıp M e d i n e ' y e gitti.Tarih-ul Hamiş. tabii ki Mekke müşriklerinin zoruna gitmiştir: Hani hem savaşta bizi mağlup etti. 327 a. 1/59-65. Kadın henüz hayatta iken yaklaşık 170 kişilik bir Müslü­ man grubu onun eski eşinin de içinde bulunduğu bir Mekkeli ticaret kafilesinin yolunu kesti.İstiab. O yüzden Z e y n e p yola çıkınca.

Tarih-i Hamiş. Muhammed buru duyunca sevindi. Ümame ile Hz. <endisine sığındığını ve onu affettiğini halka ilan etti. ona kimse dokunmasın de­ di. Namaz. 158 ve 219. kızcağızın hangi yaşta evlendi­ ği tahmin edilebilir. bab.Mas'ab Zübeyri. no: 4086. Haberiniz olsun. yaşı evlilik için uygun muydu diye kim­ se düşünmemiş. Nsseb'ü Kureyşin. 42.bekiri. Ali arasında yaş farkı çoktu. güya Zeynep'in eşi de artık o andan itibaren Müslüman olmuştu ve M e d i ­ ne'de yaşamlarını sürdürdüler. 328 a. 1/273.İsabe. no: 11354.Zeynep. Mesacid. 329 a. bab. Mesacid. Ben de de­ taylı olarak üzerinde durmayacağım. onun Mirac'e çıkmasıyla farz kılındı. bazen namaz kılarken Muhammed'in sırtına tırmanırdı.Buhari. Fatma'nın vefatından sonra Hz. . Muhammed'e bile danışmadan yüksek sesle. t>ab. Ebudavud. b. an­ cak kız büyüdü ve reyzesi Hz. no: 11354. Şu hatırlatmayı yapmakta yarar var: Namaz. Oğlan küçük yaşta vefat etti. henüz Mu­ hammed M e d i n e ' y e hicret etmeden yaklaşık birbuçuk yıl önce. Ali adında da bir er­ kek çocuk dünyaya geldi. 3 2 8 Bu kızcağız da Hz.İsabe. 165. Bu ikiliden Ümanne adında bir kız. es­ ki eşinin geldiğini. Ali ile e v l e n d i . Fatma da hicri 11. Ayrıca bu açıklama en başta Buhari ve Müslim olrnak üzere diğer hadis kaynaklarında 329 geçmektedir. d. b. £n başta Diyanet'in terceme ettiği Tec­ rid-i Sarih no: 313'te şu var: Muhammed namaz kılarken bu kız öylesine küçüktü ki. 7/258 v e d v . c. Edeb 18. Ancak şu var ki.Tabakat. Zeynep kısmında. Nesai.D. Ali ile evlenirken kaç yaşlarındaydı. Müslim. imame ve Sehiv kısımlannda. Küçük bir ipu­ cu verip g e ç e y i m . s. yılı vefat ettiğine g ö r e . bunun üzerinde durmamıştır.

"Muhammed'in kızlarını boşayın" derler. Demek ki kocanın kendi ölümünden sonra ha­ nımına eş bulması onlara g ö r e normal bir ö n e r i y m i ş ! 3 3 0 Muhammed ise hanımlarına. Yani peygamber­ liğin hemen ilk yıllarında oluşan bir sure. 10954. 330 Tecrid-i Sarih. ö v e 53. bir alevli ateşe gi­ recektir (3).Zeynep md. "Korkarım ki ben ölünce Ebu Süfyan oğlu Muaviye sa­ na talip çıksın! Bu durumda beni dinlersen Nevfel oğlu Mugire ile evlen" dedi. Evet. Yani iki kardeş bacanak olur. Muhammed peygamber olunca yine bu evlilik de­ vam eder. Boynunda bükülmüş hurma liflerinden bir ip olduğu halde sırtında odun taşıyarak karısı da o ate­ şe girecektir. Zaten kurudu (1).Ali ile evlendikten sonra zaman içinde bir gün Ali ona. 331 Ahzab. O. bu açıklama Diyanet'in tercemesinden ve tabii ki aynı zamanda diğer birçok İslami kaynaktan. no: 11354 . Ali öldürülünce kadın Mugire ile evlendi. O n a ne malı fayda verdi. Ebu Leheb'in o ğ ­ lu 'Utbe' ile evlendirilir. .cilt 2/453. (4-5) Bu Tebbet suresi. babası henüz peygam­ ber olmadan (yani 40 yaşın altında iken). Daha sonra Hz. Ümame md. İşte bu sure inince. Yaygın olan ka­ naat. no: 313. isabe. Kızlarından Ümmü Gülsüm de peygamberlikten önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilir. ne de kazandığı (2). Bu surenin anlamı şu: "Ebû Le­ heb'in elleri kurusun. ben ölsem bile artık size ev­ lilik yok demiştir! 3 3 ' b) Rukiye ve Ümmü Gülsüm Muhammed'in kızlarından Rukiye. iniş sıralamasında Kur'an'ın 114 suresi içinde altıncı sırada. Ebu Leheb ve hanımı Ümmü Cemil kendi oğullarına. ta ki Ebu Leheb hakkında Kur'an'daki Tebbet su­ resi oluşuncaya kadar.

ta ki kocası ölene kadar.l/56vd.İbni Hacer. ro: 4087-4088.D.Taberi Traih. Burada İbni Hıcer. El-Zürrüyet'ül tahire. "Eban bin Sait bir As'm kızını bana getirirseniz ben kabul ederim" yanıtını verir. s.Belazuri. Kimi rivayetlere g ö r e Osman bu ka­ 332 dını d ö v e r ve burdan dolayı o g e n ç yaşta vefat e d e r . g-Tarih'ü Ehli'l Beyi s. Bu durumda bu kızların Ebu Lehel'in çocuklarıyla evlenmeleri ancak hayal olur veya bunlar Osman'dan önce Ebu Leheb'in çocukla­ rıyla evlenmişse. Burada ilginç )ir durum daha var. d. 1/273. cilt. Muham­ med'in kızlarıyla Ebu Leheb'in oğulları arasındaki evlilik d e v a m etmiştir. c. bu yüzden Rukiye ileÜmmü Gülsüm'ü boşarlar. 92 . Ancak bu kızların Ebu Leheb'in 332 a. Tarihü flamis.ukiye Utbe ile evlendirildikten sonra bu evlilik devam ede". e.Dulabi. başka bir şey olmalı. 7.bekiri. Daha sonra da Osman'la evlendiilir. o zaman bunların ayrılma nedeni din de­ ğil. ve 11318 Rukiye md. Hatta farklı rivayet­ ler de var Rukiyenin Ebu Leheb'in oğluyla evliliği konu­ sunda. "Rukiye peygamberlikten önce Ebu Leheb'in oğluyla evlendirilir. "Muhammed'in lızını boşa" diye teklifte bulununca o. 2/4*8. diyorlar. tokı Zeynep'le eşininki gibi.no: 1 1354. î/23 v d . Ayrıcf Mekkeliler de Ebu Leheb'in bir oğluna. Sonuçta onlar da şartını kabul eder­ ler ve zaten anne-babanın da bu konuda teklifleri vardı. Ensab. O da şu: l. İslamiyet gelince ayrılırlar ve bu kez de Osmanla evlendirilir" diyor. Dulabi gibi bazı si­ yer/tarih yazarları Osman. Ancak bu su­ re inince. f. bu sure ininceye kadar.Tabakat. artık Ebu Leheb ve eşi Ümmü Cemil'in canına tak eder/dayanmazlaı oğullarına. Rukiye ile evlenince Muham­ med henüz peygunber değildi.Tekrar ediyorum. b. "Bu adamın kızlarını boşayın" derler. lsabe.

Çünkü bunlara g ö ­ re eğer Ebu Leheb'in çocuklarıyla olan evliliklerini de kabul edip İslam'dan önce gerçekleştiği görüşü benimseniyorsa. zaten ben de bu anormal durumları tespit etmeseydim. D. Ki bu durumda artık peygamberlik vardı. peygamberlik­ ten 7 yıl önce dünyaya gelmiş. Birincisi Muhammed 45 ya­ şında iken gerçekleşir. Muhammed daha M e k k e ' d e iken Müslümanlar bir-iki kez Habeşistan'a hicret eder. İşte görüldüğü gibi öyle kötü-beceriksiz bir tarih hazırlamışlar ki. no: 63 Rukiye kısmında. Zehair-ül Ukba. c-Muhibbüddin Taberi. Her iki seferde de halife Osman'la eşi ve aynı zamanda Muham­ med'in kızı diye iddia edilen Rukiye de vardı. böyle bir kitap yaz­ mam söz konusu olmazdı. insan ne yapacağına. Ümmü Gülsüm de ondan sonra doğmuş. İşte bu 5-6 yıllık ömürle nasıl iki kez evlen­ mişlerdir. bu imkânsız bir şey. 1/72. Bu kadın ha­ mileydi ve yolda g e m i y l e giderken çocuk düşürmüştür v e ­ ya çocuğu doğurduktan sonra bir horoz çocuğun g ö z ü n e 333 a-Dulabi. 3 3 3 Görüldüğü gibi konu çelişkilerle dolu. o zaman bu kızların İslam'dan önce iki kez evlendikleri söz konusu ve d o ğ u m tarihleri de belli: Rukiye. Bekiri.çocuklarıyla evlilikleri konusunda İslami kaynaklarda he­ men hemen fikirbirliği var ve Tebbet suresinin onların bo­ şanmalarına neden olduğu görüşü yaygın. O yüzden Osman'ın da peygam­ berlikten önce bununla evlendiği fikri. 1/406. Ayrıca Moğultay'm da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. el-Zürrüyet'l Tahire. dengeleri altüst eder. b-Tarih-i Hamiş. diğeri de 46 yaşlarında iken. Dulabi gibileri ya bu kızların Ebu Leheb'in ço­ cuklarıyla evliliklerini inkâr etmeli -ki bu inkâr edilemezveya başka neden göstermeleri gerek. 162 . nasıl doğruyu bulacağına şaşıyor.

Bu evlilik Medine'ce. Bedir harbinden sonra gerçekleşti.. bu kez ha­ life Ö m e r kendi kızı Hafsa'yı ona teklif etti.El-Makdisî' (c355)el-Bed u ve'l-Tarih. 3/127.Askalani. Zübeyir b. Rukiye ve Zeynep'in ne zıman.ibni Asakir.MuhibbüddinTaberi. ancak Osman cesaret edemeci. g. Zehairü'l Ukba. Osman'a da ikinci bir kızımı (Ümmü Gülsüm'ü) v e r e c e ğ i m dedi ve bu şekilde anlaştı­ lar: Hafsa Muhaınmed'e. Çün­ kü o tarihe kadar Rukiye yaşıyordu. . 5/17. b. Hişam kızı Fatma.o. daha sonra Medine'ye geçti ve hicretin ikinci yılında orada vefat etti. 1 /298. Istiab. c. Çünkü Muhammed'in de Hafsa'ya talip olduğunu öğrenmişti.. Rukiye nd. Esed b.Nihay. onun ölümünden son­ ra bu ikinci evlilk gerçekleşti.İbni Abdil Be. e. Kimi kaynaklarda Osman'ın onu dövmesi sonucu v e ­ fat ettiği iddia ediliyor. Fatma'lar da Hz. Ümmü Gülsüm de Osman'a. Rukiye. ama Ümmü Gülsüm'le ilgili bu konuda herhangi bir bilgiye rastlamadım: Acaba ne zaman ve kimle M e d i n e ' y e gitmiş? Yalnız şöyle bir bilgi var. N o : 3343. Muhammed'den mektup alınca -Siz de M e d i n e ' y e gelin diye. 3 3 4 Rukiye'nin öümü üzerine Osman dul kaldı. Ali. Rukiye md. anctk bu da muğlâk: Hz. no: 11181 Rukiye md. nasıl Mekke'den M e d i n e ' y e hicret ettikleri İslami caynaklarda anlatılıyor. gözünü çıkarmış ve çocuk ölmüştür. 18/212. Yalnız buradı bilinmeyen bir şey var: Fatma.Üsd.vurmuş. Ta-ih'ü Medinetüi Dımaşk. d. yanına Fat­ ma'ları ve Ümrrü Eymen adındaki kadınla Ebu Vakıd Leysi adında bir erkeği alıp yola çıkar. h. 163.t ul Ereb. 334 a. Bunu az önce de belirttim.Tehzib'ü Taribi Dımaşk. f-Nüveyri. Isats. Abdülmuttalib kızı Fatma ve Muhanmed'in amcası Hamza'nın kızı Fatma'dır. Muhammed haberi duyunca çözü­ mü buldu: Hafsi benim olsun. Fatma.

yalnız konuyu karıştırınca herkesin nasıl hicret ettiğini gördüm.İbni Kesir. Diğer bir hadisinde. burada da ben Allah'tan aldığım va­ hiyle kızımı Osman'a veriyorum der. Mevahib-i Ledüni. ta ki hepsi bitene kadar. Bunlardan birkaçını suna­ yım. N e y s e bu o ka­ dar önemli değil. „ „ 335 a. zayıf olanlar Ali ile be­ raber yolculuk yaparlar.İbni Asakir. burada Ümmü Gülsüm için biraz şüphe var: Acaba o da bunlarla mı gitmiş diye.Taberani Mucem-i Kebir. el-Zürriyyetü'l Tahire. Osman kısmı. Bidaye-Nihaye: 5/530. b. on kızım olsaydı hepsini Osman'a v e ­ rirdim: Biri öldü mü diğerine başlardım-. Mecme-ü Zevaid. e. 336 a.İbni Esir. bu sefer şuna benzer açıklamalar yapar: Üçüncü bir kızım olsaydı onu da Allah'ın vahyiyle Osman'a verirdim. yüz (100) kızım olsay­ 336 dı yine Allah'ın emriyle Osman'a verirdim demiştir. 17/184 ve 22/436.Hindi. Yabancı olan Fat­ ma'lar bile sayılıyor. s. Kenz'ül Ummal.Heysemi.Ayrıca Müslümanlardan fakir-fukara. kırk kızım olsaydı hepsini Os­ man'a verirdim. Bu kadın hicre­ tin dokuzuncu yılında M e d i n e ' d e vefat etmiştir. Diğer bir sözünde.Kastalani.İbni Abdi'l Ber. Başka bir sözünde. Tarih u Medinet-i Dımaşk.Dulabi. 1/88 c. Daha sonra Rukiye ölünce bu kez aynı vahiy olayını ikinci kızı Ümmü Gülsüm için kullanır. c. 3/127 ve 39/40-45. f. 1/394. no: 14509-14512 . Ümmü Gülsüm md. 3 3 5 Muhammed bu kızları Osman'la evlendirirken de çok enteresan açıklamalar yapmıştır. Zamanla bu da vefat edince. no: 4201 Ümmü Gülsüm md. Üsd. İlkin Rukiye'yl Osman'a verirken şunu söylüyor: Cebra­ il bana Allah'tan vahiy getirdi ki Allah demiş kızını Os­ man'a ver.no: 36199-36208 ve 36246. Fakat burada da hiçbir işaret yok. Istiab. ama bu kızcağız yok. . d. o yüzden açıklama yapmak zorunda kaldım. ben de buna dayanarak veriyorum. 6/ 176 . sadece bundan söz edilmemiş. Demek istediğim. b.

Kastalani." Bu konuda tüm tefsirlere. b. Traih'ül Hulefa.D.Demek ki Muhammed'in yaşındaki Osman'da çok ma­ haretler. birçok kaynakta. Kastalani. 3 3 8 Çocukların hepsi kırk yaşından sonra doğmuşsa. 22/455.Mecme'ü Zeveid. Evet. Bunu daha önce de belirt­ tim. no: 3311. g. Makdisi gi­ bi tarihçiler şu farklı rivayetleri de aktarmışlardır: Muham­ med'in tüm kızları peygamber olduktan sonra (yani 40 ya­ şından sonra) doğmuşlardır. 162.Makdisi. 1/406. c. Muhammed'in canı sıkılıyor. Mevahib'i Ledüni. f.Tarih-i Hamiş. İbni Abdi'l Ber. Muhammed'in çocuğu olmayınca. Bu konuda İslam'ı kaynaklarda çok ilginç bilgiler var.Dulabi. b-Muhibbüddin Taberi.Istiab. se­ ni kötüleyenin ta kendisidir. . Ha337 a. Ayrıca Moğultay'ın da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. "Kısır adam" diye bir cüm­ le kullanıyor. 9/253.337 A m a daha önce de açıkladım. sebeb-i nüzul kaynaklarına bakılabilir. Med-Tarih 4/139 ve 5/16.bekiri. Zehair-ül Ukba. Dulabi. 338 a. D. c.Dulabi. Vail onun hakında. el-Zürriyyet'ül Tahire. 1/391. inanmayan­ lardan As b. s. El-Zürıiyyetü'l Tahire. onu da bura­ ya alayım.Suyuti.. peygam­ berlikten önce bu çocukların evlendiklerine dair açıklama­ lar bile var. 1/46. soyu kesik/kısır olan. Bekiri.. Tarih'jl Hamiş. Heysemi. Hatice kısmı 4/1818. 1/272. e.Taberani. Mesela Taberani. 1/72. çocuk­ ların bırakın peygamberlikten sonra doğmasını. d. d. onun Allah'ı bu kadar sıklık­ ta Cebrail'i göndermiş olmalı! Konuyla ilgili şöyle bir olay aklıma geldi. Hemen Kevser suresinde şöyle bir ayet indiriyor (oluşturuyor): "Ey Mu­ hammed! Kuşkun olmasın ki. 165. birbirlerinden 180 derece farklı aktarım­ lar. kerametler varmış ki.

Peki nasıl olur da Muhammed 33 yaşında iken Ruki­ ye dünyaya gelir ve henüz peygamberlik g e l m e d e n (40'tan önce) onu Ebu Leheb'in oğluyla evlendirir? Tam kırkıncı yılda evlendirildiğini düşünsek bile kız o zaman an­ cak 7 yaşında oluyor. . babası 30 yaşında iken d o ğ ­ du ve peygamberlik yaşı olan 40'tan önce de teyzesinin oğluyla evlendi. bu kızlar peygamberlik­ ten sonra doğmuşlar demişlerse de.tice 55 yaşını geçtikten sonra d o ğ u m a başlamış demektir. bu görüş zayıftır. bunların peygamberlikten önce doğmaları ve ay­ nı zamanda peygamberlikten önce evlenmiş olmalarıdır. başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih olmak üzere birçok İslami kaynakta g e ç m e k ­ 339 tedir.Farzedelim ki Zeynep. 1. Kim bilir bel­ ki daha erken evlenmiştir. ken­ disi 40. Çünkü Mu­ hammed ilk peygamberlik iddiasında bulunduğunda. Ve nasıl oluyor da din nedeniyle es339 Tecrid-i Sarih. Peki. Hatice 63 yaşında v e ­ fat etti. Diyanet tercemesi. Arada 10 senelik bir ömür var ve hemen onuncu yılda evlenmiş diye bir bilgi de yok. bu yaşta kocaya verilmesi nasıl açıklanabilir? Üstelik Zeynep'in. Gerçi bazı şeyler belli oluyor artık ama yine de kolay anla­ şılabilir bir ö z e t haline getireyim. Çünkü çoğunluğun ibresi bu yöndedir ve Hatice'nin ilerle­ miş yaşında d o ğ u m yapması da olası değildir. babası 30 yaşında iken doğduğu açıklaması. bünyesi müsait miydi sorusuna yanıt v e r m e k gerekiyor ama ondan önce bu kadar çocuğu doğuracak zamanı var mıydı diye de sormak gerekiyor. 2. Hatice de 55 yaşlarındaydı. 55'ten sonra bu çocukları doğurmuşsa. Her ne kadar adı g e ç e n tarihçiler. no: 625/cilt 4/319 hadisin açıklama kıs­ mında. Şimdi de verdiğim bilgileri somutlaştırmaya çalışayım. güç­ lü olanı.

Kaldı ki. o zaman bu işh içinden nasıl çıkılır? Dikkat edilrse ben bunların yaşlarıyla ilgili en yüksek olanı temel alıp değerlendirme yapıyorum. aralarında 1-5 yaş fark vardı. akademisyenler bu ya­ şı doğal karşılı/orlar. Muhammed'ir yaşıtıydı ve bu kızla kardeşi Ümmü Gülsüm de Osman'ın kadınlarıydı ve d o ğ u m tarihleri de bellidir! İş­ te İslam'a gönül veren müçtehitler. Bu kızlar Muhammed'indir desek (zaten İslami kaynaklarda böyle yazılıyor). Hatice 55 yaşından sonra doğurmuştur. Cüveyriye. İslam tarihindeki v e ­ rilere g ö r e 21 yaşındaydı. Kabul edelim ki bu kızla Os­ man'ın evliliği peygamberlikten sonra olsun. Daha önce de belirtildiği gibi bunların peygamberlikten sonra doğdukla­ rını yazan önenli İslam tarihçileri de var. Muhammed. Marya. bu defa onun bir küçü­ ğü olan Ümmü Gülsüm'ü Osman'la ( d e d e Osman'la) ev­ lendiriyor ve bunu yaparken de Tanrı bana bu konuda va­ hiy gönderdi diyor. O yüzden İslami kesim bunu sorun ola­ rak görmüyor. Niye? Çünkü islam'da bunun somut örnekleri var: Muhammed'in 9 yaşındaki Ayşe'yi alması ve 55-60 yaşlarında iken aldığı gencecik Safiye. Hafsa dbi.Rukiye ölünce. Yineliyorum: Bu yoruma g ö r e tüm bu çocukları. iıern de iki sefer ikiz doğurmak suretiyle di- • . o da ablası Rukiye gibi daha önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilmişti ve din engdi yüzünden boşanmıştı. Kız­ cağız hicri ikinci yılında vefat ederken. 3.ki eşinden ayrlan bu Rukiye'yi yine peygamber olmadan (40'tan önce) Osman'a veriyor ve peygamberliğin beşinci yılında (yani kz 12 yaşında iken) Osman'la birlikte Habe­ şistan'a hicret ediyor ve bu sırada Osman'dan hamile iken de yolda çocuc düşürüyor? Halife Osman ile Muhammed hemen hemen yaşıttılar. peki bu kadar yaş farkına ne diyeceğiz! Şunu hep vurguluyorum: Osman.

g e n ç yaşta neden o kadar çocu­ ğu evlendiği kişiler için de yapmadı.Kastalani. bu ev­ lilikler gerçekleşmiştir. c. Fatma henüz Hz. neden onlarla ilgili İslam literatüründe önemli bir kayıt yok! Kaldı İd.. Çünkü çocuklar onun değildi..İbni Kesir. Buna rağmen ortada inanılmaz bir manzara var. hem de Ö m e r onu kendileri için Muhammed'den isterler. Bu son görüşü (peygamberlikten sonra doğdular diye) dikkate alsaydım zaten işin içinden çıkılmazdı. Gerekçe de şu: Kızım kü­ çük. Da­ ha önce de belirtildi: Hatice Muhammed'den evvel iki se­ fer evlenmişti diye. 6. bu yaşta Hatice'ye değil ikiz. Mevahib-i Ledüni. yanıt hemen hazırdır: O Allah'ın peygamberidir. üçüz de.. bu­ nu aktaran ve safça inanan tarihçilerden sormak lazım. 4/139 ve 5/16 Aynı şeyi Taberani de alır. . Peki.. o bakımdan en yüksek yaşı seçtim. 55 yaşına gelince mi harekete geçti! Biliyorum.Makdisi.Hz. b. 5. Hâlbuki yüzlerce kaynak gösteriyor ki. Ali'ye verir. aynı Muhammed neden bu yaş farkını diğer kızları için de g ö z önüne almadı. dör­ düz de ve daha fazlasını da Allah doğurtabilir demeleri ga­ yet mümkün ve nitekim de bunu rahatlıkla söylüyorlar. Bu durumda kızların ha­ life Osman ve Ebu Leheb'in oğullarıyla evlenmeleri müm­ kün değildir. Demek ki bu görüşün ciddiye alına­ cak bir tarafi yoktur.yen birçok İslam tarihçisi v a r . El-Bidaye ve'l Nihaye 11. 3 4 0 Bu m e n o p o z (Menopause) döneminde Hatice'nin bunları nasıl doğurduğunu. 1/391. aranızda yaş farkı var der ve sonuçta Hz. Ali ile evlenmemiş iken hem Ebubekir. er340 a. el-Bed'ü ve'l Tarih. onlara da yazık değil miydi? G ö z önüne almadı.Yukarıda belirttim. 4. bir görüşe g ö r e bu kızlar İslami­ yet geldikten sonra doğmuşlardır. ama o v e r m e z . hicri yılı olayları 5/330.Eğer bu kızlar da Muhammed'in ise. Peki.

Z e y n e p b. Ali'yi görev­ lendirmiş. bu çocuğun Muhammed'den olmadığını belirtmek istedim. Aslında İslami kaynaklarda var olan bilgilere bakılınca. . Muhammed de hicri on birinci yılında öldürülmüş. 213. Çünkü Muhammed vefat edince ondan bir­ çok g e n ç kadın dul kaldı. Z e y n e p seki­ zinci. ikisi de infaz edilmekten kurtulmuştu. Niteldm Muhammed Hz. Ümmü Gülsüm de dokuzuncu yılında vefat etmiş. Cahş. Ümmü Sele­ m e . Çünkü İslami kaynaklarda ona çok yer verilmiştir. Daha sonra farklı bir formül bulunmuş. Marya'nın doğurduğu çocuk (İbrahim) Muham­ med'den değildi. Hafsa. neden bunlardan hiçbiri Muhammed'den hamile kal­ madı da (görüldüğü gibi yaşları uygun ve henüz m e n o p o z devresi de onlar için söz konusu değildi) Hatice o yaşta bu kadar çocuk doğurdu hem de ild kez ikiz doğurmak sure­ tiyle! Burada şu söylenebilir: Marya da Muhammed'den ha­ mile kalarak İbrahim adında bir erkek çocuk doğurmuş. Muhammed'in kızıdır diyorum.. H e p 20-35 yaşlarında kadınlardı. Nasıl mı? Anlatacağım. Fatma. Peki. git hem Maryayı. Mesela. Hayır. Rukiye hicri ikinci yılında. Fatma dışında Muhammed'in çocuğunun olmadığı fik­ ri ağır basıyor. Fatma hakkında Mu­ hammed'in hadisleri de çok fazladır. Ümmü Habibe. 3 4 1 Bunu g ü n d e m e getir­ mekle. s. Safiye.. Cüveyriye. hem de onunla cinsel ilişkide bulunan kişiyi öldür demişti. Örneğin A y ş e 18 yaşında dul kal­ dı. üçüncü baskı. A m a Hz. Ben bu olayı kanıtlarıyla birlikte başka bir kaynağımda anlattığım için burada detayına g i r m i y o r u m .ken de ölmemişler. "Fatma ben341 Kur'an'ın Kökeni. Hz. Fatma hakkında sayılmayacak kadar hadis var. bunlar hakkında ise hiçbir şey yok: Yetim oldukları belli.

Rukiye ve Ümmü Gülsüm) Muhammed'le Ha­ tice'nin çocukları değildi. Fatma dışında kalan bu kız­ lar (Zeynep. Hâlbuki onlar da uzun yaşadılar. b. Araplarda o za­ manlar üvey baba önemliydi. Hz. ikisi Muhammed'den bir-iki yıl önce vefat etti. üçüncüsü de semereleri yiyor.Menakıb'ü AH Ebi Talip 1/59-162. bir erkek bir kadınla ev­ lenmiş ve cinsel ilişki yaşamışsa. O da vefat edince kızlar ortada sahipsiz kal­ dı. Hatice zengindi ve kızlar ona yardım da ediyor­ lardı. diğeri develeri. diğer kızları hakkında yok. Biraz önce de belirttim. 'Istigase' 1/68. Fadail-i Fatma. Hatice'nin Hale adında bir kız kardeşi vardı. Bunlar üvey ev­ lat sayılırdı ve İslam terminolojisine g ö r e bu durumda olan bir kıza 'Rebibe' adı verilirdi. Hatice. işte Hatice'nin kız kardeşi Ha342 Buhari-Müslüm. . M u h a m m e d bir 343 bakıma bu kızlara üvey baba olmuştu. Nisa suresi 23. Nitekim Muhammed de bu­ nu Kur'an'ına ekleyerek meşru hale getirdi. 343 a. ayete g ö r e . Okuyucu haklı olarak merak edip şunu sorabilir: Peki bu hengâmenin. Biri in­ sanları. Muhammed'le evlenince. olup bitenlerin sonucu ne oldu? Ben de soruyorum acaba sonuç ne oldu? Aslında konu­ muz şu bulmacaya benziyor: Ortada üç d e v e var. Bu kadın daha önce biriyle evlenmişti. 3 4 2 ancak benzer açık­ lamalar. ev­ lendiği kişinin de bir başka hanımından kız çocukları vardı. Babaları ölünce bunlar üvey annede (Hatice'nin kız karde­ şinde) kaldılar.den bir parçadır. artık o kadının başka ko­ cadan kızlarıyla (varsa eğer) evlenemezdi. Hatice'nin maddi durumu müsaitti ve bu çocukları ya­ nına aldı.Ebülkasım Kufi. Tanrı buyruğu saydı. Gel de bunları sıraya diz! Zor bir iş değil mi! A m a ben yine ko­ numuzu bir sonuca bağlamaya çalışayım. Kim ona eziyet ediyorsa bana etmiş olur" gibi onu öven çok farklı hadisler v a r .

ancak kızları Muhammed'den alan İslam tarihçileri yok: H e p onun kız­ larıdır diye yazmışlar. bunları gerçek kızları sanıp bu şekilde kayıtlara geçirmişlerdir. İbni İshak. Çünkü daha önce de iki kez evlenen Hatice'nin ya­ şı geçmiştir. Muhammed'in üvey kızları durumundaki kızlar "Muhammed'in çocukları" diye tanımlandığı için. doğrusu bunu anlamak zor. inanca g ö r e de bu gayet normaldi. Evet. bu durumda olan başka insanlar için de durum aynıydı. ama kızlara yükledikleri anor­ mal d o ğ u m tarihleri neden. bunları nerden çıkardılar? Sonuç şu: a) Ya çoğunluğun iddia ettiği gibi bu kızlar Muhammed-Hatice'nindir ve Muhammed henüz peygamber ol­ madan bunlar d o ğ m u ş ve yine daha peygamber olmadan bunlar 5-7 yaşlarında iken evlendirilmişlerdir. Bunlar toparladıkları bilgilerde. Vakıdi. Buna da ihtimal vermi­ yorum. . Bunu anlatan kaynaklar çok. Hatice zengin olduğu için onunla evlen­ meyi kabul etmiştir. Taberi vs. Ben şahsen buna ihtimal vermiyorum. İs­ lam'ın en eski tarihçileri bile Muhammed'den en az bir asır sonra ortaya çıkmıştır. b) Ya da bunlar peygamberlikten önce doğmuş-. İslam aktörleri bu yabancı çocukları neden zorla Muhammed'e yazmışlar. bu kadar çocuk (kimilerine g ö r e 12 çocuk) do­ ğurması tıbben mümkün değildir. Bu iş yan­ lışlıkla oldu diye düşünelim. ibni Hişam. Şunu da belirtmek lazım ki Muhammed. ancak İslamiyet'ten sonra evlenmişlerdir. Dolayısıyla halk arasında o zaman bunlara Muhammed çocukları denirdi ve o günkü kültüre. İbni Sad.le'den olan kızları Hatice'nin evinde oldukları için böyle değerlendirilmiştir. Mesela. normalde o yaşta ve o günkü koşul­ larda kimse bunu yapmazdı.

