Bilinmeyen Yönleriyle Hz. M U H A M M E D ' İ N

ÖLÜMÜ
Arif Tekin

İÇİNDEKİLER

SUNARKEN BİRİNCİ BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI

9

13

İKİNCİ BÖLÜM TEBÜK'TE Hz. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) Hz. Muhammed'in En Yakın Çevresi Onu Öldürmek istiyor b) Ibni Hazm'ın Suikastla İlgili ilginç Açıklaması d) Halife Ömer Ümmü Seleme'yi de Rahat Bıramıyordu e) Bazı islam Otoriterlerin Önemli Aktarımları f) Sansüre Somut Örnek g) Halife Osman'ın Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması h) Hz. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri i) Ubey bin Ka'b'ın Önemli Açıklaması Var j) Ebu Musa el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi 52 55 56 57 21 21 28 . .41 42 50

c) Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu . . .40

ÜÇÜNCÜ B Ö L Ü M

AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. M U H A M M E D ' E İÇİRDİKLERİ İLAÇ
a) En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e Ledud Olayı b) Cinayetin Kanıtı Tahrim Suresinde Saklıdır c) H z . A y ş e C e n a z e y e Katılmıyor d) A y ş e ve Hafsa İkilisinin Tahrim Süresiyle İlişkisi e) A y ş e Hakkında Bazı Saptamalar f) Halife Ö m e r H z . M u h a m m e d ' i Konuşturmuyor g) Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? h) İbni Mesut'un Önemli Açıklaması

62
62 67 71 72 78 87 89 94

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

HALİFE EBUBEKİR
a) Ebubekir Nasıl Halife Oldu

97
97

b) Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma'nın Malına El Koyuyor . . . 1 1 6 c) Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) 141

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE ÖMER
a) Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? b) Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ö m e r

171
171 174

ALTINCI B Ö L Ü M

Hz. ALİ ve EŞİ Hz. FATMA
a) H z . Ali, Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl Kabul Etti! b) Yoksa H z . Fatma Öldürülmüş mü?

219
219 231

c) 60 Yaşlarındaki Halife Ömer, Hz. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor d) Halife Ömer, Ümmü Gülsüm'ün Avret Yerine Bakıyor YEDİNCİ BÖLÜM Hz. MUHAMMED'İN Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? SEKİZİNCİ BÖLÜM HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler b) Halife Osman Müslümanlarca Katledilir, Cesedi de Bir Çöplüğe Atılır d) Halife Osman Neden Müslümanlarca Katledildi e) Halife Osman'ın Katledilmesine Katkı Sunan Önemli Kişiler DOKUZUNCU BÖLÜM Hz. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? ONUNCU BÖLÜM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N S A V U N M A L A R I BİTİRİRKEN Kaynakça

254 258

266

291 291 294 307 330

c) Halife Osman'ın Cenazesi, Bir Tuvalette Gömülüyor . .302

346

350 367 369

Bu çalışmamı, tabulara karşı mücadele veren, kurtuluş yolunu geçmişte ve insan ötesinde değil; ancak insanoğlunun kendisinde arayan, evrensel barış için çaba harcayan ve bu yolda çözüm üreten, fedakârlık gösteren tüm duyarlı insanlara ithaf ediyorum.

Çün­ kü az önce de ifade ettiğim gibi. sebeb-i nüzul denilen ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irde­ leyen eserlerden. Kısacası. Ben bu soruların muhatabı değilim. Ayrıca alıntı yaptığım kaynakların bir listesini de kitabın su­ nunda kaynakça adı altında ekleyeceğim. Burada. akıl ve insanoğlunun yararı söz konusudur. . elimde İslam camiasında kabul görmüş kaynaklardan başka bir veri yok. Benim için çokluk önemli değil. benim de İsa'ya inanmam v e y a öküze tapmam gerekmiyor! Her çokluk gerçektir-doğrudur diye bir kural yok: Tıpkı inanç konuları gibi. tabakat ve siyer kitaplarından. İsa'ya şu v e y a bu şekilde inanıyorsa v e y a milyonlarca insan öküze tapıyorsa. Mesela. Kısacası. Muhammeci'in en yakın çevresi tarafından iktidar hırsı yüzünden nasıl bir siyasi cina­ y e t e kurban gittiğini anlatmaya çalışacağım. yanı sıra İslam literatüründe güvenilir sa­ yılan hadislerden net bilgiler aktaracağım. tersine ilim. Bir de yerine g ö r e müsnedlerden. "Asırlar gelip geçmiş. bir milyardan fazla insan Hz. onları sunacağım. kimse böyle anlatma­ mış. meşhur İslam tarihçilerinden de bilgiler sunmaya çalışacağım. tefsir. Zaten han­ gi eserlerden yararlandığımı dipnot olarak belirteceğim.SUNARKEN B u çalışmamda Hz. bu bilgileri İslami kesimin kabul ettiği eserlerden temin ettim. sadece bu yazar mı bu bilgileri kavrayabildi?" gibi sorular sorulabilir. bu ça­ lışmam İslami kaynakların bir ürünüdür. Bunu yaparken de kanıt olarak sadece elimdeki İslami kaynakla­ rı kullanacağım: Konuya ilişkin Kur'an'da birkaç ayet var.

Bana g ö ­ re eğer insan bir dalda uzmansa ve hele uzman olduğu alan da tüm insanları ilgilendiriyorsa ve ben vicdan sahibi­ yim.Biliyorum. Bilindiği gibi bundan bir süre önce Danimarka'da Jylands-Posten Gazetesi. Bunun ne kadar gerçekçi olduğunu bilemiyorum. rastgele saldırmak ayrı. Demek istediğim. O nedenle diyorum ki kutsal dinleri ve kaynaklarını. Hollanda'da Özgürlük Partisi lideri Geert VVilders'in de Hz. Ne yazık ki az sayıda da olsa zaman zaman bu gibi yanlışlar yapılıyor. Bildiklerimle ilgili gayet emin bir şekilde işimi yaparım. tersine kendisiyle beraber toprak altına götürüyorsa. insanların dini inançlarına hakaret etmekle. bildiklerini kamuoyuyla paylaşmayıp da.. . safça inanan dini akademisyenler var veya birkaç yayınım satılsın. para kazanayım diyen ve bu nedenle İslam'a toz kondurmak istemeyen islamologlar var. İsveç'te de karikatürist Lars Vilks tarafından Hz. medeni ve ilmi çerçevede ele almak. bundan daha ağır bir kayıp ola­ maz.. Ben bu gibi çıkışları yanlış buluyorum. değerlendirmek ve hatta eleştirmek ayrıdır. Bu tür kitapları yazmakla birilerinin inançlarıyla oyna­ mak gibi bir düşüncem asla söz konusu değildir. boş saldırıyla bir y e r e varıl­ maz. karşımda İslamdan beslenen siyasiler var. Muhammed'in karikatürü çizilmişti. En azından ben böyle düşünüyorum. Hatta bu bilgiyi harekete geçirmemek bir insanlık su­ çudur. Benzer yaklaşımlar çok yanlış ve olsa olsa ancak pro­ vokasyon olabilir. bakış açım bu. kendimi sorumlu hissediyorum diyorsa. kutsal dinlerin kaynakları ele alınırken bilimsel bir mantıkla değerlendirilmeli. O bakımdan işle­ diğim konuları en ufak ayrıntısına kadar sağlam tutarım. Muhammed'in icraatıyla ilgili bir film yapmakta olduğunu basından öğrendim. Lars'ın çizdiklerini gördüm ama Danimarka'da çizilenleri g ö r m e ­ dim.

kelimesini kullandım. Aynı zamanda Veda haccı dönü­ şünde en seçme sahabeler tarafından Hz. Muhammed'in ölüm nedenini an­ latırken. Hz. M u h a m m e d ' e karşı tertiplenen başka bir suikast girişimi var. tartış­ ma özgürlüğü kısıtlıysa o toplumun ilerleme şansı olmadı­ ğı gibi. Belirttiğim bu özgürlüklerin yolu ve zemini de tabii ki sağlıklı bir demokrasiden geçer. bunu da an­ latacağım.Hayber'de Yahudi bir kadın tarafından kendisine veri­ len zehirli et olayı. bir toplumda eleştiri özgürlüğü. halk nezdinde hazretle anıl­ dıkları ve bu şekilde meşhur oldukları için. huzuru da mümkün değildir. yok­ sa kelime oyununa takılmak gibi ucuz şeyler âdetim değil­ dir. Bu çalışmamda Hz. Kullanılmayan yer/ler varsa demek ki dikkatimden kaçmıştır. onun isteği dışında. Muhammed'in vefat ettiği sırada. düşünce-inanç ve ifade özgürlüğünün olmadı­ ğı ülkelerin durumları ortada. ağırlıklı olarak şu bölümler üzerinde duracağım: .Burada basit bir örnek vereyim: Bilindiği gibi HAZRET kelimesi M u h a m m e d zamanında olmadığı.En önemlisi de Hz. . bunun üzerinde du­ racağım. eşleri Ayşe ve Hafsa tarafından kendi­ sine ağız yoluyla verilen ilaç olayı var. . sonradan kul­ lanıldığı ve üstelik de Farsça bir kelime olduğu halde. Johannes Kepler'in (1571-1630) güzel bir sözü var: "Bir âlimin eleştirisini milyonlarca cahilin alkışına tercih ederim". onlar için de Hz. Ali ve eşi Fatma. Muhammed'in öl- . bunu detaylıca açıklayacağım. Benim için önemli olan özdür. Böyledir. Dünyaya bir kuş bakı­ şı bakalım. Muham­ med dedim. ben yine de itina göstererek bunu hep kullandım.Tebük'te Hz. M u h a m m e d ' e karşı en yakın arkadaşla­ rı tarafından yapılmak istenen bir suikast girişimi var. Bunları anlatmakla birlikte Hz.

Çünkü bu konu­ da da gerçekler Müslüman kamuoyundan hep gizlenegelmiştir. Yine halife Osman'ın Müslümanlar tarafından linç edilmesi olayı var. onu da işleyeceğim. İslami kaynaklarda bu konuda yeterince bilgi var. buna da açıklık getireceğim. 'Acaba bu cid­ di. Kısacası. O bakımdan insan haklı olarak. Bu arada halk arasında Ebubekir'in de ölüm nedeni farklı bili­ niyor. Halife Ö m e r birçok konuda ağır bir şekilde suçlanıyor. Fatma ve eşi Hz. bu çalışmam bugüne kadar Müslüman kamuoyuyla paylaşılmayan farklı bilgilerden oluşmaktadır. Kuran yorumcuları. Kitapta ayrıca Hz. İslam'ın meşhur yazarları ne gibi savunmalar yapmışlar?" diye so­ rabilir. bu­ nu izah e d e c e ğ i m . İşleyeceğim konular ilginç ve halk nezdinde bilinenle­ rin tam tersi. Bu suçlamaların doğru olup olmadığını tam olarak anlayabilmek için onun bilin­ meyen yönleriyle ilgili bazı çarpıcı bilgiler v e r e c e ğ i m .dürülmesinin neden gizli tutulduğu sorusuna kısaca açıklık getirmeye çalışacağım. Yine Müslüman kamuoyu tarafından Hz. hatta trajedik sayılan olaylara karşı İslam tarihçileri. M u h a m m e d ' e mal edilen çocuklarla ilgili bir yanlış bilgilendirme var. siyer ve tabakat yazarları. Yani bugünkü tabirle Ebubekir'in bir siyasi cinayete kurban gittiğini ve bunu ya­ panın da halife Ö m e r olduğunu kanıtlarıyla birlikte sunaca­ ğ ı m . Ali'nin başına g e l e n olumsuzlukları ö z e t şeklinde anlatacağım. . Onun için bu ünlülerden de en zirvedekilerden bir­ kaçının konularla ilgili savunmalarını sunacağım.

Muhammed'in tevekkülü kısmında. bugün kim seni elimden kurtaracak. felç olmuş gibi olur ve kılıç kullanamaz hale gelir. o adam tarafından üç sefer tekrarlanır ve Hz. Örneğin. adam da korkudan ona bir şey yapamamış şeklinde bilgi 1 a. O arada Hz. Bu soru.BİRİNCİ B Ö L Ü M HZ M U H A M M E D ' İ N HAYBER'DE YEDİĞİ ZEHİRLİ ET OLAYI H z . Zat'ü Rika kısmında. ona karşı güya düzenlenip de mucize sonucu başarısız kılınan suikastleri anlatmayacağım. "Allah beni kurtarır" yanıtını verir. diğerinde. hem Fedail/Hz. Abdullah'ın anlattığı şu olay: "Bir y e r e baskın düzen­ lemiştik. Muham­ med'in arkadaşları o adamı görünce bağırıp çağırmışlar.Müslim..Buhari. "Ey Muhammed.. b. Abdullah bu olayı üç farklı içerikle anlatır. M u h a m m e d ' d e n aldığı yanıt da hep ay­ nı. Sonuçta Allah tarafından adam etkisiz hale gelir. M u h a m m e d kılıcını bir ağaca asıp o ağacın altında uzanır­ ken adamın biri g e l i p onun asılı kılıcını alır ve kendisine. Bi­ rinde sanki orada bulunan herkes Muhammed ve adamı iz­ lemiş gibi bir aktarım söz konusudur. hem korku namazı kısmında. Cabir b. Hz." Bu hadis en başta Buhari ve Müslim'de anlatıl­ 1 maktadır. . M u h a m m e d de. Cabir b.. vücu­ du sanki donmuş. seni öldüreceğim" der. M u h a m m e d ' e karşı yapılan suikastları işlerken böyle masalımsı.. Megazi. bir ara istirahat için g ö l g e y e çekildik.

'böyle bir olayın meydana geldi­ ğini ancak Hz. İslami yazarlar.verilir-. Bir diğer örnek de Süraka b. Muhammed'in Hanımları adlı kitabımda. Muhammed'in Hayber'de 2 yediği zehirli et olayına kısaca değinmiştim. Muham­ med Mekke'den M e d i n e ' y e g ö ç ettiği sırada kendisine inanmayanlar. Başka bir kaynağımda Hz. Hz. kadın ve kızlarını da cariye olarak ele geçirip kendi aralarında dağıtıyor. . Süraka'ya. Bu paralı katil (Süraka) Mu­ hammed'e yaklaştıkça atı hep kumda batıyormuş. sanki benzer şeyler olmuş gibi bu örnekleri ballandıra bal­ landıra hep anlatmışlar kaynaklarında. M u h a m m e d ' e karşı ger­ çekleştirilen bir suikast olayına da ö z e t şeklinde değinmiş­ tim. İşte bu çalışmamda anlatacağım suikast olayları çok farklı ve dünya tarihinde hep olmuş ve olacak şeylerden. biz görmedik' şek­ lindedir. Sonunda adam kendi kötü planından v a z g e ç i p İslamiyet'i kabul etmiş. Bu arada o sırada 60 yaşında olan Hz. Muhammed'in peşine takılmış. Muhammed bize anlattı. Özetle. M u ­ hammed'e ulaşamıyormuş. Muhammed ve arkadaşları Hayber baskınında Yahudi­ lerin çoğunu öldürüyor. bu çalışmamda az önceki örneklerde olduğu gibi benzer akıl dışı olayları işle­ meyeceğim. Bir kere o kaynağın konusu zaten farklıydı. Olay şuydu: Hz. Malik'ten. " M u h a m m e d i öldürürsen sana yüz d e v e mükâfat v e r e c e ğ i z " deyince o da atını alıp Hz. O yüzden bir vesileyle orada özet şeklinde bu zehirleme olayına de- 2 Kur'an'da Kadın ve Hz. Üstelik de eski eşini canlı olarak ele geçirip katlettikten sonra. İşte tek kişiden üç değişik şekillerde anlatılan bir masal. İşte o kitabımda bunları anlatırken. Hayber'de Hz. bir diğerinde ise. Muhammed de kendine 17 yaşında ve daha yeni evlenmiş Safıye'yi alıyor.

Burada haklı olarak şu söy­ lenebilir: M a d e m iddia edildiği gibi onun arkasında Tanrı vardı. tabii ki İslami kesim burada şunu savunur: Yahudiler Hz. Hayber'deki suikast olayına kısa bir açıklık getireceğim. Fedek gibi bunların hepsi Yahudi ve hepsi de Hz. Hayber. ancak olay o kadar da basit değildir: Hz. Yeri gelince onun üzerinde yeterince duracağım. Beni Nadir. katletmeye yönelir. Hz. kovmaya. Beni Kaynuka. Bunu hangi ülke kabul eder: Gel bir. bambaşka bir ölüm nedeni. Bugünkü tabire g ö r e .) Hz. onun M e d i ­ n e ' d e oturma izni yok. katliamlar oldu? (Beni Nadir. Çünkü M e d i n e onların yurduydu. eşya­ nın tabiatına aykırıdır.. M u h a m m e d tarafından or­ tadan kaldırıldılar. neden M e d i n e ' y e g e l i p bu insanların da istirahatını bozmaya ne­ den oldu. beni dinlemiyorlar diye katletmek gibi bir anlayış. o zaman niye M e k k e ' d e ona yardım etmedi. Beni Kaynuka. M u h a m m e d ' e karşı olup M e k k e müşriklerini destekledikleri için onlarla savaşıldı. M u h a m m e d ise ya­ bancıydı: Mekkeliydi ve onu orada rahat bırakmadıkları için M e d i n e ' y e hicret etmişti. ölümüyle ilgili bugüne kader hiç değinilmeyen karanlık noktalar üzerinde duracağım. Bu çalışmamda.. Bu kaynakta asıl üzerinde durmak istediğim. Beni Kurayza ve daha son­ ra da Hayber Yahudileri gibi. Muhammed'i bu konuda haklı çıkaracak hiçbir g e ­ rekçe olamaz: Başka bir ülkeye gitmek ve oranın insanları­ nı. M u h a m m e d Mekke'den M e d i n e ' y e g e ç i p orada sistemini kurunca. . Benzer savunmaların hiçbir şekilde haklı tarafı yoktur. Örne­ ğin. M u ­ hammed'in ölümü cidden kuşkuludur. Beni Kureyza. asıl yerlileri olan Yahudileri çeşitli baha­ nelerle dağıtmaya. Bu başlığı fazla detaylandırmayacağım. Hayber'de meydana gelen zehirleme olayının özeti şu: Hz.ğinip geçtim. o kadar savaşlar.

di­ y e . Çünkü yıllarca ekip biçtik. onları katlet. Zaten esir düşen Hayber sakinleri için bunun dışında alternatif de yoktu. Muhammed'in sevdiği kısma daha fazla zehir bırakıyor. O yüzden bizi öldürmeyin.soruşturu­ yor. ondan sonra yönetimi ele geçir. M u h a m m e d ' e aynı teklifi sundular ve önerileri kabul edildi. acaba Hz. Kur'an'daki Haşir suresinin 6-7. yurtlarından eyle. Muhammed hangi yemekleri çok sever. Bu arada Z e y n e p bir koyun pişirip içine zehir doldura­ rak M u h a m m e d ' e ikram ediyor. Bera. onun arkadaşlarından Bişr b. tabii ki Hz. M u h a m m e d y e m e ğ e başlayınca. Hayber'den sonra Hz. Muhammed'in bu baskın sırasında yediği zehir­ li yemeğe gelince. Hz. Hayber Yahudilerinden sağ kalan Haris kızı Z e y n e p -ki Selam b. Bunun örneği dünyanın hiçbir yerinde yoktur! Hz. M u h a m m e d ve yandaşları. Meşkem'in hanımıydı. M u h a m m e d de bu teklifi kabul eder ve Hayber toprakları bu anlaşmadan sonra bu şekilde işlenir. Hz. On­ lar da Hz. Savaşın kısa durumu bu. ora­ nın halkıyla da kavga et. ölümden kurtulanlar ona şu teklifi sundu: Biz bu toprakları sizden daha iyi işleriz. Hayber kalesini e l e g e ­ çirince. biz burayı ekip biçelim. gelirini paylaşalım derler. deneyimimiz var. Etin kaburga kısmını çok sevdiğini söylüyorlar kendisi­ ne. Hz. Yani ancak Allah'a ve M u h a m m e d ' e ait olacaktı. ancak Hayber'i hazine malı olarak arkadaşları arasında paylaştır­ dı. Muhammed'in kendilerine y ö ­ neleceği bilgisini alan Fedek halici bu pazarlığı duydu. diğer ganimet malları gibi Müslümanlara dağıtılmayacaktı. ayetlerine g ö r e bu köy (Fedek) 'Fey' sayılırdı. İşte Fedek savaşsız alındığı için.iki yıl bir ülkede kal. acele edip ondan önce ağzına alıyor ve orada yığılıp can . Sonuçta M u h a m m e d Fedek köyünü kendine ayırdı. sürgüne de göndermeyin.

Hatta bazı islami kaynaklarda Muhammed'in ta­ limatıyla o kadın işkenceyle. bu adamı zehirleyeceğim: Peygamberse. Burada şunu eklemek isterim: Peygamber olup olma­ ması bir kenara. ar­ tık yemekten vazgeçiyor. kardeşim Merhab'ı ve diğer yakın­ larımla Hayber Yahudilerini öldürdünüz. normal bir insan düşman olan kesimin yemeğini nasıl bu kadar rahatlıkla yiyebilir diye hayret ederim. Muhammed ise henüz arkadaşı kadar fazla y e ­ mediği ve bu arada onun da durumunu gördüğü için. Muhammed'in kendileriyle savaştığı ve çoğunu katlettiği insanların kalanlarından birinin hazırladığı y e m e ­ ği yemesi çok yanlış bir şey. zaten vahiy alır bu etten y e m e z . Bu plan. Sonra o y e m e ğ i hazırlayan kadı­ nı çağırıyor: "Neden buna gerek duyup bizi zehirlemek istedin?" diyor. M e ş kem'i. M u h a m m e d bu olaydan dolayı o kadını orada öldürüyor. kocam Selam b. Bunun için ben de kendi kendime dedim ki. kadın çok yetenekli ve aktif biriymiş. Bazı islam tarihçileri. Babam Haris'i. bir kere onlardan bu kadar insan öldüren bir Muhammed. Ben. tedbirsiz bir şekilde kalkıp bir Yahudi kadının hazırladığı y e m e ğ i cesaretle yiye­ bilir? Şunu da kabul etmek lazım ki. kalanları da esircariye yaptınız. Yineliyo­ rum: Hz. nasıl olur da safça. "Sen bizim başımıza neler getir­ diğini iyi biliyorsun. her babayiğidin işi değil. Dolayısıyla biz kalanlar da ondan kurtulmuş oluruz. çarmıha gerilmek suretiyle in- . ama yalancıysa y e m e ğ e devam eder ve ölür. bunun inandırıcı bir yanı yoktur. Tanrı ile irtiba­ tı varsa. m a d e m Tanrı arkasındaydı neden haber v e r m e d i sorusundan ziyade. bu kadar tedbirsizliğin açıkla­ ması olamaz. Kadın da. Hz. O yüzden böyle bir plan kurdum" diyor. Muhammed bu olayda kadını af­ fetmiş gibi açıklamalar yapmışlarsa da. amcam Yaser'i.veriyor.

Bir de Tıp kıs­ mı. Burada Ebudavud ve başka kaynak­ larda da bu şekilde anlatıldığı kaydediliyor. birkaç kişi ölmüş diye farklı bilgi de var. 4/236 ve sonrası. 2/769. Bu Enes b.. Şu not da önemli! Enes b. . Ayrıca Hibe kısmında.faz ediliyor. zehir (Simm) babında. ha katletmiş bu o ka­ dar önemli değildir. Selam bölümü.Buhari. ba­ zen oruçlu iken kendisinden kan aldırıyordu" şeklinde ha­ disler var. müşriklerden hediye alma adı altında geçen bölümde anlatılır. 4 İbni Kesir. Bu önemli bir yanlıştır. Hayber kısmında. Hatta bunun kar­ şılığında Muhammed'in Ebu Tayyib'e ücret olarak iki Sa' hurma verdiği bile yazılı. Muhammed'in zehirlenmesi bölümünde geçer. Hayber'de ikram edilen zehirli et kısmında. Buhari ve Müslim'de. onun eşlerinden Ümmü Seleme'nin kendisine. 3 Ha reklam için affetmiş. bunun sakıncalarını g ö z e almamak.Müslim. 4 Bu olayda yediği zehirli etten dolayı Muhammed'in be­ deninde yıpranmalar oluştuğu ve ölene kadar da sıklıkla (hecamat denilen yöntemle) vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. b. Megazi. "Bazen hac için ihramda iken.. Malik M u h a m m e d ' e on yıl yaverlik yapan bir sahabi ve onun bu hadisi en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. Hayber'de yediği zehirli etin etkisiyle oluşan hastalıktan dolayı oluyordu.. kendileriyle savaştığı in­ sanların ikram ettiği y e m e ğ i yemek. Bazı kaynaklara g ö ­ re bu zehirli etten sadece Bişr adındaki şahıs değil. Ebu Tayyip adlarındaki şahısların ondan kan aldıkları kaynaklarda geçiyor. Hayber kısmı. Malik. Önemli olan. "O yemekten sonra Muhammed'in ağız bölgesinde bozukluklar oluşmuş­ tu" diye bilgi veriyor. Yani kan aldırma. "Ba­ kıyorum sen o zehirli etten sonra gitgide olumsuz etkileni­ yorsun" dediğini ve ara sıra onun da Muhammed'den kan aldığını aktarıyor. el-Bidaye ve'l Nihaye. Yine İbni Mace'nin aktardığı riva­ yette. Mesela Ebu Hind. 5 a. 5 Bu açıklamalara g ö r e 3 Siret-i Halebi..

İslam tarihinde. Bir kere Muhammed'in Hayber'de yediği zehirli et ola­ yını Enes b. Acaba bir zehir bu kadar zamana yayılır mı v e y a o zaman bu kadar güçlü bir zehir var mıydı? tabii ki bu ancak uzmanların bileceği bir iş. diye.İbni Mace.Ayrıca siyer kitaplarında. ancak bu olaydan sonra üç yıl daha yaşıyor. İnananlar açısından Hz. peki sağlam hadislerde anlatılan. bu zehirli yemekten dolayı zaman zaman vücudundan kan aldırdığı bir gerçek. Muhammed'in bu suikastta öldürülmemesi bir mucize olarak iddia edilebilir: Hani arka­ daşları öldü de o ölmedi. . Bu yoruma karşı şu rahatlıkla söylenebilir: Ma­ demki onda bir mucize vardı. artık da­ yanamam" şeklinde bir ifade kullandığı söz konusu. neden önceden haber ver­ medi? Haber verseydi. Hani en azından bu zehirli etten ötürü kendisinde rahatsızlıklar oluşmuş. O halde ölmedi diye bundan pay çıkarmak yanlıştır. A y ş e ' y e mal edilen bir hadis var: Muhammed hasta iken bir ara. A m a yersiz bir savunma. "Ey Ayşe! Kaç yıl önce Hay­ ber'de yediğim o zehirli etten dolayı içim yanıyor. e. Malik.Ebu Davud. Diyat kısmında. Ebuhüreyre gibi birçok sahabe anlatıyor. Muhammed'in bu suikastta darbe aldığı kesin.Hz. yediği zehirli etten dolayı du­ daklarında. artık dayanamam" sözünün arkasında yalnız A y ş e c. Ancak burada Hz. İslam ansiklopedilerinde (tabakat) konuya ilişkin detaylar çok. Tıp kısmında. d. ağzında ve yüzünde neden yaralar oluşmuştu. ancak "Hayber'de y e d i ğ i m o zehirli etten dolayı içim yanı­ yor. Bir kere Muhammed'in bu olayda kurtulması gayet normal bir şeydir: Dünyada her eylem başarıyla sonuçlanır diye bir kural yoktur. en azından arkadaşları ölmezdi. Bir de Allah koruduğu için ona bir şey olmadı diyelim.

4449. Alamat-i Nübüvve. Siyer-i Alam. N o : 19097.Beyhakı. no: 14262. c.Zehebi.Hakim. Sünen-i Kübra. bu­ nu zaten anlatacağım. 6 a. d. Bab'ü İstimali evan'il Müşrikin.var. Müstedrek. 27/438. .Mecme'ü Zevaid. Kitab'ü Dahaya. O yüzden A y ş e ' y e dayalı benzer ha­ dislerin hiçbir değeri yoktur. 6 tabii ki bu ölüm konusunda A y ş e töhmet altında. b. Megazi. Hayber suikastının özeti böyle.

hem de araç-gereç bakımından za­ yıf olduğu için.g e c e karanlığından da yararlana­ rak onu vurmak ister. Bunlar yaldaşıp artık baskın y a p m a aşamasın­ dayken. M u h a m m e d ' i n En Yakın Ç e v r e s i O n u Ö l d ü r m e k İstiyor: Hicri 9. Ordu­ su hem sayı olarak az. Tebük seferine katılmak istemeyenler hakında Kur'an'da (özellikle T e v b e suresinde) birçok ayet var. yeri gelince onlardan da örnek sunacağım. Burada savaşın seyriyle ilgili bilgi vermiyorum. bu savaşta meydana gelen önemli bir konuda bilgi vermektir. Muhammed'i öldürmeye karar veren grup. Muhammed'in arkadaşları tarafından fark edilirler. yılında Hz. pek çok Müslüman savaşa katılmak iste­ m e z . M u h a m m e d Suriye tarafında Bizanslıla­ ra karşı Tebük (bir bölgenin adıdır) seferini düzenler. M U H A M M E D ' E KARŞI SUİKAST GİRİŞİMİ a) H z . Ancak M u h a m m e d bu planın duyumlarını alınca yol güzergâhını değiştirir.İKİNCİ BÖLÜM TEBÜKTE H Z . Yeman da arkadan sür­ mektedir. ama­ cım. en yakın arkadaşlarından süvari bir grup -ki sayıları 12-15 olarak söyleniyor. Demek istediğim şu: Hz. Yaser onun devesi­ ni önden çekmekte.. M u h a m m e d Tebük'ten dönüp M e d i n e yolunu tu­ tunca. .. onun bu yol değişikliğini öğrenir ve aynı istikamette onla­ rı takibe alır. Hüzeyfe b. Yolda A m m a r b.

göremedik.. Bu arada Muhammed. ancak bunlar çok sığ ve gülünç savunmalar. baskını düzenlemek is­ teyen Müslüman grup korkar. Benzer sa7 İbni Hazm. 456. Muhammed bu kez: "Yemin ederim ki onların pla­ nı beni vurmak. Nezeriyat'ul Halifeteyn. yoksa onu kolay kolay bırakmazlardı. Hz. Ubeydullah. 2 /390 Darü'l kütüb'il llmiyye. Ebu Musa el-Eş'arî gibi s e ç m e isimler vardı bu on beş kişilik baskın grubunda. Şerh'u Nehci'l Belağa. Karanlık olduğu için Muhammed'in etrafındaki insanların çok olduğunu san­ mışlardır. Bu baskını gerçekleştirenler arasında Ebubekir. 11/224. halife Osman. kaçmak zorunda kalır ve İs­ lam ordusu arasına dağılıp kaybolur. arabaların plakalarını aldık" derler. İbni Ebi'l Hadid. . halife Ömer. "Siz bunları tanı­ dınız mı?" diye sorar. arkadaşlarına. Gerçi kendisi bahaneler buluyor ama ne olursa olsun bunları o anlatıyor. Muhammed'in kendilerine cennet müjde­ si verdiği en yakın arkadaşlarıydı. Mısır. an­ cak atlarını. Evet. Neden böyle bir talimata gerek duymuştur? Çünkü bu­ nu yapanlar.. hızlı olun" diye emir verir. "Çabuk sürün. yeri g e ­ lince onlardan birkaç çarpıcı örnek v e r e c e ğ i m . Muhalla. bu isimler sizde gizli kalsın. Ö m e r ve Osman'ın isimlerini veren başka yazarlar da var. Muhammed yine so­ rar: "Sizce bunların niyeti neydi?" "Bilmiyoruz" karşılığını verirler. 2/266. hiç kimseye söylemeyin" talimatını verir. Ben onları teker teker biliyorum" der ve onların isimlerini Amımar-Hüzeyfe'ye söyler. bunu anlatan.Ö). "Yüzleri maskeliydi. Necah. ancak "Sakın ola. 7 tabii ki burada savunma amaçlı uyduruk bazı sözler ö n e sürül­ müş. En başta halife Ebubekir. Sad b. Arkadaşları bağırıp çağırır ve "Habe­ riniz olsun sizi gördük" deyince. Talha b. ortadan kaldırmaktı. bindikleri hayvanları tanıdık/ bugünkü tabirle. ünlü İslam düşünürü İbni Hazm (h. Ebi Vakkas.Bu arada Muhammed arkadaşlarına.

M u h a m m e d onların isimle­ rini gizli tutmuştur d e d i m . O da diyor ki Abbas masumdur. siz yalan söylüyorsunuz. Yine yeri gelince anlatacağım-. biz yapmadık. Muhammed onların isimlerini gizli tutmakla iyi bir . siz yaptınız. "Hayır olamaz. kimi kaynaklarda bazı sahte isimler de verilmiş: Şu şu ki­ şilerdi gibi uyduruk bazı isimler ortalıkta dolaşıyor. onlar olumsuz propaganda yapıp 'Muhammed en yakın arkadaşlarını öldürdü" derler. ba­ ğımsız bir başlık altında bu savunmalardan ilginç birkaç ör­ nek vereceğim. Onun için biz tedbirimizi alır o şekilde d e v a m ederiz" der. Dediğim gibi. Ö m e r adamlarını gönderip onu orada katlediyor ve "tuvalete girince cinler onu öldürmüş" diye çok saçma bir bahane uyduruyorlar. Ubade. Ayşe ile Hafsa. Ömer'in korkusundan Şam tarafına g ö ç etmek zorunda ka­ lıyor. İslam âleminde ona kimse bir şey de diyememiştir ancak savunma amaçlı fark­ lı zikzaklara başvuran İslam düşünürleri çoktur. Bu olaya karşı Muhammed'in arkadaşları Hüzeyfe ve A m m a r kendisine şu öneriyi getirirler: Mademki onları ta­ nıyorsun. senin amcan Abbas yaptı diyorlar. O savun­ malardan önemli bir kesit sunacağım. ne dersin? M u h a m m e d . Mesela ileride deği­ neceğim gibi. Hz. H z . Gerçek failler ise hep gizlenmek istenmiştir. İş­ te yapılan savunmalar hep bu tarzda. Tabii ki İbni Hazm gibi ünlü bir İslam düşünürü bu olay­ la ilişkileri olan kişileri anlattığı için. Bu konu üzerinde yeterince du­ racağım.. halife olarak Ebubekir'in rakibi Sad b. Aslın­ da onlar günah keçisi kesilen isimlerdir. Evet. biz M e d i n e ' y e dönünce onları öldürelim. ey M u ­ hammed.vunmaları İslami kesim hep yapıyor. M u h a m m e d ' e ilaç içirince.. Ancak g e r ç e ğ i saptırmak için. Çünkü o zaman ba­ na karşı olanların ellerine bir fırsat geçer.

Eğer tövbe ederlerse kendile­ ri için hayırlı olur. Dediğim gibi zaten başka y ö n t e m de mümkün görülmüyordu. Komplocuları tespit ettiğine g ö r e bundan sonra yap­ ması gereken. onu karşısına alabilir miydi? Ebubekir'e. Şayet yüz çevirirlerse Allah onlan dünyada ve ahirette elem dolu bir azaba çarptıracaktır. Muham­ med'in en yakın arkadaşları bile kitlesel olarak ondan uzaklaşıyorlar ve hatta onu vurmak istiyorlar gibi olumsuz pro­ pagandalar yapılabilirdi. inandı­ ğı Allah'ı ona vahiy yoluyla kendileri hakkında yeni bilgi iletiyormuş gibi mucizesini de göstermiş oluyordu. hem fiziki olarak tedbirini almak. Talha'ya. . Sırf. Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan zengin kıldığı için intikam almaya kalktılar. Ebi Vakkas'a. Hâlbuki o küfür sözünü söylediler ve Müslü­ man olduktan sonra kâfir oldular. Ebu Musa elEş'ari'ye. Ayrıca başaramadık­ ları şeye (peygamberi öldürmeye) de yeltendiler. Onlar hakkında Tevbe suresinin 74. kendini korumak.taktik uygulamıştır aslında. tabii ki bu arada sanki Muham­ med'in onların komplosundan haberi olmamış da. kendi­ sinin de belirttiği gibi hem İslama karşı olanlarda olumsuz etki yapardı: Demek ki bu dinde bir şey yok.Çünkü eğer açıklasaydı. Sad b. Diyanet'in Kur'an tercemesinden ilgili ayetin anlamını vereyim: "Bir şey söylemediklerine dair Allah'a yemin ediyorlar.. hatta mümkün bile değildi: Mesela Hz... H e m de deşifre etmiş olsaydı. hem de Cebrail-Allah kanalıyla Kur'an'a istediği ayetleri eklemektir. ne yapabilirdi! O zaman tüm lider kadro ona düşman kesilirdi ve Muhammed'in elinde kimse kalmazdı ve yalnız kalırdı. on­ larla kuvvet yoluyla bir kere baş etmesi pahalıya mal olur­ du. Osman'a. ayetini oluşturup ilan etmiş­ tir. Ö m e r ' e ceza verebilir miydi.

A y e t t e her şey açık ve nettir: Onlar yemin ediyorlar ki. e ğ e r peygamberse ben eşek olayım" diyerek onunla alay ederken. Güya ona baskı yapılınca ben bunu d e m e d i m demiş ve Tanrı için de onun sözü o kadar önemli olmalı ki bu ayeti onun yalanı için göndermiş. . "Hani dünyada olup biten her şeyi. Bir de 'yanı başında devesini bulamayan Muhammed. neymiş söylemedikleri şey? İşte az önce özetlediğim gibi. 8 "Eğer Muhammed'in anlattıkları doğruysa. Ayetin bir yerinde şu cümle- 8 Kadi Beydavi. tabii ki Muhammed'in bunların söyledikleri hakkında istihbaratı vardı.. geleceği. Çünkü Tebük'te bir ara onun devesi kaybolunca. Cülas bin Süveyd. ayet açıklamasında.Artık onlar için yeryüzünde ne bir dost ne de bir yar­ dımcı vardır. hem de onunla alay edenler için. bu na­ sıl peygamber" şeklinde alay ediyor. Tevbe suresi 74. biz söylemedik. nasıl oluyor da g e ç m i ş ve gelecek her şeyi bilirim' diyen İçişinin bu cümlesi tanrının hoşuna gitmemiş olmalı ki. Allah'ından gelen bilgiyle ilk kez haberdar oluyormuş gibi yapıyor. M u ­ hammed bunlardan haberdar oluyor." Sanki Muhammed bu suikastçılar hakkında hiçbir şey duymamış da. geçmişi. mucize niyetiyle yukarı­ daki ayeti oluşturuyor. g e ­ rek görüp az önceki ayeti yanıt olarak göndermiş. Peki. ' M u h a m m e d ' d e tanrısal boyut var­ sa eşek olayım' diyen kişi. Müslümanlardan biri.. tabii ki bir taşla iki kuş misali. O yüzden hepsine topluca yanıt olabilecek böyle ayetler oluşturup anlatıyordu. biliyo­ rum diyen bir Muhammed. bu ayetle birkaç y e r e mesaj gönderiyor. nasıl olur da yanı başında devesi kaybolmuş da nerde olduğunu bilemiyor. İşte Tebük'te hem kendine karşı komplo kuranlar/onu vurmak isteyenler.

Bu ayetlerde söylenen bazı mesajlar şöyle: "Ey Muhammed. ancak bunlardan 12'si M u h a m m e d ' e çok yakın isimler olduğu için burada bu rakamı kullanmıştır!). arkadaşlarım arasında 12 kişi var ki (aslında Tebük olayına adı karışanların sayısı 15'tir. M u h a m m e d M e d i n e ' y e gelip savaşlarda elde ettiği ganimetleri yandaş­ larına dağıtınca bunlar zengin olur. 80 ve 84. ayet taktiğiyle kendilerini korkutmaya. Zaten Diyanet d e . bu parçanın olayla ne alâkası var? Bunu da müfessirler şöyle açıklamışlar ve zaten başka tür­ lü de yorumu mümkün değil: Efendim. . kabirleri başında da durma. Selul olmak üzere muhalefettekiler onların bu duru­ munu kıskanırlar. "Muhammed'i öldürmek demek" şeklinde almıştır. İşte o plan Tebük'teki suikasttir. Bu arada başta Abdul­ lah b. bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kılma. inkarcılar intikam almaya kalktılar" diyor. Biraz önce vurgu yaptığım gibi. Yoksa başka ne gibi yollarla onları zengin etmiş ki! Aynı ayetin bir yerinde de. talan ve çapulculuk. Ayrıca on­ lara 70 sefer dua etsen de ben (Allah olarak) kabul et­ m e m . Peki.9 Hz. M u h a m m e d hadislerinde.cik d e var: "Allah ve Resulü kendi lütfü ile onlan (Müs­ lümanları) zengin kıldığı için. İşte ayette sözü edilen zenginliğin kayna­ ğı budur. ga­ nimetler. onların bağışlanması için sen bile d e v r e y e girsen ben onları affetmem şeklinde ayetler var. Yani Allah'ın minnet ettiği zenginlik kaynağı. Hz. bu yön­ temle işi ayarlamaya çalışıyordu ve tabii ki artık fiziki ola­ rak da tedbirini almaya devam ediyordu. başarılmayan bir plandan söz ediliyor. Muhammed onlarla savaş­ mak yerine. Bu Tevbe suresinde konuya ilişkin oluşturulan başka ayetler de var. d e v e 9 Tevbe. " Yani ey Muhammed.

Hanbel Müsned'i.Kenz'ül Ummal. 3. no: 856-57. M e c m e ' ü Zevaid. Çünkü o zaman açıkça onları hedef göste­ rirdi ve aralarında savaş başlardı. b. Ba­ zılarında bunların sayısı. 2/363 vd. Bir de ilgili ayetler hakkında uzun tefsirlerde bu bilgiler an­ latılıyor. cilt Tebük kısmı. İslam Tarih-i. Yanı sıra Siyer. yılı olayları. Baki Müsnedi'l Ensar. 10 Zaten olay net olarak Tevbe suresinde anlatılıyor. Hicri 9.Heysem.. 4/30 ve sonrası. ayrıca onlar için bedduada bulunuyor.Müslüm. tartışmasız bir konu. no: 1639. Tevbe suresi 73 ve sonrası. Sıfat-i Münafikin.685. parça parça da olsa isimleri de v e ­ rilmiş. Tabakat kitapları ve hadislerde bu ola­ ya uzunca yer verilmiş. Özellikle Suyuti'nin 'Dürrül Mensur' adlı tefsiri. Magazi. ayeti kısmında çok detaylar var. no: 38259.iğne deliğinden g e ç m e d i ğ i sürece bunlar da cennete gir­ meyecekler diyor.İbni Asakir.ibni Ebi Şeybe.h) Envârü't-Tenzîl. Halit b.İbni Abd'il Ber.Ahmet b. müna­ fıklar kısmı. Musannaf. e.-l/l 10 Kitab'ül Eyman.Kadı Beydavi (ö. c. k. Kays (Ebu Musa el-Eş'ari) kısmında. Selim (yani Ebu Mu­ sa el-Eş'ari) kısmında. 10 a. M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunanların sayısı 15'ti.İbni Kesir. Kays b. h. d..cilt.80 81 ve 101 ayetlerinde bu konuyu açık­ lamış. 20/616. Tabük olayı bağlamında. no: 424-425. 5/25 vd. ayette sadece kişile­ rin isimleri yok. Istiab. bazılarında ise yalnız olay anlatılmıştır. Ebi Tufeyl Amir kısmın­ da. Siyer-i A'lam. Abdullah b. Tevbe suresi. 32/93 ve devamında. Bu suikastle ilgili bilgileri içeren e p e y c e İslami kaynak var. Burda aynı içerikli birkaç hadis var.Zadü'l Maad. Bidaye-Nihaye. Bu kişilerin sayılan hakkında ünlü Kur'an yorumcusu/müfessir Kadı Beydavi kesin rakam belirtiyor: Diğer Kur'an yorumcuları gibi o da olayın detayları hakkında bil­ gi verdikten sonra Tebük seferi dönüşü Hz. Tebük seferi bağlamında. f. Abrullah b. Aynı zamanda İbni Kesir kendi Siyer kitabında. g. tabii ki Muhammed onların isimlerini ayet­ te belirtemezdi. . Yine İbni Kesir kendi Tefsirinde. Velit'in Ukeydir Dume' gönderildiği kısım. diyor. 74. Tevbe suresi 74.Zehebi. j. i.

Beyhakı. Her ne kadar eften püften savunmalar yapmışsa da (o savunmalarını da yazacağım) benim için önemli olan. buna rağmen yine de değişik kaynaklara ve hatta değişik sayfalara dağı­ tılan bilgiler bir araya getirildiğinde bu konuda önemli bil­ giler ortaya çıkıyor. Cilt 1/110. halife Osman. 1 1 b) İbni Hazm'ın Suikastla İlgili İlginç A ç ı k l a m a s ı Şimdi çok önemli. b. Mürted kısmı. Muhammed'i katletme girişiminde bulunan­ lardandır" açıklamasını yapıyor ve devamla. Hanbel. Öy­ le bir hadis ki. "Aslında bu 11 a. İbni Hazm her ne kadar katılmıyorsa da şunu da yazı­ yor kitabında. başta Müslim olmak üzere birçok İslami kaynakta bu konuda kanıtlar var. Hz. Hemen hadisi vereyim. Sıfat-i Münafıkin.Müsned-i Bezar.Mecme'ü Zevaid. . ayet. Müsned-i Nasara.Müslim. I )Tevbe suresi 74. ses getirecek bir hadisi sunuyorum. İslam tarihi aşırı derecede sansürlüdür. d. Sünen-i Kübra. halife Ömer. no: 22676. onun böyle bir hadisi kaleme almasıdır. Velit bin Cümey'den.İbni Kesir Tefsiri.Kaldı ki İbni Hazm'ın Muhallası dışında. Tabük'te Hz. Talha bin Ubeydullah ve Sad bin Ebi Vakkas gibi ünlü sahabeler. no: 4983. f. 4/34-40 Tebuk seferi kısmında.. 5/26 3) Siyer.Ömer. hepsini anlatacağım. Muhammed'in yanında bulunan Hüzeyfe'den soruyor: "Madem sen o münafıkları tanıyo­ rum diyorsun. no: 16327 ve 16330. Müsned adlı yapıtı. peki ben de onların içinde var mıydım?" diyor. no: 2432. c.İmam Ahmet b. münafıklar kısmı no: 421-425. 8/198. İbni Hazm kendi meşhur kitabı Muhalla'sına almış. 2)Bidaye-Nihaye. e. "Halife Ebubekir.

Peki. yalancı bir insandır. di­ yor? Hadise şu: En başta Müslim'de birkaç versiyonla ve ayrıca başka İslami kaynaklarda da şöyle bir olay anlatılı­ yor: Hz. Cümey' yalancıdır. İşte bu yalana dayanarak milleti savaşa sürüklediği için. Aslında bir bakıma bunu söyleyenler haklı. Muhammed'in sırlarını gizlemekle meşhur ve Tebük'teki suikastta Hz. farklı bir noktaya değinmek istiyorum. 'eğer M u h a m m e d hak ise ben eşek olayım' diyorlar. 2/34. İbni Hazm neden Ve­ lit b. Suriye'den ticaretten d ö ­ nünce yalan bir haber yayıyorlar: Biz gelirken yolda aşın d e r e c e d e bir hareketlilik gördük. Müslümanlardan bir grup. Hâlbuki böyle bir şey yok. Süveyd gibi bazı Müslümanlar. Çünkü bir ticaret kafilesinin yalanını bil­ meyen bir M u h a m m e d . Dolayısıyla onun aktardığı bu hadis asılsızdır" eliyor. kökten yalan. kimse ondan hadis almamıştır. az önce de anlattım. Kesin olarak Bizanslılar Müslümanlara karşı savaş hazırlığı yapıyorlardı şeklinde bir haber. 2/989 ve Tarih-i Dımaşk. M u h a m m e d de buna dayanarak seferberlik ilan edi­ yor. Bunu. onların aleyhine ayetler oluştu­ ruyor. Bunun değerlendirmesine g e ç m e d e n . Megazi. İslam camiasında hiç kimse ondan hadis almamıştır. neden mucize yoluyla bu haberin yalan olduğıunu söylemedi! Üstelik nerdeyse bu Tebük seferinde kendisine karşı tertiplenen suikastta öldürülebilirdi d e . 1 2 Muhammed bu gibile­ rin dedikodusunu duyunca. Muhammed'in vahiy kâtibi ve aynı zamanda Hz. Boşuna o insanları Bizans'a karşı sava­ şa sürüklemenin ne anlamı var. Celas b. nasıl diyebilir ki ben gelmiş. olay nerden kaynaklanıyor. Muhammed'in gazaları. .Velit denen kişi helak olanlardandır. Tebük kısmı. g e ç ­ miş her şeyi bilirim. Muhammed'in yanında olan ve bu isimleri 12 Vakıdi.

yalan olduğunu kanıtlamak için az önce­ ki açıklamayı yapıyor. . İbret olsun diye İbni Hazm'ın komik savunması hakkında az sonra geniş bir bil­ gi sunacağım. Hüzeyfe'ye dayanan bu ha­ disleri çürütmek. (Çünkü insanlar biliyor­ du ki. böyle bir şeyin olmadığını. ancak orada bulunanlar kendisine. O yüzden bu işe bulaşanlar zaman zaman onu yoklamak isterdi) Hüzeyfe buna yanıt vermek istemi­ yor.teker teker Hz. Osman gibileri de var­ mış diyor ve bu şekilde güya kendince az sonra sunacağım o münafıklarla ilgili hadislere g ö l g e düşürmek istiyor. "Peki Muhammed'i öldürme girişiminde bulunan bu in­ sanların sayısı kaçtı?" diye soruyor. Muhammed'den öğrenen Hüzeyfe bin Yeman'a bazı hadisler atfedilir. Muhammed'le birlikte Allah rızası için düş­ manla çarpışan seçme sahabilerdi" diyor. Onlardan bir tanesini az son­ ra sunacağım. Dolayısıyla o. ne olacak sen de cevap ver" de­ yince. o suikastta Ömer. Aslında İbni Hazm burada kaş yapayım derken g ö z çıkarıyor. Yani. Gelelim Hüzeyfe'nin hadisine. bu hadisleri aktaran kişiler ara­ sında Velit bin Cümey' de var. İşte İbni Hazm. "Mademki bu ko­ nuda senden bilgi istiyor. Ö y l e ki. Evet. Bir gün Hüzeyfe ile Tebük'te Muhammed'i katletme girişiminde adı geçenlerden biri arasında şu konuşma geçiyor: Adam Hüzeyfe'den. Hüzeyfe şunu söylüyor: "Seni de sayarsak onların toplamı on b e ş olur. İşte az önce Velit'e dayanan o çok ses getirecek hadi­ si bu bağlamda ele alıyor. Allah şahittir. o münafıkları temize çıkarmak. Hüzeyfe o olay esnasında Muhammed'le beraberdi ve üstelik Muhammed o kişilerin isim listesini ona teker te­ ker söylemişti. güvensiz biri­ dir diyor. bu on beş kişiden on ikisi Hz. bu metin en başta Sahih-i Müslim'de (Sıfat-i Münafıkin kısmında) ve diğer birçok İslami kaynakta geçiyor.

halife Ö m e r ondan sormuş: "Acaba ben de o münafıklardan mıyım?" diye. tartışma biliniyor ve bu tartışmanın şahitleri de var. yine konuya ilişkin bazı hadisleri v e r m e y e devam etmiştir. gaddar sisteme karşı bir şeyler yazmak kolay değildi! Kim bilebilir az önceki olayda Hüzeyfe ile tartışan kişinin halife Ö m e r olmadığını! Zaten Ömer'in birkaç kez Hüzeyfe'yi yoklayıp bu konuda ağzından bir şeyler almak istediğine dair bilgiler var. Kaldı ki o hadisleri sadece İbni Hazm vermiyor. Zaten hadis­ ler zaman içinde çok sonra tedvin edilmiş (yazı haline g e ­ tirilmiş). ama neden o kişinin ismi kayıtlarda yok diye sorulmaz mı? Burada açık olarak belli oluyor ki. otoriter biriymiş ki. Hüzeyfe hayır yanıtını ver­ miş ve "Artık bundan sonra kimseye bu konuda bilgi ver­ mek istemem" diye de eklemiş. talancı. ismi kayıtlara g e ç m e m i ş . Peki. bunları ak­ taran birçok ünlü İslam düşünürü var: Onları da ayrıca su­ nacağım. mü­ nafıklık yaparsın gibi hem sözlü sataşmalar olurdu. bu bölümde o hadisleri de sunacağım. İbni Hazm her ne kadar Velit ismi üzerinden hareketle bu gibi hadislerin sıhhatine g ö l g e düşürmek istemişse de. Çünkü bundan asırlar önce o ganimetçi. Çünkü Hüzeyfe ile o adamın yanında olanlar herhalde ne kördü. hem de kavga ederlerdi. ne de sağır.Yani Hüzeyfe ile biri arasında konuşmalar kayıtlarda var. ancak isim belli değil/geçmiyor: Sadece o münafıklardan biri Hüzeyfe ile tartıştı şeklinde isimsiz bir hadis. Şayet kör-sağır ol­ salardı. Sansür di­ yorum. İşte bu suskun­ luk da haklı olarak insanın aklına kuşku düşürüyor. Bir de e ğ e r Hüzeyfe ile tartışan şahıs otoriter biri olma­ saydı. o zaman bu hadisi aktaramazlardı. en azından bu tartışmayı izleyenler ona kızardı: Na­ sıl M u h a m m e d ' e karşı suikast girişiminde bulunursun. İbni Hazm şunu aktarıyor: Hüzeyfe münafıkları bildiği için. o yüzden bu iş hep sansürlü olmuştur. o kişi çok önemli. .

M u h a m m e d ' l e arasında yaklaşık beş asırlık bir za­ man dilimi var. .Ö) hadisler almış ve adamı da lekelememiştir.Peki. 235. 'bu hadis yalandır. bunu aktaran kişi de güvensizdir. Çıkarmasına çı­ karmışlar ama yine de profesyonelce bir çalışma yürütme­ mişler. 1 1/ 221-225. tabii ki sunacağım kanıtlar yine İslami kaynaklardan. İbni Ebi Şeybe de kaynağında anlatmış ve ona 13 İbni Hazm (h. yoksa İbni Hazm gibi bir İslam mütefekkiri artık ne diyeceğini bileme­ diği için rastgele mi onu lekelemiş. İslami literatürde güvensiz mi sayılmış. Yineliyorum: İbni Hazm'dan önce kim/kimler bu bilgiyi kaydetmiş ki. Acaba iddia edildiği gi­ bi. sade­ ce Ö m e r ve diğer arkadaşlarına toz kondurmamak için. sen başta Ömer olmak üze­ re bu isimlerini verdiğin suikastçıların bilgisini nereden al­ dın. İbni Hazm'ın hiçbir gerekçe göstermeden. Hz. Ey İbni Hazm. buna bakacağız. senden önce hangi yazar nerede yazmış. neden bu hadis senin kaynağından başka (bu kadar açık bir şekilde) diğer kaynaklarda yok? Belli ki ondan önce kayıtlarda var­ mış ki İbni Hazm onlardan almış. Cümey' de vardı). kimse on­ dan alıntı yapmamıştır' açıklamasının gerçekten doğruluk payı var m ı ? 1 3 Fazla ara v e r m e d e n hemen sıcağı sıcağına İbni Hazm'ın bu iddiasına bir bakalım. Bir kere İbni Hazm'ın güvensizdir dediği Velit'le ilgili İbni Ebi Şeybe (h.. Velit bin Cümey'den gerçekten kimse hadis almamış mı.456. Görüldüğü gibi yine bu gibi açıklamalarla bazı bilgi­ leri sızdırmışlardır. yok e t m e ve imha söz konusudur. Ancak bu örneklere g e ç m e d e n şu kısa hatırlatmayı yapmak istiyorum: İbni Hazm hicri 456'da vefat etmiş.. Az önce Müslim'in Ebu Musa el-Eş'ari ile ilgili aktardığı hadisi (ki onu aktaranlar arasında Velit b. Muhalla. İbni Hazm onlardan alıp kitabında yazmış? İşte ortada ciddi bir silme. Peki.ö).

herhangi bir sorun da çıkarmamıştır. Z e y d de babasından alıyor şeklinde geçiyor ve bunu en es­ ki tarihçiler-muhaddisler anlatınca bir sorun da çıkarmıyor­ lar. 15 Tabakat. Ali taraftarı olmalda itham etmiş. 20/614-no: 38259-37045 cilt 20/579. İbni Hazm'ın "Gü­ vensizdir. meslektaşları tarafından bile gülünç hale düşüyor. A m a ay­ nı Ö m e r gidip Hz. ya g e ­ lin Ebubekir'i kabul edin. Ebi Hatem el-Razi (h. Zehebi Şem­ settin (h. Eslem'den. ama İbni Hazm sudan baha­ nelerle bu "gibi hadisleri aktaranlara kusur bulmaya çalışı­ yor. bunu yaparken yüzüne g ö z ü n e bu­ laştırıyor. A m a bunu anlatanlar arasında Velit yok. o bakımdan güvensizdir diyor. Ebuzer'a. M u h a m m e d b.ö) gibi ünlü hadis uz­ manları. ya da evinizi yakarım diye. Ömer'den.852. Ali ve taraftarlarını tehdit ediyor. A b durrahman b. "hadisleri güvenilirdir" açıklamasını yapmış.0). "İmam Müs14 İbni Ebi Şeybe. raviler ve Cerh-Tadil uzmanları. Örneğin. 6/531. . A m a ne yazık ki. Cümey' hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: "İmam A h m e t b. Hanbel ve Ebu Davud. kimse ondan hadis aktarmamıştır" dediği Ve­ lit b. İmam Müzi (h. "sorun yoktur" demiş. Ebu Hatem. İbni Hazm. Musannaf. bu raviler arasında Velit var.742. " H e m güvenilirdir. o da Z e y d b. Peki.748. Bişr Ubeydullah b. İbni 15 S a d . "Velit bin Cümey' güvenilirdir" demiş. İbni Hazm bu hadiste nasıl Ömer'i kurtarır acaba! Bu ev yakma olayını daha sonra detaylıca anlatacağım. no: 2556. İbni Muin ve Uclî. 1 4 İbni Hazm'dan önce iki asırdan da fazla yaşayan bu meşhur hadisçi İbni Ebi Şeybe bunları anlatırken de her­ hangi bir itirazda bulunmuyor. onun hadislerini olumlu değerlendirmekle birlikte kendisini Hz. hem de birçok hadis aktarmıştır" şeklinde onun hakkında kanaatini belirtmiştir. bu kişide sa­ lonca yoktur" demiş. İbni Hacer Askalâni (ö.327. Hakim ise. H e m e n açıklayayım.h). Bezar.ö).

İbni Hazm'ın "güvensizdir. b. 17 Marifet'ü Sükat. Şunu da hatırlatayım ki. yoksa e ğ e r ravinin aktardığı bu suikast hadisin­ den haberleri olsaydı. no: 1943. a.(l)Tehzib-iTehzib. no: 7432 Ve­ lit kısmında. 11/ 1 3 8 v e (2) Takrib-i Tehzib.lim ondan hadis almasaydı iyi olurdu" diye yorum yapmış. .İmam Müzi. d. Kısacası. Cümey' kısmında. 7/129-no: 9370 Velit b. Abdullah b. Velit bin Abdullah b. bu değerlendirmeyi yapan şa­ hıslar. 'Cerh-Tadil'. Abdulah b. bunlar İbni Hazm'ın aktardığı hadisi g ö r m e ­ mişlerdir. 16a-Askalani. Ancak bunlardan İmam Müzi. Kanımca.Tehzib-i Kemal. cilt 31/35. cilt 9/8. "ibni M a c e dışında baş­ ta Buhari ve Müslüm olmak üzere meşhur Kütüb-i Sitte sa­ hipleri ondan hadis aktarmışlardır" açıklamasını da yapı­ yor. Abdullah Uclî (182-261). Bunun yorumu zaten yukarıdaki değerlendirmede geçti: "Velit güvenilir 17 biridir" diye kaydetmiş. 1 6 Velit ile ilgili değerlendirme sadece bu kadar kişiyle sı­ nırlı değil. no: 6713 Velit b. Cü­ mey' kısmında. Cü­ mey' bölümünde. ilgili konu uzmanlarından birçok kişi onun hak­ kında kanaatini belirlemiş ve onun güvenilir bir hadis ravisi olduğunu belirtmişlerdir. İbni Hazm gibi onlar da adama bir bahane bulurlardı. Mizan'ül İtidal.Ahmet b. hadis usulü.Ebu Hatem el-Razi. c.İmam Zehebi. Cerh-Tadil denilen hadisleri ve ravileri değerlendiren-kritize eden önemli islam mütefekkirleri­ dir. detaylandırmak istiyorum. kimse ondan hadis alma­ mıştır" dediği Velit hakkında islam düşünürlerinin kanaat­ lerini biraz daha açmak. adı g e ç e n hadis yorumcuları Velit hakkında bu şe­ kilde olumlu bir bilgi aktarmışlardır.

2 0 İslamda Kur'an'dan sonra en güvenilir hadis âlimleri Buhari ve Müslim başta olmak üzere birçoğu Velit b. Sait Daremi. 1 9 d. Haris Ensari'den şöyle bir hadis ak­ tarıyor: Hz. 6/531. Ben yukarıda hadis uzmanla­ rının d o ğ u m tarihlerini bilerek v e r d i m . diye. meslektaşları bile onu utandırmışlardır. Cü­ m e y ' sakıncasız biridir" şeklinde açıklama yapmıştır. /O Tabakat. Olay. Burada güya şu denili­ yor: Kadın Hz. Kendisi de her ikisini çar­ mıha g e r m e k suretiyle öldürüyor. halife Ö m e r zamanında oluyor. (200-280). M u h a m m e d de "Hayır sen g e l m e " demiş ve burada ona "Şehit" sıfatını 18 Tarih'ü Esma-i Sükat. ninesinden. İlk pratik örneğimiz Buhari'den olsun. bari hastalara bakayım. "Velit b. Muhammed'in ö n e m verdiği Ümmü Varaka'nın bir kölesi. güvenilir bi­ ridir ve ona ait birçok hadis vardır" şeklinde açıklama yap­ mıştır.İbni Sad (230). "Velit b. "Bu adam g ü v e ­ nilirdir" d e m i ş . Ahmet (297-385). no: 1499. tabii ki bu iki kişinin özgürlüğü birinin ölümüne bağlı olunca erkenden onun öl­ mesini ister. M u h a m m e d ' e demiş ki. Ebu Naim'den.İbni Şahin Ömer b. Cümey Huzai. Cümey'den. Bu nedenle o iki kişi kadını katlediyor. no: 838. . Zaten az sonra bunu örneklerle anlatacağım. Hepsi İbni Hazm'dan en az iki asır önce yaşamış ve sorun da çıkarma­ mışlardır. 1 8 c. bir de cariyesi varmış. o da Velit b. ölürsem siz de özgürsünüz. Kadın vasiyet edi­ yor. o da Ümmü Varaka binti Abdillah b. 19 Tarih-i İbni Muin. no: 2556. izin ver ben de Be­ dir savaşına katılayım. Cü­ mey' adındaki kişiden alıntılar yapmıştır.b.Osman b. ama İbni Hazm'ın hesabına gelmediği için ö y l e kuyruklu bir yalan atmıştır ki.

Hani kadın. Ebu Davud'dan somut bir örnek: Osman b. Hüzeyfe o kişiye (ismi gizli!). sen de bir şehit ka­ dar sevap aldın anlamında. ondan hadis aktarıyor ve olumsuz bir şey de söylemiyor. bunları bilen Hüzeyfe arasında şöyle bir konuşma geçiyor: Şüpheli kişi soruyor. 2 1 Velit hakkında Müslim'den somut bir örnek. o da Ebu Tufeyl'den aktararak Hz. Ebi Şeybe. M u h a m m e d ' e karşı Tebük'te suikast düzenleyenlerden biriyle. İşte bu kritik hadisleri aktardığı için İbni Hazm bahane bulmaya çalışı­ yor. Cümey'den.takmış. Ebu Ah­ met Küfi'den. "Kimse Velit'ten hadis almamıştır" sözüne karşı Buhari gi­ bi bir hadis âliminden somut bir örnek vermek isterim. Burada buna benzer kaç hadis daha var. Cümey md. Yani m a d e m o kadar istiyorsun. Çünkü somut örnekler ortada. hem de Tarih-i Evsat adlı her iki kitabında da Velit'ten söz ediyor. o da ninesi ve Abdurrahman b. no: 2511. Sıfat-ı Münafıkin. Cü­ mey'den. Kadın Kur'an bildiği için Muhammed ona izin v e 21 Buhari. "ma­ d e m adam senden bir şey soruyor sen de yanıt versen ne olur" deyince. Abdillah b. 1/70. Kal­ dı ki. Hallad Ensari'den. Hadisi aktaran kişilerin sıralaması şöyle: Zübeyir b. Her ne ise. b) Tarihi Kebir. . A m a tabii ki İslami kesim bura­ da Habbeden kubbe çıkarır. Allah aşkı­ na bunların sayısı ne kadardı diye? Hüzeyfe yanıt vermek istemiyor. kimse bundan hadis almamış diyor. ben de Bedir harbine katılayım d e ­ mişti ya. ancak ne yazık ki 22 İbni Hazm tutturamamış. 22 Müslüm. o da Veki' b. Orada bulunan kişilerden biri Hüzeyfe'ye. Velit b. Cerrah'tan. İbni Hazm'ın. o da Velit b. "Seninle birlik­ te onların sayıları on beşti ve hele bunlardan 12'si de Hz. o da Velit b. Harb. a)Tarih-i Sağir (Evsat). bu ikisi de Ümmü Varaka'dan yukarıda g e ç e n hadi­ si aktarıyor. Buhari hem Tarih-i Kebir. Muhammed'in en yakın arkadaşlarıydı" diyor.

no: 26738. no: 2973.Ahmet b. Müsned. aynı hadisi. Hanbel. madem özgürlüğümüz kadının ölümüne bağlıdır.Ebudavud. Biri. insanı insa­ na köle kılmak. Bu insanlık dışı bir olay. kendi ailesine namaz kıldırsın. biz de onu öldürüp bir an önce hürriyetimize ka­ vuşalım düşüncesiyle kadını katlediyorlar ve halife Ö m e r de onları çarmıha gerdirip öldürüyor. bunu onaylamak. İşte ibret olsun. ben ölürsem kölem ve cariyem özgür olsunlar diye vasiyet edi­ yor. Muhammed'in Ölümü riyor ki. Ebuzer-i Gıfari hadisle­ ri. tabii ki bu yöntem iki açıdan sakıncalı. Namaz.. Ümmü Vereke hadisleri. aile içi erkekli-kadınlı bir cemaa­ te imam oluyor.Yani patron. Şunu da ekleyeyim.ak­ tarmış ve İbni Hazm gibi Velit'e herhangi bir sorun da çı­ karmamıştır. Bunlar da. 1/56 aynı hadis. vasiyetle olur. Az önce kendilerinden örnek verdiğim hadis âlimleri dışında daha birçok İslam düşünürü de Velit adındaki kişiden hadisler aktarmıştır. bir de Ebubekir hadisleri kısmında 15 sıradaki hadis ve c. biz de bir an önce onun işini bitirelim' demeleri ve gereğini yapmaları. 'hayatta ol­ duğum sürece benim kölem ve cariyemsiniz. Şu da var ki. İslamda köle azat etmenin bir yöntemi de. Ebu Davud burada Velit'ten iki hadis akta­ rıyor. kadın imam olur mu bölümde.Bilinmeyen Yönleriyle Hz. ben gittikten sonra özgürsünüz' diyor ve onun ölümüyle köle özgürleşiyor. 'madem özgürlüğü­ müz efendimizin ölümüne bağlıdır. 2 3 Burada daha fazla örnek sunmama gerek yok. Hüzeyfe Hadisleri. no: 571. b. Kısacası kadın. . no: 23966-cilt 9/501. İslami kaynaklardaki eksikleri 23 a. imam olsun ve ay­ nı zamanda onun ailesinden bir de kadına erkek bir müez­ zin veriyor. Velit'ten iki yerde hadis almış: Biri. az önceki kadının yaptığı gibi. no: 22073-8/542 ve daha ulaşamadıklarım. Bu hadiste şu da anlatılıyor: Kadın. Müsned'ül Kabail. Diğeri de görüldüğü gibi iki kişinin. Hanbel kendi Müsned'inde -üstelik kaç y e r d e . m e z h e p lideri Ah­ met b. diğeri de Kitabü'l haraç.

Yunus Dabi. sen kendi aile efradına (içinde erkekler olmak üzere) imamlık yapabilirsin ve üstelik de aynı aileden ona bir de erkek mü­ ezzin veriyor. d. "Keşke Müslim gibi o büyük alim Velit'ten hadis almasaydı" dediği halde.kapatmak isteyen islam âlimlerinin ne gibi sahte yöntem­ lere başvurduklarını okur kitlesi bilsin. ilginç bir olay. . Cümey'. ancak bir şüphe ortaya atıyor. Sünen-i Kübra. etme­ yince ne yapar? Ancak İbni Hazm gibi o da uyduruk bir ba­ hane bulmak zorunda kalır. Leyla binti Malik ve Abdurrahman b. Üstelik hakimin sıralaması da şöyle: Hadisi. no: 557. ibni Hacer bir kere Velit için sağlam rapor vermiş. 24 a. c. Bunu zaten daha ö n c e aktardım. Onun bahanesi de şu: Aslında bu hadisi aktaran ravi listesindeki Abdurrahman b.İbni Hacer. 2/57. Muhammed kendi döneminde bir kadına izin vermiş ki. Hallad Ensari pek tanınmış biri değildir diyor. tabii ki Ibni Hacer gibi bir İslam âli­ mi kadının imam olmasını kolay kolay kabul etmez. farkında ol­ madan kendisi de kaynağında yine Velit'ten alıntılar yap­ mıştır. İşin ilginç yanı.Askalani. Yani 24 tam da kötüleyemiyor.Beyhaki (458). Sünen. onunla ilgili artık bir şey diyemez.Hakim (405). 11 / 138 ve (2) Takrib-i Tehzib. bunlar da Ümmü Vereke'den aktarmışlar diyor. Daha bitmedi! Az önce İbni Hacer Askalani'den Velit hakkında alıntı yaptım: Velit'in sicili sağlam diyor. Bir kadının imam olması konusunda var olan hadis hakkında bu kez farklı bir bahane bulmak zorunda. Müstedrek. Evet. Halad Ensari'den. Ha­ kim Nisaburi Velit hakkında. Abdillah Safar.Daremi. 3/186. 1/279 ve 403. no: 7432 Ve­ lit kısmında. Ebu Abdillah Muhammed b. Telhis. (1) Tehzib-i Tehzib. Davud Haribi. b. no: 5353. no: 733. o da Ahmet b. ancak Velit'in de içinde bulunduğu kritik bir hadis var: Hz. e. Abdullah b. Velit b.

Çünkü birkaç yerde Ömer'in M u h a m m e d ' e karşı geldiğini. dengesizlik. hatta deist (yalnız yaratıcıya inanan) biri olduğunu söyleyenler de var. bir y e r d e şunu ekliyor: Nazzam. el-Ferk'ü beyne'l firek. Ömer'in bilgisi olduğu hal­ de bunu inkâr ettiğini iddia ediyor diye açıklama yapıyor. Akabe gecesi M u h a m m e d ' e suikast girişiminde bulunduğunu ve yine Ömer'in Hz.429) de kendi kaynağında bu suikastla ilgili bazı işaretler veri­ yor. tabii ki Şehristani bunları anlatmakla aslında Nazzam'ı kötüle­ mek istiyor. Nazzam Ha­ life Ömer'i de eleştiriyor. sıra Nazzâmiye ekolüne gelince.Doğrusu. filozof görüşlü olduğu için Müs­ lüman yazarlar hep ondan uzak durmuşlar. İşte Nazzam bunları söyle­ diği için İsferaini onu eleştiriyor. üstü kapalı olarak geçiyor. O bakımdan İsferaini onun hakkında şunu diyor: Bu adam sahabeyi eleştiriyor. s. A l i ' y e verildiğini. Seyyar (Nazzam) bölümünde bazı işaretlerde bulu­ nuyor.548. bü­ yük sahabeyi eleştiren bir insan. Halifeliğin M u h a m m e d ta­ rafından Hz. . Fatma'nın çocuk düşürdüğünü öne sürüyor. Fat­ ma'yı dövdüğünü iddia ediyor. dine sıcak bak­ mıyor. tiyatro örneği çok ender bulunur.Ö) bazı ipuçları veri­ yor. İbni Hazm gibi tam açık değilse d e . İsferaini (Ö. İbni Hazm gibi isimleri net olarak açıklamıyor. 25 Esferaini. Orada değişik kelam akımlarını anlatırken. Şehristani burada adamın Ö m e r hakkında olumsuz şeyler konuştuğunu anlatırken. 2 5 Yine bu konuda Şehristani (Ö. bu düşünce akımının lideri Ebu İshak b. 93-104. Fatma'yı dövdüğünü ve bunun sonucu olarak Hz. ancak net açıklama yok. Yine Ömer'in Hz. Kendisi kitabında Nazzam'ın görüşlerini anlatırken. özellikle Ebu Hüreyre'ye "En yalancı insan" diyor diye ekliyor. bu kadar açık çelişki. Nazzam çok zeki.

Bunları Nazzam anlattığı için de bir değerinin olmadığını ifade e d i y o r . 2 6 Dine dogmatik v e y a çıkar karşılığı inanan kesim illaki Nazzam gibi düşünenler hakkında bir kılıf uyduruyor; ama kanıtlar güçlü. Ne yaparlarsa yapsınlar gerçeklerin üstünü kapatamazlar. Aslında iftiracı olan Nazzam gibileri değil, bu gibi cılız savunma yapanların ta kendileridir.

c- Halife Ömer Neden Hüzeyfe b. Yeman'ı Yokluyordu?
Bu bölümün bir yerinde değindiğim gibi, Hz. M u h a m m e d bu suikastçıları durdurmak, onları korkutmak için tanrıCebrail yöntemini sıkça kullanıyordu. Oluşturduğu ayetler­ den biri de, 'Bu münafıklardan ölen olursa cenaze namazını bile kıl­ ma, kabirleri başında durma ve onlara 70 sefer dua etsen de ben Allah olarak bu duanı kabul e t m e m "şeklindeydi. Durum böyle olunca, bunların listesini bilen, Hz. M u hammed'in sırlarını saklamakla görevli ve aynı zamanda onun vahiy kâtiplerinden o l a n 2 7 Hüzeyfe bin Yeman, bu münafıklardan biri öldüğünde onun cenaze merasimine katılmıyordu. İşte halife Ömer, bu adamın o münafıkları sır gibi sakla­ dığını biliyordu, aynı zamanda kendisinin de bu planın içinde olduğu için her fırsatta Hüzeyfe'nin ağzını yokluyor­ du, acaba Muhammed ve Hüzeyfe ile Ammar'ın bildikleri kişiler listesinde ben Ö m e r de keşfedilmiş miyim endişesi­ ni hep taşıdığı için, fırsat buldukça Hüzeyfe'den soruyordu. Yani sormasının nedeni, kendisinin deşifre olup olmadığı­ nı anlamaktır.
26 Şehristani, el-Milel ve'l Nihal 1/71. 27 Salihi, Sübülül Hûda, 12/391.

d- Halife Ö m e r Ümmii Seleme'yi d e Rahat Bıramıyordu. Ümmü Seleme Muhammed'in hanımlarından ve de çok akıllı biri. Ömer'in bilinmeyen yönleri adlı başlığı altında Hudeybiye kısmında, ondan kısa bazı bilgiler v e r e c e ğ i m . İşte zeki ve güvenilir olduğu için Muhammed bazı sırlarını onunla muhakkak paylaşmıştır. Hatta bu suikastı planlayan­ lardan da haberi olabilir; öyle anlaşılıyor. Ö y l e ki, zaman zaman bu münafıklarla ilgili bazı ipuçla­ rı da veriyordu. Mesela bir ara Muhammed'in, "Arkadaşla­ rımdan öyleleri var ki, ben öldükten sonra artık bir daha beni asla görmeyecekler (ahiretteki hayatı kastediyor), yol­ larımız ayrılır" dediğini söylüyor. Bunu duyan Ebu Musa elEş'ari v e y a Abdurrahman b. Avf (İd ikisi de zaten komplo kuranlar, suikast girişiminde bulunanlar arasında isimleri geçiyor) hemen Ö m e r ' e gidip Ümmü Seleme'nin az önce­ ki sözünü kendisine aktarıyorlar. Ravi burada şunu anlatıyor: Ö m e r bunu duyunca sür'atle Ümmü Seleme'nin yanına gidiyor ve "Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım?" diye soruyor... Kadın da ay­ nen Hüzeyfe'nin taktiğini uyguluyor (zaten uygulamak z o ­ runda; yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı), "Hayır; sen onlar içinde yoksun; ancak senden sonra kimseyi bu konuda temyize çıkarmam/ bilgilendirmem" diyor. Kadının bu ifa­ desi ve Ömer'in kendisinden, "Ben de onlar içinde var mı­ yım?" diye sormasıyla ilgili hadis, birçok İslami kaynakta geçmektedir. Hele İmam A h m e t bin Hanbel, kendi Müsned'inde Ümmü Seleme hadisleri kısmında bu konuda eş 28 anlamlı beş hadis aktarmıştır.
28 a- Ahmet b. Hanbel, Müsned, Ansar'dan kalanların müsnedleri kısmında Ümmü Seleme hadisleri bölümünde. N o : 25284, 25338, 25404, 25439 ve 25471.

e- Bazı İslam Otoriterlerin Ö n e m l i Aktarımları. Burada birkaç İslam düşünürün işlediği bir hadisi sunmak istiyorum. Okuyucu olup biteni doğrudan anlamak ister; tabii ki bu onun hakkı. Ancak benim için daha önemlisi, bilgileri temin ettiğim kaynaklardır. Bir de mademki İbni Hazm gi­ bi bir İslam düşünürü "Hüzeyfe'nin bu konuyla ilgili hadis­ leri zayıftır. Çünkü işin içinde Velit vardır ve kendisi güven­ siz biridir, kimse ondan alıntı yapmamıştır" d e m e cür'etinde bulunup bu kadar açık bir şekilde hakikat dışı konuşu­ yor, ben de kabarık bir listeyi ayrı ayrı sunmakta yarar g ö ­ rüyorum. Çünkü konu çok hassas. Gerçi hemen hemen tü­ münün içerikleri aynı. Dolayısıyla bu metni toplu halde v e ­ rip kaynakları dipnot olarak ekleyebilirdim; ancak belirtti­ ğim gibi, konunun önemi için ayrı ayrı sunmak bence da­ ha uygun. Burada İslam düşünürlerin yazdıklarını aktarırken, ilk başta hem Kur'an'la ilgili tefsir yazan, hem de siyer, tabakat, tarih ve müsnedler olmak üzere birçok alanda ciltlerce eser bırakan ünlü İslam düşünürü İbni Kesir'le başlamak is­ tiyorum. Bakalım halife Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında bu ko­ nuda nasıl bir diyalog gerçekleşmiş v e y a Ömer'in sorduğu soru neymiş.

b- Taberani, Mucem'i Kebir, 23/394. Ümmü Seleme hadisleri bölümünde, no: 941. Ravi, Şakik. c- Heysem, M e c ' m e ' ü Zevaid, 1) Nifak konusunda, no: 430, 1/110 ve 2) halife kısmında, no: 14449 cilt 9/8. Bezar'dan alıntı yapmış. d- İbni Kayyım el-Cevzi, el-Igase... 11. bab. e- Kenz'ül Ummal, no: 31491 Masruk'tan aktararak. f- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 44/307. Burada iki hadis alır.

İbni Kesir (h.774.ö): Hz. Muhammed'i öldürmeye gelen Müslümanların sayılarının 12-15 olduğunu, Hz. Muham­ med'in, onların isimlerini hem Hüzeyfe, hem de Ammar'a söylediğini ve sır gibi saklamalarını istediğini belirtiyor; İb­ ni İshak'a g ö r e H z . Muhammed bu isim listesini yalnız Hüzeyfe'ye söylemiş diye de ekliyor. İbni Kesir burada İmam Beyhakı, Müslim ve İmam A h m e d ' d e n de alıntılar yapıyor. Bu komploculardan 12'sinin Muhammed'in çok yakın ar­ kadaşı olduğunu, birkaç kaynak ve sağlam hadis göstere­ rek belirtiyor. (Zaten bunların sayısıyla ilgili Buhari, Müslim ve diğer İslam'ı kaynaklarda hadisler var, yeri gelince onla­ rı da aktaracağım)... İbni Kesir devamla kendi tefsirinde Tevbe suresi 74. ayetinde ve yazdığı siyer kitabıyla Bidaye-Nihaye kitabın­ da bu olayı detaylıca ele alırken, o suikastı düzenleyenler­ den biri, bir ara Muhammed'in arkadaşından soruyor, on­ ların sayısı 14 kişiydi değil mi diye. A d a m da, "Seni de sa­ yarsak sayılan 15 olur yanıtını veriyor" diye bilgi veriyor. İbni Kesir burada, soruyu soran kişinin ismini vermiyor. An­ cak konuya hem Tevbe suresinin 101. ayetinde değinirken, hem de kendi siyer kitabında yer verirken, Ömer'in ismini açık olarak veriyor. Hadis şu: Ömer, Hüzeyfe'den, "Acaba ben de o münafıkların lis­ tesinde var mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Hayır-, sen yoksun; ancak bu konuda bir da­ ha açıklama yapmak istemiyorum" diyor. Dediğim gibi, İb­ ni Kesir, Ö m e r ' l e Hüzeyfe arasında geçen bu diyalog için birçok kaynağında yer ayırmış ve üstelik de İbni Hazm gi­ 29 bi hiç kimseye de çatmamıştır.
29 a- el-Bidaye ve Nihaye, h. 8yılı olayları, Tabuk seferi kısmında, Hz. Muham­ med'in Tebuk ikameti bölümünde, cilt 7/185. b- Es'Siret'ü Nebeviye, 4/34 vd.

Ahmet bin Hanbel (164-241): Tebük suikastı olayını anla­ tırken uzunca bir hadisin ortasında Ammar'la birinin arasın­ da şöyle bir diyalog geçtiğini aktarıyor: Yine diğer kaynak­ lardaki gibi bunların sayısı soruluyor ve Ammar, "Eğer se­ ni de eklersek bunların sayısı 15 olur" şeklinde karşılık v e ­ riyor. Yani burada yine kişinin ismi m e ç h u l . 3 0 Üstelik İmam A h m e t bin Hanbel bu hadisi, Velit bin Cümey'den aktarıyor ve sıralamayı şöyle yapıyor: Bu hadisi Yezit adındaki kişi Velit bin Cümey'den, o da Ebu Tufeyl'dan aktarmış diye d e v a m ediyor. Hani konunun başında İbni Hazm, "Bu Velit b. Cümey'den kimse hadis almamış, yalancının biridir" di­ ye rastgele onun hakkında olumsuz karar vermişti! İşte böyle: Almış mı almamış mı, durum ortada. İmam Taberi (Ö.3I0): Kendi tefsirinde şunları aktarıyor: Hz. Ömer Hüzeyfe'den, "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye sormuş. O, "Hayır sen yoksun; ancak bir da­ ha da bu konuda açıklama yapmayacağım" demiş. Taberi, kendi meşhur tarihinde de değişik konularda buna değini­ yor. Ayrıca Tehzib-i Asar' adlı yapıtında çok farklı bir bil­ gi de veriyor. Burada Nezal adındaki kişiden şunu aktarı­ yor: Biz bir toplantıda Hüzeyfe ile birlikte Hz. Osman'ın yanındaydık. Osman, Hüzeyfe'yi tehdit etti, senden bazı şey­ ler duyuyorum, senden başka doğru insan yok mu diye... Hüzeyfe yemin içti ki ben bir şey d e m e d i m . Hâlbuki Hü­ zeyfe daha önce bize bir şeyler demişti; ancak Osman'ın tehditlerine karşı inkâr etti. Osman gidince biz ondan sor­ duk, bu da ne? Hüzeyfe şu yanıtı verdi: Ne yapayım; bu
c- Yine İbni Kesir'in Kur'an tefsiri, Tevbe suresi 74, 80, 84 ve 101. ayetleri kısmında anlatıyor. 30 Ahmet b. Hanmel Müsned, Baki müsned-il Ansar, Ebu Tufeyl Amir b. Vâil hadisi.

şekilde ayarlamak zorundayım; yoksa daha kötü olur. Evet; bunu anlatan tarihçi ve aynı zamanda meşhur müfessir/Kur'an yorumcusu İmam Taberi. 3 1 Burada Hüzeyfe'nin niçin Ö m e r ' e "Sen o listede yoksun" demesinin asıl nede­ ni belli oluyor: Korku. Yoksa Ö m e r onu sağ bırakmazdı! İbni Ebl Şeybe (t59-235): Münafıklardan biri ölüyor. Tebük'te Hz. Muhammed'in devesini çeken Hüzeyfe adında­ ki kişi, o adamın cenaze namazına katılmıyor. Bu Hz. Ömer'in dikkatini çekiyor ve Hüzeyfe'den soruyor: Acaba bu da sözü edilen o münafıklardan mı diye? Hüzeyfe "Evet" diyor. Ö m e r yine soruyor: Peki benim de onların içinde ismim geçiyor mu? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve "Ar­ tık bu konuda kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. 3 2 Ebubekir Ahmet b. Bezsır (h.292.ö): Bu konuda A ' m e ş Ebu Vâil'den o da Hüzeyfe'den alıntı yaparak, münafıkları bilen Hüzeyfe'den şöyle bir olay aktarıyor: Hz. Ö m e r bir cenazeye çağırılıyor. Hüzeyfe ona dur diyor/gitme, bu da o münafıklardandır eliyor. Bunun üzerine Ömer, "Allah aş­ kına ben de onlardan mıyım?" diye soruyor. Hüzeyfe, "Ha­ yır; ancak bu konuda bir daha kimseye açıklama yapmak istemiyorum" diye ekliyor. Ayrıca burada hadisin dipno­ tunda başka birkaç kaynağın da isimleri veriliyor. 3 3

31 Cami'ul-Beyan Tefsiri, Tevbe suresi 101. ayetin açıklama kısmında. Bir de başka bir kitabı Tehzib'ül Asar'da buna yer vermiş, no: 1484, cilt 4/202. 32 Musannaf, Kitab'ül Fiten, no: 37390, cilt= 21/162. 33 Müsned-i Bezar, 7/293. no: 2885.

Ebu Yusuf Yakub b. Süfyan Besevi (h.277 ö.): Besevi, bu münafıklardan biri ölünce Hüzeyfe onun cenaze merasimi­ ne katılmıyor. Ömer, "Bu da o bilinenlerden mi?" diye so­ ruyor. Hüzeyfe "Evet" yanıtını veriyor. Ömer yine soruyor: Allah aşkına ben de onlardan mıyım? Hüzeyfe, "Hayır, an­ cak bundan sonra bu konuda kimseye açıklama yap­ mak istemem" d i y o r . 3 4 Ebubekir el-Helal (234-311): Hanbelî Mezhebi'nin önemli isimlerinden olan bu kişi, münafıklardan biri ölüyor, bu arada Hüzeyfe b. Yeman onun cenaze merasimine ka­ tılmıyor. Halife Ö m e r soruyor: Acaba bu ölen kişi münafık­ lardan mı? diye. Hüzeyfe, "Evet? diyor. Ö m e r yine soru­ yor: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım? Hüzeyfe, "Hayır" diyor ve ekliyor: Artık bundan sonra bu konuda açıklama yapmak istemem diyor. 3 5 Rabl' b. Habib el Basrl (h.75 ? ö.): Bu yazar Müsned'inde şunu aktarıyor: Bir gün Hüzeyfe b. Yeman Hz. Ö m e r ' l e kar­ şılaşıyor. M e ğ e r o sırada Ö m e r de bir cenaze merasimin­ den dönüyormuş. Ömer Hüzeyfe'yi eleştiriyor; Hz. Mu­ hammed'in sahabilerinden biri ölüyor, sen artık cenazelere de katılmıyorsun diyor. Hüzeyfe, bilmiyor musun ki Hz. Muhammed'in bana söylediği sırları/gizli emanetleri var! Ö m e r yine soruyor: Acaba bu ölen kişi onlardan mı? Hü­ zeyfe, hey Allah'ım bu da onlardandır diyor. Ömer, peki ya ben de onlardan mıyım? A d a m hayır diyor ve bir daha da bu konuda konuşma yapmak istemediğini belirtiyor. 3 6

34 Besevi, El-Marifet'ü ve'l Tarih, 2/769. 35 Es-Sünne, no: 1288/ cilt, 4.. Bab'ü münakehet'il Mürcie kısmında. 36 Sünen-i Rabi, 4.cilt Cabir b. Zeyd hadisleri kısmında. N o : 929.

" H e y Allahım. ancak onların isimleri­ ni söylemezdi. 3 8 Ebül Feda da kendi kitabında h. dedi. Hüzeyfe. 1/131-132. Osman olmak üzere en büyük sahabiler ondan genel ve özel fitneden sorup bilgi almak isterdi.505. sır vermiyordu. ama bir daha geri dönüp bana baktı ve bir daha ya­ nıma gelip şunu sordu: Allah aşkına ben de onlar içinde var mıyım. . 9. Başta Ömer. kimler münafıklar diye hep ondan sorarlardı. O sırada Ö m e r ağlamaya başladı" diye aktarıyor. fakat o.N e d e n Hüzeyfe sürekli "Bir daha da bu konuda konuş­ ma yapmak istemem" demiş? Bunun yanıtı yine onun açıklamalarında var: O açıklamayı. münafıkları bilirdi. az ileride Osman'ın Hüzeyfe'yi tehdit ettiği bölümde sunacağım. İmam Gazali (ö. Hatta halife Ö m e r kendisi için de ondan sorardı. herhangi bir raviyi de lekelemiyor. "Ben camide oturuyordum. yılı olayları kısmında aynı şeyleri anlatıyor. Açıkçası bu konu hakkında var olan kaynak ve yazar isimleri yazmakla bitmiyor. ben de o münafıklardan mıyım diye? Hüzeyfe de. 37 İhya'ül Ulum. 6/253. "Hayır" yanıtını veriyordu şeklinde bilgi veriyor.h): İhya'ül Ulum adlı yapıtında şunu yazıyor: Hüzeyfe. 3 7 İbni Asaklr (57t. Ben de. tabii ki bunları anlatırken de İbni Hazm gibi. yanımdan ha­ life Ö m e r geçti ve sordu: Falanca öldü ben de merasimine katıldım dedi ve kapıya kadar gitti.h): Bu daha farklı bir biçimde aktarıyor olayı. 38 Muhtasar'ü Tarih-i Medinet'il Dımaşk. hayır" d e d i m ve bir daha bu konuda soru sormak istemem karşılığını ver­ dim. nerdeyse çıkmak üze­ reydi.

Kalkıp gitmek üzereyken ben onu tutup kendisine otur d e d i m . Zaten Hüzeyfe bir sözünde. Tebük olayında Muham e d ' l e birlikte olan ve suikastçılar hakkında bilgi sahibi olan hem Hüzeyfe. 3 9 Bellidir ki Ömer. Hüzeyfe'den verilen örnekle d e v a m edeyim. Bu arada Ömer. Ben "hayır" dedim ve bir daha da bu konuda kimseye açıklama yapmayacağım dedim. Ebu Vail'den. Ravi zin­ cirine g ö r e . Abdülvahid b. dedim. ancak adam korkudan olsa gerek sır v e r m e m e y e d e v a m etmiş. Gayas Abdülaziz b. hali­ fe Osman'la Hüzeyfe kısmında bu olayı geniş bir şekilde anlatacağım. Hüzeyfe b. A ' m e ş ' t e n .630): Bu konuda şunu aktarıyor: Hz. davet edildiğin ölü kişi bu münafıklardan­ dır. . yazarın çoğu hadislerinde yorum yaptığı halde 39 Üsd'ül Gabe. Daha önce de belirttim. Yeman kısmında. "Acaba bana bağlı insanlardan münafık olan var mı?" diye soruyor. Heysemi'nin bu kitabını tahkik eden Habibürrahman. 1/391. 40 Keşfül Estar. ancak isim v e r e m e m " d i y o r . hem de Ammar'dan konuya ilişkin ör­ nekler veriyor kaynaklarında. değişik vesilelerle hep Hüzeyfe'yi yoklamış. Allah aşkına ben de onlardan mıyım? diye sordu. Muham­ m e d münafıklar hakkında Hüzeyfe'ye bilgi verdiği için. O "Evet. bir gün Ö m e r ona. bunu anlatan Hüzeyfe'nin kendisi. Hüzeyfe'den aktararak şunu anlatıyor: Halife Ö m e r bir cenazeye çağrıldı. "Eğer bildiklerimi açıklasam beni öldürecekler" şeklinde bu konuşmamanın nedenini çok açık bir şekilde belirtmiş. Evet. Daha sonra ona.İbn-i Esir (Ö. belki adı bir y e r d e açıklanır kor­ kusuyla. 4 0 İlginçtir ki. no: 831. Müs­ lim'den. Heysemi (735-807): Bu yazar.

Demek ki çok önemli biriy­ miş. İbni Hacer Askalani (773-852): Bu konuda Ö m e r ' l e ilgili şunu aktarıyor: Tebük baskınında Hz. Yine az önce belirtildiği gibi.burada sadece. Hadisi rivayet eden Ebu Tufeyl. ölen bi­ rinin cenaze merasimine katılmayınca Ö m e r soruyor: "Acaba bu da o münafıklardan mıdır ki gelmedin" diye? 41 Heysemi: M e c m e ü Zevaid. tabii ki Tebük baskını na­ sıl gelişmiş bunu anlatıyor. İbni Kesir birçok kay­ nağında bu konuya yer vermiştir. Ancak "Seni sayarsak sa­ yı 15 olur" hadisi hakkındaki isim belirsizliği hepsinde he­ men hemen aynı. Kanımca bu başlığı sonlandırana kadar o açıklanmayan. Yeman. daha doğrusu makaslanan isim hakkında bir netlik oluşa­ 41 cak. Bir kere otoriter biri olduğu kesin. Muhammed'in ya­ nında olan ve münafıkları bilen Hüzeyfe b. no: 425 münafıklar kısmında. (İmam A h m e t bin Hanbel de bundan aktarmıştı. daha ön­ ce sundum) Olay şöyle anlatılıyor. Mesela Heysemi hem Ammar'dan. kaynaklarda buna hayli yer vermişler. Zavallı biri olsay­ dı herkes onun ismini yazardı. "Peki bu münafıkların sayısı kaçtı?" diye sorduğu­ nu ve Ammar'ın da. Daha sonra hadisin bir yerinde. hem de Hüzeyfe'den örnek vermiş. Belli ki bu konu çoğu İslam akademisyenlerin dikkatini çekmiş ki. Aynı Heysemi bu kez de başka kaynağında A m mar'dan örnek veriyor. .l/110. Ammar ile o komploculardan biri arasında pek uygun ol­ mayan tartışmanın geçtiğini ve sonunda o adamın A m mar'dan. bu hadisi aktaran kişiler güvenilirdir diye not düşürmüş o kadar. "seni de sayarsak sayı 15 olur" yanıtı­ nı verdiğini aktarıyor.

4 3 Biliyorum. Ömer yine soruyor: "Allah aşkına ben de onlardan mıyım?" Adam. Kays b. Selim b. "Hayır" diyor. 43 Hind.A d a m "evet" diyor. Hüzeyfe bin Yaman hadisleri kısmında. Hüzeyfe "evet" demiş. cilt 14/702. ölen birinin cenazesine halife Ö m e r çağmlınca Hü­ zeyfe " g i t m e " demiş ve Ö m e r gitmekten vazgeçmiş. "ben de münafıklardan mı­ yım?" O. ver­ diğim kaynakların konuya ilişkin içerikleri hemen hemen aynı. Ebu Musa'el Eş'ari (Abdullah b. Ö m e r bir daha sormuş. f) S a n s ü r e S o m u t Ö r n e k İbni Abdi'ü Ber (463. . Hatırlanacağı gibi Ömer'in ağlamasıyla ilgili bilgi İbni Asakir'in kaynağında da vardı. Tevbe suresi tefsiri. Yeman onun cenaze merasimine katılmayınca Ömer ondan sormuş. adamın biri ölmüş. Haddar) kısmında. Bi­ rinde. "Peki. Bu arada Hüzeyfe'den sormuş. konu çok hassas. Ömer gerçekten ağlamış mı veya ağlamışsa acaba neye ağlamış. Dolayısıyla toplu halde de verilebilirdi. A m a daha ön­ ce de belirttim ki. daha önce sundum. 36961-36962. O yüzden her yazarın yorumunu ayrı yazmayı yeğledim. Burada ayrıca başka yazarların da bunu aktardıkları belirtiliyor. "Aslında Hüzeyfe Ebu 42 Metalib-i Aliye. "bu da o münafıklardan olduğu için mi cenaze merasimine katılmadın" diye. mahiyetimde çalışanlardan var mı böyle biri?" Hüzeyfe. "bir kişi var" demiş ve adını vermemiş.Ö). Bu arada Ö m e r ağlıyor. Bir diğer hadiste. no: 3623. bu kez Hüzeyfe b. bunu bilemiyoruz! 4 2 Hindi (888-975): Hindi bu konuda iki farklı hadis almış. "hayır" demiş. "hayır" demiş ve "bir daha da bu konuda açıklama yapmayacağım" diye eklemiş. "peki ben de onlardan mı­ yım?" Hüzeyfe.

Zaten daha sonra meydana gelen hakem olayında onun durumu ma­ lum" şeklinde geçiştiriyor ve sözünü ettiği o kötü şeyleri yazmıyor. Artık o andan itibaren Kur'an'ın biraraya/kitap hali­ ne getirilmesi için çalışmalar yürütülür. Çünkü Ö m e r 44 İstiab. Abdullah b. 45 Hindi. 45 açıklasaydı onu ortadan kalrıracaklardı. kendi arkadaşlarına.Musa el-E$'ari hakkında kötü şeyler anlatmış ancak onları yazmaya dilim varmıyor. Kur'an'ı kitap haline getirme önerisi ondan gelmiştir. Mesela kendisi hem M u h a m m e d ' e vahiy kâtipliği yapıyordu. Hüzeyfe. Şöyle v e y a böyle. Kaynaklarda Hüzeyfe'nin. Allah onu bağışlasın. Onun için bu konuda bir tedbir alı­ nırsa iyi olur" şeklinde bir fikir ortaya atar ve önerisi kabul görür. no: 36969. . Ben bunu. Olayın özeti şu: Ebubekir zamanında Müslüman ordusu bir savaşta büyük zaiyat veriyor. İnanın ki suyu ağzıma getirmeden hemen orada öldürüleceğim" diyor. Ebu Musa el-Eş'ari kısmında diğer adı. Kays b. Kaldı ki. no: 1639. Selim. Demek ki bildiği o kadar vahim şeyler varmış ki. Hüzeyfe'de bulunan özellikler başka sahabilerde kolay kolay bulunmazdı. Hüzeyfe hadisleri. "Kur'an'ı bilen çoğu insanlarımız bu savaşta öldürüldü. 4 4 Şu da bilinmeli ki. dolayısıyla elimizde bir kitap yok. İşte Hüzeyfe böyle biriydi. olayı aktaranların konuya ambargo koydukları belli. hem sırlarını sak­ layan/güvenilir bir kişiydi ve en önemlisi d e . zaten adamcağız korkudan bir şey de diyemiyordu. elimde olan başka bir çalışmamda daha teferruatlı bir şekilde işle­ y e c e ğ i m . "Bil­ diklerimi açıklamam şuna benzer: Diyelim ki bir nehir kenarında oturmuş avucumla o nehirden su alıp içiyo­ rum ve o sırada da bildiklerimi açıklıyorum. Kenz'ül Ummal. Kendilerince haklı olabilirler.

İbret olsun diye bu kadar d e taylandırdım. "Nedir bu senden duyduklarım. Muıhammed'in de her ne­ dense onun etkisi altında kaldığı ve onun baskısıyla birçok ayet oluşturup Kur'an'ına aldığı biır g e r ç e k . tek sen mi olayları biliyorsun?" diyerek tehdit ediyor. Aslında Ömer'in. ün sahibi olmuş bir­ çok yazar. 46 Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda buna bir bölüm ayırdım. Muhamm e d ' e çok baskı yaptığı ve Hz. "Kimse Velit'ten hadis almamış" sözüne bu kadar açıklama getirdim. dini hocaların hesa­ bına g e l m e d i mi onlar için çamur atmak kolay. sen de o listede varsın" d e m e s i mantık işi olur muy­ du? Bir kere adamın çok rahatsız olduğu şu sözünden de belli: Bundan sonra artık bu münafıklar konusunda açıkla­ ma. Hüzeyfe hep mecbur kalıp "efendim sen bu münafıkların listesinde yok­ sun" demiştir. g) Halife O s m a n ' ı n Hüzeyfe'yi Tehdit Etmesi ve Ammar'ı Komalık Yapması. Kur'an'ın oluşturulması konusunda Hz. Sormak lazım: Ömer'in sorusuna karşı Hüzeyfe'nin. İşte İbni Hazm'ın bir sözü yüzünden konuyu ne kadar detaylandırdım. konuşma yapmak istemiyorum diyor. senden başka doğru dürüst Müslüman y o k mu.gibileri çok acımasızdı. kendi eserlerinde şunu anlatıyor: Halife Osman bir gün Hüzeyfe'yi. Hüzeyfe gibileri nasıl baş edebilir ki! O yüzden Ö m e r ne kadar bu konuda onu zorlamışsa. "Evet. A m a görül­ düğü gibi onun o büyük uydurmasına meslektaşları bile onay vermemiş. onları y o k edebilirdi. İşte M u h a m m e d ' i n baş e d e m e d i ğ i Ömer'le. . uzattım. Bu konuda İslam âleminde güvenilir. İşte böyledir: Mollaların. 4 6 Bu konuda ileride halife Ö m e r kısmında bazı somut ve çarpıcı örnek­ ler sunacağım.

sonuçta Muaviye'yi Çağırıp ko­ nu hakkında onu bilgilendiriyor. İkili (Hüzeyfe ve Ammar) bu münafıkları bildikleri için hep ha­ lifelerin hedefi halindeydiler. Muhammed'e suikast girişiminde bulu anları kastediyor) öküz gibi ortaya çıkacaksınız/teşhir edileceksiniz ve deve gibi kesileceksiniz (hani devenin kesimi çok zormuş. İyi politikacı Muaviye. "konuyu kapat" demesinin asıl nedeni. Burada. Hatırlanacağı gibi Tebük komplosunda halife Osman'ın da adı vardı. Yaser'i komalık yapması olarak belirtiyor. İşte Hüzeyfe ile kavgasının asıl nedeni buna dayanır. Hüzeyfe gidince. adeta o an için ölümü g ö z e alıyor. onlardan birinin de Os­ man'ın Ammar b. Sonuçta Osman onu o toplantıdan kovuyor..Hüzeyfe. ko­ nuyla ilgisi nedeniyle kısaca bir d e ğ i n m e d e bulundum. Gaye onu o şe­ kilde üzmek. Mesela halife Osman.. yoksa Osman halifeydi. "Çağırın bir daha gelsin" talimatını veriyor. Hüzeyfe geri gelince Osman bir daha tehditler savuruyor. . toplum içinde haysiyetiyle oynamak. bunu kastediyor)" diyerek çok ağır ifadelerde bulunuyor. Buna sinirlenen Osman. Bunu daha önce İbni Hazm'dan aktardım. rahatsız etmek. halife Osman'ın niçin Müslümanlarca katledildiğinin nedenleri kısmında daha detaylı anlatacağım. "Konuyu kapat" diyor ve tartışma orada noktalanıyor. Bunu. Osman'a küskün ve hatta kızgın olan halk bunu duymasın. Artık buna dayanamayan Hüzeyfe. Muaviye'nin. Osman'la bu ikilinin (Hüzeyfe-Ammar) arası hiç iyi de­ ğildi. A m ­ mar' ı d ö v e d ö v e komalık yapıyor. Osman adamlarına. Kısa bir örnek vereyim. Hüzeyfe'yi ortadan kaldırabilirdi. Zaten çoğu İslam tarih­ çisi Osman'ın Müslümanlar tarafından feci bir şekilde öldü­ rülmesinin nedenlerini sayarken. "Sizler (Os­ man da dâhil. "Hayır bir şey d e m e d i m ve seni g ö r d ü m göreli de hep sevdim" karşılığını veriyor.

Her iki insan da (Hüzeyfe-Ammar) iyi niyetli kişiler ol­ dukları için halk onları seviyordu. Tevil u Muhtelif il Hadis. Ali ve Sad b. yoksa daha kötü olur. 4 7 Hâlbuki bence bu ağır eleştiriyi Hüzeyfe haketmemişti. Osman'ın yanında farklı. Çünkü adamın hayati tehlikesi söz konusuydu. 54 . Mesela. Osman kısmında bunu biraz açacağım. yine de söylerdim/buna razıy47 İbni Kuteybe. Ali teklif ettiği halde A m m a r yardımcı olmak istemem diyor. Bir ke­ resinde. 84. hayır olumsuz bir şey d e ­ medim şeklinde karşılık vermiştir. Hz. arkadaşlarının yanında farklı beyanatlarda bulunduğu için bazıları (Nazzam) tarafından eleştirildiğini yazıyor. zarar görürüm" karşılığını v e ­ riyordu. Aslında Osman yukarıdaki soruyu ne kadar Hüzeyfe'ye yöneltmişse. ancak tek başı­ mıza kaldığımızda aksini. Hüzeyfe'nin. "Ben böyle yapmak zorun­ dayım.. birçoğu Osman'ın bu haksızlığına karşı rahatsızlık duydu. o hep inkâr etmiş. farklı şeyler söylüyorsun neden acaba?" diye sorduklarında o. Hatta İbni Kuteybe. "sen Osman'a hayır diyorsun.Halife Osman Müslümanlar tarafından ablukaya alının­ ca. Osman'ın onun üzeri­ ne fazla gelmesinden. ona psikolojik ve fiziki baskı kurma­ sından kaynaklanıyor: Artık dayanamadı. Çünkü Hüzey­ fe hep hayati tehlike taşıdığının farkındaydı. Onun az önceki o sert reaksiyonu (eşek-deve benzetmesi). g e l bir şeyler yapalım diye. Ebi Vakkas Ammar'ı da çağırırlar. Daha enteresan örnekler de var Hüzeyfe ile iliği. Hz. "Bilsem ki içimdeki sırları açıklasam her sözcük için yirmi kırbaç ceza alırım. Osman onlara hakaret edince insanlar bunu kabul etmedi. Bu konuda Osman'a tepki gösterenler de vardı. arka­ daşları ona.. bir bakıma kendi­ ni kaybettiği için söyledi d e m e k doğru olur.

f. 72 ve 84. 6/252-261 ve 2-)Tarih-i Medine-i Dımaşk. 12/294. no: 20974-11/450. c. .dım" diyor.İbni Ebi Şeybe. c. "Dilim kurt gibidir. detayları ve münafıkların isimlerini bilen biriydi. Çünkü ona en yakın isim ve onu koruyacak en güçlü kişi Hz. onu haber­ dar etmemesi mümkün değil.Hakim.İbni Asakir. A l i ' y e de anlatmıştır. Nezar b. i. bu açıkla­ malar durumun ne kadar vahim olduğunu kanıtlıyor. Tarih-i Medine. Çünkü çok ciddi ve hayati bir konu. Bir diğer sözünde. Bunun nedenini soranlara da. Ali Hüzeyfe hakkında az önceki açıklamaları yapıyor.Zehebi. Ali'nin Hüzeyfe Hakkındaki Sözleri. 49 a. no: 8753 ve no: 36315-36316. Ali ile birlikte Hüzeyfe'yi konuşuyorduk.no: 76. M u h a m m e d ' e çok bağlı biri olmasından dolayı mutlaka söylemiştir.2/233-234 ve 3/1084 A ' m e ş yoluyla: İbni Ebi Şeybe (21/307) dipnotunda. Ali'ydi: H e m amcaoğlu. 2/363. büyük skandallan. hem damadı ve hem de savaşlar­ da gösterdiği performansıyla askeri yönü ve tabii ki Hz. s. Siyer'ü A'lam. 2/368. yoksa bunları nerden bilsin. Sebre anlatıyor: Bir gün Hz. Musannaf. Onun içindir ki Hz. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Kendisi bu konularda gerçekten bilgi sa­ hibi bir insandı" d e d i . Te'vil'ü Muhtelifi'l Hadis. Tehzib-i Asar.A. Artık bundan her şey anlaşılıyor. serbest bırakırsam başıma bir şeyler getirir" ya­ nıtını veriyor. 597 no: 1484. g. s. d. 1-Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. "Hüzeyfe öyle bir insandı ki. b.Kenz'ül Ummal. Medine Tarihi.İbni Şebbe. no: 38837.21/307. 4 9 tabii ki burada büyük ihtimalle Muhammed bu komployu Hz. Demek ki 48 a. 1083.İbni Kuteybe.İbni Asakir.Zehebi. 4 8 h) Hz. e. "Ben pek fazla konuşmak is­ temiyorum" diyor. Hz Ali. Siyer-i A'lam. 6/252. h. s.Taberi. Musannaf. Razzak.İbni Şebbe. b. Müstedrek 3/381.

cilt 1/270. A m a burada önemli olan.Sen de diğer iki kişi gibi bunları saklı tut. ibni Sad bu konuda iki ri­ vayet aktarıyor. b. Siyer-i A'lam. "Muhammed'den duydu­ ğum bazı önemli şeyleri anlatacağım. cilt 1/399.. Kimi rivayetlere g ö r e de. i. beni artık öldürecek misiniz.İbni Asakir. başımızı derde sokmayalım ama bu arada tedbi­ rimizi de alalım gibi telkinler. A m a ne yazık ki o cuma g e l m e d e n per­ şembe günü vefat e d i y o r . Çünkü bu kadar önemli insan düşman ilan edilseydi. 5 0 Burada sorgulanması gerek bir durum var: Neymiş aca­ ba Übey'in başını ortadan kaldıracak kadar tehlikeli olan o gizli olay/lar? Bir de şahsen buna bakınca. arkasında etkili biri kalmazdı. 4/203.Hz. Bu arada Übey. Übey bin Ka'b kısmı. .İbni Sad.Müzi. 7/340. Artık kim ne derse umurumda değildir" şeklindedir.Ü b e y bin K a ' b ' d e n Ö n e m l i Bir A ç ı k l a m a .Zehebi. Tabakat.no: 279. Tehzib-i Kemal. büyük ihtimalle sistem çökerdi. Übey bin Ka'b kısmı. no: 173. Çünkü tüm bu zanlılar söylenseydi. Uteyy bin Dumre adında biri çok uzaklardan g e l i p Übey bin Ka'b'den bazı bilgiler öğrenmek ister. Übey'in eceliy­ le öldüğüne inanmıyorum. c. yaşatacak mısınız hiç de umurumda değildir" di­ yor. Ali'nin Hüzeyfe hakkında yaptığı az önceki açıklamalardır. d. 2) Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. Bana g ö r e Übey'i ortadan kal- 50 a. Burada muhakkak Muhammed'in talimatı ve önerisi vardır. Hz. ancak çeşitli nedenlerden dolayı o da onları saklı tutmuştur. Bedir savaşına katılan Medinelilerden birinci tabaka kısmında. Yani farklı hesaplar yüzünden s ö y l e n m e m e y e ça­ lışılmıştır. e ğ e r yaşıyorsam gelecek cuma günü öyle bir açıklama yapacağım ki. Ali de haberdarmış. "Allah'a yemin olsun ki. 1) Tarih'u Medinet-i Dımaşk.