Burada olaylardan şu sonucu çıkarmak lazım: Bu kadar in­ san. durum ortada. İslam tarihi resmi tarih­ tir. bir görüş de bu. Evet. İslam otoriterlerince pek dikkate alınmamış/nerdeyse unutulmuş. Malum damat­ lardan biri de halife Osman'dır ve hicri beşinci yılında bu kızlardan Rukiye ile evliyken ve Rukiye hamileyken Habe­ şistan'a hicret ediyor. A h m e t . Kızların Muhammed'in olmadığına ilişkin İslam tarihin­ de bir kaynağa rastlamadım. d) Ya da az önce belirttiğim gibi bunlar başkalarının ço­ cuklarıydı ve yetim kalmışlardı. Bu önemli bir göstergedir. İslami kaynaklar da tartışmalıy­ sa.c) Bir diğer sonuç da. kimden doğduğunu iyi tespit etmeyen bir sistem.ö) Onun verdiği bilgiler. Bu durumda da Muhammed'in 40 yaşından sonra bu kızların d o ğ d u ğ u ve bunlardan birinin Muhammed 45 yaşında iken hamile olduğu iddia edilmek­ tedir. söz­ lerini kontrol edememiştir. Yalnız yaklaşık bin yıl önce yaşayan bir yazarın bu konu­ da bir şeyler yazdığı kaynaklarda geçiyor. sonra mı d o ğ ­ duklarını v e y a onların Muhammed-Hatice'nin çocukları olup olmadığını bilmiyorsa. İşte. İslam'da varolanlarla ters düştüğü için. hiç şüphesiz ki Muhammed'in cümlelerini. Yine Ebü'l Kasım Ali b. H e p söylüyorum. sansürlü tarihtir ama profesyonelce yazmamışlar. Muhammed'in hadisleridir diye ortalıkta dolaşan bu ka­ dar yazı ne kadar sağlıklıdır? Bu kadar önemli insanın ne zaman yaşadığını. Bilgiler arasında bu davar. Muhammed-Hatice onları evlendirmişlerdir. Adı İbni Şehraşub (h. kızlar Muhammed'in p e y g a m ­ berliğinden sonra doğmuştur ve adı geçen şahıslarla evlendirilmişlerdir. Burada söz ettiklerim eski ta­ rihçilerdir tabii ki. bu kızların peygamberlikten önce mi.588.

352.Amili. ama bu konunun taraftarlıkla alakası yok ki. direkt Muhammed ve çocuklarıyla ilgili.ö) 'el-İstigase' adlı yapıtında benzer şeylerden söz ediyor. Sünni de. 1/159-163.Kufi (h.' adlı yapıtında. s. Yine önemli olmamakla birlikte bu konuda şöyle bir hadis var: Zeynep'in eşi Ebü'l As bir gün M u h a m m e d ' e hediye olarak bir şey getirir. b. 'Tenkih'ül Makal.istiğase. Yine Sünni kesimin tarihçilerinden Moğultay'ın siyerin­ d e : Hatice. Ki çocuklar Muhammed-Hatice'nin değildir di­ ye. tüm Islami cemaatler de rahatsız olur.Tenkih'ül Mekal fi İlmi Rical. . Muhammed'den önce ikinci eşi olan Ebu Hale Nebbaş b. Hars ve Z e y n e p adında üç ço­ cuk doğurmuş şeklinde bir açıklama var. Zerare'den Hind. bu kızlar Muhammed'in olmayabilir şeklin­ de kanaat belirtmiş. Bu durumda muhtemeldir ki Z e y n e p . tabii ki burada Muhammed'in kızıdır diye yazılmışsa da bundan kasıt üvey kızıdır demek mümkündür. Burada başta Belazuri olmak üzere birkaç kaynaktan söz eder. s. Menakıb-i Al-i Ebitalib. 83 ve sonrası. Hatice'nin bir önceki eşinden olan kızıdır.. Bu­ rada denilebilir ki.ibni Şehraşub. madem Muhammed'in de damadıydı niye Hatice'nin damadı şeklinde söylenmiş? A m a aynı me­ tin içinde Zeynep'in Muhammed'in kızı olduğu da söyle­ niyor. Aynı zamanda Mamekani (1351-h). c. Olay. Bu­ rada M u h a m m e d ' e bir eleştiri gelirse. Dolayı­ sıyla bu şekilde söylenmesi normaldir demek de mümkün­ dür. Ali taraftarı v e y a Mutezile v e y a islam'ın başka bir eko­ lün sempatizanları. 89. 3 4 4 Diyelim ki bunlar Müslüman ama Hz. Bunu anlatan ravi.. Aslında bu kızların M u h a m m e d ' d e n olma ihtimali bu 344 a. bunun şerhi olan Kamusi Rical'da bunu işlemiştir. d. Aynı zamanda Tusteri. 3/79 Zeynep konusunda. Şia da. Benat-ü Nebi. Hatice'nin damadı M u h a m m e d ' e bir şey getirdi şeklinde aktarır.

no: 9441. Çünkü bu durumda o iki kızını almış oluyordu. onlar kimseye nasip olmadı. konuya uyan şöyle bir hadis de var: İki kişi. Şu halde bunlar Muhammed'in kızları de­ ğildi sonucuna varmak söz konusudur. İşte bu söz anlamlı aslında. o hem Muhammed'in amcaoğlu. benzer hadislere ihtiyaç olmamalıdır. Tefsir bölümü. Muhammed'in damadıdır demezdi. 345 a) Moğultay. Ali'ye gelince. Ali hakkında. b) Abdurrazzak.kadar zayıfken. onun Os­ man'dan farkı. 346 Buhari. 12. İbni Ömer. "Üç şey sende var. " M u h a m m e d ' e söyle e ğ e r Rukiye'yi bana v e ­ rirse ben de ona iman ederim/inanırım" diye teklif sunar. "Sen Hz. Ali'ye. ama siz bundan hoşlanmazsınız biliyo­ rum. Siyer. Çünkü o kızlar Muhammed'in olsaydı. ancak burada İbni Şehraşub farklı bir şey ek­ liyor: Bir gün halife Osman Ebubekir'e (ki bu ikilinin araları çok iyiydi). tabii ki yine de böy­ lesine ikincil gerekçelere ihtiyaç yok. dit 5/224. Bakara sursi 193. . Yine Muhammed bir ara Hz. Çünkü kızların onla­ rın olmadıkları yönünde var olan kanıtlar güçlüdür. Musannaf. meşhur sahabi İbni Ömer'den bir şeyler sormuşlar. 3 4 5 Buhari'de. Hz. Osman damatlık konusun­ da Ali'yi geçmiş olmalıydı. Burada açık bir şey var: Eğer Osman da gerçekten da­ mat olsaydı. Yalnız hadis denkleminde böyle bir açıklama v a r . Rukiye'nin çok güzel bir kız olduğunu İslam tarihçileri de yazmışlar-. hem de damadıdır" 3 4 6 diye yanıt vermiş. kızım Fatma gibi bir hanımın var ve sizden de HasanHüseyin gibi iki torunum var" diyor. Bunlar arasında. ayeti kısmında. İbni Ömer. Ali ve Osman hakkında ne dersin?" şek­ linde bir soru da var. s. Çünkü eğer halife Osman ve Ebü-1 As da onun gerçek damatları olsaydı o zaman bu ifadelerin bir anlamı kalmazdı. "Osman. Benim gibi biri senin kayınpederin­ dir. umarım Allah onu bağışlamış.

Hatice de 40 yaşında iken evlendiklerini. Bu ri­ vayete g ö r e kızın veriliş nedeni ve halife Osman'ın niçin Müslüman olduğu konusu farklı bir boyut kazanır. 3 4 7 İslami kesim akıldan ziyade rivayete önem verdiği için Hz. kendisinin kalkıp bunları kendi yaşıtı olan Osman'a vermesi nasıl izah edilebilir? Ayrıca Hatice'nin ileri yaşta bu kadar d o ğ u m yapması 347 Menakib-ü Al-i Ebi Talib'den naklen Amili. Yani bu evlilik İs­ lam'dan önce gerçekleşmişti diyor. Çünkü baştan beri anlattı­ ğ ı m gibi. 348 Isabe. ama bunu yapa­ mıyorlar. Hâlbu­ ki buna yanıt vermek çok kolay. no: 11318 Rukiyye md. 1/83-95. o zaman insan. Şunu diyor: Rukiye.Ebubekir bunu aktarır ve Muhammed de kabul eder. . baştan beri anlatılan bu trajedilere yanıt bulmak daha önemlidir. Kaldı ki. Ebu Leheb'in oğluyla evliydi. bu kız kaç yaşlarında iken evlendi­ rildi diye merak e t m e z mi? 3 4 8 Burada konuyu şöyle bağlamak isterim: Eğer bu kızlar Muhammed'inse. o günkü örf-âdete g ö r e bu üvey kızlar da artık hürmeten üvey babanın kızları sayılırdı. İbni Hacer Askalani gibi bir İslam düşü­ nürü bile bunları anlatırken yaş hesabına hiç değinmemiştir. ayette özetle. kadınlarına. Muhammed'in 40 yaşında iken peygamber olduğunu bili­ yorsun. cümle cümle açıklama getirme yerine. 'Benat'u Nebi ve Rebaibuhu s. kızlarına ve inananların kadınlarına söyle başlarını ört­ sünler. İşte burada denilebilir İd. ey Muhammed. madem Muham­ m e d 25 yaşında. Enteresandır ki. Peki. pey­ gamberlik gelince din yüzünden boşandı. e ğ e r Fatma dışında kızla­ rı olmasaydı ayet çoğul olarak (kızlarına) oluşmazdı. Fatma dışında da Muhammed'in kız çocukları bulun­ duğuna dair şu ayeti de kanıt olarak gösterebilirler: Ahzab suresi 59.

bünyeleri bunu kaldıramamış. yoksa sonra mı d o ğ ­ dukları bilinmiyorsa. Ö m e r tarafından katledildi. . bu gibi konuları işlemenin ne yararı var?" gibi bir soru sorulabilir.nasıl açıklanabilir? Evet. "Bu çocuklar Muhammed'in olsun v e y a başka­ sından olsun bize ne. Bu. ne oldu da bu kızlar küçük yaşlarda vefat etti? Diyelim Fatma. ay ve yıl. bugün kitaplara geçmiş bir sözün/ha­ disin ne kadar sağlıklı bir şekilde yazılıp yazılmadığını tah­ min etmek zor değildir. peki ya Rukiye ve Ümmü Gülsüm'e ne oldu? Evet. ne zaman evlenmişlerdir gibi. şu ihtimal de g ö z önünde tutulmalı: O küçük çocukları o küçük yaşta cinsel­ liğe zorlayınca ve düşük de olsa bunlar d o ğ u m da yapın­ ca. Aslında böyle bakmamak la­ zım. Veya M u h a m m e d ' d e n sonra yazı­ lan Kur'an cümlelerinin ne kadar sağlıklı olup olmadığını. insan her yaşta ölebilir.. ancak benim olaylardan çıkardığım. Burada.. istisnalar var. ama daha önce iki kez evlenip bu kadar d o ğ u m yapmayan Hatice. bu farklı.. A m a bir cemaat kadar olan bu insanların peygamberlikten ö n c e mi. peygamberlikten önce mi yoksa sonra mı doğmuşlardır. büyük bir ihtimaldir. Çünkü nerdeyse bir düzine kadar insan var ortada ve onlarla ilgili sorulacak bazı sorulara verilecek cevaplar ko­ lay olmalıydı: Doğdukları gün. Hatice 55 yaşına geldikten sonra mı yoksa daha erken mi doğmuşlardır.. Çünkü ifade edildiği gibi yaşları aşırı d e r e c e d e küçüktü. bunun sonucu olarak v e ­ fat etmiş olabilirler. nasıl olu­ yor da kırkından sonra bu kadar d o ğ u m yapıyor? Şu önemli nokta hep g ö z d e n kaçmıştır: Peki.

Başka bir gün elinde bir iple geliyor ve Osman'a. "Vazgeç. Os­ man'ın kolundan tutup aşağı indirmiş ve şerefini rencide edecek şekilde davranmış." Osman icraatına devam ediyor. nasıl olsa halifedir. İçeri girdiğinde Osman'ın minbere çıktığını görmüş. "Ey N'asel! Seni öldürür cesedini bir deveye bindirip sı­ cak bir yere götürür atarım" demiş. biz amirlerimize saygı gösterdik. "Ya senin boğazına getiririm. alış-veriş yapanlardan usulsüz bir şekilde haraç alıyor. Bu arada birileri Cebele'ye. ancak onlar bizi dalalete götürdüler" diyece- . Osman o zaman halifeymiş ve millet ondan şikâyetçiymş. "Yarın Allah huturuna çıksam. Hakim'e şehrin piyasasını teslim etmişsin. sen baş edemezsin" deyince o. Burada olay kapanıyor. Bu adam Bedir harbine katıl­ mış önemli ashabdandır. Bu yüzden Osman'a. Cebele de arkasından gitmiş. adamı kaale almıyor. Bir gün evin yanında iken Osman oradan geçiyormuş.SEKİZİNCİ B Ö L Ü M HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler Halife Osman'ın kötü yönetimine karşı ilk sert tepkiyi gös­ teren "Cebele el-Ansari"dir. A d a m önemli biri ol­ duğundan Osman ona bir şey diyemeden doğruca camiye gitmiş. Cebele de Osman'ın yönetiminden memnun olmayanardan biriymiş. ya da yanlışlarından vazgeçer­ sin" diyor ve şöyle devam ediyor: "Sen Haris b. o da camiye girmiş.

As onun akrabasıydı. Amr b. bu adam bastonla Osman'ı d ö v m e y e başlıyor. hali­ fe Osman'ın kardeşiydi. daha sonra Osman'ın evine yapılan baskında. İçki olduğu için korkudan konuyu da irdeleyemiyor. Ö y l e ki. onu şikâyet e d e c e ğ i m diyor. bilmiyor ki Osman bundan haber­ dardır. Hatta Muaviye Şam'dan gemilerle içki ticareti yapıyor ve Osman'ın izniyle buradan sağlanan parayı kendine alı­ koyuyordu. 6/160.. As'ı Mısır eyalet valiliğinden alıp yerine kendi sütkardeşi Abdullah b.ğim. Görevden aldığı önemli insanlar da halkla birlikte onun aleyhinde çalışıyorlardı. Yine henüz Osman'a karşı kitlesel isyanlar başlamadan. Saf adam. Ukbe atanıyor. Osman'nın icraatından birer örnek ve tabii ki g ö r e v d e n uzaklaştırılanlar da halkla birlik­ te onun aleyhinde çalışıyorlar. 3 4 9 Osman'a karşı çıkmak sadece halkın bireysel ve ama­ törce tepkisinden ibaret değildi. Mesela halife Osman tarafından Sad b. yerine Velit b. bunu yaparsa aleyhine olur. Elbette ki Muaviye bun­ dan rahatsız oluyor. Ebi Serh'i görevlendiriyor. 349 Belazuri. anneleri aynıydı. Şam'da askeri komutan olarak g ö r e v yapan Ubade b. Velit. Sad b. yerine de dayısının oğlu Abdullah b. Ceh'cah' adında bir baş­ ka sahabiden Osman'a uyarı ve hatta tehdit geliyor. Ebi Vakkas Kufe va­ liliğinden alınıyor. Ancak bu olay Ubade için artık bardağı ta­ şıran son damla oluyor ve Şam'da Osman ve Muaviye'yi eleştirmeye başlıyor. Bu yüzden Osman. Halife Ömer zamanında Şam valiliğine atanan M u a v i y e ' y e daha fazla imtiyazlar tanıyor. g e m i içinde bu içkileri görünce hepsini y e r e döküyor. Bunlar. . Şam'ın gelirini ona bırakıyor.. Yine daha sonra atadığı Sait b. Ubade'yi merke­ ze alıyor. Amır'ı tayin ediyor. Ensab'ul Eşraf. Ebu Musa'el Eş'ari'yi Basra valiliğinden alıyor. Samıt.

Halife Osman. Osman'ın bu ayrıcalığı o d ö n e m d e yışayan şairlere bile konu olmuş. Hz. Hanbel bir şiirirde özetle şunu anlatmaktadır: "Kâinatın rabbi bize öyle biı fitne bırakmış ki (Osman'ı kastediyor). Maarif. ondan kalan mal-altın-küçe o kadar çoktur ki. bunu daha önce Anlattım. Z e y d ölünce. 23. s. b.ELbu Musa Osman'a karşı muhalefete geçiyor ve onun kötü yönetimini anlatmaya başlıyor. yine amcası Hakem'in oğlu Haris'e veriyoı Fedek köyünü Hz. oradan sağlanan 1/5 lik geliri de vlervan'a hibe ediyor.. Maarif. Osman arafindan sürgün edilen Abdurrahman b. varisleri bu külçeleri bal­ ta ile kırıp Löiüşmüşlerdir. Muhammed zamanında bile hazineye ait olan M e d i n e ' y e bağlı M e h n z bölgesini.Belazuri Ensab. c. ya o bi­ ze bela olur ya da biz ona. Nasıl olur da millet aç iken sen kalkıp Afrikı'nın beşte birini tek insana veriyorsun" diyor..Başka br eserim olan Sümerlerden İslama Kutsal kitaplar ve Dinler. Halife Osman bunu da Hakem'in o ğ ­ lu Mervan'c veriyor. 3 5 0 İşte Os­ man'ın yönetimine karşı gelmenin ilk işaretleri bireysel başlamıştır. Sabit başkanlığında bir komisyon tarafın­ dan hazırlanmıştır. İşte zaman içinde Osman bu Z e y d ' e yüz bin dirrem hibede bulunur. . 6/149. Osman zamanında Ya­ hudi asıllı Zcyd b.İbni Kutıybe. Muhammed kendine al­ mıştı ve zaten Kur'an'a g ö r e veraset yoluyla kızı Fatma'ya verilmeliydi A m a Ebubekir'le Ö m e r el koymuşlardı. d. 350 a. s. Bilindiği gifj şu an var olan Kur'an. Afrika'yı alınca. 112. 112-113.İbni Kuttybe. daha sonra kitleselliğe dönüşmüş ve zamanla kontrolden sıkmıştır. Hepsi Afrika'dan surdan burdan sağlanan taan malıydı ve haddi hesabı y o k t u .

Bunlara daha önce kısmen değindim. A d a m c a ğ ı z Osman'a. Senin büyük yanlışlar içinde olduğunu. Osman değişik heyetler tarafından: "Yapma. Hz. Ancak. Osman. sonun kötü olur" diye defalarca uyarılır. Yeman bir ara halife Osman'a. sonra gelip benim- . nasıl ve nerede gümüldüğünü ve baskının nedenlerini ö z e t şeklin­ de anlatmaya çalışacağım. Gerçekten Osman'ın ölümü çok fecidir ve işkenceyle gerçekleşmiştir. Hakkında sunacağım bilgiler okunduğunda görüle­ cektir ki. siz mi bana akıl "veriyorsunuz" diyerek onları dinlemediği gibi. A m a ger­ çek hiç de böyle değildir. C e s e d i d e Bir Ç ö p l ü ğ e Atılır Hüzeyfe b. Amir b. halife Osman cinayetinin gerçek yanı da hep gizlenmek istenmiştir. bir kazayla ölmüş gibi gösterilmiş. A b ­ dullah Temimi adında yaşlı birini temsilci olarak Osman'la konuşmaya gönderirler.b ) Halife O s m a n M ü s l ü m a n l a r c a Katledilir. "Öküz gibi or­ taya çıkacaksınız. deve gibi kesileceksiniz ve kolay da can vermeyeceksiniz" şeklinde çok ağır bir cümle kullan­ mıştır. üstelik g e ­ len elçileri cezalandırır. millet se­ nin yönetiminden memnun değil. Cinayetiyle ilgili güvenilir İslami kaynaklardan derlediğim çarpıcı bir bölümü buraya alıyo­ rum. "Size mi düştü. "Ben tem­ silciyim. dolayısıyla Allah'a tövbe etmeni. Sanki çok basit bir suikastla. Önce Osman'a karşı yapılan baskını özetlemek istiyo­ rum. "Hele buna balon! İnsan­ lar da sanır ki bu da bir şey biliyormuş. Muhammed ve Ebubekir'in cinayetleri Müslümanlar­ dan gizlenmeye çalışıldığı gibi. arkadaşlar senin için toplanıp icraatını konuştular. Daha sonra da cenazesinin nereye atıldığını. Müslümanlar en son. ondan korkmanı ve yaptığın yanlışlardan dönmeni istiyorlar" der. halife Osman'ın halk nezdinde bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasında çok fark vardır.

hem de ağır vergi yükü asayişi sağlar diyor. Muaviye'nin önerisi de şu: Eyaletlere vergi memurlarını daha fazla gönder. bölgenin bir lideri vardır. Ebi Süfyan. yanlış yapıyor­ sun. Sait b.. As. Ebi Serh tayin ediliyor. Hâlbuki Allah'ın nerde olduğunu bilmiyen bir cahildr" diyerek onunla alay eder. hem de çok önemli kişiler tarafından görevlendirilmişti. Amr b. onlarla durum değerlendirmesi yapıyor. tu sorun ancak bu yöntemle biter: Yani hem baskı. Sad da. insanlar menfaatle yola g e ­ lir. Amr b. münafık ilan ettiği Abdullah b. Osman değişik eyaletler­ deki önemli valilerinden Muaviye b. "Ben Allah'ın nerde olduğunu çok iyi biliyorum. Ab­ dullah b. "Ey Osman. bunları savaşa gönder. A s ' a gelince. sen de rahat edersin. böyle olmaz diyerek onu uyarıyorlardı. biz de yardımcı oluruz. aşire­ tin. Abdullah b.le icraatımı konuşıyor. As. Muhammed'in hiç sevmediği. Abdullah b. Sen onu ortadan kaldırırsan onlar sahipsiz kalırdağılırlar diyor. Bunlardan Abdullah b. As'ın önerisi deşu: Sana bağlı olan her kabilenin. Karar ver! Bunlardan v a z g e ç ve adaletli davran" şeklinde karşı bir öneri getiriyor. Sait b. Amir gibilerini merkeze/yanına çağırıyor. Toplum içinde .. 'Ey Osman. Benzer heyetler sık sık Osman'a gelir.O arada Osman'a. sonunda onlar gelip sana yalvarırlar. A d a m hem akılı. A m a giderek durum daha da kctüye gidince. A m r Mısr valisi iken g ö r e v d e n alınıyor ve onun yerine de Hz. Amır'ın önerisi şu: Birilerine karşı kazanılması zor olan bir savaş başlat. savaşla meşgul olsunlar. Ebi Sarf.. sen insanların istemedik­ leri şeyleri yapıycrsun. Amr'ın Osman'a kafa tutmasının başka bir nedeni de vardı. sen en iyisi burlara maddi bir şeyler ver kurtul" diyor. merak etme o seni gözetleyecektir" der. Sad b. Osman bu öneriye sert tepki gösteriyor ve bundan dolayı araları açılıyor.

Osman'ınkinden daha itibar ve şöhret sa­ hibiydi. Talha ve Zübeyir gibi cennetle müjde351 İbni Kesir. bu konu caddede. Öyle olmuştu ki. sokakta. siz Allah için İslamiyet! yaymaya çıkmışsı­ nız. 352 Feth'ül Bari. A m a olaylar durmak bilmiyor ve adım adım Osman'ın sonu g e l m e y e başlıyor. Peki. Bunu aktaran. . "Camide toplanmıştık. Ahnef bin Kays. Ben de bu arada Talha ve Zübeyir'e dedim ki. Ali. her y e r d e konuşu­ luyordu. Osman giderek daha da sertleşiyor. neler yapmış ki insanlar beğenmiyor? Bu­ nu birazdan detaylıca anlatacağım. hem de yönetime karşı silahlanıyor. Hatta zaman zaman A m r bunu Osman'a karşı dil­ lendiriyordu. Sait geri dönmek zorunda kalıyor ve yerine de Ebu Musa el-Eş'ari atanıyor. Bu ara­ da Sait b. Talha. İçimizde Hz. ama maalesef din elden gitmiş. Bazı yerlere yeni atamalar yapıyor. kalabalık hayli fazlaydı. değişik coğ­ rafyalara yayılmış Müslümanlara mektuplar göndererek "Geri gelin. 3 5 1 İşte bu toplantıda da bir bakıma bu büyük­ lüğünü. Kendi iyiliklerini anlatıyordu. bu adam gidici­ dir. radikal tedbirler al­ maya başlıyor. sonunda katledilecek" şeklinde anlatıyor. bab'ü iza ilteqe'l müslimani bi seyfihima. Müslümanlar Osman'ın icraatından o kadar huzursuz olmuştu ki. uzaklara gitmenize gerek yok. bir ara Osman camide hutbe okurkenkonuşurken. geri gelin asıl cihat burda. neymiş Osman'ın suçu. farkını ortaya koyuyor. O arada halife Osman da geldi ve he­ men konuşmaya geçti. cilt 13/35. içerde" diyorlar­ dı. Buhari'nin sarihi Askalani ve tabii ki değişik kaynaklarda da g e ç i y o r . Zübeyir. As'ı Kufe valiliğine tayin edince. 3 5 2 Bu arada Medine'deki sahabiler. Öyle ki.Amr'ın kabilesi. Ali. Sad gibi ün­ lü isimler de vardı. oranın halkı hem kabul etmiyor. H z . Kitab'ül fiten. Bidaye-Nihaye. ancak fayda vermiyor. 7/190.

Ali d e v r e y e giriyor ve sonuçta onlar Ali'yi dinleyerek davalarından vazgeçip memleketlerinin yollarını tutuyorlar. Irak'ın Küfe kentinden harekete geçiyor. Yani iş bu noktaya gel­ mişti. ölümü hak etmiş" gibi ağır sözler söylerdi. b.lenen önemli kişilerin de bulunduğu o ortamda bazıları. Onların başlarında da Hükeym b. Udeys. 3/206. c. onu katletmek için yola çıkıyorlar. Şehre varınca Hz. Yüz ki­ şilik bir isyan grubu da İrak'ın Basra kentinden yola çıkıyor. Cebele var.ibni Kasir. Osman'ın taraftarları bunları önleyecek durumda değildi. A m r b.Taberi Tarihi.. onların niyeti hakkında bilgi almıştı ve kendince de tedbirliydi ama baskın o kadar güçlüydü ve kontrol edilmesi o kadar zordu ki. Bunların da başlarında Malik b. Hamran olmak üzere Osman'ı ablukaya almak. kimi rivayetlere g ö r e bin süvari Mısırlılardan ve dört kafile halinde başlarında da Abdurrahman b. Ester var. d-Askalani. 7/222 Zehebi'den alıntı yaparak. Ancak yolda. eninde sonunda öldürülecek. mührüyle mühürlediği bir mektup ele geçiriliyor.. Ancak niyetleri Osman'ı ortadan kal­ dırmak. Feth'ül Bari. "Adama bakın. Osman'ın da istihbaratı vardı.353 Ve sonuçta Halife Osman'a bağlı tüm coğrafi bölge­ lerden isyan sesleri yükselmeye başlıyor. 4/333-367. Yine iki yüz kişilk bir başka baskın grubu. 13/35. Kenane b.İbni Teymiye. Üzerinde mektup bulunan kişi de halife Osman'ın bir görevli memu­ rudur. Kimse bilmesin diye. Bidaye. Umre niyetiyle yola çık­ tıklarını söylüyorlar. . Minhac'ü Sünne. halife Osman'ın yazdığı. Hamık ve Sudan b. Bişr. Tüm grupların birbirlerinden haberi var. Sadece altı yüz süvari. hatta onun bindiği hayvan bile Osman'a/devlete ait 353 a.

Mektupta. el-Nihaye 5/177 e. Za­ ten onlar. Değişik yörelerden gelen bu insanların hepsi ittifak ha­ linde halife Osman'ı ablukaya alıyorlar.İbni Manzur. Tac'ül Arus. Lisan'ül arab. b. 1 cilt Na'sel md. Bişr. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. Ali'nin araya girmesiyle isteksiz­ ce eylemlerinden vazgeçmişlerdi. Osman'ın alnından ve kafasının ön kısmından demir parça354 Tüm bu kaynaklarda Na'sel'in ne anlama geldiği ve niçin Osman'a Na'sel dendiği anlatılıyor: a. Veya Na'sel demek. Her ne ise alaylı bir söz olarak Osman'a karşı kullanıyorlardı. 11 /669. el-Faik. güven sarsılıyor ve gereken yapılıyor.Zebidi.Kamus'ül Muhit. Osman korkudan imza ve mührün sahte olduğunu. çenesini çekiyorlar. aptal bir Yahudi varmış. Mısırlı grubun başındaki şahıslardan Kinane b. beyinsiz kişi/ahmak-bunak demek.bir hayvandır. Bu arada isyancılar Osman'a 'Na'sel' diye bağırıyorlar.Ibn'ül Esir. M e d i n e ' d e ihtiyar. ağzı açık kalı­ yor. bazıları­ nın da kol ve bacaklarını kesin" gibi talimatlar vardı. adı da Na'sel. Değişik İslami kaynaklarda Na'sel şöyle tanımlanıyor: O sı­ rada M e d i n e ' d e Mısır asıllı budala biri varmış. önemli elebaşlannı da çarmıha germek suretiyle-işkenceyle öldürün. ancak inandırıcı gel­ miyor. c.ibni Asakir. bir kısmını infaz edin. Osman'a bu amaçla bu lakabı takmışlar. ilgili valilerine. A m a bu mektup olayın­ dan sonra artık onları durdurmak mümkün değildi: Tekrar­ dan geri dönüyorlar ve sonunda Osman'ı feci bir şekilde katlediyorlar. f. Onu yakalayınca saçını. Na'sel md. d. daha önce Hz. o yüzden hakaret anlamında Osman'a bu isimle hitap edi­ yorlar. 4/52. bu isyancıları ya­ kalayın.Zamahşeri. sakalını yoluyor. 39/327. kendisine ait olmadığını iddia ediyor. . 3 5 4 Veya Na'sel.

Hamık. Osman y e r e yığılıyor. Abdulah b. 3 5 5 Şu da var ki. cilt 7/211 vd. Birilerin ona su vermelerine bile izin vermiyorlar. no: 36306. Muhammed'in eşlerinden de araya girenler oluyor ve Hz. sudan. Udeys ile konuşunca (yapmayın diye) bu eylemlerinden vazgeçiyor­ lar. isyancılar yaklaşık 40 gün Osman'ı evinde mahsur bırakıyorlar. cina­ yet işlerse öldürülür. Ben bunlardan hiçbirini yapmadım' gibi yalvarmaları artık fayda etmiyor.İbn-i Kesir. zina yaparsa. Hamran adındaki şahıs da Osman'ı d ö v e d ö v e komalık ediyor. Muaviye tarafından propagan­ da aracı olarak kullanılıyor. öldürdükten sonra da kafasını gövdesinden koparmak. araya giriyorlar. Bu ayrı bu k o n u . M e ­ sela Abdullah b. b. Ebi M e y s e r e ve Muği355 a. . onların ellerinden çıplak kılıçları al­ mak istiyorlar. peygamberin iki kızıyla evlendim. Osman'ın göğsüne çıkıyor.Hindi. Kenz.sıyla vurunca. Onlar kılıçlarını güçlü bir şekilde çekince. hatta şeytan taşlaması gibi naaşını taşlamak istiyor­ lar. kendim için vurdum diyor. Bu manzara karşısında tüm aile ağlaşmaya başlıyor. Osman'ın eşlerinden Naile binti Ferafise'nin parmakları ke­ siliyor. Ali de baskın liderlerinden Abdurrahman b. insan ancak dinden çıkarsa. Hz. bunlardan üçü Allah için olsun. tabii ki daha sonra bu kadının parmakları Şam'da hut­ belerde çok dile getiriliyor. Bu arada Osman'ı savunanlardan çok sayıda insan öldürülüyor. Bidaye-Nihaye. kalanı da ben rahat edeyim. Veheb. Millet ona karşı öyle­ sine kızgın ki. Bu arada Osman'ın hanımları Naile ile Ümmü'l Benin ve kızları kafasını gövdesinden koparmalarına izin vermi­ yorlar. yemekten mahrum bırakıyorlar. Yine Mısır grubundan A m r b. onu ustura-makas gibi aletlerle parçalamak isti­ yorlar. ona dokuz darbe vuruyor. Aynı gruptan Sudan b. tabii ki bu arada Osman onlara çok yalvarı­ yor: 'Ben ilk Müslümanlardanım.

Osman kısmı. Udeys. aktif olarak onun ölümünde görev alan Amr b. b. ben ölü­ mü tercih ederim. Ekder b. M e d i n e . Amr Ensari. Şöyle ki. 357 İlerde bu önemli şahsiyetlerle ilgili bilgi vereceğim zaten. Hamik. Mısır'dan değişik coğraf­ yalardan geldiler.re b. 5/521-26. böylece Osman'ın ağzı açık kalı­ yor ve daha önemlisi onu y e r d e süründürüyor. m a d e m bu kadar isyancı Müslüman Kufe'den. çevre Müslü­ manları ve hele hele Hz.356 Aslında detaya gerek yok. En başta Ebubekir'in oğlu Muhammed. Hamam ve Muhammed b. İnsan biraz düşünürse zaten işin vahametini anlar. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. bu­ rada adeta onun rövanşını alıyordu. Ferve b. Osman'a. Basra'dan. ama istifa e t m e m karşılığını veriyor­ du. Bu uzak bir ihtimal de­ ğildir. Hatta Osman'la birlikte öldürdükleri bazı kişilerin gömülmelerine izin bile vermiyorlar: Kurdakuşa. Sanırım İslam tarihinde bu konuda bazı açıklanmayan noktalar var. Osman'a ulaştığında da. . Abdurrahman b. peki ya Mekke. Ahnes gibileri. Burada şu hatırlatmayı yapayım: Hani Ebubekir'in cinayetinde Osman'ın da parmağı vardı diye yazmıştım. ta Mısır'dan gelen heyetin içinde ve aktif bir şekilde Osman'a karşı cephe alanlar ara­ sında. Mesela. Ebi Hüzeyfe gibi şahsiyetler. Mesela neden tüm sahabe­ ler arasında Ebubekir'in oğlu Osman'a böyle davranmıştır? En azından Osman babasının çocukluk arkadaşıydı! Kanım­ ca Ebubekir'in oğlu babasıyla ilgili planları bildiği için. istifa edersen sana karışmayız dedikleri halde Osman. Şebes b. çok hakaretvari bir şekilde sakalından tutup çekiyor. 3 5 7 356 a-lbni Asakir. El-Kamil. köpeklere y e m olsunlar diyorlar.İbni Esir. Rab'i. Ali nerdeydi diye insan merak ediyor? Demek ki çevresi dışında kimse onun yönetimin­ den memnun kalmamış ki sonuç böyle olmuş.

O yüzden hep bozmaya ve karışıklıklar çıkar­ maya çalışıyorlardı. 'Osman'ı katlettikten sonra cenazesini Haşş Kevkeb' denilen y e r e attılar. Ali'yi temsilci olarak gönderiyorlar. gerekirse seni eleştirenlerle savaşırız diyor. Bu arada Osman'ın sağ kolu Mervan sert çıkıyor. no: 486. Mervan. Bu ümmetin fitnesi. Yahudiler artık o coğrafyada onlara iktidar verilmeyeceğini biliyorlardı. aslında bu önemli bir faktördür.. Kur'an yorumcuları. Müslümanlar Osman'ı defalarca uyardılar. o zaman Yahudiler tarafından tuvalet olarak kullanılıyordu şeklinde açıklama yapıyorlar. ama o hep ceza veriyordu. Burası öyle bir yer ki. . Osman'ın veziriydi. Cenaze. Ali'yi kastediyor) diye başlıyor ve eleştirel bir konuşma yapıyor. 3959. Isabe. ibni Esir. minbere çıkıp şunları söylüyor. Üsd. Muhammed b. Hamik maddeleri. Her ne kadar bu sebep pek ö n e çıkmamışsa da. Amr ve Amr b. 3 5 8 Şunu da bilmekte yarar var. farklı komplolarla işi götürmeye çalışalım diyorlardı ve ni­ tekim de bunu çok mükemmel başardılar.Başta da belirttim. Savaşla kazanamıyorsak. İslam tarihçileri. temsilci gönderdiler. Gidip halife Osman'a önemli uyarılarda bulunuyor. 358 Taberi Tarihi. tuvalet olarak kullanılan bir y e r e atıyorlar ve onların korkusundan en yakın akrabası bile yanaşamıyor. Osman ise onu da dinlemediği gibi.. atılan y e r d e üç gün kalıyor. bari planlarla. İbni Hacer. İsyancılar Osman'ı öldürdükten sonra cenazesini bir mezbeleye. 4/338 v d . 5267 ve 5822. Hatta bir ara Hz. Ferve b. Osman. Ebi Huzeyfe. işin vahameti­ ni bildiği için olayın fazla büyümesini istemiyor/Mervan'a izin v e r m i y o r . ayıplayanlar ve eleştirmenlerdir (tabii ki isim vermeden Hz. tüm halifelerin devrilmesin­ de Yahudilerin rolü çok büyüktür.

Bir Tuvalete G ö m ü l ü y o r Osman'ın cenazesinin Yahudilerin tuvalet olarak kullandık­ ları bir mezbeleye atıldığını ve orada üç gün kaldığını.lbni-1 Manzur. Muhammed'in perdesini (başör­ tüsünü kastediyor) başımdan alır atarım" d i y o r .İbnil Esir. 3 6 0 İşte Hz. bundan sonra birkaç kişi gidip cenazesini alı359 a. herhangi bir y e r e atılıp kalsın ve bu şekilde çürüyüp gitsin istiyorlardı.Heşş Kevkeb/Na'sel. kor­ kudan kimsenin gidip onu demedemediğini yukarıda yaz­ dım.Konu garip gelebilir. Lisan'ül Arab.Taberi Tarihi. . 6/283 Heşş Kevkeb md ve Na'sel md.Inbi Kesir. 1/78-no: 107. O bakımdan Osman'ın bu tuvalet yerine atıldığına ve cenazesi üç gün orada kaldığına. Ali ile Ümmü Habibe'nin araya girmesi. Mucem'ül Buldan. Muhammed'in de eşi olan Ümmü Habibe ortaya çıkıp ya bu adamın defnine izin v e ­ receksiniz. ya da ben Hz. 360 İbni Şebbe. ı. 1/966. 39/532. Üsd. El-Nihaye fi Garibi-1 Eser. 4/412 ve devamı. Evs kısmına. j. Marifet'ü Sahabe. "Ebu Süfyan'ın kızı ve aynı zamanda Hz. Ali'nin devreye girmesiyle isyancılar defni­ ne izin verdiler. Bidaye ve'l Nihaye. 3 5 9 c) Halife O s m a n ' ı n C e n a z e s i . e. Mecme-ü Zevaid. So­ nunda yine Hz. 7/213. Tarihçi İbni Şebbe bu konuda.İbni Asakir. Eşlem b. 9/95.Heysemi. Osman'ın kabri kısmında no: 321-323. c.ibni Esir. b-Taberani. no: 14558. h. 19/457. d. k-Tehzib-i Kemal. Tarih'ül Medine. bas­ kıncıların korkusundan kimsenin gidip onu alamayacağına ilişkin bir yığın güvenilir İslami kaynak aşağıya a l ı y o r u m .Ebu Naim Asfahani. Mucemi Kebir. hem eşlerinin ağlamaları nedeniyle isyancılar eylemlerinden vazgeçiyorlar. Tarih u Medinet'i Dımaşk. f.Yakut Hamevi. Bu arada onu öldürenler şeytan taşlar gibi cesedini taşlamaya başlıyorlar ve gömülmesin. no: 248. 2/262. g.

kendisi katılmıyor). "Katledenler namazına izin vermeyince. Maşaallah o d ö n e m herkes Tanrı ile Cebrail ile irtibat halindeymiş. G e c e gizlice. o tuvalet olarak kullanılan yere götürülüp ora­ da gömülüyor ve belki tekrar isyancılar cenazesini çıkarır­ lar korkusuyla. Hatta Osman'ın kızı ağlayınca. Üzerine mezar taşı bile koyamı­ yorlar. "Siz üzerinde namaz kılınmasına engel olursanız sorun değil. Osman'ın cenaze namazının kılınıp kılınmadığı konusunda farklı rivayetler var. böyle normal bir kabir hazırlayamıyorlar. Ali yoktur. Kimileri d e . onu g e c e karanlığında gömüyorlar (tabii ki cenaze işinde. üze­ rinde namaz kılınmadan gömülüyor" diyorlar. bağırıyorsun. Kimileri. Ali'nin araya girmesiyle bu koşuldan vazgeçi­ yorlar. daha önce atıldığı yere. Peki. Osman'ın yakınları onu mezara götürür­ ken biz de yolun sağından ve solundan yürüyerek hacda şeytan taşlar gibi ona taş atacağız diyorlar.yor. Çünkü Allah ve melekler cenaze namazını kılmışlardır" diyor. Bu arada isyancılar defne izin verdiklerinde şu koşulu da ö n e sürüyorlar. mezarını yerle tesviye ediyorlar. kabir başında Hz. bu arada adam. mezarı kazanlardan biri ona kızıyor: "Biz o kadar titiz davranıyoruz ki kimse duymasın. isyancılar bunu du­ yuyorlar ve kesinlikle normal bir mezarlıkta defnetmeye­ ceksiniz. diyerek engel oluyorlar. Mesela Ebucehm adındaki kişi onun namazını kılmak isteyince isyan­ cılar izin vermiyor. Bu nedenle. normal vatandaş da yukarılardan ilham alı­ yormuş. birkaç kişi onun cenaze namazını kılıp Ba­ ki kabristanında defnetmek isteyince. alelacele o tuvalet olarak kullanılan batak­ lığa götürüp bir çukur kazarak içine atıyorlar. Yine her zaman­ ki gibi Hz. ya muhalifler senin sesini .

duyup gelir, babanın cenazesini tahrip ederlerse iyi mi ola­ cak?" diyerek, onu susturmaya çalışıyorlar. Gömenler ara­ sında bir de Osman'ın eşlerinden Naile var. Karanlık oldu­ ğu için, o da eline bir mum alarak kabirde rahat çalışılabilmesi için mezarın başında duruyor. İslami eserlerde anlatıl­ dığına g ö r e , çalışanlar, isyancılar görmesin diye insanların olduğu tarafla mezar arasına perde gibi veya kerpiçten bir duvar yapıyorlar. 3 6 1 Cenaze namazı kılınmıştır diyenlere g ö r e de ihtilaf var­ dır. Genel kanı, cenaze namazının bir veya dört kişi tarafın­ dan kılındığı yönündedir. Hatta bazı kaynaklarda, korkudan kimse onu g ö m m e k istemeyince; ancak Mervan'la, Os­ man'ın eşlerinden Naile onu geceleyin gömmüşler şeklin­ de bilgi var. Osman'ın eşlerinden dedim; çünkü Osman öl­ dürüldüğünde yanında dört hanımı vardı: Remle, Naile, Ümmü Benin ve Fahite. 3 6 2 Yani öyle ki, Osman'ın cenaze­ si ortada kalıyor, korkudan kimse onu defnedemiyor. Hat­ ta önemli islami kaynaklarda çok farklı bilgiler de var. M e ­ sela onu öldürdükleri zaman, eşi Naile araya girmek isti­ yor. Bu arada onun da elini, kimilerine g ö r e de parmakla­ rını kesiyorlar. Hele halife Ebubekir'in oğlu Muhammed, Osman'ın kolundan tutup kapıya kadar sürükleyince Os­ man, "Senin baban dostumdu, neden bana böyle yapıyor361 a- Taberi, Tarih 4/412 vd. ve Asbahani, Marifet-ü Sahabe, no: 265-66. b- lbni-1 Esir, El-Kamil. halife Osman kısmı 2. cilt c- İbni Kuteybe, imame Siyase, 1/64. d- Askelani, Isabe, no: 1082. Cebele b. Amr b. Evs kısmında. e- ibni Asakir, Tarih-i Dımaşk, 39/532. f-Taberani, Mucem-i Kebir, 1/78-no: 107. g- Heysemi M.Zevaid, no: 14558-9/95. h- Yakut Hamevi, Mucem'ül Buldan, 2/262. ı- ibni Hacer, Talhis-ül Habir, 2/145. j- İbni Sad, Tabakat, 3/37-44. 362 Taberi Tarihi, 4/415-421.

sun' diyor. Ebubekir'in oğlu, "Sen gerçek Kur'an'ı yaktın, kendince yeni bir Kur'an ortaya çıkardın" diyor. Kimi riva­ yetlere g ö r e de Ebubekir'in oğlu onun kulağına şiş sokup boğazından çıkarıyor. Şurası çok önemli, baskını düzenleyenler Müslümanlar ve Ebubekir gibi birinin oğlu da aşırı derecede ona işkence ediyorsa ve Hz. Ali de savunma niyetiyle hiç ortalıkta bu­ lunmuyorsa, artık Osman'ın o günkü Müslüman halk nezdindeki değerinin nerelere kadar düştüğü anlaşılıyor. Bazı İslami kaynaklarda Osman katledildikten sonra, baskını gerçekleştirenlerden Umeyir b. Dabi-i adındaki kişi gidip onun canından parçalar kopararak, "Sen ki babamı zulmen/suçsuz yere hapse attın ve orada öldü. İşte senin de sonun böyle olacak" diyor. Yukarıda da belirttim, onu katledenler, bedenini tahrip etmek, parçalamak istiyorlar; ancak bazılarının aracı olmasıyla eylemciler bundan v a z g e ­ çiyorlar. 3 6 3 Bir de şu var, Osman'ın cenazesini, bir kapı tahtası üze­ rine bağlayıp o şekilde kabre götürürken, belki birileri du­ yar, gelir engel olur kaygısıyla koşarak götürüyorlar. Cena­ zeyi götüren şahıslardan biri, "Biz korkudan öylesine koşu­ yorduk ki Osman'ın kafası, üzerinde taşıdığımız tahtaya çarpıp tak-tuk diye ses veriyordu" diyor. Bu olay, az sonra bölüm sonunda ekleyeceğim kaynakların hemen tümünde vardır. İşte halife Osman'ın halk arasında bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasındaki fark bu kadar büyüktür. Osman'ın Müslümanlar tarafından katledildiği, cenazesinin Yahudile­ re ait bir çöplüğe atılıp orada üç gün kaldığı, daha sonra
363 a-Taberi Tarihi, 4/412-414. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, 7/207 v d . c- İbni Kuteybe, Maarif, s. 113.

Hz. Ali'nin, Hz. Muhammed'in bazı eşlerinin ve Osman'ın eşlerinin hatırı için gömülmesine izin verildiği ve bunun da ancak aynı çöplükte gerçekleştiği, mezara da yangından mal kaçırırcasına, sür'atle götürüldüğü ve bu arada başının hep tahta üzerinde sağa sola çarparak ses çıkardığı, cena­ zesinin korkudan birkaç kişi tarafından gizlice defnedildiği, katledilirken işkence yapıldığı ve hatta canından parçalar kopanldığı, baskın anında haftalarca e v d e aç ve susuz mah­ sur kaldığı, yardım etmek isteyenlere izin verilmediği, o d ö n e m d e varolan Kur'an'ları yakıp yeni bir Kur'an ortaya koyduğu, kötü yönetimi yüzünden vurulduğu gibi konular, birçok İslam düşünürü tarafından kaleme alınmıştır. Ne ya­ zık ki, geniş halk kitlesi bunları bilmemektedir. Bu olup bi­ tenleri içeren İslami kaynaklar gerçekten çok fazladır. 3 6 4
364 Yukarıda Osman'ın ölümüyle ilgili açıkladığım bilgiler şu kaynaklarda g e ­ çiyor. Daha nice kaynaklar da var: 1- İbni Sad, Tabakat, 3/37-43. 2- Taberi Tarihi, 4/412 v d . 3- Ali b. Yunus el-Amili, Sırat'ül Müstakim, 3/30. 4- İbni A ' s e m , el-Fütuh, 1/64. 5- Ebü'I Feda, el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer, 1/172. 6- İbni Abdirabbih, Ikd'ül Ferid, 4/270. 7- Zebidi, Tac'ül Arus, 8/139-141. 8- Ibn'il Manzur, Lisan ül Arab, 1 1/670 Nasel ve Haşş Kevkcb md 9- Ibn'il Esir, a) En-Nihaye fi Garibil Hadis'i ve'l Eser, 1/969 ve 5/80. b) el-Kamil fi Tarih, h.35. yılı, halife Osman bölümü, c) Üsd'ül Gabe, Eşlem b. Evs b. Becre el-Ansari bölümünde. 10- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 39/532 vd Hz. Osman konusu. 11-Taberani, Mucem-i Kebir, halife Osman kısmı. 1/78-no: 107-109. 12- İbni Hacer, a) Isabe, no: 1081 Cebele b. Amr kısmında. Ve Eşlem b.Evs b. Becre el-Ansari bölümünde, b) 'Telhis'ül Habir', 2/145 ve 5/275. 13- Heysemi, Mecme'ü Zevaid, 9/95, no: 14558 . 14- İbni Abdilberr, Istiab, A.Rahman b. Udeys ile Eşlem b. Evs. B. Becre bölümleriyle halife Osman kısmında. 15- İbni Şebbe, Medine Tarihi, Osman'ın kabri bölümünde, no: 321 vd. 16- Hindi, Kenz'ül Ummal, no: 36172 ve 36298, halife Osman kısmında. 17- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, Osman bölümü, 7/192 v d .

d ) Halife O s m a n N e d e n M ü s l ü m a n l a r c a Katledildi? Az önce de anlatıldığı gibi, Halife Osman'ı feci bir şekilde katledenler Müslümanlardır. Peki, Osman bunu hak etmiş miydi, neydi bunun en önemli nedenleri ki, insanlar ta M ı ­ sır'dan, Basra'dan, Küfe'den... değişik yörelerden gelip ey­ lem birliği yaparcasına toplanarak Osman'ı katlettiler? De­ mek ki ortada çok ciddi bir sorun vardı ki Osman'ın çevre­ si, hele Hz. Ali bile bu baskınları artık durduramamıştır. Bu nedenlerden önemli gördüklerimi İslami kaynaklardan özetlemek istiyorum.

Etrafındakilere

ayrıcalık

tanımak-iltimas

1) H a k e m b. Ebi-I As olayı Hz. M u h a m m e d ' e karşı olduğu, onunla anlaşmadığı, hatta M u h a m m e d konuşunca, kendisi kaş-göz işaretleriyle onunla alay ettiği için, Muhammed hem Hakem'i lanetler, hem M e d i n e ' d e n çıkartıp Taif taraflarına sürgüne gönderir. Bu konuda birçok İslami kaynakta hadisler var. Mesela İmam A h m e t b. Hanbel, Bezar, Heysemi, Fakihi, İbni Asakir ve daha birçok İslamolog, Hakem'in sürgün edilmesi ve lanetlenmesi konusunda hadisler aktarmışlardır. 2 6 5
18- Muhibbüddin Taberi, Riyad'ü Nadre, Osman konusunda, s. 3/70 ve sonrası. 19- Müzi, Tehzib-i Kemal, 19/457-no: 3847 Osman b. Affan kısmında. 20- Yakut Hamevi, Mu'cem-ül Buldan, 2/262 Haşş Kevkeb kısmında. 21- Ebu Naim Asbahani, Marifetli Sahabe, Osman kısmı, I. cilt, no: 263 ve sonrası. 22- Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/160 ve devamı. 365 a- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 57. cilt/270 vd. N o : 3712. b- Heysemi, M e c ' m e ' ü Zevaid, no: 431 ve 9233. c- Taberani, Mucem-i Kebir, Abdullah kısmında no: 13770. d- Bezar, Bahr'ü Zihar, no: 2060. e- Fakihi, Ahbar-u Makke, no: 706.

Taberani şöyle bir olay da aktarıyor: Bir ara Hz. Muham­ m e d kendi arkasına dönünce görüyor ki, Hakem el işaret­ leriyle kendisiyle alay ediyor; bazen de oğlu Mervan'la bir­ likte Muhammed'in minberine çıkıp iniyor (taciz niyetiyle). Yani hem Muhammed'in davasına inanmıyordu, hem de değişik davranışlarla onu psikolojik olarak rahatsız ediyor­ du. Daha sonra Ebubekir ve Ö m e r halife olunca, yine Taif'ta kalmaya d e v a m ediyor/ bunlar M e d i n e ' y e dönmesine izin vermiyorlar. Hatta geri dönsün diye bu konuda Ebubekir'e teklifte de bulunuyorlar. A m a o kabul etmiyor. Ancak Os­ man halife olunca, onun ve oğlunun geri gelmesine izin veriyor, adam gelip M e d i n e ' y e yerleşiyor ve ölene kadar orada kalıyor, ayrıca o günkü parayla kendisine devlet ma­ lından (ki devlet malı zaten haraçtan, ganimetten, talan­ dan, çapulculuktan sağlanıyordu) yüz bin dirhem para v e ­ riyor. Şu not da önemli, Hakem b.Ebi-1 As, aynı zamanda ha­ life Osman'ın amcasıydı. Şu da önemli: Tarihte şöhret sa­ hibi olan Muaviye de Osman'ın amcaoğullarındandır. Os­ man, Hakem'in oğluna da, maliye müdürü gibi M e d i n e ' d e bir g ö r e v veriyor: Yapılan alış-verişlerden sağlanan vergi­ nin 1/10'unu, karşılıksız ona tahsis ediyor. Daha sonra Mervan, Osman'ın damadı olunca, ona aşırı d e r e c e d e ay­ rıcalıklar tanıyor. Mesela Hz. M u h a m m e d ' e ait olan ve v e ­ fat edince, kızı Fatma'm hakkı olduğu halde Ebubekir'le Ömer'in v e r m e d i ğ i Fedek arazisini de Mervan'a veriyor. Osman, yine Afrika halkından alınan 1/5 vergi, talan her ne ise damadı Mervan'a veriyor. Bunları zaten birazdan M e r ­ van konusunda anlatacağım. M u h a m m e d ' e rağmen, Osman'ın bu insanlara tanıdığı imkânlar, o zamanki şairlerin şiirlerinde de sıkça işlenmiştir. Osman katledilince, Müslümanların mezarlığı olan Ba-

ki'de gömülmesine engel olan Eşlem bin Evs, bir şiirinde şöyle diyor: "Allah'a yemin olsun ki, hiç kimsenin yaptığı kötülük yanında kâr kalmayacak, cezasını çekecektir. Sen ey Osman, Muhammed'in lanetlediği o insanı (Hakem"0 getirdin ve ona imkânlar tanıdın. Devlet malının 1/5'ini alıp Mervan'a verdin, ayrıca devletin malını kendine ve çevrene tahsis ettin. Ebu Musa el-Eş'ari'nin getirdiği gani­ metleri sen istediklerine d a ğ ı t t ı n . " 3 6 6 Yine halife Osman'ın sürgün ettiği bir başka şair Abdurrahman b. Hanbel el-Cemhi bir şiirinde, "Allah'a y e ­ min ederim ki hiçbir suç karşılıksız kalmaz" diye başlıyor ve Osman'ın kötü yönetimini işledikten sonra şiirin bir yerinde, "Bize öyle bir fitne (Osman için diyor) yaratıldı ki, hem biz onunla ceza çekiyoruz, hem de o kendisi için başbelası oldu" diyor... Şair burada, Osman'ın feci bir şe­ kilde katledildiğini ve kendilerine de bela olduğunu be­ lirtmek istiyor. 3 6 7 İşte sonunu getiren sebeplerden biri, hem Hz. Muhammed'in lanetleyip sürgüne gönderdiği bu insanı geri getirmek, hem de ona ve oğluna aşırı de­ recede ayrıcalıklar tanımak, tabii ki bu, halkta olumsuz et­ ki yapıyor.

366 Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/149. 367 a- İbni Kuteybe, Maarif, s. 112 ve 199 Mervan kısmında. b- İbni Abdil'ber, Istiab, no: 529. Hakem b. Ebi-I As kısmında, c- Muhibbüddin Taberi, Riad'ü Nadre, 3/72 ve devamı, d- Hakim, Müstedrek, 4/479-481. Hakem b. As kısmında, e- ibni'l Esir, Üsd, 4/348 Mervan kısmında; ayrıca Hakem kısmında da bil­ gi verir. f- İbni Hacer Askalani, Isabe no.-8324 Mervan kısmında. g- İbni Sad, Tabakat. Taberani, Mucem-i Kebir. Zehebi, Siyer-i A'lam. Ve daha birçok tabakat kitaplarında bu konuya yer verilmiştir.

2) M e r v a n b. H a k e m Az önce de belirttim, Mervan da babasıyla birlikte Hz. M u ­ hammed tarafından Taif şehrine sürgüne gönderilmişti; Os­ man babasıyla birlikte onu da geri getiriyor ve üstelik de kendi kızı Ümmü Eban'la evlendiriyor ve kendine vezirbaşdanışman yapıyor. Afika'dan sağlanan ganimet-talan ne varsa hepsinin 1/5'ini damadına tahsis ediyor. Bir örnek vereyim. Afrika alındığında oranın yöneticisi Cürcir'le bir anlaşma yapıyorlar ve 2 buçuk milyon dinar (altın para) on­ lardan haraç olarak alınıyor. Ayrıca her katılımcı askere bin dinar, kimisine g ö r e de üç bin dinar (altın para) düşüyor. Ya­ ni Mervan'a verilen bu gelir büyük bir rakam oluşturuyor­ du. Yine Osman zamanında Kıbrıs adası alınınca, halkın­ dan her yıl yedi bin dinar (altın para) cizye/haraç alıyordu. Yine halife Osman, Mervan'ın kardeşi Haris b. Hakem'e, devlet malından üç yüz bin dirhem yardım yapıyor; ayrıca M e d i n e merkezinde ona çok önemli bir alış-veriş 368 merkezini hibe e d i y o r . Az önce de vurgu yapıldığı gibi bu aile Hz. Muham­ med nezdinde cezalıydı; özellikle babaları. Zaman içinde öyle oluyor ki, Mervan, Osman'ı tama­ men kontrol altına alıyor. Damattır diye ona öylesine geniş yetkiler veriyor ki, artık o Osman'ı yönlendirir hale geliyor. Zaten İslami kaynaklarda, Osman'ın Mısır valisine gönder­ diği ve isyancıların katlini istediği mektubun Mervan tara­ fından yazıldığı iddia ediliyor. Bu mümkün olabilir. Çünkü Osman'ın veziriydi ve zaten tüm yetkiler ondaydı. Yalnız tek bu olaya bakarak Osman'ı temize çıkaranlar olsa da, her taraftan M e d i n e ' y e Osman'ı linç e t m e y e gelen o insan­ ların öfkesini bununla atlatmak mümkün değildir. Kaldı ki Osman'a, yeter ki istifa et kurtul denildiği halde görevin368 a- Taberi Tarihi, 4/256-272., b- ibni Kuteybe, Marif, 112.

para kazansın. 3. 2. Osman'ın katli bölümünde.İbni Asakir. Maarif. s. Osman da vergi adı altında onlardan alıp yakınlarına dağıtsın-. Osman ise bir çırpıda kendi adamlarına ve üstelik de Mu­ hammed'in lanetlediği ve sürgüne gönderdiği insanlara ve daha nicelerine müthiş imkân tanıyordu. 7. Mervan ve hakem kısmında.den ayrılmıyordu. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk.lbni-1 Esir. N o : 3712.Taberi. İbni Asakir bu eserinde ona 56 sayfa yer vermiş. hem maddi ve siyasi olarak ona ayrıcalıklar tanıyor.İbni Kesir. İşte Hz.Ahmet o. 57. Basra'dan bo­ şuna geliniyorlardı. Riyad'ü Nadre. 6. Kufe'den. Bu. babasıyla birlikte sürgüne gön­ derdiği böylesine bir adamın. Osman sayesinde geldiği aşama budur. tabii ki güçleri varsa kabullenemezlerdi. 130 ve devamı. hem ressam. Hatta Osman'ın eşlerinden Naile ve son zamanlarda Hz. Bidaye-Nihaye. Hanbei. 224'ten 280. no: 6233.İbni Kuteybe. 369 I. tabii ki bunlar halk nezdinde olumsuz etki yapıyor.Tarih ül Hulefa. Müsned'ül müksirin. sayfaya kadar. Müsned'ü Abdullah. Muhammed'in. Osman'ı katlet­ mek için bu insanlar ta Mısır'dan. 112. Üsd. . Ebü Lü'lü hem marangoz. 3/79 vd.Suyuti. 5. Ö m e r kısmında belirttiğim gibi. Demek ki sorun Osman'daydı. 3 6 9 İşte Osman'ın sonunu geti­ ren sebeplerden biri de Mervan'dır: Hem M u h a m m e d ' e rağmen onu babasıyla birlikte geri getiriyor. Nitekim de onu en ağır bir şekilde cezalandırdılar. Ali de Osman'ı Mervan konusunda uyardıkları halde Osman on­ ları dinlemedi. hem de demircilikte uzman biri­ dir ve hatta onun o zaman rüzgârla çalışabilen değirmen yapabilecek kapasitede bir insan olduğunu yazmıştım. Onlar çalışsın. yoluna d e v a m etti. Osman'ın sonunu getiren çok önemli bir nedendir.7/290 ve deva­ mında. A m a patronuna günde 2 dirhem vergi bile ödeyemiyordu. 4.cilt/270 vd.

ona büyük imkânlar sağlıyor. benim bu tür sahte yazılarımla doludur" diyor ve "Durum bu ise. Oda bana. A d a m şunu diyor: Muhammed bana başka şeyler yazmamı öneriyordu. hem de İs­ lamiyet'ten çıktığı için. Muhammed'in korkusundan (Belki öldürür diye) Medine'yi terk edip M e k k e ' y e kaçmak z o ­ runda kalıyor. Ebi Serh Daha önce Mısır valisi A m r b. Bidaye. H e m bu açıklama. Zamanla Muhammed'i tanıyınca anlıyor ki. böylece onu ödüllendiriyor.3) Sütkardeşi A b d u l l a h b. Olayın Özeti şu: Bu adam daha önce Hz. onun dava­ sında tanrısal boyut yok. "iyi iyi. güzel" diyordu. 312 . 3 7 0 Osman'ın atadığı Ebu Serh öyle bir insandı ki. Muhammed burada yine işi Cebrail-Allah'a havale ediyor ve şöyle bir ayet indiriyor. "Acaba farklı şeyler yazarsam anlar mı?" diye onun isteklerine ters olan şeyler yazıyordum ve tekrardan ona okuyordum. sütkardeşi olan Ebu Serh'i tayin ediyor. Muham­ m e d kendi zamanında onun hakkında ölüm fetvası vermiş­ ti. ya da 'Allah'ın indirdiğinin benzerini ben de indireceğim' diye laf 370 İbni Kesir. ben ise. Hz. ben Kur'an'dan daha mükemmel bir kitap ortaya çıkarabili­ rim" ifadesini kullanıyor. Bu açıklamayı yaptıktan sonra ar­ tık M u h a m m e d ' l e kalmıyor. Kur'an. 7/190. o da Osman aleyehinde çalışıyor. 'Bana vahyolundu' diyen. Osman bunu M e d i ­ ne'ye geri alıyor ve yerine/Afrika'ya. A d a m . Ayetin anlamını Diyanet'in çevirisinden vereyim: "Al­ lah'a karşı yalan uyduran veya kendine bir şey vahyedilmemişken. As'ın arası açılıyor. M u h a m m e d için kâtiplik yapı­ yor ve Kur'an ayetlerini yazıyordu. As idi. ben de Kur'an gibi bir kitap yazabili­ rim dediği için. tabii ki bu olaydan sonra Osman'la A m r b.