Siyer-i A'lam. Yaser. yılı halife Ö m e r iş başında iken vefat etmiş diyenler var v e y a halife Osman zamanın­ da. başta Müslim'de geçen şöyle bir hadisle karşılaştım. ya­ ni Tanrı benim adımı mı anmış. ancak burada verilen bir tarih var ve de çok kısa ve o tarih gel­ meden adam vefat ediyor (resmi tarihin verdiği bilgiler). orada detaylıca anlatacağım. bir gün Ebu Musa elEş'ari'ye şunu söylüyor: "Hatırlamıyor musun ki. 51 j) Ebu M u s a el-Eş'ari'nin Suikastla İlişkisi. Hz. Dolayısıyla suikaste kurban gitmesi akıldan uzak değildir. Ben Übey'Ie ilgili bu bilgileri tararken. Her ikisi tarafından da ortadan kaldırılması muhtemel­ dir. "Biz deşifre olmadan bu adamı yok edelim" di­ yerek onu ortadan kaldırmışlardır. Kab kısmında. h. öyle bir fitne çıkacak 51 Bunu.dırmışlardır. Bir gün M u h a m m e d ona. Tebük'teki suikastta Muhammed'in yanında bulunan ve saldırganları bilen Ammar b. Bu ölüm kuşkulu değildir d e m e k mümkün değil. yılı olayları. hem de Osman'ın ha­ zırladığı ve şu an piyasada olan Kur'an'a karşıydı. ibni Kesir. farklı bir çalışmam var. Hicri 19. Kaldı ki bu insan. M u ­ hammed bir ara sana. Tabakat-i İbni sad 3/260 Übey b. bizzat ismimi mi söylemiş diyor? M u h a m m e d . Kab bölümünde. Kaldı ki az önce de belirttiğim gibi zaten kaygılarını da belirtiyor. İlginç: İnsan ne zaman öleceğini bilmez. . Yani önemli bir isim ve önemli bir muhalif. "Cebrail geldi Ü b e y ' e Kur'an oku" dedi. Übey soruyor. "Ey Ebu Musa. 1/390 ve sonrası. Zehebi. Ve bu hadis birçok İslami kaynakta anlatılıyor. H e m bu skandallar için olabilir. Bidaye-Nihaye. Aynca bu Ceb­ rail hadisi Müslim. Übey'in bu açıklamasından sonra artık kim/lerse. 19. sıfat-i munafıkin kısmında. Übey b. "Evet. hatta onun özel olarak hazırladığı farklı Kur'an'ı vardı. adını bizzat belirlemiş" diyor.

ondan korkmadıkları için bunu net olarak yazmışlardır." Burada net olarak Ebu Musa'nın münafıklardan olduğu­ nu söylüyor. Hüzeyfe bana. bil­ diğim şu ki. Yine bir gün Ebu Musa. Hüzeyfe bu suikast olayını biriyle konuşurken Ebu M u ­ sa. M u h a m m e d ' e benziyor" dedi. Hü- . "Her ne kadar beni lanetlemişse de yine beni bağışla­ mıştır" deyince Ammar. Hadi­ sin anlamı açık: A d a m resmen Ebu Musa'nın adını belirti­ yor. Muhammed seni lanetledi" diyor. oturan da ayakta durandan daha iyi­ dir" diye bir söz söyledi ve özellikle senin adını da burada andı.. Şakik adında biri aktarıyor: "Bir gün Hüzeyfe ile oturuyorduk. olaylar bu kadar net-açık olmasına karşın. "Ben senin lanetlendiğine şahit oldum." Ya­ ni olaylar aslında çok açıktır. O sırada Abdullah b. ona g ö r e dikkatli ol" diye bir hadis hatırlatır. uyuyan oturandan. Mesut ile Ebu Musa el-Eş'ari yanımıza geldiler. " N e var aramızda. "Bunlardan biri münafıktır. "Biz bunların on dört kişi olduğunu biliyoruz" diyor. Çünkü hemen akabinde. ama İslami kesim inanmak is­ temiyor. Ammar'a. Bunun üzerine Ebu Musa sesini çıkarmadan hemen oradan ayrılır. Her ne kadar ba­ zı İslam tarihçileri onun ismini makaslamışlarsa da. Zaten bu komplo içinde onun da ismi var. ancak Abdullah her yönüyle Hz. Ammar. arkadaş değil miyiz?" diye soruyor.ki. "Bilemem. ama seni bağışladığına şahit değilim" diyor. Abdullah Muham­ m e d ' e benziyor diyor.. Ebu Musa. Yani bu kadar açık konuşuyor. İlgiçtir ki. bir İslam mütefekkiri kalkıp da şu açıklamalarda bulunabiliyor: "Peki bu halk nezdinde meşhur olan Ebu Musa ne yapmış ki Muhammed onu lanetlemiş! Demek ki işlediği çok önemli bir suç varmış ki Muhammed onu lanetlemiş. yine ki­ mileri ya farkında olmadan v e y a Ö m e r gibi etkili ve yetkili olmadığından.

yoksa netlik ifade etmeyen sözlerden bir sonuç çıkar­ mak istemiyorum. Yine Muhammed'in eşlerinden Ümmü S e l e m e ' y e ait olan benzer hadisler var. Benim için kanıtlar güçlü o l m a l ı . Hz. . 2/393. Burada kimi Şia kesimi. 2/771. Burada ayrıca İbni Asakir ve İbni Sad'ın da bunu aldığı dipnotta geçiyor. c. 32/92-93. 53 Zehebei. Ö m e r Ebu Musa'ya. Taberani'nin de Mucem-i Kebirinden aldığını belirtiyor.Mecme'ü Zevaid. El-Marifet'ü ve Tarih. Burada. Siyer-i A'lam. Muhammed en yakını olduğu için muhakkak Ali'ye de bu münafıkların isimlerini söylemiştir. Aynı şeylerin A m m a r tarafından da söylendiği kaynaklarda geçiyor. 5 2 Hani daha önce de ifade edil­ di. Bundan daha açık bir ifade olmaz. Ali sabah namazlarını kılarken Kunut duasında hep Ebu Musa'ya lanet e d e r d i . nerdeyse her satır başına bu kaynaklardan dipnotlar ekleyebilirim. halife Ömer'in yanına geldiğinde Ö m e r ona. d. gel dinden imandan konuşalım dediği şeklin­ de açıklamalar yapmışlardır.zeyfe d e . Siyer-i A'lam. no: 425. Bunu bir yorum olarak kabul edebiliriz. b. Ömer'in. asır52 Hindi. Çünkü kimi Sünni yorumcu­ lar. 2/391-395. 54 a. "Anlat bakalım o eski anılarımızı" de­ mekten kasıt. Nitekim de Ömer'in halifeliği zamanında valiliği en uzun süre devam e*den Ebu Musa'dır.Zehebi. Hz. ancak bu konuda da­ ha farklı şeyler yazan yazarlar da var. Namaz kısmında. "Seni de sayarsak sayıları 15 olur" diyor. 5 4 Dikkat edilirse anlattıklarımın tümü İslami kaynaklar­ dan.Besevi.İbni Asakir. Mesela Hicri 8. N o : 21989." 5 3 tabii bura­ da neyi konuştukları belli değil. Şunu anlatıyor: "Bazen Ebu Mu­ sa. anlat ba­ kalım diyordu ve o da başlıyordu anlatmaya. Kaynak o kadar fazla ki. Yani onun dostuydu diyorlar. bu Tebük komplosudur demişler. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Kenz. Sadece bilgi olsun diye ekle­ dim.

diyenler de var. "Ali'nin halife seçilmesi senin fikrin mi. Artık ümitleri kalmayınca. Zübeyir.da yaşayan Deylemi çok farklı şeyler amlatıyor. Ayetin özeti şu: "Ey Muhammed. v a h y e dayanıyor" di­ yor. Sonuçta varılan karar. Hatta Kur'an'da Maide suresi 67. Muaviye. Sad b. Nisaburi gibi kişiler bunu net olarak belirtmişlerdir. Deylemi'den kısa bir-iki numune ver<eyim. Muhammed'inki de adeta İran ve Bizans gibi artık a i l e imparatorluğuna dönüşecek" diyorlar ve bu vasiyete e n g e l olmak için bir plan yapıyorlar. Mekkeli Müslümanlardan en başta Ebubekir. Yani Tebük'teki gibi onun hakkında suikast planı yapıyorlar. A l i ' y e vasiyet edince. yoksa vahye dayanarak mı bunu yapıyorsun?" diye soru­ yorlar. Kitap içinde bun<dan da zaman za­ man aktarmalar yapacağım. ona kul ." Yani Hz. "Anlaşılaın. Ömer. Ali'nin halifeliğiyle ilgilidir. Bunlar da gidip Ebubekiir ve Ö m e r ' e ileti­ yorlar. Ebi Vakkas. " A l i ' y e tapın. A m r b. ayeti Hz. Osman. ^vasiyet gerçekleş­ meden Muhammed'i yok etmek.2-76) yazdıkları çok çarpıcı. A. Ubeydullah. Ali halife olacak diye ilan et. Avf. Sonuçta Ebubekir'le Ö m e r Mekkeîlilerden önemli ki­ şilerle gizli toplantılar yapıyor. Rahaman b. Bu sırada Ebubekir ve Ömer. Cirane denilen y e r d e Muhamm e d ' l e konuşuyor. O da "ben kafadan yapmam. Hatta M u h a m m e d illan bile ediyor. Muhammed halifeliği Hz. rabbinden s a n a geleni duyun yoksa görevini yapmamış olursun. Meselaı İmam Suyuti. As ve hatta Ebu Hüreyre M u ­ hammed'i vurmak için harekete geçiyor. Hele Mu­ hammed zamanında yaşayan Selim birn Kays'ın (h. Talha. Bu arada şunu da diyorlar: Nerdeyse Muhammed bize. Ebu U b e y d e (ki hep­ si de Muhammed'den cennet müjdesini alan seçmeler) ol­ mak üzere. Ayşce duyuyor ve Hafsa'ya anlatıyor.

Sad b. g i d e n yola paralel olan dağ demek. hem de sözlük anlamı. başta Kur'an olmak üzere. Yani ölümüne yakın bir zamanda. AKB maddesi. Lisan'ul Arab. Muhammed'in son v e d a haccında oluyor. Bu gibi sivrilerin y o ­ rumlarına d e ğ i n m e y e c e ğ i m . 5 5 Kaldı ki bu son olay Hz. Ali için de bir ayet uyduracak ki. "Vallahi korkarım. Sünni kaynakların meşhurlarında var olan bilgiler üzerin­ den bir şeyler aktarmaya çalışıyorum. Hâlbuki İslam tarihi daha ta­ raflı. M u h a m m e d nasıl ayet uydurdu ki. ben ayı ikiye böldüm diye. Dolayısıyla burada da başarı sağlanamıyor.olun" diyecek kadar ileri gitti. tabii ki Muhammed de işin farkında ve bunlara karşı tedbirini alı­ yor. Ebi Vakkas. 56 İbni Manzur. Kim bilir belki bu gibilerin anlattıklarında doğruluk payı daha da fazla. 330-333. O yüzden bazen her ikisi için de bu isim kullanılmıştır. bunla­ rı bir kenara bırakmak mümkün değil. benzer tartışmalara girme niyetinde değilim. .56 Aşırı kesimden bir ipucu verdim. 55 Muhammed bin Hasan Deylemi (h. Görüldüğü üzere bu suikastla ilgili İslam'ı kaynaklarda çok önemli açıklamalar var-. resmi tarih. Ben. Cebrail gel­ di. Ali halife olsun d e d i " şeklinde çok ileri gidiyor.711) 'İrşad'ül Kulub' s. Akabe hem M e k k e etrafında özel bir yerin adıdır. H e m bu. hem de Tebük'teki olayda zaman zaman Akabe ismi geçi­ yor.

Kitabın ana teması.ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AYŞE ve H A F S A ' N I N Hz. ancak amcam A b b a s hariç. tabii ki onlar da önemli.En Başta Buhari ve M ü s l i m ' d e L e d u d Olayı Hz. M U H A M M E D E İÇİRDİKLERİ İ L A Ç a. Müslim'de ve başka da birçok İslami eserde ortak olarak işlenen şöyle bir olay var: Hz. Muhammed bu ilaç meselesini fark edince onlara soruyor. Bunu görünce çok kızıyor ve "Sizi. Bir şey anlatmadan hemen konunun başında yorum yapmak doğru değildir. sakın ola ba­ na bir şey içirmeyin diye uyarmadım mı? Neden bana ilaç içirdiniz? Hepiniz bu ilaçtan içeceksiniz. Vurgula­ mak istediğim. Bazı riva­ yetlere göre. planın içinde o yoktur" diyor. Muhammed . ben de bakacağım. aslında bu bö­ lümdür. Çünkü o sizin­ le beraber değil. ancak burası çok farklı. Muhammed'in ölüm nedeni şu hadiste aranmalıdır d e ­ mek. yerinde bir ifade. Muhammed son hastalığında ölüm döşeğindeyken bir ara ayılınca bakıyor ki ona ağız yoluyla ilaç içiriyorlar. Kalan kısımlar birer teferruattır. kim yaptı diye? Onlar da amcan Abbas yaptı yanıtını verince kendisi. Buhari'nin anlatımlarının birkaç yerinde. Muhammed'in ölüm gerçeği bu başlık­ ta aranmalıdır. Hz. Bu rivayet çok yaygın. ancak İbn'il Cevzi'nin aktardığı cümleler daha da ilginç: Hz. içinizde zaten tek sağlam ki­ şi amcamdır diyor.

Ancak belki ona ilaç içireceklerini tahmin ettiği. Hz.Buhari-Müslim. Selam. 58 İbni Sad. Demek ki onlar bu yöntemle insanları zehirlemekle meşhurmuş ki böyle söy­ lüyor. 2/345. Ilac'u Zatei'l cenb 1/66. 5 7 Zaten bu konuda hem Buhari. üstelik ben oruçluydum demiş. Ve'l Mercan. 5 8 Hadisten.bu arada eliyle Habeşistan'a işaret ederek. no: 1427. İbni Sad gibi bazı İslam tarihçileri bu konuda net süre de veriyorlar. Pazar günü ona ilaç içiriyorlar. d.Buhari. Tabakat. sakın ola bana bir şey vermeyin demek istemiştir.Ibn'il Cevzi. A m a bu­ na rağmen onu dinlememişlerdir. M u h a m m e d onla­ ra. Z e y d . 3-) Diyat. "Geldiğimde bana bakıyordu. hastanın istemediği halde. b. L. bir grup tek kişiyi katletse kısmında. Tıbbi Nevevi. Muhammed'in hastalığı kısmında. orada bulunanlar içinde yalnız amcasına gü­ vendiği kesin. Halebi. ondan sonra çok ağırlaşıyor ve pazartesi günü. Zeyd seriyesi. Insanu'l Uyun. hem de Müslim bağım­ sız bir bölüm açmışlar: Ledud bölümü. 1-) Megazi. c. bunu onlardan beklediği ve sezdiği için böy­ le bir taktiktiğe başvurmuş olabilir: Bakın ben niyetliyim. Çok açık ki onlara 57 a. yani bir gün sonra vefat ediyor. Hatta İbni Sad gibi bazı tarihçiler.Müslim. Üsame b. Muhammed'in o ağır hastalık haliyle oruç tutması bir kere inandırıcı değil. Kalanlar zaten eşleri Ayşe ve Hafsa (ki zaten hasta iken Ayşe'nin evinde kalıyordu). 2-) Tıp. bu ilaç içirme yöntemi Habeşli kadınların işidir diyor. neden sizi uyardığım halde bana bunu yaptınız. ancak artık konu şamıyordu" d i y o r . Ve her iki kaynağın sarihleri de. Ledut md bölümü. rızası dı­ şında kendisine verilen ilaç demektir tanımını da yapmış­ lardır. . 'Ledud'. Çok ağırlaştığını duyup da yanına gelen Üsame b. aynı kısım.

Bir de benzer şüphe içerikli hadisleri hep Ayşe anlatıyor. Diyat kısmı no: 3913. . onlara güvenmiyor. neden bunlar hep A y ş e ' y e dayalı? Bu durum Ayşe'nin ak­ tif olarak bu planların içinde olduğunu gösteriyor. 5 9 Herhalde A y ş e bu kadarını da becerebilir. 6 0 Muhammed ken­ di ateşi hakkında. aslında birçok şey ifade ediyor. Demek ki kuş­ ku duyduğu bazı emareler daha önce yaşanmış ki. 60 El'lü'lüü ve'lMeracn. no: 1412. Musannaf. sakın benden habersiz bana ilaç içirmeyin demesi. neden diğer eşleri de bu anlatımlarda yok. no: 19815.A.Buhari. siyasi bir komplo ihtimali var mı diye bu konuda kafa yormamış v e ­ ya bilerek değinmek istememiş. 6 1 Burada yineliyorum: Üç 59 El-lü'lüü vel-Mercan. eften püften noktalar üzerinde durmuşlar. acaba hastaya.Megazi. no: 1661. hemen kalkıp "ben yaptım" diye­ cek hali yok ya. Razzak. Gerçi burada Ayşe'nin yaptığı bir savunma da var. kulla­ nayım da belki biraz serinlenirim. Mesela buna bakarak. bunlar üzerinde şerh yapan kişiler. acaba Ayşe-Hafsa aracalığıyla böyle bir planın uygulanması mümkün mü. 61 a. b. ama ateşimin düşürece­ ğini hiç sanmıyorum" diyordu. İlginçtir ki bu hadisleri açıklayan. Ayşe. c.güvenmemiş. "Bana yedi kuyudan su getirin İd. bab'ü merd-i nebi ve tıp kısmında. isteği dışında ilaç v e ­ rilir mi gibi şeyler. Sünen. d. ancak M u ­ hammed ilaçtan korktuğu için kızıyor. O nedenle kendilerini ilaç içirmeme konu­ sunda uyarıyor. Kimse.ibni Sad. Çünkü onun ihtiyaç duyup böylesine bir uyarıda bulunması. "Hayatımda Muhammed'in ateşi ve ağrısı kadar şiddetli birağrı-ateş g ö r m e d i m " d i y o r . Şu­ nu diyor: Aslında bizim yaptığımız bir şey yok.Tabakat 2/367.Ebu davud.

bir kere o an artık bunun pratik ola­ rak uygulanması mümkün değildir. Buhari bu hadisi birkaç y e r e almış. Çünkü bu gibi kelimelerin ek­ lenmesi şüphe uyandırmak içindir.. bunlar bilerek hadis metnine eklenmiştir ve asılsızdır. hiçbirin­ de "içtiler" ifadesini almamış. Bir de şu da mümkün: Olayın izini kay­ bettirmek için. farklı bir cinayet ne­ deni söz konusu: Ö m e r ve Ebubekir'in. no: 1413. Lü'lüü ve'l Mercan. hepiniz teker teker bu ilaçtan içersiniz deniliyorsa da. buna kimsenin itirazı yok. Bir de şu çok önemli: ister o zehirli etin etkisi olsun. bunu bilemiyo­ rum. eski zehirli ilacı bunun dışında tutmak lazım: O konu ayrı. 62 Buhari-Müslim. densin gibi bir savunma amacı söz konusu olabilir. "O ilaçtan Ayşe ve Hafsa da içtiler" açıklaması yok. Belki tekrar olur ama bir kere Yahudi bir kadının ona zehirli bir y e m e k ikram etmesi ve onun da yemesi meşhurdur. bunu. Dolayısıyla ona içiri­ len ölümcül bir madde değilmiş. buradaki konu apayrıdır. Muhammed ölüm döşeğinde ve o yataktan da artık bir daha kalkamı­ yor. Çünkü Hz. Şayet alsalar da önemi yok.. Çünkü bu konuda kanıtlar güçlü ve hayli fazla. Bir kere Buhari ve Müslim'de g e ç e n hadislerde. Ayşe tarafından böyle bir ifade bilerek uy­ durulmuş olabilir ki efendim tehlikeli bir ilaç olsaydı. onlar içtiğinde kendileri de ölmüş olacaktı. Her ne kadar hadiste. kızları aracılığıyla Muhammed'i öldürdükleri iddiası var ortada. 6 2 Yalnız ger­ çekten üç yıl önce ve o günkü şartlarda zehirli bir yemek bu kadar zaman sonra kendini gösterir mi.yıl önce yediği zehirli bir yemekten dolayı aniden bu kadar aşırı d e r e c e d e ateş ve ağrı olur mu-. burada farklı bir komplo. is­ ter olmasın. . ilgili dalın uz­ manlarından sormak lazım. O nedenle. Müslim de içtiler demiyor. vefat ediyor.

Burada dipnotta başka kaynaklarda var. zaten hadis uzmanları da kabul etmemişlerdir. ." A m a aynı Buhari. Zatü'I cenb denilen normal bir hastalıktan vefat" etti diyor. gerçek Ömer'le Ayşe değillerdir.Hakim. Bu hadisi. şimdi de doğrudan ilişkisi olan Kur'an ayetlerine g e ­ çeyim.Dehaya. Sünen-i Kübra no: 19097. "Muhammed. Müsned.Bir kere Hz. 64 Ebu Ya'li el-Mevsılı. Mrgazi. Kısacası. c. 8/258.Mecme'u Zevaid. b. müşriklerin kap-kaşığını kul­ lanma kısmında. Hayber'de yediğim o zehirli yemekten artık takatim kalma­ dı. 63 a. 27/438. Bunlar hakkında bilin­ meyenleri anlatacağım zaten.Beyhakı.Zehebi. no: 487-4843. peygamberlik alametleri kısmı no: 14262. Örneğin Ebu Ya'li'nin Ayşe'den ak­ tardığı şöyle bir hadis de var: Ayşe. o zaman o ölen insanları ne yapacağız: N i y e yediler ve sonunda öldüler? Bu konuda iyi sonuç almak için hem var olan tüm bil­ gileri bir araya getirmek. Muhammed'in o ilaç için bu kadar sert re­ aksiyon göstermesi kafaları karıştırıyor: Demek ki bildiği bir şey varmış. 6 4 tabii ki Muhammed'in vahiy yoluyla o ette zehir olduğunu bilmesi gibi rivayetler asılsız. 6 3 Olayın izini kaybettirmek için Ayşe hep farklı ölüm nedenleri uydurmuş. ancak zayıf hadis. Peki madem haberdar oldu. Bir kere realist olmak lazım. bu ilaç içirme olayıyla ilgili hadisle giriş yaptıktan sonra. Müstedrek no: 4449. İbni Masut'tan rivayet ederek o zehirli etin mucize yoluyla ko­ nuştuğunu ve Muhammed'in o etten yemediğini de yazı­ y o r . hem de Ö m e r ' l e Ayşe'yi çok iyi tanımak lazım. halk arasında bilinen Ömer'le Ay­ şe. d. Siyer-i A'lam. Bir de Buhari'de g e ç e n ve A y ş e ' y e dayanan şöyle bir hadis var: "Muhammed ölüm d ö ş e ğ i n d e iken dedi ki. beni şah damarından vurdu. Evet.

sizden daha hayırlı."Eğer o sizi boşarsa Rabbi ona. kullarımızdan iki salih kişinin nikâhları altında bulunuyorlardı. Muhammed'in büyük bir sıkıntı çektiği ve sonun­ da bedelini bedeniyle ödediği ortaya çıkıyor. dul ve bakire eşler verebilir. 3. 10. eşlerinden birine gizli bir söz söy­ lemişti. Onlara. Bunlardan başka melekler de ona arka çıkarlar. 4. oruç tutan. tabii ki aklın hakemliği de önemli.Hani peygamber. ayet. inanan. tövbe eden. ayet. Az sonra sunacağım ayetlerin hem anlamları insana bir fikir veriyor. Ancak eşi o sözü (başkasına) haber verince Allah da bunu peygambere bildirmiş. peygamber bunun bir kıs­ mını (ona) açıklamış. suresi. 6 5 2. 5. Derken onlara hainlik etti­ ler de kocaları." 6 7 4. Allah'ın azabından hiçbir şeyi onlardan sa­ vamadı. ayet.b. ne iyi." 3. ancak var olan kanıtlar bunu gösteriyor. Gerçekten bu surede olup bitenler üzerinde dikkatle duru­ lursa Hz. hern de Kur'an yorumcu­ larının bu ayetlerle ilgili açıklamaları dikkat çekicidir. Bu ikisi. ayet."Allah. ilkin ilgili ayetlerin anlamını vereyim: 1. ateşe girenlerle beraber siz de gi­ rin!' d e n i l d i . suresi. Müslüman. Önyargılı ola­ rak hemen birilerini katil diye ilan etmek gibi bir niyetim yok. sebatla itaat eden. Eğer Peygamber'e karşı birbirinize arka çıkarsanız bilin ki Allah onun yardımcısıdır. " 6 8 65 66 67 68 Tahrim Tahrim Tahrim Tahrim suresi. salih mü'minler de (onun yardımcı­ 66 larıdır). 'Haydi. Çünkü kalpleriniz kaydı. bir kısmından da v a z g e ç m i ş t i . suresi. .Cinayetin Kanıtı Tahrim S u r e s i n d e Saklıdır. inkâr edenlere Nuh'un karısı ile Lût'un karı­ sını örnek gösterdi."Eğer siz ikiniz (Peygamber eşleri) Allah'a tövbe ederseniz. Cebrail de. ibadet eden.

Burada iki kadının yaptıklarına karşı. A m a tam anlaşılabilmesi için detaylı bilgiye g e ­ rek var. O itaat e d e n l e r d e n d i . 70 Tahrim suresi."Allah. 11. Cebrail. Gerçekten açıklama yapılmazsa da insan bu ayetlerin anlamına bakınca bir şey­ ler seziyor. insanlar ve diğer melekleri de yanına alarak onlara 69 Tahrim suresi. eşlerinden birine gizli bir şey söylediği ve ona. Tann'nın tek başına değil d e . ayet. "Rabbim! Bana katında. Beni Firavun'dan ve onun yaptığı işlerden koru ve be­ ni zalimler topluluğundan kurtar!" d e m i ş t i . Ayetlerde peygamberin. " 7 0 Aslında bu Tahrim suresinin ilk üç ayeti de aynı hadi­ seyle ilgilidir. bunu gizli tutacaksın dediği sözü çok açık. yoksa var biçimiyle pek anlaşılmaz.5. ayet. cennette bir ev yap. bu konuda birlikte çalıştıkları açık olarak vurgulanıyor ve üstelik de Tanrı tarafından tehdit ediliyorlar/uyarılıyorlar: Eğer peygambere karşı olmaya ve bu konuda birbirinize destek v e r m e y e d e v a m ederseniz. M u h a m m e d ' e karşı birbirlerine destek olduk­ ları. . Yine burada Muhammed'in iki eşinden söz ediliyor ve onlar t ö v b e y e davet ediliyorlar. ancak olayın anlaşılabilmesi için bunlar yeter­ li. iman edenlere ise. Hani o. iyi insanlar ve diğer melekler de (topyekûn) M u h a m m e d ' e yardım ederiz deniliyor. Bir de onların kalpleri­ nin kaydığı. Cebrail. 12. "aslında ayetler tek başına bile konuya iliş­ kin bir şeyler çağrıştırıyor" demiştim. ilkin ben Allah başta ol­ mak üzere. Rabbinin kelimele­ rini ve kitaplarını doğrulayan İmran kızı Meryem'i de (ina­ nanlara) örnek gösterdi. " 6 9 6. bir de iffetini sapasağlam koruyan ve bizim de kendisine ruhumuzdan üflediğimiz. Firavun'un karısını örnek gösterdi. Biraz önce."Allah.

O gittikten sonra Mu­ hammed de eşlerinden (cariye statüsündeki) M a r y a y ı ya­ nına alıp Hafsa'nm odasına gitmişler ve Hafsa'nın yatağın71 Osman Keskioğlu. Şart­ lanma böyledir işte: Sahibini kafese koyar. Ben şahsen daha önce bu ayetlerle ilgili var olan dokü­ manları. bu sure M e d i n e döneminin son 9-10 yılın­ d a 7 1 gelmiş (oluşturulmuş) ki. onu bağlar-. ben de bakıp okuyordum. Anılan ayetler hakkında. kadın da gitmiş. Efendim bilmem M u h a m m e d hangi hanımının yanında bal yerken-bal şerbeti içerken. konuyu dağıtmak âdetim değil. tefsirlerde ve diğer ilgili kay­ naklarda özetle şunlar anlatılıyor. Başta tefsirler olmak üzere. yorumları okuyunca. o zaman Muhammed 61-62 yaşlarındaydı ve 63 yaşında da vefat ediyor. ben sadece Tann'nın bu yaklaşımını hatırlatmak istedim! Gelgelelim. Zaman zaman konular arasında benzer tuhaf şeyler ortaya çıkınca. kısa bir vurgu yapmak zorunda kalı­ rım! Çünkü konu dışına çıkmak. Muhammed'in bu yaşından sonra. s. Ayşe-Hafsa bunu kıskan­ mışlar. Kur'an Bilgileri. Hele Tann'nın. Diyanet yayını. diğer İslami kaynaklardan da yararlanarak ayetleri biraz daha açayım. ama di­ ğer Kur'an yorumcuları gibi hakikati görmüyordum. bu yüzden M u h a m m e d ' e film çevirmişler veya bir gün Muhammed Hafsa'ya. Evet. ger­ çekten ilginç. dul kadınlar ona verebilirim demesi. 120-129. siz Muhammed'i rahat­ sız e t m e y e d e v a m ederseniz ben her bakımdan sizden da­ ha iyi olan kızlar. g ö z ­ lerini açtırmaz. bugün babanın (Ömer'in) evine gidebilirsin demiş. Hani bir söz var: Bak­ mak ve görmek. sanki bu ayetler Muham­ m e d ' l e eşleri arasında meydana gelen çok basit bir aile iliş­ kisini anlatıyormuş gibi inanıyordum. .karşı cephe alması ilginç! Konumuz bu değil.

sahipsiz de­ ğildi). konuya devam e d e ­ c e ğ i m : Hani derler ki. insan hayretler içinde kalıyor. Odasının kapısını açın­ ca onları sevişirken yakalamış. her şeyi biliyormuş. Muhammed geçmişi. A m a çok büyük bir Tanrı diye nitelendirdiği yaratıcısını getirip bir aile barışı-ilişkisi konu­ sunda kullanması. M a d e m öyle. g e l e c e ğ i . peki Hafsa'nın geri dönece­ ğini neden bilememiş! N e r e d e kaldı onun peygamberliği (Din mantığına g ö r e ! ) Bir de kadına böyle oyun kurması. tabii ki Hafsa da akıllı. Sonuçta ikisiyle Muhammed'in arası açılmış ve böylece iş kontrolden çıkınca da Tanrı bu ayetlerle müda­ halede bulunmuş gibi bir hikâye. Bu manzara onun zoruna gitmiş. Ben burada küçük bir soru sorup. o kadınların dedesi durumundaydı ve ayrıca onun birçok kadını daha vardı. Hele çoğu Kur'an yorumcusu/tefsir sahibi ve bu konu­ yu kaleme alan İslam düşünürleri bu hikâyeleri anlatırken. sonuçta Muham­ m e d ' e çok sert tepki göstermiş (Zira arkasında babası Ö m e r vardı. çok sığ bir yakıştırma: Ayetlerde oluşturulan bu hoş olmayan kompozisyon Tanrı'ya mal edilemez! . Hafsa daha sonra bu olup bitenleri kuması A y ş e ' y e anlatmış. hatta masal anlatılıyor. Evet. anlatılanlar bu gibi hikâyelerdir. tabii ki haklı olarak bu ko­ nuda sıkıntılar yaşanmıştır. bakın ha Muhammed'i rahatsız ederse­ niz sizin iflahınızı keserim gibi ifadeleri ona mal etmesi. o kadar zevkle ve sanki gayet normal bir şeymiş gibi anlat­ mışlar ki.da sevişmeye başlamışlar. Dolayı­ sıyla yarı yoldan dönüp geri gelmiş. kadın ona karşı bunu yapabilirdi. Muham­ med'in onu sebepsiz yere gönderdiğini anlamış. tabir caizse hileli yolla onu göndermesi kendisine yakışır mı? Şu olmuş olabilir ve gayet doğaldır da: M u h a m m e d 60 yaşlarında.

İmam Malik Muvata. c. f. no: 545 Cenâiz kısmı. 11. erkekler arasında bulunması di­ nen uygun değildi. çarşamba sabahı yapılan duyurudan öğrendik: Muhammed'in cenazesi bugün gömüldü şeklinde du­ yuru yapıldı" diyor. dolayısıyla dışarı çıkması.Beyhakı. b. h. 3/403-409. b. Büdaye-Nihaye. d-Taberi Tarihi 1 1.Ahmet b. Sire 4/344. Bunu aktaranlar arasında m e z h e p lide­ ri var. . yılı. 3/217. Temhidö Muvatta şerhi. Tabakat: 2/401.İbni Kesir. Ancak genel kanı. önemli tarihçi ve Kur'an yorumcuları var. eşinin cenazesi üç gün y e r d e ka­ lıyor. Ayşe C e n a z e y e Katılmıyor Muhammed'in cenazesinin kaç gün yerde kaldığı konu­ sunda değişik rivayetler var.c.Taberi Tarih. "Muhammed en çok beni seviyordu. 5/292. burada.İbni Hişam. Hanbel 6/62. 7 2 Hele Ayşe'nin şu sözü enteresan: "Biz cenazenin def­ nini. El-Vefa bi Tarif-i Fedaili'l Mustafa. g. benim odamda vefat etti" demesine rağmen. 35. Hicri 11. Burada İmam Ahmet'ten alıntı yapıyor. c.İbni Kesir. Bidaye-Nihaye. m a d e m defin söz konusu değil- 72 a. üç gün yer­ de kaldığı y ö n ü n d e . 3/216 ve sonrası 73 a. 7 3 Peki. bab. Sünen-i Kübra.. yani böyle kenardan söylenen bir söz d e ğ i l . yılı olayları. Muhammed'in gümüldüğü yer kısmında. daha sonra gömülüyor ve Ayşe bunun haberini baş­ kalarının duyurusundan öğreniyor? Burada şu sözler söylenebilir: Efendim A y ş e bir kadın.Ibn'l Cevzi. Oysa cenaze onun evindeydi. 24/396. ne zaman gömüldü ko­ nusunda. Hz.. 5/292. nasıl oluyor da. Ayşe hadisleri. onun için haberi olmamıştır. Burada çarşam­ ba yerine salı günü sabahı geçiyor. "Acaba cenaze gömülürken Ayşe nere­ deydi" diye sorulmaz mı? Kendisi bizzat. e.İbni Sad.İbni Abdi'l Ber.Hz. Muhammed'in defni kısmında. hicri yılı olayları.

niçin g ö ­ türdüler? Ayrıca A y ş e hayatında birçok siyasi hareketler içinde bulunmuş. o zaman cenazeyi nereye. hangi eşleri. .A y ş e ve H a f s a İkilisinin Tahrim Süresiyle ilişkisi Ayetlerde bu iki kadının adı geçmiyor. yılında da vefat eder. İşte durum bu 74A'lam-i Nisa. Muhammed hayata v e d a edince bu kadın 28 yaşlarında dul kalıyor ve yaklaşık 35 yıl daha yaşıyor. 17 v e y a 21 yaşlarında olan Hafsa ile evleniyor. hem halkla konuşuyor.74 Yeri gelince anlatacağım. Bu şu demek oluyor ki. nasıl biliyoruz? Bu konuda binlerce kaynak var ki bu iki isim Ebubekir'in kızı Ayşe ve Ömer'in kızı Hafsa. Ni­ tekim H z . eşlerinden Es­ ma onun cenazesini yıkıyordu. 4/113. bu şekilde izleyebilirdi. hem de babası üzerine şiirler oku­ yordu. d. Burada kısa bir hatırlatma yapayım. halife Osman defnedilirken hanımı geceleyin mezarı başında m u m tutup çalışanlara yardımcı oluyordu. İkisi de Muhammed'in eş­ leri.di ve sorun da yoktu. Peki. Yine Ebubekir ölürken. onlar caizdi de bu son uğur­ lamada eşinin cenazesinin başında bulunması mı yasaktı! Kaldı ki A y ş e için böyle bir yasak söz konusu değildi. Fatma babasının mezarı başında hem ağlıyor. M u h a m m e d ' d e n sonra yak­ laşık 50 yıl daha eşsiz yaşamıştır. Dolayısıyla Ayşe en azın­ dan çarşaf giyer. Yine Muhammed 56 ya­ şında iken. A m a tabii ki hitabın Muhammed'in eşlerine olduğu kesin. hicri 57. Cemel Vak'ası gibi meşhur tarihi olay­ larda yer almış bir kişiliktir. Muhammed 54 yaşında iken 9 yaşındaki Ayşe ile evlenir ve vefat edince kadıncağız 18 yaşında dul kalır.

So­ nunda hac mevsimi geldi biz yola çıktık. Bir ara yolda fırsatını bulup Ö m e r ' d e n sordum: Ayette sö­ zü edilen iki kadın hangileri. Ortada iki ihtimal var: Ya bunlar kadın kısmını hiç insan saymıyorlardı (ki gerçek olanı bu) dolayısıyla biraz boylu poslu oldu mu hemen evlendirirlerdi v e y a A y ş e ve Hafsa'da olduğu gibi. bir gün bunu Ö m e r ' d e n sorayım. Şöyle ki. "Hayret sana. . diye. Sahabeden İbni Abbas anlatıyor. hacca gidiyoruz. sizler artık inananların anneleri sayılırsınız" demesi izah edilir gibi de­ ğil. ayetler: 6 ve 53. Tann'nın ayetler g ö n d e r e r e k 7 5 "bakın siz artık Muhammed'in ölü­ münden sonra başkalarıyla evlenemeyeceksiniz. Bu iki isimle ilgili Buhari ve Müslüm'in ortak olarak aldıkları hadisleri te­ mel alarak kısa bir bilgi vereyim. her iki kaynakta da bu konuda hadisler çok fazla. Olaylara bakıldığında bu fikir kuvvetle muhte­ meldir. fırsat kovalıyordum ki. onların ya­ şama hakları. ama pek cesaret edemiyordum. Bu ayet geldikten son­ ra. bu gencecik kadınlar sanki M u h a m m e d ' e cariyelik yapmaya mecbur mu. "Acaba Muhammed'in hangi kadınları kastedilmiş?" di­ ye hep merak ettim. O da. Bu Tahrim suresinde de mağdur olan yine Muham­ med'in bu iki eşidir. Tahrim suresinde anlatılan bu ikilinin Ayşe ile Hafsa ol­ masında bir kere islam camiasında ittifak var. Zaten bir kısmını aşağıya alacağım. kız vermekle iktidarı ele geçirmek he­ deflenmiştir.iken. zevkleri yok mu! Neymiş. mağdur olan bu iki kadın olduğu halde. ya 75 Ahzab suresi. bakın Muham­ m e d ' e karşı gelirseniz ben Allah olarak onu daha güzeller­ le evlendireceğim diyor. Şunu da hatırlatayım ki.

Mezalim-gasb kısmında. "müjde olsun" şeklinde hitap ediyor onlara. Ebu Naim Isfahani. Beydavi. 77 Suyuti.Buhari. Ayşe ve Hafsa'ya -sebebi ne olursa olsun. Kaldı ki. ben gidersem benden sonra babalarınız Ebubekir ve Ö m e r y e ­ rime geçsinler. Talak. Ayrıca Zamahşeri.bir söz vermiş. Çünkü yerine kimi belirlediği konusunda çok tartışmalar var. . tefsirlerde anlatılan bal şerbe­ ti/bal olayı. Taberi ve daha niceleri Ayşe ve Hafsa diye belirtmişlerdir. Dürrü'l Mensur. O bakımdan geçici diyorum. kanıtlar zaten güç76 a. adeta bir ansiklopedi durumunda olan imam Suyuti'nin 'Dürr'ül Mensur' adlı tefsiri. zaman da hızla ilerliyor ve adamlar da (Ebubekir-Ömer) onun yaşıtları. Muhammed falancanın sırasında falanca eşiyle yakalandı gibi hikâyeler bir yana. Olayları yatıştırmak için o an için söylenmiş geçici bir söz. Onun için bir an önce iş başı yapalım hesabıyla kendisine karşı suikast yapmak için geçerli bir neden. Libas. Muhammed'in isteğiyle olan bir teklif değil. Ancak anlık bir söz. zorunlu bir sözdür. Çünkü söz vermiş. Er-Razi. Sealibi. İbni Adiyy. ilgili ayetler kısmında birçok kaynak var. olup bitenlere karşı onları dur­ durmak için kendilerine torpil yapmış: Söz veriyorum. Ali ismi ö n e çıkıyor. ancak daha fazla bilgi için. peygamberin ruhsat ver­ diği elbise kısmında. Hatta Mu­ hammed bunu A y ş e ve Hafsa'ya ilk söylediğinde. bilmem Hz. ortada bir gerçek var: Muhammed. Dahhak İbni Mrdeveyh gibi. Tahrim suresi. Nikâh. Tahrim suresi kısmı. tabii ki bu. Burada İmam Suyuti birçok yazar kay­ nağın ismini detaylıca veriyor. ibni Kesir. Kurtubi. b. oraya bakılabilir. 7 6 Daha önce de belirttim. halk tabiriyle halife olsunlar diyor.İbni Abbas! (yani nasıl hâlâ bilmiyorsun) bu ilci kadın Ayşe ile Hafsa'dır" d e d i . bu iki isimde sorun yok: Ayşe ve Hafsa'dırlar. babanın kızına eşi hakkında na­ sihati konusunda. Tefsir. İbni Asakir. işin içinde özellikle Hz.Müslim. 7 7 Diyelim ki aralarında başka hiçbir olumsuzluk da yoksa bir kere bu halifelik sözünün verilmesi zaten Muhammed için tehlikeli.

Abni Ebi Şeybe. c. onlar ayrı şeyler. Burada hiç şüphesiz ki bir kinaye. Tahrim süresiyle ilgili bilgiler daha bitmedi. Orası da okunursa. Müsnedüi müksirun İbni Ömer hadisleri kısmında. en başta Buhari ile Müslim'den aktarayım. Musannaf. İmam Ahmet de Müsned'inde almış.Müslim. ama bu da onlar için önemli bir neden. ibni Ömer hadislerinde. c. Aynı sözü baş­ ka zamanda Harsa için de kullanmıştır.Müslim. birini/birilerini işaret e t m e söz konusudur. aslında Ö m e r onu çok kolay yönlendirebiliyordu demek yerinde bir tes­ pit olur. şeytanın boynuzunun çıktığı yer burasıdır" diyor. Fitne bölümünde. bakıyoruz "Şeytanın boynuzlan" şeklinde çoğul kullanmıştır. Nitekim Ayşe ve Hafsa'yı işaret etti­ ği gibi.İmam Ahmet.Buhari. b. Ayşe'nin evinden çıkınca üç sefer söyledi şeklinde rivayetler de var. sanırım Ömer'in gerçek kimliği hakkında daha inandırıcı bilgi edinmiş olunur. b. Muhammed'in eşlerinin evleri kısmında. 79 Müslim. Muhammed bir ara Ayşe'nin evini göstererek ve üç sefer de tekrarlayarak. Burada birçok hadis kaynaklarında g e ç e n bir olayı. . Yemn kısmında. "İş­ te küfür/fitne buradadır. Fiten bölümünde. 80 Fitne ve şeytan boynuzu terimlerini başka konularda da kullanmış.lü. Fiten kitabı. bunu böyle anlamak lazım. 7 8 Bu sözü. Ki­ mileri bunu çarpıtabilir diye hatırlattım. A m a isimleri teleffuz etmediği zaman. Hani halk arasında da 78 a. somut ka­ nıtlar var. İlerde Ömer'le ilgili detaylı ve bağımsız bir başlık sunacağım. Farz'ül humus. Fedail. Bu gibi planlar konusunda Ebubekir pek aktif biri değildi. 79 Burada g ö z d e n kaçmaması gereken ince bir nokta var: Muhammed yalnız Ayşe ve yalnız Hafsa dediği zaman "Şeytanın boynuzu" terimini kullanmış (Yani tekil). Bunu da belirtmiş olayım. 80 a.

"Fitne doğudan çıkar" derken burada V. Yani Muhammed. bari "Şeyta­ nın boynuzu kuzeydedir" deseydi. O da bunu kastetmiştir. Bir de komünizmin asıl çıkış yeri Rusya da değil: Marx. Türk-İslam sentezcileri bu hadisleri şöyle kullanıyorlar­ dı: Bakın işte komünizm o kadar tehlikeli ki. Ki o zaman ben zaten küçüktüm. ama d o ğ u denince. doğudan çıkar şeklinde ifade etmiş. Muhammed ta o zaman -mucize yoluyla. Yusuf'un etrafındaki kadınlar gibisiniz" diyor. Bazı sözlerinde fitne buradadır yerine. Her ne kadar bu hadis vefatına yakın bir zamanda Ebubekir'in cemaate . A y ş e ve Haf­ sa'ya bazen dolaylı sözler söylemek zorundaydı. Hatırlıyorum. Rusya Suudi Ara­ bistan'a g ö r e pek de doğuya düşmez.İ. "Siz aslında Hz. 1980'lerde Türk-İslam sentezcileri. Çünkü Ö m e r ve Ebubekir'den çekindiği için. o zaman hiç olmazsa koordinatlar tutardı. O da şundan: Artık ya farklı olay ve kişileri kastetmiştir veya bunu söylediği za­ man Ayşe-Hafsa evleri ona g ö r e doğuya düşmüş olabilir.kullanılır: Falanca aynen şeytan gibidir denilir.buna işaret etmiş diyorlardı ve ayrıca ballandıra ballandıra "Komünizm tehlikesinden Rusya'yı terk edip Karadeniz'i yüzerek g e ç e n ve bu zorluk­ larla Türkiye'ye gelen sayısız insanlar var. Nitekim bu konuda özel bir ayet de var: "Sizin tuzağınız gerçekten büyüktür" diye. Lenin'i kastetmiş (komünizmi!) diye anlatıyorlardı. Üstelik o kitaplar bedava dağıtılıyordu. A m a madem söylenen hadisten maksat Rusya ise. Hani Kur'an'daki anlatıma g ö r e Yusuf un etrafındaki kadınlar ona oyun kurmuşlar. dünyadan haberim bile yoktu. bakın bu konuda kitaplar bile yazılmış" gibi İslam'ın mucizelerini anlatıyor­ lardı. Engels Avrupalı! Muhammed ayrıca Ayşe ve Hafsa için. Nur­ cular bu gibi hadisleri komünizme karşı anti propaganda olarak kullanıyorlardı.

diğeri de dört harfli/mezid bir fiil). ama İslam düşünürleri bunlara hep basit anlamlar yük­ lemişler. no: 238 . Gerçi hiyanet yalnız ihanet anlamına gelmez-. ama sonuçta olumsuz bir anlam taşır. Kur'an'la devam edelim. Yoksa Hz. başka anlam­ larda da kullanılır. Bir kere burada daha uygun sözcük kullanılabilirdi. sizi gidi tuzakçılar şeklinde anlatıyor­ lar. nerdeyse ihanetle eşanlamlı bir kelime (aynı kökten gelen biri üç harfli. gerçeği yansıtmıyor. ayette) da iki kötü kadın olarak açıklanıyorlar. Muhammed bu kadar ağır bir benzetmede niye bulunsun ki. M a d e m Hafsa ile Ayşe'yi bu ikiliye benzetiyor ve bu ikili de 81 Buhari. no: 681 ve 684. gerçek anlamlarını hep g i z l e m e y e çalışmışlardır. Tahrim suresinden anlamlarını verdiğim ayetlerden on ve on birinci ayetleri önemli bir mesaj içermektedir aslın­ da. Nitekim Şia kesi­ mi. Yani ben ne zaman Ebubekir'i önerdim. 81 Kanıtlar daha bitmedi. ver­ diği Nuh ile Lut'un kadınları (10. İlginçtir ki. "Muham­ m e d diyor ki. Şu soruyu sormanın tam da zamanı­ dır: Acaba neden o iki kötü kadın örneğini getirip bu olay bağlamında/Ayşe ve Hafsa'nın geçtiği Tahrim suresinde anlatıyor. ne alâkası var? Burada Ayşe ve Hafsa'yı. Ezan kısmında. namaz kısmı. Ebubekir cemaate imam olsun" iftirasını duy­ duktan sonra söylediğini iddia ediyor. Ayşe'nin insanlara. Nuh ve Lut eşleri kocalarına karşı hainlik yap­ tılar diyor. farklı yönlere çekmişler. A y ş e ve Hafsa nasıl kötü bir ikili ise. birinci cilt. Burada kötü iki kadın örneği v e ­ riliyor. kötülük bakımından Nuh ve Lut kadınlarına benzetiyor. Bunu. Lü'lüü Mercan. aslında bu bir uydurmadır. Kaldı ki. Buhari-Müslim hadisleri.namaz kıldırma olayıyla ilgili olarak anlatılmışsa da. Muhammed'in bu sözü. kendisine karşı tertiplenen komp­ lonun bir parçası olarak değerlendirmek daha doğru ve mantıklıdır açıkçası. Hainlik.

insan bağımsız bir g ö z l e yalnız bu Tahrim süresindeki anlatılanlara baksa.eşlerine karşı haindi diyor. hakkında sağlam İslami kaynaklardan derlediğim bazı bilgileri sunmak istiyo­ rum. o kadar akli dengesini kaybediyordu" d i y o r . yaptığı bir işe hayır yapmadım di­ yordu. 8 2 Bu.. daha önce de Ayşe ve Hafsa tarafından değişik yollarla kendisine verildiği olasılığı çok güçlü.. Kur'an'a bu ilginç biçimde yansımış diye insanın ak­ lına sorular gelir! e. ya Hafsa? Belki ayetten bunu kastetmemiş. N e d e n Hay82 El-lü'lüü vel-Mercan. ancak seçilen terimler uygun değildir. yine aklına bir şeyler gelir: M u h a m m e d ' l e eşleri arasında olup biten ney­ miş ki. anılan planları başarabilecek kapasitede mi değil mi? Ayşe'nin anlattığı şöyle bir hadis var: "Muhammed'e sihir yapılmıştı. İşte alâkası olmayan bir terim kullanıldığın­ da tabii ki yorumculara iş çıkar: Zoraki anlamlar yüklemek durumunda kalırlar. o sihrin etkisiyle öy­ le bir hale gelmişti ki. Maksat. peki Hafsa ile Ayşe de böyle miydi acaba (İhanetçü). no: 1412 . Diyelim Ayşe'nin Safvan'la İfk ola­ yı meşhurdur.A y ş e H a k k ı n d a Bazı Saptamalar Ayşe'yi biraz daha fazla tanımak için. Burada ihanet/hainlik kelimesi kullanılınca Kur'an yorumcularının zoraki açıklamalara başvurduklarını görüyorum: Efendim peygamberlerin eşleri zina yapmazlar gibi yorumlar. Hiçbir kanıt olmasa bile. Buhari ve Müslim'in ortak olarak işledikleri hadisler­ den. Bunları bu suikast bağlamında şöyle değerlendirmek mümkün: Demek ki bu ilaç içirme olayı sadece vefat ettiği sırada olmamış.

M u h a m m e d ' d e n sonra Ayşe 50 yıl tek başına yaşamış. ister 15 olsun fark etmez. 8 4 Kadın her yönüyle bece­ rikli biri. 22. Kim bilir ve garanti eder ki. İbni Asakir'in anlattığına g ö r e . Bu nedenle. Devlet onun maaşını veriyordu. Hatice gibi cömert. 84 ibni Asakir. ayetlere g ö r e artık bir daha evlenemezdi. Bir kere Muhammed 55 yaşlarındaydı ve başka hanımları da vardı. Bir kere başlangıçta babasının onu M u h a m m e d ' e ver­ mesi büyük bir yanlışlık. Onun köleleriyle-işçileriyle İbni Abbas'ın köle-işçileri arasında bir ara kavga çıkınca. Marya. Safiye. Muhamm e d ' d e n sonra -istemişse. Ayşe. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Meymune. Bunun savu­ nulacak hiçbir tarafı yok. Cüveyriye. Zehebi. 13/Z93. Şu denilebilir: Ayşe Muhammed'i kaybetseydi. Bir de Ayşe gibi bir kadın kendi işini bilirdi.ber'de bir Yahudi kadın bunu planlayabiliyor da Ayşe böy­ le yapmasın! Üstelik Ayşe yapsa babası halife olacaktı. Dolayısıy­ la A y ş e neden kendini eşsiz bıraksın ki? Bir kere Muham­ med'in Ayşe'den başka aynı anda en az on hanımı daha v a r d ı 8 3 ve kendisi 60'ı geçmişti. biyolojik olarak artık Muhammed'den aşk beklemek mümkün değildi. Zenginliğine küçük bir ör­ nek vereyim. Hafsa. Ayşe bunu duyar duymaz -çözmek için.koca ayarlayabilmiştir. hatta bir insanlık suçu idi. ister ya­ şı 9 olsun. artık başka bir erkekle yaşamamıştır! tabii ki yaşamışsa diyecek bir şey yok: Genç kadın ve onun en doğal hakkı. Zeynep b.he­ men koşarak olay yerine g i d e r . . Ümmü Seleme. Ümmü Habibe. O yüzden e ğ e r Ebubekir ve Ömer M u h a m m e d hakkında bir suikast plan83 Şevde. Burada demek istediğim. eli açık biri değildi. Cahş vs. bu işte çıkarı vardı. Düvel'ul İslam. Ayşe'nin bir kere ondan beklentisi yoktu. aşk konusunda Ayşe'nin za­ ten Muhammed'den bir beklentisi yoktu.

söylediği malzemeyi kuyudan çıkar85 Hz. . b. ne zaman defnedildi kısmında. hanımlarıyla seviştiği halde sevişmedim diyordu/bunun farkında değildi. mantık ve ilmi açıdan boş bir iddiadır. İşte halifelik kavgaları yüzünden ce­ naze o yaz sıcaklığında 3 gün dışarda kalır. c. Ayşe ben çaremi buldum. o coğraf­ yanın en sıcak aylarından. Ebubekir'le Ö m e r de o üç gün içinde halifelik peşindeydi. As­ lında bu da M u h a m m e d ' e yapılmak istenen planın bir par­ çasıdır: Olay sihir değil. Tarih. "Sonuçta bir gün Muhammed bana dedi ki. Burada. Muhammed ne zaman gömüldü bölümünde. Kaldı ki bugünkü gibi sıcaklığa karşı tedbir de yoktu. Daha önce de belirttim. cenaze üç gün yerde kalmış­ tır. Tekrarlıyorum: Sihir yapıldı açık­ laması zaten A y ş e ' y e dayanır. tabii ki bu da anlamlı. İki kişi (melek) bana gelip dediler ki. ama A y ş e kendi evindeydi. Hz.Taberi.lamışlarsa ve o da bu iki kadın tarafından uygulanmak istenmişse. Muhammed'in vefat ettiği ay Haziran ayı ki. 8 5 Bu büyü hadisinden bahsetmekte maksadım şu: "Biri­ leri M u h a m m e d ' e sihir yapmıştı. o da akli dengesini kay­ betmişti" sözü. Bidaye-Nihaye. siyer 4/315. bu büyü M u h a m m e d ' d e o kadar olumsuz etki yapmıştı ki. Özel başlık: Ne zaman öldü. Hadis uzun ve içinde çok lüzumsuz şeyler var. cena­ zenin ne kadar bozulduğunu insan herhalde tahmin edebi­ liyor. Mesela A y ş e diyor ki. Muhammed'in cenazesinin üç gün yerde kaldığını içeren kaynaklardan birkaçı: a.İbni Hişam. belki de ilaç yedirmek/içirmek gi­ bi bir komplo söz konusu.İbni Kesir. ben hepsini anlat­ madım. 3/217. Bunu anlattıktan sonra ben­ le Muhammed gittik. o sihrin malzemesi de Yahudilere ait olan Zekvan kuyusuna atılmış. bu adama sihir yapılmış. bunlar rahatlıkla bu plana iştirak etmişlerdir. 5/292.

Ayşe'nin bu hadisi. Tabakt.dik.İbni Sad. d. e. seni kabre indirirdim" diyor. en başta Buhari'de pek çok yer­ de geçmektedir. 8 6 Hele Muhammed'in A y ş e hakkında şu açıklaması şüp­ heleri daha da artırmaktadır. Muhammed. böylece onun büyü işi bitti. hastalığı kısmında. aynı gün sen gider başka hanımlarınla aşk yaşarsın" diyor. Muhammed hasta iken bana. kavl'ül marid kısmında ve Ahkâm.Buhari. Ayşe'den farklı bir hadis. sen ölümümü istiyorsun. nasıl olsa ben sağlığıma kavuştum. Mer'da.. Hâlbuki senden önce ölsem. 1/202. Bir de değişik kaynaklarda bunun farklı versiyonu da var. Bunun üzerine Ayşe sert tepki gösteri­ yor: "Bu açıklaman gösteriyor ki.Müsned-i Teyalisi. Müsned. Hz.. no: 4620. b. "Yazıklar olsun! Bu kadın (Ayşe) başarabilirse ne yapmak istiyor.İbni Sad. 2/353. Ayşe'ye.Müsned-i Ebu Ya'li. istihlaf kısmında. Belli ki Muham­ m e d ondan kurtulmak istemiş. Hz. O. c. 87 a." Bunları anlatan Ayşe'nin kendisi. 5/289. olayı başka konu86 a. ama kaybolmaz ki. Çok açıktır ki. Muhammed'in 'Beki'a çıkması' başlığıyla. Kendisiyle Ayşe arasında olup bitenler bağlamında bir ara. Hz. ancak çaresini bulamamış­ tır. onun izini benzer uydurmalarla kaybettirmeye çalış­ mış. başkası önemli değil dedi. Bu arada ben M u h a m m e d ' e . 6/111. Ayşe d e v a m ediyor: "Söze bak! Vallahi benim bildiğim. b. 8/87. 2/351. Çünkü açıklamalar inandırıcı değil. Muhammed'in ağrısı. Tabakat. . "sen benden önce ölseydin ben senin cenaze namazını kılar.Ahmet b. gerek yok. 8 7 tabii ki bunu anlatan Ayşe. neyin peşinde­ dir!" diyor. "Ayşe sen benden önce ölseydin ben sana dua eder­ dim" dedi. Şa'b'ül iman 1/214 ve Sünen-i-Kübra. rahatsızlığı geçti. sen bir an önce gitmemi ve benden kurtulmanı istiyorsun" diyor. Hanbel.Beyhakı. "Peki bunu insanlara anlat" dedim. Ayşe çaktırmadan ona bir şeyler yedir­ miş.

Mesut Ayaşî (h. Meğerki mezarlığa. kızları A y ­ şe ve Hafsa'yı Lut kavmine benzetmişler şeklinde net açık88 Al-i imran suresi 144. hatta bazı Kur'an yorumcuları ve İslam düşünürleri bu ve benzeri kanıtları g ö z önüne alarak. Her ne kadar yazdıkları halde katılmıyorlarsa da. . peşine takıldım. Aslında bu söz. ona zehir içirdiklerini net söylüyorlar. Zehebi. İşte Hz. Şu da var ki. ben de sandım ki başka hanımlarına gidiyor (kıskandım). işte beni görünce o arada bu sözü söyledi diyor. İbni Hacer gibileri şu ağır ifadeleri de eklemişler. ona verilen ilaçtan sonra v e y a kendisine karşı Ayşe'nin çevirdiği genel planlar bağlamında söylenmiştir. Kimileri (isim de vererek). asırda yaşamış) kendi tefsirin­ 8 8 de bu konuda halife Ömer. Benzer ağır ithamlar Sünni kaynaklarda da var. verilen bilgilere g ö r e M u h a m m e d son günlerde Ayşe'nin evinde kalmış ve artık orada vefat et­ miş.. Hatırlanacağı gibi biraz önce de açıkladım. ölülere dua e t m e y e gidiyor­ muş.4. Ayşe île Hafsa'nın (tabii ki Ebubekir ve Ömer'in de direktifleriyle ki bir an ön­ ce iktidarı ele geçirsinler diye) Muhammed'i katlettiklerini. Mesela. kendisi Ay­ şe'ye şeytan demişti. Ebubekir ve kızları olan A y ş e ve Hafsa'nın Muhammed'i zehirleyip öldürdüklerini ve hepsinin katil olduklarını açıkça belirtiyor. İslam âlimleri arasında tartışmalara neden ol­ muş. yer de böylesine bir komplo için tam uy­ gun.larla ilişkilendiriyor: Mesela bir g e c e kalkıp gitti. Bu­ nun bir çarpıtma olduğu belli. ayetin açıklamasında. Yoksa Ayşe'nin anlattığı böyle basit şeyler yüzünden söylenen bir söz değildir. Anlaşılan. Ebubekir ve Ö m e r ' e Firavun demişler.. Muhammed'in A y ş e ' y e karşı kullandığı yukarı­ daki cümle. Bu durumda A y ş e kimseyi kolay içeri almamış d e ­ mektir ve rahatlıkla istediğini kendi evinde yapabilmiştir. Muham­ med b.

Hatta Meclisi gibi Şia ekolüne bağlı yazarlar 9 0 Ebubekir-Ömer ve kızlarını daha ağır bir şekilde suçluyorlar. kızlarının M u h a m m e d ' l e evli olmaları ve onunla yaşamaları. Selim'in anlattıklarından bir ö z e t sunayım. Siyer-i ATam'ın ilgili dip notunda Zehebi'nin Tezkiretü'l Huffaz. Muhammed b. Ensab. cilt 22/239 ve 22/516. Nitekim Ömer'in yaptıklarına dayanamayan Hz. b) 'Mizan'ül İtidal'.lamaları var. Adı Selim bin Kays Hilali (h. 9 1 Şimdi farklı bir tarihçiden bazı bilgiler sunacağım. bunu açıkça Ö m e r ' e karşı söylemiştir: "Aslında Ebubekir senin umurunda değil. I/268 ve Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz 364. ya­ 92 zarın bu olayı bir sonuca bağladığını anlıyor. bunu hep söylüyorum. Ebi Darem kısmı. 91 Belazuri. Ebu U b e y d e . 15/578.2-76). Muhammed bir siyasi cinayete kurban gitmiş ve bunu tertipleyenlerin baş aktörü de Ömer'dir. ancak Ebubekir'i de yönlendirmiş ve hatta kul­ lanmıştır d e m e k yerinde olur. aslında kendi gele­ ceğinin altyapısını güçlendirmekti. 92 Meclisi aslında Şia. Ali ile çok samimi. Kitabında enteresan şeyler anlatıyor. Aslında bu konuda var olan tüm bilgilere bakınca. Ahmet b. a-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. no: 822'de de geçtiği yazılı. Lisanü'l Mizan. as­ lında kanıtlar çok güçlü ki. ama uzunca da bir kaynak hazırlamış. Bunu yaparken de en önem­ li avantajları. onunla birlikte yaşayan biri. Sen bununla geleceğini garantiye al­ mak istiyorsun" demiştir. Zaten M u h a m m e d ' d e n sonra Ömer'in Ebubekir için aktif bir şekilde çalışması. tam 110 cilt. no 551. Ebubekir. 90 Bihar'ul Envar adlı yapıtı. Sırrı b. Ali. Her ne kadar İslam'ın Sünni kesim yazarları bu konuyu soyutlayarak. 1/587. 8 9 Ayaşî'yi sadece sivri bir örnek olarak gös­ terdim. Muaz bin Cebel ve Salim başta olmak üzere. Bu adam Hz. 2/283. . s. 3/884. insanlardan gizli tutmak istemişlerse de. Muhammed'in Ali'yi halife olarak ad89 Zehebi. Ömer.

Aynca 235 Ömer'in Muhammed'e ihaneti kısmında. Peki. Daha sonra bu sayı hayli ka­ barıyor. Ali'nin halife olmasına fırsat v e r m e m e k için. s. Ö m e r ve Ebu Ubeyde'in halife olmalarına karar veriyorlar. Sait bin As da bu sözleş­ menin kâtipliğini yapıyor. Bunu da uygun zamanlarda Ka'be içinde yürütüyorlar. alınan karar ne! Hedefleri. Bu iş için 10-15 kişik bir katil grup da ayarlıyorlar. yılı ki bir yıl sonra da Muhammed vefat ediyor. ha pislik içinde yetişen bir hur­ ma. o da götürüp Ka'be'de uygun bir y e r d e g ö ­ müyor. 148 ve son­ rası. Daha önce Tebük'tc yaptıkları gibi. Belge orada kalıyor ta ki Ö m e r halife olana kadar. bir darbe ile Muhammed'i ortadan kaldırmak. tabii ki Muham­ med'in de istihbaratı güçlü. Yazılan yazı Ebu Ubeyd e ' y e veriliyor. Kitab'ü Selim. . aralarında hiç fark yok" diyor. "Benim yanımda ha Muhammed'in davası. Muhammed bu planı bilmesin diye Ayşe ve Hafsa da bu konuda g ö r e v alıyorlar. 9 3 93 Selim b. bir toplantısında dolaylı olarak da olsa bu­ nu belirtiyor. nami diüeri Kitab'ü Sakife. Bu gerçek­ leştikten sonra da sırayla Ebubekir. Kays Hilali. göz-kulak oluyorlar. bunun bilgisini alıyor ve plan yine boşa çıkıyor. Selim'in kitabında daha enteresan şeyler de var. Sıra sözleşme metnini yazmaya gelince Ebubekir'in evinde toplanıyorlar. Olay tarihi hicri 10. ama ne fayda! Karşısında en başta Ö m e r ve çok güçlü bir muhalif kitle var. Mesela Ö m e r bir sözünde. burda da Veda haccından dönmekte olan Muhammed'i yolda öldürmeye karar veriyorlar.res göstermesi yüzünden harekete geçenler kendi arala­ rında bir plan yapıyorlar. Hani ibadet yeridir kimse bunu tahmin e t m e z niyetiyle (bilerek) Ka'be'yi seçiyorlar. 34 civarında bir kitle bu plana dahil oluyor ve gi­ derek sayı artıyor. Bunu duyan Muham­ m e d çok kızıyor. fiziki olarak yapılacak hiçbir şey y o k .

A y ş e bugünkü saf Müslümanların inandığı gibi. A y ş e ve Hafsa'nın ona zehir içirmeleriyle sonuç veriyor ve maksadına ulaşıyorlar. Muhammed. as­ lında senaryonun gayet normal ve oluşan kanaatin de bu y ö n d e olduğunu rahatlıkla söylemek mümkündür. pek de dine inanan biri değil­ di. Ayşe'nin bu olayla ilgili yoru­ mundan dolayı. durumu ayetlerle formü­ le ederek bir taktik ve tedbir olarak uyguluyor. Kendisi. Ki güya M u h a m m e d Cebrail eşliğinde bir g e c e Burak de­ nen bir araca (her ne ise!) bindirilip Mekke'den Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya. Ayşe ve Hafsa'dan bir şeyler sezmiş ki. maddi olarak tedbirini almak. M u h a m m e d ' e karşı olanlar çok güçlü in­ sanlardı. Burada bu hikâye üze­ rinde durmaktaki amacım.Yineliyorum. hem de bundan sonra anlatacaklarım bir bütün olarak değerlendirilirse ve bu insanların da 1400 yıl önceki bir toplumun insanları oldukları düşünülürse. iktidar kavgaları yüzünden ta Tebük'ten bu olaya kadar sonuç v e r m e y e n plan. İşte Tahrim sursindeki anlatılanlar. O yüzden elinde iki tedbir vardı. bu kadar ayetleri bunun için oluşturmaz. M u h a m m e d ' e karşı yapılmak istenen ve içinde eşleri Ayşe ile Hafsa'nın da bu­ lunduğu bu suikastlerle ilgilidir aslında. Ki o zaman henüz dünyaya bile gelmedi­ ği halde. Mesela Kur'an'da Mirac'la ilgili İsra suresi var. Allah yanına götü­ rülmüşü) tabii ki bu olay İslam'da meşhurdur ve bir de bu­ nun adında bir sure var: İsra suresi. Bir de e ğ e r anlatılanlar doğruysa. Birincisi. sık sık ayetler oluşturup bu yolla onları durdurmak. zaman içinde bu konuda konuşulunca fikrini söy­ lüyor. bir g e c e hayatı meselesi değil olay. ikincisi ise. H e m baştan beri verilen bilgiler. oradan da göklere. Bir bal şerbeti. "Aslında Muhammed bedeniyle/fiziki . Burada yine başta Buhari ve Müslim'den somut örnek­ ler v e r e y i m .

ayetin bir ye­ rinde deniliyor ki. Bir ara e v e gelince bakıyor ki A y ş e çocuklarla oynuyor. eşlerin arasında geceleyin sıralama yapmayabilirsin' gibi avantaj ayetleri oluşunca. A m a aynı şekilde kaynaklarda şunlar da var. Muhammed soruyor. ayet tefsiri bağlamında. 21.olarak göklere çıkmamıştır. gelip Ayşe ile oynasınlar diye. ona mehir ücretini vermeden/bedava alabilir. Reda. Muhammed bir kadını e ğ e r beğenirse. ara sıra ufak çocukları çağırırdı. ayette. M u h a m m e d ' e tam özgürlük verilir: "Kadınlarından istediğini boşayabilir. 49. demek ki kadın ger­ çekten harikaymış. istediğini geri getirebilirsin.Buhari. Ahzab suresi 50. peygamberliğine inanmadığı düşüncesi kesinlik kazanmaktadır. Ancak sağlam diye kabul edilen kay­ naklarda g e ç e n bu söz A y ş e ' y e ait ise. . peki günümüzde hangi Müslü­ man bu kadın kadar cesaret edip böylesine eleştirel bir söz kullanabilir? Dediğim gibi islam tarihi çok güvensiz ve uy­ durmalarla doludur. "Bu da 94 Fahrettin er-Razi. Bariz bir örnek vereyim. Yine 51. deri gibi o günkü malzemeden iki kanatlı bir at yapmışlar. Ayşe'nin Muham­ med'in. Taberi ve daha birçoğu. bunu İsra suresi ilk ayetin açıkla­ ma kısmında anlatıyorlar. b. bir kadın g e c e sırasını kumasına hibe edebilir mi kıs­ mında. Muhammed. 9 4 Yine en başta Buhari ve Müslim'de g e ç e n ve A y ş e ' y e atfedilen önemli bir söz var: Ahzab suresi 50. o ancak rüya yoluyla bun­ ları anlatıyor" d i y o r .Müslim." 9 5 İşte benzer örneklere bakılınca. asırda yaşıyoruz. Ayşe buna çok kızar ve o meşhur sözü­ nü burada söyler: "Bakıyorum senin Allah'ın senin zev­ kin doğrultusunda acele ederek hemen ayet gönderi­ yor. 95 a.

9 6 İşte bir taraftan oyuncakla uğraşan küçücük bir çocuk. Tarih-ü MedinetJ Dımaşk.İbni Asakir. 30/265 . 13. hani onun da kanatları varmış ya!" karşılığını verince. Muhammed'e.ne?" Ayşe. N o : 5863-64. Bunun tarihçesi de şu: Muham­ med. Hafsa'nın da bu konuda bir hadisi var. Ayşe ister filozof olsun. Hele biraz da ona prim vermişse (yönetici olursun diye) iş tamam olmuştur. ben göklere/miraca çıktım deyince o da tartışmasız olarak buna inanırım demiş ve bu unvanı bu olaydan dola­ yı almıştır. cilt. Muhammed ölüm döşeğindeyken. çok doğru sözlü demek. Ö m e r onu ve Hafsa'yı bu komploda bir piyon olarak kullanmıştır. N e r d e bu gibi sözler varsa hep Ayşe ve Hafsa'ya dayanıyor. Sıddık demek. Sad suresi 30. Bunun üzerine halife Ömer. Onun için hep karşımızda uyduruk bir res­ mi İslam tarihi vardır diyorum. Buna karşı Muhammed. " H z .İbni Hibban. b. isterse çocuk. Allah onu öne geçiriyor/yani vahye dayanıyor" diyor. Bilindiği gi­ bi onun lakabı 'Sıddık'tır. Hatta bu konuda Ebubekir bir hiçtir d e m e k mübalağa değildir. Oyun kısmında. onu ye­ rine getirirseniz zarar görmezsiniz" diyor. Muhammed'i Konuşturmuyor! Hz. Muhammed gülmekten bayılıyor. ayet ve devamı. ne dediğini 96 a. diğer taraftan nerdeyse filozof gibi gös­ terilen bir Ayşe. Saflığına ve hiçliğine küçük bir örnek vereyim.Halife Ömer Hz. İşte böylesine saf bir Ebubekir'i Ö m e r kolay yönlendirebilmiştir. Belli ki onlar da iyi çalışmış­ lar! 9 7 f. Muhammed artık hastadır. 97. "Bu Süleyman peygamberin atıdır. "Bana kalem-kâğıt getirin size öyle bir vasiyette bulunayım ki. "Ben ö n e geçirmiyorum ki.İbni Kesir Tefsiri. "bakıyorum sen hasta olursan Ebubekir'i namazda öne geçiriyorsun" diyor.

b. Buhari'de birkaç y e r d e Ömer'in bu konuda ismi g e ç i y o r .İbni Manzur. sağlam konuşamıyor demektir diyor ve ekliyor. 5/212. Her ne kadar kimi rivayetlerde Ö m e r ' l e birlikte başka­ ları da Muhammed'in yanında varmış. Buhari bu 3 yerde Ömer'in ismini verir. Vasiyet. az önce­ ki hadise değiniyor ve Hz. Bunun anlamını İbni Esir'den dinleye­ lim. no: 1637 99 a.Hz. bab'ü kerahet'il hilafı. o bize yeter" diyor ve sö­ zü edilen o vasiyetin yazılmasına engel oluyor/Hz. 'Hecere' demek.. hasta da olsa yine doğru konuşur diyor. Zaten Ö m e r ' d e n başka da kimse bu ifadeyi kullanma cesaretinde bulunamazdı. tabii ki Ömer'in bu sözü üzeri­ ne orada bulunanlar arasında tartışma çıkıyor: Kimisi. bab'ü kavl'il meriz. 9 8 Burada kullanılan tartışmalı bir terim var. Nihaye fi Garib-il Hadis. boş konuşmak. onlar da onun bu vasiyetine itiraz etmişler deniliyorsa da. lsti'sam. artık hastalıktan dolayı sözlerini karıştırıyor. ma­ d e m Muhammed'in arkasında Allah vardır.bilmiyor. . aslında Ö m e r dı­ şında hiç kimsenin adı geçmiyor.Mer'za. Hatta ibni Ab­ bas. Müslim. M u h a m m e d ' e karşı bu ifadeyi kullanan da Ömer'in kendisidir diyor. aynca birçok yerde bu karşı çıkışı isimsiz olarak verir. bab'ü kitabet-il ilmi. Aynı açıklama İbni'l Manzur tarafından da yapılmıştır. Ö m e r yukarı­ daki cümleyle birlikte burada M u h a m m e d ' e karşı 'HCR' kelimesini kullanıyor. "Hayret! Bırakmadılar ki peygamber sözünü ta­ mamlasın" diyor. Bunun neticesinde Muhammed onlara "Çıkın burdan" di­ yor ve vasiyet yazılmadan konu kapanıyor. ilim. ne dediğini bilme­ mek diye genel sözcük anlamını verdikten sonra. Bu açıklama en başta Buhari'nin eserle­ rinde birçok yerde. 5/254. kimisi de Ömer'i haklı buluyor. 9 9 98-Buhari. Müslim'de ve diğer Islami kaynaklarda anlatılmaktadır. M u ­ hammed'i konuşturmuyor. Dolayısıyla Kur'an var.İbni Esir. M u h a m m e d ' e bunu demekten kasıt. Lisan'ül Arab.

-İs­ lam inancına g ö r e Allah cansızları da. g .Megazi. . Musannaf. a. Aşağıda bunun nedenini anlatacağım. no: 18771 ibni Sad'dan alıntı yapıyor. Muhammed'in hastalanması bölümünde.Müslim ortak hadisleri: El'lü'lü'ü ve'l Mercan. ak­ li dengesi yerinde değildir. kullanılan kelimenin anlamı bu.Halife Ö m e r N e d e n Telaşlıydı? a) Belki M u h a m m e d bu son nefesinde. Bunlar aslında önemli açıklamalar­ dır. Razzak. Ömer'in ismi var. abuk-sabuk konuşuyor. babü terk'il vasiyet. başka neye yararsınız" diyor ve burda da engel oluyor/bırakmıyor. Eğer inansaydı ki Muhammed'in projesinde Allah var. Yahudilerin arap yarımadasından çıkanlması kısmında. Ömer'in burada korktuğu bir şey varmış ki karşı çık­ mış. Çünkü iş sadece akılla ol­ sa.). Yine bu hastalık anında M u h a m m e d hanımlarından kâğıt-kalem istiyor.Ö m e r sadece bu olayda itiraz etmiyor. Bunun üzerine Muhammed ( d e m e k ki artık dayanamıyor) ?kadınlar sen­ den daha iyidir" diyor.o zaman bunu söylemezdi. bir kere Ömer'in bu karşı çıkması İslam inancına uygun değildir. ancak. durumu öğreniyor. 100 A. hel yüşfeu ila ehli-1 zimme babında. M u h a m m e d ' e . Ömer'in de içinde bulunduğu Tebük'teki suikastçıları ve yine Ö m e r ' l e Ebubec. f. d. "Artık hastadır. hastaları da konuştu­ rur. Dolayı­ sıyla onun söylediklerinin bir değeri yoktur" d e m e k iste­ miş. Hz. 'Hecere' kelimesi var. Ayrıca 1-2 hadis de isimsiz var. Vasiyet.Cizye. "Siz ka­ dınlar ancak ağlamaya varsınız. o zaman Muhammed'in mucize iddiası nerede kalır? Yani ne olursa olsun bu karşı çıkış Ö m e r için olumlu değil.Müslim. Onlar g e t i r m e y e çalı­ şınca o sırada Ö m e r geliyor. g.'00 Sonuç şu: Ömer. Şu da var ki. e.Buhari.Buhari. v e ­ rin size önemli şeyler yazayım diye.Cihad. no:1059.

en başta Buhari'de anlatılan şeyler. Ali onun yanında yalnız kalıyor ve dışarı çıkınca so­ ruyorlar: Muhammed'in durumu nasıl? diye. tabii ki her iki neden de önemli. . kızları Ayşe ve Hafsa aracılığıyla M u h a m m e d ' e karşı tertipledikleri komployu açıklar endişesi Ömer'i sarmış olabilir. 24 saat Muham­ med'in yanındaydım. "bu da nerden çıktı. Mercan. no: 1058. şöyle diyor.kir'in. Ayşe burada Ali ile ilgili şu önemli açığı da veriyor/ona kızgın ol­ duğunu belirtiyor. 1 0 1 Az önceki hadis çok uzun ve ilginçtir ki.. Kendisi bunu oradakilere söylüyor. tabii ki bu da notlarımız arasında kalsın!) A y ş e 101 Buhari Megazi. Muhammed'in Ali'yi kendine vasi olarak seçip seçmediğini Ayşe'den soruyorlar. İşte bu durumda Ömer'in planı suya düşerdi. Hatta son nefes­ te Hz. A y ş e sert tepki gösteriyor. O da iyi diyor. Vasiyet. mered'ü Nebi. Bunlar. belki damadı Ali'yi toplum içinde hali­ fe ilan eder korkusu. tabii ki bu başbaşa kalmakta Muham­ med'in ona halifeliği konuştuğunu söyleyenler ta o zaman­ dan vardı. Böyle bir şey olsaydı ilkin ben duyardım" diyor ve Ali'nin vasi olduğunu inkâr ediyor. bu konudaki belirsizlik sürüyordu (Allah neden uzun süre onları bu konuda seyretmek istemiş ve daha sonra yaklaşık 10 ayet birden göndererek Ayşe'nin ve dolayısıy­ la Muhammed'in ailesinin dosyasının sağlam olduğunu belirtmiş. Ancak amcası Abbas artık Muhammed'in çok ağır olduğu­ nu ve vefat etmek üzere olduğunu anlıyor. Müslim.Benim ifk olayıyla ilgili (ha­ ni bir savaş dönüşü yolda Safvan adında biriyle zina yap­ makla suçlanıyordu) henüz Nur süresindeki ayetler inme­ mişti. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım bu konuda detaylı bilgi var. Hz. b) Bir diğeri de. hatta tuvalet ihtiyacını altından alır­ dım. Hatta. Ayşe ile ilgili bu hadis sadece Buhari'de 18 y e r d e tekrarlanmıştır.

Üsame. dünya­ yı kendine dar etme. Mutezile ekolüne yakınlığıyla itham edilen İbni Ebi'l Hadid'den birkaç cümle eklemek istiyorum (h. Çün­ kü daha sonra meydana gelen tarihi olaylarda A y ş e hep Hz. Şehadat kitabı.Müslim. hem de Üsame bin Zeyd'i huzuruna çağırıp sordu: Siz bu iş için ne dersiniz. ifk kısmında. Şunu anlatıyorlar: 102 a. sen onu daha iyi tanırsın" karşılığını verdi.Buhari-Müslim'in ortak hadislerini alan El'Lü'lüü ve'l Mercan. no: 1763. A l i ' y e karşı olan c e p h e d e yer almıştır. ben Ayşe'den ayrılayım mı? diye. Hatta hadisler var ki. Nur suresi. "Ey Muhammed. Tevbe bölümü. Muhammed Ali'yi vasi yapmadı" şeklindeki açıklaması doğruluk ifade etmiyor. Bunu ilerde Hz. birkaç yerde. Tevbe bö­ lümü. İşte bu bilgiler de var iken. Zaten daha önce de bu konuda bazı değinmelerim oldu. "Senin eşindir. c. Bir kere A y ş e artık ta­ raftır ve benzer konulardaki açıklamaları asılsızdır. Muhammed hem Ali. sanki sana kadın mı yok" dedi. b. yoksa bu atama konusunda vahiy ile mi hareket ediyorsun. ama Ali.Buhari. "Ben vahiyle konuşuyo­ rum" diyor. Ay­ nı şeyler Necahî Tai'nin "İğtiyal'ül Halifet'i Ebibekir" adlı yapıtında daha fazla ve detaylıca işlenmiştir. Bu ikiliden kı­ sa bir ö z e t sunmakta yarar var.devam ediyor. Muham­ med Ebubekir ve Ö m e r huzurunda Ali'yi halife olarak ilan edince Ö m e r buna itiraz bile etmiş: Sen kendin mi Ali'yi tayin ediyorsun. . Ifk kısmında. birkaç kez. 1 0 2 Konunun aydınlanması açısından şu olay da önemli: Bir kere M u h a m m e d son nefesinde Ali ile başbaşa kalmış ve ona bir şeyler söylemiştir. Bir ara Hz. Konuya ilişkin anlattıklarım­ dan çıkan sonuca yardımcı olur diye düşünüyorum. Ay­ şe'nin " H z . Ali'nin bu sözleri A y ş e üzerinde çok olumsuz bir iz bırakmış.656. Ali-Fatma kısmında daha de­ taylı olarak anlatacağım. benim­ le ilgili olumlu konuştu. Tefsir. demiştir.ö). O da.

Daha da cesaret edip ileri giderek bir ara Ö m e r ' e . konuşulan sürede istifa etmeyince halife Ö m e r hareke­ te g e ç e r ve onu ortadan kaldırmak için planlar yapar. Sıkat 2/192 . A m a daha sonra ne­ dense Osman öne çıkar ve Ebu U b e y d e birden gündem103. b)Taberi Traih-I 3/428 . her kesim sana ılımlı bakar. "Bana kalırsa sen bu halifelik işinden vazgeçersen daha hayırlı olur" der. ancak sen olursan pek tehli­ ke olmaz. g e l e ­ cekte halifeliğin riske gireceğini artık anlar. M u h a m m e d hayatta iken Ebubekir'le konuşur: Kimse senin halife adayı olacağını zaten düşüne­ mez. "Aslında beklentim şuydu. Sonunda Ebubekir g ö r e v d e n ayrılmayınca ve hac yetki­ lerini de Ö m e r ' d e n alınca araları tam açılır ve Ömer. 2/31 vd.İbni Ebi'l Hadid. bana devreder.a)Ibni Hiban. herkes buna sürpriz der. Taberi bunu farklı bir şekilde aktarır: Ö m e r bu halifelik işinden v a z g e ç 04 seydi daha iyiydi şeklinde aktarmış. ya Ö m e r halife olsun ya da Ebu U b e y d e di­ yordu. sükuneti sağladıktan sonra bir hafta içinde kendisi bir bahane bulur ve bir yılı beklemeden g ö r e v d e n ayrılır. 1 0 3 Zamanla Ebubekir'le Ömer'in arası açılır. 104. bir yıl son­ ra da sen ayrılırsın ben başa geçerim gibi pazarlıklar ve se­ naryolar anlatılır. Hatta ilk başta Ebubekir. diyordum ki Ebubekir sistemi rayına oturttuktan. Bu­ nu. Şerh'ü Nehci'l Belaga. Bundan sonra­ sını az önceki yazarların kaynaklarından dinleyelim: Ebube­ kir.Ömer. ama işi uzat­ tı!" şeklinde Ö m e r ' d e n böyle bir açıklama aktarıyorlar. Hatta Ebube­ kir Ömer'i hac görevinden alır. henüz Hz. halife Osman'ın adı hiç yoktu.' Bundan sonraki g e ­ lişmeleri. Sen halim selim/yumuşaksın. Onun için ilkin seni halife yapalım. Ebubekir'in ölümü konusunda izah e d e c e ğ i m . Hatta bir yıl geçtikten sonra Ebubekir çe­ kilmek istemeyince. Ebubekir'in nasıl katledildiği bölümüne bıraka­ yım.

den düşer. Hatta Ö m e r iş başı yapınca, Ebubekir'in çoğu valilerini g ö r e v d e n alır. 1 0 5 Yine Ebu Süfyan ile oğlu Muaviye'ye çok aşırı ayrıcalık­ lar tanır ki bunlar Osman'ın akrabalarıydı, tabii ki bu ilk adımdı; zaman içinde Osman iktidara gelince bu akraba saltanatını daha da geliştirir ve bilindiği gibi bundan dola­ yı Emeviler dönemi başlar. Yani bu g ö r e v d e n almalar ve yerlerine Emevi soyuna bağlı kişileri tayin e t m e olayı, Ö m e r ' l e Osman/ dolayısıyla onun soyu arasında yapılan pazarlıkların bir soncuydu aslında. Burada g ö z d e n kaçan bir şey var: Halifelik makamına g e ç m e olayı halk arasında bilinen o çok basit şekilde ger­ çekleşmemiştir; tam tersine ilk halifeden itibaren hep zor­ lu ve skandallarla olmuştur. Şu sorulabilir: Mademki Muhammed bütün bu olup bi­ tenleri biliyordu, artık burada Ömer'i bu son nefeste ne gi­ bi hesaplar için dinliyordu ki? Artık ne varsa açıklamalıydı. işte bu onun sorunudur, neden söylemedi bilemeyiz. Yalnız şu gibi hesaplar kuvvetle muhtemeldir: Mesela; açıklasam daha kötü olur, sistem dağılır. Veya damadım Ali rahatlıkla halife olsun, ben sorun yaratmayayım-, dolayısıy­ la kızım Fatma da rahat eder gibi hesaplar yapmış olabilir; ama şu kesin ki, Muhammed, Ö m e r ' e karşı hep defansa çekilmiş, çekinmiş ve etkisinde kalmıştır. Yeri gelince Hz. Fatma kısmında belirteceğim gibi, Ha­ ziran ayında vefat eden Muhammed'in cenazesi üç gün y e r d e kalırken, Ebubekir'le Ö m e r cenazeyi bırakıp iktidarı ele geçirmek için kulis yapıyorlar. Halifelik işini sağlama bağladıktan sonra Muhammed'in cenazesine döndüklerin105- Mesela Halit b. Velit, Müsenna b. Haris, Şerahbil b. Hasene, Enes b. Ma­ lik, ikrime b. Ebi Cehil, Ebu Ubeyde b. Cerrah gibi. Yine Osman'a yalcın kişileri/Emevileri iş başına getirir. Sait b. As, Velit b. Ukbe gibi

de; artık cenazesi gömülmüştü, yetişememişlerdi. Burada çok basit bazı yorumlar var: Mesela bu üç gün olayı, acaba Muhammed'i M e k k e ' d e mi yoksa M e d i n e ' d e mi g ö m e l i m v e y a millet lidersiz kalmıştı, mecburen bunlar uğraşacaktı gibi laflar. Bunlar zaten dini kaynaklarda da pek öne çıkma­ mış; ancak cılız da olsa bazı eserlerde geçiyor ama dedi­ ğ i m gibi gerçekle ilgisi y o k . 1 0 6 Daha sonra Ebubekir'le Ömer, Hz. Fatma ve Ali, Eubekir'in halifeliğini tanısınlar diye onlara gidince Fatma aynen şunu diyor: En zor anımızda bizi cenazemizle başbaşa bıra­ kıp kendi işlerini g ö r m e y e çıkan kişilerle bizim işimiz yok; ne bizden izin aldınız, ne de bu konuda (halifelik konusun­ da) bize bir hak v e r d i n i z . 1 0 7 Ömer, Hz. Ali'nin evine bas­ kın düzenleyince Hz. Fatma bunu o sırada söylüyor, "baba­ mın cenazesini y e r d e bırakıp çıkarınız peşine düştünüz; bizden ne istiyorsunuz" diyor. Acaba, Ebubekir vefat edin­ ce Ömer'in hemen halife olması tesadüf müdür? Bütün bunlar yapılan planların birer sonucudur. Halbuki halifelik için ilk başta en çok adı geçen Ebu Ubeyde idi ama ne hik­ metse Ömer ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde birden tarihe ka­ rışıyor, ortalıktan kayboluyor. Nitekim Ebubekir öldürülünce, Ö m e r hemen başa g e ­ çiyor. h- İbni M e s u t ' u n Ö n e m l i A ç ı k l a m a s ı İbni Mesut, "Bana teklif edilse ki, ey İbni Mesut; sen yemin içer misin ki Muhammed katledilmiştir diye? Ben de derim ki, değil ki bir kere; dokuz sefer bu konuda rahatlıkla yemin
106 Şehristani, Milel ve'l Nihal, s. 1/31. 107 a- İbni Kuteybe Dineveri, El-lmame ve's-Siyase adlı yapıtında Ebubekir kısmında, s. 21. b- Ömer Rıda Kehhale, A'lam-I Nisa, 4/114.

içerim ki Muhammed suikasta kurban gitmiştir. Ancak ba­ na, 'Yemin içer misin ki Muhammed normal eceliyle öl­ müştür diye?" teklif gelse, bu konuda tek bir sefer bile ye­ min i ç e m e m " diyor. Önemli bir kişiden önemli bir açıkla­ ma. Bu hadis, birçok İslami kaynakta g e ç m e k t e d i r . 1 0 8 tabii ki İbni Mesut bu açıklamayı yaparken detayını an­ latmıyor: Nasıl katledildi, neydi olay, bunu izah etmiyor. İs­ lami kesim burada Yahudi kadının Hayber'de verdiği zehir olayını g ü n d e m e getirebilir; yoksa Ayşe miydi, Hafsa mıy­ dı... Müslüman yazarlar bunu akıllarından bile geçirmezler veya geçirmek istemezler. A m a olay tek bu hadise bağlı değil ki, görüldüğü gibi kanıtlar fazla. Şa'bi bu konuda, "Yemin ederim ki, Hz. Muhammed suikasta kurban gitmiştir" d i y o r . 1 0 9 Daha önce de Enes b. Malik'in, "Hz. Muhammed'in Hayber'de yediği o zehirli et, onun küçük dili ve ağız bölgesinde iz bırakmıştı, tahribat yapmıştı" hadisini ak­ tardım. Ki Hayber zehirinden de etkilendiği bir gerçek; ama o olayla ölümü arasında üç yıllık bir zaman v a r . 1 1 0 Az önceki hadise bakıldığında, acaba gerçekten dini bir emir g e r e ğ i mi; yoksa bu ilaçtan dolayı ağız bölgesinden dökülen etler sonucu meydana gelen çirkinlikten dolayı mı Hz. Muhammed'in resim-heykele yasak koyduğu konu108 a- Zehebi, Siyer-i A'lam, 27/437. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, hicri 9.yılı olayları Tebuk seferi kısmında ve 11. yılı olayları. Muhammed'in ölümü kısmında 5/247. c- Hakim, müstedrek no: 4394, 3/60-61. d- İbni Sad, 2/350. e- İmam Ahmet b. Hambel, Müsned, Abdullah b. Mesut müsnedleri, no: 3435. 109 Müstedrek, Megazi, no: 4395. 110 a- Buhari-Müslim hadisler, EI-LüTüü ve'l-Mercan, no: 1413. b- Müslim, Selam, Zehirleme kısmında. c- Buhari, Hibe, 51: Müşriklerden hediye kabul etme kısmında.

sunda tereddüt içinde kalıyoruz. Yani belki de, "Bundan sonraki nesil beni bu halde görmesin" d e m e k istemiş ve bu nedenle resminin yapılmasına izin vermemiştir, tabii ki bu da bir yorum. Burada şu sorulabilir: Peki buraya kadar anlatılanlardan nasıl bir sonuç çıkaralım? Yani Muhammed'i, A y ş e ve Hafsa aracılığıyla Ömer-Ebubekir iktidar kavgası için mi katlet­ mişler, Hayber'de yediği zehirli yemekten mi ölmüş, yok­ sa normal kaderiyle mi? İşte bence bu sorulara sağlıklı ya­ nıt almak için kitabı sonuna kadar takip etmek lazım. Çün­ kü böyle olursa verilen yanıt daha da sağlıklı olur. Yine de buraya kadar anlatılanlardan okuyucu ne anlamışsa tabii ki bu onun algısı ve takdiridir. A m a dediğim gibi sağlıklı ka­ rar için kitaptaki tüm bilgileri bitirmek lazım. Ancak şu var ki, iktidar kavgası yüzünden, Ebubekir ve Ö m e r öteden beri Hz. M u h a m m e d ' e karşı suikast düzen­ lemişler; ancak bir nevi başaramamışlar. Bardağı taşıran son damla ise, Hz. Muhammed'in, Ali'yi halife gösterme­ si ve Ebubekir, Ö m e r gibi Hz. Ali'ye rakip çıkabilecek, ile­ ride sorun yaratabilecek kişileri de, dönüşü imkânsız bir sa­ vaşa gönderip bu yöntemle ortadan kaldırması. Nitekim vefat ettiği ayın pazartesi günü Üsame'ye bu görevi verir­ ken hasta değildi; bundan sonra çarşamba günü hasta olur 111 ve fazla g e ç m e d e n vefat e d e r . Demek ki artık ölüm-kalım savaşı; onlar o arada işi hızlandırmışlar.

111 İbni Sad, Tabakat, 2/345.

DÖRDÜNCÜ

BOLUM

HALİFE EBUBEKİR

a- E b u b e k i r Nasıl Halife O l d u ? Hep söyleniyor, Hz. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir nasıl halife oldu; zorlukları var mıydı, tüm Müslüman­ lar bir ağızdan mı kabul etti, Hz. Muhammed'in onayı var mıydı gibi sorular hiç sorulmamış, bu konular hiç de irdelenmemiştir. Şimdi Ebubekir'in nasıl halife ilan edildiğine ilişkin islami kaynaklardan bir ö z e t sunmak istiyorum. Çün­ kü biliyorum ki, bu konuda da insanların bilmedikleri önemli şeyler var. Muhammed vefat edince, Hz. Ali hem onun damadı, hem de amcaoğlu olduğu için, onun cenazesiyle ilgilendi. Yaygın olan görüşe g ö r e de cenaze üç gün yerde kaldı. Peki niye? Çünkü iktidarı ele geçirmek için, halk tabiriyle halife olmak için çok ciddi çekişmeler vardı da ondan. He­ le Ebubekir ile Ö m e r bu iktidar kavgasının merkezindeydi. Zaten Ebubekir ve Ömer'in, kızları Hafsa ve Ayşe eliyle, ik­ tidar için Hz. Muhammed'i katlettiklerini daha ö n c e yaz­ dım. Ölümünden sonra artık sıra uygulamadaydı. Bu yüz­ den onlar iktidar derdindeydi; cenaze önemli değildi. Bu tür iktidar kavgaları tarih boyunca hep olmuştur. Başka ül­ kelerin tarihini irdelememize gerek yok; geçmiş dönem­ lerde Osmanlı padişahları, Cumhuriyetten bu yana da Tür­ kiye'de bu gibi olayların varlığını bilmeyen yok. Hz. M u hammed'le halifeleri için de aynı planlar geçerli ve hatta

mevcut bilgilerden o d ö n e m d e bu tür suikastların daha fazla var olduğu ortaya çıkıyor. Aslında Hz. Muhammed'in ölümü ve bu arada cenaze­ sinin yerde kalması hiç de Ebubekir ile Ömer'in umurunda değildi. Burada Buhari'de pek çok yerde tekrarlanan bir olayı aktarayım. 1 1 2 Beni Temim kabilesinden bir heyet Muhammed'e gelir. O sırada Ebubekir'le Ö m e r de Muham­ med'in yanındalar. Bunlar, Muhammed'in huzurunda tartış­ maya, birbirlerine kırıcı sözler söylemeye başlarlar. Bu sıra­ da Hucurat suresi ikinci ayeti iner: "Ey iman edenler! Ses­ lerinizi, Peygamberin sesinin üstüne yükseltmeyin." Bu sure hicri 9-10. yılında inen Kur'an'ın en son g e ­ len/oluşan surelerinden. Yani İslamiyetin ilk yılları olsaydı denilebilirdi ki Ebubekir'le Ö m e r yeni Müslüman olmuşlar, Muhammed huzurunda kavga etmeleri, saygı gösterme­ meleri normaldir; ancak bu sure geldiği zaman nerdeyse Kur'an bitmek üzere, Muhammed'in artık son yılları. Anla­ şılan o ki, Muhammed bunları kendi sözleriyle durdurama­ dığı için Tanrı-Cebrail formülünü uygulamak zorunda kal­ mış. Hele Ö m e r bir kızdı mı zaten ancak ayetle durdurulabi­ lirdi. Bu konuda Ömer'le ilgili özel bir bölüm sunacağım. Orada kendisinin ne kadar etkili olduğu ve Tann'nın ne ka­ dar ona ö n e m verdiği örneklerle açıklanacaktır. İşte Ebubekir-Ömer, M u h a m m e d ' e aşırı derecede bağlıydı (dini bağ­ lılık kastediyorum) demenin yanlış olduğuna Buhari'nin birkaç yerinde anlatılan bir örnek, ki Muhammed onlar sa­ yesinde zorda kalıp kurtuluşu ayet oluşturmakta bulur. Bu konuda oluşan ayetin bir de yanlış bir yanı var. Çünkü ayet
112 Buhari, Megazi, Vefd'ü Beni Temim kısmında. Tefsir kısmı, Hucurat suresi bölümünde ve I'tisam kitabı Bab'u ma yekrehü mine-t-Teammük-ı kısmın­ da.

genel değil; M u h a m m e d ' e özel. Dolayısıyla kendisi 1400 senedir yok. O zaman bu ayetin Kur'an'da kalmasının Müslümanlara ne faydası var ki; fazladan orada duruyor. Çünkü o artık yok ki Müslümanlar ona karşı sesini kıssınlar, yüksek sesle konuşmasınlar. Yani, ayetin bir kere muhatabı ortada yok. Kaynaklarda Muhammed'in vefatı sonrasında Ömer'in ortaya çıkıp "Kim Muhammed ölmüştür diyorsa onu öldü­ rürüm. Aslında o Allah'ın yanına çıkmış, yakında dönecek­ tir" gibi sözler sarf ettiği anlatılıyor. Daha sonra Ebubekir "Sünh" denilen Medine dışındaki ailesinin yanında iken ölüm haberini duyup gelince, hemen minber tarafına geçip konuşmaya başlar. Bu arada Ö m e r ' e de kızıp, otur oturdu­ ğun y e r d e diye talimat verir ve o sırada halk huzurunda güya Ömer'i sakinleştirmek için Kur'an'dan şu ayeti okur: "Ey Muhammed, şüphesiz sen de öleceksin, onlar d a . " 1 1 3 Buna karşı Ömer, Ebubekir'e, "Sen hatırlatmasaydın böyle bir ayetten haberim yoktu" diyerek adeta teşek­ kür eder. Besbelli ki ikisi birlikte bu senaryoyu hazırlamışlardır. Yoksa niye Ebubekir kalkıp toplum içinde Ö m e r ' e kızsın, onu sustursun; başka adam mı yoktu: Biri nalına vuruyor, diğeri mıhına. Aslında zekice bir plan. Benzer örnekler gü­ nümüzde de var: İnsanlar faili meçhule kurban gider (ki as­ lında failler belli) ve aynı katiller tarafından ah-vah denile­ rek onların cenazeleri kaldırılır. Bu gibi taktikler Ö m e r ile yandaşları için daha fazla geçerli. Bir taraftan vurmak, kat­ letmek, diğer taraftan timsah gözyaşları dökmek! Niye timsah gözyaşları? Çünkü Ö m e r okur-yazar ve Muham­ med'in vahiy kâtiplerinden. Dolayısıyla Kur'an'da olup bi­ tenleri iyi bilmesi lazım.
113 Zümer suresi, 30. ayet. Canız, Osmaniyye, s. 80.

Ki M u ­ hammed'in de hem ölebileceğini. yoksa Ö m e r M u ­ hammed'in ölmeyeceğini iddia edecek kadar cahil biri de­ ğildi. Enbiya. Muhammed için üzülür mü hiç! Herhalde kalkıp da "Ey ahali. Ta Uhud harbinde inen (oluşan) "Muhammed e ğ e r ölür v e ­ ya öldürülürse geriye mi döneceksiniz!" ayeti var. "Allah'tan başka her şey yok olacak.herkesin öleceğini açıkalayan ayetler Kur'an'da çok. 35. . yeryüzünde bulunan her şey y o k olacak. Ö m e r bunların kâtibi iken ve ayetle­ rin oluşmasında hep Muhammed'i yönlendirmiş iken. -Tanrı hariç. Çünkü onun halkla işi vardı. Ankebut 57. "Ben Muhammed'in de öleceğini içeren ayeti bilmiyordum" demesine inanmak için ancak saf olmak g e ­ rek. kendini daha iyi takdim etmek için tabii ki böyle bir reklam onun lehine olurdu. beraber bir plan 114AI-İ İmran. hiç mi bir tane aklına g e l m e d i veya hiç mi onların içerdiği anlam Ömer'in aklında kalmadı? Bu konuda birkaç ayet vereyim. bilerek işi acemiliğe vurmuş.Kendisi. Bir de. Bir diğer önemli tak­ tik de. böyle yapmakla aslında zaman kazanmak istiyordu. "Her canlı ölümü tadacaktır/ölecektir" a y e t l e r i y l e 1 1 5 bunlara eşanlamlı. Halk Ömer'in aşırı d e r e c e d e dindar olduğuna inansın diye. Muhammed'i ben öldürdüm" diyecek hali yoktu! Bir de orada kılıç çekmekle farklı bir mesaj da vermek istemiş aslında. Ebubekir'in ona hatırlattığı ve onun da "bunu bilmiyordum" dediği ayet dışında. hem de öldürülebileceğini belirtiyor. 185. 1 1 4 Bir de Kur'an'ın birkaç yerinde tekrarla­ nan. 144. Peki. nerede olursanız olun ölüm size ulaşır" gibi ayetler var iken ve üstelik de işin mantık yanı bir tarafa. Ebubekir'e. İktidar için Muhammed'i ortadan kaldıran bir Ömer. ileride onların ba­ şına geçecekti. Çünkü Ebubekir'le birlikte yola çıkmıştı. 115 Al-i İmran.

sabahleyin cuma günleri de saç ve sakalını boyar ondan sonra yola çıkar.İbni Esir. Ummü Ruman. Ebubekir de böyle bir durumdaydı. "Bu g e c e falanca eşimin sırasıdır. Ebubekir ona. Kadın o sırada da Ümmü Gülsüm adında bir kız çocu­ ğa hamileydi. M e d i n e ' y e gelirdi. onu da ekleyeyim. Hani İslam'a g ö r e e ğ e r bir erkek birden faz­ la kadınla evliyse. başka bir hanımının yanına gitmişti. Medine'nin dışına.Zebidi. tiyatronun başka bir parçasıydı. SNH md. b. Burada komik bir olay da yaşanıyor. Muhammed ağır hasta ve o g e c e artık ölecek.Kenz'ül Ummal. onda kalmalıyım" diyor ve sanki gitmek için izin istiyor. bilmiyor musun ki Kur'an'da her canlı ölümü tadacaktır diye ayet var' de­ mesi.gerçekleştirmişlerdi ve o an için de Ebubekir hazır değildi. Buna karşı Muham­ med gidebilirsin diyor. Yani 116 a. ' g e ç yerine.İbni Sad. e.Siret-i Halebi. Defalarca Muhammed'i öldürmek isteyen ve sonunda başaran Ömer'in yukarıda yazdığım sözünün hiçbir değeri yoktur. c. Bir eşi orada kalıyordu. Hatta Ebubekir vefat edince. Hele Ebubekir de gelince ona. d. 3/99-102. Onun Binti Harice. onlara sıra yapar. Gerçekten Ebubekir'le Ö m e r adeta tiyatro oynuyorlar­ dı. Muhammed'in ölümü kısmı. Sözünü ettiği M e d i n e dışında Siinh' adında bir yer. Esma binti Umays gibi eşleri vardı. Nihaye. SNH maddesi. İbni Sad nerdeyse Ebu­ bekir'in bu saç-sakal boyama işine kendi kitabında sayfalar­ 116 ca yer ayırmıştır. her g e c e birinde kalır­ dı. Esma binti Umeys de M e d i n e ' d e onun yanındaydı. Ebubekir kısmı. İş­ te Ebubekir'in yetişmesi için aslında oyalamak istiyordu. . Tac'ül Arus. eşlerinden Esma onu yıkıyor. Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda. Tabakat. Haftada bir kez perşembe günleri hanımı Binti Harice'nin yanına giderdi. no: 14077.