Enam su­ resi 93. Çünkü Osman'ın sütkardeşiydi. g ö z d a ğ ı veriyor. Bu ayetin. Bunu yaparken de şunu söylüyor: Aslında Osman 371-Suyuti. Dürrül Mensur. ellerini uzatmış. ayetin açıklama kısmında ve İbni Kuteybe. 169 vd . ancak Muhammed'in pey­ gamberlik konusunda önemli bir rakibi olduğu için. Bunlar sonucu değiştir­ miyor. "Bu adam 'Ka'be'nin içinde de olsa onu yakaladığınız an öldürün" ta­ limatını veriyor. "Bu adamı bağışla" teklifinde bulunuyor. s. Dolayısıyla Muhammed. A d a m gizlice halife Osman'a sığınıyor. uygun ortam yakalamaya çalışıyor ve bir gün ada­ mı da yanına alarak birlikte Muhammed'in yanına gidiyor­ lar. Kurtubi ve diğer tefsirler. sessiz kalıyor ve daha sonra onu bağış­ lıyor. meleklerin. 'Haydi canlarınızı kurtarın! Allah'a karşı doğru olmayanı söylediğiniz ve onun âyetlerinden kibirlene­ rek yüz çevirdiğiniz için bugün aşağılayıcı azap ile ce­ zalandırılacaksınız' diyecekleri zaman hallerini bir gör­ sen!" deniliyor Kur'an'da. Çünkü onlar da bu peygamberlik formülünü kullan­ mak istiyorlardı. Muhammed uzun süre bekliyor.eden kimseden daha zalim kimdir? Zalimlerin şiddetli ölüm sancılan içinde çırpındığı. en çok adı g e ç e n kişi için indiği/oluştuğu anlatılıyor tefsirler­ de ve diğer İslami kaynaklarda. Zamanla M u h a m m e d Mekke'yi alınca. iş iş­ ten geçtikten sonra o kalkıp ayet oluşturma yöntemiyle in­ sanlara tehdit savuruyor. Osman onu belli bir süre saklıyor. bu yöntemle iktidar sahibi olmayı arzuluyorlardı. Maarif. Taberi Tefsiri. oluşturduğu bu ayetle 371 tüm muhaliflerini hedeflemiştir demek isabetlidir. Hat­ ta Yemenli olan ve peygamberlik iddiasında bulunan Secah adındaki kadın ve yine ben de peygamberim diyen Rah­ man Yemami ve Esvet Ansi'nin de bu ayetin sebep-sonuç ilişkileri arasında isimleri geçiyor. bu ayetten Müseyleme de kastedilmiştir diyenler de var. A d a m onu deşifre ettikten.

severek bağışlamadığını. bir süre beklememin nedeni şu: Ona karşı yaklaşımımı bi­ liyorsunuz.Taberi. ancak içinizden biri çıkmayın­ ca ben de bağışladım diyor. 29/34 vd. Zehebi. hâ­ lâ ona karşı kininin d e v a m ettiğini belirtiyor ve aynı zaman­ da arkadaşlarını da eleştiriyor: N e d e n biriniz onu katletme­ diniz diye! İşte Osman kendi halifeliği zamanında Muham­ med'in sevmediği. Bu da Osman'ın sonunu getiren önemli nedenler­ den biridir. bu adamdan daha de­ neyimliydi: H e m Muhammed. Mısır'a vali olarak tayin ediyor. Onun için belki bana g ö r e v düşmeden içiniz­ den biri kalkıp onu öldürür dedim. s.Siyer-i a'lam. 3 7 2 372 12345678- istiab. Riyad'ü Nadre. Tabakat. içinde birçok yalanım var. no: 3997-7/230.onu yanıma getirince ben onun bağışlanmasını istemedim. Yani ben bu beklemem­ le bu fırsatı vermek istedim. el-Maarif. As. sağdan soldan toplanan bilgilerdir. "Ben bir insana bir darbe vurdum mu. ibni Sad. 2/112 vd . İbni Kuteybe. Nesai. Hem halkın hoşuna gitmiyordu bu g ö r e v d e ğ i ­ şikliği. mürted kısmında. hatta Kur'an sahtedir. tabii ki bunu söylemekle. kanatırım'' karşılığını vermiştir. Hâlbuki Osman'ın g ö r e v d e n aldığı eski vali Amr b. hem de Mısırlılar Amr'ı se­ verdi. Ebu Davud. hem de Osman'ın yönetimine karşı Amr anti pro­ paganda yapıyordu. 3/33 vd. Hudud hemen başta. As'a Osman'ın öldürüldüğü haberi verilince o. Hatta g ö r e v d e n alınan Amr b. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. ibni Asakir. M. no: 1553. Tahrim-i dem. ben de Kur'an gibi bir kitap rahatlıkla yazabilirim diyen birini ve üs­ telik Muhammed'in hakkında ölüm fermanı verdiği bu adamı. 169.

ancak Cüfeyne Hıristiyandı ve M e d i n e ' y e okumaya gelmişti. 3/77. U k b e olayı: Bu adam. oğlu Ubeydullah da gidip buna karşı Hürmüzan. Tarih-i Dımaşk. Ubeydullah cezasız kalmasın. Taberi. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. Ali'ye gelip kendisi halife olunca. 38. cilt/60ve devamı. yandaşlarına g e ­ 373 lince torpil yapıyor. Ali. Velit'in babası Ukbe. öldürülsün diyordu. ancak sıra dostlarına. Bu haksız ci­ nayetler Müslümanlar arasında çok tartışılır. Hatta bir ara: Pe­ ki senin babanı katleden başka. M e d i n e ' d e bir Müslüman'ın yanında köle olarak çalışan Ebu Lü'lü tarafından katledilince. İşte Osman'ın bunu koruması da halkta olumsuz etki yapıyor: Osman. Bu yüzden Ubeydullah kaçıp Muaviye'ye sığı­ nıyor ve daha sonra Sıffin savaşında öldürülüyor. Halife Osman'ın kardeşiydi: Anneleri Erva binti Küreyz'di. fakir-fukaraya ceza veriyor. diye suçluyordu onu. Nitekim sıra Hz. ona ceza uygulamaz. . 373 a.M. Riyad'ü Nadre. Hürmüzan Müslüman olmuştu. ancak sonunda Osman Ubeydullah'ı serbest bırakır. Ebu Lü'lü'nün küçük kızı ve bir de Hıristiyan asıllı Cüfeyne adında başka birini katlediyor. Hâlbuki Ubeydullah masum insanları katlemişti. ya sen onun suçsuz kızını niye öldürdün. b. Ubeydullah'ın katline ka­ rar veriyor. Bedir harbinde sağ olarak ele geçirilmiş ve Muhammed'in tali­ matıyla öldürülmüştü.4 ) Halife Ö m e r ' i n oğlu U b e y d u l l a h ' ı k o r u m a k Halife Örner. şeklinde konuşuluyordu.ibni Asakir. babaları ise farklıydı. Daha sonra Beni Mustalık kabilesi Müslüman olunca (tabii ki Muhammed onlara karşı savaş­ mıştı ve bunlar kılıç zoruyla müslüman olmuşlardı). Ali onu katlediyor. bu konuda Os­ man'la birlikte toplantılar yapılır. Hz. Hz. 5 ) Velit b .

Dönmesinin nedeni de korkudur: Çünkü daha önce bu kabile ile Velit b. Aslında böyle bir şey de olmamıştı. Yoksa bilmeden bir topluluğa kötülük edersiniz/ onlara karşı yanlış yaparsınız da sonra yap­ tığınıza pişman olursunuz. Ukbe'dir. Fakat bize herhangi biri uğramadı" diyor. Ukbe'yi bu işle görevlen­ diriyor. el-İsabe . Bunun üzerine M u ­ hammed onlara karşı savaş hazırlığına başlıyor. meğerki onlar tekrardan İslamiyet'ten dönmüşlerdi. A d a m oraya hiç uğramamıştı. "Ben gittim. Bunun üzerine Muhammed tahkikat yapıyor ve sonuçta elçisi Velit b. Diğer taraftan Muhammed'in elçisi belirlenen zamanda gitmeyince. Beni Mustalık tarafında da bir evham başlıyor ve hemen liderleri olan ve aynı zamanda Muhammed'in eşlerinden Cüveyriye'nin de babası olan kişi M e d i n e ' y e gelip durumu öğreniyor ve "Yalandır. Muhammed Velit b. hazır. bu olaydan dolayı Velit b. ancak memur bekliyorduk.Muhammed onlara diyor ki. bu ayette sözü edilen fasık/kötü insandan ka­ sıt. ben zor kurtul­ dum." H e m e n hemen tüm önemli tefsirlerde ve ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irdeleyen kaynaklarda. Günü gelince Hz. Üstelik zekât da vermeyeceklerini söylediler" diyor. Askalani. biz zekâtımızı topla­ dık. " N e yaptın?" diye sorunca o. Anlamı şu: "Ey inananlar! Bir fasık/kötü insan size bir haber getirirse onu tahkik edin/araştınn. ben falan tarihte adamımı gönderirim. yoksa beni de öldüreceklerdi. Ukbe arasında husumet olduğu için. korkudan g i t m e y e ce­ saret edemiyor: Ya gittiğimde başıma bir şey gelirse diye evhama kapılıyor ve geri dönüyor. Utbe'nin onlara uğrama­ dığı ve üstelik de onlara karşı büyük bir iftirada bulunduğu ortaya çıkıyor. Bu olay üzerine Muhammed. zekâtınızı/verginizi ona teslim edersiniz. Hucurat sure­ sinin altıncı ayetini indiriyor. Ancak adam yarı yoldan geri dönüyor. Bu arada Muhammed.

bu adam öylesi­ ne içki içerdi ki. Hz. 374 Evet. buna karşı çıkıyor. 4 rekât kıldırır (ki sabah namazı iki rekâttır) ve namaz içinde cemaate dönüp. . Hz. Ö y l e ki halk onu içki konusun­ da Hz. Osman'a şikâyet etmiştir. bir gün kendisi cemaate sabah namazını kıldırırken. Şa­ hitler toplum içinde halife Osman'a ifade verirler ki. Ali'ye. Böylece Osman'a sen yap. hem de içki içtiği için kırk kırbaç içki cezası uyguluyor. Sonuçta Osman Hz. hakkında fasıktır/kötü in­ sandır diye ayet indirdiği bir insana. Ali'nin de baskısıyla mecbur kalıp. Burada bir not düşüp konuya devam e d e c e ğ i m : Hani Hz. "Daha fazla kıldırayım mı?" diyecek kadar ayyaş biriydi. "Kalk sen cezayı uygula" diyor. Osman sonuçta. kö­ tü tarafını da o uygulasın" diyor. bu açıklama M ü s l i m ' d e n d i . Hatta öylesine içerdi ki. onu hem g ö r e v d e n alı­ yor. bu olayda adam gelmeseydi ve böylece bu yalan or­ taya çıkmasaydı ne olurdu? Çünkü Muhammed. onun ya­ lanları üzerine savaş hazırlığına başlamıştı ve tabii ki büyük bir katliam olacaktı işte Osman böylesine bir insanı vali olarak tayin ediyor. Hudud. En son Abdullah b. Muhammed'in sevmediği. "Halifeliğin iyi tarafından yararlanan o. Kaldı ki. önemli bir konuda (halkı y ö n e t m e d e ) g ö r e v veriyor. Ali bunu yapmıyor ve oğlu Hasan'a sen kalk kırk kır­ baç vur diyor. İçki cezası kısmında. İbni Abdi-I Berr. Cafer cezayı uyguluyor. bu adam içki içti ve kustu diye.adlı yapıtında. Ali'nin oğlu Hasan'a g ö ­ rev verilince o. 374-Sahih-i Müslim. zaman zaman kusardı diye İslami kaynaklarda bilgiler var. bana ne bu iş­ lerden diyor. Cezanın uygulanması için Hz. Muhammed geçmişten g e l e c e ğ e her şey biliyordu? Peki. bu ayetin Ukbe için indiği­ ne ilişkin İslam âlimleri arasında ihtilaf yoktur diyor. Hasan da. Bu ceza uygulamasını Sahih-i Müslüm'den aktarayım.

el-Marife ve Ta­ rih (Besevi) Neseb'ü Kureyş gibi kaynaklarda da geçtiğini belirtiyor. Osman'ın sonunu getiren yanlışlardan biri de böylesine bir adama yaptığı iltimas-ayrıcalıklardır. ama Hüzeyfe b.Zehebi Siyer-i A'lam. e.İbni Kuteybe. haddi aşanlardır diyor. Maarif. Üsd'ül Gabe. size rağmen ben içki içerim" diyor. 3/412 vd. daha önce Küfe'de valilik yapan Sad b. Osman'ı savunabilecek hiçbir haklı neden yoktur. ama olaylar öylesine açıktır ki. 63. Ukbe kısmında. b. 180 v d . Isabe. arka­ daşları ceza verelim diyorlar. Bu arada Velit. Mesela Talha ve Zübeyir g i b i .ibni Asakir.Askalani. onun cinayetinde parmağı olan saha­ beler hakkında ağır konuşmuşlardır. Isabe. Ebi-1 Vakkas'ı g ö r e v d e n alıp yerine bu Velit'i atamıştı. 3 7 6 375 a. Taberani. . no: 8033. Tehzib-i Kemal. 3/433. d. Zehebi de bu d o ğ ­ rultuda açıklamalarda bulunmuştur. So­ nuçta Velit 40 kırbaçla cezalandırılıyor ve artık bu olup bi­ tenlerden sonra g ö r e v d e n de uzaklaştırılıyor. Velit'i g ö ­ revden alınca. El-Kamil fi Tarih.ben niye bu işe bulaşayım gibi sözlerle karşı koyuyor. Bidaye. El-Kamil 2/535. Mesela İbni Teymiye. Ağanı. Velit b. Hadd'ül Hamr kısmında. İbni Teymiye gibilerine kalırsa. Hatta Rumlara karşı bir savaşta bile Velit içki içerken. dip­ notta ayrıca imam Ahmet b.Nihaye. Hz. isyancıdır. 375 Bütün bu olup bitenlere karşı yine İslam düşünürleri Osman'ı savunmuş. Hâlbuki Osman'ın ölümü­ nü isteyenler arasında.Müslim. Osman'ın bu zulmüne karşı çıkanların hepsi cehennemliktir. savaş var karşımızda biz içki ile mi uğraşacağız di­ yor. Hanbel. No:67. 376 a. Tarih-i Dımaşk. Muhammed'den cennet müj­ desini alanlar da vardı. c. Yeman engel oluyor. Osman'ın ölümüne çalışanlar. s. bu kez de yerine Sait b. tstiab. Burada kitabı tahkik eden. "Haram da olsa. Osman. b. As'ı tayin ediyor. N o : 9153.Taberi Tarihi. Hudut. bunu gerçekleştirenler suç­ ludur. cilt/218 v d .İbni Esir.

Yine 30 milyon üzeri gümüş pa­ ra (dirhem) ve 1000 d e v e ile birlikte Vadi'l kura. . Ayrıca bu çifte. bunla­ ra altı yüz bin/kimi rivayetlerde de dört yüz bin dirhem yardım ver. üç yüz bin dirhem para bağışında bulunmak ve 'Mehruz' denilen M e ­ dine'deki önemli bir alış-veriş merkezinin gelirini ona hibe etmek.Amcası Hakem'i M u h a m m e d ' e rağmen sürgünden geri getirmek ve yüz bin dirhem devlet malından ona ba­ ğışta bulunmak. Rebeze gibi yerlerde 10 milyon dinar (altın para) değerin­ de servet bırakır. Afrika'da ele geçirdiği yerlerin 1/5 vergilerini ona ba­ ğışlamak vs. Ebi Sarh'a aşırı derece im­ kân tanımak. haraçtan. Hayber. oranın gelirini kendisi­ ne tahsis etmek. kendi kızı Ümmü Eban'ı ona ver­ mek. Afrika'ya vali atamak. Şunu hep hatırlatırım: Bunların tümü ta­ landan.Yine Hakem'in bir diğer oğlu olan Haris'e.6 ) D a m a d ı A b d u l l a h b . 377 a-Muhammed Rıda( 1865-1935). b.İbni Kuteybe. . Affan' adlı eseri. .Hakem'in oğlu Mervan'ı da sürgünden getirmek. devlete ait mallardan çeşitli hediyeler verir. . 112-113.Kardeşi olan Abdullah b. s. Maarif. 'Osman b. . diye talimat verir ve bu kadar para devlet ma­ lından kızına ve damadına verilir. ganimetten. Ü s e y d olayı Osman kızını bu adama verince.Yine akrabası olan meşhur Ebu Süfyan'a. sağlanan gelirlerdir.. 3 7 7 Bu iltimas kısmını özetleyecek olursam-. kendine vezir yapmak. hazineden iki yüz bin dirhem para hibe etmek.. . Hatta Osman ölünce o günkü para birimiyle elli bin civarı dinar (altın para) onun muhasebecisinde bulunur. Halit b . Osman'dan kalan servet kısmında. hazine yetkilisine.

. Tebük suikastında Hz. cennetle müjdelenen Tal­ ha ve Zübeyir gibi toplamları elli civarında olan önemli bir 378 Muhammed Rıda. Ukbe'yi Kufe valiliğine ata­ ması ve Sad b. s. halkı galeyana getiren son derece kötü örneklerdir. . . Osman b. İşte bütün bunlar. 204. Bir gün. Amr'ı ataması ve daha ni­ celeri. Bunlar arasında Mikdad b. başka hediyeler vermesi. her kabileden önemli kişiler toplanıp Osman'ı uyarmak için bir ültimatom/metin hazırlıyorlar. Hz. Muhammed'in devesini önden çeken kişi ve o olaya karı­ şan insanları da bilen ikinci tanık. Amr.Ebu Musa el-Eş'ari'nin Irak'ta topladığı vergileri. Ebi Vakkas'ı g ö r e v d e n uzaklaştırması. Üseyd'e kızını vermesi ve bu da­ madına hazineden altı yüz bin dirhem bağışta bulunması. 3 7 8 Halife Osman iş başı yapınca onu M e d i n e ' y e alıyor. Mesut da bir nevi talim-terbiye ve hazineden sorumlu bir görevli olarak oraya g i d i y o r . Halit b.Ebu Musa ve Osman b. Her taraftan Osman'ın yönetimine karşı başkaldırılar çoğalınca. Halife Ö m e r tarafından Kufe'ye görevli olarak atanıyor. . yanısıra Abdullah b.Şam'ın tüm vergilerini Muaviye'ye hibe etmesi. Affan. M e d i n e ' d e de ciddi bir muhalefet oluşuyor Os­ man'a karşı. Ebil As'ı g ö r e v d e n alıp yerle­ rine dayısının oğlu Abdullah b. Yaser olayı uygulaması Hatırlanacağı gibi Ammar b.Abdullah b. kendi yakın akrabasına ve Emevi soyuna bağlı kişilere dağıtmak.Yine kardeşi olan Velit b. Muhalif olanlara şiddet ve sindirme politikası 1) A m m a r b. .. Yaser.

kimilerine g ö r e de Ammar'a. tabii ki bunları başka insanlar ele geçirmişti. Sonuçta A m ­ mar baygınlık geçirip fıtık oluyor. kim olursun da bana karşı bunları söylersin" diyor ve . Değişik baskınlarda ele g e ç e n talan malları arasında altın mücevheratı da varmış. saygı­ sızlık yapamazsın" deyince. bu olaydan do­ layı Ayşe ile Osman'ın arası açılıyor. hem de "Allah seni rezil etsin" gibi sözleriyle de haka­ ret ediyor. İşte burada Osman ona. "Bu iş çok cid­ di.seçme heyet kendi aralarında Ammar'ı temsilci olarak se­ çip o ültimatom yazısıyla birlikte Osman'a gönderiyorlar. Muhammed'in arkadaşlarının sana karşı haklı olarak yazdıkları mektubu yere atamazsın. sen asla böyle yapamazsın di­ yor. Ammar. Osman buna karşı. Bu arada Hz. Osman'ın Yaser'i komaya sokması hakkında farklı riva­ yetleri de var. Ammar'ı y e r e yıkıp kol ve bacaklarını bağlıyorlar. ama o kendi yakınlarına dağıtıyor­ du. Osman bunları ken­ di ailesi ve yakınlarına dağıtmaktadır. "Sen ha. "Sen m a d e m biliyordun ki bu adam halife. Osman hem onu dövü­ yor. A m m a r ona. Osman çok kızıyor ve o kâğıdı alıp yere atıyor. Bu arada Osman onu tekmelemeye başlıyor. Mu­ hammed'in eşlerinden Ümmü Seleme'nin evine alınıyor. o zaman niye kar­ şı çıktın?" denildiği gibi farklı bilgiler de var. Ali onu uyarıyor. Osman'a konuyu açınca. Ayşe de olayı duyuyor ve Osman'a kızıyor. Osman adamlarına talimat veriyor. "Bu talan malından kimilerin hoşu­ na gitmese de biz ihtiyacımızda kullanırız" diyor. seni bu hale getirecek. sen Hz. Böyle de­ yince Hz. Halk bunu duyunca karşı çıkıyor ve onu protesto edi­ yor. Bu arada A m m a r da Osman'a sert çıkıyor. A m m a r daha sonra baygın haldeyken Hz. neden bu adamı komalık yaptın diye. yetki var elinde. Kimi rivayetlere g ö r e Ümmü Seleme gelip Osman'a kızı­ yor. içinde idrarı durmayan falancanın oğlu.

adamlarına da. Bu arada Hz.Ö) Riyad'ü Nadere fi Menakıb'il Aşere. Şayet başına bir şey gelirse. "Tutun bunu" emrini veriyor. "Bak Hz. şunu bil ki. 3 7 9 379 1 . Bu konuda anlatılanlar arasında az fark görünüyorsa da. sizden en önemli kim ise o da öldürülecektir (Os­ man'ı kastediyor)" diyor. Yani yukarıda anlatılan o komalık halinin hikâye­ si böyle. Cemaat ona şaşkın şaşkın bakıyor. Bu.Ö) 'Ensab ul Eşraf 6/161 v d . Yaser'e haber yolluyor. bu ne diyor diye. Ali de sana söyledi. üstelik de haklı olarak sert tepki gösteriyor. ancak sen ona bir şey diyemedin. Bu arada adamlarına "Bunu burdan çıkarın" diye talimat veriyor ve oradan uzaklaştırılıyor.Mühibbüddin Taberi (694. Velit gelip Os­ man'ı tehdit ediyor: "Aynı sözleri Hz. 280 vd. İşte burada onu tekmeleyince komalık oluyor ve üç namaz kılamaz ha­ le geliyor. an­ cak birini komalık yaptığı için artık onu dövdürmekten vaz­ geçiyor. Sonuçta A m m a r hem sevilen biri. Ayşe'nin bu sözlerinden sonra Osman çok bozuluyor ve camiye gidiyor. 3/75. Ammar'ın verdiği yanıt olumsuzdur. yardımcı olması için Ammar b. 2. Muahmmed'in daha ayakkabısı. diğer taraftan da kendisine yapılan baskın sırasın­ da. Onlardan Hişam b. işi laçkalaştırdınız" diyor.Ö)' El-Avasim'ü ımin'el Kavasım.lbni'l Arabi Ebubekir (543. Bu sahipsiz olduğu için bak sen ne hale getirdin. Osman'ın onu tekmelediği ve adamı sakat bıraktığı gibi bir gerçek var ortada. siz ne çabuk değiştiniz. orada ters konuşmaya başlıyor. elbisesi duruyor. tabii ki Osman ona da kızıyor.' s. Ay­ şe ona. 3. İşte M u h a m m e d ' e karşı suikastta bulunanları bilen Hüzeyfe ve Ammar'ın başına gelenler bunlardır. birçok İslam tarihçisinin ortak olarak işlediği bir konudur.Belazuri (279. . hem de onun bağlı bulunduğu aşiret güçlü. Bir tarafta halife Osman bu adama bu şekil haksızlık ya­ parken.

Os­ man'ın hutbe okuduğu bir sırada camiye girdi. halife Osman'ın icraatını ve oraya vali olarak atanan Velit'i her fırsatta eleştirmeye d e v a m ediyordu: "Zannediyor­ dum ki ben Müslümanların hazinesinden sorumluyum. Abdulah b. Hz.2 ) A b d u l l a h b . s. ö d e m e n lazım" demesi Velit'in hoşuna gitmez. bu davra­ nıştan dolayı İbni Mesut'u halife Osman'a şikâyet eder. ne de Osman'ın işine geliyordu. Nihaye. M e s u t ' a yapılanlar Osman. İslami kaynaklardaki bilgi­ lerden anlaşılıyor ki İbni Mesut yumuşak başlı ve zararsız bir insandı.774. hem de maliyeden sorumludur. 7/80 ve sonrası. Bunun üzerine İb­ ni Mesut anahtarları teslim edip sivil bir vatandaş olarak Kufe'de yaşamaya devam eder. ayrıca onu g ö r e v d e n de alır. Velit. Osman.Suyuti. Muhammed'in çok samimi arkadaşı oldu­ ğunu bilen halk ona saygı gösterirdi. "İbni Mesut'un kendisi aleyhinde propaganda yaptığını. "Bu borçtur. halkı kışkırttığını" anlattı. Bu yüzden Velit onu Osman'a bir daha şikâyet etti. tabii ki bu da ne Velit'in. Osman onu M e d i n e ' y e çağırdı. 130 ve sonrası.İbni Kesir (h. Os­ man kendisine bir mektup göndererek "Sen bir memur­ sun. Onun Velit'e. Olayın özeti şu: Ab­ dullah b. daha sonra müsait olduk­ larında onlardan geri almıştır.Tarih'ül Hulefa. Mesut'u d ö v e d ö v e kaburga kemikle­ rini kırar. Ebi Vakkas g ö r e v d e n alınıp yerine Velit b. . Velit ondan. devlete ait/hazine ma­ lından bir miktar yardım ister.ö). bilmiyordum ki Osman ve ona bağlı kişilerin hazinesi­ ne bakan bir memurum" diyerek tepkisini gösteriyordu. Bidaye. 5. Mesut Kufe'de hem talim-terbiyeden sorum­ lu/eğitimci. Osman tara­ fından eski vali Sad b. 4. Ukbe atanınca. Osman kısmı. Bu arada İbni Mesut. İbni Mesut da verir. Çünkü Velit'in amacı geri vermemek üzere almaktır. Başkala­ rına da bu şekilde borç vermiştir. Velit'ten hesap soramazsın" der.

Osman'ın hazırladığı Kur'ci dışındaki nüsha­ ları yakması. O da. buna kar­ şı Uhud dağı kadar altın da bana veril>e yine mutlu ola­ mam" dediği söyleniyor. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in I<ızı Ayşe bunu du­ yunca. e ğ e r Os­ man'ı katlederlerse artık bir daha onunjibi bir halife bula­ mayacaklar. "Başka yere göndersem orayı da karıştırır" endiesinin yanısıra Hz. Ali ve bazı insanların araya girmesiyle bni Mesut'un sür­ güne gönderilmesinden vazgeçiliyor. Açıkçası.Osman'ın. o da Osman'a kızdı ve tıpkı Amı^ar olayında oldu­ ğu gibi burada da Osman'a karşı tavır aldı. Rıdvan Biatına ketılan biriyim" (Os­ man Bedir ve Rıdvan'a katılmadığı için turada aynı zaman­ da dolaylı bir şekilde onu eleştiriyor da) dedi. "Ha'ir.. Hatta İbni Mesut daha fiyatta iken Osman hakkında her yerden muhalefet oluşuna kendisi. Bununla Osrran'dan çok m e m ­ nun olduğunu ö n e sürmek isteniyor. Bazı İslami kaynaklarda İbni Mesut'uT en son Osman'la anlaştığı ve onunla helallaştığı iddia edilyor. Bu yüzden ben istemiyorum ki bunun ilk kıvılcımın kendim yakayım" diyor."İşte bakın şu an kötü bir hayvan içeri giriyor" diyerek ağır hakaretlerde bulundu. İşte burada uyduruyorlar. Daha önce de ifade edildiği gibi. ben Os- . Çünkü bazı olaylar ve fitneler ocaktır. Hatta bunu is­ patlamak için İbni Mesut'un Osman ha<kında. Hlatta Osman onu sürgüne g ö n d e r m e k isterken birçok insan kendisine. emrini dinleye­ ceğim. halk üzerinde çok olumsui^tki bırakırken. Biz stni destekleriz. Bu arada Hz. İbni Mesuttemiş ki. "Ben Hz. "Yanlışlıkla bir ok atsam. "Sa­ kın sürgüne gitmeyi kabul e t m e . Muhammed'in arkadaşıyım ve Bedir. Osman'a isabet edip de ödürülse. en başta bu Kur'an konusu ve onun genel ifaatı Osman'ın so­ nunu da getiriyor. bı­ rakmayacağız" deyince İbni Mesut.

man'a ok atmak istemiyorum demiş. Bellidir ki bazı uydu­ ruk uzlaşma cümleleri kurmuşlar. "Sen Küfe 'ye gönderdin. ancak ilkel bir savunma. 3 8 0 Osman. tenha bir y e r e g ö n d e r m e k istiyor. Ali bu arada Osman'ı uyarıyor: "Sen Velit b. cilt 9/109 c) B e l a z u r i . Bu c>' u P bitenlerden sonra da onu sürgüne. Ens. Osman'dan önce vefat ediyc . Gc^üldüğü gibi savunmuşlar. onu d r ? v m e k için ayrıca adamlarına talimat veri­ yor. Hz. Onlar kendi?'™ komaya sokuyorlar ve kaburga kemik­ lerini kırıyorlar. En iyisi burda kal­ sın bari kontrol altında olur" deyince. arkadaşlarından Ammar b. İstiab. A m r n a r da. İbni Mesut. Abdullah b. İbni Mesut'a toplum içinde hakaret ediyor. İbni M e s u t m d . "Eğer Osman'dan önce vefat edersem sakın cena­ z e m e katılmasın" diyor. r v e arkadaşı A m m a r b. b ) H e y s e m i M . "Allah rahmet eyle­ sin" diyor. Ukbe yüz-ünden adama nasıl bu cezayı veriyorsun" diyor. haysiyetini kırıyd r ve onu camiden kovuyor. Çünkü mademki memnun kalmış. n o : 1 4 5 4 8 . inandırıcılığı y o k .ab. Os­ man'a. Z e v a i d . Durum bu iken sen Şam'a göndersen oradaki insanları da örgütler. Daha son­ ra Osman bunu duyunca Ammar'a. Yaser onun vasi­ yeti gereği Osman'a haber v e r m e d e n gömüyor. Yaser'e vasiyet ediyor. ancak becerememişler. Osman bunu uygun buluyor ve ücretsiz bir şekilde M e d i n e ' d e yaşamaya mah­ kûm ediyor. Osman'a alay edercesine. oradakileri senin hakkın­ da ö r g ü t l e d i / a l a r m a geçirdi. N o : 1659. Osman bildiği­ ni yapıyor. Mesut. o zaman daha örnek mi kalmadı ki. 6/148 . kendisi kalkıp Osman'ın ölümüyle ilgili ör­ nekler versin. ancak Mervan. A m a Ali'n' 1 " 1 D u çıkışı fayda etmiyor. "Evet hepimiz tarafından Allah rahmet eylesin" karşılığını veri3 8 0 a ) İ b n i A b d i l b e r . bu yetmiyor­ muş gibi.

s. ta Mekke'den beri M u h a m m e d ' l e beraber­ dir ve ilk Müslümanlardan olup Kur'an hafızıdır. Os­ man'ın ona karşı asıl kini buradan kaynaklanmaktadır. Taberi Tarihi. karşı çı­ kanların aldığı en hafif cezaydı sürgün. Ali burada da Osman'a karşı çıkıyor ve aralarında sert tartışmalar da meydana geliyor. Yu­ karıda ö z e t l e m e y e çalıştığım nedenler de oluşunca. 6/140-164. Sonuçta olay orada kapanıyor. Hz. İşte Osman onu geri çağırmış. Osman kendi keyfine g ö r e Kur'an adı altında ve Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit başkanlığında bugünkü dünya piyasasında bulu­ nan kitabı hazırlarken. İbni Mesut karşı çıkıyor ve bildiği farklı bir Kur'an nüshasına g ö r e hareket ediyordu. Hatta sürgüne göndermek istiyor.yor. Kufe'de iken de halka kendi Kur'an'ını anlatıyordu. 3 8 1 • 3) Ebu Z e r .i Gıfari'yi sürgün etmek Halife Osman döneminde çok kişi sürgün edildi. yine Basra'dan Şam tarafına Muaviye emrine kitlesel bir şekilde sürgüne gönderilen pek çok insan var381 abcdBelazuri. el-Avasım'u min'I Kavasım. 4/251 ve devamı. diğer Kur'an nüshalarını yaktığı gibi onun da Kur'an nüshasını alıp yakmıştır. 14. farklı bir çalışmamda işleyeceğim. O yüzden burada bunun üzerinde fazla durmuyorum. Ensab. Osman bunun alay olduğunu anlıyor ve orada onunla tartışıyor. Nizamiye mezhebi kısmında. artık olay patlak v e r i y o r . . Milel ve Nihal. As yönetiminden Suriye'nin Şam tarafına. 280. ibni Mesut. Ancak şu da muhtemel ki. Halife Osman'nın talimatıyla Kufe'den. İbnil Arabi. Sait b. s. Bu konudaki de­ taylı bilgiyi. İbni M e ­ sut. Sadece bir ha­ tırlatmada bulundum. Osman'ın hazırlattığı Kur'an'a karşı çıkmıştır. Şehristani.

Amir b. I 13 ve 146. Ziyad gibi şahsiyetler. Kab. Abdullah b. Bu defa da başka b ö l g e y e sürgüne gönderiliyorlar.ibni Kuteybe. 4/429. Yine halife Osman Basra'dan. A m a bu sa­ vunma yetersiz ve inandırıcı değildir. Evliya Çelebi gibi oradan oraya sürgün ha­ yatı yaşayan insan çoktu o zamanlar. Kümeyi b. 383 a. Aslında olay şudur: Şam valisi Muaviye şöyle söylüyor: Şam diyarı Allah'ındır. onu bana alelacele M e d i n e ' y e gönder diye talimat 382 Mesela Küfe'den Sabit b. Kays. Ebuzer de o sırada ora­ daydı ve bu sözlere karşı çıkıyor: Muaviye'nin ve bu arada halife Osman'nın yanlışlarını. Örneğin. yani ganimettir. c. Abdi-I Kays. Olay bu kadar basit olsaydı Osman'ın en yakın çevresi ona düşman kesilmezdi ve onu feci bir bi­ çimde katletmezdi. do­ layısıyla benimdir d e m e k istiyor. bu bizi eleştiriyor. Savhan. b. Amir himayesinde yaşayan insan­ lardan başka bir grubu Şam tarafına sürgüne gönderiyor. zulümlerini kabul etmeyip halka anlatıyor. Sa'saa b. Maarif. Bunlar hakkında Osman'a mektup gönderiyor. İslami kesim Osman'ı kurtarmak. Çünkü adam Hz.d ı . Mu­ h a m m e d ' e bağlı biriydi ve Muhammed'in gömülü olduğu M e d i n e şehri varken herhalde kalkıp da ölene kadar ıssız bir köye gönüllü olarak yerleşmezdi. s. bunlarla uyum sağlayamıyoruz diyor.Taberi Tarihi. Güya Ebuzer sürgün edildiği köye g ö ­ nüllü olarak g i t m i ş . 4/317 ve devamı. Malik b. Osman da Muaviy e ' y e . . zinakârmış gibi yakıştırmalar vardır. Şunu da belirteyim. Bu olup bitenlere karşı Muaviye onun hak­ kında Osman'a rapor veriyor.Tabakt-i İbni Sad. 3 8 3 Mesela İbni Sad gibi. Suriye taralına Muaviye emrine gönderilirler. bunlar hırsızmış. devlet malıdır. onun eksiğini kabul etmemek için çeşitli uyduruk savun­ malar yapmıştır. icraatımız hakkında propaganda yapıyor diye. 3 8 2 Sonuçta Muaviye onlarla anlaşamamıştır. Malik-i Ester. Amr-el Huzai.

Bir yer iste seni sürgüne g ö n d e r e c e ğ i m diyor. Osman'ın bu ifa­ desi Ammar b. Yaser'in zoruna gidiyor. hem de alay edercesine Allah rahmet eylesin d e ' mesajını iletmek istiyor ve tabii ki Osman bunu anlıyor. Osman ona. Osman." Tıpkı İbni Mesut'un ölümündeki gibi bir du­ rum yaşanıyor burda. bakalım başarabilir misin . "Seni Rebeze köyüne g ö n ­ d e r e c e ğ i m " diyor (Medine-Kufe arasında ıssız bir köy). görevlilerine "Bunun haddini bildi­ rin" diye talimat veriyor. Çünkü bunlar önemli merkezler. Ammar buna karşı Osman'a şunu söylüyor: "Evet biz de diyoruz Allah rah­ met eylesin. beni M e k k e ' y e gönder diyor. elinden ne geliyorsa yap. Ali. Sonuçta Osman bunu da sürgüne göndermek istiyor. Osman bunları da kabul etmiyor. A d a m . bu kez Osman'la Hz. Osman'a gidip şunları anlatıyor: Temiz bir insanı (Ebuzer'i kastederek) sen sürgüne gönderdin ve orada vefat etti. Ebuzer buraya zorla gönderiliyor ve ölene kadar burda sür­ gün hayatı yaşıyor. Basra ile Kufe'den biri olsun diyor. A d a m Kudüs olsun diyor. sen burdan gidecek­ sin. Ali arasında sert tartışmalar oluyor. Osman bunu kabul etmiyor. hat­ ta Osman Ali'ye. Daha sonra Osman onun ölüm haberi­ ni alınca. Ebuzer M e d i n e ' y e gelince Osman'ın kötü yöneti­ mini orada da anlatıyor. ancak kabilesinin araya girmesiyle Hz. ona ceza ver. Osman onu da kabul etmiyor. aleyhine çalışmasından korkuyor. Tabi ki bu sözlerle Osman'ı zımnen eleştiriyor: Yani 'hem adamı sürgüne gönder. o gün için met­ ropol durumunda olan bölgeler.veriyor. Sen buna benzer başka bir örnek daha mı uygulamak istiyorsun deyince. Ali de. Onun için bunları kabul etmiyor ve ona. Bu yüzden Ammar'a sert çıkışıyor. Adamları Ammar'ı d ö v e d ö v e ko­ malık yapıyorlar. "Asıl sen sürgüne gitmelisin" diyor. onun halkla te­ mas kurup. "Allah rahmet eylesin" diyor. Hz.

Aşağıda A. halk nezdinde bu katılma­ ma da artık mazeretten çıkıp önemli bir eksiklik olarak de­ ğerlendirilmeye başlandı. Ensab'ül Eşraf. Her fırsatta yüzüne karşı şu şu savaşlardan kaçtığı açıkça söyleniyordu. Daha sonra Müslümanlar arasında meydana gelen Sıffin harbin­ d e A m m a r öldürülüyor. şu an var olan Kur'an ortalıkta yoktu. Zamanla onun hakkında olumsuz düşünceler çoğalınca. seni eleştirir­ se sen de ona ceza verip sürgünlere yollarsan bu iş yürü­ m e z " deyince. Müslümanlar üze­ rinde olumsuz etki bırakmıştı. Avf konusunda bu konuda so­ mut örnekler v e r e c e ğ i m . bu da Osman için bir eksiklik olarak değerlendirili­ yordu. Herkes M u h a m m e d ' d e n ayet adı al­ tında bir şeyler almıştı. Osman hem Ammar'ın sürgün olayını ora­ da kapatıyor. bir nevi açıkgözlük olarak değerlendiriliyordu ve Müslümanlar nezdinde itibarına g ö l g e düşürmüştü. D) Osman'ın. halife Os­ man'ın sudan bahanelerle katılmaması. Bugün nasıl basın mensupları baş- 384 Belazuri. . Bu arada bu olup bitenleri duyanlar top­ lanıp halife Osman'a. "Kim sana karşı çıkarsa. Olayın özeti şu: O zaman. Rahman b. tüm Kur'an nüshalarını yakması Bu konuda elimde yeni bir çalışmam var.karşılığını veriyor. Kı­ sacası. M u h a m m e d zamanında meydana gelen Bey'at-i Rıd­ van'a ve Bedir'le Uhud gibi önemli savaşlara. 3 8 4 C) Halife Osman'ın bazı savaşlardan kaçması Hz. onun bu davranışı Müslümanların zoruna gidiyor­ du. 6/166 v d . orada detaylıca anlatacağım. hem de Ali ile tartışmalara son veriyor. İki savaşa katılma­ ması ve üstelik Bedir'de ele g e ç e n ganimetlerden onun da pay alması.

İbni Mesut'un. birçok kişide güya parça parça bulunan bu ayetleri bir araya getiriyordu. Adeta herkesin cebinde farklı bir Kur'an vardı. e. bazen birlikte birkaç kişi oluyorlar­ dı. M u ­ hammed'den sonra bir ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkan yeni bir durumdur. o dö­ nem var olan tüm Kur'an nüshalarını yakıyor. o zaman da böyley­ di. Bu. Bu bilgileri herkes aynı derecede Muhammed'den almıyordu. Bu konuda İmam Suyuti ve İbni Asakir gibi meşhur İslam tarihçileri şu- . İşte bu konu da Osman'ın sonunu getiren önemli sebeplerden biridir. Sabit'e g ö r e v verip yeni bir Kur'an (bugünkü) hazırlatınca. İşte Osman. Dediğim gibi bu konuda yeni bir çalış­ mam olduğu için fazla detaya girmiyorum. Übey b. Bir gün bir kişi o günkü bilgileri alıyordu. Pek çok insanın hazırladığı bazı ayetler varmış. Ömer. ancak imkânlar farklıydı tabii ki. Ali'nin Kur'an'ı vardı ayrıca. Ka'b'ın ve daha birçok sahabenin ayrı ayrı Kur'an'ları vardı. bu aşamada bu kısa bilgi yeterli. Osman'ınki adeta bir darbe yasası gibi algılanıyor ve bu konu da Osman'a karşı ciddi tavır alınma­ sına neden oluyor.Halîfe O s m a n ' ı n Katledilmesine Katkı S u n a n Ö n e m l i Kişiler /Muaviye b. Hatta Hz. Ebi Süfyan Osman'ın en önemli adamı ve o d ö n e m d e Şam valisi olan Muaviye bile ona yardım etmek istemedi.bakanın peşine takılıp bilgi alıyorlarsa. Yahudi asıllı Z e y d b. bazen uzun süre bazıları hiç bulunmuyordu. Yani M u ­ hammed'in konuşmalarının bugünkü Kur'an gibi bir araya gelebileceği hiç kimsenin aklından geçmiyordu. İşte bu yeni Kur'an'ı ortaya koymak ve var olanları yakmak mille­ tin zoruna gidiyor.

26/117 ve devamı. 387 Zehebi Tarihü'l İslam. sen de Osman'ı katledenler arasında var miydin diye? Ebu Tufeyl hayır yoktum. kimse ona yardım etmedi diyor. milleti ayaklandırdın. Çünkü Muaviye çok kurnaz bir insandı. halifelere ayırdığı özel kısımda şöyle farklı bir olay da aktarıyor. cilt 26/113 ve devamı. Medine'yi alarma geçirdin. 386 a. adama yağcılık yaptın. Muhammed za­ manında vardı ve Muhammed'in sahabelerinden en son ölen kişi. 95. Amir b. s. cilt. sen öyle Osman'ın aleyhinde çalıştın ki. s. Yani mutlaka bir hesap yapmıştır.nu aktarıyorlar. 200. Halifeler kısmı özel bölüm. Çünkü ne Mekkeli. b. 385 Bu adamın asıl adı.İbni Asakir. no:3064. "Sen de yardım etmedin" diyor. Önemli bir ailenin çocuğuydu. İbni Abbas bir gün Amr b. As'a. Abdullah el-ICenani. "Benim onun kan bede­ lini almam daha iyiydi/bir bakıma gitmesi kalmasından da­ ha iyiydi" karşılığını veriyor. ama yardıma gelmedin?" Muaviye burada alay edercesine. Muaviye'ye de. 3 8 6 Zehebi tarihinde. ama sonuçta senden yar­ dım isteyince yapmak istemedin ve hatta öldürülmesini is­ tedin d i y o r . yetkin daha fazlaydı. bari ben geleceğimi riske atmayayım diye düşünmüş olabilir. hem de Uhud savaşında karşı tarafın lideri. Vasile b. "Hâlbuki sen Şam valisiydin. Muaviye daha yüksek bir yer hedeflemiş olabilir v e y a Osman'ın kurtuluşu yok. Ebu T u f e y l 3 8 5 ile Muaviye arasında bir diya­ log geçiyor: Muaviye soruyor. Muaviy e ' y e . . no:3064. Bu arada adam ona bir şiir de hatırlatıyor: fırsatçısınız d i y e . Tarih'ül Hulefa. sen de Şam valisiydin. 3 8 7 Herkesin bir hesabı vardı. başkomutanıydı. babası Ebu Süfyan hem Bedir. ancak ben de hazırdım ve ona yardımcı olmadım. ne de Medineli Müslümanlar ona yardımcı olma­ dılar.Suyuti. Ebu Tufeyl. ibni Asakir.

O da M u h a m m e d ' e Tebük'te sui­ kast yapmak isteyen Ömer. Osman gibilerin listesini bildi­ ği için hep rahatsız ediliyordu. Musa'dan. onun katli vaciptir" gibi ölüm fetvaları verdiği anlatılıyor (Hatta Osman'ın yaptıklarına karşı Ayşe. M u ­ hammed'in eşlerinden Ümmü Habibe müdahale ediyor. . Dolayısıyla Osman'a karşı bu tehlike var iken sen niye hacca gidiyorsun?" Ayşe şöyle diyor. A m a neredeyse onu da öldüreceklerdi. "Gök yere düşse bile hiç umurumda değildir? karşılığını veriyor. ama ne yazık ki onun getirmiş olduğu din gitti kayboldu ( O s ­ man'ın icraatını kastediyor)" d i y o r . Z e y d b. gömleği. saçı bile duruyor. Çünkü o aynı zamanda Ebu Süfyan'ın kızı ve Osman'ın akrabasıydı. O yüzden gidiyorum" diyor.Ebül Feda.Hakim Müstedrek. bunun sonucu olarak da. el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer. Hatırlancağı üzere daha önce Ümmü Habibe hakkında bazı bilgiler vermiştim. Hz. "Muhammed'in henüz ayakkabısı. yemek izni vermeyince. Rahman b. 3. b. 1/239. onu uzun süre e v d e mahsur bırakınca. Sabit ve A. Ümmü Habibe'ye yapıl­ dığı gibi bana da yapılır. A y ş e O s m a n ' ı n a l e y h i n d e çalışıyordu Birçok İslami kaynakta Ayşe'nin Osman için. İşte Osman'a baskın yapanlar. Ayşe az önce aktar388 a. güçlük­ le onu olay yerinden uzaklaştırıyorlar. Korkarım ki halk Osman hakkında benimle danışıp ona göre hareket eder. Utab gibi­ leri Ayşe'ye soruyorlar: "Bu insanlar senin sözünü dinliyor­ lar. 1/420. c. Mervan. hacca giden Ayşe henüz M e ­ dine'ye varmadan yolda Osman'ın ölüm haberini alınca.ibni A'sem. "öldürün. ama tabii ki A y ş e yoluna d e v a m ediyor. 3 8 8 Kimi rivayetlere g ö r e de. Futuh. İsrail b. cilt no: 4607.Hz. Bu­ nun üzerine onunla Mervan arasında tartışmalar oluyor.2 . su.

5/19 v d . 390 Ahmet bin Abdullah b. Ay389 a-Taberi Tarihi. yüzüne vuran bir muhalifti. Os­ man konusunda yardımcı ol diye. Çünkü isyancılar gelmiş kapıya dayanmışlardı ve e ğ e r Osman görevi bırakırsa. ama korkuyordu. Osman'ın Ebubekir'in cinayetinden sorumlu olma­ sıdır. c. Mısır'dan gelen ekip içindeydi ve Osman'ı yakalayınca y e r d e süründüren.eliğim konuşmasında bu olayı kastediyor. Ebubekir. Mu­ hammed bir gün Osman'a şu açıklamayı yaptı: "Ey Osman Allah sana bir fistan giydirdiği zaman (yani halifeliği kastediyormuş) sakın tehlike de olsa onu bırakmayaS l n . El-Kamil 2. Osman kısmında. tabii ki Ayşe kardeşini bırakıp da Osman'a destek vermezdi. . bildiğine ilişkin bazı işaretler var. 3 8 9 Aslında Ayşe. Mesela Muaviye ona mektup gönderiyor.İbni Sad.İbni Esir. sakalından tutup çeken. Mervan b. İşte A y ş e ve kardeşinin Osman aleyhinde faaliyet yü­ rütmeleri bundan dolayıdır d e m e k yanlış olmaz. Resmi İs­ lam tarihinde ancak bu kadar bilgi kayda geçmiş. Kays o da Numan b. cilt. Haken kısmında. o şunu diyor: Hz. 4/386. Kal­ dı ki. karışmayız diyorlardı. böyle bir şey be­ nim de başıma geleceğinden korktuğum için çareyi hacca gitmekte buluyorum d i y o r . A y ş e ve kardeşinin babalarının cinayetine dair bilgile­ rinin düzeyini İslami kaynaklardan tespit e d e m e d i m .ibni Kesir. yani Ebu­ bekir'in çocuklarıyla Osman arasındaki hoşnutsuzluğun asıl nedeni. b.»390 Hâlbuki Ayşe'nin bu açıklaması Osman için son derece tehlikeliydi. d. Osman'ın saf dışı bırakılmasını çok isti­ yordu. Daha önce de anlatıldığı gibi Ay­ şe'nin öz kardeşi M u h a m m e d b. 7/210. Beşir'den. Osman da Ö m e r gibi Ebubekir'in ölümünden sorum­ luydu. Bidaye-Nihaye. An­ cak Ayşe'nin bunun farkında olduğu.

"Ey Ayşe. Ayşe'nin niyetini okumaktır. ahmak. cilt 11/447. aslında Ayşe ve kardeşinin. Ayrıca asırlar sonra bazı kaynaklardan o zaman Ebubekir'e karşı yapılan bu plandan biz bile haberdar oluyoruz da. Yani bu hadis Ayşe'nin kendi şahsi açıklamasıdır.şe ise Osman'ı direnişe teşvik ediyordu. Osman sadece bu söz dolayısıyla direniyordu demiyorum. s. Burada maksat. Os­ man'ın Ebubekir cinayetinde parmağının olduğunu anla­ mışlardır sonucunu gösteriyor. no: 20967. Hâlbuki A y ş e karışıyordu. şimdi de bir koç gi­ bi onu kesiyorsunuz. insanlara talimat verip de onları Osman aleyhine kış­ kırtırsan sonuç böyle olur" diyor." Mesruk da.A. kimseye mektup yazdığım falan yok" karşılığını veriyor. Yoksa durup dururken adamın ölüm fermanını niye versin kil De­ mek ki aralarında çok ciddi bir sorun varmış. b. onlar o zaman bundan ha­ berdar olmasınlar: Büyük ihtimalle bilgileri olmuştur. Razzak. Böyle yapıyor ki adam dirensin ve öldürülsün. katli vacip­ tir diyordu. bu senin işin. Nitekim Osman'ın ölüm haberini alınca bunu itiraf ediyor.391 Hâlbuki İslami kaynaklarda önemli kanıtlar var ki Ayşe. Ayşe kendini koruduğu halde yine zaman zaman teh­ ditler alıyordu.Gayyat Tarihi.Halife b. Ayşe. onu öldürün" şeklinde insanlara talimat veriyordu ve ona hakaret anlamında Na'sel (Yani bunak. . Bir kere Muhammed'in kimin halife olacağı konusunda açıklaması yoktu. Musannaf. onu halife seçtiniz. "Osman dinden çıkmış. Yahudi kişiye benzetme) lakabıyla ilk sesle391 a. onu öldürün. onu öldürmek için ben de halkı teşvik ettim diyor. "Ben hep e v i m d e oturdum. 98. A y ş e bir gün Mesruk adında bir sahabiye şunu diyor: "Sizler ilk önce Osman'ı beyaz elbise gibi öne sürdünüz. İşte bu gibi belirtiler.

"Allah'a ye­ min olsun ki Osman hakkında ilk kışkırtıcı sözleri sen söy­ ledin. Fahrettin er-Razi de şu farklı bilgiyi veriyor. öldüren değil.nen Ayşe'nin kendisiydi. ancak adam artık ölmüş ben isterim ki son sö­ züm onun hakkında olumlu olsun" diyor. Adam ona. 'Onu öldürün. Şimdi İslam âleminde meşhur bir müfessir (Kur'an y o ­ rumcusu) ve aynı zamanda tarihçi olan İmam Taberi'den Ayşe'nin Osman'la ilgili yaklaşımı konusunda bir ö z e t bilgi vereyim. A d a m buna karşı Ayşe'ye. ben onun kan bedelini is­ t e y e c e ğ i m " diyor. "as­ lında Osman zulmen katledildi. insanlara talimat veren sen idin. halk da söylüyordu. Taberi dışında birçok İslam düşünürü de aynı şey­ leri kaleme almış. ahmak-beyinsiz demektir. Ayşe'nin az önceki açıklamasını (ki Ali halife olmuş. A d a m burada Ayşe'nin çelişkileriyle ilgili irticalen 6 mısralık bir şiir okuyor. Bu arada Ayşe. Biz de seni dinledik ve gerekeni yaptık. Halife Os­ man Ayşe'nin bazı alacaklarını geciktirince. "Evet ben de söyledim. İbni Manzur şöyle diyor: Nasel de­ mek. Ayşe. "Benden sonra M e ­ dine'de neler oldu?" diye soruyor. öldürmeye emir verendir şeklinde devam ediyor. Medine'deki Yahudi veya Mısır asıllı bunak adama benzetmek bir yana. Ayşe hacdan dönüp yolda Abd b. A y ş e ona karşı .hicri ölüm) bir Kur'an yorumcusu ve ta­ rihçi anlatırken de hiç savunma yapmıyor. olduğu gibi kay­ nağında işliyor. bir kere Na'sel'in kelime anlamı kötüydü. Bi­ zim yanımızda katil kişi. İçeriği (özetle) şöyle: Halifenin kat­ lini isteyen. Ebi Seleme ile karşılaşınca. Ümmi Kilab/b. senden son­ ra Müslümanlar Osman'ı katletti diyor. Na'sel'in katli vaciptir' diye sen ta­ limat verdin" diyor. İlginçtir ki. kâfirdir diyen yine sen idin. kendisi yarı yolda tekrardan Mekke'ye dönüyor ve Osman'ı öldürün sözü gi­ bi) Taberi gibi (310.

Eğer ölümünü istemişsem bu da başıma gelsin" şeklinde bir açıklama. Kısacası.gazaba geliyor/kızıyor ve "Ey Osman. yani senin eşin peygamber. Ebubekir'in ölümünden sonra ve hele Osman'ın halifeliği döneminde bu iki ailenin arası açılmıştır. Osman'ı öldü­ rün. İşte Osman'la Ayşe arasındaki olup bitenler hakkında birkaç örnek. Na'seli öldürün. Muhammed'in zehirlendiğine ilişkin açtığım bölümde anlatmıştım. "Ey ahali. el-Mahsul fi ilmi Usuli'l fıkıh. sen emanete riayet etmedin. . Fahrettin Razi devamla diğer ünlüler gibi şöyle anlatıyor: Ayşe insanlara. b. sen çok çelişkilisin dediğini de yazıyor. Hz. İşlenen bir cinayetten sonra Ayşe'nin. Beş va­ kit namazın hatırı olmasaydı insanlar seni. onu Nuh ve Lut peygamberlerin hanımlarına benzetiyor.Taberi. insanların haklarını göz ardı ettin ve yakınla­ rından zalim kişileri insanların başına getirdin. deve keser gibi keseceklerdi" eliyor. bu arada Ayşe'nin Mekke'ye döndüğünü. Muhammed'in henüz g ö m l e ğ i or­ tada iken Osman ne çabuk bu dini bitirdi gibi açıklamalar aktarıyor. o da Urve'den aktararark Ayşe'nin. Osman da buna karşı Tahrim suresinde g e ç e n ve AyşeHafsa ikilisiyle ilişkili olan bir ayet okuyor. Bunu zaten daha önce Hz. 3 9 2 392 a.Fahrettin er-Razi. Ayşe'nin Osman'ın katli vaciptir sözlerine ilişkin eski hadisçilerden Sam'ani (h. Aklı başında biri bunu zaten söylemez. "Ben Osman'a ne kötülük yaptıysam hep başıma gelmiş. Tarih: 4/459. 4/343. adamın Ayşe'ye.562) de kaynağında açıklamalarda bulunmuş. ancak kötü bir kadınsın demek istiyor. kusura bakmayın bu işin içinde ben de vardım ve başroldeydim" demesinin bir anlamı yoktur. Orada konuya ilişkin şu bilgi var: Muammer Zühri'den. Bu da hemen hemen Taberi'nin aktardığı açıkla­ maları veriyor.

el-Fütuh. 1/172 Hz. hep c.İbni Kuteybe. arkasında şu mal varlığını bırakı­ yor: On bir ev M e d i n e ' d e . Hanbel. Lisan'ül Arab. j. s. Mecmeu Zevaid. Hanbel'in bunu iki y e r d e aktardığını 394 belirtiyor. Musannaf. El-Nihaye fi garib'il hadis. Na'sel md. I.Suyuti. Feth'ül Bari. bir ev Kufe'de.İbni Abdirabbih. İbni Kesir ve daha birçok müfessir. Avam'a. d. 5/64.Ebül Feda. 393 Enfal. geldiğinde herkesi (suçlu suçsuz) kapsar" ayetini 393 okuyor.İbni Sad.Heysemi.Ibnil Esir. f. 5/80. Nerden gelmiş bu mal! H e p talan. c. 394 a. Imame-Siyase. ayet açıklamasında. 4/270. g. Na'sel md. 11/447. Ali kısmında. b. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer.Tac'ül Arus. Na'sel md. Osman'nın cinayetiyle ilgili kendi sorum­ luluğunu kabul ediyor ve Kur'an'dan "Sakının o fitne ve be­ ladan ki. 1/420. Kitab'ül Fiten. Bu Zübeyir denilen seçme sahabi Cemel Vak'ası'nda öldürülünce.Ibnil Esir. Zübeyir'in bu açıklama­ sını. k. İmam Suyuti.İbni Kesir. Muceme'u Zevaid.İbni A'sem. Ikd.. Enfal suresi. h.İbni Manzur. Bidaye-Nihaye. Avam Zübeyir b. Na'sel maddesinde. i. Tefsir kısmı no: 11027. e. Ayrıca Zehebi. el-Nihaye fi Garib-il Hadis. Bunu anlatanların başında meşhur Buhari gelmektedir. Buhari şerhi. İbni M e r d e v e y h ve İbni Asakir gibilerinden alıyor. İs­ lam Tarihi. .Zebidi. n. Razzak. m e z h e p lideri A h m e t b.3- Zübeyir b. büyük miktarda arazi ve elli milyon iki yüz bin o günkü para. İmam Ahmet b. m. ta ki kat­ ledildi ve şimdi de kalkmış onun kan bedelini istiyorsunuz" diyorlar. 11/669. özel bölüm. no: 20967. Heyse­ mi. 25. Dürrü'l Mensur. Halifeler kısmı. s. 7/209. Bezar. Zübeyir.A. 25.. Osman kısmında. no: 14568. Maalesef biz de bu Osman olayında hadisenin içine çekildik diyor. cilt 13/6. bir ev Mısır'da. "Halife Osman'ı ihmal ettiniz. 8/141.İbni Hacer.80-88. 504. İbni Munzir. hemen ilk başta. 2 ev Basra'da.Heysemi.