Ali ile evleniyor ve bunlardan iki de çocuk dünyaya getiriyor. İşte nerdeyse kendilerine tapılan o dönemin insan­ ları b ö y l e y d i .İbni Şeybe. İlginçtir ki. Ö m e r de önemli kişilerin cenazeyle uğraşmalarını fırsat bilip bir an önce işi sonuca götürmek istedi ve nitekim de başardı. Cenaze kefenlenirken. başka bir eşi onu yıkıyor. Hele ünlü Kur'an yorumcusu ve tarihçi Taberi (hic­ ri 310'da vefat etmiş) kendi tarih kitabında Ebubekir'in üç gün sonra ancak cenaze başına geldiğini yazıyor. Muhammed'in ölümü kısmı. defnedilirken ne Ö m e r ne de Ebubekir ortalık­ ta vardı. Ebubekir'in ölümü üzerine bu kez de Hz. Ali kabirle meşgul iken onlar o 2-3 günde işi bitirmişlerdi. Musannaf. Anlattığım gibi ken­ disi ölünce bu Esma onu yıkamıştır. diye bir söz var.hadis no: 38201. Halifelik işi sağlama alındıktan sonra Ebubekir'le kendisi kabir başına döndüler. 20/579. yıkanırken. .Hz. 118 Sireti Halebi. 119 a. 1 1 7 Ebubekir sabahleyin Muhammed'in ölüm haberini alın­ ca merkebine binip geldi ve Ömer'in az önceki (sözüm ona sinirli) halini gördü ve onu yatıştırıcı bir konuşma da yaptı. A m a aynı Esma ve he­ le bir zamanlar Hz. s. Orada çok kaynak var. Bu konu­ da kaynak ç o k . 234. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. M u h a m m e d ' e sözünü ettiği kadın değil. 1 Hani kurt hep sisli havayı sever. Cafer öldürülünce bu kez Ebubekir'le hayatını birleştirmişti. Ebubekir'i yıkayan bu kadın. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evli olan bu kadın. Bu kadının her üç eşinden de çocukları vardı. daha once Hz. 1 1 9 117 Kur'an'da Kadın ve Muhammed'in Hanımları. ancak o zaman da artık cenaze kal­ dırılmıştı ve ona yetişemezlerdi.

(Ali halife olsun diye) halkın karşısına çıkıyorlar. Ali ve eşi Fatma.Hindi. yılı olayları Ebubekir'in halife seçilmesi kısmında. Evet bu konuda hadisler var. ben bilmi­ yorum. Ali'nin daha sonra gidip halktan destek talebinde bulunduğu düşüncesi. İslam'da Sünni kesimin iddiası. 2/381. Mesela bu konuda İbni Sad bağımsız bir bölüm açmış ki. Örneğin. suikastlarla yöneti­ mi ele geçirmiş olmalarıdır. Kenz. Kenz'ül ummal 5/652.Bir de hep söylenir: M u h a m m e d Ayşe'nin kucağında vefat etti diye. Milel-Nihal. Ali'den sorun diyor. cenaze işi bittikten sonra. işi çoktan sağla­ ma almışlardı. A l i ' y e vasiyet etmişti" fikrini savu­ nuyorlar ve Ali'nin de. ondan sonra bu işle il­ gilenirim" hesabından dolayı başta ilgilenemediğini ve Ömer'le Ebubekir'in cenazeyi fırsat bilip halifeliği gasbettiklerini söylüyorlar. cilt 3/201. Şia kesimin tarihçileri ise. Dolayısıyla cenazeyi kaldıralım. ha baş­ kası olmuş fark etmez. Benim için ha Ali halife olmuş. Burada belirtmek istediğim. bir ara ondan soruyor­ lar: Hz. C. Muhammed sağ iken halifeliği zaten Hz. Ayşe di­ yor benim kucağımda vefat etti. İmame-Siyase.Taberi Tarihi. N o : 18789-18791. Tabakat. bu di­ nin lider kadrosunun hep skandallarla. Hz. 1 2 0 Yani ortalık toz-duman. "Bu da nerden çıktı. Allah'a yemin ederim ki Ali'nin kolla­ rında vefat etti" d i y o r . 11. 1/21 ve Şehristani. Diğer taraftan Hz. . d. Anlaşılan o İd.ibni Küteybe. A'lam-i Nisa. 120 İbni Sad. 4/114 e. acaba doğru mu? Kendisi. 1/32. Demek ki son nefesinde Ali'nin kucağındaymış. "Nasıl olsa artık halifelik benim hak­ kım. b.Ömer Rıda Kehhale. Hindi. Ö m e r artık halife.no: 14139. ama artık onlar için çok g e ç : Ebubekir'le Ömer. bazı rivayetlere g ö r e Hz. Ali'nin kucağında vefat etmiştir. Bir de İbni Abbas'tan soruyorlar. Muhammed'in son sözü neydi diye? O. c. " H z . bu da doğru değildir. ancak bunlar da Ayşe menşe'ilidir ve bir taktiktir.

Şu da var ki. . Ubade ve Hz. Yukarıda değindiğim gibi iktidar mücadelesinde M e k ke'den gelenlerin başını Ebubekir-Ömer çekiyordu. Asil bir ailedendi ve çoğu kez seslenip 'kimin evinde et-yemek yoksa buyrun Sad'ın evine gelip y e m e k yesin' diyordu. Muhammed'in ölümünden sonra yöneti­ me talip çıkanların hepsi zaten Müslüman: Ebubekir. M e d i ­ ne'nin yerlileri olan ve kendilerine Ansar denilen grup ise Sad b. Ali bunların tümü de meşhur sahabeler. ya­ ni iktidar kavgası sadece Müslümanlar arasında oluyordu. Şunu da unutmamak lazım: ilk başta -zorlu mücadelede Ebubekir Ubeydullah'ı bile öneriyordu. Zaten Ansar kelimesi çoğul olup. Bu konuda Kur'an şöyle diyor: "Mekke'den gelenlerden önce Medine'ye yerleşmiş ve 121 İbni Sad. Ubade'dir. Başta Muhammed olmak üzere. Bedir hariç tüm savaşlarda bulunan bir sahabe. Ubade kısmında. Bunun nedeni Osman taraftarlarıyla Ömer arasında yapılan pazarlıklar ve sonunda Ebubekir'i ortadan kaldırma planıdır. Medineli Müslü­ manlara Ansar denmesinin nedeni şu: Mekke'den g ö ç eden Müslümanlara yardımcı oldukları için bu adı almışlar­ dı. 3/310.121 Bir zamanlar Muhammed muhtaç iken onlar yardım edince. Rivayetlere g ö r e hergün kendi evinden M u h a m m e d ' e etli yemekler götürüyor­ du. buna yardımcı olan Sad b. Müslümanların M e ­ dine'ye gelmelerini sağlayan. Tabakat. Ubade'nin etrafında toplanmıştı. Bu buluşma­ yı sağlayan ve Muhammed'le Müslümanların M e d i n e ' y e gelmelerine zemin hazırlayan etkili bir isim. ö v g ü anlamında kendi Kur'an'ına bunlar hakında ayetler de oluşturuyordu. A m a her nedense zaman içinde bu kayboluyor ve onun yerine halife Osman ortaya çıkıyor. Akabe biatında da bu adam vardı. Sad b. Sad b. yardımcılar anlamına gelir.

Sad halife olsun diye "Sakife Beni Saide" denilen gölgelik bir yerde topla­ nıp durum değerlendirmesi yapıyorlar. hicret esnasında onunla birlikte M e d i n e ' y e gelen çok yakın bir dava arkadaşı gibi olumlu taraflarını öne sürüyor ve bu arada "Bakın ilk olarak ben onun elinden tutup halifeliğini kabul ederim" diyor. Kendileri son derece ihtiyaç içinde bulunsalar bile yine Mekke'den gelen Müslümanları kendilerine tercih ederler (yani yemezler. hem M u h a m m e d hasta iken cemaate imam olmak için onu önerdi. İki grup arasında ya­ pılan konuşmalar sırasında halife Ömer. Ali halife olsun de­ yince (tabii ki Ali orda yok. ayet.imanı da gönüllerine yerleştirmiş olanlar. Mekkeli Müslümanlar kabul etmiyorlarsa. şehrimizi terk edip memleketlerine gitsinler" deyince. Evet. Ö m e r ona. Hz. düşman ilan edi­ liyorlar ve insan yerine konmuyorlar. Ebubekir'in avan­ tajlarını anlatmaya başlıyor: H e m ilk Müslümanlardandır. hicret eden­ leri (Mekke'den gelen Müslümanları) severler. Muhammed'in kayınpederi (Ayşe'nin ba­ bası). ama iş sağlama alınıp da zaman içinde sıra paylaşıma gelince onlara bir şey yok. Onlara verilenlerden dolayı içlerinde bir rahatsızlık duymazlar. hatta kav­ galar başlıyor. Yine Sad taraftarlarından Hubab b. bunlar zaten buralı değil. "Allah 122 Haşir suresi. Sad b. "Bu köpeğin had­ dini bildirin" diyor. Bunun üzerine iki kesim arasında tartışmalar. Bunun haberini alan Ebubekir'le Ö m e r oraya gidiyor. Ömer kılıcını çekip kendi yandaşlarına. Munzır. Ubade'yi halife olarak destekleyen ve ç o ­ ğunluğu M e d i n e yerlilerinden oluşanlar. . 9. başta yardım etsinler diye oluşturduğu ayet­ lerle onları şişiriyor. ancak yediririler)" d i y o r . O arada adamın biri Hz. "Halifelik bizim hakkımız. 1 2 2 İşte böyle. kendisi cenazeyle meşgul).

Sad'ı des­ tekleyenlerden biri Ömer'in sakalından tutup "Ey Ömer. ya Ebu Ubeyde. O da bunun farkındaydı. "Ben sizden biri halife olsun" d e ­ rim teklifinde bulunur. eğer Ebubekir olmazsa. bu iktidar işi ancak kanla halledilir" diyor. kimse onun yönetici olmasını kaldıramazdı. Yine adamın biri 'Ebubekir olamaz. "Anlaşılan o ki başka çözüm yok. Ebubekir'in bu açıklaması birçok kaynakta anlatılmaktadır. Ebubekir korkusundan bu öneride bulunur. Kaldı ki. Ö m e r biliyordu ki. Hatta bu konu Buhari'de de anlatılır ve burada Ebubekir. Çünkü kendisi çok sert biriydi.belanı versin" diyor. O nedenle Ö m e r hep Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu.. ya da ik­ tidarı aramızda paylaşalım diyor. Ö m e r kılıcını ona doğru uzatıp seni paramparça ederim diyor ve kendi adamlarına da "Bunu öldürün" emrini veriyor. Ebubekir'in bu önerisini en başta Ömer kabul etmedi.. Ö m e r ile Ebu Ubeyde arasına girip onların ellerini tutar. Diğer bir şa­ hıs. Hele ibni Ebi Şeybe bu ko­ nuda birçok hadis aktarmıştır. O yüzden gelecekte halifeliği garantiye almak için. Yoksa başlangıçta Ö m e r ' l e farklı bir plan yapmıştı. Çünkü evdeki hesap çarşıya uyma­ mış: Sert tartışmalar. zaten ilcisi arasında daha önce bu yönetim konusunda planlar ya­ pılmıştı. Hatta Ebubekir durumun vehametini görünce. ciddi rekabet ve hatta kavgalar ol­ muştur. Zira bunun dışında seçilen bir halife . ya da Ö m e r halife olsun ben olmayayım. halifelik biz Medinelilerin hakkıdır' deyince. ilk etapta tehlikeyi (pek de becerikli olmayan ve zaten yaşlı olan) Ebubekir üzerinden atlatmak istiyordu. ilk aşamada kimse Ömer'i kabul etmez. sen onun kılına dokunursan senin ağzında bir tane diş kalmaz" diyecek kadar sert tepki gösteriyor. Bunu Muhammed'in zehirlenerek öldürülmesi kısmında anlattım.

As. Bera b. Ö m e r bunu çok iyi biliyordu. Übey b. Üsame gibi birini komutan seçmesi onlara g ö r e normal bir durum değildi.Ömer'in kendi hesaplarını altüst edecekti. halk ona e v e t diyebilirdi. Ebu Zer. Muhammed'in ölümün­ den sonra Ebubekir'in araya girmesiyle. Esvet. Ö m e r gibilerini bu zor savaşa gönderip etkisiz hale getirmek. Yani ortada satranç gibi çok çetrefilli bir oyun var aslında. Ammar b. Üsame b. H e p söylüyorum: Ancak bu yolla Ö m e r halife olabilecekti. Halit b. Yaser. . Haşimogulları. Bu arada ben bunu anlatırken başka bir olay hep aradan kay­ nayıp gidiyor. Ö m e r de bir sözünde. "Halkın 123 Mesela Muhammed'in amcası Osman. A m a kimse bu olayların üzerine bu şekil­ de gitmemiş. O yüzden karşı çıkıyorlar ve ne Ebubekir. Zübeyir. durumu yatıştırmak ona ikram ediyordu. ne de Ö m e r onun­ la birlikte savaşa katılıyor. Her ne kadar Ebubekir'in halife olma durumu bir sürpriz de olsa. Kaynaklarda. Bundan şu anlaşılıyor: Hz. Hz. Z e y d komutasında Bizanslılara karşı savaşmak için İslam ordusunu Suriye tarafına gönderiyor. Azıb.Mikdad b. o sa­ vaşa katılmıyor. Ubade. Bu kadar muhalefet varken. Kureyş'ten birçok önemli kişi M e d i n e ' d e kalıyor. yaşlı biri olduğu ve Ö m e r kadar da sert olmadığı için. Ali'nin önünü açmak istemiş. İşte bu noktada Ö m e r sonuç alma konusunda biraz rahattı ve nitekim de başardılar. Ö m e r zaten demirbaş. farkındaydı. Ubeydulah -Her ne kadar Ebubekir onu önerdiyse de. o d ö n e m çoğu insanın Ebubekir aday ola­ cak diye tahmin etmedikleri anlatılıyor. Onlar Hz. Talha b. Muhammed vefat etmeden önce. Sad b. Sait b. Ebu Süfyan ve daha niceleri Ebubekir'e karşıydı. Selman-i Farisi. muhalif olduğu için kerhen. harcamak ve gelecekte halifelik için Hz. Ö m e r gibi önemli isimler varken. Ka'b. Ortalıkta Ebu­ bekir. 1 2 3 A m a Ö m e r onu zorla öne çıkartıp illa Ebubekir olsun diye ısrar ediyordu. Mu­ hammed. Muhammed'i din­ lemiyor ve savaşa katılmıyorlar.

Sevaih-i Muhrika. Belazuri. b. Sonuçta Ebubekir'in tarafı ağır basıyor ve kendisi halife seçiliyor. Ahkam. Buhari ve Müslim'den naklen. ısrarla ve hatta zorla Ebubekir'i halife ilan ediyordu. Kitab'ül Ahkam. kimse bu lok­ mayı ona yedirmez. Bu olay.Buhari. kimin kimden yana olduğunu biliyor ve zaten Ö m e r de bir taktik olarak ona bu teklifi sunuyordu. N o : 9756. 126 Buhari. Daha sonra Ö m e r gelip Ebubekir'e. 30/274. Razza. Istihlaf bölümü. Taberi Tarihi. 2/272. Musannaf. hat­ ta bununla savaşılır" dediği halde.A. c. Ubeydullah'a. daha sonra bunun sürpriz olduğunu itiraf ediyor: Evet doğrudur diyor. Ensab. Medineliler Sad b. Bir de ortam­ dan anlıyor. 1 2 4 Hatta d e n e m e mahiyetinde henüz Ebubekir seçilme­ den Ömer. min­ bere çık halk gelsin sana biat etsin/elini tutup seni kabul et­ sin diyor. o olsun diyorlardı. bunun bir sürpriz olduğunu kabul e d i y o r . Hudut. Ubade ha­ life olsun diyorlardı. Megazi kısmı. Istihlaf bölümü. 125 İbni Hacer. Ali'nin evinde ka­ rargâh kurmuşlardı. Mekke'den gelenlerin bir kısmı Ebu­ bekir olsun diyordu. Burada deniliyor ki. 1 2 5 İşte başlangıçta Ebubekir'in halifeliği sürprizdir diyenle­ re kızan Ömer. Bu arada Ö m e r ısrarla onu minbere çıkartıyor. 1 2 6 İşte böyledir: Başlangıçta kim sürpriz diyorsa asar kese­ rim diyen bir Ömer. seni halife yapalım diyor. Muhammed'in hastalığı babında. Ebubekir kısmında. hemen başta birinci bab. Ubeydullah kurtların çok olduğunun farkındadır. 1 2 7 124 Buhari. ama Ebubekir çıkmıyor. Ebubekir'le birlikte halk da dinliyor. ama bazıları da Hz. 127 a. daha sonra tam tersini söylüyor. uzunca bir hadiste en başta Buhari'de anlatılmaktadır. Tarih-ü Medinet'i Dımaşk. Bab-ü recmi-l hubla kısmında. o nedenle hayır diyor. İbni Asakir.üzerinde anlaşmadığı kişinin halifeliği meşru değildir. . 3/220. Ö m e r camide bir konuşma yapıyor.

1 2 9 İşte Muhammed'in kendisin­ den bilgi aldığı Selman-i Farisi. bazen bizi unuturdu. Yine Selman-i Farisi o zaman Farsça bir cümley­ le. "Kerdaz ve nakerdaz" şeklinde bunu belirtiyor. Bidaye. Kur'an'da Nahl suresinde "Derler ki Kur'an'ı bir insan Muh a m m e d ' e öğretiyor (tanrısal boyutu y o k ) " şeklinde bir ayet g e ç i y o r . ancak Ömer onun üzerinden geleceğini sağlama almak istemiş. el-Ahad ve-1 Mesani. Selman-i Farisi temi.İbni Kesir. 129 İbni Abdi'l Ber. adam artık mecbur. 1 2 8 İşte burada ç o ğ u Kur'an yorumcuları Sel­ man-i Farisi üzerinde durmaktadır. 128 Nahl. 103. d. . Hatta Ebu Süfyan Ebubekir'in halife olduğu­ nu duyunca Hz. Hz. İşte Ebubekir'i tayin etmekle hata yaptınız diyen kişi böyle biridir. onunla daha ö n c e pazarlığını yapmış. yollarda yıllarca değişik haham ve papazlardan da bilgi alış-verişi yapmıştı. Ali'yi seçseydiniz hepinizin yararına olacaktı diyor. "dur dur­ duğun y e r d e ey köpek" diyerek ağır hakaretlerde bulunuc.İbni E. Istiab. tüm kutsal ve diğer Ortadoğu dinlerini iyi biliyordu. 1/14. Ayşe anlatıyor: Muhammed geceleri Selman-i Farisi ile yalnız kalırdı. Demek istediğim. ama iyi etmediniz diyor ve devamla. biz Ebubekir'e mi kaldık diye.bi-1 A ' s e m . Ebubekir halife olunca Talha kılıcını çekip ortaya çıkıyor. Hatta Ömer ona. ayet. Selman-i Farisi hakkında kısa bir bilgi v e r e y i m . Kendisi aslen İranlıydı ve ailesi İran'da Zertüştilik dininde bir bakıma diyanet reisliğini yürütüyor­ du. 5/269.Anlatılanlardan anlaşılıyor ki. Yani bir şey yaptınız. N o : 1014. ken­ di aralarında konuşurlardı. Ali'ye. Ebubekir çok beceriksiz bir insan. nerdeyse fıtık olurum (alay edercesi­ ne)" diyor. "Kureyş'in en pasif-zavallı kişisi halife seçilmiş. hatta öylesine sohbete dalardı ki. M u h a m m e d ' e varana kadar. Kısa bir örnek vereyim. Ebubekir hakkında az önce­ ki sözü söylüyor. bu insan önemli biri.

ancak ortada bela var. sen Müslüman olalı senden hiç­ bir şey anlayamadım. b.Hindi. Olur mu. Kenz'ül Ummal. 4/310. c-Kenz.Taberi. . "Ey Ömer. Ömer. 1 3 0 Sakife Beni Saide toplantısında bir ara Ebubekir. s.yor. b. Taberi. sen hayatta iken benim senin önüne geçmemdir.Taberi tarihi. Sad da sert tepki gösteriyor. Halit b. Ö m e r ve Ebu U b e y d e arasında durarark. Muhammed seni namazda öne geçirmedi mi.Belazuri. Tarih. 5/643. Riyad 1/151. 1/580 ve dv ayrica 2/263. ben bunun için kabul etmek zorundayım d i y o r . 232. Hanbel. kimsenin haddi değil ki seni arkaya çeksin. bir daha dirilsem. Ensab. Ebubekir var iken nasıl ben öne geçerim" d i y o r . no: 14132. 172. "Ya Ömer halife olsun. Canız.Muhibbüddin Taberi. Riyad'ü Nadre. Tarih-i Medine-i Dımaşk. Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e sununca. sen halife ol deyince o. 1/183. 1 3 1 Aynı teklifi. 3/206. Ensab. bir daha öl­ dürülüp dirilsem yine senin önüne geçemem! Ver elini önce ben siftah edeyim. seni kabul edeyim" diyerek hep onun propagandasını y a p ı y o r d u . c-M. e. Sakife Beni Saide kısmında. 132 a.Ahmet b. "Vallahi senin önüne geçsem boynum kinisin! Be­ nim için en ağır günah. Ebubekir de bunu itiraf ediyor. 1/162. Vallahi ben iman üzere öldürülsem. Kitabü'l Osmaniye.Cahız. en başta A h m e t b. 3/206 Sakife Beni Saide kısmında. f. ya da Ebu Ubeyde" deyince. no: 14131-14137. 1 3 2 Aslında danışıklı dövüş olmazsa Ebu 130 Belazuri. cilt 30/274. 131a. cilt 5/643. Hanbel'in Müsned'inde ve daha birçok İslami kaynakta g e ­ çen.Siyer-i İbni Hişam. s. d. g. böyle yapar mıyım? Sen hayatta iken kimsenin haddine değil ki senin önüne geçsin. Kitabü'l Osmaniye. 2/271-74. müsned. Yani umulmadık bir sürpriz oluyor insanlar arasında.İbni Asakir.

Ebubekir zaman içinde kendisinin Ö m e r tarafın­ dan kullanıldığını fark ettiği için bunu söylemiş olabilir. son nefesindeki pişmanlığına neden olmuş olabilir. Bu konuda yeri gelince Ebubekir'in ölümü başlığı altında önemli bazı örnekler v e r e r e c e ğ i m . Bilmiyorum ama bunları bir film şeridi gibi son nefesinde gözler önüne getirince etkilenmiş olabilir di­ yorum. hayır diyordu. Ancak kendisine yapılan tekliflin boş olduğunun farkındaydı. kimsenin bu makamı ona teslim etmeyeceğini bildiği için hep arkaya çekiliyor. Hele en başta da Fatma ve Hz. artık Ebubekir de ona karşı illallah diyecek hale gelir. O nedenle kabul etmiyordu.Ubeyde o kadar kitle içinde bu sözü Ö m e r ' e karşı kullana­ mazdı. Birincisi. bunun birçok nedeni var. Ö m e r bas- . İkinci neden ise. peki ni­ ye ilk başta ben olmayayım demiş ve hasta iken de son ne­ fesinde yine bunu tekrarlamış: Keşke ben halife olmasay­ dım diye? Hal böyle olunca ortada çelişkili bir durum söz konusu. Bu durumda haklı olarak şu soru sorulabilir: M a d e m baştan beri Ebubekir Ö m e r ' l e bir komplo içindeydi ve so­ nuçta Muhammed'i ortadan kaldırmayı başardılar. Son nefesindeki pişmanlığa gelince. Ali'ye. Aslında çelişki yok. O nedenle ben olmayayım sonucuna varmış. Bu söz aslında Ömer'in de hoşuna gidiyor. Ki araları açılır. ancak Ebu Ubeyde. Çünkü bak­ mış ki. Çünkü: İlk başta o toplantıda ben olmayayım demesinin nede­ ni. Ö m e r ' l e Ebubekir'inki bir danışıklı dövüştü. Yani kendi­ si senaryodan habersizdi. kendisinin gördüğü kavgalardan korkmuş olması ve bu nedenle adaylıktan çekilmek zorunda kalması. Ebubekir'in iki buçuk yıllık icraatının çok kanlı geçmiş olması. çarşıdaki hesapla evdeki hesap birbirlerini tutmu­ yor.

Sadece Y e m a m e ' d e katledilen insanların sayısı 21 bindi. ancak diğer ra­ kip Sad b. ikili bir y ö n e ­ tim de önerir ve başlangıçta Ebubekir buna e v e t der: Bir li­ der bizden olsun. sonuçta Fatma hem çocuk düşürür. Ensab. o da M e ­ dine'yi terk edip Şam tarafına gurbete gitmek zorunda kal­ dı.2/261-272. 1 3 4 133 Belazurı. yoksa niye pişman olsun ki. . Ubade'yi destekleyen kesim. As­ lına bakılırsa bu adil bir öneri-. yani Sad b.kısıyla yaptığı haksızlık onu etkilemiş olabilir. M e s l e m e ' y i gönderip onu gurbette öldürttü 1 3 3 ve sonunda şu yakıştırmada bulundu: "Efendim tuvalet ihti­ yacını giderirken o durumda cinler onu öldürür" şeklin­ de masalımsı bir g e r e k ç e . 1/580 vd. Buna rağmen onu orada da rahat bırakmadılar: Ö m e r halife olunca onun arkasından Halit bin Velit ve Muham­ m e d b. Çünkü onun amacı kısa zamanda yönetimi ele geçir­ mekti. hem de bu olayda aldığı darbelerden dolayı kısa zaman içinde vefat eder ve Ali'nin de başına getirmedikleri kötü­ lük kalmaz. işte Ebu­ bekir'in son nefesindeki pişmanlığı bunlardan dolayı olabi­ lir. Şu da önemli. Hele Muhammed'in vefatından sonra Ebubekir'in kitle­ sel bir şekilde dinden çıkanların üzerine gitmesi ve onlara uyguladığı katliamların benzeri tarihte az bulunur. diğeri de sizden düşüncesindedir. Ebubekir talimatıyla Ö m e r gi­ der Fatma'yı tekmeler. Bu başlık al­ tında zaten belirteceğim ki. Ensab. "Yerle gök birleşse bile ben onun ha­ lifeliği tanımam" dedi. . 1/586 vd. Medine'nin asıl sahipleri olan Ansar gru­ bu. . tabii ki var olan bilgilerden yola çıkarak böyle bir sonuç muhtemeldir diyorum.2/272. 134 Belazuri. ancak Ö m e r buna karşı çıkı­ yor. tabii ki sonuçta Ebubekir halife oldu. Ubade. Onu rahat bırakmadılar.

Ömer kısmı. 68. Tarihi Dımaşk. d. b. "Onun da adı İskân" ce135 a. Ö m e r ' e g ö r e v verdi. no: 38211. e. N e ­ den geceleyin gömdü. babanın adı ne?" diye ikinci bir soru sormuş öğretmen. başına dert açılabilirdi. 3/111. Ömer'in Ebubekir'den sonra halifelik makamına otur­ ması çok kolay olmuştur: Ebubekir ölünce hemen o g e c e Ö m e r birkaç kişiyle.Dediğim gibi. Musannaf.İbni Esir. 3/111 Ebubekir bölümü 3/146 halife Ömer kısmın­ da. Sabah olduğunda ise Ebubekir vefat etti. -tabii ki içlerinde halife Osman da varhemen onun cenaze namazını kıldı ve o g e c e götürüp def­ nettiler. bundan sonraki kı­ sımda Fatma'nın malı konusunda anlatacağım.Kenz. Tarih'ül Hulefa. Tabakat.Suyuti. o da hemen kolayca iş başı yaptı iddiası doğru değildir. O yüzden birkaç önemli kişiyi de yanına alarak onu geceleyin g ö m d ü ve güya vasiyeti üzerine halife olduğunu halka duyurdu. Ömer'in halifeliği kısmında. acelesi neydi? Çünkü itirazlar olabi­ lirdi. "Adım İskân" demiş öğrenci. ı.ibni Sad.İbni Asakir. h. Ebubekir'in pişmanlığını içeren hadisi. no: 14178. 30/411-415. yerine de beni tayin etti diyerek halifeliği bu şekilde ele geçirdi. c. f. . Bizim Diyarbakır'da hocanın biri öğrencisine adını sormuş. "Peki. 1 3 5 Ebubekir.Taberi Tarih-i. geçmişin hesabını yapmışsa ve Ö m e r tarafından kullanıldığını da fark etmişse son nefesindeki pişmanlık bunlardan dolayı olmuş olabilir. bu iddia gerçeği yansıt­ mıyor. hicri 13. el-Kamil 2/263. Ancak az önce değindiğim gibi söz Ebubekir'in g e c e defninden açılmışken bir fıkra anlatmam gerekiyor. g. yılı olayları.İbni Ebi Şeybe.İbni Sad. 3/421 ve devamı. bütün bunlar bir film şeridi gibi e ğ e r Ebu­ bekir'in gözünün önünden geçmişse.İbni Esir. el-Karnil. s. Ebubekir'in ölümü konusuna yeterince açıklık geti­ receğim.

Diğer tarafta Ebubekir ve hem damadı.. . hileyle ele geçirmişler. Yani hep iskân. ancak v e ­ fatından sonra Ömer-Ebubekir ekibi iktidarı zorla. hem de amcasının oğlu olan Ali'yi tavsiye etmiş. Bunun bir an­ lamı olmalı. Dolaylı olarak belki bi­ rini belirlemiş. karşısında aynı zamanda kayınpederi olan Ö m e r gibi güçlü birinin ol­ ması olabilir. İşte bu zorlu tablodan birini belirlemeye cesa­ ret e d e m e m i ş d e m e k de mümkün. Başka bir tabirle. M e d i n e yerlilerinden birçok önemli kişiler vardı. Bir kere Muhammed'in kendisinden sonra neler olacağını bilmediğini iddia etmek çok yanlış olur. Fatma (mezarı bile belli değil) gibi önemli kişiler de hep g e c e gömülmüşlerdir. hangi semtte otu­ ruyorsunuz?" Çocuk. "Biz İskân evlerinde oturuyoruz" ya­ nıtını vermiş.vabını almış. yoksa kendisinden sonra iktidar yüzünden kavgaların çıkacağını tahmin e d e m e m i ş de ondan mı veya Ali gibi birini belirlemiş. hep iskân.. başta Muhammed olmak üzere Os­ man. hem de amcasının oğlu olan Hz. nerede. Ebubekir. Belirlememenin bir diğer ihtimali de. ya da belirlemiş ve hem damadı. "Baban ne iş yapar?" "İskân müdürlüğünde memur" demiş öğrenci. ancak açıkça belirlemekten kaçınmış olabilir. bunu aklına bile getirmemiş. "Muhammed kendisinden sonra iktidar yüzünden neler yaşanacağını bilmiyordu" d e m e k ancak saflık olur. Hz. ancak o dünyasını değiştirince sonrakiler buna uymamışlar mı? İhtimaller çok: Dediğim gibi ya hiç düşünmemiş. Ali vardı ve bunlar gibi Mek­ ke'den gelenlerden. kendisi henüz hayatta iken belirlememiş? Acaba kimse onu dinlemezdi diye mi cesa­ ret edememiş. Tıpkı bunun gibi. "Peki. Halifelikle ilgili bu zorlu seçime bakılınca haklı olarak şu soru insanın zihnine geliyor: N e d e n Muhammed kendin­ den sonra halife olacak kişiyi.

Bir diğer ihtimal de. Bu konuda adı g e ­ çen kaynağımda pek çok örnek verdim.önemli bazı bilgiler var. bu mümkündür. Ömer'in karşısında sıkıntıya düşünce. onu sevindir­ mek. toplanan binlerce insan kitlesi huzurun­ da kendi halefini ilan edebilirdi ve bu durumda kolay kolay kimse itiraz etmezdi. Ancak en güçlü olanı. Muham­ med'in kendine bir halef seçmiş olmasıdır. İleride bunun üzerinde duracağım. son hutbesi olan v e d a hutbesinde. ondan kurtulmak için. Zira Ömer'i çok iyi tanıyordu. Çünkü bu durumda en baş­ ta Ö m e r onu dinlemeyebilirdi.Bütün bunlar ihtimaller. Muham­ med'in Ali'yi belirlemiş olması ve daha sonra EbubekirÖmer'in buna uymamış olmaları. henüz hayatta iken Ö m e r ' l e arası açılabilirdi. A m a herkesin duyabileceği bir ortamda değil. etkili ve baskın olduğu örneklerle açıklanacaktır. Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımın Ömer'le ilgili bölü­ mü önemlidir: Muhammed'i ne kadar yönlendirdiği o ki­ tapta örneklerle açıklanmıştır. hatta birçok kez Muham­ med. Ben görevin kime devredildiğinden ziyade cinayetler üzerinde duracağım. belki az bir cemaat yanında söylemiş olabilir. tüm zorluklara rağmen. Bu konuda -başta Buhari ve Müslim olmak üze­ re. Hz. Muhammed için sonuç alıcı bir yöntem olamayacağı için buna başvurmamış olabilir. Buna kanıt olarak. A m a okuyucuları aydınlatmak için bu konuya da açıklık getireceğim. Bunun da değişik neden­ leri olabilir. Mesela Muhammed ölüm d ö - . Bu zorlu ve karmaşık tablo olmasaydı. Ayrıca elimdeki çalışmamın sonlarına doğru Ömer'in bilinmeyen yönleriy­ le ilgili bir bölüm açacağım. onun istekleri doğrultusunda ayetler oluşturup Kur'an'ına eklemiştir. orada da onun Muhammed için ne kadar önemli.

bazı yerleri silinmiş­ tir. Olayı aktaran İbni Abbas. Bu başlıkta çok farklı bazı konularla karşılaşılacağınızı şimdiden söyle­ yebilirim.. ama üçüncüyü de ya kendisi sustu/söylemedi. El-Lü'lüu ve'l Mercan. Birincisi: Arap yarımadasında iki din bir arada ol­ masın/tek din olsun veya müşrikler bu adada kalmasınlar. ya da söyledi de ben hatırlayamıyorum" şeklinde geçiş­ tiriyor. bunun gerekçesi il­ ginç. 1 3 6 b. Megazi ve Cizye bölümlerinde. Buna ilişkin malzeme İslam'ı kaynaklarda çok fazla. Ben bu hadisin ilk ravisi tarafından bu şe­ kilde söylendiğine inanmıyorum. Fatma'nın Malına El Koyuyor Bu başlık altında g ö z d e n hep uzak tutulmak istenen konu­ lardan birini daha sunmak istiyorum. Müslim.Halife Ebubekir'le Ömer Hz.. Üçüncüsü ise maalesef belirsiz. Ebubekir ise çok mütevazı biri olarak lanse edilmiştir.şeğindeyken bazı tavsiyelerde bulunur. Buhari. Çok komik ve inandırıcı olmayan bir açıklama. Daha sonra. Ali ve Ö m e r üzerin­ de durmuştur. Bir şeyler anlaşılsın diye elim­ den geldiğince toparlayıcı bilgiler v e r m e y e gayret edece­ ğ i m . Üstelik bu hadis en başta Buhari'de birkaç y e r d e v e Müslim'de g e ç m e k t e d i r . N e d e n belirsiz. Cihat. "Muhammed bu ikisini söyledi. aslında durum hiç de böyle değildir. İkincisi: Size g e l e n elçileri (barış elçileri veya başka amaç­ la gelen elçileri kastediyor) iyi karşılayın. hadisler ya­ zılırken bilerek bu şekilde yazılmıştır. şu üç nokta önem­ lidir der. 136 Buhari-Müslim hadisleri. Müslüman kamuoyu en çok Hz. no: 1059. Vasiyet no: 1637 . bu kesindir. vasiyet kısmı. Bu hadis bile tek başına o d ö n e m d e olup bitenlerin ne kadar sağlıksız bir şekilde zapturapt altına alındığına kanıt olarak yeterlidir.

Muhammed'in ölümünden sonra Ebube­ kir'in. . başta Buhari ve Müs­ lim'den bilgi sunacağım. Birazdan. İslamın lider kadrosunun halk nezdinde bilinen kimlikleriyle asıl kimliklerinin aynı olmadığını. anlatılan Hz. ancak daha sonra büyütülerek farklı ve hayali bir Hz. bir kadına yapılan haksızlıktan yola çıkarak. anlatacağım konu hak­ kında İslam otoriterleri nezdinde zaten tartışma da söz ko­ nusu olmamıştır/Ebubekir'in yaptıkları iyi karşılanmıştır. 14 asır ö n c e bir ka­ dına yapılan zulüm ve haksızlığı g ü n d e m e getirmekteki amacım. Bu. Çünkü hem dünya genelinde. Şunu da hatırlatmakta yarar var ki. Bunu anlatırken de. tabu haline gelmiş biri değildi. bunların ger­ çekte çok farklı olduklarını ortaya koymak. M u h a m m e d yaratıldı ve bu şekilde dinin hakikatini bilmeyenlere takdim edildi. Ebubekir.Tarihin egemenler tarafından yazıldığı bir realitedir. ancak abesle iş­ tigal olur. Kaldı ki. Şuna da vurgu yapmak isterim ki. he­ le İslam tarihi için bu sav daha fazla geçerlidir. o günkü insanlar şimdiki Müslümanlar kadar ona tapmıyorlardı. Osman ve diğer meşhur sahabeler için de geçerli­ dir. Buna rağ­ men yine de İslami kaynaklarda işleyeceğim konular hak­ kında sağlam kanıtlar vardır. bugün kitaplarda tasvir edilen. H z . Kur'an'a rağmen Hz. O bakımdan amacım bu­ rada asırlar ö n c e bir bireye yapılan uygulamadan bir ders çıkarıp İslam hakkında gerçeklerle hayaller arasındaki farkı okurlarla paylaşmaktır. Başka bir tabirle. hem de ülkemiz­ de her gün insanlar katlediliyor. bir inancın liderlerinin gerçek kimliklerini ortaya koymak ve dolayısıyla İslam hakkında doğru olan bilgileri takdim etmektir. yoksa normalde 1400 yıl önce 20 yaşlarındaki bir kadının başına gelenlerden s ö z etmek. Fatma'ya yaptığı bir zulümden söz e d e c e ğ i m . bu konuda in­ sanları bilgilendirmek ve bu tabulardan kurtulmalarına kat­ kı sunmak. Ömer. M u ­ hammed kendi zamanında bu kadar popüler.

Fakat Ebu bekir bunu kabul etmedi/ben v e r e m e m dedi. Muhammed zamanında yaşamış. ben bu çalışmamda başta Kur'an olmak üzere Sünni kaynakları temel alacağım.Bilindiği gibi Hz. Muhammed'in cenaze işlerini bitirince bakıyor ki Ebubekir . tabii ki bunu tek başına yapmadı. kimisine g ö r e de en çok altı ay ya­ şadıktan sonra -20 küsur yaşlarında iken. Kitabında konuya ilişkin şunu anlatıyor: Hz. Fatma kendisine gidip ba­ basından kalan malı. eğer bizden herhangi bir mal mülk kalırsa. Söz Ebubekir ve Ömer'in bu vasiyet olayından açılmış­ ken. Ali. ancak onunla görüşme fırsatı bulmamış. Muhammed vefat ettiğinde. Ali'nin başına gelenleri kısmen daha önce anlattım. konuşmadı da. Bunun üzerine Hz. kız­ dı ve evine döndü. kimisine g ö r e 3 ay. Hz. onu yönlendiren Ö m e r onun hep ya­ nındaydı. Ali de onunla birlikte evi­ ne kapandı ve ne Ebubekir'le konuştu.2-76). Muhammed'in malından Fatma'nın pa­ yına düşeni vermedi. Fatma darıldı. sanırım buraya uygundur. Muhammed'in vefatından sonra Ebu­ bekir halife oldu. bu tarih­ çi 15 yaşlarında bir delikanlıydı.vefat etti. Hz. ne de onun halifeli­ ğini kabul etti. bir varis olarak talep etti. belli bir süre. Gerekçesi de şuydu: Ben Hz. Hz. o hazineye devredilir" anlamında bir hadis bahane etti ve Hz. Fatma babasının ölümünden sonra 75 gün. burada farklı bir olay hatırıma geldi. Bu konudaki olup bitenleri. Bu arada Hz. Adı Selim bin Kays Hila­ li (h. Hani daha önce belirttim. şunu diyordu: "Biz peygamberler ölürken varislerimize/arkamızda bıraktığımız yakınları­ mıza mal bırakmayız. Ölene kadar da halife Ebubekir ve Ömer'le konuşmama kararı aldı. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. şimdi sözünü e d e c e ğ i m kişi İslam'da en eski tarihçidir. Bu arada Hz. Muhammed'in bir açıklamasını biliyorum. Fatma'm eşi Hz. ka­ lanını da onun bölümünde anlatacağım.

Aslında Kur'an'a g ö r e kesinlikle Hz. Muhammed'in hanımları davar. o zaman tüm malın 1/2 sini alır" deniyor. senden başka bu hadisi duyan var mı diye? Ö m e r hemen ortaya çı­ kıyor.ve Ö m e r halifelik işini çoktan halletmişler bile. tabii ki olay çok uzun. Ancak burda Hz. 153 ve sonrası. 28/96 vd. Adı g e ç e n kaynakta çok ilginç bilgiler v a r ! 1 3 7 Peki. Ali soruyor. "Eğer ölen bir anne veya babadan tek bir kız kalırsa. Kur'an'a g ö r e bu davada Hz. Bu du­ rumda Halife Ebubekir. Ebubekir şunu diyor: Haklısın. doğru. s. Fatma haklı. ancak M u h a m m e d bana. "Peygamberlikle halife­ lik bizde olmaz: Ben peygamber oldum. Hz. burada maksadım Ebubekir'in bu gizli vasiyetlerine yeni bir örnek daha kat­ mak. şimdi de buna bakalım. Hz. İster bir hanım olsun. ne çabuk Muhammed'den uzaklaştınız?" deyince. ben şahidim ve bir-kişi de yine onların ekibinden biz de varız diyorlar. Bunların payı zaten belli: Malın 1/8'i. Ayrıca konu hakkında Meclisi'nin 'Bihar'ül Envar' c. halifelik artık başka bir aileye geçsin" dedi. Hanımlar bu payı kendi aralarında bölü­ şüp paylaşırlar. erkek çocuklarına da pay vardır" deniliyor ve daha sonra yine aynı surenin 11. "Peki siz daha dün Muhammed huzurunda beni halife olarak kabul etmediniz mi. M u h a m m e d ' e ait olan tüm ma­ lın yarısını gasp etmiş olmaktadır ve verdiği karar da Kur'an'a terstir. . ister birden fazla ol­ sun fark e t m e z : Burada ölenin çocuğu olduğu için onlar an­ cak 1/8'ini alıp paylaşırlar. Nisa suresinde (7. Hatta bazı durumlarda eğer ölenden yalnız kızı kalırsa. Onlara. 137 Selim Hilali. o zaman malın tümünü de alabilir. ayetinde. da ilginç bilgiler var. Fatma. ayet) "Ölen anne-babanın bıraktıklarından (veraseti kastediyor) kızlarına da. babasından kalan malın yarısına sahip olmalıydı. Kur'an Ebubekir'in bu yaptığına ne diyor.

Muhammed'den kalan mal da çok fazlaydı. Hadis'ü Beni Nadir ve Feraiz bölümünde. hazine malı d e ğ i l d i . Bunun % 20'sini arpa.Müslim ise Cihad-Siyer bölümünde bunu işlemiştir. Yani hem Buhari'de birkaç yerde. hem de Müslim'de anlatılmakta­ d ı r . müttefakun-aleyhtir. Hayber gelirinden artık mahsûl değil de arazi kabul ettiler-araziye ortak oldu­ lar. ama Hz.Hz. Muhammed'in eşlerinden ve aynı zamanda Ömer'in kızı olan Hafsave yine Hz. Müzaraa kısmı. Fatma'nın babasının malını Ebubekir'den istemesi ve Ebubekir'in az önce belirtilen gerekçeyle ona vermemesi olayını içeren açıklama. 1 3 9 Hz. 178 vd. Muham­ med'in eşlerinden Ebubekir'in kızı Ayşe. M u h a m m e d ' d e n kalan her üç yer­ deki malı/serveti Yahudilerden kalma talan malıdır. 141 Müslim. kalan % 80'ini de hurma olarak onlara verirdi. s. Müsakat kısmında. b. Bu zaten en başta Buhari'de anlatılmaktadır. Yani bu. 2) Farz'ül Humus. Fedek sayfiye/yazlık köyünü bir baskında Yahudilerden ele geçi­ rip kendine tahsis etmişti. Ö m e r Halife olunca Hz. ele geçirdiği bu Hayber gelirinden her yıl her hanımına (10'dan fazla hanımı vardı o zaman) 100'er vasak/yani yaklaşık 11-12 ton ayırırdı. 140 Buhari. Muhammed'in Hanımları. Toprak altındır derler ya. başta dört m e z h e p lideri olmak üze­ re bir kere İslam âleminde Ebubekir'in bu icraatına karşı herhangi bir itiraz da söz konusu olmamıştır. Muhammed'den kalan mal kısmında.Buhari. Muhammed'in diğer eşleri yıllık mahsûl alma­ 141 ya devam ettiler. Hz. c' Tirmizi. Hz. 3) Menakıb kısmında. 1) Megazi/ Hayber kısmında. Halife Ö m e r 138 a. 139 Kur'an'da Kadın ve Hz. Siyer. Muhammed. Bunu da yine Beni Na­ dir Yahudilerini Medine'den/asıl yurtlarından sürerek on­ lardan ele geçirmişti. Dikkat edilirse. 1 3 8 Ne ilginçtir ki. Hz. 1 4 0 Bir de M e ­ dine'de ona ait ganimet malı vardı. .

bağışla beni diye. halife olduğu için hamalları da çoktu. Muaviye b. A'lam-i Nisa. Hz. Fatma'nın torunlarından tek­ rar alıp Mervan oğullarına verdi ve böylece mülk sürekli el­ den ele yer değiştirdi. Ö m e r bunu Fatma'nın elinde görünce almak istemiş-. Hakem. 4/120-25. kâğıdı göğüslerinin arasına koymuş. Ebi Süfyan iş başı yapınca üçe bölünüp be­ dava olarak şu kişilere dağıtıldı: Mervan b. Ebubekir zamanla Hz. Zaten daha sonra Halife 142 Ömer Rıda Kehhale... Ebubekir'e çok ağır sözler söyledi: "Ben ha­ yatta olduğum sürece hep namazdan sonra seni Allah'a şi­ kâyet e d e c e ğ i m . İşte Ebubekir'in vermediği. İlginçtir ki Ebubekir'in el koyduğu bu Fedek Sayfiye kö­ yü. Fatma'nın torunlarına (artık kim kalmışsa) iade etti. O da bu konu­ da halka bir konuşma yapıp asıl sahiplerine vereceğini söy­ ledi ve Hz." Bazı Sün­ ni kaynaklarda. halkın malıdır dediği Fedek'in kaderi budur. Fatma'ya çok yalvardı. Fatma'nın bu sert konuşması karşısında gü­ ya Ebubekir etkilenmiş. Fatma ona da şunları söylemiş: Sen nasıl kâğıdımı yırttın Allah da senin karnını yırtsın/belanı versin d e m e k istiyor. Daha önemlisi. halife Osman'ın oğlu A m r ve kendi oğlu Yezit. Abdülaziz'in eline geçti. İşte Sünni kay­ 142 naklarda bunlar da anlatılıyor.de kızına düşen payı toprak olarak ayırdı. onu bedava işletirdi. . Buna rağmen Ö m e r zorla kâğıdı oradan almış ve yırtmış. Daha sonra mül­ kün hepsi Ö m e r b. Fedek hakkında bir kâğıt yazıp Fat­ ma'ya vermiş (senin olsun d i y e ) . ama Fatma kabul etmediği gibi. hakkında beddua edeceğim. ancak Fatma vermemiş. Ö m e r kâğıdı zorla Fatma'nın elinden almak isteyince de Fatma. Zaman içinde Yezit. Çünkü nasıl olsa kızı artık yasak ayetler nedeniyle evlenemezdi ve o mal onlarda kalırdı.

'Ben Ali'den olumsuz bir şey beklemiyorum. Muhammed'in malını is­ teyip de babam vermeyince. Tirmizi (üç yerde). Hanbel (birkaç yerde) yazmışlardır: " H z . Buna da yeri gelince açıklık getireceğim. Fatma. Şu olayı. ve 3998. engel olmak istedi. Bunu duyan halife Ö m e r hemen müdahale etti ve babama. Megazi. Hz. Bu da gösteriyor ki. Ebubekir. ancak Fatma ölünce babama haber yol­ ladı: Evime gel seni halife olarak kabul edeyim dedi. Cihad. FJ-Lü'lüü ve'l Mercan. Ali onun cenaze namazını kıldı ve g e ­ celeyin g ö m d ü . Ebubekir'i ilk etapta halife kabul etmeyişinin nedenini.Müslim. Hz. Ali de Fatma hayatta olduğu sürece babamın halifeli­ ğini kabul etmedi. no: 3508. no: 2926. Feraiz kısmı. Niye g e c e ? Çünkü babamla halife Ö m e r duyup da cenaze namazına. Babam. kabri başına gitmesinler diye. Ebu Davud (üç yerde) İmam Ahmet b. bir adam onu katlediyor. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in kızı meşhur Ayşe anlatıyor ve en başta da Buhari (altı y e r d e ) . Ali halka karşı bir de konuşma yap­ tı. darıldı evine gitti. c. . Bu kabul esnasında Hz. 1 4 3 143 a. Farzü'l Humus. an­ cak olan olmuş ve ben de artık Ebubekir'i halife olarak ka­ bul ediyorum" diye Hz. niye bana kar­ şı bir kötülük düşünsün ki.Buhari-Müslüm hadislari. konuşmadı.Ömer'in karnı yırtılıyor. Hayber kısmında. Cihad kısmı b. no: 3810. no: 6346 ve daha ulaşamadığım başka yerler. no: 2748. Bu olaydan 6 ay sonra da öldü ve bu süre zarfında da babama küskün­ dü. Nesai. Müslim. Ali'nin uzun uzadıya yaptığı bu açıklamasını aktarır A y ş e . Cihad. no: 1 149. 'Sen nereye gidiyorsun? Ya eğer senin başına bir şey getirse' gibi «sözler söyledi. babam Ebubekir'den Hz. Menakıb. bunun kendi hakkı olduğuna inandığı için direndiğini.Buhari. no: 1759. Hz. Ömer'in karşısında hiç değerinde bir insanmış ve hep kullanılmış. Ben giderim' dedi ve gitti.

Ayetin anlamı şu: "Akrabaya. Ebu Said el-Hudri kısmı. b. 2968 ve 2973 hadisler.Beyhakı. f. Müsned'inde. İşin daha önemli yanı. dört halife kjsmı Ebubekir bölümünde. no: 1379 da. 'Kenz'ül Ummal' adlı yapıtı no: 8696 hadiste bunu aktarmış.A. e. yolcuya haklarını ver. no: 6554-6556 hadisler. f-Tirmizi. Ayşe'nin anlattığı şekilde olmadığını daha ön­ ce aktardım: Hz.Ebudavud. ama tam değil.Hindi. babası henüz hayatta iken kendi­ sine bağışladığı bu Fedek'i de Fatma'ya vermedi. g. İsra suresi 26. ayeti inince (Muham­ m e d oluşturunca). no: 1186-1/586 vs. Buna rağmen onun bu sözlerinden yine hoş olmayan bir şeylerin o d ö n e m d e yaşandığı kesin. 'Feth'ül Kadir'. 'Sünen-i Kübra' 'Fey' ve Ganimet' bölümünde ve daha saya­ madığım birçok yazar. 'Metalib-i Aliye' Tefsir kısmı." Ebubekir.Ömer ibni Şebbe. 144 a. e. İsra suresi 26. Fatma'nın istediği verasetten Fe­ dek sayfiye köyü. İslami kesimce güvenilir 144 sayılan kaynaklarda anlatılmaktadır. Tarih'ü Medinet-il Münevver. boğazına geçirilen ip ve o şekilde disiplin altında Ebubekir'in yanına götürülmesi gibi olaylar yaşanmıştır. Razzak Musannaf. Bir bakıma bu da önemli bir açıklama. . Yani bu köy artık d. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsiri.Ebu Ya'li el-Mevsıli. no: 1608-1610. Ensab. no: 4141. zaten daha önce babası tarafından ken­ disine hibe edilmişti.Nesai.Olayın. Siyer kısmı. no: 2963.İmam Suyuti. bu köyü o sırada kızı Fatma'ya hibe et­ mişti. Ali'nin evine yapılan baskınlar.. bunlar artık davanın bir tarafı. no: 318 ve 511.Belazuri. no: 3801 d.İbni Hacer Askalani. ayette bunu iş­ lemiş. i. c. İsra suresi 26. yoksula. ayetin açıklama kısmında. tabii İd Ayşe'nin bu açıklamaları gerçeği yansıtmıyor.Zehebi. Hz.Şevkani. j. Siyer'ü A'lam. babası hayatta iken zaten onu Fat­ ma'ya devretmişti. Fey' kısmı. h. aktarmış. Bu kö­ yün. Muhammed'in henüz hayatta iken kızı Fatma'ya hibe ettiğine ilişkin açıklamalar. Fedek köyünün daha önce Fatma'ya bağışlandığını -kanıtlarıyla. Haraç.anlatmaktadırlar.

Fatma'nın kazanılmış bir hakkıydı. mercimek. at. A m a insan hu­ kukuyla ilgili bu kadar önemli olan bir konuda işi Hz. Ebubekir'le Ömer'in şahsi planlarıdır) başka kimsenin bilmediği bir giz- 145 146 147 148 149 (a) Buhari. 259. Menakıb-i Fatma. o bana kızmış-haksızlık yapmış olur" anlamında birçok söz söylemiştir ve bunlar hadis külliyatında ve Müsnedlerde değişik versiyonlarla g e ç m e k t e ve en başta da Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmektedir. Konuya ilişkin şu sorular yanıt istemektedir: Bilindiği gi­ bi Hz. 1 4 5 Peki. katır. ö z malıydı. b) Müslim. Bakara 61). Ya da Ebubekir suçludur. onlar hak­ lıdır. . bu durumda denklem nasıl çözülecek? Ya Ebube­ kir haklıdır cennete girecek (din mantığına g ö r e ! ) ve Hz.veraset de sayılmazdı. beş y e r d e 148 1 4 9 köpek i ş l e m i ş . Fedail-i Fatma kısmında. Nahl 8. Ebubekir'e hak et­ mediği halde cennet müjdesini vermiş olmuyor mu? En önemli soru da şu: Neden bu kadar önemli olan bir huku­ ki konuda (peygamberden kalan mal yakınlarına verilmez diye) Kur'an'ın Allah'ı bir ayet g ö n d e r m e m i ş d e . Mu­ hammed'in sözüne bırakmış. 1 4 6 Yine 147 bakıyoruz dört y e r d e merkeb/eşek işlemiş. sarmısak. Kehf 18 ve yine Kehf 22'de de üç sefer. Bakara. kim ona kızar. o da (tabii ki bu. Muhammed. Lokman 19 ve Cuma 5. o da ancak gizliden Ebu­ bekir'e söylemiş olsun! Kur'an'a bakıyoruz onun Allah'ı sa­ latalık işlemiş. soğan i ş l e m i ş . Araf 176. d e v e işlemiş. haksızlık yaparsa. 8. bunu Mu­ hammed'in hadislerine bırakmış. Ali ile Fatma haksızdır. "Fatma benden bir parçadır. M u h a m m e d başta Ebubekir. Nahl. Ö m e r ve Ali olmak üzere kendi çevresinden seçtiği 10 kişiye cennet müjdesi­ ni vermişti. Bir de kendi kızı Hz. Fatma hakkında. Bu durumda da Hz.

Muhammed bunu yaptı mı? Hayır. burada farklı bir noktayı da hatırlatmak uygun olur. Muhammed'in cenazesi 3 gün y e r d e kalırken (hele o sıcak m e v s i m d e ) . işçileri vardı. başta EbubekirÖmer olmak üzere. Zaten onlar Kur'an'ı ancak kendi çıkarları için bir araç olarak kullanmışlardır. neden Ebube­ kir bu malı Fatma'ya vermedi? Peki. Ebubekir'le Ö m e r ha­ lifelik işi bitinceye kadar cenazeyle ilgilenmediler ve g ö - . duruma g ö r e de uymuyordu. Fatma'nın annesi Ha­ tice'nin malı ne oldu? Kadın o kadar zengin. Ali ve di­ ğer yakınları cenazeyle meşgul iken.lilikle ancak Ebubekir'e aktarmış olsun. Kalan ise Fatma ve diğer kızlarına ait olmalıydı. Muhammed'den ka­ lan malın yarısı Fatma'nın hakkı iken. Gizlilik diyorum. Çünkü böyle bir açıklaması olsaydı. Hz. Kur'an'a da inanmadıkları bir gerçektir. Söz verasetten açılmışken. bir ara M u h a m m e d de onun işçisiydi ve daha sonra evlen­ diler. Nisa suresi 1 1. Hati­ ce'nin malından Muhammed'in payı 1/4'tür Çünkü Hati­ ce'nin çocukları vardı. bir kere Hz. Ancak onun da Hatice'nin malını Fatma'ya v e r m e d i ğ i kesindir. ona aşırı dere­ c e d e inandıkları diye bir şey yoktur. Hatice ölünce acaba M u h a m m e d ondan kalan mal­ dan Fatma'ya düşen payını verdi mi? Fatma evlenmemiş de olsa annesinden kalan verasetten pay almalıydı. Kendi kurduğu sisteme. Ebubekir'le Ömer'in kendi keyfi kararlarıyla Fatma'ya vermedikleri gibi. Ebubekir'den mal istemezlerdi. Bunun üze­ rinde fazla durmuyorum. sadece rant ve siyasi iktidar peşindeydiler. Hz. Fatma ve eşi Hz. Daha önce de belirttim. Hani hep diyorum. oluşturduğu Kur'an'a kendisi de duruma g ö r e uyuyordu. Ali. Peki. olaylara bir bütün olarak bakıldığında. ayetine g ö r e Hz. o günkü inananların bugünkü Müslü­ manlar kadar Muhammed'i tabulaştırdıkları.

Musannaf. O günkü inananlar çıkar için inanıyorlardı: Cariye. Belki de Ebubekir'in icraatını beğenmediği için bu benzetmeyi yapmıştır. keşke Fatma'ya yaptıklarımı yap­ masaydın™. 8/133. Demek istediğim.Hindi. ateşte yakmak suretiyle işkenceyle öldürdüğüm Fücae Sülemi'yi keşke ya serbest bırak saydım. çok meşhur İslam tarihçileri aktarıyor. Hatib-i Bağdadi (392-463) ve İbni-1 Cevzi (ö. Yapmasına pişman ol­ duğum şeylerden biri. Numan b. N o . 151 a. b. Avf onu ziyarete geldiğin­ de Ebubekir'in iyiliklerinden söz ederken Ebubekir şunları söylemiş: "Hayatımda yaptığım üç şey için keşke yap­ masaydın™ diyorum. İmam Ebu Hanife şunu diyor: Benim ya­ nımda Ebubekir'le İblis'in/şeytanın imanı birdir.597. Yine hayatımda yapmadığım üç şe­ yi de keşke yapsaydım diyorum. Kenz ul Ummal 5/ 652-no: 14139. cilt 15/509. ya da normal bir şekilde öldürseydim? demiş. Hicri 150 yılına olayla­ rı kısmında. Tarih-ü Bağdat.İbni Ebi Şey be. 150 Ebubekir'in bu pratiğini anlatırken Ebu Hanife'nin onun hakkında kullandığı ilginç bir ifade var. Mesela. El-Muntazam.h) gibi İslam düşünürleri.Hatib-i Bağdadi. b.müldüğü zaman da iktidar kulisleri yüzünden bu ikisi kab­ ri başında yoktular. 805 cilt. no: 7249. 1 5 1 Ebubekir zehirlenerek ölüm döşeğine yattığında güya pişman olmuş. bu ayrı bir konu. Ebubekir'i seçip onun hakkında bu ağır ifadeyi kullanmış. Bir de. 150 a. onu da buraya al­ mak istiyorum. talan. 20/579-no: 38201. A m a neden Ebu Hanife. Sabir (Ebu Hanife) kısmın­ da. ganimet gibi avantajlardan ötürü inanıyorlar­ dı. Ebu Hani­ fe'nin bu açıklamasını böyle önemsiz tarihçiler değil. Abdurrahman b. So­ nuçta ağır bir b e n z e t m e . .İbni-1 Cevzi. bugünkü inananların M u h a m m e d ' e bakış açılarıyla o günküler arasında dağlar kadar fark vardı.

Muhammed hayatta iken bu halifelik işini ondan sormuş olsaydım. no: 5293. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. yani kenardan. f. r. ancak belki konulardan anla­ yan ve ilgi duyan bir okur çıkıp ben bir bakayım der ve bunlardan ancak birine ulaşabilir. diğer adı. 2/155 o. 3/430. nerdeyse ilgili tüm İslami kaynaklarda vardır. Sakife Beni Saide kısmında.Ebü-I Feda. k. e-Taberani ( 9 l 8 . 30/411 vd. 1/109. d. Ikd'ül Ferid. cilt 30 Ebubekir bahsi.ö).cilt 5/631. no: 9031. Bir de bana Eş'as b. 2/308 p. Mucem-i Kebir. Tüyler ürpertici açıklamalar: Pişman olduğu olaylar hep cinayet. b. Lisan-ül Mizan. 13/ 122. kıyıdan aldığım bir açıklama değil.152 152 a. h. Dolayısıyla birini verseydim yeterliydi. Tarih'ül Hulefa adlı yapıtında) i. Imadüddin İsmail b.Ö). n-Tarihi Yakubi. Ali (h. 3/108.İbni Hacer Askalani. ve b) Tarihi Dımaşk. Ebubekir kısmı. no: 14113.İbni Teymiye (661-728).Kenz'üi Ummal.Mesudi.732. Minhac'ü-s Sünne.İbni Asakir. Ebubekir kısmın­ da.İbni Asakir (571).İbni Kuteybe Dineveri (279). 'el-lmame ve-s' Siyase. Kays'ı getirdiklerinde keşke onu öldürseydim diyor. 5/366. Ahbar'ül Hulefa. . no: 43. Davud Beceli kısmında.Ö) Ikd'ül Ferid.Burda çok hadis var. Begiyet'ü RaidTahkik'ü Mc'mai Zevaid. Riyad-ü Nadre.Ibnü Abdirabbih (328. Ulvan b. m ) . m.Yapmadığına pişman olduğu üç şeyden ikisi ilginç: Keşke Hz. 1/241 ve Zehair. Muruc'u Zeheb. I.Muhibbüddin Taberi (694. Mizan'ül Ütidal. bunu biliyorum. ö . Aslında bu iki kaynak da İbni Asakir'in.Heysemi. 'Tarih'. Aşcrei Mübeşşcre. g. Onun için şüphe kalmasın diye dokümana ö n e m veriyo­ rum. c.Zehebi. 8/290 ve devamında. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk.Taberi Tarih-i. Ebubekir'in yukarıdaki açıklaması. Do­ layısıyla bu kadar sıkıntı çekilmezdi. Ebubekir kısmın­ da. no: 5763.İbni Abdirabbih. 5/472. senden sonra kim halife olsun diye. H e p vurguluyorum: Bilinmeyenlere do­ kunduğum zaman kimilerine zor gelebilir. o yüzden ikisini de verdim.

Bunun işareti de. s. "Bize hak tanımadınız mı bu halifelik işinde. "Sen camiye git. Dediğim gibi konu çok karışık. ancak işin içinde fitne var. ona saygı gösterirlerdi. Muhammed ken­ dinden sonra halife olacak kişiyi belirlemiş. başta Hz. Ebubekir'in az önceki açıklamasında. bununla halifeliğin Hz. . Neyse. Muhammed'in işaretleriyle belirlendiğini ö n e sürerler. Ebu­ bekir'i kabul eder. Çünkü Hz. Hatta bu konuda şu gibi aktar­ malar da var: Hz. 1 5 3 Ben bu aşamada bu konuya girmiyorum ama şunu ek­ leyeyim: Eğer bir namaz kıldırmakla halife olunuyorsa. kendisi hasta iken Ebubekir'i göstermiş. on üç kez gerçekleşen bir olaydır. iki gözünden de kör olan İbni Ümmi Mektum halife olurdu. "Evet haklısın. sanki hayatında bir şey yapmamış da sadece anılan o birkaç olaya karışmış 153 Belazuri. 14. Ali ve amcası Abbas Muhammed'in ce­ nazesiyle meşgul iken. Ebubekir'i halife ola­ rak belirlemiş olsaydı. efendim Hz. kalabalıktan Ali bir şeyler anlıyor. hemen dışarı çıkıp Ebubekir'e. bu da ne?" diye sorunca Ebubekir. "Biliyorum. onunla beraber hicret et­ tin. Ebube­ kir'in az önceki itirafı var: Pişman olduğu şeylerden birinin Hz. Bu arada Ali. 154 Kur'an'm Kökeni adlı yapıtım. Muhammed'den halifeliğin kime g e ç e c e ğ i : Bunu niye sormadım. cilt 2/263. Ali. Bir de gerçekten e ğ e r Hz.Kimi İslam düşünürleri. Fatma ve eşi Hz. sen cemaate imam 154 ol diyordu ve bu. bunun için artık ben g ö ­ revi üstlendim" diyor. Muhammed. Ensab'ül Eşraf. A m a bizimle istişare etmediniz. diyor. Muhammed Medine'yi bırakıp bir yere gittiğin­ de bu kör adamı yerine tayin ediyordu. ancak hakkımızdı. cemaate namaz kıldır" gibi sözleri g e r e k ç e kabul edip. Muham­ m e d hastayken sen imam oldun. Kaldı ki. Allah günahlarını affeylesin" diyor ve o da onu ka­ bul ediyor gibi söylentiler de v a r .

Zaten bu çıkarlar Kur'an'la da meşrulaştırılmaktadır.. Peki. bir ara hayvan­ larını güden bir insanın yanından geçip selam verirler ve adam onların selamını da alır. gerekli araştırmayı yapın. O zaman teknoloji de yok. Daha sonra Muhammed bunu öğrenince. Buna rağmen ganimet avına çıkan o grup çobanı katleder ve hayvanlarını alıp götürür. orada çok gü­ zel. şöyle bir ayet gelir (oluşturur). iki gözün görmediği. niye böyle? Kur'an'da Müslümanlara ganimet. fidye. Çünkü savaşta çıkar var. ganimet elde e t m e seferindeyken. cariye gibi avantajlar tanınmış iken. So­ mut bir örnek vereyim. Müslümanlardan bir grup talan avında. Or­ tada hem maddi. bir de e ğ e r savaşlarda Müslümanlar öldürülürse cennete girecek. Peki. Hz. Muhammed'in Allah'a teşekkür etmesinden" söz edilir. cizye. tabii ki böyle bir zihniyetten oluşan orduyu yenmek imkân­ sızdır. hem de manevi olarak çıkar var. Burada konuya şu soruyla giriş yapmak isterim. Bu zihniyet her zaman savaş ister. Muhammed'in ölümünden sonra Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslam'dan çıktılar ve bunun sonucu olarak da Ebubekir onları tekrardan ya kılıç zoruyla İslam'a dönderdi v e y a katletti? Ortada çelişkili bir durum söz konusudur. Diyanet'in Kur'an tercemesinden vere­ yim: "Ey iman edenler! Allah yolunda sefere çıktığınız zaman. Kur'an'da 110'uncu sure olan Nasr suresinde. kılıçla savaşılmaktadır ve böyle bir inanca sahip tarafın kazanma şansı yüksektir.gibi bir masumane durum söz konusu. aklın hayal etmediği kızlar (huri­ ler) var diye buna inanılır iken ve yine şayet karşı taraftan öldürülen olursa cehennemliktir diye buna inanılıyorsa. Aslında Ebubekir'in iki küsur yıllık iktidarı çok vahim olaylarla geçmiştir. m a d e m öyle. talan. "İnsan­ ların bölük bölük İslamiyet! kabul etmesine karşı. Size selâm veren . neden Hz.

ben öldürülmeyeyim. krallar. şimşekleri üzerimize çekmeyin. Kur'an'ı yorum­ layanlar bu ayetin az önceki insanın cinayeti üzerine indiği­ ni belirtiyorlar.Suyuti. Ayrıca diğer tefsirlere de bakılabilir. Nesai ve daha birçok eserden alıntılar yapılmış. Durru'l Mansur. Kullandığı kap-kaşık hep altındandı. Tekrar soruya döneyim: N e d e n bu insanlar kitlesel bir şekilde islam'a girdiler ve neden Muhammed vefat edince yine kitlesel bir şekilde dinden çıktılar? Çoluk çocuğum öldürülmesin. 156 a. Her iki kaynakta da Buhari.kimseye. diğeri din adına onu alıp sefasında kullanır. eşim cariye olarak düşmanın eline geçmesin gibi hesaplardan dolayı insanlar İslamiyet'i kabul 155 Nisa suresi. ayet. Gümüş hiç kullanmıyordu. 'Sen mü'min değilsin' demeyin. 14/581 -no: 29544. başka gün. Şu cümlecik dikkat çekici: "Allah katında pek çok ganimetler vardır" diye geçiyor. 94. b. 10/14 ve devamı. ayet. başka seferler yapar yine ganimet e l d e edebili­ riz d e m e k t i r . . Ordusundaki kalkanların büyük çoğun­ luğu altındandı. işte talancı zihniyet böyledir: Biri kaza­ 157 nır. Musannaf. 157 Tevrat'tan." 1 5 5 Hemen hemen tüm önemli tefsirlerde. Fil dişinden saray yaptırmıştı ve hep altın kaplamalıydı. dünya hayatının geçici menfaatine (ganimete) göz dikerek. 2. Müslim. Tarihler. 1. Bunun anlamı çok açık: Yani böyle g ö z e çarpan. 1 5 6 Burada kısa bir ara verip kutsal dinlerin talana olduğu­ na ilişkin bir örnek de Tevrat'tan vereyim. ganimetlerin başka yolları-yöntemleri vardır. malım talan edilmesin. 9/13 ve devamı. Ailah ka­ tında pek çok ganimetler vardır.İbni Ebi Şey be. Ebu Davud. Nisa suresi 94. halk nezdinde makul g ö ­ rülmeyen bireylerden uzak durun. Süleyman pey­ gamberin haraç-vergilerden topladığı yıllık altın miktarı yaklaşık 35 tondu.

Cilt 2/205." Bir diğer söylediği şey şu: "Bize zararlı olanlardan bir kıs­ mını da yabancı memleketlere. savaşa katılan her şahsa bin dinar (altın para) düşüyor. 1/18. Muh a m m e d ' e zaman olarak da en yakın olan İslam tarihçisi­ dir.. Meşhur İslam tarih­ çisi İmam Zehebi'den çok küçük bir örnek vereyim. el-Kamil. sürgüne göndereceğiz. Bir taşla iki kuş misali. hem Ebubekir'in nasıl bir kişi 158Zehebi. on­ lar tekrardan islamiyet'i bıraktılar. Sizin için onların hanımları ve kız­ ları cariye olarak helaldir."Müs­ lümanlar Afrika'yı ele geçirince. Ebubekir kısmı. dinden çıkma bölümü. . Vakıdi.. 159 ibni Esir. Muhammed öldürülünce." Abdullah bin Mesut." 1 5 8 Her cephe­ den yapılan baskınlarda ganimet adı altında karşı tarafın her şeyi alınıyordu..etmek zorunda kalıyordu (korkudan). Hz. Bunu yaparken de ordusuna şunu söyledi: "Bakın Kur'an'a g ö r e siz öldürülürseniz şehit ve dolayısıyla cennetliksiniz. Yani bunlar Afrika'nın işlen­ miş kıymetli mücevheratını talan ediyorlar. yoksa işimiz zordu" d i y o r .1^ Burada İslam âleminde saygınlığı olan meşhur Halit bin Velit'ten kısa bir-iki örnek vermekle Ebubekir'in nasıl bir Ebubekir olduğu konusunda somut bir bilgi vermek istiyo­ rum. ancak Vakıdi. onlar ise cehennemliktir. 160 Hicri 130 ile 209 yıllan arasında yaşamıştır. ama bu avantaj onlar için yoktur. Çünkü İslam ordusunun M u h a m m e d ' d e n sonra eski gücünde kalabileceğine inan­ mıyorlardı. A m a H z . Bu konuda birçok İslami kaynakta bilgi var. "Ebubekir döneminde biz bu proje ile 159 kazandık. 'Kitab'ül Ridde' ad­ lı eserinde bu dinden çıkmalar ve Ebubekir'in onlara ne yaptığı konusunda detaylıca bilgi verir. Sonuçta Ebubekir çok sert tedbirlerle İslamiyet'i terk edenlerin üzerine gitti ve büyük katliamlar gerçekleştirdi. El-lber.

1 6 2 161 Bakara suresi. Muhammed henüz hayatta iken.Beyhakı. Süneni Kübra. Muhammed'in ölümü üzerine Müslümanlar kitlesel bir şekilde İslamiyeti terk edince. Velit'e ve özellikle de Hz. Velit de bu baskınlarda aktif bir şekilde yetkili bir komutandır. no: 12898.7/449. no: 2157.A. Musannaf.Ebu Davud. Hz. Bu arada Halit b. belki eski eşinden hamile ise doğacak çocuğun kimden olduğu belli olsun diyedir. hem de Halit b. .Taberani. vergilerini toplamakla görevlen­ dirir. d. Esir alınan kadın tek bir sefer adet görse yeterlidir denil­ miştir. Müslümanlar en kısa zamanda onlarla cinsel ilişkide bulun­ sunlar diye. 1 6 1 Bun­ dan amaç. Hâlbuki Kur'an'a g ö r e . ikinci bir erkekle evlenebilmesi/cinsel ilişki yaşayabil­ mesi için en az dört ay on gün beklemesi l a z ı m . Ebubekir değişik bölge­ lere baskınlar yaptırır. b. tabii ki asayişi sağlamakla meşhur olan Halit b. Nüveyr'in bölgesine gider.olduğuna örnek olsun. A m a bu süre. Mucem-i Kebir. Razzak. Malik'in. bir kadının eşi ölür v e y a öldürülürse. memleketine d ö n m e d e n o kadınla cinsel ilişkide bulunur. Nikah. Leyla binti Sinan adında çok da güzel bir hanımı varmış. Nüveyr de Müslüman olur (diğer kabile­ ler gibi korkudan v e y a gerçek. Beni Temim kabi­ lesinden Malik b. Müslüman savaşçılara bir indirim yapılmıştır. 24/69. Halit onu görünce dayana­ maz ve kocasını bir hiç uğruna öldürüp o kadına cariye ola­ rak el koyar ve hemen orada. 162 a. c. savaşta ele geçirilen karşı tarafın kadınları için geçerli değildir. 228 ve 234. Velit bir gün Malik b. her ne ise) ve Muhammed onu o bölgenin zekâtını. Muhammed'in nasıl biri olduğuna örnek olsun isti­ yorum.

.A m a bu olayda Halit b. Velit'in az önce sözü edilen cinayet olayı ve ka­ dını cariye olarak ele g e ç i r m e durumu Ebubekir ve Ö m e r ' e iletilince Ömer. M u h a m m e d de hep böyle yapardı. bir kadını kendine almak için Müslüman bir kişiyi katlet­ miştir der. Yani o da hiç bekle­ memiştir o belirlenen tek adet g ö r m e şartını. Hz. Halit'e karşı özel nedenlerden dolayıdır. 13/369. düşmana karşı kılıç kullanan bir insana ben ceza v e r m e m der. Hayber'de Safiye. Beni Mustalık'ta Cüveyriye ve yine başka bir baskında ele geçirdiği Reyhane örnek gösterilebilir. Bir kere cariyelik kurumunu onaylayan bir sistem var ortada ve Ö m e r de bundan yararlanmıştır. Velit bu tek bir seferlik adet g ö r m e şartını da beklemez. Bu. no: 37020. Ömer. Ömer'in bu ceza teklifini kabul etmez. bir ara güreşiyorlar. Ö m e r ' l e Halit henüz Müslüman değil­ ken. Halit'i taşlayarak öldürelim. Suriye tarafında öldürülen Halit'in cinayetinde 163 parmağı var diyen İslam tarihçileri bile v a r . hemen orada kadınla sevişir. Hatta Ömer'in. Çünkü Ömer'in genel durumuna bakıl­ dığında. Halit b. Halit b. Ancak Ebubekir. Ömer'in bir bacağını kırıyor. hem siyasi olabilir. Buradaki tepki. Velit'e şunu söyler: "Nasıl olur da sen 163 Hindi. Çünkü Halit. N e y s e konu­ muz bu değil. Burada kısa bir hatırlatmada bulunmak isterim: Aslında Ö m e r bu olayda kıskançlığından dolayı Halit'e sert tepki göstermiştir. Yani Ö m e r bunu hazmetmez ve hep ona karşı tavır alır. Halit. İslami kaynaklarda. Kenz'ül Ummal. Bir örnek vereyim. Halit b. o da bundan farklı bir şey yapmamıştır. Velit bahsi. hem de aralarındaki ilişkiden de olabilir. bu işin teferruat kısmı. Bu olay anlatılırken şu da söyleniyor: Zamanla Ö m e r ' l e Halit arasında meyda­ na gelen hoşnutsuzluğun nedeni bu olaya dayanır.

aynı konuda. f) Tuleyha b. s. Hısn/veya Husayn bile (Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda bu konuda geniş bilgi var ve en başta Buhari'den alıntı var.Kenz'ül Ummal. 5/426 ve b) Zebidi. 2. Ebubekir'in halifeliği kısmında. "Zaten hiçbir zaman İslamiyet'e inanmadım ki" karşılığını verir. f. Minhac'ü Sünne. c) Yine 'Yakıd' adında bir kadın.İbni Hacer Askalani. Huveylid Esedî gibileri de ken­ di bölgelerinde peygamberliğini ilan etmişlerdi. el-Bidaye ve'l Nihaye.h) 'Tac'ül Arus'. mesela Hz. . yine aslen Hıristiyan olan. 248) İslamiyet'i bırakıp yedi yüz savaşçısıyla birlikte Tuleyha'ya katılır. Buna rağmen Halit'e herhangi bir ceza uygulanmaz. Kitab'ü Ridde. no: 7702 Malik b. Arap yarımadasından b) Şecah binti Haris adında bir kadın. 6/322 Ebubekir'in halifeliği kısmı. (1 !45-1205. cilt. eşini alabilesin diye katlettin" gibi sert söz­ ler. 1 6 4 Hani belki kamuoyu bilmiyordur. Nüveyr kısmı. 5/518. a. s. Yani hep çıkar. Hepsi Ebubekir zamanında bastırılır ve böylece o coğrafyada İs­ lam galip gelir. Isabe. hep çıkar. Muhammed'in bir savaşta ele geçirdiği d e v e ­ lerden kendisine 100 d e v e rüşvet olarak verdiği Uyeyne b. İslamiyet'ten öyle kaçışlar olur ki. Nüveyr kısmında. M u h a m m e d döne­ minde birçok kişi de bölgelerinde kendilerini peygamber olarak ilan etmişlerdi. b. ve b. yayılır.Vakıdi. e. Daha sonra yakalanıp M e d i n e ' y e götürülünce Müslümanlar ona. 165 a)Yakub'ül Hamevi (574-623). no: 14091. 164 a. Mesela.İbni Esir. 2369.bir Müslüman'ı. 5/619. a) Müseyleme. deyince o. utanmadın mı ki dinden çıktın. Buna ilk olarak babası inanır' 6 5 d) Lakit bin Malik Ezdî (Umman'da peygamberliğini ilan eder ve zaten İslami­ yet'ten önce de oranın emiriydi. 'Mucem'ül Buldan'. d. asıl adı Cülendi idi) e) Esved-i Ansî. c.İbni Teymiye. Suri­ ye'nin Halep tarafında peygamberlik iddiasında bulunmuş­ tu.Üsd'ül Gabe.El-Kamil. 2/218. Malik b. 107-108.İbni Kesir. s.

3/2£3-330. en başta Buhari ve Müs­ lim'de anlatılmaktadır. c. Selim. garantiye alalım fikri ortaya atılır.Burada şunu eklemekte yarar var: O dönemlerde. d-Yakubi tarihi. Ayrıca M ü s e y l e m e ' y e karşı yapılan savaşta öldürtlen Müslümanların listesi birçok tabakat ve 166 siyer kitaplarında yazılmıştır. İslami kaynaklarda var olan bil­ gilere g ö r e Müseyleme'nin silahlı gücünün 40 bin olduğu söyleniyor. . Nehre. Umman. Gatafan. b. yılı olayları. Bedir gibi savaşlarda M u h a m m e d ' l e birlikte olan seçkin sahabeler de vardır. cilt Ebubekir'in halifeliği kısmında. Ebubekir döneminde Y e m a m e ' d e peygamberlik iddi­ asında bulunan Müseyieme güçleriyle çok şiddetli bir sa­ vaş yaşanmıştır. Beni 166 a. 11. Kinde. Burada Müslümanların verdiği ölü sayısı binlerle ifade edilecek kadar fazla ve bu ölenler arasında Uhud. Ebubekir'in halifeliği bölü­ münde. Havazın. Zaten Kur'an'ı kitap haline getirelim fikri. bu yöntemle kendilerini topluma kabul ettirirlerdi. Nasıl şimdi demokrasi veya sosyalizm deniliyorsa ve bunlar popülist ise o d ö n e m d e de bu tür mitolojilerle insanlar kendilerini ortaya koyarlardı.Hicri. 2. Kısacası. Çünkü bu savaşta Kur'an'ı bilen birçok Müslüman katledi­ lir. Kimin formülü tutarsa artık atı alan Üsküdar'ı geçer misali iktidarı elde tutması kolay olurdu. Bu konuda ihtilaf yoktur.Taberi. 2/143 v d . Bahreyn. e-Bidaye ve'l Nihaye 6/338-358. Yine İslam kaynaklardaki bilgilere g ö r e . bu savaştan sonra ortaya çıkmıştır. Hadramut. eski­ den beri süregelen mitolojilerin gitgide genişleyip büyü­ yerek bir kültür haline geldiği bir gerçeklik var. Beni Amir. Bu gerekçe. Yemame. bu savaşta toplam yirmi bir bin insan katledilir.el-Kamil. O yüzden henüz ortalıkta Kur'an izleri var iken bunu ki­ tap haline getrelim.İbni Kesir. Yemen.

gi­ bi açıklamalar. Ebubekir'in halifeliği kısmında.İbni-il Esir. Ya­ ni bunlara g ö r e ancak istisnai durumda ikinci evlilik olabi­ lirdi. Bu gibi vahiylerinden dolayı Tuleyha'nın peygamber­ liği hızla yayıldı. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir. 167 Yalnız bu sonuç. A l ­ lah'ın şunu dediğini aktardı: Siz insanlar çok şereflisiniz. el-Kamil. ancak Müslüman- 167 a. e ğ e r erkek çocuğu dünyaya gelir ve yaşarsa.Taberi. c. ama yine de bazı kalıntıları kalmıştır. in­ sanların niçin Muhammed zamanında Müslüman oldukları noktasında iyi bir yanıttır aslında: Niye inandılar. içki içmek. cilt. bir erkek evlendiği za­ man. 6/340 ve devamı. artık ikinci bir kadınla evlenmesi haramdır diye yasak vardı. Bir de şunu diyordu: Allah vahiy g ö n d e r e ­ rek bizim günde üç sefer namaz kılmamızı istiyor.. Ahirete iman onlar­ da da vardı: Zerre kadar bir şey hesapsız kalmaz diye.. Tarih 3/280-330). On­ lara g ö r e insanoğlu çok dikkatli olmalıydı. Buhari. Fedail-i Kur'an. b. . Gerçi islam hâkim olunca onla­ rın öne sürdükleri prensipleri yok etmiş veya yerine kö­ tü/alaylı prensipler koymuştu ki insanlar İslam'a daha da bağlansınlar. 2.Temim ve topyekun bölge insanları İslamiyeti çok kısa za­ manda ve hızlı bir şekilde bıraktılar. Dolayısıyla sizin benim için namazda secde edip kafanızı/o en kıymetli organlarınızı yere koymanızı kabul etmiyorum. Cem'ul Kur'an kısmın­ da. neden kaçtılar? Kaldı ki bu peygamber adaylarından çoğunun projeleri aynı zamanda mantıklıydı. Hele en ilginci.İbni Kesin Bidaye-Nihaye. Kaldı ki. zina etmek de haramdı. Mesela onlardan Tulayha şunu diyordu: Cebrail vahiy getirdi. Allah olarak benim buna ne ihtiyacım var ki.. çok da taraftar topladı.. Yani sa­ bah ve yatsı namazları yoktur diyordu.

Üseyid. yine Yakup ve oğlu Yusuf. çapulculukta ordu­ larını harekete geçiremedikleri için kaybettiler. cin. Şam'da Haris b. b. Esed kabilesinden Ebu Hattap. peygamberliği aramız­ da paylaşalım demiştir (Hani Musa ve ağabeyi Harun. . Müseyleme ise çok bilgili olduğu için kendi şahsi projeleri vardı ve o yalancı pey­ gamberdir diyorlardı. 168 a. Sait. Yani Muhammedinki Tann'dan g e l m e . bu konuda doktora tezi olarak bir çalışma yürüten ve kitap haline getiren Medine'deki Ümmü'l Kura üniversitesi öğretim üye­ lerinden Ahmet bin Sad Gamıdi'nin 'Akidet'ü Hatmi Nübüvveti bi nübüvveti'l Muhammediye s. irtidat olayları kısmında. Sait ve Ebu Mansur el-Aceli. efendim çok g e z g i n biriydi. 173-195 bakılabilir. Muham­ m e d ise bunların arasından sıyrıldı. Sem'an. İşte böyle: Eski d ö n e m l e r d e Orta Doğu'da kim pey­ gamberim deyip de kendini kabul ettirirse o yaşardı. Küfe'de M u g i r e b. Bidaye-Nihaye. Himyeri/San'a'da Ali B. 1 6 8 M ü s e y l e m e için d e . Sakif te Muhtar b. Bir de Muhammed hayatta iken Mü­ seyleme ona mektup göndererek. 6/353 vd Secah binti Ha­ ris konusunda. Örneğin. talan.İbni Esir.lar ganimet ve cennetteki huri avantajlarıyla bunları etkisiz hale getirdiler. Bu­ nun için Muhammed döneminde birkaç peygamber adayı ortaya çıktı. 169 Daha fazla bilgi için. ancak onlar ganimet. İrtidat olayları kısmı.İbni Esir. Irak'ta Beyan b. Yine M u h a m m e d ' d e n sonra Emevi ve Abbasiler döne­ minde de peygamber adayları çıktı ortaya. 169 FazI peygamberlik iddiasında bulunanlar arasındaydı. İbrahim ve oğulları İsmail-İshak gibi biz de aramızda paylaşalım diyordu) ama Muhammed bu­ nu kabul etmemiştir. mito­ lojileri çok iyi bilirdi ve halka anlatırken onları güzel etkile­ yebilen bir yapısı vardı. sihir gibi konularda uzmandı gibi yakıştırmalar yapmışlardır İslam'ı yazarlar. Kamil.

"Al­ lah'ım. Muhammed'in felsefesine uygun ve aynı zamanda ona saygıdır. Sonuçta Ha­ lit onların bir kısmını katlediyor. Ö l e ­ nin kim olduğunu ve neden öldürüldüğünü sorunca. cena­ zenin bir kadına ait olduğunu ve öldüren kişinin ise Halit b. M u h a m m e d ' e iletiliyor. o baskın sırasında insanları y e r e yığıl­ mış bir cenazenin başında toplanmış olarak görüyor. çocuklara ve yaşlılara dokunmayın. Muhammed Mekke'yi tekrardan geri alınca (yani Mekke'nin fethinde). Hz. Yine Halit bin Velit'le ilgili en başta Buhari'de anlatılan şöyle bir katliam olayı var: Mekke'nin fethinden sonra. Halit tarafında­ ki bazı insanlar onun bu teklifine karşı çıkıyor ve asla biz öl­ dürmeyiz diyorlar. Hz. Burada Muhammed'in göster­ diği tepki sadece şu: Baskınlarda kadınlara. . Sabah olunca bu kez arkadaşlarına: "Herkes elindeki esirleri öldürsün" ta­ limatını veriyor. Mekke'nin fethi kısmında. diye talimat da veriyor. N i y e mi? Hemen somut bir-iki örnek vereyim. Hz. Fakat bu esirler onlara karşı gelmedikleri ve üstelik de İslamiyet'i kabul ettikleri için. bas­ kın ekibiyle birlikte onları İslam'a davet ediyor ve onlar da kabul ediyorlar. Sonuçta durum Hz. Velit olduğunu söylüyorlar. civarda bulunanlar da İsla­ ma girsinler diye. halk nezdinde İslamiyet'i kabul ettim anlamına gelen eşanlamlı başka bir kelime kullanıyorlar. Halit b. O. Velit'i Beni Ge­ z i m e kabilesine gönderiyor ve karşı koymazlarsa sakın on­ lara bir zarar vermeyin. ancak İslam'ın formalitelerini henüz bilme­ dikleri için. Halit. ben Halit'in yaptığından uzağım" diyor ve bunu 170 Siyeri İbni Hişam.Aslında Ebubekir'in Halit bin Velit'e ceza vermemesi. 1 7 0 Halit'e herhangi olumsuz bir şey söylediği kayıtlı değil. kalanlarını da esir edip ar­ kadaşlarına köle-cariye olarak dağıtıyor. Muhammed.

O dönemin önemli siyasetçileri için tek neden iktidara ortak olmaktı. Halit b. Şu da bilinmeli İd. ben artık onlara girmiyorum. Halit'in talimatını dinleyerek ellerindeki tüm esirleri katlederler. ama geniş halk kitleleri için d e d i ğ i m gibi ya korku. İbni Sad'dan alıntı yaparak bu ha­ disin şerhine şunu da eklemektedir: Halit'le birlikte o baskına gelen Selimoğulları. kimileri için ganimet. Kimi­ leri ise çoluk çocuğum cariye-köle adıyla anılmasın. Muhammed'in ölümünden yaklaşık üç yıl önce. şu hiç sorgulanmaz mi: Acaba ne oldu da Halit ve diğer meşhur sahabeler İslam'ı seçti? H e p vurgu yapıyorum: Olay kimileri için iktidar kavgasıydı.iki. en başta halife Ömer için geçerliydi. olabilir. malım talan olmasın endişesiyle korkudan Müslüman oluyordu. peki öldürülseydi bunları katleden Müslümanların bunda ne gibi çıkarları olurdu? Yani karşı çıkanlar bu kölelik avantajından dolayı böyle bir girişimde bulunmuş olabilirler v e y a belki de iyi niyetli insanlarmış. Halit b. nitekim kendisi bunu çok iyi başarmıştır. Velit çok sonraları İslamiyet'i kabul edenlerdendir. Velit gibileri. mucize gösterdi de insanlar bundan dolayı ona inan- . cariyelerden yararlanma düşüncesiydi. Yani Halit'in yaptığını yanlış buluyor. tabii ki İbni Hacer bu hadisin açıklama kısmında tüyler ürperten bazı detaylar da aktarır. Peki. bazı rivayetlere g ö r e de üç kez tekrarlıyor. Şu da var ki onlar köle-cariye olarak kalsa hiç olmazsa onlardan yararlanırlardı. bu pastadan pay alalım hesapları yapıyorlardı. biz de bir an önce yerimizi alalım. Hele bu fikir. nasıl olsa yeni bir sistem kuruluyor. ancak Muhacir ve Ansar grubu Halit'e karşı çıkar ve ellerin­ deki esirleri öldürmez. İbni Hacer Askalani. ya da ganimet-talan ve cariye kazanmak gibi mad di çıkarlar ön plandaydı. yoksa Muhammed Tanrı görevlisiydi.

d-Taberi. Dolayısıyla tek bir muhalif kalana kadar savaşa devam" diyordu. 6/340 ve devamı. Geçer­ li olsaydı. 2/205. Mekke. Bu arada kitlesel bir şekilde gerçekleşen bu İslam'dan çıkma olayları karşısında Ebube­ kir. Halit b. 3/225 b. . kendisi kitlesel bir şekilde katliamlar gerçekleştirmiştir. Fedail-i Kuran. Fatma'ya yaptı­ ğı gibi ferdi d ü z e y d e değildi.Kandehlevi. ordusuna şu talimatı veriyordu: Ya onlar geri dönüp zekâtlarını verecekler veya hepsi kılıçtan geçi­ rilecek. M e d i n e ve Bahreyn'e bağlı 'Cüvasa' kö­ yündeki Abdülkays camisidir. herkes islamiyet'i terk e t t i . Muham­ med'den sonra Arap yarımadasında üç adet cami kaldı. 2.ibni Asakir.İbni Kesiri Bidaye-Nihaye. Bunlar. bu kadar basit. bazı yerlerde de kısmen İslamiyet'i bıraktılar.dılar gibi fikirler. "Yahudiler bununla çok sevinirler. Buhari. Öyle ki Hz. So­ nuçta binlerce insan kılıçtan geçirildi. o zaman için hiç de geçerli değildi. el-Kamil. Hayat-i Sahabe. Bunlar dışında hiçbir cami kalmadı. e. Megazi kısmı. Velit'in Beni Cüzeyme'ye gönderildiği bö­ lümde. cilt. onun ölümünden sonra insanlar kitlesel bir şekil­ de dinden çıkmazdı ve Ebubekir de bu irtidâd olaylarıyla uğraşmazdı. Muhammed'in vefatından sonra insanlar bazı yerlerde toplu halde. Bunda zaten İslam düşünürleri arasında ihtilaf yok.. 171 Buhari. on­ lara g ö r e Ebubekir din için cihat etmiştir. cilt 30/319. Taberi Tarihi. Arap yarımadasında Hz. İbni Esir. 1 7 2 Yani Ebubekir'in haksızlıkları böyle Hz.Ibni-il Esir. Cem'ul Kuran kısmın­ da. el-Kamil. c. Ebubekir'in halifeliği kısmında. Ki ilk defa Yemame savaşı nedeniyle kitap haline getirilmesine karar verilir.. 172 a. 1 7 1 Ebubekir o zaman zekât v e r m e y e n ve güya dinden çı­ kanlar hakkında. Tarih 3/280-330. 2/25. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk.

Ebubekir'in kendi icraatından örnekler göstererek pişmanlık duyduğu olaylar keşke yalnız onlardan ibaret ol­ saydı: İki buçuk yıllık halifelik dönemi hep katliamlarla g e ç ­ miştir.. "Ey zalimler. A h m e t b. Hammad'el Kufi'den şu farklı rivayeti de ekliyor: Kimileri. "Şimdi mi inanırsın.. Mizan'ül İtidal adlı yapıtında Muham­ m e d b. . 174 Zehebi. 1/284. Muhammed Sırri kısmında.Kendisine Sıddık' yani çok doğru denilen Ebubekir'in ha­ yatından kısa bir numune sundum. Kur'an'da mitolojisi anlatılan Firavun'un denizde boğulma­ sına benzetmişlerdir: Güya Firavun suda boğulmaya başla­ dığı an pişman olup "Musa'nın Rabbine inanırım" demiş de. 1 7 3 İşte Ebubekir'in durumu da buna benziyor demişler.Halife Ebubekir'in Öldürülmesi (Siyasi Cinayet) Halk arasında Hz. sizin ölüm anındaki korkunuz ve pişmanlı­ ğınız tıpkı Firavun'unld gibi artık size fayda vermeyecektir" demişlerdir. Ebubekir ve Ömer'in yaptığı zulme karşı onları Firavun'a benzetmiş. Ö m e r ve Osman'ın öldürüldükleri biliniyor. 1 7 4 c. Ahmet b. sen suçlu­ sun" deyip ağzına çamur doldurup onu boğmak suretiyle ruhunu almış misali. İşte. Mizan'ül İtidal. Ebubekir ve Ö m e r için de kimile­ ri. o sırada Azrail inip ona. O yüzden kimi İslam tarihçileri Ebubekir'in durumunu. Hatta Zehebi. ancak Hz. no: 551. 9 1 . Muhammed'in katledildiği bilinmediği 173 Yunus suresi. Ali. kızları ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşleri olan Ayşe ile Hafsa'yı da fitne unsu­ ru olarak nitelemişlerdir.

Zaten Ebubekir halife olduğunda Ebu Süfyan hep onun halifeli175 Necah. ancak Ebubekir bunu yapmıyor. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gibi. Kaldı ki. ancak kendi arkadaşları tarafından bir komploya kurban gittiğini net olarak belirten bir islam dü­ şünürü hemen hemen yoktur. Ancak ne olursa olsun adam güzel bir çalışma ortaya koymuş. Mesela onun Ömer'i Hac görevinden al­ ması gibi. plan buydu. sayfasından başlamak üzere konuya ilişkin şu bilgileri veriyor: İlk başta Ebubekir'le Ö m e r arasında yapılan konuşma­ da. alıntı yaptığı kaynaklar hepsi ünlü islam düşünürlerin ka­ leminden. beğenilir veya beğenilmez bu ayn bir dava. J . Osman'ın bağlı olduğu Emevilerin etkili isimleriyle görüşüyor. Necah Taî'den kısa bazı bilgiler vereyim. ondan sonra yönetimi paylaşalım diye. ondan sonra da Osman ve bu arada tabii ki Emevi kesimine gitgide tolerans tanınacak. İlk önce kitabından bir özet sunacağım. Necah T a î 1 7 5 ile itikadı mez­ heplerden Mutezile ekolüne yakınlığıyla bilinen İbni Ebi'l Hadid. bu konuda çok çarpıcı ve net bazı bilgiler vermiş­ lerdir. Kendisi birinci cildin 40. başka Sün­ ni kaynaklarla karşılaştıracağım. g ö r e v d e direniyor ve üstelik de Ö m e r ' e karşı tavır alıyor. 1955 İrak doğumludur. Ayrıca onun alıntı yaptığı kaynaklardan da birçoğunu dipnot olarak ekleyeceğim. insanlar Ebubekir'in de en yakın arkadaşları tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiğini bilmiyor. Plan şu: Biz birlikte Ebubekir'i orta­ dan kaldıralım. İlkin Ö m e r halife olacak. daha sonra da değerlendirmesi ne kadar doğru diye. Ebubekir bir yıl g ö r e v d e kaldıktan sonra ayrılıp halifeli­ ği Ö m e r ' e teslim etmeliydi. Kendisi bir akademisyen.gibi. Necah'ın kaynağındaki bilgiler gerçekten ilginç. Ebubekir'in z e ­ hirlenerek katledildiğine ilişkin açıklamalar İslami kaynak­ larda çok fazladır. Bunun üzerine Ömer.

onları kötü niyetli olarak tahmin et­ mezdi. bu sahte bir vasiyetnamedir. birçok İslami kanıt ve argümanlarla tezini destekliyor. Selam'a güvenirdi.ğiyle alay ediyordu. Sonuçta Ebubekir'e. Mekke valisi Attab'a ve Ebu Kebşe'ye zehir içiriliyor ve hepsi de bir yıl sonra hemen hemen aynı gün veya günlerde vefat ediyorlar. Aslında bu vasiyetname daha önce Ö m e r ve Osman tarafından planlanıp bir kâğıda ya­ zılmış ve Osman'a verilmiş İd. Ebubekir'in son nefesinde içeri girip çıksın ve Ebubeldr bana yazdırdı desin. Çünkü Ebubekir'in yanında son nefesinde Osman'dan . İşte bu konuda Necah şöyle diyor: -Bir kere ağır hasta olan Ebubekir artık halifeyi tayin edecek durumda değildi. burada bir senaryo söz konu­ sudur. O yüzden. bu ayrı bir şey. adam mı kalmadı da bunu seçtiniz di­ yordu. Osman'ın Ebubekir'in yanına girip dışarı çıkınca halka. İddialarından bir kesit: Daha sonra anlatacağım İd. ancak belki kimse onun kadar fark edememiş. Sonuçta. İşte bu iki kişi aracılığıyla planlarını uygulamışlardır diye rivayetler var. Kelde'ye. diyor. güya Ebubekir son nefesinde Osman'a vasiyetini yazdırmış. Zaten bu olup bitenler sırasında vefat ediyor. ki Ömer'i halife olarak önerdi" söz­ leri Ebubekir'e ait değildir. size Ebubekir'in va­ siyetini ilan ederim. Yani öne sürdüğü kanıtlar hep İslami kesimden. inandırıyor. ben ölürsem Ö m e r halife ol­ sun diye. Sabit ve Abdullah b. doktoru Haris b. "Beni dinleyin. tabii ki ilacı nasıl verdiklerinin detayı hakkında pek bilgi yok. Z e y d b. Ancak Ebubekir. Necah iddialarını güzel hazırlamış.

Mesela en başta Ebu Süfyan ve oğlu M ü a v i y e ' y e çok iltimas yapıyor. Hatta Muhammed'in eşlerinden Ümmü Habibe. Sakife Beni Saide'de hem Ebubekir. Kaldi ki." Yani burada şu söyleniyor: Her zaman yumuşak konuşan. Halbuki Mekke fethinde Ebu Süfyan Müslüman olmuşsa da. Peki neden bu adam birden kayboldu da yerine Osman ortaya çıktı? As­ lında bu da doğru bir tespittir. -Bir de o ana kadar Osman'ın piyasada hiç ismi yoktu. Hz. Allah belanızı versin gibi bir yaklaşım söz konusu. hem de Ö m e r bir ara halifeliği Ebu U b e y d e ' y e teklif ediyorlar. ayeti eklenmişti. İşte bu. hem de onun bu şekilde bir açıklama yapması şüphe­ leri daha da artırmaktadır. son nefesinde bu ayeti işleyerek sanki alın halifeliği."Zulmedenler hangi akıbete uğrayacaklarını görecek­ lerdir. Ebubekir'in üslubu değildir. Muhammed'in diğer eşlerinden farklı olarak hazineden ona daha fazla aylık bağlanıyor (ay­ da 1200 dirhem). ancak başarısız olmuştu. Bir de daha sonra İslami kesimin kaynaklarından sunaca­ ğ ı m bilgilere g ö r e Osman dışarı çıkınca şunu diyor: Bana inanırsanız size Ebubekir'in vasiyetini okuyayım. yoksa kendisi hayatında hiçbir zaman İslamiyeti benimsememiştir. Ayetin içeriği şu. bu artık mecburiyetten olmuş. Ö m e r halife olunca Emevilere aşırı d e r e c e d e ayrıcalıklar tanıyor. . Çünkü Ebubekir g e n e l d e uzlaşmacı bir konuşma ya­ pıyordu. yoksa okumam diyor. Ebu Süfyan'ın kızı olduğu için. moral veren bir Ebubekir. Osman'ın okuduğu yazı ise çok farklı ve sonunda da Şuara suresinin 227.başka şahit olacak kimse yoktu. İşte hem o sıra onu ve Ömer'i saran heye­ can. hem de hiç kimse Os­ man'ın bu açıklamasının Ebubekir'e ait olduğuna inanmı­ yordu. Hatta bir ara Muhammed'i M e d i n e ' d e vurdurmak için plan da yapmış.

Igtiyal'ül Halife Ebubekir. Muaviye hem meşhur Hz. Kimi rivayetlere göre Hz. Onun bu sözü birçok İslami kay­ nakta geçiyor. 1/108vd. Sad b. 2. Emeviler'in suikastla katlettik­ leri ilk kurbandır. Ayet. Ebubekir'den sonra Emeviler tarafından suikastlarla öldürülenlerden ayrıca uzun bir liste de veriyor ve bu suikastların baş aktörü olarak da Muaviye'yi gösteri­ y o r . "Allah'ın baldan da askerleri vardır" sözü meşhurdur. hem de iki kar­ deşi Abdurrahman ve Muhammed'i suikastla öldürmüştür. Ayşe'nin kar­ deşi Abdurrahman'ı da hem zehirliyor. Ömer b. Ebu­ bekir oğlu A. hem de bu kaynakta anlatılı­ yor ki. Malik Ester. Ömer. Halit. Rahman b. Hasan b. 176 Ebubekir'den soma suikast mağdurlarından bir liste veriyor: İbni Avn. Abdullah b. Ayşe'yi. A. Yani bal içine zehir katarak insan­ ları vurmayı kastediyor. Diğer kardeşi Muhammed ise zaten Muaviye'nin talimatıyla Mısır'da yakalanıp bir merkebin içine lonuyor ve eşekle birlikte onu yakıp o şe­ 177 kilde katlediyorlar. Mu­ aviye. Rahman. 40. Ebi Vakkas. Ali. 177 igtiyal'ül Halife Ebubekir. 1/43. M u h a m m e d Mek­ ke'den M e d i n e ' y e hicret ederken yanında Ebubekir de var­ 178 mış olayını inkâr ediyorlar. 178 Tevbe suresi. Ayşe'yi damdan düşürmek suretiyle katledip geceleyin de gömüyorlar Muaviye. s. Hz. H e m başka kaynaklarda. Bu ve başka Şia mensupları. Ebubekir kızı meşhur Ay­ şe. kesinlikle bu doğru değildir. Bir başka aktarım da. hem de can çekişir­ ken o halde mezara gömüyor. Bunun üzerine Muaviye Ayşe'yi bir çukura g ö m m e k suretiyle katlediyor. Ebubekir oğlu Abdullah. Aziz. 1 7 6 Zaten Muaviye'nin. A.Necah'a g ö r e Ebubekir. . Kimi rivayetlere g ö r e Muaviye minberde oğlu Yezit için propaganda yapınca Ayşe ona karşı çıkıyor. Ayşe'yi bir kuyuya atıp o kuyu­ nun etrafını kapatıyor ve bir daha umuma açmıyor.

Yedikten sonra dokroru Haris b. 19/289-no: 7562. bunun süresi de bir yıllıktır. şeklinde çok kısa bir bilgi var. aynı eserlerde konuya ilişkin var olan kanıtlar. Ebubekir'in ölüm nedeni birçok kaynakta bu şe­ kilde belirtiliyor. kısa ama ölüm nedeni aynı şekilde anlatılıyor. Kimi rivayetlerde. A m a az da olsa kimi yazarlar Ebubekir'in banyo yaptıktan sonra üşütüp zatürre olduğunu ve bu ne179 Safedi. bir yıl sonra yaşama şansımız yoktur" dedi.ikisinin M e k k e ' y e hicret zamanları farklıdır diyorlar. Kelde ile birlikte. Hatta Necah. aslında olayın sis perdesini ortadan kaldı­ racak kadar güçlüdür. Mu­ hammed de. Yani bir­ birlerinin ölüm haberini bile duyma fırsatları bulamadılar. Bunları zaten aktaracağım. Muhammed'in zehirlendiği konusunda tarih belli (Hayber baskını). idam mı etmiş yine az çok ba­ zı bilgiler var. Nitekim yiyen iki kişi bir yıl sonra vefat etti. A m a Ebubekir'in ölümüyle ilgili doyurucu açıklama yok. şu var ki. Kelde o sırada Ebubekir'e. Her ne kadar İslami kaynaklarda Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiği açık ola­ rak yazılmıyorsa da. 1 7 9 Hz. kendilerine (Yahudi­ ler tarafından) sunulan zehirli yemekten yediler. Enteresan g e r ç e k t e n . . El-vafi bil Vefeyat. Ebubekir de zehirlenerek bu dünyadan g ö ç ettiler" şeklinde farklı. Ebubekir'in mağarada olmadığına dair bir de özel bir kitap hazırlamış. Ebubekir'in ölümüyle ilgili Sünni kesimin kaynaklarında var olan bilgiler şöyle: Yanında bulunan Meleke valisi Attab ve doktoru Haris b. "Dünya ne kadar boştur! Hz. Attab kısmında. Kimi rivayetlere g ö r e Ebubekir ile Mekke valisi bir yıl sonra aynı g ü n d e vefat ettiler. Sadece Yahudiler tarafından zehirlenip katle­ dilmiş. "Yediği­ miz y e m e k t e zehir vardı. olay belli. onu af mı etmiş. zehirli eti hazırlayan kadın bel­ li (Zeynep).

kardeşi Hüseyin'e. k. 1/263. Ebübekr'in ahlak ve ölümü kısmında.Ebü'l Feda. El-Kamil. j. cilt. Ebubekir'in vefatı kısmında. 1/222. Muaviye'nin adamları tarafından zehirlenerek katledilince Muaviye. 30/409. ama tedbirimi aldım 180 a. . i.554. 1) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Ebubekir konusunda. Tarih. birilerini ortadan kaldırmak istedikleri zaman genelde zehirli yemekler kullanırlardı. Burda ibni Sad ve Hakim'den de alıntı yapıyor. d. 13/1 18 Ebubekir kısmında. n.. Bazıları da. 2) Tarih-i Dımaşk. Hatta Hz. Ali'nin oğlu Hasan. b. Ebubekir'in kendisine olan hasreti yüzünden çok olumsuz etkilendiğini ve bu hasretten dolayı öldüğü­ nü yazıyorlar. s.İbni Kuteybe. Muhammed vefat et­ tikten sonra.Ibni'l Cevzi. Siyer-i A'lam. Bunu az önce de belirttim. 1/222. Şerh'ü Nehci'l Belaga. 67 vd. 1) el-Maarif.Ikd'ül Ferid. 2.cienle öldüğünü yazıyor.Müntehab'ü Kenz'il-Ummal. no. 1 8 0 Şu bilgiyi de eklemekte yarar var: O dönemin insanla­ rı. Sıfat-i Safeve. Bazı yazarlar o dönemle ilgili bu yöntemle katledilen kişi­ lerin listesini de çıkarmışlar. Ebubekir'in ölümü bölümünde. 3/419-22. Riyad'ü Nadre.İbni Sad. 3/105. s. üç sefer beni ilaçla öldürmeyi denediler. I. m. Ali tarafından Mı­ sır'a görevlendirilen Malik bin Ester.. Ancak benimsenen görüş. Mesela. tabii ki Ebube­ kir'in zehirlenerek öldürülmüş olmasıdır. h-Taberi Tarihi.Salihi. f. "Allah'ın baldan da askerleri vardır" cümlesini sarfetmiştir. Zehirleme yöntemi o dönem­ de çok yaygındı.İbni Ebi'l Hadid. 18. Sübülul Hûda.Muhibbüddin Taberi. 100. g.İbni Esir. Hz.Suyuti.Tarih'ül Hulefa.İbni Asakir.Zehebi. cilt 28/20 halifeler bölümü. c. O d ö n e m d e g e n e l d e bala ve yemek­ lere zehir konuluyor. e. Muaviye az önceld cümlesiyle bunu vurgulamak istiyor. 2/31-34. bu yöntemle insanlar öldürülüyordu. b) jmame-Siyase. 12/204.

Heytemi. Somut örnek gerekirse: Muhammed Huneyn baskınında karşı taraftan aldığı binlerce d e v e d e n rüşvet dağıttı. bu dağıtıma sert tepki gösterenler de oldu: "Ey Al­ lah'ın resulü. çevrelerinde söz sahibi olan insanlara İslama adam kazan­ dırsınlar diye. 'Savaik-i Muhrika'. bir baskında ele geçirilen altınları M u h a m m e d ' e gönderdi. Mesela o d ö n e m hac işlerinden so­ rumlu olan yetkili. Ebubekir'in halifeliğinin ilk yı­ lında iyi görünüyor. Ömer'le Ebubekir. bir ara Hz. Ebubekir ilk yıl bu görevi Ö m e r ' e vermiştir. Allah'tan kork. bu kadar tedbire rağ­ men sonuçta hanımı Ca'de binti Eş'as bin Kays. Ne yazık ki. halifeden sonra gelen ikinci adamdı. Hatta Muhammed bu altınları bunlara dağı­ tırken.Hasan b. hem de zamanla Ebubekir'in yetkileri­ ne müdahale etmesi. henüz Hz.başaramadılar demiştir. Bunu Muhammed'in ölümü konusunda anlatmıştım. Yeni Müslüman olmuş. Tarih'ü Medinetüi Dımaşk. hatta onu dinlememesi Ebubekir'i ra­ hatsız etti. H e m Ömer'in sert mizaçta olması. 1 8 1 Evet. ona zehir vermek suretiyle hayatına son veriyor. . Ali. 196. Peki bilgiler bunlar iken Ömer'in ve Osman'ın Ebube­ kir'i zehirleyerek öldürdüğü söylenebilir mi? Şimdi de ko­ nuyla ilgili var olan bilgileri v e r m e y e başlayayım. Habis ve Uyeyne'dir. o d ö n e m için ilaçla can almak yaygındı. 100'er d e v e de Uyeyne adındaki kişiyle Ak'ra' b. Bunların arası. Bu son iki kişi o kadar önemliydi ki. Habis'e ve daha birçok önemli şahıslara dağıttı. 100'er d e v e Ebu Süfyan ve oğlu Muaviy e ' y e . 24/24. Biz bu mücevherata daha 181 a. Bu dört kişiden ikisi yine Ak'ra b. Ali. o da bunları dört kişiye dağıttı. Muham­ med'i öldürmeden önce halifelik konusunda anlaşarak adım atmışlardı.İbni Asakir. b. 56/376 ve Muhtasar'u Tarih-i Dı­ maşk. başlangıçta. s.

ileride Müslü­ manlara başbelası olmuşlardır. Zaten o sırada Mekke yeni alınmıştı ve Muhammed'in kendilerine torpil yapıp ikramda bulunduğu kişiler de yakın zamana kadar Müslümanlarla savaşan insanlardı. M u h a m m e d bunu duyunca Medineli Müslümanlarla özel bir toplantı yaptı ve şunları söyledi: Ben onlara o de­ veleri. So­ nunda yakalanınca. Muhammed'in vefatından sonra bu Uyeyne 700 taraftarıyla birlikte İslamiyeti terk etmiştir. kendi soyuna bağlı henüz Müslüman ol­ muş önemli kişilere dağıtmıştır. "Ben hiçbir zaman Muhammed'e inanmadım ki" itirafında bulunmuştur.el-Lü'lüü ve'l Mercan. en başta Buhari ile Müslim'de ve Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih'te anlatılmaktadır. Huneyn harbinde karşı taraftan aldığı develerdenmaldan ne varsa. no: 1642. Bu arada Halit b. . Şunu bilin ki. 1/230. Zekat kısmı. Ben iki tercih ara­ sında kalsam sizi tercih ederim. kalpleri İslam'a ısınsın diye verdim. Üstelik mal dağıtmakla güya tarafına çektiği tüm o önemli insanlar. Ama ne yazık ki daha önce de bir vesiley­ le belirttiğim gibi. Bu 182 a.Tecrid-i Sarih.müstahak idik" gibi sert eleştirilerde bulundular. Örneğin Muaviye gibi. Velit Muhammed'e. cennetle susturdu. "İzin ver de böyle diyenin kellesini uçurayım" dedi. tabii bu açıklamasıyla o insanları çı­ kar hesaplarıyla susturmak istiyordu. Muham­ med. ben ve siz de sonsuza kadar biribirimizi sevelim şeklinde bir konuşma yaptı ve onları kuru sevgiy­ le. no: 632-639. Önemli gördüğü kişilere 100'er d e v e verince tabii ki bu kıdemli Müslümanların/özellikle Medinelilerin zoruna gitmiştir. Aynı zamanda onları sevmediğini de kabul ediyordu. 1 8 2 Burada konuyu biraz daha açmakta fayda var. İstemez misiniz ki onlar malla sevinsinler. ben sizleri onlardan daha fazla severim. b. Bu olaylar.

Kenz. Isabe: Uyeyne b. Bunlar gidip Ö m e r ' e anlatınca. Ondan fazla hadis almış. no: 632-637. Daha sonra onlar da Ebubekir'in yanına gittiler. Buna karşı bu iki kişi.Lü'lüü-Mercan. "Asıl yetki Ömer'indir. Ebubekir. alın götürün Ö m e r ' e söyleyin o da bu işin şahidi olsun dedi. "Ha­ life sen misin. 1/226. kalbiniz İs­ lamiyet'e ısınsın diye yapıyordu ama şimdi böyle bir sorun yok. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk.Yakub Fesevi. b. Ebubekir buna onay verdi ve ayrıca bir mukavele de yaptılar. Zekat. Farzü'l humus ve Megazi kısmında. N o : 6155. c. çorak bir arazi ver onu işler hale getirelim.Ibn-i Hacer. nasıl bunlara verirsin!" diyerek ona da sert bir şekilde çıkıştı ve bu işin gerçekleşmesine engel oldu. O zaman İslamiyet zayıftı. Zekat kısmı. 1 8 4 Hatta kimi rivayetlerde Ömer'in o iki kişiye karşı kullan­ dığı şu sözler de var: M u h a m m e d bir ara size bakıyordu. c. Husayn/Hısn kısmında. Ebubekir ha­ life iken günün birinde gelip ondan. değerlendi­ relim. Ihya'ül Mevat kısmında no: 9151. bu anlaşma iptal e d i l d i .konuda hem Buhari. 1 8 3 İşte bu iki meşhur insan (Uyeyne-Ak'ra'). bana yalnız saygı gösterilir" ya­ nıtını verdi. Kaldı ki. b. Ö m e r kızdı ve ellerindeki sözleşmeyi alıp yırttı. 183 a. Gidin kendinize çalışın dedi. para-deve veriyordu. Menakıb-i Ansar. Ö m e r bundan son­ ra doğruca Ebubekir'e gidip "Bu toprak senin mi. hazineye ait bir miktar arazi istediler. d. 3/294. yoksa Ö m e r mi?" diye sordular. o iki insan Ebu­ bekir'den tarla isterken de şunu diyorlardı: Ekilmeyen.Hindi. "Vallahi biz bilmiyoruz halife sen misin yoksa Ebubekir midir!" di­ yerek bu şekilde tepkilerini gösterdiler. el-Marifet-ii ve'l Tarih. 9/195. kı­ raç. hem de Müslim birçok hadis aktar­ mıştır. 184 a-ibn-i Asakir. no: 1059-1062.Buhari. biz ortağına ekip biçelim dediler. yoksa ha­ zinenin mi. .Müslim.

Burada artık Ö m e r anladığını anlar ve planların uygulamaya başlar.ibni Asakir. Muhammed başkalarından al­ dığı talan malını (altın-100 d e v e gibi) onlara bedava dağı­ tırdı. Ta'ih'ü Medinet'i Dımaşk. Bunun sonucu olarak. Bahreyn haracını bize ver. M u h a m m e d ' e karşı etkili olduğu gibi Ebubekir için fazlasıyla otoriter oldu­ ğunu bilmek-anlamaktır. Ne demişler: Köprü/ü g e ç e n e kadar ayıya dayı denir. dinden çık­ maz. Çünkü yalnız bu hac 185 İbni Asakir.185 Fırsatlar dünyası: Bir zamanlar az önce sözünü ettiğim o iki kişi tehlike arz ederken. ama tehlike bitince. A m a bunun da ötesinde. Ebubekir bunu da kabul eder. . İşte Ömer'in bu tip kırıcı müdaha­ leleri Ebubekir'e olumsuz etki yapıyor ve zamanla araları açılıyor. Hani şimdi de bazı ülkelerde kral var. Ömer hac işleri görevinden alınınca bu kez 186 aynı g ö r e v Attab'a verilir. onların 'toprağı ortağına işlete­ lim. 13/77. bana ancak saygı gös­ terilir" açıklamasını yapar. Ebubekir halife olunca tekrar iş başı yapmıştır. yerine de Mekke valisi Attab'ı görevlendirdi. hamal gibi çalışalım. "Asıl yetkili Ömer'dir. Ebubekir halifeliğin ikinci yılında Ö m e r ' i hac görevinden aldı. 186 a. kral formalite olarak bulunur.. 9/194-196. ancak ülkeyi idare eden parlementodur. önemli olanın Ömer'in.. Ebubekir de Ö m e r ' e karşı aynen bu durum­ dadır. kıraç yerleri işler hale getirelim' dedikleri bu tekitleri bile artık kabul g ö r m e z hale gelir. biz de söz veririz ki tek bir kişi bizden size karşı muhalefet etmez. Tarihü Medinet-i Dımaşk. yine Akr'a ve Zebberkan adında iki kişi Ebu­ bekir'e gelir. Mesela. ancak Ö m e r yine se­ netleri yırtar ve burada da sözleşme iptal edilir. Bu insan zaten Muhammed zamanında M e k k e valiliğine atanmıştı. Ebubekir bu olayda da.Bu konuda İbni Asakir tarihinde daha farklı örnekler de var.

e ğ e r söylesem yer yerinden oynar gibi bir cümle kullanı­ y o r . Çok sert olmasıyla ilgili örnekleri. Ö m e r aynı zamanda çok sert bir insandı. kim bunu söylüyorsa asar keserim diyordu. 19/289-no. Ebubekir halifeliği siftah etmezdi" diyor.Safedi. A m a zaman içinde bu konuda Ömer'in değiştiği­ ni görüyoruz. iğtiyal'ül halifet-i Ebibekir. Ömer'in halifeliği kısmında vereceğim. Cilt.görevinden alınma işlemi. Yani bugünkü halk tabiriyle. 187 Necah Taî.7562. El-Vafi bi'l Vefeyat. Ö m e r bununla puan kaybettiğinin farkın­ dadır. ancak başka da ya­ pılacak bir çözüm yoktu" gibi bir farklılık gösteriyor. statü itibariyle Ömer'i Attab'ın gerisine götürür.19.Müzi. "Rahat dur! Yoksa senin hakkında bildiklerimi söylerim. 1/41-42. Ancak az önceki örnekte belirttiğim yetkiye müda­ hale gibi faktörlerle birlikte. İşte Ebubekir ona karşı değişince. halkla ilişkileri tatlılık düzeyinde değildi. "Kardeşim Zeyd ve arkadaşlarını dinlemiş olsay­ dım. halifeliği sürprizdi. Yoksa milb. Yine Ebubekir halife olurken o zaman insanlar buna sür­ priz diyorlardı. no: 3762. "Evet. O günkü g e l e n e ğ e g ö r e bir genel mutabakat (ilkel de olsa) bir nevi cumhurun onayı gerekiyordu. o zaman yolda giden süvariler bile atlarından/develerinden in­ mek zorunda kalırlar" diyor. neymiş o yeri yerden oynatan şeyler acaba! Demek ki aralarında çok vahim şeyler varmış ki bu cümle­ yi kullanıp böylece Ebubekir'in hızını kesmeye çalışıyor. Ö m e r de var olan kozlarını kullanmaya başladı.. Tehzib-i Kemal. İşte Ö m e r bu­ nu duyunca çok kızıyor. Burada Muhibbüddin Taberi'nin el-Müsterşid ve İbni Ebi'l Hadid'in Şerh'ü Nehci'l Belaga'dan da alıntı yapılıyor . Dikkat edilirse burada yine ayarlı bir konuşma yapıyor. Bir ara Ebubekir'in halifeliği için. c. Bir başka karşı çıkışında da Ebubekir'i tehdit ederek. 1 8 7 Peki.

1 9 0 İşte bazı İslam yorum­ cularına g ö r e Ebubekir'in burada şeytandan kastı Ömer imiş. Iğtiyal'ül Halifet-i Ebibekir. zaman zaman bu hoşnutsuzluğun emarelerini Ebubekir'in konuşmalarından fark ediyor. Musannaf. kı­ sa zamanda işler düzelirse o ayrılır ben başa geçerim he­ sapları yapıyordu. bu işi birlikte ya­ palım. cilt 11/336. İbni Ebi'l Hadid Muteziii'den alıntı yaparak. Emevilerle konuşuyor. . "Aslında bu adam (Ömer) beni bu işe itti/sürükledi" di­ y o r . Şöyle ki. no: 20701. 190 A. İcraatım yerinde ise o zaman bana uyun" d i y o r . onu g ö r m e d i ğ i n e g ö r e nasıl diyebilir ki benim bir şeytanım var? Ömer. Şayet beni kaydımrsa beni uyarın. "Ben diyordum ki. Mesela bir ara. 189 Kandehlevi. işler rayına oturunca Ebubekir bir hafta içinde halifelik görevini bı­ rakıp bana devredecek" ifadesini kullanıyordu.let ona inanmazdı ve "Sen ona çalıştın. şimdi de farklı konuşuyorsun" diyecek­ ti. Hat­ ta Ö m e r Ebubekir için. onu bir basamak olarak kullanıyordu. Hayat-i Sahabe. Bir de şu gerçek var ortada: Ö m e r Ebubekir'i halife ola­ rak desteklerken. Yani o beni etkiliyor d e m e k istemiş diyorlar. Razzak. 1/52. İşte ara­ larında sorunlar olduğu için net olarak Ömer'in ismini di­ y e m e m i ş diyenler de var. 1 8 9 işte böylece ipler kopma noktasına geliyor ve Ö m e r artık bir an önce farklı yöntemleri uygulamaya başlı­ yor. halifeliğin riske girdiğini anlayınca çareyi Ebube­ kir'i ortadan kaldırmakta buluyor ve bu yönlü çalışmalar yürütüyor. sürpriz değil dedin. Hatta Ebubekir bir hutbesinde. "Benim bir şeytanım var. Çünkü eğer gayesi cin olan (din mantığına g ö r e ) şeytan ise. Bunu zaten daha önce vurguladım. sonunda sırayla ben ve Osman halife olalım diyor. 1 8 8 İnsan. iş başına getirdin. Emevi ailesi çok genişti: Mesela Mekke valisi Attab da 188 Necah Tai. 2/250.

hiç kimsenin hayal e d e m e y e c e ğ i iki Yahudi asıllı kişiyi ayarladılar: Osman zamanında Kur'an bir araya getirilirken komisyon başkanlığına seçilen Z e y d bin Sabit'e ve yine önemli bir isim olan Abdullah b. Selam'a bu işi ha­ vale ettiler. A m a ne yazık ki bu cinayet işi içinde Osman da vardı. Yahudilerin kendilerine verdikleri zehirli yemekten etkile­ nirler ve bundan dolayı da zaman içinde vefat ederler" şeklinde. Ömer'in sunduğu teklifte çıkar olduğu için. Ali'yi destekliyordu. Yine Eban. İgtiyal'ül Halifet-i Ebubekir. Mesela Ebu Süfyan ve oğlu Muaviye gi­ bi. onun bağlı olduğu Emevi kabilesinin önemli şahsiyetleri de 191 vardı.. . Daha sonra İslam tarihi denilen resmi tarih yazılırken de Yahudilere mal edilerek ve çok kı­ sa bir açıklamayla. ancak Ebubekir'den yanaydı. A m a en geniş Emevi kesimi Ö m e r ' d e n yanaydı ve en sabıkalı olanlar bu kesimin içindeydi. A m a sonuçta. Bakalım ka­ nıtlar ne d e r e c e güçlü! Bu planla ilgili İslami kaynaklardan derlediğim önemli bazı bilgileri sunacağım. Ebubekir'i ortadan kaldırmaya yönelik plan üzerinde anlaştılar. Başta da belirttiğim gibi y e m e ğ e zehir katıp bu yöntemle onu katletmeye karar verdiler. 1/62.Emevi'ydi. As ve çocukları Hz.. Sanırım v e r e c e ğ i m bilgiler çözüm noktasında bir şeyler ifade eder. kimin 192 evinde tertipledikleri konusunda detay y o k . Uygulama aşamasına gelince. "Efendim Ebubekir ve yanındaki heyet. Sad b. ne adla. çok kısa bir not düşmek suretiyle kaynaklarına geçirdiler. İşte bunlar olursa Ebubekir rahatlıkla öldürülür düşüncesiyle karar verdiler. 192 Necah. 191 Şerh'ü NehciT Belaga ve igtiyal'ül Halifer'i Ebubekir. Burada çok akıllıca davrandılar.

"Ömer'i benden daha iyi tanırsın" deyince Ebubekir. ikinci cilt. yine de düşünceni belirt" der. Ebubekir ona. o kadar da kolay mıydı. Abdurrahman. Ö m e r ' e g ö r e v versem ne der­ sin. Gerçekten ne garip yorumlar. Peki m a d e m Ebubekir bu planla ortadan kaldırıldı. İbni Asakir. Ebubekir daha sonra Osman'ı çağırıp aynı soruyu ona da sorar. ancak serttir" diye karşılık verir. ancak İslami kesim bunu işleyince ilginç bir senaryo çi­ zilmiştir. o za­ man onlar nasıl halife oldular. Ebubekir'le birlikte doktoru da o yemekten yedikleri zaman doktorun. onunla birlikte o zehirli y e m e ğ i yiyen gerçek ve meşhur doktor­ dur. Avf Ebubekir'in yanına gider. gidici olduklarını anlamıştır. "Olsun. . Abdurrahman. fayda görebileceğini söylemişlerdir. görüş bil­ dirmesini ister. 30/411. Osman. ancak bir yıl yaşama şansımız var' dediğini daha önce de belirttim. Ebubekir'in tek vasisidir ve onun vasiyeti sırasında ne olmuşsa ikisi arasında olmuş­ tur. "Bana göre Ömer'in içi dışından 193 İbni Esir. 1 9 3 Osman'dan önce Abdurrahman b. "Bildiğinden daha fazla iyidir. şimdi de farklı kaynaklardaki bilgileri de ekleyerek da­ ha fazla detaylandırayım. artık hakiki doktorum olan Allah beni götürecek d e m e k is­ temiş. gereken teşhisi koydu" şeklinde yanıt vermiştir: Bu işin çaresi yoktur de­ mek istemiştir. or­ talık o kadar boş muydu sorusu nasıl bir yanıt bulur? Daha önce Necah'dan bu konuda bazı bilgiler aktar­ dım. Bazı kişiler doktora git­ mesini. Özeti şu: Güya Ebubekir çok kanaat sahibiymiş. yılı olayları. bu yemekte zehir vardı. hicri 13.Burada çok komik bir not eklemek isterim. Bir yıl sonra doktorla birlikte yatağa düşen Ebu­ bekir. maalesef fazla yaşamayacağız-. el-Kamil. Anlatılanlara g ö r e Osman. Ebubekir'in sözünü ettiği doktor. diye görüş bildirmesini ister. Ebubekir ise "Doktorumdan sordum.

Ama iyi etmiş­ sin. Tabakat. diye sorar. Bazı kaynaklarda. halife Ö m e r zamanında 195 Şam tarafında bir kıtlıkta ölmüşlerdir" d i y o r . Basit bir örnek: Zehebi. 32.daha temizdir" yanıtını verir. hicri 18. O arada Ebubekir kendisine. 194 M. Ebubekir'den sonra Ömer'in halife olacağını yazar.İbni Asakir. no:4270. "Aslında sen Ö m e r yerine kendini yazsaydın daha uygundu" dediği de g e ç i y o r . 1 9 4 Talha bin Ubeydullah (cennetle müjdelenen on kişiden biri) Ö m e r ' l e ilgili bir şeyler sezince hemen içeri gi­ rip Ebubekir'e. Ubeydullah md. ya vasiyet etmeden vefat etse ne ya­ pacağız diye hemen Ömer'i yazmışsın. 30/413. Şu da var ki. Osman vasiyet kâğıdına Ömer'in halife olacağını yazmış. 2/253. İbni Hacer. b. İbni Sad. ayılmışsa!) hemen Osman'a: Hele oku ben kendimi kaybedin­ ce sen benden sonra ne yazdın. Ebu Ubeyde ve Şürahbil b.Kandehlev. Talha b. Riyad'ü Nadre. Imame-Siyase. "Sen Ömer'i halife olarak vasiyet ediyorsan. O zaman Osman'a. Za­ ten hep vurgu yapıyorum. yılı olaylan. Hasene. Daha sonra Ebubekir ayılınca (tabii ki eğer doğruysa. "Bakıyorum ben bayılınca sen korkmuşsun. bu adam muhalif olduğu için daha sonra Osman'ın yandaşı Muaviye tarafından katledilir. ya suikastla öldü­ rülmüş veya savaşlara gönderilip bu şekilde ortadan kaldı­ rılmışlardır. Taberi. c. O arada bakı­ yor ki. Zehebi Tarihi. 3/146. yarın Allah huzurunda cevabın ne olacak?" diyerek itiraz etmiştir. Ebubekir'in atadığı kişiler za­ man içinde ya g ö r e v d e n uzaklaştırılmış. Isabe. "Vasiyetimi yaz" der. d. Osman o arada vasiyet kâ­ ğıdına. 195 a. "Muaz b.ibni Kuteybe. müracaat ediyorlar Ebubekir'e Ömer olmasın. Cebel. ben de zaten onu gösterecektim" demiştir. Besmele yazdıktan sonra Ebubekir kendini kaybeder/ağır hastadır. Hayat-i Sahabe. . Ebubekir'in Osman'a. 2/116.İbni Sad. 3/106.

A d e t a sürpriz bir açıklamaydı İşte İbni Ebi'l Hadid. ama böyle bir şey yoktu. kabul ederseniz okurum gibi inandırıcı olmayan şeyler söyleniyordu. a m i g o gibi sürekli halka. Hele bir de Osman'ın yanında Ö m e r de var. Sonunda. hem de Ansar'dan Ebubekir'in huzuruna çıkanlar. Necah gibileri burada tam isim ko­ yuyorlar: Hileyle. Yanı sıra şahit yok. millet bu va­ siyetin Ebubekir'e ait olmadığını fark eder. skandalla iş başına g e l m e . Zaten milletin o ana kadar Ebubekir'den böyle bir tek­ lifin g e l e c e ğ i n e ilişkin tahminleri de yoktu. Kaynaklarda şu da var: Halk. Ebubekir artık hastaydı. sen bu adamın . o günkü âdete g ö r e benzer vasiyet­ ler yapılınca imza gibi bir işaret olurdu.A m a Ebubekir zamanında bunlar değişik bölgelerde önemli görevlerdeydi. Ebubekir'in Ömer'i halife olarak önerdiğini öğrenince hem muhacirlerden. Sadece Ömer'in halifeliğiyle ilgili çok kısa bir metin­ dir. Çünkü Os­ man'ın okuduğu kâğıtta Ebubekir'le ilgili bir işaret yoktur: Ebubekir vahiy kâtibiydi. kendisi yazabilirdi ama yazı onun değildir. yoksa okumam" şeklin­ de bir pazarlık yapar. Osman ve Ömer'in hazırladıkları d ü z m e c e bir vasiyetname millete ilan edili­ yordu ve maddi gücün ağırlığı da iki tarafta olunca halife­ lik bu şekilde gasp edilmiştir. okuryazardı. bakalım Osman ne diyecek?" gibi aceleci bir hali vardı. Kısacası. Kısa bir yazıdır zaten. Ebubekir tarafından Ömer'in halife tayin edil­ diğini söylemek isteyen Osman dışarı çıkar. Bu arada Ömer'in önerildiğini ilan edince. Bir de işin içinde panik-acele vardı. Ve başlar okumaya. "Dinleyin. Bunu söyle­ meden önce ilginç bir yaklaşım tavır gösterir: "Açıklayaca­ ğım vasiyete inanırsanız okurum.

g ö r e v i buna vermekle ya­ rın Allah huzurunda nasıl bir cevap vereceksin. dolayısıyla sorun yaratılır. Bunlar uyduruk şeyler. "Asllmda sen halifeliğe daha uygunsun" der.nasıl biri olduğunu iyi biliyorsun.Niye Ömer'i öneriyorum diye. A m a ne ilginçtir ki bu konuda farklı alktarımlar da var: Os­ man içeri girince Ebubekir ona. ancak Osman hayır karşılığını verir ve kendi yerine Ömer'i önerir. Çünkü Osman'la Ö m e r ara­ sında bu konuda yapılan bir pazarlık vardı. Osman'la Ö m e r kendli aralarında d ü z m e c e bir mektupla işi bitirmişler. kana­ atime g ö r e iyiydi ki g ö r e v v e r d i m " düyeceğim yanıtını v e ­ rir. belki vefat ederim de halife: belirlenmemiş olur. Hatta şunu da söyler: Hastalığımd. Ebubekir bir ara iyileşince Osman'a. diye ver­ yansın ederler. C. Çiünkü Ebubekir'in va­ siyeti falan yok. Buna karşı Ebubekir. "Ben de Allah'a. Yani bir bakıma Osman yazdıklarıyla Ebubekir'den puan da almış olur. yazdırdıktan sonra kendini kaybeder.30V411. Buna rağmen Osman o an için halife olamazdı. Omun için hayır d e m e k zorunda. Besmele. Bu arada Osman kafadan bir şeyler yaz­ maya devam eder. "Hele oku bakalım sen ne yazdın?" diye sorar. bakıyorum hepinizin Iburnu havada.an dolayı duyduğum acı bir yana. 1 9 6 Os­ man okuyunca memnun kalır ve "Bern bayılınca sen kork­ muşsun. İşte bunu cflüşünerekten hemen Ömer'i yazmışsın. 196 a-lbni Asakir. Tarih'ü Medinet-i Dımaşka.. 3/123 . Biliyorsun ki halifelik vasiyet edil­ meden ölüm gerçekleşirse Müslümanilar arasında olumsuz durumlar meydana gelir. Kanımca bui gibi bilgiler gerçeği yansıtmıyor. b-Taberi Tarihi. ama iyi etmişsin" der. Ünlü tarihçi ve müfessir Taberi dalha net bilgiler aktarı­ yor: Ebubekir son nefesinde yalnız Oisman'ı yanına alır ve ona "Vasiyetimi yaz" der.

Menakib'ü Emiri'l Mü'minin Ömer b. 20/579-no: 37202. Birinci baskında Hz. Hartab. biri diğerine karşı rahatlıkla harekete geçemiyordu: A d e t a birbirlerine ihtiyaçları vardı. şu şu insanları yakala. bunun bir siyasi cinayet olup olmadığının izini sürmeye devam edelim.İbni Ebi Şeybe. Onlar geri dönünce. Ö y l e ki. 1 9 7 Ebubekir'in Ö m e r ve Osman tarafından planlanan bir suikastla öldürüldüğünü teyit eden ve aynı zamanda bir­ çok İslami kaynakta anlatılan olaylardan birkaçını özetle­ mek isterim. bu ikisi arasında ba­ zı planlar yapılmıştır. Megazi. bakıyor ki di­ lini tutmuş uğraşıyor. Baskıncılar tekrar geri döndüler ve Osman'ı katledip cena197 a. Musannaf. . Bu mektup baskıncılar tarafın­ dan ele geçirildi ve burada artık Osman'ın sonu gelmişti. 55. Ebubekir'in yanına varınca. Ömer.Bir gün Ömer. s. Kısacası. "İşte başıma ne gelmişse bundan gelmiştir" diyor. tabii ki emareler haddinden fazla çoktur ki. Ölüm fermanları istenen kişilerin başında da Ebube­ kir'in oğlunun adı yazılıydı. Mektubun içeriğinde şu var: Afrika'daki valisine.Ibni'l Cevzi. b. bu arada Osman hemen kendine bağlı olan Afrika valisine mektup yazıp bir personeline veriyor. Ali'nin araya girme­ siyle bunlar Osman'ı katletmekten vazgeçip geriye-yollarına d e v a m ediyorlar. birbirlerine mecburdular. Ebube­ kir. hayırdır diye soruyor. a) Zaman içinde halife Osman'ı katledenler arasında Ebu­ bekir'in oğlu da var ve kendisi o zaman Afrika'dan Os­ man'ı katletmeye gelen baskıncıların içinde ön saflarda yer alıyor. O da d e v l e t e ait bir binitiye (deve-at) binip Afrika yoluna çıkıyor. Hatta Osman'a yanına geldiğinde çok ağır hakaret­ lerde bulunuyor. feci bir şekilde kat­ let diye talimat verilmiş.

Ayşe de Osman'a karşı sert tavır al­ dı. Üsd'ül Gabe. insanı cid­ den şüphelendiriyor: Dernek ki bunlar. d. Ömer'in öldürülmesinden sonra. kimse korkudan gidip cena­ zeyi kaldıramadı.198 Bu arada Ebubekir'in kızı ve aynı zamanda Muham­ med'in de eşi olan Hz. Sonunda Hz. . "Öldürün bu Na'sel'i" diyecek kadar ile­ ri gitti. N o : 2320. bunak-beyinsiz demektir. Bu tavırlarını ancak babalarının cinayetiyle ilişkilendirmek mümkündür.ibni Manzur. Ö m e r ve Osman'ın Ebubekir hakkında çevirdikleri planları biliyorlardı ki Os­ man'a karşı cephe aldılar.Taberi. Ebubekir kısmında. 'Na'sel' md.İbni Esir. b. Osman'ın ölüm fetvasını verdi. b. Lisan'ül Arab. Na'sel demek. 198 a. 5. c. Muhammed b.zesini de Yahudilerin tuvalet olarak kullandıkları bir m e z b e ­ leye attılar.İbni Esir. 1/172. 11/669. Tarih: 4/459. Ali halife olunca Ebubekir'in bu oğlunu Mısır'da g ö ­ revlendirdi. kızı ve aynı zamanda Mu­ hammed'in de eşi olan Hafsa ile Ayşe'nin (bunlar kuma) arası açılır/aralarına mesafe konur. Nihaye fi Garib'il Hadis. 1 9 9 Yine ibni Kuteybe'nin M a a r i f t e anlattığına g ö r e . Hz. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer.İbni Abdi"! Berr. hem de Mısır'daki kardeşiyle Osman arasındaki ilişki. Peki bu niye! Burada şu soru akla gelebilir: M a d e m Ömer-OsmanEbubekir'i ortadan kaldırdılar. bu kez onun talimatıyla yakalanıp bir merkebin içine kondu ve o merkeple birlikte ateşe verilerek işkenceyle öldürüldü. zaman içinde Muaviye iş başı yapınca.Ebül Fida. 199 a. hatta millete. Cilt. Istiab. İşte hem Ayşe'nin bu tutumu. peki niye Ayşe ve Ebube­ kir'in diğer çocukları yalnız Osman'a karşı cephe aldılar. Ha­ life Osman kısmında bu konularda detaylıca bilgi v e r e c e ­ ğim. Üç gün orda kaldı. Ali yine araya girince bas­ kıncılar defin için izin verdiler ve Osman gömüldü.

Yani Ö m e r dünyasını değiştirdiği vakit bu kız 910 yaşlarındaydı. Ö m e r ise 60 yaşlarınday­ dı. Ö m e r ' l e Hz. Ö m e r zamanında Ebubekir'in cinayetinden habe­ ri olanlar korkudan söyleyememiş olabilir. Yusuf ve A y ş e adların­ da üç çocuk dünyaya getirdi. Ali de Ebu­ bekir'in ölümünden sonra kendisinden dul kalan eşi Esma . Ebubekir ölünce Ö m e r aynı sabah iş başı yaptı. onunla Ö m e r arasındaki yaş farkı herhalde tahmin edilebilir. Kız 9-10 (o da e ğ e r Ö m e r ona son yılında talip çıkmışsa!). Benim kanaa­ tim o ki. Ebu­ bekir'in diğer bir oğlu Abdullah da Muhammed zamanın­ da Taif seferinde aldığı yaralardan dolayı belli bir süre son­ ra vefat etmişti. Çocuk doğunca adını Ümmü Gülsüm koydu lar. Ve Ö m e r 10 yıl halifelik yaptıktan sonra öldürüldü. Ondan dul kalan eşi Atike binti Zeyd ile halife Ö m e r evlendi. yılında vefat ederken. İşte bu Ömer. bu kızı da kendine eş olarak Hz. Veya kim bilir belki de normalde daha sonra ortaya çıkmış olabilir. diğer yandan birbirlerinin ufak çocuklarıyla evleniyorlar. Ö m e r nerdeyse Ebube­ kir'in yaşıtıydı. Hz. Ay­ şe'den istedi ama alamadı. Daha sonra Ümmü Gülsüm. Daha enteresan bir örnek vereyim. Zaten dünyada bunun örnekleri çok. Burada önemli gördüğüm bir bilgi daha vereyim. dedesi yaşında olan ve cennetle müjdelenen Talha bin Ubeydullah'la evlendirildi. A d a m evliydi. bazı ölümlerin komplolarla gerçekleştiği zamanla ortaya çıkıyor.neden Ö m e r ' e karşı da böyle bir plan yoktu? Olay şudur: Ö m e r bir kere çok disiplinli-acımsız biriydi. artık Ebubekir'in dul kalan bu gelininin kaç yaşında olduğu. Zekeriya. eşi Habibe binti Hari­ ce hamileydi. zaten konumuz da bu. Ebu bekir hicri 13. İlginç: Bir yandan birbirlerini katlediyorlar. Ali'nin kızı konusunda buna biraz daha de­ ğineceğim.

gerek kitlesel şekilde insanlar Ebube­ kir'in yanma çıkarak. 2 0 1 İşte bunlar da cinayetin gerçek adresi noktasında önemli birer ipuçlarıdır. Maarif. 201 İbni Kuteybe.Yine Ömer'in. bu 200 Bu konuda Kur'an'da Kadın ve Hz. aslında bir hiz­ met niyetiyle değil.Gerek bireysel. kolayca sabahleyin iş başı yapayım niyetiyledir. no: 12235. bir an önce bu cenaze işi bitsin. Osman'ın bunlardan fark­ lı olarak Ebubekir'e. ne­ den cenazenin merasimle kaldırılmasına izin vermiyor? Daha önce Ebubekir'le Ömer'in arasının ne kadar açık ol­ duğunu örneklerle izah ettim.binti Umeys'le evlendi ve çocukları oldu. İbnil Esir. bizzat kabre indirmesi ve sabahleyin de halifelik görevine başla­ ması. Dolayısıyla Ömer'in bu de­ fin işinde hizmet gibi görünen davranışları. 2 0 0 b. bir yakını ölse insan ağlar. c. Bunu daha önce de yazdım. İşte bu Talha daha sonra halife Osman'ın damadı Mervan tarafın­ dan Osman'a karşı tavır alanlardan olduğu için katledil­ d i . Isabe. Ebubekir'in vefat ettiği aynı g e c e d e he­ men alelacele cenaze namazını kılıp onu g ö m m e s i . Bir de tabii ki babası. Muhammed'in kadınları adlı yapıtım­ da geniş bilgi var. kadınla­ rı kırbaçlaması anlamlıdır. 238 ve 269. 133. onun içi dışın­ dan daha temizdir" demesi anlamlıdır. . Askalani. "Aslında Ömer iyidir. Ümmü Gülsüm md. s. bu arada Ebubekir için ağlayan aile fertlerini. kimse duymasın. nasıl halife olarak tayin edersin. Ömer'in halifeliği konusunda Ebu­ bekir'le konuşurken Talha olumsuz rapor vermişti. s. annesi. Talha b. Onlarda yaşam b ö y l e y d i . "Aman Ö m e r çok serttir. N e d e n alelacele gömüyor. Üsd. bunu yaparsan Allah'a karşı nasıl he­ sap vereceksin" dedikleri halde. Ubeydullah. Az önce belirttim ki.

Ömer'in acele. Ebubeldr'in baylıp birda202 Taberi Traihi. birçok İslami kaynak­ ta g e ç e n şu bilgi önemli: Osman'ın vasiyet esnasında tek başına Ebubekir'in yanında kalıp vasiyetini yazması. Velit ölünce kadınlar ağla­ mıştır. A m a Ö m e r burada bir sorun çıkarmadığı gibi. Ebu­ bekir'in bayılması sonucu Osman'ın Ömer'in ismini yaz­ ması ve Ebubekir'in aklı başına gelince bunu okuyup onay­ laması ve sonumda Osman'ın bir kölesiyle birlikte dışarı çı­ kıp o arada Ö m e r de onlarla birleşince.pa­ nik içinde Osman'ı dinleyin demesi ve hele hele Ebube­ kir'in de okur-yazar. 8/27. iy/ilik yaparsa iyi olur-. üstelik şa­ hitsiz bir kâğıt]) tabii ki kuşkuları daha da artırıyor. Ebubekir'in ya­ kınları ölülerine ağlıyorlarsa sana ne! tabii ki bu da kuşku uyandırıyor. vahiy kâtibi olduğu halde onun o kâ­ ğıda yazdığına dair hiçbir işaretin bulunmaması. Çünkü yine Ö m e r zamanında Halit b. Bir de Ebubekir'in yaızıları. Bir de Ebubekir çok hastadır. hiicri 13. Bunlar da şüphe uyandıran nokta­ lar.doğal bir şeydir. üste­ lik ağlasınlar d i y e izin de vermiştir. Bu da onun niyetinin ne olduğunu açıkça ortaya koyuyor: Kadınlar. gerçekten bu baygın ha­ linde Osman'la bunları konuşabilir mi? Yine m a d e m Os­ man dışında kiimse yoktu içerde. içinde vaz'u-nasihat vardı. g e n e l d e uyarılar içeriyordu. öyle ki besmele kelimesi­ ni bile yazmadlan bayılmıştır. korkusundandır: Kimse duymasın diye bu tavrı göstermiştir. anlamsız d e ğ i l . Ömer'in bu kadınları dövmesi. Bu vasiyette ise. halka "Kabul eder­ seniz okurum yoksa okumam" demesi. yılı olayları bölümünde. "Ömer'i halife olarak öneriyorum. aksini yaparsa ben ne yapayım?" gibi hiç de Ebubekir'in söylemlerine uymayan bir stille yazılarn ifadeler. . 2 0 2 Daha önce <de ifade ettiğim gibi. Peki. İbni Asakiri Tarih'u Medineli Dımaşk.

ibni Abdirabbih. o sıralar­ da Osman'ın adı hiç geçmiyordu. Ebubekir'in Ömer'i halife göstermesi bölümünde . "Sen aday ol" diyorlardı. bravo iyi etmişsin de Ömer'i va­ siyetime almışsın gibi sözler söylediğini Osman dışında kim duydu? Osman'dan başka şahit y o k ! 2 0 3 d.ha ayıldığını ve Osman'a. o d ö n e m d e sanki Yahudi mi kalmıştı! M u h a m m e d zamanında Hayber. Beni Kaynuka.ister teklifleri ciddi olsun.ibni Esir. Beni Na­ dir ve Beni Kureyza Yahudilerinin işi çoktan bitmişti. Mesela Muaz bin Cebel ile Ebu Ubeyde için Şam tara­ fında bir kıtlıkta ( A m v a s kıtlığı) ölmüşlerdir diye. Hz. b. Ömer'in halifeliği döne­ minde şu veya bu şekilde ortadan kayboluyorlar/öldürülü­ yorlar. An­ cak şu olabilir: Kalan Yahudilerden plan konusunda bilgi edinmiş ve sonuçta Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit ile yine Ya­ hudi asıllı Abdullah bin Selam gibi şahısları da aracı olarak 203 a.bilgi v e ­ rilmiş. Daha ö n c e de yazdım. Ikd'ül Ferid. Ebubekir döneminde g ö r e v yapıp da Ö m e r döneminde uzaklaştırılan bu insanların çoğu. El-Kamil. ister d e n e m e mahiyetinde ol­ sun. hem de Ö m e r Ebu U b e y d e ' y e . Üstelik Ebubekir döneminde atanan eyalet valileri. askeri yetkililer. M e k k e valisi ve aynı zaman­ da hacdan sorumlu Attab adındaki kişi zehirli y e m e k l e öl­ dürülüyor ve kısa bir notla cinayeti Yahudilerin işlediği kayda geçiriliyor. A m a Ebubekir'in vefatıy­ la birlikte her ne hikmetse Osman ö n e çıkıyor ve Ebu Ubeyde ismi ortadan kalkıyor. vergi memurları g ö ­ revden alınıp yerlerine de en çok Emevi sülalesine bağlı ki­ şiler atanıyor ve zamanla Emevi saltanatı meydana geliyor. cilt 1. Muhammed'den sonra halife seçimi konusunda yürütülen çalışmalar sırasında hem Ebubekir. Ebubekir'in Ömer'i halife seçmesi kısmında.

. 8/204. Zaten Ömer hiç onu sevmiyordu. uzaklaştırsaydım d e m e k isti­ yor. Tabakat. 161.İbni Hacer Askalani. Davud Beceli kıs­ mında.Aslında Ebubekir'in bir ara Abdurrahman b. Yine Ebubekir'in önemli görevlilerinden.Kenz'ül Ummal. 133. e ğ e r doğruysa! tabii ki bu da kuşkulu.O dönemin muhalifleri ya zehirlenerek öldürülmüş veya başarılması zor savaşlara gönderilip bu şekilde etkisiz hale getirilmişlerdir. Velit zehirlenerek ölmüştür. 2 0 5 e. ona kalsaydı Ebubekir zama­ nında Malik'in eşini aldığı zaman taşlanarak öldürülmeliyd i . diyor. Halit b. "Keşke Halit b. Maarif. Yani keşke Ömer'i başımdan kovsaydım. yılında Ö m e r zamanında vefat eder. Mesela İbni Teymiyye gibi İslam ön­ derleri. 3/221. A v f a . 10/290. Tekrar oluyor ama bir kere daha hatırlatmakta ya­ rar var. Ayrıca ilgili isimler kısmında İsabe.Taberi Tarih-i. 3/430. no: 502. Ulvan b. en azından böyle söyleniyor. İbni Asa­ lar. yoksa o sırada Yahudilerden etkili bir kesim kalmamıştı. Ebubekir'in bu açıklaması neredeyse konuyu işleyen il­ gili tüm İslami kaynaklarda var. Velit'i Şam'a gönderdiğim zaman Ömer'i de Irak'a gönderseydim" demesi anlamlıdır.206 204 İbni Teymiyye. tabii ki bu da önemli bir tespit. 2 0 4 Yine Ebubekir'in görevlilerinden Utbe bin Gazvan da hacdan dönerken devesinden/atından düşer ve ölür. özellikle irtidâd hareketlerini bastırma konusunda meşhur olan Halit bin Velit g ö r e v d e n uzaklaştırılır ve Suriye'nin Hımış kentin­ de hicri 2 1 . s. b. 205 İbni Kuteybe.kullanmış olabilirler. 206 a.Tarih-i Dımaşk. no: 14113. O da ze­ hirlenerek öldürülür. İbni Sad. 144. Lisan-ül Mizan. . M. c. Üsd ve Istiab'da geniş bilgi var.

Ebubekir kısmı. 13/77.Ö).Ibnü Abdirabbih (328.İbni Asakir (571).ö). Ebubekir kısmın­ da. İşte bu sorunun yanıtı da konuyla alakalıdır. 207 ibni Asakir. A m a kimse bunun üzerinde durmadan.Bir de kitapları okuyanlar. v e b) Tarihi Dı­ maşk.Ebü-I Feda.İbni Ebi Şeybe (235. ama öyle görülüyor ki. i. İşte Attab'ın zehirlenmesi bir tesadüf değil. ar­ tık Ebubekir istemese de yerine getirmek zorunda. 8/290 ve devamında. 1/109. Mesela Ebubekir'le birlikte Attab da o zehirli yemekten yiyor ve ölüyor deniliyor. yoksa o da tesadüfen mi orada bulunuyor­ du diye kimse bunu irdelememiş.732. "Aslında Ömer halife olmazsa da­ ha iyi olur" şeklindeki açıklaması var. d. e. Ebube­ kir'in Ömer'den memnun olmadığı belli oluyor. Ebubekr'in halifeliği kıs­ mında 8/572. 'Tarih'. Ahbar'ül Hulefa. j. Ebubekir gelince ilk yıl yine bu g ö r e v i sürdür­ dü ve ikinci yılı hac işlerinden sorumlu g ö r e v e getirildi. 2 0 7 Keza Ebubekir'in. Muhtasar'ü Tarih'i Medinet-i Dımaşk. . Bundan da.Muhibbüddin Taberi (694. g.Taberani (918. Muhammed zamanında Mek­ ke valisiydi. Hatırla­ nacağı gibi Ömer'in bir ara onu tehdit ettiğini. senin hak- f. bilgi olsun diye kısa not şeklinde geçiştirmişlerdir. tersine ona karşı da bir komplo söz konusu. Bu şahıs. o niye bu pla­ na dahil olmuş. Aşerei Mübeşşere.miladi). hemen okuyup geçiyor. olay­ lar arasında ilişki kurmuyorlar.ibni Teymiye (661-728). işin başında birlikte bazı planlar yapmışlar. Çünkü bu adam Ömer'in rakibi ve hatta onu geçebilecek durumda. 30/421 vd. Ebubekir kısmın­ da. Riyad-ü Nadre.ö) 'Musannaf adlı yapıtı. Mucem-i Kebir. O dönem hac işlerinden sorumlu olan kişi.Ö) Ikd'ül Ferid.ö. Minhac'ü-s Sünne. Imadüddin İsmail b. 1/241 ve Zexair. Ali (h. h. 13/ 122. Bu Attab da kim. halifeden sonra gelen ikinci yetkili adamdı. no: 43. a) Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk.

el-Muntazam. yılı olayları kısmında. yılında hacca gidip 21 gün kalırken. bunu daha önce y a z d ı m . Os­ man'ın kendi zamanında onu tekrar aynı g ö r e v e getirme­ si. Megazi. daha doğrusu nasıl oluşturulduğuna ilişkin elim­ de yeni bir çalışmam var. kafaları daha da karıştırı­ yor. izah edilebilir bir olay değildir. Kur'an'ı baştan beri takip edenler var iken. Yine örneğin Ö m e r hicri 17. orada bu konuları detaylıca anla­ tacağım. ister istemez kuşku oluşturuyor: Acaba Ebubekir'e ze- 208 İbni Ebi Şeybe. Ö m e r çok sert-haşin biri. makam sahibi olursa daha da sertleşir. no: 38211. M e d i n e döne­ minde Müslüman olan ve M u h a m m e d ' l e tanışırken de 11 yaşlarında bir çocuk olan bu Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit'in.. Sanki başka adam mı yoktu.Hicri 17. 4/231. Gerçi Ebubekir zama­ nında bu konuda yapılan çalışmada yine komisyon başka­ nıydı. Zeyd'i kendi yeri­ ne görevlendirir. Muhammed'le beraber iken.. Mesela halife Osman zamanında hazırlanan Kuran için bu Zeyd komisyon başkanı olmuştur. 20/584.. . Yine aynı yıl Ö m e r umreye gidince Zeyd'i 209 bir daha tayin e d e r . sakın ola halife olmasın diyorlar. Musannaf. Kur'an'ın Osman zamanında nasıl kitap haline geti­ rildiğine. 209 Ibni'l Cevzi. Hatta Ömer'i istemeyen o kadar çok insan vardı ki. Ali gibileri onlarca vahiy kâtibi var iken ve ta Mekke'den beri Hz. Ancak merak edilmesin diye burada kısa bilgi ve­ reyim. Ömer'in ha­ life olmaması için kitlesel olarak Ebubekir'in yanına gidi­ yorlar. 2 0 8 Ayrıca bu zehirli y e m e ğ i ayarlayanlardan Yahudi asıllı Zeyd bin Sabit'in daha sonra Ö m e r ve Osman tarafından çok önemli g ö r e v l e r e getirilmesi. En başta Hz.kında bildiklerimi açıklasam süvariler bile atlarından/deve­ lerinden inmek zorunda kalırlar dediğini yazmıştım. cilt. Kur'an'ın bir araya getirilmesi komisyonuna başkan olma­ sı.

hirli yemek yedirdiği için ödüllendirilmiş midir v e y a bir pa­ zarlık sonucu mudur? Ayrıca halife Ö m e r iki kez hacca, bir kez de Şam tarafı­ na gitmiştir ve yerine de Zeyd bin Sabit'i üç sefer M e d i n e valisi olarak tayin etmiştir. Aynı toleransı Osman da göster­ miştir. Bunlar tesadüfi olan şeyler d e ğ i l d i r . 2 1 0 f- Taberi gibi (Ö.310) bir müfessir (Kur'an yorumcusu) ve tarihçinin şu açıklaması dikkate değer. Ebubekir ölüm d ö şegindeyken Osman'a, sana bir şeyler söyleyeceğim; Allah senden razı olsun sakın kimseye anlatma diyor. Osman, "evet; kimseye s ö y l e m e m " sözünü verince Ebubekir, "As­ lında Ömer halife olmazsa onun hayrınadır" diyor ve bu konuşmanın sonunda yine Osman'ı uyarıyor; "sakın bu söylediklerimi, seni niye yanıma çağırdığımı kimseye an­ latma" diyor. Taberi'de bu açıklamanın yapıldığı y e r d e dip­ notta, ibni Sad'ın da bunu aktardığı eklenmiştir. Belli ki Ebubekir-Ömer arasında bozulması zor olan pa­ zarlıklar daha önce yapılmış ki, Ebubekir, Ömer'i istemedi­ ği halde artık bir şey yapamamaktadır. Örneğin Hz. M u ­ h a m m e d ' e karşı birlikte tertipledikleri cinayet planı... Ö m e r nasıl M u h a m m e d ' e karşı etkili biri idiyse, Ebubekir'e karşı da çok baskın /otorite sahibi bir insandı. Dikkat edilir­ se Ebubekir, Osman'la Ömer hakkında bir cümle sarf edi­ yor. O cümlenin hem başında, hem de sonunda, sakın ha bunu ağzından kaçırma diyor. Bu aslında somut bir kanıt­ tır. Zaten daha önce Ebubekir'in Ö m e r ' e karşı ne kadar et­ kisiz olduğunu örneklerle açıkladım. 2 1 1

210 a- İbni Abdilberr, Istiab, no: 840 Zeyd b. Sabit md. Yine Necah Tai, İgti­ yal'ül halifeti Ebibekir, 1/62. 21 1 a-Taberi Tarihi, 3/428. b)İbni'l Esir, El-Karnil, 2. cilt Ebubekir'in halifeyi ta­ yin kısmında.

g-) Yine Ebubekir'in (nabız yoklaması da olsa) Osman'a, "Aslında halifeliğe sen daha uygunsun" demesi ve Os­ man'ın buna karşı, "yok Ö m e r olsun, o daha uygundur" diye c e v a p vermesi, gösteriyor ki plan Osman'la Ömer arasında sonuçlandırılmış, bir karara varmışlar, artık prog­ ramı yavaş yavaş uyguluyorlar. Pazarlıklar olmasaydı, onu zehirlememiş olsalardı, Osman bu fırsatı kaçırmazdı. Çün­ kü onun bağlı bulunduğu Emeviler çok güçlüydü, bir de Osman, Muhammed'in damadıydı (kızlar Muhammed'in olmadığı halde yine de bu önemli bir faktördü), millet bu­ nu da g ö z önüne alırdı. Ebubekir cidden ona teklif sunmuş olsun diye düşünelim; Osman artık olup bitenlere karşı yeni bir adım atamazdı, "hayır" demekten başka bir yolu yoktu. Başlığı şöyle kapatmak isterim: M a d e m bu kadar İslami kaynakta Ebubekir zehirlenerek öldürülmüştür deniliyor, 2 1 2 peki hangi olaydan dolayı, nerede, zehirli y e m e k yediren kim, faili ne oldu diye sormak lazım. 'Yahudiler onu zehir­ ledi' şeklindeki kısa açıklamayla bu olay kapatılamaz. Olup bitenlere bakıldığında, şöyle bir planın yapıldığı ortaya çıkıyor: Aslında Ebubekir artık son nefesini verirken, Osman tarafından g ö z hapsine alınmış, evine girilip çıkıl­ mış, yoklanmış; Osman onu nöbet tutarcasına takip etmiş ve artık can v e r m e anında iken, aslında daha önce Ömer'le birlikte yazdıkları o hazır kâğıdı cebinden çıkarıp "Ebube-

212 Az da olsa kimi yazarlarca, Hz. Muhammed'den sonra güya Ebubekir çok üzülmüş de gitgide çökmüş ve bu sıkıntıdan dolayı ölmüş deniliyor. Bu­ nun bir abartı olduğu belli. Kaldı ki bunu pek fazla işleyen yazar da yok. Kimileri de soğuk bir g e c e d e banyo yaparken zatürre olmuş, daha sonra vefat etmiştir şeklinde rivayetler aktarmışlar. Ancak insan, bu konunun iş­ lendiği kaynakların toplamına bakınca ve olay da 1400 yıl önceki bir top­ lumda meydana geldiğine gore, ölüm nedeninin suikast olduğu kesinlik kazanır.

kir'in vasiyetidir" şeklinde halka ilan etmiştir. Bu anlatılan­ lardan böyle bir film çevrildiği rahatlıkla anlaşılabiliyor. Ölüm hangi yaşta gelir bunu kimse bilemez; ancak Ebubekir altmış yaş civarında ölürken babası henüz hayat­ taydı. Kimseyi cani diye ilan etmekten zevk alacak halim yok; ancak sansüre rağmen bu bilgiler önemli İslami kay­ naklarda var.

BEŞİNCİ B Ö L Ü M

HALİFE Ö M E R

a - Halife Ö m e r N e d e n Katledildi? Halife Ömer'in cinayet nedeni çok ilginç ve maalesef Müs­ lümanlar bunu bilmiyor. Onların kafasında hep "adaletin kı­ lıcı, merhametli bir Ö m e r " olarak yer edinmiş. 1986'dan sonra ben Diyarbakır merkezdeydim, ta 92'ye kadar. Bir ara müftülük, halife Ömer'in katli ile ilgili bir piyes tertiple­ mişti, ben de izlemeye gittim. O piyesin etkisiyle izleyici­ lerde büyük bir nefret ve infial oluşmuştu: "Keşke Ömer'in katili Ebü Lü'lü'ü ele geçirip paramparça etseydik" mesajı, onların gözlerinden okunuyordu. O günlerde bu konuda fazla bilgi sahibi değildim; ama fanatik de değildim. Za­ man içinde Ömer'in asıl kimliğini/icraatını öğrendim, o pi­ yesteki insanların o nefreti hatrıma geliyor; üzülüyorum. Geçenlerde bir yazı okudum; Yemen'de kanun çıkarmışlar, bir kız çocuğu 17 yaşına g e l m e d e n evlenemez diye. Ka­ dınlar bunu duyunca niye böyle bir kanun çıkarıyorsunuz diye ellerine birer pankart alıp meclise yürüyüşe geçmişler. Hâlbuki o kanun kadınların lehinedir. Burada olay şu: Onlar İslam'a inanıyorlar. İslam'da da küçük yaş kızlar için prob­ lem değil. Bu kanunu çıkarmakla Yemen hükümeti İslami­ y e t ' e saygısızlık yapmış oluyor! İşte karşı koyuşlarının ne­ deni bu. Evet, Ö m e r neden öldürüldü?

Halife Ö m e r kolay kolay Farsları şehre sokmazdı, onla­ rın M e d i n e ' y e yerleşmelerine izin vermezdi. Bir gün M u gire b. Şube, Ö m e r ' e bir mektup yazdı. Mektubun içeriği şu: Yanımda Fars/İranlı biri var, adam hem iyi bir demirci, hem marangoz ve hem de ressam/figür işini iyi yapan bi­ ri. İzin verirsen M e d i n e ' y e gelsin orada bizim insanlarımı­ za faydalı olsun. Önerdiği kişi Mugire'nin kölesidir, kalaba­ lık bir merkezde kalmasını, fazla müşterisi olmasını arzu et­ mektedir. Sonunda Ömer izin verir ve adam M e d i n e ' y e yerleşir. Her gün (para kazansın kazanmasın) patronuna iki dirhem (o günkü para birimi) v e r m e k zorundadır. Bir süre sonra bu kadar para vermek adama zor g e l m e y e başlar. Bir ara Ö m e r ' e durumunu anlatır, bu kadar ücreti ö d e y e m e y e ­ ceğini söyler. Ömer, sen kazanırsın, birçok sanatın var der ve ona yardımcı olmaz. Bu arada Ö m e r ona, "Duyduğuma g ö r e sen hava ile çalışabilecek değirmen de yapabiliyormuşsun" der. A d a m e v e t dedikten sonra ve Ö m e r ' e kızgın bir bakış atarak "Ömrüm yeterse sana öyle bir değirmen yapacağım ki, numune olsun, insanlar hep onu konuşsun" diye ekler. Ömer'i öldürme duygusuyla doludur. Ömer de onun ba­ kışlarından bu durumu fark ederek, "Baksanıza bu adam beni tehdit ediyor" der. tabii ki alaylı bir şekilde. Ve adam gidip iki ağızlı, uzun bir hançer yapar, bir gün sabaha karşı camide Ö m e r ' e saldırır ve üç darbe vurup kaçar. Kaçarken de önüne gelenlere, onu yakalamak isteyenlerin hepsine saldırır ve rivayetlere g ö r e on üç kişiyi katleder. Hançerin zehirli olduğunu da belirtmeliyim. Sonuçta teslim olma­ mak için intihar eder. İşte Ömer'in ölüm hikâyesi böyle. Haksızlığa maruz kalan ve kendi memleketinde ö n e m ­ li bir ailenin de evladı olan bu insan, bir hiç uğruna köle

statüsüne tabi tutuluyor, Ö m e r ' e derdini anlatıyor ve Ömer d e , "Çalış, çalış. Senin elinden birçok iş gelir" karşılığını v e ­ riyor. Şunu belirteyim ki, Ömer'in cinayetiyle ilgili Müslü­ manlar tarafından ezberlenmiş o bilgi gerçeği yansıtmıyor. Ömer'i katleden Firuz, yine Ömer'in halifeliği döneminde Müslümanlarca ele geçirilen İran'a bağlı Nihavend şehrin­ dendir. İslam tarihindeki bilgiye g ö r e Müslümanlar 100 binden fazla insanı katlediyor bu savaşta. Otuz bini savaş alanında, seksen bini de baskınlarda öldürülüyor. Bu savaş­ ta her Müslüman süvari askere altı bin dirhem ganimet da­ ğıtılıyor. Piyadeye de iki bin. Önemli kişiler katlediliyor. Ka­ dınlar cariye ve birçoğu köle statüsüne tabi tutularak M e ­ dine'ye götürülüyor. Böyle bir manzaraya ne denilebilir ki. Ömer'i katleden Firuz, çoğu kez o çocukların yanına gidip başlarını okşardı ve " N e yapayım, yapılacak bir şey yok. Ömer, ciğerlerimi yedi/parçaladı" diyordu ve hep düşü­ nüp taşınıyordu. İşte bundan sonrası önemli. İbni Teymiyye Minhac'ü Sünne adlı yapıtında bu konu­ yu işlerken şunu söylüyor: Bu adamın Ömer'i katletmesi bir siyasi olaydır. Bunu basit bir vergi meselesine bağlamak doğru değildir. Adam, alınan şehrini düşünüyor, katledilen insanlarını düşünüyor, M e d i n e sokaklarında her gün o esir çocukları görünce eriyor, katledilen o Nihavend kadınlarını gözünün önüne getiriyor. Ve bu yüzden bir an önce Ömer'i nasıl yok ederim planları yapıyor, tabii ki kendisine biçilen vergi de ağır, o da etki yapmış olabilir; ama asıl neden, si­ yasidir. Afrika'ya, İspanya'ya, Orta Asya'ya kadar uzanarak fü­ tuhat adı altında o zamanki yerüstü kaynaklarını talan etti­ ler. İyi ki teknoloji devri başladı; yoksa bu fütuhatlar hâlâ devam edecekti ve nice Firuzlar ya esir olup bir patrona

uşak yapılacak, ya da katledilecekti; kadınlar-kızlar da cari­ ye olacaktı ve mal-mülk ne varsa hepsi ganimet olarak da­ ğıtılacaktı. 2 1 3

b- Bilinmeyen Yönleriyle Halife Ömer
En başta Hz. Muhammed olmak üzere, Ebubekir ve daha birçok önemli kişinin ölümünden sorumlu tutulan Ömer'in yapısının gerçekten buna müsait olup olmadığını iyi anla­ mak için, bilinmeyen yönlerine iyi bakmak lazım. İslami ke­ simce sağlam diye kabul görmüş kaynaklardan derlediğim bazı özelliklerini bu başlık altında ö z e t emek istiyorum. İlkin halife Ömer'in niçin ve nasıl Müslüman olduğu ko­ nusuna değinmek istiyorum. Onu tam tanıyabilmek için bu konunun da bilinmesinde yarar var. Ömer'in nasıl Müslüman olduğu konusu, neredeyse imanın şartları gibi her Müslüman'ın ezberindedir. Onun için formaliteler üzerinde pek durmayacağım. Ancak iddia edildiği gibi Ö m e r o komik nedenden dolayı mı Müslü­ man olmuştur; yoksa başka nedenleri mi vardı, buna katkı sunabilecek bazı ipuçları v e r e c e ğ i m . İslami kaynaklarda anlatılan şu: Mekke döneminde he­ nüz Müslümanların sayısı 40 civarında iken, inanmayanlar Hz. Muhammed'i ortadan kaldırmak için kiralık katil ayar­ lamaya karar verirler. Sonuçta Ö m e r ortaya çıkıp bu işi ben yaparım der ve anlaşırlar. Bunun sonucu olarak Ö m e r kılı­ cını kuşanır Muhammed'i öldürmek için dışarı çıkar. Yolda Nuaym b. Abdullah adındaki birine rastlar. A d a m Ö m e r ' e , "Senin yakınların Müslüman olmuş, önce kendi aileni
213 a- Abdurrazzak, Musannaf, Megazi, Hadisti Ebu Lü'lü. N o : 9775. b- Taberi Tarihi, 4/1 16-136 ve 190 vd. c- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet-i Dımaşk, 44/409.

Kapıya varınca. kız kardeşinin başını yarıp kanattığını görünce duygulanır ve o andan sonra kız kardeşine. "Hangi ailemden söz ediyorsun?" diye sorunca. biz Müslüman olduk. Fat­ ma kalkıp onu kocasının üzerinden uzaklaştırmak isteyince Ö m e r onu da tokatlar ve başını yarar. Bunun üzerine Ö m e r hemen yolunu değiştirip onların evine d o ğ ­ ru gider. ne kadar güzel. Kız karde­ şi ile eniştesi bunu inkâr edince Ömer. Ömer. "Ey kardeşim! Sen puta taptığın için necissin/pissin (temiz de­ ğilsin!) Hâlbuki Kur'an'a temiz olanlar ancak dokunabilir!" der. Bu arada kız kardeşi ve eniştesi ona. Zeyd b. Amr ve kız kardeşin Fatma binti Hattab işte bunlar Müslüman olmuşlar" der. "Demin okudu­ ğunuz e ğ e r yazılı varsa bana getirin. Muhammed'in dava­ sı neymiş bir bakalım?" der ve ondan sonra onlara yumu­ şak davranmaya başlar. Abdulah. Bunun üzerine Ö m e r kalkıp yıkanır ve kardeşi Fatma da ona o sayfaları getirip verir. Sen ne yapar­ san yap" derler. Ö m e r içeri gi­ rer. Habbab adındaki kişinin onların evinde Kur'an'dan ayetler okuduğunu işitir. Sayfalarda Taha suresi ile Tekvir suresinin birkaç ayeti yazılıymış. "Duydum İd ikiniz de M u h a m m e d ' e uymuşsunuz ve onun dinine girmişsiniz" der ve hemen eniştesi Said b.vet. Zeyd'in üzerine çullanır. O sırada kız kardeşi Fatma ona. ne kadar değerli!" demekten kendini alamaz ve o andan sonra da gidip M u h a m m e d ' l e konuşup Müslüman olduğunu ilan eder ve artık M u h a m m e d ' l e çalışmaya baş­ lar. "Bu sözler. Ömer. "E. " A z önce okuduklarınız ne idi?" diye sorar.bir düzelt de ondan sonra git başkasıyla uğraş" der. İşte İslami kaynaklarda halife Ömer'in Müslüman olu­ şunun kısa hikâyesi bu. "Amcanın oğlu ve aynı zamanda enişten Said b. Nuaym b. . Ö m e r Taha suresi­ nin baş tarafındaki ayetleri okuyunca.

Ömer'in dinleyip de etkilendiği ayetlerdir.) Bir de o sırada Ömer'in dinlediği Tekvir suresinin ilk 14 ayetinde neler var. yaban hayatı yaşayan (irili ufaklı) tüm canlılar toplandığı zaman. göklerle yerin ve ikisi arasındakilerle yerin di­ bindeki ne varsa hep Allah'ındır. yıldızlar söndüğü zaman. sonuçta inanmış? Ö n c e bu ayetlere bir bakalım. ruhlar (bedenlerle) eşleştirildiği zaman. "Hele bir gidip bakayım. Bunlar söylendikten sonra hemen Hz. diri diri g ö ­ mülen kız çocuğunun. amel defterleri açıldığı zaman. Bir kere birinci ayet (Ta ha) anlamı olmayan bir kelime. bunu g e ç e l i m . Rahman/Allah Arş'ta istiva etmiş (Bu da çok tartışmalı ve Tevrat'la örtüşen bir ayet. Musa olayına at­ lama yapılır ve ilginçtir ki Allah burada soru şeklinde giriş yapan Musa olayı sana (ey M u h a m m e d ) ulaştı mı. Allah'tan korkanlara ö ğ ü t olsun diye indirdik. hangi günahtan ötürü öldürüldüğü sorulduğu zaman. gökyüzü . biz Kur'an'ı sana güçlük verelim di­ ye değil d e .Ö m e r ' i çok etkileyen ve Müslüman olmasına neden olan ayetlerin içeriğinde neler var. bunları da ö z e t şeklinde Diyanet'in Kur'an tercemesinden vereyim. Burada da bunun çağ­ rışımı var). denizler kaynatıldığı zaman. "Güneş dürüldüğü zaman. dağlar yürütüldüğü zaman. Allah'tan başka Tanrı yoktur ve en güzel isimler A l ­ lah'ındır denir. Yerle gökleri yaratan Allah'tır. Allah gizliyi de aşikârı da bilir. Ömer'in dinle­ diği (kalan) 15 ayette. ola ki o ateşten bize bir parça getiririm v e y a yanında biri varsa sorarım belki bize yardımcı olur" gibi Tevrat'ta anlatılan mitolojiden bir özet var son kısımda (Sunduklarım. neymiş o olağanüstü mesajlar ki Ö m e r artık dayanamamış. der ve anlatır: Hani Musa uzakta bir ateş görünce ailesine. Hani Tevrat'ta deniliyor ki Allah evreni 6 günde yarattıktan sonra yedinci günü Arş'a oturmuş. g e b e develer salıverildiği zaman.

Cehennem alevlendirildiği zaman. nasıl olsa bu din formülüyle M u ­ hammed bir şeyler yapmaya. . bundan bir nebze (o an için) etkilenmiş olabilir. Peki. bağımsız yazılan bir 214Tekvir. Ancak Ö m e r ' l e ilgili tüm bilgiler bir araya getirildiğinde. ilk 14 ayet. bunu bilemiyoruz. sokakta ve her y e r d e M u h a m m e d ' d e n açık bir şekilde dinliyordu. yeni bir sistem kurmaya ça­ lışıyordu. H e p söylüyorum: İslam tarihi maalesef çok karanlık bir tarihtir. Zaten Muhammed bunları anlattığı için muhalefet ona inanmıyordu ve Ö m e r bu yüzden kılıcını alıp onu ö l d ü r m e y e gitmişti. Şunu da hatırlatmakta yarar var: Bir kere Ö m e r bu ayet­ leri yeni duymuyordu! Bunları ve daha nicelerini çarşıda. bu olayda duyduğunu kabul edelim! Peki. içeride bir­ kaç ayet okuyunca onda iz bıraktı ve olağanüstü ayetler di­ ye İslam tarihine geçti? Ömer'in daha önce bu ayetleri hiç duymadığını. pazarda. hiç olmazsa ben de fazla düşman kesilmeden şimdiden bağlanıp gelecek için planlarımı yapayım şeklin­ de düşünmesi ve buna yönelik hesaplar yapması en ger­ çekçi olanıdır." 2 ' 4 İşte Ömer'i etkileyen ayetler bunlar. az önce anlamlarını sunduğum bu ayetlerde ne vardı ki Ö m e r çok etkilenerek Müslüman olmuştur? Aslında Ö m e r kız kardeşini döverek onu yaraladığında. A m a belki de farklı bir şekilde Müslü­ man olmuştur. herkes önce­ den hazırlayıp getirdiği şeyleri bilecektir. Çünkü o d ö n e m M e k k e ' d e farklı ve etkili bir siyasi örgütlenme yoktu. tabii ki e ğ e r Ömer'in İslamiyet'i kabul etme­ si anlatıldığı gibi ise. neden dışarıda bunların daha fazlasını dinlediği halde etkilenmedi de. Cennet yaklaştırıldığı zaman.(yerinden) sıyrılıp koparıldığı zaman. onun İs­ lamiyet'i kabul ettiği andan itibaren. gelecekle ilgili kafası­ na bazı düşünceleri yerleştirdiğini söylemek kuvvetle muhtemeldir.

Evet. Kadınlar da. saklanırlar. asılında sana karşı böyle disip­ linli olmalıydı" der ve o kadınların bulunduğu y ö n e doğru dönerek.2^ 215 Buhari ve Müslim. O sıra­ da da Muhammed'in yanında birtakım kadınlar da vardır. "Allah'a yemin olsun ki. Ö m e r bunun nedenini sorunca Muhammed. Yani Ö m e r boşu boşuna. Az sonra sunacağım hadiste ve daha birço­ ğunda Hz. Fedail kısmı. no: 1552. Ö r n e k 1: Sad b. "Bu kadınlara şaştım: Ben ve onlar başbaşa iken serbesttiler. çok safça bir düşün­ ce olur. ey Ömer eğer şeytan sana bir caddede rastlamış olsa. Bunlar hem onunla sohbet eder. "Şeytan bile senden kaçar" demektedir. M u h a m m e d . "Ey kendine düşman olanlar! M u h a m m e d ' d e n çekinmiyorsunuz da benden mi çekmiyorsunuz?" diyerek onlara serzenişte bulunur. Lü'lüü ve'l Mercan. Şimdi de Ömer'in gerçek hayatından somut birkaç ör­ nek vereyim. Hz. "Bunlar. senin sesini duyunca koşup perde arkasına gittiler" der. Ömer'in sertliğini ortaya koyan bu önemli hadis. Çünkü Sen çok sert mizaçlı bir insansın" karşılığı­ nı verirler. "Evet! Senden kor­ karız. Ö m e r içeri girince onlar hemen kalkıp p e r d e ar­ kasına gider. bu. Buna karşı Muhammed g ü l m e y e başlar. Ö m e r için. bir sorun yoktu. sıkıntılarını dile getirirler. Ömer.tarih değildir. Buhari ile Müslim'de ortak olarak işlenmiş­ tir. hem de yüksek sesle ko­ nuşup kadın haklarıyla ilgili bazı isteklerini. hemen gidip ben de Müslüman oldum d e m e z . mutlaka senin tuttuğun yoldan yönünü çevirip başka bir yol alır" der. Bu arada Muhammed. . Ömer konusunda. Ebi Vakkas aktarıyor: Bir gün halife Ö m e r Muhammed'in yanına girmek için izin ister.

"Ömer'in merkebi/eşeği Müslüman olmayana ka­ dar Ömer Müslüman mı olacak sanki" dedi. h. Kanımca bu başlık sonuna kadar takip edilirse ve kitapta olup bitenler de g ö z önüne alınırsa Ömer'in değişip değiş­ mediği daha kolay ortaya çıkar.. Tarih-ül İslam.Mecme-ü Zevaid. "Allah si­ zinle olsun" dedi. cilt. e. Bidaye-Nihaye. Ömer'in nasıl müslüman olduğu kısım­ da. Habe­ şistan'a g ö ç edeceğiz. Ö m e r ' l e aramda geçenleri anlattım. b.Ö m e r ' l e ilgili benzer örnekler İslami eserlerde çoktur.el-Kamil fi Tarih. g. no: 20570. no: 9840. 2/33. Bize uygulananlara dayanamadığımız için eşim Amir b.Zehebi. . Ö m e r bu hareketliliğimizi görünce "Hayırdır. tam tersine. az önceki örnekte anlatılan Ömer. İslam-ü Ömer kısmında 1. Rab'i ile birlikte hazırlandık. İslam-ü Ömer kısmında. "bize yaptığınız zulme dayanamadık burdan kaçıyoruz" dedim. 2/95. Daha sonra Ö m e r gidince eşim yanıma geldi. f-Taberani.. Mucem-i Kebir. Ö r n e k 2: Leyla adında bir kadın anlatıyor.Beyhakı. Müslüman olmadan önceki Ömer'dir. Buna karşı Ö m e r sert bir davranışta bulunmadı-. 18/207. Habeşistan hicreti kısmında. no: 522 vs.İbni Asakir. d.Revd-ül Unuf. 3/108 ve siyer. Delalil. İslamiyet'i kabul ettikten sonra değişmiş ve adaletin kılıcı olmuş gibi sözler söylenebilir. 216 a. nereye?" diye sordu. Ken­ disi çok sert bir insandı. 2 . birkaçını daha aşağıya alıyorum. bunların başında da Ö m e r geliyordu. Ben eşime. Ben de. Tarih'ü Medinet-i Dımaşk. cilt 44/23. Ömer'in bana yumuşak davrandığını söyledim.İbni Kesir. 1/181. Biz İslamiyet'i kabul ettiğimiz için muhalif olanlar ( M e k k e ' d e ) bize eziyet çektiriyorlardı. 6 Burada. c. Bu sırada eşim.

M e ğ e r ­ ki Habeşistanlı bir dansöz oynuyor. ancak sen gelince vazgeçti" d e ­ 2 1 7 di. çocuk sesleri geldi. e ğ e r bu savaşta Muhammed'in başına bir şey g e l m e d e n kendisi e v e dönerse ben de elime def alır çalar. no: 35839. s. Muhammed'in g e n ç eşi A y ş e anla­ tıyor. Tirmizi'den naklen. Ben ve eşim Muhammed e v d e oturuyorduk. İzleyiciler Ömer'in geldiğini görünce dağıldılar. Ben e v e t dedim ve kendi­ sine yaslandım birlikte bakmaya başladık. Ben bir adakta (yeminde) bulundum ki. Sünen no: 19888. Muhammed bir sa­ vaştan dönmüştü. Bunun üzerine Mu­ hammed. Bu sefer Ayşe'nin hizmetlisi Büreyde anlatıyor. ç o ­ cuklar toplanmış bakıyorlar. "Şeytan bi­ le senden korkar. Kendisii kalkıp baktı. Menakıb-i Ömer. Daha sonra Ö m e r gelince.Ö r n e k 3: Burada anlatacağım olay. yapabilirsin dedi. Buna benzer farklı bir olay daha ekleyeyim. yapabilir miyim? O da. O ara­ da sesler. Hz. Biz o kadar insanlar izlerken problem yoktu. "Ne kadar şeytan varsa (ins-cin) hepsi bu Ömer'den korkar" dedi. az önceki örnekle ay­ nı mesajı içeriyor.Ahbari Ömer. Bu arada Ebubekir geldi yine sorun yok. M u h a m m e d bana.Beyhakı. 389. 217 a. O sırada Ö m e r de oraya geldi. b. Osman ve Ali geldiler yine sorun yok. Bunun üzerine M u h a m m e d Ö m e r ' e . Ben hayır. kadın oynuyordu. m a d e m böyle demişsin sorun yok. sen de bakmak ister misin?" dedi. "Ayşe. c. hoşuma gidiyor seyre­ delim dedim. kadın korkudan durdu ve defini altına alıp üzerinde oturdu: Sanki hiçbir şey yapmamış gi­ bi yaptı. Kadın progra­ mına başladı. oynarım. ka­ dın devam ediyor. . etrafında insanlar.Kenz'ül Ummal. Acaba günah değil mi. O sırada zenci bir kadın huzuruna geldi ve şunu söyledi. Bir ara "Artık yeter mi?" diye sordu.

7/215-no: 2686. Ömer'le ne İşim var" der ve tabii ki zorunlu olarak Ömer'in yanına g e l m e k için yola çıkar. Mecmu'. g. . no: 9170-3/921 ve 35972. M. Kebir. ah-of çekerdi. "Vay başıma ge­ lenler. Zevaid. Yani sekiz-dokuz aylık bir çocuk. A m a Ö m e r gelince millet dağılıyor. Sünen-i Kübra. Ö m e r ' d e n korktuğu kadar Muhammed'den o kadar korkmuyormuş. hükm'ü Iskati'l Cenin'i min'el feza' bölümünde. M. el-Muğni. Onun ne kadar sert biri olduğuna bir örnek vereyim. İslami kaynaklarda Ömer'in özellikleri yazılırken şu il­ ginç belirleme de yapılmıştır: Ö m e r kızdığı zaman bıyıkla­ rını tutup çevirirdi.12/35 Diyat bölümü.Heysemi.Ö m e r kişilik olarak sert olduğu kadar tip/fizik olarak da farklıydı. Kafasında saç yoktu. e-Taberani. 2 1 8 Bu hadislerden şu çıkıyor ortaya: Demek ki şeytan. 1/65. Bu da İslam mantığına g ö r e Ömer'in Muham­ m e d ' d e n daha dindar olduğu anlamına gelir. Kadın o sıra hami­ ledir ve d o ğ u m yapmak üzeredir.İbni Kudame. 8/322. Ö m e r haber gönderir. no: 1464. d. el-Ümm. 5/166.İmam Şafii. Çünkü İslam inancına g ö r e insan ne kadar dindar ise şeytan o kadar on­ dan uzak durur. Kadın bunu duyunca. Diyat. cilt 12/645 ve no: 40201. h-Tabakat.Nevevi. Gelirken Ömer'in korku­ sundan yolda çocuk düşürür ve düşürülen çocuk bir-iki kez ses de verir. "Ey Ö m e r bu işte günah yoktur. Bu gibi örneklerle aslında Muhammed. f. Ömer'in çok sert ve kaba biri olduğunu vurgulamak iste­ miştir. kel bir insandı. b. Fakat Muhammed de cesaret edip Ö m e r ' e . no: 54. Kenz'ül Ummal. Kendi halifeliği dönemin­ de kadının biri bir suçla itham edilir. bak 218 a. c. korkutan bir görüntüsü vardı. Kendisi ailesiyle birlikte izlediği halde sorun yok. 'Cinayet'ü Sultan' kısmında. yanıma gel diye. 3/146.Beyhaki.Hindi. bir şey üfürür gibi yapar­ dı. 19/11 ve 15/234.

c. Muhammed'in Medi­ ne'ye geçmesi kısmında.Buhari. Bunları. Bayram namazları kısmında 7 hadis bir arada almış. Mebakıb kısmında. Örnek 4: Şu tespiti iyice dikkate almak lazım: Muham­ med M e k k e ' d e iken Kur'an'ın 1 14 suresinden 86'sı inmiş­ ti/oluşmuştu. hem de normalde M e d i n e ' d e ve üstelik de camide sanatçı kadınlar oynardı. yanlışlarına karşı bir şey diyemiyor. h e m hac mevsiminde M i na'da. Mesela A y ş e anlatıyor. Kur'an'da var olan kadınlar aleyhin- 219 a. ancak İslam'ın sağlam kaynaklarında var. ben ve M u h a m m e d de izlerdik. Bir ara babam Ebubekir bunları g ö r ü n c e kızdı. d e f çalan kadınları din­ lediğine ilişkin hadisler. bunlar şey­ tandır dedi.Müslim. ancak eşim M u h a m m e d . ama Ömer olsaydı so­ nuç farklı olurdu. peygamber ben miyim yoksa sen misin?" diyemiyor. kendisi bile Ömer'den korkuyor. Muhammed'in kadın sanatçıları. b. "Bırak oynasınlar. Bellidir ki Ebubekir biraz yumuşak olduğu için Mu­ hammed ona bir şeyler diyebilmiş.Tirmizi. Buhari ve Müslim'de defalarca g e ­ çiyor. Bu Mekke surelerinden Ihiçbirinde kadınlar aleyhine bir şey yoktur.ben de izliyorum. bugün seyrandır boşver" dedi ve onlar oynamaya d e v a m ettiler. hatta bazen gerektiğinde Ceb­ rail Ömer'den yana zaman zaman ayet de getiriyormuş ( ! ) Bu konuda az sonra birkaç somut örnek sunacağım. 9 örnek olsun diye buraya aldım. insanların istirahatını bozma. hep suskunluğu tercih ediyor v e y a Ömer'in yaptığı çok ağır bir suç da olsa (işlediği cinayetler gibi) onu kurtarmak için hep ondan yana oluyor. . Bayram namazları kısmında ve Menakııb. Bu hadisler pek duyulmamış olabilir-. Ömer'in mizacına birer 2 .

erkekler eşlerini dövmesinler şeklinde bir açıklama yaptı ve bu söz etrafa yayıldı. Bunu duyan halife Ö m e r hemen gelip Muham220 Bakara. Hafsa. Her ne kadar M e d i n e ' d e kadınlar daha özgür de olsa. Bu kadınlar iki gruba ayrılırlar. Somut bir örnek vereyim. ancak Medine çok farklıydı. Nisa. Talak. Ben burada bunlar arasındaki kavgaları anlatmıyorum. 221 Tecrid-i Sarih. özellikle Mek­ ke'den giden Müslümanlar bunu yapardı. no: 1130. Hafsa Ömer'in kızıydı. burası önemli! M e k k e ' d e bir kere en başta Muhammed'in kadınlarla ilgili sorunu yoktu. niye Mekke'de böyle bir şey yok. Nur gibi. Gerçekten nerdeyse anaerkil bir sistem vardı M e d i n e ' d e . eşlerinin kendilerini dövdüklerini M u h a m m e d ' e şi­ kâyet ederlerdi. Tek evliydi ve eşi Hatice de zengin bi­ riydi. Dolayısıyla Muham­ m e d onlara olumsuz bir şey de diyemiyordu. Bir ara bazı ka­ dınlar. M e d i n e ' d e Hz. Bence bugün şehirlerde yaşayanlara medeni insanlar demenin tarihçesi M e d i n e ' y e dayanır. Mesela Ay­ şe Ebubekir'in.deki ayetlerin tümü M e d i n e ' d e oluşan 28 surede geçi­ yor.220 Peki. Ahzab. . Diğeri ise Ümmü Seleme ve kalan kadınlarından oluşuyor­ du. ama M e d i n e ' y e gelince oluşan surelerde kadınlar aleyhine ayetler sık sık geliyor? Evet. Dolayısıyla onun keyfi yerindeydi. Safiye ve Şevde çeker. Muhammed birçok kadın­ la evlenince tabii ki e v d e huzursuzluk meydana gelir. Bunun üzerine kendisi. cilt 8/17. Bu kadınların çoğunun aileleri güçlüydü. yine zaman zaman kadına baskı uygulanırdı. Birinin başını Ayşe. Medine döneminde çok eşlilik olduğundan dolayı huzursuzluk ortaya çıkıyor ve bir ihtiyaçtan dolayı 2 2 1 kadınlar aleyhine ayetler oluşuyor. Maksadım. Ayrıca o dönem M e k k e ' d e erkek e g e m e n sistem hâkimdi.

Razzak. hatta öyle olur ki.Ebubekir Hemedani Şafii. eşleri tarafından dövülen 70 kadın Muhammed'in evine doğru yürüyüşe geçer. ayet hakkında tüm uzun tefsirler.1/180. Muhammed bir gün bir iş icabı Müdlic b. Tabakat. 5: Hz. Meğerki o sı­ rada Ö m e r elbisesiz bir durumda uzanıyormuş v e y a belki de uyuyormuş. b. e. Kaldı ki. zaten kadınlar güçsüzdü. 81 dipnot. el-Itibar'u fi'l Nasih-i ve'l Mensuh. ayetler. Çünkü gönderdiğin adam geldi. Özellikle Suyuti'nin Dürrü'l Mensur'u önemli..Kur'an'nın Kökeni. A m r adında bir kişiyi halife Ö m e r ' e gönderir..A. Musannaf.Nisa suresi 34. Bu ayet inince. önce izin isteyin/kapı çalın da ondan sonra girin" anlamında bir ayet olsaydı çok iyi olur­ du. Bunun üzerine Nur suresinde ayetler iniyor. f. no: 17945.bu sefer Nisa suresi 34. 223 Nur suresi. beni uygun olmayan bir vaziyette g ö r d ü " diyor. erkekler eşlerini d ö v m e y e başlarlar.Hindi Kenz: no: 44984. c. Daha sonra Ö m e r Muhammed'in yanına gelince durumu anlatıyor ve "İnsan­ lar başkasının evine gidince. . fetva ver de gerektiğinde erkekler onları dövebilsinler" dedi. A d a m onun yanına varınca avret yerini g ö ­ rüyor ve tabii ki Ö m e r bunu fark ediyor. 8/351. A m a ne fayda! Ömer tarafı ağır bas­ mış ve kadınlar dövülebilir diyen ayet artık Kur'an'a g e ç ­ mişti.m e d ' e baskı kurdu: "Kadınlar eşlerine karşı azdılar. d.İbni Sad.a. 2 2 2 Çünkü kuvvet her zaman güçlü­ den yanadır. bu ayete g ö r e gerekirse erkekler eşlerini dövebilirler şek­ linde açık bir şekilde d ö v m e k için fetva ayeti indi. Burada çok kaynak var. ayet onların dedi­ ği şekilde oluşamazdı. ayeti geldi ki. s. s. 58-59. 2 2 3 Örnek 222. Bu­ nun üzerine -her ne kadar daha ö n c e dövmeyin diye açık­ lama yapmışsa da.

Ayetin anlamı şu: "Ey inanan­ lar. . Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. hakkıyla bilen­ dir. Çocuklarınız erginlik çağına geldiklerinde. Allah bilendir. Yani bu ev girişleriyle ilgili gelen ayetler. Söz Ömer'in az önceki olayından açılmışken. hüküm ve hikmet sahibidir" ifadesi geçiyor. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor. ö ğ l e vakti elbisenizi çıkarıp yatacağınız/uzanacağınız za­ man ve yatsı namazından sonra. olağa­ nüstü bir şey olarak sayılmış olmalı ki. ayetler. hakkıyla bilendir. "Geri dönün!" deniliyorsa. Çünkü ilginç şeyler var. bunda ne size. Bunlar sizin üstünüzün açık olabileceği üç vakittir. (Onlar sizin) yanınız­ da dolaşabilirler. kendi­ lerinden öncekilerin izin istedikleri gibi onlar da izin istesin­ ler. 224 Nur suresi. hüküm ve hikmet sahibidir. Kimseyi bulamıyor­ sanız. Allah. aynı sure­ de bu ev izinleriyle/kapı çalmayla ilgili başka ayetler de var. Bu üç vakit dışında (köle-hizmetçi ve çocuklar) izin almadan içeri girebilirler. "Allah âyetlerini size böyle açıklar. Allah. İlginçtir ki her iki ayetin de sonunda.Yani Ömer'in teklifi Allah katında makbule geçiyor ve hemen Cebrail'i gönderiyor. ellerinizin altında bulunanlar (köle ve hizmetçiler) ve henüz erginliğe ermemiş çocuklarınız üç vakitte (odalarını­ za girebilmek için) izin istesinler: Sabah namazından önce. hüküm ve hikmet sahibidir" 2 2 4 diyor. yaptığınızı bilir. si­ zin için daha nezih bir davranıştır. 58-59. Allah ayetleri size böyle açıklar. Eğer si­ z e . Allah âyetlerini size böyle açıklar. Ayetlerin anlamı şu: "Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere giderken izin alıp selâm v e r m e d e n içeri gir­ meyin. onları buraya almak istiyorum. ne de onlara bir sakınca yoktur. size izin verilinceye kadar oraya girmeyiniz. Kur'an'ın Tanrısı ta­ rafından bu son cümle iki sefer tekrarlanıyor. siz de dönün. birbirinizin yanına girip çıkabilirsiniz. Al­ lah. Çünkü bu.

Ayetler. hem de nasıl ayetler."İçinde kendinize ait eşyanın bulunduğu boş evlere (han.girmenizde herhangi bir sakınca yok­ tur/girebilirsiniz. Dürrü'l Mansur.Kurtubi. ayetin tefsirinde: a.İbni Esir. no: 987. Istiab. Vurduktan sonra bir de As'ın oğlu Sait'e. Burada bir örnek vereyim. Üsd Müdlic b. çok ilginç şeyler. b. M u h a m m e d ' e karşı olan Mekkeliler. Ebu Süfyan komutasında M e d i n e ' y e yakın bir yere kadar geli­ yor ve M u h a m m e d ' l e ona inanan ve çoğunluğu yine M e k keli ve karşı tarafın çok yakın akrabası olan insanlar da öbür cephede bekliyorlardı ve yapılan savaş yakın akrabalar ara­ sı bir savaştı. "Hak yolda olma­ dığı için öldürmüşsün. . gizle­ diklerinizi de bilir. tanrı gelip evlere nasıl girilir adabını insanlara anlatıyor. Muhammed'in meşhur amcası Hamza. Müdlic b.İbni Hacer İsabe. sanki başka sorunlar yokmuş.Vahidi.İbni-1 Cevzi Zadü'l Mead e. buna ne diyebilirim ki" karşılığı­ n ı verdi. Çünkü senin baban olduğu kadar be­ nim de dayımdır" dedi. Amr kısmında. Rabi' kardeş225 Nur suresi. 226 Nur sursi 58. Amr kısmında.Suyuti.. Allah. sizin açığa vurduklarınızı da. Sait b. d. "Babanı katlettiğim için sen­ den özür dilemem. ken­ di öz dayısı As b. f. c. As kısmı. Hişam'ı katletti bu savaşta. 2 2 7 Hz. Sanki dünyanın sorunları bunlar­ mış. Bedir har­ binde kendi yakınlarından Utbe ve Şeybe b. 227 İbni Abdi'l Ber.. Halife Ömer. 2 2 6 Ö r n e k 6: Bedir'de adeta aileler arasında meydana g e l e n bir savaş yaşandı. Buna karşı Sait. otel gibi) -izinsiz. 27-29." 2 2 5 Evet. Esbab-i Nüzul. İşte Ömer'in uygun olma­ yan bir durumda yakalanmasının getirdiği sonuç: Bir sürü ayet.

oğulları. "oğlundur. Onları. bu olup bitenler esnasında şöyle bir moral ayeti oluşur: "Allah'a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun. Muhammed'in hayır demesini farklı tarafa çekebilenler olabilir diye özellik­ le vurgu yaptım. Buna fırsat v e r m e m e k için. kendi öz kardeşi Ubeyd'i bu savaşta öldürüyor. Muhammed. Maksadın bu olduğu zaten Muhammed'in verdiği yanıttan belli. İşte Allah onların kalplerine imanı yazmış ve onları kendi katından bir ruh ile destekle­ miştir. morali bozula­ bilir.leri vuruyor. Yani. A y ­ nı zamanda Mus'ab b. Ebubekir yaşlı olduğu için muhtemelen oğluna karşı kaybedecekti ve Muhammed önemli bir yardımcısından olacaktı. 2 2 8 Şuna da vurgu yapmak gerekir ki. içlerinden ırmaklar akan ve içlerinde ebedi kalacakları cennetlere sokacaktır. Ebube­ kir'e hayır deyince zaten gerekçesini de belirtiyor: Sen be­ nim g ö z ü m kulağımsın diyor. onunla nasıl savaşırsın?" demiyor. Ebubekir'in oğlu Abdurrahman hem Bedir. Bir ara Bedir harbinde Ebubekir Muhammed'e. ister is­ t e m e z bazı Müslümanların kafası karışabilir. "İzin ver de ben savaş meydanında oğlumla karşı karşıya. Allah rızası için babası Abdullah b. hem de Uhud harbinde Müslümanlara karşı savaşıyordu ve babası da diğer tarafta/Müslüman ordusunda yer alıyordu. Cerrah'ı Bedir harbinde katlediyor. Yine Muhammed tarafından cennetle müjdelenen Ebu U b e y d e Amir b. babaları. İşte akraba savaşı olduğu ve Müslü­ manlar birçok yakınını bu savaşta katlettikleri için. Zübeyir. teke tek vu­ ruşayım" diyor. Muhammed. no: 1394 Abdurrahman b. Allah'a ve peygamberine düşman olan kimselere sev­ gi beslediğini göremezsin. Allah onlardan razı ol228 İstiab. Ebubekir kısmında... kardeşleri yahut kendi soy-sopları olsalar bile. "Sen benim g ö z ü m kulağımsın olmaz" karşılığını veriyor ve engel oluyor. Amacı. . Cerrah.

. miladi 628. yani Allah'ın kulu. Ö m e r gibi en yakın akrabasını Allah rızası için katledenleri takdir ediyor. 229 Mücadele suresi. Umre niyetiyle M e k k e ' y e doğru yola çıkmıştı. Hz A l i ' y e . Abdullah. hiç de g ü n d e m e g e l m e z d i . Kim bilir o olmasaydı belki de bu moral ayetleri oluş­ mazdı (1). bunları içeren güvenilir İslamÜ kaynaklardan bir lis­ teyi aşağıya alıyorum. İb­ ni. Kritik konular oldu­ ğu için. İbni Kesir ve daha birçoğu. Abdi-I Ber Istiab. Bu antlaşmaya Hudeybiye/Biat-i Rıdvan adı verilmiştir. Burada olay şu: O katiller arasında yine halife Ö m e r vardı. Üstelik cennetle müjdelenen Ebu Ubeyde'nim katlettiği babasının adı. Taberani. Çünkü M u ­ hammed. Karşı tarafın heyet başkanı Süheyl b. benzer dnayetlere devam edin. yanına aldığı 1400 kişilik bir Müslüman kitleyle birlikte M e d i n e ' d e n . Ayrıca ibni Hacer. Mücade­ le suresi 22. Allah'ın tarafında olanlardır. İşte onlar. Tarih.muş. Telhis ve İsabe'de. Begavi." 2 2 9 Evet. Kâtip­ liği ise Hz. Bir hiç uğruna bu insan­ lar katlediliyor ve oluşan Kur'an ayetlleriyle de bunlar tak­ dir kazanıyor. M u h a m m e d . Beyhakı. ayet açıklamasında. Sıra ant­ laşma metnini yazmaya geçince. Ali yapmıştır. F b Naim gibi birçok mu_u haddis ve siyer yazarları da bunları işlemişlerdir. 22. Suyuti. Amr'dı. İyi bilin ki. yılında Hüdeybiye antlaşması sı­ rasında M u h a m m e d ' e karşı sert bir çıkış yaptı. onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. Allalh'ın tarafında olanlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir. 230 Tefsirlerden: Kurtubi. bu ayet. ne mutlu sizlere diyor. 2 3 0 Ö r n e k 7: Ömer. bunları işlemekle siz Allah tarafı sayılırsınız. ayet. Sonuçta iki taraf arasında bir sözleşme yapılması kararına varıldı. Henüz şehre girmeden Mekkeliler haber aldı ve onlara engel olmak istedi. hicri 6. Halcim.

tavafınızı yapardınız. Yazılan antlaşmanın şu iki maddesi Müslü­ manlara çok ağr gelmiştir: 1. hak yolda değil misin.Müslüma-ılar o yıl K a b e ' y i ziyaret etmeden oradan geri dönecekler. Muhammed yine Ali'ye. kabullenemiyoruz dediler. Allah'ın peygamberi Muhammed ile Mekkeli heyetin başkanı Süheyl arasında yapılan bir antlaşmadır" ibaresini yaz deyince. "Eğer senin pey­ gamber olduğuna inansaydık zaten aramızda sorun olmaz­ dı ve bugün burada bu antlaşmaya gerek kalmazdı. İşte bu duruna Ö m e r sert tepki gösterir: Peygamber değil misin. Bu. 2. siz de rahat bir şekilde gelir Ka'be'ye girer. İşte seneye bu iş olacak karşılığını verdi. ama yılın ismini v e r m e d i m ki. "Tamam böyle ol­ sun fark etmez" diyerek onların teklifini kabul etti. "Bismikellahümme" şeklinde yazılsın dediler. Ali de o şekilde düzeltti. sadece Abdullah oğlu Muhammed ya­ zarsanız olur" dedi. o tekrar geri verilecek. Müslümanların itirazlarına neden oldu. Verdiği yanıt tatminkâr olmadığı için Müslümanların kırgınlığını gideremedi.Medine'cen herhangi biri gelip Mekkelilere sığınır­ sa Müslümanla-a geri verilmeyecek. "Bu antlaş­ ma. Hz. ama karşı taraf bu şekilde yazılmasını kabul etmedi. . O yüzden böyle bir cümlenin antlaşma metnine geçmesi­ ni kabul etmiyoruz. bu hakarettir. ancak Mekke'den herhangi biri Müslüman olup M e d i n e ' y e sığınırsa. Bu arada Muhammed müdahale etti ve bizzat kendi eliyle Allah'ın peygamberi termini silip Abdullah oğlu Muhammed şek­ linde düzeltti. biz niye ta uzaklardan buralara geldik."Bismillahirrahnıanirrahim" ile başla dedi. Süheyl buna da itiraz etti. e v e t ben dedim Ka'be'yi ziyaret e d e c e ğ i z . Muhammed. sen demedin mi ki biz Umre niyetiyle Ka'be'yi ziyarete gideriz? şeklinde ağır eleştiriler yöneltti. Buna karşı Muhammed.

Bu çağrıyı üç sefer tekrarladı. Nisa suresi 65. aralarında çıkan çekişmeli işlerde seni hakem ya­ pıp sonra da senin verdiğin karara içlerinde hiçbir sı­ kıntı duymaksızın. kurbanlık hayvanlarınızı kesin dedi. O yüzden M u h a m m e d onlara. Burada çok komik nedenler anlatılıyor. Konu. beraberinde götürdüğü hanımı Ümmü Seleme ile istişare etti: Bu insanlar benim sesime kulak vermiyor ne yapmam lazım? diye sordu.Müslümanlar Ka'be'ye girmeden oradan döneceklerdi. kalkın tıraş olun. Bu olay zaten meşhur. Peki olay ne ki. İlkin anla­ mını vereyim. ama nafile: Kimse dediğini yap­ madı. 231 Tecrid-i Sarih. 2 3 1 Ö r n e k 8: Şu örneği Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtımda yaz­ mıştım. Diya­ net'in tercemesinden: "Hayır! Rabbine andolsun ki on­ lar. ama kimse onu dinlemedi. .. en başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid -i Sarih'te anlatıl­ maktadır. kimmiş bu Hz. ancak Ömer'i tanıma babında buraya alınmasını uygun görüyorum.. ayet. Muhammed kur­ banını kesmeye başlayınca. Ümmü Seleme'nin dediği oldu ve diğerleri de kesime başladılar. Muhammed'in vermiş olduğu kararı kabul etmeyen/ler ve bu yüzden de bu aye­ te g ö r e imansız ilan edilenler? Değişik tefsir ve İslami kay­ naklardan bunun yanıtını v e r m e y e çalışayım. İşte bu olayda Ümmü Seleme'nin önerisi daha makul v e gerçekçiydi. çağır­ mak yerine sen ilk önce kalk kurbanını kes. Kadın da. sonra sebep-sonuç ilişkisini anlatayım. herkes sana ba­ kıp kurbanlıklarını kesmeye başlar dedi. tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar" diyor Kur'an. Nor 1 164-8/171. Sonuçta.

Bir diğer önemli neden de şu: Bir dava konusunda ild kişi arasında anlaşmazlık çıkar. Muhammed'e gidip ola­ yı anlatınca. Hz. olup bitenleri anlatır. bakalım senin fikrin ne. "Ne yapayım ben hala oğlu (ya­ ni akraba) değilim ki" diyerek sert tepld gösterir. yanıtınızı veririm der. içeri girip çıkayım. olur fetvası çıkar Tann'dan. iznin varsa bir de durumu Ö m e r ' e ile­ telim. gidebilirsiniz" yanıtını verir ve o iki kişi kalkıp doğruca Ömer'in yanına giderler. çözsün diye onun yanına giderler.Biri şu: Hz. Nitekim o sırada hemen ayet gelir ve Ömer'in yaptığına onay verilir. Muhammed yardımcı olsun. A m a gerçekten Ö m e r bunu yapmıştı ve adam da artık geri gelmeyecekti. Bu arada kaybeden kişi der ki. Diğer adam korkudan kaçıp Aluhammed'e varır. Muhammed'in hala oğlu Zübeyir b. Ömer. diğeri kaybeder. Muhammed hala oğlu Zübeyir'e hak verir. ama bir de Ömer'den soralım diye ondan izin istedik. Avam ile (ki Muhammed tarafindan cennetle müjdelenen kişiler­ den biri) bir başka Müslüman (ki aynı zamanda Bedir har­ bine katılan önemli biri) arasında arazi sulaması konusunda ihtilaf çıkar. "Ben buna ihtimal vermiyorum. bakalım bu konuda o ne diyecek? Muhammed de "Sorun yok. Bu­ nun üzerine diğer adam. Yani başlangıçta Muhammed'in ola­ maz dediği Ömer'in cinayetine. biz bir dava için Hz. M u h a m m e d ' e gittik sonuçta birimize karar verdi. der. bekleyin. Muhammed ilk etapta. Burada en iyisi yine Ömer'i kur­ tarmaktı. O da şu: . Bunlar çözüm için Hz. Geldiğinde elinde çıplak bir kılıç vardır ve tek hamlede o iki insandan birinin kafasını uçurur. İçeri gitmesiyle g e l m e ­ si bir olur. Sonuçta biri kazanır. İşte az önceki ayet bu olaydan dolayı inmiş denilir. O sırada onlardan biri. Ö m e r burada üstelik ekstradan bir de unvan alır. Ömer nasıl cinayet işler?" diyerek yapılanın yanlış olduğu­ nu belirtir.

Vahidi. I24'te bunları işlemiştir. 2/352-no: 261. bu durumda formül ne? Kendisi cemaate dönüp işaretlerle bekleyin ben g e l e c e ­ ğim. Nisa 61-65. Buna bir itirazım yok. Nesefi. hem de "Adaletin kı­ lıcı" unvanının bu olaydan dolayı Allah tarafından Ö m e r ' e verildiği anlatılıyor. ayetin açıklama kısmında anlatmışlardır. bölümde ve Tarihül Hulefa s.Muhammed. Peki. . Nisa 59'da almış bu bilgileri.Tefsirlerden: Suyuti. aslında o adaletin kılıcıdır" sözünü de söy­ ledi diye ekler. Zamahşeri. Hazin. Mesela Dürrü-1 Mansur. 74'e bakılabilir. ayet kısmında. Bilindiği gibi Araplar uzun fistan dışında bir şey giymiyor. ama cemaat esas duruşta imamı beklemek zorundadır. Zaten şeriatın da g e r e ­ ği bu. kimse kıpırdayamaz! So­ nuçta Ö m e r abdestini alıp döner ve kaldığı yerden nama- 232 a-Tecrid. Cebrail bu ayeti getirirken "İşte Ömer böyle bir Ömer'dir. O sırada kendisi abdest almaya gider. Aşağıya alacağım kaynaklarda h e m bu ayetin Ömer'in işlediği cinayet için geldiği/oluştuğu. Ömer o sırada ko­ nuşsa (ki elim falanca yerime d e ğ d i abdest bozuldu diye) hepsinin namazı fasit olacak. Hele İmam Ömer ve üstelik de halife olunca. İbni Kesir. Ayrıca 'itkan' adlı tefsir usulü kitabı 10. Daha fazla kaynak için Kur'an'ın Kökeni adlı yapıtım s. Kadı Beydavi. O sırada eli tenasül or­ ganına (canı kaşınır diyelim) değer. "Adaletin kılıcı" unvanı bu olaydan dolayı Cebrail. b. Lübab'ü Nükul Nisa 65.Sarih Diyanet tercemesi. İşte halk arasında Ö m e r ' l e ilgili o meşhur. Hamdi Yazır gibi müfessirler Nisa suresi 60. 2 3 2 Ö r n e k 9: Ö m e r ' l e ilgili farklı bir örnek. Fahrettin Razi. ayetlerde. (dolayı­ sıyla Allah) tarafından Ö m e r ' e verilen bir yadigar olmuştur. Özellikle bunun Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesinde anlatıldığını hatırlatmak isterim. Bir gün kendisi ce­ maatın önüne g e ç i p namaz kıldırır. sorun çıktı şeklinde bilgi verir... sıcak bölgeden kaynaklanan bir kültür.

İşte bu yüzden az önceki ayet gelmiş ki cemaat bu konuda dikkatli olsun: Tanrının.za d e v a m edilir. 2 3 3 Söz Ömer'in bu abdest bozulma ola­ yından açılmışken.Beyhakı. 2 3 4 Söz ayetlerin ne gibi nedenlerle ortaya çıkmasından açılmışken. Yani bu yoruma g ö r e . andolsun ki sizden önce geçenleri de. onu da ekleyeyim. Ebi Vakkas anla­ tır: "Yanımda biri Kur'an okurdu (ismini de veriyor). 1 1 14. Al­ lah geçmişi de. sonrakileri de biliriz şeklinde. geri kalmak isteyenleri de biliriz" deniliyor. benzer bir olay daha hatırıma geldi. Taharet. Burada vurgulamak istediğim farklı bir şey var: Güya rrillet Peygamberin arkasında camide namaz kılarken. g e l e c e ğ i de bilir demek. Razzak. bazıları da o güzel kadına veya kadınlara bakmak için geriye çekilip onların ar­ kasında saf tutmuş. Sünen 1/131 -590. Taharet kısmında 1/114. artık herkes bunu bili­ yormuş. Taharet. Ö y l e olmuş ki. ben öne geçenleri de 233 a. Bu kadınlardan biri çok güzelmiş. Mesela. c. O bana. cemaat içinde kadınlar da varmış. 234 A. N o : 416. b. Bu arada bazı erkekler utanıp öne geçmişler (kadınlar namazda eğilince g ö r m e y e l i m diye). no: 415. bundan abdest bozulur mu. Musmnaf. diye. ben yanımdaki arkadaşa sordum: Ne olacak. burada bir ayetin inmesine neden olan ilginç bir olay aklıma geldi.Kenz'ül Umrral. onu da özetleyeyim. no: 27051. Kur'an'da Hicr suresi var. ayetinde.Musannaf. / . 'Kalk git abdest al. O sıra­ da elim cinsel organıma değdi. "Andolsun ki biz (Al­ lah olarak) içinizden öne geçmek isteyenleri de. Hamdi Yazır'ın Türkçe tercemesi de bunun gibi. Bu surenin 24. Çünkü İslam'a g ö r e bu durumda abdest bozulur' dedi" diye aktarır. Ben bunun üze­ rinde durmuyorum. Ayete farklı anlamlar ve­ renler de var. Sahabeden meşhur Sad b.