Mualla. neden kaçtınız diye onları sorgulamanın gereksiz olduğunu anlıyor. Bu yüzden safında yer alan bazı arkadaşları onu savaş meydanında bırakıp kaçıyorlar. Uhud savaşına gelince. Rafi b. bana karşı neden sertleşiyorsun diyor. Buna karşı A. Uhud harbinde Muhammed yüzünden yaralanıyor. Harise b. Bedir harbine katılmadım. Müslümanlar tekrar kaçanlar geri d ö n ü y o r . Ebu Hüzeyfe b. 396 Kaçanlardan birkaçı: Halife Osman. A. Hatta Bedir harbine ka­ tılmadığım halde Hz. ben senin gibi Uhud ve Bedir savaş­ larından kaçmadım. Daha sonra ölüm haberinin yanlış olduğu or­ taya çıkıyor. 3 9 6 Savaş bittikten sonra zararın neresinden dönülürse kârdır misali. Bunların arasında halife Os­ man da var. Velit b. onlarla uğraşmanın. Bab'u bereketi'! Gazi. dişi kırılıyor ve hatta öldürüldüğü haberi yayı­ lıyor. Çün­ kü olay M e d i n e döneminin üçüncü yılında gerçekleşmiştir 395 Buhari. haksız olduğumu kabul ediyorum. cennet müjde­ sini alan kadrodan. . Çünkü eşim hastay­ dı ve nitekim de o sırada vefat etti. Rahman. Utbe. Muhammed. 3 9 5 4- Abdurrahman b. Müseyyeb anlatıyor: "Bir gün Osman. ama çok kısa zamanda zengin oldular. Zeyd. Avf Bu da Osman'a karşı olan önemli bir isimdi. ona kızıyor. bu da ilginç bir durum.. Bu bağışlama olayını biraz açmak istiyorum. Sait b. Muhammed bu savaşta elde ettiği ganimetlerden bana da pay verdi (İşte bu mantalitede olanlar ganimet malını paylaşmaktan zevk alıyorlar!) diyor. Utba. Rahman'a karşı sesini yükseltiyor.çapulculuk! Mekke'den gelip M e d i n e ' y e yerleştiler ve za­ ten bunlara muhacir deniliyordu. Osman da. ancak Allah beni affetti diyor". Farz'ul humus.. Osman savunmaya devam ediyor.

şeytan ancak yaptıkları bazı hatalardan dola­ yı yoldan kaydırmak istemişti. neden Osman'a karşı tavır takınıyorsun deyince.Heysem. A m a yine de Allah onla­ rı affetti." 3 9 8 Velit b. Dürrü'l Mensur. Ayet.Suyuti. o yine az önceki sözlerini söylüyor. Rahman. Ensab. aydınlar için yalan. c. 7/226 d." 3 9 7 Bu ayetin Uhud harbi bağlamında ve Osman'nın da içinde bulunduğu savaştan kaçanlar hakkında indiği birçok tefsir ve kaynakta anlatılmaktadır. 65). 6/172. 397 Al-i Imran 155. Filozof.ve ordusu güçsüzdür. 9/84. l. M. Al-i Imran suresi 155. Seneca (m. Ayetin anlamı şu: "İki topluluğun karşılaştığı gün (Uhud günü). 399 a. Bir ayet indirip. kaçanla­ rın gönlünü almak ve onları tekrar kazanmak. Allah sizi bağışladı demesi kadar makbule geçen bir formül olamaz­ dı. Dürrü'l Mensur.. b) İbni Asakir. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Bunda ihti­ laf yoktur. nitekim o da bunu yapıyor ve 'Al-i İmran'dan falanca ayet geldi. A. Rahman'a. içinizden yüz çevirip kaçanları (savaşı terk edenleri). ayette. Bunun da en sağlam yolu ayetten geçer. Zevaid.Taberani Mucem-i Kebir. 398 a) İmam Suyuti. ayet yorumunda. İşte Seneca'nın da dediği gibi "din sıradan in­ sanlar için gerçek. ne de namazımı kılsın" diye vasiyet ediyor. İbni Kesir.ö 4. vasiyeti 399 üzerine Osman'a haber v e r i l m i y o r ..Belazuri. b. Ebi Vakkas kılıyor. 39/257-262 ve 42/139. iktidarlar için de kul­ lanışlıdır. Ölünce namazını Zübeyir v e y a Sad b. Al-i Imran 155. "Ben ölürsem ne Osman üzerime gelsin. Burada yapılması gereken. Kurtubi v e daha birçok müfessir. .s. Ukbe bir gün A. Allah savaştan kaçan Müslümanları affetti' di­ yor.

Osman ve içerdekilerden yemek-su kesilince. engel olmayın diye. Osman aley­ hinde şiddetle çalışanların başında geliyordu diyor ve bu konuda birçok hadis aktarıyor. Çünkü isyancıları birinci baskın­ da geri çeviren Ali'nin kendisidir. Talha b. Taberi kendi tarihinde. Ubeydullah. Ali'nin Osman'ı katlettiğini bi­ le ö n e sürüyorlar. İs­ yancılar onun bindiği hayvanı dövüyor.İbni Şebbe. insanları neden Osman'ın aleyhine kışkırttın di­ ye Ali'nin Talha'yı suçladığını y a z ı y o r . Ubeydullah İbni Şebbe (h. Osman'ın yazdığı mek­ tup Osman'ın sonunu getirmiştir ve onu kimse kurtaramamıştır.. b. tabii ki cinayet sırasında M e d i n e ' d e bu­ lunanlar bu anlatımın yalan olduğunu bilirler. dördüncü cilt. A d a m anlatı- 400 a.. Yine Hayber baskınında Muhammed'in ele geçirip kendi nikâhına aldığı Safiye de gelip ricada bulunuyor. bunlara su verilsin-yemek verilsin. diğer coğrafyalarda bulunanları Ali'nin aleyhine çevirmektir. ama bu inandırıcı olmuyor. 1160 ve sonrası. Ali ve Muaviye arasında meydana gelen iktidar kavgaları sırasın­ da. bunu da belirtmek lazım. Ali'ye gelip ricada bulunur. Muaviye taraftarları. Hz. kadıncağız kendini zor kurtarıyor. Hz. 173-262). Ev ablu­ kası devam edince. Hatta Osman bunu biliyor ve şöyle söylüyor: "Bu su v e r m e m e ve y e m e k ambargosu aslında Talha'nın işidir. 4/ 405.5- Talha b. Tarih'ü Medine. Bunları daha önce detaylıca anlattım zaten." Somut bir örnek vereyim. Ali'nin Talha ile tartıştığını. Hz. Hatta daha sonra.Taberi Tarihi. Ümmü Habibe Osman'ın akrabasıydi. . Amaç. Muhammed'in eşlerinden Ebu Süfyan'ın kızı Ümmü Habibe. s. ancak o 'bu mektup olayından sonra artık yardım e d e m e m ' diyor. 4 0 0 Talha'nın abluka­ ya alınan Osman'a su ve yemek yardımı yapılmasını en­ gellediğini yazıyor.

Taberi Tarihi. 6 ve 53. Isabe.yor. 403 Ahzab. Bidaye-Nihaye 7/199. b. 4 0 3 Çünkü onlar artık annedir. 2/541 Osman kısmı.İbni Hacer. 402 a. Kısacası. aktif bir şekilde Osman'ın katlinde g ö r e v alan önemli bir isim olan Talha. Cemel Vak'asında Osman'ın damadı ve aynı zaman­ da veziri olan Mervan.Belazuri. içinizde Talha var mı diye? Talha se­ sini çıkarmadı. Talha md. Bu yasak ayetlerin oluşum ne­ denleri hakkında farklı rivayetler var. e v e su verilmesini yasaklayan kesimin içindeydi. 4 0 2 Burada dikkate alınması gerek bir nokta daha var. c. Talha kısmı. "Eğer Muhammed ölürse ben Ayşe'yi eş 401 a-Taberi Tarihi. Olay şu: Talha b. Ubeydullah (güya Muhammed'den cennet müjdesi almış. 9. b. e. o da yardıma en­ gel olmak isteyen muhaliflerin içindeydi. Osman bunu üç kez tekrarlayınca Talha eli­ ni kaldırdı 'ben buradayım' dedi. ayetler . Bunların başında Tal­ ha ile Ayşe'nin isimleri geçiyor. Osman'ın ablukasında insanlar öylesine toplanmıştı ki.İbni Kesir. Ensab'ul Eşraf. Talha'yı katletmiştir.cilt no: 14544 Osman kısmı. cennet müjdesini alan on kişiden biriydi. an­ cak fayda etmiyor. Muhammed'in ha­ nımları tüm Müslümanların anneleridir ve Muhammed öl­ dükten sonra da onlar artık başkalarıyla e v l e n e m e z l e r .Mecme'ü Zevaid. Burada derken. Bu kırk günlük ev ablukası süresince g e ­ nelde Talha namaz kıldırıyordu c e m a a t e . 4/ 405. ama baksanıza M u h a m m e d ' e ne di­ yor!) bir gün. illaki bir insana değerdi. atılan bir taş yere düşmezdi. Osman orada kendisiyle Talha arasındaki anılarını anlatmaya başlıyor. d. O sı­ rada Osman seslendi. Hani Kur'an'da Ahzab suresinde deniliyor ki. c. el-Kamil. 4 0 1 Bu anlatılanla­ rın doğru olup olmadığı Talha'nın öldürülmesiyle test edil­ miştir. 4/371.İbni Abdilberr.İbni Esir. Istiab.

Muhammed'den sonra 10 civarında hanımı dul kaldı ve hepsi (Şevde biraz yaşlıydı) g e n ç yaştaydı. Şunu da hatırda tutalım ki. g. ayet. Tabakat. ayeti Talha'nın sözü üzerine inmiştir diyor. 405 İbni Sad. 8/275. da önemli. f. Ahzab 53. Ali döneminde tam da zirveye çıkan aynı siyasi harekette bulunmaları. Ancak benim d e m e k istediğim bu değil. Ahzab 53. Ahzab suresinin 52. Ensab. 8/349.327) tefsirinde Ahzab 53 yorumunda. Kendi tefsirinde Talha'nın adını veriyor. 4 0 5 Şunu hep vurguluyorum: Ayşe'nin bir erkekle yaşaması normaldir.A. ayet. Razzak. Basra'ya gitmeleri.Belazuri. Ayşe hak­ kında böyle bir itham varsa ayıp karşılamak doğru değildir. ayeti içinde ufak bir cümle var. kendi tefsirinde ilgili ayette Talha adını veriyor. Yanlış.Vahidi (468) tefsirinde yine aynı şeyleri söylüyor ve daha birçok kaynak. Burada farklı bir şey daha eklemek istiyorum. b. Bu arada Ahzab 6.İbni Kesir tefsirinde yine Talha-Ayşe diyor. onu kurban seçen sistemdedir. bu eski aşkın hikâyesi olamaz mı! Zaten Cemel Vak'ası'nda Ayşe hakkında İfk olayı gibi bazı dedi­ kodular çıkıyor.İbni Ebi Hatem er-Razi (h. sanırım konulara uyuyor. Talha ve Ayşe isimini veriyor. üstelik o bir kurbandır.olarak kendime alırım" diyor. acaba Ayşe ile Talha'nın özellikle halife Osman'dan itiba­ ren başlamak üzere ve Hz.İbni Sad. Kadın gençti ve onun da yaşamaya hakkı vardı. 53. Yasak içeren Ahzab 53.Begavi (516). Tabakat. Ayşe'nin bu konuda zerre kadar bir eksiği yok. e. . 10/123. Bu cümleyle ilgili farklı yorumlar da var (biraz 404 a. birlikte Kufe'ye. Üstelik bu konuda birçok kaynakta ve özellikle de tefsirlerde malumat v a r . 4 0 4 İşte bunu duyan Muhammed rahatsız oluyor ve hemen bu ya­ sak ayetlerini indiriyor: "Ben ölsem de artık eşlerim hiçbir Müslüman erkekle evlenemezler" diyor. d. Bu ya­ sak ayetler yüzünden resmiyette evlenme hakları ellerin­ den alınmıştı. ancak üstü hemen kapanıyor. c.

adı Uyeyne bin Hısn..Suyuti. başka kabilelere yaptığı baskın sonucu ele geçirdiği ganimet-talan develerinden 100 de­ ve bağışta bulunmuştu. b. Şimdi de gelmiş M u h a m m e d ' d e n kadın istiyor. Bu adam bir gün an­ sızın Muhammed'in yanına gidiyor ve orada bulunan Ay­ şe'yi de görüyor. d. Muhammed. ayet açıklamasında. Muhammed buna hayır diyor... ayetin oluşum hikâyesi de böyle. "Ne dersin.Abdurrazzak. ayet. torpil yapmıştı ki kalbi İslam'a ısın­ sın.. en başta tefsirler olmak üzere İslami kaynaklardan geniş bir listeyi aşağıya alıyorum. güya bir kabilenin de başıdır diye yanıt veriyor. Tefsir. Ahzab 52. Dürrü'l Mensur. 52. Ahzab. Ayet.İbni Kesir. c. Zaten bu ayetten önceki ayet de sonrakiler de hep onun evlilik du­ rumundan söz ediyor. ancak en yay­ gın olan yorum mantıklı olduğu kadar ilginçtir de. başkası da ona verebilirdi. Bu ko­ nuda. Ayette şu var. A d a m gidince Ayşe M u h a m m e d ' e adamın kim oldu­ ğunu soruyor. Çünkü adeta hakaret içe­ ren bir olayı.ters geldiği için yapılan yorumlar zorakidir). becayiş yapabilir­ di. 52. Biri eşini başkasına. A m a Muhammed aynı adama. ben bir eşimi sana vereyim. Ahzab. Mealim. Ahzab 52. İşte çok önemli biri ki Muhammed sözünü e d e c e ğ i m o kişiye Havazin harbinde elde ettiği ganimetlerden 100 d e v e ikram­ da bulunmuştu. O d ö n e m d e şu adet vardı: İki insan istedikleri zaman eşlerini değiştirebilirdi.Artık siz bundan sonra kadınlarınızı becayiş etmeyeceksiniz. sanki ben söylüyorum gibi o l m a s ı n . sen de Ayşe'yi bana ver!" diyor.Begavi. . becayiş yapalım mı. 4 0 6 406 a. İşte bu Ahzab 52. işte bu da ahmak/beyinsizin biri. ayet. A y e t Muhammed'in evlilik hayatından söz ediyor. tabii ki en azından genç bir kadın olduğu için onun hoşuna gidiyor ve hemen M u h a m m e d ' e .

As. 13/ 262. Bundan amaç. Istiab. Bir gün ailesine yeni bir şey verdi. Amr b. 4/357. . Ali. Ahzab. ve Buhari Şerhi. Elimin altındakini kime v e r e c e ğ i m konusunda özgürüm. 95.İbni Asakir. 52. O sırada Amr b. 10/455.Amr b.. Uyeyne b. Kari 15/74.İbni Abdilberr. Hicri 35. Osman'ın akı­ betini öğrenmekti: Görevden uzaklaştırılmış mı veya katle­ dilmiş mi? Baştan beri anlattığım gibi Osman. Yaser de 'ben rahatsız olurum' diyor.Taberi Tarihi. b. Osman'ın ölüm haberini alınca keyiften. Bunun üzerine Osman onu d ö v e d ö v e komaya sokuyor. 407 a. Avam gibi önemli şahsiyetleri Osman aleyhine kışkırtmaya çalışıyordu. Bu adam Filistin'deki evinde kalıyordu. g. millet de dedikoduya başladı. "Ben Abdullah'ın babası­ yım. Tarihi Dımaşk. hicri yılı olayları. Buharı şerhi Fethü'lbari. yılı bağlamında halife Osman kısmı. d. ne yapayım benim bunu ilk çektiğim değil­ dir ki diyor. birine bir darbe vurdum mu kanatırım" cümlesini kullanıyor. No: 2055.. 35.İbni Esir. no:1931. Hısn md.Zehebi. 4 0 7 Filistin'de yaşarken gelen gidenden. A s md." A m m a r b. Birilerinin zoruna gitse bile.U. s. ne var ne yok diye soruyordu hep. Halifeler kısmı özel bölüm. El-Kamil. ailesine veriyordu. O sırada Ammar. tüccar kim olursa olsun ben hep onlara Os­ man'ın kötü yönetimini anlatıyordum' diyor. Tal­ ha ve Zübeyir b. dedikoduları Osman duydu. 'yolda gi­ den çoban. islam Tarihi. Hacer Askalani. Hemen toplantı yapıp şunu söyledi: "Ben halifeyim yetki benimdir. e. onlara rağmen yine yaparım. kendisi Hz. Hatta kendisi.Darekutni. As ile Osman arasında sert tar­ tışmalar oluyor ve Ayşe de " H z . Muhammed'in ayakkabı- e. tabii ki mil­ let bundan şikâyetçiydi. f. gelen ganimet-talan malını hep yakınlarına. Daha niceleri.6. 3/218 ve aynca I.Kurtubi.Istiab. c.

ya da aktif olarak eylem içindeydi. 4 0 9 408 Belazuri. yoksa bunlar kadar nice sahabe Osman'ın katlini ya is­ terdi. Osman bunların hiçbirini kabul etmeyince sonuç­ ta canından olmuştur. 6/209. Hatta yüz tane kızım da olsa. İşte Muhammed de. 39/40. vazge­ çilmezdi. Bu konudaki kaynaklar. Amr b. "Cebrail geldi. İsyancıların teklifi çok basitti: Osman ya istifa et­ meli ya da Mervan'ı kendilerine vermeliydi. halk nezdinde g ö z e çarpan kişi­ ler. Ensab. Hâlbuki çok kolay bir yol vardı.sıyla saçı bile henüz dururken ne çabuk bu dinden uzaklaştın ey Osman?" diyor. teker teker ölseler en son kızıma kadar hepsini Osman'a verirdim. iki kızını bu dedeleri durumundaki adama verince. Al­ lah'tan vahiy getirdi. Osman katledildiğinde 80 ile 90 yaş arasında olduğu genel kabul görmektedir. no: 1931. As bazen M e ­ dine'ye geldiğinde milleti Osman'ın aleyhine kışkırtırdı di­ y o r . kitabın sonlarına doğru gelecek olan Muhammed'in kızları bölümünde geçiyor. 4 0 8 İşte bunlar seçme. bu yüzden kızlarımı Osman'a ver­ dim. Talha gibi). 409 İbni Asakir. İbni Teymiye gibi İslam düşünürleri bütün bu olup bi­ tenlere karşı Osman'ı savunuyorlar. İbni Abdilber. . Istiab. bunu da yine vahye dayanarak yapardım" demiştir. Makam çok tatlıydı. Aksi takdirde Osman'ın kellesini istiyorlardı. Amr b: As md. Dikkat edilirse içinde cennet müjdesini alan seçme kişiler var (Zübeyir.

a) "Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek istiyorlar. hem de bu arada niye ölüm nedeni gizlenmek isten­ miş. 32. M u h a m m e d ' e Kur'an geldikten sonra bu din hem nitel. bütün dinlere üstün kılmak için. ama maalesef böyle olmamıştır. Allah'a ortak koşanlar hoşlanmasalar bile. hem onlardan örnekler v e r e ­ yim." Bu ayeti sunmaktan kastım son cümleciktir: Hani Allah seni insanlardan korur diyor.33.DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. . 411 Maide. Fahrettin er-Razi bu- 410Tevbe. Allah seni insanlardan koruyacak­ 411 tır. o kendi dinini. hem de nicel olarak dünya hâkimi olmalıydı. Eğer bunu yapmazsan peygamberlik görevini yerine ge­ tirmemiş olursun. 67. peygam­ berini hidayetle ve hak dinle gönderendir. N e r e d e bir İslam ülkesi varsa hep üçüncü dünya ülkeleri statüsündedir. Oysa kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlaya­ caktır. bunun da sebebini irdeleyeyim." 4 1 0 Bu ayet­ lere g ö r e Hz. Sayı olarak da Hıristiyanlık dünyada bir numaradır! b) "Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni duyur. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? Bu konuda birkaç ayet var.

hatta vurulduğu haberi yayılınca bu adam. Umayr onu korumak isteyince. Yine Er-Razi'den özetleyeyim. . Dolayısıyla o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e ko­ ruma sözünü vermemişti diyor! Burada konuyu biraz aç­ makta fayda var.nunla ilgili şu ilginç açıklamayı yapıyor. Bu ayete g ö r e e ğ e r onun öldürülmesi mümkün olma­ saydı bu ifade kullanılmazdı deniliyor. İkincisi ise. Eğer ayette geçen. O zannediyor ki öldürülen Mu­ hammed'in kendisidir. 144. ayetiyle artık bu konu­ da söz veriyor: Ne yaparlarsa yapsınlar sana bir şey yapa­ mayacaklar diyor. yaralama ve diğer tüm belaları senin başına getirebilirler diyor. Uhud harbin­ de Müslümanların sancağını alan Mus'ab b. Muhammed'in dişi­ ni kırıyor. 4 1 2 Onun bir ye­ rinde şu cümlecik var: "Eğer Muhammed ölür veya öldürülse geri mi döneceksiniz/ İslamiyeti terk mi edeceksi­ niz?" diyor. Umeyr sağ ko­ lunu kaybedince sancağı sol tarafına alır. bu ayet/cümle Uhud harbinden sonra in­ miştir. İşte bu olup bitenler bağlamında Al-i İmran suresinden bir ayet gelir/oluşur. İşte burada Razi. Mu­ hammed'in Uhud'da yüzünün yarılıp dişinin kırılması ara­ sındaki çelişki nasıl giderilir diye bir soru sorulacak olsa. Burada ilginç bir olay var. ayrıca yüzünü de yaralıyor. Uhud har­ binde Abdullah b. buna iki şekilde yanıt verilebilir diyor. Kumey'e el-Harisi. Bu arada Muham­ med'in yaralandığı. o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e koruma sözünü verme­ mişti. Muhammed'in yanın­ daki koruması Mus'ab b. Birincisi. ancak öldürülme dışında. Abdullah onu öldürüyor. daha sonra oluşan M a i d e 67. az önce ayet oarak verdiğim "Eğer Muhammed 412 Al-i Imran. ayetten maksat. insanlar ne yaparlarsa yapsınlar seni öldüremeyeceklerdir demektir. "Allah seni insanlardan koruyacaktır" cümlesi ile Hz.

bu şekilde Suyuti kendi tefsirinde anlatıyor. 414 Al-i Imran.144. sabrettiğiniz ve Allah'a karşı gelmekten sakındığınız tak­ dirde. ayet. Hadislerden de bir örnek vereyim. Bunu. İşte bundan sonra bu söz ayet olarak ortaya çıkı­ yor. indirilmiş üç bin m e ­ lek ile yardım etmesi size y e t m e z mi?' diyordun. " 4 1 4 d) "Hani Rabbinizden yardım istiyor. "Ben silahımı ağa­ ca asıp uzanmıştım/hatta uykuya dalmıştım. buna rağmen Muhammed'in öldürüldüğü söylenirse o za­ man ayetlerin bir anlamı kalmaz. Bana seslendi: Kim bugün seni elimden kurtarır diye! Ben de Allah dedim. Dürrü'l Mensur. c) "Hani sen mü'minlere. yalvarıyordunuz. O da.ölür v e y a öldürülse geri mi döneceksiniz?" sözünü söylü­ yor. "Ben size ard arda bin melekle yardım ediyorum' diye cevap v e r m i ş t i . "Rabbinizin. Sonunda adam donakaldı. O yüzden hep gizli tutul­ mak istenmiştir. elinde silahıyla meğerki yanıma gelip kılıcımı almış başımda duruyordu. ? 4 1 5 İşte ortalıkta bu gibi yardım ve garanti ayetleri var iken. Yani Muhammed'in kendisi bu sözü duyuyor. onlar ansızın üzerinize gelseler bile Rabbiniz nişanlı beş bin melekle size yardım e d e r . Düşman tara­ fından biri. tabii ki o aynı zamanda Muhammed'in yanındaydı ve onun korumasıydı. Hatırlanacağı gibi Hz. 9. Evet. bana bir şey yapamadı ve bu olup bitenlere kar413 Suyuti. 415 Enfal. Muhammed bir savaş dönüşünde. . 4 1 3 Çok zeki bildiğim er-Razi'nin bu açıklamasına gülmemek elde değil. 124-125. Ali Imran.

no: 1470.şı teslim oldu" diyor. b.Buhari. 4 1 6 İşte az önceki ayetler gibi benzer hadisler de var iken. Bu. Buharı ve Müslim gibi kaynaklar­ da anlatılıyor. Fedail kısmında. ancak sanırım bu kadarıyla mesaj anlaşılıyor.Müslim.El'Lü'lüü ve-l Mercan. Megazi. Beni Müstalık gazası. çelişki olmasın diye ölümü hakkındaki bilinmeyenler açık­ lanmamıştır. c. Bu konuda kanıt olarak daha fazla ayet ve ha­ dis göstermek mümkün. . Bunu daha fazla uzatmayacağım. 416 a.

o hayır diyordu. Hüzeyfe münafıkları bili­ yordu.ONUNCU BOLUM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N SAVUNMALARI İnsanın aklına ister istemez bu cinayetleri. 417 Gazali. O yüzden halife Ö m e r ' l e Osman ve başka önemli sahabeler zaman zaman ondan bilgi edinmek istiyorlardı. Muhammed bu konuda onu özel olarak seçip bilgi­ lendirmişti. güvensiz kişilerdir gibi yakıştırmalarda bu­ 417 lunmuyor ve bu beyanatları olduğu gibi kabul e d i y o r . dokunup irdelememişler. İslam âlimlerinin ezici çoğunluğu olayları an­ latıp geçmiş. Kendisi o münafıkları detaylıca biliyordu. ama birkaç yazar (onlar da asırlar sonra yaşayanlar) konular hakkında savun­ malar yapmışlardır. 1/132. Hüzeyfe'yi. hiç mi bir şey dememişler."Biz de on­ ların arasında var mıyız yok muyuz" diye hep sorarlardı. . A m a Hüzeyfe kimsenin ismini v e r m e k istemezdi.. "Acaba ben de bildiğin münafıklar içinde var mıyım?" şeklinde zaman zaman yokluyordu diye anlatmıştım. Hatta Ö m e r kendisi hakkında. Hatırlanacağı gibi halife Ömer. Ihyaü'l Ulum. inanı­ yorum ki okur bunları okuyunca hayretler içinde kalacak.' gibi so­ rular geliyor. ' y a İslam önderleri buna karşı suskun mu kalmışlar. Kendisi. "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye yokladığında. Şimdi bazı örnekler vereceğim. skandalları. İbni Hazm gibi olayı anlatan­ lar yalancıdır. tra­ jedileri okuyunca. Bu konuda ilkin ünlü İslam düşünürü İmam Gazali'nin görüşünden başlamak is­ tiyorum. Kendisi şunları aktarıyor. İmam Gazali bu kadarını anlatıyor. olacak iş mi. Kitab u Şuab.

"Ben de o münafıklar listesinde var mıyım?" şeklinde soru sorması. sözünü ettiği Z e y d b. "Bu hadisi anlatanlardan Z e y d b. ş ö y l e diyor: Ömer'in. Besevi'nin sözünü ettüğü Zeyd b. 1/567 ve Zehebi'nin Mizan'ül İtidal. bu yalandır diyor. Vehb için. Muhammed'in. Her toplumun bir ermişi vardır. Hicri 76 yılında. ümmetimin de ermişi Ömer'dir" gibi takdirlerini almış bir Ömer. Be­ sevi'nin bu açıklamasını. 2/107'dende alıntılar var. Kaldı ki. Besevi dı­ şında hiçbir İslam âlimi onun kötülediği kişiye güvensiz biridir dememiştir. Veheb. "Benden sonra peygamber olsaydı Ö m e r peygamber olacaktı. hicri 76 yılında ve­ fat etmiştir. Besevi ise ondan 2 asır sonra öl­ müştür. Ömer'in o meşhur sorusuna karşı yaptığı savunma. talihsiz bir açıklamadır. Gazali'ninkinden farklıdır. Vehb adın­ daki kişi yalancının tekidir" diyor ve kendince böyle bir savunmayı yeterli buluyor. Çünkü Bedir harbine katılmış. Besevi'nin onun hakkında. 'güvensizdir' ifadesini kullanması yerinde bir açıklama değil. var mı senin alıntı yaptığın bir İslami kaynak! Yok. Vehb. nasıl olur da. sormak lazım: Behey Besevi.Besevi'nin. Şöyle ki. el-Marifet'ü ve'l Traih. kur­ tuluşu onlardan birini kötülemekte buluyor ki." 4 1 8 418 Besevi. bu ifadeyi kullanır. Besevi böyle bir açıklama yap­ tıktan sonra İbni Hazm gibi olayı anlatanlara çatıyor. bilgi edinmesi mümkün değildir. Ekrem Ziyaettin Ömeri dipnotunda onu yalancı çıkarıyor ve şöyle diyor: Hadisleri aktaran kişilerin durumunu değerlendiren İbni Hacer ve Zehebi. . İşin gülünç yanı. "Herke­ sin ittifakla güvenilir dediği Z e y d b. kitabını tahkik edip redaksiyo­ nunu yapan Dr. sen bu ada­ mın yalancı olduğunu nereden biliyorsun. Dipnotunda ibni Hacer'in a) Tehzibi Tehzib 3/427. henüz dünyada iken cennet müjdesini almış. Peki. b) isabe. 2/769.