Şevkani (Feth'ül Kadir). 2 3 6 235 a. size örtüdürler. 2 3 5 İşte Kur'an'ın Tanrı'ya bakışı bu! Ö r n e k 10: Yine oruç ilk farz kılındığında şöyle bir uygu­ lama vardı: Akşam iftardan sonra kadın ya da erkek. Dolayısıy­ la kurala g ö r e haramdır. İbni'l Cevzi. Diyanet tercemesinden vereyim: "Oruç gecesinde kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. artık o g e c e sabaha kadar cinsel ilişki ha­ ramdı.).. O sırada şu ayet geldi. Dürrü'l Mensur tefsiri. Kadın da. Kaldı ki bu açıklama önemli müfessirlerin kaynak­ larında geçiyor.Nisaburi. b. Vahidi. Bakara suresi 187. Onlar. Bakara suresinin ilgili ayet açık­ lamasında ve ayetler arasında sebep-sonuç ilişkisini irdele­ yen usulü't-Tefsir uzmanları bu ayetin gelişine. Esbab-i Nüzul. Ayrıca imam Ahmet Müsned'inde Abdullah b. Allah (Ramazan gecelerinde ha­ nımlarınıza yaklaşarak) kendinize zulmetmekte oldu­ ğunuzu bildi de tövbenizi kabul edip sizi affetti. ayeti. İşte gecelerden bir g e c e Ömer. Bakara 187 . (Dürrü'l Mensur). sen yokken ben uyudum. İbni Hiban ve daha birçoğu bunu al­ mışlardır. (Zad'ül Mesir. Tirmizi. Sabahleyin M u h a m m e d ' e gidip olup bitenleri anlattı.Suyuti. Geldiğinde eşini kaldırıp onunla seviş­ mek istedi. 236 a. (El-Cami'ü li Ahkam'il Kur'an) ve daha niceleri Hicr suresi. Kadı Beydavi (Envar'ü Tenzil ve Esrar'ü tevil). uyku­ ya dalıp uyanırsa. (Esbab-i Nüzul). M u h a m m e d ' e takı­ lıp e v e g e ç geldi. 24. Abbas hadislerinde almış. olamaz dedi. Kurtubi. Zamahşeri (Keş­ şaf).arkaya çekilenleri de bilirim demesinin temelinde bu olay yatıyor. bunlardan birkaçını aşağıya alıyorum. ayet tef­ sirinde yazmışlardır.İmam Suyuti. siz de onlara örtüsünüz. tabii ki Ö m e r onu dinlemedi ve istediğini yaptı. İbni Kesir (Tefsir'ül Kur'an'il A z i m ) . Ömer'in az önceki olayını gösteriyorlar. Artık eşlerinize yaklaşın" diyor.. Hakim.

Ailesin­ den bir örnek vereyim. ancak babam hayır di­ yor/bizi ayırmak istiyor. Bir gün nedense gelininden mem­ nun kalmıyor ve oğluna. Dolayı­ sıyla bu kadın daha önce zina yapmıştır ve bu çocuk başkasındandır diyor ve onu zina cezasıyla cezanlandırmak is­ tiyor. 238 Sünen-i Ebu Davud. Karar veriyor. altı ayda bir kadın d o ğ u m yapmaz. onu boşa diyor. tuttuğunu koparan biri. Çünkü deli. 7/322. Ayrıca Suyuti. Kenz'ül Ummal. Dürrü'l Mensur tefsiri. Ali Kur'an'dan ayetler göstererek onu ikna ediyor ve yeni evlenen kadın da böylece cezadan kur­ tulmuş oluyor. bunu recimle/taşlaya­ rak katledin diye. Bakara 233 ve Ahkaf 15. O da Allah seni bağışlasın diyor ve sadaka vermesini öneriyor. 2 3 8 237 Ahmet b. Sünen. Ömer böyle işte-. "Eşini boşa. 146 vd. çocuk ve uykuda olanın sorumluluğu yoktur diye hadis var diyor ve böylece o kadın kurtulmuş oluyor. Ö m e r o sıralar halife. Burda da Hz. Hanbel Müsned-i. babanı dinle" diyor ve adam Ömer yüzünden sevdi­ ği eşini boşuyor. O sırada Hz. no: 45889. 2 3 7 Yine zina yapan bir deli kadını Ö m e r ' e getiriyorlar. Bir de bu iki ayetle ilgili diğer tefsirler. ne yapayım? Muhammed. M. Arap atasözlerinde meşhur olan "Ali'den olmasaydı Ömer helak olurdu" sözü bu olaylardan ötürü oluşmuştur. . c. Yorum yapmadan bunu g e ç i y o r u m . Ö m e r buna da. Taberi. ayetlerin açıklama kısımları. sert bir insan. Oğlu da Muham­ m e d ' e gidip olup bitenleri anlatıyor ve şunları söylüyor: Benle eşim birbirimizi çok severiz. no: 4399 ve 4402. 2/40-42 ve Beyhaki.Ö m e r genelde kadınların adet günlerini de pek dikka­ te almazdı. Ali bunu duyuyor ve engel oluyor. Bir g e c e adette olan eşiyle münasebette bulu­ nuyor ve ertesi günü Muhammed'den soruyor. Hudut Zina cezaları kısmı. Zehair'ül Ukba. Yine evlenen bir kadın 6 ay sonra d o ğ u m yapıyor.

c. k. hadis no: 14125. Tirmizi. Abbas ha­ disleri kısmında.Tefsirlerden: Cessas. Tirmizi.Taberani.Ahmet b. Ömer'in yukarıdaki "Helak oldum. görüşler akta239 Bakara suresinin 223. M u ­ hammed.Beyhakı. Burada dipnotta ay­ rıca kaynaklar veriyor.. ama tabii ki başrolde olan Ömer'dir! İmam Suyuti. b. Dolayısıyla tarlanıza istediğiniz yerden girebilirsiniz" der Kur'an. Sünen'ül Kübra 7/321. 6/319. Nesai. h. "Ben eşimle cinsel ilişkide bulunurken makattan (arka­ dan) yaptım" cevabını verir. M u h a m m e d hiç yanıt v e r m e ­ den belli bir süre bekler ve o arada istenen ayet i n e r . 2 3 9 Anlamı şu: "Kadınlarınız sizin tarlanızdır. no: 2906 Bakara tefsiri. Ebu Ya'li ve Heysemi tarafından da alındığını yazıyor. Nesai. Taberi tefsiri ilgili ayette. 5/314. Çünkü eşimle ar­ kadan seviştim" sözünü içeren ve ayetin bunun üzerine indiğini açıklayan birkaç kaynağı aşağıya a l ı y o r u m . 1/297 Abdullah b. suyuti.İmam Nevevi. Taberani'nin muhakkiki Hamdi Selefi burada açıklama kısmında bu hadisin İmam Ahmet. Vahidi. 'Dürrü'l Mansur' adlı tefsirinde ilgili aye­ tin açıklama kısmında çok teferruatlı bilgiler. 16/419. ve 6/302.. Mucem-i Kebir 12/10-no: 12317. 2 4 0 Bu ayetle ilgili farklı sebep-sonuç ilişkilerinden de söz edilir. Ömer. j. 240 a. Be­ gavi tefsiri ilgili ayet. e. Abbas hadisleri kısmın­ da..Tehzib-i Kemal. 1/337.İbni Hibban.Hanbel. "Aman helak oldum (yani ağır bir suç işledim)" der. imam Ahmet b. 4/184. 9/516-no:4202. .Ö r n e k 11: Halife Ö m e r bir gün M u h a m m e d ' e gelip. f. Er-Razi.Mecme'ü Zevaid. Tuhfet'ül Ahvazi Tirmizi şerhi burada Ebu Davud ve İbni Mace'nin de bunu aldıklarını yazıyor..Sünen-i Nesai. İbni Kesir. Kurtubi. "Hayırdır. Begavi ve daha niceleri ilgili ayet yorumunda Ömer'in yukarıdaki olayı üzerine bu ayetin indiğini belirtiyorlar. Bir de Tirmizi. d. Hanbel Müsned. g.Tirimizi. Ibni'l Arabijaberi.Burada dipnotta başka birkaç kaynak da veriyor: Ebu Ya'li Mevsıli. ne yaptın ki?" diye sorunca. Abdullah b. Suyuti. Mecmu'.

Bir de ibret olsun ki. asırda insanlar hâlâ neyin peşindeler. bu ayet hakkında İslam âlimleri arasında üç görüşün var olduğunu belirtip açıklar. Hamit. Bunu duyan bir Yahudi.rır. İşte ayetin niçin geldiği (oluştuğu) konusunda bir görüş bu. yatırarak. Hanbel. A b d b. Burada bu üç görüşü özetlemek­ te kanımca yarar var. Bunu savu­ nanlar arasında İmam Ahmet b. Çünkü ayet gayet nettir ve savunulacak yanı yoktur. İbni Ebi Hatem. İbni Hiban. İkinci görüş: Bu ayete g ö r e insanlar hanımlarıyla hem mutad yoldan. "Hey Al­ lah'ım bunlar hayvan mıdır nedir ya!" diyerek hayretini dile getirir. Şu da önemli: Bir kere görüş ne olur­ sa olsun az önceki ayet üzerinde herhangi bir etki yapmaz. bu 2 1 . ama yine de bir ö z e t vereyim. hem makattan istediği şekilde cinsellik yaşaya­ bilir. İşte benzer olay­ lardan dolayı bu ayet inmiş ki. ancak sevişme yeri belli ve hep ay­ nı olmalı. burada bu ayete değinmemin ne­ deni. İbni Cerir. ancak kaynaklarda bunlar ismen geçtiği için söylemek durumundayım. Güya Yahudilerde sevişme anında tek yön kul­ lanılıyormuş. Şunu da belirteyim ki. ayet buna bir fetvadır diyenlerin görüşü. kimlerin arka­ sına takılmışlardır diye var olan bilgiyi olduğu gibi aktar­ mak durumundayım!). domaltarak gibi (Özür dilerim! Terbiyem bu terimleri kul­ lanmaya müsait değil. İmam Tabe- . Nesai. bir erkek her pozisyonda eşini tutup sevişebilir. başka pozisyonlar yokmuş. Birinci görüş: Mekke'den M e d i n e ' y e giden Müslümanlar­ dan bir grup bir ara kendi aralarında "Biz hanımlarımızla sevişirken onları her pozisyonda tutarız: Ayakta. Ebu Ya'li el-Mevsıli. İbni Munzir. halife Ömer'i daha iyi tanıma fırsatına sahip olmaktır. muhaddislerden Tirmizi.

Peki. Nafi gibi isimleri sıralar İmam Suyuti. tabii ki dine her halükârda toz kondurmayanlar. in­ san arkadan/makattan cinsel ilişkidle bulunsa acaba bunun dinde yeri nedir? O da demiş ki. İbni Ömer. Çocuk ancak o malum y e r d e cinsellik o>lursa oluşur. ben aynısını az önce eşimle yaptım ve yıkanıp dışarı çıktım" diye karşılık verir. Beyhakı. helaldir/dinen sakınca yoktur yanıttım vermiş.rani. h e l e bir saçıma bakın ıslak daha. Enes'ten sormuşlar.. Çünkü başka yerlerden sevişmektte verimlilik yok. burda da "Ola ki imam Şafii'nin bu görüşü.. Üçüncü görüş. Onun için başka yerler anlaşılmamalı diyor. Ceessas da kendi tefsirinde şu somut örneği veriyorlar: Malik b. İbni Kudaime de. Hatta İmam Şafii ile Muhammced b. O da.Anılan ayetin azl için inmesi mümkün d e ­ mişler. Yani cinsel ilişki anında erkeğin. menisini dışarı akıt­ ması demek. O zaman imam Şafii. (daha Bağdat'ta iken or­ taya attığı eski görüşüdür (ki buna l«avl-i kadim denir)" şek­ linde bir kurtarma operasyonu iddüasında bulunabilirler! Suyuti. 'Dürrü'l Mensur' adlı. İrrnam Şafii buna karşı. bu konuda Ikanıt yok-. mademki İcadını tarlaya benzetmiş (verimlilik d e m e k ) o halde bilinern yol dışında haramdır. "O halde arkadan da sevişmek bu a y e t e g ö r e helaldir" diyor. İşte bu ayet inmiş ki erkek böyle bir durum- . Hatta şunu da aktairır: İmam Şafii'den sor­ muşlar: Bir erkek eşiyle sevişirken makattan da ilişkiye gi­ rebilir mi? diye. yukarıdaki aye­ te g ö r e kadınla makattan cinsellik yaşamakta sakınca yok­ tur yorumunu yapmıştır (Muğni adili kitabında). pe­ ki diyelim bir erkek eşinin karnıyla oynadı veya bacaklarıy­ la oynadı ve tatmin oldu. bu (durumda bir sakınca var mı? A d a m hayır yanıtını veriyor. Hasan arasında bu konuda bir tartışmanın geçtiğini dce aktarıyor İmam Suyuti. Muhammed diyor ki. anlaşılan o ki. Haraiti.

ö). diğerleri önemli değildir: Acaba kendisi M u h a m m e d ' e gi­ dip eşimle ters yattım demeseydi bu ayet gelir miydi! As­ la! Gerçek şu ki. O kadar açık ve net. Ömer'in az önce­ ki olayıdır. 138 ve devamı. Birkaç kaynağımda yazdım ve şu an elimde olan yeni bir çalışmamda yine farklı bir şekilde değiniyorum ki.da özgür olsun/yapabilisin diye. ka­ dın erkek için bir nevi tarla durumundadır. Tanrı da kalkmış bu gibi konular için ayet gönderiyor. 'Sevaikü'l Muhrika'. Ayetin gerçek nedeni. ger­ çeği yansıtmyor.^! 241 Heytemi. g e n e l d e Hz. Kanımca bu ayet ve geliş seyri de böyledir: Yani iş gelir dolaşır yine Ö m e r ' e dayanır. Muhammed'in yandaşlarının. diğer insanlar onun tersini söylemiş olsaydı. Dolayısıyla tar­ lasına istediği yerden girebilir. "Ömer bir fikir söyleseydi. Yine Ömer'in oğlu. . Birçok yazar bu konuda Ömer'in. illaki gelen ayet Ömer'in fikirleri doğ­ rultusundaydı" diyor. Bazen bir fotoğraf-bir manzara. "Ömer görüş belirtiyordu. onun düşüncesi doğrultu­ sunda ayet geliyordu" ifadeleri var. kalan diğer yorumlar boşuna yazılmış. açıklamaya gerek duy­ madan birçoc şey ifade eder. A ı m e t bin Hacer Mekki (h. Hâlbuki bunun az önceki ayetle uzaktan yakından ilgisi yok. Demek ki yeryüzünde artık başka problem kalmamış. s. Anlatıldığı gibi Yahudiler. Ayet açık diyor ki. "Ha­ life Ömer'in düşünceleri ayetle yanıt buluyordu" açıkla­ ması İslami kaynaklarda çok işlenmiş. ö z e l d e Ömer'in cinsel ilişki biçiminlerini beğ e n m e y i p onlarla alay edince. N e t bir şekilde. Allah da ayet gönderip Müslümanlaıın yaptıklarının normal olduğunu söylüyor ve bunu meşruâştırıyor.974. ayetlerle şekillenen sözlerini liste halinde bile yazmışlar­ dır.

hem de Hz. Burada yaklaşık Ebu hanife'ye 150 sayfalık yer verilmiş. ayet kısmında. 2 4 2 Ebu Hanife bu yöntemi tasvip e t m e d i ğ i gibi. Hatta Ebu Hanife bunu derkcen. Nitekim aynen ha­ life Ö m e r gibi birçok konuda kendisime Hz. Nur 12. İslami kaynaklaırda anlatılmaktadır. alıcı ile satıcı o mekânı terk etmedikleri sürece pişman olmak isterlerse olabilirler hükmü var. Ebu Hanife bunu da kabul etmiyor: İşlem bitti mi artık her şey biter di242 Buhari. üste­ lik bu kuralın kumardan farkı yoktur dliyor. Muhammed"in dört yüz hadisi­ ne ters kararlar aldığı. Mesela Hz. Bilindiği gibi bir seferinde de eşlerinden Ayşe'yi götürüyor ve yolda onun başına o meşfhur 'İfk' olayı geli­ y o r . Hatta bu konuda Hz. Muhammed'le bilirlikte yaşasaydım. Muhamımed'in bu uygula­ masını kabul e t m i y o r . Ebu Hanife bıurada. bu meşhur bir olay. Ya­ ni atın payı daha fazlaydı. kendisi benim birçok sözümü alır : seçerdi" cümlesini kullanmış. . Somut birkaç çarpıcı örnek vereyim. biraz da konuyu açıyor ve şöyle d e v a m ediyor: "Çünküi din iyi fikirlerden oluşan nasihatlerden ibarettir" diyor. Muhammed şöyle demiş denildiği halde. çok şey var. "Ben Hz. 243 Bağdadi. Ömer'in bu duıırumunu g ö z önüne almış ki. Ebu Hanilfe tam tersini yapı­ yor. Muhammed piyade olan aslcere ganimetlerden tek hisse. Muhammed bir savaşa gittiği zaman kur'a çekmek suretiyle bir eşini yanına alır göltürürdü.Sanırım Ebu Hanife. Yine hem ha­ dis var. Tefsir. atlı olana da iki hisse fazladan pay veriyordu. Muhammed'in uygulaması ki bir sa­ vaşta Hz. acaba bir in­ sanın değeri hayvandan daha mı düştüktür diyerek çok sert eleştiride bulunuyor ve Hz. alış-verişlerde her şey bitse de. 2 4 3 Yine meşhur bir İslami kuraldır ve aynı zamanda m e z ­ heplerin de uygulamalarında var ki. 15/536-no: 7249.

. Üstelik İmam Buhari onu şiddetle eleştirmiştir: İmam A ' z a m din­ de tahribat yapmştır diyor. 2 4 4 İş­ te bu tavırlarıyla slam otoriterleri nezdinde sevilmemiş. 15/535. "İslam'da Ebu Hanife kadar uğur­ suz biri ortaya çıkmamıştır" diyor. Malik. Malik. Malik bin Enes birinden soruyor: Sizin yurdunuzda İmam-i A ' z a m anılıyor mu. onun di­ ne verdiği zarar. İmam Evzai'ye Ebu Hanife'nin ölüm haberi verildiği za­ man. İslam'da Ebu Hani­ fe kadar daha zararlı biri yeryüzüne gelmemiştir. bu durumda d e m e k l i cezaevinde. Şöyle diyor: Pe­ ki diyelim iki kişi ızun süre aynı cezaevindeler v e y a bir ne­ denden dolayı uzun süre bir g e m i d e kalırlar. 2 4 5 Şunu da unutmamak lazım ki. "Allah'a şükürler olsun ki gitti. an­ cak taraftarı kalmamış). Süryani Sevri (o da hak bir m e z h e p sahibi. İmam A ' z a m aynı eleştiriyi. klam'da Kur'an'dan sonra gelen en güç­ lü kaynak Buhari ve Müslim'dir. g e m i d e v e y a uzun bir yol­ < culukta (Hani eskden insanlar yaya olarak aylarca hacca. bunlar aynı 244 Bağdadi. burayı terk etmek lazım" d i y o r . yoksa bu dini bitire­ cekti" diyor. "O za­ man bu memlekette durmak haramdır. şeytanınkinden de fazladır diyor. İmam Süfyan-i Sevri gibi m e z h e p sa­ hiplerinden de alınıştır. ta­ raftarı var mı? Ad-ım. Enes. hep aleyhinde yaap çizilmiştir. bunların du­ rumu ne olacak! Diyelim bunlaı arasında bir satış akdi gerçekleşse. askerliğe giderdi) oldukları sürece istedikleri zaman caya­ bilirler diyor ve bınu saçma buluyor. e v e t deyince Malik b. İmam-i A'zambuna benzer çok örnekler v e r i y o r . İmam Evzai. 245 Bağdadi. 15/551. A m a her ikisi de İmam A ' z a m Ebu Hanifc'den hiçbir hadis aktarmamışlar. Bilindiği gibi.yor ve çok da martıklı açıklamalar yapıyor. Mesela.

Ahmet Emin. no: 37310-14. b. tadı bozulmuyorsa dinen helaldir hükmü var. b. Peki. "işte ölçüler tutuyor. ben yeryü­ zünde bir Ka'be'nin var olduğuna inanıyorum.h) Tarih'ü Medinet'i Selam'. İmam A ' z a m ona.Bağdadi. c. Ebu ha­ nife bölümünde. Tarih. 15/463-no: 7249.Bağdadi (463. Duha'ül islam. El-Muntazam. yılı olayları kısmı. hatta Hz. M u h a m m e d ' e gidip. peki bu durum­ da bu sidik de artık kulleteyn sayılır. 248 Bağdadi. Numan b. 2 4 7 Ve en ilginci.235). . az önceki kurallar yeterli mi? Hayır. şeytan/iblis ile halife Ebubekir'in imanı aynıdır. 2/156-195. Â d e m ' l e şeytanın imanı aynıdır d i y o r .h). sonunda da Hz. 15/ 507 ve devamı. sabit kısmı. bunu ancak ilgili uzmanlar bilir.Ibni'l Cevzi (597. 247 a.zamanda onun çok zeki olduğunu da belirtiyorlar. Diyelim ilkel koşullarda bir suyun rengi normal. hicri 150. onu altın olarak dinleyenlerin kafa­ sına sokardı. Musannaf. 2 4 6 Bir gün Kâ'be içinde iken adamın biri ona. c. 2 4 8 En ilginci. o kadar zekiydi d i y o r . Bu meşhur bir kural. ancak şu an içinde olduğumuz bu mekân mı yoksa dünyanın başka bir yerinde mi emin değilim diyor. bir tahta parça­ sı alıp altındır deseydi. senin bu açıklaman imanına zarar vermiyor d i y o r . ancak içinde öldürücü bir şey var veya bilerek konmuş. kokusu. fıkıh kaynaklarında helal sular için kulleteyn diye bir ölçü var. bir mekânın hacmi şu kadar olsa ve içinde toplanan suyun rengi. Özetle. eline bir taş. Musannaf. Dolayısıyla helal mi 246 a. Mesela İmam Şafii'nin Malik b. kokusunda da so­ run yok ve tadı da normal. İşte bunun için Ebu Hanife şöyle karşılık veriyor: O zaman arkadaşlar işe­ sin ve bu hacimde bir idrar biriktirsinler.İbni Ebi Şeybe (h. no: 7249-15/509. Enes'ten aldığı şöyle bir yorum var: İmam-i A ' z a m ö y l e biriydi ki. no: 37371-72. no: 7249.ibni Ebi Şeybe.

Ebu Hanife o kadar g e z m i ş . ancak M e d i n e ' y e gitmemiş. . Yani her iki halifeyi sevmediği için isimlerini katırlarına vermiş. Burada dikkatleri çeken. hem de hak diye bilinen m e z h e p liderleri ona şeytan bile demişlerdir. tersine o günkü şartlara g ö r e bir nevi beşer kanunu olarak değerlendirmiş­ tir. Ebu Hanife'nin. Yine ona at­ fedilen şöyle bir olay var.olacak bu idrar?" diye sorsalar. diğerine de Ö m e r adını vermiş. 15/534-15/499. Bir gün başka bir adam gitmiş bu iki katırdan birini öl­ dürmüş. "Hz. Tarih 15/535. Biri­ ne Ebubekir. İnsan onun bu düşüncelerini iyi tahlil edince. "Hayrola! Uçup uzaya mı gideceğiz ki kanatlarımızı açalım!" sekinde alaylı bir yanıt veriyor. bilindiği gibi hem ağır bedel ödemiştir. "Bıra­ kın bu şeytan sözlerini" karşılığını vermiştir. Tarih. 2 5 0 İşte bu aşırı fikirlerinden d o ­ layı. 250 Bağdadi. . Muhammed bu­ na e v e t helaldir yanıtını mı verecek d i y o r ! . bunu kastediyor. Bir önemli İslam müctehidinden sorarlar. diye so­ ruyor? İmam A ' z a m . Hani Osman Muham­ med'in iki kızıyla evlenmişti. sen bunu nasıl 249 Baüdadi. acaba Hz. net anlaşılıyor ki kendisi İslam'ın tanrısal boyutuna inanmamış-. Yine Halife Osman için şu ilginç ifadeyi kullanıyor. 2 4 9 Yine İbni Mübarek kendisinden. Dolayısıyla bir insan namaz kılarken rükûdan kalktığında ellerini kaldırsın mı. Bir adamın iki katırı varmış. Muhammed iki kızını bir Yahudi'ye verdi diyor. Bir gün Ömer'in fetvaları İmam A ' z a m ' a anlatılınca kendisi. ne dersin. Muhammed na­ mazda rükû ederken (eğilirken) kalktığında iki elini yukarı­ ya doğru kaldırıyordu. gidin ba­ kın öldürülen Ö m e r adındaki katır mı acaba demiş! Gidip bakmışlar meğerki o y m u ş . Hz. Halife Ö m e r hakkında da önemli sözleri var. İmam-i A ' z a m ' a da olayı anlatmışlar. "Dini bir nevi kanun. güzel fikirler" gibi algılamış olmasıdır. O.

İslam'a az veya çok dokunan. Muhammed zina suçundan dolayı birkaç Ya­ hudi'yi recimle/taşalayarak katletmiştir. 253 İbni Ebi Şeybe. . Bu hadis başta Bu­ hari olmak üzere birçok İslami kaynakta geçiyor ve meşhur bir olay. İşte Ebu Hanife bu idrar içme olayında da M u h a m m e d ' e ters düşüyor. 2 5 3 Burada şunu da belirtmek durumundayım ki. Muhammed de onları ya­ kalayıp işkenceyle öldürüyor. Musannaf. di­ ye yardım isterler. kabul e t m i y o r . Şu olay meşhurdur ki. Nitekim İmam-i A ' z a m da bir cezaevinde gördüğü işkenceden sonra zehirlenerk hayata veda etmiştir. 252 Kur'an'ın Kökeni adlı yaptım. o zaman onlarla ne işimiz var ki onları katlediyoruz diyerek böyle bir uygula­ maya karşı çıkıyor. tersine aforoz edilir ve hatta fırsat varsa fiziki olarak ortadan kaldırılır. bir de o develerin sidiğini için iyileşirsiniz diyor. Musannaf. Muhammed'in yanına gelir. 15/ 544-550-lbni Ebi Şeybe. Hatta Kur'an'da M a i d e sure­ sinden çok ağır ceza içeren bir ayetin bu olay üzerine indi­ ği de anlatılıyor kaynaklarda. 37371-72. İbni Ebi Şyebe. O da. 2 5 1 Yine Hz. ben Ebu Hanife'nin bu farklı yanlarını anlatırken. 37202-206. Hz. 2 5 2 Şu bilinen bir gerçek ki. hastayız bize bir çare. onun çok ilerici ol251 Bağdadi. Musannaf. falan y e r e gidin orada bizim d e ­ veler var. Hatta güya o insanlar iyileşiyor ve sonunda çoba­ nı öldürüp o develeri çalıyorlar. elbette ki tutunamaz.yorumiuyorsun? A d a m . Ebu Hanife buna da karşı çıkmıştır. çobanlar size onların sütünden versinler. Ebu Hanife de bir çeşit Deccal olduğu için M e d i n e ' y e g i t m e şerefine nail olamamıştır d i y o r . Bu konuda uzunca bir listeyi başka bir kaynağımda sundum. cilt 20/68. 7-8 kişilik bir grup M e d i n e ' y e Hz. M a d e m dinleri ayrı. no: 37245-47. M u h a m m e d demiş ki Deccal M e d i n e ' y e giremez.

İşte en basiti bu insan: Halk arasında bilinen İmam-i A'zam'la bu kısa başlık altında değindiğim İmam-i A ' z a m arasında hiçbir benzerlik var mı? Asla. Söz Ömer'in kerametlerinden açılmış­ ken ben biraz İmam-i A ' z a m ' a değindim. dönemin (Abbasi) halifesi tarafından hapse atılır ve ora­ da işkence edilir. age. cilr 20/60. profesyonelce bir sansür uygulanmamıştır.duğunu. Ancak burada onun durağan olmadığını dikkate almak la­ zım. Ahmet bin Hacer Mekki (h. s. 'Sevaikü'l Muhrika'. Yine birçok hadis var ki. Çünkü o zaman belki koşul­ ların da uygun olmamasından kaynaklı. 2 5 4 Ebu Hanife bütün baskı ve zorluklara rağmen çizgisin­ den vazgeçmeyince. 150'de de öldürülmüştür. bunu da inkâr etmemek lazım. tabii ki ilim ve mantık da görevini ya­ par. idareciler tarafından 14 asırdır ilave edile edile bu hale gelmiş ve resmi bir İslam tarihi oluş­ muştur. 255 Heytemi. 255 yoksa konuları dağıtmak i s t e m e m . her şeyiyle beğeni kazandığını vurgulamak iste­ miyorum. gerçeği ayıklar. Hak vermek lazım ki.. bunun gerçeklerle hiç ilgisi yoktur. bu ancak haya­ li bir İslam tarihi ve hayali bir kadrodur. Nedeni buydu. insanın bir cariyesi (savaşta ele geçen kadın) şayet zina yaparsa onu kırbaçlayın. 254 İbni Ebi Şeybe.974. Onun da aklın kabul etmediği fikirleri çoktur. Nereden biliyoruz? İslami kaynaklardan biliyoruz. Ebu Hanife bu konuda da muhalefet ediyor-bunu be­ nimsemiyor. Hicri 8 0 ' d e doğmuş. Bunu üç sefer tekrarlarsa artık bir ip değerinde de olsa onu satın di­ yor.. Çok açık bilgiler ve ipuçları kendi kayıtlarına geçmiştir. o günkü koşullarda ancak bu kadar çıkış yapılabi­ lirdi. İşte hep söylüyo­ rum: Şu anki İslam.ö). daha sonra da zehirlenerek öldürülür. 37240-44. 138 . hele siyasilere alet olmak istemeyin­ ce. Onun kurcalayıcı yanı hoşuma gidiyor.

özellikle kadınlara karşı ç o k sertti. Ebubekir vefat etti. Çünkü duyarlarsa toplanırlardı ve kim halife olsun diye tar­ tışmalar çıkardı.Ö m e r . Muhammed'in. Eş'as araya gi­ rince Ömer. Ni­ tekim bunu uyguluyor ve valilerine de bu konuda talimat veriyordu. Çünkü Ebubekir akşam vefat ediyor ve aynı g e c e Ö m e r tarafından yıkanıp gömülüyor ve sa­ bahleyin de. arkasında da Ömer'in ken­ disini halife seçti diye ilan ediyor. Ö m e r onun yanında bile eşini d ö v m e y e başlıyor. Bir gün Eş'as bin Kays Ö m e r ' e misafir oluyor. Kadınlara ihtiyaç fazlası elbise alma­ yın. Ö m e r onla­ rın seslerini duyunca kızıyor ve Hişam b. kadınları dövdüğü olayların zaman­ laması çok önemlidir. çev­ renin. Çünkü kadın kısmı biraz gözlerini açtı mı kontrolden çıkar diyordu. doğal olarak yakınları ağlıyor. Velisinin izni olmadan bir kadın evlense bu evlilik sayılmaz ve bu çifte zina cezası uygulanır diye hüküm veriyordu. Ömer'in . Ayşe'nin zoruna gidiyor ve aralarında tartışma çıkıyor. Halife Ebubekir ölünce. Sonuçta adam onları çıkartıyor ve Ö m e r kendilerini kırbaçla döv­ m e y e başlıyor: N i y e ağlıyorsunuz diye. Hindi bu konuda aldığı üç hadisin ikisinde. Zaten Ömer'in kamçısı/kırbacı hep elindeydi. cariyeleri döverdi. "Bu kadın­ ları evden dışarı çıkart" diyor. Onun bu sözü Hz. Hz. Nitekim Muhammed'in ölümünden sonra olduğu gibi. "bir erkek eşini dövmek­ ten sorumlu değildir" sözünü aktararak kendini haklı çıkar­ maya çalışıyor. İşte bu durumda Ömer'in halifelik işi zorlaşır­ dı. O yüzden sükûneti sağlamaya çalışmış d e m e k yerinde olur. Ömer'in bu baskısı. Burada somut bir örnek vereyim. Ebubekir'in vefat ettiğini duymasını istememesi. hizmetli­ leri. Kanımca bu olayda ka­ dınların ağlamasından duyduğu rahatsızlığın nedeni. Velit'e.

no: no: 42907-42911.onları kırbaçladığın:. Musannaf. Anlatacağım örnek en başta Buhari ve Müslim'de geçmektedir. e. Çünkü Halit b. A m a aynı Halit b.13. ben bu söze hayret ederim. no: 1986. "Yeterki feryat etmesinler. bir eşim var ben ondan bir yere g i d e m e m çok kıskançtır. Ayşe'nin Ö m e r ' e tepki gösterdiğini yazıyor. no: 6680-82 ve 17938. Ömer. . c.İbni Esir. Adamın biri Ömer'e. Ayrıca birçok tefsirden de açıklamalar suna­ cağım. 45628. "derler ki Ö m e r ölüler için ağlayan kadınları dö­ verdi". bak tür­ banları düştü şeklinde hatırlatmada bulunulduğu halde o.Taberi Tarih-i. hicri yılı olayları kısmında.Kenz. "Kadın milleti hep böyledir: Ne Allah'a inanır. Diğer eşimi ancak sırasında/nö­ betinde görebiliyorum diyor.Abdurrazzak. Velit v e ­ fat etmişti ve kadınlar da yüksek sesle ağlıyorlardı. Halit b. El-Kamil. Nikâh.45760. bu ara­ da Ö m e r hiç ses çıkarmadı şeklinde bir hadis. 3/423. Velit için ağlayanlara... önemli değildir" diyor. "Türban düşsün. 2/204.. ağlamalarında sorun yok" de­ mektedir. 256 a. Burda Ömer'i saran bir endişe-korku var da on­ dan farklı davranmış demek daha gerçekçi olur. hicri 13. Velit için farklı hadisler de aktarılıyor: Ö m e r onları dövüyor. sözünü e d e c e ğ i m ayet­ ler de ortada. türbanları y e r e düşüyor.İbni Mace. Kaldı ki. Ebubekir'in ölümü kıs­ mı. b. Kur'an'ın oluşumunda fikirlerini ayetlere dönüştürmek hu­ susunda somut bir örnek anlatmakla bu bölümü burada ka­ patmak istiyorum. 45914-45920. 2 5 6 Muhammed'in Ömer'den ne kadar korktuğu ve yine Ömer'in ne kadar Muhammed'i yönlendirdiği konusunda. ne de müminlere güvenir" karşılığını veriyor. Kadını d ö v m e kısmı. d.. Farklı bir hadis de Ömer. yılı olayları. Hatta Ö m e r ' e . İlginçtir ki hemen aynı bölümde şunu da aktarıyor: Bir sahabi.

Çünkü onlar Al­ lah ve peygamberini inkâr ettiler ve fasık olarak öldü­ ler" 2 5 7 diyor. günahlannın bağışlanması için de ona dua et" dedi. Libas. M u h a m m e d ' e gelip kendisin­ den. İbni Selül'ün na­ mazına gitmedi. Bir de ba­ bamın cenaze namazım kıl. götür ba­ bana kefen yap dedi ve kefen işi bitince de bana haber ver gelip cenaze namazını kılayım dedi. İşte bu tartışmalar d e v a m ederken. Ömer'in fikrini onaylamış oluyor) Anlamı şu. Onun kabri başında da durma. bu olay­ da Hz. Muhammed. Bunun üzerine Tevbe suresi 84. Tevbe suresinin az önceki aye­ ti (84) indi ve böylece Hz. ayeti indi (ki ayet. 257 Buhari. nasıl gider namazını kılarsın dedi. Dolayısıyla sen nasıl gider namazını kılarsın diyerek karşı çıktı. Cenaiz. Peygamber gömleğini verdi. 258 Buhari.a ) İbni Ö m e r ' d e n : İbni Selül ( M e d i n e döneminde Muhammed'in önemli bir rakibi) ölmüştü."On­ lardan (münafıklardan) ölmüş olan hiçbirinin namazını kılma. A m a kaynak da olayı aktaran kişi de aynı. b ) Yine İbni Ö m e r v e yine B u h a r i ' d e n : İbni Selül Ölmüştü. Ö m e r müdahale etti: Bu adam senin düşmanın. 2 5 8 Dikkat edilirse bu hadis. Hz. Sonuçta Muhammed kendi dediğini yaptı ve gidip namazını kıldı. "Gömleğini ver babama kefen yapayım. Muhammed'in yanı­ na geldi.. bir de izin ver namazını kılayım dedi. Bab'ü Lebsi'l Kamis kısmında. Oğlu. Hz. Hz. önceki hadis­ le ters düşüyor. A d a m izin verdi. M u h a m m e d de ona gömleğini verdi. Ö m e r iti­ raz etti: Allah sana münafıklar üzerinde namaz kılmanı ya­ saklamadı mı. Bu arada Hz. Bu arada oğlu Hz. Muhammed kalkıp namazını kılmaya gidince. .

"Boşver" diyor. "Nasıl münafıkların namazını kılmaya gider­ sin!" diye itiraz etti. yine ola­ yı aktaran kişi aynı. Bu olay üzerine Tevbe suresinin 84. "Bu adam hayatta iken sana karşı şöyle şöyle diyordu (senin aleyhinde çalışıyordu)" di­ yor ve adamın olumsuz yanlarını anlatıyor. "Götür babana kefen yap" dedi. hatta bir sözünde. 2 6 0 Ömer M u h a m m e d ' e yaptığı bu gibi itirazlar sonucu oluşan ayetleri görünce. coşuyor. daha doğrusu başarısına karşı. 260 Buhari. Fedail-i Ömer no:1865. ayeti indi diyor İbni Ömer. Sonuçta namazını kıldı. kaynak aynı ve görüldüğü gibi içerik nasıl? d) Yine Buhari. 2 5 9 Evet. Hz. Muhammed bunu olumlu buldu ve kalkıp nama­ zını kılmaya gidince Ömer. Ö m e r bu olup bi­ tenlere karşı. Bir de kalkıp onun cenaze namazını kılmaya gi­ dince Ömer. ayeti). ayet kısmında. M u h a m m e d ' e geldi. Tefsir bölümü. "Üç konuda benimle Allah'ın görüşleri çakıştı/ paralel çıktı" diyor 2 6 1 ve onları teker teker anlatıyor. Sonunda gi­ dip namazını kılıyor. Bu ara­ da Muhammed ona gömleğini verdi. ancak bu s e f e r İbni A b b a s halife Ö m e r ' d e n aktarıyor: İbni Selül ölünce. Muhammed onun namazını kılmaya çağrıldı.c) Bir d a h a İbni Ö m e r ve bir d a h a Buhari'den: İbni Selül öldüğünde oğlu Hz. Tevbe suresi 80. 261 Müslim. Tefsir. "Ben cesare­ time hayret ettim" diyor. Buna karşı Mu­ hammed gülüyor ve Ö m e r ' e . Bu arada Tevbe suresinden iki ayet iniyor (biri az ö n c e sözü edilen 84. Tevbe suresi 84. . 259 Buhari. biz de onun­ la birlikte cenaze namazım kıldık.

Libas. olayın anlaşılabilmesi için hantala gerek yok.Müslim.El'lü'lüü ve'lMercan. A m a Muhammed gidip namazı kıldı. b. Ondan sonra Tevbe suresinin 84. Muhammed'in gidip namaz kıldığı. ayeti indi şeklinde akta­ rıyor. Bunu bir örnek ola­ rak ekledim. aynı olay. Belki de Buhari-Müslim'de başka bölümlerde ve aynı kişilerden daha farklı/çelişik hadisler de var konu hakkında. Bab'ü lebsi-1 kamis. üfürdü-püfürdü ve sonunda gömleğini ona kefen yapıp tekrardan gömdüler şeklinde açıklama yaptı. Muhammed tükürü­ ğünden onun üzerine sürdü. bu kez Buhari ve M ü s l i m ' i n ortak hadislerinden: İbni Selül ölünce. yapı ne kadar hantal diye genel bir tarama yapma­ dım. Tevbe suresi. Sıfat-i Münafikin ve Fedail-i Ömer kısımlannda. Yani önceki hadis­ lerden farklı aktarım söz konusu burda. 2 6 2 f) Yine İbni Ö m e r . ayet kısmında. oğlu gelip Muhammed'den. 262 Buhari.e) Yine Buhari. babamın cenaze namazını da kıl dedi. c. Cabir'in aktarımına g ö r e . 80. Adam bu arada. Hz. Tefsir bölümü. babasına kefen yapsın diye gömleğini istedi ve Muhammed verdi. . Muhammed kalkıp gidince Ö m e r itiraz etti: Münafıktır na­ mazı kılınmaz dedi. Muhammed'in isteği üzerine babası tekrardan kabirden çıkarıldı ve dizleri üzerine kondu. Çünkü amacım bu hadis değil ki. 263 a. 2 6 3 Aslında bu konuda Buhari ve Müslim'de ne kadar ha­ dis var. Ömer'in buna İtiraz ettiği ve buna bağlı olarak ayet indiği açıklaması yok. M u h a m m e d ' e gel­ di. no: 1553. verdiğim örnekler yeterli. bu k e z alıntı C a b i r ' d e n : İbni Selül gömüldükten sonra oğlu Hz.Buhari.

2 6 4 Burada toplumun gericiliğinden. Mu­ hammed'in burada yaptığı gibi. no: 1651. kendine düşman olanların namazına bile gidiyor veya burada poli­ tik bir mülahaza da düşünülmüş olabilir.. "İnsanlar yüz deveye benzer. Muhammed neden münank olan İbni Selül'e bu ka­ dar İlgi gösterdi. A m a Muhammed'in o tükürüğüne nasıl bir yanıt verirler bunu merak ediyorum. şöyle yanıt verilebilir: De­ mek ki Hz. .Hz. . Nitekim onun git­ mesinin olumlu sonuçları olmuştur diyor. gömlek kefen olabilir. ancak yıka­ nır ve kefenlenebilir. cehaletinden söz etmek istiyor. 264-Lü'lüü ve-l Mercan. halife Ömer'in ne kadar büyük bir insan olduğu.Müslim-Buharinin ortak olarak aldıkları şu hadisi de ak­ tarmak istiyorum. demek ki gerek varsa cenaze kabirden çıkarılabilir. Biri­ ne binmek istersin. Muhammed onu ka­ birden çıkarıp tükürüğüyle yüzüne üfürüp püfürdüğü cüm­ lesi de var. artık münafık olanın namazı kılınmaz. Bir diğer ders alınacak husus da. Muhamrred.. artık Hz. Çünkü hadislerde. diye sorulunca. buna kanıt olarak da Muhammed'in İbni Selul'ün cenazesini çıkardığı gibi. Ha­ ni o da gömleğini vermişti ya. fikirlerine ayetle yanıt verilen bir kişilik sahibi olduğu şeklinde yorumlar ya­ pıyor. Şöyle devam ediyor mütercim: Bir de bu olaydan şunları da öğrenmiş oluruz ki. Konunun bütünlüğü açısından buraya yazılması uygundur. ama uysal birini bulamazsın" di­ y o r . bunu dillendiriyor. Müslim'i Türkçeye çeviren mütercim bu konuda şunları aktanyor: Hz. Bu olaydan çıkan bir başka önemli not da. Muhammed o kadar merhametli ki. Başka bir hüküm de.

diliyle temizlerdi gibi methiyeler anlatılır İslami kaynak­ larda. "Elbisem kirlenmiş­ ti. Bundan kastedilen mesaj da şu. hurmanın en ucuzu­ nu alırdı. çok ilginç! Ömer'in bilinmeyen yönleri çok. Onun hakkında şu gibi sözler de var. Zaten Ömer'le alakadar olan ayetler ortada. Halife Ö m e r ' e biraz da farklı bir pencereden bakalım. Ömer bir ara yerden bir hayvan püskülünü alır. yıkadım. Buna benzer farklı bir hikâye de şöyle: Ö m e r öyle­ sine mütevazı bir insandı ki. Arkadaş­ ları bunun nedenini sorunca kendisi. gökten haber gelse ki. Yani parmaklarını selpak olarak kullanmak suretiyle hem temizliğe ö n e m v e ­ rirdi. İşte kuruyana kadar beklemek zorunda kaldım" demiş. İslam'da en sağlam diye ka­ bul edilen kaynaklardan derledim. bir hiç olsaydım. hem de zerre kadar bir yiyecek boş gitmesin diye parmaklarındaki o artıkları bile değerlendirirdi. aslında bir bakıma hadislere hiç de g e ­ rek yok. . şöyle der: "Keşke ben de bu püskül gibi yaratılsaydım. yalnız tek bir kişi kalacak. Bilgiler yine İslami kaynaklardan. unutulup gitseydim" gibi feryat içeren ifadeler kullanır.Bu olaydan İslam âlimleri ne kadar önemli hüküm ve fetvalar çıkarmışlar. İşte böylesine bir Ömer'den suikastlar beklenir mi bek­ lenmez mi? sorusuna sanırım bu açıklcimalar katkı sunabi­ lecek durumda. onun da ben olacağımdan korkarım" demiş. örneğin. Bir gün halk Ömer'in gelip konuşması için toplanmış ama o çok g e ç gelmiş. A m a sanırım yine de bu örnekler bir şeyler ifade ediyor. Belirttiğim gibi bunları. onda kibir falan yoktu. Yemek yerken ellerini ya­ lar. bunlar ancak çok cüz'i bir kısım. Diğer bir sözünde. keşke insan olarak yaratdmasaydım. Başka da yedek yoktu ki giyip de dışarı çı­ kayım. herkes cennette girecek. keşke annem beni doğurmasaydı.

1*1 devam edecektik. (An­ laşılan tek bir bini' hayvanları varmış). Ömer hizmetlisine. belli bir süre de ben bineyim/sırayla binelim. Ömer'in o d e v e d e n inip suya girmesi 265 Beyhaki. H'k dilinde hep söylenen şeyler. dere gbi iki şerit oluşmuştu yüzünde şeklinde anlatımlar. Ö m e r o kadar Allah'tan kor­ kardı ki. belki daha sonra özel konul. s u d a n geçmeleri gerekiyor). belli bir süre sen 'in. bedenini şöyle açıklar. o arada Ö m e r bir şeylerle meşguldür ve adamın selamını almaz. elimc-k' 'Ş de kamu işiydi. işte o vakit özel sohbetlerde devle* malını kullanmam söz konusu olurdu ve ben günaha gjerdim. tabii ki öbür taraft millet toplanmış onu karşılamaya hazır­ lanmışlar. Daha sonra yanına yanmakta olan mumu söndürüp bir y e r e bırakır. A m a yaktığım bu ikinci mum ise benim şahsıma ai tir . hep ağlıy>rdu ve akan gözyaşları onun yüzünde İz bırakmıştı. yürüme sı­ rası Ö m e r ' e geliyC. " O : 785-2/240. Şa'bü'l lrr*>. Kudüs alınmış. adalet ydni bulsun diyor ve sırayla biniyorlar. Önceki mum ha­ zineye aitti. Halife Ö n e r g ' d ' P merasimle bu işi ilan edecekmiş veya diyelim Mucidi Aksa'nın anahtarlarını alacakmış (Bunlar meşhur. mi| Tam yolun sonun/ letin toplandığı yere geliyorlar (ora­ da su var soyunur. Dolayısıyla devle­ te ait mum yanmakta iken selamını alsaydım. en Kudüs yoluna çık<ri< yanında hizmetlisi de varmış. halife r^ zaman g e l e c e k diye merak içindeler. 2 6 5 Benzer ö r n e k k e n birkaçını daha vereyim. Bir diğer menl^esi (anısı). O yüz­ den kaynak olaral ben bu hikâyelerin peşine takılmadım).Bir g e c e biri <nun yanına gidip selam verir. başka^ir mum alıp yakar. .Dolayısıyla şimdilik istediğimiz kadar konuşabiliriz der. ondan sonra o ada­ mın selamını alır.

denerdi! 266 a. olup biteni g ö z l e m e k için bir g e c e dışarı çıkıyor. Musannaf. Minhac'ü Sünne. 1/485. Hizmetlisi artık burada sen bin de­ mişse de Ömer.İbni sad. "Hayır. Denilsey­ di bari başka inananlar da okur.Hindi. halife Ömer bölümü. Tarih ul Hulefa. Kenz. Musannaf.Suyuti. no: 787. . Ö m e r ibadet ederken bir ayet okur ve o ayetin onda bırak­ tığı tesirle ağlar bayılır. 12/837 vd no: 35912-35916... Zühd kitabı. c. "Biz perişanız durumumuz sanki halifenin umurunda mı" şeklinde sözler duyuyor ve hemen geri dönerek hazinenin malından bir torba un sırtı­ na alıp onun evine götürüyor. 3/193. Şa'b'ül İman.Beyhaki.İbni Ebi Şeybe. sıra senindir bineceksin" diyor ve kendisi suya girip o şekilde karşı tara­ fa geçiyor. Öyle olur ki belli bir süre yataktan kalkamaz. Hâlbuki hasta değil. bunun sonucu olarak da onu o bay­ gın haliyle evine alırlar. Buna rağmen devletin bir şeyini almıyordu gibi laflar. no: 34480. "işte senin gibi merha­ metli insanları halife yapmıyorlar ki" diyerek ona övgüleri­ ni dile getiriyor. 267 İbni Ebi Şeybe. 5/482. Züht. b. f. adalet yerini bulsun.İbni Teymiyye. e. 1/116. Kadın onun bu iyiliğine karşı. hastalandığı etrafa yayılır.gerekiyor. yanındaki hizmetlisi/kölesi de hayvana binip o şekilde karşıya g e ç e c e k . okuduğu ayet onda çok etki yapmış da bundan bayılıp kal­ 267 mış d e n i l i y o r ! tabii ki hangi ayetti denilmiyor. o arada ben halifeyim demi­ yor. d. yani o kadar tevazu gösteriyordu v e y a o kadar parasız pulsuzdu. Yine bir ara neler oluyor acaba diye halkı yoklamak. no:35598-35635. kölesi ise hayvana binerek karşıya geçiyor ve Ömer'in dediği gibi adalet yerini buluyor. 2 6 6 Onun hakkında şu gibi övgüler de var: Ö m e r halife ol­ duğu halde g ö m l e ğ i dört parçalıydı. Bir diğer olay da. O sırada yetimleri olan bir kadından.

nesi var. insanları öldürsünler diye ben melekler gönderiyorum ve yine madem Kur'an diyor ki cennette dört ırmak var. Ayetler. savaşlarda Müslümanlara yardım etsinler. Ya diğer bölge­ lerdeki Müslümanların hakkı?) Onun övgülerinden biri de. Al-i imran 124-125 ve Muhammed suresi 15. terini temizli268 Enfal. bal ırmağı. temiz su ırmağı ve süt ırmağı ve bunlara benzer daha neler ne­ ler. var olan da devletin/hazinenindir. Önemli olan onun pratiğidir/icraatıdır. Cemaatten birileri de ona. bakıyor ki Ö m e r ter içinde kalmış. . Orada bulunanlar kendisine izin veriyorlar. ondan sonra ancak ilaç kadar kullanabiliyor. madem Kur'an diyor ki savaşlarda inanmayanların boynunu vurun.Halk arasında onun şu sözü de meşhur: "Fırat nehri ke­ narında bir kuzunun başına olumsuz bir şey gelse. dolayısıyla ben kullanamam/haram­ dır diyor. benim şahsi balım yok. o zaman iş bitiyor. parmaklarını da doğrayın ve yine madem Kur'an diyor İd. bundan da Allah'a hesap vermekten korkarım veya bundan da so­ rumluyum" gibi abartılı ifadeler ona mal ediliyor. "Keşke ben babamın ahırında bir kuzu olarak dünyaya gelip büyüseydim. Ve hele hele önem­ li olan Kur'an'ın kendisidir. 12. O da. Böyle bir söz söylemiş veya söylememiş bu hiç de önemli değil. neresi ağrıyor diye. "Bu durumda senin ilacın baldır" diyor. şarap ırmağı. adamın biri onun ölümünden sonra kendisini rüyasında görüyor. Diğer bir hikâyesi de şöyledir: Bir gün hasta iken min­ bere çıkıyor ve durumunu anlatıyor. Örneğin. 2 6 8 A m a olaylara bir bütün olarak ba­ kılınca Ömer'in de hakkını vermek lazım: Halkın bildiği Ömer gerçek Ömer mi. (Peki devlet malıysa. yoksa hayali Ömer mi! Burada ha­ kem akıldır. sadece oradakiler mi fetva verse helal olur. Bir sözünde de. bilimselliktir ve tarihte olup biten gerçeklerdir. Hiç olmazsa bü­ yür koç olurdum ve kesilir bazılarına vitamin olurdum" di­ yor. 9.

o zaman aman ha ben bu çileli dünyada ne yapa­ cağım. "İnan ki ben öleli on yıl oldu. Çünkü onun inandığı peygam­ beri ona cennet müjdesini vermişti. kebaplara inanmış olsaydı. işler çok farklı! 269 İmam Suyuti. Senin kıskanç olduğunu bildiğim için onla­ ra bakmadım" diyor. 2 6 9 Bu masalları anlatanlar. dünya­ dan haberi olmayan insanları bu masaıllarla uyutmaya çalı­ şırdı. davasına bağlılığının zayıf olduğuna bir kanıttır. o kadın havuzdan abdest alı­ yordu. Bu ne haldir d i y e sorunca Ömer. N e s y e ki yeni kurtuldum" yanıtını v e r i y o r . bir an ö n c e gideyim demesi gerekiyordu. eskiler nerde' diyerek imanlarının zayıf olduğuna. Hz. Muhammed bir gün ona. "Yok yok sana karşı kıskanç olur muyum" karşılığını v e r i y o r . "Rüyamda cennette bir köşk gördüm. işte Ö m e r böyle bir Ömer'dir mesajını v e r m e k istiyorlar kaynaklarında. 270 Buhari-Müslim hadisleri. Ben sordum. diğer taraftan ağlamak olmaz: Şayet cennete ve kendisine veri­ len cennet garantisine. 2 7 0 İşte bir taraftan cennette parsellerden söz etmek. no: 1550. hocalar da milletin kafasına okur. Bir kere onun bu kadar korkması. 'ya biz nerde. Diyanet bu gibi masallarla dolu hazır hut­ beler gönderirdi. . hep burda hesap vermekle ımeşgulüm. Cemaat de bunları dinleyince. oradaki hurilere. s. El-Lü'lüü ve-l Mercan. Demek ki bilindiği gibi değil. Bu bir ör­ nek. daha fazla çalış­ ma gerektiğine inanırlardı. bunlar kime ait diye? Denildi ki bun­ lar Ömer'indir. Bunun üzerine Ömer. Tarih'ul Hulefa. yoksa buna benzer hadisler çok. Hatırlıyorum. yanında da bir havuz ve bir kadın vardı. Bu durumda niye ce­ hennem için tek bir kadro varsa o da benim desin ki! Yok­ sa peygambere inanmıyor muydu? Bu konuda en başta Buhari ve Müslim'de anlatılan şöyle bîr olay var. 114-1120.yor. ya.

"Ey Ö m e r Allah senin durumunu açıklamadan sana kalsa sen şu üç şıktan hangi­ sini kendine uygun bulur ve seçersin: Cennetlik mi. diğer taraf­ tan da imam efendiden. Ali ve halifelik makamını kullanarak 60 yaşlarında olduğun halde onların 9-10 yaşlarındaki kızını alıp eş olarak onunla yaşıyorsun. Çünkü işin içinde suikastlar. no: 884. katliam­ lar. sen onları orta­ dan kaldırıyorsun. Bence vereceği hesabın çok kolay olmayacağının kendisi de farkına varmış. Ebubekir olsun ve sana muhalif olan valiler ve daha neler neler. di­ y e bir s ö z var. O yüz­ den toprak olup da bir daha dirilmemek üzere demiş. fıkra 271 Beyhaki. keza kocası Hz. Fat­ ma'nın başına geirmediğin kalmıyor. A/uhammed olsun. . komplolar. Ev sahibi kendi evinin durumunu herkesten daha iyi bilir. ben bir daha dirilmemek üzere toprak 271 olup kaybolmam tercih ederim d i y o r . Aİ'nin çocuklarını katletmişler. trajediler. Bu başlığı yine Ömer'in bir sözüyle kapatmak istiyo­ rum.Aslında Ömerin yaptığı da şuna benzer: Bilindiği gibi bir taraftan Hz. haşere kanı varsa namaz fasit olur mu!" diye fetva sormuşlar.. 7-8 yaşlarındaki ço­ cukla evlenmek i:tiyorsun (Ebubekir'in kızı). ycksa öldükten sonra toprak olup kaybol­ mak mı? Ömer. Br taraftan kan seline çeviriyorsun coğraf­ yaları. cehennem için tek kişi ayrılmşsa o da benim diyorsun.. cariyeler. Eğer Allah'tın bir haber gelse. hem Hz. şimdi de kalkmış ağlıyorsun. Hz. Ben bu olayları yazınca bir taraftan sinirlerim bozulur. "Acaba insanın elbisesinde bit/kene. talar-ganimet vs var. senin eline geçse son ömründe. Şa'bü'l Irran. Bu gibi masalımsı. Aslında onun döneminde İslam fütuhatı adı altında ele geçirilen m e m ­ leketlerin trajedileri anlatılmaz. Ce­ hennemlik mi.

kurtuluşu bunlarda bulan insanlar var. İşte bu çok hazin bir tablodur.tipi olayları işleyince bir taraftan da bazen kendi kendime gülerim. . A m a bir bakıma da çok üzülürüm. asır­ dayız hâlâ kitlesel bir şekilde bunlara takılan. Çünkü 21.

Ali. Ali güya Kur'an kitap haline g e l m e y e n e kadar ben toplum içine çıkmam demiş ve bu arada evinde Kur'an'ı kitap haline getirmekle meş­ gul olmaya başlamış. Sonunda Fatma çok rahatsız olur. Dolayısıyla Ebubekir ve Ömer'den alakasını keser. Bu arada Hz. hem de halifeliğin kendine veril­ memesi yüzünden evine kapanır. FATMA a) Hz.ALTINCI B O L U M Hz. Fatma Ebubekir'e gidip babasına ait veraset malından ken­ di hissesini almak ister. Bir diğer neden de (kay­ naklarda bu çok nadir işlenmiş. asıl sebep halifelik ve Fat­ ma'nın hissesine el konulmasıdır) Hz. Muhammed'in ölümünden sonra Hz. ALİ ve EŞİ Hz. Yukarıda Ebubekir'in halife seçilmesi konusunda biraz değindim. "Sen rahatımızı boz­ dun. Hz. Ebubekir'in Halifeliğini Nasıl K a b u l Etti! Önce olayın özetini vereyim. önemli bir kitle Ebubekir'in ha­ life olmasından sonra hâlâ onu destekler. bizimle istişare etmeden halife oldun" diyerek sert . evinde toplantı­ lar yapar. Ali onun cenazesiyle uğraşırken Ebubekir ve Ö m e r ha­ lifelik konusunda çalışarak Ebubekir'i halife ilan ederler. ama burada farklı ba­ zı bilgiler sunacağım. Ali de halifelik hakkımdır diyerek Ebubekir'in ha­ lifeliğini tanımaz. Yi­ ne yukarıda ifade edilidiği gibi Ebubekir halife olunca. hatta ona kızar ve evine gider. Ali. hem Fatma'nın bu veraset malı­ na el konması nedeniyle. Hatta o arada Ebubekir'e. tabii ki hem Muhammed'in damadı. hem de amca oğlu olduğu için. Hz. ama Ebubekir vermez.

Ebubekir de. 2 7 2 Durum bu iken. yeri gelince daha da detaylandıracağım. Bu konuda kaynak çok. Hal böyle olunca halife Ömer bu görevi bizzat üstlenir ve yanına aldığı ekip­ le onların evine gider. Ömer Hz. . Fatma bunları görünce onlara evin kapısını bile açmaz. bir gün Ömer. O yüzden hep Ebubekir'i kışkırtıyordu.tepki de gösterir. 272 Mes'udi. ama istenen sonuç alınmaz. "Bu adam (yani Ali) muhalif kaldığı sürece bize rahat yüzü yok. İbni Küteybe. ancak sanıldığı gi­ bi bu iş kolay değil. anlattıkları birbirlerine yakın olanları bir arada özetlemek isterim. Bu baskıyla ilgili ayrıca bağımsız bir başlık açacağım. Bu son cüm­ le farklı kaynaklarda var. Ebubekir o sırada Ö m e r ' e . farklı bilgiler ihtiva eden kaynaklardan ayrıca aktarmalar yapacağım. ileri­ de halifelik konusunda kendisinin rahatının bozulacağını bi­ liyordu. Dışarı çıkın" diye seslenir.. Ö m e r ve Ebubekir'in kararlaştırdıkları ekip. Ebubekir bunu olumlu karşılar. Ö m e r kendilerine karşı baskı kurar ve nihayet onlar çıkmak z o ­ runda kalırlar. hatta cinayet işlenir. Ali'nin evine gidip g e ­ lir. hakaretvari bir şekilde geti­ receksiniz" diye talimat da verir. Sen en iyisi onu sustur" diye öneri sunar. Bir kere Hz. 2/307. "Haklısın. Ömer. Ebubekir döneminde Ali'nin işini halletmezse. Ali'nin evinin önüne varınca. Ali ve yanındakiler gelip Ebu­ bekir'in halifeliğini tanısınlar diye bir heyet gönderirler.. onları katledin gibi emirler de verir. bunu ayrı e l e almakta fayda var. Sonuçta. Hz. Çünkü burada bir trajedi yaşanır. Müruc'ü Zeheb. Hatta direnirlerse onlar­ la savaşın. Şimdi başta Ömer Rıda Kehhale. her kafadan bir ses çıkıyor. "Ali ve yanındakileri en disiplinli. ben bu işe soyunmasaydım fitne çıkacaktı" d e r . İçerdekiler onu dinlemeyince. Belazuri'den bir ö z e t sunmak istiyorum. 3-4 sefer Hz. Ebubekir'e. farkındaydı.

bu olacak iş mi?" der ve git­ mez. bunun gerçekle alakası yok). Ali'nin evine gider. Ali. Ali. "Allah'a yemin olsun ki. Mahalle sa­ kinleri Fatma'nın Ağlamasını ve feryadını duyunca onlar da ağlamaya başlarlar. Elçi Ebubekir-Ömer'e dönüp durumu izah edince. Ö m e r yine buna sevinmez. Ali ma­ zeret beyan edip evinden çıkmaz. "Evet. senden sofira Ömer ve Ebubekir'in başımıza ge­ tirdiklerine el'enian" diyerek feryada başlar. "Ebube­ kir'i kabul et" derler. "Ey babam. Fatma onların sesini duyunca yüksek sesle. ey Allah'ın Re­ sulü. Kur'an bir araya/kitap haline g e l m e y e ­ ne kadar ben halk arasına g i r m e m diye yemin içmiş (tabii ki uydurma.O insanlar e v d e n çıkıp Ebubekir'in yanına gider ve ha­ lifeliğini kabul ederler (tabii ki baskıyla). Hz. Ömer. neredeyse orada bir vaveyla kopar. . Hz. "Subhanellah. ancak Hz. Elçi gelip durumu aktarınca. "O zaman siz bir Mlah kulunu ve Muhammed'in kardeşini katletmiş olursunıiz" der. Ö m e r ise Ebubekir'e hiç da­ nışmadan hemen yanına bir ekip alıp doğruca Hz. Ali devamla. Güya mazereti de yuka­ rıda belirttiğim gibi. tabii ki bu konuşmalar esnasında Ebubekir suskundur. Her ne kadar diğerleri gidip Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmişlerse de. ka­ bul etmezsen kellen gider" karşılığını verir. güya Ebubekir o arada ağlar. "Şayet kabul etmezsem ne olur?" diye sorunca. ama Muhömmed'in kardeşi değilsin" karşılığını v e ­ rir. ona g ö r e iş daha bitmemiştin Tekrardan Ebubekir'le konuşur: "Sana muhalefet eden Ali'yi getirmez misin?" diye. Ömer. Allah'ın kulusun bu doğru. Ebubekir'in hakkı olmayan bir şeyi onay­ lamaya davet ediliyorum. Ebubekir yine teklifini kabul eder ve birini -Ali de gelip halifeliğini kabul etsin diye. Bu­ na rağmen Ö m e r ve beraberindekiler Ali'yi zorla e v d e n çı­ kartıp Ebubekir'inyanına götürürler ve orada ona. Oraya varınca kapıyı çalar.gönderir.

Fatma hayatta olduğu sürece Hz. . Hz.İbni Kuteybe. Ebubekir'in halifeliğini kabul etmez. Ebubekir. nerdeyse beni öldürecekler" diyerek manevi huzurunda onları şikâ­ yet eder. b. ağlayarak M u h a m m e d ' e seslenir. Daha sonra Fatma'nın gönlünü almak için Ebubekir'le Ö m e r bir ara onu ziyarete giderler. c. el-İmame ve Siyase.Ömer Rıza Kehhale. Hatta Hz. Ali Ebubekir'in halifeliğini tanır. diğer taraftan Ebu Ubeyde gibileri onu başka şekilde ikna e t m e y e çalışırlar: Ebubekir yaşlıdır. Fatma kısmı.Bunun üzerine Ömer. ne Hz. Şu da var ki. tabii ki Ali'yi götürünce Fatma da. acaba ne olacak diye beraberinde gitmiştir de ondan Ebubekir az önceki sözü söylüyor. s. "Asıl siz beni halife olarak tanıyın. "Görüyorsun! Beni zayıf düşürdüler. siz benden gasp ettiniz" der. tabii ki fayda etmez. Ensab.Belazuri. Evet. Ali'yi yola g e t i r m e y e çalışırken. sen ise daha gençsin. O sırada Fatma'ya se­ lam verirler. 4/114 ve devamı. 2 7 3 273 a. 1/576 ve 2/268. zaten hakkımdır. Bir taraftan baskıyla Hz. ama kendisi onların selamını almaz ve yüzünü duvara çevirip bu şekilde tepkisini gösterir. "Yanında Fatma dururken ben ona bir şey d i y e m e m " der ve olay bu seferlik böylece kapanır.birkaç tarihçinin konuya ilişldn ortak açıklamaları böyle ( ö z e t l e ) . halifeliğin kendi hakkı olduğu konusunda uzunca bir konuşma yapar. Ali onlardan ayrılınca doğruca Muhammed'in kabri ba­ şına gider. Ali on­ lara. bu iş­ leri zor yaparsın gibi telkinlerde bulunurlar. Sonuçta Fatma hayatta olduğu sürece (ki 75 gün ile 6 ay arası kısa bir ya­ şama dönemi var) ne Fatma onlarla konuşur. deneyimlidir. A'lam-i Nisa. 21 ve devamı. Ali. orada bağırıp çağırır. "Ali'ye bir şey elemeyecek misin?" diye Ebubekir'i uyarır.

Kanım­ ca bunu Ebubeldr'e dedirten Ali ve ailesine karşı haksız uy­ gulamaları. İşte bu yüzden üzülür. ancak Muhammed tereddütte kalmış: Söylesem mümkün mü. Konuya ilişkin hadisi ak­ taran Z e y d bin Eşlem.Burada Sünni kaynaklarda şu da var. bu işi yürütemem. Ömer'in tek amacı buydu. Bu da not olarak kalsın. Buraya kadarki açıklamalar. güya Allah demiş Ali halife olsuri. H z . Ebubekir'in bir ara istifa etmek istediğine dair özel bir başlık da açmış ve Ömer'le ilgili bu açıklamayı bu bölümde anlatmaktadır. Zikr-ü İstikalet-i Ebibekir mine'l Bey'a. Bu ayetin açıklama kısmında hem Suyuti. Ö m e r ekiple birlikte onun evine gidince Ali kendisine şu­ nu der: Aslında halifelik hakkım ama senin ortalıkta bu ka­ dar oynamanın nedeni. aksi halde görevini y a p m a m ı ş olursun" de­ nir. Ömer'in kahrını çekemez hale gelir ve bir gün bir ara açık­ ça onun huzurunda bunu belirtir. Ebubekir de artık o kadar zorlanır ki. Musannaf. Cilt. 1/175 . 2/270. Taberi. ona ne ki. 2 7 4 Yine aynı istifa durumunu İbni Küteybe de işlemiş. Kaldı ki. Ensab. Özellikle Maide suresinin 67. Ali'den dinleyelim. no: 38202. Ebubekir şöyle der: "Ben istifa ede­ rim. Kitab'ül M e gazi. Ali'nin halifeliğiymiş. bu kadar onu yönlendirmiş?" Bunun yanıtını yine H z . Hatta Muhibbüddin Taberi. 20/579. Evet. Ali'nin bu açıklaması kısa da olsa Ömer'in amacını özetli­ yor aslında. "Sana gön­ derileni duyur. birkaç kaynakta hemen he274 Belazuri. ayetinde M u h a m m e d ' e hitaben. hem de Nisaburi bunu işlemişler. Beni bu işlere bu (dilini tutarak) soktu" der. du­ rup dururken Ö m e r ' e ne olmuş. M. Burada şöyle bir soru düşünülebilir: " Y a Ebubekir. İşte burada duyurulmak istenen. bir de Ö m e r tarafından kendisinin kullanıldığı­ nın farkına varmış olması. değil mi gibi. Ebubekir gidince senin onun yeri­ ne halife olmayı istemen. İbni Ebi Şeybe. riyad-ü Nadre.

" Hz. bu arada Hz. İbrahim'in o günkü zalimlere karşı. Übey bin Ka'b olmak üzere yaklaşık kırk ile­ ri gelen sahabeyle bir toplantı yapıp. Bu arada bu halifelik ola­ yı hakkında. o za­ man benim hakkımdır. ar­ kadaşlarıyla beraber evine gider. . "Sizi ve Al­ lah'tan başka taptıklarınızı terk ediyor ve Rabb'ime iba­ det ediyorum. bu konuda farklı bilgiler var onları da aktaracağım. ancak iş bununla da bit­ medi. halifelik Kureyşilerde kalmalı gibi sözlerle on­ ları etkilemeye çalışırlar ve e p e y zorluklara rağmen Ebube­ kir halife olur. Ali cenazeyle ilgilenir. tabii ki elini ilk tutan ve onu alkışlayan Ömer'dir. Selman-i Farisi.Ö) konuya ilişkin çarpıcı aktarımları var. yok e ğ e r böyle bir şey yoksa o za­ man g ö r e v Medinelilere düşer' der ve orayı terk edip. ondan bîr özet vermek istiyorum. Ali. Kur'an'dan ayetler okuyarak ve durumunu da buna uyarlayarak bir değerlendirmede bulunur: "Aslında benim bu halifelik konusunda durumum/mağduriyetim şu beş peygamberinkine benzer. Böyle yapmakla da mutsuz olmayacağı­ mı umuyorum" dediği gibi. orada şunları söyler: 'İddia edildiği gibi eğer halifelik Kureyşilerin ise. Muhammed vefat ettikten sonra Ebubekir-Ömer halife­ lik işiyle uğraşırken. yine Tcbük suikastında Muhammed'le birlikte olan Ammar bin Yaser. Mesela Hz. Bu arada artık defin işi bitmiş.men aynı şekilde işlenen bilgiler. Medineli'lerin bulunduğu "Sakife Beni Saide" semtine gidip oradaki toplantıda. Musa'nın kendi kavmine. Mesudi'in (346. etrafında bulunan ve onu destekleyen başta Mu­ hammed'in sırlarını bilen Hüzeyfe bin Yeman. Ebubekir'le Ömer. biz M u h a m m e d ' e daha yakınız. "Sizden korktuğum için hemen aranızdan kaçtım. olaylardan haberdar olan Hz.

ispatü'l Vasiyye. ne de kitabı­ na ihtiyacımız var. kardeşi Hz. "Ey anamoğlu. Araf 150. Burada ayrıca farklı bir plan ortaya koyarlar: Halit bin Velit'e g ö r e v verirler. Bu arada iktidarın adamları onun peşin­ den e v e gelip zorla kendisini tutarak illaki Ebubekir'in hali­ feliğini kabul edeceksin. Ebube­ kir'le Ö m e r geceleyin Abbas'ın yanına gidiyorlar: Ebube275 Şuara. 153 vd. Hud 80 ve Kamer. Lût'un kendi kavmine. 2 7 6 Yakubi (ö. 10. Hz. Nuh'un. Hz. Ali de tekrar evine döner. 2 7 5 Bu arada hazırladığı Kur'an'ı bir gün eline alıp toplu­ mun içine girince ve onlara bunu anlatınca. işte bu Kur'an'dır. Musa'ya. aksi halde seni öldüreceğiz derler. Ali ile iktidar sahipleri arasında mücadelenin bu şekilde de­ vam ettiğini anlatıyor.Yine Harun'un. boşver kitabını. ayet. s. "Ey Rabbim! Ben yenilgiye uğradım. Bunun üzerine bazıları onunla alay edercesine. biz de Muhammed'in en yakınlarıyız. yardım et" diye dua et­ tiği gibi ben bugün bu pozisyondayım" d e r . A l i ' y e haber verir (bilgin ol­ sun seni öldürmeye karar vermişler der). Meryem 48. sizi bu uyarıları dinleme­ ye davet ediyorum der. bu insanlar beni güçsüz buldular. Ali ile birlikte birçok kişi muhalif kalınca. dolayısıy­ la M u h a m m e d demiş İd size iki emanet bırakacağım: Kur'an ve en yalçınları olan bizleri. Mes'udi. Bizim ne sana.294. Ali bundan son­ ra tedbirini alır ve bu plan da gerçekleşmez. bırak onu" derler. Ali'yi öldürmesi için. nerdeyse beni öldü­ rüyorlardı. 276 Mesudi. Sen de bana böyle davranarak düşmanları sevindirme". "Keşke size kar­ şı (koyacak) bir gücüm olsaydı. "Al kitabını götür. ya da sağlam bir deste­ ğe dayanabilseydim? ve son olarak da Hz.h) bu baskın olayını biraz daha farklı anlatı­ yor. . Hz. Hz. 21. Ebubekir'in hanımla­ rından Esma binti Umeys.

2/139-141. Nihayet çareyi zor kullanmakta buluyorlar ve bir ekiple birlikte Ömer. Ali'nin elbisesini getiriyor ve Ali orada giyiniyor.kir'in halifeliğini kabul edin. ya da başörtümü atıp sizi Allah'a havale ederim deyince. 277 Yakubi. ancak Ali altı ay veya kırk güne kadar kaldıktan sonra Ebubekir'in halife­ liğini kabul ediyor (Fatma'nın ölümüne kadar) şeklinde an­ latıyor. nerdeyse yalın ayak koşmuş demek isteniyor. Fatma'nın mal varlığından dolayı araları açılmıştı. 278 Taberi Tarihi. sevinçten üzerinde tek fistanla koşuyor. Çünkü içeride başka insanlar da vardı. 3/207 vd. Yani Ebubekir'in halife olmasına o kadar taraftarmış ki. Sakife Beni Saide kısmı. onları alıp götürmek için içeri giriyorlar. ya burayı terk edersiniz. bir an önce gidip Ebubekir'in halifeliğini kabul etsin diye. se­ nin hakkın var bunun farkındayız diyorlar. Kabul ettikten son­ ra birini gönderiyorlar. A m a Abbas sert tepki gös­ teriyor ve bu girişim de sonuç vermiyor. O sırada Fatma ortaya çıkıp. bu­ na çocuklar bile inanmaz. Mesela İbni Cerir Taber'in tarihi­ ne aldığı şu açıklama: Hz. A m a ç bu yolla onların muhalefetini kesmektir. evinde Kur'an'ı kitap haline getir­ 278 mekle uğraşıyordu d i y o r . sana da bazı ayrıcalıklar tanıya­ lım. Biliyoruz sen Hz. hem de Zübeyir'in kılıçlarını zorla alıyorlar ve e v e giriyorlar. M u h a m m e d ' l e Ali'nin amcasısın. Bu arada hem Ali'nin. Tarih. Fatma ö l m e y e n e kadar Hz. baskını yapanlar çıkıp gidiyorlar ve bir iki gün içinde herkes gidip Ebubekir'i kabul ediyor. 2 7 7 İlginçtir ki bazı İslam yazarları bu konuda olup bitenleri örtmek için o kadar akıl almaz uydurmalar yazmışlar ki. A l i ' y e Ebubekir'in halifelik habe­ ri gelince (ki halk onu benimsemiş diye) elbise g i y m e d e n . Ali'nin evine baskın düzenliyor. Ali Ebu­ bekir'i kabul etmedi. . A m a aynı Taberi devamında.

Şimdi. Hudeyr. Mugire b. Selim bin Kays Hilali (h. kanımca bil­ dikleri doğruya en yakındır. uzaklara gidip gurbette vefat etmiş. Ali'yi arkalarından çekerek Ebubekir'in yanına götürürler. A d ı . bir ara Ebubekir talimat verir: "En sıkı ve şeref kırıcı bir şekilde onu yakalayıp getirin. Fatma da bu hengamenin içinde. Çünkü diğer İslami kaynaklar hem daha sonra. Yanı sıra meşhur Halit bin Velit. ancak o d ö ­ nem Medine'nin dışında olduğu için kendisiyle görüşememiş. Ö m e r elinde kılıçla Ali'nin başındadır. hem de resmi tarih takipçileri oldukları için. bu yaklaşık 14 yaşlarındaymış. kılıca sarılır. halktan da insanlar orada top­ lanmışlardır. Sait gibi sahabiler de vardı. H e m tarihsel olarak çok eski.276). Bu adam M u h a m m e d zamanında yaşamış. ancak Ömer.Ali anormal şekilde götürülünce o da birlikte gelmiştir. "Bizim 279 Salim Mevla Ebi Huzeyfe. Ali direnir. Kitab'ü Selim. Şube gi­ bi meşhur sahabeyle birlikte." Bunlar gidince Hz. 151. Ali ile birlikte çalışmış. Hz. . ancak daha sonra Haccac'dan gördüğü zulüm nedeniyle sürgüne. hem de Ali ile e p e y kaldığı için. Hz. Halit b. M u h a m m e d vefat ederken. Üseyit b. onlar bununki kadar güvenilir değildir. cennetle müj­ delenen Ebu Ubeyde. Beşir b. üstelik Ömer. Hz. ancak gidenler fazla oldukları için onu yakalayıp boynuna da bir ip geçire­ rek ve o ipi tutup o şekilde Hz. Bakalım neler yazmış. Ebubekir'e ve orada bulunanlara karşı feryat etmektedir. M u a z bin Cebel. s. ilk ta­ rihçilerden. 2 7 9 Hz. Velit ve M u g i r e ağlamadıkları gibi. Ali muhalif kalınca. yazıları islami kesime sert geldiği için kendisine pek olumlu bakılmayan bir yazarın konuya ilişkin düşünce­ lerini özetlemek isterim. Onun halini g ö ­ ren herkes ağlamaktan kendini alamaz.

Daha dün (amaç. Sonuçta Ebubekir (kanımca Fatma'dan da etkilenerek) Ali'yi serbest bırakır. orada etkili bir konuşma yapar. Hz. O yüzden sürekli uğraşıyordu. "Ebubekir'den başka bunu Muhammed'den duyan var mı?" diye sorar. Sonuçta Ebubekir şunu diyor: "Dediklerin doğrudur. Ancak etraftakiler. Halifeliği artık başka familyeler yürütsün" der. M u h a m m e d ' e en yakın kişi olması münasebetiyle bana ilerisi için. ancak bu konuda şöyle bir hadisi de var: "Bizim familyemizde hem peygamberlik. Ali d e ­ vamla. "Ey Ebubekir. en çok halife Ömer'i düşündürüyordu.kadınlarla (Fatma'yı kastederek) işimiz yok" diyerek daha da sertleşir. Bu adam bize teslim olmazsa v e y a ha­ yatta olduğu sürece. Burada Ali. Muhammed bu görevi bizim yanımızda sana tavsiye et­ ti. İşin böyle sürüncemede kalması. ne çabuk Muham­ med'i unuttunuz. beni halife ola­ rak kabul edin diyebiliyorsunuz. izin ver de . yani ya­ kın zamanda) beni halife kabul etmediniz mi Muham­ med'in huzurunda. onu getirenlerin hepsinin ellerinde kılıç vardır Ali serbest bırakılınca. Ebubekir'den sonra sorun olacak diye düşünüyordu. "Ebubekir doğru söyler. siz de bunu bil­ miyor musunuz!" diye seslenir. tabii ki Ali'nin elinde silah falan yok. ey burada bulunanlar. biz şahidiz" derler. hem de halifelik olmaz. Ali o haliyle bile. "Kendi aranızda üs­ telik de Ka'be içinde planladığınız o anlaşmayı işte bugün hayata geçiriyorsunuz: Ki Muhammed giderse biz halifeli­ ği onun ailesinden alacağız demiştiniz der. Ce­ bel ve Salim (yani Ebubekir'in kadrosu). henüz küçük olan Hasan ile Hüseyin'in hazır oldu­ ğu bir sırada Ömer. Ebu Ubeyde. almışlar. hangi hakla bu insanlara. Muaz b. halifelik hakkımdır der. "Bu adam sağ kaldığı sürece seni oraya rahat çıkartmazlar. Bir gün. minberde olan Ebubekir'e. Başta Ömer.

Avam. Cennetle müjdelenen Zübeyir b. Muhammed'in bakı­ cısı olan Ümmü Eymen gelip Ebubekir-Ömer'e kızdı. Bu gibi açıklamalar İslami kaynaklarda da var. Mikdat ve Selmani Farisi gibi. Yine bu tartışmalarda ip Ali'nin boğazında duruyordu. "Ey anam oğlu (Mu­ hammed'i kastederek) beni zayıf düşürdüler. çıkarın bunları camiden" dedi. önemli skandallar anlatıyor. "kork­ mayın bir şey yapamazlar" dedi ve onları yatıştırmaya ça­ lıştı. Kitab'ü Sakife. Bunu duyan küçük yaş­ taki Hasan ile Hüseyin ağlamaya başladı.öldürelim" diyecek kadar ileri gitti. Ali onlara. Muhammed ailemizde hem peygamberlik. Bundan sonra sıra Ali'yi des­ tekleyenlere geliyor. s. Aslında bu yazar çok şeyler. ben sade­ 280 ce konuyla ilgili bir ö z e t ç ı k a r d ı m . Ö m e r orada Büreyde'ye de çatıyor. Ebubekir'i kabul ederken ip hâlâ çözülmemişti diye ekliyor Selim Hilali. Ebu­ bekir bu açıklamayı doğruluyor. Bu sefer Büreyde Ömer'le tartıştı. hakaretler yayılınca. Bu arada Ömer. tabii ki onların sonu daha kötü bir şekilde getirilmiştir. . O yüz­ den Ali'yi kabul etmiyoruz diyor. Kabul sırasında Hz. 'bu açıklaman vahiyle mi. hakaret edip onu susturuyor. Ali halife olsun" deyince. diğer adı. sen ve Ebubekir. ancak kendi elini yumruk şeklinde tutmak suretiyle (yani kerhen) Ebu­ bekir'in eline dokunduruyor. " H e l e bize ve kadınlara bakın. 151 ve devamı. Sonuçta Ali mec­ bur kalıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ediyor. Ebu Zer-i Gıffari. Bu tartışma. yoksa senin görüşün mü' demediniz mi diye sordu? O da vahiyle bunu söylüyorum dedi. nerdeyse öl­ dürecekler" diye okuyordu. hem de halifelik olmaz demiş diye. A m a bu 280 Kitab-ü Selim bin Kays Hilali. ancak yine yukarıda sözü­ nü ettiğim hadisi ö n e sürüyor. "Mu­ hammed. Ali Kur'an'dan.

"Fatma'nın Ebubekir'e kızdığını. "Şayet direnirlerse onlarla savaşacak­ sınız" talimatını da veriyor. cilt 1. . bağırıp çağırarak arkasından gittiğini. A m a burada önemli olan konunun işlenmesidir. Ebubekir'in halifeliği bölümünde. aynı zamanda küçük olan Hasan ile Hüseyin'in.o zaman işin doğasında bu disiplin vardır. Buna. Ali. Mesela Ö m e r Rıza Kehhale.282 Burada şunu belirteyim: Belki bu boğazına ip geçirme olayı ağır gelebilir. daha ö n c e de değin­ dim. Bir kere e ğ e r Ali direnmişse -ki direnmiş­ tir. en azından eşi Hz. insanlık dışı bir şekilde Ebu­ bekir'in yanına götürüldüğünü. 'A'lam-i Nisa' adlı ya­ pıtında İbni Küteybe ve İbni Ebi'l Hadid'den alıntı yaparak Ali'nin boğazına ip geçirilerek. Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir'in halifeliği­ ni kabul etmemiştir. Rastgele doğrudur veya yanlıştır diye karar vermek isabet­ li değildir. Ö m e r ve beraberindekileri bu ev baskınına gön­ derirken Ö m e r ' e . Ebubekir'in halife seçilmesi bölümü. herhalde di­ renen bir Ali'yi kalkıp da rahat bir şekilde. Sünni kaynaklara g ö r e şu kesin ki Hz.kitapta anlatıldığı gibi toplu halde olmadığı için dikkat çek­ memiş. Ayşe. babalarının bu acılı haline ağlayarak arkasından koştuklarını yazıyor. 4/116 dipnotunda. Ancak şu da bir realite ki. Fatma'nın da ağlaya­ rak. ölün­ ce de ne Ebubekir. ölene kadar küs kaldığını. buna inanmadığını da ekliyor. A'lam-i Nisa. Hz. ne de Ömer'in cenazesine g e l m e m e l e ­ rini vasiyet ettiğini ve yine Ebubekir ve Ö m e r mezarı başı281 Ömer Rıda Kehhale.Ebü'l Feda Tarih. Daha önce de en başta Buhari'den sunduğum hadislerde Hz.ibn-ü Abdirabbih. ilişkisini kestiğini. Ikdü'l Ferid. bunun doğru olmadığını. 2 8 ' Birçok kaynakta şu cümle ortak olarak işlenmektedir: Ebubekir. Alıntı yaptığı İb­ ni Hadid'in. 1/156. b. merasimle g ö ­ türmemişlerdir. 282 a.

Fatma öl­ müş ya da öldürülmüş bize ne? Böyle değil aslında. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Hz. Fatma'nın bu bas­ kın sırasında başına nelerin geldiği. Fatma ile ilgili bundan son­ raki bölümü de birleştirmekte fayda var. Fatma Öldürülmüş mü? Bir kere insan g e n ç iken de ölebilir. Bu yetmiyormuş gibi. Kaldı ki Hz. Ebubekir. Bu bi­ linmeyenle! deşifre olursa. Fatma ile Hı. Ali tarafın­ dan g e c e gizlice gömüldüğünü belirtmiştim. Hz. Ali halifeliği nasıl ka­ bul etti bölümünde değindim.na gitmesinler diye onun vasiyeti üzerine Hz. bunları bu bölümde detaylıca an­ latacağım. Hz. nasıl baskılarla karşılaş­ tığı ve Ömer'in onu öldürüp öldürmediği cevap verilmesi gereken sorulardır. İslami kaynaklarda anlatılıyor. Bu sorulara açıklık g e t i r m e ğ e çalışaca­ ğım. Burada. halifelik makamını kullanarak Fatma'nın ölümünden sonra onun küçücük/yaklaşık 10 yaşlarındaki kızını (Ümmü Gülsüm'ü) nikâhına alıyor ve bu ikiliden iki çocuk da dünyaya geliyor. kutsal diye anlatılan ve kökeni . Buna. b) Yoksa Hz. 60 yaşlarındaki halife Ömer. Şu sorulabilir: 14 asır öncesine ait bir olay. Fatma'nın Ö m e r tarafından katledildiğine ilişkin İslami kaynaklarda çok önemli kanıtlar var. Fatma babası öldüğü sırada hamileydi. Ali'nin evinin yakılmasına karar veriyor ve ni­ tekim de gereken yapılıyor. bu bir realite. halifeliğini kabul etmedi diye ceza olarak Hz. tek başına soru işaretidir. Hatta Ebube­ kir ve Ö m e r mezarını bilmesinler diye gömüldükten sonra kabrinin yerle bir edilip tesviye edildiği veya Ali'nin kendi evinde g ö m d ü ğ ü . Ancak 20 yaşlarındaki Fatma'nın babasının ölümünden hemen sonra ölmesi. bu arada halife Ö m e r tarafından dövülürken çocuk da düşür­ müştür.

Okuyucuların aklına. Cerrah. Ibni'ül As. kadın kan revan içinde kalıyor. ya da ben evi üzerinize yakar-yıkarım diyor. Mesleme.mitolojilere dayanan İslamiyet'in gerçeği anlatılırsa. Salim. Kays. Daha önce de belirttim ki. bağırıp çağırıyor. Önce olay nedir kısaca belirteyim. 14 asırdır hiç mi duyarlı bir İslam dü­ şünürü bir şey yazıp çizmemiş bunlar hakkında?" soru­ su gelebilir. sonu­ cun nereye varacağı herhalde tahmin edilir: İnsaoğlu. ondan sonra detayı­ na geçeyim. Ebu Ubeyde b. Muaviye. Evet. A m a nasıl değinmişlerdir? Bunu. Cebel. halifelik yü­ zünden Ö m e r Ebubekir'i kışkırtıyor. Muaz b. Sad. . Daha önce de bir vesileyle belirttiğim gibi. Sabit b. Beşir b. Kunfuz vs. Ö m e r e v e girme­ sin diye Hz. İslami kaynaklarda anlatılanlara göre. ka­ derini tayin noktasında tek yetkilinin ancak kendisi olduğu­ nu anlar ve ona g ö r e gerekeni yapar. hem de kapı ar­ kasındaki çivi o sırada onun g ö ğ s ü n e batıyor. "O dönemde bu kadar ağır suç­ lar işlenmiş iken. o sırada Fatma hamiledir. Üseyd. Mu­ gire. buna değinen İslam otoriterleri olmuştur. kitabın sonlarına doğru bazı İslam düşünürlerin savunmaları kısmında çarpıcı ör­ neklerle anlatacağım. arkadan kapıya yaslanıyor. O sırada ayrıca kaburga kemikle283 Başta Halit bin Velit. 283 Sonuçta Ö m e r ekiple birlikte Ali-Fatma'nın evine gidin­ ce kapıda Fatma'yla karşılaşıyor ve orada onunla konuşu­ yor: Ya evdeki insanlar dışarı çıkıp diğer insanların Ebube­ kir'i kabul ettikleri gibi onlar da kabul edecekler. Ö m e r kapıyı zorlayınca Fatma hem kapı ile duvar arasında sıkışıp kalıyor. halife Osman. Muham­ med b. tabii ki so­ nunda kapıyı açıyorlar ve bu arada Ö m e r ayrıca kılıcın kabzasıyla Fatma'yı d ö v m e y e başlıyor. Fatma kapının arkasında durup engel olmak is­ tiyor. Seleme.

Hz.ri de kırılıyor. Bu baskında Fatma çocuk da düşürüyor ve burada hem çivinin göğsüne batmasıyla. işin içinde kasıt var. varolan bilgileri birkaç kaynaktan ayrı ayrı ö z e t şeklinde sunmak istiyorum. ki. Farzedelim ki sade­ ce baskın yapılmış. Ancak bunun ötesi var. Fatma çocuk düşürüyor. "Fatma dururken ben Ali'ye bir şey yapamam" diyordu. i . Yani yalnız kapıyı itip de Fatma düşmüş ve sanki kasıt yok­ muş gibi bir durum söz konusu değil. hem ilgili kaynakları da v e r e c e ğ i m . H e m konuyu özetleyece­ ğ i m . verilen bilgiler Ömer'i hem Fatma. Ömer. O sırada Ö m e r kendisini tek­ meliyor ve hamile olan Hz. Çünkü Ali'yi Ebubekir'e götürdüklerinde o hep. adını da Muhsin koyuyorlar. biran önce Fatma'nın gitmesini istiyor­ du. hem de kırılan kaburga kemikleri ve darbeler sonucu gitgide durumu kö­ tüleşiyor ve hele psikolojisi/morali kalmıyor. Dolayısıyla babasının ölümünden birkaç ay sonra kendisi de bu baskın­ da aldığı yara ve darbelerden dolayı vefat ediyor. Zehebi ve İbni Hacer Askalani olayı şöyle anlatmışlardır: Ö m e r e v e baskın düzenlediği sırada Fatma onun içeri gir­ mesine engel olmak istiyor. Kısacası. ama kimse yara almamış. bir da­ ha Ali'yi Ebubekir huzuruna götürdüğünde artık sorun çık­ masın. Has­ sas bir konu olduğu için. Ali'yi ne şartlarda Ebubekir'in yanına götürdükleri­ ni daha ö n c e yazdım. ayrıca geniş bir kaynak listesini de dipnot olarak ekleyeceğim. İşte bu tek başına izahı olmayan bir durumdur. hem de çocuğun katil zanlısı olarak gösteriyor. beteri var. Şu notu da ekle­ mek isterim. Hatta bazı kaynaklarda (az sonra Safedi kısmında değineceğim gibi) Fatma'nın çocuk düşürme nedeni. Onun için Ö m e r fırsat buldukça Fatma'yı öldürmek isterdi. Ömer'in onun karnına vurması olarak belirtiliyor.

burada şu yorumu yapıyormuş: " A y e t t e g e ç e n Firavun'dan kasıt halife Ö m e r demektir. büyük adam. Ö m e r ve kızlarıyla ilgili nega­ tif o kadar çok şey var ki. ondan öncekinden maksat ise halife Ebubekir ve altı üstüne getirilen Lut kav­ mi de. hafızası güçlü biri diye tanımlamıştır. gerçeği yansıtmayan bir kusur bul­ muşlar ve konuyu şöyle bağlamışlar: Bu adam. ayeti hakkında şöyle yorum yapıyormuş.ö) bu adamdan söz ederlerken. Çünkü adam bu yorumuyla resmi İslam'ın dışına çıkmış oluyor. Yani onlar da bu adamın boş biri olmadığını kabul ediyor. artık dayanamayıp az önceki ben­ z e t m e d e bulunmuştur. A m a halife Ömer'in böyle bir cinayeti işle­ diğini bir türlü h a z m e d e m e y e n bu yazarlar. Aslında Muhammed ve kızı Fatma'ya karşı yapılanlara bakınca adam az önceki yorumu yapmış olabilir.852.352'de vefat etmiş). Zaten kim bu adamı kitabında işle­ mişse hep zeki. ondan önceki ve altüst olan belde halkı (Lut kavmi) hep o gü­ nahı (şirki) işlediler. Zehebi (hicri 748'de öl­ müş) ve İbni Hacer (h.Fatma'nın bu dramını anlatanlar arasında İbni Ebi Darem denilen Ebubekir Ahmet b. "Önder. Kur'an'ın Hakka suresi 9." İşte sözü edilen İbni Ebi Darem ise. Ö n c e ayetin gerçek anlamını v e r e y i m : "Firavun. M u h a m m e d adındaki ki­ şi de var (h. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir kızı Ayşe ve Ö m e r kızı Hafsa'dır" şeklinde bir yorum yapmış. Şunu da belirteyim ki. daha doğrusu bunları eleştirmiş. adamla ilgili açıklamalarının sonlarına doğru. Demek İd onun Ebubekir. İşte bu eleştiriden dolayı bu iki yazar onun açıklamala­ rını sağlıklı bulmamışlar. kendileriyle çelişen ve hiç de mantıklı olmayan. çok zeki" di­ ye başlamışlar. hafızası çok güçlü. akıllı. bir kere bu adamın Kur'an'la ilgi tef­ siri de yok! Dolayısıyla onun ayet hakkında böyle bir yoru- .

Kaldı ki Ömer tarafından Hz. nitekim eften püften kusur bulmak için hazırlar. Z e ­ hebi ve Askalani gibi yorumculardan asırlar önce yaşamış. inançları var. b e l g e var. mantık var ve 14 asır önceki bir toplumun örf-adetleri.. ama o saçma­ lar Kur'an'ı sarsmadığı için. A m a onun verdiği bilgiler resmi İslam tarihinin dışında ol­ duğu için ille de ona bir kusur bulmak zorundalar. hem de ona ö n e m verip çoğu kaynaklarında kendisine.. ama rastgele çamur atmakla olmaz ki. "Allah belasını versin" şeklinde çok yakışıksız-sığ bir ifade kullanmışlar. İşte şartlanma böyledir: Bu adam. Benim hakkımda da kötü düşünebilirler. Fatma'nın başına getirilenleri sadece bu adam aktarmıyor ki. İşin ilginç yanı.mu nerede yaptığı da ilginç. bir de de­ mokrasiyle yönetilen ülkeler var: Görünen köy kılavuz is­ temez. ona kusur bul­ mak için iftira da olabilir. onlar da Kur'an mantalitesine uygun olduğu için sorun oluşturmuyor. H e m Suyuti hem de Zehebi. Daha doğrusu. sözü edilen adam hak­ kında. asırda) buna g ö r e şekillenen devletler var (İslam ülkeleri). Ortada bilgi var. zaman olarak Muhammed'e ve o günkü olaylara daha ya­ kın: Aralarında yaklaşık dört asırlık bir zaman dilimi var. pratik olarak da şu an ( 2 1 . Sünni şahsiyetlerden daha fazla yer veriyor. Adamın bu farklı açıklamalarından ötürü az ö n c e sözünü ettiğim yazarlar gi­ bi başkaları da onun hakkında olumsuz açıklamalarda bu­ lunmuştur. Bu şunu gösteriyor: . Halbuki İslam'da en meşhur tefsirlerde bile sayısız saçmalar var. ilim var. Bir de bu yorumdan dolayı adamın tüm sözleri de ya­ landır sonucunu çıkarmak da doğru değil. çocukların bile kullan­ maktan imtina ettikleri. Zehebi hem bu adamı eleştiriyor.

Fatma Ö m e r ' e . 15/578. Hz. "Biliyorum. ama nedense o şartlanma çemberini kıramamışlar. Dolayısıyla ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim" yanıtını verir. "Evet. Ebi Darem kısmı.Demek ki aktarımları bunların kafalarını karıştırmış. ama sonuç aynı. c-) Suyuti'nin Tabakat'ül Huffaz s. 2 8 4 Belazuri (Ö. 2/283. s. Ali'nin evine gönderirken (gelip onu halife olarak tanısın diye). Bunlar gidince Ö m e r bir de eline -gerektiğinde evi yakmak için. A m a daha sonra Ö m e r halife olunca adamlarını gönderip onu orada katle284 a) Zehebi. 1-) 'Siyer u A'lam-i Nübela'. "Onu yakalayıp getirirken en disiplin­ li/haysiyet kırıcı bir şekilde getireceksiniz" emrini de verir. "Peki bu halifelik hakkımız değil miydi?" diye sorunca Ebubekir. bazı kaynaklarda ateş. Şunu da belirteyim ki. Ahmet b. Ali Ebubekir'e. b-) Askalani. Ubade). no: 852 3-) 'Mizan'ül itidal'. Bir rivayete g ö r e de Hz. Ömer'in der­ dinden Şam'a kaçmak zorunda kalır. 1/609 Ahmet b. Sırri kısmın­ da. bazılarında ateş fitili gibi farklı kelimeler kullanılmış. 2 ) Tezkirefül Huffaz. Muhammed b. Belazuri burada fark­ lı rivayetler de aktarır. böyle yapmakla senin babana geleni (dini) güçlendiriyorum -alay edercesine-" şeklinde karşılık veriyor. Sırrı b. 3/884. "Sen evimi mi yakmak istiyorsun ya Ö m e r ? " diye sorunca. Lisabü'l Mizan. no 551. Ebubekir'in diğer rakibi (Sad b. ancak Ali'nin altı ay (Fatma'nın ölü­ münden) sonra gidip Ebubekir'i kabul ettiği bu meşhur ha­ disi o da buraya alır. N o : 759.ateş fitili alır. Muhammet b. Yine onunla Ö m e r arasında meydana gelen tartışmalardan söz eder. ancak bu işte fitne vardı. .276) bu konuda özetle şunları yazıyor: Ebube­ kir Ömer'i Hz. kabul ediyorum ki senin hakkındr. 362. Ömer.

az önce Zehebi'nin eleştirdiği İbni Ebi Darem daha dünyada yoktu. Zaten Belazuri bu konuyu işlerken. Bu arada Ebubekir'in hanımı Esma binti Umeys. Ebubekir vefat edince Hz. b-TDV ansiklopedisi. 1/586. Ensabü'l Eşraf. Traih-i Hamiş. Kısacası. o da M e s leme'den. c.. o da İbni Avn'dan al­ mış şeklinde farklı bir liste ile olaya ulaşıyor ve dediğim gi­ bi hiç kimseye de ç a t m ı y o r . Hz. böyle bir planları var. İbni Teymiyye gibi bu konuyu anlatırken kişilere kusur bul­ maya çalışmamıştır. bir ara Ebubekir tarafı (tabii başrolde hep Ö m e r var). Ebubekir-Ömer ile Ali ve taraftarları arasındaki hoşnutsuzluk d e v a m eder­ ken. Ali onun bu hanımı ile evlenir (İslam tarihinde bu evlilik tartışmasız ve itirazsız285 a. hicri 279'da vefat etmiştir ve Zehebi.346. Fatma ile ilgili de. Belazuri bu konuda e p e y bilgi toplamıştır ve eski tarihçilerdendir. baskıncılar kapıyı sıkış­ tırınca. Baskında evin kapısını yakarak Ali'yi zorla alıp götürdüler diye yazıyor.h)'nin aktardığı bilgiler daha farklı ve net.. tedbirini al der. hamile olan Fatma kapı ile duvar arasında kalıp sı­ kışıyor ve bir erkek çocuk düşürüyor bilgisini verdikten sonra şu enteresan açıklamayı da yapıyor. Belazuri 276'da vefat etmiş. Esma md. Böylece bu suikast planı da başarısız olur. Örneğin. 2 8 5 Mesudi (ö.bekiri. çareyi Ali'yi ortadan kaldırmakta bulur ve bu konuda göre­ vi Halit bin Velit'e verirler: Sen gidip şu şu şekilde onu kat­ ledeceksin diye.ibni Esir. d. İbni Ebi Darem ise 352'de ölmüştür.D. kendisi de Süleyman'dan.Belazuri. Ali'ye gizliden bilgi iletir. Üsd. Yani Belazuri farklı kişilerden bilgi almış­ tır. 2/284.der ve tuvalete giderken cinler çarpmış şeklinde bir de ko­ mik hikaye uydururlar. . H z . İlginçtir ki. 11/422. no: 6706. ben bu bilgiyi Medaini'den aldım.

H) ve Şehristani (ö. halifeliğin Muhammed tarafından Ali'ye verildiğini. Ali ve arkadaşlarını evden almak için baskına gidince. Buna uymayanın toplumda yeri yoktu. Bu yüzden onlar orayı terk ediyorlar. Bu adam birçok önemli sahabeyi eleştiri­ yor. Bunlarda hayat böyleydi i ş t e .h). Anlaşılan. sadace bildiklerini aktarır geçer.294. O d ö n e m de buna benzer bir g e l e ­ neğin varlığı söz konusu. 2 8 7 Safecü (Ö.548. Ebubekir'den önce Hz. kendi zamanın­ da itikadi bir mezhebin başını çekmiş olan İbrahim b. Daha enteresanı. ancak Ömer'in Ebubekir için 286 Mesudi. 'İspatü'l Vasiyye'. Seyyar/Nazzam (160-231) hakkında bilgi verirken bir yerinde şunu aktarıyorlar. Burada önemli olan. o zaman hür bir kadı­ nın kavgalarda türbanını çıkarması önem arz ediyormuş. . bir kadın araya girip tülbendini çıkarsaydı.h). 2 8 6 tabii ki Mes'udi bunları anlatırken Zehebi gibileri olayı aktaran ki­ şilere çatmaz. Hz. Bu inanç benim yaşadığım ç e v r e d e de vardı. 287 Yakubi. bu Esma. Ö m e r ve ekibi. iki kişi kavga ettiği zaman. ayıplanırdı. Yakubi'nin de anlatımlarından Fatma'nın en azından psikolojik olarak rahatsız olduğu ortaya çıkıyor. s. Yakubi (ö. her iki taraf kavgayı bırakırdı. Ali ve Zübeyir'in kılıçla­ rını alıp evin içine giriyorlar (Çünkü e v d e muhalif olanlar vardı.764. Ancak kendi­ si Mute harbinde öldürülünce bu kez de Ebubekir'le haya­ tını birleştirmişti. 153 vd 'Kıssat'ü Sakife' bölümünde. 2/139 vd. onları alıp götürmek istiyorlardı). Fatma bağırıyor ve "Eğer evimi terk etmezseniz ben türbanımı çıkarıp sizi Al­ lah'a şikâyet ederim" gibi ifadeler kullanıyor.dır: Olmuştur) ve bunlardan iki çocuk (Yahya ve Avn adın­ da) dünyaya gelir. Ali'nin ağabeyi Cafer'le evlenmişti. çoğu insanların bunu bildiğini.

el-Vafi bi'l Vefeyat.çalıştığını ve buna engel olduğunu belirtiyorlar. Ali'yi de eleştirdiğini yazıyorlar. Onun bu güzel tarafını belirttikten sonra. s. . Aynı za­ manda bu kişinin Hz.732. Fatma'nın karnına vurması sonucu Fatma'nın çocuk düşürdüğünü de aktarıyorlar.Feda (h. Bu da diğerleri gibi bilgi vermektedir. no: 9 1 . Şehristani. Bunun anlamı. hicri 231'de vefat etmiş. A m a niye yalan-iftira? Bunun açıklaması yok. 71. O yalnız Allah'a inanan bir insandı. o zaman İslami kaynaklarda bu gibi tartışmalara neden olan insanlara ne­ den yer v e r i l m i ş ? 2 8 8 İbni Abd-i Rabbîh (h. gerçek olduğuna ka­ tılmıyorlar. Bir taraftan sözünü ettikleri. el-milel'ü ve'l Nihal. Mesela adamın lakabı Nazzam'dır. "Bu yalandır.328. bir baloma her şeyi nizam ve intizam içinde olan kişi demek. hem oluşturduğu cümleler anlam bakımından harika. Ömer'i Hz. A l i ' y e gönderirken "Şayet direnirierse savaşırsınız" tali288 Safedi.ö). ifti­ radır" şeklinde tek bu iki kelimelik dipnot düşürmüşler.ö) Ebül. sadece evethayır şeklînde geçiştirme var o kadar. Da­ ha sonra bu halifelik davası yüzünden Ali'nin evine yapılan baskında. kitabını redakte edenler de. Ömer'in Hz. Halbuki sözünü ettikleri kişi daha eski bir tarihçi. ondan alıntı yaptık­ ları adamı göklere çıkarıyorlar. peygamberlere inanmı­ yordu (Yani deist bir insandı)" anlamında ona bir de bir ta­ nımlamada bulunmuşlardır. "Aslında korku olmasaydı bu adam İslam'a inanmazdı. Her iki yazar bunu kaynaklarında işledikleri halde. 6/15. hem de edebi yapısı itibariyle çok gü­ zel demek. Peld m a d e m bu gi­ bileri (daha önce benzer bir örnek Zehebi ve Askalani'den vermiştim) dinsiz ve olayları çarpıtıyor. Safedi'nin bu adama itirazları yetmi­ yormuş gibi. Ebubekir.

Hz. ya çıkıp Ebubekir'in halifeliğini kabul ederler. Örneğin Fatma hayatta olduğu sürece Ali'nin Ebubekir'i kabul etmediği rivayetleri de anlatıyor. Bir de Ebubekir'e karşı halife adayı olan ve Ömer'in baskısı sonu­ cu Şam tarafina gitmek zorunda kalan Sad bin Ubade'nin de olayını anlatıyor: Sonunda Ö m e r adamını gönderip onu Şam'da katlediyor gibi bilgiler veriyor. Fatma'nın evini yakıp yıkmışlar. Kendisi. Ebubekir'in halife seçilme­ sinden söz eden bölüm. Ikdü'l Ferid. tabii ki aynı yazar aşağıya doğru farklı şeyleri de aktarıyor. Bunu da. "Evet. bazıları gibi savunma da yapmıyor. "Bazı ahmak-beyinsiz kişiler derler ki. 2 8 9 İbni Teymiyye (h. Ebü'l Feda. evden çıkmazlarsa. Olay sadece bundan ibaret­ tir diyor.732. . Ali ve Fatma'nın evini yakmak için götürüyor (yazar özellikle bu­ nu belirtiyor). Giden baskın grubunu ilkin Hz. 5/13. Bu arada şunu da söylüyor: Aslında sana karşı değilim. Zaten savunmalar kısmında bunun da y o ­ 290 rumlarına yer v e r e c e ğ i m . Kur'an'ı kitap haline getirinceye kadar toplumun içine g i r m e m e y e yemin içtim. herhangi bir itirazda bulun­ muyor. tabii ki bu yazar olup bitenleri normal karşılıyor.matını veriyor. Kendisi sadece tarihi bilgiyi verip g e ç i y o r . evimi mi yakarsın ne yaparsın?" diye soruyor. Ö m e r giderken beraberinde ateş meşalesi­ ni de götürüyor. Ömer'in elindeki ateş korunu görünce. Tarih. 8/291. Ömer. onun karnı­ na vurup çocuğunu düşürmüşler" diyor ve bu gibi yazarla­ ra küfür ediyor. 290 İbni Teymiyye. Fatma karşı­ lıyor. Sonuçta Ali çıkıp Ebubekir'in yanına gidiyor ve onu ka­ bul ediyor. 289 Endülüsi.ö) bu konuda çok kısa bir bilgi veri­ yor. "Bu ne ateş­ tir. ya da evi yakarım" karşılığını veriyor. halifelik yüzünden Hz. Minhac'ü Sünne.

münasip olmayan bir şekilde e v i m e baskın düzenleyen. Ya bu iş olacak. Ömer gelince. Hz..656)'in konuya ilişkin verdiği bilgiler farklı. O sı­ rada birileri onu. Hz. babamın cenazesini yerde bırakıp makamını sağlamlaştırmaya çalı­ şan. İşle bu yazar. Muhammed bu­ nun haberini alınca. içerde Hz. . Ali'yi desteklemek isteyen bir kısım insanlar Hz. Fat­ ma'nın evinde toplanıyor. Fat- 291 Ömer Rıda Kehhale.Ömer Rıda Kehhale farklı bilgiler veriyor. bize halifelik konusunda hak tanı­ mayan kişilere halifelik sözümüz yoktur" diyor. Kur'an'ı kitap haline g e t i r m e y e n e kadar bir y e r e çıkmam" diyor. Fatma bu baskından 291 nasıl etkilendi konusuna açıklık g e t i r m e k . bunu yapan kişinin katli vaciptir diye fetva veriyor. " N e yapmak istiyorsun. Ebubekir'in halife seçilmesi aşamasında Hz. Ebubekir. İbn'i Ebi'l Had iti (ö. Bunu yapan kişinin adı da Hübar/Hebar b. Fatma'nın durumu aynı madde­ ye tabidir. 4/114. "Çok çirkin. Fatma kısmında. Bunun uzun bir bölümünü Ali'nin nasıl halifeliği kabul ettiği kı­ sımda zaten anlattım. Bundan sonra çıkıp Ebubekir'e biat etmeye gidiyorlar. hamile olan kadın y e r e yığılıyor ve çocuk düşürüyor. Burada amaç. ancak Ali gitmiyor. "Dışarı çıkın" diye sesleni­ yor. Dolayısıyla Hz. "içerde Fatma olsun fark etmez. "Ba­ na ateş verin" diyor ve "Allah'a yemin ederim ki. O sırada Fatma. bizi hiç takmayan.. Fatma var" diye uyarınca o. Esved. Ömer'i onların üzeri­ ne gönderiyor. ondan da bir kesit sunayım. Muhammed hayatta olsaydı. ya çı­ kacaksınız veya evi sizin üzerinize yakarım" diyor. "Ye­ minliyim ki. En son yanındakilere. A'lam-i Nisa. ya da yakarım" diyor. ancak onlar dinlemiyorlar. Muhammed'in kızlarından Zeynep Mekke'den M e ­ dine'ye g ö ç etliği zaman onun önünü kesiyorlar.

Dolayısıyla sözlerine güven yoktur diyor. no: 14138. İbni Ebi Şeybe (159-235) ve Hindi (ö. Ebubekir kısmı.ö) de bu halifelik tartışmalarına değiniyor. A. adamı ya­ lancı ilan ediyor ve bu şekilde üstünü kapatmaya çalışıyor. Ali ve Zübeyir b. Yani burada olayı irdelemek yerine. Ömer'in Fatma'yı dövdüğünü. Dar u ihyai'l Kütübi'l Arabiyye. Avam. Ancak bu şu de­ mek değildir ki bu insanlar senin evinde toplansınlar. Mesela bir itikadı m e z h e p kurucusu olan Nazzam hakkında "Bu adam. Ebubekir halife seçilirken. b. M u h a m m e d ' e karşı komplo kurup suikast yap­ mak istediğini" iddia ediyor. Bu­ nun üzerine Fatma içeri girip onlara bilgi verince kendileri çıkıp Ebubekir'in yanına. Musannaf. Yani İbni Hadid'e g ö r e halife Ömer'in katli vacipmiş. o arada Hz.ma'ya bunu yapan kim olursa onu (lan) da katlederdi/bun­ ların katli vaciptir diyecekti d i y o r .975. 14/193. Zımnen de olsa en azından Ömer'i kastediyor. mu­ halefet yapsınlar ben de onları çıkarmayayım.İbni Ebi Şeybe. Kitabü'l Megazi. 292 ibni Ebi'l Hadid. Hz. no: 37045. cilt 20/579-584. ancak bunlara inanmıyor. Bunun verdiği farklı bilgi böyle. 2 9 2 tabii ki yapanlar da belli. Kenz'ül Ummal. 293 a. Çıkmazlarsa kesinlikle ben evi içindekilerle birlikte yakarım diyor. . Şerh'ü Nehci'l Belaga. Ömer bunu duyunca çıkıp oraya gidiyor (burada Ebubekir'den söz edilmiyor) ve Fatma ile karşılaşınca şunu diyor: Biliyorsun ki en çok ba­ banı seviyorum ve ondan sonra da seni. Fatma'nın yanında bu halifelik konusunda fikir alış verişi yapıyorlar.h) bu konuda şu bilgiyi aktarıyor. Kahir İsferaini (h.429.el-Mütteki Hindi. yine Ömer'in imanının zayıf olduğunu. halifeliğini kabul e t m e y e gidiyor­ 293 lar.

s. Heysemi ve daha birçok tabakat kitapları da bu isimlendirme olayını aktarmışlardır. Müstedrek. Muhammed henüz hayatta iken.. Konuya ilişkin varolan rivayetlerde biraz fark var.Ahmet b. Ba­ zılarında Kuntuz adında biri baskın sırasında Fatma'yı tek­ meleyince çocuk düşürüyor deniliyor. 43. el-fark'u Beyne'l Firek. 2 9 5 Bu ancak ek bilgi/detay. Mısır'ın Sünni ve meşhur şairi Ha­ 296 fız İbrahim bunu çok açık olarak şiirlerinde işlemiştir. bu ev baskınında aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. eldeki yazılı veriler bunu gösteriyor. hem de Ö m e r kılıç kabzasıyla onun kaburga kısmı­ na vuruyor ve o b ö l g e d e kırılmalar meydana geliyor. Şübeyir ve Müşbir ise. yoksa kesin olan bir şey var ki.Hakim. 296 a-) Muhibbüddin Taber. Fatma'nın evine yapılan baskında kendisi çocuk düşü­ rüyor. Ya­ ni ecelle değil. babasının vefatından birkaç ay sonra o da vefat ediyor.Üsd'ül Gabe Hasan b. Kapı zorlanınca arkasındaki çivi de Fatma'nın göğüslerine batı­ yor ve bu hengâmeden sonra g i t g i d e durumu ağırlaşıyor. "Bizim çocuk (Fatma'nın baskın anında düşür­ düğü çocuk) doğduğunda e ğ e r erkek ise adı Muhsin ol­ sun. 295 a. Hanbel 1/1 18. c. 2 9 4 Konuya ilişkin İslami kaynaklardaki bilgiyi özetlersek. Ali kısmında. b.A m a ne hikmetse kitabında yer verdiği diğer inanç ekolle­ rinden ziyade buna çok yer ayırmıştır. Divan. bizim de aynı kalıba/ölçüye gelen Hasan Hüseyin ve Muhsin olsun" d e m i ş . Bazı İslami kaynaklarda Ali ve Fat­ ma'nın evini yakıyorlar. Bazılarında Ö m e r kapı­ yı itince Fatma düşüyor ve o sırada çocuk düşürüyor. . Nasıl Harun peygamberin çocuklarının adları Şeber. Hz. s. Kimi rivayetlerde geçiyor ki. Kimi kaynaklarda da Ö m e r kapıyı itince Fatma hem y e r e düşüp çocuk düşü­ rüyor. 103. s. 294 El-isferaini. Delailü'l İmame.. b-) Hafız ibrahim. 82: Burada Ömer Fatma'nın evini yaktı diyor.

N e ­ den? Açıklayayım. Ha­ ni veraset davasından dolayı Fatma kızar. Yani Ayşe'nin bu kadar bilgiyi sızdır­ ması. "Benden sonra M e d i ­ n e ' d e neler oldu?" diye sorar. "Peki daha neler oldu?' Onlar. "Gitme" dedi/engel olmak iste­ di. c. Hayber bölümü kısmı. Fatma'nın ölümünden sonra Ali babama haber gönderdi. kâfirdir" tali­ matını verir ve hacca gider. Dönüşte henüz M e d i n e ' y e var­ madan yolda bazılarıyla karşılaşır.. s. Osman halife olmuş. Megazi. Ayşe. Hz. 298 ibni Şehraşub. ölene kadar ko­ nuşmaz gibi bilgiler vardı. 386-395 . Ebubekir ve Ömer'in zoruna gidiyor ve hatta gidip kabirden çıkaralım. tabii ki Ali'yi bir daha zorlayacaklardı. ama ters tepebilir düşüncesiyle yeniden planla­ rından vazgeçiyorlar.3/365 ve devamı. 2 9 8 Burada konunun özetine ara verip farldı bir şey eklemek istiyorum. "Artık benim için M e 297 Buhari. Kays Hilali. Bir de anlatıl­ dığına g ö r e Ali Fatma'yı kendi evinde g ö m m ü ş . e v i m e gel halifeliğini kabul ede­ yim diye. ancak babam gitti şeklinde uzun bir hadis aktarıyor. "Bu Nasel'i öldürün. Aslında Ayşe'nin az önceki bilgiyi vermesi de olağanüstü bir olaydır. yeni bir cenaze merasimi yapalım (in­ sanlar demesinler ki Fatma bunlardan kırgın bir şekilde ay­ rıldı gitti). Ayşe bir da­ ha sorar.Yine en başta Buhari'de g e ç e n ve Ebubekir'in kızı Ay­ şe'nin anlattığı bilgiler var. her taraftan Müs­ lümanlar onu ablukaya almışlar ve mevsim de hac sezonu. 2 9 7 Burada Selim Hilali'nin anlattığı farklı bir şey daha var onu da eklemek istiyorum.Selim b. Osman hakkında. onları daha önce anlattım. doğrusu beklenmemesi gereken bir durumdur. Ö m e r babama. senden sonra Müslümanlar halife Osman'ı katlettiler derler. "Millet Hz. Ali Fatma'yı gizlice defne­ dince. Onlar da. mezarı nerede göster gibi zorluklar olurdu. Menakib'ü Al-i Ebi Talib. Ali'yi halife seçti" yanıtını verince Ayşe.

Hz.İbni Asakir. yine meşhur Fahrettin er-Razi (h. şimdi de farklı konuşuyorsun" deyince Ayşe. Oradakilerden biri Ayşe'nin bu çelişkili durumuyla il­ gili altı mısralık bir de şiir söylüyor.630). cennet müjdesini alan on kişiden biridir.İbni Manzur. 4/459. tarihçi Taberi'nin (h. d. Ali'nin halife seçildiği kısım. 80-88.571).Zebidi. Ali'yi destekleyenlerden Zübeyir b. Ayşe orada "Keşke Osman öldürülmeseydi" deyince adamlar artık dayanamıyorlar. el-lmam ve'l Siyase. Osman kâfirdir. İbni Menzur (H. doğrudan söylüyorlar ona: Sen milleti teşvik ettin. b-Taberi tarihi.ibni Kuteybe. Nasel md. s. Veb. Nasel md.606) kayna­ ğında. 11/670. Ali'nin de kılıcının zor299 a.722). cilt. 8/14. 4/343. Adı Ubeyd b. Ali halife olunca orayı terk e t m e m lazım" diyor ve tekrardan yarı yoldan dönüp Mekke yolunu tutuyor. . 'el-Mahsul fi ilmi usuli'l fıkıh' c. 2-) el-Kamil Cemel vak'ası bölü­ mü. Nasel md.dine'ye yerleşmek uygun olmaz. c. Yine aynı şekilde Hz.Fahrettin er-Razi. Bu. İbni Kuteybe (h. Avam'ın kılıcını zorla alıp onu etkisiz hale getirir­ ler. katli vaciptir dedin. 2 9 9 Eve baskın yapanlar. Tacu'l Arus. Zebid-i (1205. sayısız İslami kaynakta geçmektedir. diğer insanlar da söyledi. e. 3/206. "Doğrudur. bu açıklama en başta Kur'an yorumcusu. g. Şunu özellikle vurgulamak isterim ki. Tarih'u Medinet'i Dımaşk. Ümmü Küllab ve açıkça A y ş e ' y e "Senin durumun çelişkilidir" di­ yor.310ç ö) kay­ naklarında. Hz. İbni'l Esir (h.h) gibi önemli şahsiyetler işlemiş ve bazıları gibi kurtarma operas­ yonlarında da bulunmamışlar: Aktaran şahıslar güvensizdir gibi yakıştırmalarda bulunmamışlardır. A m a isterim ki konuya ilişkin son cümlem ilk cümleden daha güzel olsun" diyor.İbni Esir: 1-) Nihaye.276). f. Şuna da hep vurgu yapıyorum ki bu Zübeyir. Lisanü'l arab. Hz. ben de söyledim. İbni Asakir (h. el-Kelam'u fi'l Ahabar kısmında. 13. Hasan kısmında.

Yine Ebubekir'in Ö m e r ' e verdiği şu talimat birçok İslam o l o g tarafından işlenmiştir: "Gidin onu getirin. Ali. Bir ara helalleşmek. Bu baskınlardan sonra Hz. Muhammed'in kızı olsun. gönlünü almak için Ebubekir'le Ömer. Şayet si- . Hatta Hz. Hz. Fatma. İslami kaynaklarda. Ö m e r ekibiyle birlikte evi basınca. Ve hele Ömer'in şu alaylı sözleri birçok y e r d e geçiyor: Baskın sırasında ev yakmayı Fatma ile tartışırken. Ali'yi Ebubekir'in yanına götürürken kendisi. Muham­ med'in kabri başına gidip ağladığı gibi Fatma'nın da gidip babasına seslendiği ve manevi şikâyette bulunduğu. Bunları anlatan kaynakları kısmen verdim. Hasan-Hüseyin'lerin ağladığı da an­ latılıyor kaynaklarda. M u ­ hammed'in kızıdır sen nasıl evini yakarsın diye? Ömer. Fatma ona yalvarır gibi açıklamaların geçtiği kaynakların haddi hesabı yok. birçoğunu başlığın sonuna doğru dipnot olarak ekleyece­ ğim. içeri girmesinler diye Fatma'nın başındaki örtüyü ya çıkar­ dığı ya da burayı terk etmezseniz çıkaracağım dediği şek­ linde bilgi de var. Zaten Hz. Bu arada Fat­ ma. Baskın sı­ rasında Ömer'in elinde ateş var. evi yakmak ister. Fatma'ya gidip selam verince. Ömer'den sorarlar. Ali kısmında bu konuda gerekli bilgileri verdim. çocuklarımı da yetim mi bırakmak istiyorsun?" dediği şeklinde bilgileri de var. "Yaptıklarımla baban Muhammed'in icraatını daha da güçlendiririm" diyor. "Sen­ den sonra Ebubekir ve Ömer'in başımıza getirdiklerini g ö ­ rüyor musun?" dediği ve bu arada ağladığı rivayetler ara­ sında geçiyor. ken­ disi yüzünü çevirir ve onların selamını bile almaz.la alındığı anlatılıyor. ben yakarım yanıtını verir. mahalle sakinleri. "Peki Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" dediği zaman Ömer'in. "O zaman kellen gider" dediği ve Fatma'nın Ebu­ bekir'e. "Peki beni dul.

4/114 ve devamı Ömer. 22. o örgüt kad­ roları hakkında bu kadar olumsuz bilgiler yazılmışsa. gelmezlik yaparlarsa onlarla sava­ şın ve yakalayıp en onur kinci bir şekilde getirin" di­ yor. Elde o dönemle ilgili (o da tek taraflı. e. Ali'nin evine yapılan baskında Zübeyir kılıçla saldırıyor.Ömer Rıda Kehhale.Belazuri. Yine bu arada Ömer'in Fatma'yı kapı ile duvar arasında sıkıştırdığı ve Ömer'in ekibi tarafından dövüldüğü. keşke Fatma'nın evine baskın düzenlemeseydim diyor. Velit ekibi. ancak fit­ ne var diye görevi üstlendiğini söyler. Bunun dışında o dönemle ilgili zaten başka kanıt mümkün değil.. . Ömer ve Ha­ lit b. A'lam-i Nisa.Muhibbüddin Taberi. Yine bazı kaynaklarda açık bir şekilde Ö m e r bu bas­ kında Fatma'nın evini yaktı anlamında bilgi v a r . Imame-Siyase. s.İbni Kuteybe. Müıuc'ü Zeheb.Mes'udi. Fatma ağlayınca millet de ağlıyor ve şehir adeta mahşer gününe dönüyor. 3 0 0 Birçok İslami kaynakta Ebubekir'in (ölüm döşeğinde iken) bu ev baskınıyla ilgili itirafları var: Bana karşı savaş da yapmış olsalardı.ze karşı koyarlarsa. 2/308. Riyad'ü Nadre. d. Bu olup bitenler karşısında 20 yaş civarındaki Fatma kendi normal kaderiyle mi ölmüş v e y a öldürülmüş mü bu­ nun yanıtını artitc okuyucuya bırakıyorum. açık­ çası insan daha beterini mülahaza edebilir.. g ö r e v Ali'nin hakkıydı. 2/263. Baskın sırasında Zübeyir'in kılıcını alıp kırıyorlar. Kabul ederler 300 a.'Hindi. ben de bunları bir araya getirerek takdim e t m e y e ça­ lıştım. no: 14060. Aynca burada dipnotta geçiyor ki. Fatma da e v d e olsa yakarım diyor. Bu bilgileri İslami ve dolayısıyla o dönemi savunan kalemşörlerin kaynaklarından topladım. c. resmi İslam tarihine dayalı) bazı yazılı bilgiler var. Kimseyi cani ilan etmek gibi bir yaklaşımım yok. Zübeyir ve Ali'yi zorla alıp götürüyorlar. b. Bir dini v e y a örgütü savunanların kaleminden o din. Kenz. Ebubekir Ali'ye hak veriyor. 1/168. Ebubekir itiraf ediyor ki. En^b. bu olup bitenler yüzünden Fatma'nın çocuk düşürdüğü ve Ali'nin kafasına urgan geçirilip götürüldüğü yazılı. f.

(429. . Burada bir bilgi v e r e y i m . s. Şimdi ise en eski ta­ rihçi. Zaman içinde halife Ö m e r döneminde ken­ disi M e d i n e ' y e yerleşir. Hz.Şehristani (h. Halbuki İslam'da ilk tarihçidir o. Hz. s. Şehristani. Kahir Bağdadi. İsmail oğlu Muhammed bugünkü Özbekistan'ın Buhara kentinde dünyaya gelmiş. bu konular­ da Şia kaynaklarında bambaşka bilgiler var.A. Taberi gibi İslam tarihçileri. 6/15.Safedi (764. Kahir Bağdadi. Şerh'u Nehci'l Belaga. Safedi. daha sonra M e k k e . Kendisi o d ö n e m d e yaşadığı hal­ d e .656). A m a sözünü ettiğim yazar. Bugün İslam aleminde Kur'an'dan sonra gelen Buhari adındaki hadis kitabıdır. Kays Hilali'dir. Hz.h).v e y a etmezler bu ayrı bir şey.M e 301 a. b. Muhammed'i görmemiş. ben oralara gir­ miyorum. Hz.h) 'el-Vafi bil'I Vefeyaf. Muhammed döneminde yaşamış. 1/139. net bir şekil­ de Ömer'in bu ev baskınında Fatma'yı dövdüğünü yazmış­ lardır»! Şimdiye kadar konuya ilişkin verdiğim bilgileri. Çünkü O zaman M e d i ­ n e ' d e değildi. Sözünü ettiğim yazar. c. İbni Hacer Askalani. e. Bu adam hicretten iki yıl önce dünyaya gelmiş ve yine hicri 76. İbni Ebi-1 Hadid. 103.İbni Ebi'l Hadid (h. yaygın İslami kaynaklardan sağladım. d. Ali ile bir­ likte çalışmış bir yazarın kaleme aldığı kitabından bazı çar­ pıcı bilgiler özetlemek isterim. 1/268. Yazdığı kitaba kendi adını takarak Kitab-ü Selim' demiş. Lisan'ül Mizan. Muhibbüddin. 6/49.Zehebi (748. f. A.İbni Hacer Askalani (852. 1-) Siyer-i A'lam 15/578 ve 2-) Mizan'ül itidal. ancak Zehebi. resmi İslam'ın dışın­ da bazı bilgiler verdiği için. ona karşı da cephe alınmış ve yazdıklarından hep kaçınmak istenmiştir. yılında vefat etmiştir. Muhammed henüz Mek­ ke'de iken dünyaya gelen "Selim b.548)el-Milel ve'l Nihal. Bu­ nu yazan. Şunu da belirteyim ki. meşhur. 1/21.h).h) el-ferk'u beyne'l firek.

dine'ye gidip Hz. Yani Muhammec'den yaklaşık 3 asır sonra. ancak dağınık oldu­ ğu için onlarınki hep g ö z d e n kaçmış. tekrar olmasın diye şimdiye kadar anlattıklarımı bir daha yazma­ yacağım. Ali ile yaşamış. A m a labii ki yazdıkları resmi İslam tarihiyle ters düşüyorsa elbette ki iyi karşılanmamıştır. meşhur-yaygın olan Sünni ke­ simin anlattıklarımdan pek de farklı değil. Tirmizi'nin 279'da ve Sünen-i Nesai yazarı da 303'te vefat etmişlerdir. hicri 256'da vefat etmiştir. Muhammed dönemin­ de yaşamış. Ali hakkın­ da da farklı bilgiler veriyor. vefat ettiği ta­ rih 261'dir. Halbuki aynı bilgiler İslanii kaynaklarda da var. Selim Hilal-i'ıin kitabındaki bilgileri özetlerken. Yani şimdiye kadar anlattıklarımın hemen hepsini jaten içeriyor. ancak tüm kitabı­ nı bu gibi konukra ayırdığı ve bazı konuları da net konuş­ tuğu için onunki g ö z e çarpıyor ve bu nedenle de Sünni ke­ simin çizgisi dışnda biri olarak değerlendiriliyor. ben onlardan bir kesit sunacağım. Aslında onun yazdıkları. o da çok deği­ şik coğrafyalardan gelip Muhammed hakkında bilgi topla­ yıp yazanlar doğru kabul edilirken. ancak burada yalnız Fatma'yı ilgilendiren noktaları yazacağım. biraz önce de belirttim. olayların içinde olan Selim Hilali gibileri yanlış kabul edilmektedir! Kaldı ki. bu adam hep Hz. Yine en az Buhari kadar önemli olan Sahih-i Müslim'in yazan Nişaburludur. Yazar Hz. Bu baskın şuasında Ömer. mücadele vermiş bir Müs­ lüman'dır. Muhammed'e ait bu hadisleri toplamış. ancak ilave bilgiler de var. Bu kısa notu düş­ tükten sonra kitabından bir özet vereyim. Ben kısmen Ali bölümünde bunları ekledim. Yine Ebudavud'un yazan 275'te. Kitap bu gibi konulara özel hazırlandığı için her şeyi çok detaylı almış. Fatma'nın kapısına varınca Fatma. "Senin yüzünden ne yapalım ya Ömer bizden ne is- .

hem de halifelik olmaz" diyordu. hangi hakla. Bu arada Fatma'nın bu halini gören Ümmü Eymen ve Muhammed'in eşlerinden Ümmü Seleme. fitne çıkacak. ağlamayan yoktu. Fatma burada aldığı darbeler ve yaralar sonucu vefat ediyor. ama çok da riskli" demişti. Fatma hep "Baba senden sonra bunlar başımıza neller getirdiler!" şek­ linde feryat ediyor. neden bu ma­ kamı gasp ettin diyor. hangi yüzle sen bu insanların başına geçip de halife oldun. Ö m e r ' e kızıyor. an­ cak Hz. Selim'in anlatımına g ö r e adeta savaş alanı. ne çabuk Hz. Bu arada Ebu­ bekir'in ekibi şahitliğe başlıyor: Ömer. Ö m e r ekibine talimat veriyor. evin etrafında odun çem­ berini oluşturun evi yakarım diye. ben de şahidim İd. . Hz. Ve ilkin kapıdan başlıyor yakmaya. Ali dışarı fırlayınca onu yakalayıp boğazına ip geçiriyorlar. Muhammed'i unuttunuz. ancak Idmse kabul etmiyor. Ali o haliyle bile Ebubekir'den soruyor. kılıçlar hep havada uçuşuyor. Hz. Yazar bunları Selman-i Farisi'den akta­ rıyor ve şunu da söylüyor: Fatma o kadar bağırıp çağırıyor­ du ki. e v e t haklısın. ne istiyorsun bu kadından diye. tabii ki tek taraflı. Bu arada Ebubekir. Ebubeldr A l i ' y e . "Bizim ailede hem pey­ gamberlik. bi­ ze ve kadınların haline bakın diyor ve onları oradan kovu­ yor. Ö m e r kapı arkasında Fatma'ya kılıçla (kınından çıkarmadan) vuruyor. M u h a m m e d bir sözünde. Bu nedenle ben bu g ö ­ revi üstlendim. Ö m e r onlara da çatıyor. hatta Ebubekir bile ağlıyordu. "Evet halifelik senin hakkın. An­ cak Ö m e r eylemlerine devam ediyordu ve " H e l e bizimle bu kadınların haline bakın" şeklinde Fatma'nın durumuna hiç acımıyordu diyor.tiyorsun?" şeklinde tepki gösteriyor. Hatırlanacağı gibi başka bir y e r d e yaz­ dım İd. Fatma ba­ ğırınca onun yanlarına ve kollarına da vuruyor. Onun için ben araya girdim diyor.

Zaten çoğu kaynakları konunun başında takdim ettim. . ancak konular çok dağınık. kendisi bunun bilgisini alıyor ve plan sonuçsuz kalıyor. M u h a m m e d ' e karşı ter­ tiplenen başka biı komplodan söz ediyor. İşin ilginç yanı. Güya EbubekirÖ m e r Hz. bunu da hatır­ latayım. ona karşı yeni bir komplo hazırlıyorlar ve yaklaşık 10-15 kişilik bir baskın grubu Veda haccı dönüşünde 'Cuhfe' denilen y e r d e Muhammed'i öldürmeye hazırlanırken. ailesi ve hele çocuklarına karşı haysiyet kırıcı bir şekilde ve arka­ larından çekerek Ebubekir'in yanına götürmeleri ve orda da "Şayet Ebubekir'i kabul etmezsem ne olur?" diye sor­ duğunda. ben sadece kısa de­ ğinmelerle geçiyorum. Fadıl Mes'ıdi. bu yazar kitabında Hz. 'el-Halafet'ü ve'l imame' 4.M. el-esrarü'l Fatimiyye. 302 Kitab'ü Selim Hilal s. Ali'nin Doğazına urgan geçirerek toplum. parçalı yazıldığı için sanki hiç yokmuş gibi bir durum söz konusu. .Cevheri (323.283'te vefat etmiş) 'Kitabü'l Garat.'te ölmüş). Sakife ve Fedek. bir de 386 ve devamı.Hz. 2. Fatma'nın bu halini g ö ­ ren mahalle sakinlerinin de ağlaması ve Ali'nin Muham­ med'in mezarı başına gidip onları manen şikâyet etmesi. Bu kaynaktaki açıklamalar çok teferruatlı. Atiy/e. Fatma ve çocuklarının ağlamaları. Bu yazarın çoğu anlattıklarını başka birkaç kaynakta da g ö z d e n g e ç i r d i m .Mukatil b. Ömer'in ona. Muhammed'in görevi Ali'ye devredeceğini an­ layınca. 149 ve devamı.Muhammed halifelikle peygamberlik aynı ailede olmaz di­ yordu. Selim kitabında hep o dönemle ilgili trajedileri an­ latıyor. Hila Sakafi (h. 3 0 2 Dediğim gibi bunların hemen hepsi İslami kaynaklarda var.' 3. 1.İbrahim b. Şia âlimlerinden başta Meclisi'nin (1111 hicri yılında ölmüş) yazdığı 110 ciltlik 'Biharü'l Envar' adlı yapıtındc daha ağır suçlamalar var. "O zaman kellen gider" demesi.

Ikdü'l Ferid.21 . Fatma olsun ben gerekeni ya­ parım diyor. 3) Ömer Rıda Kehhale. 7) ibni Kuteybe. el-tmame ve'l Siyase. ancak fit­ ne var. hem de daha önce belirttiğim İslami kaynaklarda anlatılmaktadır. " N e yapmak istersin. İbiliyorum halifelik senin hakkındi. 6) Kitab-ü Selim b. Bu söz de birkaç y e r d e geçiyor. sen gittikten sonra nerdeyse beni ortadan kaldıracaklar" demesi hep İslami kaynaklarda anlatılmakta­ dır. Bütün bunlar hem Selim kitabında. 388 ve devamı.. 4/114 vd 4) Tarih-i Yakubi.. ben çok riskli bir g ö r e v üstlendim' demesi. 5/13. Yine Ebu­ bekir'in Ali'ye. Ebubekir'in halife seçilmesi kısmı. Ö m e r bu ev baskınını gerçekleştirdiği an Fatma'nın ondan "Evimi mi yakıyorsun?" diye sorması ve onun da alay edercesine Fat­ ma'ya. A'lam-i Nisa. Kays Hilal-i.Ali'nin evinde onunla beraber hareket eden Zübeyir b. halifeli­ ğin ne şekil ele geçirildiğinin bir kanıtıdır. birçok güvenilir İslami kaynağında da anlatılmaktadır. 2/141 vd 5) Tarih-i Ebufida. s. Halife Ebubekir bölümü. Ö m e r ve ekibi e v e gidince bu zulme dayana­ mayıp da kılıcını alıp dışarı çıkması ve sonunda etkisiz ha­ le getirilmesi. . Avam'ın. 3 0 3 303 DBelazuri. birçok kaynakta anlatılmaktadır. Fatma'nın evi­ dir!" diye uyardıklarında o. Yine Ömer'in baskını sırasında çevredeki insanlar onun elinde ateş görürken. böyle yapmakla senin babanın getirdiği dini daha da güçlendirmeyi amaçlıyorum" demesi birçok kay­ nakta yer almaktadır. "Evet. Ensabül Eşraf. "Gidin on­ ları en disiplinli ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkartıp g e ­ tirin. 1/588 vd 2) Ibn-i Abdirabbih. Hele babasın­ dan kalan mal ve özellikle de Fedek'i vermemeleri ve da­ ha sonra gelen İslam idareciler bunu kendi yakınlarına ve yandaşlarına dağıtmaları tartışmasız bir konu. 1/156. Hele Ebubekir'in Ö m e r ' e . s. gelmezlik yaparlarsa onlarla savaşın" cümlesi."Görüyorsun.

Seyar b. 153 9) Tarih-i Yakubi. 9) Zehebi (Ö. 'el-lmame ve-s'Siyase'.6). b) 'Zehairü'l Ukba.852. 5) Yakubi (h.292. Ahkaın kitabı.' 12) İbni Hacer Askalani (ö. 15/ 578 yine Ahmet b. kafa yorabi­ lir. 'Lisan'ül Mizan' Ulvan b.. Şehraşub. Ali b. 13) ibni Halili. Kenzü' Ummal. Istihlaf kısmı. Müslim. Tarih'ül Hulefa. Muhammed Sırri (ibni Da­ rem) bölümünde 1/139. 305 1) Belazuri. 11) Taberi. 2. b) 'Mürucü Zeheb' kay­ nakları. Hani el-Basrî ksmında. 10) Muhammed D. Kısacası durum iç açıcı değildir. Mebakıb-i AI-i Ebi Talib. (279)Ensab'ül Eşraf. 3 0 5 8) Mesudi. cilt Ebubekir bölümü. diğer adı. Tarihi. Hz Ali ve Fatma'nın durumu detaylıca işlen­ miş. Nizamiye ekolü kısmında.'EI-Vafi bil Vefeyat'. Nazzam/ibrahim b. 4) Ömer Rıda Kehhale. Muham­ med b. b) Siyeri A'lam. Ahmet b. ispatül Vasiye. Merak eden ve Arapçadan anlayan varsa. Davud Beceli ve ibni Ebi Darem md. Sakife beni Saide bölümü. Fatma kısmında. Tarih. no: 14060. Ebubekir ve Ömer'in durumunu izah etmek gerçekten zor. onu üzen beni de üzmüş o l u r " 3 0 4 gibi sözleri de g ö z önüne alındığında.h). tabii ki bu kaynaklarda Ebubekir nasıl halife oldu.548. 6) Safedi (h. 7) Ebü-I Fetih Şehristani (h. Mcnakıb-i Fatma.764. . Bed'ül Hak.ö)' el-Mille ve-1 Nihal' 1/14. 4/1 14-1 17. 1/582-589 ve 2/259 ve sonrası. Da­ ha fazla bilgi için ben uzun bir kaynak listesini aşağıya alı­ yorum. Kuhafe.' 14) Buhari.c). (429) 'el-Ferk'u beyne'l Firek' adlı yapıtı. 3) Mesudi. 1/168 304 Buhari. a) Mizan'ül İtidal. A'lami Nisa. Hz.738). "Fatma ben­ den bir parçadır. Onu kızdıran beni de kızdırmış olur. 3/202 12) MuhibbüddinTaberi. (346) a)"lspat'ul Vasiye" s. Sırri (İbni Darem) kısmında. Ömer'in rolü. a) 'Riyad'ü Nadre'. 'Ebubekir b. 2) İbni Kuteybe Dneveri (279).Bu olup bitenlere karşı ve Muhammed'in. 1 I) Muhibbüddin Taberi. cilt 2/141 10) Hindi. s. 8) Isferaini. Elif harfi. Riyad-ü Nadre. 1 16-119.

Hz. d. . 20) Kenz'ül Ummal. 7. no: 38201 ve 38211. Fatma ise miladi 605 v e y a 609 tari­ hinde dünyaya gelmiş. Denilebilir ki. hem de Ö m e r ona talip oluyorlar. madem onun için yaş farkı o kadar önemliydi. no: 43. Bunu bu kaynağımda özel bir başlık altında anlatacağım. hem Ebubekir. 2/287. Ebube­ kir'in halife seçilmesiyle ilgili. Mucem-i Kebir.c) 60 Yaşlarındaki Halife Ö m e r Hz. Hz. nerdeyse Mu­ hammed'in yaşıtı. 21)Taberani. Ömer. Ömer ile Fatma ara­ sında yaklaşık 25 yıllık bir yaş farkı var. 8/290 ve devamında. cilt 8/463. Nikah. 24) ibni Teymiye (661-728). Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Sahife beni Saide kısmında. 19) Taberi Tarih-i 3/430 Ebubekir kısmı. el-Ahad ve'l Mesanî. 16) A. no: 9758 vedevamı. ancak Muhammed. 13. "Kızım kü­ çüktür. Ebubekir kısmı.Nesai. N o : 7175. 18) İbni Kesir. Tac: Nikah kısmı. c. no: 14113. 30 ve Muhtasar'ü Tarih-i Dı­ maşk. peki niye diğer kızlarını (Zey­ nep. bab. 'Ikd'ül Ferid'. . Ali ile evlenmemiş iken. Megazi kısmında. Şimdilik şunu söyleyeyim: Müslüman kamuoyunda yanlış bir bilgi var: Bir kere Fatma dışındaki kızlar Hz. no: 3219.Tabakat-i Ibn-i Sad. b. 17) Ebni Ebi Asım. Razzak. . Ebubekir kısmı. Kaldı ki.Ali Nasıf. Fatma'nın Kızıyla Evleniyor. 22) Ebü-I Feda. Üsd. 'Tarih'. miladi 581 veya 586'da doğmuş. Muhammed'in de- Sjı. Bidaye-Nihaye. Musannaf. 15) İbni Asakir. Bu durumda. Aşerei Mübeşşere. Fatma he­ nüz Hz. Ümmü Gülsüm) o küçücük yaşta evlendirdi ve hem de Osman onların dedesi durumundaydı. cilt. Sakife Beni Saide. Sakife Beni Saide bölümü. el-Osmaniye. 27) Heytemi. 25) ibni Abdirabbih. Ali'ye v e r i y o r 3 0 6 .ibni Eesir. Ebubekir kısmında. Rukiyye. 26) Cahız. 306 a. 'Minhac'ü-s Sünne. Savaik-i Muhrika. 23) ibni Ebi Şeybe. 5/ 269. Musannaf. aranızda yaş farkı vardır" diyor ve onlara değil de.

günün bi­ rinde Fatma'nın kızıyla/yani Hz. Peki. daha sonra Hüseyin ve Zeynep dünyaya geldiğine ve daha sonra Ümmü Gülsüm doğduğuna göre-. sen bu çocuğu ne ya­ pacaksın diye. amacım aşk değil.. Muhammed'in torunuyla evlenir ve bu iki çiftten Z e y d ile Rükiye adlarında iki çocuk dünyaya gelir. Bir de zaten İslam tarihçileri. Kız kesinlikle Hz. Hz. kocası Ömer kaç yaşında? Kabul edelim ki Ümmü Gülsüm. Ali-Fatma evliliği h. bu da çok anormal bir fark­ tır. A m a daha btmedi. Hz. Fatma'yı alamayan Ömer. işin mate­ matiksel yanı. Z e y n e p ve Üm­ mü Gülsüm olunca.. Halife Ö m e r bununla hicri 17. Fatma'nın dördüncü sı­ rada doğurduğu çocuğudur.. Fatma'nın evlenmesinden 15 yıl sonra kızı gelin olur. Bir kere şunu akılda tutmak lazım ki. Fatma'nın ilk çocuğu olsun. İslami eserlerde. Hz. Ö m e r en az 40 yaşlanndaydı. 2. Ali ve Fatma'nın ilk çocuğu değildir. yılında gerçekleştiği zaman.Ne gariptir ki. acaba kızcağız evlenirken kaç yaşlarındaydı. durum daha da farklılaşır. konuyu işleyen tarihçiler nezdinde tartışmasızdır. Bir kere bu. bu 15 yıl içinde önce Hasan. Hz. Hele Fatma ve Ali'den doğan çocuklar da sırayla Hasan. Hz.. yılında evlerir. çocuklarla oynuyor­ du. Ömer. Ondan önce doğan Hasan. Yani. Ömer de 55 yaşlarındaolmuş olur ki. Ali-Fa:ma evliliğinin de hicri ikinci yılında oldu­ ğu kesin ve bir yi da Ümmü Gülsüm'ün anne karnında kal­ ma süresi olsun.. az sonra bu kaynaklardaki bilgi­ leri sunacağım. bu çocuğun doğduğu yılı yazmışlardır. Bu arada Ömer'den sorarlar. Muham- . o zaman kızcağız 13-14 yaşlarında. Hüse­ yin ve Zeynep'le-e 1'er yıl süre versek. yılında dünyaya geldiği ortaya çıkar. "Ömer'le evlenirken kız henüz ergenlik çağma gelmemiş. Ömer'in evlendiği Ümmü Gülsüm. yine en az bu kızın hicri 6. Hüseyin. Bu.. Hz.

İbni Sad. her gün senin yanında ba­ ba baba diyecek. El-Kamil. yoksa kız daha çocuk. nor 10351-354. 3/500. dul kalan Ümmü Eban b. konuyu kapatıyor ve böylece kızcağız Ömer'den kurtuluyor. ben bu 309 sert adamı ne yapacağım diyor ve onu kabul e t m i y o r . Ö m e r orada Amr'a.Zehebi. Kenz'ül Ummal. c. b. ayrıca bunlardan iki çocuk da dünyaya geliyor? şeklinde çok net bilgiler v a r .Hindi. N o : 37590. Muham­ med'in kabrine koşar orda bağırırım. elalem bizi seyreder" diyor. ancak Ö m e r ' e bu şekilde yanıt veriyor. el-Agani.Asbahani.. Demek ki Ö m e r başarabilseydi bunu da eş olarak alır­ dı. 308 a. "Gittim söyledim kabul et­ medi" diyor. O ara-^ da kız. Çünkü bir kere kız daha çocuk. 3 0 8 Hâlbuki Ebubekir 634'te vefat ettiği zaman bu kız henüz annesinin karnındaydı ve Ebu­ bekir öldüğünde Ö m e r yaklaşık 50-53 yaşlarındaydı. Muhammed'in Hanımları adlı yapıtım s. A m r Ömer'in yanına va­ rıyor. N o : 4620. "Bu aklı sana Ayşe verdi değil mi?" diyor. Muahammed'den dul kalan A y ş e ' y e . Ö m e r bir gün. Siyer-I A'lam. Utbe'yi kendine eş olarak istiyor. Tabakat.A. 309 Kur'an'da Kadın ve Hz. Bu ayrı bir Ümmü Gülsüm/Halife Ebubekir'in kızıdır. halife Ö m e r ' l e ilgili şu hadiseyi de özetlemek isterim. c. Ayşe ona. As'a bildiriyor. 239 . ira­ desi yok ki. Musannaf. bu çocuğu ne yapacaksın. Yine Ö m e r halifeliğin son yıllarında. Belli ki bunlar Ayşe'nin direktifleridir. Aslında Ayşe kabul etmiyor. kadın. seni rahatsız edecek diyor.İbni Esir.. Ayşe o arada durumu A m r b. Ümmü Gülsüm md. bunları bilmiyor. 2/450. Razzak. 16/31. bize bu konuda yardımcı ol diyor. "Eğer beni Ö m e r ' e verirseniz ben Hz. 307 a. Ömer'in ailesi bölümünde. "Git kız kardeşin olan Ümmü Gülsüm'ü bana iste" diyor.med'e akraba olmak isterim diyor ve bu evlilik gerçek­ leşiyor. Hz.8/463. 3 0 7 Yeri gelmişken. b.

sayfa 381 ve hadis no. Çünkü mesaj gayet n e t .. Ömer'i bu konuda iyi tanımak. şöyle devam ediyor: Eşim Muhammed'k birlikte y e m e k yiyorduk.Buhari. İbrahim b. Mulammed'in torunuyla bu evliliği yapınca da. ayet kısmında. ancak MuhamTied'e yakın olmak. En başta Bıhari'nin anlattığı şöyle bir olay var. onun parmakları parmaklarıma değdi. O sırada Ö m e r ordan geçti. Biz birlikte yenek yerken. Ahzab sursi tefsiri. madem böyleyse.Tabari. bab 483. İb­ rahim md. T^ih'ü Ahbar'i Asbahan. Vasit. Zaten Ö m e r ' l e ilgili özel bir bölümde da­ ha önce işledin. Ptki. o zaten ana konu. erkekler yanında kalmama ayetleri geldi diyor. s. ayet bağlamında. Ahzab 53. o zaman bu ufacık kı­ zın kucağındali iki çocuk ne. El-Elebu I Müfred. d. erkeğin 0iyle yemek yemesi b. onun da kucağına çocuk vermeyecek niydi? Bir taraftanMuhammed ve Ebubekir'in cinayetlerinden sorumlu/bunu yapıyor. "Buyrun sen de g e l " dedi ve geldi. Ömer.Heysemi. nasıl olsa Ümmü Gilsüm'ü işleyeceğim. Bendar md. C. . Tefsir bölümü. IbniKesiri Suyuti ve daha birçok müfessir de Ahzab sursi 53. c. f-Asbahani. no: 226.Sagir.. İbrahim bölümü ve M. Zevaid.Fethü'l Bari Buhari şerhi. buna bir-iki somut örnek vereyim dedin. e. 192. Anlatan Muhammed'ir eşlerinden Ayşe. peki ya eğer başarsaydı Ebu­ bekir'in o ufakığını ne yapacaktı. gerçekten Muhammed'i sevdiği için mi o kızla evlendi. Eşin ona. diğer taraftan onları çok sevdiği 310 a.Taberani M. onu çok sevmek niye­ tiyle yapmak iitediğini. no: 3062.Burada çok ildnç bir örnek daha vermek istiyorum. bö­ lüm. O sıraca biz Muhammed kadınlarıyla ilgili Ahzab süresindeki ötünme.8/408. 3 1 0 Bunlar anlatmaktan maksat.1053. Sanrım yoruma gerek yok. yoksa o bir bahane mi. IV. net bir şekilde aşk düşünmediğini söylüyordu.

3/378. çocuk sahibi de olmuş. 12/219. age. f. d. kalkmış Fatma'nın 9-10 yaşındaki kızını almak­ la M u h a m m e d ' e çok yakın olmak istiyorum diyor.Ali Nasıf.İbni Abdi'l Ber. 312 Kur'an'da Kadın ve Hz. burada şu maksatla bir daha g ü n d e m e getiriyorum: Kitap311 a.. g. N o : 5740. hat­ ta Ayşe'den aktarılan ve en başta Buhari ve Müslim'de g e ­ çen "Fatma hayatta olduğu sürece Ebubekir ve Ö m e r ' e küstü.286012/468. e. c. Muhammed'in kadınları. Acaba Hz. İnsanü' Uyun. h. 1/152. Üsd. İnsan anlatmaya utanıyor. 7175. 4057.Askalani. b-TDV İslam Ansiklopedisi.Halebi. I) isabe. Sireti A'lam... N o : 3824. 2/1 19. 2) Tehzib-i Tehzib. kadını ve çocuğunu öldürüyor. Tac. ayrıca ölünce de vasiyeti üzerine Ali onu g e c e g ö m d ü ki ne Ebubekir. N o : 1878. Fedail. 11583. istiab.Ibni'l Cevzi.. peki sinir krizleri g e ç i r m e z mi? Daha bitmedi.için bu küçücük kızları eş olarak alıyor. ne de Ömer cenaze merasi­ mine katılmasınlar" açıklaması da var... ancak insan­ ların bunu bilmesi lazım: Gerçek Ömer'le hayali Ö m e r bir­ birinden ayırdedilmeli. dipnotta. Ömer'in eşleri kısmında. d ) Halife Ö m e r Ü m m ü G ü l s ü m ' ü n Avret Yerine B a k ı y o r ! Aslında bunu bir kaynağımda detaylıca anlatmıştım. kırgındı. Sıfat-ı Safve. anlatacağım: Kızla tam tanış­ mak için kız onun yanına gelirken Ömer onun eteğini kal­ dırıp avret yerine bakıyor! 3 1 1 Şimdi de İslami kaynaklardan olayın ilginç yanını sun­ maya başlayayım. No.Zehebi. şimdi de kendisi 60 yaşlarında.. Fatma'nın başına getirmediği kalmıyor. 3/367. 312 . Fatma duysa ki Ö m e r onun ölümünden sonra bu ufak kızıyla evlenmiş.İbni Esir.

Kaldı ki satır aalarından da anlaşılıyor ki. Yaşlarıyla ilgiliaz önce bilgi verdim. Bir gün Hz. Bu arada bazıları Ö m e r ' e . Ö m e r teklifinde İsrar ediyor ve sonuçtc Hz.ta halife Ömer'le iz. Ö m e r kızı zor­ la almıştır. Ö m e r bir yandan daha önce anlatlklarımı onların başına getirecek. Çünkü çoğu kıynaklarda Ö m e r isterken Ali'nin bundan rahatsız olduğu yızılı. ne yapacaksın bu çocuğu diye soru­ yor? Ömer. bu aklın iş olamaz. Ali kızını veriyor.. kızım çocuktur/ergenlik çağına gelmemiş. Hz. diğer yandan Ali kalkıpbu küçücük kızını kendi rızasıyla ona v e ­ recek.. "Kızın Ümmü Gülsüm übana ver" diyor. "Aslında Ali bahane uyduruyor. Hatta bu tonuda iki çocuğu Hasan. kız da 10 yaş civarında. İddianı haklı çıkaracak olan da Ömer'in Hz. Normalde bu münkün görülmüyor. Ali ve Fatma aralarında olup bitenle­ re karşı Ömer'in Mr de onların bu ufacık kızlarını almasını bir ibret olarak anatıyorum. Fatma ve Ali'nin başına getirdikleridir. Ayrıca kızım küçüktür dediği ifadesi de var. Hüseyin'le ve . tabii ki Ali buna kar­ şı hayret ediyor. Ali. Bu olup bitenlere karşı aslında kızla Ö m e r aynı 'aşta da olsalar. bu evliliğin gerçekleştiği d ö n e m d e Ö m e r halife ve i: başındadır. yine Ali vermemeliydi. Muhammed'e alrabalık bağıyla daha yakın olmaktır" diyor. aksine Hz. Ali'ye. sana vermek istemediği için bu gerekçeleri öne sürüyor" diyorlar. Hayır. Ö m e r bu konuda halifelik 'etkisini kullanarak bu çocuğu zorla ele geçirmiştir. bir d« ağabeyimin çocuğuna/yeğenime ver­ mek istiyorum" (iyor. Şu da bilinmeli ci.. Ben şahsen bınun resmi tarih bilgisi olduğu ve gerçek­ leri yansıtmadığı araftarıyım. bu e/lilikten kastım zevk değil. Edindiğim izlenim.. Bunlar evlenirken Ö m e r yaklaşık 55-58 yaşlarında.

cena­ ze için yüksek sesle ağlayan kadınları.Nevevi.amcası Abbas. s. Aslında bu kırbaç olayı bazı işa­ retler veriyor: Demek ki ortada sopa varmış. yani resmi tarih. Trajedik bir konu olduğu için. Hz. A m a 313 a. sinir olmaya" şeklinde reaksiyon gösteriyor. Resmi tarih diyorum. Sen Ömer'in kamçısına/kırbacına kafa takmışsın ( Ö m e r hep kamçıyla gezerdi. . Ali'den kızı is­ teyince. Bazı kaynak­ larda Hasan'ın da Ali'ye karşı sert çıkış yaptığı yazılı. Hz.. Ali ağabeyinin bu çıkışına karşı şu ilginç ifadeyi kullanıyor. Eğer bu iş olursa şöyle şöyle y a p a n ı n . c. "Birçok şey saydı" şeklinde sansürlü bir cümlecik var. aylar.. bu bilgileri içeren kaynak­ lardan bir sürü dipnot olarak v e r e c e ğ i m . Ve başlıyor elbiselerini çekmeye.288 vd. Akıl. Çünkü Ömer. b. Ali. 3 1 3 Sıra kızı g ö r m e y e geliyor: Ö m e r kızın ergenlik çağına girdiğinden yüz de yüz emin olmak istiyor. Daha sonra Ö m e r bunu duyunca Akıl'a. Bu konuda var olan yüzlerce kaynaktan müşterek bir ö z e t vermek isterim. ağabeyi Akıl. ağabeyi Akıl ile de istişare ettiği anlatılıyor. Zahair-i Ukba. zaman geçtikçe sen ak­ lını yitiriyorsun. cariyeleri. amcası Abbas ve oğulları Hasan ve Hüseyin'le konuyu konuşuyor. Hz. "Buda­ la.Mamekani. el-Mecmu.Taberi. ama yine de ilginç. Tenkih'ül Makal fi ilim-i r-Rical. 3/73. Ali'ye çok sert tepki gösteriyor: "Farkında mısın gün geçtikçe gözlerin kör oluyor/sağlıklı karar veremiyor­ sun" diyor. ahmak-beyinsiz" d i y o r . 16/327: Burada Taberani'nin bunu aktardığını ve Bezar'ın aldığını belirtiyor. Akıl çok kızıyor ve Hz. kırbaçlardı). Vereceğim bilgi İslami kaynaklardan. o yüz­ den hayır diyorsun" diyor. Şöyle şöyle yaparım ifadesinin he­ men yanında. A l i ' y e "Bakıyorum günler. hizmetçileri. "Aslında senin yaptığın kardeş nasihati değil.

bir de şunu ekliyor: "Baba sen beni çok tötü bir yaşlıya gönderdin. Ö m e r kızı görür g ö r m e z hemen ku­ cağına alıp öpüyor. Onun bu hareketi kızın zoruna gidiyor. no: 2633. Kız cradan ayrılırken Ömer. ama Ali kendi kızını Ömer'in ayaklarına ka­ dar gönderyor. Ayrıca eteğini kaldırıp avret yerine ba­ kıyor (Ergeılik çağına gelmiş mi.nasıl olsa o henüz ç o c u k . Hz. b. ona. halife olmasaydın. "Kızım seni onunla nikahladım. Nikâh kısmı 4/499.. gözlerini oyardım (tems) ve burnunu krardım ( Kesr) terimleri geçiyor İslami kaynak­ larda. Güya kız çakmasın diye. 314 a.Heysımi. Herkes gider kızı ba­ ba evinde iiter. Bu arada kız ona. n. "Sen bu kızı ne yapacaksın?" şeklinde hayretini dile getirdiği ya­ zılı. kabul ettim. Ömer'le baş edemiyor ve üstelik de pek adet olmayan bir uygulama yapıyor. 3 1 4 Buna rağmen Ali'in bu teklife bozulduğu-hoşuna gitmediği ve üstelik de Ö m e r ' e . bırak an­ lamına gelen (meh). Ali ona bir aba v e ­ riyor ki Ömer'e versin. Kızın kullandığı bu tabir değişik kaynaklarda aynı an­ lamda ancık eşanlamlı kelimelerle anlatılmıştır. artık eşi­ sin" diyor /e ondan sonra düğün oluyor. Çek (elini) anlamında arapçası 'Ersil' kullanılmış. . "Sen halife olmasaydın ağzını burnunu kırardım" diyor.. "Babana söyle ka­ bul ettim. Örneğin.Taberaıi. artık aşk nedir bilir mi di­ y e ) . Mucem-i Kebir 3/36. Kız g e r gelince Ali ne olduğunu soruyor. \Ii de. Olup bitenle­ ri olduğu tibi anlatıyor kız. bu çift evleniyor ve bunlarcan Z e y d ile Rukiyye adlarında iki çocukları da oluyor. Şöyle şöyle yaptı" diyor.7430. Nihayet Ali. kabul ettim" şeklinde üç sefer tek­ rarlıyor. Begıyet'ü Raid fi tahkik-i Mec'ma-i Zevaid. yüzüne/gözüne çarpardım anlamında (Sekk).

Safedi. el-Kamil. 7/64.İbni Hacer Askalani. kıza 40 bin dirhem me­ hir ücretini verdi diyor. Hayat-i Sahaba. h. küçüklerin evliliği bölümü kısmı. yılı olayları kısmında. no: 10351-354. e. b) Taberi. M e s e ­ la İbni Kesir o kadar kaynak yazmış (Kur'an tefsiri. Kadın bölümü. . kimilerine g ö r e de yüz bin dirhem mehir ücreti v e r m i ş . Hicri 17. 3/423. i. Kütüb-i sitte. Yine İslam otoriterlerinden San'ani bu konuda farklı ve bir o kadar da ilginç bir belirlemede bu­ lunuyor. no: 4204. no: 37586-88: Ümmü Gülsüm kısmında. Istiab. b. 6/126. ta­ rih gibi) bu konu hakkında şunu diyor: Ümmü Gülsüm. j . İbrahim Canan. a) Zahair'ül Ukba. Ömer kısmı. n. Fatma dışında Muhammed'in kızları da onun değildir.Hindi. Mihran Askalani kısmında. 288 ve devamı. Ebu315 a.Zehebi. I. cilt. 315 Şu dikkatimi çekti: O kadar ağır bir konu olmasına kar­ şı bir İslam düşünürü kalkıp da buna itiraz etmemiş. Sünen. 24/272. 15/527. no: 13162.İbni Sad. d. Ümmü Gülsüm md.Kimi rivayetlere g ö r e Ö m e r kırk biin. m.İbn'il Esir. İbrahim b. Siyer. 2/450. Ali de kızı Üm­ mü Gülsüm'ü bir kâfire ( Ö m e r ' e ) verdiği için o da bir o ka­ dar kâfirdir. şöyle diyor: Eğer derlerse ki. Hz. no: 3190. Evlilik teklifi yapılan kıza bakmak kısmı­ na/Nikah bölümü. Tabakat.Muhibbüddin Taber. 6/162. 3/319. tabii ki o halifelik hakkında konuşuyor.Beyhaki.Musannaf. o. Siyeri A'lam. cilt 4/237.Kandehlevi. Üsd'ül Gabe. Kenz. Tarih-i Bağdat. no: 4620. 8/463. f.lbni-1 Cevzi. no: 12233. Neyl'ül Evtar. N o : 7578. Ümmü Gülsüm kısmında.Prof. k. El-Vafi bi'l Vefeyat. s.Ahmet Meylani ter. Muhammed ve Fatma ile Ali'nin kızı olduğu için halife Ö m e r muazzam bir düğün yaptı.İbni Abdi'l Berr. c. İbni Teymiyye'nin savunması ilginç: Bazıları. Isabe.Şevkani. Riyaz u Nadre. 2/80. ben de derim kî. El-Muntazam fi'l Tarih. cilt. 3/500. halifeliği Ali'den almakla Ebubekir ve Ö m e r kâfir olmuşlar.Bağdadi. g. Hz.

(h. kimse bunu sormuyor. İbni Teymiyye'nin de farklı bir niyetle değindiği gibi. ço­ cuktu diye yazıyorlar. Ömer neden bu küçük yaştaki çocuğu aldı şeklinde bir tartışma değil de. ya da direnmiş ancak Ömer'le başedemeyince/ vermek zorunda kalmıştır. . d e ğ e r verilmediği için Hz. 317 EbuMuaz ismail. çünkü belirti­ ler o r t a d a . bu yalandır.728. Muhammed'in evlatları kıs­ mında. Bunları söyleyenler hep dine iftira edenlerdir.ibni Teymiyye (h. 'Minhac'ü-s'Sünne'. c. bunlara inanılmaz şeklin­ de bir savunma y a p ı y o r . İslam'da ilk gasp edilen kız çocuk budur şeklin­ de net ifadeler de vardır. Zaten kimi kay­ naklarda. Zaten Ömer'in fazla da zamanı 316 a. Çünkü söz konusu bir kadın. hem de hemen düğün yapıldı şeklin­ de açıklama yapıyorlar. Ömer'in kızı zorla aldığı bir gerçektir. Ö m e r Hz. er­ kek için vardır ve normaldir. Hattab min Ümmi Gülsüm bin­ ti Ali b. Ebi Talib'adlı eser gibi.. Savunma da yapmıyorlar di­ ğer konular kadar.ö). 'Kitab'ü Zevac-i Ömer b. Ali'nin kızını gasp etmiştir diyorlar. 1/207. b-San'ani (h.İbni Kesir.'EI-Ensab'.0) 'Bidaye-Nihaye'. tabii ki bunun tasvip edilecek bir tarafı yok. c.. hem de zevkle: H e m kız ergenlik çağına gelmemişti. eğer Ö m e r kâfirse niye Ali kızını bir dinsize verdi şeklindedir. 4/493. Ömer'in bu kızla evliliğini bir gasp olayı olarak değerlendi­ renler de var. 3 1 6 Yani. Dolayısıyla Kur'an mantalitesine g ö r e zaten kadın kısmı emtiadır. Burada yine kızcağızı düşünen yok: Niye bu yaşta. Ali de direnmemiş. suçu neydi.774. 5/331. 3 1 7 Şu da birçok tarihçi tarafından ortak olarak anlatılıyor. Hz.562. Özellikle Şia kesimi buna veryansın ediyor.ö).bekir ve Ö m e r halifeliği zorla ele geçirmişlerdir. Demek ki o za­ man ya kız çocuklarına böyle bakıldığı. O yüzden bu konuya fazla ta­ kılmıyorlar.

Abdullah Ümmü'l Benin binti üzam'dan. Küçük bir örnek vereyim. Muhammed Ümmü Veled'den. 319 Hz. Zeynep. Muhibbüddin Taberi gerek Riyad'ü Nadre ve gerekse Zahair'ül Ukba adlı eserlerinde 32 çocuğun isimlerini veriyor. Bilindi­ ği gibi Hz.Hasan. Rukiyye Seh'ba'dan. 1/309) 33 çocuğun isimlerini. el-Envar adlı kitabında Hz.Yahya ve Avn adlarında iki erkek çocuk Esma binti Amis'ten. 8.B. Fatma'dan.O. Ömer. A m a Muhammed ve Fatma'nın ölümlerinden sonra o da rekor düzeyde çok evlilikten geri kalmamıştır. Muntazam. 3. . 4.B. Bu süre zarfında bir de bu çocuğun kucağına iki çocuk bırakıyor ve bu evli­ liğin adı da Muhammed'i çok sevmek o l u y o r . Ali'nin 32 çocuğunun isimlerini ve annelerini yazıyor. Anlaşılan. Fatma hayatta olduğu sürece Ali tek evliydi. Osman. Ca'fer. İsmail Ebü'l Kasım. 2. Başka kadınla evlenmek için girişimde bulunduysa da M u ­ hammed buna engel olmuştu. Ali her ne kadar mecburi olarak onay vermişse de. kızla 6 yıl yaşıyor ve öldürülüyor. o dö­ nem için çok eşlilik ve hele aşırı d e r e c e d e ufak olan kızları almak yaygın ve hatta kültürün bir parçası. Çünkü bakıyoruz aynı şeyleri o da yapmıştır. 3 1 8 Hz. Hüseyin. Ali'nin çocukları: 1. 9.yoktu. annelerinin isimleriyle birlikte yazıyor ve daha nicelleri. Yine İbni'l Cevzi Sıfat-i Safve adlı yapıtında (c. 7.B. aynı zamanda bu konuda kendisinin de sicili pek temiz de­ ğildir. Muhammed Ümame binti Ebü'l As'tan. Ebubekir Leyla binti Mesut'tan. Abbas. 4/237. h. Remle ve Ümmü'l Hasan Ümmü Sait'ten. Havle binti Ca'fer'den.Ubeydullah.K.Muhammed Hanefi. 3 1 9 318 ibni'l Cevzi. Demek ki kız çocukları üzerlerinde insan organları tam belli oldu mu he­ men evlendirilirdi. Ümmü Gülsüm ve Muhsin Hz. 5. 17. 6. Yine Ya'meri 29 çocuk diyor. yılı olayları kısmında.

320 Bağdadi (ö. Ümmü Gülsüm. Ümmü Hiram. bunı da belirteyim. Hz.h). Ümmü Ca'fer. Ben bu trajik. . Ümmü Seleme ve bir kızdan daha söz edilir. Örneğin. Ali.7/126. Zeynep. c. K. çok memnun oldum" şeklinde üç se­ fer bu cümlesini tekrarlar. çok memnun oldum. Topam 34 çocuk çıkıyor ortaya. "Babana sayle Allah razı olsun. Fat­ ma. K. Tarih'ül Hamiş. Ümmü Gülsüm'ü Ö m e r ' e gönderirken.Konuyu.463. no. Tabii ki Muhsin baskında dü­ şürülmüştü. İbrahim b. 2/283 ve Sıfati Safve 1 /309. Cemale. 3 2 0 İşte halk nezdinde bilinen Ömer'le bilinmeyen Ö m e r arasındaki fark budur. Remle. işte bunların Farklı farklı anneleri var diye geçiyor islami kaynaklarda. Tarih-i Bağdat. Ömer çok memnun kalır ve kız ondan ayrılın­ ca da. Hafce. Bağdadi'nin tarihine yazdığı kızın bir cümle­ siyle bitirmek istiyorum. Emame. Nefise. 3190. insanın asabını bozan konularla ilgilene ilgilene iyi bir feminist oldum desem mübalağa olmaz! 10.Ümmü Hani Meymune. çok memnun oldum. Mihran Askalani kısmında.

A y ­ rıca önemli bilgiler de var. Yediden yetmişe hangi Müslüman bu konuda konuşsa Hz. Hz. Burada Muhammed'in kız çocukları hakkında her y ö ­ nüyle bilgi v e r m e y e çalışmıyorum. bunu okurla paylaşmak istedim. niye bu kitapta bu konu işleniyor. Yani bu basit örnekten ibret almak için bunu da buraya aldım. en az bunlar kadar zorluk çeken ve güya Muhammed'in ço­ cukları sayılan diğerleri hakkında da bazı bilgiler vermek is­ terim. ama ne yazık ki bu isimler Muhammed'in çocukları değildir. denilebilir. Bu başlığa bakılınca ilk etapta basit görülebilir. Nedense bu konu bile İslam tarihçileri tara­ fından çarpıtılmış ve gerçek dışı bir şekilde bilgi verilmiştir. Bunlarda da bir o kadar bilinmeyenler vardır. Bilinsin ki İslam tarihinde bu çok önemsiz konuda yapı­ lan çarpıtmalar. Sebebi şu: İslami kesim bu basit konuda bile işi ne kadar farklı bo­ yutlara çekmiş. Nasıl mı? Bu başlık altında anlatacağım. M U H A M M E D ' İ N Ç O C U K L A R I VAR MIYDI? Söz Fatma-Ali ve kızları Ümmü Gülsüm'den açılmışken. ancak o kadar da değil. ancak önemli gördü­ ğ ü m ve gözlerden hep uzak tutulan bir konuya açıklık g e - .YEDİNCİ B Ö L Ü M HZ. Muhammed'in erkek ve kızlarının isimlerini bülbül gibi an­ latır. Muhammed ve diğer suikastlarla bu olayın ne ilgi­ si var. aslında önemli konularda ne kadar gerçek dışı şeylerin yazıldığının bir göstergesi ve kanıtıdır. faydalı olacağı kanısındayım.

Fatma ve Ümmü Gülsüm ad­ larında da dört kıt çocuk (hepsi Muhammed-Hatice'den). ne değildir hemen an­ latmaya g e ç e y i m . Muhammed-Hatice çiftinden de yukarıda isimleri sunulan çocuklar dünyaya gelir. ancak az önce de belirttiğim gibi Fatma ondan sonıa birkaç ay daha yaşamıştır. Tahir. kimilerine g ö r e dokuz çocuk. Aiz Mahzumi ile) evlenip sonra dul kalan 40 yaşlarındaki Hatice ile evlenir. Abdullah. İslami kaynaklarda yaygın olan bilgi bu. Bu anlattıklarımdan şimdilik bir şey anlaşılmayabilir. daha önce de iki erkekle ( I . ancak kimi İs­ lam tarihçilerine göre Hatice ile Muhammed'den sekiz ço­ cuk dünyaya gelmiş. Abdülmenaf. Ümmü Gülsüm ve Fatma adlarında dört kız. ayrıca Tahir ile Mütahhir'in de ikiz olarak dünyaya geldiklerini. Tayyip Mütayyip.Ebu Hale Temi­ mi (Hind). İslami kaynaklarda yaygın olan görüş şu. Her nedense bugüne kadar bir İslam düşünürü konuya ilişkin var olan bu çok açık çelişkiler hak­ kında bir yorum yapmamıştır. an­ cak Fatma babasından sonra birkaç ay daha yaşar. İslam kültüründe meşhur olan şu: İslam lideri Muhammed'in ilk eşi Hatice'den Zeynep. Abid/ya da Atik b. bir de Muhammed'in. Mütahhir adlarında 7 erkek çocuk. Bu kızla­ rın üçü ile iki oğlan Muhammed'den önce vefat eder. Rukiye. İlk önce konuya ilişkin bir durum tespiti yapmam lazım. Bilindiği gibi. yani daha önce .Atik b. Zaten tüm çocukları da ondan ö n c e ölmüş.. O yüzden fazla uzatmadan konu nedir. Bunlardan Tayyip ile Mütayyip ikiz.tirmeye çalışıyorum. Rukiye. hatta 11 diyenler de var ve şöyle sıralarlar: Kasım. Kasım ve Ab­ dullah adlarında da iki erkek çocuk dünyaya gelir. Marya adın­ daki cariyesinden ibrahim isminde bir erkek çocuğu olur ve yaklaşık 16 aylık iken o da vefat eder.Muhammed 25 yaşında iken. 2. Z e y r e p .

Yine Kastalani. Muhammed'in kızlarının pey­ gamberlikten önce doğmuş olmalarıdır-.İbni Asakir. Onlardan bir ö z e t vermek istiyorum. b. Tarih'ü Medinet'ü Dımaşk. Muhammed'in çocuğu ölünce kimileri ken­ disine. Bekâr'dan alıntı yapa­ rak.. 5/330. "Seni kıskanan ancak ken­ disi kısırdır" diyor ve bundan sonra artık diğer çocuklar 321 a-Tarih ul Hamiş. Rukiye.İbni Kesir. . Rukiye-Osman evliliği İslam'dan önce olmuştur diyor. Zeynep. 'Kısır adam' lakabını takıyorlar. Bidaye-Nihaye. Kaynaklarda genel kanı. Z e y n e p dışında diğer­ leri Muhammed. ancak bazı ünlü İs­ lam düşünürleri farklı y ö n d e bilgi vermişler. kimi rivayetlere g ö r e Muhammed-Hatice'den 12 çocuk doğduğunu bunlardan A. bunu kısaca belirteyim. Bekiri bu konuda çok net konuşuyor. kırkından sonra Muhammed'le evlenince maşaallah iki kez çift doğurur.g e n ç iken evlendiği o iki eşten pek çocuk sahibi olamayan bir Hatice. 3 2 1 Bu çocukların doğumlarıyla ilgili İslami eserlerde farklı bilgiler var. Heysemi bir rivayetinde. İbni Kesir Bidaye-Nihaye'de Zübeyir b. Fatma. İbni Abbas'tan aktara­ rak şunu diyor. Ümmü Gülsüm bunların hepsi İslamiyet'ten sonra doğmuşlardır diye yazıyor. Menaf dışında hepsi­ nin de Muhammed peygamber olduktan sonra dünyaya geldiklerini aktarıyor. Bu yüzden Kevser suresinin son ayeti iniyor İd.. Yine A. peygamber olduktan sonra dünyaya gel­ mişler diyor. Menaf dışında hepsinin peygamberlikten sonra doğduğuna ilişkin Makdisi'nin de rivayetleri var: Kasım. 3/132. Fatma ve Rukiye'nin pey­ gamberlikten sonra doğduklarını ifade ediyor. Ümmü Gülsüm. Abdullah. Yine meşhur tarihçi İbni Asakir. 1/272-275. Kasım. D. c. Abdullah.

A m a aynı Rıza Savaş gibi ilahiyat akademisyenleri şunu görmüyorlar: M a d e m M u h a m m e d 25 yaşında evlen­ di ve ondan sonra bu kız dünyaya geldi.. merak konusu! Çünkü bu görüşe g ö r e hepsi Hatice'nin 55'inden sonra doğmuşlar. e) Heysemi. Prof. Dr. kırk yaşında da peygamber olduğuna g ö r e . Muhammed'in çocukları bölümünde. f) İbni Asakir. teyzesinin oğlu Ebü-1 As/Lakit ile evlenir. c) Tarih-i Hamiş. Hatice de elli beş yaşını geçtikten sonra ancak bu çocuklar d o ğ m a y a başlamışlar. Zevaid. 4/139 ve 5/16. el-Bed'ü ve Tarih. bir kere kalan ömür (7 yıl) bu çocukları doğurmaya nasıl yetmiş. İşte bu görüşe g ö r e şu demek oluyor ki. Muhammed kırk yaşını. d) İbni Kesir. gerçekten bü­ yük y a l a n . tabii ki bu ya­ zarlar farklı rivayetler de yazmışlar-. no: 15244. 3 2 2 Bu farklı görüşü belirttikten sonra şimdi de bu kızlar hakkındaki bilginin detaylarına g e ç e y i m . Mesela. Mevahib. 9/217. Muhammed henüz pey­ gamber olmadan gerçekleşir. Hatice 55'te başlamışsa. 1 /272 ve sonrası. 5/329. Bu evlilik. m e n o p o z bir yana.doğmaya başlıyorlar diye bir hadis aktarıyor. Hele tü­ münü de bir seferde doğurmadığına g ö r e . b) Kastalani. M. ancak bunlar arasında bu kızların İslamiyet'ten sonra doğdukları görüşü de var. anneler kız çocuklarını evlendirirdi. . a) Z e y n e p Muhammed'in kızlarından Z e y n e p .. 1/39. peki bu kızcağız peygamber322 a) Makdisi. Bidaye-Nihaye. henüz Muhammed peygamber olmadan. Hatice'nin kendi kızı Zeynep'i kız kardeşinin oğlu Ebu'l As ile evlendirmesi ve Muhammed'in buna ses çıkarmaması örnek gösterilebilir diyor. Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk. Rıza Savaş bunu kaynağında anlatırken şöyle der: İslam'dan önce bazı aile­ lerde. Evlad-i Nebi kısmında. 2/26364.

Hz. tabii ki bu durumda. Bunun da nedeni. bundan sonra Ümmü Gülsüm ve yine Muhammed 35 yaşında iken Fatma dün­ yaya gelmiştir şeklinde çok net açıklamalar var. Zeynep'in hicri sekizinci yılında vefat ederken 30 yaşında olduğunu yaz­ mış. 8 yıl da M e d i n e ' d e yapınca bu ka­ dın ölüyor.İstiab. b. Muhammed devrinde Kadın. S. Burada Taberi tarihinden alıntı yapar.Dulabi tarafından el-Zürrüyyet'üI Tahire adlı yapıtında da geçiyor. no: 313 ve 625. 33 yaşında iken Rukiye. Mesela. birçok İslami kaynakta. 324 a. Zehebi. ya evlenen bir kadında yaşın küçük olmasına bakmayıp bunu normal karşılamak. 1/5. "Zeynep peygamberlikten çok az bir sü­ re önce doğmuş. İs­ lam'dan önce de e v l e n m i ş . 3 2 4 323 a. Rukiye no: 3343 ve Ümmü Gülsüm no: 4201.Üsd'ül Gabe. yalnız yaşı konusunda bir açık­ lık y o k . 35. Dr. bunların d o ğ u m tarihleri bile yazılmış. no: 3360.Prof. Zeynep kısmında. Zeynep. . Hatta İbni Hacer Askalani. Tecrid-i Sarih Diyanet tercemesi.likten önce evlenirken kaç yaşlarındaydı diye hiç sorgulamıyorlar! Maalesef hiçbir İslam mütefekkiri bu çelişkilere değinmemiştir. 3 2 3 Daha önemlisi. peygamberlikten önce. Muhammed de buna ses çıkar­ maz/onay verir ve bunlar evlenir şeklinde bir bilgi veriliyor. Yine konuya ilişkin Diyanet işleri başkanlığınca terceme edilen Tecrid-i Sarih'te şu var: Henüz M u h a m m e d ' e pey­ gamberlik g e l m e d e n Hatice bir gün Zeynep'i kendi kızkardeşinin oğluna teklif eder. Demek ki Muhammed peygamber olduğu sıra­ da kadın 9 yaşlarında ve sayısız kitaplarda geçiyor ki. Muhammed 13 yıl M e k k e ' d e peygamberlik yapmış.Diyanet. Muhammed 30 yaşında iken Zeynep. b. ya da yorum yapmaktan kaçınmak. c. ancak bu sürenin 10 yıl önce olduğu­ nu söyleyenler de vardır" diyor. Rıza Savaş. Burda da diğer kaynaklarda olduğu gibi kızın evlendiği ta­ rih.

"Zeynep'i boşa. isabe. Esir alınanlar arasında onun sütkarde- c. "Peygambere rağmen bunlar birbir­ lerinden ayrılmadılar. Çünkü hem maddi.Askalani. N o : 11354.Zehebi. Diyanet tercemesi. 2/468 Bedir harbi kısmında. seviyorlardı birbirlerini" diyor lar. Zeynep'in eşi müşrikler safında yer alır ve sonuçta Müslümanlara esir düşer.Nihayet'ül Ereb. Burada İbni Ishak'ın da. Siyer-I A'lam. evli­ lik esnasında kendisine hediye olarak verdiği gerdanlığını çıkarıp M u h a m m e d ' e ve Müslümanlara fidye olarak gön­ derir ki. Buna rağmen adam onlara olumsuz yanıt veriyor ve evlilikleri devam ediyor. f. e. sa­ na istediğin kızı getiririz. gere­ 326 keni yaparım d e r . 325 a. 326 Tecrid-i Sarih. 1/334 ve sonrası. b. Z e y n e p onun esaret haberini alınca Hatice'nin. eşini serbest bıraksınlar.Askalani. Zeynep md. maddi bakımdan zengin ve tüccar­ dı. . Zeynep'in eşi. 18/212. Muhammed 30 ya­ şında iken Zeynep doğmuş rivayetini alır. no: 313 hadisin açıklama kısmında.Muhammed peygamber olup M e d i n e ' y e geçtiği za­ man.Taberi Tarih-i. Dolayısıyla birçok kız seni ister" diyorlar. "Sen de git kızımı gönder" der ve adam da buna söz verir. N o : 11354. Mekke'nin ileri gelenlerin­ den. isabe. Hatta tarihçi-müfessir Taberi ve İbni Hacer Askalani. Muhammed bunu duyun­ ca kocasını karşılıksız olarak bırakır ve güya ona. hem de ma­ nevi olarak önemli birisin.325 Burada aşırı sevgilerine somut bir örnek vereyim: Hicri ikinci yılında meydana gelen Bedir savaşında. O yüzden etrafındaki insanlar ona. güvenilir bir kişi. Zeynep md. Zeynep-Ebü'i As ikilisinin evliliği M e k k e ' d e yine de­ vam ediyordu. Ay­ rıca tabakat kitaplarında sıkça işlenir. Muhammed böyle bir torpili başka bir savaşta sütkar­ deşi için de yapmış. d.Tarih-ul Hamiş. 1/273-75.

5/330. herkesin gözünün önünde yola çık­ ması. f. Normalde Ebü-1 As'a. c. M e k k e ' y e gelince Zeynep'i birileri­ ne teslim edip gönderir. I.İstiab. tabii ki Mekke müşriklerinin zoruna gitmiştir: Hani hem savaşta bizi mağlup etti.Dulabi. ancak burada ayrılık nedeni farklı olunca zorlarına gitti. 2/23 ve devamında. hem de namusumuzu bizden alacak diye düşünerek Zey­ nep'in gitmesini istememişlerdir. O yüzden Z e y n e p yola çıkınca. onları affetmiş! İşte bu olaydan sonra Hz. g. Eski eşinden hamileydi ve çocuğunu da düşürmüştü. Sire. Zürrüyyet-i Tahire.Askalani. Tarih-i Hamiş. . Zeynep kısmı.şi bir kadın da bulununca. İsabe Zeynep md. adam esaretten kurtulunca Zeybep'i M e d i n e ' y e g ö n ­ d e r m e y e söz vermişti. Muhammed'in kızı Z e y n e p ' l e eşi birbirlerinden ayrılmak zorunda kalırlar.İbni Kesir.Neseb'ü Kureyşin. bir g e c e gizlice eşine sığındı. eşinin M u h a m m e d ' e esir düşmesi sonucu yapılan pazarlıklar yüzünden gitmesi ve giderken de gündüz. Ancak Zeynep'in bu şekilde.İbni Hişam. 327 a.D. 1/274. b. Çünkü az önce de belirttiğim gi­ bi. Hebbar b.Belazuri Ensab'ül Eşraf. Esved adında bir kişi ona baskın düzenledi ve yere düşen kadının kaburgası kırıldı. Kadın henüz hayatta iken yaklaşık 170 kişilik bir Müslü­ man grubu onun eski eşinin de içinde bulunduğu bir Mekkeli ticaret kafilesinin yolunu kesti. Bidaye-Nihaye. 1/59-65. s. Böylece Z e y n e p babasının yanına M e d i n e ' y e gitmek için yola koyulur. Bedir kısrrında. e. d.bekıri. esirlerimizden fidye aldı. "Eşini boşa" diyorlardı.Tarih-ul Hamiş. 2/293 ve sonrası. 1/274. Z e y n e p aldığı darbeler ve kan kaybı sonucu gitgide ağırlaştı. N o : 1 1217. h. 21 ve soırası. no: 3360. Bu olay onun vefatına ne­ 327 den olmuştur. Eşi Icurtulmayı başardı ve kaçıp M e d i n e ' y e gitti.Mas'ab Zübeyri.

Ayrıca bu açıklama en başta Buhari ve Müslim olrnak üzere diğer hadis kaynaklarında 329 geçmektedir. . 158 ve 219. Tarih-i Hamiş. es­ ki eşinin geldiğini. bazen namaz kılarken Muhammed'in sırtına tırmanırdı. Fatma da hicri 11. yılı vefat ettiğine g ö r e . henüz Mu­ hammed M e d i n e ' y e hicret etmeden yaklaşık birbuçuk yıl önce. bab. s. güya Zeynep'in eşi de artık o andan itibaren Müslüman olmuştu ve M e d i ­ ne'de yaşamlarını sürdürdüler. bab. Mesacid. <endisine sığındığını ve onu affettiğini halka ilan etti. c. Zeynep kısmında. Şu hatırlatmayı yapmakta yarar var: Namaz. Nesai.bekiri.Buhari. Ali arasında yaş farkı çoktu. d. Ancak şu var ki.Zeynep. Muhammed'e bile danışmadan yüksek sesle. kızcağızın hangi yaşta evlendi­ ği tahmin edilebilir. Namaz. no: 11354. b. 328 a. Muhammed buru duyunca sevindi. yaşı evlilik için uygun muydu diye kim­ se düşünmemiş. t>ab. 3 2 8 Bu kızcağız da Hz. Bu ikiliden Ümanne adında bir kız. Mesacid.İsabe. 165. Haberiniz olsun. Küçük bir ipu­ cu verip g e ç e y i m . onun Mirac'e çıkmasıyla farz kılındı.Tabakat. £n başta Diyanet'in terceme ettiği Tec­ rid-i Sarih no: 313'te şu var: Muhammed namaz kılarken bu kız öylesine küçüktü ki. bunun üzerinde durmamıştır. Nsseb'ü Kureyşin. 329 a. Ali adında da bir er­ kek çocuk dünyaya geldi. Oğlan küçük yaşta vefat etti.Mas'ab Zübeyri. 1/273. Ali ile e v l e n d i . Ümame ile Hz.İsabe. b. no: 11354. Edeb 18. imame ve Sehiv kısımlannda. 42. ona kimse dokunmasın de­ di. Ali ile evlenirken kaç yaşlarındaydı. Müslim. Ben de de­ taylı olarak üzerinde durmayacağım. 7/258 v e d v . Ebudavud.D. an­ cak kız büyüdü ve reyzesi Hz. no: 4086. Fatma'nın vefatından sonra Hz.

Yaygın olan ka­ naat. babası henüz peygam­ ber olmadan (yani 40 yaşın altında iken).Zeynep md. Yani peygamber­ liğin hemen ilk yıllarında oluşan bir sure. "Korkarım ki ben ölünce Ebu Süfyan oğlu Muaviye sa­ na talip çıksın! Bu durumda beni dinlersen Nevfel oğlu Mugire ile evlen" dedi. Ümame md. Ebu Leheb'in o ğ ­ lu 'Utbe' ile evlendirilir. Demek ki kocanın kendi ölümünden sonra ha­ nımına eş bulması onlara g ö r e normal bir ö n e r i y m i ş ! 3 3 0 Muhammed ise hanımlarına. O n a ne malı fayda verdi. Daha sonra Hz. İşte bu sure inince. ben ölsem bile artık size ev­ lilik yok demiştir! 3 3 ' b) Rukiye ve Ümmü Gülsüm Muhammed'in kızlarından Rukiye. . Ali öldürülünce kadın Mugire ile evlendi. O. bu açıklama Diyanet'in tercemesinden ve tabii ki aynı zamanda diğer birçok İslami kaynaktan. iniş sıralamasında Kur'an'ın 114 suresi içinde altıncı sırada. 10954. bir alevli ateşe gi­ recektir (3).cilt 2/453. Muhammed peygamber olunca yine bu evlilik de­ vam eder. 330 Tecrid-i Sarih. isabe. 331 Ahzab. Yani iki kardeş bacanak olur. ö v e 53. Zaten kurudu (1). Evet. "Muhammed'in kızlarını boşayın" derler. ta ki Ebu Leheb hakkında Kur'an'daki Tebbet su­ resi oluşuncaya kadar. (4-5) Bu Tebbet suresi. Ebu Leheb ve hanımı Ümmü Cemil kendi oğullarına. no: 11354 . no: 313. ne de kazandığı (2). Kızlarından Ümmü Gülsüm de peygamberlikten önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilir. Boynunda bükülmüş hurma liflerinden bir ip olduğu halde sırtında odun taşıyarak karısı da o ate­ şe girecektir. Bu surenin anlamı şu: "Ebû Le­ heb'in elleri kurusun.Ali ile evlendikten sonra zaman içinde bir gün Ali ona.

Kimi rivayetlere g ö r e Osman bu ka­ 332 dını d ö v e r ve burdan dolayı o g e n ç yaşta vefat e d e r . tokı Zeynep'le eşininki gibi. Daha sonra da Osman'la evlendiilir. Ensab. ve 11318 Rukiye md. d. bu sure ininceye kadar. bu yüzden Rukiye ileÜmmü Gülsüm'ü boşarlar. b. f. diyorlar. Ancak bu su­ re inince. Burada ilginç )ir durum daha var. Hatta farklı rivayet­ ler de var Rukiyenin Ebu Leheb'in oğluyla evliliği konu­ sunda. İslamiyet gelince ayrılırlar ve bu kez de Osmanla evlendirilir" diyor.no: 1 1354. 92 .Taberi Traih.ukiye Utbe ile evlendirildikten sonra bu evlilik devam ede".Tabakat. cilt. Ayrıcf Mekkeliler de Ebu Leheb'in bir oğluna. 2/4*8. 7. Muham­ med'in kızlarıyla Ebu Leheb'in oğulları arasındaki evlilik d e v a m etmiştir. 1/273. Tarihü flamis. El-Zürrüyet'ül tahire. Bu durumda bu kızların Ebu Lehel'in çocuklarıyla evlenmeleri ancak hayal olur veya bunlar Osman'dan önce Ebu Leheb'in çocukla­ rıyla evlenmişse. başka bir şey olmalı. Rukiye ile evlenince Muham­ med henüz peygunber değildi. artık Ebu Leheb ve eşi Ümmü Cemil'in canına tak eder/dayanmazlaı oğullarına. Dulabi gibi bazı si­ yer/tarih yazarları Osman. lsabe. "Eban bin Sait bir As'm kızını bana getirirseniz ben kabul ederim" yanıtını verir.bekiri. î/23 v d .İbni Hacer. O da şu: l.l/56vd. ta ki kocası ölene kadar. "Bu adamın kızlarını boşayın" derler. ro: 4087-4088.Dulabi. Burada İbni Hıcer. g-Tarih'ü Ehli'l Beyi s.Tekrar ediyorum. "Muhammed'in lızını boşa" diye teklifte bulununca o. Ancak bu kızların Ebu Leheb'in 332 a. Sonuçta onlar da şartını kabul eder­ ler ve zaten anne-babanın da bu konuda teklifleri vardı.D. "Rukiye peygamberlikten önce Ebu Leheb'in oğluyla evlendirilir. c.Belazuri. e. s. o zaman bunların ayrılma nedeni din de­ ğil.

D. o zaman bu kızların İslam'dan önce iki kez evlendikleri söz konusu ve d o ğ u m tarihleri de belli: Rukiye. 3 3 3 Görüldüğü gibi konu çelişkilerle dolu. Zehair-ül Ukba. c-Muhibbüddin Taberi. no: 63 Rukiye kısmında. 1/406. Ümmü Gülsüm de ondan sonra doğmuş. Ki bu durumda artık peygamberlik vardı. zaten ben de bu anormal durumları tespit etmeseydim. bu imkânsız bir şey. nasıl doğruyu bulacağına şaşıyor.çocuklarıyla evlilikleri konusunda İslami kaynaklarda he­ men hemen fikirbirliği var ve Tebbet suresinin onların bo­ şanmalarına neden olduğu görüşü yaygın. İşte görüldüğü gibi öyle kötü-beceriksiz bir tarih hazırlamışlar ki. Dulabi gibileri ya bu kızların Ebu Leheb'in ço­ cuklarıyla evliliklerini inkâr etmeli -ki bu inkâr edilemezveya başka neden göstermeleri gerek. 1/72. böyle bir kitap yaz­ mam söz konusu olmazdı. Bu kadın ha­ mileydi ve yolda g e m i y l e giderken çocuk düşürmüştür v e ­ ya çocuğu doğurduktan sonra bir horoz çocuğun g ö z ü n e 333 a-Dulabi. 162 . diğeri de 46 yaşlarında iken. Bekiri. Ayrıca Moğultay'm da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275. O yüzden Osman'ın da peygam­ berlikten önce bununla evlendiği fikri. insan ne yapacağına. Her iki seferde de halife Osman'la eşi ve aynı zamanda Muham­ med'in kızı diye iddia edilen Rukiye de vardı. dengeleri altüst eder. peygamberlik­ ten 7 yıl önce dünyaya gelmiş. Birincisi Muhammed 45 ya­ şında iken gerçekleşir. el-Zürrüyet'l Tahire. Çünkü bunlara g ö ­ re eğer Ebu Leheb'in çocuklarıyla olan evliliklerini de kabul edip İslam'dan önce gerçekleştiği görüşü benimseniyorsa. İşte bu 5-6 yıllık ömürle nasıl iki kez evlen­ mişlerdir. Muhammed daha M e k k e ' d e iken Müslümanlar bir-iki kez Habeşistan'a hicret eder. b-Tarih-i Hamiş.

Isats. Zübeyir b. Rukiye. b. Abdülmuttalib kızı Fatma ve Muhanmed'in amcası Hamza'nın kızı Fatma'dır. Ali. c. 1 /298. Muhammed'den mektup alınca -Siz de M e d i n e ' y e gelin diye. 5/17. Rukiye nd. . 334 a. Fatma'lar da Hz. anctk bu da muğlâk: Hz. Bedir harbinden sonra gerçekleşti. Bunu az önce de belirttim. Muhammed haberi duyunca çözü­ mü buldu: Hafsi benim olsun. Hişam kızı Fatma. no: 11181 Rukiye md. ancak Osman cesaret edemeci. Kimi kaynaklarda Osman'ın onu dövmesi sonucu v e ­ fat ettiği iddia ediliyor. g. Çün­ kü o tarihe kadar Rukiye yaşıyordu.. Osman'a da ikinci bir kızımı (Ümmü Gülsüm'ü) v e r e c e ğ i m dedi ve bu şekilde anlaştı­ lar: Hafsa Muhaınmed'e. e.vurmuş.Tehzib'ü Taribi Dımaşk.. Zehairü'l Ukba. Çünkü Muhammed'in de Hafsa'ya talip olduğunu öğrenmişti. h.o. bu kez ha­ life Ö m e r kendi kızı Hafsa'yı ona teklif etti.İbni Abdil Be. Rukiye ve Zeynep'in ne zıman. 163.Nihay.Üsd. Bu evlilik Medine'ce. onun ölümünden son­ ra bu ikinci evlilk gerçekleşti. Istiab.El-Makdisî' (c355)el-Bed u ve'l-Tarih. 3 3 4 Rukiye'nin öümü üzerine Osman dul kaldı. yanına Fat­ ma'ları ve Ümrrü Eymen adındaki kadınla Ebu Vakıd Leysi adında bir erkeği alıp yola çıkar. Ta-ih'ü Medinetüi Dımaşk. 18/212. N o : 3343. f-Nüveyri.ibni Asakir. Ümmü Gülsüm de Osman'a. Yalnız buradı bilinmeyen bir şey var: Fatma. gözünü çıkarmış ve çocuk ölmüştür.t ul Ereb. d. Rukiye md. 3/127. Fatma. Esed b. daha sonra Medine'ye geçti ve hicretin ikinci yılında orada vefat etti. nasıl Mekke'den M e d i n e ' y e hicret ettikleri İslami caynaklarda anlatılıyor.Askalani. ama Ümmü Gülsüm'le ilgili bu konuda herhangi bir bilgiye rastlamadım: Acaba ne zaman ve kimle M e d i n e ' y e gitmiş? Yalnız şöyle bir bilgi var.MuhibbüddinTaberi.

d. burada Ümmü Gülsüm için biraz şüphe var: Acaba o da bunlarla mı gitmiş diye. Bu kadın hicre­ tin dokuzuncu yılında M e d i n e ' d e vefat etmiştir.Dulabi. yüz (100) kızım olsay­ 336 dı yine Allah'ın emriyle Osman'a verirdim demiştir. c. zayıf olanlar Ali ile be­ raber yolculuk yaparlar. b. Mecme-ü Zevaid. Bunlardan birkaçını suna­ yım.no: 36199-36208 ve 36246. 3/127 ve 39/40-45. 3 3 5 Muhammed bu kızları Osman'la evlendirirken de çok enteresan açıklamalar yapmıştır.İbni Asakir. Bidaye-Nihaye: 5/530. Demek istediğim. s. N e y s e bu o ka­ dar önemli değil. Daha sonra Rukiye ölünce bu kez aynı vahiy olayını ikinci kızı Ümmü Gülsüm için kullanır. Yabancı olan Fat­ ma'lar bile sayılıyor. kırk kızım olsaydı hepsini Os­ man'a verirdim. Diğer bir sözünde. yalnız konuyu karıştırınca herkesin nasıl hicret ettiğini gördüm. Kenz'ül Ummal. Zamanla bu da vefat edince. o yüzden açıklama yapmak zorunda kaldım. . Başka bir sözünde. no: 14509-14512 . Mevahib-i Ledüni.İbni Esir. ama bu kızcağız yok.Kastalani. on kızım olsaydı hepsini Osman'a v e ­ rirdim: Biri öldü mü diğerine başlardım-. bu sefer şuna benzer açıklamalar yapar: Üçüncü bir kızım olsaydı onu da Allah'ın vahyiyle Osman'a verirdim. Osman kısmı. ben de buna dayanarak veriyorum. sadece bundan söz edilmemiş. Fakat burada da hiçbir işaret yok.Heysemi. İlkin Rukiye'yl Osman'a verirken şunu söylüyor: Cebra­ il bana Allah'tan vahiy getirdi ki Allah demiş kızını Os­ man'a ver. e. el-Zürriyyetü'l Tahire. 17/184 ve 22/436. 336 a. 6/ 176 . 1/394. Istiab.İbni Abdi'l Ber. Üsd.İbni Kesir. 1/88 c. ta ki hepsi bitene kadar. Tarih u Medinet-i Dımaşk. Diğer bir hadisinde. f.Hindi. no: 4201 Ümmü Gülsüm md. b. burada da ben Allah'tan aldığım va­ hiyle kızımı Osman'a veriyorum der.Taberani Mucem-i Kebir.Ayrıca Müslümanlardan fakir-fukara. Ümmü Gülsüm md. „ „ 335 a.

onu da bura­ ya alayım. b. "Kısır adam" diye bir cüm­ le kullanıyor. sebeb-i nüzul kaynaklarına bakılabilir. Hatice kısmı 4/1818. 1/272. kerametler varmış ki. soyu kesik/kısır olan. c. no: 3311. f. 338 a. Mesela Taberani. b-Muhibbüddin Taberi. 1/391. 9/253. Muhammed'in canı sıkılıyor. s. e. peygam­ berlikten önce bu çocukların evlendiklerine dair açıklama­ lar bile var. d. d. Med-Tarih 4/139 ve 5/16. Bu konuda İslam'ı kaynaklarda çok ilginç bilgiler var. Traih'ül Hulefa. 22/455.Kastalani. Ayrıca Moğultay'ın da bunu söylediğini yazıyor yazar: 1/275.Istiab.. .Tarih-i Hamiş. Heysemi. birçok kaynakta.bekiri.Dulabi. Kastalani. Muhammed'in çocuğu olmayınca.Makdisi.Suyuti. 3 3 8 Çocukların hepsi kırk yaşından sonra doğmuşsa. Makdisi gi­ bi tarihçiler şu farklı rivayetleri de aktarmışlardır: Muham­ med'in tüm kızları peygamber olduktan sonra (yani 40 ya­ şından sonra) doğmuşlardır.337 A m a daha önce de açıkladım. Mevahib'i Ledüni. Hemen Kevser suresinde şöyle bir ayet indiriyor (oluşturuyor): "Ey Mu­ hammed! Kuşkun olmasın ki. birbirlerinden 180 derece farklı aktarım­ lar. Bunu daha önce de belirt­ tim. 165. Evet. çocuk­ ların bırakın peygamberlikten sonra doğmasını.. Dulabi. onun Allah'ı bu kadar sıklık­ ta Cebrail'i göndermiş olmalı! Konuyla ilgili şöyle bir olay aklıma geldi. Zehair-ül Ukba. Bekiri.Demek ki Muhammed'in yaşındaki Osman'da çok ma­ haretler. c.D. 1/46. Vail onun hakında." Bu konuda tüm tefsirlere.Dulabi. D. 1/72. 1/406. 162. g. İbni Abdi'l Ber. se­ ni kötüleyenin ta kendisidir. el-Zürriyyet'ül Tahire. El-Zürıiyyetü'l Tahire.Taberani. Ha337 a. Tarih'jl Hamiş.Mecme'ü Zeveid. inanmayan­ lardan As b.

başta Diyanet'in terceme ettiği Tecrid-i Sarih olmak üzere birçok İslami kaynakta g e ç m e k ­ 339 tedir. Şimdi de verdiğim bilgileri somutlaştırmaya çalışayım. . Hatice 63 yaşında v e ­ fat etti. ken­ disi 40. babası 30 yaşında iken doğduğu açıklaması. Peki. 55'ten sonra bu çocukları doğurmuşsa. bunların peygamberlikten önce doğmaları ve ay­ nı zamanda peygamberlikten önce evlenmiş olmalarıdır. no: 625/cilt 4/319 hadisin açıklama kıs­ mında. 2.tice 55 yaşını geçtikten sonra d o ğ u m a başlamış demektir. Çünkü Mu­ hammed ilk peygamberlik iddiasında bulunduğunda. Arada 10 senelik bir ömür var ve hemen onuncu yılda evlenmiş diye bir bilgi de yok.Farzedelim ki Zeynep. bünyesi müsait miydi sorusuna yanıt v e r m e k gerekiyor ama ondan önce bu kadar çocuğu doğuracak zamanı var mıydı diye de sormak gerekiyor. bu yaşta kocaya verilmesi nasıl açıklanabilir? Üstelik Zeynep'in. Ve nasıl oluyor da din nedeniyle es339 Tecrid-i Sarih. babası 30 yaşında iken d o ğ ­ du ve peygamberlik yaşı olan 40'tan önce de teyzesinin oğluyla evlendi. Gerçi bazı şeyler belli oluyor artık ama yine de kolay anla­ şılabilir bir ö z e t haline getireyim. güç­ lü olanı. Çünkü çoğunluğun ibresi bu yöndedir ve Hatice'nin ilerle­ miş yaşında d o ğ u m yapması da olası değildir. bu kızlar peygamberlik­ ten sonra doğmuşlar demişlerse de. Diyanet tercemesi. Her ne kadar adı g e ç e n tarihçiler. bu görüş zayıftır.Peki nasıl olur da Muhammed 33 yaşında iken Ruki­ ye dünyaya gelir ve henüz peygamberlik g e l m e d e n (40'tan önce) onu Ebu Leheb'in oğluyla evlendirir? Tam kırkıncı yılda evlendirildiğini düşünsek bile kız o zaman an­ cak 7 yaşında oluyor. Hatice de 55 yaşlarındaydı. 1. Kim bilir bel­ ki daha erken evlenmiştir.

Yineliyorum: Bu yoruma g ö r e tüm bu çocukları. 3. Muhammed'ir yaşıtıydı ve bu kızla kardeşi Ümmü Gülsüm de Osman'ın kadınlarıydı ve d o ğ u m tarihleri de bellidir! İş­ te İslam'a gönül veren müçtehitler. Hafsa dbi. Hatice 55 yaşından sonra doğurmuştur. Marya. bu defa onun bir küçü­ ğü olan Ümmü Gülsüm'ü Osman'la ( d e d e Osman'la) ev­ lendiriyor ve bunu yaparken de Tanrı bana bu konuda va­ hiy gönderdi diyor. Niye? Çünkü islam'da bunun somut örnekleri var: Muhammed'in 9 yaşındaki Ayşe'yi alması ve 55-60 yaşlarında iken aldığı gencecik Safiye.ki eşinden ayrlan bu Rukiye'yi yine peygamber olmadan (40'tan önce) Osman'a veriyor ve peygamberliğin beşinci yılında (yani kz 12 yaşında iken) Osman'la birlikte Habe­ şistan'a hicret ediyor ve bu sırada Osman'dan hamile iken de yolda çocuc düşürüyor? Halife Osman ile Muhammed hemen hemen yaşıttılar. iıern de iki sefer ikiz doğurmak suretiyle di- • . O yüzden İslami kesim bunu sorun ola­ rak görmüyor. İslam tarihindeki v e ­ rilere g ö r e 21 yaşındaydı. Cüveyriye. akademisyenler bu ya­ şı doğal karşılı/orlar. o da ablası Rukiye gibi daha önce Ebu Leheb'in bir diğer oğlu Uteybe ile evlendirilmişti ve din engdi yüzünden boşanmıştı.Rukiye ölünce. peki bu kadar yaş farkına ne diyeceğiz! Şunu hep vurguluyorum: Osman. aralarında 1-5 yaş fark vardı. o zaman bu işh içinden nasıl çıkılır? Dikkat edilrse ben bunların yaşlarıyla ilgili en yüksek olanı temel alıp değerlendirme yapıyorum. Kız­ cağız hicri ikinci yılında vefat ederken. Kaldı ki. Kabul edelim ki bu kızla Os­ man'ın evliliği peygamberlikten sonra olsun. Daha önce de belirtildiği gibi bunların peygamberlikten sonra doğdukla­ rını yazan önenli İslam tarihçileri de var. Muhammed. Bu kızlar Muhammed'indir desek (zaten İslami kaynaklarda böyle yazılıyor).

Hâlbuki yüzlerce kaynak gösteriyor ki. 6. 4/139 ve 5/16 Aynı şeyi Taberani de alır. hem de Ö m e r onu kendileri için Muhammed'den isterler. 5. Peki. aynı Muhammed neden bu yaş farkını diğer kızları için de g ö z önüne almadı. el-Bed'ü ve'l Tarih. üçüz de. bu yaşta Hatice'ye değil ikiz. Ali ile evlenmemiş iken hem Ebubekir. 55 yaşına gelince mi harekete geçti! Biliyorum.yen birçok İslam tarihçisi v a r . Çünkü çocuklar onun değildi. Bu durumda kızların ha­ life Osman ve Ebu Leheb'in oğullarıyla evlenmeleri müm­ kün değildir. neden onlarla ilgili İslam literatüründe önemli bir kayıt yok! Kaldı İd. ama o v e r m e z . g e n ç yaşta neden o kadar çocu­ ğu evlendiği kişiler için de yapmadı.. c. Mevahib-i Ledüni. b... aranızda yaş farkı var der ve sonuçta Hz. Ali'ye verir. yanıt hemen hazırdır: O Allah'ın peygamberidir. Gerekçe de şu: Kızım kü­ çük.Hz. Demek ki bu görüşün ciddiye alına­ cak bir tarafi yoktur. 1/391. Peki. bu ev­ lilikler gerçekleşmiştir. 3 4 0 Bu m e n o p o z (Menopause) döneminde Hatice'nin bunları nasıl doğurduğunu. o bakımdan en yüksek yaşı seçtim. er340 a. dör­ düz de ve daha fazlasını da Allah doğurtabilir demeleri ga­ yet mümkün ve nitekim de bunu rahatlıkla söylüyorlar. Fatma henüz Hz. onlara da yazık değil miydi? G ö z önüne almadı. Da­ ha önce de belirtildi: Hatice Muhammed'den evvel iki se­ fer evlenmişti diye. Bu son görüşü (peygamberlikten sonra doğdular diye) dikkate alsaydım zaten işin içinden çıkılmazdı.Yukarıda belirttim.Eğer bu kızlar da Muhammed'in ise. bir görüşe g ö r e bu kızlar İslami­ yet geldikten sonra doğmuşlardır.Makdisi.. Buna rağmen ortada inanılmaz bir manzara var. hicri yılı olayları 5/330. . 4. El-Bidaye ve'l Nihaye 11.İbni Kesir.Kastalani. bu­ nu aktaran ve safça inanan tarihçilerden sormak lazım.

Ben bu olayı kanıtlarıyla birlikte başka bir kaynağımda anlattığım için burada detayına g i r m i y o r u m . bu çocuğun Muhammed'den olmadığını belirtmek istedim. 3 4 1 Bunu g ü n d e m e getir­ mekle. Rukiye hicri ikinci yılında. Hz. Ali'yi görev­ lendirmiş. Daha sonra farklı bir formül bulunmuş. Cahş. Niteldm Muhammed Hz. A m a Hz. Ümmü Sele­ m e . Çünkü İslami kaynaklarda ona çok yer verilmiştir. Cüveyriye. Fatma. bunlar hakkında ise hiçbir şey yok: Yetim oldukları belli. Hafsa. Fatma hakkında Mu­ hammed'in hadisleri de çok fazladır. 213.ken de ölmemişler. Muhammed de hicri on birinci yılında öldürülmüş. Çünkü Muhammed vefat edince ondan bir­ çok g e n ç kadın dul kaldı. Hayır. Ümmü Habibe. üçüncü baskı. hem de onunla cinsel ilişkide bulunan kişiyi öldür demişti. Nasıl mı? Anlatacağım. . Muhammed'in kızıdır diyorum. H e p 20-35 yaşlarında kadınlardı. Fatma hakkında sayılmayacak kadar hadis var. Aslında İslami kaynaklarda var olan bilgilere bakılınca. ikisi de infaz edilmekten kurtulmuştu.. Örneğin A y ş e 18 yaşında dul kal­ dı. s. Peki. Fatma dışında Muhammed'in çocuğunun olmadığı fik­ ri ağır basıyor.. Ümmü Gülsüm de dokuzuncu yılında vefat etmiş. neden bunlardan hiçbiri Muhammed'den hamile kal­ madı da (görüldüğü gibi yaşları uygun ve henüz m e n o p o z devresi de onlar için söz konusu değildi) Hatice o yaşta bu kadar çocuk doğurdu hem de ild kez ikiz doğurmak sure­ tiyle! Burada şu söylenebilir: Marya da Muhammed'den ha­ mile kalarak İbrahim adında bir erkek çocuk doğurmuş. git hem Maryayı. Marya'nın doğurduğu çocuk (İbrahim) Muham­ med'den değildi. Mesela. Z e y n e p seki­ zinci. "Fatma ben341 Kur'an'ın Kökeni. Z e y n e p b. Safiye.

Bu kadın daha önce biriyle evlenmişti. Gel de bunları sıraya diz! Zor bir iş değil mi! A m a ben yine ko­ numuzu bir sonuca bağlamaya çalışayım. artık o kadının başka ko­ cadan kızlarıyla (varsa eğer) evlenemezdi. Araplarda o za­ manlar üvey baba önemliydi. Fatma dışında kalan bu kız­ lar (Zeynep. b. ayete g ö r e . diğer kızları hakkında yok. bir erkek bir kadınla ev­ lenmiş ve cinsel ilişki yaşamışsa. . Fadail-i Fatma. Rukiye ve Ümmü Gülsüm) Muhammed'le Ha­ tice'nin çocukları değildi. ikisi Muhammed'den bir-iki yıl önce vefat etti. 343 a. Okuyucu haklı olarak merak edip şunu sorabilir: Peki bu hengâmenin. Muhammed'le evlenince. 3 4 2 ancak benzer açık­ lamalar. ev­ lendiği kişinin de bir başka hanımından kız çocukları vardı.Menakıb'ü AH Ebi Talip 1/59-162. olup bitenlerin sonucu ne oldu? Ben de soruyorum acaba sonuç ne oldu? Aslında konu­ muz şu bulmacaya benziyor: Ortada üç d e v e var. Nitekim Muhammed de bu­ nu Kur'an'ına ekleyerek meşru hale getirdi. Biri in­ sanları.den bir parçadır. O da vefat edince kızlar ortada sahipsiz kal­ dı. Hatice zengindi ve kızlar ona yardım da ediyor­ lardı. Kim ona eziyet ediyorsa bana etmiş olur" gibi onu öven çok farklı hadisler v a r . 'Istigase' 1/68. üçüncüsü de semereleri yiyor. Tanrı buyruğu saydı. Hz. Nisa suresi 23. Hatice'nin Hale adında bir kız kardeşi vardı. işte Hatice'nin kız kardeşi Ha342 Buhari-Müslüm. Biraz önce de belirttim. Hatice'nin maddi durumu müsaitti ve bu çocukları ya­ nına aldı.Ebülkasım Kufi. diğeri develeri. Babaları ölünce bunlar üvey annede (Hatice'nin kız karde­ şinde) kaldılar. M u h a m m e d bir 343 bakıma bu kızlara üvey baba olmuştu. Bunlar üvey ev­ lat sayılırdı ve İslam terminolojisine g ö r e bu durumda olan bir kıza 'Rebibe' adı verilirdi. Hatice. Hâlbuki onlar da uzun yaşadılar.