Besevi'nin iftirasını onun meslektaşlarının delilleriyle teşhir e d e c e ğ i m . ne kendisi Hz. İbni Hacer onun hakkında şunu da aktarıyor: A ' m e ş demiş ki. buna rağmen Bese­ vi'nin bu şekildeki savunmasını kabul etmemişlerdir. Keza İbni Haraş. Udi gibileri de güvenilirdir demişlerdir. Zeyd b. ancak Hz. İbni Hacer ve Zehebi'nin. hem Zehebi. Muhammed'i görmüş. direkt ondan al­ mışsınız gibidir. Vehb için. İşte. Vehb hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: İbni Ha­ cer. Yine hadisleri aktaran kişileri (ravileri) inceleyenlerden İbni Muin. Muhammed'in ashabına yetişip onlan gören mü­ min kişi demek.İlginçtir ki. İbni Hib420 ban. Vehb. Z e y d e ğ e r si­ ze bir kişiden bir söz veya hadis aktarmışsa. Hz. ne de Hz. Zehebi. Besevi'nin sözünü ettiği Z e y d b.Yeman ve daha birçok kişiden. Ali ol­ mak üzere birçok sahabeden hadisler rivayet etmiştir. Z e y d b. Muhammed'in yanına giderken yol­ da vefat ediyor. 4 1 9 Kendisinden de birçok kişi bu hadisleri bir sonraki nesle ak­ tarmışlardır diyor (İsimlerini de veriyor). hem de İbni Hacer Ömer'in "Ben de münafıklar listesinde var mıyım?" sözü üzerine uyduruk savunmalar yaptıkları halde. 3/427. Hüzeyfe b. Z e y d b. İbni Mesut. öyle inanın ki sanki siz o birinci kişinin yanındaymışsınız. Tehzib-i Tehzib. İşte İbni Hacer'in değerlendirmesi böyle. Yani o kadar dürüst bir insan demek isti­ yor. 421 Tabii odur ki. kitapta anlatılan bir kısım olaya karşı yapılan komik savun­ malara somut bir örnek. "Güvenilirdir" demiştir diyor ibni Hacer. Başta halife Ömer. Vehb çok güvenilir bir insan ve büyük 4 2 1 tabiilerdendir demiş Besevi dışında tüm hadis âlimleri ittifakla güvenilir kabul etmişlerdir diyor. İbni Sad. . Muhammed onu görmüş. Burada ayrıca Be- 419 Ebuzer. 420 İbni Hacer Askalani. Osman ve Hz. Daha bitmedi. "Güvenilirdir" demiş.

no: 3034. Ebubekir b. " Z e y d ' d e n bir söz duymak. İbni Muin ve başkası onun hakkında. g ö z d e n düşürmek için kelimede bile tahrifat yapmışlar. onu lekelemek. evhama kapılsın. Ö y l e ilginç ki. A d a m hakkında. 352'de vefat ettiğini yazı­ yor. 4 2 3 A m a kendisine layık görülmeyen bir tarzda. şöyle devam ediyor: Eğer biz kişi­ ler hakkında şüphe yolunu açarsak o zaman elimizde kay­ nak kalmaz diyor. 3/158. sahabeleri eleştirdiği için. 'Şia di­ ye yazmışlar ki okur kitlesi onun hakkında. Yani ada422 Zehebi. Lübab'u Nükul. o da çelişkilerle dolu. "Hani bu zaten Şiidir. 4 2 2 İşte Besevi'nin yalancı­ dır. "Allah ondan razı olmasın" şeklinde beddua ediyor. nereli ve hangi kabile­ ye bağlı olduğu yazılıyor ve bir y e r d e tanıtma zincirinde 'Şa'bi' kelimesi geçiyor. "Zeki. nerdeyse bir eleştirmen gibi görünüyor. Mizanü'l İtidal. Dürrü'l Mensur gibi kaynaklarında çok ilginç akta­ rımları var. Geleneksel İslam'a ters düşen bir hadis aktardığı için. ona güvenilmez dediği kişinin sicil defteri böyle. güvensiz biridir" deyip. 423 İtkan. . hafızası güçlü" dediği halde. 'Şa'bi' kelimesini.sevi'den bir iki örnek hadis de veriyor ve Besevi'nin eleş­ tirisini doğru bulmuyor. Besevi gibi İslam önderleri. Buhari ve Müslim üzerine kitap yazan Hakim'in (Müstedrek yazarı) şeyhi/ondan ya­ rarlandığı kişi olarak söz ediyor. Ebi Darem hakkın­ da kötü ifadeler kullanıyor. hatta birçok yerde İslam'ın genel çerçevesi dışına çıkmış. Böyle savunma mı olur? A m a şunu da ekliyor: Bu adam. sanki ilk kişinin yanında olup da birinci elden duymak kadar güvenilirdir" değerlendir­ mesinde bulunmuşlardır d i y o r . Çok kısa bir açıklama yapıyor. adam tanıtılırken. üste­ lik bu raporu verenler. İslam'a toz kondurmayan şahsiyetler. İmam Suyuti değişik konularda pek çok kitap yazmış.

Çünkü işin için­ de inandırıcılık-mantık y o k . dipnot olarak bunu düzeltiyor. kılı­ cını alıp dışarı fırlıyor. no: 822. İş­ te bu konu hakkında Cahız şunu diyor. belki içerde olan yaşlı dayısı ve aynı zamanda Muhammed'in de amcası Abbas 424 Tabakat'ül Huffaz. s. olup bitenlere karşı dayanamayan Zübeyir. Ali'nin evi basılırken. Ali'yi destekleyenler arasındaydı. 4 2 4 İşte İslami kurmayların komik savunmalarına örnekler. N e y s e ki kitabı tahkik eden. Efendim Zübeyir bin Avam. . Hicri 360'da vefat eden Taberani. 425 Mucem-i Kebir. Ayrıca Zübeyir. şu kişiler güvensizdir gibi bir tasnifte bu­ lunmamıştır. Ebubekir'in Esma adındaki kızıyla evliydi ve bu çift­ ten üç de çocuk olmuştu. Yine hicri 310'da vefat eden ünlü tarihçi ve Kur'an yorumcusu Taberi. bunlardan asırlar sonra gelen Zehebi (748). ibni Hacer (852) gibileri. Baskıncıların sayısı fazla ve daha ön­ ce de tedbir aldıkları için onu tutuyorlar diye yazmıştım. hoşlarına gitmeyen bir hadis aktarmış diye zorla Şia yapmışlar. 4 2 5 Cahız'ın yaptığı s a v u n m a : Hani Hz. no: 43. Ebubekir saye­ sinde Müslüman olmuştu. kurtuluş yolunu adamı lekelemek­ te bulmuşlardır. 1/62. 363. Onların yaptıkları savunmalara kendilerinin de şahsen inandıklarına ben inanmıyorum. Ö m e r ve ekibi elinde ateşle e v e doğru giderken ve o arada Fatma ile ko­ nuşurken.mı. Zübeyir b. Avam da onun evinde. bu ha­ disleri anlatırken. Bir de kim diyebilir ki Zübeyir Ali'yi desteklediği için kılıç çekmiş. Ulvan'ın içinde bu­ lunduğu bu Ö m e r hadisini aktarınca bu kişi hakkında bir şey demiyor-olayı anlatıyor ve geçiyor.

Hz. Yaser'i de eleştiriyor. "Ya Ö m e r halife olsun. Ömer. Kıyamet günü sırat köprüsünde günahkâr Osman'ın leşinden tüm insanlar ra­ hatsız olacaklar" dediklerini aktarıyorlar. "Osman kâfir olarak kabre girmiştir. "Aslında Ebubekir biliyordu ki onlar onu kırmazlar. Dolayısıyla onun bu teklifi bir taktiktir" diyor. İşte bu kadar temiz olan. tabii ki bu arada Hüzeyfe b. Cahız. onun önüne geçmezler. bir ta­ raftan da Ebubekir'i takiyyeci olarak takdim ediyor. Ben Cahız olarak da derim ki e ğ e r siz benim anlattıklarıma inanmıyorsanız sizin anlattıklarınızın doğru olduğunu nerden biliyorsunuz şeklinde savunmalarına d e v a m ediyor. Ebubekir'in bu tek­ lifine karşı. Ebubekir'e kar­ şı çıkıyormuş gibi mantık yürüterek. Hatırlanacağı gibi daha önce anlatmıştım. kendi çocuklarına onların isimlerini takar mıydı: Ali'nin ç o ­ cukları arasında hem halife. "Yemin ederim ki ben Ömer olarak yere se­ rilip deve gibi kesilsem. hem de İslam'ın önemli komu­ tanlarının isimleri vardı diyor. ya da Ebu Ubeyd e " demişti. Burada Ömer'in şu sözünü de aktarıyor. ben din için. Ali kızını ona verir miydi. Hüzeyfe bin Yeman ve Ammar Osman hakkın­ da. ergenlik çağına g e l m e ­ miş" dediğinde Ömer. Ali ile diğer halifeler arasında sorun olsaydı. halifelik ko­ nusunda Ebubekir. "Kızım henüz çocuktur. Muhammed'i sevdiğim için evlenelim diyorum" diyor. kendince sorunu hal- .için halifelik istiyordu v e y a belki de kendisi için halifelik is­ tiyordu! Bir de Hz. Savunma yapayım derken. Olur mu? Senin önüne geçsem boynum kinisin" diyor. Hatta ilk istediğin­ de Ali ona. diyor. benim için Ebubekir'in önüne geçmekten daha kolaydır. dindar olan bir Ö m e r ' e laf söylenir mi diyor Cahız! Bir de. Yeman ve A m m a r b. Bu durumda. Bir de aralarında sorun olsay­ dı Hz. "Ben aşk için onunla evlenmiyorum ki.

Bu kitabı o yazmamıştır diyebilecek kadar iftirada bulunulabiliyorlar. kaldı ki böyle bir bilgiyi ondan almış olsun. sonra iddialara g e ç e y i m . Ben ve her­ kes nasıl bir yerlerden bilgi topluyorsak. böylesine basit bir akıl yürütmeyle işi g e ­ çiştirmek kolay olsa keşke! Kimi savunma yapan İslamcılar da. Bu­ nun. yılında yaşamış) olduğu için bazı İslam savunucu­ ları.letmeye çalışıyor. Kitap şu an piyasada var. Yani İbni Kuteybe bu adamla buluşama­ mıştır. olayları direkt olarak yazıyorum. Ö n c e bu kitapla ilgili bir bilgi vereyim. Hâlbuki bugün İslam'da Kur'an'dan sonra gelen Buhari kitabının yazarı. Ab­ dullah b. Bu adam hicri 256'da da vefat ediyor. 222-237. M u h a m m e d ' e ait hadisleri toplaması garip değil de. bir de Mısır'da Nil yayınevi tarafından yayınlanan ve Muhammed Mahmut Rafii adındaki kişinin redakte ettiği başka bir baskısı da var. M u ­ hammed arasında g e ç e n ve olayı aktaran ravi zincirini hiç yazmıyorum. İbni Kuteybe'nin el-İmame ve Siyase' adında bir kaynağının olmadığını id­ dia ediyorlar. İbni Kuteybe'nin tek bir konuda zamanında yaşamamış bir adamdan alıntı yapması. Ebi Leyla'dan alıntı yapmış ki. eski Sovyetler Birliğine bağlı Buharalı ve orada doğmuş. 1985'te Beyrut'ta Darü'l Menaradlı yayınevi tarafından ya­ yınlanmış baskısıyla. Kitap tek cilttir. . kendi kitabından bile ediyor. İbni Kuteybe de 426 Kitabu I Osmaniyye. zaman farkı var. Gerçek­ ten ilginç savunmalar. onu. Ben de şu an yazıyorum ve benimle Hz. kitap var ama İbni Kuteybe burada Muhammed b. 4 2 6 Ortada inkâr edilmeyecek kadar bilgi ve kanıt var iken. İşte bu kitapta çok enteresan ve İslam'daki genel anlayışa ters düşen bilgiler olduğu için ve adam da çok eski bir tarihçi (hicri 3. aralarında yaş far­ kı. Muhammed'den asırlar sonra Mekke'ye gidip Hz. Örneğin.

alıntı yaptığım kaynaklar bitmiyor. no: 37045. Allah'a ye­ min olsun ki çıkmadıkları takdirde evinizi yakarım" diyor. Musannaf. bir-iki şâhısa çamur atmakla bu bilgiler çürütülemez. "Ali'ye ve içerdekilere söyle çıkıp Ebubekir'in yanına varsınlar. şahıslara çatmı­ yor. o da Ubeydullah b. Bişr'den. İbni Ebi Darem gibi iftiraya maruz kalmış ki­ şiler aktarmışlar. Ali'nin evine va­ rınca ilkin Fatma onu karşılıyor. o da ba­ bası Eşlem'den (Bu Eşlem aynı zamanda halife Ömer'in azatlı kölesi) aktararak şunu anlatıyor: Ebubekir halife olun­ ca. Bu konuyu biraz açmak istiyorum. Ömer'den. Bunu yaparken de yazarların yaşadıkları tarih sırasına g ö r e ele alacağım. bu konuyu anlatırken kimseye iftira etmiyor. Yani kaynaklardan haberi olmayanlar sanırlar ki sanki bu kitapta anlatılanları sadece Ulvan. ancak şu demek değildir ki.İbni Ebi Şeybe (h. Eslem'den. bunlar çıkmayınca ben evi yakmam. ha­ lifeliğini kabul etsinler. Bu arada Fatma'ya. bilinen meşhur hadis âlimi Buhari'nin üstadlarından ve aynı zamanda kendisi de hadis âlimi. Ali ve Zübeyir gibi bazı ileri gelen ashab Ali'nin evinde konu hakkında istişare ediyorlar. O kadar geniş bir kaynak lis­ tesi var ki. Hz. 1.bir yolla adamdan bilgi edinmiştir. ama Ö m e r yemin içerek evi yakarım. yani Ebubekir'i ka­ bul etmiyorlar.20/579. Görüldüğü gibi kitabın başından beri yazıyorum. Seni seviyorum. Onları getirmek için Ömer. 159-235) Muhammed b. 4 2 7 427 İbni Ebİ Şeybe. . O yüzden biraz açmak istiyorum. Üstelik onun alıntı yaptığı ravilerde ne Ulvan var. İşte savunmalardan biri d e bu. gözyaşına bakmam d i y o r . ne de İbni Ebi Darem. Z e y d b. İşte en eski tarihçi.

Fatma bunları ağlayarak anlatıyor. kesinlikle böyle bir şeyi bizden beklemeyin diyor. o da Abdurrazzak'tan. Yine Belazuri. O da "Evet. 4 2 8 3. Muhammed'in meza­ rı başına gidip manevi şikâyette bulunur. bizi hiç hesaba katmadınız. yani diğer tarihçiler gibi isimleri sıralamıyor. Ebubekir Ö m e r ' e talimat veriyor "Gidin en onur kırıcı bir şekilde onu ve taraftarları­ nı getirin" diyor. Kelbi'den. Olayı anlatıyor ve gerçek olarak kabul e d i y o r . nerdeyse beni öldürecekler der. Muammer'den. Ö m e r ateş alıp onun evine doğru gidiyor. halifelik hak­ kım değil miydi!" der. İbni Avn'dan alıntı yaparak şunları aktarıyor: Hz. Ali Ebubekir'e muhalif çıkınca. Heysem'den. Fatma. Süleyman Teymi'den.2. siz babamın cenazesini yerde bırakıp iktidar kulisleri yap­ maya çalıştınız.Ö) Meciaini'den. babanın dinini güçlendirmek için böyle yapıyorum" diyor. Bu arada Hz. Bu arada Ali'yi zorla götürüyorlar şeklinde uzun uzadıya bilgi 428 Belazuri. ne İb­ ni Ebi Darem ve ne de Belazuri'nin bir itirazı söz konusu­ dur. o da Müslim b. "Fatma da içinde olsa yakarım" diyor. 1/586-87. Ali. . Salih'ten ve o da İbni Abbas'tan aktararak şu farklı bilgiyi de veriyor: Hz. no: 1184-87. Ebubekir'in halifeliğini tanımayın­ ca. Bekr b. Muharib'den. Bu ravi listesinde de ne Ulvan var. " N e çabuk yalancı oldunuz. Daha önce de birkaç kez anlattım. şimdi de gelip bizden onay istiyorsunuz. evimi mi yakıyorsun ya Ö m e r diyor. yine bir ö z e t vereyim. Fatma onun elinde ateş görünce soruyor. Ali ve kendini destekle­ yenler Ebubekir'i kabul etmeyince. Hz. hatta ağlar. onun evine baskın dü­ zenlenir ve sonunda zorla onu Ebubekir'in yanına götürür­ ler.İbni Kuteybe (276) olayları direkt aktarıyor. tabii ki baskıncılar Ali'nin evi­ ne giderken beraberlerinde ateş-odun da götürüyorlar. Ömer. Ensab'ül Eşraf. Ali onlara.Belazuri (276.

veriyor İbni Kuteybe. Onlar bundan so­ nuç almayınca Hz. orada bulunan 429 Imam-Siyaye.Yakubi (294) hadisi kimden aktardığını yazmıyor. Ali elinde kılıçla dışarı çıkıyor. 2/141. itiraz da y o k . 4 3 0 5. çıkın yoksa türbanımı atarım diyor. s. İşte burada da ne Ulvan ne İbni Ebi Darem gibi isimler v a r .Taberi (h. olayı direkt anlatıyor ve şöyle diyor. Hz. Defin işiyle Hz.Hz. Ali'nin evine gidiyor. Kendisi Hamit'ten. Hz. Başta Hz. Ali. Ebubekir'le Ö m e r iktidar kulisi ya­ pıyorlardı. Kendileri de gelip kabul etsinler diye Ö m e r bir ekiple Hz. 4 2 9 4. . Sakife Beni Saide denilen yerde halifelik işini hallettikten sonra ancak Ebubekir'le Ömer ce­ naze başına geliyorlar diyor ve bunun süresini de veriyor: Ebubekir. Cerir'den. Daha doğrusu onlar Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmiyorlardı.. geceleyin Ali'nin amcası Abbas'a gidiyorlar ve ona rüşvet teklif ediyorlar. Fatma o sırada kızıyor. 430 Yakubi Tarihi. Hatta Taberi. Zeyad'dan aktararak özetle şöyle diyor. Ancak Abbas on­ lara kızıyor ve tekliflerini kabul etmiyor.310) bu konuya e p e y yer veriyor ve hiç itiraz­ da da bulunmuyor. ama onu etkisiz hale getiriyorlar şeklinde bilgi veriyor. Hz. Ali'nin evinde toplanıp halifelik konusunda istişare ediyorlardı. Ali ve birkaç akrabası uğraşıyordu şeklinde anlattıktan sonra şunu aktarıyor. Muhammed'in ölümünün üçüncü gününde ancak cenaze başına gelebiliyor diyor. 40 vd. Ali olmak üzere önemli birkaç ki­ şi Hz. Ebubekir'e karşı çı­ kınca. Ebubekir'le Ömer. Mu­ hammed vefat edince. Mugire'den. Ali'nin evine baskın yapıyorlar ve izin almadan e v e giriyorlar. Bu­ rada da sözü edilen kişiler yine yok ve tabii ki savunma da.

Ali. ya g e ­ lir Ebubekir'i kabul edersiniz ya da evi başınıza yakarım di­ yor. Uzunca açıklamalar yapıyor Taberi. "Hayır Taberi böyle bir şey dememiş" şeklinde iftirada bulunmaları ancak cahilliklerindendir demekle izah etmek mümkündür. 3/201 ve devamı. Bu arada baskıncılar kılıcını elin­ den alıp kırıyorlar. 431 Ömer. çok kanlı bir ikti­ dar mücadelesi yaşanmış bu baskında. 432 Taberi Tarihi. Ebubekir'in Fatma'nın malını vermediğini. Velit baskın yapıyor: Yani İslam tarihinde anlatıldığı gibi böyle basit değilmiş. Ali'ye. Zübeyir ve birçok Ali taraftarını tehdit ediyor.. Taberi'nin kaynağında bütün bu gerçekler var iken. "İster rı­ zanızla olsun. Fatma'nın ölümünden sonra ancak kabul ediyor.. Bu sözler üzerine Zübeyir bin Avam kılıcını çekip mey­ dana çıkınca y e r e düşüyor. kimilerine g ö r e daha erken şeklinde anlatıyor. Taberi gibi bir tarihçi ve tefsir sahibi/Kur'an yorumcusu bunları anlatırken herhangi bir iti­ razda da bulunmamıştır ve üstelik de onun alıntı yaptığı ki­ şiler listesinde ne Ulvan ne de İbni Ebi Darem vardır. Çünkü bazı yerlerde görüyorum. A l i ' y e vasiyette bulunduğunu da belirtiyor. . Hatta Taberi. Fatma'nin. ister zorla olsun siz gelip Ebubekir'i kabul edeceksiniz" diyor. ki­ milerin. Ebubekir'in cenaze merasimine katılmaması için Hz. Ki­ mi rivayetlere g ö r e Hz. Zübeyir'le Hz. Fatma'nın ölene dek onlarla küs ve kırgın olduğunu. 4 3 2 İşin bir diğer yanı.Talha. Ta­ beri'nin bu gibi kritik konuları ele almadığı iddia edili­ y o r . 431 Hatta Şia kaynaklarında 600 kişilik bir grupla Halit b. İşte dogmatik bir şekilde inanan kesimin bir savunma yöntemi de bu gibi aslı astarı olmayan iftiraları üretmektir. vasi­ yeti üzerine g e c e gömüldüğünü de anlatıyor.

Gittiğinde de elinde ateş var ve yine Fat­ ma soruyor. M e s ' u d i ' y e g ö r e ev yakılmış. Kaldı ki bu iki kişiye itfiraya gerek yok. . 7. Hâlbuki bu olay hiç de önemli değil. 5/13. Hani keşke şu üç şeyi yapsay­ dım.6. şayet Ebubekir'i kabul etmezsen seni katlederiz diyor­ lar. 153 ve devamı. 4 3 4 433 Ikd'ül Ferid. Hatta Halit b. İbni Ebi Darem de. evi mi yakıyorsun diye. Fatma da çocuk düşürüyor..328) de direkt konuyu anlatıyor.İbni Abdirabbih (h. ancak Ebubekir'in eşi Esma'nın gizliden ona haber vermesi üzerine. tabii ki ev bas­ kınında Hz. bu iki kişiden birinin adı Ebu­ bekir'in bir sözünde geçiyor. Ömer'i Ali ve yanındakile­ ri g e t i r m e y e gönderirken. "Keşke Fatma'nın evini açmasaydım" şeklindeydi. s.Mes'udi (346) ravi isimlerini v e r m e d e n olayları direkt anlatıyor. kaç kez anlattım ve onlardan biri d e . Onun özeti bu. İşte Mes'udi bunları anlatırken ne Ulvan'dan. bu plan başarısız kılınıyor. Burada da ne Ulvan var. Velit eliyle onu öldürmek için plan yapı­ yorlar. Ebubekir. "Şayet direnirlerse şiddet kulla­ nacaksınız" diyor. şu üçünü de yapmasaydım diye Ebubekir'in bir açık­ laması vardı. ne de İbni Ebi D a r e m ! 4 3 3 Şu hatırlatmayı da yapayım. ravilerden söz etmiyor. 434 tspatü'l Vasiyeti.. ne de İbni Ebi Darem'den alıntı y a p ı y o r . Ali'yi zorla alıp götürüyor­ lar. O da e v e t karşılığını veriyor. Ömer. Dikkat edilirse. Fatma'nın baskın sırasında dövülürken çocuk düşürmesiyle ilgili hadiste ismi geçiyordu. Çünkü konu hakkında sayısız kaynak ve raviler var: Onları baştan beri değişik konularda verdim. Ali ve yandaşlarını almaya gidince evi ya­ kıyorlar diyor ve d e v a m ediyor.

bugün de oğlunu mu katletmek istiyorsunuz gibi sa­ vunmalar yapıyorlar ve adama bir ceza uygulanmıyor. 436 Mucemi Kebir. dini kural gereği bu adam öldürülmelidir de­ diği halde kabul edilmiyor. Fatma'nın bile bu baskında kat­ ledildiğini aktarıyor. Kays Hillai (h. Dolayı435 Kitab-ü Selim Hilal.İmam Taberani (360) en eski muhaddislerden olan bu âlim. no: 43. ama ondan 4 asır sonra dünyaya gelen Zehebi ve yaklaşık 5 asır sonra dünyaya gelen İbni Hacer. Ulvan'a itiraz ediyorlar! Gerçek­ ten gülünç bir savunma. Hani halife Osman'ın hatalarından biri d e . Hatta bu ara­ da Hz. Çünkü bir kere onun zamanın­ da bu iki isim henüz yoktu. daha dün babası vurul­ du.543. Kimileri.ö) kitabını tahkik eden ko­ misyon şu şekilde bir savunma yapıyor: Ö m e r gibi biri baş­ ka bir ülkede katledilseydi kan g ö v d e y i götürürdü. Ali'nin boynuna ip geçirme gibi çok çar­ pıcı ve trajik konular aktarıyor. Kural g e r e ğ i Osman. Halife Ö m e r vurulurken.76) daha önce detaylıca bu ya­ zardan hayli bilgi verdim.8.Selim b. tek cilt ve baştan sona kadar bu skandallardan söz edi­ yor. . Peki. tabii ki bu da Ulvan ve Ebi Darem isimlerini vermiyor. Ubeydullah adındaki oğlu o arada üç masum insanı katlediyor demiştim. 1/62. Ömer'in bu oğluna ceza vermeliydi. ev yakması. bu durumda ne o l a c a k ? 4 3 5 9. Ali bile Ömer'in oğlu Ubeydullah boş yere üç cina­ yet işlemiştir. ama onu affediyor ve katledi­ lenlerin kan bedelini devlet malından ödüyor. Ebubekir'in pişmanlık duyduğunu ifade eden hadisin ravileri arasında adı g e ç e n Ulvan'dan aynı hadisi almış ve herhangi bir itirazda da bulunmamıştır 4 3 6 . çocuk düşürmesi. Ali'yi katletme planları. onlar yıllar sonra dünyaya gel­ diler. İşte İbn'il Arabi'nin (h.

Ebu Derda'yı da Şam'a sürgüne göndermiş. bir de Osman uyduruk bir Kur'an ortaya koymuş ve diğer Kur'an nüshalarını yakmış. halife Ö m e r hep beraberinde kırbaçla dolaşıp insanları kırbaçlı­ yordu.sıyla. Hz. Yaser'i dövünce adam fıtık olmuş.. Abbas önemli bir sahabi. şeklinde bir müdafaa yöntemini seçiyor ve savunma­ sını şöyle sürdürüyor: Derler İd. ayrıca devlet malını istediği şe­ kilde kullanmış. artık biz kalkıp öldürülen üç insan için eleştiride bulunamayız. Çünkü fıtık olan ldşi fazla yaşayamaz diyor ve şöyle kapatıyor. hem de onlara ayrıcalıklar tanımış. halife Osman Ammar b. cahillerle vakit g e - . Muhammed demiş ki. Ebuzer'i Gıfari'yi 'Rebeze'ye'. bir kere bu gibi eleştirileri kale almaya d e ğ m e z . kısa zamanda ölürdü. Dolayısıyla bun­ lardan Ömer'i katledenin kızı ve Hürmüzan adındaki kişi mecusiydiler. bir Müslüman bir kâfir yüzünden katledilmez. yine Os­ man sudan bahanelerle en başta Bedir ve Uhud olmak üze­ re birçok savaştan kaçmış. ayrıca maaşını da kesmiş. Abdullah b. İşte bu mecusileri topyekûn öl­ dürmek için İbni Abbas gibi meşhur bir kişi fetva istiyorsa. Muhammed'in TaiFe sürgüne gönderdiği ve lanetlediği Hakem'i geri getirmiş. Fakat Ö m e r izin vermiyor.. öldürülen üçüncü kişi Cüfeyne de Hıristi­ yan'dı diyor ve hatta şunu da ekliyor.. Ö m e r için üç kişi öldürülmüşse çok mu? İbni'l Arabî kitabında şunları aktarıyor: Hz. Osman da aynı şeyi bastonla yapıyordu. İbni Mesut'u da öylesine dövmüş ki. Bir ara halife Ö m e r ' e diyor ki. izin ver de bizimle yaşayan suçsuz ama ileri gelen İranlıları katledelim.. gibi Osman'a mal edilen ek­ sikleri sıraladıktan sonra "Bunların hepsi yalan" diyor ve şöyle kanıtlamaya çalışıyor: Bir kere eğer dövdüğü şahıs fı­ tık olsaydı yaşayamazdı. adamın bağırsakları çatlamış. Muaviye ve Mervan gibi kötü insanları hem önemli görev­ lere getirmiş.

118 vd ile 280-81.İbni Teymiyye'nin savunmaları Bu meşhur Şeyhü'l İslam kitapta anlattığım konular hakkın­ da özetle şunları yazıyor: Biz kesinlikle biliyoruz ki. 4 3 8 bunları ancak cahil yalancılar. Halbuki bilgi ve marifet sahibi bunun yalan olduğunu biliyor diyor. Varsa. Ömer de o zaman artık 60 yaş­ larında. Artık İbni Teymiye'nin. hat­ ta evini yakıp yıkmışlar. Hâlbuki herkes biliyor ki Ebubekir. Fatma'nın evine devlete ait herhangi faz­ la bir malın o e v d e olup olmadığını kontrol etmek için adamlar göndermiştir diyor. beyinsiz kişiler söyleyebilir. Bu evlilik konusunu özel olarak işledim ve tabi ki bir gerçek. 4 3 7 10. Ali'yi zorla ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkarıp Ebubekir'in yanına götürmüşler. alıp bir an önce fakir-fukaraya vermek istemiştir diyor. Bilmem Fatma'nın evine gi­ dip eziyet etmişler. 438 Ümmü Gülsüm. hatta başlangıcından sonuna kadar Ebubekir'in halifeliğini kabul etmeyen Sad bin Ubade'ye bile olumsuz bir şey yapmamıştır diyor ve şöyle d e v a m ediyor: Ebubekir. İşte İslam'da meşhur olan bir başka zatın savunması da b ö y l e . Ebube­ kir ne Hz. . daha önemlisi Ömer halife olunca. güya Ebubekir ve Ö m e r mürted ol­ muşlar/dinden çıkmışlar diyorlar. dinden çıkanlarla şiddetle savaşan biriydi şeklin­ de bir mantık yürütüyor. Fatma'yı kapı-duvar arasında sıkıştırın­ ca Fatma çocuk düşürmüş. Hz. "Kesinlik­ le biliyoruz ki. Bir diğer iddia da. Ali'ye. Ebubekir kimseye herhangi bir haksızlık yap- 437 'El-Avasim'ü Mine'l Kavasım' s.çirecek zamanım yoktur diyor. bu makamı da Ali'ye karşı kullanarak kızını gasp etmiş gi­ bi iddialar hep yalandır diyor ve devam e d i y o r . yaklaşık 9-10 yaşlarında. ne de Zübeyir b. Avama'a herhangi bir eziyet yapmamıştır.

bir serbest kalmış. s. Minha< Ti Silıınrl'l Nobeviyye. bir daha girmiş şek­ linde hep cezaevine gel-gitler yapmıştır. A m a görüldüğü gibi savunmaları da ancak gülünecek d ü z e y d e d i r . 'Menakıb-i AI-i Ebi Talib' adlı yapıtında anlatıyor ki. Bugün piyasada satılan 'el-Mearif te sadece. A m a eski baskısında. Şam'da bir girmiş. sözüm ona kendi zamanın­ da meslektaşları nezdinde güya reformist görülmüş ve ömrü hep zindanlarda geçmiştir. Olsa olsa Cebrail ona da vahiy getirmiş olabilir! Kısacası. ancak bunu söyleyenlere hakaret ediyor.Ö).mamıştır" iddiasının garantisi nereden geliyor. 4/493 ve 8/291 iki ayrı yer­ de ele almış. İşte bu basit sa­ vunmayı yapan İbni Teymiyye. düşürülmek anlamında da. Muhsin'i düşürmüştür şek­ lindedir. 4 4 0 Helak olmak. "Öldü­ rülmüştür" diye açıklama var. hayvan cinsinden olanlar. 4 3 9 Bu konuya İslami kesimce sansür konduğu kesindir. " H z . İbni Teymiye'nin savunmaları arasında mantık ve ilim yok. İbni Kuteybe'nin de el-Maarifte belirttiğine g ö r e . Hicri 588 yılında ölen ibni Şahraşub o zaman İbni Kuteybe'nin adı g e ç e n kaynağında var diye belirtiyor. bas­ kın sonucu hamile olan Fatma. En basit kanıt. Mesela İbni Kuteybe'nin ki­ tabı 'el-Mearif te?. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta helak oldu" bilgisi v a r . daha sonraki baskılarda bu kritik cümleler silin­ miştir. 440 El-Maarif. A m a bu açıklama bugün el-Maarif adlı yapıtta yoktur. bunu bile­ miyorum. ölmek an439 İbni Teymiyye. Mısır'da cezaevine girmiş. Hatta ona zindanda kitap okumak bile yasaklanmıştır. yalancı ca­ hiller. 122 . "Hz. an­ cak bunu becerememişlerdir. İbni Şehraşub (588. ko­ nuyu ise dalalet ehli. beyinsizler gibi yakışıksız kelimelerle ve bir çocuğu bile ikna e d e m e y e n sözlerle geçiştiriyor. A n ­ laşılan o ki. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta iken helak olmuş" deniliyor.

441 İbni Abdi'l Berr. Yorumlar ise. Abdullah b. Tebük'te Hz. Ebu Musa hakkında kötü şeyler anlatmış. Aynı yazar.. Şöyle şöyle ne demek! Sen hicri 463'te vefat et­ mişsin. no: 1639 . Belli ki. A m a sen onları makaslıyor­ sun. Ömer. Ali'nin evine varınca. desin ki! İş­ te açık bir tahrifat örneği. hatta itiraf ediyor ve şunu da ekliyor: 441 "Allah küsuratını bağışlasın" diyor ve konuyu kapatıyor. her türlü sansür ve baskıya rağmen. ancak kaynağımda onları anlatmaya dilim varmıyor" şeklinde çok açık bir san­ sür örneğini veriyor. Selim kısmında ki aynı zaman­ da Ebu Musa el-Eş'ari'nin asıl adıdır. b. Bir başka somut sansür örneğini de İbni Abdilberr'den aktarayım.. onu ve taraftarlarını tehdit ederek "şöyle şöyle diyor" şeklinde muğlâk ifadeler kullanıyor. "Hüzeyfe b. Sözün özü. Hz. Muhammed'i öldürme girişi­ minde bulunanlardan biri olan meşhur sahabi Ebu Musa elEş'ari hakkında bilgi verirken de. yine konunun aydınlatılması için İslami kaynaklardaki bilgiler yeter de artar bile. Yeman. o zaman Şehraşub neden İbni Kuteybe de elMaarif adlı yapıtında bunu bu şekilde aktarmış.lamında da kullanılabilir.. Demek ki Ömer'in bu sözleriyle ilgili sana kadar gelen bazı önemli noktalar var. Peki. Istiab. Kays. görüldüğü gibi bir ceviz kabuğunu doldurmayacak kadar boş şeyler. Ölmek kelimesi var­ ken helak elimesini kullanmak bence anlamlıdır. Yoksa şöyle şöyle dediğini nasıl biliyorsun? Ne demiş­ se açık bir şekilde yazacaksın. İşte yapılan savunma yön­ temlerinin bir başka örneği: Makaslamak.. Bu yazar İstiab' adlı yapıtında bu olayı anlatır­ ken. olayın izini ortadan kaldır­ mak için bu terim bilerek seçilmiştir. A m a her şeye rağmen eski orijinali gibi "Ömer'in baskısı sonucu Fat­ ma Muhsin'i düşürmüştür" şeklinde net bir ifade yeni nüs­ hada yoktur.

mühaddis ve tarihçilerin kaynakla­ rından derlediğim bilgiler. Diğer taraftan işlediğim konularla ilgili İslami otoritelerce yapılan savunmalardan da bir kesit sundum. Dikkat edilirse. efen­ dim hadisler çok karışık. A m a kanıtlar güçlü: Hepsi de ya Kur'an ayetleri. Ali ve Fatma'nın evine yapılan baskın ve başlarına gelenler. .BİTİRİRKEN Bu çalışmamda olabildiğince tarafsız kalmaya çalıştım. Bi­ liyorum. değil mi bunu da okurların takdirine bırakıyorum. Hz. Sundu­ ğum her şey ortada.. Kısa yoldan kur­ tulmak için. ne kadar tarafsız da kalsam bu tarzda yazılan ya­ zının İslami kesimce kabul edilmesi zordur. Hatta hassas konu­ larla ilgili İslami kesimce sağlam diye kabul görmüş bir sü­ rü kaynak ekledim. Var olan kanıtlara bakıldığında aslında ciddi şeylerin yaşandığı kesin. Ebube­ kir'in şüpheli ölümü. Kanıtları ve argümanları sağlıklı ve inandırıcı mı. Zaten dünya tarihin­ de benzer siyasi Cinayetler hep olmuştur ve oluyor da. objektif bakmak lazım. Bazıları okuyucuların kafasını karıştıra­ bilir. bu gibi taktikler hep yapılıyor. M u h a m m e d ' e yapılan suikastle ve gerekse onun zehirlenmesiyle ilgili. efendim önemli olan bol kaynak göstermek değildir gibi sözler.. Ayrıca Ayşe ve Ömer'in yapıları acaba böyle bir suikast için uygun mu değil mi sorusuna açıklık g e t i r m e y e çalıştım. ya da İslam'da meşhur olan müfessir. neredeyse he­ men hemen her cümlenin dipnotu var. o küçük yaştaki kızlarının ha­ life Ö m e r tarafından nikâhlanması gibi konular hakkında sağlam kanıtlar sundum. bu taktikleri biliyorum: Şöyle ki. İslami kaynaklarda gerek Hz. Mesela. ya hadis. çeşitleri var gibi itirazlar.

İslam'ın yasası Arapça. Arif TEKİN 15 Aralık 2010 . Ben ise sadece onları derleyip bir araya getirdim. İş­ te İslam'a inanan kitlenin ezici çoğunluğu böyle. Demek ki acı da olsa ba­ zen ameliyat olmak.Özellikle bu kaynağımda yazdıklarımdan kim nasıl an­ lıyorsa öyle anlasın dedim. elimden geldiğince kendi özel yorumumdan kaçındım. hele bu çağda sürekli değişim gerekirken. Kur'an'dan hiçbir şey bil­ miyor. inançlarıyla oynamak gibi bir yaklaşım içinde bulunsun? Her alanda. yerine g ö r e de iğne kullanır ve hatta gerekirse ağır ameliyat da geçirir. Yoksa aklı başında normal bir in­ san neden başkalarını üzmek. İnsan bazen ilaç. mübarek. ancak pratikte bir şey yok! Hâlbuki böyle diyen. Yani aslında İslami yasalar-kurallar iyi de. A d a m İs­ lam'a ters gelen her şeyi yapıyor. sen de tek bir kelime bilmiyorsun ve kalkıp bu şekilde savunuyorsun. ama İslam'ın gerçeğini bu şekil izah edenlere karşı en sert reaksiyonu da göstermekten geri kalmıyor. açsın. anlamayan hep şu savunmayı yapıyor: Canım İslami­ yet dört halifeden sonra bitti. İslamiyet'ten anla­ yan. olmamaktan daha faydalıdır. kalbini. Yazılarım da böyle: Tabulardan kurtulmak için acı da olsa konuların üzerine gitmek gerekiyor. Kim ister ki keyfi olarak karnını. Şu an yeryüzünde hiçbir ül­ kede uygulaması yok. Peki. halbuki tüm anlattıklarım İslami kaynaklar­ da vardır. tek bir kelime Arapça da bilmiyor ki Kur'an ve hadislerden an­ lasın. maalesef İslam âleminin hali ortadadır. bir bakıma da sanki tercümanlık görevini yaptım. Bunlar keyfi yapılan şey­ ler değil. kafasını vs. Yazdıklarım sanki birer eleştiri imajını verebilir. bir zorunluluk sonucudur.

diğer adı. 'Sakife ve Fedek'. Müesseset'ü Şaban. . tek cilt. 1991 Cevheri. 1997 Ali Naci Tantavi. Tahkik eden: A. Tahkik eden: Dr. Tahkik eden: A. Ebu Osman Amr b. Beyrut. Mektebet'ul İslamî' Beyrut.h) 'Mucem'ü Ma'stacem min Esma'il Bilad' 4 cilt. Yahya b. Tah­ kik eden: Dr. 13 cilt. ismail (194-256). Beyrut Kitabü'l Osmaniyye'. H. 'el-Musannaf. (İzmir İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no: 6679) Beyrut. Razzak Ebubekir b. Riyad Zerikli. A. 'Sakife ve Fedek'. Bahr (150-255). Beyrut Besevî.323. 1986 Atıf Ebu Muhammed. Tahkik eden M u h a m m e d Hadi el-Emini.ö). 1977 Cahız. Tahkik ederi: A . Beyrut. Beyrut. tek cilt.KAYNAKÇA A. "el-Marifelü ve'l-Tarih". 1992 A.323.h) Tarih'ül Hamiş.0) 'Kitab'ü edeb'i Nisa'. M e d i n e 1998 Bağdadi Ebubekir Ahmet b.Ceyl Matbaası. tek cilt. Abdulaziz el-Bekiri el-Endülüsi. Tahkik e d e n : Musatafa Saka. 13 cilt. Ebu Yusuf Yakub b. Tahkik e d e n : Mahmut İbrahim Zayid. Beyrut. Nineva Matbaası.'Müsned'ül Bezzar/bahr'ü Zihar'. "Ahbar-i Ö m e r " . Dar'ul Garb'il İslami.ö)'Ensab'ül-Eşraf. Mektebet'ül ulum-i velhikem. Alem'ül Kütüb Matbaası. Cabir (h. Mısır.Rahman A ' z a m î . Şeceret'ü Nesebi-I Hulefa.h) Delail-i Nübüvve. M e d i n e . Habib (h.279. Üsre Matbaası. M u h a m m e d Hadi. Tahkik eden: Dr. Dar-ü Nefais Matbaası. 1991 . 'Tarih-i Sağir/Tarih'ül Evsaf 2 cilt. M u h a m m e d Revvas ve Abdülberr Abbas. Bekiri. "Dua'l İslam" 3 cilt. Beyrut.238. Tahran D. hicri 277). 1983 Asbahani Ebu Nairn (430. 12 cilt. Melik b.Ö). Kahire. 1983 Abdullah b. Ebubekir Ahmet b. Hüseyin b. 2 mücelled. Mekteb'ül İslami Matbaası. Abdulaziz Cevheri (Ö. Darü-I Fikir Matbaası. 2 cilt. 3 cilt. tarihsiz. M e c i t . Mektebet'ü Dari Turas. 'el-Gaye ve'l Nihay'. 1996. 1974 Bezar Ebubekir Ahmet (292 ölüm). Selam M u h a m m e d Harun. Belazuri Ahmet b. Tahkik eden: Mahfuzurrahman Zeynüllah. Nineva Matbaası. Mahmut (990. Aziz Bağdadi (h. Siifyan (ö. (404-487. Hemman San'ani (126-211 ö). Süheyl Zekar ve Dr. 1994 Buhari Muhammet b.1403 Ahmet Emin.

Selam e!-Herevî ( h. 1983. Tahkik eden: Dr. İmadüddin İsmail b. 7 cilt. Kahire. 1993. "Müsned". Tahkik eden: Hüseyin Selim Esed. Muhammet Bağdadi (234-311). Kahire Ebubekir Muhammed b. Mısır. 30 cilt. Ali (m. c) "ed-Dürrü'l Mesnun fi Ulumi Kitab-il Meknun".h)"el-Mahsul fi i l m i Usul-il fıkıh" 6 cilt.Dulabi. Selefiye Matbaası.429.ö)Tarih'ü Ebi-1 Feda'. (Toplam 2196 hadis alır) Riyad 1994 El-Müzî.1356 Ebü-I Feda. Darü'i Maarif. Risale Matbaası. D. Daru Kuteybe. 1403. Darü'i kütübi'l İlmiyye Matbaası.Tahkil< eden: Komisyon Endülüsi. el-I'tibar'ü fi'I Nasih'i ve'l Mensuh fi'lasar'. tek cilt. Taha Cabir Feyyaz Alvani. Cemalettin Yusuf (ö. tek cilt. 1986 Ebubekir ibn'il Arabî. Beyrut . Ali (m.l331. Kahir Bağdadi. hicri 328). Ahmet b. Lecnetü telifat Matbaası. 14 cilt.543. 1983 Endülüsi. Beyrut. Dar'ü Raye. 14 cilt. 1986 d) "ed-Dürerü Fi ihtisari'l M e gazi ve-s. Kitabü Sünne'. Muhammed ibni Abdirabbih (246-328) Ikd'ül-Ferid'. Tahkik eden: Dr. Dar'ü Türas Matbaası. 2 cilt. Darü'i M e ' m u n li'l Türas Matbaası.ö). Tahkik eden: Dr. 1986 Ebu Mansur A. Emin Kal'aci. 'Tarih'. hicri 463). "İkılü'l Ferid. (h. Ebu Bişr Muhammed b. Tahkik eden: Ali Becavî. Muhammed b. ta­ rihsiz. 1992 b) "Tuhfet'ül Eşraf. Beyrut. îbni Abdi Rabbih Ahmet ( Ö . 1965 Fahrettin er-Razi Muhammed b. H. Beyrut. "Kitab'ül Emval" Di­ yanet Küt. 4 cilt. Dımaşk. 157-224). Ankara Ebu Ya'li el-Mevsıli (h. a) "el-istiab fi Marifeti'l Ashab. Kahire Ebu Ömer Yusuf b. Atik Zehrani.' El-Avasim'ü min'el Kavasim'. Ömer (544-606. Ahmet (224-310) "Zürriyyet-i Tahire". Tahkik eden: Atiye b. Tek cilt.Terhini.siyer". Kuveyt.Tahkik eden: Muhammed Osman Hışın. 35 cilt.h). hicri 742) a) "Tehzib-i Kemal". Ammar. Beyrut. Darü'i Kalem. Beyrut. Beyrut. M u s a Hemedani/Şafii (548-584). Diğer ismi. Abd'il Ber (ö. Der'ü Nahde Matbaası. A. Dar-ül Kütüb-il İlmiye Matbaası. b) "el-İstizkar". Abdillah b.l298.'el-Muhtasar fi Tarih-il Beşer'. 11 cilt. 1997 Ebü-I Hda. 7 cilt. Risale Matbaası. (ö. Haydarabat. Tahkik eden: Şevki Dayf Ebu Ubeyd Kasım b.210-307). Mekteb'ü İbni Sina. Daru Kütüb'il İslamî. (Ebubekir kısmın­ da) El-Halal Ebubekir Ahmet b. İmadüddin İsmail b. N o : 17570.ö) 'el-Ferk'ü beyne'l Firek'. H. Mısır. 9 cilt.

Tunus. Muvatta şerhi. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk' 80. Beyrut. Beyrut. Darü'i Fikir Yay. Tahkik eden: Ali Muhammed Becavî. Ebubekir Abdullah b. 1987 Hatib-i Bağdad-i. A h m e t ve Muhammed b. Ebü'l Ferec Alî b. 6 cilt. Dar'ül Fi­ kir Matbaası.. Ebül Feda Abdullah. Beyrut.974.Hacer (h. a) Üsd'ül Gabe fi Marifet'i-Sahabe". Tahkik eden: M u h a m m e d Avvanrıe. Hüseyin (ö. 2006 İbni Esir el-Cezerl (h. Tahkik eden: Dr."Tarih-u Bağdat". Nuretin Ali b. hicri 967). 1992 b) el-Nihaye fi Garibi'l Hadis. AlemüT Kütüb Matbaası. Raye Matbaası. Beyrut. Ebül Kasım Ali b. 1965 İbni Habib Bağdadi (h. Beyrut. hicri 630).ö): a) El-Kamil fi Tafih. 1993 İbni Esir İzzettin Ebü'l Hasan Ali b.630. Tahkik eden. Darü'i Kü­ tübi'l İlmiye Matbaası. Muhammed el-Cezeıî (ö. Habib'ürrahman A ' z a m i . Beyrut. Tahkik.. 1991. Tahkik eden: Tahir A h m e t ve Mah­ mut Muhammed. Tahkik eden: Faysal Ahmet. Beyrut. Muhammed el-Kufl (159-235).245. Darü'i Kütübi'l İlmiye Matbaası. 1979 Heytemi Ahmet b. 5 cilt. Beyrut. 21 cilt.. "el-Eğanî. Ali (392-463). Beyrut c) Üsd'ül Ckbe fi Marifet'i-Sahabe". Ebubekir (735-807) a-) M e c m e ' ü Zevaid. İbni Ebi Şeybe.".Galip Kureyşî. 6 cilt. a) Temhid. cilt. 4 cilt. Tahkik eden: Komisyon. Daru Sadır Matbaası. İstanbul.. Tahkik eden: Hurşit A h m e t Faruk. 1985 . Beyrut. b) İstiab. Riyad. 1990 Hafız İbrahim (1932) 'Divan' 2 cilt. Dar'ül Fikir. Darü'i Kütübi'l Mısriyye. Beyrut. 2006 İbni Asakir. 2 cilt. 1986 b-) KeşPül Estar. 1996 İbni Ebi Asım (206-287). 26 cilt. 1993 b) "el-Kamil fi'l-Tarih". Dar'ül Fikir Mat. 1983 İ b n i Abdi-I Berr Yusuf Kurtubi (368-463). Darü'i Garbi'l İslam Matbaa­ sı. 24 cilt. Cidde.'el-Ahad veT Mesani' 6 cilt. Beşşar A v v a d Maruf. Darü-I Kible Mat­ baası. Risale Mat­ baası. A. Beyrut. Ebubekir Ahmet b. Abdullah Mahmut Derviş. 2001 Heysemi.Kerim. 13 cilt. 'Musannaf 26 cilt. 1967 Tahkik eden: Mustafa b. "Evveliyatü'l Faruki Ömer". 2003 Isfahanî.ö) "El-Münammak" tek cilt. Hasan (499-571). Mısır. Dar'ül Fikir. Tahkik eden. Evkaf Bakanlığı Yayını. Mısır. 8 cilt. 11 cilt. el'Hey'etüT A m m e . Tahkik eden: Muhibüddin Ebu Sait. Hakikat Kitabevi.ö) 'Sevaik-i Muhrika' tek cilt.

lim.Fettah Ebu Gadde. 3 cilt. Tahkik eden: Ko­ misyon İbni Şebbe Nümeyri (173-262). Tahkik e d e n : Muhammed Mahmut. Beyrut. 1968 d) "Lisan'ül Mizan" 10 cilt. Tahkik . Kurtube Matbaası. hicri 852). Tahkik eden: S. Tahkik eden: Muhittin Asfer. Hasan (h.Tah­ kik eden: Fehim M u h a m m e d Şeltut. Kahire.1352 İbni Hibban. 1986 cilt. hicri 774).' Kitab'ül Emval'. Fikir Matbaası.ö) "Ahbar-i M e d i n e " tek cilt. Fey­ yaz. Müslim. ö) ' ibni Hibban bi tretib-i Belban' 18 cilt. "Dar'ül Fikir". a) "El-imamet'ü ve'l Siyase". El-Mektebete'ül İslami. a) "el-İsabe. Bey­ rut. M u h a m m e d Reşad Sa. 1993 b) "Feth'ül Bari". Tahkik eden: A. Tahkik e d e n : Dr. Dımaşk/Şam. 37 cilt. "Dar'ül Ceyl MatbaasıTahkik M. 2003 İbni Zencevih. ö) 'Muhalla'. Beyrut. 1999 c-)Tefsir'ü Garib'il Kur'an.251).. (213276)."Tarih'u Medinet'il M ü n e v v e r e " 4 cilt. Merkez'ül buhus ve dirasati-1 M e d i n e .l99. 1994 b) "El-Bidaye ve'n-Nihaye". Risale Matbaası. Ali b.h) "Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk". Dar'ül Kütüb'il İlmiye.Halim (661-728).İ b n i Hacer Askalanî (ö. 2002 e) 'Telhis'ül Habir". 456. 1986 İbni Zebale Muhammed b. Tahkik eden: Şuayıp Arnavut. Beyrut. 'Minhac'ü-s Sünne' 9 cilt. H. 1996 c) "Tehzib'ü Tehzib". a) "Camiu'l Mesanidi ve's-Sünne".h) "Uyun'ül Eser" 2 cilt. Ali Becavî. ldaret'ü Tabaat'il Münire. 1979 İbni Teymiye Ebü'l A b b a s Ahmet b. A.20 cüz'. Mektubat'ül İslami Matbası. Ahmet Sakar. Daru Sadır. Alem'ül-kütüb. Riyad. 1993 İ b n i Kesir (ö. Nil Matbaası. 2003 İbni Kuteybe Dineveri. Beyrut. (354.. 12 cilt." 8 cilt. M e d i n e . Kahire. 1904 b) Te'vil'ü Muhtelif-il Hadis. HamK (Ö.. 11 cilt. Ebu Muhammed Abdullah b. 31 eden: Komisyon. Beyrut. Beyrut. Beyrut. Dar'ü Kütüb-il İlmiye. 4 cilt. Tahkik eden: Salih Z.Ahmet (h. 1984 İbn-i Seyyd-i Nas (734. Mekke. 1995 İbni Hazm. Beyrut. 15 cilt. Mısır. Beyrut. Kurtube Matbaası. 1978 İbni Manzur (630-71 l.

'Kifayet'ü Talib fi Menakıb'i Ali b. 3 cilt. Yusuf Şafii (h. Beyrut. N o : 10334.) Mahmut b. H a mit. Beyrut. İzmir İlahiyat Kütüphanesi. b) "Zehairü'l Ukha fi Menakıbi ZeviT Kurba".694. ?el-Mevahihb-u l-Ledüniyye". Beyrut. 5320. Ebi Talib. Dar'ül Edva. 1983. 'Lisan'ül Arab' 15 cilt. Beyrut. Hüseyin (346. Sayfa 413.İbni'l Cevzi Cemalettin Ebül ferec (510-597). Darü'i Kütübi'l İlmiyye. 1990 .h). a-) "Sıfat-i Safve" 4 cilt. Abdullah Taberi (ö. Marife Matbaası. 'el-Faik fi Garib'il Hadis' 4 cilt. 3 cilt. 1992 İsfraini. El-Mektebet'ül Asriye. Tahkik eden: Mahmut Fahuri ve Muhammed Revvas.Fey­ yaz.ö)'el-Bed'u ve'l Tarih' 6 cilt. Ömer Zamahşeri (h.25l. (Hz. Maa­ rif Matbaası Mes'udi Ebül Hasan Ali b. Tahir (h.h) a-) "İsbat'ül Vasiyye" tek dit. 1986 Muhibbüddin Ahmet b. Ka­ hire. h. Darü'lkütübi'l İlmiyye. Tahkik eden: Muhammed Muhitin A . Beyrut. İshak (h. 1988 b-) "Müruc'u Zeheb".ö) 'elFerk'ü Beyne'l Firek'. Mekteb-et'ül kudsiye. Daru Sadır. Beyrut.Ebül Fazl. Tahkik eden: M u h a m m e d Muhittin A . a) "es'Semtü's. 2 cilt. no. tek cilt. (173-262) 'Ahbar'ül Medinet'il M ü n e v v e r e ' .h). hicri 923). Tahkik eden: Şakir Z. 1985 b-) "el-Muntazam" 19 cilt. Tahkik eden: Ali M u h a m m e d Becavi ve M. Mektebü Kitabi'l Ezheriye. 2004 Kastalani. Ali'nin çocukları kısmında. 2004 Muhammed b. Dar'ül Fikir Matbaa­ sı. Muhammed b. Tahkik eden: F. Tahkik eden: Komis­ yon. Abdülkahir b. Beyrut. Mektebet'ü Sekafer'il Diniye.Muhammed Şeltut. Beyrut.ö). A h m e t Ferit.1327. Zenceveyh (ö. 2 cilt.429. Muhammed el-Bağdadi el-Temimi (h. M e c i t . 1999 M a s a b Zübeyıi (156-236) "Neseb-ü Kureş' tek cilt. Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi. c) "Riyadü-n. Beyrut. Dar'ü Türas Matbaası. Darü'i Kütübi'l İlmiye. Ankara Mutahhir b.1356. 1996 Künci Muhammed b. H.467-538).h) 'El-Emval'. Melik Faysal Matbaası. Mükrim İbni Manzur (630-71 l.Nadre fi Menakıbi'il Aşere".658. Hüseyniye Matbaası. Ahmet bin Muhammed (ö. Tahkik eden. 1119 Kahire. Ömer b.ö) Siyer.Semin fi Menakıbi Ümmehat-il Müminin".355. Şebbe Nümeyri. 1973 Muhammed b. Beyrut. Fikir Matbaası. H. Suudi.l51.

a ) ' M u c e m i Kebir' 25 cilt. Beyrut. Kahire. 21 cilt. Fikir Matbaası. 2004 Taberani. Ali b.ö) a) Tarih'ül İslam. 1985 Taberi Ebu Cafer Muhammed b.Tahkik eden Abdullah Ömer'ül Barudî.ö)'Kitabü'l Ensab' 5 cilt. 29 cilt. Beyrut.ö). 55 cilt. Muhammed. Dar'ül Marife. Şehabüddin (h. Beytü'l Efkâr.Tarih-i Yakubi. Darü'i Marlfe.Selam Tedmüri. 1995 c)Revd'ü Dani (Mucem-i Sagir). Tahkik eden: M u h a m m e d Ebü'l Fadl. Darü'i Kitabi'l Arabî. Tahkik eden: Komis­ yon. Ebubekir (475-548). Darü'i Maarif Matbaası. Hecer MaDaası. 8 cilt.A l i Hasan. Beyrut. 17 cilt. 1988 Yakut Hamevi. Ali M u h a m m e d Muavved ve Adil AhNeylü'l Ev- .562. Ka­ hire b)Mucem-i Evsat. Beyrut. Tahkik eden: Komisyon. Beyrut.Safedl S. Muhammed b. Ebu Sad Abdü'l Kerim (h. Ebü'l Kasım Süleyman b. Tahkik eden: Hamdi A . Tahkik eden: Komisyon. Tahkik eden: Emir A i . 3 cilt. Tahkik eden: Komisyon.Halll b. Kahire. M e c i t Selefi. Tahkik eden: Komisyon c) Mizan'ül itidal. Darü'i Cinan Matbaası. Dar'ü İhyai Türasi'l Arabî. 5 cilt. 2003 c-) Esbab-i Nüzul (Lubab'ü Nukul)' tek cilt. Tahkik.622. 30 cilt.ö). Ahmet (260-360). Cerir (224-310). Aybek (696-764) 'El-Vafi bil-Vefeyat'. Tahkik eden: A. 2 mücelled.294. Tefsir.h) tar' 8 cilt. Beyrut.479-548)'el Milel ve'l Nihal' 2 mücelled. Tahkik eden: Emir Ali Mühenna ve Ali Hasan Faur. Tahkik eden: Muhammed Şakir Mahmut Hac Emir. 10 cilt. Beyrut. Tarihi Taberi. 1985 Beyrut. Darü b-) Tarih'ül IbniT Hazm.Hamit. Kahire. Mucem'ül Buldan. Beyrut 2002. 1997 Semaııi. Ahmet (h. d-) Dürr'ül Mensur. Darü'i Bahreyn Yayınevi. (1173-1250. Ebülfetih Muhammed b. A. 2008 Şehrlstani.El-Milel ve Nihal.748. 12 cilt. Dar'ü Sa­ dır. Lübnan. İbni Teymiye Matbaası. 1968 Yakubi Ahmet bin Ebi Yakup (h. 2000 Salibi (h. Müesseset'ü Risale. 1999 b) Siret-ü A ' l a m . Bey­ rut. Mısır. 1988 Suyuti Celalettin Abdurrahman (911) a-) Camiu'l Hadis. 11 dit. Tahkik eden: Dr.942) Sübül'ül Huda. 2 cilt. Beyrut. 2008 Şevkani. /Müesseset'ü Kütüb-i Sükafiy e . Lübnan. Zehebi Şemsettin Muhammed b. 2003 Şehristanl Ebül-Fetih Tacettin b. 1994 Hulefa. Abdllkcrim (ö. 8 cilt. İhya-ü Türas-il İslam.

2004 g . Tahkik eden: Komisyon. Beyrut. 1995 d ) El-İber. 4 cilt. 2 cilt. Farukü'l Ha­ dise Yayınevi. 2 cilt.met Abdulmevcut. 1999 . Daru Sadır Matbaası. Tahkik eden Ebu Hacir. Beyrut f-) Tehzib'ü Tehzib-il Kemal 11 cilt. Darü'i Marife. Darü'i Kütübi'l İlmiye. Tahkik eden: Komisyon.) Düvel'ül İslam. Beyrut. Darü'i Kütübi'l İlmiye. Beyrut e) Tecrid'ü Esma-i Sahabe. Kahire.