İslam aktörleri bu yabancı çocukları neden zorla Muhammed'e yazmışlar. ibni Hişam. Çünkü daha önce de iki kez evlenen Hatice'nin ya­ şı geçmiştir. b) Ya da bunlar peygamberlikten önce doğmuş-. normalde o yaşta ve o günkü koşul­ larda kimse bunu yapmazdı. Taberi vs. inanca g ö r e de bu gayet normaldi. İbni İshak. Bunu anlatan kaynaklar çok. Bunlar toparladıkları bilgilerde. bu durumda olan başka insanlar için de durum aynıydı. Evet. Dolayısıyla halk arasında o zaman bunlara Muhammed çocukları denirdi ve o günkü kültüre. İbni Sad.le'den olan kızları Hatice'nin evinde oldukları için böyle değerlendirilmiştir. ama kızlara yükledikleri anor­ mal d o ğ u m tarihleri neden. bunları nerden çıkardılar? Sonuç şu: a) Ya çoğunluğun iddia ettiği gibi bu kızlar Muhammed-Hatice'nindir ve Muhammed henüz peygamber ol­ madan bunlar d o ğ m u ş ve yine daha peygamber olmadan bunlar 5-7 yaşlarında iken evlendirilmişlerdir. ancak kızları Muhammed'den alan İslam tarihçileri yok: H e p onun kız­ larıdır diye yazmışlar. Ben şahsen buna ihtimal vermiyorum. bunları gerçek kızları sanıp bu şekilde kayıtlara geçirmişlerdir. ancak İslamiyet'ten sonra evlenmişlerdir. İs­ lam'ın en eski tarihçileri bile Muhammed'den en az bir asır sonra ortaya çıkmıştır. Muhammed'in üvey kızları durumundaki kızlar "Muhammed'in çocukları" diye tanımlandığı için. Mesela. bu kadar çocuk (kimilerine g ö r e 12 çocuk) do­ ğurması tıbben mümkün değildir. Buna da ihtimal vermi­ yorum. Hatice zengin olduğu için onunla evlen­ meyi kabul etmiştir. . Şunu da belirtmek lazım ki Muhammed. Bu iş yan­ lışlıkla oldu diye düşünelim. Vakıdi. doğrusu bunu anlamak zor.

d) Ya da az önce belirttiğim gibi bunlar başkalarının ço­ cuklarıydı ve yetim kalmışlardı. Yine Ebü'l Kasım Ali b. İşte. İslam tarihi resmi tarih­ tir. bu kızların peygamberlikten önce mi. Bu önemli bir göstergedir. sonra mı d o ğ ­ duklarını v e y a onların Muhammed-Hatice'nin çocukları olup olmadığını bilmiyorsa. H e p söylüyorum. durum ortada. sansürlü tarihtir ama profesyonelce yazmamışlar. Burada olaylardan şu sonucu çıkarmak lazım: Bu kadar in­ san. Bu durumda da Muhammed'in 40 yaşından sonra bu kızların d o ğ d u ğ u ve bunlardan birinin Muhammed 45 yaşında iken hamile olduğu iddia edilmek­ tedir.ö) Onun verdiği bilgiler. Evet. Malum damat­ lardan biri de halife Osman'dır ve hicri beşinci yılında bu kızlardan Rukiye ile evliyken ve Rukiye hamileyken Habe­ şistan'a hicret ediyor. A h m e t . Yalnız yaklaşık bin yıl önce yaşayan bir yazarın bu konu­ da bir şeyler yazdığı kaynaklarda geçiyor. Bilgiler arasında bu davar. Muhammed'in hadisleridir diye ortalıkta dolaşan bu ka­ dar yazı ne kadar sağlıklıdır? Bu kadar önemli insanın ne zaman yaşadığını. kızlar Muhammed'in p e y g a m ­ berliğinden sonra doğmuştur ve adı geçen şahıslarla evlendirilmişlerdir. İslam otoriterlerince pek dikkate alınmamış/nerdeyse unutulmuş.588. kimden doğduğunu iyi tespit etmeyen bir sistem. bir görüş de bu. Burada söz ettiklerim eski ta­ rihçilerdir tabii ki. İslami kaynaklar da tartışmalıy­ sa. İslam'da varolanlarla ters düştüğü için. Kızların Muhammed'in olmadığına ilişkin İslam tarihin­ de bir kaynağa rastlamadım. Adı İbni Şehraşub (h.c) Bir diğer sonuç da. hiç şüphesiz ki Muhammed'in cümlelerini. söz­ lerini kontrol edememiştir. Muhammed-Hatice onları evlendirmişlerdir.

. Aynı zamanda Mamekani (1351-h). Muhammed'den önce ikinci eşi olan Ebu Hale Nebbaş b. bu kızlar Muhammed'in olmayabilir şeklin­ de kanaat belirtmiş. Bunu anlatan ravi. Olay. Yine önemli olmamakla birlikte bu konuda şöyle bir hadis var: Zeynep'in eşi Ebü'l As bir gün M u h a m m e d ' e hediye olarak bir şey getirir. 3/79 Zeynep konusunda. tüm Islami cemaatler de rahatsız olur.istiğase. Bu durumda muhtemeldir ki Z e y n e p . 3 4 4 Diyelim ki bunlar Müslüman ama Hz. s. Zerare'den Hind. Hatice'nin bir önceki eşinden olan kızıdır. Hatice'nin damadı M u h a m m e d ' e bir şey getirdi şeklinde aktarır. Menakıb-i Al-i Ebitalib.352. Ki çocuklar Muhammed-Hatice'nin değildir di­ ye. d. tabii ki burada Muhammed'in kızıdır diye yazılmışsa da bundan kasıt üvey kızıdır demek mümkündür. Şia da. Bu­ rada M u h a m m e d ' e bir eleştiri gelirse. Ali taraftarı v e y a Mutezile v e y a islam'ın başka bir eko­ lün sempatizanları. . bunun şerhi olan Kamusi Rical'da bunu işlemiştir. Burada başta Belazuri olmak üzere birkaç kaynaktan söz eder. Sünni de. Benat-ü Nebi. Bu­ rada denilebilir ki. 89.' adlı yapıtında. Dolayı­ sıyla bu şekilde söylenmesi normaldir demek de mümkün­ dür. madem Muhammed'in de damadıydı niye Hatice'nin damadı şeklinde söylenmiş? A m a aynı me­ tin içinde Zeynep'in Muhammed'in kızı olduğu da söyle­ niyor. 83 ve sonrası.ö) 'el-İstigase' adlı yapıtında benzer şeylerden söz ediyor. b. Yine Sünni kesimin tarihçilerinden Moğultay'ın siyerin­ d e : Hatice. ama bu konunun taraftarlıkla alakası yok ki. 1/159-163.Tenkih'ül Mekal fi İlmi Rical. Aynı zamanda Tusteri. Aslında bu kızların M u h a m m e d ' d e n olma ihtimali bu 344 a.. direkt Muhammed ve çocuklarıyla ilgili. 'Tenkih'ül Makal.Kufi (h.Amili.ibni Şehraşub. Hars ve Z e y n e p adında üç ço­ cuk doğurmuş şeklinde bir açıklama var. s. c.

onlar kimseye nasip olmadı. Muhammed'in damadıdır demezdi. Hz. Siyer. İşte bu söz anlamlı aslında. . Tefsir bölümü. kızım Fatma gibi bir hanımın var ve sizden de HasanHüseyin gibi iki torunum var" diyor. no: 9441.kadar zayıfken. Bakara sursi 193. konuya uyan şöyle bir hadis de var: İki kişi. Yalnız hadis denkleminde böyle bir açıklama v a r . Burada açık bir şey var: Eğer Osman da gerçekten da­ mat olsaydı. "Sen Hz. onun Os­ man'dan farkı. 346 Buhari. tabii ki yine de böy­ lesine ikincil gerekçelere ihtiyaç yok. Çünkü kızların onla­ rın olmadıkları yönünde var olan kanıtlar güçlüdür. s. ayeti kısmında. benzer hadislere ihtiyaç olmamalıdır. dit 5/224. İbni Ömer. ancak burada İbni Şehraşub farklı bir şey ek­ liyor: Bir gün halife Osman Ebubekir'e (ki bu ikilinin araları çok iyiydi). 345 a) Moğultay. Çünkü bu durumda o iki kızını almış oluyordu. ama siz bundan hoşlanmazsınız biliyo­ rum. meşhur sahabi İbni Ömer'den bir şeyler sormuşlar. Musannaf. Şu halde bunlar Muhammed'in kızları de­ ğildi sonucuna varmak söz konusudur. "Osman. umarım Allah onu bağışlamış. Osman damatlık konusun­ da Ali'yi geçmiş olmalıydı. Rukiye'nin çok güzel bir kız olduğunu İslam tarihçileri de yazmışlar-. Yine Muhammed bir ara Hz. 12. b) Abdurrazzak. 3 4 5 Buhari'de. Ali ve Osman hakkında ne dersin?" şek­ linde bir soru da var. hem de damadıdır" 3 4 6 diye yanıt vermiş. Ali'ye gelince. Ali hakkında. Çünkü o kızlar Muhammed'in olsaydı. Çünkü eğer halife Osman ve Ebü-1 As da onun gerçek damatları olsaydı o zaman bu ifadelerin bir anlamı kalmazdı. Ali'ye. " M u h a m m e d ' e söyle e ğ e r Rukiye'yi bana v e ­ rirse ben de ona iman ederim/inanırım" diye teklif sunar. o hem Muhammed'in amcaoğlu. Bunlar arasında. Benim gibi biri senin kayınpederin­ dir. "Üç şey sende var. İbni Ömer.

ayette özetle.Ebubekir bunu aktarır ve Muhammed de kabul eder. Şunu diyor: Rukiye. 348 Isabe. madem Muham­ m e d 25 yaşında. Fatma dışında da Muhammed'in kız çocukları bulun­ duğuna dair şu ayeti de kanıt olarak gösterebilirler: Ahzab suresi 59. no: 11318 Rukiyye md. ama bunu yapa­ mıyorlar. Enteresandır ki. ey Muhammed. Bu ri­ vayete g ö r e kızın veriliş nedeni ve halife Osman'ın niçin Müslüman olduğu konusu farklı bir boyut kazanır. e ğ e r Fatma dışında kızla­ rı olmasaydı ayet çoğul olarak (kızlarına) oluşmazdı. o zaman insan. Ebu Leheb'in oğluyla evliydi. bu kız kaç yaşlarında iken evlendi­ rildi diye merak e t m e z mi? 3 4 8 Burada konuyu şöyle bağlamak isterim: Eğer bu kızlar Muhammed'inse. kadınlarına. 'Benat'u Nebi ve Rebaibuhu s. Muhammed'in 40 yaşında iken peygamber olduğunu bili­ yorsun. baştan beri anlatılan bu trajedilere yanıt bulmak daha önemlidir. cümle cümle açıklama getirme yerine. 3 4 7 İslami kesim akıldan ziyade rivayete önem verdiği için Hz. . Peki. Hâlbu­ ki buna yanıt vermek çok kolay. Yani bu evlilik İs­ lam'dan önce gerçekleşmişti diyor. Çünkü baştan beri anlattı­ ğ ı m gibi. İşte burada denilebilir İd. 1/83-95. kendisinin kalkıp bunları kendi yaşıtı olan Osman'a vermesi nasıl izah edilebilir? Ayrıca Hatice'nin ileri yaşta bu kadar d o ğ u m yapması 347 Menakib-ü Al-i Ebi Talib'den naklen Amili. o günkü örf-âdete g ö r e bu üvey kızlar da artık hürmeten üvey babanın kızları sayılırdı. Kaldı ki. kızlarına ve inananların kadınlarına söyle başlarını ört­ sünler. pey­ gamberlik gelince din yüzünden boşandı. İbni Hacer Askalani gibi bir İslam düşü­ nürü bile bunları anlatırken yaş hesabına hiç değinmemiştir. Hatice de 40 yaşında iken evlendiklerini.

"Bu çocuklar Muhammed'in olsun v e y a başka­ sından olsun bize ne. Bu. A m a bir cemaat kadar olan bu insanların peygamberlikten ö n c e mi. Aslında böyle bakmamak la­ zım. ne oldu da bu kızlar küçük yaşlarda vefat etti? Diyelim Fatma. .. Ö m e r tarafından katledildi. nasıl olu­ yor da kırkından sonra bu kadar d o ğ u m yapıyor? Şu önemli nokta hep g ö z d e n kaçmıştır: Peki. ay ve yıl.nasıl açıklanabilir? Evet. bünyeleri bunu kaldıramamış. bugün kitaplara geçmiş bir sözün/ha­ disin ne kadar sağlıklı bir şekilde yazılıp yazılmadığını tah­ min etmek zor değildir. yoksa sonra mı d o ğ ­ dukları bilinmiyorsa.. Çünkü nerdeyse bir düzine kadar insan var ortada ve onlarla ilgili sorulacak bazı sorulara verilecek cevaplar ko­ lay olmalıydı: Doğdukları gün. bu farklı. ne zaman evlenmişlerdir gibi. bu gibi konuları işlemenin ne yararı var?" gibi bir soru sorulabilir. ama daha önce iki kez evlenip bu kadar d o ğ u m yapmayan Hatice. Hatice 55 yaşına geldikten sonra mı yoksa daha erken mi doğmuşlardır. peki ya Rukiye ve Ümmü Gülsüm'e ne oldu? Evet. istisnalar var.. Çünkü ifade edildiği gibi yaşları aşırı d e r e c e d e küçüktü. büyük bir ihtimaldir. peygamberlikten önce mi yoksa sonra mı doğmuşlardır. şu ihtimal de g ö z önünde tutulmalı: O küçük çocukları o küçük yaşta cinsel­ liğe zorlayınca ve düşük de olsa bunlar d o ğ u m da yapın­ ca. insan her yaşta ölebilir. Burada. Veya M u h a m m e d ' d e n sonra yazı­ lan Kur'an cümlelerinin ne kadar sağlıklı olup olmadığını. ancak benim olaylardan çıkardığım. bunun sonucu olarak v e ­ fat etmiş olabilirler..

"Yarın Allah huturuna çıksam. adamı kaale almıyor. Bu yüzden Osman'a. A d a m önemli biri ol­ duğundan Osman ona bir şey diyemeden doğruca camiye gitmiş. ancak onlar bizi dalalete götürdüler" diyece- . Başka bir gün elinde bir iple geliyor ve Osman'a. alış-veriş yapanlardan usulsüz bir şekilde haraç alıyor. o da camiye girmiş. "Vazgeç. Osman o zaman halifeymiş ve millet ondan şikâyetçiymş. İçeri girdiğinde Osman'ın minbere çıktığını görmüş. sen baş edemezsin" deyince o. biz amirlerimize saygı gösterdik. Hakim'e şehrin piyasasını teslim etmişsin. Cebele de Osman'ın yönetiminden memnun olmayanardan biriymiş. "Ey N'asel! Seni öldürür cesedini bir deveye bindirip sı­ cak bir yere götürür atarım" demiş. nasıl olsa halifedir. Burada olay kapanıyor.SEKİZİNCİ B Ö L Ü M HALİFE O S M A N a) Halife Osman'nın Yönetimine Karşı Gösterilen İlk Tepkiler Halife Osman'ın kötü yönetimine karşı ilk sert tepkiyi gös­ teren "Cebele el-Ansari"dir. Bu arada birileri Cebele'ye. "Ya senin boğazına getiririm. Os­ man'ın kolundan tutup aşağı indirmiş ve şerefini rencide edecek şekilde davranmış. Bir gün evin yanında iken Osman oradan geçiyormuş. Bu adam Bedir harbine katıl­ mış önemli ashabdandır." Osman icraatına devam ediyor. Cebele de arkasından gitmiş. ya da yanlışlarından vazgeçer­ sin" diyor ve şöyle devam ediyor: "Sen Haris b.

yerine Velit b.ğim. bunu yaparsa aleyhine olur. . As onun akrabasıydı. bu adam bastonla Osman'ı d ö v m e y e başlıyor. yerine de dayısının oğlu Abdullah b. anneleri aynıydı. Ubade'yi merke­ ze alıyor. Yine daha sonra atadığı Sait b. Ö y l e ki. Ebi Serh'i görevlendiriyor. Halife Ömer zamanında Şam valiliğine atanan M u a v i y e ' y e daha fazla imtiyazlar tanıyor. Şam'ın gelirini ona bırakıyor. 6/160. Elbette ki Muaviye bun­ dan rahatsız oluyor. İçki olduğu için korkudan konuyu da irdeleyemiyor. Amır'ı tayin ediyor. Saf adam. Samıt.. 3 4 9 Osman'a karşı çıkmak sadece halkın bireysel ve ama­ törce tepkisinden ibaret değildi. daha sonra Osman'ın evine yapılan baskında. As'ı Mısır eyalet valiliğinden alıp yerine kendi sütkardeşi Abdullah b. Ensab'ul Eşraf. Ancak bu olay Ubade için artık bardağı ta­ şıran son damla oluyor ve Şam'da Osman ve Muaviye'yi eleştirmeye başlıyor. Mesela halife Osman tarafından Sad b. Ebi Vakkas Kufe va­ liliğinden alınıyor. Velit. Görevden aldığı önemli insanlar da halkla birlikte onun aleyhinde çalışıyorlardı. g e m i içinde bu içkileri görünce hepsini y e r e döküyor. Sad b. Ebu Musa'el Eş'ari'yi Basra valiliğinden alıyor. hali­ fe Osman'ın kardeşiydi. onu şikâyet e d e c e ğ i m diyor. Amr b. Şam'da askeri komutan olarak g ö r e v yapan Ubade b. Bu yüzden Osman. bilmiyor ki Osman bundan haber­ dardır.. Ukbe atanıyor. Hatta Muaviye Şam'dan gemilerle içki ticareti yapıyor ve Osman'ın izniyle buradan sağlanan parayı kendine alı­ koyuyordu. Osman'nın icraatından birer örnek ve tabii ki g ö r e v d e n uzaklaştırılanlar da halkla birlik­ te onun aleyhinde çalışıyorlar. Ceh'cah' adında bir baş­ ka sahabiden Osman'a uyarı ve hatta tehdit geliyor. 349 Belazuri. Yine henüz Osman'a karşı kitlesel isyanlar başlamadan. Bunlar.

112. daha sonra kitleselliğe dönüşmüş ve zamanla kontrolden sıkmıştır. s.Belazuri Ensab. yine amcası Hakem'in oğlu Haris'e veriyoı Fedek köyünü Hz. 350 a. Hz. oradan sağlanan 1/5 lik geliri de vlervan'a hibe ediyor. Osman'ın bu ayrıcalığı o d ö n e m d e yışayan şairlere bile konu olmuş. d. Sabit başkanlığında bir komisyon tarafın­ dan hazırlanmıştır. Osman zamanında Ya­ hudi asıllı Zcyd b.. varisleri bu külçeleri bal­ ta ile kırıp Löiüşmüşlerdir. c.. 6/149. Maarif. 3 5 0 İşte Os­ man'ın yönetimine karşı gelmenin ilk işaretleri bireysel başlamıştır.ELbu Musa Osman'a karşı muhalefete geçiyor ve onun kötü yönetimini anlatmaya başlıyor. 23.Başka br eserim olan Sümerlerden İslama Kutsal kitaplar ve Dinler. Muhammed zamanında bile hazineye ait olan M e d i n e ' y e bağlı M e h n z bölgesini. Osman arafindan sürgün edilen Abdurrahman b. bunu daha önce Anlattım.İbni Kutıybe. Z e y d ölünce. Halife Osman. ya o bi­ ze bela olur ya da biz ona. . ondan kalan mal-altın-küçe o kadar çoktur ki. Afrika'yı alınca. İşte zaman içinde Osman bu Z e y d ' e yüz bin dirrem hibede bulunur. Bilindiği gifj şu an var olan Kur'an.İbni Kuttybe. s. Maarif. Halife Osman bunu da Hakem'in o ğ ­ lu Mervan'c veriyor. Hepsi Afrika'dan surdan burdan sağlanan taan malıydı ve haddi hesabı y o k t u . Hanbel bir şiirirde özetle şunu anlatmaktadır: "Kâinatın rabbi bize öyle biı fitne bırakmış ki (Osman'ı kastediyor). Muhammed kendine al­ mıştı ve zaten Kur'an'a g ö r e veraset yoluyla kızı Fatma'ya verilmeliydi A m a Ebubekir'le Ö m e r el koymuşlardı. Nasıl olur da millet aç iken sen kalkıp Afrikı'nın beşte birini tek insana veriyorsun" diyor. 112-113. b.

b ) Halife O s m a n M ü s l ü m a n l a r c a Katledilir. Osman. Bunlara daha önce kısmen değindim. Daha sonra da cenazesinin nereye atıldığını. Senin büyük yanlışlar içinde olduğunu. "Hele buna balon! İnsan­ lar da sanır ki bu da bir şey biliyormuş. Gerçekten Osman'ın ölümü çok fecidir ve işkenceyle gerçekleşmiştir. A d a m c a ğ ı z Osman'a. A m a ger­ çek hiç de böyle değildir. Ancak. deve gibi kesileceksiniz ve kolay da can vermeyeceksiniz" şeklinde çok ağır bir cümle kullan­ mıştır. halife Osman cinayetinin gerçek yanı da hep gizlenmek istenmiştir. arkadaşlar senin için toplanıp icraatını konuştular. Sanki çok basit bir suikastla. Osman değişik heyetler tarafından: "Yapma. A b ­ dullah Temimi adında yaşlı birini temsilci olarak Osman'la konuşmaya gönderirler. Yeman bir ara halife Osman'a. Cinayetiyle ilgili güvenilir İslami kaynaklardan derlediğim çarpıcı bir bölümü buraya alıyo­ rum. Muhammed ve Ebubekir'in cinayetleri Müslümanlar­ dan gizlenmeye çalışıldığı gibi. bir kazayla ölmüş gibi gösterilmiş. dolayısıyla Allah'a tövbe etmeni. "Öküz gibi or­ taya çıkacaksınız. C e s e d i d e Bir Ç ö p l ü ğ e Atılır Hüzeyfe b. sonra gelip benim- . üstelik g e ­ len elçileri cezalandırır. siz mi bana akıl "veriyorsunuz" diyerek onları dinlemediği gibi. Önce Osman'a karşı yapılan baskını özetlemek istiyo­ rum. ondan korkmanı ve yaptığın yanlışlardan dönmeni istiyorlar" der. "Ben tem­ silciyim. Hz. sonun kötü olur" diye defalarca uyarılır. Amir b. millet se­ nin yönetiminden memnun değil. "Size mi düştü. nasıl ve nerede gümüldüğünü ve baskının nedenlerini ö z e t şeklin­ de anlatmaya çalışacağım. Hakkında sunacağım bilgiler okunduğunda görüle­ cektir ki. Müslümanlar en son. halife Osman'ın halk nezdinde bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasında çok fark vardır.

onlarla durum değerlendirmesi yapıyor. Sait b. 'Ey Osman. A d a m hem akılı. tu sorun ancak bu yöntemle biter: Yani hem baskı. Sad da. Hâlbuki Allah'ın nerde olduğunu bilmiyen bir cahildr" diyerek onunla alay eder. As.. "Ey Osman. "Ben Allah'ın nerde olduğunu çok iyi biliyorum. A m r Mısr valisi iken g ö r e v d e n alınıyor ve onun yerine de Hz. Sen onu ortadan kaldırırsan onlar sahipsiz kalırdağılırlar diyor. Ebi Süfyan. böyle olmaz diyerek onu uyarıyorlardı.. hem de ağır vergi yükü asayişi sağlar diyor. bölgenin bir lideri vardır. münafık ilan ettiği Abdullah b. Muaviye'nin önerisi de şu: Eyaletlere vergi memurlarını daha fazla gönder.le icraatımı konuşıyor. sen de rahat edersin. Bunlardan Abdullah b. Amr b. hem de çok önemli kişiler tarafından görevlendirilmişti.. Sait b. A s ' a gelince. Osman bu öneriye sert tepki gösteriyor ve bundan dolayı araları açılıyor. A m a giderek durum daha da kctüye gidince. Amir gibilerini merkeze/yanına çağırıyor. merak etme o seni gözetleyecektir" der. Abdullah b. biz de yardımcı oluruz. yanlış yapıyor­ sun. Abdullah b. Ab­ dullah b. Benzer heyetler sık sık Osman'a gelir. As. savaşla meşgul olsunlar. Ebi Serh tayin ediliyor. insanlar menfaatle yola g e ­ lir. Amır'ın önerisi şu: Birilerine karşı kazanılması zor olan bir savaş başlat. Ebi Sarf.O arada Osman'a. Muhammed'in hiç sevmediği. As'ın önerisi deşu: Sana bağlı olan her kabilenin. Amr b. Osman değişik eyaletler­ deki önemli valilerinden Muaviye b. aşire­ tin. Amr'ın Osman'a kafa tutmasının başka bir nedeni de vardı. Sad b. Karar ver! Bunlardan v a z g e ç ve adaletli davran" şeklinde karşı bir öneri getiriyor. bunları savaşa gönder. sen insanların istemedik­ leri şeyleri yapıycrsun. sonunda onlar gelip sana yalvarırlar. Toplum içinde . sen en iyisi burlara maddi bir şeyler ver kurtul" diyor.

Bidaye-Nihaye. H z . "Camide toplanmıştık. Osman'ınkinden daha itibar ve şöhret sa­ hibiydi. değişik coğ­ rafyalara yayılmış Müslümanlara mektuplar göndererek "Geri gelin. neler yapmış ki insanlar beğenmiyor? Bu­ nu birazdan detaylıca anlatacağım. Hatta zaman zaman A m r bunu Osman'a karşı dil­ lendiriyordu. As'ı Kufe valiliğine tayin edince. geri gelin asıl cihat burda. bir ara Osman camide hutbe okurkenkonuşurken. neymiş Osman'ın suçu. oranın halkı hem kabul etmiyor. 352 Feth'ül Bari. Zübeyir. Talha ve Zübeyir gibi cennetle müjde351 İbni Kesir. bu adam gidici­ dir. Bunu aktaran. 3 5 1 İşte bu toplantıda da bir bakıma bu büyük­ lüğünü. kalabalık hayli fazlaydı. Kendi iyiliklerini anlatıyordu. 3 5 2 Bu arada Medine'deki sahabiler. Ali. Talha. her y e r d e konuşu­ luyordu. Bu ara­ da Sait b. sokakta. Ben de bu arada Talha ve Zübeyir'e dedim ki. Ahnef bin Kays. A m a olaylar durmak bilmiyor ve adım adım Osman'ın sonu g e l m e y e başlıyor.Amr'ın kabilesi. Sad gibi ün­ lü isimler de vardı. içerde" diyorlar­ dı. uzaklara gitmenize gerek yok. Öyle olmuştu ki. hem de yönetime karşı silahlanıyor. Bazı yerlere yeni atamalar yapıyor. Ali. ama maalesef din elden gitmiş. ancak fayda vermiyor. İçimizde Hz. Buhari'nin sarihi Askalani ve tabii ki değişik kaynaklarda da g e ç i y o r . bu konu caddede. Öyle ki. radikal tedbirler al­ maya başlıyor. bab'ü iza ilteqe'l müslimani bi seyfihima. sonunda katledilecek" şeklinde anlatıyor. cilt 13/35. Müslümanlar Osman'ın icraatından o kadar huzursuz olmuştu ki. 7/190. siz Allah için İslamiyet! yaymaya çıkmışsı­ nız. . Peki. Sait geri dönmek zorunda kalıyor ve yerine de Ebu Musa el-Eş'ari atanıyor. farkını ortaya koyuyor. O arada halife Osman da geldi ve he­ men konuşmaya geçti. Kitab'ül fiten. Osman giderek daha da sertleşiyor.

353 Ve sonuçta Halife Osman'a bağlı tüm coğrafi bölge­ lerden isyan sesleri yükselmeye başlıyor. 13/35. Ali d e v r e y e giriyor ve sonuçta onlar Ali'yi dinleyerek davalarından vazgeçip memleketlerinin yollarını tutuyorlar. onların niyeti hakkında bilgi almıştı ve kendince de tedbirliydi ama baskın o kadar güçlüydü ve kontrol edilmesi o kadar zordu ki. halife Osman'ın yazdığı. 4/333-367. Umre niyetiyle yola çık­ tıklarını söylüyorlar. b. Yani iş bu noktaya gel­ mişti. "Adama bakın.. 3/206. c.ibni Kasir. Osman'ın da istihbaratı vardı. 7/222 Zehebi'den alıntı yaparak. kimi rivayetlere g ö r e bin süvari Mısırlılardan ve dört kafile halinde başlarında da Abdurrahman b. Sadece altı yüz süvari. A m r b. Onların başlarında da Hükeym b. .Taberi Tarihi. Minhac'ü Sünne. Hamran olmak üzere Osman'ı ablukaya almak. Yüz ki­ şilik bir isyan grubu da İrak'ın Basra kentinden yola çıkıyor. Kenane b. Kimse bilmesin diye. eninde sonunda öldürülecek. Irak'ın Küfe kentinden harekete geçiyor. Udeys. Ancak niyetleri Osman'ı ortadan kal­ dırmak. Şehre varınca Hz. Bişr. hatta onun bindiği hayvan bile Osman'a/devlete ait 353 a.. onu katletmek için yola çıkıyorlar. Bunların da başlarında Malik b. Tüm grupların birbirlerinden haberi var. ölümü hak etmiş" gibi ağır sözler söylerdi. Cebele var. mührüyle mühürlediği bir mektup ele geçiriliyor. Hamık ve Sudan b. Bidaye.lenen önemli kişilerin de bulunduğu o ortamda bazıları. Feth'ül Bari. Ester var. Yine iki yüz kişilk bir başka baskın grubu. d-Askalani. Ancak yolda.İbni Teymiye. Üzerinde mektup bulunan kişi de halife Osman'ın bir görevli memu­ rudur. Osman'ın taraftarları bunları önleyecek durumda değildi.

Tac'ül Arus. Her ne ise alaylı bir söz olarak Osman'a karşı kullanıyorlardı. adı da Na'sel. 1 cilt Na'sel md. Değişik İslami kaynaklarda Na'sel şöyle tanımlanıyor: O sı­ rada M e d i n e ' d e Mısır asıllı budala biri varmış. Ali'nin araya girmesiyle isteksiz­ ce eylemlerinden vazgeçmişlerdi. 3 5 4 Veya Na'sel. el-Nihaye 5/177 e. ilgili valilerine. güven sarsılıyor ve gereken yapılıyor. Bişr. Osman korkudan imza ve mührün sahte olduğunu. f. 39/327. bazıları­ nın da kol ve bacaklarını kesin" gibi talimatlar vardı. bir kısmını infaz edin. sakalını yoluyor. 11 /669.ibni Asakir.bir hayvandır. Mektupta. çenesini çekiyorlar.Kamus'ül Muhit. o yüzden hakaret anlamında Osman'a bu isimle hitap edi­ yorlar. Za­ ten onlar. M e d i n e ' d e ihtiyar. kendisine ait olmadığını iddia ediyor. aptal bir Yahudi varmış.Zebidi. Osman'a bu amaçla bu lakabı takmışlar. d. Bu arada isyancılar Osman'a 'Na'sel' diye bağırıyorlar. ağzı açık kalı­ yor. Tarih-ü Medinet-i Dımaşk. Veya Na'sel demek. A m a bu mektup olayın­ dan sonra artık onları durdurmak mümkün değildi: Tekrar­ dan geri dönüyorlar ve sonunda Osman'ı feci bir şekilde katlediyorlar. Lisan'ül arab. 4/52. Mısırlı grubun başındaki şahıslardan Kinane b. beyinsiz kişi/ahmak-bunak demek.İbni Manzur. el-Faik.Zamahşeri. b. önemli elebaşlannı da çarmıha germek suretiyle-işkenceyle öldürün. Onu yakalayınca saçını. daha önce Hz.Ibn'ül Esir. Na'sel md. bu isyancıları ya­ kalayın. ancak inandırıcı gel­ miyor. Değişik yörelerden gelen bu insanların hepsi ittifak ha­ linde halife Osman'ı ablukaya alıyorlar. Osman'ın alnından ve kafasının ön kısmından demir parça354 Tüm bu kaynaklarda Na'sel'in ne anlama geldiği ve niçin Osman'a Na'sel dendiği anlatılıyor: a. c. .

Hz. zina yaparsa. Bidaye-Nihaye. Bu arada Osman'ı savunanlardan çok sayıda insan öldürülüyor. Bu manzara karşısında tüm aile ağlaşmaya başlıyor. Ebi M e y s e r e ve Muği355 a. Abdulah b. bunlardan üçü Allah için olsun. tabii ki bu arada Osman onlara çok yalvarı­ yor: 'Ben ilk Müslümanlardanım. . Hamık. sudan. araya giriyorlar. isyancılar yaklaşık 40 gün Osman'ı evinde mahsur bırakıyorlar. öldürdükten sonra da kafasını gövdesinden koparmak. yemekten mahrum bırakıyorlar. insan ancak dinden çıkarsa. kalanı da ben rahat edeyim. b. Ali de baskın liderlerinden Abdurrahman b. Veheb. Aynı gruptan Sudan b. Osman'ın eşlerinden Naile binti Ferafise'nin parmakları ke­ siliyor. cina­ yet işlerse öldürülür. Kenz. tabii ki daha sonra bu kadının parmakları Şam'da hut­ belerde çok dile getiriliyor. Osman'ın göğsüne çıkıyor. kendim için vurdum diyor. Yine Mısır grubundan A m r b. Bu ayrı bu k o n u . Birilerin ona su vermelerine bile izin vermiyorlar. no: 36306.sıyla vurunca. ona dokuz darbe vuruyor. Hamran adındaki şahıs da Osman'ı d ö v e d ö v e komalık ediyor. Ben bunlardan hiçbirini yapmadım' gibi yalvarmaları artık fayda etmiyor.Hindi. Osman y e r e yığılıyor.İbn-i Kesir. 3 5 5 Şu da var ki. Bu arada Osman'ın hanımları Naile ile Ümmü'l Benin ve kızları kafasını gövdesinden koparmalarına izin vermi­ yorlar. Onlar kılıçlarını güçlü bir şekilde çekince. onu ustura-makas gibi aletlerle parçalamak isti­ yorlar. onların ellerinden çıplak kılıçları al­ mak istiyorlar. Millet ona karşı öyle­ sine kızgın ki. cilt 7/211 vd. hatta şeytan taşlaması gibi naaşını taşlamak istiyor­ lar. Muaviye tarafından propagan­ da aracı olarak kullanılıyor. Muhammed'in eşlerinden de araya girenler oluyor ve Hz. peygamberin iki kızıyla evlendim. M e ­ sela Abdullah b. Udeys ile konuşunca (yapmayın diye) bu eylemlerinden vazgeçiyor­ lar.

Mesela. b. istifa edersen sana karışmayız dedikleri halde Osman. bu­ rada adeta onun rövanşını alıyordu. köpeklere y e m olsunlar diyorlar. M e d i n e . Ekder b. Ali nerdeydi diye insan merak ediyor? Demek ki çevresi dışında kimse onun yönetimin­ den memnun kalmamış ki sonuç böyle olmuş. Burada şu hatırlatmayı yapayım: Hani Ebubekir'in cinayetinde Osman'ın da parmağı vardı diye yazmıştım. Udeys. Abdurrahman b. m a d e m bu kadar isyancı Müslüman Kufe'den. çevre Müslü­ manları ve hele hele Hz. Şöyle ki. Osman'a ulaştığında da. Mısır'dan değişik coğraf­ yalardan geldiler. ta Mısır'dan gelen heyetin içinde ve aktif bir şekilde Osman'a karşı cephe alanlar ara­ sında. Osman kısmı. 357 İlerde bu önemli şahsiyetlerle ilgili bilgi vereceğim zaten. Rab'i. Amr Ensari.İbni Esir.re b.356 Aslında detaya gerek yok. El-Kamil. peki ya Mekke. böylece Osman'ın ağzı açık kalı­ yor ve daha önemlisi onu y e r d e süründürüyor. Ferve b. Hamam ve Muhammed b. Mesela neden tüm sahabe­ ler arasında Ebubekir'in oğlu Osman'a böyle davranmıştır? En azından Osman babasının çocukluk arkadaşıydı! Kanım­ ca Ebubekir'in oğlu babasıyla ilgili planları bildiği için. çok hakaretvari bir şekilde sakalından tutup çekiyor. . 3 5 7 356 a-lbni Asakir. Bu uzak bir ihtimal de­ ğildir. Basra'dan. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. İnsan biraz düşünürse zaten işin vahametini anlar. ben ölü­ mü tercih ederim. Şebes b. aktif olarak onun ölümünde görev alan Amr b. ama istifa e t m e m karşılığını veriyor­ du. Hatta Osman'la birlikte öldürdükleri bazı kişilerin gömülmelerine izin bile vermiyorlar: Kurdakuşa. Ebi Hüzeyfe gibi şahsiyetler. Hamik. Ahnes gibileri. Osman'a. 5/521-26. En başta Ebubekir'in oğlu Muhammed. Sanırım İslam tarihinde bu konuda bazı açıklanmayan noktalar var.

Burası öyle bir yer ki. Müslümanlar Osman'ı defalarca uyardılar. O yüzden hep bozmaya ve karışıklıklar çıkar­ maya çalışıyorlardı. aslında bu önemli bir faktördür. gerekirse seni eleştirenlerle savaşırız diyor. Her ne kadar bu sebep pek ö n e çıkmamışsa da. 3959. Ali'yi kastediyor) diye başlıyor ve eleştirel bir konuşma yapıyor. no: 486. 3 5 8 Şunu da bilmekte yarar var. Ferve b. Bu ümmetin fitnesi. Kur'an yorumcuları.Başta da belirttim. Yahudiler artık o coğrafyada onlara iktidar verilmeyeceğini biliyorlardı. Amr ve Amr b. Üsd. farklı komplolarla işi götürmeye çalışalım diyorlardı ve ni­ tekim de bunu çok mükemmel başardılar. Hatta bir ara Hz. Ali'yi temsilci olarak gönderiyorlar. ayıplayanlar ve eleştirmenlerdir (tabii ki isim vermeden Hz. işin vahameti­ ni bildiği için olayın fazla büyümesini istemiyor/Mervan'a izin v e r m i y o r . İslam tarihçileri. ama o hep ceza veriyordu. Osman'ın veziriydi.. Osman ise onu da dinlemediği gibi. tüm halifelerin devrilmesin­ de Yahudilerin rolü çok büyüktür. Gidip halife Osman'a önemli uyarılarda bulunuyor. 358 Taberi Tarihi. . Cenaze.. minbere çıkıp şunları söylüyor. İbni Hacer. Isabe. temsilci gönderdiler. Muhammed b. 4/338 v d . atılan y e r d e üç gün kalıyor. o zaman Yahudiler tarafından tuvalet olarak kullanılıyordu şeklinde açıklama yapıyorlar. tuvalet olarak kullanılan bir y e r e atıyorlar ve onların korkusundan en yakın akrabası bile yanaşamıyor. Mervan. 'Osman'ı katlettikten sonra cenazesini Haşş Kevkeb' denilen y e r e attılar. Savaşla kazanamıyorsak. Osman. bari planlarla. Bu arada Osman'ın sağ kolu Mervan sert çıkıyor. Hamik maddeleri. 5267 ve 5822. İsyancılar Osman'ı öldürdükten sonra cenazesini bir mezbeleye. ibni Esir. Ebi Huzeyfe.

Taberi Tarihi. Muhammed'in perdesini (başör­ tüsünü kastediyor) başımdan alır atarım" d i y o r .İbni Asakir. e.Inbi Kesir.lbni-1 Manzur.İbnil Esir. ı. . El-Nihaye fi Garibi-1 Eser. Muhammed'in de eşi olan Ümmü Habibe ortaya çıkıp ya bu adamın defnine izin v e ­ receksiniz. Lisan'ül Arab. Tarihçi İbni Şebbe bu konuda. herhangi bir y e r e atılıp kalsın ve bu şekilde çürüyüp gitsin istiyorlardı. Mucemi Kebir.Heysemi. 3 5 9 c) Halife O s m a n ' ı n C e n a z e s i . "Ebu Süfyan'ın kızı ve aynı zamanda Hz. h. hem eşlerinin ağlamaları nedeniyle isyancılar eylemlerinden vazgeçiyorlar. no: 14558. 1/78-no: 107. 360 İbni Şebbe. 3 6 0 İşte Hz.Konu garip gelebilir. Tarih'ül Medine. 2/262. bas­ kıncıların korkusundan kimsenin gidip onu alamayacağına ilişkin bir yığın güvenilir İslami kaynak aşağıya a l ı y o r u m . g. O bakımdan Osman'ın bu tuvalet yerine atıldığına ve cenazesi üç gün orada kaldığına. Mecme-ü Zevaid.Yakut Hamevi. d. f. 39/532. ya da ben Hz. Evs kısmına. Tarih u Medinet'i Dımaşk. Mucem'ül Buldan. 6/283 Heşş Kevkeb md ve Na'sel md. bundan sonra birkaç kişi gidip cenazesini alı359 a.Ebu Naim Asfahani. Üsd. 1/966. Bidaye ve'l Nihaye. Ali'nin devreye girmesiyle isyancılar defni­ ne izin verdiler.ibni Esir. 7/213.Heşş Kevkeb/Na'sel. So­ nunda yine Hz. k-Tehzib-i Kemal. Marifet'ü Sahabe. Osman'ın kabri kısmında no: 321-323. j. 19/457. Eşlem b. Ali ile Ümmü Habibe'nin araya girmesi. kor­ kudan kimsenin gidip onu demedemediğini yukarıda yaz­ dım. no: 248. Bir Tuvalete G ö m ü l ü y o r Osman'ın cenazesinin Yahudilerin tuvalet olarak kullandık­ ları bir mezbeleye atıldığını ve orada üç gün kaldığını. c. 4/412 ve devamı. 9/95. Bu arada onu öldürenler şeytan taşlar gibi cesedini taşlamaya başlıyorlar ve gömülmesin. b-Taberani.

Bu nedenle. Üzerine mezar taşı bile koyamı­ yorlar.yor. Kimileri d e . alelacele o tuvalet olarak kullanılan batak­ lığa götürüp bir çukur kazarak içine atıyorlar. bağırıyorsun. kendisi katılmıyor). onu g e c e karanlığında gömüyorlar (tabii ki cenaze işinde. Osman'ın cenaze namazının kılınıp kılınmadığı konusunda farklı rivayetler var. normal vatandaş da yukarılardan ilham alı­ yormuş. Bu arada isyancılar defne izin verdiklerinde şu koşulu da ö n e sürüyorlar. mezarını yerle tesviye ediyorlar. Çünkü Allah ve melekler cenaze namazını kılmışlardır" diyor. ya muhalifler senin sesini . kabir başında Hz. Yine her zaman­ ki gibi Hz. o tuvalet olarak kullanılan yere götürülüp ora­ da gömülüyor ve belki tekrar isyancılar cenazesini çıkarır­ lar korkusuyla. birkaç kişi onun cenaze namazını kılıp Ba­ ki kabristanında defnetmek isteyince. "Katledenler namazına izin vermeyince. üze­ rinde namaz kılınmadan gömülüyor" diyorlar. "Siz üzerinde namaz kılınmasına engel olursanız sorun değil. Peki. böyle normal bir kabir hazırlayamıyorlar. Maşaallah o d ö n e m herkes Tanrı ile Cebrail ile irtibat halindeymiş. Ali yoktur. isyancılar bunu du­ yuyorlar ve kesinlikle normal bir mezarlıkta defnetmeye­ ceksiniz. daha önce atıldığı yere. mezarı kazanlardan biri ona kızıyor: "Biz o kadar titiz davranıyoruz ki kimse duymasın. Hatta Osman'ın kızı ağlayınca. Kimileri. Osman'ın yakınları onu mezara götürür­ ken biz de yolun sağından ve solundan yürüyerek hacda şeytan taşlar gibi ona taş atacağız diyorlar. Ali'nin araya girmesiyle bu koşuldan vazgeçi­ yorlar. Mesela Ebucehm adındaki kişi onun namazını kılmak isteyince isyan­ cılar izin vermiyor. G e c e gizlice. bu arada adam. diyerek engel oluyorlar.

duyup gelir, babanın cenazesini tahrip ederlerse iyi mi ola­ cak?" diyerek, onu susturmaya çalışıyorlar. Gömenler ara­ sında bir de Osman'ın eşlerinden Naile var. Karanlık oldu­ ğu için, o da eline bir mum alarak kabirde rahat çalışılabilmesi için mezarın başında duruyor. İslami eserlerde anlatıl­ dığına g ö r e , çalışanlar, isyancılar görmesin diye insanların olduğu tarafla mezar arasına perde gibi veya kerpiçten bir duvar yapıyorlar. 3 6 1 Cenaze namazı kılınmıştır diyenlere g ö r e de ihtilaf var­ dır. Genel kanı, cenaze namazının bir veya dört kişi tarafın­ dan kılındığı yönündedir. Hatta bazı kaynaklarda, korkudan kimse onu g ö m m e k istemeyince; ancak Mervan'la, Os­ man'ın eşlerinden Naile onu geceleyin gömmüşler şeklin­ de bilgi var. Osman'ın eşlerinden dedim; çünkü Osman öl­ dürüldüğünde yanında dört hanımı vardı: Remle, Naile, Ümmü Benin ve Fahite. 3 6 2 Yani öyle ki, Osman'ın cenaze­ si ortada kalıyor, korkudan kimse onu defnedemiyor. Hat­ ta önemli islami kaynaklarda çok farklı bilgiler de var. M e ­ sela onu öldürdükleri zaman, eşi Naile araya girmek isti­ yor. Bu arada onun da elini, kimilerine g ö r e de parmakla­ rını kesiyorlar. Hele halife Ebubekir'in oğlu Muhammed, Osman'ın kolundan tutup kapıya kadar sürükleyince Os­ man, "Senin baban dostumdu, neden bana böyle yapıyor361 a- Taberi, Tarih 4/412 vd. ve Asbahani, Marifet-ü Sahabe, no: 265-66. b- lbni-1 Esir, El-Kamil. halife Osman kısmı 2. cilt c- İbni Kuteybe, imame Siyase, 1/64. d- Askelani, Isabe, no: 1082. Cebele b. Amr b. Evs kısmında. e- ibni Asakir, Tarih-i Dımaşk, 39/532. f-Taberani, Mucem-i Kebir, 1/78-no: 107. g- Heysemi M.Zevaid, no: 14558-9/95. h- Yakut Hamevi, Mucem'ül Buldan, 2/262. ı- ibni Hacer, Talhis-ül Habir, 2/145. j- İbni Sad, Tabakat, 3/37-44. 362 Taberi Tarihi, 4/415-421.

sun' diyor. Ebubekir'in oğlu, "Sen gerçek Kur'an'ı yaktın, kendince yeni bir Kur'an ortaya çıkardın" diyor. Kimi riva­ yetlere g ö r e de Ebubekir'in oğlu onun kulağına şiş sokup boğazından çıkarıyor. Şurası çok önemli, baskını düzenleyenler Müslümanlar ve Ebubekir gibi birinin oğlu da aşırı derecede ona işkence ediyorsa ve Hz. Ali de savunma niyetiyle hiç ortalıkta bu­ lunmuyorsa, artık Osman'ın o günkü Müslüman halk nezdindeki değerinin nerelere kadar düştüğü anlaşılıyor. Bazı İslami kaynaklarda Osman katledildikten sonra, baskını gerçekleştirenlerden Umeyir b. Dabi-i adındaki kişi gidip onun canından parçalar kopararak, "Sen ki babamı zulmen/suçsuz yere hapse attın ve orada öldü. İşte senin de sonun böyle olacak" diyor. Yukarıda da belirttim, onu katledenler, bedenini tahrip etmek, parçalamak istiyorlar; ancak bazılarının aracı olmasıyla eylemciler bundan v a z g e ­ çiyorlar. 3 6 3 Bir de şu var, Osman'ın cenazesini, bir kapı tahtası üze­ rine bağlayıp o şekilde kabre götürürken, belki birileri du­ yar, gelir engel olur kaygısıyla koşarak götürüyorlar. Cena­ zeyi götüren şahıslardan biri, "Biz korkudan öylesine koşu­ yorduk ki Osman'ın kafası, üzerinde taşıdığımız tahtaya çarpıp tak-tuk diye ses veriyordu" diyor. Bu olay, az sonra bölüm sonunda ekleyeceğim kaynakların hemen tümünde vardır. İşte halife Osman'ın halk arasında bilinen ölümüyle gerçek ölümü arasındaki fark bu kadar büyüktür. Osman'ın Müslümanlar tarafından katledildiği, cenazesinin Yahudile­ re ait bir çöplüğe atılıp orada üç gün kaldığı, daha sonra
363 a-Taberi Tarihi, 4/412-414. b- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, 7/207 v d . c- İbni Kuteybe, Maarif, s. 113.

Hz. Ali'nin, Hz. Muhammed'in bazı eşlerinin ve Osman'ın eşlerinin hatırı için gömülmesine izin verildiği ve bunun da ancak aynı çöplükte gerçekleştiği, mezara da yangından mal kaçırırcasına, sür'atle götürüldüğü ve bu arada başının hep tahta üzerinde sağa sola çarparak ses çıkardığı, cena­ zesinin korkudan birkaç kişi tarafından gizlice defnedildiği, katledilirken işkence yapıldığı ve hatta canından parçalar kopanldığı, baskın anında haftalarca e v d e aç ve susuz mah­ sur kaldığı, yardım etmek isteyenlere izin verilmediği, o d ö n e m d e varolan Kur'an'ları yakıp yeni bir Kur'an ortaya koyduğu, kötü yönetimi yüzünden vurulduğu gibi konular, birçok İslam düşünürü tarafından kaleme alınmıştır. Ne ya­ zık ki, geniş halk kitlesi bunları bilmemektedir. Bu olup bi­ tenleri içeren İslami kaynaklar gerçekten çok fazladır. 3 6 4
364 Yukarıda Osman'ın ölümüyle ilgili açıkladığım bilgiler şu kaynaklarda g e ­ çiyor. Daha nice kaynaklar da var: 1- İbni Sad, Tabakat, 3/37-43. 2- Taberi Tarihi, 4/412 v d . 3- Ali b. Yunus el-Amili, Sırat'ül Müstakim, 3/30. 4- İbni A ' s e m , el-Fütuh, 1/64. 5- Ebü'I Feda, el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer, 1/172. 6- İbni Abdirabbih, Ikd'ül Ferid, 4/270. 7- Zebidi, Tac'ül Arus, 8/139-141. 8- Ibn'il Manzur, Lisan ül Arab, 1 1/670 Nasel ve Haşş Kevkcb md 9- Ibn'il Esir, a) En-Nihaye fi Garibil Hadis'i ve'l Eser, 1/969 ve 5/80. b) el-Kamil fi Tarih, h.35. yılı, halife Osman bölümü, c) Üsd'ül Gabe, Eşlem b. Evs b. Becre el-Ansari bölümünde. 10- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 39/532 vd Hz. Osman konusu. 11-Taberani, Mucem-i Kebir, halife Osman kısmı. 1/78-no: 107-109. 12- İbni Hacer, a) Isabe, no: 1081 Cebele b. Amr kısmında. Ve Eşlem b.Evs b. Becre el-Ansari bölümünde, b) 'Telhis'ül Habir', 2/145 ve 5/275. 13- Heysemi, Mecme'ü Zevaid, 9/95, no: 14558 . 14- İbni Abdilberr, Istiab, A.Rahman b. Udeys ile Eşlem b. Evs. B. Becre bölümleriyle halife Osman kısmında. 15- İbni Şebbe, Medine Tarihi, Osman'ın kabri bölümünde, no: 321 vd. 16- Hindi, Kenz'ül Ummal, no: 36172 ve 36298, halife Osman kısmında. 17- İbni Kesir, Bidaye-Nihaye, Osman bölümü, 7/192 v d .

d ) Halife O s m a n N e d e n M ü s l ü m a n l a r c a Katledildi? Az önce de anlatıldığı gibi, Halife Osman'ı feci bir şekilde katledenler Müslümanlardır. Peki, Osman bunu hak etmiş miydi, neydi bunun en önemli nedenleri ki, insanlar ta M ı ­ sır'dan, Basra'dan, Küfe'den... değişik yörelerden gelip ey­ lem birliği yaparcasına toplanarak Osman'ı katlettiler? De­ mek ki ortada çok ciddi bir sorun vardı ki Osman'ın çevre­ si, hele Hz. Ali bile bu baskınları artık durduramamıştır. Bu nedenlerden önemli gördüklerimi İslami kaynaklardan özetlemek istiyorum.

Etrafındakilere

ayrıcalık

tanımak-iltimas

1) H a k e m b. Ebi-I As olayı Hz. M u h a m m e d ' e karşı olduğu, onunla anlaşmadığı, hatta M u h a m m e d konuşunca, kendisi kaş-göz işaretleriyle onunla alay ettiği için, Muhammed hem Hakem'i lanetler, hem M e d i n e ' d e n çıkartıp Taif taraflarına sürgüne gönderir. Bu konuda birçok İslami kaynakta hadisler var. Mesela İmam A h m e t b. Hanbel, Bezar, Heysemi, Fakihi, İbni Asakir ve daha birçok İslamolog, Hakem'in sürgün edilmesi ve lanetlenmesi konusunda hadisler aktarmışlardır. 2 6 5
18- Muhibbüddin Taberi, Riyad'ü Nadre, Osman konusunda, s. 3/70 ve sonrası. 19- Müzi, Tehzib-i Kemal, 19/457-no: 3847 Osman b. Affan kısmında. 20- Yakut Hamevi, Mu'cem-ül Buldan, 2/262 Haşş Kevkeb kısmında. 21- Ebu Naim Asbahani, Marifetli Sahabe, Osman kısmı, I. cilt, no: 263 ve sonrası. 22- Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/160 ve devamı. 365 a- İbni Asakir, Tarih'ü Medinet'i Dımaşk, 57. cilt/270 vd. N o : 3712. b- Heysemi, M e c ' m e ' ü Zevaid, no: 431 ve 9233. c- Taberani, Mucem-i Kebir, Abdullah kısmında no: 13770. d- Bezar, Bahr'ü Zihar, no: 2060. e- Fakihi, Ahbar-u Makke, no: 706.

Taberani şöyle bir olay da aktarıyor: Bir ara Hz. Muham­ m e d kendi arkasına dönünce görüyor ki, Hakem el işaret­ leriyle kendisiyle alay ediyor; bazen de oğlu Mervan'la bir­ likte Muhammed'in minberine çıkıp iniyor (taciz niyetiyle). Yani hem Muhammed'in davasına inanmıyordu, hem de değişik davranışlarla onu psikolojik olarak rahatsız ediyor­ du. Daha sonra Ebubekir ve Ö m e r halife olunca, yine Taif'ta kalmaya d e v a m ediyor/ bunlar M e d i n e ' y e dönmesine izin vermiyorlar. Hatta geri dönsün diye bu konuda Ebubekir'e teklifte de bulunuyorlar. A m a o kabul etmiyor. Ancak Os­ man halife olunca, onun ve oğlunun geri gelmesine izin veriyor, adam gelip M e d i n e ' y e yerleşiyor ve ölene kadar orada kalıyor, ayrıca o günkü parayla kendisine devlet ma­ lından (ki devlet malı zaten haraçtan, ganimetten, talan­ dan, çapulculuktan sağlanıyordu) yüz bin dirhem para v e ­ riyor. Şu not da önemli, Hakem b.Ebi-1 As, aynı zamanda ha­ life Osman'ın amcasıydı. Şu da önemli: Tarihte şöhret sa­ hibi olan Muaviye de Osman'ın amcaoğullarındandır. Os­ man, Hakem'in oğluna da, maliye müdürü gibi M e d i n e ' d e bir g ö r e v veriyor: Yapılan alış-verişlerden sağlanan vergi­ nin 1/10'unu, karşılıksız ona tahsis ediyor. Daha sonra Mervan, Osman'ın damadı olunca, ona aşırı d e r e c e d e ay­ rıcalıklar tanıyor. Mesela Hz. M u h a m m e d ' e ait olan ve v e ­ fat edince, kızı Fatma'm hakkı olduğu halde Ebubekir'le Ömer'in v e r m e d i ğ i Fedek arazisini de Mervan'a veriyor. Osman, yine Afrika halkından alınan 1/5 vergi, talan her ne ise damadı Mervan'a veriyor. Bunları zaten birazdan M e r ­ van konusunda anlatacağım. M u h a m m e d ' e rağmen, Osman'ın bu insanlara tanıdığı imkânlar, o zamanki şairlerin şiirlerinde de sıkça işlenmiştir. Osman katledilince, Müslümanların mezarlığı olan Ba-

ki'de gömülmesine engel olan Eşlem bin Evs, bir şiirinde şöyle diyor: "Allah'a yemin olsun ki, hiç kimsenin yaptığı kötülük yanında kâr kalmayacak, cezasını çekecektir. Sen ey Osman, Muhammed'in lanetlediği o insanı (Hakem"0 getirdin ve ona imkânlar tanıdın. Devlet malının 1/5'ini alıp Mervan'a verdin, ayrıca devletin malını kendine ve çevrene tahsis ettin. Ebu Musa el-Eş'ari'nin getirdiği gani­ metleri sen istediklerine d a ğ ı t t ı n . " 3 6 6 Yine halife Osman'ın sürgün ettiği bir başka şair Abdurrahman b. Hanbel el-Cemhi bir şiirinde, "Allah'a y e ­ min ederim ki hiçbir suç karşılıksız kalmaz" diye başlıyor ve Osman'ın kötü yönetimini işledikten sonra şiirin bir yerinde, "Bize öyle bir fitne (Osman için diyor) yaratıldı ki, hem biz onunla ceza çekiyoruz, hem de o kendisi için başbelası oldu" diyor... Şair burada, Osman'ın feci bir şe­ kilde katledildiğini ve kendilerine de bela olduğunu be­ lirtmek istiyor. 3 6 7 İşte sonunu getiren sebeplerden biri, hem Hz. Muhammed'in lanetleyip sürgüne gönderdiği bu insanı geri getirmek, hem de ona ve oğluna aşırı de­ recede ayrıcalıklar tanımak, tabii ki bu, halkta olumsuz et­ ki yapıyor.

366 Belazuri, Ensab'ül Eşraf, 6/149. 367 a- İbni Kuteybe, Maarif, s. 112 ve 199 Mervan kısmında. b- İbni Abdil'ber, Istiab, no: 529. Hakem b. Ebi-I As kısmında, c- Muhibbüddin Taberi, Riad'ü Nadre, 3/72 ve devamı, d- Hakim, Müstedrek, 4/479-481. Hakem b. As kısmında, e- ibni'l Esir, Üsd, 4/348 Mervan kısmında; ayrıca Hakem kısmında da bil­ gi verir. f- İbni Hacer Askalani, Isabe no.-8324 Mervan kısmında. g- İbni Sad, Tabakat. Taberani, Mucem-i Kebir. Zehebi, Siyer-i A'lam. Ve daha birçok tabakat kitaplarında bu konuya yer verilmiştir.

2) M e r v a n b. H a k e m Az önce de belirttim, Mervan da babasıyla birlikte Hz. M u ­ hammed tarafından Taif şehrine sürgüne gönderilmişti; Os­ man babasıyla birlikte onu da geri getiriyor ve üstelik de kendi kızı Ümmü Eban'la evlendiriyor ve kendine vezirbaşdanışman yapıyor. Afika'dan sağlanan ganimet-talan ne varsa hepsinin 1/5'ini damadına tahsis ediyor. Bir örnek vereyim. Afrika alındığında oranın yöneticisi Cürcir'le bir anlaşma yapıyorlar ve 2 buçuk milyon dinar (altın para) on­ lardan haraç olarak alınıyor. Ayrıca her katılımcı askere bin dinar, kimisine g ö r e de üç bin dinar (altın para) düşüyor. Ya­ ni Mervan'a verilen bu gelir büyük bir rakam oluşturuyor­ du. Yine Osman zamanında Kıbrıs adası alınınca, halkın­ dan her yıl yedi bin dinar (altın para) cizye/haraç alıyordu. Yine halife Osman, Mervan'ın kardeşi Haris b. Hakem'e, devlet malından üç yüz bin dirhem yardım yapıyor; ayrıca M e d i n e merkezinde ona çok önemli bir alış-veriş 368 merkezini hibe e d i y o r . Az önce de vurgu yapıldığı gibi bu aile Hz. Muham­ med nezdinde cezalıydı; özellikle babaları. Zaman içinde öyle oluyor ki, Mervan, Osman'ı tama­ men kontrol altına alıyor. Damattır diye ona öylesine geniş yetkiler veriyor ki, artık o Osman'ı yönlendirir hale geliyor. Zaten İslami kaynaklarda, Osman'ın Mısır valisine gönder­ diği ve isyancıların katlini istediği mektubun Mervan tara­ fından yazıldığı iddia ediliyor. Bu mümkün olabilir. Çünkü Osman'ın veziriydi ve zaten tüm yetkiler ondaydı. Yalnız tek bu olaya bakarak Osman'ı temize çıkaranlar olsa da, her taraftan M e d i n e ' y e Osman'ı linç e t m e y e gelen o insan­ ların öfkesini bununla atlatmak mümkün değildir. Kaldı ki Osman'a, yeter ki istifa et kurtul denildiği halde görevin368 a- Taberi Tarihi, 4/256-272., b- ibni Kuteybe, Marif, 112.

yoluna d e v a m etti. tabii ki bunlar halk nezdinde olumsuz etki yapıyor.İbni Asakir. 7.Ahmet o. Ali de Osman'ı Mervan konusunda uyardıkları halde Osman on­ ları dinlemedi. 369 I. 3/79 vd. .den ayrılmıyordu. Riyad'ü Nadre.İbni Kesir. Maarif. hem maddi ve siyasi olarak ona ayrıcalıklar tanıyor. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. babasıyla birlikte sürgüne gön­ derdiği böylesine bir adamın. Nitekim de onu en ağır bir şekilde cezalandırdılar. 130 ve devamı. sayfaya kadar.Taberi. Osman ise bir çırpıda kendi adamlarına ve üstelik de Mu­ hammed'in lanetlediği ve sürgüne gönderdiği insanlara ve daha nicelerine müthiş imkân tanıyordu. Üsd.İbni Kuteybe. Basra'dan bo­ şuna geliniyorlardı. Hanbei. Ö m e r kısmında belirttiğim gibi. Bidaye-Nihaye.lbni-1 Esir. 4.Tarih ül Hulefa. tabii ki güçleri varsa kabullenemezlerdi. Müsned'ü Abdullah. 57. Ebü Lü'lü hem marangoz. Osman'ın katli bölümünde. İbni Asakir bu eserinde ona 56 sayfa yer vermiş.Suyuti. Müsned'ül müksirin. 3. s. 5. Osman sayesinde geldiği aşama budur. 2. no: 6233. 224'ten 280. Hatta Osman'ın eşlerinden Naile ve son zamanlarda Hz. Demek ki sorun Osman'daydı.cilt/270 vd. Osman'ı katlet­ mek için bu insanlar ta Mısır'dan. para kazansın. 6. 112. Mervan ve hakem kısmında. Bu. Onlar çalışsın. Osman da vergi adı altında onlardan alıp yakınlarına dağıtsın-. Kufe'den. hem ressam. İşte Hz. Osman'ın sonunu getiren çok önemli bir nedendir. Muhammed'in. A m a patronuna günde 2 dirhem vergi bile ödeyemiyordu. N o : 3712.7/290 ve deva­ mında. hem de demircilikte uzman biri­ dir ve hatta onun o zaman rüzgârla çalışabilen değirmen yapabilecek kapasitede bir insan olduğunu yazmıştım. 3 6 9 İşte Osman'ın sonunu geti­ ren sebeplerden biri de Mervan'dır: Hem M u h a m m e d ' e rağmen onu babasıyla birlikte geri getiriyor.

Osman bunu M e d i ­ ne'ye geri alıyor ve yerine/Afrika'ya. M u h a m m e d için kâtiplik yapı­ yor ve Kur'an ayetlerini yazıyordu. A d a m . ben Kur'an'dan daha mükemmel bir kitap ortaya çıkarabili­ rim" ifadesini kullanıyor. ya da 'Allah'ın indirdiğinin benzerini ben de indireceğim' diye laf 370 İbni Kesir. As idi. Zamanla Muhammed'i tanıyınca anlıyor ki. Bu açıklamayı yaptıktan sonra ar­ tık M u h a m m e d ' l e kalmıyor. 7/190. Kur'an. Hz. sütkardeşi olan Ebu Serh'i tayin ediyor. güzel" diyordu. Olayın Özeti şu: Bu adam daha önce Hz. Ayetin anlamını Diyanet'in çevirisinden vereyim: "Al­ lah'a karşı yalan uyduran veya kendine bir şey vahyedilmemişken. ben ise. "Acaba farklı şeyler yazarsam anlar mı?" diye onun isteklerine ters olan şeyler yazıyordum ve tekrardan ona okuyordum.3) Sütkardeşi A b d u l l a h b. böylece onu ödüllendiriyor. Ebi Serh Daha önce Mısır valisi A m r b. Oda bana. o da Osman aleyehinde çalışıyor. ona büyük imkânlar sağlıyor. Muhammed burada yine işi Cebrail-Allah'a havale ediyor ve şöyle bir ayet indiriyor. 3 7 0 Osman'ın atadığı Ebu Serh öyle bir insandı ki. onun dava­ sında tanrısal boyut yok. tabii ki bu olaydan sonra Osman'la A m r b. Muhammed'in korkusundan (Belki öldürür diye) Medine'yi terk edip M e k k e ' y e kaçmak z o ­ runda kalıyor. "iyi iyi. hem de İs­ lamiyet'ten çıktığı için. A d a m şunu diyor: Muhammed bana başka şeyler yazmamı öneriyordu. As'ın arası açılıyor. H e m bu açıklama. ben de Kur'an gibi bir kitap yazabili­ rim dediği için. 'Bana vahyolundu' diyen. 312 . benim bu tür sahte yazılarımla doludur" diyor ve "Durum bu ise. Muham­ m e d kendi zamanında onun hakkında ölüm fetvası vermiş­ ti. Bidaye.

Dolayısıyla Muhammed. Enam su­ resi 93. A d a m onu deşifre ettikten. ayetin açıklama kısmında ve İbni Kuteybe. bu yöntemle iktidar sahibi olmayı arzuluyorlardı. uygun ortam yakalamaya çalışıyor ve bir gün ada­ mı da yanına alarak birlikte Muhammed'in yanına gidiyor­ lar. s. Hat­ ta Yemenli olan ve peygamberlik iddiasında bulunan Secah adındaki kadın ve yine ben de peygamberim diyen Rah­ man Yemami ve Esvet Ansi'nin de bu ayetin sebep-sonuç ilişkileri arasında isimleri geçiyor. Kurtubi ve diğer tefsirler. Maarif. en çok adı g e ç e n kişi için indiği/oluştuğu anlatılıyor tefsirler­ de ve diğer İslami kaynaklarda. meleklerin. Çünkü onlar da bu peygamberlik formülünü kullan­ mak istiyorlardı. oluşturduğu bu ayetle 371 tüm muhaliflerini hedeflemiştir demek isabetlidir. "Bu adam 'Ka'be'nin içinde de olsa onu yakaladığınız an öldürün" ta­ limatını veriyor.eden kimseden daha zalim kimdir? Zalimlerin şiddetli ölüm sancılan içinde çırpındığı. ancak Muhammed'in pey­ gamberlik konusunda önemli bir rakibi olduğu için. Muhammed uzun süre bekliyor. Dürrül Mensur. bu ayetten Müseyleme de kastedilmiştir diyenler de var. iş iş­ ten geçtikten sonra o kalkıp ayet oluşturma yöntemiyle in­ sanlara tehdit savuruyor. A d a m gizlice halife Osman'a sığınıyor. Bunlar sonucu değiştir­ miyor. Bu ayetin. "Bu adamı bağışla" teklifinde bulunuyor. Osman onu belli bir süre saklıyor. 169 vd . Bunu yaparken de şunu söylüyor: Aslında Osman 371-Suyuti. 'Haydi canlarınızı kurtarın! Allah'a karşı doğru olmayanı söylediğiniz ve onun âyetlerinden kibirlene­ rek yüz çevirdiğiniz için bugün aşağılayıcı azap ile ce­ zalandırılacaksınız' diyecekleri zaman hallerini bir gör­ sen!" deniliyor Kur'an'da. Taberi Tefsiri. g ö z d a ğ ı veriyor. sessiz kalıyor ve daha sonra onu bağış­ lıyor. Çünkü Osman'ın sütkardeşiydi. Zamanla M u h a m m e d Mekke'yi alınca. ellerini uzatmış.

Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. Hâlbuki Osman'ın g ö r e v d e n aldığı eski vali Amr b. kanatırım'' karşılığını vermiştir. ibni Asakir. bu adamdan daha de­ neyimliydi: H e m Muhammed. hatta Kur'an sahtedir. Nesai. hâ­ lâ ona karşı kininin d e v a m ettiğini belirtiyor ve aynı zaman­ da arkadaşlarını da eleştiriyor: N e d e n biriniz onu katletme­ diniz diye! İşte Osman kendi halifeliği zamanında Muham­ med'in sevmediği. mürted kısmında. As. Ebu Davud. As'a Osman'ın öldürüldüğü haberi verilince o. s. no: 3997-7/230. Bu da Osman'ın sonunu getiren önemli nedenler­ den biridir. sağdan soldan toplanan bilgilerdir. Riyad'ü Nadre. Yani ben bu beklemem­ le bu fırsatı vermek istedim. Zehebi.Siyer-i a'lam. hem de Osman'ın yönetimine karşı Amr anti pro­ paganda yapıyordu.Taberi. 3/33 vd. ben de Kur'an gibi bir kitap rahatlıkla yazabilirim diyen birini ve üs­ telik Muhammed'in hakkında ölüm fermanı verdiği bu adamı. M. "Ben bir insana bir darbe vurdum mu. içinde birçok yalanım var. 3 7 2 372 12345678- istiab. no: 1553. hem de Mısırlılar Amr'ı se­ verdi. Hudud hemen başta. 2/112 vd . Hem halkın hoşuna gitmiyordu bu g ö r e v d e ğ i ­ şikliği. Tabakat.onu yanıma getirince ben onun bağışlanmasını istemedim. Onun için belki bana g ö r e v düşmeden içiniz­ den biri kalkıp onu öldürür dedim. bir süre beklememin nedeni şu: Ona karşı yaklaşımımı bi­ liyorsunuz. tabii ki bunu söylemekle. 29/34 vd. ibni Sad. 169. severek bağışlamadığını. İbni Kuteybe. Mısır'a vali olarak tayin ediyor. el-Maarif. Tahrim-i dem. ancak içinizden biri çıkmayın­ ca ben de bağışladım diyor. Hatta g ö r e v d e n alınan Amr b.

Bedir harbinde sağ olarak ele geçirilmiş ve Muhammed'in tali­ matıyla öldürülmüştü. öldürülsün diyordu. Halife Osman'ın kardeşiydi: Anneleri Erva binti Küreyz'di. ancak sonunda Osman Ubeydullah'ı serbest bırakır. Ubeydullah'ın katline ka­ rar veriyor. Ali. Hürmüzan Müslüman olmuştu. 373 a. bu konuda Os­ man'la birlikte toplantılar yapılır. Nitekim sıra Hz. Hz. fakir-fukaraya ceza veriyor. ya sen onun suçsuz kızını niye öldürdün. Bu haksız ci­ nayetler Müslümanlar arasında çok tartışılır. Taberi. M e d i n e ' d e bir Müslüman'ın yanında köle olarak çalışan Ebu Lü'lü tarafından katledilince. diye suçluyordu onu. U k b e olayı: Bu adam. Kimi riva­ yetlere g ö r e Hz. Daha sonra Beni Mustalık kabilesi Müslüman olunca (tabii ki Muhammed onlara karşı savaş­ mıştı ve bunlar kılıç zoruyla müslüman olmuşlardı). ancak sıra dostlarına. Bu yüzden Ubeydullah kaçıp Muaviye'ye sığı­ nıyor ve daha sonra Sıffin savaşında öldürülüyor. Ali onu katlediyor. Hâlbuki Ubeydullah masum insanları katlemişti. Ali'ye gelip kendisi halife olunca. İşte Osman'ın bunu koruması da halkta olumsuz etki yapıyor: Osman. oğlu Ubeydullah da gidip buna karşı Hürmüzan. babaları ise farklıydı.M. ancak Cüfeyne Hıristiyandı ve M e d i n e ' y e okumaya gelmişti. b. Ubeydullah cezasız kalmasın. şeklinde konuşuluyordu.4 ) Halife Ö m e r ' i n oğlu U b e y d u l l a h ' ı k o r u m a k Halife Örner. Riyad'ü Nadre. Hz. Velit'in babası Ukbe. Ebu Lü'lü'nün küçük kızı ve bir de Hıristiyan asıllı Cüfeyne adında başka birini katlediyor. 38. 5 ) Velit b . cilt/60ve devamı.ibni Asakir. yandaşlarına g e ­ 373 lince torpil yapıyor. ona ceza uygulamaz. 3/77. . Hatta bir ara: Pe­ ki senin babanı katleden başka. Tarih-i Dımaşk.

Muhammed Velit b. "Ben gittim. ancak memur bekliyorduk. Yoksa bilmeden bir topluluğa kötülük edersiniz/ onlara karşı yanlış yaparsınız da sonra yap­ tığınıza pişman olursunuz. meğerki onlar tekrardan İslamiyet'ten dönmüşlerdi. Aslında böyle bir şey de olmamıştı. Dönmesinin nedeni de korkudur: Çünkü daha önce bu kabile ile Velit b. A d a m oraya hiç uğramamıştı. korkudan g i t m e y e ce­ saret edemiyor: Ya gittiğimde başıma bir şey gelirse diye evhama kapılıyor ve geri dönüyor. Ukbe'dir. hazır. biz zekâtımızı topla­ dık. Günü gelince Hz. Ancak adam yarı yoldan geri dönüyor. Utbe'nin onlara uğrama­ dığı ve üstelik de onlara karşı büyük bir iftirada bulunduğu ortaya çıkıyor. Fakat bize herhangi biri uğramadı" diyor. bu ayette sözü edilen fasık/kötü insandan ka­ sıt. Hucurat sure­ sinin altıncı ayetini indiriyor. el-İsabe . Diğer taraftan Muhammed'in elçisi belirlenen zamanda gitmeyince. Bu olay üzerine Muhammed." H e m e n hemen tüm önemli tefsirlerde ve ayetlerin sebep-sonuç ilişkisini irdeleyen kaynaklarda. zekâtınızı/verginizi ona teslim edersiniz. Anlamı şu: "Ey inananlar! Bir fasık/kötü insan size bir haber getirirse onu tahkik edin/araştınn. ben zor kurtul­ dum. Bu arada Muhammed. ben falan tarihte adamımı gönderirim. Ukbe arasında husumet olduğu için. bu olaydan dolayı Velit b. Beni Mustalık tarafında da bir evham başlıyor ve hemen liderleri olan ve aynı zamanda Muhammed'in eşlerinden Cüveyriye'nin de babası olan kişi M e d i n e ' y e gelip durumu öğreniyor ve "Yalandır. Bunun üzerine M u ­ hammed onlara karşı savaş hazırlığına başlıyor. Askalani. " N e yaptın?" diye sorunca o. Üstelik zekât da vermeyeceklerini söylediler" diyor.Muhammed onlara diyor ki. Bunun üzerine Muhammed tahkikat yapıyor ve sonuçta elçisi Velit b. Ukbe'yi bu işle görevlen­ diriyor. yoksa beni de öldüreceklerdi.

Sonuçta Osman Hz. "Daha fazla kıldırayım mı?" diyecek kadar ayyaş biriydi. Burada bir not düşüp konuya devam e d e c e ğ i m : Hani Hz. bu ayetin Ukbe için indiği­ ne ilişkin İslam âlimleri arasında ihtilaf yoktur diyor. Ali'nin de baskısıyla mecbur kalıp. onu hem g ö r e v d e n alı­ yor. Ali bunu yapmıyor ve oğlu Hasan'a sen kalk kırk kır­ baç vur diyor. Kaldı ki. Cafer cezayı uyguluyor. Muhammed'in sevmediği. önemli bir konuda (halkı y ö n e t m e d e ) g ö r e v veriyor. . bu adam öylesi­ ne içki içerdi ki. Ali'ye. Bu ceza uygulamasını Sahih-i Müslüm'den aktarayım. Şa­ hitler toplum içinde halife Osman'a ifade verirler ki. hem de içki içtiği için kırk kırbaç içki cezası uyguluyor. hakkında fasıktır/kötü in­ sandır diye ayet indirdiği bir insana. Osman sonuçta. En son Abdullah b. onun ya­ lanları üzerine savaş hazırlığına başlamıştı ve tabii ki büyük bir katliam olacaktı işte Osman böylesine bir insanı vali olarak tayin ediyor. İçki cezası kısmında. Cezanın uygulanması için Hz. Böylece Osman'a sen yap. Hatta öylesine içerdi ki. buna karşı çıkıyor. Muhammed geçmişten g e l e c e ğ e her şey biliyordu? Peki. Ö y l e ki halk onu içki konusun­ da Hz. "Halifeliğin iyi tarafından yararlanan o. bu olayda adam gelmeseydi ve böylece bu yalan or­ taya çıkmasaydı ne olurdu? Çünkü Muhammed. 374-Sahih-i Müslim. kö­ tü tarafını da o uygulasın" diyor. Hasan da. 4 rekât kıldırır (ki sabah namazı iki rekâttır) ve namaz içinde cemaate dönüp. Osman'a şikâyet etmiştir. bana ne bu iş­ lerden diyor. 374 Evet. bu adam içki içti ve kustu diye. zaman zaman kusardı diye İslami kaynaklarda bilgiler var. bu açıklama M ü s l i m ' d e n d i . "Kalk sen cezayı uygula" diyor. Ali'nin oğlu Hasan'a g ö ­ rev verilince o. bir gün kendisi cemaate sabah namazını kıldırırken.adlı yapıtında. Hz. Hudud. İbni Abdi-I Berr. Hz.

ibni Asakir. . Yeman engel oluyor.Müslim. Osman'ı savunabilecek hiçbir haklı neden yoktur. 180 v d . Üsd'ül Gabe. Hatta Rumlara karşı bir savaşta bile Velit içki içerken. Hz. Burada kitabı tahkik eden. el-Marife ve Ta­ rih (Besevi) Neseb'ü Kureyş gibi kaynaklarda da geçtiğini belirtiyor. No:67. N o : 9153. dip­ notta ayrıca imam Ahmet b. Hudut. Osman'ın ölümüne çalışanlar. d. Hâlbuki Osman'ın ölümü­ nü isteyenler arasında. Bidaye. Isabe.İbni Kuteybe. daha önce Küfe'de valilik yapan Sad b. İbni Teymiye gibilerine kalırsa. Velit'i g ö ­ revden alınca. s. savaş var karşımızda biz içki ile mi uğraşacağız di­ yor. El-Kamil 2/535.Askalani. bunu gerçekleştirenler suç­ ludur. e. Hadd'ül Hamr kısmında.Zehebi Siyer-i A'lam. cilt/218 v d . Osman. isyancıdır.ben niye bu işe bulaşayım gibi sözlerle karşı koyuyor. Velit b. 375 Bütün bu olup bitenlere karşı yine İslam düşünürleri Osman'ı savunmuş. haddi aşanlardır diyor. b. onun cinayetinde parmağı olan saha­ beler hakkında ağır konuşmuşlardır. "Haram da olsa. Ukbe kısmında. Ebi-1 Vakkas'ı g ö r e v d e n alıp yerine bu Velit'i atamıştı. 3 7 6 375 a. Hanbel.İbni Esir. bu kez de yerine Sait b. Isabe. c. Mesela Talha ve Zübeyir g i b i . Maarif.Nihaye. Tehzib-i Kemal. no: 8033. 3/412 vd. Taberani. Mesela İbni Teymiye. b. Tarih-i Dımaşk. Muhammed'den cennet müj­ desini alanlar da vardı. Bu arada Velit. So­ nuçta Velit 40 kırbaçla cezalandırılıyor ve artık bu olup bi­ tenlerden sonra g ö r e v d e n de uzaklaştırılıyor. ama olaylar öylesine açıktır ki.Taberi Tarihi. 63. 376 a. Ağanı. Zehebi de bu d o ğ ­ rultuda açıklamalarda bulunmuştur. 3/433. As'ı tayin ediyor. Osman'ın sonunu getiren yanlışlardan biri de böylesine bir adama yaptığı iltimas-ayrıcalıklardır. ama Hüzeyfe b. Osman'ın bu zulmüne karşı çıkanların hepsi cehennemliktir. tstiab. El-Kamil fi Tarih. arka­ daşları ceza verelim diyorlar. size rağmen ben içki içerim" diyor.

Hayber.. 'Osman b. Ebi Sarh'a aşırı derece im­ kân tanımak. Osman'dan kalan servet kısmında. Rebeze gibi yerlerde 10 milyon dinar (altın para) değerin­ de servet bırakır. 377 a-Muhammed Rıda( 1865-1935). . hazineden iki yüz bin dirhem para hibe etmek.Yine akrabası olan meşhur Ebu Süfyan'a. Hatta Osman ölünce o günkü para birimiyle elli bin civarı dinar (altın para) onun muhasebecisinde bulunur. 112-113. Halit b .Yine Hakem'in bir diğer oğlu olan Haris'e. kendine vezir yapmak. kendi kızı Ümmü Eban'ı ona ver­ mek. s. ganimetten.Kardeşi olan Abdullah b. Yine 30 milyon üzeri gümüş pa­ ra (dirhem) ve 1000 d e v e ile birlikte Vadi'l kura. . . devlete ait mallardan çeşitli hediyeler verir. oranın gelirini kendisi­ ne tahsis etmek. Şunu hep hatırlatırım: Bunların tümü ta­ landan.Hakem'in oğlu Mervan'ı da sürgünden getirmek. Affan' adlı eseri. üç yüz bin dirhem para bağışında bulunmak ve 'Mehruz' denilen M e ­ dine'deki önemli bir alış-veriş merkezinin gelirini ona hibe etmek..İbni Kuteybe. Maarif. Afrika'da ele geçirdiği yerlerin 1/5 vergilerini ona ba­ ğışlamak vs. . diye talimat verir ve bu kadar para devlet ma­ lından kızına ve damadına verilir. sağlanan gelirlerdir. Afrika'ya vali atamak. . haraçtan.Amcası Hakem'i M u h a m m e d ' e rağmen sürgünden geri getirmek ve yüz bin dirhem devlet malından ona ba­ ğışta bulunmak. b. hazine yetkilisine. .6 ) D a m a d ı A b d u l l a h b . Ü s e y d olayı Osman kızını bu adama verince. bunla­ ra altı yüz bin/kimi rivayetlerde de dört yüz bin dirhem yardım ver. 3 7 7 Bu iltimas kısmını özetleyecek olursam-. Ayrıca bu çifte.

cennetle müjdelenen Tal­ ha ve Zübeyir gibi toplamları elli civarında olan önemli bir 378 Muhammed Rıda. . halkı galeyana getiren son derece kötü örneklerdir. Osman b. Muhalif olanlara şiddet ve sindirme politikası 1) A m m a r b. Bir gün.Ebu Musa ve Osman b. 3 7 8 Halife Osman iş başı yapınca onu M e d i n e ' y e alıyor. Yaser. Ebil As'ı g ö r e v d e n alıp yerle­ rine dayısının oğlu Abdullah b.Şam'ın tüm vergilerini Muaviye'ye hibe etmesi. İşte bütün bunlar. Ebi Vakkas'ı g ö r e v d e n uzaklaştırması.Abdullah b. Hz. kendi yakın akrabasına ve Emevi soyuna bağlı kişilere dağıtmak. . Halit b. Yaser olayı uygulaması Hatırlanacağı gibi Ammar b. . Amr'ı ataması ve daha ni­ celeri.Ebu Musa el-Eş'ari'nin Irak'ta topladığı vergileri. Bunlar arasında Mikdad b. Üseyd'e kızını vermesi ve bu da­ madına hazineden altı yüz bin dirhem bağışta bulunması. Affan. her kabileden önemli kişiler toplanıp Osman'ı uyarmak için bir ültimatom/metin hazırlıyorlar. Halife Ö m e r tarafından Kufe'ye görevli olarak atanıyor. yanısıra Abdullah b. başka hediyeler vermesi. Tebük suikastında Hz.Yine kardeşi olan Velit b. Muhammed'in devesini önden çeken kişi ve o olaya karı­ şan insanları da bilen ikinci tanık. Her taraftan Osman'ın yönetimine karşı başkaldırılar çoğalınca. . 204. s. Mesut da bir nevi talim-terbiye ve hazineden sorumlu bir görevli olarak oraya g i d i y o r . Amr.. M e d i n e ' d e de ciddi bir muhalefet oluşuyor Os­ man'a karşı. . Ukbe'yi Kufe valiliğine ata­ ması ve Sad b.

Osman adamlarına talimat veriyor. Kimi rivayetlere g ö r e Ümmü Seleme gelip Osman'a kızı­ yor. Ali onu uyarıyor. neden bu adamı komalık yaptın diye. A m m a r daha sonra baygın haldeyken Hz. Bu arada Osman onu tekmelemeye başlıyor. o zaman niye kar­ şı çıktın?" denildiği gibi farklı bilgiler de var. A m m a r ona. kim olursun da bana karşı bunları söylersin" diyor ve .seçme heyet kendi aralarında Ammar'ı temsilci olarak se­ çip o ültimatom yazısıyla birlikte Osman'a gönderiyorlar. içinde idrarı durmayan falancanın oğlu. tabii ki bunları başka insanlar ele geçirmişti. bu olaydan do­ layı Ayşe ile Osman'ın arası açılıyor. yetki var elinde. sen Hz. Bu arada Hz. Muhammed'in arkadaşlarının sana karşı haklı olarak yazdıkları mektubu yere atamazsın. Osman çok kızıyor ve o kâğıdı alıp yere atıyor. hem de "Allah seni rezil etsin" gibi sözleriyle de haka­ ret ediyor. Osman'ın Yaser'i komaya sokması hakkında farklı riva­ yetleri de var. Böyle de­ yince Hz. Değişik baskınlarda ele g e ç e n talan malları arasında altın mücevheratı da varmış. seni bu hale getirecek. Mu­ hammed'in eşlerinden Ümmü Seleme'nin evine alınıyor. Sonuçta A m ­ mar baygınlık geçirip fıtık oluyor. "Bu talan malından kimilerin hoşu­ na gitmese de biz ihtiyacımızda kullanırız" diyor. Osman buna karşı. Ammar'ı y e r e yıkıp kol ve bacaklarını bağlıyorlar. "Sen m a d e m biliyordun ki bu adam halife. Osman bunları ken­ di ailesi ve yakınlarına dağıtmaktadır. "Bu iş çok cid­ di. saygı­ sızlık yapamazsın" deyince. Ammar. "Sen ha. Osman'a konuyu açınca. Ayşe de olayı duyuyor ve Osman'a kızıyor. kimilerine g ö r e de Ammar'a. İşte burada Osman ona. Halk bunu duyunca karşı çıkıyor ve onu protesto edi­ yor. Bu arada A m m a r da Osman'a sert çıkıyor. Osman hem onu dövü­ yor. ama o kendi yakınlarına dağıtıyor­ du. sen asla böyle yapamazsın di­ yor.

birçok İslam tarihçisinin ortak olarak işlediği bir konudur. Osman'ın onu tekmelediği ve adamı sakat bıraktığı gibi bir gerçek var ortada. Yani yukarıda anlatılan o komalık halinin hikâye­ si böyle. hem de onun bağlı bulunduğu aşiret güçlü. 2. orada ters konuşmaya başlıyor. diğer taraftan da kendisine yapılan baskın sırasın­ da. Bu. 3/75. Onlardan Hişam b. tabii ki Osman ona da kızıyor.lbni'l Arabi Ebubekir (543. sizden en önemli kim ise o da öldürülecektir (Os­ man'ı kastediyor)" diyor. 280 vd. Sonuçta A m m a r hem sevilen biri.Ö) Riyad'ü Nadere fi Menakıb'il Aşere. Bu arada adamlarına "Bunu burdan çıkarın" diye talimat veriyor ve oradan uzaklaştırılıyor.Mühibbüddin Taberi (694. Ammar'ın verdiği yanıt olumsuzdur.adamlarına da. ancak sen ona bir şey diyemedin. 3 7 9 379 1 . Bu sahipsiz olduğu için bak sen ne hale getirdin. yardımcı olması için Ammar b. "Bak Hz. elbisesi duruyor. Bir tarafta halife Osman bu adama bu şekil haksızlık ya­ parken.' s. İşte M u h a m m e d ' e karşı suikastta bulunanları bilen Hüzeyfe ve Ammar'ın başına gelenler bunlardır. "Tutun bunu" emrini veriyor. Yaser'e haber yolluyor. siz ne çabuk değiştiniz. an­ cak birini komalık yaptığı için artık onu dövdürmekten vaz­ geçiyor. 3. Bu arada Hz.Ö)' El-Avasim'ü ımin'el Kavasım. Velit gelip Os­ man'ı tehdit ediyor: "Aynı sözleri Hz. şunu bil ki. Ay­ şe ona. . Bu konuda anlatılanlar arasında az fark görünüyorsa da. Muahmmed'in daha ayakkabısı. Ali de sana söyledi. Şayet başına bir şey gelirse.Belazuri (279. bu ne diyor diye.Ö) 'Ensab ul Eşraf 6/161 v d . Cemaat ona şaşkın şaşkın bakıyor. Ayşe'nin bu sözlerinden sonra Osman çok bozuluyor ve camiye gidiyor. işi laçkalaştırdınız" diyor. İşte burada onu tekmeleyince komalık oluyor ve üç namaz kılamaz ha­ le geliyor. üstelik de haklı olarak sert tepki gösteriyor.

halife Osman'ın icraatını ve oraya vali olarak atanan Velit'i her fırsatta eleştirmeye d e v a m ediyordu: "Zannediyor­ dum ki ben Müslümanların hazinesinden sorumluyum. İslami kaynaklardaki bilgi­ lerden anlaşılıyor ki İbni Mesut yumuşak başlı ve zararsız bir insandı. Osman. Ebi Vakkas g ö r e v d e n alınıp yerine Velit b. Bidaye. . M e s u t ' a yapılanlar Osman. Ukbe atanınca. Bu yüzden Velit onu Osman'a bir daha şikâyet etti. Hz. Bunun üzerine İb­ ni Mesut anahtarları teslim edip sivil bir vatandaş olarak Kufe'de yaşamaya devam eder. Osman onu M e d i n e ' y e çağırdı. Çünkü Velit'in amacı geri vermemek üzere almaktır.Suyuti. tabii ki bu da ne Velit'in. İbni Mesut da verir.774. ayrıca onu g ö r e v d e n de alır. bu davra­ nıştan dolayı İbni Mesut'u halife Osman'a şikâyet eder. 7/80 ve sonrası. ne de Osman'ın işine geliyordu. hem de maliyeden sorumludur. Os­ man kendisine bir mektup göndererek "Sen bir memur­ sun. "İbni Mesut'un kendisi aleyhinde propaganda yaptığını. Velit ondan. halkı kışkırttığını" anlattı. Osman kısmı. Bu arada İbni Mesut. Muhammed'in çok samimi arkadaşı oldu­ ğunu bilen halk ona saygı gösterirdi. Nihaye. bilmiyordum ki Osman ve ona bağlı kişilerin hazinesi­ ne bakan bir memurum" diyerek tepkisini gösteriyordu. Olayın özeti şu: Ab­ dullah b.ö). 4. Velit. devlete ait/hazine ma­ lından bir miktar yardım ister. Mesut'u d ö v e d ö v e kaburga kemikle­ rini kırar. 5. Velit'ten hesap soramazsın" der. ö d e m e n lazım" demesi Velit'in hoşuna gitmez. s. 130 ve sonrası.İbni Kesir (h.2 ) A b d u l l a h b . daha sonra müsait olduk­ larında onlardan geri almıştır. Osman tara­ fından eski vali Sad b.Tarih'ül Hulefa. Os­ man'ın hutbe okuduğu bir sırada camiye girdi. Mesut Kufe'de hem talim-terbiyeden sorum­ lu/eğitimci. Başkala­ rına da bu şekilde borç vermiştir. "Bu borçtur. Abdulah b. Onun Velit'e.

o da Osman'a kızdı ve tıpkı Amı^ar olayında oldu­ ğu gibi burada da Osman'a karşı tavır aldı.."İşte bakın şu an kötü bir hayvan içeri giriyor" diyerek ağır hakaretlerde bulundu. Bu arada Hz. Bu yüzden ben istemiyorum ki bunun ilk kıvılcımın kendim yakayım" diyor. Açıkçası. İşte burada uyduruyorlar. İbni Mesuttemiş ki. Muhammed'in arkadaşıyım ve Bedir. "Sa­ kın sürgüne gitmeyi kabul e t m e . Osman'ın hazırladığı Kur'ci dışındaki nüsha­ ları yakması. Hlatta Osman onu sürgüne g ö n d e r m e k isterken birçok insan kendisine. Rıdvan Biatına ketılan biriyim" (Os­ man Bedir ve Rıdvan'a katılmadığı için turada aynı zaman­ da dolaylı bir şekilde onu eleştiriyor da) dedi. Ali ve bazı insanların araya girmesiyle bni Mesut'un sür­ güne gönderilmesinden vazgeçiliyor. Çünkü bazı olaylar ve fitneler ocaktır. ben Os- . bı­ rakmayacağız" deyince İbni Mesut. "Ben Hz. Biz stni destekleriz. halk üzerinde çok olumsui^tki bırakırken. Hatta İbni Mesut daha fiyatta iken Osman hakkında her yerden muhalefet oluşuna kendisi. Bazı İslami kaynaklarda İbni Mesut'uT en son Osman'la anlaştığı ve onunla helallaştığı iddia edilyor. O da. Hatta bunu is­ patlamak için İbni Mesut'un Osman ha<kında. "Yanlışlıkla bir ok atsam. buna kar­ şı Uhud dağı kadar altın da bana veril>e yine mutlu ola­ mam" dediği söyleniyor. "Başka yere göndersem orayı da karıştırır" endiesinin yanısıra Hz.Osman'ın. emrini dinleye­ ceğim. Osman'a isabet edip de ödürülse. Daha önce de ifade edildiği gibi. e ğ e r Os­ man'ı katlederlerse artık bir daha onunjibi bir halife bula­ mayacaklar. "Ha'ir. Muhammed'in eşlerinden Ebubekir'in I<ızı Ayşe bunu du­ yunca. Bununla Osrran'dan çok m e m ­ nun olduğunu ö n e sürmek isteniyor. en başta bu Kur'an konusu ve onun genel ifaatı Osman'ın so­ nunu da getiriyor.

Mesut. ancak Mervan. 6/148 . bu yetmiyor­ muş gibi. Os­ man'a. cilt 9/109 c) B e l a z u r i . ancak ilkel bir savunma. r v e arkadaşı A m m a r b. İstiab. tenha bir y e r e g ö n d e r m e k istiyor. En iyisi burda kal­ sın bari kontrol altında olur" deyince. Yaser'e vasiyet ediyor. haysiyetini kırıyd r ve onu camiden kovuyor. b ) H e y s e m i M . Yaser onun vasi­ yeti gereği Osman'a haber v e r m e d e n gömüyor. Ens. "Evet hepimiz tarafından Allah rahmet eylesin" karşılığını veri3 8 0 a ) İ b n i A b d i l b e r . "Eğer Osman'dan önce vefat edersem sakın cena­ z e m e katılmasın" diyor. Bu c>' u P bitenlerden sonra da onu sürgüne. N o : 1659. İbni Mesut'a toplum içinde hakaret ediyor. Onlar kendi?'™ komaya sokuyorlar ve kaburga kemik­ lerini kırıyorlar. "Sen Küfe 'ye gönderdin. Çünkü mademki memnun kalmış. Ali bu arada Osman'ı uyarıyor: "Sen Velit b. inandırıcılığı y o k . Osman bunu uygun buluyor ve ücretsiz bir şekilde M e d i n e ' d e yaşamaya mah­ kûm ediyor. Osman'dan önce vefat ediyc . A m a Ali'n' 1 " 1 D u çıkışı fayda etmiyor. 3 8 0 Osman. Bellidir ki bazı uydu­ ruk uzlaşma cümleleri kurmuşlar.man'a ok atmak istemiyorum demiş. Gc^üldüğü gibi savunmuşlar. onu d r ? v m e k için ayrıca adamlarına talimat veri­ yor. Durum bu iken sen Şam'a göndersen oradaki insanları da örgütler. n o : 1 4 5 4 8 . arkadaşlarından Ammar b. Hz. ancak becerememişler. İbni Mesut. Daha son­ ra Osman bunu duyunca Ammar'a. o zaman daha örnek mi kalmadı ki. Osman'a alay edercesine. kendisi kalkıp Osman'ın ölümüyle ilgili ör­ nekler versin.ab. Osman bildiği­ ni yapıyor. Z e v a i d . "Allah rahmet eyle­ sin" diyor. İbni M e s u t m d . oradakileri senin hakkın­ da ö r g ü t l e d i / a l a r m a geçirdi. A m r n a r da. Abdullah b. Ukbe yüz-ünden adama nasıl bu cezayı veriyorsun" diyor.

yine Basra'dan Şam tarafına Muaviye emrine kitlesel bir şekilde sürgüne gönderilen pek çok insan var381 abcdBelazuri. Osman'ın hazırlattığı Kur'an'a karşı çıkmıştır. Ensab. s. karşı çı­ kanların aldığı en hafif cezaydı sürgün. İşte Osman onu geri çağırmış. artık olay patlak v e r i y o r . Bu konudaki de­ taylı bilgiyi. Os­ man'ın ona karşı asıl kini buradan kaynaklanmaktadır. İbni M e ­ sut. Osman kendi keyfine g ö r e Kur'an adı altında ve Yahudi asıllı Z e y d bin Sabit başkanlığında bugünkü dünya piyasasında bulu­ nan kitabı hazırlarken. Ali burada da Osman'a karşı çıkıyor ve aralarında sert tartışmalar da meydana geliyor. Nizamiye mezhebi kısmında. Hatta sürgüne göndermek istiyor. ta Mekke'den beri M u h a m m e d ' l e beraber­ dir ve ilk Müslümanlardan olup Kur'an hafızıdır. 6/140-164. Sait b. Halife Osman'nın talimatıyla Kufe'den. İbnil Arabi. İbni Mesut karşı çıkıyor ve bildiği farklı bir Kur'an nüshasına g ö r e hareket ediyordu. 14. 3 8 1 • 3) Ebu Z e r . Sonuçta olay orada kapanıyor. Yu­ karıda ö z e t l e m e y e çalıştığım nedenler de oluşunca. . Milel ve Nihal.i Gıfari'yi sürgün etmek Halife Osman döneminde çok kişi sürgün edildi. Ancak şu da muhtemel ki. O yüzden burada bunun üzerinde fazla durmuyorum. s. Sadece bir ha­ tırlatmada bulundum. el-Avasım'u min'I Kavasım. Hz.yor. farklı bir çalışmamda işleyeceğim. Kufe'de iken de halka kendi Kur'an'ını anlatıyordu. Osman bunun alay olduğunu anlıyor ve orada onunla tartışıyor. 280. ibni Mesut. Şehristani. 4/251 ve devamı. diğer Kur'an nüshalarını yaktığı gibi onun da Kur'an nüshasını alıp yakmıştır. As yönetiminden Suriye'nin Şam tarafına. Taberi Tarihi.

Kays. Bu olup bitenlere karşı Muaviye onun hak­ kında Osman'a rapor veriyor. yani ganimettir. Amr-el Huzai. 4/429. A m a bu sa­ vunma yetersiz ve inandırıcı değildir. zulümlerini kabul etmeyip halka anlatıyor. Güya Ebuzer sürgün edildiği köye g ö ­ nüllü olarak g i t m i ş . Yine halife Osman Basra'dan. Amir himayesinde yaşayan insan­ lardan başka bir grubu Şam tarafına sürgüne gönderiyor. Örneğin. bunlarla uyum sağlayamıyoruz diyor. Maarif. Mu­ h a m m e d ' e bağlı biriydi ve Muhammed'in gömülü olduğu M e d i n e şehri varken herhalde kalkıp da ölene kadar ıssız bir köye gönüllü olarak yerleşmezdi. Ziyad gibi şahsiyetler. bunlar hırsızmış.Taberi Tarihi. zinakârmış gibi yakıştırmalar vardır. Abdullah b. Olay bu kadar basit olsaydı Osman'ın en yakın çevresi ona düşman kesilmezdi ve onu feci bir bi­ çimde katletmezdi.ibni Kuteybe. bu bizi eleştiriyor.d ı . b. s. 3 8 2 Sonuçta Muaviye onlarla anlaşamamıştır. 3 8 3 Mesela İbni Sad gibi.Tabakt-i İbni Sad. Kab. Evliya Çelebi gibi oradan oraya sürgün ha­ yatı yaşayan insan çoktu o zamanlar. . devlet malıdır. Savhan. İslami kesim Osman'ı kurtarmak. Çünkü adam Hz. Osman da Muaviy e ' y e . 383 a. Sa'saa b. icraatımız hakkında propaganda yapıyor diye. Bunlar hakkında Osman'a mektup gönderiyor. onu bana alelacele M e d i n e ' y e gönder diye talimat 382 Mesela Küfe'den Sabit b. I 13 ve 146. Abdi-I Kays. onun eksiğini kabul etmemek için çeşitli uyduruk savun­ malar yapmıştır. Aslında olay şudur: Şam valisi Muaviye şöyle söylüyor: Şam diyarı Allah'ındır. Şunu da belirteyim. Malik b. c. Kümeyi b. do­ layısıyla benimdir d e m e k istiyor. Suriye taralına Muaviye emrine gönderilirler. Bu defa da başka b ö l g e y e sürgüne gönderiliyorlar. Ebuzer de o sırada ora­ daydı ve bu sözlere karşı çıkıyor: Muaviye'nin ve bu arada halife Osman'nın yanlışlarını. Amir b. 4/317 ve devamı. Malik-i Ester.

Osman'ın bu ifa­ desi Ammar b. hem de alay edercesine Allah rahmet eylesin d e ' mesajını iletmek istiyor ve tabii ki Osman bunu anlıyor. "Allah rahmet eylesin" diyor. aleyhine çalışmasından korkuyor. "Seni Rebeze köyüne g ö n ­ d e r e c e ğ i m " diyor (Medine-Kufe arasında ıssız bir köy). Osman ona. bu kez Osman'la Hz. görevlilerine "Bunun haddini bildi­ rin" diye talimat veriyor. Adamları Ammar'ı d ö v e d ö v e ko­ malık yapıyorlar. Ali. "Asıl sen sürgüne gitmelisin" diyor. Bu yüzden Ammar'a sert çıkışıyor. Çünkü bunlar önemli merkezler. Hz. Ebuzer M e d i n e ' y e gelince Osman'ın kötü yöneti­ mini orada da anlatıyor. bakalım başarabilir misin . sen burdan gidecek­ sin. A d a m Kudüs olsun diyor. Ammar buna karşı Osman'a şunu söylüyor: "Evet biz de diyoruz Allah rah­ met eylesin. ancak kabilesinin araya girmesiyle Hz. Bir yer iste seni sürgüne g ö n d e r e c e ğ i m diyor. Sonuçta Osman bunu da sürgüne göndermek istiyor. Osman onu da kabul etmiyor. Daha sonra Osman onun ölüm haberi­ ni alınca. A d a m . Osman bunu kabul etmiyor.veriyor. Ali arasında sert tartışmalar oluyor. o gün için met­ ropol durumunda olan bölgeler. Ebuzer buraya zorla gönderiliyor ve ölene kadar burda sür­ gün hayatı yaşıyor. Osman. Yaser'in zoruna gidiyor. Osman bunları da kabul etmiyor. elinden ne geliyorsa yap. Sen buna benzer başka bir örnek daha mı uygulamak istiyorsun deyince. Tabi ki bu sözlerle Osman'ı zımnen eleştiriyor: Yani 'hem adamı sürgüne gönder. Basra ile Kufe'den biri olsun diyor. beni M e k k e ' y e gönder diyor. Ali de. Osman'a gidip şunları anlatıyor: Temiz bir insanı (Ebuzer'i kastederek) sen sürgüne gönderdin ve orada vefat etti. onun halkla te­ mas kurup." Tıpkı İbni Mesut'un ölümündeki gibi bir du­ rum yaşanıyor burda. Onun için bunları kabul etmiyor ve ona. hat­ ta Osman Ali'ye. ona ceza ver.

Müslümanlar üze­ rinde olumsuz etki bırakmıştı. "Kim sana karşı çıkarsa. Bu arada bu olup bitenleri duyanlar top­ lanıp halife Osman'a. seni eleştirir­ se sen de ona ceza verip sürgünlere yollarsan bu iş yürü­ m e z " deyince. hem de Ali ile tartışmalara son veriyor.karşılığını veriyor. Daha sonra Müslümanlar arasında meydana gelen Sıffin harbin­ d e A m m a r öldürülüyor. D) Osman'ın. Osman hem Ammar'ın sürgün olayını ora­ da kapatıyor. onun bu davranışı Müslümanların zoruna gidiyor­ du. bu da Osman için bir eksiklik olarak değerlendirili­ yordu. Her fırsatta yüzüne karşı şu şu savaşlardan kaçtığı açıkça söyleniyordu. 3 8 4 C) Halife Osman'ın bazı savaşlardan kaçması Hz. halife Os­ man'ın sudan bahanelerle katılmaması. 6/166 v d . Avf konusunda bu konuda so­ mut örnekler v e r e c e ğ i m . Kı­ sacası. tüm Kur'an nüshalarını yakması Bu konuda elimde yeni bir çalışmam var. şu an var olan Kur'an ortalıkta yoktu. Olayın özeti şu: O zaman. Herkes M u h a m m e d ' d e n ayet adı al­ tında bir şeyler almıştı. Rahman b. Zamanla onun hakkında olumsuz düşünceler çoğalınca. M u h a m m e d zamanında meydana gelen Bey'at-i Rıd­ van'a ve Bedir'le Uhud gibi önemli savaşlara. orada detaylıca anlatacağım. . bir nevi açıkgözlük olarak değerlendiriliyordu ve Müslümanlar nezdinde itibarına g ö l g e düşürmüştü. Ensab'ül Eşraf. halk nezdinde bu katılma­ ma da artık mazeretten çıkıp önemli bir eksiklik olarak de­ ğerlendirilmeye başlandı. Bugün nasıl basın mensupları baş- 384 Belazuri. Aşağıda A. İki savaşa katılma­ ması ve üstelik Bedir'de ele g e ç e n ganimetlerden onun da pay alması.

Ali'nin Kur'an'ı vardı ayrıca. Ebi Süfyan Osman'ın en önemli adamı ve o d ö n e m d e Şam valisi olan Muaviye bile ona yardım etmek istemedi. İbni Mesut'un. ancak imkânlar farklıydı tabii ki. Dediğim gibi bu konuda yeni bir çalış­ mam olduğu için fazla detaya girmiyorum. Osman'ınki adeta bir darbe yasası gibi algılanıyor ve bu konu da Osman'a karşı ciddi tavır alınma­ sına neden oluyor. Adeta herkesin cebinde farklı bir Kur'an vardı. bu aşamada bu kısa bilgi yeterli. birçok kişide güya parça parça bulunan bu ayetleri bir araya getiriyordu. Hatta Hz. bazen birlikte birkaç kişi oluyorlar­ dı. o zaman da böyley­ di. Übey b. Bu bilgileri herkes aynı derecede Muhammed'den almıyordu. bazen uzun süre bazıları hiç bulunmuyordu. Bir gün bir kişi o günkü bilgileri alıyordu. İşte bu konu da Osman'ın sonunu getiren önemli sebeplerden biridir. İşte bu yeni Kur'an'ı ortaya koymak ve var olanları yakmak mille­ tin zoruna gidiyor. Ömer. o dö­ nem var olan tüm Kur'an nüshalarını yakıyor.Halîfe O s m a n ' ı n Katledilmesine Katkı S u n a n Ö n e m l i Kişiler /Muaviye b. M u ­ hammed'den sonra bir ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkan yeni bir durumdur. Ka'b'ın ve daha birçok sahabenin ayrı ayrı Kur'an'ları vardı. e. Bu konuda İmam Suyuti ve İbni Asakir gibi meşhur İslam tarihçileri şu- . Sabit'e g ö r e v verip yeni bir Kur'an (bugünkü) hazırlatınca. İşte Osman. Yahudi asıllı Z e y d b. Bu. Pek çok insanın hazırladığı bazı ayetler varmış.bakanın peşine takılıp bilgi alıyorlarsa. Yani M u ­ hammed'in konuşmalarının bugünkü Kur'an gibi bir araya gelebileceği hiç kimsenin aklından geçmiyordu.

95. Halifeler kısmı özel bölüm. 386 a. cilt.İbni Asakir. "Sen de yardım etmedin" diyor. 3 8 7 Herkesin bir hesabı vardı. Çünkü ne Mekkeli. no:3064. no:3064. babası Ebu Süfyan hem Bedir. b. Ebu T u f e y l 3 8 5 ile Muaviye arasında bir diya­ log geçiyor: Muaviye soruyor. cilt 26/113 ve devamı. ama sonuçta senden yar­ dım isteyince yapmak istemedin ve hatta öldürülmesini is­ tedin d i y o r . bari ben geleceğimi riske atmayayım diye düşünmüş olabilir. halifelere ayırdığı özel kısımda şöyle farklı bir olay da aktarıyor. Tarih'ül Hulefa. 200. sen de Şam valisiydin. "Benim onun kan bede­ lini almam daha iyiydi/bir bakıma gitmesi kalmasından da­ ha iyiydi" karşılığını veriyor. Muhammed za­ manında vardı ve Muhammed'in sahabelerinden en son ölen kişi. Vasile b. ama yardıma gelmedin?" Muaviye burada alay edercesine. Muaviy e ' y e .nu aktarıyorlar. başkomutanıydı. Medine'yi alarma geçirdin. 385 Bu adamın asıl adı. ibni Asakir. sen de Osman'ı katledenler arasında var miydin diye? Ebu Tufeyl hayır yoktum. sen öyle Osman'ın aleyhinde çalıştın ki. Bu arada adam ona bir şiir de hatırlatıyor: fırsatçısınız d i y e . Ebu Tufeyl. "Hâlbuki sen Şam valisiydin. hem de Uhud savaşında karşı tarafın lideri. 26/117 ve devamı. s. Abdullah el-ICenani. 3 8 6 Zehebi tarihinde. Amir b. Yani mutlaka bir hesap yapmıştır.Suyuti. adama yağcılık yaptın. . İbni Abbas bir gün Amr b. ancak ben de hazırdım ve ona yardımcı olmadım. kimse ona yardım etmedi diyor. As'a. ne de Medineli Müslümanlar ona yardımcı olma­ dılar. 387 Zehebi Tarihü'l İslam. milleti ayaklandırdın. Muaviye daha yüksek bir yer hedeflemiş olabilir v e y a Osman'ın kurtuluşu yok. Önemli bir ailenin çocuğuydu. Çünkü Muaviye çok kurnaz bir insandı. s. Muaviye'ye de. yetkin daha fazlaydı.

c. İsrail b. gömleği. Hatırlancağı üzere daha önce Ümmü Habibe hakkında bazı bilgiler vermiştim. Mervan. su. .Ebül Feda. A m a neredeyse onu da öldüreceklerdi. Sabit ve A. Çünkü o aynı zamanda Ebu Süfyan'ın kızı ve Osman'ın akrabasıydı. "Muhammed'in henüz ayakkabısı.ibni A'sem. Rahman b. Bu­ nun üzerine onunla Mervan arasında tartışmalar oluyor. güçlük­ le onu olay yerinden uzaklaştırıyorlar. A y ş e O s m a n ' ı n a l e y h i n d e çalışıyordu Birçok İslami kaynakta Ayşe'nin Osman için.Hz. bunun sonucu olarak da. hacca giden Ayşe henüz M e ­ dine'ye varmadan yolda Osman'ın ölüm haberini alınca. O yüzden gidiyorum" diyor. Musa'dan.2 . saçı bile duruyor. Z e y d b. cilt no: 4607. Hz. Osman gibilerin listesini bildi­ ği için hep rahatsız ediliyordu. İşte Osman'a baskın yapanlar. 3 8 8 Kimi rivayetlere g ö r e de. Ayşe az önce aktar388 a. 1/239. "öldürün. 1/420. Ümmü Habibe'ye yapıl­ dığı gibi bana da yapılır. O da M u h a m m e d ' e Tebük'te sui­ kast yapmak isteyen Ömer. onun katli vaciptir" gibi ölüm fetvaları verdiği anlatılıyor (Hatta Osman'ın yaptıklarına karşı Ayşe. b. yemek izni vermeyince. ama ne yazık ki onun getirmiş olduğu din gitti kayboldu ( O s ­ man'ın icraatını kastediyor)" d i y o r . Dolayısıyla Osman'a karşı bu tehlike var iken sen niye hacca gidiyorsun?" Ayşe şöyle diyor. onu uzun süre e v d e mahsur bırakınca. el-Muhtasar fi Ahbar'il Beşer. 3.Hakim Müstedrek. "Gök yere düşse bile hiç umurumda değildir? karşılığını veriyor. Korkarım ki halk Osman hakkında benimle danışıp ona göre hareket eder. Futuh. M u ­ hammed'in eşlerinden Ümmü Habibe müdahale ediyor. ama tabii ki A y ş e yoluna d e v a m ediyor. Utab gibi­ leri Ayşe'ye soruyorlar: "Bu insanlar senin sözünü dinliyor­ lar.

Kays o da Numan b. 390 Ahmet bin Abdullah b. Mısır'dan gelen ekip içindeydi ve Osman'ı yakalayınca y e r d e süründüren. An­ cak Ayşe'nin bunun farkında olduğu. Os­ man konusunda yardımcı ol diye.ibni Kesir. Mesela Muaviye ona mektup gönderiyor. İşte A y ş e ve kardeşinin Osman aleyhinde faaliyet yü­ rütmeleri bundan dolayıdır d e m e k yanlış olmaz. El-Kamil 2.İbni Esir. karışmayız diyorlardı. Daha önce de anlatıldığı gibi Ay­ şe'nin öz kardeşi M u h a m m e d b. Mervan b. c. o şunu diyor: Hz. böyle bir şey be­ nim de başıma geleceğinden korktuğum için çareyi hacca gitmekte buluyorum d i y o r . 7/210. Osman kısmında. Osman'ın saf dışı bırakılmasını çok isti­ yordu.»390 Hâlbuki Ayşe'nin bu açıklaması Osman için son derece tehlikeliydi. Bidaye-Nihaye. ama korkuyordu. Haken kısmında. yüzüne vuran bir muhalifti. Beşir'den. d.eliğim konuşmasında bu olayı kastediyor. 5/19 v d . Kal­ dı ki. A y ş e ve kardeşinin babalarının cinayetine dair bilgile­ rinin düzeyini İslami kaynaklardan tespit e d e m e d i m . Ebubekir. sakalından tutup çeken. yani Ebu­ bekir'in çocuklarıyla Osman arasındaki hoşnutsuzluğun asıl nedeni. bildiğine ilişkin bazı işaretler var. Osman'ın Ebubekir'in cinayetinden sorumlu olma­ sıdır. tabii ki Ayşe kardeşini bırakıp da Osman'a destek vermezdi. Mu­ hammed bir gün Osman'a şu açıklamayı yaptı: "Ey Osman Allah sana bir fistan giydirdiği zaman (yani halifeliği kastediyormuş) sakın tehlike de olsa onu bırakmayaS l n . cilt. . Ay389 a-Taberi Tarihi. Çünkü isyancılar gelmiş kapıya dayanmışlardı ve e ğ e r Osman görevi bırakırsa. 4/386. Resmi İs­ lam tarihinde ancak bu kadar bilgi kayda geçmiş. b. Osman da Ö m e r gibi Ebubekir'in ölümünden sorum­ luydu.İbni Sad. 3 8 9 Aslında Ayşe.

Halife b. Nitekim Osman'ın ölüm haberini alınca bunu itiraf ediyor. Böyle yapıyor ki adam dirensin ve öldürülsün. onu halife seçtiniz. 98. kimseye mektup yazdığım falan yok" karşılığını veriyor. Ayşe'nin niyetini okumaktır. Ayrıca asırlar sonra bazı kaynaklardan o zaman Ebubekir'e karşı yapılan bu plandan biz bile haberdar oluyoruz da. Os­ man'ın Ebubekir cinayetinde parmağının olduğunu anla­ mışlardır sonucunu gösteriyor. onu öldürün. Hâlbuki A y ş e karışıyordu. aslında Ayşe ve kardeşinin. b. ahmak." Mesruk da. "Osman dinden çıkmış. cilt 11/447. Yoksa durup dururken adamın ölüm fermanını niye versin kil De­ mek ki aralarında çok ciddi bir sorun varmış. Yahudi kişiye benzetme) lakabıyla ilk sesle391 a. . Bir kere Muhammed'in kimin halife olacağı konusunda açıklaması yoktu. Yani bu hadis Ayşe'nin kendi şahsi açıklamasıdır. Ayşe. onu öldürmek için ben de halkı teşvik ettim diyor.391 Hâlbuki İslami kaynaklarda önemli kanıtlar var ki Ayşe. İşte bu gibi belirtiler. "Ey Ayşe. Ayşe kendini koruduğu halde yine zaman zaman teh­ ditler alıyordu.şe ise Osman'ı direnişe teşvik ediyordu. şimdi de bir koç gi­ bi onu kesiyorsunuz.A.Gayyat Tarihi. Musannaf. A y ş e bir gün Mesruk adında bir sahabiye şunu diyor: "Sizler ilk önce Osman'ı beyaz elbise gibi öne sürdünüz. Burada maksat. insanlara talimat verip de onları Osman aleyhine kış­ kırtırsan sonuç böyle olur" diyor. onlar o zaman bundan ha­ berdar olmasınlar: Büyük ihtimalle bilgileri olmuştur. Razzak. Osman sadece bu söz dolayısıyla direniyordu demiyorum. onu öldürün" şeklinde insanlara talimat veriyordu ve ona hakaret anlamında Na'sel (Yani bunak. "Ben hep e v i m d e oturdum. s. bu senin işin. no: 20967. katli vacip­ tir diyordu.

ahmak-beyinsiz demektir. insanlara talimat veren sen idin. İbni Manzur şöyle diyor: Nasel de­ mek. Taberi dışında birçok İslam düşünürü de aynı şey­ leri kaleme almış. Halife Os­ man Ayşe'nin bazı alacaklarını geciktirince. kâfirdir diyen yine sen idin. Ayşe'nin az önceki açıklamasını (ki Ali halife olmuş. Na'sel'in katli vaciptir' diye sen ta­ limat verdin" diyor. öldüren değil. ancak adam artık ölmüş ben isterim ki son sö­ züm onun hakkında olumlu olsun" diyor. A d a m burada Ayşe'nin çelişkileriyle ilgili irticalen 6 mısralık bir şiir okuyor. Bu arada Ayşe. A y ş e ona karşı . "Evet ben de söyledim. Medine'deki Yahudi veya Mısır asıllı bunak adama benzetmek bir yana. Ebi Seleme ile karşılaşınca. olduğu gibi kay­ nağında işliyor. "Benden sonra M e ­ dine'de neler oldu?" diye soruyor. "as­ lında Osman zulmen katledildi. ben onun kan bedelini is­ t e y e c e ğ i m " diyor. bir kere Na'sel'in kelime anlamı kötüydü. kendisi yarı yolda tekrardan Mekke'ye dönüyor ve Osman'ı öldürün sözü gi­ bi) Taberi gibi (310. İlginçtir ki.nen Ayşe'nin kendisiydi. Şimdi İslam âleminde meşhur bir müfessir (Kur'an y o ­ rumcusu) ve aynı zamanda tarihçi olan İmam Taberi'den Ayşe'nin Osman'la ilgili yaklaşımı konusunda bir ö z e t bilgi vereyim. İçeriği (özetle) şöyle: Halifenin kat­ lini isteyen. 'Onu öldürün. Ayşe. A d a m buna karşı Ayşe'ye. Bi­ zim yanımızda katil kişi. öldürmeye emir verendir şeklinde devam ediyor. Biz de seni dinledik ve gerekeni yaptık. "Allah'a ye­ min olsun ki Osman hakkında ilk kışkırtıcı sözleri sen söy­ ledin. Ümmi Kilab/b. Adam ona. halk da söylüyordu. Ayşe hacdan dönüp yolda Abd b. Fahrettin er-Razi de şu farklı bilgiyi veriyor. senden son­ ra Müslümanlar Osman'ı katletti diyor.hicri ölüm) bir Kur'an yorumcusu ve ta­ rihçi anlatırken de hiç savunma yapmıyor.

Na'seli öldürün.562) de kaynağında açıklamalarda bulunmuş. adamın Ayşe'ye. yani senin eşin peygamber. bu arada Ayşe'nin Mekke'ye döndüğünü. el-Mahsul fi ilmi Usuli'l fıkıh. . Fahrettin Razi devamla diğer ünlüler gibi şöyle anlatıyor: Ayşe insanlara. Osman'ı öldü­ rün. ancak kötü bir kadınsın demek istiyor. Eğer ölümünü istemişsem bu da başıma gelsin" şeklinde bir açıklama. insanların haklarını göz ardı ettin ve yakınla­ rından zalim kişileri insanların başına getirdin.Fahrettin er-Razi. Bunu zaten daha önce Hz. Tarih: 4/459. kusura bakmayın bu işin içinde ben de vardım ve başroldeydim" demesinin bir anlamı yoktur. onu Nuh ve Lut peygamberlerin hanımlarına benzetiyor. b. Beş va­ kit namazın hatırı olmasaydı insanlar seni. Kısacası. Bu da hemen hemen Taberi'nin aktardığı açıkla­ maları veriyor. Aklı başında biri bunu zaten söylemez. İşte Osman'la Ayşe arasındaki olup bitenler hakkında birkaç örnek. İşlenen bir cinayetten sonra Ayşe'nin. "Ey ahali. sen emanete riayet etmedin. Muhammed'in henüz g ö m l e ğ i or­ tada iken Osman ne çabuk bu dini bitirdi gibi açıklamalar aktarıyor. Orada konuya ilişkin şu bilgi var: Muammer Zühri'den. Ayşe'nin Osman'ın katli vaciptir sözlerine ilişkin eski hadisçilerden Sam'ani (h. Ebubekir'in ölümünden sonra ve hele Osman'ın halifeliği döneminde bu iki ailenin arası açılmıştır.gazaba geliyor/kızıyor ve "Ey Osman.Taberi. "Ben Osman'a ne kötülük yaptıysam hep başıma gelmiş. deve keser gibi keseceklerdi" eliyor. 4/343. 3 9 2 392 a. sen çok çelişkilisin dediğini de yazıyor. Muhammed'in zehirlendiğine ilişkin açtığım bölümde anlatmıştım. Osman da buna karşı Tahrim suresinde g e ç e n ve AyşeHafsa ikilisiyle ilişkili olan bir ayet okuyor. Hz. o da Urve'den aktararark Ayşe'nin.

k. Lisan'ül Arab. Zübeyir.İbni Sad. Enfal suresi.A. İbni Munzir.3- Zübeyir b. j.Ibnil Esir.İbni Kesir. Bezar.Heysemi. Halifeler kısmı. özel bölüm. 1/420.İbni Hacer. İmam Ahmet b. El-Nihaye fi garib'il hadis.İbni Abdirabbih.Suyuti. ayet açıklamasında.. 1/172 Hz.Ibnil Esir. 7/209.Tac'ül Arus. Mecmeu Zevaid. Ayrıca Zehebi. Muhtasar'ü Ahbar'il Beşer. geldiğinde herkesi (suçlu suçsuz) kapsar" ayetini 393 okuyor.İbni Kuteybe. 5/80. no: 20967. h. 11/447.Ebül Feda. s.İbni Manzur. Bu Zübeyir denilen seçme sahabi Cemel Vak'ası'nda öldürülünce. İmam Suyuti. "Halife Osman'ı ihmal ettiniz. Na'sel md.. hep c. c. Hanbel. Feth'ül Bari. İbni M e r d e v e y h ve İbni Asakir gibilerinden alıyor. . Osman kısmında.İbni A'sem. Muceme'u Zevaid. s. el-Fütuh. Musannaf. Kitab'ül Fiten. 5/64. Razzak. no: 14568.80-88. f. İs­ lam Tarihi. d.Zebidi. 8/141. g. b. n. Dürrü'l Mensur. Ali kısmında. Ikd. el-Nihaye fi Garib-il Hadis. Avam'a. İbni Kesir ve daha birçok müfessir. hemen ilk başta. 11/669. 25. cilt 13/6. arkasında şu mal varlığını bırakı­ yor: On bir ev M e d i n e ' d e . Maalesef biz de bu Osman olayında hadisenin içine çekildik diyor. Na'sel md. 504. I. Bunu anlatanların başında meşhur Buhari gelmektedir.Heysemi. Hanbel'in bunu iki y e r d e aktardığını 394 belirtiyor. bir ev Kufe'de. i. Nerden gelmiş bu mal! H e p talan. 2 ev Basra'da. 4/270. Na'sel maddesinde. Na'sel md. bir ev Mısır'da. e. Tefsir kısmı no: 11027. Imame-Siyase. m. m e z h e p lideri A h m e t b. 25. 393 Enfal. Osman'nın cinayetiyle ilgili kendi sorum­ luluğunu kabul ediyor ve Kur'an'dan "Sakının o fitne ve be­ ladan ki. Bidaye-Nihaye. 394 a. Avam Zübeyir b. Heyse­ mi. büyük miktarda arazi ve elli milyon iki yüz bin o günkü para. Zübeyir'in bu açıklama­ sını. Buhari şerhi. ta ki kat­ ledildi ve şimdi de kalkmış onun kan bedelini istiyorsunuz" diyorlar.

Avf Bu da Osman'a karşı olan önemli bir isimdi.. Bedir harbine katılmadım. Bunların arasında halife Os­ man da var. Uhud harbinde Muhammed yüzünden yaralanıyor. Rafi b. Muhammed. 396 Kaçanlardan birkaçı: Halife Osman. Bu bağışlama olayını biraz açmak istiyorum. Muhammed bu savaşta elde ettiği ganimetlerden bana da pay verdi (İşte bu mantalitede olanlar ganimet malını paylaşmaktan zevk alıyorlar!) diyor. Bab'u bereketi'! Gazi. Bu yüzden safında yer alan bazı arkadaşları onu savaş meydanında bırakıp kaçıyorlar. Zeyd. haksız olduğumu kabul ediyorum. Buna karşı A. A. dişi kırılıyor ve hatta öldürüldüğü haberi yayı­ lıyor. Uhud savaşına gelince. bu da ilginç bir durum. 3 9 6 Savaş bittikten sonra zararın neresinden dönülürse kârdır misali. Çünkü eşim hastay­ dı ve nitekim de o sırada vefat etti. 3 9 5 4- Abdurrahman b. cennet müjde­ sini alan kadrodan. ancak Allah beni affetti diyor". Rahman'a karşı sesini yükseltiyor. Çün­ kü olay M e d i n e döneminin üçüncü yılında gerçekleşmiştir 395 Buhari. Müseyyeb anlatıyor: "Bir gün Osman. Osman savunmaya devam ediyor. Mualla. Hatta Bedir harbine ka­ tılmadığım halde Hz. neden kaçtınız diye onları sorgulamanın gereksiz olduğunu anlıyor. onlarla uğraşmanın. . Daha sonra ölüm haberinin yanlış olduğu or­ taya çıkıyor. Velit b.çapulculuk! Mekke'den gelip M e d i n e ' y e yerleştiler ve za­ ten bunlara muhacir deniliyordu. bana karşı neden sertleşiyorsun diyor. Müslümanlar tekrar kaçanlar geri d ö n ü y o r . ama çok kısa zamanda zengin oldular. Sait b. Farz'ul humus. Utbe. ben senin gibi Uhud ve Bedir savaş­ larından kaçmadım. ona kızıyor. Utba. Harise b. Ebu Hüzeyfe b. Osman da. Rahman..

b. Kurtubi v e daha birçok müfessir. 6/172.Suyuti. A m a yine de Allah onla­ rı affetti. iktidarlar için de kul­ lanışlıdır. Bunda ihti­ laf yoktur. Bunun da en sağlam yolu ayetten geçer. İbni Kesir. Burada yapılması gereken. şeytan ancak yaptıkları bazı hatalardan dola­ yı yoldan kaydırmak istemişti. A. 398 a) İmam Suyuti. l. içinizden yüz çevirip kaçanları (savaşı terk edenleri). 7/226 d. Rahman. 65). Ayetin anlamı şu: "İki topluluğun karşılaştığı gün (Uhud günü).Belazuri.ve ordusu güçsüzdür. İşte Seneca'nın da dediği gibi "din sıradan in­ sanlar için gerçek. Ukbe bir gün A. c. b) İbni Asakir. "Ben ölürsem ne Osman üzerime gelsin. Seneca (m. 399 a.s. Allah sizi bağışladı demesi kadar makbule geçen bir formül olamaz­ dı. kaçanla­ rın gönlünü almak ve onları tekrar kazanmak. ayette. Ensab. Zevaid.. Ebi Vakkas kılıyor. Rahman'a. aydınlar için yalan. Al-i Imran 155. Allah savaştan kaçan Müslümanları affetti' di­ yor. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk. ne de namazımı kılsın" diye vasiyet ediyor." 3 9 7 Bu ayetin Uhud harbi bağlamında ve Osman'nın da içinde bulunduğu savaştan kaçanlar hakkında indiği birçok tefsir ve kaynakta anlatılmaktadır.. Dürrü'l Mensur. Filozof. neden Osman'a karşı tavır takınıyorsun deyince. Bir ayet indirip. nitekim o da bunu yapıyor ve 'Al-i İmran'dan falanca ayet geldi. M." 3 9 8 Velit b. 9/84. Dürrü'l Mensur. o yine az önceki sözlerini söylüyor. Al-i Imran suresi 155. . vasiyeti 399 üzerine Osman'a haber v e r i l m i y o r . Ayet. 397 Al-i Imran 155.Heysem. 39/257-262 ve 42/139.Taberani Mucem-i Kebir. ayet yorumunda. Ölünce namazını Zübeyir v e y a Sad b.ö 4.

Bunları daha önce detaylıca anlattım zaten. Osman ve içerdekilerden yemek-su kesilince. Hatta Osman bunu biliyor ve şöyle söylüyor: "Bu su v e r m e m e ve y e m e k ambargosu aslında Talha'nın işidir. bunlara su verilsin-yemek verilsin. Ali'ye gelip ricada bulunur. Tarih'ü Medine. A d a m anlatı- 400 a. İs­ yancılar onun bindiği hayvanı dövüyor. bunu da belirtmek lazım. . 1160 ve sonrası. tabii ki cinayet sırasında M e d i n e ' d e bu­ lunanlar bu anlatımın yalan olduğunu bilirler. dördüncü cilt. Talha b. insanları neden Osman'ın aleyhine kışkırttın di­ ye Ali'nin Talha'yı suçladığını y a z ı y o r . Hz. kadıncağız kendini zor kurtarıyor. Yine Hayber baskınında Muhammed'in ele geçirip kendi nikâhına aldığı Safiye de gelip ricada bulunuyor. 4/ 405. Hz. Amaç. Osman aley­ hinde şiddetle çalışanların başında geliyordu diyor ve bu konuda birçok hadis aktarıyor..5- Talha b. diğer coğrafyalarda bulunanları Ali'nin aleyhine çevirmektir. Ali'nin Osman'ı katlettiğini bi­ le ö n e sürüyorlar. Muhammed'in eşlerinden Ebu Süfyan'ın kızı Ümmü Habibe. s." Somut bir örnek vereyim. Çünkü isyancıları birinci baskın­ da geri çeviren Ali'nin kendisidir. ancak o 'bu mektup olayından sonra artık yardım e d e m e m ' diyor. Ali'nin Talha ile tartıştığını.İbni Şebbe. Ubeydullah İbni Şebbe (h. Ubeydullah. 173-262). Ali ve Muaviye arasında meydana gelen iktidar kavgaları sırasın­ da.Taberi Tarihi. b. Osman'ın yazdığı mek­ tup Osman'ın sonunu getirmiştir ve onu kimse kurtaramamıştır. Ev ablu­ kası devam edince. Muaviye taraftarları. Hz. 4 0 0 Talha'nın abluka­ ya alınan Osman'a su ve yemek yardımı yapılmasını en­ gellediğini yazıyor.. engel olmayın diye. Ümmü Habibe Osman'ın akrabasıydi. Hatta daha sonra. ama bu inandırıcı olmuyor. Taberi kendi tarihinde.

e. Bidaye-Nihaye 7/199. Cemel Vak'asında Osman'ın damadı ve aynı zaman­ da veziri olan Mervan. ama baksanıza M u h a m m e d ' e ne di­ yor!) bir gün. Osman bunu üç kez tekrarlayınca Talha eli­ ni kaldırdı 'ben buradayım' dedi. Osman'ın ablukasında insanlar öylesine toplanmıştı ki.Taberi Tarihi. 403 Ahzab. 6 ve 53. 4 0 3 Çünkü onlar artık annedir. Olay şu: Talha b. Talha'yı katletmiştir. b.İbni Kesir. 4/ 405. c. 9. an­ cak fayda etmiyor. illaki bir insana değerdi. Talha md. Ubeydullah (güya Muhammed'den cennet müjdesi almış. "Eğer Muhammed ölürse ben Ayşe'yi eş 401 a-Taberi Tarihi. 2/541 Osman kısmı.İbni Esir. O sı­ rada Osman seslendi. Bu kırk günlük ev ablukası süresince g e ­ nelde Talha namaz kıldırıyordu c e m a a t e . Bunların başında Tal­ ha ile Ayşe'nin isimleri geçiyor. 4/371. Burada derken.Belazuri.yor. Bu yasak ayetlerin oluşum ne­ denleri hakkında farklı rivayetler var. Isabe. d. Talha kısmı.Mecme'ü Zevaid. atılan bir taş yere düşmezdi. c. Hani Kur'an'da Ahzab suresinde deniliyor ki. ayetler .İbni Abdilberr. b. Istiab. 4 0 2 Burada dikkate alınması gerek bir nokta daha var. içinizde Talha var mı diye? Talha se­ sini çıkarmadı. 4 0 1 Bu anlatılanla­ rın doğru olup olmadığı Talha'nın öldürülmesiyle test edil­ miştir. o da yardıma en­ gel olmak isteyen muhaliflerin içindeydi. Muhammed'in ha­ nımları tüm Müslümanların anneleridir ve Muhammed öl­ dükten sonra da onlar artık başkalarıyla e v l e n e m e z l e r .İbni Hacer. Ensab'ul Eşraf. cennet müjdesini alan on kişiden biriydi. Osman orada kendisiyle Talha arasındaki anılarını anlatmaya başlıyor. el-Kamil. aktif bir şekilde Osman'ın katlinde g ö r e v alan önemli bir isim olan Talha. Kısacası. e v e su verilmesini yasaklayan kesimin içindeydi.cilt no: 14544 Osman kısmı. 402 a.

Yanlış.İbni Ebi Hatem er-Razi (h. 10/123. b. 8/275. Üstelik bu konuda birçok kaynakta ve özellikle de tefsirlerde malumat v a r .Vahidi (468) tefsirinde yine aynı şeyleri söylüyor ve daha birçok kaynak. Razzak. . Muhammed'den sonra 10 civarında hanımı dul kaldı ve hepsi (Şevde biraz yaşlıydı) g e n ç yaştaydı. birlikte Kufe'ye. acaba Ayşe ile Talha'nın özellikle halife Osman'dan itiba­ ren başlamak üzere ve Hz. 4 0 5 Şunu hep vurguluyorum: Ayşe'nin bir erkekle yaşaması normaldir. sanırım konulara uyuyor. ayeti içinde ufak bir cümle var. Basra'ya gitmeleri. Kadın gençti ve onun da yaşamaya hakkı vardı. 4 0 4 İşte bunu duyan Muhammed rahatsız oluyor ve hemen bu ya­ sak ayetlerini indiriyor: "Ben ölsem de artık eşlerim hiçbir Müslüman erkekle evlenemezler" diyor.İbni Sad. Talha ve Ayşe isimini veriyor. Bu ya­ sak ayetler yüzünden resmiyette evlenme hakları ellerin­ den alınmıştı.Belazuri.İbni Kesir tefsirinde yine Talha-Ayşe diyor. bu eski aşkın hikâyesi olamaz mı! Zaten Cemel Vak'ası'nda Ayşe hakkında İfk olayı gibi bazı dedi­ kodular çıkıyor.A. da önemli. g. Tabakat. Ayşe'nin bu konuda zerre kadar bir eksiği yok. ayet.327) tefsirinde Ahzab 53 yorumunda. f. onu kurban seçen sistemdedir. Ayşe hak­ kında böyle bir itham varsa ayıp karşılamak doğru değildir. ayet. e. 53.Begavi (516). Ensab. Bu arada Ahzab 6. Ahzab 53. üstelik o bir kurbandır. Burada farklı bir şey daha eklemek istiyorum. Ahzab suresinin 52. c. ancak üstü hemen kapanıyor. 8/349. kendi tefsirinde ilgili ayette Talha adını veriyor. Bu cümleyle ilgili farklı yorumlar da var (biraz 404 a. Ahzab 53. Ancak benim d e m e k istediğim bu değil. Kendi tefsirinde Talha'nın adını veriyor. Tabakat.olarak kendime alırım" diyor. Ali döneminde tam da zirveye çıkan aynı siyasi harekette bulunmaları. d. Şunu da hatırda tutalım ki. 405 İbni Sad. Yasak içeren Ahzab 53. ayeti Talha'nın sözü üzerine inmiştir diyor.

Bu adam bir gün an­ sızın Muhammed'in yanına gidiyor ve orada bulunan Ay­ şe'yi de görüyor. başkası da ona verebilirdi. Ahzab 52. becayiş yapalım mı. O d ö n e m d e şu adet vardı: İki insan istedikleri zaman eşlerini değiştirebilirdi. Ayet. adı Uyeyne bin Hısn. c. Bu ko­ nuda. işte bu da ahmak/beyinsizin biri. Tefsir. sen de Ayşe'yi bana ver!" diyor. 52. en başta tefsirler olmak üzere İslami kaynaklardan geniş bir listeyi aşağıya alıyorum. ayetin oluşum hikâyesi de böyle. d. Muhammed. Biri eşini başkasına. 4 0 6 406 a. Dürrü'l Mensur. Çünkü adeta hakaret içe­ ren bir olayı. Muhammed buna hayır diyor. . b. Ahzab 52.. becayiş yapabilir­ di. 52.. tabii ki en azından genç bir kadın olduğu için onun hoşuna gidiyor ve hemen M u h a m m e d ' e . Mealim. ben bir eşimi sana vereyim. ayet. Zaten bu ayetten önceki ayet de sonrakiler de hep onun evlilik du­ rumundan söz ediyor. A y e t Muhammed'in evlilik hayatından söz ediyor. İşte çok önemli biri ki Muhammed sözünü e d e c e ğ i m o kişiye Havazin harbinde elde ettiği ganimetlerden 100 d e v e ikram­ da bulunmuştu. Ahzab. güya bir kabilenin de başıdır diye yanıt veriyor. ancak en yay­ gın olan yorum mantıklı olduğu kadar ilginçtir de.Abdurrazzak. Ayette şu var. sanki ben söylüyorum gibi o l m a s ı n . İşte bu Ahzab 52. ayet.Artık siz bundan sonra kadınlarınızı becayiş etmeyeceksiniz. A d a m gidince Ayşe M u h a m m e d ' e adamın kim oldu­ ğunu soruyor. A m a Muhammed aynı adama.ters geldiği için yapılan yorumlar zorakidir). torpil yapmıştı ki kalbi İslam'a ısın­ sın.. Ahzab. başka kabilelere yaptığı baskın sonucu ele geçirdiği ganimet-talan develerinden 100 de­ ve bağışta bulunmuştu.İbni Kesir. ayet açıklamasında. Şimdi de gelmiş M u h a m m e d ' d e n kadın istiyor.Begavi.. "Ne dersin.Suyuti.

'yolda gi­ den çoban.6. Muhammed'in ayakkabı- e. Hacer Askalani.Darekutni. Osman'ın ölüm haberini alınca keyiften. A s md. Tarihi Dımaşk. c. gelen ganimet-talan malını hep yakınlarına. Hicri 35. Kari 15/74. 10/455. Bir gün ailesine yeni bir şey verdi. hicri yılı olayları. 95.Istiab. El-Kamil.. ailesine veriyordu. islam Tarihi. f. 4/357. 13/ 262. O sırada Ammar. onlara rağmen yine yaparım. Hemen toplantı yapıp şunu söyledi: "Ben halifeyim yetki benimdir.. As. e. Uyeyne b.Amr b. millet de dedikoduya başladı. Birilerinin zoruna gitse bile.Zehebi.İbni Asakir. 3/218 ve aynca I. g. dedikoduları Osman duydu. 35. Bu adam Filistin'deki evinde kalıyordu. Amr b. Bunun üzerine Osman onu d ö v e d ö v e komaya sokuyor. Istiab.İbni Abdilberr. "Ben Abdullah'ın babası­ yım. tabii ki mil­ let bundan şikâyetçiydi. As ile Osman arasında sert tar­ tışmalar oluyor ve Ayşe de " H z . Buharı şerhi Fethü'lbari. birine bir darbe vurdum mu kanatırım" cümlesini kullanıyor. tüccar kim olursa olsun ben hep onlara Os­ man'ın kötü yönetimini anlatıyordum' diyor. yılı bağlamında halife Osman kısmı. 4 0 7 Filistin'de yaşarken gelen gidenden. no:1931. Halifeler kısmı özel bölüm. Ahzab. Ali. Yaser de 'ben rahatsız olurum' diyor. kendisi Hz. 407 a. Daha niceleri.Kurtubi." A m m a r b. . 52. b. ve Buhari Şerhi. Tal­ ha ve Zübeyir b. Osman'ın akı­ betini öğrenmekti: Görevden uzaklaştırılmış mı veya katle­ dilmiş mi? Baştan beri anlattığım gibi Osman.İbni Esir. Avam gibi önemli şahsiyetleri Osman aleyhine kışkırtmaya çalışıyordu. O sırada Amr b.Taberi Tarihi. Hısn md. d. Hatta kendisi. Bundan amaç. ne yapayım benim bunu ilk çektiğim değil­ dir ki diyor. ne var ne yok diye soruyordu hep. No: 2055.U. Elimin altındakini kime v e r e c e ğ i m konusunda özgürüm. s.

İşte Muhammed de. Dikkat edilirse içinde cennet müjdesini alan seçme kişiler var (Zübeyir. Osman katledildiğinde 80 ile 90 yaş arasında olduğu genel kabul görmektedir. 39/40. İsyancıların teklifi çok basitti: Osman ya istifa et­ meli ya da Mervan'ı kendilerine vermeliydi. Amr b: As md. Makam çok tatlıydı. yoksa bunlar kadar nice sahabe Osman'ın katlini ya is­ terdi. . 6/209. bu yüzden kızlarımı Osman'a ver­ dim. 4 0 8 İşte bunlar seçme.sıyla saçı bile henüz dururken ne çabuk bu dinden uzaklaştın ey Osman?" diyor. Osman bunların hiçbirini kabul etmeyince sonuç­ ta canından olmuştur. As bazen M e ­ dine'ye geldiğinde milleti Osman'ın aleyhine kışkırtırdı di­ y o r . ya da aktif olarak eylem içindeydi. "Cebrail geldi. halk nezdinde g ö z e çarpan kişi­ ler. 4 0 9 408 Belazuri. no: 1931. İbni Abdilber. Bu konudaki kaynaklar. bunu da yine vahye dayanarak yapardım" demiştir. vazge­ çilmezdi. Ensab. iki kızını bu dedeleri durumundaki adama verince. İbni Teymiye gibi İslam düşünürleri bütün bu olup bi­ tenlere karşı Osman'ı savunuyorlar. Hatta yüz tane kızım da olsa. 409 İbni Asakir. Al­ lah'tan vahiy getirdi. Talha gibi). kitabın sonlarına doğru gelecek olan Muhammed'in kızları bölümünde geçiyor. Hâlbuki çok kolay bir yol vardı. Istiab. teker teker ölseler en son kızıma kadar hepsini Osman'a verirdim. Aksi takdirde Osman'ın kellesini istiyorlardı. Amr b.

Allah seni insanlardan koruyacak­ 411 tır. hem de nicel olarak dünya hâkimi olmalıydı. peygam­ berini hidayetle ve hak dinle gönderendir. ama maalesef böyle olmamıştır.33.DOKUZUNCU BÖLÜM Hz." 4 1 0 Bu ayet­ lere g ö r e Hz. bunun da sebebini irdeleyeyim. N e r e d e bir İslam ülkesi varsa hep üçüncü dünya ülkeleri statüsündedir. Oysa kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlaya­ caktır. bütün dinlere üstün kılmak için. 67. Allah'a ortak koşanlar hoşlanmasalar bile. a) "Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek istiyorlar. hem onlardan örnekler v e r e ­ yim." Bu ayeti sunmaktan kastım son cümleciktir: Hani Allah seni insanlardan korur diyor. 411 Maide. hem de bu arada niye ölüm nedeni gizlenmek isten­ miş. M u h a m m e d ' e Kur'an geldikten sonra bu din hem nitel. 32. M U H A M M E D ' İ N Ö L Ü M NEDENİ NEDEN HEP GİZLİ TUTULMUŞTUR? Bu konuda birkaç ayet var. . Sayı olarak da Hıristiyanlık dünyada bir numaradır! b) "Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni duyur. Eğer bunu yapmazsan peygamberlik görevini yerine ge­ tirmemiş olursun. o kendi dinini. Fahrettin er-Razi bu- 410Tevbe.

Eğer ayette geçen. Muhammed'in dişi­ ni kırıyor. O zannediyor ki öldürülen Mu­ hammed'in kendisidir. Uhud har­ binde Abdullah b. Uhud harbin­ de Müslümanların sancağını alan Mus'ab b. Yine Er-Razi'den özetleyeyim. . buna iki şekilde yanıt verilebilir diyor. İşte burada Razi. "Allah seni insanlardan koruyacaktır" cümlesi ile Hz. bu ayet/cümle Uhud harbinden sonra in­ miştir. Abdullah onu öldürüyor. Dolayısıyla o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e ko­ ruma sözünü vermemişti diyor! Burada konuyu biraz aç­ makta fayda var. ayetten maksat. az önce ayet oarak verdiğim "Eğer Muhammed 412 Al-i Imran. Muhammed'in yanın­ daki koruması Mus'ab b. ancak öldürülme dışında. Birincisi. Kumey'e el-Harisi. Bu ayete g ö r e e ğ e r onun öldürülmesi mümkün olma­ saydı bu ifade kullanılmazdı deniliyor. Burada ilginç bir olay var. Bu arada Muham­ med'in yaralandığı.nunla ilgili şu ilginç açıklamayı yapıyor. Umayr onu korumak isteyince. ayrıca yüzünü de yaralıyor. daha sonra oluşan M a i d e 67. 4 1 2 Onun bir ye­ rinde şu cümlecik var: "Eğer Muhammed ölür veya öldürülse geri mi döneceksiniz/ İslamiyeti terk mi edeceksi­ niz?" diyor. o zaman Allah henüz M u h a m m e d ' e koruma sözünü verme­ mişti. İkincisi ise. yaralama ve diğer tüm belaları senin başına getirebilirler diyor. ayetiyle artık bu konu­ da söz veriyor: Ne yaparlarsa yapsınlar sana bir şey yapa­ mayacaklar diyor. insanlar ne yaparlarsa yapsınlar seni öldüremeyeceklerdir demektir. Umeyr sağ ko­ lunu kaybedince sancağı sol tarafına alır. İşte bu olup bitenler bağlamında Al-i İmran suresinden bir ayet gelir/oluşur. hatta vurulduğu haberi yayılınca bu adam. 144. Mu­ hammed'in Uhud'da yüzünün yarılıp dişinin kırılması ara­ sındaki çelişki nasıl giderilir diye bir soru sorulacak olsa.

9. Dürrü'l Mensur. 415 Enfal. 124-125. 414 Al-i Imran. Bana seslendi: Kim bugün seni elimden kurtarır diye! Ben de Allah dedim. "Rabbinizin. Hatırlanacağı gibi Hz. Yani Muhammed'in kendisi bu sözü duyuyor. c) "Hani sen mü'minlere. sabrettiğiniz ve Allah'a karşı gelmekten sakındığınız tak­ dirde. Ali Imran. Evet. O da. bu şekilde Suyuti kendi tefsirinde anlatıyor. ayet. Hadislerden de bir örnek vereyim. tabii ki o aynı zamanda Muhammed'in yanındaydı ve onun korumasıydı. bana bir şey yapamadı ve bu olup bitenlere kar413 Suyuti. 4 1 3 Çok zeki bildiğim er-Razi'nin bu açıklamasına gülmemek elde değil. "Ben size ard arda bin melekle yardım ediyorum' diye cevap v e r m i ş t i . Düşman tara­ fından biri. yalvarıyordunuz. "Ben silahımı ağa­ ca asıp uzanmıştım/hatta uykuya dalmıştım. Bunu. . İşte bundan sonra bu söz ayet olarak ortaya çıkı­ yor.144. elinde silahıyla meğerki yanıma gelip kılıcımı almış başımda duruyordu. O yüzden hep gizli tutul­ mak istenmiştir.ölür v e y a öldürülse geri mi döneceksiniz?" sözünü söylü­ yor. Muhammed bir savaş dönüşünde. buna rağmen Muhammed'in öldürüldüğü söylenirse o za­ man ayetlerin bir anlamı kalmaz. indirilmiş üç bin m e ­ lek ile yardım etmesi size y e t m e z mi?' diyordun. " 4 1 4 d) "Hani Rabbinizden yardım istiyor. Sonunda adam donakaldı. onlar ansızın üzerinize gelseler bile Rabbiniz nişanlı beş bin melekle size yardım e d e r . ? 4 1 5 İşte ortalıkta bu gibi yardım ve garanti ayetleri var iken.

şı teslim oldu" diyor. Bu konuda kanıt olarak daha fazla ayet ve ha­ dis göstermek mümkün. Fedail kısmında.Müslim. 416 a. Bunu daha fazla uzatmayacağım. b.Buhari. ancak sanırım bu kadarıyla mesaj anlaşılıyor. . Megazi. Beni Müstalık gazası.El'Lü'lüü ve-l Mercan. Buharı ve Müslim gibi kaynaklar­ da anlatılıyor. çelişki olmasın diye ölümü hakkındaki bilinmeyenler açık­ lanmamıştır. 4 1 6 İşte az önceki ayetler gibi benzer hadisler de var iken. c. no: 1470. Bu.

"Acaba ben de bildiğin münafıklar içinde var mıyım?" şeklinde zaman zaman yokluyordu diye anlatmıştım.' gibi so­ rular geliyor. . Hüzeyfe münafıkları bili­ yordu. ama birkaç yazar (onlar da asırlar sonra yaşayanlar) konular hakkında savun­ malar yapmışlardır. Şimdi bazı örnekler vereceğim. dokunup irdelememişler. skandalları. tra­ jedileri okuyunca. Kendisi şunları aktarıyor. İbni Hazm gibi olayı anlatan­ lar yalancıdır. Hüzeyfe'yi. Ihyaü'l Ulum. 417 Gazali. inanı­ yorum ki okur bunları okuyunca hayretler içinde kalacak. İmam Gazali bu kadarını anlatıyor.. A m a Hüzeyfe kimsenin ismini v e r m e k istemezdi. Kitab u Şuab. olacak iş mi. güvensiz kişilerdir gibi yakıştırmalarda bu­ 417 lunmuyor ve bu beyanatları olduğu gibi kabul e d i y o r . ' y a İslam önderleri buna karşı suskun mu kalmışlar. O yüzden halife Ö m e r ' l e Osman ve başka önemli sahabeler zaman zaman ondan bilgi edinmek istiyorlardı. Kendisi o münafıkları detaylıca biliyordu. Hatta Ö m e r kendisi hakkında. hiç mi bir şey dememişler. Muhammed bu konuda onu özel olarak seçip bilgi­ lendirmişti. "Ben de o münafıklar içinde var mıyım?" diye yokladığında. Hatırlanacağı gibi halife Ömer. Kendisi. 1/132."Biz de on­ ların arasında var mıyız yok muyuz" diye hep sorarlardı. Bu konuda ilkin ünlü İslam düşünürü İmam Gazali'nin görüşünden başlamak is­ tiyorum. o hayır diyordu. İslam âlimlerinin ezici çoğunluğu olayları an­ latıp geçmiş.ONUNCU BOLUM B A Z I DİN A D A M L A R I N I N SAVUNMALARI İnsanın aklına ister istemez bu cinayetleri.

İşin gülünç yanı. sözünü ettiği Z e y d b. "Ben de o münafıklar listesinde var mıyım?" şeklinde soru sorması. Gazali'ninkinden farklıdır. . 1/567 ve Zehebi'nin Mizan'ül İtidal. Besevi böyle bir açıklama yap­ tıktan sonra İbni Hazm gibi olayı anlatanlara çatıyor. el-Marifet'ü ve'l Traih. 'güvensizdir' ifadesini kullanması yerinde bir açıklama değil. Ömer'in o meşhur sorusuna karşı yaptığı savunma.Besevi'nin. Veheb. Besevi'nin onun hakkında. Muhammed'in. "Benden sonra peygamber olsaydı Ö m e r peygamber olacaktı. Şöyle ki. Peki. sormak lazım: Behey Besevi. Hicri 76 yılında. Besevi'nin sözünü ettüğü Zeyd b. 2/107'dende alıntılar var. Besevi ise ondan 2 asır sonra öl­ müştür. kitabını tahkik edip redaksiyo­ nunu yapan Dr. Ekrem Ziyaettin Ömeri dipnotunda onu yalancı çıkarıyor ve şöyle diyor: Hadisleri aktaran kişilerin durumunu değerlendiren İbni Hacer ve Zehebi. talihsiz bir açıklamadır. b) isabe. Vehb. Vehb adın­ daki kişi yalancının tekidir" diyor ve kendince böyle bir savunmayı yeterli buluyor. kur­ tuluşu onlardan birini kötülemekte buluyor ki. ş ö y l e diyor: Ömer'in. henüz dünyada iken cennet müjdesini almış. bilgi edinmesi mümkün değildir. Çünkü Bedir harbine katılmış. 2/769. "Herke­ sin ittifakla güvenilir dediği Z e y d b. Vehb için. hicri 76 yılında ve­ fat etmiştir. bu yalandır diyor." 4 1 8 418 Besevi. Dipnotunda ibni Hacer'in a) Tehzibi Tehzib 3/427. ümmetimin de ermişi Ömer'dir" gibi takdirlerini almış bir Ömer. var mı senin alıntı yaptığın bir İslami kaynak! Yok. Be­ sevi'nin bu açıklamasını. Besevi dı­ şında hiçbir İslam âlimi onun kötülediği kişiye güvensiz biridir dememiştir. sen bu ada­ mın yalancı olduğunu nereden biliyorsun. bu ifadeyi kullanır. nasıl olur da. "Bu hadisi anlatanlardan Z e y d b. Kaldı ki. Her toplumun bir ermişi vardır.

Daha bitmedi. 421 Tabii odur ki. İşte İbni Hacer'in değerlendirmesi böyle. . Ali ol­ mak üzere birçok sahabeden hadisler rivayet etmiştir. Z e y d b. Vehb çok güvenilir bir insan ve büyük 4 2 1 tabiilerdendir demiş Besevi dışında tüm hadis âlimleri ittifakla güvenilir kabul etmişlerdir diyor. Hz. Besevi'nin sözünü ettiği Z e y d b. İbni Hacer ve Zehebi'nin. Muhammed onu görmüş. İbni Mesut. Vehb. kitapta anlatılan bir kısım olaya karşı yapılan komik savun­ malara somut bir örnek. İşte. Osman ve Hz. Muhammed'in yanına giderken yol­ da vefat ediyor. hem de İbni Hacer Ömer'in "Ben de münafıklar listesinde var mıyım?" sözü üzerine uyduruk savunmalar yaptıkları halde. İbni Hacer onun hakkında şunu da aktarıyor: A ' m e ş demiş ki. ancak Hz. Z e y d e ğ e r si­ ze bir kişiden bir söz veya hadis aktarmışsa. hem Zehebi.İlginçtir ki. Yine hadisleri aktaran kişileri (ravileri) inceleyenlerden İbni Muin. Udi gibileri de güvenilirdir demişlerdir. 3/427. öyle inanın ki sanki siz o birinci kişinin yanındaymışsınız. Besevi'nin iftirasını onun meslektaşlarının delilleriyle teşhir e d e c e ğ i m . Tehzib-i Tehzib. Z e y d b. Hüzeyfe b. Keza İbni Haraş. Yani o kadar dürüst bir insan demek isti­ yor. Burada ayrıca Be- 419 Ebuzer.Yeman ve daha birçok kişiden. ne de Hz. buna rağmen Bese­ vi'nin bu şekildeki savunmasını kabul etmemişlerdir. İbni Hib420 ban. "Güvenilirdir" demiştir diyor ibni Hacer. Muhammed'in ashabına yetişip onlan gören mü­ min kişi demek. ne kendisi Hz. Muhammed'i görmüş. Zehebi. direkt ondan al­ mışsınız gibidir. İbni Sad. Vehb hakkındaki değerlendirmeleri şöyle: İbni Ha­ cer. "Güvenilirdir" demiş. 420 İbni Hacer Askalani. Vehb için. Zeyd b. 4 1 9 Kendisinden de birçok kişi bu hadisleri bir sonraki nesle ak­ tarmışlardır diyor (İsimlerini de veriyor). Başta halife Ömer.

. nereli ve hangi kabile­ ye bağlı olduğu yazılıyor ve bir y e r d e tanıtma zincirinde 'Şa'bi' kelimesi geçiyor. sanki ilk kişinin yanında olup da birinci elden duymak kadar güvenilirdir" değerlendir­ mesinde bulunmuşlardır d i y o r . 3/158. 4 2 3 A m a kendisine layık görülmeyen bir tarzda. g ö z d e n düşürmek için kelimede bile tahrifat yapmışlar. Yani ada422 Zehebi. hafızası güçlü" dediği halde. 'Şia di­ ye yazmışlar ki okur kitlesi onun hakkında. no: 3034. o da çelişkilerle dolu. Mizanü'l İtidal. İslam'a toz kondurmayan şahsiyetler. ona güvenilmez dediği kişinin sicil defteri böyle. nerdeyse bir eleştirmen gibi görünüyor. Besevi gibi İslam önderleri. A d a m hakkında. 352'de vefat ettiğini yazı­ yor. hatta birçok yerde İslam'ın genel çerçevesi dışına çıkmış. Geleneksel İslam'a ters düşen bir hadis aktardığı için. güvensiz biridir" deyip. sahabeleri eleştirdiği için. evhama kapılsın. " Z e y d ' d e n bir söz duymak. Lübab'u Nükul. Böyle savunma mı olur? A m a şunu da ekliyor: Bu adam. Dürrü'l Mensur gibi kaynaklarında çok ilginç akta­ rımları var. adam tanıtılırken. Çok kısa bir açıklama yapıyor. 'Şa'bi' kelimesini. "Zeki. şöyle devam ediyor: Eğer biz kişi­ ler hakkında şüphe yolunu açarsak o zaman elimizde kay­ nak kalmaz diyor.sevi'den bir iki örnek hadis de veriyor ve Besevi'nin eleş­ tirisini doğru bulmuyor. Ö y l e ilginç ki. İbni Muin ve başkası onun hakkında. "Hani bu zaten Şiidir. üste­ lik bu raporu verenler. onu lekelemek. 423 İtkan. Ebi Darem hakkın­ da kötü ifadeler kullanıyor. "Allah ondan razı olmasın" şeklinde beddua ediyor. 4 2 2 İşte Besevi'nin yalancı­ dır. Buhari ve Müslim üzerine kitap yazan Hakim'in (Müstedrek yazarı) şeyhi/ondan ya­ rarlandığı kişi olarak söz ediyor. İmam Suyuti değişik konularda pek çok kitap yazmış. Ebubekir b.

4 2 5 Cahız'ın yaptığı s a v u n m a : Hani Hz. ibni Hacer (852) gibileri. no: 822. Bir de kim diyebilir ki Zübeyir Ali'yi desteklediği için kılıç çekmiş. 4 2 4 İşte İslami kurmayların komik savunmalarına örnekler. Avam da onun evinde. N e y s e ki kitabı tahkik eden. . 363. s. kılı­ cını alıp dışarı fırlıyor. hoşlarına gitmeyen bir hadis aktarmış diye zorla Şia yapmışlar. belki içerde olan yaşlı dayısı ve aynı zamanda Muhammed'in de amcası Abbas 424 Tabakat'ül Huffaz. bu ha­ disleri anlatırken. Ali'yi destekleyenler arasındaydı. Çünkü işin için­ de inandırıcılık-mantık y o k . dipnot olarak bunu düzeltiyor. Onların yaptıkları savunmalara kendilerinin de şahsen inandıklarına ben inanmıyorum. İş­ te bu konu hakkında Cahız şunu diyor. Ebubekir'in Esma adındaki kızıyla evliydi ve bu çift­ ten üç de çocuk olmuştu. olup bitenlere karşı dayanamayan Zübeyir. Ulvan'ın içinde bu­ lunduğu bu Ö m e r hadisini aktarınca bu kişi hakkında bir şey demiyor-olayı anlatıyor ve geçiyor. şu kişiler güvensizdir gibi bir tasnifte bu­ lunmamıştır. Ali'nin evi basılırken. Efendim Zübeyir bin Avam. 1/62. Ö m e r ve ekibi elinde ateşle e v e doğru giderken ve o arada Fatma ile ko­ nuşurken. Baskıncıların sayısı fazla ve daha ön­ ce de tedbir aldıkları için onu tutuyorlar diye yazmıştım. Ebubekir saye­ sinde Müslüman olmuştu. 425 Mucem-i Kebir.mı. Zübeyir b. kurtuluş yolunu adamı lekelemek­ te bulmuşlardır. no: 43. Yine hicri 310'da vefat eden ünlü tarihçi ve Kur'an yorumcusu Taberi. Hicri 360'da vefat eden Taberani. Ayrıca Zübeyir. bunlardan asırlar sonra gelen Zehebi (748).

diyor.için halifelik istiyordu v e y a belki de kendisi için halifelik is­ tiyordu! Bir de Hz. Burada Ömer'in şu sözünü de aktarıyor. Ebubekir'in bu tek­ lifine karşı. hem de İslam'ın önemli komu­ tanlarının isimleri vardı diyor. benim için Ebubekir'in önüne geçmekten daha kolaydır. Olur mu? Senin önüne geçsem boynum kinisin" diyor. Bu durumda. onun önüne geçmezler. halifelik ko­ nusunda Ebubekir. "Yemin ederim ki ben Ömer olarak yere se­ rilip deve gibi kesilsem. Hüzeyfe bin Yeman ve Ammar Osman hakkın­ da. ya da Ebu Ubeyd e " demişti. Hatta ilk istediğin­ de Ali ona. "Osman kâfir olarak kabre girmiştir. Ben Cahız olarak da derim ki e ğ e r siz benim anlattıklarıma inanmıyorsanız sizin anlattıklarınızın doğru olduğunu nerden biliyorsunuz şeklinde savunmalarına d e v a m ediyor. "Ya Ö m e r halife olsun. tabii ki bu arada Hüzeyfe b. Ali kızını ona verir miydi. Muhammed'i sevdiğim için evlenelim diyorum" diyor. "Ben aşk için onunla evlenmiyorum ki. ergenlik çağına g e l m e ­ miş" dediğinde Ömer. dindar olan bir Ö m e r ' e laf söylenir mi diyor Cahız! Bir de. Kıyamet günü sırat köprüsünde günahkâr Osman'ın leşinden tüm insanlar ra­ hatsız olacaklar" dediklerini aktarıyorlar. Yeman ve A m m a r b. "Aslında Ebubekir biliyordu ki onlar onu kırmazlar. İşte bu kadar temiz olan. Ebubekir'e kar­ şı çıkıyormuş gibi mantık yürüterek. Dolayısıyla onun bu teklifi bir taktiktir" diyor. bir ta­ raftan da Ebubekir'i takiyyeci olarak takdim ediyor. Hatırlanacağı gibi daha önce anlatmıştım. kendince sorunu hal- . Hz. "Kızım henüz çocuktur. Yaser'i de eleştiriyor. Bir de aralarında sorun olsay­ dı Hz. Ali ile diğer halifeler arasında sorun olsaydı. Savunma yapayım derken. Ömer. kendi çocuklarına onların isimlerini takar mıydı: Ali'nin ç o ­ cukları arasında hem halife. Cahız. ben din için.

zaman farkı var. aralarında yaş far­ kı. kendi kitabından bile ediyor. böylesine basit bir akıl yürütmeyle işi g e ­ çiştirmek kolay olsa keşke! Kimi savunma yapan İslamcılar da. 222-237. İbni Kuteybe de 426 Kitabu I Osmaniyye. İbni Kuteybe'nin tek bir konuda zamanında yaşamamış bir adamdan alıntı yapması. Gerçek­ ten ilginç savunmalar. sonra iddialara g e ç e y i m . İbni Kuteybe'nin el-İmame ve Siyase' adında bir kaynağının olmadığını id­ dia ediyorlar. Kitap şu an piyasada var. onu. kaldı ki böyle bir bilgiyi ondan almış olsun. Ebi Leyla'dan alıntı yapmış ki. olayları direkt olarak yazıyorum. Örneğin. Bu­ nun. Muhammed'den asırlar sonra Mekke'ye gidip Hz. Hâlbuki bugün İslam'da Kur'an'dan sonra gelen Buhari kitabının yazarı. M u ­ hammed arasında g e ç e n ve olayı aktaran ravi zincirini hiç yazmıyorum. Kitap tek cilttir. kitap var ama İbni Kuteybe burada Muhammed b. . M u h a m m e d ' e ait hadisleri toplaması garip değil de. yılında yaşamış) olduğu için bazı İslam savunucu­ ları. Ö n c e bu kitapla ilgili bir bilgi vereyim. Ab­ dullah b. Bu adam hicri 256'da da vefat ediyor. Ben de şu an yazıyorum ve benimle Hz. Bu kitabı o yazmamıştır diyebilecek kadar iftirada bulunulabiliyorlar. bir de Mısır'da Nil yayınevi tarafından yayınlanan ve Muhammed Mahmut Rafii adındaki kişinin redakte ettiği başka bir baskısı da var. 1985'te Beyrut'ta Darü'l Menaradlı yayınevi tarafından ya­ yınlanmış baskısıyla.letmeye çalışıyor. 4 2 6 Ortada inkâr edilmeyecek kadar bilgi ve kanıt var iken. eski Sovyetler Birliğine bağlı Buharalı ve orada doğmuş. Ben ve her­ kes nasıl bir yerlerden bilgi topluyorsak. İşte bu kitapta çok enteresan ve İslam'daki genel anlayışa ters düşen bilgiler olduğu için ve adam da çok eski bir tarihçi (hicri 3. Yani İbni Kuteybe bu adamla buluşama­ mıştır.

Eslem'den. Hz. Ali'nin evine va­ rınca ilkin Fatma onu karşılıyor. bu konuyu anlatırken kimseye iftira etmiyor. Musannaf. bilinen meşhur hadis âlimi Buhari'nin üstadlarından ve aynı zamanda kendisi de hadis âlimi. bunlar çıkmayınca ben evi yakmam. ancak şu demek değildir ki. Yani kaynaklardan haberi olmayanlar sanırlar ki sanki bu kitapta anlatılanları sadece Ulvan.bir yolla adamdan bilgi edinmiştir. alıntı yaptığım kaynaklar bitmiyor. O kadar geniş bir kaynak lis­ tesi var ki. no: 37045. o da ba­ bası Eşlem'den (Bu Eşlem aynı zamanda halife Ömer'in azatlı kölesi) aktararak şunu anlatıyor: Ebubekir halife olun­ ca. Seni seviyorum. Allah'a ye­ min olsun ki çıkmadıkları takdirde evinizi yakarım" diyor. ha­ lifeliğini kabul etsinler. yani Ebubekir'i ka­ bul etmiyorlar. İbni Ebi Darem gibi iftiraya maruz kalmış ki­ şiler aktarmışlar. gözyaşına bakmam d i y o r . . Bişr'den. 159-235) Muhammed b. şahıslara çatmı­ yor. İşte en eski tarihçi. Onları getirmek için Ömer. O yüzden biraz açmak istiyorum.İbni Ebi Şeybe (h. Bu arada Fatma'ya. Ömer'den. ne de İbni Ebi Darem. 4 2 7 427 İbni Ebİ Şeybe. o da Ubeydullah b. ama Ö m e r yemin içerek evi yakarım. İşte savunmalardan biri d e bu.20/579. Görüldüğü gibi kitabın başından beri yazıyorum. 1. Üstelik onun alıntı yaptığı ravilerde ne Ulvan var. Bu konuyu biraz açmak istiyorum. Z e y d b. Ali ve Zübeyir gibi bazı ileri gelen ashab Ali'nin evinde konu hakkında istişare ediyorlar. Bunu yaparken de yazarların yaşadıkları tarih sırasına g ö r e ele alacağım. "Ali'ye ve içerdekilere söyle çıkıp Ebubekir'in yanına varsınlar. bir-iki şâhısa çamur atmakla bu bilgiler çürütülemez.

Heysem'den. Ali. Ali Ebubekir'e muhalif çıkınca. Fatma.Ö) Meciaini'den.Belazuri (276. Hz. Süleyman Teymi'den. "Fatma da içinde olsa yakarım" diyor. Fatma bunları ağlayarak anlatıyor. babanın dinini güçlendirmek için böyle yapıyorum" diyor. yani diğer tarihçiler gibi isimleri sıralamıyor. no: 1184-87. " N e çabuk yalancı oldunuz. evimi mi yakıyorsun ya Ö m e r diyor.İbni Kuteybe (276) olayları direkt aktarıyor. o da Abdurrazzak'tan. halifelik hak­ kım değil miydi!" der. Olayı anlatıyor ve gerçek olarak kabul e d i y o r . Daha önce de birkaç kez anlattım. nerdeyse beni öldürecekler der. Bekr b. Ö m e r ateş alıp onun evine doğru gidiyor. bizi hiç hesaba katmadınız. . Ali onlara. ne İb­ ni Ebi Darem ve ne de Belazuri'nin bir itirazı söz konusu­ dur. Yine Belazuri. Ali ve kendini destekle­ yenler Ebubekir'i kabul etmeyince.2. O da "Evet. hatta ağlar. Muharib'den. siz babamın cenazesini yerde bırakıp iktidar kulisleri yap­ maya çalıştınız. Bu arada Ali'yi zorla götürüyorlar şeklinde uzun uzadıya bilgi 428 Belazuri. Kelbi'den. Ömer. Muammer'den. onun evine baskın dü­ zenlenir ve sonunda zorla onu Ebubekir'in yanına götürür­ ler. kesinlikle böyle bir şeyi bizden beklemeyin diyor. yine bir ö z e t vereyim. şimdi de gelip bizden onay istiyorsunuz. Fatma onun elinde ateş görünce soruyor. Salih'ten ve o da İbni Abbas'tan aktararak şu farklı bilgiyi de veriyor: Hz. 4 2 8 3. Bu ravi listesinde de ne Ulvan var. İbni Avn'dan alıntı yaparak şunları aktarıyor: Hz. Ebubekir'in halifeliğini tanımayın­ ca. Bu arada Hz. Ensab'ül Eşraf. tabii ki baskıncılar Ali'nin evi­ ne giderken beraberlerinde ateş-odun da götürüyorlar. 1/586-87. Muhammed'in meza­ rı başına gidip manevi şikâyette bulunur. Ebubekir Ö m e r ' e talimat veriyor "Gidin en onur kırıcı bir şekilde onu ve taraftarları­ nı getirin" diyor. o da Müslim b.

s. Bu­ rada da sözü edilen kişiler yine yok ve tabii ki savunma da. Ali olmak üzere önemli birkaç ki­ şi Hz. Ali elinde kılıçla dışarı çıkıyor. Hatta Taberi. 430 Yakubi Tarihi. Defin işiyle Hz. Mugire'den. olayı direkt anlatıyor ve şöyle diyor. Sakife Beni Saide denilen yerde halifelik işini hallettikten sonra ancak Ebubekir'le Ömer ce­ naze başına geliyorlar diyor ve bunun süresini de veriyor: Ebubekir. itiraz da y o k . Hz.veriyor İbni Kuteybe. Hz. orada bulunan 429 Imam-Siyaye. ama onu etkisiz hale getiriyorlar şeklinde bilgi veriyor.Yakubi (294) hadisi kimden aktardığını yazmıyor. İşte burada da ne Ulvan ne İbni Ebi Darem gibi isimler v a r . . Başta Hz. Ancak Abbas on­ lara kızıyor ve tekliflerini kabul etmiyor. Ali'nin evine gidiyor. Cerir'den. Ali ve birkaç akrabası uğraşıyordu şeklinde anlattıktan sonra şunu aktarıyor. Ali'nin evinde toplanıp halifelik konusunda istişare ediyorlardı. Onlar bundan so­ nuç almayınca Hz. Zeyad'dan aktararak özetle şöyle diyor. geceleyin Ali'nin amcası Abbas'a gidiyorlar ve ona rüşvet teklif ediyorlar. Fatma o sırada kızıyor. 2/141. Ebubekir'le Ö m e r iktidar kulisi ya­ pıyorlardı.. Mu­ hammed vefat edince. Ali. Kendisi Hamit'ten. çıkın yoksa türbanımı atarım diyor. 4 3 0 5. 4 2 9 4.310) bu konuya e p e y yer veriyor ve hiç itiraz­ da da bulunmuyor. Ebubekir'e karşı çı­ kınca. 40 vd. Daha doğrusu onlar Ebubekir'in halifeliğini ka­ bul etmiyorlardı. Kendileri de gelip kabul etsinler diye Ö m e r bir ekiple Hz.Taberi (h. Ali'nin evine baskın yapıyorlar ve izin almadan e v e giriyorlar. Muhammed'in ölümünün üçüncü gününde ancak cenaze başına gelebiliyor diyor.Hz. Ebubekir'le Ömer. Hz.

Ali. ya g e ­ lir Ebubekir'i kabul edersiniz ya da evi başınıza yakarım di­ yor. Fatma'nın ölümünden sonra ancak kabul ediyor. "Hayır Taberi böyle bir şey dememiş" şeklinde iftirada bulunmaları ancak cahilliklerindendir demekle izah etmek mümkündür.Talha. Fatma'nın ölene dek onlarla küs ve kırgın olduğunu. çok kanlı bir ikti­ dar mücadelesi yaşanmış bu baskında. Velit baskın yapıyor: Yani İslam tarihinde anlatıldığı gibi böyle basit değilmiş. Taberi gibi bir tarihçi ve tefsir sahibi/Kur'an yorumcusu bunları anlatırken herhangi bir iti­ razda da bulunmamıştır ve üstelik de onun alıntı yaptığı ki­ şiler listesinde ne Ulvan ne de İbni Ebi Darem vardır. 431 Ömer. Uzunca açıklamalar yapıyor Taberi. İşte dogmatik bir şekilde inanan kesimin bir savunma yöntemi de bu gibi aslı astarı olmayan iftiraları üretmektir.. "İster rı­ zanızla olsun. vasi­ yeti üzerine g e c e gömüldüğünü de anlatıyor. Çünkü bazı yerlerde görüyorum. Taberi'nin kaynağında bütün bu gerçekler var iken. 4 3 2 İşin bir diğer yanı. 432 Taberi Tarihi. A l i ' y e vasiyette bulunduğunu da belirtiyor. Bu arada baskıncılar kılıcını elin­ den alıp kırıyorlar. Ebubekir'in cenaze merasimine katılmaması için Hz. Ebubekir'in Fatma'nın malını vermediğini. Zübeyir'le Hz. Ki­ mi rivayetlere g ö r e Hz. 3/201 ve devamı. ister zorla olsun siz gelip Ebubekir'i kabul edeceksiniz" diyor. Bu sözler üzerine Zübeyir bin Avam kılıcını çekip mey­ dana çıkınca y e r e düşüyor. 431 Hatta Şia kaynaklarında 600 kişilik bir grupla Halit b. Ali'ye. ki­ milerin. . Hatta Taberi. Fatma'nin.. kimilerine g ö r e daha erken şeklinde anlatıyor. Zübeyir ve birçok Ali taraftarını tehdit ediyor. Ta­ beri'nin bu gibi kritik konuları ele almadığı iddia edili­ y o r .

M e s ' u d i ' y e g ö r e ev yakılmış. bu iki kişiden birinin adı Ebu­ bekir'in bir sözünde geçiyor. ne de İbni Ebi Darem'den alıntı y a p ı y o r . Dikkat edilirse. Velit eliyle onu öldürmek için plan yapı­ yorlar. Ali'yi zorla alıp götürüyor­ lar. 7. İbni Ebi Darem de. "Keşke Fatma'nın evini açmasaydım" şeklindeydi.328) de direkt konuyu anlatıyor. Fatma da çocuk düşürüyor.. Çünkü konu hakkında sayısız kaynak ve raviler var: Onları baştan beri değişik konularda verdim. 153 ve devamı.6. 4 3 4 433 Ikd'ül Ferid. "Şayet direnirlerse şiddet kulla­ nacaksınız" diyor. bu plan başarısız kılınıyor.Mes'udi (346) ravi isimlerini v e r m e d e n olayları direkt anlatıyor. Burada da ne Ulvan var. Ömer'i Ali ve yanındakile­ ri g e t i r m e y e gönderirken. Ali ve yandaşlarını almaya gidince evi ya­ kıyorlar diyor ve d e v a m ediyor.İbni Abdirabbih (h. Hani keşke şu üç şeyi yapsay­ dım. Gittiğinde de elinde ateş var ve yine Fat­ ma soruyor. şu üçünü de yapmasaydım diye Ebubekir'in bir açık­ laması vardı. Fatma'nın baskın sırasında dövülürken çocuk düşürmesiyle ilgili hadiste ismi geçiyordu. evi mi yakıyorsun diye. Hâlbuki bu olay hiç de önemli değil. Onun özeti bu. İşte Mes'udi bunları anlatırken ne Ulvan'dan. . Ömer. s. ne de İbni Ebi D a r e m ! 4 3 3 Şu hatırlatmayı da yapayım. ancak Ebubekir'in eşi Esma'nın gizliden ona haber vermesi üzerine. ravilerden söz etmiyor. Ebubekir. 5/13. Kaldı ki bu iki kişiye itfiraya gerek yok. O da e v e t karşılığını veriyor. Hatta Halit b.. 434 tspatü'l Vasiyeti. kaç kez anlattım ve onlardan biri d e . şayet Ebubekir'i kabul etmezsen seni katlederiz diyor­ lar. tabii ki ev bas­ kınında Hz.

tabii ki bu da Ulvan ve Ebi Darem isimlerini vermiyor. onlar yıllar sonra dünyaya gel­ diler. Peki. tek cilt ve baştan sona kadar bu skandallardan söz edi­ yor. Ali bile Ömer'in oğlu Ubeydullah boş yere üç cina­ yet işlemiştir. Kays Hillai (h. ev yakması. Ömer'in bu oğluna ceza vermeliydi. Çünkü bir kere onun zamanın­ da bu iki isim henüz yoktu. ama onu affediyor ve katledi­ lenlerin kan bedelini devlet malından ödüyor. çocuk düşürmesi. İşte İbn'il Arabi'nin (h. Ebubekir'in pişmanlık duyduğunu ifade eden hadisin ravileri arasında adı g e ç e n Ulvan'dan aynı hadisi almış ve herhangi bir itirazda da bulunmamıştır 4 3 6 . 1/62.Selim b. Fatma'nın bile bu baskında kat­ ledildiğini aktarıyor.543. Hani halife Osman'ın hatalarından biri d e .8. no: 43. Dolayı435 Kitab-ü Selim Hilal. Ubeydullah adındaki oğlu o arada üç masum insanı katlediyor demiştim. bugün de oğlunu mu katletmek istiyorsunuz gibi sa­ vunmalar yapıyorlar ve adama bir ceza uygulanmıyor. bu durumda ne o l a c a k ? 4 3 5 9. Kimileri. Ali'nin boynuna ip geçirme gibi çok çar­ pıcı ve trajik konular aktarıyor. . Ulvan'a itiraz ediyorlar! Gerçek­ ten gülünç bir savunma.İmam Taberani (360) en eski muhaddislerden olan bu âlim. Halife Ö m e r vurulurken. 436 Mucemi Kebir.76) daha önce detaylıca bu ya­ zardan hayli bilgi verdim. daha dün babası vurul­ du. Hatta bu ara­ da Hz. Kural g e r e ğ i Osman. dini kural gereği bu adam öldürülmelidir de­ diği halde kabul edilmiyor. ama ondan 4 asır sonra dünyaya gelen Zehebi ve yaklaşık 5 asır sonra dünyaya gelen İbni Hacer.ö) kitabını tahkik eden ko­ misyon şu şekilde bir savunma yapıyor: Ö m e r gibi biri baş­ ka bir ülkede katledilseydi kan g ö v d e y i götürürdü. Ali'yi katletme planları.

hem de onlara ayrıcalıklar tanımış. kısa zamanda ölürdü. halife Osman Ammar b. bir de Osman uyduruk bir Kur'an ortaya koymuş ve diğer Kur'an nüshalarını yakmış. İbni Mesut'u da öylesine dövmüş ki. bir Müslüman bir kâfir yüzünden katledilmez. Muaviye ve Mervan gibi kötü insanları hem önemli görev­ lere getirmiş. halife Ö m e r hep beraberinde kırbaçla dolaşıp insanları kırbaçlı­ yordu. Fakat Ö m e r izin vermiyor. gibi Osman'a mal edilen ek­ sikleri sıraladıktan sonra "Bunların hepsi yalan" diyor ve şöyle kanıtlamaya çalışıyor: Bir kere eğer dövdüğü şahıs fı­ tık olsaydı yaşayamazdı. artık biz kalkıp öldürülen üç insan için eleştiride bulunamayız. izin ver de bizimle yaşayan suçsuz ama ileri gelen İranlıları katledelim.. Ö m e r için üç kişi öldürülmüşse çok mu? İbni'l Arabî kitabında şunları aktarıyor: Hz. Ebu Derda'yı da Şam'a sürgüne göndermiş. Yaser'i dövünce adam fıtık olmuş. Osman da aynı şeyi bastonla yapıyordu. Abdullah b.. yine Os­ man sudan bahanelerle en başta Bedir ve Uhud olmak üze­ re birçok savaştan kaçmış. şeklinde bir müdafaa yöntemini seçiyor ve savunma­ sını şöyle sürdürüyor: Derler İd. ayrıca maaşını da kesmiş. cahillerle vakit g e - . ayrıca devlet malını istediği şe­ kilde kullanmış.. Muhammed demiş ki. Ebuzer'i Gıfari'yi 'Rebeze'ye'.. İşte bu mecusileri topyekûn öl­ dürmek için İbni Abbas gibi meşhur bir kişi fetva istiyorsa. Çünkü fıtık olan ldşi fazla yaşayamaz diyor ve şöyle kapatıyor. Bir ara halife Ö m e r ' e diyor ki. Abbas önemli bir sahabi. Hz. adamın bağırsakları çatlamış. Muhammed'in TaiFe sürgüne gönderdiği ve lanetlediği Hakem'i geri getirmiş. Dolayısıyla bun­ lardan Ömer'i katledenin kızı ve Hürmüzan adındaki kişi mecusiydiler. bir kere bu gibi eleştirileri kale almaya d e ğ m e z . öldürülen üçüncü kişi Cüfeyne de Hıristi­ yan'dı diyor ve hatta şunu da ekliyor.sıyla.

Bir diğer iddia da. Halbuki bilgi ve marifet sahibi bunun yalan olduğunu biliyor diyor. "Kesinlik­ le biliyoruz ki. hatta başlangıcından sonuna kadar Ebubekir'in halifeliğini kabul etmeyen Sad bin Ubade'ye bile olumsuz bir şey yapmamıştır diyor ve şöyle d e v a m ediyor: Ebubekir. Ömer de o zaman artık 60 yaş­ larında. 438 Ümmü Gülsüm. güya Ebubekir ve Ö m e r mürted ol­ muşlar/dinden çıkmışlar diyorlar. Varsa. hat­ ta evini yakıp yıkmışlar. ne de Zübeyir b.çirecek zamanım yoktur diyor. Fatma'nın evine devlete ait herhangi faz­ la bir malın o e v d e olup olmadığını kontrol etmek için adamlar göndermiştir diyor. Ali'ye. Ali'yi zorla ve onur kırıcı bir şekilde evden çıkarıp Ebubekir'in yanına götürmüşler. bu makamı da Ali'ye karşı kullanarak kızını gasp etmiş gi­ bi iddialar hep yalandır diyor ve devam e d i y o r . Bu evlilik konusunu özel olarak işledim ve tabi ki bir gerçek. Fatma'yı kapı-duvar arasında sıkıştırın­ ca Fatma çocuk düşürmüş. Hz. İşte İslam'da meşhur olan bir başka zatın savunması da b ö y l e . Bilmem Fatma'nın evine gi­ dip eziyet etmişler. . 4 3 8 bunları ancak cahil yalancılar. yaklaşık 9-10 yaşlarında. 118 vd ile 280-81. Ebube­ kir ne Hz. Ebubekir kimseye herhangi bir haksızlık yap- 437 'El-Avasim'ü Mine'l Kavasım' s. Hâlbuki herkes biliyor ki Ebubekir. Avama'a herhangi bir eziyet yapmamıştır. daha önemlisi Ömer halife olunca.İbni Teymiyye'nin savunmaları Bu meşhur Şeyhü'l İslam kitapta anlattığım konular hakkın­ da özetle şunları yazıyor: Biz kesinlikle biliyoruz ki. dinden çıkanlarla şiddetle savaşan biriydi şeklin­ de bir mantık yürütüyor. 4 3 7 10. beyinsiz kişiler söyleyebilir. Artık İbni Teymiye'nin. alıp bir an önce fakir-fukaraya vermek istemiştir diyor.

ölmek an439 İbni Teymiyye. bir daha girmiş şek­ linde hep cezaevine gel-gitler yapmıştır. 440 El-Maarif. Hatta ona zindanda kitap okumak bile yasaklanmıştır. A n ­ laşılan o ki. Olsa olsa Cebrail ona da vahiy getirmiş olabilir! Kısacası.Ö). daha sonraki baskılarda bu kritik cümleler silin­ miştir. Şam'da bir girmiş. Mesela İbni Kuteybe'nin ki­ tabı 'el-Mearif te?. İbni Şehraşub (588. Mısır'da cezaevine girmiş. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta helak oldu" bilgisi v a r . yalancı ca­ hiller. ancak bunu söyleyenlere hakaret ediyor. Bugün piyasada satılan 'el-Mearif te sadece. 122 . an­ cak bunu becerememişlerdir. İbni Teymiye'nin savunmaları arasında mantık ve ilim yok. Ali'nin oğlu Muhsin küçük yaşta iken helak olmuş" deniliyor. Minha< Ti Silıınrl'l Nobeviyye. düşürülmek anlamında da. İbni Kuteybe'nin de el-Maarifte belirttiğine g ö r e . A m a bu açıklama bugün el-Maarif adlı yapıtta yoktur. bunu bile­ miyorum. En basit kanıt. İşte bu basit sa­ vunmayı yapan İbni Teymiyye. beyinsizler gibi yakışıksız kelimelerle ve bir çocuğu bile ikna e d e m e y e n sözlerle geçiştiriyor. sözüm ona kendi zamanın­ da meslektaşları nezdinde güya reformist görülmüş ve ömrü hep zindanlarda geçmiştir. " H z . 4/493 ve 8/291 iki ayrı yer­ de ele almış. 'Menakıb-i AI-i Ebi Talib' adlı yapıtında anlatıyor ki. A m a eski baskısında. Muhsin'i düşürmüştür şek­ lindedir. "Hz. "Öldü­ rülmüştür" diye açıklama var. 4 3 9 Bu konuya İslami kesimce sansür konduğu kesindir. A m a görüldüğü gibi savunmaları da ancak gülünecek d ü z e y d e d i r .mamıştır" iddiasının garantisi nereden geliyor. bas­ kın sonucu hamile olan Fatma. bir serbest kalmış. s. ko­ nuyu ise dalalet ehli. hayvan cinsinden olanlar. 4 4 0 Helak olmak. Hicri 588 yılında ölen ibni Şahraşub o zaman İbni Kuteybe'nin adı g e ç e n kaynağında var diye belirtiyor.

Sözün özü.lamında da kullanılabilir. ancak kaynağımda onları anlatmaya dilim varmıyor" şeklinde çok açık bir san­ sür örneğini veriyor. Ebu Musa hakkında kötü şeyler anlatmış. Hz. İşte yapılan savunma yön­ temlerinin bir başka örneği: Makaslamak. Demek ki Ömer'in bu sözleriyle ilgili sana kadar gelen bazı önemli noktalar var. Istiab. Belli ki.. Abdullah b. A m a her şeye rağmen eski orijinali gibi "Ömer'in baskısı sonucu Fat­ ma Muhsin'i düşürmüştür" şeklinde net bir ifade yeni nüs­ hada yoktur. Muhammed'i öldürme girişi­ minde bulunanlardan biri olan meşhur sahabi Ebu Musa elEş'ari hakkında bilgi verirken de. yine konunun aydınlatılması için İslami kaynaklardaki bilgiler yeter de artar bile.. Ali'nin evine varınca. 441 İbni Abdi'l Berr. Selim kısmında ki aynı zaman­ da Ebu Musa el-Eş'ari'nin asıl adıdır. onu ve taraftarlarını tehdit ederek "şöyle şöyle diyor" şeklinde muğlâk ifadeler kullanıyor. Yoksa şöyle şöyle dediğini nasıl biliyorsun? Ne demiş­ se açık bir şekilde yazacaksın. b. görüldüğü gibi bir ceviz kabuğunu doldurmayacak kadar boş şeyler. hatta itiraf ediyor ve şunu da ekliyor: 441 "Allah küsuratını bağışlasın" diyor ve konuyu kapatıyor. A m a sen onları makaslıyor­ sun.. Bu yazar İstiab' adlı yapıtında bu olayı anlatır­ ken. Şöyle şöyle ne demek! Sen hicri 463'te vefat et­ mişsin. Ölmek kelimesi var­ ken helak elimesini kullanmak bence anlamlıdır. o zaman Şehraşub neden İbni Kuteybe de elMaarif adlı yapıtında bunu bu şekilde aktarmış. Yorumlar ise. Peki. Yeman. Tebük'te Hz. olayın izini ortadan kaldır­ mak için bu terim bilerek seçilmiştir. Bir başka somut sansür örneğini de İbni Abdilberr'den aktarayım. her türlü sansür ve baskıya rağmen. Kays. desin ki! İş­ te açık bir tahrifat örneği. no: 1639 . Ömer.. "Hüzeyfe b. Aynı yazar.

Dikkat edilirse. M u h a m m e d ' e yapılan suikastle ve gerekse onun zehirlenmesiyle ilgili. İslami kaynaklarda gerek Hz. A m a kanıtlar güçlü: Hepsi de ya Kur'an ayetleri. Ali ve Fatma'nın evine yapılan baskın ve başlarına gelenler. Kanıtları ve argümanları sağlıklı ve inandırıcı mı. Ebube­ kir'in şüpheli ölümü.. Bazıları okuyucuların kafasını karıştıra­ bilir. çeşitleri var gibi itirazlar. ya da İslam'da meşhur olan müfessir. o küçük yaştaki kızlarının ha­ life Ö m e r tarafından nikâhlanması gibi konular hakkında sağlam kanıtlar sundum. Kısa yoldan kur­ tulmak için. ya hadis. bu taktikleri biliyorum: Şöyle ki. Zaten dünya tarihin­ de benzer siyasi Cinayetler hep olmuştur ve oluyor da. değil mi bunu da okurların takdirine bırakıyorum. mühaddis ve tarihçilerin kaynakla­ rından derlediğim bilgiler. Bi­ liyorum. efen­ dim hadisler çok karışık. bu gibi taktikler hep yapılıyor. neredeyse he­ men hemen her cümlenin dipnotu var. Hz. Mesela.BİTİRİRKEN Bu çalışmamda olabildiğince tarafsız kalmaya çalıştım.. Var olan kanıtlara bakıldığında aslında ciddi şeylerin yaşandığı kesin. Ayrıca Ayşe ve Ömer'in yapıları acaba böyle bir suikast için uygun mu değil mi sorusuna açıklık g e t i r m e y e çalıştım. . Diğer taraftan işlediğim konularla ilgili İslami otoritelerce yapılan savunmalardan da bir kesit sundum. objektif bakmak lazım. ne kadar tarafsız da kalsam bu tarzda yazılan ya­ zının İslami kesimce kabul edilmesi zordur. Sundu­ ğum her şey ortada. Hatta hassas konu­ larla ilgili İslami kesimce sağlam diye kabul görmüş bir sü­ rü kaynak ekledim. efendim önemli olan bol kaynak göstermek değildir gibi sözler.

Yani aslında İslami yasalar-kurallar iyi de. kafasını vs. Bunlar keyfi yapılan şey­ ler değil. Kur'an'dan hiçbir şey bil­ miyor. Peki. maalesef İslam âleminin hali ortadadır. A d a m İs­ lam'a ters gelen her şeyi yapıyor. tek bir kelime Arapça da bilmiyor ki Kur'an ve hadislerden an­ lasın. bir zorunluluk sonucudur. Yazdıklarım sanki birer eleştiri imajını verebilir. Yoksa aklı başında normal bir in­ san neden başkalarını üzmek. ancak pratikte bir şey yok! Hâlbuki böyle diyen. İslamiyet'ten anla­ yan. İnsan bazen ilaç. elimden geldiğince kendi özel yorumumdan kaçındım. İş­ te İslam'a inanan kitlenin ezici çoğunluğu böyle. halbuki tüm anlattıklarım İslami kaynaklar­ da vardır. olmamaktan daha faydalıdır. Arif TEKİN 15 Aralık 2010 . sen de tek bir kelime bilmiyorsun ve kalkıp bu şekilde savunuyorsun.Özellikle bu kaynağımda yazdıklarımdan kim nasıl an­ lıyorsa öyle anlasın dedim. kalbini. anlamayan hep şu savunmayı yapıyor: Canım İslami­ yet dört halifeden sonra bitti. mübarek. İslam'ın yasası Arapça. hele bu çağda sürekli değişim gerekirken. ama İslam'ın gerçeğini bu şekil izah edenlere karşı en sert reaksiyonu da göstermekten geri kalmıyor. açsın. Yazılarım da böyle: Tabulardan kurtulmak için acı da olsa konuların üzerine gitmek gerekiyor. Kim ister ki keyfi olarak karnını. Demek ki acı da olsa ba­ zen ameliyat olmak. Ben ise sadece onları derleyip bir araya getirdim. Şu an yeryüzünde hiçbir ül­ kede uygulaması yok. inançlarıyla oynamak gibi bir yaklaşım içinde bulunsun? Her alanda. yerine g ö r e de iğne kullanır ve hatta gerekirse ağır ameliyat da geçirir. bir bakıma da sanki tercümanlık görevini yaptım.

Abdulaziz Cevheri (Ö. Beyrut. Beyrut.0) 'Kitab'ü edeb'i Nisa'. Mektebet'ul İslamî' Beyrut. Beyrut. 'Sakife ve Fedek'. (İzmir İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no: 6679) Beyrut.Ö). Hüseyin b. 13 cilt. Bahr (150-255). Tahkik eden: A. Beyrut. M e d i n e 1998 Bağdadi Ebubekir Ahmet b. Beyrut Besevî.Rahman A ' z a m î . Siifyan (ö. 1997 Ali Naci Tantavi. tarihsiz. 1983 Abdullah b. Habib (h.323. Süheyl Zekar ve Dr. Alem'ül Kütüb Matbaası.h) Tarih'ül Hamiş.ö).h) Delail-i Nübüvve. tek cilt. Yahya b. Tahkik eden M u h a m m e d Hadi el-Emini. M e d i n e . "Ahbar-i Ö m e r " . M e c i t .1403 Ahmet Emin. Tahran D. Tahkik eden: Mahfuzurrahman Zeynüllah. (404-487. Mektebet'ül ulum-i velhikem. Razzak Ebubekir b. Cabir (h. H. 13 cilt. Müesseset'ü Şaban. diğer adı. Tahkik eden: Dr. "Dua'l İslam" 3 cilt. Dar'ul Garb'il İslami. "el-Marifelü ve'l-Tarih". Tah­ kik eden: Dr. Mısır. Kahire.ö)'Ensab'ül-Eşraf. tek cilt.KAYNAKÇA A. 1983 Asbahani Ebu Nairn (430. Hemman San'ani (126-211 ö). Tahkik eden: A. Riyad Zerikli. M u h a m m e d Hadi. . 1996. Melik b. 1986 Atıf Ebu Muhammed. Beyrut. ismail (194-256). Nineva Matbaası. Ebu Yusuf Yakub b. 'el-Musannaf. Üsre Matbaası.Ceyl Matbaası. Darü-I Fikir Matbaası.279. 1974 Bezar Ebubekir Ahmet (292 ölüm). Tahkik e d e n : Mahmut İbrahim Zayid. Ebubekir Ahmet b. 2 mücelled. Mektebet'ü Dari Turas. Tahkik eden: Dr.h) 'Mucem'ü Ma'stacem min Esma'il Bilad' 4 cilt. 1977 Cahız. M u h a m m e d Revvas ve Abdülberr Abbas. Nineva Matbaası. Mahmut (990.323.238. Tahkik e d e n : Musatafa Saka. Abdulaziz el-Bekiri el-Endülüsi. 12 cilt. Belazuri Ahmet b. tek cilt. 'Sakife ve Fedek'. 'el-Gaye ve'l Nihay'. hicri 277). 1994 Buhari Muhammet b. 1991 Cevheri. 1991 . Tahkik ederi: A . Şeceret'ü Nesebi-I Hulefa. 3 cilt. 1992 A. Beyrut Kitabü'l Osmaniyye'.'Müsned'ül Bezzar/bahr'ü Zihar'. Mekteb'ül İslami Matbaası. Bekiri. 2 cilt. Selam M u h a m m e d Harun. 'Tarih-i Sağir/Tarih'ül Evsaf 2 cilt. Aziz Bağdadi (h. Ebu Osman Amr b. A. Dar-ü Nefais Matbaası.

14 cilt. Tek cilt.h)"el-Mahsul fi i l m i Usul-il fıkıh" 6 cilt.ö)Tarih'ü Ebi-1 Feda'. Tahkik eden: Dr. 1986 Ebu Mansur A. Beyrut.1356 Ebü-I Feda. Ammar. 14 cilt. 157-224). "Müsned". Kahir Bağdadi. b) "el-İstizkar". 7 cilt. a) "el-istiab fi Marifeti'l Ashab. Beyrut. Tahkik eden: Şevki Dayf Ebu Ubeyd Kasım b. Ali (m. tek cilt. 1986 Ebubekir ibn'il Arabî. 1983 Endülüsi. Kahire Ebu Ömer Yusuf b. Kahire. (Ebubekir kısmın­ da) El-Halal Ebubekir Ahmet b.siyer".' El-Avasim'ü min'el Kavasim'. 1983.Dulabi. Tahkik eden: Dr. N o : 17570. Muhammet Bağdadi (234-311). Mekteb'ü İbni Sina. Kitabü Sünne'. "İkılü'l Ferid. Beyrut . Selefiye Matbaası. 1986 d) "ed-Dürerü Fi ihtisari'l M e gazi ve-s. Atik Zehrani. Dımaşk. ta­ rihsiz. Dar'ü Türas Matbaası. Abdillah b. 1997 Ebü-I Hda. hicri 463). c) "ed-Dürrü'l Mesnun fi Ulumi Kitab-il Meknun". "Kitab'ül Emval" Di­ yanet Küt.ö) 'el-Ferk'ü beyne'l Firek'.Terhini. (Toplam 2196 hadis alır) Riyad 1994 El-Müzî. Selam e!-Herevî ( h. 'Tarih'. (h. 4 cilt. (ö. Muhammed ibni Abdirabbih (246-328) Ikd'ül-Ferid'. Kahire Ebubekir Muhammed b. 30 cilt. îbni Abdi Rabbih Ahmet ( Ö . Risale Matbaası. Tahkik eden: Dr. Mısır. Tahkik eden: Ali Becavî. 1403. Emin Kal'aci. Mısır. Lecnetü telifat Matbaası. H. Ali (m. Taha Cabir Feyyaz Alvani. Muhammed b. Tahkik eden: Atiye b. M u s a Hemedani/Şafii (548-584). hicri 742) a) "Tehzib-i Kemal". Abd'il Ber (ö. Haydarabat. hicri 328). 1965 Fahrettin er-Razi Muhammed b. 35 cilt. D. 2 cilt. Dar-ül Kütüb-il İlmiye Matbaası. Kuveyt. tek cilt. 7 cilt. Darü'i M e ' m u n li'l Türas Matbaası.Tahkil< eden: Komisyon Endülüsi. Darü'i Maarif. 1992 b) "Tuhfet'ül Eşraf. Darü'i Kalem. Cemalettin Yusuf (ö.'el-Muhtasar fi Tarih-il Beşer'.210-307). Risale Matbaası. Beyrut. İmadüddin İsmail b. 1993. Beyrut. el-I'tibar'ü fi'I Nasih'i ve'l Mensuh fi'lasar'. Daru Kütüb'il İslamî.l331.543. Ebu Bişr Muhammed b. A. Ankara Ebu Ya'li el-Mevsıli (h.Tahkik eden: Muhammed Osman Hışın. Tahkik eden: Hüseyin Selim Esed. Beyrut. Dar'ü Raye. Darü'i kütübi'l İlmiyye Matbaası. H. Ahmet b. Daru Kuteybe.429. Beyrut. Der'ü Nahde Matbaası. 11 cilt. İmadüddin İsmail b. Ahmet (224-310) "Zürriyyet-i Tahire".h).l298. Diğer ismi. Ömer (544-606. 9 cilt.ö).

Habib'ürrahman A ' z a m i . Tahkik eden. Beşşar A v v a d Maruf. 6 cilt. Ebü'l Ferec Alî b. Dar'ül Fikir Mat. Tarih'ü Medinet'i Dımaşk' 80. "el-Eğanî..ö) "El-Münammak" tek cilt.. hicri 967).Kerim. İbni Ebi Şeybe. 1990 Hafız İbrahim (1932) 'Divan' 2 cilt. el'Hey'etüT A m m e . Dar'ül Fi­ kir Matbaası. Beyrut. Ebül Feda Abdullah. 4 cilt. 11 cilt. 1979 Heytemi Ahmet b. A h m e t ve Muhammed b. Beyrut c) Üsd'ül Ckbe fi Marifet'i-Sahabe".. Ebubekir Ahmet b. 13 cilt. Darü'i Garbi'l İslam Matbaa­ sı. 6 cilt. Tahkik eden: Hurşit A h m e t Faruk. Evkaf Bakanlığı Yayını. 1991. 2006 İbni Asakir. b) İstiab. a) Üsd'ül Gabe fi Marifet'i-Sahabe". Ali (392-463). Darü'i Kü­ tübi'l İlmiye Matbaası. Darü-I Kible Mat­ baası. 1996 İbni Ebi Asım (206-287). Beyrut..974. Beyrut. Hasan (499-571). Nuretin Ali b. 1993 İbni Esir İzzettin Ebü'l Hasan Ali b. Beyrut. 1987 Hatib-i Bağdad-i. Risale Mat­ baası. 2 cilt. Beyrut.Hacer (h. Muhammed el-Cezeıî (ö. 2001 Heysemi.". 5 cilt. 1967 Tahkik eden: Mustafa b. Tahkik eden: Tahir A h m e t ve Mah­ mut Muhammed. 1965 İbni Habib Bağdadi (h. 2003 Isfahanî. Tahkik eden: Dr. Tunus. Darü'i Fikir Yay.'el-Ahad veT Mesani' 6 cilt. Beyrut. Ebubekir Abdullah b. Tahkik eden: Komisyon. Beyrut. Raye Matbaası. Hüseyin (ö. Darü'i Kütübi'l Mısriyye.ö) 'Sevaik-i Muhrika' tek cilt. Dar'ül Fikir."Tarih-u Bağdat". 21 cilt. Tahkik. Hakikat Kitabevi. 1983 İ b n i Abdi-I Berr Yusuf Kurtubi (368-463). 'Musannaf 26 cilt. Beyrut. 1993 b) "el-Kamil fi'l-Tarih". Beyrut. Mısır.630. Muvatta şerhi. Ebubekir (735-807) a-) M e c m e ' ü Zevaid. Tahkik eden: Muhibüddin Ebu Sait. Tahkik eden: M u h a m m e d Avvanrıe. Muhammed el-Kufl (159-235). İstanbul. Tahkik eden: Ali Muhammed Becavî. Darü'i Kütübi'l İlmiye Matbaası. Tahkik eden. a) Temhid. Dar'ül Fikir. AlemüT Kütüb Matbaası. 26 cilt.245. 1985 . Daru Sadır Matbaası. 2006 İbni Esir el-Cezerl (h. 1986 b-) KeşPül Estar. A. "Evveliyatü'l Faruki Ömer". Ebül Kasım Ali b. hicri 630). 8 cilt. Abdullah Mahmut Derviş.Galip Kureyşî.ö): a) El-Kamil fi Tafih. Mısır. 1992 b) el-Nihaye fi Garibi'l Hadis. Tahkik eden: Faysal Ahmet. Beyrut. Cidde. Beyrut. Riyad. cilt. 24 cilt.

(354. 31 eden: Komisyon.20 cüz'. Beyrut..Tah­ kik eden: Fehim M u h a m m e d Şeltut. a) "el-İsabe. Tahkik e d e n : Muhammed Mahmut. Beyrut. hicri 774). "Dar'ül Ceyl MatbaasıTahkik M.' Kitab'ül Emval'. Tahkik eden: Muhittin Asfer. A. Ebu Muhammed Abdullah b. 1994 b) "El-Bidaye ve'n-Nihaye". Beyrut. Bey­ rut. Beyrut. 1968 d) "Lisan'ül Mizan" 10 cilt. Beyrut. Dımaşk/Şam. 12 cilt.Halim (661-728). Kahire. ö) ' ibni Hibban bi tretib-i Belban' 18 cilt. Tahkik eden: Ko­ misyon İbni Şebbe Nümeyri (173-262). Kurtube Matbaası. 1993 b) "Feth'ül Bari". Risale Matbaası. Fey­ yaz. Beyrut."Tarih'u Medinet'il M ü n e v v e r e " 4 cilt. Dar'ü Kütüb-il İlmiye. 2002 e) 'Telhis'ül Habir"." 8 cilt. Beyrut. 4 cilt.. 1999 c-)Tefsir'ü Garib'il Kur'an. Kahire. ldaret'ü Tabaat'il Münire. ö) 'Muhalla'. 11 cilt. Riyad.Fettah Ebu Gadde. 1986 İbni Zebale Muhammed b.1352 İbni Hibban.l99. Beyrut. 2003 İbni Zencevih. Mektubat'ül İslami Matbası. 'Minhac'ü-s Sünne' 9 cilt. Merkez'ül buhus ve dirasati-1 M e d i n e . Tahkik . 1984 İbn-i Seyyd-i Nas (734. Ahmet Sakar. Ali Becavî. Beyrut. Daru Sadır. Mısır. "Dar'ül Fikir".Ahmet (h. M e d i n e . a) "Camiu'l Mesanidi ve's-Sünne". El-Mektebete'ül İslami. hicri 852). 1995 İbni Hazm. 1904 b) Te'vil'ü Muhtelif-il Hadis. 1986 cilt.h) "Muhtasar'ü Tarih-i Dımaşk".h) "Uyun'ül Eser" 2 cilt. Mekke. 1978 İbni Manzur (630-71 l. (213276). Tahkik eden: S. Tahkik eden: Salih Z. Kurtube Matbaası. H. Tahkik e d e n : Dr. a) "El-imamet'ü ve'l Siyase". 456. Fikir Matbaası. 3 cilt. Tahkik eden: Şuayıp Arnavut.. 15 cilt. HamK (Ö. Alem'ül-kütüb. Müslim. Dar'ül Kütüb'il İlmiye. 37 cilt. Tahkik eden: A. M u h a m m e d Reşad Sa. Nil Matbaası. 1996 c) "Tehzib'ü Tehzib". 1993 İ b n i Kesir (ö. Ali b.lim. 2003 İbni Kuteybe Dineveri.ö) "Ahbar-i M e d i n e " tek cilt. Hasan (h.İ b n i Hacer Askalanî (ö.251). 1979 İbni Teymiye Ebü'l A b b a s Ahmet b.

H. Ebi Talib.25l. Tahkik eden: Ali M u h a m m e d Becavi ve M. Melik Faysal Matbaası.) Mahmut b. Sayfa 413. Beyrut. Darü'i Kütübi'l İlmiye. no. M e c i t . a) "es'Semtü's. Dar'ül Fikir Matbaa­ sı. Tahkik eden. 1996 Künci Muhammed b. 1985 b-) "el-Muntazam" 19 cilt. Zenceveyh (ö. Beyrut.467-538). h. A h m e t Ferit. Beyrut. Mektebet'ü Sekafer'il Diniye.ö) Siyer. N o : 10334. Beyrut. Tahkik eden: M u h a m m e d Muhittin A .694. hicri 923). Tahkik eden: Şakir Z. Tahkik eden: Mahmut Fahuri ve Muhammed Revvas. Ömer Zamahşeri (h. Tahkik eden: Komis­ yon. 2 cilt. Mükrim İbni Manzur (630-71 l. 1119 Kahire. 1973 Muhammed b.İbni'l Cevzi Cemalettin Ebül ferec (510-597).355.1356. 1992 İsfraini. a-) "Sıfat-i Safve" 4 cilt.429. Yusuf Şafii (h. Beyrut. Beyrut. Mekteb-et'ül kudsiye. 1983. 1999 M a s a b Zübeyıi (156-236) "Neseb-ü Kureş' tek cilt. 2 cilt.'Kifayet'ü Talib fi Menakıb'i Ali b. H a mit. Muhammed b. Marife Matbaası. İshak (h.l51.h). Muhammed el-Bağdadi el-Temimi (h. 5320. 3 cilt. 'Lisan'ül Arab' 15 cilt.h) a-) "İsbat'ül Vasiyye" tek dit. Dar'ü Türas Matbaası. Suudi. İzmir İlahiyat Kütüphanesi. Tahir (h.1327.ö). Maa­ rif Matbaası Mes'udi Ebül Hasan Ali b.Muhammed Şeltut. Beyrut. ?el-Mevahihb-u l-Ledüniyye".Semin fi Menakıbi Ümmehat-il Müminin". Ankara Mutahhir b. Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi. 2004 Kastalani. (Hz. Darü'i Kütübi'l İlmiyye. 1986 Muhibbüddin Ahmet b. 1990 . Tahkik eden: Muhammed Muhitin A . 2004 Muhammed b.h). Beyrut. Abdülkahir b. Ali'nin çocukları kısmında.Ebül Fazl. Ka­ hire. 1988 b-) "Müruc'u Zeheb". Beyrut. 'el-Faik fi Garib'il Hadis' 4 cilt. Beyrut. Ahmet bin Muhammed (ö. Mektebü Kitabi'l Ezheriye.h) 'El-Emval'. c) "Riyadü-n. 3 cilt. Daru Sadır. El-Mektebet'ül Asriye.ö) 'elFerk'ü Beyne'l Firek'. Ömer b.Nadre fi Menakıbi'il Aşere". Tahkik eden: F. Hüseyniye Matbaası.658. (173-262) 'Ahbar'ül Medinet'il M ü n e v v e r e ' . Darü'lkütübi'l İlmiyye. H.Fey­ yaz. tek cilt. Dar'ül Edva. b) "Zehairü'l Ukha fi Menakıbi ZeviT Kurba". Şebbe Nümeyri. Abdullah Taberi (ö. Fikir Matbaası. Hüseyin (346.ö)'el-Bed'u ve'l Tarih' 6 cilt.

Tefsir.622.ö). Tahkik eden: Komisyon. Ebülfetih Muhammed b.942) Sübül'ül Huda. Tahkik. Ebubekir (475-548). Lübnan. Muhammed.Safedl S.Tarih-i Yakubi.ö). Darü'i Cinan Matbaası. Tahkik eden: M u h a m m e d Ebü'l Fadl. Beyrut.h) tar' 8 cilt. İhya-ü Türas-il İslam. Beyrut. Zehebi Şemsettin Muhammed b. Aybek (696-764) 'El-Vafi bil-Vefeyat'. Darü'i Kitabi'l Arabî. Tahkik eden: Komisyon. Kahire.479-548)'el Milel ve'l Nihal' 2 mücelled. 21 cilt. 30 cilt. 10 cilt. Tahkik eden: Hamdi A . Beyrut. Ali M u h a m m e d Muavved ve Adil AhNeylü'l Ev- . 2003 Şehristanl Ebül-Fetih Tacettin b. Tahkik eden: Dr. 1988 Suyuti Celalettin Abdurrahman (911) a-) Camiu'l Hadis. Kahire. 2 cilt. 2003 c-) Esbab-i Nüzul (Lubab'ü Nukul)' tek cilt.Halll b. 2004 Taberani. Ebü'l Kasım Süleyman b. 2008 Şehrlstani. 1988 Yakut Hamevi. 1999 b) Siret-ü A ' l a m . Ka­ hire b)Mucem-i Evsat. İbni Teymiye Matbaası. 1997 Semaııi. 1968 Yakubi Ahmet bin Ebi Yakup (h. 17 cilt. Mucem'ül Buldan. Beyrut 2002. Beytü'l Efkâr. 5 cilt. 11 dit. d-) Dürr'ül Mensur. Muhammed b. Tahkik eden: Muhammed Şakir Mahmut Hac Emir. Ahmet (h.562. 1985 Taberi Ebu Cafer Muhammed b. A. Hecer MaDaası. Beyrut. Tahkik eden: Komisyon. 1995 c)Revd'ü Dani (Mucem-i Sagir). Şehabüddin (h. Ahmet (260-360). 3 cilt. 8 cilt. 1994 Hulefa. Darü'i Maarif Matbaası. Darü'i Bahreyn Yayınevi. Tarihi Taberi.ö)'Kitabü'l Ensab' 5 cilt. Fikir Matbaası. Cerir (224-310). 2000 Salibi (h. 2008 Şevkani. Darü'i Marlfe. Müesseset'ü Risale. 1985 Beyrut. 29 cilt.A l i Hasan. Kahire. Dar'ü Sa­ dır. Ebu Sad Abdü'l Kerim (h. /Müesseset'ü Kütüb-i Sükafiy e . M e c i t Selefi.Hamit. Dar'ü İhyai Türasi'l Arabî. Abdllkcrim (ö. Darü b-) Tarih'ül IbniT Hazm.748. Tahkik eden: Komis­ yon. Ali b. 12 cilt. 55 cilt. Tahkik eden: A. Mısır. a ) ' M u c e m i Kebir' 25 cilt. 8 cilt.Tahkik eden Abdullah Ömer'ül Barudî. Tahkik eden: Emir Ali Mühenna ve Ali Hasan Faur. Beyrut.294. Tahkik eden: Komisyon c) Mizan'ül itidal. 2 mücelled. Beyrut. (1173-1250. Tahkik eden: Emir A i . Beyrut. Beyrut.El-Milel ve Nihal.ö) a) Tarih'ül İslam. Bey­ rut.Selam Tedmüri. Lübnan. Dar'ül Marife.

Beyrut. 2 cilt. 1999 . Farukü'l Ha­ dise Yayınevi. 2004 g . Beyrut f-) Tehzib'ü Tehzib-il Kemal 11 cilt. Beyrut e) Tecrid'ü Esma-i Sahabe. Tahkik eden: Komisyon. Daru Sadır Matbaası. 4 cilt. 2 cilt. Darü'i Kütübi'l İlmiye. Tahkik eden: Komisyon. Darü'i Kütübi'l İlmiye.) Düvel'ül İslam. Tahkik eden Ebu Hacir. 1995 d ) El-İber. Beyrut. Darü'i Marife. Kahire.met Abdulmevcut.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful